Hc201_fol
author: Jacobus, Butrigarius

N
◻
◻
ℳ
◻
ℳ
△
△
◻
V
◻—
—
=

D

0 8 rut tnren

UUIIIIAUuIIIIIIIIIAINI

J

—

M , f

—

☛n

eculiaris admodum tabella tituloꝛum omnium in hac
ʒTCcopioſiſlima lectura repoſitozum.
A Apoſtille ſeu additiones lüme vtiles ab eximio J. G. pfel⸗
loꝛe domino Petro de vergnia compillaat.
S epertoꝛium artikficioſa ſerie diſpoſitum:perutiles queltio
nes decilioneſq; quotidianas complectens additur.
berrime Juris ciuilis Renüciationes in contractib? mul
totiens occurrentes in fine huius operis inſeruntur: ab
eodem domino Jacobo Butrigarij Gonoñ. edite.
nlignes t nouas vltra Butri, addidit lecturas dictus dñs
PBetrus de vergnia: videlicet i aut.itẽ nulla.in aut᷑.ſta⸗
tuimꝰ.᷑ i.l.raptoꝛes.de epil.x᷑ cle.itẽ in.l.legẽ.de pact.

6

E

— —

¶ Guillelmus demondagron venerando doctoꝛi
ſuo ⁊ domino domino Petro de lavergne in famo
ſa Andegauoꝛum achademia vtriuſq; iuris inter⸗
pꝛeti mellifluo.S.

fundiſſimoꝛum iurium rationem complecti naturalem ꝗᷓ
nichil equius / iuſtius / ſereniuſq; / quid ĩſuper aliud cenſẽ
dum eſt qᷓ; iuſticiam ⁊ adamare ⁊ colere que docet re⸗
ctam honeſtamq; ⁊ iuridicam ſectari bene viuendi noꝛ⸗
mam. Quid agere qꝙᷓ; animi virtutes ⁊ modernis ⁊ poſte
ris pꝛofuturas:in laboꝛum noſtroꝛum monumentũ per⸗
enni mẽbꝛana depꝛomere / per quas ⁊ ſi longo iam tem⸗
oꝛe ſepulti ſemper viuere nichilominꝰ videamur. Quo
It Warco tullio teſtante ſuis in paradoxis vt moꝛs ter⸗
ribilis ſit his quoꝛum cum vita omnia extinguntur. Nõ
autem his quoꝛum ob excellẽtem ingenij virtutem laus
emoꝛi non poteſt. Hiſce vtriuſq; exercitationis laboꝛio⸗
ſis viris quoꝛum numero inſeri digniſſimus es quibus
ampliſſimam veteres ſapitentes ac maioꝛes noſtri polli⸗
centur mercedem. Tales(vt aſſolet) vberrimis pꝛemijs
ac ſummis honoꝛibꝰ pꝛoſequẽtes.huic ꝑpulchꝛe nec mi⸗
nus eleganter bene diffinire ſunt ſoliti/laudem/gloꝛiam/
honoꝛem/⁊ immoꝛtale decus pꝛemium foꝛe virtutis / qð
nec voce philoſophoꝛum dumtaxat ſed longe magis na
tura duce didiſcimus. Nera equidem Platonis ſummi
philo ſophi ⁊ Ciceronis oꝛatoꝛum facile pꝛincipis acha⸗
demicis ĩ queſtionibus vorx eſt.e onoꝛibus ali artes ho
mineſq; impelli ad ſtudia ob gloꝛiam. Mẽpe cum naturs
ſumus ad laboꝛem pigri /ſitq; ingenium ad libidinem at⸗
qʒ ad voluptatis illecebꝛas pꝛocliuius ſcite / pꝛudẽter/ac
ſalubꝛiter factum ẽ:vt per laudis ⁊ gloꝛie cupiditatẽ /ve
lut equus calcaribus ad virtutis exercitationem trahe⸗
rentur homines /⁊ poſt laboꝛum longa certamina culmi
na dignitatum aſſequerentur que te bene meritum pꝛope
diem ni falloꝛ) expectãt.HNoc igitur merito non poſſum
ſcientifice ac facundiſſime doctoꝛ has tuas lucubꝛatiões
c vigilias miris non efferre laudibus / qui noſtre legalis
ſapientie tot ⁊ tanta monumenta lecturas ⁊ contextꝰ ver
boꝛum huiꝰ auctoꝛis perqᷓ; familiariter explanare locoſ⸗
qʒ ſubobſcuros peruios ac faciles reddere:ſic ſummope
re curaſtivt dirupt nebulis claritate ſolis paucis facil⸗

2

lime concludas fa. Panoꝛ. ſecutus conſilium in pꝛoe.
decre.col.ij.Tuam igitur legalem peritiam peruigilem⸗
q; curam ac continuam ſtudium circa hanc lecturam aſ⸗
ſiduam iterum atq; iterum minus collaudare non poſſu⸗
mus / que tam ſubtile caliginoſumq; opus direxit qð an⸗
tea quidem mendoſum ⁊ iam tuis ita in lucem pꝛodeat
vigilijs caſtigatũ / vt omni repꝛehenſione careat /nec re⸗
dargutione dignum etiam oculatiſſimꝰ obtrectatoꝛ aut
emulatoꝛ comperiat quicq;. Nunc letentur ſtudentes:
nunc cõgaudeat pꝛeſens auctoꝛ qui pꝛius ſuis in doctri⸗
nis quaũ mancus videbatur.his modo nouis additioni
bus ⁊ lecturis ſuperappoſitis ſplendide fulcit ⁊ peroꝛna
tur. Eiuſcemodi ciuilis pꝛudentie laus eſſe dignoſcit᷑ vt
eam dignis explicare pꝛeconijs ſi ab inferis reuiuiſcant
vix poſſit ex latinis Romanꝰ Cicero:ex grecis Atheniẽ
ſis demoſthenes.Quid enim vel cogitari maius vel mẽ⸗
te volutari / vel grauius ac ſplendidius verbis enarrari
legalis picatte ſtudio ac iuris ciuilis equitate atq; pꝛe
ſtantia. Cenſent viri ſapientes nichil optabilius / nichil
ammirabilius eſſe virtute / nichil eque ſalutare / nichil ho
mine libero dignius. Oqᷓ; ſummis reges ⁊ pꝛincipes ex⸗
tolluntur laudibus qui vel ipſi optimas ac ſanctiſſimas
leges condiderunt/⁊ ſuoꝛum obliti commodoꝛum com⸗
munem vtilitatem atq; vniuerſoꝛum ſalutem ſecuti ſunt
Incredibilis eſt enim huius diſcipline amplitudo /ſum⸗
ma vbertas/admirabilis gloꝛia.qua qui pollent vero ac
merito ſapientie nomine gloꝛiari querãt. Nec me quidẽ
pꝛeterit te in opere hoc condendo ⁊ a demoſthene vigi⸗
liam ⁊ a Quintiliano diligentiam mutuaſſe vt eburnea
eternaq; poſt cineres fama donandus venires.Et tanqᷓ;
tevirum circa rem publicam clarum extollere poſſumus
fa· S.fina.in pꝛoe.inſti.et.l.j.C. de aſſeſſo.glo.in·S·ita ta⸗
men.in pꝛag. de col.in verbo honoꝛum.Cuius de laudis
bus dicere id poſſum quod de laudibꝰdicit᷑ Lucij Craſ⸗
ſi fratris Publij mutij qui mutianus dictus eſt quẽ Ci⸗
cero iuriſconſultoꝛum diſertiſſimum appellat teſte ⁊ refe
reñ. Pomponio.in.l.ij ·S·etiam.ff.de oꝛig.iur.quem ⁊ Ci
cero libꝛo officioꝛum ſuoꝛum extollit cum de hominum
virtutibꝰ tractat. Uale in eo q eſt oĩm valitudo ⁊ ſalus
⁊ quales poſſum/non quales debeo ingentes Aquilij re⸗
guli exemplo gratias refero nota.ff.de dona.i.l.aquiliꝰ.
Et quas egit Bart.magiſtro ſuo fratre Petro de aſſiſio
qui pꝛefato Bar.pꝛimas litteras docuit/ cuius quidem
ſcribentis carthas obꝛuebat vberrimus lachꝛimarũ ſca⸗
turigo. NHotat Bar.iin.l.quidam cum filium.ff. de verbo.
obliga.GèOaudebis igitur in pꝛeclaro hoc opere ⁊ exvigi⸗
liarum pꝛeſentis compilatoꝛis ſudoꝛibus felix Andegs
uoꝛum achademia. Aale.

Tumultuarij elegi Coꝛrectoꝛis in Jacobi
Butrigarij Bonoñ.laudes et pꝛeconi.

Soctoꝛ Jacobus ſub qualibet arte peritus
In lucem pꝛodit:gallica terra tibi:
Bartholus vtrãq; cenſuram iuris abũde
Luſtrauit:magnum Baldus acumen habet
Baldus acumen habet:doctrinã Bartholus amplam
Hoctrinis Jacobus vincit vtrũq; ſuis
MNemo ſequetur eum:niſi plurima legerit ipſe
Artibus in multis/copia tanta viri.

Ardua ſcripta gerẽs res obſcuras maniteſtse
Hunc tali poſſu tramite nemo ſequi.

Alphabeti index monſtrabit ſingula queq;

Index per partes optima queq; docet
Index ⁊ pariter /monſtrabit ſingula certe:
VDiſtinxere patres /que et voluere docti.
Decreti libꝛo cauess tu parcere paruo
Eri /theſauros perdere non cupias.

¶ ¶ Ad magnificum ⁊ clariſſimum ac ſpectabilẽ virum
dominum Anthonium de pꝛato militem ac ſereniſſimi
chꝛiſtianiſſimiq; domini noſtri Francoꝛum regis cancel
lariuin meritiſſimum Petrus de vergnia Juriũ doctoꝛ.
-— ſi vulgo parumvtiq; ſit fauoꝛabilis
ð iuſticia/ eſt tamen vt omni dubio pꝛo⸗
Kcul virtutum difficillima: ita ſane om⸗
nium laudatiſſima/ſummiſq; pꝛeter ce
teras laudum pꝛeconijs/ id iure qui⸗
à RE dem optimo efferenda maioꝛi ſiquidẽ
A laboꝛi maioꝛ eſt rependenda merces/
RRrrmaioriq; gloꝛia/ maioꝛ compenſanda
difficultas:hanc pꝛeterea omniũ maxime ſuſpiciũt moꝛ⸗
tales colũt /reuerẽtur/vtpote qua fideli humane vite co⸗
mite/impia/regna/populi/ciuitateſq; reguntur: ita vt ſi

7

e medio tollatur ſtare funditus nequeat hominum ſocie⸗

tas:quo fit vt Ariſtoteles vᷣtutũ clariſſimã Tullius regi
nam ac dominam Lactantius fõtem appellitarũt/oꝛeq;
inſigniuerit Euripides/quo ne heſperꝰ quidẽ fuerit ſplẽ
didioꝛ:nam (vt veterum pꝛouerbio vtar )omnia ſinu ſuo
coneludit/fouet/amplectitur / ac ſuis deniq; alis adum⸗
bꝛat:vnde nõ minus vere q; ſcite Angeſilaus ille magnꝰ
nihil(inquit foꝛtitudine ic
Pꝛobe igitur honeſti lux/flos indelibatus/ac mr̃ quin ⁊
oꝛbis delitie nuncupat᷑e Pꝛobe inq; bono viro ſuũ Tul⸗
lio teſtevł ditiſſimo titulum iudith hominẽq; ſola reddit
ceteris admirabilẽ/ac laude dignum. Quid enim Sab⸗
bam reginam ex extremis Ethiopie finibus in Judeam

adduxit:niſi femigerata Salomõis iuſticia: immo quid

verbum ipſum diuinum ab inenarrabilibꝰ celi diuitijs
in anguſtiſſimam huius oꝛbis ĩopiam euocauit: qiuſtiſ⸗
ſima virginis humilitas ⁊ caſtitas: ita nempe fateri au⸗
ſim quicquid vere gloꝛie:quicquid vere laudis autvllum
contigerit vnq; alicui beneficium iuſticie acceptum eẽ re
ferendum. Huius ſiquidem manuum latitudo vltimos
mundi receſſus pertingit/pꝛofunditas inferos penetrat/
altitudo celos/at difficillimam quis neget/cum omnibꝰ
igenita ſit philãcia i quidã ſui amoꝛ/omnes ſane ſibi me
lius q; alteri malũt/cum nemo aut ſaltem vix milleſimꝰ
quiſq; ſit ſibi ſecundus quo fit vt pauci iuſticiam excolãt
cuius eſt pꝛopꝛiũ(ſi Ambꝛoſio creditur )munꝰ / vtilitatẽ
ꝓpꝛiã obliuiſci /vt cõem equitatem cuſtodiat cõia ꝓ ſuis
habere / ſua pꝛo cõibus.iuſticia poꝛro pꝛiuatã hoĩs perſo
nã exuit vt induat publicã/ oleoq; cõparatur / nec abſur
de qð foꝛinſecus fuſum multo pꝛodeſt magis qᷓ; intrinſe
cus. Itaq; vt authoꝛe oĩm philoſophãtium pꝛincipe peſ⸗
ſimus eſt qui ad ſeipſum ⁊ ad alios ⁊ ad amicos vtit᷑ pꝛa
uitate:ſic ⁊ optimus eſt non qui ad ſeipᷣm ſed qui ad aliũ
vtit᷑ virtute ꝙ perq; difficile ẽ opꝰ:veꝝ quo difficilius ẽ
opꝰ quo magis arduũ heroicũ magis eo paucioꝛibꝰ cõ⸗
ceſſa iuſticia ⁊ hoĩeʒ nõ e medio queſitũ plebeiũ expoſtu
lat:immo cõſummatũ/ꝑfectũ/ac omnibus virtutũ nume

gemus ſi iuſti omnes ſumus

ris abſolut ũ.Hinc bñ diuinꝰ ille Plato ſanũ(inqͥt) iudi

cẽ eſſe opʒ/nec ſibi cõſciũ:ſʒ in alioꝛũ ſalute ꝑ etatẽ exerci
tatũ:nã ⁊ ſibi viuere opʒ ⁊ dñari pꝛiuſqᷓ; alijs / aut viuat
aut dñetur:cũ ſolonis iudicio magiſtratus ſit vel virga
cuius vmbꝛa vel recta vel obliqua ſunt populares:qua⸗
re pꝛudẽtes ( ait Bias)magiſtratꝰviꝝ oſtẽdit.Quid igit᷑
tuas diſſimulẽ laudes vir iuſtiſſime:cum vt veriꝰ loquar
iuris alũne:qͥd taceã qͥd ſilentij velo integã: laudes inqᷓ;
tot tãtaſq; noſtro(vt dicit᷑) ſturuatim ſeſe calamo offerẽ
tes vt quas pꝛioꝛes admittã anxiꝰ heream / herens diffe
rã/differens doleã:quis enim niſi a ſe ꝓcul alienus vel re
diuimus ⁊ ab inferis reuocatus ad auras. Cicero tan⸗
tum opus conetur/cuius Homeri vena tam aurea: Cu⸗
ius Liuij copia diſcendi /tam lactea/tam toꝛrens ? vt
immenſum hoc laudum tuarum pelagus niſi ventis ludi
bꝛium debuerit aggreditur:qᷓ;obꝛem inſtituti noſtrivela
complicare ſatius duxit/qᷓ; impꝛudenter tãto materie ſa
lo tantoq; abyſſo exponere ac pꝛudentius eẽ ſobꝛie ↄtice
ſcere qᷓ; frigide laudare ne denſis ignoꝛantie mee tene⸗
bꝛis choꝛuſcantiſſimũ iuſtitie tue aliarũq; ꝓtutũ tuaruʒ
pene innũerabiliũ fulgoꝛem ac lucẽ effundẽs eburneum
candoꝛẽvituꝑij denigrẽ atramẽto.Scitũ eſt eĩ Gelliani
fauoꝛini verbũ turpioꝛẽ eſſe infecundã ieiunãq; ac frigi⸗
dam laudationẽ q; acrius acerbiuſq; vituperiũ:quibus
quidẽ tot argumẽtis plane diſſuaſus a ꝓpoſito deterre⸗
oꝛ niſi deterritum excitaret verꝰ tui amoꝛ ⁊ ſyncerus paſ

peculiaris et tumultuaria ad Cacellariũ Frãcie.

ſis (vt aiunt) velis in ipas deſcendere percupiſcentẽ q̃
tñ vehemẽter cõtraho ⁊ in poꝛtu pꝛudẽter detineo:ne ln
altã laudum tuaꝝ abyſſum remere ꝓuehar/naufragatu⸗
rus in tuto igit᷑ qeſcens ſatis putem pꝛimoꝛibꝰ quaſi la⸗
bꝛis ex fragrantiſſima tuarũ vᷣtutũ claſſe hec tantilla vi⸗
te elogia delibaſſe te.ſ.cũ ardua ſit ⁊ pene inacceſſa iuſti⸗
tie via ad eius apicem ſummũ regio quodꝗ paſſu pene⸗
traſſe qͥ a bono qð aiũt ad mala ſapienter cũ hereule mol
lem delicijs oĩbus deſluentẽ aſpernãs / inrerpollatis tñ
(vt opus eſt) ociolis hoc vite genꝰ occupaſti/quo te qͥq;
poſſes tollere humovictoꝛq; virũ volitare ꝑ oꝛa/ diffici⸗
lemq; vᷣtutis viã percurrere /nihil ſane q;tũuis aſperuʒ
indomitum relinquis/pythagoꝛici illius oꝛaculi non in
ſcius inquientis legẽda ab initio vita optima ac laboꝛi⸗
bus qᷓ; maxime exercitata:vt eam conſuetudo paulatim
dulcem reddat ⁊ optabilem qð te q;ta dici põt diligẽtia
obijſſe quis negat:quĩ ⁊ foꝛtiter agẽdi vſu aſperitudinẽ
triuiſſe Hoꝛatij flacci pꝛecepto ſatiſfaciens ⁊ abunde ſie
canẽtis Auguſtam amice pauperiem pati robuſtus acri⸗
militia puer condiſcat:imo ſane leuigaſtitua vel aſſidua
quidẽ in vtroq; iure militia cuiꝰ lacte vix adhuc.xvj.na⸗
tus annos ſuauiſſimo nutritus mellitiſq; eius cruſtulis
tanto gradatim meritis tuis incremento ſubleuatus es:
vt totius ferme rei Francie cardinem voluas adeo te
alumnum ſuum virtus diſciplints iſtruxit artibus imbu
it dignitatibus ãpliauit.Quis enimvel ſemidoctulꝰigno
rat te non obſcuris ſane non ſoꝛdidis non pꝛoletarijs: ſʒ
claris potiꝰ nobilibuſq; oꝛtum natalibus quoꝛum ſtatim
optima queq; tibi pꝛopoſuiſti imitanda domi non foꝛis
exempla querens virtutum abſolutiſſima veras immo vi
uas ſtudioſe actionis imagines maioꝛes.ſ.tuos ad quo⸗
rum noꝛmam exactiſſimam puerilem adhuc etatem diri

geres ad ſapientiam inſcitiam erudires / ad continentiã

innatam etati libidinem compeſceres vt exuta puerilita
te nihil niſi virile ſupereſſet niſi rectum niſi honeſtum vt᷑
inq;vir añ virum cuaderes/i⁊ ante ſenem ſenex.atq; omni
bus virtutum numeris abſolutus. Sed vt per ſingulos
facinoꝛum tuoꝛum gradus diſcurram viſus es inſtituta
egregie tam moꝛibus qᷓ; litteris iuuẽtute ſummis aluer⸗
nie pꝛimoꝛibus dignus qui locitenentis fügereris mune
re:cui quidẽ tot tanteq; facte ſunt acceſſiones quot ⁊ quã
te neminivnq; moꝛtalium:cuius rei fama ꝑmotus Ludo
uicus ille Rex quõdã noſter ſa npienticl imus in patronuʒz
ſuum Tholoſe te vnum circunſpexerit / optarit / delege⸗
rit/quin ⁊ paulopoſt cãdidiſſimo antiquoꝛum ſuoꝛum in
ſeruerit albo. Inter quos tantum elucere quantum in⸗
ter alia ſydera phebe cõſpicatus ceteris multis non ali
ter curauit pᷣferẽdũ ac ex thebanis oĩbꝰepaminũdas iure
pᷣlatus ẽ:quo cũ naſcẽte et naſci pr̃ie libertas viſa ẽ ⁊ mo
riente ↄmoꝛi: quartꝰ ad hec pᷣſes creatus ceteros ita co⸗
ruſcãti virtutũ nlgoee obtenebꝛaſti vt irradiãti tuo vir⸗
tut lumine ſuffuſi ſine controuerſia vno oĩm oꝛe pꝛimum
tibi/quẽ pᷣter oẽs mirabãtur locũ ceſſerint:tanta iã moꝝ
maturitate pᷣfulgebas:quo in magiſtratu /dij boni qᷓ; in⸗
tegrũ:q; equũ:qᷓ; iuſtũ:qᷓ; deniq; qð difficillimũ amabi
lẽ te iudicẽ pᷣſtiteris noꝛũt oẽs/pᷣdicãt/aſſerunt: quibus
viuaciſſima iuſticie imago:immo lex ipſa vera germana
q; loquẽs videbaris:itaq; optimo quoq; iure iuſti cogno
mẽto dignus a Gallis reputeris / vt pꝛius ab athenien⸗
ſibus Ariſtides/nec minꝰ noſtra felicitas q; ille grecoꝝ/
quare ⁊ que te tulit etas aurea meritovocitãda ẽê/videba
ris haud dubie omnibus regnare ſoloq; indigere ad im⸗
plẽdosveri regis numeros ſceptro regis etem plane obi
bas munera.Quid em tã rege dignũ taq; ꝓpꝛiũ qᷓ;vagos
pꝛimũ animi fluctus ac tumultuatẽ dehinc plebẽ cõpeſce
re:ex equo ſuũ cuiq; ius diuidere/pacẽ fouere/iuſticie pa
trocinari:ſuã benemeritis partiri gram/iniquis pena/eq̃
puſillis ac magnis ignobilibꝰ ac generoſis/alienis ac ne
ceſſarijs beneuolus ⁊ mitis/amicoꝝ oĩm oblitus in iudi⸗
cij examĩe vt iuſticiam agnoſcas.E pycteti pꝛeceptoꝝ ſi
mia ⁊ emulus ſi rectũ eſſe (inquit )vis facere iudiciũ neu
trã agnoſcas ꝑtem: ſʒ cãm ipᷣam qua in re tuã ipſius in⸗
tegritatẽ Catoni romano ⁊ phocioni attico recte ↄpara
rim/qui pᷣcipuis plerumq; amicis cum repu.aduerſabã
tur:immo ⁊ addã hoc cum Cicerone fatalevt neminẽ ha
beas hoſtẽ niſi qui legibꝰ ⁊ reip.hoſtis fuerit:nihil a cleo
nis exẽplo abhoꝛrẽs qui teſte Plutharcho ad rẽp.acceſ
ſurus ſe amicis excuſauit/ꝙ nulla eoꝛum deinceps ſibi eſ
aa ij

W 4

Epla peculiaris et tumultuaria ad Cãcellariũ Frãcie.

ſet habẽda ratio:qð ⁊ de Aegide lacedemonio idẽ teſta⸗
tur:ſed pᷣter oĩs alioꝝ dotes videris hac vna impꝛimis
pcellere:ꝙ abs tua vel excellẽti amplitudie neminẽ ne ab

iectiſſimũ quidẽ vermẽ auerteris / verũ diuina quadã co
mit ate oẽs indiſcriminatim tuũ ad oꝛaculũ admittis:qn

2 ſubtimidos vltro mira quadã inuitas benignitate Au⸗
guſti/ Alexandriq; imꝑatoꝛum romanoꝝ inſtar Adriani
quoq; qui ⁊ humillimoꝛum colloquijs:⁊ ad cõtẽptũ ſe fa
cilẽ exhibebat q̃ quidã virtus nõ paruo cũ his philippi
Macedonis laudibꝰ acceſſionẽ fecit:qui adeũtes ſe non
ſegniter audire cõſueuit:ex quo pᷣſertim a pauꝑcula qua⸗
dà regalis officii cõmonitꝰ.At vero vituperij multũ ſuꝑ
be aures:difficileſq; auditus cõflarũt demetrio regi Ma
cedonum:qui cũ ſupplices oĩm libellos vulgus req̃ſtas
vocat) in clamidis ſinum repoſitas:in flumen pꝛeteriẽs
pꝛoieciſſet adeo popularem a ſe auertit animũ vt in bel⸗
lo ad pyꝛrum regem ab eo defecerit. Tu vero ab hac mo
roſitate longe es alienus quã in pompeio Tullius et in
Troianos Plinius laudat.Felicitatem itaq; vnus om⸗
nium opulentiſſime poſſidestuoq; dignaris etiam vndi
q; confluentes conſilio:immo ⁊ exhilaras:ac optime con
ſultos relinquis /vt nemo triſtis Titi Neſpaſiani moꝛe
g tuo recedat congreſſu/hinc plane fit vt omibus vnda⸗
tim confluentibus /tua ipſius domus ſit velut publica q̃
danm iuſticie officina / vt ſcipioni quondã naſice viro ſua
tempeſtate cõſultiſſimo/ domus ex publico deſtinata eſt
quuo facilius conſuli poſſet:vtq; nemo dubitet te virtutẽ
ipſam appellitare.nam vt heroicam maioꝛum oĩm excel
lentiam bona oĩmvenia ſilentio inuoluã / videris pꝛocul
dubio non mihi ſolum:ſed ceteris quoq; om̃ibus Cato⸗
nis illiꝰcẽſoꝛij grauitatẽ exactioꝛẽ moꝝ cẽſurã exequare

Ariſtide iuſticiãẽ NPiſonis frigi tẽperãtiã ⁊ oĩm vtiq; lau
datoꝝ titulos vł eqͥs paſſibꝰ aſſequi /vł lõge poſt terga re
linquere. Sʒ neq; his tñ gradum fixit tus ipſius virtuti
ſublimatio quo minus ad altioꝛa ſuſpiraret pꝛudentiam

enim admiratus fideiq; conſtantiam/ſinceritatem/inte⸗

gritatem/a que ſᷣm iuſticiam maxime tibi germana eſt ĩ
deſpiciendis miſeroꝛum erũnis pictatẽ in ſubleuandis

diligentiam. Frãciſcus huiꝰauſpicaciſſimi nominis frꝗ⸗
coꝝ regum pꝛimus libera equitatis illius officine quam
vulgo cancellariam vocant adminiſtratione/ haud indi
gnum te cenſuit vt qui ⁊ benignitatis ⁊ clementie aliarũ

q; animi dotum condus eras condus fleres ⁊ huiꝰ conſi

lia ſua vel ſecretiſſima tue cõmittens pꝛudentie ſũmaſq;
imperij ꝑtes / vt legumfoꝛes pꝛeſidium ⁊ iuris aſylum tã

qᷓ; de te quod olim de Papiniano dicatur moꝛumq; ⁊ in
ſtitoꝛum ara quin ⁊ equi boniq; columẽ vertex⁊ caput iu
ſticie ſanctioꝛis interioꝛiſq; conſilij ſacrarium ac omniũ
deniq; magrãtuũ antiſtes/quatinus ĩ vniuerſa rep.vices
ĩpleres regias cuncta circũſpiceres /circũſpecta cogno⸗
ſceres / cognita luſtrares:qdðquidẽ ſummum eſt hodic ſi

ne cõtrouerſia munus/honoꝛumq; faſtigium ⁊ apex:im⸗

mo ⁊ ſumma queq; ãbientis animi vel in foꝛtune gremio

nutriti perinde ac albe galline filij/ aut ſolſtitium ⁊ q;uis

nullus ſane ab eo in rebus humanis pꝛogreſſus:ſed ſolũ

regreſſus fleri poteſt ſeſe mouere volenti.His tñ ⁊ acce⸗

dit mediolani ducatus tuis herculeis(qð aiũt )humeris

impoſita regalis officina. e ſi vltra còſcendere tibi ne⸗

garit humana fragilitas / oꝛdoq; fatalis dij faxint illie

diu felix cõſiſtas noꝛma oĩm iura reddẽtium fideliſſima

neq; noſtris vitijs iniquum te tollat ocioꝛ auna.

Tabula tituloꝛum in hac lectura contentoꝛum .

¶ LTabula tituloꝛum in hac lectura Bu
trigarij contentouum.
E⸗ Bigeis. folio cx. colum.
ij. parte ſecunda.
Abolitionibus. folio.cxj
col. ij. parte ſecunda.
Kæ Acceptilatiõibus. folio.
Xcij. col..ij. ꝑte ſecunda
Accuſationibus. fo. xcv.
e A=.— (col. itij. parte. ij.
Acquirẽda ⁊ retinen.poſ.fol.xxxix.col.iij.
parte ſecunda.
Actionibus empti. fo.cxl.col.j.parte pᷣma.
Actionibus ⁊ obligationibus.folio.cxix.
col.iiij.parte pꝛima.
Ad exhibendum. folio.cxiiij. columna. ij.

parte pꝛima

g 4 1.

Ad legem fauiã de plagia.folio.cv.col.iij.

pte ſecunda

Ad legem viſcelliaʒ.folio.cvj.columna.ij. M
CLongdictione ob cauſã datoꝝ.folioicxviij.

pte ſecũda. G
Ad legem coꝛneliã de falſis.fo.cvj.colum
na. ij. pte ſecunda.
Ad legem iuliã de vi publica ⁊ pꝛiuata.fo.
ctij.col.j.pte ſecunda.
Ad legem fal.folio.xxxiiij.columna.j.par⸗
te ſecunda.
Ad legem iuliam de ambitu.folio.cviij.co
lũ. iij. ꝓte ſecunda.
Ad legem iuliã repetundarum.folio.cviij.
col.iiij. pte ſecunda. .
Ad legem iuliã maieſtatis.fo.xcix.col.iij.
parte ſecunda.
Ad legem coꝛneliã de ſicarijs.folio.ciiij.
col.ij.pte ſecunda.
Adminiſtratione tutoꝝ vel curatoꝛũ folio
cxlij.col.iiij ꝑte.j.
Aduocatis fiſci.folio.lxj.columna.iij.par
te pꝛima.
Aduocatis diuerſoꝛum iudicioꝛum.fo.lxj.
col.ij.ꝑte pꝛima.
Adulterijs⁊ ſtupꝛo.fo.c.colũna.j.parte.ij.
Ad ſenatuſconſul.macedonia.fo.cxxx.col.
j.parte pꝛima.
Ad ſenatuſconſultum velleianum.fo.eodẽ
col.iij.parte pꝛima.

Ad ſenatuſconſultũ tertu folio.xxxvj.col.

ij ꝑte ſecunda.
Ad ſenatuſconſul.oꝛſicia.folio.xxxvj.col.
iij. pte ſecunda.
Ad ſenatuſconſul.trebel.fol.xxxiij.colum.
ij. pte ſecunda.
Ad ſenatuſconſul.turpil.folio.cxj.colum.
iiij.pte ſecunda.
Aliena.mutandi iudicij cã facta.fo.lxxxij
col.iij.pte pꝛima.
Alluuionibus.folio.xliij.columna.iij.par⸗
te ſecunda.
Annali exceptione.folio.xliij.columna. ij.
parte ſecunda.
An ſeruus ex ſuo fa.⁊c̃.folio.cxxj.colũna.
iij ꝑte pꝛima.
Apoſtatis.fo xxviij.col.iiij.ꝑte pꝛima.
Appella.⁊ conſultationibus.fo.liiij.col.iij
hte ſecunda.

ſigdendis fo.lxj. col.j ꝑ.ij.
Bonis liber fo. v. col iſ ꝑ.ij.
(Bo. mf. fo. xxxvij. col. j. pte. ij.
Bonis pꝛoſcriptoꝛum ſiue dãnatoꝛum.fo.
cxij.col.ii.ꝑte ſecunda
Bonis q̃ libe.fo.xxxviij.col.iij.p.ij.
Bono.poſ.ſm tabu.fo.vij.col.iii.ꝑ.ij.
Bono.opoſ. tabu.fo.vij.colũ.iiij.ꝑte.ij.
PrSSYAAdu. tollen. foltio xxxiiij. colum.
iiij. pte ſecunda.

riparte ſecunda.

E

KCalumniatoꝛibus.folio.cxij.co.

Carbo.edic folio.ix. col pꝛima parte.ij.
Colla.fo.ix.col.iiij.pte ſecunda. Dð

Commercijs ⁊ mercatoꝛibus.fo.cxl.colũ.

ij.pte pꝛima.

Commingtiones ſeu epiſtolas ⁊c. fol.liij.

col.ij.ꝑte ſecuna.
Commodato.fo.cxx viij.col.iiij.ꝑte pꝛima

Communi diuidũdo.folio.cxiii.columna.

j. pte pꝛima.
Communia vtriuſq; iudicis.fo:cxiij.col.ij
parte ptim.
Commu.de lega.folio.xxxj.colũ.iij.parte
ſecunda.

Commu. de manumiſſionibus. fol. xxxix. L

col.ij.pꝑte ſecunda.
Commi.de ſucceſ.folio.xxxvij.columna.j.
parte ſecunda.

Compenſationibus.fo.cxxxiiij.col.j. p.j.
Condictione indebiti.folio.cxvij. n. A

iiij.pte pꝛima.

col.ij.parte pꝛima r
Condictione ob turpem cauſam. ffol.cxix.
col.ij parte pꝛima.
Condictione furtiua.fo.cxix.columna. iij.
parte pꝛima. =
Condictione ex lege.folio.cxix.col.iiij.ꝑ.j.
Condi.inſer. fo.xxxiij.col.j.ꝑte.ij.
Confeſſis.fo.liiij.col.j.pte ſecunda.

Conſoꝛtibus eiuſdem litis.folio.cxiiij.co.

j.pte pꝛima
Contrahenda emptione ⁊ venditione.fol.
cxxxvij.col.iiij.ꝑ.j.

Cotrahẽ. ⁊ comittẽ.ſtipula.ᷣfo.lxxviij.col. F

j pꝑte ſecunda.
Conſtiuta pecunia.folio.cxxiij.columns.
jJ.parte pꝛima.

Crimine expilate hereditatis.fol.cix.col.

iij.pte ſecunda.

Crimine peculatus.folio. cviij. columna. As

iiij. pte ſecunda.
Crimine ſacrilegij folio.cviij.colum. iiij.
ꝑte ſecunda
Crimine ſtellionatus.folio.cix.colum.iiij.
parte ſecunda.
Cuſtodia reoꝝ.folio.xcviij.columna.
parte ſecunda.
H Ebitoꝛem vendi pignoꝛis impe
11 dire non poſſe. folio.lxxv. col.
iij.pte ſecunda.
WDepoſiti. fo. cxxx v. columna.iiij
parte pꝛima.

iiij.

Dilstionibus.folio.xcvj.columna pꝛima.

Dnis auctoꝛitate iudicum poſ⸗ CαNH‿

parte pꝛima
Diſtractione pignoꝛum.folio.lxxv.colum.
j.pte ſecunda.
Diuerſis reſcriptis.folio.xl.columna pᷣma
parte pꝛrima
Dolo malo.folio.lxxj.columna. iij.parte
pꝛima.
Honatiõibus ante nuptias.folio.cxlj.col.
j.pte pꝛima.
Dot ꝓmiſſione.fo.cxlij.col.j.pte.j.
Duobus reis.fo.lxxxix.col.ij.pte.iſj.
= Dendo. folio.xl.colũ.iiij.ꝑte.j.

Edic.diui adria.tol.folio.xxiiij
col. j. pte ſecunda.
HEEdilicijs actio. fo. cxl. col. j. p. j.
Emendatione ſeruoꝛum.fo.ciiij.columna
ij. pte ſecunda
Emendatione pꝛopinquoꝛum.fo.ciiij.col.
ij. pte ſecunda.
Epiſcopis ⁊ cle.fo.xvj.colũ.ij.pte.j.
Epᷣali audiẽtia.fo.xxvj.co.ij.p.)·
Erroꝛe aduocatoꝝ.fo.lxj.col.iij.pte pma.
Erroꝛe calculi.fo.lx.col.iiij.pte pꝛima.
Etiã ob cirographariã pecuniam pig.⁊c.
fo.xxiuij.col.iiij.ꝑte ſecunda.

.

Etiam per pꝛocuratoꝛem cauſam reſti fo.
lxxix:col iij.parte.j.
Euictionibus.fo.xcij.col.iij. parte.if.
Exceptionibus ſeu pꝛeſcriptionibus fol.

lxx vj. co.iij. parte i

Ex delictis defunctoꝛum iquantum here⸗
des conueniãtur. fo. cxxij.co.iij.parte j.
Executione rei iudicate.fo.lij.co.ij.ꝑte.ij.
Exercitoꝛia ⁊ inſtitoꝛia actione.fo.cxxix.

col.iij. parteeffſ.
Exhibendis ⁊ itroducẽdis reis.fo.xcviij
co.iiijparte.if. ”Ms
Ex quibus cauſis infamia irrogatur.fol.
lxj.col.iiijparteij.
Ex quibus cauſis maioꝛes.fo lxxxj.co.iij
parte pꝛima. ”
RAAl. cau. adiec. lega fo. xxxij. col.
iij parte.iiſj.
sßlęalſa moneta.fo.cviij.colum.j.
parte ſecunh.
Familie herciſcũ. fo.cx.co.iiij parte.j.
Famoſis libellis.fo.cx.co.j.parte iſj.
Ferijs.fo xcvj. co.iiij.parte j.
Fide inſtrumentoꝝ.fol.cxxvj.colum.iiij.
parte pꝛima.
Fideicõmiſſis.fo.xxix.co iij.parte.ifW.
Fideiuſſoꝛibus.fo.lxxxix.coiij.parte.if.
Fideiuſſo.minoꝛum.fo.lxxiij.columna.ij.
parte pꝛtima. .
Zuurinud minoꝛe.fo.lxxiij.co.j.par.j.

iniũ regundoꝛũ.fo.cxiij.co.iiij.pte.j.
oꝛmulis ⁊ impetrationibus. fol.lxxxiiij.
co.ij.parte pꝛima. ,
Fructibus ⁊ litium expenſis fo.lj.column.
ij. parte ſecunda
Fur.⁊ ſer.coꝛ fo.j.co.iij.parte.iſj.
Enerali abolitione.fo.cxj.col.ij.⁊ iij.
parte ſecunda.
Eredi iſti.ſo.xv.co.ij.pte ij.
Hereditarijs actioni fol.cxxij.
col. ij parte.j. ”M
EhHereditate vel act. vend. folio.
cxxx viij.co.ij.parte.f. ”
Heredita.decuri.⁊c̃.fo.xxxviij.colum. iiij
parte ſecunnn.
Hereticis ⁊ manicheis fo xxviij.colum.j.
parte pꝛima
His qui accuſare non poſſunt.fo.xcv.col.
ij. parte ſecunda.
His qui ante aper.tabu.heredi.tranſmit.
fo.xxxv col.iiij.parte.i.
His quibus vt indig.fo.xxv.col.iij.ꝑte ij.
His qͥ famoſos latrones vel alios occul⸗
tauerunt.fo.cx.co.ij.parte.ifſ.
lis qui in pꝛioꝛũ locũ ſuccedũt.fo.lxxiij.
col.iij.parte ſecũda
His qui parentes vel liberos occiderunt.
fo.cv.co.j parte ij.
His qui per metũ iudicis non appellaue⸗
rint.fo.lx.co iij parte ii. H
His qui potentio.noĩe titulos pꝛedijs af⸗
figunt fo.lxviij.co iij.parte.j.
His qͥ pe.no.fo xxix.co.iij parte ij.
HH is qui veniã etatis impetra.fol.lxxviij.
co.iiij parte.j.
His q̃ ſibi aſcribũt in teſtamento.fo.cvij.
co.iiij.parte.ij.
His q̃ ſub mo.lega.⁊c᷑.fo.xxxij.co.iiij ꝑiif.
His q̃ vi metus ve cã fiunt.fo.lxx.col.iij.
parte pꝛima. B . ⸗.
ADVypube.⁊ alljs ſub.fo.xvj.colũ.
iij. parte ij.
NWJInaict. vidui.tol.fo.xxix.col. ij.
e parte ſecunda S
reſtitutione minoꝛũ.fo.lxxij.
co.ij.parte.j.

— 4

In ĩtegrũ reſtitutiõe poſtulata. ne qdno.

fiat.fo.lxxix.co.iij. parte...
aa iij

T abula Citulonmn.

Iniurijs.fo.cix.col.iiij. parte. ji.
In ius vocando. fol.xlv.columna.j. parte
pꝛima.
Inofficioſo teſtamento. fol.c.col.iij. par⸗
te pꝛima.
Inofficioſis dona. fo. ciiij. colum i iij. par⸗
te pꝛima.
Inofficioſis dotibꝰ.fo.cv. columna. ij. par
te pꝛima.
In quibꝰ cauſis reſtitutio in integrũ non
eſt neceſſaria fo.lxxvij.columna.iij.par⸗
te pꝛima.
In quibus cauſis milites c᷑ fo xcix. col.
iiij parte.j.
In quibus auſis pignus vel hypotheca
tacite cõtrahatur.fo. lxxi. colum iij. par⸗
te ſecunda.
In quib.cau.ceſſat longi tẽp. bꝛeſerip. fol.
xlj. co.ij.parte.ij.
Inſtitu. 7 ſub. ſub cõdi.fol. xvj columna. j.
parte ſecunda.
Interdictis.fo. lxij. columna iiij. parte ſe⸗
cunda.
Inutilibꝰ ſtipulationibꝰ. fo. lxxxix. colũ.j.
parte.ij.
Judeis ⁊ celicolis.fo. xxix. columna. j.par
te pꝛima.
Judicijs.fo lxxxvj.co.iiij. parte. j.
Jure anu.aur.fo.vj.co.j.parte ij.
ure delibe. fo. xx. col.iiij.parte ij.
ure dominij impetrãdo.fo. lxxvj. colum.
j.parte. ij.
Jure dotiũ.fo.cxlij.col.i ij. parte.j.
ureiur pꝛop.calũ.pꝛeſtando.fo.lxxxiiij.
colũ.ij.parte.j.
Juris ⁊ facti ignoꝛantia fol. xxxj. colum.
iiij parte pꝛima.
Juriſditione oĩm iudicum.to.xcvij. col.j.
parte pꝛima.
X Egatis fo. xxvij co. ij. parte. ij.
Lege aquilia fo.cx. co.iij. parte
„pꝛima.
= Aulegibus rotitu. pꝛin. fol. rxix.
colum parte j.
Legiti.heredi.fo.xxxvji. co. iiij. parte.ij.

Liberis exhibendis.fo lxix. colum.j. par⸗ Pe

te ſecunda.
Laiber.⁊ eo.liber.fol.v.columna.iiij. parte
ſecunda.
Libe.pteri.vel exhere.fo xix.columna.ij.
parte ſecunda.
Litigioſis fo lxx vij. co iiij. parte. ij.
Litis conteſtatiõe fo.xciiij.co ij parte.j.
Locato ⁊ conducto. fo.cxl.colum. iij. par⸗
te pꝛima.
Luitione pignoꝛis. fo. lxxv.colum.iiij. par
te ſecunda.
= ☛ td Aleficijs ⁊ mathematicis.folio.
cv. colum.j parte ſecunda.

parte pꝛima.
Windaits pꝛincipum.fo.xxxj. colum. iiij.
parte pꝛima.
Mulieribus que ſeruis pꝛopꝛijs ſe iunxe⸗
runt.fo.ciij.columna.j parte.ij.
Mutatione nominis.fo.cviij.columna.iij.
parteſ ſecunda.
AAutico feno fo. cxxxv. columna

iiij. parte.j.
Meceſſa.ſer.here.inſtitu.fol. xix.
co.ij parte.ij.
ne flius pꝛo patre.folio cxxj. columna j.
parte pꝛima.
NMNe fiſcus vel res publica pꝛocura. alicui
heeſter. fol. lxviij. columna.iiij parte pꝛi⸗

Negocijs geſtis folio. lxviij columna iliſ.
parte pꝛims.

Mandati. fol.cxxxvj.colum. ij.

ne liceat in vna eademq; cã tertio pꝛouo⸗

car e.fo.lx.col.iiij.pꝑte ſecunda
Ne liceat potentioꝛibus.fo.lxviij.colum.

ij. parte pꝛima.

NRe⸗ quis ĩ ſua cã iudicet. fo. xciij. col. ij. p. .

Ne rei dñice vel tẽploꝛũ.fol.xlij.col.j.ꝑ. ij.
Ne ſanctum baptiſma reiteretur.fo.xxviij
col.iij.ꝑte pꝛima.
Nili aggeribus non rumpẽdis. fol.cx.col.
ij. pte ſecunda.
Ne vxoꝛ pꝛo marito vł ma.pꝛo vxo.⁊c᷑ fo.
cxx.col.iiij.ꝑte pꝛima.
Non numera. pecunia.fol.cxxxij.colum.
j. ꝑte pꝛima.

Nouationibus ⁊ delegatiõibus.fo.xc.col.

iiij. pte ſecunda.
Nouo codice faciendo.fo.j.col.j.ꝑ.j.

Moxalibus. fo.cxiiij.col.j.pte.j.

Bſeq. pa. pꝛeſtan. fo.v. columna
iii. pte ſecunda.
Dpe.liber.folio.iiij.columna. iij
bpte ſecundao.

B⸗ iee. folio. xciij. columna.

iiij.pte pꝛima.
S Actis. folio. xlv. columna tertia
) ete pꝛima.
N 2 Pactis pigno. fol. lxxvj. col. ij.
GN. Raz& Pte ſecunda.
Partu⸗ pignoꝛis. folio. lxxiiij.col.ij.parte
ſecunda.
Pedaneis iudicibus.folio.xcij.columna
j. pte pꝛima.
Pena iudicis qͥ male iudica uit. folio. l. co.
ij.pte ſecunda.
Periculo et commo.rei vendi.fol.cxxix.
col.iiij.parte pꝛima
Per quas ꝑſonas nob.acquirit᷑.fol cxxx.
col.j.parte pꝛima
Petitione heredi.fo.cv.col iij.parte.j.
Pignoꝛaticia actionc. fol. cxxix. columna
j parte pꝛima.

Pignoꝛibus.folio.lxix. columns. iij p.ij

Pilus petitionibus.fo.xcv.col.iij.p.j.
Plus valere qð agitur quã qð ſimula.ↄci
pitur.fo.cxx viij.col.ij.parte pꝛima.
oſthu.pꝛete.vel exhe.folio.xx. columna
ij.pte ſecunda.
Poſtulando.folio lxi.columna. j parte j.
Pꝛecario ⁊ ſaluiano interdicto.fo. lxix.co
lũ.ij.ꝑte ſecunda.
Pꝛecibus imperatoꝛi offerendis ⁊ de qui⸗
bus rebus ſupplicare liceat vel non.folio
xxxv.colũna.iiij.parte pꝛima.
Pꝛeſcriptione! longi tẽpoꝛis·x.vel.xx.an⸗
no.fo.xlj.col.j parte ſecunda.
Pꝛeſcrip.xxx.vel.xl.anno.fo.xlij.colum.j
pte ſecunda
Pꝛetoꝛio pignoꝛe. folio. lxxiiij columna. j.
ꝑte ſecunda
Pꝛiuatis delictis.fo.xcix.col. ij. p. ij.
Pꝛiuilegio dotis.folio.lxij.columna pᷣma
ꝑte ſecunda.
Piuicsio fiſci.folio.lxj.columna.iiij.ꝑ⸗
te ſecunda.
Pꝛobat lonlhus. folio. cxxiij. columna.·ij.
parte pꝛim

Procuratoꝛibus. folio. lxiij. columna. iij.

partepꝛima.
Pꝛohibita ſequeltratiõe pecunie.fo.cxvij
col.iiij.parte pꝛima
Pꝛo ſocio.fol.cxxxvij.col iij ꝑ.j.
QVogdriennij pꝛeſcrip.folio.xlj.

r V Ccol. iiij. pte ſecunda.
Aunuando ciuilis actio criminali
pᷣiudicet.t᷑o.cix col.j.ꝑ ij.
Auado dies lega. vel fideicom.cedit.folio
xxxv.col.iiij.parte ſecunda.
Quãdo ſiſcus vel pꝛiuatus debito. ſui de⸗

bi. ⁊c fo.cxxj.col.iiij.ꝑte pꝛima.
Quãdo imperatoꝛ inter pupillos ⁊c.folio.
xcvij.col.iij.ꝑte pꝛima.
Quãdo libellus pꝛincipi datus litis cõte⸗
ſtationem facist.ſo.xxxvijcol.ij.ꝑ.j.
Quando liceat ab emptio.diſcedere.folio.
cxxxix.col.iij Pte pꝛima.
Quãdo liceat vnicuiq; ſine iudice ⁊c̃. fo. c.
col.ij.parte pꝛima.
Qnando mulier tutele officio fü poteſt. fo.
cxlij col.iij.par.j.
Quan.non petẽ partes pe.ac.fo. vij. colũ.
ij. pte ſecunda.

Quando pꝛouocare non eſt neceſſe. folio.

lviij.col.ij.ꝑte ſecunda.
Quemadmo. reſta.ape.⁊c.folio. xxiiij. col.
j.parte ſecundęe.
Ale res obligari poſſunt.folio.lxxij.colũ.
j.parte ſecunda.
Queſtionibus fo.cx.col.iii.parte ſecunda
Que ſit longa conſuetudo. folio. xciij. col.
ilij.pte ſecunda.
Qui admitti ad bono.poſ.fol.vj.columna.
ii. parte ſecunda.
Qui bonis cedere poſſunt.folio. lx. colum.
iiij.pte ſecunda.
Quibus non obijcitur long. tẽp.pᷣſcrip fo.
xlj. col.iij.parte ſecunda.
Quibus res iudicata non nocet. fo. liij. col.
j.parte ſecunda
Qui ⁊ aduerſus quos. folio. lxxviij. colum.
ij.parte pꝛima.
Qui legitimam perſo.ſtandi in iudi.hab.
fo xciij.col.iij.parte pꝛima.
QAui potioꝛes in pignoꝛe habeantur. folio.
lxxij.col.iij.pte ſecunda.
Auip ſua iuriſditione iudices dare poſſũt
fo.xcij.col.iiij.parte pꝛima.

AQui teſta.fa.poſ.fo.xiij.col.ij.parte ſca.

Qð cum eo qui in aliena poteſta. eſt geſtuʒ
⁊c̃.fo.cxxix.col.iij.parte pᷣma.
Quomodo ⁊ quando iudex. folio.xliij.col.
liij. pte ſecunda.
Quoꝛum appellationes non recipiũtur.fo.
lix.col.iij.parte ſecunda.
Quoꝛum bonoꝛum. fol.lxiij. columna. iij.
parte ſecunda.
Quoꝛum legatoꝛum.tolio.lxiiij. columng.
j. parte ſecunda.
Jptr virginum. fo. ciiij. colum.
I.parte ſecunda.
Rebus creditis ⁊ iureiurã. foł.
229, MCcxv. co. j. parte pᷣma
Receptis arbitris.fol.lxxxij. culumna.iiij.
parte pꝛima.
NRe iudicata.fo.lj.col.iiij.parte ſecunda.
Mei vẽdica.fo.cvij.col.j.parte pꝛima.
NRelationibus.fo.liiij.col.iij.ꝑte ſecunda.
Religioſis ⁊ ſumptibus funere ⁊ alee luſu
⁊c̃.fo cxiiij.col.iiij.ꝑte pma.
NRemiſſiõe pignoꝛis.fol.lxxiiij.col.ij.p. ij.
NRepud.bo.poſ fo.ix.col.iiij.ꝑte ſecunda.
NRepud.⁊ abſti.hered.ſo. xxiij columna.iij
parte ſecunda.
NReputationibus que fiunt.fol. lxxix. colũ.
iij.parte ma.
NReqᷣrẽdis reis fo.cx.col.iij. barte ſecũda.
Reꝝ permutatione.fo.cxl.col.ij.pte pᷣma.
NReſcindenda vendi.fol.cxxxix.columna.
i parte pꝛima.
Res iter alios acta ⁊c fo. liiij. columna.iij
parte ſecunda.
NReſtitutione militum. fo. lxxix. colſina. iij.
parte prtima.
Neuocãdis his q̃ in fraudẽ creditoꝛũ alie
nata ſunt.fo.lxij.co.j.parte ſecũda.
S I ſeruus extero ſe emi mandauerit.
fo.cxxxvij.co.j.parte.j.

Sacroſanctis eccleſijs et de rebus ⁊ pꝛiui
legijs eoꝝ.fol.vj. colũ.j.parte pꝛima.
Satiſdando.fo.lxxxiij.col.iiij.parte pᷣma
Scðis nup.ſo.cxlj.coł.ij.parte pꝛima
Seditioſis.fo.cix.cołᷣ.j.parte ſecunda
Senatuſconſultis.foł.xxxij.coł.iiij.part
piꝛima. J .
Sententiã paſſis fo.cxij.co.iiii.parte.ij.
Sententiã reſcindinon poſſe.fo.lj.colum.
j parte ſecunda. L
Sententijs pꝛefectoꝛum pꝛetoꝛio.fol.xliij.
colũ.iij.parte ſcöa G
Sententijs et interlocutionibus omniũ iu
dicum. fo. xlvj. co.iiij.parte.ij.
Sententijs que ſine certa quantitate ꝓfe⸗
runtur.fo.xlviii.coł.iiij.parte ſcða
Sententijs que pꝛo eo qð intereſt pꝛoferũ
tur.fo.xlix.co.j.parte ſecunda
Sententiis ex ꝑiculo recitandis.fo.xlvj.
colũ.ij.parteſecũda
Sepulchꝛo violato fo.cv.coł.ij.parte ſe⸗
cunda
Seruis fugi.fo.j.parte ſecũda
Seruitutibus.foł cix.coł.iij.parte pꝛima
Si aduerſus rem iudicatam.fo.lxxiiij.col.
j.parte pꝛims
Si aduerſus venditionem.fo.lxxiiij.coł.
iiij.parte pꝛima 2
Si aduerſus vẽditionem pignoꝝ.fo.lxxvi
colum.ij.parte pᷣma B
Si aduerſus donationem. ſfo.lxxvj. colũ.
ij. parte pꝛima —
Si aduerſus libertatem.fo.lxxvj.colũ.ij.
parte pꝛima .
Si aduerſus tranſactionem fo.lxxvj.coł.
iij. parte pꝛima HßMMUU⸗
Si aduerſus ſolutionem fo.lxxvj.coł.iij.
paarte pꝛima

Si aduerſus dotem folio.lxxvj.colũ.iiij.

parte przim
Si aduerſus delictum fo.lxxvj.colum.iiij
parte pꝛuinaas
Si aduerſus vſucapionẽ reſtitutio poſtu⸗
letur foł.lxxvj.colũ.iiij.parte pꝛuna
Si aduerſus fiſcum reſtitutio poſtuletur
fobl.lxxvij. colũ.j.parte pma
Si aduerſus creduoꝛem fo.lxxvij.colum.
j.parte pꝛims W
Si aduerſus creditoꝛem.fo.xlj.colum.iiij.
parte ſecunda
Si aliena res pignoꝛi dats ſit.fo.lxxj.col.
iuij.parte ſecunds “
Sia non competenti iudi.ſenten.lata fue⸗
rit fo.l.coł.ij.parte ſecunda
Si antiquioꝛ creditoꝛ pig.vendiderit fol.
lIxxiij.coł.iiij.parte ſecunda.
Si certum petatur.fo.cxvij.colũ.iiij.par⸗
te pꝛima.

Si cõmunis res pignoꝛi data ſit fo. lxxiij.

colum.iiij.parte ſecunda
Si cõtra ius vel vtilitatem publicam fue⸗
rit impetratum. folio.xxx vij.colum.iiij.
parte pꝛima sä L
Si de momentanea poſſeſſione fuerit ap⸗
pellatum fo. lx. coł.iij. parte ſecunda
Si ex falſis inſtrumentis.folio.liij.colum.
iij.parte ſecunda. .
Si in cauſa iudicati pig.capiat᷑.fo.lxxiiij.
colũ.j parte ſecũda .
Si in cõmuni eademq; cauſa ĩ integrũ re⸗
ſtitutio poſtuletur.fo.lxxij. columna.iiij.
parte pina. . .
Si in fraudẽ pa.fac.fue.alie.folio.v.coł.
iij. parte ſecunda. .
Si maioꝛ factus ratũ habucrit.fol.lxxix.
colum.i.parte ma«
Si minoꝛ ab hereditate ſe abſtinnerit fol.
lxx vij.colũ.ij.parie pᷣma.

Summa trinitate ?

Si minoꝛ ſe maioꝛem dixerit. folio. xxviij

colũ.ij.parte pꝛima.
Sine cenſu vel reliquis.⁊c.fol.cxxxix.col.
iij. parte pꝛima.
Si pignus pignoꝛi datuʒ ſit.fo.lxxiiij.col.
j.parte ſecunda .
Si pignor conuentionem numeratio ſe⸗
cuta non fuerit folio.lxxvj.colũ.j.parte
ſecunda.
Si omiſſa cau.teſta.folio.xxix.colũ.j.par⸗
te ſecunda

Si pendente apppellatione moꝛs interue⸗

nerit.fo.lx.col.j.parte ſecũda
Si plures vna ſententia condemnati ſunt
fo.liij.col.j.parte ſecunda
Si per vim vel alio modo.fol.lxvij.col.iij.
parte ſecunda M

Si quis aliq.teſta.pꝛohibu.fo.xxv.col.iij.

parte ſecunda
Si quis eam cuius tutoꝛ fuerit coꝛruperit

fo. cij. col.iiij.parte ſecunda

Si quis imperatoꝛi maledixerit.fol.xcix.
coi.iij.parte ſecunda
Si reus vel accuſatoꝛ moꝛtuus fue.fo.xcix
col.ij.parte ſecunda

Si ſecũdo nupſerit mulier ⁊c.fol. cxlj. col.

liij.parte pꝛima.
Si,ſepius in integrum reſtitutio poſtule⸗
tur fo.lxxviij.colum.iiij.parte pꝛima
Si tutoꝛ vel curatoꝛ.fol.lxxiij.col.iij.par⸗
tepꝛima.
Si vẽdito pignoꝛe agatur.fo.lxxv.col.iij.
parte ſecunda
Si vnus ex pluribꝰ appellauerit.fo.lx.col.
iij.parte ſecunda L
Solutionibus fo.xcj.col.ðij.parte ſecunda
Sponſalibus ⁊ arris ⁊c̃.folio.cxlj.colũ.j.
parte pꝛima
Spoꝛtulis.folio.xcij.col.j.par.j.
Succeſſo.cedit.fol.ix.col.j.parte.ij.
Suffragio.fo.cx vij.col.iij.parte pꝛima
Suis ⁊ legiti.here.folio.xxxvj.col.ij.par⸗
te ſecunda .RK
. fide catholica. fol.iiij.
col.ij.parte pꝛima.
rr. Houlis exhibendis. fol. lxix.col.
A EE j. parte ſecunda
Tempoꝛibus appellationum. fo
.EAlio. x vij. col. j. pte ſecunda.
Tempoꝛibus in integrum reſtitutionis.fo
lio.lxxx.col.iij.parte pꝛima
Teſta.fo.xiiij.col.j.parte ſecunda
Teſtamen.mili.fol.xij.col.ij.parte ſecũda
Teſtibus.fo.cxxv.col.iij.parte pꝛima
Tranſactionibus.folio.liij.colum.j.parte
pꝛima.
77Bi cauſa ſtatus agi de. fol. xcix.

„col. ij. parte pꝛima
NAbi cauſe fiſcales vel diuine 2 6
N fo. c. col. j. P. j.
Vbi conueniatur qui certo lo.dare pꝛomi.
fo.xcviij.col.iij.parte pꝛima
Vbi de crimine agi opoꝛ.fol.xcvij.colum.

j.parte pꝛima.

Vbi de hereditate agitur.fo.xcix.col.ij.ꝑ⸗
te pꝛima. . SDJð

Vbi de poſſeſſione agi opoꝛteat.fo.xcviij.

col.iij.parte pꝛimmm.
Vbi de ratiocinijs.folio.xcix.colũ.ij.par.
te pꝛima.

In hac lectura contentoꝛum.

Verbo.⁊ re.ſig.folio.xxxviij.col.iij.pte.ij
Vetxeri iure enucleando.folio.xxxj.colũ.
liij.parte pꝛaima.
Vi bonoꝛum rapto.folio.cix.col.iij.parte
ſecunddas.
Vnge liberi.folio.viij.col.j.ꝑte ſecũda
Vndc legitimi.fo.viij.col.iiij.parte.ij.

Vngde vi.fo.lxiiij.col.ij.parte ſecunda

Vngde vir et vxoꝛ.folio.ix.col.iji.parte. ij.
Vſucapione pꝛo donato.folio.xxxix.colũ.
j. parte ſecunda. H
V ſucapione pꝛo dote folio.xxxix.col.ij.ꝑ⸗
te ſecunda. H OD=ðUMU
Vſucapione pꝛo empto.folio.xxxix.col.j.
parte ſecunda.
Vſucapione pꝛo
te ſecunda.
Vſucapione traſfoꝛman.ſolio.xxxix.col.
ij. parte ſecundaa.
Vſu ⁊ fructibus.folio.xxxiij.col.ij.parte
ſecunda. ́JMGUWè
Vſufructu.folio.cviij.col.iij.parte pꝛima.
Vſuris.folio.cxxxiiij.col.iij.parte pꝛima.
Vſuris rei iudicate.folio.lij.col.iij.parte
ſecundao.
Vt actiones ab herede ⁊ contra heredem
⁊c̃ fo.cxx.col.iij.parte pꝛima.
Vt intra certum tempus criminalis que⸗
ſtio terminetur.fo cxj.col iij.pte ſecunds
Vt in poſſeſſi lega.vel fideicõ. ſer.ca.mit.
fol xxxvji.col.j.parte ſecunda. M
Vt lite pendente nil innouctur.fo.xxxvij.
colũ.iiij.parte pꝛima.
Vt nemo inuitus age vel accu.coga.folio
xciij.col.iiij.parte pꝛima ,
Vt nemini liceat ſignum ſaluatoꝛis ſculpe
re.folio.xxviij.columna.iiij.parte pᷣma.

herede.fo. xxxix col.ij ꝑ⸗

Vt nemini liceat ſine auctoꝛitate iudicis

ſigna impꝛimere.fol.lxviij.columna.iiij
parte pꝛima.
Vt nemo pꝛiuatus titulos pꝛedijs ſuis vł
alienis imponat. folio.lxviij.columna.
iij parte pꝛima. ̊ð”ð”ð
Vt que deſunt aduocatis partium iudex
ſuppleat.folio. lxj columna quarta parte

pꝛima.
Vti poſſidetis.folio.lxvij.columna.iiij.ꝑ⸗
te ſecunda. 2
Vxoꝛibus milituʒ.folio lxxx.columna.iij
parte pris.

C¶ LEzxplicit tabula tituloꝝ ſeu rubꝛicarũ.

aa iiltj

Vbi ⁊ apud quem cognitio. fo. lxxix. colũ.

j. parte pꝛima. .
Vbi fldeicommil.folio.xcviij.col.iij.par⸗
te pꝛima. ⸗
Vbi in rem actio.folio.xcviij.colum.iiij.
parte pꝛima
Vbi quis de curiali.folio.xcix. col. iij. p.j.
Vbi ſenato.vlł clariſſi.fſo. xcix.col.iiij.pꝑ.j.

Bepertoꝛium Alphabeticum .

¶ Tabula ampliſlima an

notationum ad margines huiuſce lectu⸗

re excellentiſſimi. J. N. monarche domi

ni Jacobi Butrigarij Bonoñ. ſuper co
dice appoſitarum.cum plurimis queſtio
nibus ⁊ deciſionibus quotidianis ne⸗
ceſſarijſq; ingenioſa ſerie diſpoſitis.

Bolitio quid ſit ⁊ quot
modis fiat.l.j.de abo
Hli. fo. cxj. co.ij. parte.ij
Abſq; dictio eſt pꝛiuati⸗
ꝗ ua. l. actoꝛ. de pꝛob. fo.
Ccxxv. col.ij.parte.j.
Abſens ex neceſſaria cã

qꝛ.d pꝛocur.fo.lxiiij.col.ij.parte...
Abſens iuſta de cauſa ⁊ ſententia cõtra eũ
lata eſt reſtiuendus ad totam cauſã.l.j.
quibus ex cauſis maio.fo.lxxxj.colũ.iij.
parte pꝛim
Abſens qᷓ;to tempoꝛe audiatur.l.⁊ qui.de
bo.auctoꝛi.iudi.poſſ.fol.lxj.col.iij.parte
ſecunda.
Abſens vere quando dicatur quis.l.cum
non.qũo ⁊ quan.iud.fol.xlvj.col.j.parte
ſecunda.
Abſolutio facta in ciuili an pꝛoſit in crimi
nali.l.ex moꝛte.de leg.aquił.fo.cx.col.iij
parte.j.
Acceptilatio an habeat vinculum iuris ſi⸗
cut pactum de non petendo.l.vbi pactũ.
de tranſac fo.lix.col.iiij parte.j.
Acceptilatio equiparatur cõtractui bone
fidei.l.de tutela.de in ĩteg.reſti.fo.lxxij.
col.iiij.parte.j.
Accreſcendi ius an tranſeat in emptoꝛem
hereditatis:an vero pertineat heredi qͥ
totam hereditatem vendidit.l.poſt ven⸗
ditionem.in additio.de pac.fo.xlvj.col.
ij. ⁊.iij.parte.j. 3

Accreſcit patri filio repudiante.l.cum non
ſolum.de bo.que liber.fol.xxxviij. col. j.

parte.ij. . ⸗
Accuſans poſterioꝛ de maioꝛi crimine pꝛe
fert᷑ poꝛi:⁊ an hoc ſit idẽ de pari ⁊ mino⸗

ri.l.j.de his qui accu.nõ poſ.fo.xcv.col.

ij. parte.ij. .
Accuſare an poſſit filius abſq; cõſenſu pa⸗
tris in crimine publico.l.cum nõ ſolum.
de bo. eque liber.fol.xxxviij.col.iij.parte
ſecunda.
Accuſari an poſſit quis de duobus crimi⸗
nibus ex eodem facto venientibus.l.qui
de crimine.de accuſa.fo.xcviij.col.j.par
te ſecunda.
Accuſationem criminalẽ falſi an ſit neceſ⸗
ſe pꝛius intentari qᷓ; petatur in integrum
reſtitutio.l.iudicati.ſi ex fal.ĩſtru.fo.liij.
col.iiij.parte.ij. .
Accuſationem poteſt complere etiam con
demnatus.il.j.de his qui accuſ.non poſſ.
fo.xcv.col.iij.parte.ij.
Acquiri anpoſſit per liberam perſonam.ł.
j.per quas perſo.no.acqui.fo.cxxx.co.j.
parte pꝛima. .
Acta coꝛam arbitro an pꝛobent coꝛam iu⸗
dice.l.cũ antea.de recep.arbi.fo.lxxxiij.
col.ij.parte pꝛima.
Acta in cauſa in ciuili an pꝛoſint in crimi⸗
nali.l.is apud.de eden.fo.xlj.col.ij.par⸗
te pꝛima. S
Acta in pꝛima cauſa an pꝛoficiant in ſecun
da.l.ſi vt pꝛoponis.quomodo ⁊ quando
iud.fo.xliiij.col.ij.parte.ij.
Acta in vna cã an pꝛoſint in alia.l.is apud

ſus an ſit reſtituẽdus ad totã cauſam.l.

de eden.fo.xlj.col.ij.parte.j. .
Acta in vno iudicio an pꝛoſint in alio.i.et
cõſequenter.de ſentẽ.⁊ interlo.fo.xlviij.
col.iij.parte.ij.
Acta quomodo

iudi.fo.lxxxix.col.ij.parte.j.
Acta tranſlata in publica monumenta que
ſint.l.geſta.de re iudicata.fol.lij.colũ.j.
parte ſecunda. . .
Actio an abſenti queratur ⁊ que ſit ratio.l.
ſi abſentis.ſi certũ petatur.fol.cxvj.col.
iiij.parte pꝛima
Actio an debeat in libello expꝛimi.l.cũ mo
ta.de trãſac.fo.lv.col.j.parte.j.
Actio an naſcatur ex ſententia arbitri.l.cũ
antea. de receptis arbitr. fol.lxxxiij.col.
j.parte pꝛima.
Actio an oꝛiatur ex pacto nudo.l.legem.ĩ
addi. de pac.fo.xlviij.col.iiij.parte.j.
Actio an oꝛiatur ex pacto nudo geminato
l.legem.in additio.de pactis.fo.xlix.col.
iij.parte pꝛima.

Actio an poſſit itentari ex pacto nudo trãſ

actionis.l.ſiue apud. de tranſactio.fol.
lviij. col.j.parte.j.
Actio an tollatur ipſo iure per pꝛeſcriptio⸗
nem..i.ſicut.de pꝛeſcrip.xl.anno. fol.xlij.
col.ij.parte ſecunda
Actio an tranſeat ſine ceſſione.l.in ſolutũ.
quando fiſc.vel pꝛiua.fol.cxxij.colum.j.
parte pꝛima
Actio de cõſtituta pecunia datur ex nudo
pacto.l.receptitia.de conſtitu.pecu.fol.
cxxiij.col.j.parte.j.
Actio de dolo an concurrat cum alia.l.de
dolo.de do.ma.fo.lxxj.col.iij.parte.j.
Actio directa ⁊ vtilis in quo differunt.l.qͥ

ſtipendia.de pꝛocurato.fol.lxiiij.colum.

iiij.parte pꝛima.
Actio in factum an poſſit concurrere cum
alia actione extraoꝛdinaria.l.ſancimus.
de ſac.ſanctis eccleſi.fol.xiiij.col.tertia
parte pꝛima.
Actio in factum an tollatur per directam
rei vẽdicationem.l.j.de alien.mutan. iu⸗
di. cauſa facta.fol.lxxxij.col.iij.par.)
Actio perſonalis pꝛo vſufructu cõpetens
quanto tempoꝛe tollitur/⁊ quid in re mo

bili.l.coꝛruptionẽ.de vſufruc.fol.cix.col.

ij.parte pꝛima.
Actio pꝛeſcriptis verbis naſcitur multis
modis.l.petens. col.ij.verſi.vel verius.
de pactis.fol.lij.col.iiij.par.j.

Actio qð met cã an tollatur pꝛeſcriptione
longi tempoeis vtil.in rem.i.ſi vi.de his

q̃ vi me.cauſa fe.fol.lxxj.col.j.ꝑt.j

Actio ſi fuerit per acceptilationeʒ ſublata

an poſſit ad eã poſtea re diri.l.vbi pactũ
in.ij.oppo.de tranſac.fol.lix.col.iij.par
te pꝛima.
Actio ſuper quo dolo competat ⁊ vnde ꝓ⸗
cedat.l.actione.col.ij.de tranſac.fol.liiij
col.iiij parte.j.
Actionem directam habens ſi concurrat
cum habente vtilem ad agẽdum quis pᷣ⸗
feret᷑.l.ſi delegatio.de noua. fol.xcj.col.
j. parte ſecunda. J
Actionem editam an poſſit actoꝛ emenda⸗
re ⁊ coꝛrigere.l.edita.in pꝛin.de eden.fo.
xlj.col.iiij.par.j
Actionem famoſam an poſſit quis inſtitue
re contra patronum ſuum.l.j.de obſequi
is patronis pꝛeſtandis.fol.v.col.iiij.par
te ſecunda J
Actiõe pꝛima extincta an poſſit poſtea ha⸗
beri ad eam regreſſus.l.debitoꝛi.de pac.
fol.xlvij.col.iij.parte pꝛima

finiũtur cũ actio ſit perpe
tuata.l.pꝛoperandum.S.⁊ ſi quidem. de

Actiones ⁊ exceptiones dupliciter inter ſe

differunt.l. j.de furtis.fol.ij.col.iij.parte
ſecunda.
Actiones q̃ dicant᷑ pꝛeiudiciales.l.cũ here
ditatis de peti.hered.fol.cvj.col.iiij.p..
Actiones que ſint per quas reuocantur a⸗
lienata.l.ſi actu.de reuo.his q̃ĩ frau. cri.
alie.ſunt.fol.lxij.col.iij.par.ij.

Actiones tranſeunt in fideicommiſſarium

tribus caſibus.l.ſancimus. ad ſenatuſcõ
ſul.trebel.fo.xxxiij.col.iiij.ꝑ.ij.
Actiones tres cõpetunt pꝛo legatis.l.j.cõ⸗
munia de legatis.fo.xxxj.col.iij.parte ſe
cunda. 3
Actionum nego.geſt. duplex eſt diuiſio.l.
curatoꝛis.de negocijs geſtis. fol.lxix.
col.iiij.parte pꝛima
Actoꝛ an poſſit trahi inuitus a reo ad incõ
petentem iudicem:⁊ ſi hoc fiat qua pena
veniat puniendus.il.in criminali.de iuriſ
ditione omnium iudicuʒ.fo.xc vij.col.iij.
parte pꝛima.
Actoꝛ in actione pꝛopoſita an habeat ne⸗
ceſſe perſiſtere.l.qui ſemel.quo.⁊ quan.
iud.fol.xlv.col.ij.parte ſecunda
Actoꝛ in rem pupilli poteſt conſtitui duo
bus modis.l.neq;.de pꝛocur.fo lxv.col.
iij.parte pꝛima.
Actoꝛum appellatione nonvenit ſententia
l.ſupplicare.in addi.in pꝛin.vt lit.pendẽ.
fol.xxxvij.col.iiij.parte pꝛima
Actus legitimi non recipiũt conditionem
l.nouationum.de noua.fol.xcj.col.j.p.ij
Ademptio ẽ multiplex.l.hereditas.de his
quibus vt indignis.fo.xxvj.col.j.p.ij.
Adire an poſſit quis ab inteſtato.l.j.de bo⸗
no.poſſeſſ.ſᷣm tabulas.fol.vij.col.iij.par
te ſecunda
Adire et reſtituere an ſit cogendus heres
heredis moꝛtuo pꝛimo herede.l.eã quã.
de fideicommiſ.fo.xxx.col.iij.ꝑte ſecũda
Adminiſtratoꝛ alicuius minoꝛis quomo⸗
do ſi cogendus ad defendendum..l.eum
qui.de pꝛocur.fal.lxiiij.col.ij.pte.ij.
Adminiſtratoꝛ eccleſie an poſſit teſtari et
de quibus bonis.lj.licentiam.de epiſcop.
⁊ cleri.fol.xxiiij.col.j.parte pꝛima.
Adminiſtratoꝛ publicus an poſſit debitum
gratis remittere.l.pꝛeſes.de trãſac. fol.
lv.col.iiij.parte pꝛima
Adulterium fuiſſe commiſſum qualiter ꝓ⸗
betur.l.neq;.de pꝛobat.fol.cxxiij.colũ.
iiij.parte pꝛima
Adulterij pena que ſit.l.j.de adul.fo.c.col.
ij.parte ſecunda =
Adulterum oẽm an ſit licitum occidere:et
quas perſonas poſſit maritus occidere.
l.gracchus.de adult.fo.c.col.iij.pꝑ.ij.
Adultus ⁊ pꝛodigus equiparantur.l.ſi cu⸗
ratoꝛem.de in integ reſtitu.fol.lxxij.col.
ij.parte pꝛima.
Aduerſarij pꝛeſentia an requiratur in re⸗
nunciatione.l.poſtq;.in pꝛin.de pac.fo.
xlvj.col.iij.parte pꝛima
Aduocatꝰ an poſſit petere ſalariũ /⁊ q̊ iure
l.pꝛoperãadum.S.illo pꝛoculdubio.de iu⸗
di.fo.xc.col.iij.parte pꝛima.
Aduocatus in quo differt a pꝛocuratoꝛe.l.
j.manda.fo.cxxxvj.col.ij.pꝑte pꝛima.
Affectus punit᷑ licet non ſequatur effectus
l.ſi quis non dicam. de epiſ.⁊ cleri.folio
xviij.col.ij.parte pꝛima.
Afflictio non debet addi afflicto.l.ſanci⸗
mus.de vſuris rei iudi.fo.lij.col.iiij.pꝑ.ij
Agens ſeu excipiẽs tenetur pꝛobare id qð
eſt cã ſue actiõis vel exceptiõis.l.j.ſi ad⸗
uerſus credito.fo.lxx vij.col.ij.pte pꝛĩa.

Agere an poſſit quis act.furti in actionibꝰ

—

Mazateriarum recond

ↄtrarijs.l.j.de furtis.fol.ij.col.iij.pte. ij.

Agnati aſcendentes ⁊ tranſuerſales an dif

ferant.l.ſi quis.de codicil.fol.xxvij.col.

j.parte ſecunda.
Alia dictio quem effectum habeat.l.qui⸗
cumq;.qui admitti ad bo.poſ.fo.vij.col.
j.parte ſecunda. P H
Alienare an poſſit imperatoꝛ bona ĩperij
vi.in.ij.queſt.in pꝛoe.fo.j.col.if.
Alienari an poſſint res ſubiecte reſtitutio⸗
ni.l.res que.commu.de leg.fo.xxxij.col.
iij.parte ſecunda. J
Alienatio an impediatur ſtatim citatione
facta vel mota controuerſia.l.j.cõi diui.
fol.cxiij.col.j.parte pꝛima.
Aliquid quando fit pꝛopter aliud nõ atten
ditur illud qð fit ſed illud pꝛopter qð fit
l.cuʒ pꝛoponas.de dolo ma.ſfol.lxxij.col.
j.parte pꝛima. Z
Anni incarnationis dominice an ſint de
ſubſtantia inſtrumenti: vide in additio.
ad pꝛoe.fol.j.col.iij.
Apocha quomodo differt ab antipocha.l.

plures.de fide inſtru.fol.cxxvij.col.iiij.

parte pꝛima.
Apoſtata ĩ monaſterio reductus perpetuo
eſt pꝛiuatus honoꝛe ſed non onere.l.ſed
neq;.de epiſ.⁊.cle.fal.xviij.col.ij.ꝑ.j.
Apoſtate pꝛopꝛie qui dicantur.i:.ſi quis.ij.
in additio.de apoſta.fo.xxviij.col.iiij.
parte pꝛima.
Apoſtoli infra quod tempus peti debent.l
quoniam.de appel.⁊ conſul.fol.lvi.col.
ij.parte ſecunda. “r
Appellans an compellatur pꝛoſequi appel
lationẽ.l.inuitus.de pꝛocur.fol.lxvj.col.
iiij.parte pꝛima. .
Appellans a ſententia iudicis ſpectabilis
vel üluſtris duo debẽt cognoſcere de cã
l.ſi qñ.de appel.⁊ ↄſul.fo.lvj.col.iiij.ꝑ.ij.
Appellans an videatur confirmare ſenten
tiam nullam.l.j.quando pꝛouo.nõ eſt ne
ceſ. fol.lviij.col.iij.parte ſecunda.
Appellare an poſſit quis in vno qñ eſt cõ⸗
dẽnatus iupluribus delictis.l.ab execu⸗
tione q̊ͥ appel.nõ reci. folio.lix.col.iiij.
parte ſecunnaaaaas.
Appellare an poſſit clericus ante diffiniti⸗
uam ſentẽtiam.l.ſi clericus de eꝑiſ.audi.
foł.xxvj.col.iij.parte pꝛima.
Appellare an poſſit condemnatus quino⸗
luit iurare.l.pꝛincipales.de iure iur.pꝛo⸗
pter calũ.dã.fo.lxxxvj.coł.iij.ꝑte pᷣma.
Appellari an poſſit ab illatione mulcte.l.æ
in mulctis.de appel.⁊ cõſulta.fo.lvj.col.
ij. parte ſecunda .
Appellatio an confirmet ſententiã.l.et qui
non.ſi ex fal.inſtru.fo.liij.co.iij.pte ſcðᷣa
Appellatio interpoſita per vnũ ex condẽ
natis an ſuſpendit quo ad alios.l.mino⸗
ribus.de his quib.vt indig.fo.xxvj.coł.
ij.parte ſecunda.
Appellatio non habet locũ qñ ſentẽtia eſt
nulla.l.j.qñ pꝛouoca.non eſt neceſſe fol.
lviij.col.iij.parte ſecũda.
Appellatio que datur a lege tm operatur
qtum reſtitutio data ab homiĩe.l.j.ſi ad⸗
uer. liber.fo.lxxvj.coł.ij.parte pꝛima.
Appellatio vnius an pꝛoſit alijs.lʒ. ſi ĩ vna
ſi vnus ex plu.appei.fol.lx.col.iij.ꝑte.ij.
Appellationis exercende tempus qñ inci⸗
piat currere.l.ei qui.de temp. appel.fok.
lvij. col. iij. parte ſcðöꝛ.
Appellationis inchoande tẽpoꝛa que ſunt
Piewporde temp.appel.foł.lvij.col.ij.
arte ſecunda.
Abpellarionis interponende vel introdu⸗
cende tempoꝛa nõ ſeruantis que ſit pena
Lcũ anterioꝛibus.de temp.appel.fo/lvij.

col.iij. parte ſecunda.

Appellationis interponende tempꝰan cur

rat mihi ſi dixi ſententiam nullam..l.j.qñ

ꝓuo.non eſt neceſ.fol.lviij.col.iiij.p.ij.

Appellationis interponende tẽpoꝛa q̃ ſint
l:ſed ⁊ lis.de tẽpo.appel.foł.lvij.col.iiij.
parte ſecunda. .
Appellationẽ ad hoc vt poſſit quis incho⸗
are ex varietate iudicum a quibus appel
lãtur dant᷑ varia tempoꝛa.l.tempoꝛa.de
tempoꝛibus appel.fo.lvij.col.j.parte.ij.
Appellatione pendẽte nil eſt innouanduʒ.
l.j.de bonoꝛ.poſ.ſᷣm tabu.fol.vij.col.iij.
parte ſecunda. “
Apud dictio quõ capitur in iure et quõ dif
fert a dictione penes.il.ſi quis in tãtam.
vnde vi.fo.lxv.col.iij.parte ſcda.
Arbiter an poſſit facere litem ſuam.il.ſi qͥs
in cõſcribendo.de pact.fo.liij.col.ij.ꝑ.j.
Arbuer ⁊ moderatoꝛ quilibet eſt in re pꝛo
pꝛia.l.ſi quis in conſcribendo.de pac.ſo.
liij.coł.iij.parte pᷣma.
Arbiter quomodo differt ab arbitratoꝛe.l.
decernit.de recep.arb.fo.lxxxiij.colum.
iij.parte pꝛima.
Arbitrarie actioni an ſi
mittitur certoloco quid dari/⁊ quare di
catur arbitraria.l.j.vbi cõue. qui cer.lo.
dare ꝓmi.fo.xcviij.col.iuj.parte pᷣma.
Argumentum a cõtrario ſenſu an ſemper
ſit validum.l.conuẽticulã. de epiſ.⁊ cle.
fo.xx.col.j.parte pᷣma. M
As/pondo/⁊ libꝛa idem ſunt.l.cum q̃ſtio.
de lega.fo.xxviij.col.ij.parte ſecunda.
Annum an ſequatur ſi excõica⸗
tio ceſſat poſt annum.l.item q̃⸗
cunq;.de epiſ.⁊ cleri.fo.xix.co
Mlum. iiij. parte pꝛima.

Bannũ nõ eſt pena criminis.l.eius qui.ſi
penden. ap. moꝛs inter. foł.lx. co.ij.ꝑ.ij.
Bannũ quid ſit ⁊ cui equiparet᷑.l.item q̃⸗
cunq;.de epiſ.⁊ cleri.fo.xx.col.j.parte.j.
Bannum qð hodie datur an habeat vim
ſñie.l.j.de requi.reis.fo.cx.col.iij.ꝑte.ij.
Baptiſare an poſſit quis ſeipᷣml.ſi quis in
addi.ne ſanc.bap.rei.fo.xxviij.colũ.iij.
parte pꝛima. .
Baptiſari an poſſit quis in aqua roſ⸗ ata. l.
ſi quis in addi.ne ſanc.bap.rei.fo.xxviij
colum.iiij. parte pꝛina. H
Baptiſmꝰ ad hoc vt valeat qͥd requirif᷑.l.
ſi quis.in additio.ne ſanc. bap.rei.foł.
xxviij.col.iij.in fi.parte pᷣma. —
Baptiſmus quo iure fuit introductꝰ ⁊ qᷣd
ſit ⁊ vnde dicat᷑.l.ſi quis in addi.ne ſanc.
bap. rei.foł.xxviij.coł.iiij.parte pᷣma.
Begelli vniuerſitatũ an gaudeant pꝛiuile
gijs ſcholarium.l.ſcriniarios. de teſta.
mili.fo.xiij.col.j.parte ſecunda.
Beneficium vnius quõ pꝛoſit alteri.l.j.ſi ĩ
cõmuni eadẽq;ʒ cau.in integ.reſti.poſtu.
olio. lxxiiij. co.j. parte pꝛtima.
Xions⸗ Uerico vel eccleſie an poſſint trãſ⸗
ferri in fiſcum.l.placet.de ſac.ſanc.eccle.
fo. vj. col.iij. parte pꝛima

Bono poſ. an ĩmediate deferatur patri.l.j.

qui admitti ad bono.poſ.foł.vj.colum.
ij. parte ſecunda
Bono.poſ.ꝗ tabu.an poſſit concurrere cũ
bono.poſ.ſecũ.tab.l.poſthumo.de bono.
poſſ. Ebu ſo⸗ viij. coł.j. parte ſcöa.
HBono poſ eſt de iure pᷣtoꝛio.l.j.qͥ admitti
ad bo.poſ.foł.vi.co.iij.ꝑte.ij.
Bono.poſ.habz locũ vbi teſtm̃ eſt in ſcri⸗
ptis. l.bonoꝝ. de bonoꝛum poſ.m tabu.
foł.vij.col.iiiſj.parte ſecũda.
Bono.poſ.an poſſit petere filius ignoꝛan⸗
te patre.l.j.qui admitti ad bonoꝝ poſſeſ.

t locus vbicũq; ꝓp⸗

itarum.

foł.vj.col.ij. parte ſecunda. .
D erroꝛ qñ poſſit allegari.l⸗

A 11j. de erro. calcu. in addi. fo. xj.
colũ.j.parte pꝛtima.
Rrnmt, Lalumniari an pꝛeſumafr quis
eo ipſo ꝙ non ꝓbat. l. j.de aduo. diuer.iu
dicio.fo.lxj.coł.ij.parte pma
Canones ⁊ leges quando debent obſerua
ri.l.pꝛiuilegia.in addi.de ſac.ſanc.eccle.
fo.ix.icoł.iiij.parte pma.
Capere ⁊ acciꝑe differũt.l.j.de here.inſti.
folio. xv. coł.iij.parte ſcᷣa
Capitulum qð dicatur antiquũ ⁊ quod no
uum..il.per hanc.de tempo.appel.fo.lviij
colum.j.parte ſecunda V
Capitis diminutionẽ an patiatur ingredi
ens religionem.l.deo nobis,de epiſco.⁊
cle.fo.xxvj. colł.j.parte pꝛima
Cartularij iudices qui ſunt.l.cum ſeimus.
vbi ⁊ apud quẽ.fo.lxxix.coł.ij.par.pᷣm⸗
Caſus foꝛtuitus an excuſet a ſtipulatione
penali ⁊ quõ hoc intelligatur.l.ſancimꝰ.
de fideiuſſo.fo.xc.colum.iij.parte.ij.
Caſus foꝛtuitus circa rem pignoꝛataʒ an
ſemper liberet creditoꝛem.l.que foꝛtuit⸗
de pigno. act.fo.cxxix.coł.ij.parte pᷣma
Caſus foꝛtuiti qũñ veniant in actione neg.
geſt. l.negocium.de neg.geſt.foł.lxx.co.
ij.parte pꝛima
Cauſa ad hocvt cognoſcatur tria requirũ
tur.l.j.de eden.fo.xlj.co.j.parte pꝛima
Cauſa an debeat edi:⁊ que.l.edita.verſi.
ſed que.de eden.foł.xlij.co.ij.par.pma
Cauſa an ſit in ſentẽtia expꝛimenda l.pꝛo⸗
perandum·S.pꝛoculdubio.de iudi.foł.
xc.co.iij.parte pᷣma
Cauſa an debeat inſeri in appellatione.l.
minoꝛibus.de his quibus vt indig.foł.
xxvj. co.ij.ꝑte ſeðᷣa
Cauſa ceſſante an ſemper ceſſet effectus.l.
generaliter.de epiſco.et cleri.folio.xxv.
colũna.ji.parte pma
Cauſa ⁊ lis in qͥ differũt.l.cauſas.de tranſ
act.fo.lvj.col.ij.parte pꝛima
Cauſa limitata pꝛoducit effectum.l.age.ĩ
addi.de tranſac.fo.liiij.col.iij.par.j.
Cauſa per inficiationem creſcit.l.ea que.
de condi.indebi.fo.cxviij. col.j.parte.j.
Cauſa ꝓpꝛia que dicatur.l.omnibus.de te
ſti. fo.cxxvj.col.j.parte.j.
Cauſe cognitio qualis exigatur ad hoc
vt fiat miſſio in bonis abſẽtis.l.eum qui
de pꝛocur.fo.lxiiij.col.ij.parte.ſ.
Cauſe que ſint delegabiles.i.placet.de pe
da.iud.fol.xcij.col.iiij.parte.f.
Cauſam ſuã an compellatur quis pꝛoſeqᷓ.
l.generaliter.in fi.de epiſcop.⁊ cleri.fol.
xxj.col.iij.parte..
Cauſarum tria ſunt genera.l.placet.de pe
da.iud.fo.xcij.col.iiii.iparte.j. .
Cautio mutiana an hodie habeat locumĩ
contractibus.l.ambiguitates.de indict.
vidui.tol.fo.xxix.col.ij.parte.ij.
Cautio ſecunda an interrũpat pꝛeſcriptio
niem.l.cum notiſſimi.de pꝛeſcrip.xl.ann.
fo.xlij. col.iiij.parte.ij. =ð
Cautio verbum quot ſpẽs ſub ſe hẽat.l.j.
de ꝓcur.fo.lxiij.col.iiii.parte.j.
Cautionis verbũ quid impoꝛtet.l.j.de ꝓ⸗

cur.fo.lxiij.col.iiij.parte.j.
Cautionis verbũ ſimpliciter pꝛolatũ refer
tur ad nudam pꝛomiſſionem.l.ſancimus
de verbon ⁊ rerũ ſignificatio.fo.xxviij.
col.iiij.parte ſecunda
Cautionem de rato quare non pꝛeſtat pꝛo
curatoꝛ rei.l.ji.de pꝛocuratoꝛ.fo.lxiij.col.
Cautiones quedã remitti poſſũt ⁊ qued⸗

]
.

Hepertoꝛium Allphabeticum

non.l.j.de vſufruc.fo.cviij.col.iiij.ꝑte.j.
Cedere quid dicitur duobus modis.l.j.
de cadu.tollendis.fo.xxxiiij.colum. iuij.
parte ſecunda
Ceſſio an debeat fleri ante condemnatio⸗
nem..i.j.qui bo.cede.poſſunt.fol.lx.colũ.
iiij. parte ſecunda
Ceſſio eſt duplex.l.j.de caduc.tollend.fol.
xxxv. col.ij.parte.ij. L
Ceſſionarius q̃liter debet foꝛmare libellũ
l. ꝗͥ ſtipẽdia.ð ꝓcu.fo.lxiiij.col.iiij.pꝑte.j.
Chꝛiſtus eſt dñs omnium bonoꝛum eccle⸗
ſie.l.iubemus.in additio.de ſac.ſan.eccl.
fo.ix.col.ij.parte.j.
Citans aliquem ĩ die dñico vt compareat
die lune an valeat citatio.l.dies.de feri.
lo.xcvj.col.iiij.parte.j.
Citatur quis pluribus modis..l.ceſſante.
qũo ⁊ quan.iud.fo.xliiij.col.j.parte.ij.
Citatio alicuius an requiratur ĩ executio⸗
ne ſniĩe.l.j.in additio.de iudi.fo.lxxxvij.
cCol.ij.parte pꝛima
Citatio fit pluribus modis.l.cõſentaneũ.
qqũo ⁊ quã.iud.fo.xliiij.col.iiij.parte.ij.
Citationis ſpecies ſeu foꝛma que ſit.l.con
ſentaneum.quomo.⁊ quan.iud.o.xliiij.
cCol.iiij.parte ſecunda
Citationes ſeu dilationes quãdo debeant
fieri.l.conſentaneum.quomo.⁊ quã.iud.
fo.xlv.col.i.parte.ij.
Citatus non comparens an cadat ĩ penã.
l.ſi contra.de recep.arbi.fol.lxxxij.colũ.
iiii.parte pꝛima
Ciuitates an poſſint reſtitui quãdo immi⸗
net dãnum reipub..i.reſpublica.quib.ex
cau.ma.fo.lxxxij.col.j.parte.j.
lam delinquẽs an grauius peccet qᷓ; pa⸗
lã.l.nemo.de ſum.tri.⁊ fide cath.in vlti.
oppo. fol.vj. col.j.parte pꝛima
Mericatus an poſſit pꝛobari per teſtes.il.ſi
qua.de epiſ.⁊ cle.fo.xx.col.iii.parte.j.
Qlericus an poſſit tenere locum pꝛincipis
iuriſditione ſeculari exercenda ⁊ an poſ
ſit eſſe cancellarius ipſius pꝛincipis.vi⸗
de in addi.ad.l.placet.de epiſcop.⁊ cler.
fol.xx.col.ij.
Mlericus an poſſit de ſuo lucro oꝛdĩare ad
ſuum libitum.l.omnis.de epiſ.⁊ cler.fol.
xvj.col.iii.parte.j.
Ciericus an poſſit renunctare foꝛo.il.ſi qͥs
in conſcribẽdo. de pactis.fo.liij.colum.
ij.parte pꝛima
Mericus verbaliter degradatus an rema⸗
neat ſub iuriſditione epiſcopi.l.ſi quis
decurio.ad leg. coꝛ. de fal.fol.cvij.co.iij.
parte ſecunda
Mericus periurus remouetur a beneficio
l.iuriſiurandi.de iureiur.fol.cxv.col.iiij.
parte pꝛima
Mericus ſi capiatur a iudice laico ꝓpter
crimẽ capitale ⁊ petat ſe mitti ad epiſco
pum an iudex debeat eum remittere ſub
ſfida cuſtodia.l. eos. de appellatio. ⁊ cõ⸗
ſulta.ſo.lv.col.iij.parte.ij. .
lerici an ſint vſuarij vel fructuarij.l.om⸗
nis de epil ⁊ cler fo.xvj.col.iij.parte.j.
Cerici poſſunt habere bona triplicis ge⸗
neris.l.ſacroſancte.de epiſ.⁊ cler.fo.xxij
col.iij.parte.j. ⸗
Codicis cõpoſitio per quam conſtitutio⸗
nem mandat᷑ l.i in.j queſt.fol j.colũ.iiij.
parte i. de nouo cod faciẽ.
Collatio beneficij poteſt pꝛobari ꝑ teſtes
l.cum pꝛoponas. de pactis. fol lj.colũ.j.
parte pꝛima
Collatio dotis iam ſolute ſub qua foꝛma
fieri debeat.l.dotis.de collatio.fol x.col.
iij parte ij.

Collatio quãdo debet fleri ex teſtamento
vel ab inteſtato.l.illud.cõia vtri.iudi fo.
cxiij.co.iii.partc.j.
Collationẽ facere quomodo quis ſit cogẽ
dus.l.ſi ſoꝛoꝛ de collatio fo.x colum.iiij.
parte ij.
Collationem non impedit relictũ in codi⸗
cillis.l a patre.de collatio.fo.xj.colũ ij.
parte ſecunda
Collationem quattuoꝛ vidẽtur facere ceſ⸗
ſare.l.j.de collationibus. fo.x.col.j.par
te ſecunda.
Collationum triplices ſunt ſpecies l.j.de
collationibus. fo ix col.iiij ꝑte ſecunda.
Collegio abſentes qualiter ſint vocandi.
l.placet in addi.fo.vij.col.iij.de ſac.ſanc.
eccl.parte pꝛima.
Cõminatio vel interlocutio an hẽant vim
ſententie.l j cõminatio.ſeu epiſto.fo liij.
col.ij parte ſecũda.
Cõmodans rem pignoꝛãdam extincto de
bito que actio cõpetat l.de reſtituendis.
de cõmo.fo cxxix col.j.pte.j.
Cõmodatarius an teneatur de caſu.l.j.de
cõmo.fo.cxxviij.col.iiij.parte j.
Commodatum ⁊ pꝛecariũ quomodo dif⸗
ferunt.l.cum eum,.de commo.fo cxxviij
col.iiij.parte.j.
Comparatio an poſſit fleri de vno genere
ſcripturarum ad aliud.l.at ſi contractꝰ.
de fl.inſtru.fo.cxxviij.col.ii.parte.j.
Cõparatio quomodo ſit flẽda in iudicijs
l.comparationes. de fide inſtrumen. fo.
cxxvij.col uij parte.j.
Compenſatio an poſſit fleri de rebus amo
tis l. neq;.de compenſatio.fol.cxxxiiij.
co.ij.parte pꝛima. .
Compendioſa an contineat fideicommiſ⸗
ſariam.l.pꝛecibus.de impub.⁊ alijs ſub⸗
ſti. fo.xviij col.ij.parte ſecunda
Compendioſa fit a milue ⁊ non a pagano
l.pꝛecibus.de ĩpub.⁊ alijs ſubſt.fo.xvij.
col ij.parte ſecũda.
Compendioſa ſubſtitutio quare ſic appel
latur.l.pꝛecibus.de impub. alijs ſubſt.
fo.x vij.col.iij parte.ij. .
Compenſatio an poſſit obiſci ex quacũq;
cauſa.l compenſationes.de compenſat.
fo.cxxxiiij.col.ij parte.j.
Compẽſatio an hẽat locũ in delictis ⁊ an
poſſit obiici extra iudiciũ l.cõpenſatio⸗
nes.de cõpẽ ſa fo cxxxiiij col.iij ꝑte.j.
Cõpenſat io qũo dẽat fleri l.j.de cõpenſa.
fo.cxxxiiij.col.j.parte j.
Cõpꝛomiſſũ fit multis modis.iſ.decernit.
de recep.arbi fo.lxxxiij.col.ij.parte.j.
Compꝛomiſſum in cauſis crimmalibꝰ an
teneat l ſi qui ex conſenſu.de epiſc.audi.
fo xxvij col.j. parte.j.
Cõpꝛomiſſũ metu factũ an valeat.l.ſi qui
ecx conſenſu de epiſ.audi.fo.xxvij.col.ij.
parte pꝛima
Cõpꝛomitti an poſſit ĩ epᷣm l ſi qͥ ex ↄſenſu.
dDe epiſ audi.fo.xxvij.col.j.parte.j.
Cõi diuidũdo actio qñ pᷣſcribat᷑.l.j.de an⸗
na excep fo.xliij.co ij.parte.ij. .
Cõſiliũ populi nõ põt quẽ legitimare.lj.
de iur.anulo.aureo fo.vj.col.j parte.ij.
Concubina an poſſit ſuccedere cõcubina⸗
rio.l j.vnde vir ⁊ vxoꝛ.fol.ix.colum.iij.
parte ſecunda.
Condemnari non debet in expeuſis obti⸗
nens in pᷣma ſnis ſi ſuccumbat in cauſa
appellationis.l.generaliter.de iureiurã.
fo cx vj.col.iij partej.
Cõdictio ob cauſam an hẽat locũ ĩ ctibꝰ
innoĩatis l.ſivt ꝓponis.de ↄdic.ob cãm
fo.cx viij.col.iiij.parte.j.

Condictio ob cauſam an habeat locũ vbi
pjũñium non eſt tranſlatum l.ſi vt ꝓponis
de condic.ob.cau fo.cxviij coł.iij.pte.j.
Condictio ob cauſam an habeat locum in
contractibus in nominatis.l.cum ꝓpo⸗
nas de dolo ma.fo.lxxj co.iiij. ꝑte pma.
Condictiones an poſſint omnes dari con⸗
tra pꝛocuratoꝛeʒ.l.falſus.de fur ⁊ ſer.fo.
iiij.coł.i.parte ſecũda.
Conditio ⁊ modus equiparantur l de his
qj ſub mo leg.fo.xxxii.co iiij.parte ſcdᷣa.
Conditio turpis an vitiat contractũ l cũ
donationis de tranſac fo.lix co j. par.ij.
Conditionũ tres ſunt ſpecies pꝛincipales
I j. de inſtitu ⁊ ſubſtitu. ſub condi fo.xvj.
colum.ij parte ſecunda.
Cõferre an debeat filius pecuniam ↄſum⸗
ptam ĩ malos vſus quam pater dederat
ipſi filio vt emeret libꝛos.l.qð locum.de
collatio.fol.x.col.iij.parte.ij.
Confeſſio ad liberandũ ⁊ ad obligandum
quõ differunt.l j.de confeſſis.fol.liiij.co
lũ.ij parte ſecũda.
Confeſſio an mihi pꝛeiudicabit ſi cõfiteoꝛ
me debere centum ⁊ non debeam l. j. de
confeſ fo.liiij.coł.ij.parte.ij.
Coõsfeſſio an pꝛeiudicet debitoꝛi.l.ſi ex cau⸗
tione de non nume.pecu.fol.cxxxij.col.
iij. parte pᷣma.
Confeſſio de indebito quomodo pꝛeiudi⸗
cet confitenti.l.j.de plus peti.fol.xcv.co.
iij. parte pᷣma.
Confeſſio erronea an poſſit reuocari ꝑ he⸗
redem.l.cum teſtm.in addi.de iur.⁊ fac.
igno fo xxxiiij.col.iij.parte pᷣma.
Confeſſio erronea an pᷣiudicet minoꝛi l ſi
alteriꝰ.ſi minoꝛ ſi maioꝛ.dixi fol lxxviij.
col.iij parte pᷣma.
Confeſſio er̃ iudicialis in quo differt a iu⸗
diciali l erroꝛ verſi nunc venio. de iur.⁊
fac igno.fo.xxxiij.col.iii.parte pꝛima.
Confeſſio facta extra iudicũ an pꝛeiudicet
l.indubitati de nõ nume.pecu fo.cxxxiij
colũ.iij parte pᷣma.
Confeſſio facta in toꝛmentis non vglet. l.
cum te.de his que vi me cauſa fiunt fo.
lxx.col.iiij.parte pᷣmaet.l.ſi qua.ad vel⸗
lcia.fo.cxxxj.col.iũij.parte.j.
Confeſſio iudicialis quomodo differt ab
extraiudiciali l.j.de confeſſis.fo luij co⸗
lũna.ii.parte pꝛima.
Confeſſio ſi fuerit in ſcriptis an poterit ꝙ⸗
bari contrarium ſine ſcriptura l indubi⸗
tati.de non nume.pecu.fol.cxxxiij.colũ.
iij. parte pᷣma. G
Confeſſionem an teneatur reuelare pꝛeſby
ter quã audiuit ab aliquo criminoſo.l ar
chigerontes.in addi.de epiſ.audi.folio.
xxvij.co.j parte pᷣma.
Confeſſione facta an cenſeatur lis conte⸗
ſtata.l.j.de lit.conteſta.folio.xciiij.colũ.
ilij. parte pꝛima. 2
Confeſſoꝛia actio vel negatoꝛia qᷓ;to tem⸗
poꝛe tollatur.l.ſi aqua.de ſerui et aqua.
folio.cix.col.iiiij.parte pꝛima.
Confeſſoꝛia actio ⁊ negatoꝛia quãto tem⸗
poꝛe tollantur.l.j.de anna.excep.o.xliij
columij.parte ſecunda
Confeſſus an ſemper habeatur pꝛo iudica
to l.j de confeſſis fo.liiij colum j. par.ij.
Confeſſus an poſſit appeliare l.obſeruare.
qquuo.ap.non recipi fo.lix co.iij.parte.ij.
Confitenti an pꝛeiudicet cõfeſſio erronea
vel falſa l.cum falſa.⁊ ĩ addi.ad illam.l.
de iur.⁊ fac.igno fo.xxxij.co.iiij. parte.j.
Congregatio poteſt fieri ſine cuiuſq; con⸗
uocatione in ecclceſia pꝛo negocio eccle⸗
ſie.l.j.de ſac. ſanc.eccle.fo.vj.co.ij.ꝑte.j.

Materiarum reconditarum.

Cõiunctio eſt młtiplex.l.j.de cadu.tollen.
fo.xxxv.colum.iij.parte ſecunda.
Conſanguincus pꝛeſumit᷑ ſcire facta con⸗
ſanguinei.l.ſi auia tua.de iur.deliber.fo.
xxi.colũ.ij.pte.ij.
Cõſenſus partium efficacioꝛ eſt reſcripto
pꝛincipis.l.ſi diuerſa.de tranſact.folio.
lvj.colum.j.parte.j.
Conſentire an teneatur pater filio qñ iudi
cis officium imploꝛat᷑.l.j.qui admit.ad
bono. poſ.foł.vj. co.iij.ꝑte.ij.

Conſoꝛs pꝛo conſoꝛte an debeat admitti

dad litem ꝓſequendã.l. cõmune. de ↄſoꝛ.
eiuſdem lit.fo.cxiiij.col.j.parte.j.
CLonſuctudo ad hoc vt inducatur qualis
actus requiraf.l.leges.que ſit lon.cõſue.
fol.xciiij.col.iiij.parte.ij.
Conſuetudo ad hoc vt ſit inducta qᷓ;dtum
tempus requiratur.l.leges.q̃ ſit lon.con
ſue.fol vciiij.col.iiij.parte.ij.
Conſuetudo an liget furioſum.il.leges q̃ ſit
lon.conſue.fo.xcv.co.j.parte ſecunda.
Conſuetudo an poſſit vare merũ imperiũ
l. leges.q̃ ſit lon.cõſue.fo.xcv.col.j.p.ij.
Conſuetudo ⁊ pactũ an eqᷣparent᷑.l.leges.
q ſit lon.cõſue.fo.xciiij.colũ.iiij.ꝑte.ij.
Conſuetudo qñ dicatur imitari legem. l.
leges.que ſit lon. conſue.foł.xciiij.coł.
ij. parte ſecunda.
Conſuetudo quid ſit et vnde dicatur.l.le⸗
ges. que ſit lon.conſue.foł.xciiij.colum.
lij. parte ſecunda.
Conſuetudo quomodo differt ab vſu.l. le⸗
ges.que ſit lon.conſue foł.xcv.colum.j.
parte ij.
Conſuetudinis tranſgreſſoꝛ ita punitur ſi
cut tranfſgreſſoꝛ legis.l.iubemꝰ.in addi.
fo.lxxxviij.col.ij.parte j.
Conſuetudinis virtus eſt imitari legem 2
roboꝛare.il.leges.que ſit lon.conſue foł.
xciiij.col j.parte.ij.
Conſuetudineʒ an inducat binus actus.l.
nemo. de epiſ audi.foł.xxvj.colum.iiij.
parte pꝛima. —
Conſuetudinẽ inducunt quattuoꝛ.l.leges
x. que ſit lon ↄſue fo.xciiij.co.iii.pte.ij.
Conteſtatio dicitur quaſi ſimul teſtatio.l.
j.de lit. conteſta.foł.xciiij.columna iiij.
parte pꝛima.
Contractus an valeat vbi dolus dat cãm
contractui.l.ſub pꝛetextu.de tranſac.fo.
lvij colum.iij ꝑte.j.
Contractus an videatur ꝓhibitus ſi alie⸗
natio fuerit ꝓhibita.l.ca lege.de condi.
ob cãm.fo.cxviij.co.iiij par.fſ.
Contractus bonefidei quare eſt ipſo iure
nullus ſi dolus dat cãm ctui l.bonam.
de act ⁊ obli fo.cxx.co.j.parte.j.
Cõtractus factus ſuper rebus eccłie pↄtra
foꝛmã.l an valcat l.qui res.de ſac.ſanc.
cccle.fo.xiij coł ij.parte.j.
Contractus pꝛincipis an habeat vim leg:
l.traditionibus.in addi.de pact.foł lij.
colum. ij parte. j.
Contractus quando dicatur perfectus.l.
contractus.de fide inſtru.fo.cxxvij. col.
iij. parte pꝛima.
Contractus quando dicatur in ſcriptis.l.
ſed nouo. ſi cer.peta.folio.cxvij.col.iij.
parte pꝛima. J
Contractum an vitiet conditio turpis.l.
cum donationis.de tran ſac.fo lix.colũ.
jſsparte j.
Contradictoꝛ legitimꝰ quis dicatur l edi
cto.de edicto diui.fol.xxv.colũ.j.par.ij.
Contrahere an poſſit officialis durãte of⸗
ficio.l.quiſquis. ſi cer.peta folio.cxvij.
colũ.ij.parte pma. M

Contaria allegãs an debeat audiri.l.j.de
furtis fo.iſ.col.iij.parte.ii.
ntrartoꝛum vnum dat intelligere ⁊ re⸗
liquũ.l.ſi ꝗͥs.de cod.fo.xxvj.co.iiij ꝑ ij.
Contrauenire an poſſit quis contra factũ
ſuum.l.ſicut de act.⁊ oblig.fo.cxx.colũ.
ij. parte. j.
Contumax dicitur quis tribus modis l.
ſancimus.de iudi.fol.xci.colum.ij par.j.
Contumax eſt infldelis et peccat moꝛtali
ter.l.ſancimus.in addi.in fi.de iudi.foł.
xcj.colum.ij.pꝑte.ĩj.
Contumax in non reſtituendo vel in iurã⸗
do an poſſit appellare.l.j.quo.appel.nõ
re.folł.lix.col.iij.parte.ij.
Contumax non debet audiri niſi pꝛius ſo
lutis damnis et expenſis litis.l.ſancimꝰ
in addi.de iudi.foł.xc.col.iiij.parte.j.

Contumax vere vel ficte quando dicatur

quis.l ea que.quo.⁊ quan.iud.fol.xliiij.
colum.iij. parte.ij.
Conueniri an poſſit deliquens quocũq; lo
co.l.j.vbi de cri.agi opoꝛ.fol.xcviij.col.
j. parte. j.
Conueniri an poſſit quis inſolidũ pꝛo plu
ribus.l.j.de ↄdic.fur.fol.cxix.co.iij.ꝑ.j.
Conueniri an poteritvnus heredum ꝓ ſo
lido.l.pꝛo hereditarijs.de here.act.foł.
Ccxxij.col.ij.parte.j. S
Conueniri vbi debeat de crimine exiſtẽs
in vno territoꝛio qui ſagittat hoĩem in
alio territoꝛio.l.j.vbi de poſ.agi opoꝛ.

fo. xc viij. col.iij. parte.j.

Conuẽtio an ſufficiat ad interrumpendũ
actionem..l.cum notiſſimi.de pꝛeſcri.xl.
Anno. vo. xlij.col.iii.parte.ij.
Conuẽtio quelibet poteſt valere inter cre
ditoꝛem.l.vetuſtiſſimã. de iur.do.impe.
fol.lxxvi.col.ij.parte.ij.
Conuentioni ſtare quo iure poſſit quis cõ
pelli.l ſi crditoꝛes.de pac.fo.li.co.ij.p.j.
Conuentus alieno nomine an poſſit dñũm
in iudicio nominare.l.ſi quis.vbi in reʒ
act. fo. xc vii .co.iiij.parte.j.
Copula habʒ copulare diuerſa.l cum que
ſtio de lega.fo.xx viij.col.iij.parte ij.
Coꝛpus vnum faciunt pꝛelatus et capitu⸗
lum. .iubemꝰ.in addi.de ſac.ſanc.eccle.
fol.ix.colum.j.parte pꝛima
Coꝛrigere an poſſit filius patrem.l.cum
opoꝛtet.de bo.que liber.ſo.xxx vij.colũ.
iii .parte.ij.
Creditoꝛ an poſſit referre queſtioneʒ dñij
debitoꝛi agenti.l.nec creditoꝛes.de pig.
Act foł.cxxix.colũ.ii.parte.j.
Creditoꝛ an poſſit quã velit rem pignoꝛa⸗
tam vendere.il.q;diu.de diſtract.pig.fo.
lxxv.col.ij.parte.ij.
Creditoꝛi ſi adiudicet᷑ res in ſolutũ an vi
deat᷑ aſſignari ꝓ toto debito.l.oꝛdo.de
execu.rei iudi.fo.lij.co.ij.pꝑte.ij.
Crimẽ ad hoc vt dicatur ciuile duo neceſ⸗
ſaria requiruntur.l.clericus.S. ſed in ci⸗
uili.de epiſ ⁊ cleri.fo.xxij.co.iij.parte.j.
Crimen capitale quõ ſumitur.l.tranſigere
de tranſac.fo.lvj.co.iij.parte.j.
Crimen expilate heredi.an tollatur per ci
uilem actioneʒ.l.aduerſus famił.herciſ.
fo.cxj.col.j.parte.j.
Crimen expilate hereditatis ad quid eſt
inuentum.de crimi cxpi.here.in rub.fol.
cix.colum.iij.parte.ii.
Crimen qñ dicat᷑ graue.l.j.de requi.rcis.
fo.cx.colum.iij.partc.iſ.
Crim ina plura quõ dicant᷑ naſci ex eodeʒ
fctõ.l.qͥ de crĩe.de ac.fo.xcvij.c.iiij.ꝑ.ij.
Crimina ſunt multiplicia.l.tranſigere.de
tranlſac.fo.lvj.co.ij.parte.j.

Culpalata non equiparatur dolo in crimi⸗
nalibus l ſoꝛoꝛem de his quib. vt indig.
fo.xx vj col iij parte.ii.
Cumulationẽ impedientes ſunt tres regu
le.l edita.vᷣſi expedita.de eden.folio xlij.
col.iiij.parte pꝛima.
Curatoꝛ datus ad litem an debeat facere
inuentariũ l.de creationibꝰ.vᷣſi.itẽ q̃ro.
de epiſ.audi.fo.xxvij co uiii. partej.
Curatoꝛ datꝰ ad vnũ negocium vel plura
an tencatur facere inuentariũ l nulli.de
epiſ.⁊ cleri fo.xxii.co.j.parte.j.
Curatoꝛ datus furioſo per teſtatoꝛẽ vel iu
dicẽ an teneatur facere inuentariũ.l. de
creationibꝰ.de epiſ.audi.fo xxvij.colũ.
iiij parte.j.
Curatoꝛ quare datur furioſo l.cum circa.
ſi minoꝛ ſe maio.dixe fol lxxvuij.colum.
iij. parte pꝛima.
Atum turpiter an poſſit repeti l.
cũ te de his q̃vi me.cã fiũt.fo.
lxxi.co.ii.parte i.
ERADebitoꝛ an liberat᷑ ĩteritu.l.incẽ
diũ.ſi cer.pe fo cxvii co.ij.parte.j.
Debitoꝛ an poſſit iuuari poſt biẽniũ.l.ſi ex
cautiõe.de nõ nume.pecu.to.cxxxij. col.
iiij.parte pꝛima.
DHebitoꝛ certus an debeat iterũ certioꝛari.
l.nomen que res pig.oblig.poſ.fol.lxxij.
col ij.parte ſecunda.
Debitoꝛ de fuga ſuſpectus poteſt capi eti⸗
am in die paſche l.dies.in addit.de feri.
fo xc vii.co.j.parte.j.
Debitoꝛ ſi rẽ obligatam de conſenſu credi
toꝛis vendat ⁊ poſtea acquirit an reinci
dat in obligationẽ.l.ſolite.de remiſ.pig.
fo.lxxiiij co.iij.parte ij. S
Debitoꝛẽ fugientẽ poteſt capere creditoꝛ
pꝛincipalis vel ipſius pꝛocuratoꝛ l.j.in
Qqaddi.vbi quis de curia,.fo. xcix. colũ iij.
parte pꝛima. L
Debitũ an poſſit remittere gratis admini⸗
ſtratoꝛ publicꝰ.l.pꝛeſes. in addi.de tranſ⸗
ac.fo.lv.col.iiij parte.ſj.
Debitum erroꝛe ſolutum an poſſit repeti.l.
cum quis.in pꝛin de iur.⁊ fact ignoꝛ. fol.
xxxiiii col.iiij.parte pꝛima.
Debitũ paternũ ſolutũ a filio ſui iuris exi
ſtente vel non an poſſit repeti.l.ſi filius.
de nego.geſt. fo lxix co.iij parte.j.
Pebitum totũ an extiguatur per ſucceſſio⸗
nem l ſi adulta.de here.act fol.cxxij co.
iif parte pꝛima.
Decedere an poſſit quis pꝛo parte teſtatꝰ
⁊ pꝛo parte inteſtatus l cum duobus. de
inoffi teſta fo.cij.co.j.parte.j.
Decretum ⁊ ſententia quomodo differunt
l placet.de peda.iudi fo.xcij.col.iij.par⸗
te pꝛima.
Decuriones non incurrunt infamiam ex
generce pene l decuriones ex qui.cau.in⸗
fa irro fo lxiij.col.j.parte.j.
DHefendere ſe cuilibet licet cũ moderami⸗
ne inculpate tutele.l.j. vnde vi. fol.lxiiij.
col.ij.parte.ij.
Hefenſio quando ſit permiſſa.l.j.vnde vi.
fo lxiiij col.iij parte ij.
Hefenſione non eget reusvbi actoꝛ deficit
in pꝛobatione.il.ſi quidem.de except.ſfo.
lxxvj col iiij.parte.ij. ð
Heierans an debeat puniri l iuriſiurandi.
de iureiur.fo.cxv.col.ij.parte.j.
Delegans an poteri eidẽ delegato qui de
cauſa pᷣncipali cognouit delegare.l eos.
de appellatio.⁊ conſul.fo.lv.columna.j.
parte ſecunda. G
Nelegare cauſã an poſſit pꝛeſes.l.j.ne lic.

potẽ.fo.lxviij.co.ij.parte.j.

Bepertoꝛium Alphabeticum

Helegatus an poterit cognoſcere de cauſa

reſtitutionis.l.cum ſcimus.vbi et apud

quem.fo.lxxtx.co.ij.parte pᷣma.
Delegatus an firmet iuriſditionem per ſo

lam citationem.l.nulla.de pꝛocura.folio

lxvij. colũ.iij.ꝑte.j.
Delegatus a pꝛincipe an poſſit recuſari.l.
apertiſſimi.de iudi.foł.xcj.co.iij.ꝑte.j.

Delegatus ſi eſt quis ab incongruo ⁊ par⸗

tes litigauerunt ſcienter coꝛam eo:anva
leat quod fit ab eo.lł.j.qͥ pꝛo ſua iuriſdic.
folł.xciij.colum.j.parte.j.
Pelegatus oꝛdinarij non poteſt ſubdele⸗

gare.l.a iudice.in additio.de iudi.folio.

lxxxvij. colum.iij. ꝑte.j.
Helictum an poſſit pꝛobari per inſtrumen
tum.l.contra.ad legem acquil.foł.cx.co
lum.iiij.pte.j.
Demõſtratio falſa an perimat legatum.l.
etiam.de falſa cauſa adiec.lega.fo.
colum.iiij.parte.ij.
Hepoꝛtatus an poſſit facere teſtamentum
l.j.de bonis pꝛoſcrip.foł.cxij.colum.ij.
parte ſecunda E
Hepoſitarius an teneatur de caſu foꝛtuito
l.j.de po.vel con.fol.cxxxv.colum.iiij.ꝑ⸗
te pꝛima.
Depoſitarius qua actione agit de re.l.ma

nifeſtiſſimi.de fur.⁊ ſer.fol.iiij.co.iij.ꝑ.ij.

Hepoſitum quõ poteſt pꝛobari l.j.in addi
tio.de eden.fo.xlj.col.ij.ꝑte.j. .
Herelinquere idem eſt quod tradere.l.ex
libꝛis.de acqui.⁊ reti. ꝓoſſeſ.fo.xlj.col.j.
parte ſecunda. . .
Deſiſtere a lite an poſſit quis.l.edita.verſi.
item oppo.ꝙ hodie.de eden. folio.xlij.
colum.iiij.parte.j.
Heterioꝛatio an veniat actionis iure.l.cre
ditoꝛ.de pigno.act.fol.cxxix.colũ.j.ꝑ.j.
Dies incertus et conditio equiparatur.l.
poſt moꝛtem.de fideicõmiſfo.xxx.colũ.
ij.parte ſecunda. RE
Dies interpellat pꝛo homine.l.magnã.de
contrahen.⁊ commit.ſtipu fo.lxxviij.co
lum.iij. ꝑte.if.
Pignitas eccleſiaſtica equiparatur ſecula
ri.l.ad ſimilitudinem.de epiſ.⁊ cleri.foł.
xx.colũ.iij.parte.j. .
Vignitates oꝛdinarie ſunt tres.l.quotiẽs
Pbiſene velcls ſo reir vol iifraice
ignitates ſunt duodecim q̃ liberant quẽ
Pignierta poteſtate.vide in addi. ad.l.ſed
dignitas.de epiſ.⁊ cleri.fo.xxiiij.colũ.j.
parte pꝛima. .
Hilatio ad hoc vt detur quid vertatur in

cauſe cognitione.il.j.de dilat.fo.xcvj.co⸗

lum.j.parte pᷣma. = .
PHilatio an poſſit dari pluries qᷓ; ſemel.lʒ.j
de dilat. fo. xcvj.col.j.pte.ei..
VHilatio an poſſit a iudice abbꝛeuiari.l.ſi es
de his qui accuſa.non poſ.fo.xcvj.colũ.
iij. parte ſecund.
Hilatio an poſſit abbꝛeuiaria iudice.aut᷑.
offeratur.de lit.conteſt.fol.xcv.colum.
j.parte pꝛima.
Hilationum plures ſunt ſpẽs.l.j.de dilat.
fo. xcvj. co.j.parte.. M
DHiligentia circa vnum actũ an ꝓſit in alio
l. contra.de inoffi.teſt.fo.cij.co.iij.ꝑte.j.
Hipõdium quid dicatur.l.cum q̃ſtio.de le
gatis.fol.xxviij.colũ.ij.parte ij.
Directa in rem que competit contra em⸗
ptoꝛem an tollat vtilem in rem vel dire⸗
ctam vtiliter q̃ competit contra alienan⸗
tem:ideo qꝛ dolo deſijt poſſiderevel ecõ
tra: vide.l.j.in vlt.q̃ſti.de alie.mutã.iud.
cã.fac.fo.lxxxij.col.iiij.pꝑte.j.
Diſiũcta quã naturam ſeu effectũ habeat.

rrxxij.

4

4

l.cum quidẽ. de vboꝛum ⁊ rerum ſignift
catione.fo.xxviij.col.iiij ꝑte ſecunda.
Diſpenſare an poſſit papa cum monacho
iam ꝓfeſſo ꝙ efficiatur laicus ⁊ ꝙ poſſit
vxoꝛem ducerc.l.iubemꝰ.in additio.de
tranſac.fo.lx.col.iiij.pte.j.
DHiuinationum quattuoꝛ ſunt gña.l.artem
de male.⁊ mathe.fo.cv.co.j.pꝑte.ij.
Diuiſio bonoꝛum qualiter ꝓbet᷑.l.ſi maioꝛ
cõi diui.fo.cxiij.col.ij.ꝑte.j.
Doctoꝛ an poſſit dici nobilis.l.j.de no.co⸗
di.fa.in addi.vᷣſi.quero vtrũ doctoꝛ.fol.
ij.colum.iiij.pꝑte.j.
Doctoꝛ an poſſit ex cauſa legere per ſubſti
tutũ.vide ĩ addi.ad auct.ſi quas.de ſac.
ſanc.eccle.fo.xiij.co.iij.pꝑte.jj.
Hoctoꝛ peritus ſi dederit malum conſiliũ
an excuſetur ab ignoꝛãtia iuris.l.iuris.
qʒadmitti ad bo.poſ.fol.vij.col.j.ꝑte.ij.
Doctoꝛ pᷣſumptione iuris ſapiens dicitur
l.i.de no.co.faci.in addi.vᷣſi.quero ſcdᷣo
fo.iij.colum.j.pꝑte.j.

Doctoꝛ ſemel appꝛobatꝰ an poſſit poſtea

ex cã repꝛobari.l.j.de no.co.fa.in addi.
verſi.quinto q̃ro.fo.iij.col.iij.ꝑte.j.
Doctoꝛ vel miles quis eoꝛum dẽat magis
honoꝛari:l.j.de no.co.fa.in addi.vᷣſi.q̃r⸗
to pꝛincipaliter.fo.iij.col.ij.pꝑte.j.
Hoctoꝛ cuius etatis debʒ eſſe.l.j.de no.co.
fa.in addi.vᷣſi ſeptimo q̃rit᷑.fo.iij.colũ.
iij. parte.j.
Hoctoꝛis pꝛiuilegia q̃ ſint.l.j.de no.co.fa.

in addi.vᷣſi octauo qrit᷑fo.iij.co.iiij.p.j.

Soctoꝛalis inſignia ſi petat ſcholaris in⸗
dignus ⁊ illiteratꝰ peccat moꝛtaliter.l.j.
vt ne liceat ſine auct.iudi.ſig.impꝛi.foł.
lxviij.col iij.ꝑte.j.
DHoctoꝛandus quot vicibꝰ dẽat examina⸗
ri.l.j.de no.co.fa.in addi.ĩ vᷣſi.quero ter
tio. fo.iij.co.ij.ꝑte.j. ðè
Doctoꝛatus an ſit dignitas.l.j.de no.cod.
fa.in addi.col.ij.vᷣſi.hic ſuꝑ.fo.ij.co.iiij.
parte pꝛeima. ,
DHoctoꝛari an poſſit iudeus.l.nullus.in ad
di.de iude.fo.xxix.col.j.ꝑte.ſĩ.
Hoctoꝛari an poſſit ſpuriꝰ.de no.co.fal.j.
ĩ addi.vᷣſi.ſexto quero.fo.iij.co.iij.pꝑte.j.
Doctoꝛari an poſſint infames /apoſtate iu
dei:⁊ ſimiles qui nõ ſunt capaces.il.j.de
no.co.fa.in addi.vᷣſi.ex pᷣmiſſis.fo.ij.co.
iiij.pte.j.
Donare an poſſit pᷣlatꝰ res eccłie.vide ple
ne in addi.ad.l.iubemus.de ſac.ſanc.ec⸗
cle.fo.xij.col.ij.pte.j.
Honatio cã adimplẽde conditionis an cõ
putetur in falcidia.l.ſi quis.ad legẽ fal.
fo.xxxiij.col. iiij.ꝑte.ij.
Honatio cã conditionis implẽde an ĩpu⸗
tetur in quarta.l.flliuʒ quẽ hñtem. fami.
herciſ.fo.cxij.colũ.ij.parte.j.
Honatio facta filio et interueniente pacto
vt ſibi in legitimã ↄputet an valeat.l.pa
ctum. de collatio.fo.x. col.ij.ꝑte.ij.

Donatio facta in abſentẽ an valeat.l.illu1 a

de ſac.ſãc. eccle.fo.xiiij.co.ij.ꝑte.ij.
Honatio facta in fraudem legis an poſſit
reuocari.l.j.de inoffi.dona.fo.ciiij.coł.
iiij.parte ma
DHonatio facta s pr̃e filio in ptãte ↄſtituto
non tenet a ppᷣncipio:ſed moꝛte cõfirmat᷑
l.pater.de inof.dona. fo.cv.col.j.ꝑte.j.
Honatio fctã filio emãcipato an ſit ↄferẽ⸗
da.l.ex teſtõ.de collatio.fo.x.col.j.pte.ij.
Honatio inter viuos an computet᷑ in debi
ta iure nature.l.ſi qñ.de inoffi.teſt.folio.
ciiij.col.j.pte.j.
Donatio inter virum ⁊ vxoꝛẽ non valet.l.

ſenatuſcõ.ad velleia.fo.cxxx.col.iiij.ꝑ j.

Honatio moꝛte ↄfirinat᷑.l.filiũ quẽ.famii.
herciſ.fo.cxij.co.iij.parte.j.
Honatio per imperatoꝛẽ facta eccłie an te
nuit.l.j.in addi.de ſac.ſan.eccl.fo.vj.co.
ij.parte pꝛima.
Donatio pꝛopter nuptias facta per mino⸗
rem an poſſit retractari.l.j.ſi aduer.don.
fo.lxxvj.co.ij.parte.j.
Donatio ſimplex an ſit ↄferẽda ſuo.l.ex te
ſtamẽto.de colla.fo.x.co.j.parte.ij.
Donationẽ ꝓpter nupt.qͥre vir nõ põt alie
nare vel obligare.l.ſiue a me.ad velleia.
fo.cxxxj.co.iij.parte.j.
Dolꝰ non fit ſciẽti ⁊ violẽti qũo intelligit
⁊ limitat iſta regula.l.cũ donationis.de
trãſac.in addi.fo.lix.co.j.parte.ĩj.
Dolꝰ nõ pᷣſumit᷑ ĩ Sctibꝰ.l.dolũ.de do.ma.
fo.lxxij.co j.parte.j.
Dolꝰ qñq; dat cãm octui:qñq; incidit ĩ cõ
tractũ l.ſi ea.de fideiuſ.minoꝛ.fol.lxxiij.
col.ij.parte.j. .
Domeſticus quis dicat᷑ ⁊ an poſſit eſſe te⸗
ſtis ꝓ dño l.etiã.de teſti.fo cxxv.colum.
iij.parte pꝛima.
Dñiũ an poſſit q̃ri ꝑ ꝓcuratoꝛẽ.l.ꝑ ꝓcura⸗
toꝛẽ.de acqͥ.⁊ reti.poſ.fo xl.co.iij.parte.
ſecunda. —
Dñiũ an trãſeat ex ĩutili õctu l.õctꝰ.de ſt.
inſtru.fo.cxxvij.co.iij partef.
Pñiũ an trãſferatur ex ſolo titulo l.tradi⸗
tio nibꝰ.de pac fo.lij.co.ij parte.j.
HPHñium an qrat᷑ ꝑ pᷣſcriptionẽ l.niſi.de bo.
mater.fo.xxxvij.co.iii parte.ii. “
Dñiũ põt hr̃e eccłis ſine traditiõe ſed non
poſſeſſionẽ vide ĩ addit.ad.il.vt inter.de
ſac.ſãc.eccl fo.xv.col.j.parte.j.
Dñiũ vtile an poſſit pꝛobari inſtrumento.
l.cũ res.de ꝓba.fo.cxxiiij.co.j.parte.j.
Dñs olim an hodie pᷣſumatur dñs.lſi mi⸗
noꝛẽ̃.de in integ.reſt.fo.lxxij.co iij.⁊.l ſi
ue.de ꝓba.fo.cxxiiij.co.ij.parte.j.
Dos iĩofficioſa ꝑ qͥs poſſit reuocari.l.j.de
inoff. dot. fo.cv.co.iij. parte.j.
Dos nõ põt eſſe ſine matrimonio ſʒ ſi fue⸗
rit an veniat cõfiſcãda.l.j.de condic.ob
cãm fo.cxviij.co.iij.parte.j. ,
Dos ꝓfectitia q̃ dicat᷑ ⁊ q̃ aduẽtitia.l.filie.
de colla.fo.x.co.ij.parte.ij.
Dos vel donatio ꝓpter nuptias nõ eſt cõ⸗
ferenda niſi teſtatoꝛ hoc expᷣſſe dixerit lI.
illud. cõia vtriuſ.iudic.fo.cxiij.colũ.iij.
parte pꝛima
Dos vel donatio pꝛopter nuptias qñ com
putãtur in legitima.l.qm̃.in addi.de in⸗
offi.teſt. fo. ciij. co.iij.parte.j. .
Dotis pꝛiuilegiũ an trãſeat ad heredes.l.
j.de pui.dot.fo.lxij.co.j.parte.ij.

Dotis non numerate exceptio currit etiã

minoꝛibꝰ ⁊ hʒ multa ſpãlia.l.ſi minoꝛ.de
tẽp. in integ.reſt.fo.lxxxj.co.ij. ꝑtej.
Dotem an poſſit vendicare mulier.l.dote.
de rei vendicatione.fol.cvij.column. iij.
parte pꝛima.
— Conomus quis dicatur. l. iube⸗
¶mus. de ſacroſactis eccleſijs.
8 fol. xj. columna.iiij parte pꝛi⸗
WW ma.
Economus quomodo differt a defenſoꝛe
l. cum clericis.de epiſcop.⁊ cleri.fol.xxj.
col.j.parte.j.
Eccleſia ad que onera ſeu munera tenea⸗
tur. vide plene in additio.ad.l item nul⸗
la.de epiſco.⁊ cleri fo.xvj.columna.iiij.
parte pꝛima.
Eccleſia an pꝛeſcribat contra pꝛiuatum
vt ſint neceſſarij.xl.anni.l.quas actiões.
de ſacroſa nctis eccleſijs.fo.xv.colum.
iiij.parte pꝛtima.

uitatis.l.ad inſtructiões.de ſacro ſanct.
eccl.fo.viij.col.iij.parte.j. .
Eccleſia ⁊ ciuitas q̃ pᷣuilegia hẽant.l.vt ĩ⸗
ter. de ſac.ſan eccl.fo.xiiij.col.iiij.par.j.
Eccleſia quot modis ſumit᷑ de ſacroſã.ec
cle.in rubꝛi.fo.vj.co.j.parte.j.
Eccleſia q;to tꝑe poſſit pꝛeſcribere ↄᷣ aliaʒ

eccleſiã.l.q̃s actiones.vᷣſi.modo q̃ro.de

ſac. ſan.eccl.fo.xv.col.iij.parte.j.
Edi an opoꝛteat parti copia alleg.iuris.il.
is apud.in addi.de eden.ſol.xlj.colũ.iij.
parte pꝛima.
Edita actio qualiter accipiatur.l.edita.de
eden.fo.xlj.co.iiij.parte.j.
Editio actoꝛũ ſpectat ad officiũ iudicis.
l.is apud. de eden.fo.xlj.colum.ij.⁊.iij.
parte ptima L
Editio qñ dẽat fleri⁊ q̃yr.l.edita.vᷣſi.item
Gro.de eden fo xlij.co.ij.parte.j.
Edictum diui adria. an detur fideicõmiſ.
l.edicto. de edicto diui adria. fol xxiiij.
co.iiij.parte ſecunda.
Edictũ diui adria.qñ hẽat locũ.l.edicto.
de edic.di.adr.fo.xxitij.col.ij.parte.ij.

E ligens ⁊ electus per ſimoniã pariter pu⸗

niũtur.l ſi quẽqᷓ;.de epiſ.⁊ cle.fo.xxij.co.
ij;.parte pꝛima.
Emancipare filiũ an poſſit cogi pater .l.fl
lij.de inof teſt.fo.ciij.col.j.parte.j.
Emancipare filios vel filias an poſſit co⸗
gi pater.l.ſi lenones.de epiſ.audien.fol.
xx vij.co.iij.parte.j.
Emẽcipatus an poſſit excludereveniẽtes
ab inteſtato.l.ſuum.de iur.deliberan.o.
xxj.col.iij.parte.ij.
Emancipatus an poſſit hereditatẽ adire
ſolo animo.l.j.de iure deli.fo.xx.col.iiij.
parte ſecunda. S
Emancipatus an poſſit hr̃e peculium.l.vt
nemimi.de colla.fo.xij.col.j parte.ij.
Emãcipatus quo iure poſſit ſuccedere ab
inteſtato.l.ij.vñ libe.fo.viij.col.j.ꝑte.ij.
Emãcipatꝰ ſi ſubtrahit bona hr̃ditatis pᷣ⸗
ſuimitur delinqre nõ adire.l.j.de repudi.
abſti. here.fo.xxiij.col.iiij.parte.ij.
E mẽdare vel mutare an poſſit actoꝛ actio
nẽ editã.l.edita.in pꝛin.de edend. fo.xlj.
col.iiij.parte.. B
Emens rẽ eccleſiaſticã non obſeruata ſo⸗
lẽnitate cogitur rẽ reſtituere: habebit tñ
actionẽ ad pꝛeciũ quod dedit cõtra yco
nomũ:vide in addi.ad.l.qui res. de ſac.
ſãc.eccle.fo.xiij.co.ij parte.j.

E mergens qũo differt ab incidenti l.j·de

oꝛdi.iudi.fo.xciiij.col.ij.parte.j.

Emphiteota eccleſie ceſſãs per biennium

ſoluere põt expelli.l.qui rẽ.⁊ in addi.ad
illã.l.de ſacr.ſanc.eccle.fo.xiiij.colum.j.
⁊.ij.parte pꝛima
Emphiteoſis qũo differt a conductione.
vide in addi.ad.l.qui rem.de ſac.ſãc.ec⸗
cle.fo.xiiij.col.j.parte.j.

EEpiſcopus an liberetur hodie a patria po

teſtate.l.ſed dignitas.de epiſc.⁊ cleri.fo.
xxiiij.col.j.parte.j. =
Epiſcopus cuius etatis dʒ eſſe:⁊ quid reqͥ
ratur in pꝛomouẽdo in epᷣm.vide ĩ addi.

dag. l.ſi quemq;. de epiſcop.⁊ cler.fo.xxij.

cCcol ij. parte.j.
Epiſcopus debet eſſe ſpeculũ alioꝛũ ĩ mo⸗
ribus vide in addi. ad.lſ.ſi quẽq. de epiſ.
⁊ cle.fo.xxij col.ij.parte.ĩ.
Epiſcopus habet ius ⁊ nomẽ heredis vbi
eſt indiſcreta nominatio.l.ſi quis.verſi.

⁊æ nota.de epiſ.⁊ cleri.fo.xxiiij.colũ.iiij.

parte pꝛima.

Eßps pꝛopter qð delictũ poſſit pꝛiuari ſuo G

Materiarum reconditarum.

Ecckia an teneat᷑ ad refectionẽ muroꝛũ ci

epiſcopatu.vide in addi.ad.l.ſi eccleſie.
de epiſ.⁊ cler.fo.xix.co.iiij.parte.j.
Eps quomodo poſſit vẽdicare res aliena
tas alteriꝰ eccleſie.l.ſancimus. de ſacro
ſan. eccl. fo. xiiij. co.iij.parte.j.
Egquitas ſcripta pꝛefert᷑ rigoꝛi ſcpto ⁊ nõ
ſcpᷣto.vide ð hac materia plene ꝑ Butr.
in.l. j. de legi.fo.xxix.co.ij.⁊.iij.parte.j.
Erro qũo differt a ſeruo l.j.de ſeruis fu⸗
gi. fol.j.co.ij.parte.ij. .
Erroꝛ an poſſit reuocari deciſo negocio.jl.
erroꝛ.verſi.expedita pᷣma regula.de iur.
⁊ fac.ignoꝛ.fo.xxxiii.col.iij.parte.j.

Erroꝛ calculi qñ poſſit allegari.l.j.ð erro.

cal.fo.lxj.col j.parte.j.

Erroꝛ cõis anſemꝑ faciat ius.l.ſi arbiter.

de ſentẽ.⁊ interlocu.om.iu.fo.xlvij.co.j.
parte ſecunda.
Erroꝛ cõis an ſemper habeatur pꝛo veri⸗
tate.l.enodoꝛus.ad macedoni.fo.cxxx.
col.ij.parte pꝛima.
Erroꝛ iuris in iudicio an noceat.l.erroꝛ.
vᷣſi.ſed quid de iur.⁊ fac.igno.fo.xxxiij.
col.iij.parte pꝛima.
Erroꝛ iuris an excuſet ĩ dãno.l.venia.vᷣſi.
item oppo.de in ius vo.fo.xlv.colum.ij.
parte pꝛima.
Erroꝛ in facto ꝓpꝛio cenſet᷑ lata culpa.l.ſi
poſt.ĩ addi ĩ fi.de iur.⁊ fac.ign fo.xxxij.
co.iiij.parte pꝛima
Erroꝛẽ calculi an tollat ſnĩa.l.j.de erroꝛe
calcu fo.lx.co.iiij.parte pᷣma.
Et copula quã naturã hẽat.l ante ſẽtẽtie.
quo ap.nõ reci fo lx.co.j.parte.ij.
Et dictio qͥd operat᷑.l.csa.circa pᷣn.de epiſ.
⁊ cle fo.xxiij.col.iiij.parte.fſj.
Euictio an dẽat pᷣſtari in legato.l.qm̃.de
euic.fo.xcij.co.iiij.parte.ii.
Euictio qñ pꝛeſtet᷑.l.ſi familic.fam.herciſ.
fo.cxj.col.ij parte.j.
Euictionem an tollat pꝛeſcriptio longi tẽ
poꝛis l.ẽpti.de euic fo.xciij.co.iij.ꝑte ij.
Exceptio comꝑetens reo an poſſit poꝛri⸗
gi ad fideiuſſoꝛẽ.l.defenſiões.de except.
fo.lxxvij.co.iij.parte.ij.

Exceptio dilatoꝛia quando debeat oppo⸗

ni ſeu pꝛobari.l.exceptionem. de pꝛoba⸗
tionibus.fo.cxxiiij.co.iij parte.j.
Exceptio diuiſionis quando debeat op⸗
poni.l fideiuſſoꝛ.de fideiuſſoꝛ.fo.xc.col.
j.parte ſecunda =
Exceptio dolo facis ⁊c.an habeat locum
in poſſeſſoꝛio recuperande.i..inſerti.de in
terdictis.jfol.lxuij. columna. ij.parte ſe⸗
cunda.,. —
Exceptio executionis flende quando de⸗
beat opponi per extraneum poſſeſſoꝛem.
l.hoc ſi debitoꝛ.de pigno.fo.lxxj.colum.
ij. parte ſecunda. S
Exceptio excommunicationis an poſſit
opponi coꝛam iudice ſeculari.l.j.in add.
vſi ſecunda concluſio.de iur.⁊ fac.igno⸗
ran.fo.xxxij.col.ij.parte j. .
Exceptio in incidenti an obſtet pꝛonũcia
to ſuper pꝛincipali.l.j.de oꝛdi.iudic.fol.
xciiij.col.ij.parte.j.

Exceptio libelli male concepti quãdo poſ

ſit opponi.l.licet.de pꝛocur.fo lxvij col.
iiij parte pꝛima.
Exceptio non numerate pecunie quando
ceſſat.l.in cont ractibus.de non numera⸗
ta pecunia.folio.cxxxiij.colum.ij.parte
pꝛima.

Exceptio non numerate pecunie ei com⸗

petit cui ↄfeſſus ẽ ſibi pecuniam numera
tã.l.ſi ex cautione de non numerata pe⸗
cunia. folio.cxxxij. columna.ij. parte

Exceptio non numerate pecunie q;to tem
poꝛe tollatur.l.j.de condic.ob tur.cau.fo
lio.cxix. col.ij.parte mmaa.
Exceptio non nume.pecu.an tollatur per
renunciationem.l.indubitati.de nõ nũe.
pecu.fo.cxxxiij.col.iiij.ꝑte.j.
Exceptioni nõ numerate pecunie an poſ⸗
ſit renunciari.l.ſi ex cautione.de nõ nũe.
pecu.foł.cxxxij.colum.iij.ꝑte.j.
Excęptio non numera.pecu.an detur fide
iuſſoꝛi.l tam mãdatoꝛi.de non nume.pe⸗
cu.fo.cxxxiij.co.ij.ꝑte.j.
Exceptio non numerate pecunie non ha⸗
bet locum intranſactione.l.q;uis.in ad⸗
di.de tranſac.fo.lix.co.iij.ꝑte.,;.
Exceptio ꝓcuratoꝛia eſt triplex.l.ita de⸗
mũ.de ꝓcura.fo.lxvj.co.ij.pte/j.
Exceptio pꝛocuratoꝛia quando poſſit op⸗
poni.l.licet.de pꝛocura.fo.lxvij.colum.
iij. pte. j.
Exceptio pꝛocuratoꝛia eſt triplex.l.licet.
de ꝓcura.fo.lxvij.co.iij. ꝑte.i..
Exceptio pꝛocuratoꝛis quãdo debeat op
poni.l.ita demũ.in additio.fol.lxvj.col.
ij. parte pꝛima.
Exceptio quando poſſit opponi.l.perem⸗
ptoꝛias.ſenten reſcin. non poſ.fo.lj.col.
ij. ꝑte.ij.
Exceptio que minuit bona poteſt opponi
in iudicio vłi poſt ſententiã.l.ſi ſoꝛoꝛ.de
collationi.fol.x.col.iiij.pte.ij.
Exceptio rei iudi.in criminali an obſtet ſi
reus ab ſoluatur in ciuili.l.j.quãdo ciui.
act. cri. pꝛeiu.fo.cix.col.ij.ꝑte.ij.

4

Exceptio rei iudicate quado poſſit oppo⸗

ni.l.j.quãdo pꝛouo.non eſt nece.fo.lviij.
colum.iiij.ꝑte.ij. DUW
Exceptio ſimulationis qñ poſſit opponi.
ſi ſub ſpecie.de poſtu.foł.lxj. co.j.pte.j.
Exceptio ſuperueniens poſt lit.conteſta.
quãdo poſſit opponi.l.pꝛincipales.de iu
reiur.pꝛopter calum.dã.fo.lxxxvj. colũ.
iiij.parte pꝛima. G

Exceptio ſpoliationis an poſſit opponi..

ſi quis.depo.vel con.foł.cxxxvj.colum.
j.parte pꝛima. .
Exceptio vbicũq; oꝛdinatur ad pꝛoceſſuʒ
eum impedit.l.ne ds.vt nemo pꝛiua.⁊c.
folio.lx viij.co. iij.pte.j. J
Exceptionem nõ numerate pecu.an indu
cat confeſſio ex cã de pꝛeterito.l.aduer⸗
ſus denõ nũe.pecu.fo.cxxxiij.co.j.ꝑte.j.
Exceptionẽ opponens an videatur cenſt
teri intẽtionem actoꝛis.i.ſi quidẽ.de ex⸗
cep.fol.lxxvij.co.iii.pte.ij.
Exceptiones quando debeant pꝛoponi.l.
ſi quidem.de except.fol.lxxvij.colum.j.
pte ſecunda.

Exceptiones ſub qua foꝛma debent oppo

ni.l.ſi quidem. de excep.fol.lxxvij.colũ.
ij.parte ſecunda. V
Exceptionum plures ſunt ſpecies l.exce⸗
ptionem, de ꝓba. fol cxxiiij. col.iij ꝑtej.
Excipere poteſt miles poſt ſententiam.i
j.de iur.et fac.igno.folio.xxxj.colum.iiij.
parte pꝛima.
Excõmunicatio an habeat locum ctiũ in
foꝛo ſeculari l.placet.in addi.de ſac.ſãc.
eccle fo.viij.col.j.ꝑte.i.

Excõmunicatus an poſſit conficere publi

ca inſtrumẽta.in addi.ad rub.de here.et
mani. fo. xxviij. col.j.parte pᷣma.
Excõmunicatus ſi appellat an poſtea cen
ſeatur excõicatus.l.vt in pꝛiuato .ſi a nõ
oↄpetẽ. iudi.ſentẽ.fo.l col.ij.ꝑte.ij.
Ex eo / vel ob id / verba quid impoꝛtent.l.
nõ dubium de legi. fo. xxx. col.iij. vᷣſi mo
do venio partefſ.—

* .

non remiſſio.l.tranſigere.de tranſac.fol. Filiatio qualiter pꝛobetur.l.non epiſt olis

lvij. colum.j. parte pᷣma.
Executio qualiter debeat fleri.l.hoc ſi de⸗
bitoꝛ.dẽ pigno.fo.lxxj.col.ij.par.ij.
Executoꝛibus duobus datis an vnus ſo⸗
lus poſſit agere.l.nulli.de epiſco.⁊ cleri.
fo.xxij.col.j.parte pꝛima
Exemplaris ſubſtitutio ⁊ pupillaris quõ
differunt.l.humanitatis.de impub.⁊ al.
ſubſti. fol. xviij.col.iiij.par.ij.
Exemplo non eſt credendũ niſi oꝛiginale
pꝛoducatur.l.ſi quis in aliquo.de eden.
folio.xliiij.col.j.parte pᷣma.

Exheredare an poſſit pater filiuʒ pꝛopter

inimicitiã.l.ſi filiã.in addi.ĩ pᷣn.de ĩoffi.
teſt.folio.cij.colum.iiij.parte pꝛima.
Exhibens rem foꝛma mutata qua actione
teneatur.l.exhibitionis.ad exhi.fo.cxiiij
colum.iii.parte pꝛima ,
Expenſe an veniãt in interlocutoꝛia.lłſan
cimus.de iudi.fo.xc.col.iiij.parte.j.

Expenſe non veniunt in interlocutoꝛia.l.

qui ſemel quo.et quan.iud.fo.xlv.colũ.
iiii.parte ſecundo. .
Expenſarum refectio an habeat locum in
cauſa criminali.l.qui crimen.de his qui
accu.non poſ.fo.xcvj.col.ij par.ij.

E xpꝛeſſo viti ato an vitietur ⁊ tacitum.l.ſi

qua vᷣſi.modo diſtingunt.de ſacro ſanc.
eccle.fo.xj col j.parte pᷣma.

in relictis ad pias cauſas.l.ſi
quis.circa medium. de epiſc.
Aer c(leri. fo. xxiiij. co. iiij. pte.j.
cidia capitur tribus modis aut᷑. vnde
et
parte pꝛima ⸗
Falcidis poteſt ceſſare aliquo caſu.l. ſimi⸗

liter.ad legem falcid.foł.xxxiiij. colum.

iij. parte ſccunda.

F alc idia poteſt impediri in tribus caſibꝰ.
l.ſed cum teſta.ad legem fal.foł.xxxiiij.

colum.ij.parte ſecunda.

Falcidia quid ſit ⁊ a quo fuit inductaĩ ru⸗

bꝛica ad legem falcid.fol xxxiiij.colum.
j.parte ſecunda.

Falſitas pluribus modis committitur l j.

ad leg coꝛne.de fal.fo.cvj.colum.iij.par
te ſecunda.

Falſitatis diffinitio l j.ad le.coꝛne. de fal.

folł.cvj. colũ.ij parte.ij.
ſima.in addi de pac.foł.l.col.ij parte.j.
Familie appellatione qui contineant᷑.l. ſi
ſepulchꝛum de reli. ⁊ ſũpt.fu.fo cxiiij.co
lum iiij parte ma.
Famulus an poſſit teſtificari pꝛo domino.
l. etiam.de teſt.folio.cxxv.co.iij.par.j.
Feneratoꝛes an ſint infames et an poſſint
ſuccedere l impꝛobuʒ ex quib. cau.infa.
irro. fo lxiij.col iij parte pᷣma.
Feriati dies n dilatio
bus.l.j.de dilat.fo.xcvj col ij.parte.j.

tiua l.om̃e verbum cõia de lega.fo.xxxj.
colum iiij parte ſecunda .
Fideicõmiſſum vniuerſale ſi relinquat fl⸗
lio an ſufficiatvt excludatur a q̃rela l.ſci
mus · S. cũ autẽ de inoffi teſt. fo. ciiij col.
ij parte pma. .
Fideiuſſoꝛ an poſſit emere pignoꝛa credi⸗
toꝛi obligata:⁊ an dñiuʒ videat᷑ trãſlatũ
in cũ. I j. de dolo ma fo.lxxi.co iij ꝑte j.
Fideiuſſoꝛ non agit mandati añq; ſoluat.
l.ſi pꝛo ea manda fo cxxxvj co.iij par.j.
Fidem alicuius non videtur ſequi quis cũ
facit aliquid ex neceſſitate.l.eſt. de bon.

Alcidia an poſſit habere locum

ſi parens.de inoffi.teſt.fol cj.colũ.iiij.

Fama vltima tollit pꝛioꝛem.l.pacta nouiſ⸗

an computentur in dilationi⸗

de pꝛobat fo cxxiiij.co.j parte.j.
Filiatio quõ poteſt pꝛobari.l.j.quoꝛũ bo.
foł.lxiii.col.iij.parte ſecundd.
Fuius an poſſit piudicare patri.lj.qui ad
mit. ad bono.poſſeſ.fo.vj.colum.iij.par⸗
te ſecũda. èòM
Filiꝰ an poſſit abſtinere a bonis paternis
l.ij. vnde liberi fo.viij.col.ij.par.ii.
Filius an poſſit reſtitui contra patrem l.ſi
cum pater.ſi aduer.rem iudi.foł.lxxiiij.
colum.iij.parte pꝛima
Filius aſſimilans patri an pꝛeſumatur le⸗
gitimus.l.carbonianũ de carbonia.edi.
fol ix colum.ij parte ſecunda.
Filius et pater eadem perſona cenſentur.
l.ſi quis duobus.de ĩpub.⁊ al.ſubſti.foł.
xix.col.j.parte ſecunda.
Filius minoꝛ an poſſit cũ conſenſu patris
vendere bona ſua.l.j.de bo.mater.folio.
xxxvij.col.ij.parte ſcðᷣa.
Filius pꝛeſumitur eſſe in poteſtate patris

niſi pꝛobetur emancipatus.il.ſi emanci⸗

pati. de collatio.folio.xj.colum.j.parte
ſecunda. . .—
Filiꝰ ſi accuſat teſtm patris de falſo ⁊ ſuc⸗

cumbat.perdit etiam legitimam ſuam.l.

polla.de his quibus vt indig.folio.xxv.
colum.iii.parte ſecunda. .⸗

j.parte pꝛima. .
Filiuſfa.ſi litigat an debeat iurare de calũ

nia.l.pꝛincipales.de iureiur.ꝓp.calum.

dã.fo.lxxxv.coł.iij.parte pᷣma.
Filij et nepotes non differunt in ſucceden
do aſcendentibus.l. maximum vitium.
de liber. pꝛeter.fol.xix.columna.iiij.par
te ſecunda.
F lij naturales an excludant ſubſtitutum.
generałr de inſtitu.⁊ ſubſtitu.ſub cõdi.
fo xvi.col iij parte ij.
Filioꝛum quattuoꝛ ſunt gña.lʒ.ſi qua ad ſe⸗
natuſcon oꝛfi.fo vxxx vj.col.iij parte ij.
Filie ita ſuccedunt patri ſicut filij maſculi
l.maximum vitium.de liber.pꝛete.fo.xix
col.ii: parte.ii. ==Ml

Finium regundoꝛum actio vnde naſcitur.

l.quinq; finium regũ fo cxiij.co iiij.par
te pꝛima. Itẽ qᷓ;to tꝑe duret ibidẽ.
Fiſcus dupliciter põt rem alienã vendere
l.edicto ſi aduer.ſiſ.reſti.poſtu.fo.lxxvij

.

col.i.parte.j.

Fiſcus ⁊ res publica an differãt. l.j. de pe⸗

na iud qui ma.iud.ſfo.l.col iii.parte.ij.
Fiſcus ⁊ mulier paribus paſſibus ambulãt
l.q;uis. de pꝛiui.fiſ.fol lxj.colum.iiij par
te ſecunda. H
Fiſcus poteſt adire aliquam hereditatem
dupliciter.l j de heredi.inſti.fo.xv.colũ.
ij parte ſecunda.

„

Fiſcus quot pꝛiuilegia habeat l.ſi debitũ.

Agquando fiſ.vel pꝛiua.fo.cxxij.col.j parte
Fideicõmiſſum an faciant verba depꝛeca⸗ ol. p⸗

pꝛima.
Foꝛmula vulgaris que dicatur.l.j.de foꝛ⸗
mu fo.lxxxiũij.col ij partej. .
Foꝛũ an ſoꝛtiat᷑ quis rõne õctus ⁊ qũo l q̃
in pꝛouincia vbi de crimine agi opoꝛ.fo.
xcviij co.ij.parte.j.
Francigene ſeruant rationẽ legis in iudi⸗
cando.l nemo. de ſentẽ ⁊ interlo.om.iu.
fo xlvij.col.iiii parte.ij.
Frangenti fidem fides frangat᷑ eidẽ.l.cuʒ
ꝓponas de pac.xo.lj.col.iij.parte.j.
Frater ⁊ ſoꝛoꝛ nõ intelligũtur eſſe extra fa
miliaml volũtas.de fideicõmil.fo.xxx.
col/j. parte.ij.

prarte ſecunda.

Bepertoꝛium Alphabeticum

Executio criminis cuilibet eſt permiſſa:ſx. aucto.iudi.poſfoł lxj.col.j.par ij.

Frater ⁊ ſoꝛoꝛ ſi ſuꝑſunt an excludent auũ
paternum ⁊ maternũ.l.defuncto.ad ſena
tuſ.tertullia fo.xxxvj co iij parte.iſj.
Fructus veniunt vt intereſſe quando agik
pꝛo ſeruitute.l.j.de ſenten.que pꝛo eo qð
inter.fo.xlix.co.iiij.parte ii.
Fur an ſit infamis.l.neq; ex qui.cau.infa.
irrog. fo.lxj.col.iiij.
Furẽ indicare an teneatur quis.i:.ciuile.de
fur.fo.iij.col i.parte.ij.
Furtũ an cõmittat quis ſi appꝛehendat rẽ
a nemine poſſeſſam.l.cum querebat᷑. vñ
vi.fo.lxvij.col.iij.parte ij. L
Furtũ an ſit de re familiari. l.j.qñ ciui act.
cri pꝛeiudi.fo.cix.co.ij.parte.ii.
Furtũ an cõmittat quis ſi appꝛehẽdat reʒ
ſibi debitã.l.ſi quis in tantãa.vnde vi.fo.
lxvi.col.ij.parte ifW.
Furtum qũo poteſt fieri ex aſſidua contra
ctatione l ſi abducta.de furtis.fo.iij.co.
ij. parte ſecunda.
Furtum facere quis dicat᷑.l.ſi abducta.de
fur.fo.iij.col.ij.parte.ij.
Furti actio ex qua contractatiõe naſcat᷑.l.
i.de fur.fo ij.co.iiij.parte.ij.
Furti actione an poſſit agi per pꝛocurato
rem.l aduerſus.de furtis.fo.iij.colum.j
parte ſecunda
Furioſus an poſſit conſentire l leges.que
ſit lon.conſue fo.xcv.col.j.parte.ij.

Filiuſfa.minoꝛ ſi fideiubeat:an ſit reſtituẽ Fuſtium ictus an infamet.lʒ.ſi furti.ex qui.
dus.l.ji.de filiofa.minoꝛe.fo.lxxiij.colũ.

cau.infa.irrogat᷑.fo.lxiij.col.ij.parte.j.
Pr Abellam de vino vendito an te

E neãt᷑ ſoluere clerici l. omnis.
WR de epiſcop.⁊ cle.fo.xvj. colũ.

Aij. parte pꝛima
Genus tm̃ valet qᷓ;tũ dinumeratio ſpecieꝝ
l.oẽs.de pꝛeſcrip.xl.anno.fo.xlij.colum.
iij.parte ſecunda.
Geſtoꝛ an teneat᷑ de exactis.l.tutoꝛi.de ne
go .geſt. fo. lxx. col.j.parte.j.
BGloſa accurſij ſemper eſt tenẽda /niſivſus
ſit in contrariũ.l.j.in fl.qui ꝓ ſua iuriſdi
tio.fo.xciij.co.ij.parte.j.
Gꝛauatꝰ de reſtituendo ſub die incerto an
dẽat reſtituere ante tpᷣs l.poſt moꝛtẽ.de
fideicõmiſ.fo.xxx.co.j.parte.ij.
Abitatio in quo differt ab vſu ⁊
y„»yſufructu.l.cũ atiqᷣtas.de vſu
If fruc. fo. cix. col.ij parte.j.
Er Se Hereditas an q̃rat᷑ filio recuſã
te patre.l.cũ non ſolũ.de bo.que libe.fo.
xxxviii.co.ij.parte.ij.
Hereditas an poſſit adiri ſine voluntate
ſeu actu.l.potuit.de iur.deliberã fol.xxj.
Ccol. j. parte. iſj. S
Hereditas an poſſit dari per donationem
cauſa moꝛtis.l.lʒ ĩter pᷣuatos.de pac.fo.
li.co.iij.parte.j.
Hereditas indigno ablata cui applicat᷑.l.
hr̃ditas.de his qͥb.vt ĩdig.fo.xxvj.colũ.
j. parte ſecunda.
Hrĩrditas nõ põt dari nec adimi directo in
codicillis.l.hr̃ditatẽ.de codicil.fo.xx vj.
col.iij.parte ij. J 8
Hjĩditas ſemel adita an poſſit poſtea repu
diari l.ſicut maioꝛ.de repudi.⁊ abſti.he⸗
re.fo.xxiij.col.iiij parte.ij.
Hr̃ditas ſivacet ſine hr̃de ⁊ fiſcꝰ non vult

cęõ adire q̃łr cõſulat᷑ creditoꝛibꝰ defũcti

co.ij.parte.ij. S
Hrditas vel legatũ ſub ↄditiõe relictũ an
dẽat᷑ ſi ↄditiõi nõ pꝑeat᷑.l.j.de iſtit.⁊ ſub.
ſub cõdi.fo.xvj.co.j parte.iii.
Hijrditatis vẽditoꝛ an teneat᷑ de euictione
reꝝ ſingulariũ.l.j.de euict fo.xcij.co.iij.

l.ſi vona.de bo.auc.iudi.poſſidẽ. fol.lxj.

Hereditatis emptoꝛ an poſſit conueniri a
legatarijs.l.quãuis.de legatis.fo.xx vij.
col.ii.parte.ij. S
Hereditatẽ an poſſit adire filius ſine iuſſu
patris.l.ſi filius.de peti.here:łol.cvj.col.
ij parte pꝛima.
Hereditatem patris quo iure adire debet
filiꝰ.l.ſi pr̃.de inſti.⁊ ſubſti.ſub condi.fo.
xvj.col.iii.parte ſecunda .
Hereditatem põt adire quilibet etiã extra
nxus⁊ clauſis tabulis teſtamẽti.l.ſi fris.
de iure delibe. fo. xxj.col.i.ꝑte ſecũda.

Hereditatẽ ſemel repudiãs nõ põt ampliꝰ

adire.l.ſi quis ſuus.de repu.⁊ abſti.here.
fol. xxiiij.col.j.parte ſecunda .
eres an poſſit venire contra factum defũ
cti.l.pater de inoffi.dona.fo.cv.col.j.ꝑ.j.
Heredes an teneantur ex delictis defũcto

rum ne ex delic. defunc.l.j.fo.cxxij.col.iij

parte pꝛima.
Heredibꝰ erᷣneis an debeat᷑ reuerẽtia.l.li⸗
berti.de oper.liber.fo.v.col.j.ꝑ.ij.
Hereſis crimẽ an ſit publicum.l.maniche⸗
os.de here.fo.xxviij.col.j.ꝑte.j.
Hereticus an repellatur a teſtimonio.l.cũ
ctos.fo.iiij.col.iiii.parte pꝛima.de ſum⸗
ma trinitate t fide catho.
Nereticꝰ punitur ea pena qua committẽs
crimẽ leſe maie.l.manicheos.de here.fo.
xx viii.col.iſ.parte pꝛima.
H eretici ⁊ alie ſecte an poſſint eẽ teſtes cõ
tra chꝛiſtianos.vide ĩ addi.ad rub.de he
re.⁊ ma.in q̃rta q̃ſti.fo.xxviii.col.j.pte.j.
Heretici pꝛopꝛie qui dicantur.l.omnes.ð
here.fo.xxviii.col.j.parte pꝛima.
ereticoꝛum filij an hodie ſuccedant ĩ bo
nispatris.l.manicheos.in fl.de here.fo.
xxviii.col.ij.parte pꝛima.
Hypothecata ad hoc vt ſint inuecta ⁊ illa
ta quot requirantur.l ſi non.in qui.cau.
pig.taci.cõtra.folio.lxxj.columna tertis
parte ſecunda
Hypothecaria quattuoꝛ habet tempoꝛa.l.
j.ſi aduerſus cre.fo.xlj.col iii.ꝑte.ii.
Hypothece pꝛiuilegium qñ incipiat mulie
ri.laſſiduis.qui pot.ĩ pig.habec.fo.lxxiij.
col.ij.parte ſecunda.

Roypothecã an poſſit remittere teſtatoꝛ.l.

j. vt ĩ poſſeſſio.lega.vł fideicõmiſ.ſer.fo.
xxxvj.col.j.parte ſecunda
E omicidium an committat is qui interfe⸗
cit minantem de euʒ occidendo.l j.in ad
di.qũñ lice.vni.ſine iudi.fol.c.col.ij.ꝑ.j.
Homicidium vnum ſi commiſerit quis et
de illo habuerit gratiam:ſi poſtea com⸗
mittat ſecundum ⁊ impetraucrit grati⸗
am de ſecundo homicidio non facta mẽ
tione de pꝛimo ⁊ pꝛima gratia:non va⸗
let:nec tenet.vide addi.ad.l.nec damno⸗
ſa.de pꝛeci.impera. offe.fol.xxxvj.col.j.
parte pꝛima.
Homines mali an debeant defendi.l.qui⸗
cumq;.de epil.⁊ cle.fo.xix.columna. iiij.
parte pꝛima.

onoꝛ quid ſit.l.placet.in addi.ð ſacroſã

ctis eccleſijs.folio.vj.columna.iij.in fi⸗
e.parte pꝛima. .
Am dictio quid operetur.l.j.de
no. co. facien. folio. .ij. colum. j.
A. barte pꝛima.
eId quod impedit flẽdum an im
pediat iam factum l.j.ſi aduer.rem iudi.
fol.lxxiiij. col.ij.parte pꝛima.
Isnoꝛans quomodo differt a ſciente.l.cũ
teſtamẽtũ de iur.⁊ fac igno.folio.xxxiiij
col.iij.parte pꝛtima.

. . .

— iuris non excuſat in lucro.l.
1

E

emancipata.in addi.de iur.⁊ fac.igno.

R
R

fol.xxxii.col.iij.parte pꝛima·
Illatio non eſt bona de vno ad aliud.l ſi
emancipati.de collatio.fo.xj.columna.j.
parte ſecunda.
Illico dictio quid impoꝛtet.l.ab eo.quo.
⁊æ quan.iud fol.xliiij.col.j.parte ſecunda
Imago quomodo differt a veritatc.l.etiã.
de appel.et conſul.folio lvj.col. j.parte
ſecunda.
Immo dictio quam naturam habeat. l. j.
de no.codi.fac.fo ii.col ij.parte pꝛima.
Immo dictio quid impoꝛtet.l iubemus.
de ſacroſanc.eccle.fol.xj.col.iiij.pte.j.
Impenſum cauſa pietatis an poſſit repeti
l.j.de nego.geſt.folio.lxviij.col.iiij.par⸗
te pꝛima.
Imperatoꝛ an ſit ſubiectus legibus: ⁊ an
obligetur ex contractibus iuriſgentium
pactis et conuentionibus.l.digna.⁊ ibi ĩ
addi.de legi.fo.xxix co.iiij.parte pꝛima.
Imperatoꝛ an dicatur totius mundi do⸗
minus.il.cunctos.de ſũ.tri.⁊ fl.ca.in ad⸗
di. in pꝛin.fo.v.col.j.parte pꝛima
Imperatoꝛ an poſſit alienare bona impe⸗
rij ⁊ dare eccleſie:vide in.ij.queſt.in ꝓe⸗
fol.j.col.ij.
Imperatoꝛ nil poteſt in iuribus eccleſie.l.
iubemus.in addi.de ſac.ſan eccle.fo.ix.
col.ij.parte pꝛima.
Imperatoꝛes iure antiquo electionibus
interfuerunt.l cunctos.in addi.de ſũ.tri.
⁊ fi.ca.fo.v.co.iii.parte pꝛima
Imperium an poſſu hodie populus roma

nus reuocare.i.ſi ĩperisalis.in pꝛin.de le⸗

gi. fo. xxxi co.iiij.parte pꝛima.
Imperium merum quare ſicvocatur.l.pla
cet. de peda.iudi.folio.xcij.colũ.iij.par⸗
te pꝛima. L
Imperij meri diffinitio.l.placet de peda.
iudi fo.xcij.co.iij.parte pꝛtima

Imperij meri que ſint cauſe.l.placet.de pe

da.iudi.fo.xcij.col.iij.parte pᷣma.
Imperiji mixti q̃ ſint cauſe.l.placet.de pe⸗
da.iudi.fol.xcij.col.iij.parte pꝛima.
Imperiti litteraruʒ an poſſint eſſe iudices
l.certi.de iudi fo.xcj.col.iiij.parte pᷣma.

Inconſtantia repꝛobatur in iure.l.filia.de

inoffi.teſt. fo.cij. col.iij.parte õma.
Inculpata tutela quid ſit dicere.l.j.vnde
vi. fo. lxiiij. col.ij.parte ſecunda.
Indebitũ erroꝛe iur ſolutũ an poſſit peti
l.cũ te.de his q̃vi me cã fi.f.lxx.c.iij.ꝑ.j.

Indebitum ſolutum ex cauſa tranſactiõis
an poſſit repeti.l.nec intẽtio.de tranſac. J

fo.lviij.col.j.parte pᷣma.
Indicium quod ſit ſufficiẽs ad hoc vt qᷣs
poſſit poni ad toꝛturam..il.ſi quis ĩ ea.de
cuſt.reo.fo.xcix.col.j.parte ſecunda.
Indictum quid ſit.l.placet.in additio.de
ſacro ſanc.eccle.verſi. conſequenter.foł.
vij.col.ij.parte öma.
Indignus ſi fuerit heres inſtitutꝰ quo oꝛ⸗
dine pꝛocedatur contra eum..il.j.de his
quib.vt indig.fo.xxv.col.iiij.parte.ij.
Infamari an poſſit quis ex contumacia.l.

j. vt intra cer. tempus.cri. queſti.ter. foł.

cxj.col.iij.parte ſecunda.
Infamia an cenſeatur remiſſa per altera⸗
tionem penc.l.et ſi ſeuerioꝛ.ex quib.cau.
infa.irro.fo.lxij.colũ.ij.ꝑte pꝛima.
Infamia an ceſſet tempoꝛe pene.l.et ſi ſeue
rioꝛ.ex quib.cau.infa.irro.foł.lxiij.col.
j.parte pꝛima.

Infamia iuris quibꝰ modis infertur.l.fu⸗

ſtibus.ex quib.cau.infa.irro.fo.lxiij.co.
ij. parte pꝛtima.
Infamia facti quot habet effectus.l.fuſti⸗
bus.ex quib.cau.infa.irro.folio.lxiij.co

—

Materiarum reconditarum.

lum.iij.parte pᷣma.
Infamẽ quem plura ſunt que relcuant᷑ ab
infamia.l.⁊ li ſeuerioꝛ.ex quib.cau.infa.
irro.fo.lxij.colij.parte pᷣma.
Infans an poſſit exheredari ⁊ an poſſit cõ
mittere cauſam ingratitudinis l.ſi quis
in additio.de inoffiteſta.fol.ciij.colum.
liij.parte pꝛaima.
Infans equiparat᷑ furioſo.l.infantis qui
admitti ad bono.poſſeſ fo.vj.colum.iu.
parte ſecunda.
Infans quando dicatut quis.l.ſi infanti.
de iur. deliber.fol.xxj.col.iiij.parte.ij.
Infantes an poſſint conueniri.l.ſi putãs.
de peti.heredi.fo.cvj.col.j.parte pꝛima.
Infeud arc an poſſint pꝛelati bona eccleſie
ſuis conſanguineis vel alijs. vide in ad⸗
ditio.ad.l.quibuſcunq;.de ſacro ſanc.ec
cle.fol.xiij.col.j.parte pꝛima.
Infinitas an ſemper ſit vitanda.l.j.de ſen
ten.que pꝛo co quod intereſt pꝛofer.foł.
xlix.col.j.parte ſecunda.
Ingrediens monaſterium an om̃ia ſua bo
na acquirat monaſterio. vide addi. ad.l.
ingr eſſi.de ſacro ſanc.eccle.fo.x.colum.j.
parte pꝛima.
Iniuriam inferens clerico in eccleſia an
veniat pena capitis puniendus.l.ſi quis
in hoc.de epiſ.⁊ cleri.folio.xix.colum.ij.
parte pꝛima
Iniuriarum actio qᷓ;to tempoꝛe tollat᷑.l.q̃
rela.ad leg. coꝛne.de fal.fo.cvij.colum.
ij.parte ſecunda.
Inofficioſum teſtm̃ et nullum quomõ dif⸗
ferunt.l.contra.de inoffi.teſt.fo.cij.co.i⸗.
parte pꝛima.
Inquiſitoꝛ an ſit oꝛdinarius:an delegatꝰ.
l. cum ſpecialis.de iudi.fo.xcj.co.iiij.p.j.
Inquiſitoꝛ fidei an ſit oꝛdinarius vel dele
gatus.l.cum magiſtratus.quando ꝓuo.
non eſt ne.fo.lix.co.ij.parte.ij.
Inſinuatio an requiratur in donatione fa
cta ad pias cauſas.l.illud.de ſacro ſanc.
eccle.fo.xiiij.col.ij.parte.j.
Inſtantia in cauſis ciuilibꝰ q;dto tempoꝛe
durat.l.pꝛoperandũ.in addi.de iudi.fol.
lxxxix.colum.j.ꝑte pꝛima.
Inſtantie tempus an currat quando ſtat
per iudicc.l.ꝓperandũS.ſinauteʒ vtra⸗
q;.de iudi.fo.xc.col.iij.parte pᷣma.
Inſtantic tractus habet odium in ſe.l.pꝛo
peranduin.de iudi.fo.lxxx viij.colũ.iiij.
parte pꝛima.
nſtitoꝛia actio ⁊ ꝙ iuſſu quando habeãt
locum ⁊ quãdo ceſſent.l.j.de exerci.foł.
cxxix.col.iij.parte pᷣma.
Inſtitutio an deuoluatur ad ſubſtitutum
cum onere impoſito.l.j.de cadu.tollen.
fo.xxxv.co.ij.parte.ij.
Inſtitutio an valeat ſi interuenit metꝰ cu⸗
iuſdam tertij vt ego inſtituerer.l.eos qͥ⸗
ſi quis aliquẽ teſtari ꝓhibue. fol.xxv.
col.iij.parte ſecũda
Inſtitutio captatoꝛia qñ valeat.l.captato
rias.de teſta.muli.fol.xiij.col.j.par.ij.
Inſtitutus in re certa dato coherede vłi
an habeat᷑ loco legatarij.l.cũ in libꝛis.ðᷣ
here.inſti.fo.xvj.col.j.parte ſecunda.
Inſtitutꝰin diuerſis ꝑtibus eiuſdẽ heredi
tatis ſi vnã partẽ acceptat an poſſit aliãꝗ
repudiare.l.quidam elogio.de iur. deli⸗
ber. fo.xxij.col.iij.parte.ij.
Inſtitutꝰ in re certa nullo alio vłr inſtitu⸗
tuto an hẽatur loco vłis heredis.l.quo⸗
tiens.de here.inſti.fo.xv.co.iiij.parte.ij.
Inſt itutus in paganicis an differat ab in⸗
ſtituto ĩ caſtrenſibꝰ.l.ij.de teſtamẽto mi

litis.fo.xij.colij.ꝑte ſecunda.

Bepertoꝛium Alphabeticum

Inſtitutus ſub conditione an poſſitvenire
ad bona.l.filijs.de inoffi.teſt.fol.ciij.col.
j.parte pma.
Inſtrumentũ an reddatur falſum eo tẽpo
re quo deſiſtit ab vſu.l.ſi falſos.ad le.coꝛ
ne.de fal.fo.cvj.coł.iiij.par.ij.
Inſtrumentũ ⁊ lr̃e quõ differũt.l.j.de iure
iur.pꝛopter calũ.fol.lxxxiiij.col.ij.ꝑte.j.
Inſtrumentum falſum conficiẽs an eadeʒ
pena veniat puniẽdus ſicut vtens falſo
inſtrumento.l.ſi vteris.de fide inſtrum̃.
fo.cxxvij.co.j.parte pᷣma.
Inſtrumentuz ſi ſit in vna parte vitioſum
an redd atur ſuſpectum in alia.l.ſi ex fal⸗
ſis.de tranſac.fo.lx.co.iij.ꝑte pᷣma.
Inſtrumentũ publicum nũcupatiuũ teſta⸗
menti an pꝛobet l.j.de teſta.foł.xiiij.col.
ij. parte ſecuna. S
Inſtrumento non ſtat᷑ donec contrarium
pꝛobetur.l. antique. ad velleia.foł.cxxxji.
col.iiij.parte ma.
Inſtrumẽto plus ſtatur qᷓ; teſtibus.lʒ.ſi al⸗
terius.ſi minoꝛ ſe ma.dixi.fo.lxxviij.co.
iij parte pma. ðð
Inſtrumenta ⁊ rõnes an differant. l. ⁊ que
verſi.qnero q̃ratio.de eden. folio.xliiij.
colum.iij.parte pᷣma. S
Inſtrumenta publica an poſſit cõficere ex
cõmunicatus.vide in additio.ad rub.de
here.⁊ mani. fo.xxviij.col.j.ꝑte pᷣma.
Inſtrumenta que ſunt que pꝛobent.l. ſi qs
in aliquoverſi.item quero.de eden.folio
xliiij.col.ij.parte pᷣma 2
Interdictũ ſi ꝓponat actoꝛ ⁊ ſuccumbat/
quia pꝛobare non potuit ſe poſſidere an
ꝓpterea debeat condemnari vt reum nõ
inquietet.l.j.vti poſ.fo.lxviij.colum.iij.
parte ſecunda.

Interdictum vti poſſidetis an ſit neceſſa⸗

rium abſenti qui habet ciuilẽ.l.j.vti poſ.
folio.lxviij.coł.iij.parte.iij.
nterdicta quõ differunt ab actionibus.l.

j. vxi poſſi.fo.lx viij col.j.parte.ij.

Interdum dictio quem effectũ hẽat.l.mo⸗
mentarie.vnde vi fo.lxvj.col iiij.ꝑte.ij.

Intereſſe an veniat in lucro.l.j.de ſenten.
que pꝛo eo quod inter.fo.lł.col.j.parte.ij.
Intereſſe circa rem /et extra rem.quid ſit l.
j. de ſenten. que pꝛo eo quod inter.lo.xlix
colum.iij. parte.ij.
Intereſſe eſt triplex.lj. de ſenten.que pꝛo
eo qð inter.fo.xlix.co.iij.parte ſecunda.
Intereſſe pꝛobatur ꝑ teſtes ⁊ non per iura

mentum l.j.de ſenten. que ꝓ eo quod in⸗

ter.fo.xlix.co.ij.parte.ij. S
Intereſſe qualiter petatur ⁊ ꝓbetur.l.j.de

ſenten. que pꝛo eo quod inter.foł.l.col.j.

parte ſecunda. .
Intereſſe qñ veniat ex rem.lj.de ſenten.qꝗᷓ

pꝛo eo quod inter.fo xlix.col.iiij.par.ij. J

Intereſſe venit in cõtractibus habentibꝰ
certam q;titatem l j. de ſenten. que ꝓ eo
quod inter.fo.xlix col.j ꝑte.ij.

Intereſſe venit ⁊ agitur ↄ male tradentem

ſi fuit in dolo.l j de ſentẽ. que ꝓ eo quod
inter.fo xlix.co.iiij.parte.ij.

Interrogari an poſſit quis pluries ſuper
eadẽ poſitione.l.pꝛincipales de iure iur.

pꝛopter calum. dã.fo.lxxxv.co.iiij.ꝑte j.
Interrogationes quõ ſint flẽde in petitio
ne hereditatis.l.cogi.de peti.here.folio.
cvj.co.iiij parte pᷣma.

Interrogatꝰ circa pᷣparatoꝛia cauſe/puta

an habuerit centum mutuo: an teneatur
reſpondere.l.iudices.in addi.de iudi.fo
lio.lxxxviij co.j.parte pᷣma.
Interrogationes ex quo titulo / ſub qua
ſpecie / ſub qua foꝛma/⁊ quando debent

fleri:l.pꝛincipales.de iureiur. pꝛopt᷑ ca⸗
lum.fo.lxxxv.col.iij. ꝑte pma.
Interruptio eſt duplex.l.moꝛe. de rei ven⸗
dica.fo.c viij.co.iij.parte pᷣma
Interruptio poꝛrigitur ad omnes actio⸗
nes.non ad vnam ſolum..il.ſi ex multis.
de anna.excep.fo.xliij.co.iij.parte.ij.
Inuentariũ ad hoc vt ſit ſolẽne requirun⸗
tur tres teſtes.l.ſcimus.de iur delibe.fo.
xxiij.co j parte ſecunda.
Inuẽtarium intra quod tempus debet in⸗
cipi.l.ſcimus.de iur.deliber.fo xxiij.co.
ij.parte ſecunda.
Inuentarium non conficiẽs an perdat de
bitam iure nature l. hoc amplius. de fl⸗
deicõmiſ fo vxxxi.co iij parte ſecunda.
Inuentarium quando conficitur plura re⸗
quiruntur.l.ſcimus.de iur.deliber.folio.
xxiij.col iij.parte ſecunda.
Inuentar ium quando conſicitur que ſolẽ
nitas requiratur l ſed cum teſta.ad legẽ
fal.fo.xxxiiij.col ii par.ij.
Inuentarij exceptio quando poſſit oppo⸗
ni l ſcimus.de iur.deliber.foł xxiij col j.
parte ſecunda.
Inuentarij ſolẽnitates que ſint.l ſcimus.
de uir deliber. fo.xxij. col.iiij parte ſcdᷣa.
Inuocatio diuini nominis an ſit neceſſa⸗
ria in quolibet inſtrumento in pꝛoe.ĩ ad⸗
ditione.fo.j.col iij.
Irreuocabilia debent fleri cum magna de
liberatione.l.ne cauſas.de appel et con⸗
ſul fo lvj.col.j parte ſecunda
Judex an diuidat omnia in fami. herciſc.
iudi.l.vxoꝛ.famil.herciſcun.to.cxj.col.j.
parte pꝛima. S
Judex an poſſit ſtatuere certum terminũ
actoꝛi infra quem agat.l.j.vt nemo inui.
age.vel accu. coga.fo.xciij.liiij.parte.j.
Judex an poſſit pꝛocedere contra partem
abſentem.l.pꝛoperandumS.⁊ ſi quidem
de iudi.in additio.fol lxxxix.colum.iij.
parte pꝛima.
Judex an poſſit quis eſſe in pꝛopꝛia cauſa.
l.j.in addi.de pꝛeci.impe. offe.fol.xxxv.
col.iuij.parte pꝛima
Judex an poſſu teſtiflcari de geſtis coꝛam

eo.l.cum antea.de recep.arbi.fo lxxxiij.

col.j. parte.j.
Judex an poſſit ſupplere defectũ curato⸗
ris in contrahendo l.ſi curatoꝛem. de in
integ.reſti.fo.lxxij.col.ij.parte.j.
Judex competens quando dicatur quis
l.cum.de bo.auc.iudi.poſſ.łol.lxj.col.tij.
parte ſecunda .
Judex incompetens poteſt fieri cõpetens
per reconuentionem.l.cum papi. de ſen⸗

ten.⁊ interlocu.om.iudi.fo.xlviij.colũ.j. J
parte ſecunda

udex debet laboꝛare pꝛo veritate eruen⸗
da.l.is apud.in fl.de eden.fo.xlj.col.iiij.
parte pꝛima , .
Judex in cauſe cognitione an debeat ſede
re.l a pꝛocedente.de dilatio.ło.xcvj.col.
iij.parte.j.

Zugex poteſt abbꝛeuiare tempus ex cauſa

l.ij.vnde liberi.fo.viij.col.ij.parte.ij.
Judex quando pꝛofert ſententiam an ſem
per debeat ſedere.l.j.de ſentẽ.ex peri.⁊c.
fo.xlvj.col.ij.parte ij.
Judex poteſt eſſe laicus ſeu illitteratus.l.
ſtatutis. de ſenten.ex peri.recitã.fo.xlvj
col.iiijparte ifj.
Judex ſecularis non poteſt cognoſcere de
re ſpirituali poteſt tamen ſe intromitte⸗
re interrogando l quotiens in addit.de
iudi fo.lxxxvij.col iij.parte.j.
Judicis officium an poſſit concurrere.cuʒ

alia actionel.etiam ſi tutoꝛ vel cura foł.
lxxiij.col.iiij parte.j.

Judices an poſſint eſſe imperiti litterarũ.

l.certi in addi.de iudi fo.xcj. colum iiij.
parte pꝛima .
Judices ſeculares in clericos nullam ha⸗
bẽt iuriſditionem:vide plene de iſta ma⸗
teria in addi. ad l. ſtatuimus. de epiſco.
⁊ cler.fo.xxiij col.j.parte.j.
Judicare an poſſit compelli iudex contra
abſentem.l.j.qũo ⁊ quando iud.fo. xliij.
co iiii parte ſecunda
Judicium a quo ſit incipiendum.l.j.de li.
conteſt.fo.xciiij co.iij.parte.j.
Judicium an poſſit eſſe ſuper futuro.l⁊ in
utiliter. de fldeicõ.fol xxix.col.iiij.parte
ſecunda. L
Judicium eſt triplex ſummarium videlicʒ
plenarium ⁊ pleniſſimum.l.iudices.de iu
di fo.lxxxviij.col.ij.parte.j.
Judicium non vitiatur per libellum.l.j.de
lit conteſt fo xciiij co.ij.parte.j.
Judicia equiparantur cõtractibus.lj. de
ſatiſdã fo lxxxiiij.col j.parte.j.
Judicia ſunt quattuoꝛ aut᷑.offeratur.de li.
conteſt fo xcv.col.j parte.j.
Juramentum ad hoc vt valeat quid requi
ritur l.ſacramenta.ſi aduerſ.vendi. ſol.
lxxv.co.j parte pꝛima.
Juramentum calumnie an excludat dolũ
⁊ temeritatem.l.generaliter.verſi.videa
mus. de epiſi⁊ cler.fo xxj.co.iij.parte.j.
Juramentum calumnie an poſſit remittia
pꝛincipe.l.pꝛincipales.de iureiuran. pꝛo
pter calum.dan.fol lxxxvj co.iij.parte.j.
Juramẽtum calumnie an ſit per adultum
vel eius curatoꝛem pꝛeſtandum.l.pꝛinci
ales. de iureiurã pꝛopter calum.dã.fol.
xxxv.col ij.parte.j.
Juramentum calumnie an ſit pꝛeſtandum
in criminali cauſa.l.j.de iureiurã ꝓp ca⸗
lũ.fo.lxxxiiij.col.iij.parte j.
Juramentum an deferatur in delictis.l in
bone fidei.de iureiur fol cxv.col iiij.par
te pꝛima. .
Juramentum de calumnia an remittatur
clerico.l.pꝛincipales.de iureiur pꝛopter
calũ.dan fol lxxxvj col ij parte j.
Jursamentum de calumnia an poſſit omit⸗
ti in cauſa.l.pꝛincipales.de iureiurã.pꝛo
pter calũ.dã.fo lxxxvj col.ij.parte·j.
Juramentum de non veniendo contra cõ
tractum an valeat.l.ſacramẽta.ſi aduer.
vendi.fo.lxxv.col.ij.parte.j.
Juramentum an firmet contractum inua⸗
lidum l.ſacramenta ſi aduer. vendi. fol.
lxxv.co.j.parte pꝛima
uramentum an firmet omnẽ contractũ.
l.ſacramenta.ſi aduer.vendi fo.lxxv co.

iij.parte pꝛima 72

Juramentum an deferat᷑ reo ſi actoꝛ nõ ꝓ
bet. l.in bone fidei.de iureiurand.fo.cxv.
col.iiij.parte pꝛima l
Juramentum de non mutando teſtamen⸗
tum an valeat.i.ſacramenta.ſi aduer.vẽ⸗
di.fol Ixxv.col.ij.parte.j.
Juramentum iudiciale ⁊ neceſſarium an ĩ
ter ſe differant.l.generaliter.de iureiur.
fo.cxvj. co. iij.parte.j.
Juramentum non firmat cõtractum ſimu
latum l.emptione. plus valer.quod agi.
fo.cxxviij col iij. parte i.
Juramẽtum per metum ſactum an valcat
l.ſacramenta.ſi aduer.vendito fol.lxxv.
col.j. parte pꝛima
Juramentum non tenet quando cõtractꝰ
eſt contra legem.l.j.ſi aduer. vendito fo.
Axxiiii.col.iiũij parte.j.

Materiarum reconditarum.

Juramentum quando ſit deferendum / et
cui.l.in bonefidei.de iureiur.fo.cxvj.co.
j parte pꝛima.
Juramentum an excuſet ab expenſis l.ꝓ⸗
perandum.S: ſinautem alterutra. de iud.
fol lxxxix.col iiij.parte pꝛima.
Juramenti ſunt multa genera.l.j.de reb.
cre.⁊ iureiurand.folio.cxv. columna.j.
parte pꝛima.
Jurans per deum vel ſacras ſcripturas ĩ
caloꝛe iracũdie an excuſetur.l.iuriſiurã⸗
di.ĩ addi.de iureiur.fo.cxv.co.iij.par.j.
Jurãas per pꝛincipem eadẽ pena punuur
qua iurss per deum l.ſi quis.de tranſac.
fo lx.col.j.parte.j. J
Juras per pꝛincipẽ qualiter puniatur.l.iu
riſiurãdi.de iureiur.fo.cxv.co.ij.par.j.
Jurãs in cã pꝛincipali an teneatur poſtea
iurare in câ appellationis.l. cum ⁊. de iu
reiu.ꝓpt.calũ.fo.lxxxv.co.j.par.j.
Jurare an debeant aduocati.l.cum ⁊. de
iureiur. pꝛopter calum fol.lxxxuij.colũ.
iij. parte pꝛima.
Jurare an debeat de calumnia filiuſfa. ſi
litigat.l. pꝛincipales de iureiur. pꝛopter
calum.folio.lxxxv.columna tertia par⸗
te pꝛima. .
Jurare quis dẽat pꝛimo reus an actoꝛ.l.
cum ⁊.de lureiu.pꝛopter calũ.fo.lxxxiiij.
co iiij parte pꝛima.
Jurare ſi debeat actoꝛ de calũnia quomo⸗
do iurabit ſalua conſcientia cum actio⸗
nem non habeat.l.nuda de contrahen.?
comymit.ſtipula.folio.lxxviij. columna.ij
parte ſecunda.
Jurarian poſſit poſt ſententiam.l.genera
liter.de iureiur.folio.cxvj.columna.iij.
parte pꝛeima. J

Jurari an debeat iterum ſi poſt lit. conte⸗

ſta.reo volente mutetur actio.l.cum ⁊.in

fl. de iureiuran.pꝛopter calum.fo.lxxxv.

co.j.par.j
Juriſditio a quo confertur.l pꝛiuatoꝛum.
de iuriſdi omniuʒ iud.fo.xcvij.co.ij.par
te pꝛima.
Juriſditio epiſcopalis poteſt ꝓꝛogari per
conſenſum.l.epᷣali.de epiſ.audi.fo.xxvij
col.ij.parte pꝛima.
Jur iſditio habet ſub ſe quattuoꝛ ſpecies.
I.placet.de iudi.folio.xcij.columna. iij.
parte pꝛima.
Juriſditio pꝛoꝛogata an firmetur ante lit.
conteſt.l.i.de iuriſ.omnium iudicum,.fol.
xcvij. col.j.parte j.
Juriſditionis pꝛoꝛogatio quot modis fi⸗
at:⁊ an poſſit fleri de loco ad locum..l.j.ð
iuriſditio omnium iudi fo.xcvij. colum.
j.parte pꝛima.
Juriſditionẽ an poſſit dare conſenſus vni
uerſitatis.l.pꝛiuatoꝛum.in addi.de iuriſ.
oim iudi.fo.xcvij.co iij.p.j. YZ
Jus deliberandi ⁊ adeundi quod ſit.l.cuzʒ
antiquioꝛibus.de iur.delib.fo.xxij.colũ.
ij. parte. ij
Jus ignoꝛans an ſit in dolo vel lata cul⸗

pa l leges.ij.de legi fſolio.xxxj.columna

iij parte pꝛima.
Jus patronatus conſiſtens in non facien
do tranſit ad heredes etiã extraneos pa
troni ⁊ an idẽ ſit in iure patronatꝰ eccle⸗
ſie vide addi.ĩ pꝛĩ. ad.l.venia.de ĩ ius vo
cã. fo.xlv.co.ij.⁊.iij.pte pꝛima.
Juris pr̃onatꝰ remiſſio inter viuos/⁊ invl
tima volũtate tollit oĩa iura pronatus.l
ſi qᷣs. de bonis libertoꝝ.fo.v.col.ij.p.ij.
Jus quãdo dicatur redire incontinẽti ad
recuperãdãa poſſeſſionem.l.j.vñ vi.folio.
lxiiij. col.iiij.p.ij.

7

Jus ſtrictũ dr̃ tribus modis.l:.placuit.de

iudi.fo.lxxx vij.col.iiij.parte ma.
Juris ignoꝛantia an debeat quẽ afficere.
lL. iuris.qui admit.ad bo.poſ.folio.vj.co.
iiij.parte.ij. .— J
Juris ignoꝛantia an excuſet mulieres. l.
iuris.qui admit.ad bo.poſ.foł.vj.colũ.
iiij.parte.ij. G
Jure communi quis dicatur vti.l.non vi⸗
detur. de in integ. reſtit.ſo.lxxiij.colũ.j.
parte pꝛima.
Juſtum aliquid eſt cuius contrarium iu⸗
ſtius eſt.l exigendi.de pꝛocura.fol.lxvj.
colũ.ij.pte pꝛima.
Juſtinianus imꝑatoꝛ fuit xpᷣianus. vide
Butrig.in pꝛoe.in pꝛimo not.⁊ quare di
catur iuſtinianus.fo.i.co.j.ꝑte.j.
d = . Aicus an poſſit in clericũ onus
iponere.l itẽ nulla.de epiſc.et
gccle fo. xvj. col.iij. parte.j.
aicus poteſt agere coꝛã iudi⸗
cleſiaſtico ex pacto nudo l.legẽ.in
addi. de pact.fo.xlix.co.j.ꝑte hma.
Legans rem heredis an dñium tranſeat ĩ
legatariũ l.om̃e verbũ cõmu.de lega.fo.
xxxii.col.j.parte.ij.
Legari poteſt collegio l.j.de ſacro ſanct.
eccle.in.j.nota.⁊ pᷣma oppo folio.vj.co.
Legatus iuſta de cauſa abſens quõ reſti⸗
tuitur et infra qð tẽpꝰ.l.reſpublica.qͥ.ex

Se

cau.ma.fo.lxxxij.co.j parte.j.

Legatum an vitiat᷑ ſi moꝛiat᷑ ille qͥ debuit

eligere.l ſi duobus. cõmu.de legs. folio.

xxxij.colum.j.parte ij.
Legatum eſt duplex purum vcʒ ⁊ in diem
certũ.l.ſi duobus.cõmu.de lega.fo.xxxij
co.ij.parte.ij.

„

Legatum non videt᷑ reuocare teſtõꝛ ſi rezʒ
legatam pignoꝛat vel hypothecat.l. qui

poſt. de lega.foł.xxvij.co.iij.pte ij.
Legatum rei aliene a teſtatoꝛe factum an
valeat.l.cum rem alienam.de legat.foł.
xxviij. colũ.j.parte.ij.
Legatum relictum mulieri ſub conditio⸗
ne ſi non nupſerit / ſi poſtea nubat an il⸗

lud conſequatur.,i.j.de indicta vidui.tol

len.fo xxix.co.ij.parte.ij.
Legatum ſeu pꝛomiſſio an valeat ſi ꝓmit
to tibi dare poſt moꝛteʒ tuam l.j. vt act.
ab hered.et contra.folio.cxx.colum.iij.
parte pꝛima. —
Legati poꝛtio quare non accreſcit inuitis
ſicut poꝛtio hereditatis.l.j.de cadu.tol.
fo xxxv.co.iiij.parte.ij.

Legata ab inſtituto relicta an videantur

repetita a ſubſtituto.lł.j.ſi omiſ.cã teſta.
fo xxix.co.j.parte.ij.

Legata an debeãtur qñ teſtm̃ vitiatur ex

cã exheredationis.l.ſi captiui.de epiſc.
et cle.fol.xxiiij.coł.iiij.ꝑte.f.
Legata an equiparentur fideicõmiſſis.l.
ome verbũ.cõmu.de lega.fo.xxxj.colũ.
iiij.parte ſecunda.
Legata ⁊ fideicõmiſſa debent᷑ venientibꝰ
ab inteſtato etiã ſi hereditas nõ poſſit a⸗

diri ex teſtõ erroꝛe teſtatoꝛis l.eam quãa.

de fideicõmiſ.fo.xxx col iij.pte.ii.
Legata an pꝛeſtentur oibus ſi teſtm̃ ſit ru

ptum per õ tabu.l.j.de bono.poſ.contra

tabu.fo.vij.coł.iiij.pte.ij.
Legata purs vel in diem certam cedunt a
moꝛte teſtatoꝛis.l.j.de cadu.tollen folio
xxxv.colum.ij.parte.ij.
Legata qua actione debẽt peti.l.ex cauſa.
de liber.pꝛeter.folio.xx columna.ij.par⸗
te ſecunda. “
Legatoꝛum tria olim erant genera.l j. de

cadu.tollendis.fo.xxxv.columua.j.par⸗
te ſecunda. JG—
Legatarius pꝛimus habetur loco credito
ris non ſcðs.l.j.de bo.auct.iudi.poſ.fo.
lxj co.j.parte.ij.
Legsatarius quẽ debeat cõuenire ſcriptũ
heredẽ an legitimũ l.cũ.de peti here fo.
cvj.co.iiij.parte.j.
Legatarius ſeu fideicommiſſarius ſi agit
ↄtra heredẽ pꝛo legato ſibi relicto habʒ
executionem teſtamenti de iure cõmuni

Abſq; libello.l.edicto.de edict.di.adria.

fo.xxv.co iij.parte.ij. S J
Lex aquilia hʒ tria capita.l.j.de leg.aqui.
fo.cx.co.iij.parte.j.
Lex iulia de vi publica in quibus caſibus
habeat locũ.l tutoꝛes.ad le.iul.de vi pu
bli. fo ciij col.ij parte.ij.
Lex ſi ꝓhibet fleri aliquem actum vel cõ⸗
tractum: licet non pꝛocedat vltra annul⸗
Nando:tamen actus eſt de ſe nullus: qũo
iſta regula intelligatur. vide ĩ addi. cir⸗
ca mediũ.inverſi.notabis tñ.ad.l.nõ du
bium.de legibus.folio.xxxj.columna.j.
parte pꝛima. .
Legi quot modis fit fraus.l.non dubiũ.
de legi.in pꝛincip.fo.xxix.columna. iiij.
parte pꝛima. S
Legem facere an poſſit hodie ſenatus.l.ſi
imperialis.de legi fo xxxj.columna. iiij.
parte pꝛima. H
Legẽ condere an poſſit hodie populus ro
manus l.ſi imperialis.de legib.fo.xxxj.
colum.iiij.parte.j.
Leges ⁊ canones qñ obſeruantur.l.pꝛiui
legia.in addi.de ſac.ſanc. eccl.fo.ix.col.
iiij parte.j.
Leges ignoꝛare an liceat l legesij.de le⸗
gi fo.xxxi.co.iij.partej.
Leges nõ ſunt allegande in curijs pꝛinci⸗
pũ l.illã.de collatio.fol.xj.columna. iij.
parte ſecunda.
Legibus an imꝑatoꝛ ſit ſubiectꝰ.l.digna
vox de legi fo.xxix co.iiij.parte.j. B
Legitimare an poſſit quis per pꝛocurato⸗
rem l.omnes de his qͥ ve eta.impe. fol.
lxxix co j parte.j.
Lesgitimatio quid operetur.fo.j.columna
ij.in pꝛocmio.
Legituma an debeat relinqui iure inſtitu⸗
tionis vel quoquo relicti titulo.aut᷑. no⸗
uiſſima.de inoffi teſta.fo.cj.co.ij.ꝑte j.
Legit ima an poſſit ſolui in pecunia .l.ſci⸗
mus in addi.de inoffi.teſt.fol ciiij.colũ.
iij. parte j.
Legitimã an teneatur pater dare fllio ĩvi
ta.aut᷑.nouiſſima in addi.de inoffic.teſt.
fo.cj.co.iij.parte j. .
Leo ſola voce viuificat filios.lł.ſi ab hoſti
bus.quib.ex cau.ma fo.lxxxii.columna.
ij parte.j. G
Libellus eſt duplex.l.erroꝛes.de erro.ad⸗
uo.fo.lxj.co.iij.parte.j. =R
Libellus eſt multiplex.l.edita.vſi.ad eui⸗
dentiã.de eden.fo.xlij.co.j.parte.j.
Libellus eſt triplex.l.cũ ſpãlis de iudi fo.
xcji. co iiii.parte.j.
Libellus qñ ⁊ cui ſit offerendun.aut᷑. offe⸗
ratur de lit.conteſt fo xcv.colum.j par⸗
te pꝛima. B
Libellus quid debet cõtinere.l edita. ſi.
itẽ quero qͥd debeat.de eden fo xlij.col.
li. parte.j. L
Libellus recuſatoꝛius coꝛã quo iudice dʒ
offerri l cum ſpecialis.de iudic.fol xcij.
col.j.parte.j.

Libellus ſi fuerit oblatus ⁊ lis co nteſtata
fuerit an perpetuetur actio. aiſk offerak,

Bepertoꝛium Alphabeticum

de lit.conteſt.fo.xcv.col.iij.parte.j.
Lihelli oblatio an ſit de neceſſitate auct᷑.
offeratur.de lit.conteſt.folio.xciiij.coł.
iiij. parte pma.
Libelli oblatio eſt duplex.aut᷑.offeratur.
oe lit. conteſta.folio.xcv. colum. ij.par⸗
te pꝛima.
Libelli oblatio quid operatur.l j.quando
libel.pꝛinci.dat.fol.xxxvij.columna.ij.
parte pꝛima.
Libelli oblatio quomodo differt a conte⸗
ſtat ione lit.l.j.de lit. conteſta.foł.xciiij.
colum.iij.parte...
Liberi an ſequantur conditionẽ mr̃is.l.ſi
qui.de ſer.fugi.foł.ij col.u.ꝑte ij.
Libertas tacita vel expꝛeſſa pꝛeualet lega
to l.qu:dã.de neceſ.ier.her.inſti.vel ſub
ſti fol.xix.col ij.parte.ij.
Libertateʒ onerare quid dicatur l.ſi quã.
de operis liber.fol.iiij.colum. uij.par ij.
Libertates an vitientur teſtamẽto rupto
per querelam.l cum ex ea. de inoffi.teſtõ
folio cj.col.j.parte pma.
Libertoꝛum tria olim erant genera.l.ſed
hodie.de iur.anulo.aureo.folio.vj.co.j.
parte ſecunda
Libꝛi a patre empti an ſint conferendi ab
ipſo filio in fami.herciſ iudicio.i.filie fa
mi herciſ.fo.cxi.col iij ꝑte pᷣma.
Libꝛos quos habuit filius a patre cã ſtu⸗
di/ an vebeat cõferre l.ᷣfilie.de collatio.
fol.xj. co.iſ.parte. ij.
Lis an poſſit reſeruari poſt ſententiam l.
terminato.de fruc.et liti.expen.fol.l.co
luin iij. parte ſecunda.
Litigioſam rem eſſe que actiones faciant.
l.lite. de litigio.folio.lxxvij.colum iiij.
parte ſecunda. .
Litigioſam rem vel actionem alienans
qua pena veniat puniendus.l.cenſemꝰ.
de litigio folio.lxxviij.columna.j.par⸗
te ſecunda. .
Locutio pluralis nõ ſemper requirit plu⸗
ra.l.j.de conditioni.inſer.fol.xxxiij.col.
i. parte. ij. .
Lugere an debeat mulier per annũ de ma
rito qui ſe occidit conſcientia delictil.
ſi is qui.qui teſt.face.poſ fol xuij.col uij.
parte ſecunda. .
Fr GeXAle fidei poſſeſſoꝛi an poſſit q̃ri.
l.i. de rei vẽdi. fo. cvij co.j p.i.
Male fidei poſſeſſoꝛ efficitur qͥs
AEAA& pzeſumptione iuris per conte
kationem.l. litigatoꝛ. de fructi. ⁊ litium
cxpenſis.fo lj.co ij.parte ij.
Mandare ⁊ cedere quomodo differunt l.
j.de act.et obliga folio.cxx.colum.j.par
te pꝛim.
MWandatum an obliget mandantem.l.nõ
ideo.verſi item q̃ro.de accu fo xcvij co
lum.ij.parte ſecunda.
Mandatum ⁊ ceſſio quomodo differunt.
l.ſi delegatio.de noua.in rub.ſoł.xc.col.
iiij. parte.ij.
Mandatum moꝛte domini finitur.l.man⸗
datum. manda.folio.cxxxvj colum.iiij.
parte pꝛima. Sð
Abaniteſtat notoꝛia que dicãtur l.ciues.
de appella.⁊ conſulta.folio lvj coł.iiij.
parte. ij.
Manifeſta quandoq; debent pꝛobari.l. qͥ
ſemel.quo.⁊ quan.iud.folio xlv.colum.
lij parte.ii.
Manumiſſio an poſſit per alium fieri.l cũ
pꝛoponas.de dolo ma folio.lxxji.colũ.
tii.parte pꝛima. OM
Maritus vxoꝛi non põt ſuccedere ſi eam
expulſit de domo ſine cauſa.l.j.vnde vir

et vxoꝛ foł.ix.colũ.iij.parte.ij.
Maſculinum an compꝛehendat femininũ
l.ſi quis in tantam.vnde vi.folio.lxv.co
lum.iij.parte ſecunda.
Mater an excludat auum paternũ.l.poſt
fratres.de legiti.here.rolio.xxxvj.colũ.
iiij. parte.ij.

Mater tenetur de pꝛopꝛio nutrire filium

minoꝛem triennio.l.alimenta. de nego.
geſt fo.lxix.col.ij.parte pᷣma.
MWater tranſiens ad ſecũdas nuptias an
poſſit omia bona dare marito in dotem.
l.ij.de inoffi.dot.fo.cv.col.ij.ꝑte.j.
Matrimoniũ nõ tenet inter liberum ⁊ an⸗
cillam l.cũ pꝛoponas.de do.malo folio.
lxxi.col.iiii.parte pᷣma.
Membꝛũ quid ſit.l.ſed nouo.de ſer.fugi.
fol.j.colũ.iiij parte ſecunda.
Mendaciũ confirmans magis peccat qᷓ;
ille qui facit l. repꝛchendenda. de inſti⸗
tu.et ſubſtitu ſub condi.folio.xvj.colũ.
iii. parte ſecunda.

MWendacium poteſt committi tacendo ve

ritatem:ita bene ſicut expꝛimendo falſi⸗
tatem.l.pꝛeſcriptione.in addi.in ſecũdo
nota ſi contra ius vel vtilita pub. folio.
xxxix.co.j parte pᷣma.
MWercatoꝛes an teneãtur ad collectas ſeu
onera.l placet.in addi foł.vij.colũ.j.de
ſac.ſanc.eccle.parte pᷣma.

MWercatoꝛes an poſſint pꝛohiberi ab epo

ne vendãt mercaâtias ſuas nimis care.l.
i.in addi. de epiſ audi.fo.xxv:.co.ij.ꝑ.i.
Meretrix ſi fuerit in aliquo vico poteſt ex
pelli ne alias mulieres inficiat.l.nullus.
in additio.de ſum.tri.ct fid.catho.fol.v.
colum.iiij ꝑte pꝛima. J
MVeretrices poſſunt cogi poꝛtare aliquod
ſignum ſeparatum ab honeſtis mulieri⸗
bus.l.mime.in addi.in pᷣn de epilſ audi.
fo.xxvij.co.iuij.pte pᷣma.
MWerctrices an poſſint vti veſte virili ibi.
Metalli pena:opus metalli et miniſteriũ
metalli quid ſit.l.ſi fugitiui de ſer.fugi.
folio j.coł ii:parte.ij.
Meum tuum ⁊ ſuum pꝛonomins ſignifl⸗
cant ſᷣm tempus pñᷣs.l.cum anterioꝛibꝰ.
de tempo.appel.fo lvii.co.ij ꝑte.ij.
Miles an poſſit pꝛocuratoꝛ eſſe.l. militem
de pꝛocura.folio.lxiiij.columna.iiij.par
te pꝛima.
Miles et ruſticus an poſſint peccare in.l.
ſi quis in tantam.vnde vi.folio.lxv.col.
iiij.parte.ij. .
Miles quando pꝛeſumatur vti pꝛiuilegio
militis l.in teſtam de teſtamen mui.fol.
xij.col.iiij.parte ij. .
Militare qui dicantur.l.cum antiquis.de
inoffi teſtam. folio ciiij. colum.iij.par⸗
te pꝛima.
Militia quid ſit ⁊ an poſſit computari in
quartam.i.imputari.de inoffi teſtõ.folł.
ciiij.coł.ii parte.j.
Militie lucrum an debeat miles conkerre.
l.illud. de collatio.folio.xj.columna.iiij.
parte ſecunda.
Minoꝛ agens pꝛo patre de quo debet ca⸗
uere.l.exigendi.de pꝛocura.foł lxvj.co.
j.parte. j.

Minoꝛ annis quando excuſatur a crimi⸗

ne/⁊ ſi exerceat artem ludicram an ſit ĩ⸗
famis.i.ſi fratres.ex qui.cau.infa.irro.
fo.lxiij.col.tij.pte.j.
Minoꝛ an poſſit ad diuiſionem pꝛouoca⸗
ri.l.ſi ex.ſi aduer.tranſact.foł.lxxvj.col.
iij.parte.j.
Minoꝛ an poſſit pꝛomoueri ad honoꝛes.l.
j.qui ⁊ aduer.quos.folio.lxxviij.colum.

ij. partc.j. .
Minoꝛ an ſit reſtitueudus etiã ꝓ modico
dãno.l.j.ſi aduer.vendi.pig.fo.lxxvj.co
lum. j. parte.j. .
Minoꝛ an teneatur dolũ ſuum allegare.l.
de tutela.de in inte.reſti.fo.lxxij.colum.
iiij. parte.j.
Minoꝛ an teneatur de crimine.⁊ an poſſit
alienare.l ſi captiui.de epiſ.⁊ cle.fo.xxv.
co.j.parte.j.
Minoꝛ an iuuetur in dãno inchoato cum
defuncto ⁊ conſũmato ab ipſo minoꝛe.l.
rem quã ſi aduer.vendi pigno.fo.lxxvj.
col.j parte.j.
Minoꝛ etas qũo dẽat ꝓbari.l.ſi minoꝛẽ.
de in integrũ reſti.fo.lxxij.columna iij.
arte.j.
inoꝛ iurãs de nõveniẽdo contra peeſſũ
vel ſnĩam an valeat iuramẽtũ.l.ſacramẽ
ta.in addi.fo.lxxv.co.iiij.parte.j.⸗
Minoꝛ leſus qũo ſit reſtituẽdus ⁊ ifra qð
tpᷣs l ſi minoꝛ.de tempo.in integ.reſtitu.
fo.lxxxj.co.iij parte.j.
Minoꝛ quo iure poſſit libertatem dare.l.⁊
ſi.ſi aduerſus libe fo.lxxvj.columna.iij.
parte pꝛima.
Minoꝛ qũo poſſit ꝓbari locupletatus.l.j.
ſi aduer.creduoꝛ fol.lxxvij.columna ·ij.
parte pꝛima. .D
NMinoꝛ ſi petijt reſtitutionè in cã cõi indi⸗
nuidua an pꝛoderit ſocio ſuo.l.j ſi in com
muni eadẽq; cã in integr.reſti.poſtu fol.
lxxiij.co.iiij parte.j.
Minoꝛis adminiſtratoꝛ qũo ſit cogendꝰ
ad defendendũ.l eũ qui.de ꝓcurato.fo.
lxiiij co.ij.parte.j.
Minoꝛi an detur reſtitutio interueniente
dolo aduerſarij.l.ſi alterius.ſi minoꝛ ſe
ma. dixe fo lxxviij.co iij.parte.j.
Winoꝛi leſo qñ incipiat currere tpᷣs.l.ſuꝑ⸗
uacuã de tẽp in integr.reſt fo.lxxxj.col.
jparte.j.
Minoꝛi ſuccurritur in delictis quinq; mo
dis l.j.ſi aduer.delict.fo.lxxvj.colũ.iiij.
parte pꝛima.
Miſſio in poſſeſ.in quibus bonis debʒ fie⸗
ri.l eum qui.de pꝛocurato fo.lxiiij colũ.
li.parte.j.
Miſſio in poſſeſſionem ex qua cognitione
fit.lſi quis vbi in rẽ act.fol.xcix colũ.ij.
parte pꝛima.
Miſſionẽ in poſſ.bo.an impediat vitium
viſibile.l.edicto.de edic.di.adria.tollen.
fo.xxiiij.co.iij.parte ij.
Monachꝰ effectus epᷣs an poſſit teſtari ⁊
de qbꝰ bonis.vi.add.ad l.ĩgreſſi de ſac.
ſãc eccl vᷣſi q̃rto limita. fo.x.col.ij ꝑte.j.
NMonachus in oĩ ſubſtãtia ſuccedit patri.
l deo nobis ĩ addi.de epiſ.⁊ cle.fo.xxvj.
co ij parte.j
MVonachus ſi habeat aliquos creditoꝛes
quis crit conueniendus an ipſe vel eius
abbas.vide l ſi qua.vᷣſi itẽ qͥro qͥd ſi.de
ſacroſanc eccleſijs.fo.xj. col j parte.j.
Vonaſteriũ ĩgredi volẽs ſi anqᷓ; igred iat
cõdidit teſtm.qͥd erit de ſtatu ſuo / qͥd de
teſtõ ⁊ qͥd de bonis vi.ple iſtã materiãꝑ
Butr.i l.ſi q̃.vᷣſi.mõ quid ſi teſtatꝰ.de ſa
cro ſãc.eccl.fo.xj co.j.parte.j.
Monaſteriũ ĩgrediẽs an oĩa ſua bona ac
quirat monaſterio l.ĩgreſſi.ĩ addi de ſa⸗
croſãc.ec fo.x.co.j.parte ji.
Nonaſteriũ ĩgrediẽs qũo differt ab ĩigre
diẽte capella l.ſi q̃.vᷣſi.itẽ qͥro q̃ dria ſit
⁊c.de ſac.ſãc.ecc.fo.xi.co i.pꝑte j. .
Monsgſteriũ ſi ĩgrediat᷑ cõiugatus ⁊ vxoꝛ
eũ vendicat quid erit agendũ de bonis
ciꝰ.l.ſi qua.vᷣſi.itẽ q̃ro an vitiato.de ſac.

Materiarum reconditarum.

ſanc. eccle foł.x. col.iiij. parte pꝛima.
Voneta qñ dicatur falſa.l.j.de fal.mo.fo.
cviij.col.ij.parte ſecunda.

MVonetam an poſſit fabꝛicare ciuitas.l.ſi

quis nummos.de fal.mone.foł.cviij.co
lum. ij. parte ij.
Moꝛa committitur tribus modis.l.in mi
noꝛum. in qui. cau. in integ. reſti.non eſt
necel.foł.lxxvij.col.iij.parte pᷣma.

Moꝛa cum moꝛa debet compẽſari.l j.vbi

conueniatur qui cer lo. dare pꝛomi foł.

xcviij colum.iij.parte.j.

Moꝛam an purget ſola oblatio.l. ſubſtra⸗

„

cto.de furtis fo.iij col.ij.parte ij.
Voꝛs an poſſit pꝛobari per inſtrumentũ.
l. vt inter.in fi.de ſac.ſanct.eccle.fol.xv.
colum.j.parte pᷣma. l
Moꝛs ciuilis ⁊ naturalis an cquiparent᷑.

deo nobis.de epiſco.⁊ cle fol. xxvj col.

j parteiſj.—
MWoꝛs ciuilis ⁊ naturalis equiparãtur.in
addi.ad.l.ſi qua.de ſac.ſanc eccle.fol xj.
colum iij.parte.j.

Mulier an pꝛcferatur habentibus expꝛeſ⸗
ſam hypothecam l. aſſiduis. qui pot in

pig habe ſo.lxxiij.col iij.parte.ij.
Mulier an poſſit conueniri pꝛopter deli⸗
ctum viri.l.ob maritoꝛuzʒ. ne vxoꝛ ꝓ ma.
fol cxx.colũ.iiij.parte.j.
Mulier an admittatur ad pꝛocurationeʒ

l.alienam.de pꝛocura. fol.lxvij.colum.j.

parte pꝛim.
MWualier facilius ſe obligat qᷓ; donat l.j.ad

yelleia folio cxxx columna.iiij.parte pᷣ⸗

ma.
MVulier que pꝛiuilegia habeat in dote l aſ

ſiduis qui pot.in pig.habe.ſo lxxiij.col.

Mulier non poteſt cogi ad matrimonium
contrahbendum. l. j. de inſtitu. ſubſtitu.
ſub condi.fo.xvj col ij.parte ij.
Mulier an poſſit eſſe pꝛocuratrix pꝛo ma⸗

rito abſente l.quia.de pꝛocurat. in addi.

fo. lxiiij.co.iij.parte. j. L
Mulier conſentiendo inſtrumento crediti
viri an videatur renunciare l.ſi qua.ad
velleia.fo.cxxxi.co.iii parte.j.

Maulier quomodo poteſt renunciare bene

ficio.l.ſi qua.ad velleia.fol.cxxxj.colũ.

Mulier rapiens hominem an puniatur pe

na raptus vide ĩ additio.ad.l.raptoꝛes.
de epiſ a cle.vᷣſi q̃ro deinde in pᷣſenti ma

teria ⁊c.fo.xxv.co iiij.parte.j.
Maulierem rapiens per violentiam puni⸗
tur poſſeſſione bonoꝛum q̃ acquirit᷑ mu⸗

lieri rapte vide in addi. ad.l.raptoꝛes in
pᷣn. de epiſia cle fo. xxv. co. ij. pte j.
Mulierum genus eſt auariſſimum ad vel

leia in rub.folio.cxxx.colum.iij.parte pᷣ

ma.

MWunus patrimoniale an ſubeãt clerici.1.

i. de epiſ.⁊ cle fo.xvj.co.ij.ꝑte pᷣmas

Munus quot modis i iure ſumatur.l.pla⸗
cet. in additio in pꝛinci. de ſac.ſanc.ecc.

fol.vj co iiij parte pᷣma.

Munera oꝛdinaria an teneatur ſubire ec⸗

cleſia l placet.in addi.de ſac.ſanc eccle.

pſi. quero quare. fo.vij.col ſiij. pte.j.

de ꝓba·fo.cxxv.colum.j.par⸗

RNegatiua an debest pꝛobari l.
erroꝛes. de erro aduo. folio.lxj. colum.
itj. parte.j. ⸗R

Negatiua eſt triplex et poteſt tribus mo⸗
dis pꝛobari.l.actoꝛ.de pꝛoba.fol.cxxv.

colum.j.parte.j.

Egatiua an dẽat ꝓbari. ! actoꝛ.
te pꝛima. l

Negocioꝛum geſtoꝛum actio vnde naſci⸗

tur.l mater.de rei vendi.fołᷣ.cvij.colum.
iij. ꝑte öma·
Negocioꝛum geſt actionem an tollat con
traria pꝛohibitio.l.ſi quis.de nego.geſt.
fo.lxx.col.ij.parte.j.

Nuus eſt flumen nobile.l.j.de nili agge.fũo

lio.cx.col.ij.ꝑte.ij.
Niſi dictio quid oꝑatur.l.actione.de trãſ⸗

act.fol.liiij.col.iii.parte pᷣma.⁊ in addi.

NMNobilibus equiparantur perſone littera⸗

te.l.j.de no.cod. fa.in addi.vᷣſi.⁊ nota.

fol.iij. col.j. pte pᷣma.

Nobilitas a pꝛincipe pꝛouenit l.quotiens

in additio.vbi ſena.vel clariſ.foł.xcix.
colum.iiij.ꝑte pᷣmꝗ .—K
Nolle ille nõ dicit᷑ qui nõ põt velle.l.ab ad
miniſtratione.de legat.fo.xxvij. col iiij.

parte ſecunda.

Nomen actionis an ſit᷑ edendum.i. edita.
vᷣſi.modo q̃ro.de.edẽ. foł xlij.co.iij.ꝑ.j.

Momen ct aduerbium quitd ſignificent.l.

curatoꝛis.in fi.de nego.geſt.folio.lxx.co
lum.j.parte pᷣma.

Nomen quando dicatur recipi inter reos

l.adultera.de adulter.tolio.cj.colum.ij.
parte ſecunda. G
Nomen quando dicatur receptum inter
reos.l.j.de his qui accu.non poſ.fo.xcv.
col iij.pte ſecunda.. -
Nomen ſuũ quãdo poſſit qͥs mutare.il.j.de
muta.no.fo.cviij.co.iij ꝑte.iſ.
Notarius eſt vt falſarius puniẽdus ſi mu⸗
tat ſignũ ſuũ.l.plures.de fide inſtru.fol.
cxxvij.co.iiii.pte.j.
Nouatio an poſſit fleri in pᷣiudiciũ appel⸗
latiõis interpoſite vel interponẽde.l.ap
pellatione.de appel.⁊ ↄ ſui fol.liiij colũ.
iiiſ. pte ij.
Nouatio an ftat per iudiciũ.l.j.de iudi.fo.
lxxxvij.co.ji parte ma.
Nouatio ⁊ delegatio quõ differũt.de no⸗
ua.in rub.fo.xc.co.iiii.pte.ij.
MR( Bijci de falſo an poſſit añqᷓ; re⸗
ſtitutio detur. ſi ex falſis. de
Atrã ſac fol Ix col ij. ꝑte.j.
eEOblatio ſola quid operet᷑ in vſu
rarum 1
colũ.iij. ꝑte pᷣma. B
Obligatio aſſumit naturã a rebus q̃ in ea

E 4

deducunt᷑.l.j.de ſentẽ.q̃ pꝛo eo qð inter. ij. par S .
PNPactũ de ingrediendo tollit vim.l.quis.

fo.xlix.col.ij.pꝑte ſecunda.
Obligatio qñ nouetur.l.ſi pacto.de pact.
foł.l co.iiij. pte pꝛima·
Obligatio non oꝛitur ex cauſa impoſſibili
l ſi militem de condic.ob cãm. folł.cxix.
colum.j.parte pᷣma.

Obliqua verba ⁊ directa que ſunt. l. pꝛeci⸗

bus de impub. ⁊? al.ſubſti fol.xviij colũ.
ij.parte ſecunda.

Obꝛepere quid ſit l.momentanee. qui le⸗

git. perſo.ſtan.folio.xciij.colum.iij.par⸗
te pꝛima.

Occidens ſe ob impatientiam doloꝛis an
bona eius veniant confiſcanda.l.ſi is q.
qui teſtam face.poſſ.folio xiij.colum.ij.

parte ſecunda.

— „

Offendere aliũ pꝛopꝛia auckoꝛitate nulli

mittitur.l.nullus.de iude.fo.xxix. colũ.
j. parte pᷣma. ”MUMD
Officiales publici an poſſint pꝛomoueri
ad ſacros oꝛdines.vide in additio.ad.i’.

officiales.de epiſ.⁊ cleri fo.xviij.colũ.j.

parte p̃ᷣma.

Officium an dicatur merum qñ ſententis

mandatur executioni.l.in bone, de vſur.
fo. cxxxv. col.j ꝑte pms. =

cur ſu.l.acceptã.de vſur.fo.cxxxy

Officiũ an poſſit ꝓponi per ſe ad modum
actionis.de po.vel cõ.l.vſure.fo.cxxxvj.
co.j. parte.j. .
Officium iudicis põt imploꝛare:s qui ti⸗
met moleſtari vel ſibi vim inferri.. ſi ſu⸗
per. in add. de tranſactio. o. lv. columna.
liij. parte.f.
Officiũ publicum hñs an ad aliud publi⸗
cũ poſſit cõpelli.l.officiales.de epiſ.⁊ cle.
fo. xvij. co.j. parteej.
Onus pꝛobandi cui incũbit.l.j.de iureiur.
pꝛopter calum. fol.lxxxiiij.columna.ij.
parte piim.
Opere an poſſint imponi tempoꝛe manu⸗
miſſionis.l.j.de oper.liber.fo.iiij.colum.
iiij.parte.ij. ð
Opere an poſſint repeti.l qui nummis. de
operis liber.fol iiij.columna.iiij.parte
ſecunda.
Operas non imponit manumittens ex ne⸗
ceſſitate.l.mater tua.de oper.liber fol.v.
co.j.parte ij. .M
Oꝛdinariꝰ iudex an poſſit recuſari l.aper⸗
tiſſimi.de iudicijs fo xcj.columna.ij.par
te ptiimg.
Oꝛdinariũ iudicẽ habẽs ſuſpectũ qũo foꝛ
mabit libellũ.l.ſi vero.de iudi.fo.xcj.co.
iij parte. j. R
DOꝛdo an ſit ſemper ſeruãdus.l.j.de no co.
fac.fo.ij.co ij parte..eij.
Oꝛdo ſi omittat᷑ an vitiet ſnĩam.l.j.de ap⸗
pell.⁊ conſultatio. ſo.liiij. columna.iiij.
parte iſf.
AAciſci an ſit licitũ duobꝰ ſux he⸗
) reditate cuiuſdã tertij l. de ⸗
CEVſtiõe tali. de pac.fo.liij. colum.
. WeAiiijf. parte. j.
Paciſci de bonis tertij qñũq; quis põt.l.de
queſtione. de pactis.tfo.liij.columna ·iij.
parte. j. s
Pactũ appoſitũ iuxta contractũ ĩcõtinẽ⸗
ti veſti᷑ coherẽtia jᷣctꝰ ⁊ actionẽ ꝓducit
l bone fidei.de pac.fo.l.co.ij parte.j.
Pectũ appoſitũ incontinẽti fauoꝛe debi⸗
toꝛis an pariat actionẽ.l.petẽs.de pact.

fo:lij. co iij parte j.
APactum contra leges / cõſtitutiones / vel

—

bonos moꝛes non valet l pacta que. de
pact.fol.xlvij col.j.partejj.·
Pactum donatiõis qũo hodie veſtiat pa
ctũ de euictione.l.qm.de euictio.fo xcij.
co.iiij.parte.ij.

de pigno.fo.lxix.col iij.parte ij.

NPactũ de futura ſucceſſiõe an valeat.l.pa

ctũ.de pact.fo.lj.co.j.pte.i.
Pactũ factũ de non ſuccedẽdo ⁊ iuramẽ⸗
to firmatum an valeat.l.pactũ. de colla.
fo.x co.j parte.ij.
Pactũ factũ inter filiũ ⁊ debitoꝛẽ pater⸗
nũ de liberãdo eũ a debito an noceat ipᷣi
filio poſt moꝛtẽ patris.l.filiꝰ.in addi.de
pac.fo lij co.j.parte.j.

Pactũ incõtinẽti appoſitũ an ſimul actio

nẽ veterẽ infoꝛmet:⁊ actionẽ pᷣſcript ver
bis ꝓducat l.petẽes in.ij.col.vᷣſi.itẽ q̃ro.
de pac.fo lij.co.iiij.ꝑte.j.
Pactum inter quos videatur factũ.l poſt
venditionẽ. de pactis.fol.xlvj.colum.ij.
parte.jfj. =è
NPactum legis commiſſoꝛie an valeat ĩ pi

gnoꝛibus.ilj de pact pig.fo.lxxvj.col.ij.

Pactum legis cõmiſſoꝛie non valet/⁊ vi⸗
tiantur pꝛeterita ⁊ futura l quoniam.de
pact.pignoꝛ.fo.lxxvj.columna.iij.parte
ſecunda. l
Pactum negatiuũ de non ſecedendono

]
4
†

Bepertoꝛium Alphabeticum

valet pluribus rõnibus.l.pactum. de col Pater veniens contra factum ſuũ an de⸗

latio.fo x.col.ij ꝑte ſecunda.
Pactum nudum et pollicitatio in quo dit
ferũt.l.legem.in addi.de pact.fol.xiviij.
colum. iij. preijj.
Pesctum nudũ interpoſitum ſuꝑ pᷣncipali
an veſtiat᷑ a ſtipulatione penali.l.petẽs.
de pact. fo.lij. co.iij.pte ma,.

Pactum nudũ quomõ veſtitur coherẽtia .
Pauper qñ quis dicat᷑ l.pᷣterea.vñ vir et

traditionis rei.l.ſi certis annis.in addi.
Depact. ſo lliſ col ij. pre pina.
Pactum quodlibert an veſt
to.l.j.de operis liber.foł.iiij.colum. iij.
parte ſecůda. S
Pactum quõ veſtiat᷑ l̃is.l.legem.de pac.
fo.xlviij. colum.iij.pꝑte pᷣma.
Pactum tranſactionis non tollit actio⸗
nem.l.cum mota.de tranſac.foł.lv.colũ.
ij.parte ma. —
Pacta nuda que ſint.l.legẽ.de pact.folio.
xl viij. colu.i.ptef.
Pacta ſeruabo verba iſta poſita in edi⸗
cto pᷣtoꝛis quid impoꝛtãt.l legem.in ad⸗
di de pact fol.xlix.col.i.ꝑte.j.

Pacta veſtua q ſint ⁊ quõ veſtiunt 1 legẽ

de pact.fo.xlviij col.j.pte.j.

Pacta vltima derogant pꝛioꝛibus.vide

in.l.pacta nouiſſima. ⁊ ibi ĩ addi.de pac.
fol.l. col j. pte pᷣma.
Pactoꝛum vires q̃ ſint.l pacta nouiſſima
de pact.fo.l.coł j.ꝑte pᷣma. .
Pactiones inite inter aliquos ſuꝑ heredi
tate viuentis an valeant l.de q̃ſtione.de
pact.foł.liij.co.iiijꝑte pma.
Papa qui conceſſit monacho ꝙ poſſit te⸗
ſtari de bonis paternis de quo iure in⸗
telligitur.l.ſi qũ.in addi. de inoffi.teſt.fſo
lio.ciiij.coł.ij.pte ma.
Papa ſi imponat alicui penitentiam pꝛo
aliquo delicto an epiſcopus poſſit illam
penam diminuere.l.j.in addi.de pᷣci.im⸗
pera offe.fol.xxxv.col iiij. ꝑte.j.
Pape littere an valeãt ſi annus ⁊ dies ex
peditionis non ſint poſiti in plica bulle
pꝛout ſolent poni.l.ſi qua beneficia. in
additioni.de diuer.reſcrip.fo.xl.colum.
iij. parte pᷣma

Parentes an poſſint teſtiſicari pꝛo paren

tibus.l parentes.de teſti.fol.cxxv.colũ.
liij parte pᷣma.

Partem non facit qui non admittitur ad

partem l.j.de cadu. tollẽ.fol.xxxv.colũ.
j. parte ſecunda.
Partus ancille quõ differt a ꝑtu vacce.l.
ancille. de furtis. fol.iij. col.iij. ꝑte.ij.
Partus qñ dicatur vitioſus l. ancille. de
furtis.fo.iij co iij.ꝑte ſecũda.
Parum ⁊ nihil eqparantur.l pꝛeterea vñ
vir ⁊ vxoꝛ.fo.ix.col iiij.ꝑte ij. .
Pater an teneatur ex delicto filij.lł.ſi auis
in tantam. vnde vi. folio lxvi. colum.j.
parte ſecunda. .
Pater an teneatur inſolidum de peculio

ex adminiſtratione filij.l.j.ꝙ cum eo qui

in alie.poteſt.folio.cxxix.columna.iij.
parte pma. ð
Pater an perdat vſum fructum ingrediẽ⸗

do monaſterium.l.excipitur.de bo.q̃ li⸗

ber.fo xxxvij.co.iiij.ꝑte ſecůda.
Pater an debeat cõſentire ſi filius litigat
pꝛocuratoꝛio noĩe.l.cũ nõ ſolum. de bo.
que liber.fo.xxxviij. co.ij.ꝑte.iſj.
Pater an poſſit fllio ſuccedere.l.ij.vñ li⸗
ber. fo.viij.co.iij.ꝑte ſecunda.
Pater donans filio an videatur donare
ꝛopter merita vel affectione paterna.l.
i donatione. de collatio.fol.xi.colũ.iij.
parte ſecundas.

iatur iuramen

Peculium cẽſetur caſtrenſe quã

beat audiri.l.ſi cum pater.ſi aduer.rem

iudi. fol.lxxiiii.col.ij.parte.j.

Patronus an poſſit concedereliberto li⸗

beram teſtamenti factionẽ.l.ſi qñ.de in⸗
offi. teſt. fo. ciiij.col.j. ꝑte pᷣma
Pstronus ſi conſentit liberto donanti an
ſibi pᷣiudicet.l.j.ſi in fraudẽ patroni fac.

fuc.alie.fo.v.co.iij.ꝑte ſecunda.

vxoꝛ fo.ix.col.iij.pte ſecũda.
Pauperes poſſũt inſtitui heredes.lſi qs.
de epiſco.⁊ cleri.folio.xxiiij.colum. liiij.
parte pꝛima. l
Paupertas an poſſit pꝛobari.l.actoꝛ.de
pꝛobatio.folio.cxxv.columna. ij.parte
pꝛima.
Peculium an dicatur habere filiuſfa.quã
do efficitur ſui iuris.l.cum antiquis.de
inoffi teſt.fo.ciiij.col.iij.pte.j.
ãdo papa
donat aliquid monacho l. cuʒ multa.de
bo.q̃ liber.fo.xxxviij.col.j.ꝑte.ifj.
Pecunia eſt triplex.l.j.de peti.here.folio.
cv.colum.iij.ꝑte pᷣma
Pecunia regulariter eſt periculo debito⸗
ris.l.cum pꝛoponas.de nau.feno.folio.
cxxxv colum.iiij.parte pᷣma.

Pecunie appellatio an ad numeratam re

feratur.l. recepticia. de conſti pecu foł.
cxxiii.col jĩ parte pᷣma.

Pecunie dñm ſefuiſſe an debeat pꝛobare

agens de mutuo.l nõ vnde ſi cer pet.fo.
cxvij.col ij ꝑte pᷣma.

Pecunie non numerate exceptio quãdo

habeat locũ.l ſi non.ſi cer peta.fo.cxvij.
colum.j.pte pᷣma.

Pecus rua ſi comedat glandem meam qͥ

actio mihi cõpetat.l.de his.ad leg.acq̃l.
fo.cx.co.iiij.parte.j.
Nedagium an teneant᷑ ſoluere ſcholares
de rebus ſuis.aut᷑.habita.ne fi.pꝛo pat.
fo.cxxj.colũ.j.pte pma.
Pens augetur reiteratione delicti. l. qui
ſemel.quo.et quan.iud fo.xlvj.colum.j.
parte ſecunda.

Pena an poſſit adai poſt moꝛtem..l.ſi is

qui.qui teſt.face.poſſunt.folio.xiij.co.ij.
parte ſecunda

Pena conuentionalis an!ſit limitata.l.j.
de ſenten. que pꝛo eo quod inter.fo.xlix.

colum.iij.pte.ij.
Pena generalis an ceſſet ſi pena ſpiritua⸗
lis ſit interpoſita.l.ſi eccleſie.de epiſc.et
cleri fol.xix. col.iiii.ꝑte pᷣima.
Pena legis antique an tollatur ꝓpter no
uam.l.item q̃cunq;.de epiſ.⁊ cle.foł.xix.
colum.iiij.pꝑte pᷣma .
Pena que eſt in fure quo iure imponatur.
l.meminerint.vnde vi.foł.lxv.colum.ij.
parte ſecunda.

.

Pena qñ dicatur remiſſa ꝑ indulgentiam

et gram.il.et ſi ſeuerioꝛ.ex quib.cau.infa.

irro.fo.lxij.col.iij.ꝑte pᷣms.
Pena ſpiritualis an tollat tẽpoꝛalẽ.l.pla

cet.de ſac.ſanc.eccle.folio.vj.colum.iij.

parte pma. ⸗—
Pena ſtatuti punitus non põt poſtea pu⸗

niri pena legali.l.et ſi ſeuerioꝛ.ex qͥ. cau.

infa.irro fo.lxii.col.iij.pte.j.
Pene alteratio qñ fleri debeat.liet ſi ſeue
rioꝛ.ex quib.cau.infa.irro.fo.lxij.colum.
iiij.pte pᷣma
Pene plures qñ poſſunt imponi l. et ſi ſe⸗
uerioꝛ ex quib.cau.infa irro.fo.lxij.col.
ij.parte pᷣma. .
enã an poſſit iudex alterare ⁊ ĩ quibus

criminibꝰ.l.et ſi ſeuerioꝛ.ex qui.cau.ĩfa.

irro.fo.lxij.co j.parte.j.
Penam an poſſit minuere iudex.ł ⁊ fi ſeue
rioꝛ.ex quib.cau.infa.irrog.fo.lxij.co.ij,.„.
parte.j.
Penitentia an hẽat locũ in ctibus inno⸗
minatis l.ſicut.de act.⁊ oblig fo.cxx.co.
ij parte.j. . =
Penitẽtia an hẽat locũ in delictis cõſum⸗ꝛ
matis l.nouo iure.de pe.iudi.qui ma.ius
di.fo.l.co.iiij.parte.ij. =
Peremptoꝛij vim hñt tres denunciatiões
l.tres.qũo ⁊ quan.iud.fo.xlvj.columna.
j parte ſcdᷣa. .
Periurus an dẽat puniri.l.cũctos.de ſum
matri. ⁊ fl.cath.fo.iiij.co.iiij. ꝑte.f.
Periurus an ſit infamis.l.ſi qͥs.de trãſac.
fo. x. col.j.parte.j.
Periurus qua pena veniat puniendus ſi
agatur ciuiliter.l.iuriſiurandi. in addit.
de iureiur. fo cxv.co.iij.parte.j.
Perſone cõiuncte q̃ dicãtur.l.maritus.de
pꝛocur.fo.lxvij.co.ij.parte.j.

MPeſte infecti poſſunt de ciuitate elli l.

nullus.in addi de ſum tri ⁊ fl.catho. fo.
v. co.iiij.parte.j.
Petens plus qũo puniat᷑ l.j.de plus peti.
fo.xcv.co.iiij parte j.
Petere plꝰ ſimpłr quis dicatur.l.j.de plꝰ
peti.fo.xcv.co iij.parte..
Petitio hereditatis an tollatur vſucapio
ne vel pᷣſcriptiõe longi tꝑis.l.edicto.de
edic.diui adri.tol.fo xxiiij col ini.pꝑte.ij.
Petitio hereditatis qũo differt ab ĩterdi
cto quo.bo.lł j.quo.bo.fol.lxiij.colũ iiij.
parte ij.
Pet itio hereditatis quare non datur con
tra titu poſſidẽtẽ.l.ſi poſt motã.de peti.
here.fo.cv.co.iiij.parte.j.
Petitio hereditatis ⁊ rei vẽdicatio inter
ſe differũt tribus modis.l.ſi poſt motä.
de peti. here.fol cv.co.iiij.parte.ĩj.
Petitio heredi an ſit actio mixta l.here⸗
ditatis.de peti hereditatis.fo.cvjcol.ij.
parte.j.
Petitio hereditatis ⁊ rei vendicatio an
poſſint cumulari ⁊ ſimul ꝓponi.lſi poſt
motam.de peti.heredi.fo.cv.colum.iiij.
parte j. L
Petitio hr̃ditatis q̃re non dat᷑ contra ti⸗

tulo poſſidẽtẽ.l.hereditatẽ.in quib.can.

longi tẽp.fo xli.col iij parte.ij.
Petitionem hereditatis an excludat titu
lus.l.j.de inoffi teſtamen.fo.c.colum. iij.
Petitoꝛium ⁊ poſſeſſoꝛiũ adipiſcende poſ
ſeſſionis an ſimul intentari poſſint l nul⸗
li. de iudici fo.lxxx viij columna iij.par⸗
te pꝛima.
Petrus apoſtolus dimiſit omnia pꝛopter
chꝛiſtum:quomodo hoc intelligitur:cuʒ
etrus non habuerit niſi vnum rethe in
onis.l.ſi in cã.quãdo fiſcus vel pꝛiuat.
fo.cxxij.co.j.pte.j.
Pis cauſa non debet aliam excludi.l niſt.
ad ſenatuſcon.trebel.fo.xxxiij.colũ.ðiiij.
parte.ij.
Pignoꝛari an poſſit res aliena.l.ſi pꝛoba⸗
ucris ſalie res pigno.da.ſit. fo.xxj.col.
iij pte.if.
Pignoꝛatio an pꝛohibeatur lite conteſt.
l.j.communi diuidun. fol.cxiij. colum.j.
parte. j.
Pisgnoꝛatitia actio eſt duplex. de pignoꝛ.
act in rubꝛic.fol.cxxix columna.j parts
pꝛima.
Pignꝰ an cõflrment res que non erant in
bonis debitoꝛis.l.cũ res.ſi res alie.pig.
da.ſit.fo.xxxij.co.j.parte.ij.

Materia

Pignus an liberet ſoluto eo pꝛo quo erat

obligatum.l.j.etiã ob cyrogra.pecu.fol.

lxxv. col.j parte ij.
Pignus iudiciale ⁊ pꝛetoꝛiũ quõ differũt

l.ſi decreto.qui poti.in pig.habeã. folio.

lxxij.colũ iij.pꝑte.ij.
Pignus pꝛetoꝛium ⁊ iudiciale quomodo
Differunt.l. veteris.de pꝛe.pig.fo.lxxuij.
colum.j.parte ij.
Pignꝰ ſi debitoꝛ alienauit an poterit cre⸗
Qlitoꝛ ingredi poſſeſſionẽ pꝛopꝛia aucto⸗
ritate.l.creditoꝛes.de pigno.fo.lxix.co⸗
lum.iiij.parte.ij.

Pignoꝛis captio qñ debeat fleri.l.j.ſi in

cauſa iudi.pig. ca.folio.lxxiiij.colum.j.

parte ſecunda.

Pignoꝛis diſtractionem impedit qͥ ſe of⸗

fert paratũ ſoluerc.l.ſi reſiduum. de di⸗

ſtrac.pig.fo.lxxv. col.j. pte.ij.
Pignoꝛis ius an tollatur vbi debitoꝛ di⸗
ſtrahit ſciente ⁊ cõſentiente creditoꝛe.l.
ſi pꝛobaueris.de remiſpig.fo.lxxiiij.co⸗
lum. ij parte.ij.
Pignoꝛis ius non tollit alienatio legalis
vel conuẽtionalis.l.vſucapio.de pign.
folio.lxx col.ij.ꝑte.ij. H
Pignoꝛis ius nõ dicatur ꝓpter cyꝛogra⸗
phariã pecuniã.l.j.etiaʒ ob cyꝛogra.pe⸗
cu.fo.lxxiii:.col:iiij.pte.ij.

Pignoꝛis poſſeſſionem ingrediens pꝛo⸗

pꝛia auctoꝛitate pꝛius tamen habita li⸗
centia ingrediendi an committat vim..l.
crediuoꝛes.de pignoꝛi folio.lxix. colum.
iiij parte ij. V
Pignoꝛa an poſſint capi ⁊ diſtrahi libello
non oblato et lite non ↄteſt. l. j.de execu.
rei iudi.fo.lij.col.ij.parte.ij.

Pignoꝛum multa ſunt genera.l.rem quã

ſi aduer.vendi pigno.fol.lxxvj. colum.
j.parte.j. S”

Plus petens quomodo ſit puniendus lI.

j.de plus peti.folio.xc v.colum.iiij.par⸗
te pꝛtima.
Poꝛtio an accreſcat inuitis.l.j.qñ nõ pe⸗
ten.par.fol.vij.col.ij.ꝑte.ij. MD
Poſitiones negatiue an ſint pꝛobabiles.
l.pꝛincipales.de iureiur.pꝛop.calum.fo.
lxxxv.col.Xiiij.parte.j.
Poſitionibus in iuramẽto calumnie mul

ta opponuntur.i.pꝛincipales.de iureiu⸗

ran.pꝛopter calum.dan.foho.lxxxv.co⸗

lum. in.pte.j.
Noſſeſſio an poſſit q̃ri ſolo aĩo.llicʒ de ac
aqui ⁊reti poſ.fo.xxxix.col.iiij.ꝑte.ij.
Poſſeſſio an poſſit perdi per ſequeſtratio⸗

nem. l.j.de pꝛohibi ſeque.fol cxvij.colũ.

ilij. parte.j.
Poſſeſſio an tm̃ extimetur qñ extraneus
ingreditur.l.ſi quis in tantãa.vnde vi fo.
lxvi. col.ij. ꝑte ſecunda. M
Poſſeſſio poteſt nobis acquiri etiã nobis
iignoꝛantibus.l.j.de acqui.⁊ retinẽ.poſ.
fo.xxxix colum.iij.pte.ij. .
Poſſeſſio quando dicatur acquiri.l licet.
de acquiren.⁊ retinen.poſſ.fo.xl.colum.
j parte ſecunda.
Poſſeſſio que dicatur vacua vel vacans.
Il.cum querebatur vnde vi.fol.lxvij.colł.
ij ꝓparte ſecunda.
SPoſſeſſio quõ retineatur.l.licet.de acqᷣ. et
rreti poſ.fo.xl.co.jꝑte.ij.
Hoſſeſſionis ingreſſus poſt titulum ſcien⸗
te venditoꝛeet non contradicente habʒ
vim traditionis l.minus. de acq. ⁊ reti
nen poſ.foxxxix.co.iij.ꝑte if.
Poſſeſſionem acquirendi qui ſunt modi.

A.minus.de acquirẽ.⁊ retinen.poſ.folio.

xxxix col.iiij.parte ſecunda.

Poſſeſſionem alienam ingrediens pꝛopᷣo

dientẽ.l meminerint vnde vi.folio.lxv.
colum.j.parte.ij.

dat rem dñi.l. cum nemo.de acq. et reti.
poſ.fo.xl.col ij.parte.ij.
Poſſeſſioneʒ vacãtem ſi occupem ⁊ poſt⸗
eꝗ deijcioꝛ an tenear.l.cum querebatur
vnde vi.fo.lxvij.col.iij. ꝓte.ij.
Poſſeſſoꝛ an ſtatim efficiatur miſſus ĩ rea
li. l. ſi quis emptõis.de pꝛeſcxip.xl.anno.
fo.xliij.col.ij.parte.ij. O=WJèM
Poſſeſſoꝛium et petitoꝛium ſi pꝛoponant᷑
ſimul qð debeat pꝛecedere l inſerti de ĩ
terdic fo.lxii.co iiii.parte.ij.

Poſſeſſoꝛium retinẽde ⁊ petitoꝛiũ an poſ⸗

ſint ſimul concurrere.l inſerti. de inter⸗
dic.fol.lxiii.col.j.parte.ij.
Poſſeſſoꝛio an poterit agere is qui ſuccu⸗
buit in petitoꝛio linſerti.de interdic.fo.
lxiii. co iij.parte.ij.
Poſſeſſoꝛioꝛum tria ſunt genera l momẽ⸗
tanee.qui legi.perſo.ſtan fo. xciii.colũ.
iij.parte.j.
Pofſſidens nomine alterius an debeat ꝓ⸗
bare.l.ſi quis vbi in rem act.fo.xcix.co.
j.parte.j.
Poſſidens olim an hodie pꝛeſumatur poſ
ſidere l.ſiue.de pꝛoba.folio.cxxiiij.colũ.
j.parte pꝛima.

Poſſidẽs olim an hodie pꝛeſumatur poſ⸗

ſidere.l.non ignoꝛabit.ad exhi fo cxuij.
colum ij. pte.j.
Poſſidere an poſſint duo inſolidum natu
rgliter ⁊ ciuiliter l licet.de acqui. ⁊ reti.
poſ.fol.xl.colum.i.et.l.j.vti poſſi.folio.
ixvii.columna.ij.parte ſecunda.
Poſſidere an hodie pꝛeſumatur qui olim
poſſedit.l.j.de non nume.pecu fo cxxxij
colum.ij.parte j. .
Poſſidere pꝛo herede et poſſidere ꝓ poſ⸗
ſeſſoꝛe quid ſit.l.j.de inoffi teſt.fo.c.coł.
iij.parte pꝛima. .
Poſthumus pꝛeteritus in teſtamẽto ma⸗
tris habetur pꝛo inſtituto quaãdo in illo
teſtõ ſunt inſtituti alii filij l.ſi mater de
inoffi.teſt.fo.cj.colũ.j.parte.j.
Poſthumus rumpit teſtamentum etiam
ſi illico deceſſerit l. vxoꝛis de poſthu⸗
mis pꝛeterit. vel exhere.ſolio.xx.colum
na.iij. parte. ifj..
Potentioꝛis patrociniũ aſſumens punit᷑
in amiſſione cauſe.l.i.ĩ addi.in pn.ne lic.
potẽ.fo.lxviij.co.ij.parte.j.
Pꝛebenda an faciat quem clericum.l.ſi
quis in tantam.vndc vi.folio.lxvj.col.j.
parte ſecunda.
Pꝛebenda qualiter pꝛobatur.l.ſi qua. de
epiſco.⁊ cleri. folio.xx columna.ui/par⸗
te pꝛima. – .
Pꝛecarium quomodo differt a cõmoda⸗
to.l. habitantis. de pꝛeca.folio.lxix. col.
iij parte ſecunda.
Pꝛecium rei cõmunis diſtracte cõi noĩe
an veniat in fami.herciſ.iudicio l.in fa⸗
milie. fami. herciſ.fol cxj. colum.iij.par⸗
te pimms.
Pꝛeco ſi citauit aliquem in die dominico
de comparendo die lune an valeat cita⸗
tio.l.dies. de ferijs.folio.xcvj.colũ. iiij.
parte pꝛima. .

Pꝛedium pꝛeſumit᷑ liberũ niſi ꝓbetur ſer
uitutẽ debere l.altius.de ſeruit.⁊ aqua.

fol cx.col.ii.pte pᷣma.

Pꝛelatus an poſſit eccleſijs pᷣiudicare vẽ
dendo.l.iubemus.in addi.de ſac. ſanc.ec

cle. fo..ix.co.iij. parte pᷣma.

nomine que actio competat ↄtra ingre

Poſſeſſionem an tranſferat colonꝰ ſi ven⸗

rum reconditarum.

Pꝛelatꝰ clericus an poſſit eẽ conſiliarius
pꝛincipis ſecularis.vide ĩ addi.ad.l.pla
cet.de epiſ.⁊ cleri.fo.xx co.ii.parte.j.
Pꝛelatus ſi cõmittat violẽtiã an teneatur
eccleſia ſua.l ſi quis in tata.vnde vꝛi.fol.
lxvj.co.j parte ij. H
Pꝛelati negligentia an noceat ſubditis.l.
iubemus.de ſac.ſan.ecclefo.viij.colum.
iiij parte.j.
Pꝛelegata an cõputentur ĩ quartã.l.filiũ
quẽ.fami.herciſcun.fo. cxij.columna.iij.
parte pꝛtima. ð
Pꝛelegata veniunt in reſtitutione.l.cũ vi⸗
rum. de fideicommiſ. fo. xxx. co.iiij. par⸗
te ſecunda.
Pꝛeſoyteri ⁊ dyaconi qua pena puniãtur
de crimine falſi l pꝛeſbyteri.ij.de epiſc.⁊
cle.fo.xix.co.j.parte.j.
Pꝛeſbyterũ inuadẽs in ecckłia officiũ cele
bꝛãs qua penaveniat puniẽdus l.ſi quis
ĩ hoc.de epil.⁊ cle.fo.xix.co.ij.parte.j.
Pꝛeſcribere an poſſit colonus.l:.cũ notiſſi
mi de pꝛeſcrip.xl.anno fo xlij.colum iiij
parte.ij.
Pꝛeſcribere an poſſit ſocius cõtra ſocium
longo tẽpoꝛe.l.vnus.in quibus.cau.lõg.
tẽp ceſ pꝛeſcrip.fo.xlj.co.iij parte ij.
Pꝛeſcribere an cenſeat᷑ factus dñs.l.ij.in
quib.cau long.tẽp.ceſ.pꝛeſcrip fo.xlj.co
lum.ii.parte.ij.

Pꝛeſcribẽs quid dʒ ꝓbare.l.ſi poſſeſſio.q⸗

bus nõ obijci.long.temp.pꝛeſcrip.fo.xlj.
co itij.parte.ij7ſ.
Pꝛeſcribi an poſſit iuri offerẽdi.l.cum no
tiſſimi.de pꝛeſcri.xl.anno.fo.xlij.colum.
itij.parte iif. 1
Pꝛeſcribi an poſſit res litigioſa l.j.de pꝛe
ſcrip.lon.tẽp.x.vel xx.an.fo.xlj.colum.j.
parte.ij.
Pꝛeſcriptio ad hoc vt valeat an ſufficit ꝙ
pꝛeſcribẽs poſſideat ſine vitio vel quaſi.
l.j.de ſerui.⁊ aqua.fo.cix.colum iij par⸗
te pꝛima.
Pꝛeſcriptio an interrũpatur per lit ↄteſt.
l.moꝛe.de reivendica.fo.c viij.colum iij.
parte pꝛima. P
Pꝛeſcriptio an currat minoꝛi.l.ſancimus.
in qui.cau.in integ reſtitu.non eſt neceſ.
fo.lxxviij.co.j.parte..iſj.
Pꝛeſcribi an poſſint res fiſci.l.j.de qua⸗
drien.pꝛeſcrip fo xli.columna.iiij.parte
ſecunda. “
Pꝛeſcriptio ex qua poſſeſſiõe in rebꝰ ĩcoꝛ⸗
poꝛalibus pꝛocedit.l.ſi aquã.de ſer.⁊aq̃.
fo. cx. co ·j. parte.j.
Pꝛeſcriptio ex qua poſſeſſione ꝓcedat l.
nemo.ambigit.de acqui.⁊ reti.poſſ.fo.xl
co.ii parte.ij. ð?ðð
Pꝛeſcriptio qñ currat contra pupillũ.l.ſi
intra.de non numer pecu.fo.cxxxiij.col.
ij.parte.j. D
Pꝛeſcriptio xl.anno.qualiter hʒ locũ con⸗
tra eccleſiã.l.quas actiões.de ſac.ſan.ec.
fo.xv. col.ij.parte.j.
Pꝛeſcriptio vna an ſufficiat in annua pᷣſta
tione.l cũ notiſſimi.de pꝛeſcrip.xl.anno.
fo.xliij co j.parte.ij.
Pꝛeſcriptionis exceptio an poſſit impedi
re actionẽ ⁊ pꝛoceſſũ.l.edicto.de edic.di
ui adria.fo.xxiiij.co.iiij.parte.ifj.
Pꝛeſcriptionẽ inchoatã an impediat ſuꝑ
ueniẽs impedimentũ.l.j.de anna.excep.
fo.xliij.co ij.parte iij.
Pꝛeſumptioni an ſit ſtãdum l. inciuilem.
de furtis.folio.ij.columna. iiij.parte ſe⸗
cunda.
Pꝛeſes an poſſit cãm delegare.l.j.ne li po
tẽ.fo. lxviij.co.ij parte.j. :⸗
bb iij

Bepertoꝛium Alphab eticum

Pꝛeſentes quõ pꝛeiudicant abſentibꝰ.l.ſi
orhes.ſi minoꝛ ab here.ſe abſti.ſo.lxxvij
colum.iij.parte.j.
Pꝛeſtatio triennalis cõcurrente duplici
fauoꝛe alimẽtoꝛum quid operetur.lł.j.de
fideicom.fo.xxix.col.iij.parte.ij.
Pꝛeſumptio iuris /⁊ facti quotuplex ſit.
l.ſiue.de pꝛoba.folio.cxxiiij.columna.j.
parte. j.
Pꝛeſumptionum genera ſunt triplicia.l.
ſiue.de pꝛoba.folio.cxxiiij.columna.ij.
parte pꝛima.
Pꝛeſumptionum quis effectus.l.ſiue.de
pꝛob. fo.cxxiiij.co.iij.parte.j.
Pꝛeteritio pᷣſens q̃ dicat᷑l.ex cã.de liber.
pꝛeter.fo xx.colum.j.parte.ij.
Pꝛeteritionũ quot ſunt ſpẽs.l ex cã.de li⸗
ber.pꝛeter.fo.xx.col.ij.parte.ij.
Pꝛeteritus pꝛeſumitur inſtitutus ab ea
que impetu puerperij inſtituere non po
tuit.l.ſi mater.de inoffi. teſt.folio.c.coł.
liij.parte.j. , S
Pꝛinceps an poſſit mihi auferre domini⸗
um rei mee per reſcriptum l. omnes. in
additio in pꝛin ſi cõ.ius vel vtili.pub.fo
lio. xxxix.colum.iiij.parte..
Pꝛinceps an teneatur reparare dãnũ fa⸗
ctum pꝛopter bellum l.nemine.in addi.
de ſac.ſanc.eccle.fo.ix.col.iij.parte.j.
Pꝛiĩceps poteſt rem meam auferre ⁊ alte⸗
ri concedere.l.omnes.de quadrien. pꝛe⸗
ſcrip.fo.xlj.col.iiii.parte.ij.
Pꝛinceps quid poſſit l placet.in additio.
de ſacro ſanct.eccle.folio. vij.colum.iij.

arte.j.
Pꝛincipali ſublato an ſemper tollatur ac⸗
ceſſoꝛium.l.eos.de vſur.fol.cxxxv.colũ.
iij.parte.j.
Pꝛiuilegium datum clericis videtur ⁊ ec
cleſie conceſſum.l.non plures.fo. vj.coł.
tij.parte.j. ..
Pꝛiuilegium datum filio an videatur cõ⸗
ceſſum contemplatione patris l.nõ plu⸗
res.fo.vj.col.iij.parte.j.
Pꝛiuilegium facilius tollitur qᷓ; ius com
mune.i..cum papi.de ſenten.et interlocu.
om.iudi.fo xlviij.col.j.parte ij.
ꝛiuilegia clericoꝛum violans qualiter
puniatur.l.placet.de ſacro ſanc.eccle fo.
vj.colum.iij.parte.j. .
Pꝛiuilegia q;to tempoꝛe durent..l.falſo.ĩ
pꝛin.de diuer.reſcrip.fol.xl.columna.ij.
parte pꝛima. . .
Pꝛiuilegia inueterata qualiter poſſunt cõ
firmari ⁊ quid operetur eoꝛum cõfirma
tio.l.pꝛiuilegia.et in addi ad illam l.de
ſac.ſanc.eccle fo.ix.col.iiij.parte.j.
Pꝛiuilegiatus ſuccedens non pꝛiuilegia⸗
to an poſſit vti pꝛiuilegio ſuo in pꝛeſcri⸗
ptione contra nõ pꝛiuilegiatum.l.quas
actiones.ivᷣſi.item querit glo.de ſac.ſan.
eccle fol.xv colũ iiij.parte...
Pꝛiuilegiatus ſuccedens non pꝛiuilegia⸗
to an vtatur ſuo pꝛiuilegio.l.ea que de
tempo.in integ.reſti folio lxxx.colũ.iiij.
parte. j. .
Pꝛiuilegiatus contra pꝛiuilegiatum an
poſſit vti ſuo pꝛiuilegio.l quas actiões.
de ſac.ſanc.eccle.fo.xv.col.iij.ꝑte.j.
Pꝛobandi onus cui incumbat an affir⸗
manti vel neganti l.cum te de ꝓba.foł.
cxxiij.col iij.pte.j.
ꝛobans ſe alibi fuiſſe tali die / an debe⸗
at pꝛobare de toto die.l.optimam.de cõ
trahen.⁊ committen.ſtipu.folio lxxviij.
colum.ij.parte. ij.
ꝛobare an iterum poſſim pꝛobationibꝰ
ſemel imductis.l.per hanc.de tempo/et

appel.fo.lviij.co ij.parte.ij.
Pꝛobare quis debeat in cauſa appellatio

tionis.l.qui ad ciuilia.de appella.⁊ con.

ſul.fo.lv.col.iiij.parte.ij.
Pꝛobatio inducitur non ſolum ex toto in
ſtrumẽto:ſed qualibet eius parte.l.ex cõ
uentione.in additio.de pact.fol.xlix.co.
iiij. parte.j.
Pꝛobatio cui incumbat reo an actoꝛi.l.
actoꝛ.de pꝛoba.foł.cxxv.colum.j.parte
pꝛima.
Pꝛobationibus ſuperfluis non debet qᷣs
grauari l.j.de condic.ob turp.cau.folio.
cxix.colum.ij.parte pꝛima
Pꝛobatum in cauſa appellationis an ve⸗
niat pꝛobandum in ſecunda.l.iudicati.
ſi ex fal inſtru.fol liij.col.iiij parte.ij.
Pꝛoceſſum non impedit exceptio pꝛeſcri
ptionis.l.emptoꝛ.de pꝛeſcrip.lon.temp.
fol.xlj.colum.ij.parte.ij. .
Pꝛocuratoꝛ ad hoc vt quis poſſit eſſe que
etas requiratur.l.exigendi.de ꝓcura.fo
lio.lx vj.col.j.parte.j.
Pꝛocuratoꝛ ad negocia ⁊ pꝛocuratroꝛ ad
iudicia in quo differunt.l.neq;.de pꝛocu
ra.fol.lxv.col.iij.parte ·j.
Pꝛocuratoꝛ an poſſit compelli agere pꝛo
aliquo.l.inuitus.de pꝛocura.fo.lxvj.col.
iiij. parte.j.
Pꝛocuratoꝛ an poterit iurare de calũnia
interueniente clauſula dans ei plenũ ⁊c̃.
l.ſi piocuratoꝛ.de ꝓcura fol.lxv.colum.
ij parte pᷣma.
Pꝛocuratoꝛ ceſaris an poſſit eſſe iudex in
ter aliquos qui conſenſerunt in eum tã⸗
qᷓ in arbitrum ſeu iudicẽ.l j.de iuriſ.om.
iudi.fo.xcvij.col ij.part e.j. .
Pꝛocuratoꝛ conſtitutus ad ſniam audiẽ⸗
dam / vel ad alium articulũ cauſe an poſ
ſit damnari.l.nihil.de pꝛocura.fo.lxvij.
colum ij. parte j.
Pꝛocuratoꝛ cõſtitutus a dño an iuret de
calũnia.l.pꝛincipales.de iureiur ꝓpter
calũ.dã. fo lxxx vj.col.j.parte.j.
Pꝛocuratoꝛ datus ad vnam ſpẽm nõ po⸗
teſt aliam mouere.l.ſi ꝓcuratoꝛ de ꝓcu.
foł lxv col.ii.parte.j.
Pꝛocuratoꝛ ⁊ actoꝛ quõ differunt.l.neq;.
de ꝓcura fo.lxv.col iiij parte.j.
Pꝛocuratoꝛ falſus quis dicatur.lł.falſus.
de furtis fo.iiij.col.j parte.ij.
Pꝛocuratoꝛ incertꝰ in rem pupilli an poſ
ſit conſtitui l neq;.de pꝛocura fo lxv.co
lum.iiij.parte.j.
Pꝛocuratoꝛ in rem qualiter cognoſcetur
an intentet directas actiones nomine
cedentis an vtiles nomĩe pꝛopꝛio.l.qui
ſtipendia.in additio.de pꝛocura.ſo.lxv.
colum.j.parte.j.
Pꝛocuratoꝛ interueniens poſt litem con⸗
teſt an debeat dãnari l. nihil.de ꝓcura.
fo.lxvij.co.j parte j.
Pꝛocuratoꝛ quando poſſit repetere ſum⸗
ptus litis:et quando ſit ei imputandum
l etiam manda fo.cxxxvj.colum ij.par⸗
te pꝛima.
Pꝛocuratoꝛ rei quare non pꝛeſtat cautio⸗
nem de rato l.j.de pꝛocu.fo.lxiij.colum.
iiij. parte pᷣma
Pꝛocuratoꝛ regis Francie dicit᷑ illuſtris
perſona.l vniuerſi.vbi cau.fiſca.fo.c.co⸗
um.ij parte.j.
Pꝛocuratoꝛ fiſci an poſſit cognoſcere de
cauſa inter duos pꝛiuatos.l.iij. vbi cau.
fiſca.fol.c.col ij parte.j.
Pꝛocuratoꝛ ſi agit cõtra aliquem an poſ⸗
ſit cogi vt defendat l inuitus.de pꝛocur.
fol lxvj.col.iij parte pᷣma.

Pꝛocuratoꝛis dolus an noceat domino.
l.ſi pꝛocuratoꝛ.de pꝛocura.fol.lxv.colũ.
ij. parte pꝛtima.
Pꝛocuratoꝛis officiũ nemo cogitur ſuſci⸗
pere.l.inuitus.in addit.de pꝛocura.fol.
lxvij.col.j.parte pꝛima.
Pꝛocuratoꝛem in rem pupilli an tutoꝛ cõ⸗
ſtituere poſſit.l.neq;.de pꝛocura. fol.lxv.
col.iij.parte.j.
Pꝛocuratoꝛem an poſſit ſolus pater con⸗
ſtituere in rebus filii.l.j.de bo.mater. fo.
xxxvij.col.ij.parte.ij.
Pꝛocuratoꝛem an teneatur mittere is qui
non poteſt venire ad hoc vt nõ ſit contu
max.lł.ea que quo.⁊ quan.iudex.fo.xliiij
co.iiij.parte.ij.
Pꝛocuratrix an poſſit eſſe mulier pꝛo ma⸗
rito abſente.l.quia.in addi.fo lxiiij.col.
iij.parte pꝛima.
Pꝛonunciare qualiter poterit iudex in in
terdicto vti poſſidetis.l.j.vti poſſide.fo.
lxviij.co.iiij.parte.ij.
Pꝛoꝛogari an poſſit iuriſditio epiſcopaliſ
per conſenſum.l epiſcopale.de epiſ.aud.
fo.xxvij.co.ij parte pꝛima.
Pꝛoꝛogatio quid ſit.i.jin addi.de iuriſdi
tio.omniũ iudicum.fo.xcvij.col.ij.parte
pꝛima.
Pꝛoꝛogationem iuriſditionis quid impe
diat.l.j.de iuriſditio.omnium iudic.fol.
xcvij.col.j.parte.j.
Pꝛoſſecutio ſpecialis reſtringit ſententiã
gñalẽ ad pꝛoſecuta.l.licet.in addi.de iu⸗
di.fo.lxxxvij.col.ij.parte pꝛima.
Pꝛout dictio tempus ⁊ qualitatem ſigni⸗
ficat.l.edita.de edendo.fol.xlj.colũ.iiij.
parte pꝛima.
Publicationis inſtrumenti que ſit foꝛma.
l. ſi quis in aliquo.verſic.quero ergo.de
eden.fo.xliiij.col.j.parte pꝛima.
Puniri an poſſit quis ac ſi delictum eſſet
conſũmatum..l.ſi quis.de fur.⁊ ſer.folio.
iiij.col.ij.parte ſecunda.
Puniri grauius quis debeat maioꝛ an mi
noꝛ.l.pꝛoperandum .S.ſinautẽ vtraq;.de
iudi.fo xc.co.ij.parte.j.
Puniri quo modo quis debeat de calum⸗
nia l.non ignoꝛet.de fru.⁊ liti. expen.fo.
lj.co iij.parte ſecunda. .
Punitus pena ſtatuti nõ poteſt poſtea pe
na legali puniri.l.et ſi ſeuerioꝛ.ex quib.
cau.infa.irroga fol.lxij.columna iij.par
te pꝛima.
Puhillaris debʒ fieri verbis affirmatiuis
l.pꝛecibus.de impu.⁊ alijs ſubſt.fo.xvij.
col.j.parte ſecunda.
Pupillaris ſubſtitutio quare ſic dicatur:
⁊ quotuplex ſit ⁊ quibus verbis fiat:⁊ q̃
bona compꝛehendat.l.pꝛecibus.de im⸗
pube.⁊ alijs ſubſtitutio fol.xviij.colum.
j.parte ſecunda.
Pupülaris ſubſtitutio ad hoc vt poſſit fie
ri quot ſunt neceſſaria.l pꝛecibus.de im⸗
pu.⁊ al.ſubſti.fo.xviij.col,ÿij.parte.ij.
Pupillꝰ an teneatur ex cõtractu tutoꝛum
vel curatoꝛum.il.ei qui.ꝙ cum eo qui in
alie.po fo.cxxix.co.iiij parte.j.
Pupillus carẽs tutoꝛe põt hereditatẽ adi
re iudicis auctoꝛitate.l.ſi infanti. de iur.
delibe. fo. xxij.co.j.parte ſecunda.
Puhillus ſi agat petitione hereditatis an
poſſit agi de ſtatu ſuo.l.j.de oꝛdi.iudi.fo.
xciiij.col.j parte pꝛima.
PE Walitatiua ba denotãt q̃litatẽ
Em tps vbi cui adijcit᷑ l. filinz
quẽ habẽtẽ.fam.herciſ fo.cxij
col.ij.parte.j.

.

SW

QAuarta an poſſit retineri in vna re.l. falci⸗

die.ad legem falcidiam fo.xxxiiij.colũ.
f parte ſecunda. G
Quarta an deducatur devna re conceſſa fi
lio in peculium pꝛofectitium.l.filiũ quẽ.
in additio.familie herciſcun fo.cxiij.co.
j. parte pꝛima.
Quarta debita iure nature nõ põt impedi⸗
ri per teſtatoꝛc.l.ſcimus. de iur.deliber.
fo. xxiij col.ij.parte.iſj.
Quarta vns vel due an poſſint deduci per
filium.l.quemq;.ad legẽ falci.fo.xxxiiij.
Col.iij.parte.ij.
Quarte due an poſſunt deduci per filium.
l.res que.commu.delega.fo.xxxij.col.ij.
parte ſecunda.
Quarte quid imputet᷑.l.filium quẽ. famil.
herciſcun fo.cxij.col.iij.parte j.
Quarte ſunt multiplices.l.filium quem ha
bentem familie herciſcun.fo.cxj.colum.
iiij.parte.j.
Querels etiam non pꝛeparata an tranſeat

ad filium ⁊ quomodo.lł.ſi quis filium.de

inofficio teſtamen.fo.ciij.colũ.iiij.parte
pꝛima.
Querela eſt de iure ciuili.l.q;uis.de inoffi
cio teſtamen folio.c.columna.iiij.parte
pꝛima.
Querela inofficioſi teſtamenti datur ↄtra
teſtamentum fratris inſtituentis turpẽ
perſonam.l.fratres.in addi.de inof.teſt.
fo.ciij.co ij.parte.j.
AQuerela inofficioſe donationis an rũpat
teſtamentum..l.j.de inoffi.dona. fo.ciiij.
co.iiij parte.j. L
Querele renũciatio fit tribꝰ modis.l.j.de
in integ reſt.fo.lxxii.co.ij.parte.j.
Querimonie exponende de iudice q̃ recu⸗
ſauit appellationẽ recipere tꝑa ſũtvaria
ex iudicũ varietate l.ſi appellationẽ. de
Appel.⁊ cõſul.fo.lvj.co.iij.parte.ij.
Quicunq; appellatione an contincat᷑ mu⸗
lier.l.quicunq;.de ſer.fug fo.ij.colum.ij.
parte.ij.
Qui non habet in ere luet in coꝛpoꝛe l.qui
cunq; de ſeruis fugiti.fol.ij.columna.j.
parte ſecunda.
Quis dictio quem naturam hẽat.l.pᷣcipi⸗
mus.de appel.⁊ conſulta.fo.lvj.colũ.iiij
parte.ij.
Quis vel qui dictiones quid operentur.l.
etiam.de fal.cau.adiec.lega.fo xxxij.co.
iiij.parte ſecunda.
☛9 Atihabitio in delictis an opere⸗
tur tm qð mandatũ p̃cedẽs.lj.
nõ iõ.vᷣſi.item q̃ro.de accu fo.
xcvij.co.ij.parte.ij.

KRatum an habeã quod nomine meo non

eſt geſtum.l.mater.de rei vendic.fo.cvij.
co ij.parte.j. 1
NRatum hr̃e non poſſum quod meo nomi⸗
ne von eſt geſtum.l.mater.de rei vendic.
fo. cvij.co.iij.parte.j. L
NRecõuenire an poſſit qͥs in crĩali.l.⁊ conſe
quẽter.de ſent.⁊ interlo.om.iu.fo.xlviij.
co.ij.parte.ij.
NRecõuentio an poſſit fleri in alis cã qñ eſt

cõpꝛomiſſum in vna.l.⁊ cõſequẽter.de ſẽ

ten.⁊ interlo.fo.xlviij.co.ij.parte.ij.
NRecuſatio qñ poſſit fieri.l.cum ſolitum.de
ſenten.⁊ interloc.fol.xlviij.columna.iij.
parte ſecunda. .
Recuſatio iudicis infra qð tpᷣs põi fleri.l.

⁊ cõſequenter.de ſentẽ.⁊ inter.fol.xlviij.

co.j.parte.ij.
NReddere verbũ in pꝛopꝛia ſignificatione
ſumptũ quid figniſicat.l.ſi ex cautione.
de non nume.pecu.fol. cxxxij.colum iiij.
parte pꝛima.

Re facta dubia in cuius electione erit vel
cauere vel plene mandatum pꝛobare.l.j.
de pꝛocura.folio.lxiiij.columna pꝛima.
parte pꝛrima.
NRegreſſus an poſſit haberi ad pꝛimam a⸗
ctionem..l.libera.de ſenten.⁊ interlo.om.
iud.fol.xlvij.col.iij.parte ſecunda.
Regula cathoniana quando habeat locũ.
l.ſeruis.de legatis.fol.xxvij.columna.iij
parte ſecunda.
NRei debendi anvideãtur pꝛo ſe inuicem fi⸗
deiubere.l.j.de duo.re.ſtipu.fol.lxxxix.
col.ij.parte ſecunda.
NRei duo an cenſebuntur quando vnus ꝓ⸗
mittit pure ⁊ alter ſub conditione.l.hoc
ita.de duo.re.fo.lxxxix.columna. iij.par
te ſecunda.
NRei plures an poſſint obligari pꝛo mutuo
vni dato.l.pꝛopter.de duo.re.fol.lxxxix.
col.iij.parte ſecunda.
NRei vendicatio ad hoc vt alicui competat
quot ſunt neceſſaria.l.j.de aliena.iud.mu
tan.cauſa fac.folio.lxxxij.colũna.iij.par
te pꝛima.
NRelatio ad pꝛicipem an ſit permiſſa.l.que
ex relationibus.de lega.fo.xxix.colũ.iij.
parte pꝛima.,.
NRelatio quãdo poſſit fieri.l.j.de relationi⸗
bus.fo.liiij.col.iij.pꝑte.ij.
Nelatiuum ⁊ antecedens ab eodem verbo
regi non poſſunt.l.filiuj quem.fami.her
cilſ.fol.cxij.col.j.parte pꝛima.
NRemiſſio an habeat locum in contractibꝰ.

l.j.vbi de cri.agi opoꝛ.fol.xcviij.colum.

j.parte pꝛima.
NRemiſſio pꝛincipis ſolum ſe extẽdit ad ex⸗
pꝛeſſa in litteris.l.et ſi ſeuerioꝛ.ex qͥ. cau.
infa.irrog.fol.lxij.col.iij.parte pꝛima.
NRenuncians liti an cenſeatur renũciare in
ſtantie/cauſe/⁊ iuri pꝛicipali.l.poſtqᷓ;. in
addi.in pꝛin.fol.xlvj.col.iiij.parte pꝛia
Nenunciare an poſſit quis iuri pꝛo ſe in⸗
troducto.l.ſi quis in conſcribendo. de
epiſcopis ⁊ clericis.fol.xxv.columna.j
parte pꝛima.
NRenunciare an poſſit quis per teſtes vł in
ſtrumẽtũ.l.iubemus.de iudi.fol.lxxx viij
col.ij.parte pꝛima.
NRenunciare an poſſit quis iuri ſuo.l.ſi qͥs
in conſcribendo.de pac.ſolio.liij.colum
na.iij.parte pꝛima. HDẽZ
NRenunciare quis videtur ex ſolo conſen⸗

ſu.l.iubemus.ad vellei.fo.cxxxj.colum.

ij. parte pꝛtima.
Nenunciari an poſſit per pactum ꝙ nõ poſ
ſit reduei arbitramentum ad arbitrium
boni viri.l. decer.de arbi.fol.lxxxiij.col.
iij.parte pꝛima.
NRenunciatio an poſſit nocere mulieri.l.iu⸗
bemus.ad velleia.fol.cxxxj.columna.ij.
parte pꝛima
NRenunciatio facta allegationibus vel in⸗
ſtrumentis an teneat.l.iubemus.de iudi.
folio.lxxxviij.columna pꝛima in fl.par⸗
te pꝛima.
NRenunciatio foꝛi facta per clericum non
tenet de iure ciuui.l.ſtatuimus.in pꝛinci.
de epiſcopis ⁊ clericis.folio.xxij.colũna
iiij.parte pꝛima.
NRenunciatio litis in actoꝛe ⁊ reo quid ope
retur.⁊ an requiratur pꝛeſentia ⁊ conſen

ſus aduerſarij:item an etiam requiratur

pꝛeſentia iudicis in ipſa renunciatione:
⁊ an ſit differentia ſit inchoata lis vel nõ
vide in.l.poſtqᷓ;.de pact.fo.xlvj.col.iij.et
iiij.parte pꝛima ſeu volumine.
NRenunciatio quare operatur iure pꝛeſenti
⁊ non ſuper futuro.l.j.verſi.expedita gl.

Materiarum reconditarum.

de pac.fo xlv col.iiii.parte pᷣma
NRepeti an poſſit turpiter datum.l.cuim t᷑e⸗
de his que vi met.cauſa fi.fol.lxxji.colũ.
ij.parte pꝛima.
NRepeti an poſſit datum iudici.l.de eo.de
pena iudi. qui male iudi.folio.lj.colum⸗
na.j.parte ſecunda.
NRepꝛeſalie quomodo poſſunt cõcedi.aut᷑.
habita.ne fl.pꝛo pat.folio.cxxj.columna
j.parte pꝛima.
Nepudiatio in vno actu an inducat pꝛeſũ⸗
ptionem ad alium..l.j.de repudi.⁊ abſti.
here.fol.xxiij. colum.iij.parte ſecunda.
NReſciſoꝛia actio quando naſcatur.l.ſi ab
hoſtibus.qui.ex cau.ma fol lxxxij.colũ.
iij.parte pꝛima.
NReſciſoꝛia quotuplex ſit ⁊ quale nomè ha
beat:⁊ vnde naſcatur.l.ſi ab hoſtibus·q.
ex cau.ma.folio.lxxxij.columna ſecũda.
parte pꝛima.
Reſcriptum an vitietur ſi non ſit appoſita
clauſula ſi pꝛeces veritate nitantur.l.vni
uerſa.⁊ ĩ addi.de diuer reſcrip.fo.xl. col.
iiij.parte pꝛima.
NReſcriptum contra ius impetratum nonẽ
obſeruandum lã reſcripta.de pᷣci.impera.
off. fol. xxxvj.columna iiij.ꝑte pꝛima.
NReſcriptum falſum quomodo differt a re⸗
ſcripto obꝛeptitio.l.pꝛeſcriptione.verſi.
item oppo.ſi contra ius vel vtili pub.fo.
xxxviij.col.ij.parte pꝛima.
NReſcriptum impetratum in cauſa in qua
eſt legitime tranſactum an ſit ipᷣo iure va
lidum.l.cauſas.in addi.de tranſac.fo.lvj
col.ij.parte pꝛima. HW
NReſcriptum pꝛincipis an inducat neceſſi⸗
tateʒ.l.j.quomodo ⁊ quã.iud.fo.xliij.co.
iiij.pte ſecunda.
Reſcriptuʒ ſi fuerit impetratum /⁊ ille qui
impetrauit moꝛtuus eſt anteq; eum pꝛo⸗
duceret in iudicio:an tale reſcriptũ traſe
at ad heredes.l.j.in addi. in fl.quãdo li⸗
bel. pꝛinci dat.fo.xxxvij. col.iij. ꝑ.j.
NReſcriptifoꝛma que ſit.l.pꝛeſcriptionever
ſi.modo quero ſi contra ius vel vtili.pu.
fo. xxxviiſ.col iiij.parte pꝛima .
NReſcripta quanto tempoꝛe durent.l.falſo.
in addi.de diuer.reſcri.folio.xl.columna
iij.parte pꝛtima.
NRes coꝛpoꝛales quomodo differunt ab in
coꝛpoꝛalibꝰ.l.ſi aquam.de ſerui ⁊ aqua.
fo.cix.col.iiij.parte pꝛima.
NRes pupilli an poſſint vendi ſeu pꝛeſcribi
l.j.ſi aduer.vſuta.fo.lxxvij.col j.p.j.
Res quando dicatur dubia.l.j.de pꝛocur.
fo.lxiiij.col.j parte pꝛima.
Reſidui appellatione totum continetur.l.
pater tuus.de here inſti.fo.xv.columna.
NReſpondere nolens in iudicio an habea⸗
tur pꝛo confeſſoſl pꝛincipales.de iureiu.
pꝛopter calum.dã.fol.lxxxvj.colum. iij.
parte pꝛima.
MNeſtitutio an debeat dari heredi minoꝛis
l.j.ſi aduer.dot.fol.lxxvj.col.iiij.pte.j7.
NReſtitutio an detur fideiuſſoꝛi non inter⸗
ueniente dolo aduerſarij.l.ſi ea. de fide⸗
iuſ.mino.fol.lxxiij.colum.iij parte j.
MHeſtitutio ad quid detur.l.quod tempoꝛe
de reſtitutione mili fol.lxxx.columna.ij.
parte pꝛima.
Meſtitutio an poſſit pluries peti.l.j.ſi ſepiꝰ
in integ.reſti.poſtu.fo.lxxviij.colum. iiij
parte pꝛima.
NReſtitutio anteq; detur an poſſit obijci de
falſo.lſi ex falſis.de tranſac.folio.lx.col.
ij.parte pꝛima.
Reſtitutio an detur abſentl ad rem an ad
iiij

actionem tantum.l.qð tempoꝛe. de reſti.
mili fo.lxxx.col.j ꝑte.j
Neſtitutio an detur miuoꝛi interueniente
dolo aduerſarij.l.ſi alterius. ſi minoꝛ ſe
ma. dixe.fo lxxvii .col.iij.ꝑte.j
Neſtitutio quando datur abſenti lj.de re⸗
ſtitu mi i fo lxxix co iiij pte j
Neſtitutionis beneficium quibus detur Il.
reſpu qui.cau.ma fo lxxxj columna iiij.
parte pꝛima J
MReſtitutionis beneficium an habeat locuzʒ
in tempoꝛe bonoꝛum poſſeſſionis peten⸗
de.l j de reſtitu.mili folio.lxxix. colum.
iiij parte pꝛima.
NReſtitutionis beneflcium an perpetuetur
per lit.conteſta.l.ſuperuacuam.de tem⸗
po.in integ reſti fo.lxxxj.columna pᷣma.
parte pꝛima.
Reſtitutionis cã an poſſit delegari l cũ ſci
mus vbi ⁊ apud quẽ.fol.lxxix.col. ij. ꝑte
pꝛima.
NReſtitutiones ſunt duplices ·l.ſi paternaʒ.
ad velleia fo.cxxxj.col j ꝑtej
Reſtituta actio vnde naſciturl ſi ab hoſti
bus.qui ex cau. ma.folio.lxxxij colum.
ij parte pꝛima.
NReſtitui ad appellandum ⁊ ad totam cau⸗
ſam quid ſit.lłj ſi ſepius in integ.reſtit.
poſtu.fol lxxviij columna iiij ꝑ.pꝛima.
Reſtitui an poſſit filius contra patrem.l. ſi
cum pater ſi aduer. rem iudi. fol.lxxiiij.
col.iij parte pꝛima. 7
Neuocare an poterit filius alienata per pa
trem.l cum.de reivendica.fo evij.colum.
iiij parte pꝛims
MNReus quando dicatur conuentus per libel
lum.l·qui ſemel quo ⁊ quã iud fo xlv.co.
iiij ꝑte ſecunda.
KRex Francie an poſſit alienare vnam de
ciui atibus inuitis ciuibus.l debitoꝛum.
de pact fol.lij.col j parte pꝛima.

Rex Francie nullo modo ſubeſt imperio.

lcunctos de ſumma tri.⁊ fide ca.in addi.
fo.v.col.ij parte pꝛima.
Nerx frãcie quo iure dat archiepiſcopat? ⁊
epiſcopatus l cunctos de ſum tri ⁊ fide
coatho in addi fol v. col ij parte pꝛima.
— Acerdotes debent legere offi⸗
cium ? non menti dicere. l. ſta⸗
„ ttutis de ſenten. ex pericu reci⸗
& tan fo. xlvi.col iij parte pᷣma.
Sãacramentum dicitur quaſi ſacra mẽs l.
ſacramenta ſi aduer. vendi fo lxxv. col j.
parte pꝛima.
Salarium an debeat habere famulus tem
poꝛe infirmitatis ſue l. cum quidam de

conditioni. inſer. fo xxxiij col ij parte ſe⸗

cund a.
Salarium qua actione poſſit peti ab aduo
cato.l.j. de ſuffra.folio cxvij col iij parte
pꝛima.

Salarium quando debeat ſolui aduocato.

lL.j. de ſuffra.fol cxvij.iiij ote pꝛima
Saluianum quomodo differt a ſeruiana l.
ij de pꝛeca fol lxix· col ii parte ij.
Satiſdatio an ſit de ſubſtantia vſufructus
vſufructꝰ de vſufruc fol. cviij columna

iiij parte pꝛima.

Scholaris habet plures iudices: ⁊ poteſt

oeclinare foꝛum. aut᷑ habita. ne filius
pa.fo cxxj.col.ij.parte pꝛima.
Scholaris indignus petens inſignia do⸗
ctoꝛalia peccat moꝛtaliter. H/ vt nemi.

lice.ſine auct iudi ſig impꝛi folio.lxviij.

col.iij parte pꝛima.

Scholarem vocans contra ſuam electio⸗

nem coꝛam aliquo iudice a quo ſit puni⸗
endus aut᷑.habita.ne fi.pꝛo pat.fol.cxxj.

Kepertoꝛium Alphabeticum

col.ij.parte pꝛima.
Scholares coꝛam quo iudice conuenian⸗
tur pariſius aut᷑.habita.in addi.ne fl pꝛo
pa.fol.cxxj.col iij parte pꝛima
Scholares ſtudentes in alia facultate qᷓ; ĩ
legibus an gaudeant pꝛiuilegio aut᷑ ha⸗
bita.ne filius pꝛo pat fol.cxxi.col.ij par⸗
te pꝛima. “
Scholarium pꝛiuilegio non debet gaude⸗
re non intrans ſcholas neq; ſtudens.l qͥ
ſub. in addi de ſac.ſanceccle.fol.viij.co.
iij parte pꝛima.
Scriptura an ſẽper debeat habere ſubſcri
ptionem trium teſtium l at ſi contractus
de fide ĩſtru fol.cxxviij.colũna.pᷣma.pꝑ.j.
Scriptura debet interuenire in actis:⁊ eſt
de ſubſtantia.l.geſta.de re iudi.fo lij.co.
ij parte ſecunda. .
Scriptura pꝛiuata an pꝛobet.l.inſtrumen⸗

ta. de pꝛoba folio.cxxiij columna ſecun⸗

da parte.ÿj.
Scriptura publica eſt triplex.l ſi quis.ĩ ad
di. de eden fol xliiij. col.ij.pte pꝛima.
Scriptura quãdo dicatur ſuſpecta.l iube⸗
mus.de pꝛoba fol.cxxv.columna iij par
te pꝛima.
Scriptura que ſit que inducatur ad pꝛoba

tionem.l.ſi quis vult qui pot.in pig.hab.

fo.lxxiij col.j parte ſecunda.
Scripture robur qð ſit quãdo non habet᷑
ſubſcriptionem trium teſtium. l.ſcriptu⸗
ras qui pot in pig.habe.fol.lxxiij colũ.j.
arte. ij.
Seripture eſt ſtandum niſi pꝛobetur con⸗
trarium.l optimam. de contrahen. ⁊ cõ⸗
mit. ſtipu.fol.lxxvuij. columna. iiij. parte
ſecunda. .
Scripturam pertinentem ad vltimam vo⸗
luntatem per quod interdictum debeat
quis petere.lłlj.de tabu.exhi.fo.lxix.col. j
parte ſecunda.

Scripturam pꝛopꝛiam negans qualiter ſit

puniendus.l. contra qui.de non nume.
pecu fo cxxxiij.co.j.parte pꝛuna
Scripture foꝛẽſes an ſint publice.l.at ſi cõ
tractus.de fide iſtru.fo.cxxviij colum⸗
na.j parte pꝛuima.
Sed dictio quid impoꝛtet.l.falſas ſi ex fal.
inſtru.fo.liij.col.iij. pte ſecunda.
Sedere an debesat iudex in cauſe cognitio⸗

ne.l.a pꝛocedente. de dila.fol.xc vj.colũ.

iij.parte pꝛima.
Sententia a iudice lata de nocte anvaleat
l.non minoꝛem.de tranſac.fol.lvij.colũ.
iiij.pte pꝛima.
Sententia ab incompetenii iudice lata nõ
tenet. l.j.ſi a non competen.iud.fol.l.col.
ij. ꝑte ſecunda. .
Se ntentia an valeat ſi pꝛonũciat vnus ex
pluribus de legatis l. cum magiſtratus.

quãdo pꝛouo.non eſt neceſ.fo.lix.colum.

Sententi⸗ an poſſit ferri reo abſente.l.pꝛo
perandum.S.? ſi quidem ĩ addi. de iudi.
fol.lxxxix.colum.iij.pte ſf.
Sententia an poſſit mandari executioni
contra abſentem vel pꝛeſentem: ⁊ que ſẽ
tentia.l qua in pꝛouincis vbi de crimine
agi opoꝛ.fo.xcviij.col ij.pte.j.
Sententia an naſcatur ex iuramento iudi
ciali l j de iureiuran folio cxv.columna

ij; pte pꝛima.

Sententia an teneat que non continet in ſe
certum l.hec ſententia de ſentẽ que ſine
cer quantit.pꝛofer.fol.xlviij.colum.iiij.
parte ſecunkda.
Sententia an reſcindatur pꝛopter falſa in
ſtrumenta vel teſtes:⁊ an illud ſit yverum

ſimpliciter.l falſas.ſi ex fal.inſtru.fo.liij.
co.iiij.parte ſecunda.
Snia an vitietur ſi iudex omittat cauſe co
gnitionẽ.l pꝛolata.de ſentẽ.⁊ interlocu.
om iu ſo.xlvij.co.j.parte.ij.
Sententia an tollat erroꝛem calculi.l.j.de
erro calcu.fo.lx.co.iiij parte j.
Sententia an debeat ferri coꝛam officiali⸗
bus. l cum ſententiam. de ſenten. ⁊ inter⸗
locu.om.iudi fo.xlvij.colum.ij.parte ſe⸗
cunda.
Sententia an poſſit ferri ante lit.conteſta.
l.qui ſemel.qũo ⁊ quãdo iud.fo.xlv.col.
iij. parte.ij.
Sniĩa diffinit ius poteſt ferri reo abſente ⁊=
actoꝛe pꝛe ente.l.qui ſemel.quo.⁊ quan.
iud.fo.xlv.co.ii:.parte.ij.
Sentẽtia diffinitiua non põt ferri ↄtra ab⸗
ſentẽ in crimninibus que excedũt relega⸗
tionẽ.l.eius qui ſi pendẽ.appel. moꝛs in
ter.fo.lx col.ij parte.ij.
Snĩa diffinit iua an poſſit ferri a iudice nõ
oblato libello.aut᷑.offeratur. de lit ↄteſt.
fo xc v. co.ij.parte.j.
Snia iterlocutoꝛia an poſſit ferri parte ab
ſente. l. j. de ſentẽ.ex peric.recitã.fo.xlvj.
co.ij.parteij.
Snia lata cũ debitoꝛe in iure dñij an noce
at creditoꝛi in iure pignoꝛis.l.pꝛeſes.de
pign. fo.lxx.co.j.parte.ij.
Snia lata contra vnũ inſtrumentũ an pꝛe⸗
iudicet oĩbus.l ſi vteris.de fi.inſtru.fol.
cxxvij.co.j.parte.i.
Snia lata ſub conditione an valeat l.cum
iudex.de ſenten.⁊ interlo.om.iu.fo.xlvij
co iiij.parteaj. .
Sniĩa lata cũ vno an poſſit pᷣiudicare alijs
l.j.quibus res iudi.non no.fo.liij.colũ.j.

parte ſecunda.

Sniĩa lata ſuper cã poſſeſſionis an ſit diffi⸗
nitiua ⁊ an ĩterlocutoꝛia aliqd diffiniat
l.poſt ſententiam de ſenten. ⁊ inter.om.
iudi.fo.xlvij.co.iij parte.if.
Sententia lata contra abſentẽ an teneat l.
j.qui ex cau.maio.fo.lxxxj.columns iiij.
parte pꝛima.
Sniĩa lata cõtra minoꝛẽ ĩidefenſum an va⸗
leat.l.in rẽ.ſi aduer.rẽ iudi.fo.lxxiiij.col.
lij. parte pꝛima.
Snia non valet ſi iudex eſt coꝛruꝑtus pe⸗
cunia l.venales.qñ pꝛouo.nõ eſt neceſſe.
fo.lix.co.j.parte ij.
Sniĩa q̃rr ſit ferenda ſi iudex reperit ſentẽ⸗
tiam nullã.l.eos.de appel.⁊ conſul.fo.lv.
coij.parte ij.
Snĩãa qñ mãdatur executioni an poſſit op⸗
poni de reſtitutiõe pꝛopter falſa inſtr̃a.
li.iudicati.ſi ex fal.inſtru.fo.liiij colum.j.
parte ſecunda. B
Sniĩa qñ eſt quod faciat ius quo ad oẽs.l.
res inter.quib.res iudic.ſo.liij colum.ij.
parte.ij. .
Sniĩa que nulla eſt quo ad litigantẽ an poſ
ſit eẽ aliqua quo ad aliqd aliud lſivt ꝓ⸗
ponis.qũo ⁊ quando iu.fol.xliiij. colum.
ij.parte.ij. =
Sententia qũo reſcindit᷑ qñ fuit lata ꝑ gra
tiã.l.j.de pena iudi.qui ma.iudi.fo.lł.col.
iij. parte.ij. B

Sniĩa ſecũda ſi confirmet pꝛimã ex qua dʒ

agi.l.j.qñ pꝛouo.non eſt neceſſ.fol.lviij.
co.iiij.parte.ij.
Sententia ſi fuerit lata ſuper quinq; ⁊ de
alijs quinq; nil fuit dictũ an valeat.l.j.ſi
aduer.rem iudi.fo.lxxiiij.colũna.ij.par⸗
te pꝛima.
Snia ſi fuerit lata pꝛopter inſtrumenta de
nouo reperta an poſſit reuocari.l.ſub ſpẽ

Materiarum reconditarum.

de re iudi.fo.lij co.j. parte.if.
Snis ſi fuerit lata ex falſis inſtrumẽtis vel
teſtibus an poſſit reuocari pꝛobato falſo
l.j.ſi ex fal:inſtrumen.fo.liij.columna.iij.
parte ſecundd.
Snie an ſemper ſit parẽdũ.l.j.de re iudic.
fo li.co.iiii.parte ij. .
Sententia an poſſit annullare bꝛeuitas tẽ⸗
poꝛũ l.j.de no.co fi.in addi.verſi quero
ſcðᷣo.fol.iij col.ij parte.j.
Sentẽtiã an poſſit ferre iudex de equo vel
turri.lj de ſenten ex peri.recitã.fo.xlvj.
col.iij parte.ij.
Sententiã an poſſit mutare delegatus.l.ſi
vt ꝓponis de execu. rei iudi.fol.lij.col.
lij parte.ij.
Snĩam an poſſit iudex reuocare.l.j.ſnĩam
reſcĩ.non poſ.fo.lj.co j.parte ij.
Sniam an poſſit ferre iudex indeliberate.
l. hac lege.de ſentẽ.ex peri.recitã fo.xlvj
co.iij.parte.ij.
Sniam an vitiet erroꝛ cõputatiõis.l res.
de re iudi fo lj.co.iiij.parte.ij.
Sniam vitiat locus incongruꝰ.l.cũ ſentẽ⸗
tiã.de ſenten.⁊ interlocu.om.iu.fo.xlvij.
co.ij.parte ij.
Sepulchꝛũ familiare qð ſit.l ſi ſepulchꝛũ.
de reli ⁊ ſump.fu.fol.cxiiij col.iiij parte
pꝛimma.

Sequeſter ſi reſtituat rem ſequeſtratã iuſ

ſu iudicis cuiꝰ auctoꝛitate fuit ſequeſtra
tio an patiatur aliquam penam.l. cum
apud.de bo.aucto iudi poſſi fo.lxj.colũ.
iiij parte ij. —
Seruire an poſſit cogi quis pꝛopter debi⸗
tũ.l.ob es.de act.⁊ obl.fo.cxx.colum.iij.
parte pꝛuna. H
Seruire an poſſit qͥs per aliũ.l.ad ſimilitu
dinem de epilſ.⁊ cleri.fo xx.columna. iij.
parte.j.
Seruitꝰ an poſſit pᷣſcribi ſine titulo:⁊ qᷓ;to
tẽpoꝛe querãtur ſeruitutes.l.ſi aquã. de
ſerui.⁊ aqua.fo.cix co.iiii parte.j.
Seruitus an poſſit acquiri bꝛeuioꝛi tẽpo⸗
poꝛe cuius initi/ memoꝛia nõ exiſtat.l ſi
aquã.de ſeruitu ⁊ aqua fol.cx.col i. ꝑ.j.
Seruitutem pᷣſcribens an debeat pꝛobare
bonã fidem ſe habuiſſe.l ſi aquã.de pᷣui.
⁊2 aqua.fo.cx co j.parte.j.
Seruus an poſſit eſſe iudex ⁊ ſi ferat ſentè
tiam an valeat l.ſi arbiter.de ſenten ⁊ in

terlocu.om.iudicum fo.xlvj.colum.iiij.

parte.ij.
Seruus an poſſit toꝛq̃ri ſi eſt queſtio de eiꝰ
dñio.l cũ.de reivendi.fo.cvij.co.iii.par
te pꝛima.
Seruus an poſſit iurare de calumnia l.j.ſi
ꝑ vimvel alio mo.fo lxvij.columna. iiij.
parte.ij. .
Seruꝰ an poſſit ſupplicare pꝛincipi.l.j.de
Sciĩpera off.fo.xxxv.co.iii:.ꝑte.j.
Seruus fugiens põt capi a dño ꝓpꝛia au
ctoꝛitate.l.j.vbi cã ſtatus agi debeat.ſo.
xcix.co.ij.parte pꝛima.
Seruus fugiens ad barbaros an poſſit de
capitari.lſi fugitiui.de ſer.fugi fo.j.col.
iii.parte.ij.
Seruus nõ põt eſſe teſtis in teſtõ.l.j.de te⸗
ſtamẽ.fo.xiiij. co.j parte.ij
Seruifugitiui manus ſi abſcindatur q̃ de⸗
beat abſcindi an ſiniſtra vel dextra.i ſed
nouo.de ſer.fug.fo.j.columna.iiij parte
ſecunda. HMV
Sceruum alienum doloſe ſuſcipiẽs qũo pu
niatur.l.quicunq;.de ſer.fugi.fol.ij.colũ.
j parte.ij.
Serui lʒ admittãtur ad cãm poſſeſſiõis nõ
tamẽ admittũtur ad cãm pꝛopetatis.l.j.

ſip vim vel alio mo.fol.ixvij. columna.
iiij.pte. ij. un

Si dictio quẽ effectum habeat.l. j. de ope⸗

ris libertoꝛum.fol.iiij.columna. iij.par⸗
te ſecunda.

Simulatio an poſſit pꝛobari.l cum ea de

tranſact.in addi.folio.lvij.columna. iiij.
parte pᷣma.
Solis dictio eſt taxatiua.l.j.de bono.poſ.
cõtra tabu.fo.viij.col.j.pte.ij.
Soluens debitum creditoꝛi creditoꝛis an
liberetur.l.ſi vi.de his que vi metuſ.cã
fiunt. fol.lxxi.col.j.pꝑte pᷣma.
Solutio quando conuertatur in cãm ele⸗
ctam. de ſolutionibus.fol.xcj.colum.
ij. pte.ij
Solutum an Ee repeti.l.⁊ ſi inutilit᷑.de
fideicõmiſ.fo.xxix.col.iiij.ꝑ.ij.
Solutum ex cauſa iudicati non poteſt re⸗
peti.l.j.de condic.indebi.folio.cxviij.co.
j.pte pma.
Solutum falſo ꝓcuratoꝛi an poſſit repeti.
l.licet. circa fl.de ꝓcur.fo.lxviij.colum.j
pte pꝛima
Solutum per metum interueniente iura⸗
mento an poſſit repeti. l.cum te. de his q̊
vi met.cã fiunt.fol lxx.colum.iiij.parte.j

Solutum per metum an poſſit repeti.l.cuʒ

te. de his que vi metuſue cauſa fiunt.fol.
lxx.col.iij.ꝑte pᷣma.
Solutuʒ qua actione poſſit repeti.l.ea que
de condi. indebi.folio.cxviij.columna. j.
pte p̃ᷣma.
Solutum ſponte ⁊ incontinenti poſt pꝛo⸗
miſſionem an portit repeti l.cuʒ te.de his
que vi me.cã fiunt.folio.lxx.column.iiij
pte pꝛima.
Species expꝛeſſa an deroget generi.l.ma⸗
ritus.de ꝓcura.fol.lxvij.col.ij.pte pᷣma.
Spoliatus an ſemper ſit reſtituendus.l.qᷓ;
uis.de edict.diui Adri.fol.xxiiij.colum.
ij. pte.ii.
Spiritualia ꝑ ſeculares non deciduntur.l.
omni.in addi.de ſacroſãct.cccle.ĩ pᷣn.fo.
viij.col.j.pte.j.
Status queſtio an impediat cognitioneʒ
hereditatis.l.j.de oꝛdi.iudi.fo.xciiij.co.
I pte pᷣma ”J”I
Statutum diſponens ꝙ non liceat allega⸗
re ignoꝛantiam ſtatuti an valeat.l.conſti
tutiones.in addit.de iur.⁊ fac. ignoꝛan.
fo.xxxv col.iii.pte pma.
Statuti pena punitus nõ poteſt poſtea pu⸗
niri pena legali.l.⁊ ſi ſeuerioꝛ.ex qͥ cau.
infa.irro.fol.lxij.col.iij.pꝑte.j.
Statuta que dicantur contra libertateʒ ec
cleſie l.caſſa in addi.de ſac. ſan eccle.fol.
x. col.i.parte pꝛima. K
Statuta in fiſco an habeant locum in pꝛi⸗
uatis.l.j de peti.herc.fol.cv col.iij.ꝑ.i
Stellio quid ſit.l.j.de crimine ſtel.fol.cix.
col.iiij.pte ſecunda.
Stipulatio an valeat ſine cã.l. indubitati.

de non numce.pecu fo.cxxxiiij. columna.

jpte pma

Stipulatio acquiliana quomodo ft.l.acti

one adminiſtrate.de tranſac.fol.liiij.co.
iij.pte pᷣma.
Stipulatio conditionalis an tranſmitta⸗
tur ad heredem..il.j.vbi act.ab here.⁊ cõ⸗
tra.fol.cxx.col.iiij.ꝑte.j. .
Stipulatio quãdo cõmittatur.l.ſi pacto.ð
psct. fo.l.col.iij.ꝑte.j. .
Stipulatio ſi fuerit inutilis / numeratio e⸗
rit vtilis.lſi cum pecuniã.de contrahen.
⁊ commit.ſtipu.folio lxxviij.columna.j.
pte ſecunda. 1
Subꝛogati natura que ſit:l non iuſtam. ad

n tuſtonſukeredel ſolio xexiij colum.
Subſtitutio bꝛeuiloqua fctã pſonis equa-
libus vel inequalibus quot ſubſtitutio⸗
nes compꝛchendat.l. in teſtamẽto de te⸗
ſtamen.mili fo.xi colũna.iij.pte.ij
Subſtitutio tacita pupillaris contẽta ſub
expꝛeſſa vulgari matrem non excludit.l.
pꝛecibus.de impub.⁊ al.ſubſti.fol.x viij.
col.iiij. ꝑte.ij.
Subſtitutiones ſi fuerint due an cogatur
quis vnã habere ⁊ aliaʒ repudiare.l.qui
dam elogio.de iur.delib.fo.xxij.colum.
ij. pte if. H
Subſtitutionum quot ſint ſpecies.l.pꝛeci⸗
bus.de impub.⁊ al. ſub.fol.xvij.colum.
ij. pte.ij. L J
Succedendi modus ſᷣm legem moſaicam
l. ij. vnde liber.fol.viij.col.iiij.p.ij.
Succeſſoꝛium edictum quado hẽat locum
de ſucceſſ.edict.in rub.fol.ix columna.j.
Ppte ij.
Suffragium quid ſi de ſuffra.in rub.folio.
cxvij.col.iij.pte.j.
Sumptus facti per emptoꝛem an poſſint
recuperari a venditoꝛe ſi res euicta non
fuerit l.j.de euic.fo xcij.col.iij ꝑ.ij. .
Suꝑioꝛ an teneatur cognoſcere ſuos ſubie
ctos.l.erroꝛ.in addi.de iur.⁊ fac.ignoꝛ.
fo.xxxiiij.co.j.ꝑte.j
Superioꝛ quis dicatur in rebus eccleſie
alienandis.in aut᷑.hoc ius in additione
de ſac. ſact eccle.fo xiii.colum.j.p.j.
Supplicandi quattuoꝛ ſt tuuntur tempo⸗
ra.l.j.ĩ pᷣn vt lit penden.fol.xxxvij colũ.
Supplicãs ꝙ retractetur ſentẽtia que tra⸗
ſiuit in rem iudicatã eſt infamis l.ſuppli
care. in fi. vt lit.penden. fol xxxvij.col.
iiij ꝑte.j. .
Supplicare an poſſit ſeruus pꝛicipi.l.j.de
pci.ĩpera. offe.fol.xxx v.col iiij ꝑte j
Supplicatio poꝛrecta pꝛĩcipi ĩpetrato re⸗
ſcripto in actionibus pꝛetoꝛijs ⁊ annali⸗
bus quos effectus habeat.l qj.ĩ addi.ĩ pᷣn.

quõdo libel.pᷣnc.dat.fol.xxxvij. colum.

Suſbendi nemo debet pꝛo furto.l.ſed no⸗
uo. de ſer. kugi.fo j. col.iiij pte.ij.
Suus an differat ab emacipato l. ſi
de iure deliber fol. xxj. co j. pte.if.
Suus eſt heres de iure ciuili.l.ſi ffis de iu
re deliber.fol.xx col.iiij ꝑte ij HD
Suus habet duas vias vt poſſit heredita⸗
tem adire.l.ſuum.de iur.deliber fol xxj.
col.iij.pte.ij J
Suus quomodo dicatur in continenti he
res re ⁊ nomine.i.ſi cum ſi mi.ab here. ſe
abſti fo lxxvij col i ꝑ.j.
Suus quomodo differt ab emãcipato .
ſi emacipati.de collationi.fol.xj colum.
. Abellionis erroꝛ non vitiat te⸗
ÿε ſtamentum. I. erroꝛe. de teſta.
fo. xiiij.co.ij pte ij L
LTabulas pupillares confirmat
exñtia ſui heredis.l.pꝛecibus de impub.
⁊ aliis ſubſti fo xvii.co iiij.p.ii.
Tempus legale poteſt ex ca iudex erxcede
re l petende de tempo.in integ reſtit.fo.
lxxx.co.iiij.p.j.
Tempoꝛa appellationis an currãt minoꝛi
l.in rem.ſi aduer.rem iudi ſo.lxxiiij col.
liij.parte j.
Teſtamentum an poſſit pꝛo partevalere:
pꝛo parte non l. iubemus.de teſt. fol.xv.
col j parte ſecunda.
Teſtm an rumpat monſtruoſus.l. vxoꝛis.

fris.

Zepertoꝛium Allphabeticum

de poſthu. p̃ter.fo. xx col.iiij. ꝑte.ij.
Teſtamentum an vitiatur ſi teſtatoꝛ incõ⸗
grue loquitur.l ſi patri.de here.inſti.fol.
xv.col.iiij.pte.if.
Teſtamentum an poterit rumpere filius
qui noluit inſtitui a patre.l.ſi quando de
inoffi. teſt. fo. ciiii. col.j. pꝑte.j. .
Teſtamentum falſum an poſſit firmare vo

luntas.l.licet.ad legem coꝛnel de fal.fo.

cvj. col.iij.ꝑte.ij.
Teſtamentum inofficioſum/⁊ teſtamentuʒ
nullum quomodo differunt.l.contra de
inoffi.teſt. fo. cij col.ij.. j.
Teſtamentum nuncupatiuum an poſſit ꝓ
bari per inſtrumentum.l.queſtionem. de
flideicommilſ.fo.xxxj. co.ij.ꝑte.ii.
Teſtamentum non vitiat erroꝛ in pꝛopꝛio
nomine.l.ſi in nomine. de teſtament.fol.
xiiij.col.ij.pte.iſj.
Teſtamẽtum ſi compleuerit teſtatoꝛ an ſit

neceſſe ꝙ apponat clauſulam ſi nonvalet

iure teſtamẽeti.⁊c.l.ſi quis.de codicil.fo.
xxvi.col.iiij.ꝑte ſecunda
Teſtamentum ſecundum an rumpat pꝛi⸗
mumibocimter de teſtaſo xv. columng
Teſtamentum ſi fuerit nullum an legata
lint pꝛeſtanda venientibus ab inteſtato.
l.:eam quam. de fideicommiſ.fo.xxx. co.
ij. pte. ij.
Teſtm̃ q̃re olim aperiebatur.l.j. de teſta⸗
imnentis.fol.xiiii.co.j.pꝑte.ij.
Teſtamentum quando irritatur.l.ex cau⸗
ſa. de liber.pꝛeter.fo.xix.columna.iiij.ꝑ⸗
te ſecundao.
Teſtamentum ſi reperiatur caſu raſum an
ſuccedatur ex teſtamento.l.noſtrã.de te⸗
ſta.fo.xv.co.ii.ꝑte.ij.
Teſtamentum ſi rumpatur ꝑ querelam an
poſſit valere iure codicilloꝛum.l.ex cau
ſa. de liber.pꝛeter.fo.xxi.co.iij.ꝑte.ij.
Teſtamentum ſi pꝛonunciatur falſum an
faciat ius apud omnes ſicut ſi pꝛonunci⸗

atur in querela.l.cũ.de petihere.fo.cvij.

co j. pte.j

Teſtm̃ que conditio vitiet.l.ſi pater. de in⸗
ſtitu. ⁊ ſubſtitu.ſub condi.fo.xvj.colum.

Telſim ſi reperiaturinvna parte falſum an
reddatur in alia ſuſpectuʒ.l.iubemus.de

teſta.fo. xv.co.ij.pte.ifj
Teſtamenti apertura facta coꝛam hone⸗

ſtis viris an pꝛobet.l. teſtamenti. quem⸗
admodum teſta.ape.fo.xxiiij.columna.ij . . .
. Teſtes iurare an ſufficiat in dilatione da⸗

pte ſecunda.

Teſtamenta duo pꝛoducens quod ipſoꝛũ

obtinebit. edicto ðᷣ edicto diui adri. fol.
xxv. col.ij ꝑte.ij.

Teſtamentoꝛum duo ſunt genera.l. hac cõ

ſultiſſima. de teſta.fo.xiiij. columna. iiij.
pte ſecunda.

Teſtari an poſſit is qui in extremis labo⸗
rat ⁊ incipit balbutire.l.quoniã. de teſta.

fo. xiiij. co. ij pte. ij.

Teſtari an poſſit is qui hʒ bona cõmunia

cum alio idiuiſa.l.j.qui teſta.face.poſ.fo. ii.p⸗
Teſtimonium falſuzʒ quibus ſignis cogno

xii .col.ij. ꝑte.ij

Teſtari an poſſit filius in aduenticijis.l. cũ
non ſoluʒz. de bo. que liber.fo. xxx viij. co.

ilij. pte. iſ.
Teſtatoꝛ aſſignando bona ſua pluribus vł
vni an videatur facere teſtamentum vel
codicillos.l.quotiens.fami.hercil.fo.cxj.
co.ii.pte hma.
Teſtatoꝛis moꝛtem non vindicans debet
pꝛiuari hereditate que poſtea fiſco appli

Cabitur. I. j.de his quibus vt indignis.fo d
LTiituſus multis modis capitur.l. cogi. de

lio. xxv. co .· iij. ꝑte. ij

Teſtatons voluntas eſt potius ſeruãda ⁊

attendenda qᷓ; verba.l.ſi quis filium.de
liber. pꝛeter.vel exhere.fo.xix.colum.iij
pte.ij.
Teſtatoꝛis voluntas an poſſit ſperni l.j.ð

his qui pene nomine.⁊ol.xxix.colum.iiji.

te. ij.
Veſtiſlcare vt non poſſit quis contra ali⸗
quẽ que ſit cautela.lʒ.ſi flliã.de inoffi.teſt.
fo.ciſ.col.iiij.ꝑte.jĩ.
Teſt ificari an poſſit iudex de geſtis coꝛã
eo. l. cum antea. de recep.arbi.fol.lxxxiij.
co.j.pte.j.
Teſtificari an poſſit quis de alteno audi⸗

tu..l.teſtium. de teſti.fo.cxxvj.co.ij.p.j.

Teſtis an poſſit eſſe amicus ꝓ amico ſuo
L.pentes.de teſti.fo.cxxv.col.iiij.p.j.
Teſtis an poſſit coꝛrigere dictum ſuum.l.
at qui ſemel. de ꝓb.fo. cxxiiij.co.iiij ꝑ.j.
Teſtis an poſſit eſſe ſocius pꝛo ſocio ſuo.lł
omnibuzs. de teſti.fo.cxxvj. columna pꝛi⸗
ma.pte.j.

Teſtis committit falſum ſi tacet qð nouit

l.ſed iudex.de epiſcopis ⁊ cle.fo.xix. col.
j. pte.j. H
Teſtes quinq; ſufficiunt in omni vltima
voluntate l.ſi quis.de codicil.fo.xxvij.co⸗
lum ij ꝓxte. ij.
Teſtis de quo debet interrogari.l.teſtiuʒ.
de teſti.fo. cxxvj.columna.ij.ꝑte.j.

Teſtis falſus ꝗ̃liter ſit puniendus /vide in

addi.ad.l.pᷣſbyteri.ij.de epiſ.⁊ cle.fo.xix
colum.ij.ꝓte.j.
Teſtis deponens ſuper homicidio vel vul
nere an ſit neceſſe ꝙ cognoſcat interfe⸗
ctumyel vulneratum.l.ſcimus.de iur. de
libe.fo.xxiij.co.iij.ꝑte.ii.
Teſtis quid debet iurare.l.
teſti.fo.cxxvj.co.j.ꝑte.j.
Teſtis non debet eſſe vᷣboſus.l.ſolã.de te⸗

iuriſiurãdi. de

ſti. fo. cxv. col.ilij. ꝑte.j.

Teſtis ſemel pꝛoductus an poſſit iterum
ꝓduci.l.cum apud.de teſti.fo.cxxvj.co.
nij. grejj.
Teſtis pꝛoductus ſuper poſſeſſoꝛio an poſ

ſit interrogari ſuper petitoꝛio.l. momen

tanec.qui legit.perſo.ſtã.fo.xciij.colum.
tii pte.f.
Teſtem a ſe pꝛoductum an poſſit quis re⸗
pꝛobare poſt didicita teſtiſicata.l.at qui
ſemel. de pꝛob. fo. cxxiiij.co.iiij.pte j.
Teſteg an poſſint induci in cã appellatio⸗
nis.i.at qui ſemel.de pꝛob.ſo.cxxiiij.col.
iiij.parte.j.

ta ad pꝛobaduml.ſi quado. deteſti. fol.
Ccxxvji.co.iii.partetiil.

Teſtes an valeãt tãtum quãtum inſtrumẽ
tum.l.ſcripture.de fide inſtru.fo.cxxvij.

col.iij.parte.j.
Teſtes an poſſint pꝛoduci inuiti ⁊ quãdo
debeant venire coꝛã iudice.i.ſi quãdo.ð
teſt.fo.cxxvi co.iij.par.j.

l. ſicut.de fide inſtru.fo.cxxvij.columns
ij.parte.j. G

ſcitur in addi.ad.i.pᷣſbyteros.de epiſco.
⁊ cleri.fo.xviij.col.iiij parte./
Theologus an ſit pꝛeferendus canoniſte.
l.qui ſub.in addi.de ſacro ſanct. eccle.fo.
vilj. col.iiij. parte.j.
Titubatio quid ſit.l.pꝛo dubietate.de con
di.inde.fo.cxviij.co.ij.parte...)·
Titulus an requiratur in tranſlatione poſ
ſeſſoꝛis ⁊ vera traditio.l.traditionibus.
dce pactis.fo lij.co.ij.parte pma.

Teſti an credatur qui legit inſtrumentum

peti.here fo. cvj.col.iij. parte. j.
Titulus põt pꝛobari inſtrumẽto.l.ci res.
de ꝓba. fol cxxiij.co.iiij.parte fj.
Titulus pꝛo non titulo qñ poſſit haberi.l.
ſi poſt motã. de peti.here.fo.cv.colũ.iiij.
parte pꝛima. =
Titulũ allegãs ante lit.conteſt. an poterit
poſtea penitere.l.cogi.de peti.hered.fo.
cvj.coiiij.parte:j.
Titulum an cogatur quis dicere ĩ petitio⸗
ne hercditatis vel in rei vẽdicatiõe l.co⸗
gi. de petitio.hered fo.cvj.columna. iij.
parte pꝛima.
Titulũ falſum hñs nõ põt pꝛeſcribere.l.ex
initio ad leg.coꝛ.de fal.fo.cvij.columna
ij parte.ij.
Titulũ poſſeſſionis an poſſit cogi quis di
cere l.ſiue.de pꝛoba.fo.cxxiiij.columna.
ij . parte. j. “
Trã ſactio ad hoc vt valeat quid requirit᷑.
l.cum te.in addi.de tranſac. fo.liiij.colũ.
Trã ſactio an ſit contractꝰ noĩatus vel in⸗
nominatus.l.cum pꝛoponas.in addi.de
pac fo li.co.iiij.parte..f.
Trãſactio eſt contractus innominatus.lj.
ſiue apud. in additio. de trãſactionibus.
fo.lviij. columna.iij. ⁊. l.cum te tranſegiſ
ſe de tranſactionibus. fol.lv.columns j.
parte pꝛima. 2.
Trã ſactio facta inter dũm ⁊ ſeruũ nonva⸗
let. l. interpoſitas.de tranſac.fo.lv.colũ.
ilij. parte.j. —=D
Trãſactio facta ſuꝑ furto an tollat actio⸗
nem furti.l.poſt.de furtis ·fol iij.col.iiij.
parte.if.
Tranſactio facta in criminibus pꝛiuatis
an valeat l.tranſigere.de tranſac.fo.lvj.
Co. iiii. parteilll.
Trã ſactio facta vt de falſo qri non poſſit
qũo intelligitur.l.ſi ex falſis. de tranſac.
fo.lx.co.ij.parte.ji.
Trã ſactio ⁊ ſnĩa eqᷣparãtur.l.nõ minoꝛem
de trãſac fo lvij.co.iiij.ꝑte.j.
Trã ſactio generalis facta per verba gña⸗
lia reſtrĩgitur ad rẽ ſuper quã litigatur.
l.ſi decreta.in addi.de trãſac.fo.lviij.co⸗
lum iiij. ꝑte.j. =
Trãſactio in quo differat a contractibꝰ in
nominatis l.ſiue apud. de trã ſactio.fol.

lviij.co.ij.parte...
Trã ſactio cũ vno facta an alijs ꝓſit.l.j.de
trãſac.fo.liiij.co.j parte.j.
Trãſactio qñ dicatur pꝛohibits ſeu ꝑmiſ⸗
ſa. l. trãſigere.de trãſac.fo.lvj.columna.
iij.partef. 4
Trãſactio qñ eſt permiſſa an poſſit alicui
piudicare.l.tranſigere.de trãſact.fo.lvj.
co iiij parte.j.
Trãſactionis pactũ non tollit actionem.l.
cum mota.de trãſactio. fol.lv.columna.
ij. parte f. —J
Trãſactione ꝓhibita an intelligat᷑ pactũ
pꝛohibitũ.l.trãſigere.de trãſact.fo.lvij.
co.j.parteeiij.
Tranſigere ſeu paciſci licitũ eſt in omnibꝰ
delictis publicis ingerentibꝰ penã ſãgui
nis.lł.traſigere.in add.de tranſac.fo.lvij.
co.ij.parte.j. —=
Trãſmiſſio ad hoc vt fiat tria requirũtur.
l.j.de his qui añ aper.tabu.here.trãſmit.
fo.xxxv.co.iiij.parte ij.
Trebellianũ an hẽat locũ ĩ legatis vniuer
ſalibus.ilfilij.fami.herciſ.fo.cxj.colum.
iij.parte.j. l
Turpe datũ an poſſit repeti.l.cũte de con
dictio.ob turpẽ cau.fo.cxix.columna.iij.

parte pꝛima.

.

„

Materiarum reconditarum.

Tutoꝛ an poſſit cogi vt iuret.l.cũ etiaʒ. de
iureiur.fo cxvj.co.ij.parte.j.

Tutoꝛ an poſſit dari exiſteti in poteſtate.

l.ſi putas.de peti.here.fol.cvj.columna.

Tutoꝛ an poſſit hereditatem adire pupilli

nomine.l.ſi infati.de iur. deliber.fo.xxij.
co.j.parte.ij.

Tutoꝛ an teneatur de mala adminiſtratio

ne ſubſtituti l.ad ſimilitudinẽ. de epiſ. ? ¶

cle.fo.xx.co.iij.parte.j. G
Tutoꝛ datꝰ a teſtatoꝛe an ſit pᷣferẽdus da⸗
tiuo.l.de creationibꝰ.vᷣſic. modo q̃ro.de
epiſ.aud.fo.xxvij.co.iiij parte.j.
Tutoꝛi põt dari auctoꝛ ſeu adiutoꝛ.l.ſi pꝛe
ſes.quomo.⁊ quan.iud fol.xliiij. colum.
ij. parte.ij.
Tutoꝛes ⁊ curatoꝛes quales ſunt qui poſ⸗
ſunt donare.l.pactum.de pac.in add.fo.
li. co.iiij.parte.j.
Tutoꝛũ ſeu curatoꝛũ confeſſioni an ſtetur
l.pꝛincipales.de iureiur pꝛop.cal.dã.fo.

lxxxv. co.ij. parte.j.

Ala ſacra an poſſint vendi pꝛo⸗
pter es alienũ.l.pꝛeterea.de ſa
j croſã cc.fo.xiiij co.iiij.ꝑte.j.
Velicianum qñ dicat᷑ ſubuenire
mulieri.l.ſi qua.ad velleia.fol.cxxxj.col.
iij.parte.j. HDM
Vengdens rem ignoꝛãti an teneatur de eui

ctione.l.ſi fundũ.de euictio.fo.xciij.col.

iiij.parte ij.
Venditio creditoꝛis qñ noceat debitoꝛi.l.
⁊ qui.de diſtractio.pign.fo.lxxv.colũ.ij.
parte. ij. M
Venditio ꝑer metum facta ⁊ re non tradi⸗
ta que actio competat.l.ſi vi in fl.de his
quevi me cauſa fi.fo.lxxj.columna.j.par
te pꝛima. UU
Vendi an poſſit vna res duobus.l.qͥtiens.

de rei vendicatione.fo.cviij.columna.X.

parte pꝛtima.
Venire an poſſit quis cõtra factum ſuum.
l.ſancimus.de ſacro ſanct.eccle.fo.xiiij.
co.iiij.parte.j.
Verbũ pꝛeſentis tẽpoꝛis non trahitur ad
futurũ.l.j.vᷣſi.ſecũda ratio.de pac.folio.
xlv.co.iiij.ꝑte.j.
Verbs enunciatiue pꝛobata quid operen⸗
tur.l.rationes.de pꝛobatio.fo.cxxiij.col.
iij.parte.j.
Verba enũciatiua pᷣncipaliter ꝓpter alið
pꝛolata regulariter nõ diſponũt qũo in
telligit᷑ iſta regula.l.ex his.de teſt.mili.
fo.xii co.iiij.parte.ij.
Verba enũciatiua in vltima volũtate pᷣn⸗
cipałr ꝓpter ſe emiſſa quid operẽtur.l.j.
de fal cau.adiec leg.fo xxxij co.iij ꝑt ij.
Verba gñałr pꝛolata an referãt᷑ ad factũ
vel ad ius.vide ĩ jq̃ſt.ĩ ꝓemio.fo j.co.j.
Veritas an potius attendatur ĩ inſtrumẽ
to q; ſcriptura.l.j.plus vale.qð agi.qᷓ; ſi⸗
mula.conci.fo.cxxviij.columna.ij.par⸗
te pꝛima.
Veteranus qñ excuſetur a muneribus pu
blicis.l.veteranis quando pꝛouo.nõ eſt
ne.fo.lix.co.ij.parte.ij.
Victus victoꝛi in expenſis dʒ condẽnari:
iſta regula limitatur multis modis l.ꝓ⸗

peraãdũ ·S.ſinaũt alterutra.ĩ additio.de

iud.fo.xc.co.j.parte.j.
Vie due ſi ſunt in eſſe pꝛoducte quid ope⸗
rẽtur.l.ſi qͥs.de codic.fo.xxvij.co.j.ꝑ.ij.
Vilis grauius punit᷑ q; nobilis.l.ne quis.
vt nemo pᷣua.tit.⁊c̃. fol.lxviij.colum.iij.
parte pꝛima.
Violenter fieri videt᷑ quod fit ꝑ ſua ſionẽ
l.ylt.de apo fo.xx viij.co.iiij.par.j.

Vir ſi ſi ingrediatur monaſterium ⁊ vxoꝛ
cum vendicat quid erit agendum de bo⸗
nis ſuis.l.ſi qua.de ſac.ſanct.eccle.fol.x.
col.iiij. parte pꝛhimmm.
itioꝛum varia ſunt genera.l.vitia.de ac⸗
qui.⁊ reti.poſ.fo.xl.co.iij.ꝑte.ij.
Viuere melius eſt legibus q; regt etism a
bonoviro.l.ſancimus.in qui.cau.iĩ ĩteg.
reſti.non eſt neceſ.fo.lxx vij.co.iiij.p.j.

ſtatoꝛ.l.cum queſtio.de legatis.fo.xxviij
col.iij.pte.ij
Voluntas pꝛima an tollatur per ſecũdam
l. ſancimus.de teſta.fo.xv.co.j.p.iſj.
Volũtas quomodo imponat finem admi
niſtrationi.l.tutoꝛi.de nego.geſt. fol.lxx.
col.j.parte.j.
Vſq; dictio quomodo ſumitur.l.hoc ius.
de pꝛocura.fo.lxviij.co.j.ꝑte pᷣma.
Vſucapi nõ poteſt res furtiua.lj.de ſer.fu⸗
git iuis.fo.j.colum.j.par.ij
Vſucapio an teneat in donatione inter vi
rum ⁊ vxoꝛc̃.l.irritam.devſucapio ꝓ do
na fo.xxxix.co.ij.par.ij.
Vſucapio ⁊ pꝛeſcriptio quomodo pꝛoce⸗
dãt.l edicto.de edicto diui adri.fo.xxiiij
col.iij.par.ij.
Vſucapionem que impediant.il.j.de vſuc.

pꝛo cip.fo.xxxix. col.j.pte.ij.

Vſucapionem impediunt ſcientia rei alie⸗
ne vel vitium rei.l.ſi liberam.ꝙ cuʒ eo qͥ ĩ
alie.po.fo.cxxx.col.j.par j.
Vſucapionem inchoatã a defuncto an poſ
ſit complere heres.l nihil.de vſucapi. ꝓ
here.fo.xxxix.col.ijipar.ij.
Vſucapta re qua actione agetur ad pꝛeciũ
lſeruos.ſi vendi.pigno.aga.fol.lxxv.co.
iiij.parte ſecunda.

Vſura centeſima currit poſt tempoꝛa q̃dri

meſtria.l ij.de vſuris rei iudi.fo.lij.colũ.

Vſure an veniant ex pacto.l. vſure depo.
vel contra.fo.cxxxv.col.iiij.par.j.
Vſure an ſint pꝛohibite iure noſtro.l.qui⸗
cumq;.de here.fo xxv.co.ij.par.j
Vſure quo iure debeantur.lj.de vſur.fol.
cxxxiiii.co.iij par.j L .
Vſure quo iure ſunt permiſſe l.ad hec.de
vſur /fo.cxxxv.col.ij.parte..
Vſure que currerunt pendente iudicio an
veniant ex eodem officio in eadem inſta
tia.l.j.de iudi.fo.lxxxvij.co.j.par.j.
Vſure que ſint permiſſe ⁊ q̃ licite.l.cũctos.
de ſũ tri. ⁊ fl. ca.fo.iiij.col.iiij.ꝑ.j
Vſurarum curſus ad hoc vt impediat᷑ qͥd
requiritur.l.ſi creditrici de vſu.fo.cxxxv
col.j.parte pꝛima. l
Vſursrum obligationem an pꝛoducat pa⸗
ctum incõtinenti appoſitum.l quamuis.
de vſur.fo.cxxxiiij col.iiij par..
Vſurarum curſum an impediat ſola obla⸗
tio.l.accepta.de vſu fo.cxxxv.co.ij.par.j
Vſuras minoꝛes recipiens an videat᷑ ma⸗
ioꝛes remittere.l aduerſus.de vſur.folio
cxxxiiiij col.iiij.par.j.
Vſuras pꝛomittens in vno loco ſoluere ſi
ibi nõ poſſit ſoluere an teneatur alio loco
ꝓmittere.l.vſuras.de ſolu.fo.xcj.col.iiij
parte ſecunda.
Vſufructus an firmatur moꝛte locatricis
vel conductoꝛis.l.ſi domina.de vſufruc.
fo.cix.col.j.par.j.
Vſufructus an extinguatur moꝛte ꝓpꝛie⸗
tarij.l.ſi patri.de vſufruct.ſo.cviij.colũ.
iiij.parte pꝛima.

Vſufructus qñ poſſit dari a muliere in do

tem viro.l.intereſt.de vſufruc.fo.cix.co.
Ij.parte pꝛima.

iij.parte ſecunda

Vſufructus quãdo poſſit legari lj. de vſu

fruc.folio.cviij. columna.iij par.j.
Vterq; dictio quid impoꝛtet.l.cum qui⸗
dam de impu. ⁊ al.ſubſti.fol.xix.colum.
j pparte ſecunda.
Vti iure communi quis dicatur.l.non vi⸗
detur de in integ.reſti folio.lxxiij. colum
na. j.parte pꝛima.

. P Vttilis ⁊ directa in quo differũt.l.j. de act.
ncias duodecim an poſſit excedere te⸗

1 obli.fol cxx.colum.j.par. j.
Vtrobi vnde dicitur vide in rub.vtrobi.
fo.lxviij.col.j.par.ijj
Aulgaris an expiret per aditionem.l.pꝛc⸗
cibus.de impuberum ⁊ al.ſubſti.fol.x vij
col. lij. parteij. .—
Aulgaris an ſemper habeat verba negati
ua. l. pꝛecibus.de impube.⁊ al. ſubſti. fol.
xvij.col.j.par᷑.ii.
Aulgaris expꝛeſſa compꝛehendit tacitam
pupillarem.l quamuis de impub. ⁊ alijs
ſubſtitu fo.xvii. col.iparte ſecunda
Vulgaris expꝛeſſa et tacita quibusverbis
debeat fieri.l.pꝛecibus.de impub.⁊ alijs
ſubſti. fo. xviij co j par.ij.
Vulgaris quibus verbis debet fleri ⁊ qua
foꝛma.l.pꝛecibus.de impub. ⁊ alijs ſub⸗
ſti.fo.xvij.col.ij.parte ſecunda·
Vulgaris ſubſtitutio ad que verba poꝛri⸗
Fnr peoclbus. ve impub.⁊ alijs ſubſti.
o. xviij.col.j parti.
Vulgaris ſubſtitutio qtuplex ſit ⁊ quibus
verbis fiat.l.pꝛecibus.de impub. ⁊ alijs
ſubſti. fo. x vij.col.iiij parte ij. MU
Vulgaris tacita que eſt ĩ pupillari expꝛeſ
ſa an excludat matrem l cuʒ quidam. de
inſti.⁊ ſubſti.ſub condi.fo.xvj.columna.
iitj.parte ſecunda.

Vxoꝛ an poſſit teſtificari pꝛo marito.lãeti⸗

am. de teſti fo. cxxv. col.iij.par.j.

Vxoꝛ an poſſit ſuccedere marito ſi eſt cle⸗

ricus.l.j.vnde vir ⁊ vxoꝛ.fo.ix.colum.iij
parte ſecunda.
xoꝛ militis an debeat reſtitui quando ẽ
abſens pꝛopter rem ſuam.il.ei q̃.de vxo.
mili.fo.lxxx.co.iij.parte pꝛima.

Pconomus quis dicatur.l.iubemus:de ſa

croſanctis eccleſijs.folio.xi.columna.
iiij.parte pꝛima.

Explicit repertoꝛium ſeu tabula mate⸗
riarum in hac lectura reconditarum.

¶ Directoꝛium religatoꝛꝛis.
a. b. e. d. .f g. h. i. k.l.m.n.o. p.q.r sS. A. B.
C.H. E. F. G. H. J. K. L. M. M. O. aa.
bb. Omnes ſunt quaterni pꝛeter.s.E. H.

=
a⸗

an

2
,
2

toꝛ J

WWEE

Terrarum dominus cunctarü:bella luperbis
Inkero: ſubiectis parcere pꝛomptus ero.

De nouo Codice faciendo. FJ . I.

è &s * cadat in abſurdum ſumendo eius verba impꝛopꝛie qu⸗
3 R nom e dni E b. do ppꝛie operari non poſſunt ar.dicte.l.ſed ſi boſeſort.
Et pꝛo ſummario dic ꝙ incipit Sſed ſi rerum cet l.ſccuola.ff. ad trebelł.
SESAWILY a deo: ? ſuum rubꝛum ititulat:· ¶ Qucro an unperatoꝛ de iure poſſit alienare in ecdle.et Impꝑatoꝛ
libpſum intitulatum ponit. Et di in hoc ſunt opi. Ana ẽ opi.gl.de qua.S.dixi.Alia eſt opi.qn poſſit
uide eam in partes tres:quia in G. de cu.qui nititur pꝛobare ꝙ teneat alienatio qͥ ad oẽs alienare
pꝛimga incipit a deovſq; ibi Co⸗ per leges ⁊ per rationes. Et pꝛimo dicit eſſe caſum in.l. bona im⸗
S dicis. Ibi ponit rubꝛicaʒ cõem cum multa.de bo.qꝗ li.⁊.l.j.de peti.bo.ſub.⁊ in aut᷑.de nõ perij.
34 totuùm libꝛuʒ pᷣm glo. vſq; ibi

ali ·S· ſciuimus. Pꝛeterea pꝛobat᷑ per rõnẽ ſic/certũ eſt ꝓ

= ARWincipit. Ibiponit rubꝛicam ſpe
cialem conſtitutionis vſq; in finem. Sed glo.male dicit
quia cum genitiui veniũt ad determinationẽ alterius nõ
fac iunt per ſe partem/nec cenſentur per ſevt.l.⁊ ſi non.S.
perueniamꝰ.de auro ⁊ arg.le.et.l.matre.S.ſi quis rei ſue.
de rei ven.⁊.l.quicquidg.. cum partes.de acquir. rerum
do. Et ideo diuide in partes duas:quia imperatoꝛ inuo
cat nomen dñi vſq; ibi Codicis. Ibi ponit intuuulationẽ
huius conſtitutionis vſq; ad nigrum /nõ dico libꝛi/quia

hic non eſt initium libꝛi.ſʒ.·j.inci.de ſacroſanc.eccle.Et

JIuſtinia⸗

expone rubꝛicam: dñi] hic expone vt glo. Juſtiniani.

expone vt glo. Vel dic ꝙ hoc nomẽ fuit impoſitũ ad libi
tum cum ſit ꝓpꝛium.vt.l.iiij.de le.j.et.l.ad recognoſcen⸗
dos j.de inge.ma.Cetera expone vt glo.
¶ Nota ꝙ imperatoꝛ eſt chꝛiſtianiſſimus vt papa teſtat᷑

nus impe in epiſtola inter claras ·et ex hoc ſequitur ꝙ habito bono
ratoꝛ fuit initio ſeqtur optimꝰ finis.vt ĩ coꝛquomodo opoꝛtet epi.

xpᷣianus.

in pꝛin. C Op.ð glo.ꝙ nõ ideo dicat᷑ Juſtinianꝰ qꝛ Ju⸗
ſtini filius vt. xvj.di c.ſexta. So.hic ðꝛ Juſtinianus a iu
ſticia vel quia Juſtini filiꝰ. vel a caſu ſibi fuit impoſitũ/⸗
ſed in cõtrario loquitur de alio Juſtiniano.ſ Item op ꝙ

ꝓpꝛium nomen non poſſit ad libitum imponi.vt.l.j.j.de

muta.no.So.ab initio eſt licitũ ſibi ad libitum imponere
vt.l.ad recognoſcẽdos:j.de ingenu.ma. et.l ãiiij.ff.de le.j.
ſi autem iam impoſitũ volo mutare/aut ſum ſeruus et nõ
poſſum.vt.l.fli.Fᷣmvnaʒ lec.·j.ad.l.coꝛ.de fal.aut ſum liber

et tunc aut volo mutare in gñe.i.ſine fraude alteriꝰ ⁊ poſ⸗

ſũ / vt dicta.l.ad recognoſcẽdos.aut in ſpecie.i.in fraudẽ
alterius ⁊ non poſſum /vt dicta.l.falſi.ᷣm aliã lec.ſ¶ IJtem
op.ꝙ male dicatur iperatoꝛ cũ moꝛiatur. So.exponẽdo
vt glo.¶ Item op ꝙ dicatur ꝑpetuum ſine pᷣfinitione tẽ⸗
poꝛis. vt.ff.de doli excep.l pure.ĩ fl.So.in his que ſũt ex
elementis cõtrarijs cõpoſita ⁊ ſic coꝛruptibuia.Opoꝛtet
nos exponere ꝑpetuũ i.donec vixerit:quia in coꝛruptibi
libus non eſt dare perpetuitatẽ/vt in aut᷑.de non ali ·Svt
gũt.Sed in his que non ſunt ex cõtrarijs elemẽtis cõpo
nitur vt actiones ⁊ exceptiones:ꝓcedit ↄtrariũ hoc mo
do/ꝙ olim actiones erant perpetue.i ſine tẽpoꝛis pᷣfini⸗
tione.hodie vero oẽs actiones ſunt tẽpoꝛe limitate. vt.l.

ſicut.⁊.l.omnes.·j.de pꝛeſcrip.xxx.an.Exceptiones vero

et olim ⁊ hodie ſunt perpetue.i ſſine tẽpoꝛis pᷣfinitione vt
dicta.l pure.in fi.exceptis quibuſdã que etiam olim erãt
tẽpoꝛales:vt.il.ſi inſtra.j.de non nu.pe.Sumit᷑ etiã alijs
modis perpetuum: vt no.ff. ꝓ ſoci.l.j.¶ Item op.ꝙ im⸗
beratoꝛ non ſemper augeat: vt.l.diui cõſtanti j.de na.li.

So.vt glo.quia auget quo ad pꝛopoſitũ.i¶ Itẽ op.ꝙ etiã

omne imperium eſt tranſlatũ in pꝛincipem/ſiue ergo hoc
referas ad dominiũ poteru donare cum ſit dñs vt inſti.
qui ali.liã fi ſiue referas ad adminiſtrationẽ poterit do⸗
nare quia habet liberã ꝑ hec verba om̃e imperiũ.⁊c.vt.l.
pꝛetoꝛ.ff. man.et.l.j.de offi.pꝛo.ceſ.quinimo ct tutoꝛ põt
donare ſi pupillo expediat. Que tamen non habet ita
plenam adminiſtrationẽ nam donat magiſtris docenti⸗
bus pupillũ et alijs ex iuſta ca:vt.l.cũ plures·S pł.ff de
admi.tu.⁊.l.j.in pꝛin.ff.de tu.⁊ ita diſtrahe ſic et unꝑatoꝛ
Conſtaãtinus potuit donare pape qͥ eũ docuit in fide ⁊ cu
rauit alepꝛa. ¶ Pꝛeterea lex eqparat bona primonialia
et fiſcaliavt. .de quadrienna pꝛeſcrip.l.bene.Sed nullũ
eſt dubiũ ꝙ patrimonialia poteſt donare:ergo ⁊ fiſcalia.
ſic ergo videtur ꝙ teneat alienatio ⁊ quo ad ſe et quo ad
ſucceſſoꝛes.Tu dic ⁊ meliꝰ:ꝙ nec etia quo ad ſe/nec quo
ad ſucceſſoꝛem tenet alienatio.Et arg.S. dicta ꝓcedũt in
alicnatide rei ſingularis/hinc eſt ꝙ tutoꝛ rem pupilli põt
alienare cum ſolennitate tamen debita:pᷣm ius tutele nõ
poteſt abdicare a ſe nec tutelam ſinere ad ſuum ſenſum li
cet adminiſtrationẽ alijs poſſit ↄcedere.vt inſti.de tu.in
pꝛin.ſic ⁊ imꝑatoꝛ vr̃ poſſe iuriſditionẽ concedere.vt.l.j.
S· cuʒ vꝛbem.ff.de offi.pꝛe.vꝛ.⁊ ar.inſti.de vſufru·S pe.
ct.l.ꝙ ſi pendente·S. fl.ff.de pericu.⁊ como.rei ven.ſed
non cedere alij iuriſditionem et in totum a ſe abdicare.
vt pꝛobatur pluribꝰ ratiõibus. OPꝛimo:quia cum imꝑa⸗
toꝛ habeat iuriſditionem a populo:vt.l.ij.S.nouiſſime.ff.
de oꝛi.iu. quod nõ erit ſi ↄcedat.ptʒ non poteſt renũciare
iuriſditioni niſi in manu populi a quo hʒ. vt.l.legare.ff.
de offi. pᷣſi. ¶ Pꝛeterea madatarius dʒ ſeruare fines man
dati: vt.l.diligenter.ff.man.ſed ita eſt ꝙ populus roma⸗
nus trãaſtulit in pꝛincipẽ vt per vnum gubernaret. vt.l.ij.
§·nouiſſime.ff. de oꝛi.quod nõ erit ſi concedat pape:ĩmo
duo erũt/qð erit abſurdũ.¶ Pꝛeterea pactũ ſuper pub.
iure factum et cõtra publica vtilitatem non tenet etiã in
pꝛeiudiciũ paſciſcentis.vt.j.de pac.l.tranſigere.⁊.l.iube⸗
mus·S·ſane.j.de ſacroſanc.eccle.⁊ ita nec alienatio iuriſ⸗

dictionis facta a pꝛincipe et in his terminis ſoleo ſtare.

Sed modo vltra cedo.ſic/nõne ptatem vtriuſq; gladij
habuit petrus:dũ dixit dñs petro:ſufficiũt duo gladij:lʒ
habuerit ſolum adminiſtrationẽ vniꝰ ſcilicet ſpiritualis
non tepoꝛalis:quia dñs dixit.Mitte gladium tuũ in va
ginam.non tamen ꝓpterea ei abſtulit. Et ᷣjm hoc videt
ꝙ imperatoꝛ ſolum exercitiũ tẽpoꝛalis habercet ⁊ ſic faci
liter per cõceſſionem pꝛicipis vel vacante imꝑio rediret
exercitiũ ad papam in quo oꝛiginaliter ↄſiſtit oĩs iuriſ⸗
dictio ſicut vſufructus faciliter redit ad pꝛopꝛietatem:

et ſic ar. ad queſtionem de facto. Imperatoꝛ conceſſit Legiti⸗
pꝛiuilegium cuidaʒ vt poſſet legitimare ſpurios:iſte legi matio qͥd
timauu in terra in qua pꝛiceps iuriſdictionẽ pape ↄceſ⸗ operetur

quo ad ꝓpoſitũ nõ ſit Auguſtus qꝛ cũ de facto alienat ha
bet pꝛopoſitũ alienandi. ¶ So.aut conſidero ꝓpoſitum
qð habet/⁊ quãdoq; habet diminuendi/aut cõſidero id

quod habere debet:et ſemper debet habere pꝛopoſitum
augmentãdi vt hic.¶ Item op.ꝙ etiam de facto alienare

nõ poſſit.vt in coꝛpoꝛe quõ opoꝛtet epi.in pᷣn. So.quat⸗
tuoꝛ ſunt cõſideranda:pꝛimo factum ⁊ non dubium/ꝙ de
facto diminuat. Iteʒ eſt conſiderare pꝛopoſitũ quod ha

bere debet/⁊ non debet habere diminuẽdi. Item eſt con⸗

ſiderare ius alienatiõis /an de iure teneat in pᷣiudiciũ ſui
ſʒ ſucceſſoꝛis nõ ꝑ.l.peto/S.pᷣdiũ.de le.ij.⁊ de hoc:j.dicã.

UVerba ge ¶ Quero generaliter an verba pꝛolata referãtur ad ius

neraliter

an vero ad merũ factũ:Et dic ꝙ aut poſſunt operari ſᷣm

ꝓlata an ius ⁊ non debent referri ad merum factum:vt.l.ca quidẽ
referãtur ſi man. ita fu.ali.vt ma.et.l.ſtipulatio.S. ſi quatenus.aut᷑

ad factũ

nõ poſſunt operari pᷣm ius/et tũc referũtur ad merum fa⸗

vel ad ius ctum vt aliquid operentur:vt.ff. de iureiu.l.ſed et ſi poſ⸗

ſeſſoꝛi · S. ſed ſi rerum.⁊.l.cũ ſeruus.de cõdi.et de.et.l.ſti⸗
pulatio:S.hi quoq; de vᷣbo.ob. Et per hoc ẽ ar.ad duas
queſtiones.pꝛimo/ꝙ ſi liberauite a debito per acceptila
tionẽ:⁊ pꝛomiſi penã ſi peterem:cõmittit᷑ pena ſi petã de
facto:quia de iure petere nõ poſſum vt dicta.l.ſtipulatio

S·his quoq;. ¶ Item eſt ar. ꝙ debemus tex. iuuare ne

ſerat. Nũqͥd tenet legitimatio: Certe ſi ↄſideres ꝓxime
dicta:⁊ dicas ꝙ unꝑatoꝛ concedendo pape iuriſdictionẽ
totũ a ſe abdicauerit cum ſolũ exercitium haberet legiti⸗
matio non tenebit:licet eſſet facta in terra pꝛincipis ꝓdeſ
ſet legitimatio etiã in terra pape ad quã ſe traſtuliſſet q̃ſi
perſona eſſe affecta pꝛiuilegio arl ex ea.ff.de poſtu. Sed
ſi dicamus ꝙ imperatoꝛ non potuerat a ſe abdicare tene⸗
bit legitimatio vbiq; facta cum imperatoꝛ retinuerit iu⸗
riſdictionem vbiq;.Caue tamen ꝙ quis legitimando nõ
facit qd legitimuʒ.ſed iura legitimationis ei cõfert vnde
remouet impedimẽtum et reddu eum iuri nature in qua
non erat diſcretio in coitu. Conclude ergo ſic ꝙ aut ĩpe⸗
ratoꝛ vult alienare ſingłares res ſuas vłfiſcales ⁊ põt vt
dicta.l.bñ aʒenone.aut vult alienare res ſingłares pᷣua.
et aut per ſentẽtiã et põt dũ modo nõ erret.vt.l.elegãter
de pig: act.aut per legem et poteſt. vt dicta.l.bene.aut
per modum reſcripti et dicunt quidam ꝙ non poteſt per
legem: quare de pꝛici. imper.offe.quod eſt falſum:quia
imo poteſt ſi velit:ſi dicat non ob.tali lege in qua ipſe di⸗
xit ſe nolle alienare. Vnde non ex defectu poteſtatis ſed
4

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

voluntatis vt plene dicam in l. pꝛeſcriptionej.ſi contra
ius vel vtili.pu aut vult iuriſdictionẽ alienare ⁊ tũc aut
vult alij cõicare ct poteſt. vt.l.j.S. cum vꝛbẽ.ff. de offi.
pꝛefec. vꝛ. aut vult a ſe abdicare ⁊ tunc nõ videt᷑ ꝙ poſſit
rationibus ſupꝛadictis:vel ſi dicas vt dixi ꝙ oĩs iuriſdi
ctio oꝛiginaliter ſit in papa tunc borai g tẽ op.ꝙ ma⸗
le fecit imꝑatoꝛ intitulãdo hũc libꝛum codicem qꝛnimis
enerale nomen aſſumpſit ⁊ obſcurũ:cũ ⁊ alij fuerint co⸗
ices. So. verbũ Juſtiniani tollit ambiguitateʒ: nã nul
lus aliꝰ fuit codex dñi iuſtiniani niſi iſte ⁊ ideo nulla ob⸗
ſcuritas adeſt. Item dico ſi nõ eſſet adiectũ Juſtiniani
adhuc intelligeret᷑ de iſto codice tantũ:quia genus ſemꝑ
refert ſe ad potentioꝛẽ ſpẽʒ quã habet ſub ſe ſicut cũ dici
mus apoſtolum intelligitur de paulo.ar.ad hoc inſti.de
iure na.in pꝛin et.ff.de verbo.ob.l.j.in pꝛin.Et dicit᷑ co⸗
dex a cogendo.i.in pꝛecipiendo.pꝛecipit enim vt·j de ſa
croſanctis eccleſijs l.iubemus.et de appel.l.pᷣcipimus.
Vel dicitur codex a cogendo.i.cõgregãdo leges: legcs

enim diſperſas ĩ vnũ colligit:hinc dicitur qlibet liber in

quo ſunt plurarecollecta vt eſt Codex.vt.ff.de eden.l.ar
gentarius ·S.·j.¶ Item op.quomodo fecit hunc codicem
imperatoꝛ cum ſapiẽtes eũ fecerint vt in ↄſtitutiõe: So.
nos debemus conſiderare tres cauſas efficientes huius
operis.nam vna fuit pꝛoxima i.immediata ⁊ iſti fuerunt
decem ſapientes.vt.j.in conſtitutione.alia fuit remota ⁊

iſte fuit Juſtinianꝰ qui videtur feciſſe poſtq; eius aucto⸗

ritate factum fuit.vt.l.ij·g· vt omnes.j.de veteri iu.enu.
aliafuit magis remota ⁊ iſta fuit ipſe deus/qui eſt fons ⁊
oꝛigo oĩm ſciẽtiarum⁊ cauſa efficiens.vt.lʒ.fl.j..de pᷣſcrip.
lon.tẽpo.⁊.l.ij.S·om̃ia j.deveteri iure enucle.i In glo.q̊
incipit quia iuſtini.ibiS· eſt et aliud. Vel dic ꝙ ad libuũ
fuit impoſitũ cum nõ ſit nomen pꝛopꝛiũ:vt plenius.S.di⸗

xi.¶ In glo.que incipit qꝛ inũctus.i conſecratus in regẽ

In glo·que incipit ſuperioꝛ in fl ibi iſtam tantum. Tu
dic ꝙ imo eſt tota rubꝛica huius cõſtitutionis:quia geni
tiui pꝛecedentes conueniũt ad determinationẽ alterius

non faciunt per ſe partem nec per ſe cenſentur vt.ff. de au

ro et ar.le.l.et ſi non ſint S·perueniamus.ct.l.quicqᷣdS.
cum partes.de acquirẽ.rerum do.⁊.l.matre ·S·ſi quis rei
ſue. de rei ven.

5 α△ Hota ꝙ ex hoc mperatoꝛ inuocat
Additio ota ꝙ ex hoc ꝙ Imperatoꝛ inuocat

nomen dñi⁊ nos inuocare debemus.ex

quo infertur ꝙ notariꝰ in inſtrumẽto debet ſᷣm aliquos

apponere nomẽ dñi:aut nõ valet tale iſtrumentũ ſᷣm ſpe⸗

culum in ti.de inſtrument.cduione in · S. j. Jo.fabꝛi. Jo.

de platea ſolennis doctoꝛ⁊ Ang.de aretio in pꝛoemio
nſtitutionũ allegant gloſ. in aut.vt pꝛeponatur nomen
mperatoꝛis S. nos em.in verbo.auctoꝛitate.qꝙ limuãt

n arduis negocijs ſecus in leuibus ar.l’.leuia. ⁊ ibi Bar.
ff.de accuſatio.licet pꝛedicta gloſa illud non dicat/immo
videtur dicere ꝙ ſtante cõſuetudine ꝙ nomen dñi appo⸗
natur in inſtrumẽto:ſi nõ apponeret᷑ viciaret᷑ inſtrumen
tum:ex quo ĩfertur ꝙ cũ iſtud nõ reperiatur in iure cautũ
maxime in requiſitis ad ſubſtantiã inſtrumenti.de quibꝰ

per glo.in.l.generali de tabulis.li.x.C. Spe.vero ĩ dicto
G.j.ꝙ ſi dicta inuocatio nominis dñi Jeſu chꝛiſti omitta

tur nõ viciabitur inſtrumẽtũ ſiue in arduis ſiue in leuibꝰ

Et huiꝰ opiniõis fuit Bal.in pꝛoemio.C. ang tamen de
aretio.quẽ nomino angelũ lucis contrariã tenuit opinio
nem in pꝛoemio
cludit ꝙ inuocatio magni dei.vt puta. In nomine dñi eſt

fiẽda in pꝛin.inſtrumẽti/adeo ꝙ dicit᷑ de ſubſtãtia inſtru⸗

mẽti tex.iuncta glo.in dicto.S.nos em̃.in glo.ſuper ver⸗
bo.auctoꝛitate que exponit. In noĩie dñi.Aut q̃riturvtrũ
anni dñi vel natiuitatis ſint de ſubſtãtia inſtrumẽti:ita q;
ſi nõ apponatur viciet᷑ inſtrumẽtũ: cõcludit ibidẽ glo.pᷣ⸗
dicta in verſiculo:ſed nunquid ꝙ ſic/⁊ ſe fundat glo.pᷣdi⸗
cta ſuper cõſuetudine:ſi fueri ↄſuetudo talis nõ veniunt

apponẽdi anni incarnationisvel natiuitatis. In iſto paſ

ſu mihi videt᷑ ꝙ Ang.in loco.S.allegato nonviderat glo.
pᷣdictam. Nam ipᷣe ange.allegat dictã glo.ad hoc ꝙ anni
incarnationis dñi ſunt de ſubſtantia inſtrumẽti/ꝙ tñ pꝛe
fata glo.non dixit:immo potius contrariuʒ: qꝛ fundat ſe
Sabi ſuper cõſuetudine ꝙ nõ faceret/ſi de ſubſtãtia eſſet
Quicquid ſit in tantoꝛũ opinionũ diſcrimine: dico poſt
ange.in loco.vt.õ.nomen dñi debere per notariũ apponi
in inſtrumento per tex. in pꝛoemio Inſti.iuxta b ibi.

Ad ideʒ adduco hic tex.noſtrũ.ad idem tex. In nomine

nſti.verſiculo vel clarius.⁊c. Ubi con

dñi.ff.vtrobiq; veteris ⁊ noui.Et crederem ꝙ attenta ge⸗

nerali cõſuetudine hodierna q̃ in pꝛedi.ita ſe habet ꝙ nõ
als valeat inſtrumentũ niſi pꝛedieta tam nomine dũi ꝙæ
anni dñi incarnationis fuere appoſiti optima eſt cõſu le⸗
gum interpꝛes pꝛecipue in dubijs opinionibus doctoꝛũ
m doctrinã Bar. in.l.aſſiduis. C. ꝗ potioꝛes in pigno.
habẽt᷑.j.per.l.minime ff.de legibꝰ.⁊ in.l.de quibus.co.ti.
vide Bar. in pꝛoemio.ff.idem Bar. in rubꝛica.ff. de no⸗
ui operis nunciationc. Adde tex.in.c. In noiĩe dñi.xxiij.
diſtin. c. In nomine dñi.cx.de teſtibus·c.licet.xxvi.q.vji.
et in pꝛedictis hodie ſit cõſuctudini ſtandũ facit in argu⸗
mentum tex.in.l.teſtamenta.verſiculo. mos namq; reti⸗
nendus fideliſſime vetuſtatis eſt ⁊c.de teſtamẽtis.pquẽ
adduco ad iſtud pꝛetactum pꝛopoſitum.

mpatoꝛ pᷣmo deſcribit finalè
Ec q Ue. Srehon vel cauſam ſui oꝑis.

Sc&ᷣo materialẽ ⁊ artificialẽ foꝛmalẽ: ⁊ coclu
A dit duo.hoc facit ſũmatim.Diuide ſᷣm glo.vel
clariꝰ dic ꝙ pᷣma pars ponit multiplicẽ finalẽ cauſa huiꝰ
operis vſq; ad verſum.⁊ ideoq;.ibiponit cauſaʒ artificia
lem huius operis:vſq; ibi quibꝰ. Ibi ponit foꝛmalẽ ⁊ ma
terialẽ vſq; ad ·S.hoc igit᷑. IObi ponitur duplex finalis in⸗
tentio Imperatoꝛis: vna generalis quo ad totũ coꝛpus
iuris:alia ſpecialis q;tum ad iſtud volumẽ.i¶ Et ad eui⸗
dentiam quero an iſtud ſit conſtitutio vel quid:⁊ dico ꝙ
iſtud poteſt dici cõſtitutio: qꝛ qdð pꝛincipi placuit habet
vim.l.⁊ vocat᷑ conſtitutio.vt.il.j.ff.de conſti.pꝛincipũ.ſed
hic multa ſibi placuerũt.ergo ⁊c. Item poteſt dici pꝛoe⸗
miñ ⁊ natura ⁊ effectu:qꝛ reddit nos attentos /dociles⸗⁊
beniuolos:vt dicit glo.ar.l.j.ff.de oꝛig.iur. Item poteſt
dici epiſtola.nam ſalutatiões hodie in epiſtolis nõ ponũ
tur:ſed tm̃ nomen mutẽtis. Itẽ ⁊ in ſubſcriptione nomẽ
eiꝰcui mittitur:habet em hec epiſtola narrationẽ.pꝛimo.
nam narrat quattuoꝛ ſenatoꝛibꝰ vſq; ad.S.hoc igit᷑. Ibi
ponit concluſionẽ vſq; in finẽ:⁊ ſic erũt pꝛincipaliter due
artes ⁊ pꝛima ſubdiuidit᷑: quia pꝛimo ponit᷑ multiplex
nalis Imperatoꝛis intẽtio. Secundo rtiftcialts. Der
tio materialis ⁊ foꝛmalis.partes patent.vt.S. Sed dñs
Mar.diuidit cõſtitutionẽ in tres partes:qꝛ in pꝛima po⸗
nitur pꝛobitas imperatoꝛis vſq; ad.v.multitudinem.ibi
ponitur eius ſciẽtia in eligẽdo pꝛudẽtes ⁊ reſecando ſu⸗
erflua/ dando foꝛmã ſapiẽtibus.vſq; ad.S.hec igitur.
ibi cõcludit ⁊ dicit ſummarie:pꝛimo ꝙ imperatoꝛ intẽdit
quattuoꝛ facere. Pꝛimo donũ communi vtilitati facere.
Secundo pꝛolixuatẽ litium amputare.Tertio multitu⸗
dinem cõſtitutionũ ⁊ ſuperfluitatẽ reſecare. Quarto vnũ
codicẽ ↄponere hoc dicit.vſq; ad.S.ideoq;. ¶ Caſus in
terminis cõmode poni nõ poteſt.ſed fingas queſtionẽ ta
lem. Senatoꝛes q̃ſiuerunt ab imperatoꝛe ſic ſcimus ꝙ of⸗
ficium debet eſſe circa duo.ſ.arma⁊ leges.Circa arma ſci
mus vos benc intendille.ſed querumꝰ qualiter feceretis
circa leges. Reſpõdet imperatoꝛ:hec que nullꝰ eſt auſus
aggredi huc vſq; ipſe aggredit᷑:⁊ quattuoꝛ ĩtẽdit facere.
Pꝛimum eſt hoc donare vtilitati cõmuni.Secũdo lites
amputare.Tertio ſuperfluitatem cõſtitutionũ reſecare.
Quarto vnũ codicẽ componere ſub ſuo felici nomine qui
vocet᷑ Codex iuſtiniani.hoc dicit. Ex tex.auſus eſt Jau
di pꝛobitatẽ dñi imꝑatoꝛis ᷣm dñũm Mar In pᷣſenti.i.
tẽpoꝛe noſtri imperij ſᷣm Ja.de are(. Cõmuñnibꝰ nõ dico
publicis. Nam publicũ reſpicit pꝛicipaluer rem publicã
romanoꝛũ:ſed cõmune reſpicit oẽs.vt.l.j.in fl .”j. de cadu.
tol.voluit ergo in cõmuni oĩbus ꝓſpicerel Et pꝛolixita⸗
tem Jecce ſcdᷣm qð intẽdit imꝑatoꝛl Multitud ine E& cce
tertium quod voluit imperatoꝛ.⁊ ſᷣm dñm Mar.ponitur
impcra.ſcientiał Opoꝛtet.i.vtile eſt.
¶ Nota ꝙ imperatoꝛ voluit donare hoc opꝰ cõmunivti
litati. Item lites amputare. Item multitudinẽ legum re
ſecare. Item vnſi codicem componere.i Op. ꝙ littera ſi⸗
bi implicet cõtraria.nam verbũ pꝛeſentis tẽpoꝛis ⁊ pᷣteri
ti ſunt cõtraria.vt.l.verbũ erit.⁊ l.verbũ opoꝛtebit.ff.de
verbo.ſig.⁊ tñ hic ponit᷑ vtrũq; ſcʒ verbũ in pᷣſenti ⁊ ver
bum cenſuimꝰ.So.vt glo.qꝛ reſpicũt diuerſa v̈ba. Itez
op.quõ in pꝛeſenti donat cũ ſapientes compoſuerunt po
ſtea. So.quia incõtinenti cõpoſuerũt videct᷑ eſſe iã in pꝛe⸗
ſenti cõpoſitũ.¶ Item op.ꝙ male dicat neceſſario ⁊ opoꝛ⸗
tet/cum pꝛinceps ſit ſolutus legibus. vt.l.pꝛinceps. Fde
legi.So.expone neceſſario.i.vtiliter.⁊ opoꝛtet.i.vtile eſt.
¶ Quero an per hanc conſtitutionẽ madetur codicis cõ

De nouo Cogice faciendo.

poſitio?⁊ dicũt quidam ꝙ non:quia hic ſunt pꝛolata ver
ba de pꝛeterito ſcilʒ cẽſuimus:⁊ mandatũ reſpicere debʒ
futura.vt.l.ſi vo·S.ſi poſt credità.ff manda.⁊ verba de pᷣ
terito pꝛolata non diſponũt de pꝛeſenti. vt.l.ex hac ſcri⸗

ptura. ff. de dona. ⁊ ideo non puto ꝙ hic demandetur cõ⸗

poſitio:tamẽ quia ſcribitur ſenatoꝛibus qui non ſunt illi
qui coꝛrigere ⁊ compilare debeant. ¶ Item quia verba
dirigũtur ad honoꝛatum.i.ad ſenatoꝛes qui repꝛeſentãt
rem publicaʒ que ex hoc opere honoꝛatur: ſed eſt quedã
diſpoſitio ⁊ lex:quia non refert ⁊c̃.vt. l.cum pater.S.do⸗
natiõis.de le.ij.⁊ quia quicquid ſcribitur ſenatoꝛibꝰ per
pꝛincipem eſt lex generalis.vt colligitur ex.l.iij.j de leg.
¶ Item quero quando facta fuerit hec cõſtitutio.an poſt
compilationcem vtriuſq;. C. vel alterius.⁊ videtur ꝙ poſt
omnem compilationem cum dicat ſe donare:⁊ certuʒ eſt
ꝙ antiqua non donat:quia illa erant vicioſa ⁊ illas habe
bat res publica.Et ad declarationem huius queſtionis

quero quid demonſtret hoc ꝓnomen hec an iura vetera

coꝛrigenda:⁊ videtur ꝙ ãtiqua/quia rubꝛica dicit deno
uo codice componendo ⁊ non compoſlſilo.“
rcie quia littera dicit coꝛrigenda/⁊ ſic videtur añ cõ
ſtitutionem vtriuſq; C. facta. ecõtra videtur ꝙ on vtra
q; conſtitutionem codicis fuerit facta: nã quid eſſet di⸗
cere ꝙ donaret vtraq; iura incoꝛrecta ⁊ vicioſa. Pꝛeter
ea quomodo donaret illa cum res publica illa habebat.
¶ Item quia rubꝛica dicit repetite pꝛelectionis. Sed p⸗
mum verius ⁊ quocunq; exponas coꝛrigenda ideʒ eſt ef
fectꝰ ſi recte intelligas:nam ſi exponis coꝛrigenda pꝛo⸗
pꝛie conſidera duplicem demonſtrationẽ/ vnã mẽetalem
iſſi dicat imperatoꝛ hec ſcilʒ iam coꝛrecta in mẽete noſtra
coꝛrigenda tamen per actũ exterioꝛem.⁊ eſt hec demon⸗
ſtratio. alia.ſ.extrinſeca.vel ſi exponas iã coꝛrecta vt fa

De dictio cit Ja.de are.dic ꝙ dictio iaʒ habet demonſtrare tria tẽ⸗
ne iam. poꝛa. ſpꝛeſens pꝛeteritũ ⁊ futurum:a hic denotat futurũ

quaſi dicat imperatoꝛ hec iam coꝛrecta.i.dũ ⁊ qũ erunt
coꝛrecta. Ad contraria reſponde vt in quaterno atiquo.
¶ Op. ꝙ hic non debeat dici conſtitutio pꝛimi codicis cũ
ſit foꝛma mutata poſt eaʒ vt l.iuł·.S. ſed ⁊ ſiquis.ff ad ex
hiben. So non eſt mutatum in totum ſed in quibuſdam
particularibꝰ que nõ hũt alterare totũ:vt.l. ꝓponebat᷑.
ff. de iudi. ¶ Itẽ op.cũ ſit aliquid additum ⁊ detractũ di
citur eſſe effectum nonũ ius ciuile.vt.l.ius ciuile.ff.de iu⸗
ſti ⁊ iur. So.aut conſideras ipſum totale coꝛpus ⁊ nõ di
citur effectum nouum ius vt hic.aut cõſideras id quod
eſt additũ:⁊ tunc ſi põt conſiderari per ſe ⁊ illud dicitur
nouum ius vt in cõtrario alleg.nõ.ar.l.ſeruitutes.S·j.de
ſerui. C Ideoq; Decẽ fuerũt viri qbꝰ fuit ↄmiſſa codi⸗
cis cõpoſitio qͥ hic cũ ſuis cognominibus deſcribuntur.
h. d. vſq; ad.Squibus. Ut ponas caſũ in terminis finge
ꝙꝙ queratur ab imperatoꝛe ale⸗ viros ipſe elegerit ad
hoc opus fiẽdum: ⁊ ipſe rñũdet ꝙ tria conſiderauit.ſ.ope
ris ponderoſitatem / operis altitudinem /operis vtilita⸗
tem et ideo opoꝛtebat viros ſufficientes eligere: ⁊ ideo
eligit. x.viros ſufficientes ad hoc quos ·.nominat ⁊ co⸗
gnominat h.d. ¶ Nota ꝙ viri debent eligiſᷣm qualitatẽ
operis. Itẽ pꝛelatus debet curare ſubiectos ⁊ quis bene
adminiſtrare poſſit quod ſibi conceſſum eſt. Sp.ꝙ exq̃
ſtoꝛ ſit nomen offcij.vt l petitionẽ.S.egrediẽtem.de ad
uo.di. iudi. So.vt gl. ¶ Item op.ꝙ conſul ſit illuſtris nõ
tm̃ clariſſimus vt.l.jj.de offi.cõſul. So.aliud eſt in con
ſule vt ibi:aliud in cõſulari vt hic.qui conſularis eſt/qui
inſignia conſulatus poꝛtat ⁊ dignitateʒ expectat.¶ Que
ro qui dicãtur interagẽtes ⁊ dic vt glo.¶ Item quero qᷣt
fuerunt ſapientes in cõpilatione alioꝛum libꝛoꝝ.⁊ dic vt
glo.¶ Quibꝰ Joñs ĩperatoꝛ electis viris foꝛmã tradidit

vt pᷣfationes ⁊ ſił ia cõtraria reſecarẽt ⁊ his q̃ ĩi deſuctudi

nem abierunt claras ⁊ apertas leges nobis traderent ⁊
vnũ codicem componerẽt:⁊ ſingula oꝛdinatim ponerẽt
h.d. Vel dic bꝛeuiꝰ ꝙ hic traditur foꝛma operis ⁊ eiꝰma
teria.h. d. ¶ Pone caſum ĩ terminis:queritur ab impera
toꝛe qualẽ foꝛmã dederit ſapiẽtibꝰ electis. Rñdet ꝙ de
dit eis foꝛmam quã iuſſit ſeruari ſ.vt pꝛefationesſuꝑflua
2 contraria reſecarent niſi diuiſione adiuuẽt᷑ ⁊ eas etiã

quue in deſuetudinẽ abierunt claras.ll.componerent ad⸗

ꝓpterea viciãtur ĩmo valeant ⁊ generales ſicut ⁊ ille va⸗
lent.⁊ ſunt gñales q̃ miſſe ſunt ad certas ꝑſonas cõſilio
pꝛocerum vel ſine ⁊ poſtea ĩ hocvolumine ſunt deſcripta
h.d. ¶Cͤ Ex tex.pᷣterꝙ; referas ad oĩa ſupꝛadicta.ſ Diui⸗
ſiõe] Ex hoc collige ꝙ iudex dʒ teſtẽ diuiſione iuuare ſi
poteſt vt non videatur ſibi cõtrarius ne cadat in crunẽ
falſi vt plene dixi ĩ.l.cuʒ de etate.ff.de/ ꝓba. IJmmo ꝓpo⸗
nitur augmentatiue non coꝛrectiue ꝓpter copulaʒ ⁊/qᷓ
ſibi adiung it᷑. vt plenius:j.dicam.¶ Eerba eoꝛum..Ex

hoc collige ꝙ ſi vnus contrahentium dicat ꝙvult ſibi fie

ri inſtrumentũ ad ſenſum ſapientis ſᷣm ꝙ ſapiens poteſt
mutare verba non autem mentẽ. de quo plene nõ.in.l.ſi

maãdato.S En 1 n pmo loco Hota duo pᷣmo argu
mentãaãdum eſſe ab oꝛdi
MNota ſuperſlua reecanda ⁊ taliter ne id ꝙ remanet re⸗

ne. ſecũdo ꝙ oꝛdo ſit ſeruandus.

maneàt defectiuũ ſed perfectũ ⁊ iolidũ. Item nota om
nia: contraria reſecãda.Alia notabilia dixi ſuper tex.
¶ Ad hãc partem op.pᷣmo ſᷣm gl.ꝙ omnia ſuperflua nõ

ſunt reſecata ĩmo aliqua reperiuntur. vt. l.fi.⁊.l.arbit᷑.ff.
der dic ae pgignon ſen certe gloſ.nõ bene facit opponen⸗

do de illis.ll.quia hic dicit nil ſuperfluume ſe ĩ hoc codi
ce ⁊ ille.ll.ſunt in.ffo.veteri:⁊ ideo melius eſſet opponere
de.l. ſi quis in conſcribendo.jde epiſ.⁊ cler.que lex repe

titur.S.de pac.So.vt per glo.dict.l.arbit᷑.⁊.l.fi.de diſtra

ctio.pign. Ael dic ꝙ nõ ſunt ſuperflua.qꝛ in vna plus eſt
qᷓ; in alia. Et eodẽ mò reſponde ad.il.raptoꝛes.j. de epiſ.
⁊ cleri.que repetiturã ti.de rap.vgi. Vel dic ꝙ ideo po⸗
nunt᷑ in pluribus locis quia faciũt advtrãq; materiam:⁊
ideo neceſſariũ fuit eas repeti. 6 Itẽ op ꝙ aliqua contra
ria reperiant᷑.vñ ob.ſᷣm glo.l.ſi poſt·.j.de iur.⁊ fac.ig.ad
l.cum putareʒ.ff. fami.her. Sed certe glo.non debuit de
illis.ll.opponere cum vna ſit in codice alia in. ffo.⁊ ideo
melius fecit opp.de.l.ſi donatione.⁊.lł.illud.de col.que

vigdentur ſibi contrarie: quia vna dicit donationem non

eſſe conferendam.alia ꝙ ſic.ſed dic ꝙ illa contraria diui
ſione iuuantur.namvna lex loquitur de ſimplici donatio
ne.alia de donatiõe cauſa moꝛtis.Et ſi dicas ſi diuiſiõe
iuuantur:ergo non ſunt contraria. Pꝛeterea ⁊ lex ꝙ nul
la contraria debent reperiri in hoc lib.vt.l.ij.S·contrari
um·j.de vete.iur.enu. Reſpondeo aut conſideras appa⸗
rentiam:⁊ vid entur contraria/aut cõſideras mentem in
trinſecus ⁊ non ſunt contraria:aut cõſideras declaratio

nez iudicis ⁊ doctoꝛis qui declarant mentem legũ.⁊ eti⸗

am pᷣm hoc non ſunt contraria quia concoꝛdantur et iu⸗

uantur. Item op.ꝙ dictio immo/ponatur coꝛrectiuevt Ne dictio
l.ſi vehenda ·S.pe.⁊ fl.ff. ad.l.rodi.de iac. So.hoc opera ne immo.

tur dictio ⁊/que hic adiungit᷑ ⁊ non in contrario.Sic et
ałs relatiuum quis vel qui.habet de ſuinatura determi⸗
nare ⁊ reſtringere:ſi tamen copula ſibi adijciatur vel di⸗
ctio implicatiua.vt.l.ſi quid harum/S.interemptuʒ.ff.de
le.iij.⁊.l.hec adiectio. Vel dic aut in oꝛatiõe que pꝛece⸗
dit dictionem immo eſt maioꝛ ratio qᷓ; in ſequenti/⁊ non
coꝛrigit᷑ pᷣma vt hic.aut eſt maioꝛ in ſecũda qᷓ; in pᷣma et

ppma coꝛrigit᷑:vt in ðᷣrijs. Vel dic ꝙ aut dictio ĩmo/adij⸗

cit᷑ ⁊/ vel alia ĩplicatiua ⁊ tunc nõ ponit᷑ coꝛrectiue:vt h.
aut non adijcitur dictio ĩplicatiua/vel copula et/tũc aut
dictio ĩmo ponitur inter contraria ⁊ ponitur coꝛrectiue
vt in contrario:aut ponitur inter diuerſa ⁊ non ponitur
coꝛrectiue:vt.l.iubemus·S.ſane.j.j.de ſacroſanc.eccle.
¶ Item op.ꝓ male appellet hunc codicem ſanctionem:
immo ſanctio ſumitur pꝛo toto coꝛpoꝛe iuris:vt in pꝛoe⸗
mio.ffoꝝ.So.tribꝰ modis accipitur ſãctio/ vno modo:
pꝛo Aeider lege non intelligas diſtributiue ſed collecti
ue. id eſt pꝛo omnibus legibꝰ ſimul iũctis:vt in ↄtrario.
Alio modo ſumitur pꝛo volumine codicis:vt hic. Alio
modo pꝛo quadam lege penali:vt.l.ſanctio.ff.de penis.
¶ Item op.ꝙ non ſit argumẽtum ſumẽdum ab oꝛdine:
vt.l.cum paterS.fidei tue.ff. de le.ij.Sol.aut eſt iur diſ⸗

poſitio ⁊ ceſſat argumentũ ab oꝛdine vt in contrario:naʒ

cum a nomine ſumatur quedã coniecture patet ꝙ nõ ha⸗
bent locum vbi eſt certa iuris diſpoſitio:quia in incertis
non certis.⁊c.vt.l.continuus·S.cum ita.ff.de verbo.ob.
et. l. pediculis.S· argento ff.de auro ⁊ argen.le.aut nõ eſt
certa iuris diſpoſitio:⁊ tunc in dubio ſumimꝰ argumẽtũ

Fo. II.

ab oꝛdine vt hic.¶ Itẽ op.ꝙ oꝛdo nõ ſit ſeruãdus vt hic. QOꝛdo an
Z..nec eniĩ.ff. de ſolu. So.aut oꝛdo eſt de ſubſtãtia rei ge⸗ ſit ſeruan⸗
ſte: vel dat foꝛmã rei ꝙ idẽ eſt/⁊ tũc debet ſeruari:omiſ⸗ dus.
ſus viciaret vt hic.aut oꝛdo nõ dat foꝛmã rei vel non eſt

dẽtes ⁊ detrahẽtes veteribꝰ: ⁊ verba mutãtes vt clario
res ſint:⁊ ĩvnũ codicẽ reducãt:⁊ eas oꝛdinatun ponãt ⁊
ſub cõgruis titulis ⁊ cũ die ⁊ ↄſule:vt ex die ⁊ ↄſule ⁊ ea
rũ cõpoſitione appareat oꝛdo.⁊ ſi careat die ⁊ cõſule nõ

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

de ſubſtantia ⁊ tunc non debet ſeruari/⁊ omiſſus non vi⸗
ciat rem de qua agitur vt in contrario et.l.pꝛepoſteri.j⸗
de teſtamen. ¶ Item op. ꝙ non valeant ſine die ⁊ conſu⸗
le.vt.l.ſi quaj de diuerſis reſcrip.Sol.aut queris an lex
valeat ſine die ⁊ conſule ⁊ dico ꝙ ſic: ſi eſt redacta in coꝛ⸗
poꝛe iuris:vt hic.aut q̃ris de reſcripto an valeat ſine die
et conſule.et dico ꝙ non:vt in contrario niſi eſſet reda⸗
ctuʒ in coꝛpoꝛe iuris.aut queris de inſtrumento:an va⸗
leat ſine die ⁊ conſule ⁊ dic ꝙ aut loqᷣmur de inſtrumento
publico aut in pꝛiuato.in publico dic ꝙ nõ valet ſine die
7 cõſule.vt in aut᷑.vt pꝛepo.nomen imperato.in pꝛincip.
⁊.l.j·S· editiones.ff.de eden.in pᷣuato eſt opinio /quidam
ꝙ ſic:alij ꝙ non per.l.cuʒ tabernam ·S·idem queſijt.ff.de
pigno.ego puto ꝙ debeat apponi nec in.l.cum tabernaʒ
queritur an debeat apponi dies vel non: immo poſſuʒ di
cere viciari ibi ſcripturam licʒ ibi non vitietur pignoꝛis
obligatio de qua aliter conſtabat.vt.l.contrahitur.ff. de
pign.¶ Item op.ꝙ ea que ſunt reſcripta ad certas perſo⸗
nas non habeant vim legis generalis:vt.l.ij.j de legi.et
conſti.So.vt gloſ.⁊ iunge ſimul ſo. Et dic ꝙ aut impe⸗
ratoꝛ reſcribit eo animo vt eſſet ius cõmune:⁊ non pꝛiui⸗
legium alicuius ⁊ hʒvim.l.generalis.aut reſcripſit in pꝛi
uilegium alicuius:⁊ tunc aut illud pꝛiuilegium eſt reda⸗
ctũ in coꝛpoꝛe iuris ⁊ habet vim legis communis vt hic
niſi eſſet expꝛeſſe dictum ꝙ non haberet locũ in alijs per
ſonis:aut non eſt redactum in coꝛpoꝛe iuris ⁊ non valet
vt lex generalisvt in cõtrario. C Hoc igitur.iperatoꝛ
vult oſtendere duo. Pꝛimũ ꝙ ipſe eſt ſollicitus ad bo⸗
num commune.Secũduʒ ꝙ de cetero.ll.ex iſto.C.nõ ex
alijs allegentur.h.d.¶ Diuide in duas partes:quia in ꝑ⸗
ma parte imperatoꝛ ponit concluſionem ſue intentionis
generalem:quantum ad totum coꝛpus iuris que colligi⸗
tur ibi ſtudentes ⁊c.vſq; ad ver.vt ex eo.ibi ponit cõclu⸗
ſionem ſpecialem quantũ ad iſtud volumen vſq; in finẽ.
¶ Pone caſũ in terminis ſic. Querunt ſenatoꝛes a pᷣnci⸗
pe.quare nobis hanc epiſtolã ſcripſiſtis reſpondet im⸗
peratoꝛ ꝙ pꝛopter duo.pꝛimo vt ipſi videant quałr eſt in
tentus circa bonum commune:⁊ vt videant ꝙ ipe ſtudet
certas ⁊ indubitatas leges in vnum codicem eſſe reda⸗
ctas:⁊ ipſe tantum modo in iudicijs decetero allegttar.
h. d. C Sequentia leguntur extraoꝛdmnarie vſq; ad ti.de
ſacroſan.eccle. Jacobus Butrigarij. .
Add iti Adde hic ad finem pᷣncipi an liceat ali⸗
tio. cui fame ſeu honoꝛi alteriꝰ aliquid de⸗
tractando dicere:Pic ſimpliciter ꝙ non.not.in.c.ho mi⸗
cidioꝛũ.de peni.di.j.⁊ ibi.glo.in vᷣbo.detrahit.que tales
vocat detractoꝛes homicidas:quia qᷓ;tum in eis eſt pꝛi⸗

uant animã que melioꝛ eſt pars hominis vita:duʒ negat

virtutes quibus anima viuit eſſe in ea:vt puta ſi quis di⸗

cat ſapientem ſapiẽtiam non habere:caſtum caſtitatem.
Sicut iudei dicentes Chꝛiſtũ in belʒebuth demonia eij⸗
cere.xxj.diſtin · S.j.et hoc eſt peccatũ contra ſanctũ ſpiri

tum.c.ſi euangelica.lv.di.xxxij.q.v.qui viderit.⁊ hoc eſt

er̃ iudiciuʒ. In iudicio vero ſi cauſa illud requirat:licet

alteri detractare.l.eum qui nocentem.⁊ ibi bar.ff de iniu
rijs.in aut᷑.de non alienandis ·S.pe.et maxime ſi intereſt

reipublice quia ſpurius falſarius vel homicida de quo ꝑ

cy.in.l.ſi non ↄuitijjde iniurijs in.viij.q. Idem cy.in.l.
iij . de liber. ⁊ poſthu.Hu.⁊ hoſt.in ſũma de iniurijs ex.
pↄtra nos.canoniſte in.c.accedens.de purga.ca.oldra⸗
us conſilio.ciij.incipi.cõſueuit dubitare.aʒo.in ſũma
de infa. bal.hic in quarta oppo.⁊ quando poſſit impune

iniuria dici per ange.in.lł.iij.de liber.⁊ poſthu·j.faciũt qᷓ
nota.per bar.⁊ ange.in.l.que omnia.ff.de pꝛocur.notant
guillermus de cu paul. de caſtro.bal.ange. et ibi alex. et

imoꝛtalis fame iaſon de may.in.il.fi.ꝙ qſq; iuris in aliuʒ
ſtatuerit.ff.in.j.colum. verſiculo.item facit.⁊c.et in vᷣſi⸗
culo tertio facit.c.⁊ ibi bar.⁊ ſaly.Nã licet diceres tu mẽ
tiris vel teſtes eſſe falſarios pecunia vł aliter coꝛruptos

pꝛo defenſione iuris mei ſᷣm pꝛefatos doctoꝛes in locis
vbi.S.per ang.in.l.apð labeo·S.ꝙ ait.⁊ in.l.iniuriaꝝ·S·ſi

quis.ff.de iniurijs.bar. in.l.ſi quis extraneꝰ.ff. de acqui.

beredi. et ibi doctoꝛes per iaſonem in.l.non ſolum · S.

moꝛte. de noui operis nunciatione.ff.per abbatem in.c.
cum te.de re iudi.ex.alex.in.l.turpia.ff.de leg.j.⁊ ibi ante
bar.abbas in.c.eam te.de iureiurã.alber.de roſaã ſcðᷣa
parte ſtatutoꝛum.q.xliiij.incipi.ſed quid ſi quis.⁊c̃.aut
cauſa hoc non requirit nec facit ad defenſionem cauſe ⁊

tunc non eſt licitum alteri maledicere.l.quiſquis.de po/
ſtulãdo.⁊ ibi bal.cõtra aduocatos ꝓꝛumpentes in vᷣba
iniurioſa potius ad inuidiã loquẽtes qᷓ; iura partium re
leuãtes:vtinã ab iſtis illicitis ſuꝑfluiſq; abſtinerẽt facũ⸗
di aduocati andegauẽſes.Si vero loquamur in e iudi⸗
cialibus non licet alicui ↄuiciari:reqre.not.in.c.ſi pecca
uerit.ij.q.ij.adeo tamen ꝙ dicẽdo alicui veritatem ſim⸗
pliciter iſtud eſt licitũ ſᷣm iacobũ de bel.viſu.⁊ bal hic ꝙ
ego intelligo ꝓcedere iuxta doctrinã bar. in dic.l.eum
qui nocentem.per panoꝛ.in.c.nouit.ex.de iudi.vbi ſi
peccauerit frater tuus.⁊c̃.¶ Hic ſuꝑ vᷣſiculo tex.noſtri
in · S.· j. dum tex. dicit Theophilũ virũ ⁊c̃.dic ꝙ doctoꝛa⸗
tus eſt dignitas.tex.in.c.quanto.de magiſtris ex.Et ibi
panoꝛ.in notabilibus vbi allegat tex.noſtrum hic.idẽ te
net Bar. hic in.ij.col.vᷣſicu.quero circa hoc ⁊c. Et ꝙ do
ctoꝛatus ſit dignitas patet:qꝛ doctoꝛ habet iuriſditionẽ
oꝛdinariam in ſcholares aut.habita.⁊ ibi Bal...ne filiꝰ
pꝛo patre.⁊ tex.in pꝛoemio.ff.S.fl.⁊ habere iſtam iuriſ⸗
dictionem eſt dignitas quod apparet:qͥa als repellunt
vt infames.vt.l.pꝛetoꝛ.ff.de his qͥ not.infamia.fateoꝛ ta⸗
men ſᷣm bar hic.ꝙ doctoꝛ non eſt illuſtris vt in pꝛoemio.
ff ſi tamen doctoꝛ legerit per viginti annos dicet᷑ comes
ſacri palacij:vel clariſſimus.de quo per abba. in.c.pꝛo⸗
poſuiſti. ex. de taore⸗ ct.l.j.⁊ ibi.io.de pla.de pꝛofeſſo.
qui in vꝛbe conſtã.vide tex.ad hec dicta.in·S.reliquos.
in aut.vt liceat mr̃i ⁊ auie coł.viij.panoꝛ.in dicto.c.quã⸗
to.tex.in.l.alexandrinis.de decurio. C.li.x.ibi io.de pla.
⁊ luc.de penna.poſt bar.ibi in pᷣmo nota.inter quos repe
rio dñm doctoꝛem anſelmũ reynaldũ in floꝛẽtuſimo an⸗
degauoꝛũ pꝛimam obtinens in iure ciuili cathedram oꝛ⸗
dinarie legentem:necnon dñm henricũ de carnaret pᷣmã
in iure canonico obtinẽs regẽtiã virũ ſumme theoꝛice ⁊
pꝛactice officialẽ reuerẽdi ĩ xpᷣo patris dñi andegauẽſis
epiſcopi.at etiam dñm paſſinũ.iuris vtriuſq; doctoꝛem
diſertiſſimũ in pꝛedicta andegauoꝝ achademia lecture
oꝛdinarie ac tutele reparatiõibus lectionum ſuoꝝ ſcola⸗
rium incumbẽtem:non pꝛetermittẽdo ſpeculatiuũ virũ
lectura facundũ doctoꝛem meritiſſimũ regentem in pᷣdi⸗
cta vniuerſitate dñm egidium de comers:vulgariter vo⸗
catum langlade officialem reuerendiſſimi cardinalis de
lulanburſo epiſcopi ſenomanẽſis.non pꝛetermittendo
honoꝛatiſſimũ iuris vtriuſq; doctoꝛem regẽtem in facul
tate ciuili dominũ ludouicũ de la honue:quẽ mihi ſemꝑ
reperi amicum/totũq; paratuʒ.cui me ad antidota reco⸗
gnoſco obnoxium.⁊c̃.necnon cariſſimum amicũ meum
iuris vtriuſq; doctoꝛem conſiliariũ ac vice pꝛeſidentem
ducatus ſeu concilij andegauie dñmæfranciſcum laſnier
regentem in facultate ciuili:in locum dicti la honue.cuiꝰ
anima in pace requieſcat:regratiãdo litteratiſſimo viro
ac nobili in legibus liceñ.ſcientie ac bonoꝛũ moꝛum dire
ctoꝛi magiſtro ioãni arnauld. capitaneo de bꝛiulay auun
culo iam dicti laſnier.¶ Ex pᷣmiſſis eſt inferendũ ꝙ infa⸗
mes ⁊ apoſtate ⁊ ſimiles qui nõ ſunt capaces nõ poſſunt
doctoꝛari qð pꝛocedit etiam in iudeis qui doctoꝛari non
poſſunt:quia ſunt incapaces alicuius dignuatis.lʒ.fi.. de
iude.et ibidem bar.cõcludit ꝙ iudeus non poteſt docto⸗
rari: ⁊ ita ſe dixit ałs conſuluiſſe cuidam iudeo de quo
per ummoꝛtalem iaſonem de map.in rubꝛica.ff. de iuſti⸗
tia et iure panoꝛ in dicto.c.quanto.S.allega. Vnde per
pꝛemiſſa teneo doctoꝛatum eſſe dignitatem:nec obſtat
opinio bar.in.l.ex eo.de milit.teſtam ff.vbi concludit
nec miles/ neq; doctoꝛ dicantur habere dignitatem. ⁊c᷑.
alibi vt in locis ſupꝛa allegatis tenet contrarium idem
tenuit in pꝛoemio.ff. contra moꝛem ſuum ſolitũ:ſibi con⸗
trarius:ſatis poteſt dici ꝙ doctoꝛ ſaltem legens inconti⸗
nenti ꝙ incepit dicatur dignitatem habere ꝓbatur ma⸗
xime cum habeat iuriſdictionem oꝛdinariam ſuper ſcho
lares.dicta aut᷑.habita.quam iuriſdictionem non habe⸗
ret ſi dignitatem per doctoꝛatum habere non diceretur
ſm bar. hic in.iij.col.idem voluit panoꝛ.in dicto.c.quã⸗
to. de quo per franciſcum de zabar.in clemen.iij.de ma⸗
giſtris.et ibi tex.iuncta glo.ibi. Quero vtrũ doctoꝛ eo
ipſo quo doctoꝛ eſt nobilis eſſe dicatur:Dic ꝙ ſic. vt not.
mn.l pꝛouidendum.i. de poſtu.in verbo nobiliſſimos.iun⸗
cta glo.ij.et ibi.cy.de piſtoꝛio.declarans/ an et quando
ſcientia nobilitet vel non:et que nobilitas ſit pꝛeferenda
ſanguinis vel virtutis pꝛoueniẽtis pꝛopter meritum de
qua nobilitate habetur in.l.diximꝰ.S.ſi pater.in fine ſui:

De emendatione Juſtiniani Codicis. Fo. III.

vbi dicitur vulpinianus nobiliſſimus.⁊c.ff.de excuſ.tu.
⁊ cu.hinc dixit panoꝛ.in.c.de multa.ex.de pꝛebendis.in
verſi.circa ſublimes.i.nobiles/quaſi ſupꝛa alios eleuati
ſeu limen poſiti:tales enim perſone non repꝛobãtur ab
eccleſia quinimmo honoꝛantur in collatiõibꝰ beneficio⸗
rum. ¶ Et nota bene ꝙ perſone litterate equiparantur
nobilibus .intellige tamen panoꝛ. dum dixit. ibidem

equiparatur nobilibus id eſt nobiles ſunt:per iura ſupꝛa

allegata ⁊ eccleſia honoꝛat perſonas litteratas non ſolũ
verdo:ſed etiam facto:vt ſubueniẽdo eis de pĩguibꝰ red
ditibus eccleſie pꝛe alijs minus litteratis:⁊ hoc nõ ꝓue⸗
nit ex alio niſi ꝙ ſcientia pꝛodeſt nedum habenti: ſed
etiam toto vniuerſali eccłie.Hã vꝛbs ſine litteratis regi
non poſſet in aut᷑.habita.j.ne filius pꝛo patre: alibi dr̃ ꝙ
eccleſia vniuerſitatis admodũ ad ſui regimẽ indiget vi⸗
ris litteratis.c.cum ex eo:de electio.lib.vj.⁊ ibi Philip
pus fran.Et pꝛopter hanc cauſam eccleſia diſpenſat cũ
Poõne ſci⸗ volentibus ire ad ſtudiuʒ litteraꝝ vt poſſint ſe abſentare
entie qͥdã ab eccleſijs etiam curatis per ſeptennium: ⁊ vt non tene
fiunt que antur interim pꝛomoueri ad ſacerdotium:vt in dic.c. cuʒ

ałs non. ex eo.⁊ per hanc conſiderationem ⁊ multas alias cõiter

doc concludunt in.c.pe.de magiſtris:ꝙ religioſus de li⸗
centia ſui pꝛelati poteſt pꝛomoueri ad officium docendi
nec aliqui doct.diſcrepant niſi parum ſapientes: ⁊ idem
archi. xvj.q.j.c.monachi:⁊ ideo dixit Hiero.ſcribendo
ad ruſticum monachum:lõgo tempoꝛe diſce que poſtmo
dum doceas ⁊c.ꝙ facit contra aliquos qui bꝛeuiſſimo tẽ
Nõ. ali⸗ poꝛe ſtudentes nimis cito aſcendunt cathedram ⁊ pa⸗
quos ſcho rant alijs ruinam:ꝙ non eſt ab aliquo tam cito pꝛeſumẽ
lares. duʒ.xlviij.diſt · S.j.c.ſic viue.xvj.q.j.de peniten.diſt.ij·S.
hec que:quia nemo repente fit ſummus tex.iuncta gloſ.
in ver. inſtructus. in.c.tuzʒ ex litteris.ex.de ĩ integ. reſti.
gkia epi.xij.q.ij.faciũt que notãtur ĩ.c.offi.ex.de electio
ne. vbi dicit tex. ꝙ quis non debet eſſe arrogans vt vclit
eſſe magiſter anteq; ſit diſcipulus.idem in.c.miſeruʒ.lxj.
di.c.ſi clericatus.xvji.q.j.c.cũ in magiſtrum.de electione

⁊ in. c.oꝛdinatos.lix.di.aliquando tñ pꝛopter defectũ ſa-

pientis eligitur qͥ ał'as repelleretur: de quo vide Paul.
de caſt. in.l.j.qui ⁊ aduer.quos in integrum reſtitutio po
ſtul. tex in.l.non tãtum·S.neq; enim.⁊ ibi gloſ.l.ij.S.fi.ff.
de decurio.l.ij.qui etate ſe excuſ.C.li.x.notat᷑.in.l.iij.iun
cta gl.fl.ff. de iurc ĩmu.in.l.vt gradatim ·S.quotiẽs.ff. de
muner.⁊ hono.¶ Ex pᷣdictis eſt inferendum ꝙ ex bꝛeui⸗
tate tempoꝛis non pꝛeſumitur quid perfectum:plena per
fectio licet ex curſu tempoꝛis pᷣſumptio aliquando legi⸗
tima oꝛiri dicatur vt in caſu.l.ſing.ſi filius.de petitio.he
redij.pᷣm Bar.ibi ⁊ in l.cũ te minoꝛẽ.⁊ in.l.ſiue poſſide⸗

Mõ.ð il⸗ tis.⁊ ibi bar.poſt Cy.de piſtoꝛio.. de ꝓbatio.facit totꝰ

los qͥ ſũt ĩ tit.ne de ſtatu defunc.il.fl.ſi ma factus ratam habuerit
moꝛapetẽ venditioj.in l. poſt moꝛtem. ibi Bal. ff. de adop.ſaciunt
di us qð notata per Panoꝛ. in. c.venera.in expeditione gloſ.ma⸗
bñt ĩ offõ gne in ver.conſtituat᷑ de dolo ⁊ contumacia er.vbi con⸗
vł bñficio cludit per illam glo.ſingu. Panoꝛ.ꝙ non pꝛoſcquẽs ius
quod habet ad beneficium per lapſum.x.anno.excluſus
dicitur.idem panoꝛ.in.c.capłʒ.de reſcrip.in penulti.col.
idem ego reſpondi alas andegauis de quodam pꝛeten⸗
dente ius in aliquo officio iudicature qui initiato pꝛoceſ

ſu ad dictum officiũ pꝛoceſſum doꝛmire fecerat per.x.an

nos ⁊ vltra dixi non eſſe vlterius admittendum ad pꝛo⸗
ſecutionem cũ ex tali tempoꝛe obliuio inducta cenſeatur
⁊ ſit per cõſequens quedam tacita renũciatio per ea que
vult panoꝛ.ibi vt.S.not.in ·S.qͥd aũt.le.j.⁊ ibi ang.de arc
tio. ĩſti.de vſucapi.glo.finalis in.il.licct .jde aqͥ. ⁊ amit.
poſſ.ſſione.cum curſu decẽnij obliui.pᷣſumatur quicquid
dicat bal.in.c.querelam.de electio.ex.vbi vult ꝙ in his
ſtetur arbitrio iudicis. Idem tenuit panoꝛ.in.c.j.er̃ de
officio vicarij.in pᷣma oppo.quẽ bene pondera qꝛ perpul
chꝛe limitat pꝛecedens dictum: dicens in non pꝛoſequẽ⸗

do quem pꝛiuari: verum ſi monitus fuerit.⁊c̃.non alas.

⁊c.ad idem faciunt q̃ habent᷑ in.c.cũ in cũctis.et ibi glo.
inno.panoꝛ.et alij canoniſte er.de elec.dum loquitur ibi

de obtinente dignitatem ĩferioꝛem epiſcopali dignitati

ue licet nõ pꝛomoueatur tñ per lapſum non anni perdit
uum beneficium cum ibi monitio requiratur de pꝛomo⸗
Poctoꝛ pᷣe uendo.nec obſtat.c.licet canon.de elect.li.vj.⁊ alia iura
ſumptiõe vulgaria quia de alijs beneficijs loquũtur.
iuris ſapi- ¶ Quero ſecũdo ex pꝛemiſſis.doctoꝛ qui pꝛeſumptionc

ens dicit᷑. iuris ꝑſumitur peritus:vt notat dñs cy. de piſtoꝛio.in.l.

actoꝛ j.de ꝓba.allegat in ar.glo.in.l.ij.de ꝓba.⁊ pᷣſump.
ff.quã glo. inducas ſᷣm cy. vbi.S.ꝙ doctoꝛes ꝓpter eoꝝ
ſcientiã cminẽtem ad officia ſenatoꝝ pariſius quotidie
aſſumũtur:⁊ vbiq; per totam franciã ad iudicaturas.Et
glia inferioꝛa et ſuperioꝛia eligi cõſueuerunt ꝙ doctoꝛi⸗
bus toloʒanis meritiſſimis:⁊pꝛecipue dño bauł cõſilia⸗
rio ad latus pꝛincipis quotidie inſiſtente/necnõ multis
oꝛelia.doc.eueniſſe compertũ fuit inter quos reperio do.
anth. de petru.legum doc.caturceñ.aduocatũ regium fa
moſiſſimũ pꝛeceptoꝛẽ meum.⁊ doctoꝛi volẽti ingredi in
curiam pꝛincipis non debet ꝓhiberi ingreſſus.Sed de⸗
bet ad:mitti etiam ad ſecreta iudicum.l.vlti.j de offi.di⸗
uerſo.iudi.idẽ tenet ʒabar.in dic.clemen.ij.Doctoꝛ ma⸗
xime ad iudicaturã aſſumptus qui fert ſentẽtiam in tam
bꝛeui tẽpoꝛe ꝙ non eſt veriſimile ꝙ acta pꝛoceſſus vide⸗
rit ac ponderauerit iura partium vt in.c.j.de re iudi.in
vj.c.iudicantem.xxx.q.v.vult bar.in.l.ꝓbatam.j.de ſen⸗ Bꝛeuitas
teñ.⁊ interlo.oĩm iudi. Vtrũ talis ſentẽtia valeat de iu⸗ tẽpoꝛum
re: Reſpondeo ꝙ non.immo eſt ipſo iure nulla.ſᷣm bar. vtrũ anul
in dic.l.pꝛobatam.⁊ in dicto.c.i icantem.⁊ ſic ex bꝛeui let ſniam.
tate tẽpoꝛis perpere iniquitas ſententijs ſᷣm ange.peru.
in.l.iudices.⁊ ibi immoꝛtalis iaſon de may.in pᷣmo not.
.de iudi.poſt inno.in.c.cum bertoldus de re iudi.idem
bar. in.l.ex ſtipulationej.de ſentẽ.⁊ inter.oĩm iudi.anth.
de lup.et panoꝛ.iĩ.c.ij.de re iudi.⁊in.c.eccłia poſt glo. ibi
de ↄſti.ex tex.iũcta glo.in.c.tũ ex lr̃is de ĩtegrũ reſti.ex.
⁊ ibi vide panoꝛ.in.viij.nota.qͥ declarat bar.in iſto paſſu
facit glo ·in.l.ſed ⁊ ſi ine pᷣtoꝛẽ.S·quotiẽs.ff.ex quibꝰ cau⸗
ſis maio.tex.in.l.ſi finita·S.nõ aũt.ff.de dãno infecto.ad
pmiſſa facit lex.⁊ ibi glo.in.c.põderet.l.di.vbi dicitur ꝙ
tẽpoꝛe egemus vt aliquid maturius agamus.⁊c̃.ꝓpter
qð arguit ibi geminia.cõtra iudices qͥᷣbus de mane mit⸗
titur pꝛoceſſus ⁊ in veſperis ferunt ſentẽtiam:ꝙ ſint ipſo
iure nulle quia non pꝛeſumitur ꝙ de cauſa cognouerint
ſcðo facit lex in.c.ad noſtram de cenſ.per quem tex.bal.
ibi inuehit ̊ iudices fabꝛicãtes ſenten.non ruminã pꝛo⸗
ceſſũ.⁊c̃.Tertio facit qð vult petrꝰ de anch.ↄcilio.lxxij.
incipi.viſis.⁊c.alex.con.ccclix.viſis verbis rapha.cu.
con.clxx.videtur pꝛima frõte rapha.ful.con.xj.incip.qͥ⸗
dam petrus.⁊c᷑. Et dixit dominꝰ iaſon viua voce quo
iſtud facit contra ruſticos qui illamet die qua factum eſt
compꝛomiſſum pꝛoferunt laudum quod nil valet iaſon
n dic.liudices.in.j.colũ.circa finem.verſiculo quarto
acit. Tc.
¶ Qucro tertio pꝛincipaliter quibus vicibus debet do⸗
ctoꝛandus examinari anteq; ad doctoꝛatum pꝛomouea⸗
tur:dic ꝙ tribus vicibus.ſᷣm bar.in.l.vnica. de allet. li⸗
bꝛo.x.C.panoꝛ.in.c.cum ſecundum penul.col.ex.de pꝛe⸗
ben.ad hoc.l.magiſtros.⁊ ibi.io.de pla.poſt bar.de pꝛo⸗
feſ.et medicis.C.lib.x.et ibi.bar.in fine dixit enumerari
omnia que in doc.requirantur. Ita ſe habet conſuetudo
ſᷣm panoꝛ.in dic.c.cum ſecundum.arch.in.c.de quibuſ⸗
dam.xxxvij.di.non enim poteſt depꝛehendi vnica exa⸗
minare ſententia hominis/ꝙ facit contra ſcholares qui
vnica examinatione faciunt ſe pꝛomoueri ſᷣm panoꝛ.in
dic.c.cum ſecundum.in penul.col.
¶ Quarto pꝛincipaliter querit᷑ quis debeat magis ho⸗
noꝛari /an doctoꝛ vel miles:Dic ſᷣm bal.in rubꝛica.ff. de
iuſti.et iure.ꝙ doctoꝛes legum ſcientes debent pꝛeferri.
ſed non doctoꝛelli. an. in.l.tribunus.ff.de teſtamen.mi⸗ Honoꝛã⸗
li. eſt in alia opinione:ꝙ tempoꝛe guerre ſunt magis ho⸗ di ſũt do⸗
noꝛandi milites:ſed tempoꝛe pacis ſunt magis hono⸗ ctoꝛ ⁊ mi⸗
randi doctoꝛes.tex.in ·S.j.in pꝛocmio inſti.et ibi.ange. les.
de aretio.in.j.colum.et.j.q.et ibi concludit ꝙ olim eſft
hodie ſi doctoꝛ eſt actu legens:⁊ legerit per viginti an⸗
nos in ſtudio etiam extra Romã vtputa bononie/ande⸗
gauis:vt doctoꝛ meus / dominꝰ anſelmus reynal.et quia
lam dictus doctoꝛ fruitur dignitate vicariatus pꝛinci⸗
pis: et eſt comes et dux:vt eſt glo.bar.io.de pla.in.l.j.C.
de pꝛofeſ.qui in vꝛbe conſtã.⁊c.li.xij. Igitur talis do⸗
ctoꝛ crat olim militibus pꝛeferendus: hodie nulli du⸗
bium ꝙ talis doctoꝛ qui tanto tempoꝛe legit / ſir pꝛefe⸗
rendus cnicunq; militi. Si vero doctoꝛ non legit: vel
non legerit per viginti annos.tamen ſcientia pꝛecellit
crederem ſᷣm ange.de aretio.loco.S.allegato olim do⸗
ctoꝛ et miles pariter pꝛocedant.l. aduocati . de aduo.
di. iudi.ꝙ facit glo.in.l.miles.ff.de re iudicata. et ſic
miles et doctoꝛ equiparantur per dictan glo. l. mi⸗
3 uii)

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

les.Adeo dico militem et doctoꝛem pꝛocedere a pari.ꝙ
ſicut donatio facta per militem concubine non valet vt
notat᷑ in.l.ſi ancillaʒ.et ibi richardus de malũbea ⁊ bar.
C.de donatio.inter virum ⁊ vxoꝛẽ per bar.in.l.affectio⸗
nis.ff. de donatio. Idem de milite celeſtis militie iuribꝰ
S.alle.pariter. Idẽm de eo dicendum in doctoꝛe donãte
ſue concubine per eãdem rationem cum doc.ad rem pu⸗
blicam regend am tẽdeat:ſicut miles armate militie per
iura ſupꝛa allegata ꝙ patet in aut᷑.habita.j.ne filius pꝛo
patre.argu in ꝓemio inſti.in pᷣnci.vbi imperatoꝛ qð eſt
armoꝛũ attribuit legibus/⁊ qð eſt legũ applicat armis.
Ex quo clare idem dicendum in vno ⁊ in alio:quia ĩ cõ⸗
nexis idem eſt habendum iudiciuʒ ſeu eadem diſpoſitio
c tranſlato.⁊ ibi canoniſte er de cõſtitutio.doctoꝛes mi⸗
litare dicuntur in.l.aduocati.S.alleg.pᷣm LZabar.inpꝛoe
mio clem in.ij.q pꝛincipali.Ad pꝛopoſitum reuertẽdo
eſt dicenduʒ ꝙ hodie doctoꝛ eſt pꝛeferendus:ratio:quia
doctoꝛ pꝛecellens vocatur anteceſſoꝛ imperatoꝛis in · S.
HNota de cumq; hoc.inſti.in pꝛoemio.Et quoniam hodie milites
militibus non gaudẽt pꝛiuilegijs:vt notat Cy.in.l.j.j de iuris ⁊ fa
noĩe qͥ ma cti ignoꝛ.quod eſt intelligẽdum de militibus noſtri tem⸗
gnam bꝛa poꝛis qui non ſunt armate militie nec ſunt vtiles tempo
gã faciũt. re guerre.ſatis eſt ſitales milites honoꝛẽtur in ſedẽdoꝛ
bibendo.vide Jo.de imo.in c.j.de maio.⁊ obedientia.ex
intantum ꝙ aũ us eſt dicere Barto.in.l.filius faS. ve⸗
terani.ff.de pꝛocura.ꝙ milites hodie non in caſtris/ſed
per plateas ⁊ vicos diſcurrentes tota die ⁊c̃.tales poſ⸗
ſunt eſſe ꝓcuratoꝛes ⁊ nullo modo tales milites hodier
ni habent ſex qualitates de quibus per gloſ.oꝛd.in.l.pe.
ff. ex quibus cauſis ma.⁊ in aut᷑.de man.pꝛinci:S. fina.
nimirum ergo ſi ooctoꝛ in quo interuenerunt omnia de
quibus in tex.⁊ ibi Bar. Jo.de pla.l.magiſtros.C.de ꝓ
feſſ.⁊ medi plene per petrum de anch. in cle.ij.de magi⸗
ſtris.ſit pꝛeferendus.⁊ maxime cum etiam pupillus poſ
ſit eſſe miles.l.fi.j.de teſtamento mili.⁊ ſic in coꝛpoꝛe ꝙ
caret ſenſu ⁊ diſcretione cadit militia.vt.l pupillus.⁊ibi
Bar. ff.de acquir.here.⁊ ignoꝛat quicquid videt l.j.in fi
ne · . de falſa moneta. Jo.de pla.poſt Ange.de aretio ĩ ꝓ
hemio inſtitutionum.
¶ Quinto qro an doctoꝛ ſemel appꝛobatus veniat ex
cauſa repꝛobandus: dic ꝙ ſi doct ꝛeſt tanqᷓ; ſufficiẽs ꝓ
motus ⁊ deinde reperiatur inſufficiens debet repꝛobari
⁊ inſignijs doctoꝛalibus pꝛiuari pꝛo hoc bonus tex.in.l.
grammsticos ⁊ ibi Bar. Jo.de platea de pꝛofeſ.⁊ med.
li.x.C.⁊ in.l.ſed ⁊ repꝛobari ff de excu tu.⁊ cu ⁊ ibi bar.
nam in eis ſubeſtvtilitas publica cum per pꝛe umptionẽ
gradus doctoꝛes ad multa officia publica aſſumunt᷑ ⁊ ꝑ
imperitiam multos ledunt. gloſ.? anoꝛ.in.c.cũ ſcõᷣm
ex de pꝛebẽdis.il.vt.gradatimS·repꝛobari.ff.de mune.⁊
hono.Et quid ⁊ qualia in doctoꝛe requirantur vide ple
ne per Zabar.in clem̃ ij.de magiſtris. verſiculo.ſcðᷣo 4
ro ⁊c̃. Panoꝛ.in.c.cum in cunctis. de electide.⁊ aliqui
in.c.penul.de pꝛebendis.duʒ ibidem loquitur de eminẽ⸗
ti ſcientia ⁊ in.c.pꝛopoſuiſti.er̃ de pꝛobatio.⁊ in.l.magi⸗
ſtros ⁊ in.l.medicos.⁊.l.grammaticos.de pꝛofeſ.⁊ med.
li.x.C. Bar. Jo.de pla ⁊ Lucas de pẽna.⁊ pꝛedicta tene
as habere locum in omni doctoꝛe ⁊ doctoꝛando pſᷣm Za
bar.⁊ alios doc.in locis S.alleg.
¶ Sexto quero vtruʒ ſpurius poſſu doctoꝛari: videtur
non:quia doctoꝛatus eſt dignitas ad quam tales ſunt
ncapaces per ea que notãtur in.c.cum in cunctis. et ibi
panoꝛ ex de elec.⁊ in.c.cum nobis.⁊ ĩ.c.innotuit.eo.ti.⁊
ibi nenſte paob aur to.ti.de filijs pꝛeſbiteroꝛum er.⁊
in.vj. per Jaſonem in.l.barbarius phil. de officio pꝛeto.
ff et hec eſt veritas ꝙ ſpurius non poteſt pꝛomoueri ad
dignitatẽ doctoꝛatus ar.l.gñaliter·S.ſpurio.ff. de decu⸗
rionibus.⁊ in.l.honoꝛi.ff de muner.⁊ hono.pꝛedicta ĩtel
ligi debent niſi in defectuʒ quia admittũtur ſpurij per iu
ra ꝓxime. al.ſᷣm Bertrã.in dicto ꝓemio:⁊ q̃ſtio pᷣdicta
examinat᷑ ꝑ eũ.in.c.quanto e de magiſt.in.ij.colũ.vᷣſi.
q̃rto põt ex.idem MNHicolaus ſuperãtius in addi.clemẽ.
in pꝛoemio hodie iſtud male obſeruatur quia indiſticte
ſpurij ad doctoꝛatum admittũt᷑ pᷣm Zabar.in dic.cle.ij.
Septimo qrit᷑ cuius etatis debeat eẽ doctoꝛ:qͥdã di⸗
cunt quinquaginta annoꝝ ar.l.ad rem publicaʒ.ff de mu
ner.⁊ hono.Alij dicunt de alijs tẽpoꝛibus de quibꝰ in.c.
cũvigeſimũ e de officio ⁊ poteſt.iud.deleg. per Bal.ũ.l.

*

I·ff de poſtula. Concluſio eſt ꝙ nulla etas eſt determina⸗

ta: dũ tamẽè habeat alia requiſita poteſt ſemper fleri dðo
ctoꝛ:non em̃ refert an quis iit ſenex per etatem an ſʒ mo
res.i.ethicam ⁊ aliqui pꝛopter nũmũ pꝛeueniũt tempus
ar.notatoꝛum in.c.tum ex litteris.de in ĩtegrũ reſtitutio.
inter quos reperio virum illuſtrẽ militẽ re ⁊ fama peritiſ
ſimũ eminentiſſima tbeoꝛica ac pꝛactica oꝛnatũ digniſſi
mũ do.Anthoniũ de pꝛato pᷣmũ pᷣfectũ ſupꝛemi ſenatus
Francie pariſius:ille nãq; eſt qui diu gradu meruit do⸗
ctoꝛali inſigniri.plura nãq; etia altioꝛa meretur:poſſũ cĩ
de eo dicere qð dixit bal.ĩ.l.j.ĩ.xj.colũ.j.qui accuſare nõ
poſſunt.vbi inquit loquens de Bar.iuris ciuilis interpᷣ⸗
te acutiſſimo:vir namq; erat dedicatus pꝛactice qui mul
tum ſe bñ fecit in legendo hinc ĩmoꝛtalis fame de Jaſo.
de mapy.in pᷣludijs rubꝛice ſi cer.petatur.ff.bar.tanq; ter
reſtre lumen in iure eiꝰ adoꝛamꝰ ⁊ inſequimur veſtigia.
Bal. adoꝛat ⁊ inſequitur domi. Jaſo. in rubꝛica de iure
emph ego iurium doctoꝛ humillunus cui anth. depꝛa⸗
toveſtigia inſequi ſummo deſiderarẽ affectu vſq; ad ani
mã ⁊ ſanguinẽ inherendo ⁊c̃. Noto tamẽ.l.ad rempubli
cam.S.in pᷣncipio iſtius queſtionisallegatam qꝛ ſingula
ris eſt ⁊ menti tenenda ad hoc ꝙ non poteſt quis eſſe de
dominis vel de concilio ſenatoꝝ pᷣcipue Pariſius niſi
xxv.annos habeat perfectos optima cõſideratiõe:nã ſi
non dicatur quis idoneus in ꝓpꝛie ſubſtãtie adminiſtra
tiõe to ti.de minoꝛ.xxv.annis.ff.foꝛtiꝰ in adminiſtratiõe
reipublicevbi eſt maius periculũ tñ ſtante conſuetudine
admittũtur minoꝛes ar.l.non tantũ.ff.de decurio.qͥ tex.
eſt menti tenẽdus ad hoc ꝙ cõſuetudo eſt attendẽda in
iſtis officijs deferẽdis:vnũ tñ nolo tradere te obliuioni
ꝙ ea que dixi ſupꝛa ꝙ.xxv.anni requiſiti eſſe dicuntur
vbi ad conſilium vel adminiſtrationem reipubli perue⸗
nire affectatur /tunc non ſufficeret vltimum annum teti⸗
giſſe ſᷣm Bald.in dic.c. cum vigeſimumfil.colum.verſi.
in iuriſditione ⁊c̃.vbi dixit ꝙ in iuriſditione dãda requi⸗
ritur ↄſummatio:ſed in honoꝛibus quibꝰ non ineſt iuriſ
ditio contẽtioſa ſufficit tetigiſſe vltimũ annũ.qꝛ ibi ver⸗
titur ſimplex fauoꝛ.⁊ in nulliꝰvergit pꝛeiudiciũ in.lł.iij ·S.
minoꝛẽ ⁊ ibi Bal.ff.de mino.xxv.ãnis.faciũt ea qͥ notat

i.l.fl.-·de his qui veniã.⁊ ĩ.l.ſi queramꝰ.ff. de teſtamẽtis.

¶ Sctauo q̃rit᷑ quot ⁊ quibꝰ puilegiis gaudeat doctoꝛ
dic ꝙ decẽ. Pꝛĩo qꝛ excuſat᷑ a mũeribꝰ etiã realibꝰ.l.me
dicos ⁊ ihi glo.Bar. Jo.de pla.de ꝓfeſ.⁊ med.li.x.C.l.j.
de mune.pr̃imo.C.li.?.vbi de hoc ꝑ doc.Scðo qꝛ ĩ iudi⸗
cium trahi non debʒ inuitus ſeu exhiberi etiã in caſuvbi
alius traheret᷑ dic.l.medi.⁊ ibi eſt glo.ſingula.in ver.ex⸗
hiberi. ad hoc ꝙ doctoꝛ ꝓ debito ciuili nõ põt incarcera
ri.ſᷣjʒ Bal.ĩ tractatu de carceribꝰĩ.iij.car. Lertio qꝛ iuriſ
ditionẽ habet in ſcholares aut᷑.habita.⁊ ibidẽ Bal.j.ne
filius pꝛo patre.in pꝛoemio.ff.S.fi.
Quarto qꝛ cum per pꝛeſidẽtẽ ſcribitur doctoꝛi nõ frater
ſed pater eſt nominandus:als pena arbitraria ĩcurritur
l.j.de officio diuerſoꝛum iudicum.
Quinto doctoꝛi nõ debet denegari ĩgreſſus ĩ curiã pᷣnci
pis etiam ad ſecreta.l.fl.ti.pꝛoxime allegato.
Sexto qꝛ ſoliꝰ teſtimonio credit᷑ ſuper peritia ſui ſchola
ris.l.nemini:j.de aduo.diuer.iudi.⁊ etiã ſuꝑ vita.c.j.xij.
q.j.vbi de hoc vide Jaſo. in repe.l.admonẽdi.ff.de iure
iur.An ⁊ qñ doctoꝛi medico ſit credendũ etiã per verbũ
credit ſcholarẽ peritũ vel medicus vulnꝰ moꝛtale ⁊c.ibi
colũ.xvij.vᷣſi.⁊.S.⁊c̃.per doc.in.l.j.ff.de vẽtre inſpi.⁊ ibi
vide Alexã. in addi.ad bar. Jo.and.in addi.ad ſpecu.ti.
de homicidio·S.j.ver.ponc.a.vulnerauit ⁊c.vide glo.ſin
gu. ſᷣm Ra. Paul. de caſt. ⁊ Jaſo. de map. in.l.ſi ab hoſti
libꝰ. S. f. ff ſoluto ma. vbi crẽdit᷑ medico ĩ hoc caſu hoc
modo.Quidã ticiꝰ vulnerauit gaiũ: iſte Gaius cũ eſſet
pariſiꝰ vbi ſũt boni ac optimi ſirurgici nõ curauit nec vo
luu ſioi adhibere ſirurgicos:tãdẽ pꝓpter defectũ ſirurgi
hꝛũ moꝛtuꝰ eſt:nũc ẽ dubiũ vtrũ pᷣdictꝰ Ticiꝰde homi⸗
cidio teneat᷑:dic ꝙ ſic ſirurgico deponẽte ꝙ ſi pfatꝰ Sa⸗
ius medicinã adhibuiſſet ꝙ ex talivulnere nõ deceſſiſſet
non tenebit᷑ de homicidio dictꝰ ticius qð eſt menti tenẽ
dum ſᷣm pꝛefatos docto.in locis.S.allega.Septimo ve⸗
hiculis põt vti ctiã in loco vbi eſt imperatoꝛ ⁊ vbi alias
nõ poſſet.l.j.de ho.vehi.li.xj.Octauo.ſi per.xx.annos le
git comes efficitur.l.j.de pꝛofeſſ.qui in vꝛ.conſtã .l.j.lib.
xij.Alexandrinus de decurionibꝰ.libꝛ.x.C. Nono quia
executoꝛ eſt contra exercentes ludos in pꝛoemio.ſfr᷑.g.
pe.ibi Bar. Decimo eiꝰ ſtat᷑ ĩterpᷣtationi ſi ſit ꝓbabilis ⁊

De GBumma Trinitate et Fide Catho. Jo. IIII.

ſit iuri cõſona.c.j.de poſt. pᷣlatoꝛ.l.j.de legibꝰ.j.x ibi per

doc.l.ſi de interpᷣtatiõe.ff.de legibꝰ. Et ex his ptʒ ꝙ ho⸗

noꝛ doctoꝛalis non eſt ſine fructu. vt apparet ex pᷣdictis
vᷣ j. eſt puilegiũ habens opinionẽ doctoꝛis famoſi ꝓ ſe

li. vj.per bar. in.l.in bonoꝛum.ff. de bonoꝛum poſſeſſione.
p illũ textũ bal.ſaly.in.l.iuris ignoꝛantiã.ſ..qui admi.ad

De oꝛdie
ſcripture.

Nota de

excuſat᷑ ab expẽſis.vide iaſonẽ ⁊ alios in.l.ꝓperãdũ.S·

ſi aũt alterutra in.iiij.coł.de iudi:.j.no.in.c.vt debitꝰ.de

appel.ex.⁊ ibi ꝑ canoniſtas.⁊ in.c.vnico de poſt.pᷣlatoꝛ.

bonoꝛum poſſeſſionẽ.ymo.⁊ ange.in.l.ſi couenerit.ff. de
re iudicata ar.iuriũ.in.l.ſi quis iniuriatꝰ.ff.depoſiti.⁊ in

regula is qui in ius alteriꝰ.de reg.iu.li.vj.⁊ in reg.qui in
glterius.ff de regu.iu.que declara ſᷣm iaſonem in loco.S.

allegato.iiij.colũ.verſiculo pꝛimo.⁊xc.

¶ Nono pꝛo cõplemento huius pꝛoemij in.S·quibus.

verſiculo ita tamen vt oꝛdo:nota oꝛdinem attendi intel⸗
ligas ad ĩtellectum ⁊ nõ quoad ſcripturã.require per ea

que notãt᷑ in.l.ij.S·fl.in.iij.coł.vᷣſiculo.ſcdðᷣo moueoꝛ.⁊c̃.
et iſte eſt verus ⁊ appꝛobatꝰ intellectus citra montano2ꝛnãC
5ſ̃m iaſo.de may.de hoc in.l.eniĩ.ff.de ſolu.de quo per iaſo
nem in.Sſupereſt.de actio.inſt.in.ij.colũ.vᷣſi.tamen ᷣm
oꝛdinem intellectus qͥ eſt attendendus vt in dic.lij. S· fl.
et ibi plene per iaſonem.ff de vulgari et pupillari ſubſti.
limita pꝛecedens dictum ꝙ oꝛdo intellectus debeat attẽ
di non ſcripture pꝛocedere in his que fiunt vno cõtextu
per tex. in diger ibi iaſon in penul.colũ.circa finem
2 in tertia in fl.oꝛ
eo. ti. debet attendi:ſecus ſi in diuerſis ti.ſᷣm glo.bar. in
l.iij...de iure codicilloꝛum. in dubijs attendimus oꝛdi⸗
nem ſcripture ⁊ ſermonis ſᷣm bar.et iaſonem in di. l. ij. ·
fl.in pe.colũ cir ca medium.⁊c. Et de hoc dic ſᷣm bar.
hic in fl. Eol emepsoppoſitionemn:e Pleunaper eundẽ?
l. ⁊c.in.ij.iij.⁊.iiij.
col.infero ex iſto textu hic in di.verſi.ita tamen oꝛdo.
pꝛioꝛes in electione pᷣmo loco ponũtur ſequentes poſtea
ym bar.hic in pe.colũ.verſi.venio.⁊c. Amplio iſtud di⸗

do tamen reſpectu legum poſitarum in

bar. ⁊ ibi no.iaſon de may.in di.l.ij. S·

iure quod ctum bar pꝛocedere non ſolum in electione / ſed etiam in

qs hʒ ob

caãm poꝛi⸗ in.S·ſinguloꝝ.ibi ange.de aretio.de rerũ diuiſione.inſti.

teipoꝛe eſt pꝛeferendus tex.in. S oꝛdina.in aut᷑.de mo⸗

quibuſcũq; actibus cum dicatur venerãda ſenectus no.
ar.l.ſemꝑ.ff.de iure immunitat.data paritate antiquioꝛ

nachis.textꝰ in.c.epiſcopi.xxiiij.di.glo.oꝛdi.in.l.cuʒ qͥd.

ff.ſi cer. petatur.alibi tamen no.bal.in.c.cum omnes.de
conſt.ex ꝙ non debet fleri differẽtia inter iuuenem et ſe⸗
nem paria iura habentes:et ꝙ tamen valet vox iuuenis
q;tum vox ſenis etiam in cardinalibus quod dixi in qui⸗

buſcũq; actibus. intelligo in quibus ratione pꝛioꝛitatis

de iure cõmuni eſt fundatus: vtputa in.c.auditis.de ele⸗

ctione.⁊ ibi panoꝛ.in tertio nota.verſi.ſed tu dic clarius

⁊c̃᷑.vbi ↄcludit ꝙ antiquioꝛ canonicus reſpectu inſtituti⸗

onis idem pꝛeeſſe alijs:vnde ad eum ſpectat ipſius capi
tuli cõuocatio.ſecundo ad eum ſpectat pꝛimũ eſſe in vo⸗
ce ⁊ ſubſcriptione/a in ſedendo⁊ alijs ſimilibus.facit ad

pꝛedicta.c.ſtatuimus.de maio.et obedientia.et quod no

tat ibi innocen.et ibi panoꝛ.poſt inno.dicentem ꝙ vacã⸗

te eccleſia abbate ſeu pꝛepoſito.iſte qui eſt antiquioꝛ in

oꝛdine habet(vt ſupꝛa diximus) conuocare capitulum

Et dico poſt ino.et panoꝛ.in dic.c.pᷣmo.ceteri de capło
ad iſtius antiqoꝛis mandatũ tenẽtur venire:verũtamen

per hoc non exercebit iſte iuriſdictionẽ in alios niſi con
aſuetudo hoc habeat. Undce non poterit punire non veni⸗

erntes / neq; poterit facere cõtractus nomine eccleſic: ſed

habet iſtam maioꝛitatem in honoꝛibus ⁊ in iſtis maioꝛi-

tatibus.habebit tamen hec vocatio ad capłm per iſtum
facta hunc effectum quia poteſtas reſidebit penes veni⸗
entes:et ſic facit abſentes contumaces.ad idem facit qð
notat innocen.in.c.ij.de noui operis nũ.in ſecũda colũ.

ver ſſi.quando autem derici.⁊c.vbi dixit ꝙ ille ad quem

ſpectattvt.S. dixrimus) capituli cõgregatio poteſt alios
vocarc.verum / dum tamen in tuto loco conuocet:als ſi

lõbardos ꝓ maioꝛi parte de lombardia vellet cõuocare

in franciam non tenẽtur ire/quia mandatũ eſt manifeſte

miquum ar. c. cum intervniuerſas.ex. de elec.ſecus in du
bio quia tunc ſemper obedire debent xj. q-/iij.quid ergo.
et qꝙ ad mandatum antiquioꝛis de iure vel conſuetudi⸗
ne poteſtatem pꝛedictam habentis teneantur vocati ve⸗-

mnire:⁊ ſic in hoc ei obedire facu tex.in.l.fi.ff. de fide ĩſtru.

t1 de pieęfecti pꝛetoꝛio.lj.ct.ij lib. xij. C.de pꝛoxi.ſacro.

l.vbicunq;. C. de offi.magi.l.nemo.l.j.ff.de albo ſcriben⸗
do:et ibi vide bar.ad pꝛemiſſa.idem panoꝛ.in dic.c.pꝛi

mo. et vtrobiq; inno. Hota hec dicta inno.que quotidie
alleg.et ſequitur bar.in dic.l.j.de albo ſcribendo.
¶ ecimo quero. Reperiũtur duo inſtrumẽta ſcriꝑta in

vna charta / an inſtrumẽtum pᷣmo ſcriptum pꝛeſumatur
pᷣmo celebꝛatũ: Hic ꝙ ſic:per tex.in iſto.S.quibꝰ: verſi.
colligentes.ſᷣm bar.hic pe.colũ.verſiculo nota.⁊c.⁊ tene
menti bᷣm bar.vbi. S. Idem tenet bal.hic:idem tenuit ia⸗
ſon de may. in.l.ij.S.fi.pe.colũ.vᷣſiculo ſecũdo adde.⁊c.
ff. de vulgari et pupil.ſubſtitu. Idem no.val.in.l.de rebꝰ
.de dona.ante nuptias.adde illud qð notabiliter vuitt
bal.in aut.hoc amplius.in pe.colũ.ide fideicom ꝙ pꝛi⸗

mo nominatus in contractu pꝛeſumitur pꝛincipalis.

Secundo nominatus pꝛeſumitur fideiuſſoꝛ limitando

ſm bal. ibi. .

¶ Tertio adde illud quod notant ange et ymo in.l.qui Mota de
ſoluendo.ſecunda ꝑte ꝑ illũ tex.ff.de heredibus inſtituẽ⸗ oꝛdine.

dis.ꝙ oꝛdo denominationis deſignat oꝛdinem dilectio⸗
nis et charitatis idem bar. in.l.pe.in.iij.oppoj.de ver⸗
vaium ſigniſicatione. et in.lł.j. de edicto diui adriani
ollen. M
¶ Quarto adde qð notat ange.in.S. etenim.in auten. de
heredi.et fal.colla.pꝛima. vbi notat qð ſi in eodem inſtru
mẽto obligaſtinlicäputs domi ticio et ſeio hypotheca

ſei erit poſterioꝛ ꝓpᷣter oꝛdineʒ ſcripture: qð bene nota⸗
bis quia poſſet tibi facere honoꝛꝛem. =
¶ Quinto adde quod notat alber.de ro.in pꝛima parte
ſtatutoꝝ in.q.clxxij.incipiente qd ſi ſtatuto.⁊c̃.vbi tenet
ꝙ ſi ſtatuto caueatur ꝙ bona captiuoꝝ alienata non ſolẽ⸗3⸗.C
niter reuocentur per pꝛioꝛes vel ancianos pꝛeferuntur
pꝛioꝛes tanq; pᷣmo nominati ex oꝛdine ſcripturc. Limi⸗
ta oĩa pᷣdicta ſingulariter niſi ex conuentiõe partium ſi
actum ꝙ contractus debeat in ſcriptis celebꝛari ſi in tali
inſtrumẽto eſſent deſcripta multa pacta:nõ poteſt argui
ex pꝛioꝛitate pactoꝛũ vt plus in eis acquiratur vniqᷓ; al⸗
teri:qꝛ oĩa perficiunt᷑ vltimo verbo quado partes habẽt
contractum ꝓ perfecto et abſoluto. Ita determĩat ſingu
lariter bar.in.l.cõtractus. de fide inſtrumentoꝝ.ſequũ⸗
tur bal.ſaly.et alij iidem. Et huius opinionis eſt facũ⸗
dus canoniſta do.ioãnes de boſqueto natione nauarrus
vulgariter vocatus cõmendatoꝛ lectura toloʒana picta⸗

uenſi andegaueñ. ac pariſienſi comendatus.

er ſſe rubꝛice ĩuocat
RN AMKima pars alale iuot qj
habes eſt unꝑatoꝛ chꝛiſtianꝰ et pot
tiinura iperij guber nare vt in aut᷑.ius iu⸗
ran. qð pᷣſta. ¶ Itẽ habemꝰ ꝙ ab bono
VY ESlinicio inchoadũ eſt ⁊ cetera bene ſub⸗
— CSſequẽtur. vt in coꝛpoꝛe quomõ opoꝛtet
9 Erepiſcopos. circa pꝛin. ¶ Secũda pars
intitulat libꝛum pꝛimum. Tertia pars continuat rubꝛi
cam vt in glo.et quidam ſumunt cõtinuationem a pꝛima
parte rubꝛice:quidam a ſecunda.in glo.que incipit de iu

2

ſticia ibi.j.q.j.cum paulus.et matthei.iiij.c.

catholica Rubꝛica.

Additto. Hora Omitto ilud ab vut inno. n c.

firmiter. in fine er eo.ti. Referunt et ſe⸗
quũtur bal.paul.de caſt.hic do.anto.de butrio.in.c.pᷣmo
S.ſane.ex̃.eo.ti.ꝙ ſi aliquis ſimpliciter credit illud quod

credit ſancta mater eccleſia:ſi in ſpecie credat ĩ trinitate

patrem eſſe maioꝛem filio:vel crederet eſſe quaternitatẽ

erroꝛe ductus: quia ſi crederet temere eccleſia dũmodo

non pertinaciter duret in hac opinione nõ eſt hereticus:
nec poteſt puniri de hereſi:quod eſt valde notãdum ſᷣm
bal.ad defendendum ruſticos vel idiotas ꝑſonas q̃ ſepe
impetũtur ab inquiſitoꝛibus heretice pꝛauitatis. Adde

ad hoc tex.no.in.c.dixit apoſtolus:cum glo.in verbo ꝑ⸗

tinaci.xxiiij.q.iiij.et glo.in.c.hec eſt ſides.in verbo emẽ

22

dari.xxiiij.q.j.⁊ in.l.om̃es.in ver.argumẽto.jde hereti.

do. bar. vero cautella.ccv.et.ccxxxvij.vbi refert alber.

de roſa.in.iij.parte ſtatutoꝛum.q.xxxij.defendiſſe in cu⸗
ria romana coꝛam papa quoſdam mediolanenſes de he⸗

Poteſtaſ

vñ dicitk.

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo CTodicis

reſi impetitos.Quãdo dicat᷑ quis pertinaciter aſſerere.
habes tex.in.l.iij.S. tutoꝛes.in ver.pertinaciter:cuʒ glo.
et ibi notat bar.ff. ve ſuſpec.tu.et q;uis aliter dicat glo.
in. c.j.de malefi. ¶ Nota etiam ꝙ non eſt hereſis fa⸗
cere contra articulos fideiſed ſentire ⁊ credere:et ideo
credẽs ꝙ ſimonia non ſit peccatum iſtud bene eſt de ſpe
cie hereſis.ita decla.bal.in.c.at ſi clerici in.vj.col.de iu
di.idem archy.in.c.fertur.j.q.j.qð dicit bene notãdum
bal.in loco vt.S. Idem do.iaſon de map.iuriũ egregius
ac ſolẽnis nodoꝝ ſoluro um hie ſun .
= ec lex tria facit.qꝛ pᷣmo tra
42 nctos. ſtrnobis fidem quã ſeruare
r, debemꝰ.ſcðo/pᷣmiat ſeruãtes.tertio/punit nõ
D ſeruãtes.h.d.hiuide.l.in tres ꝑtes ſᷣm ꝙ tria
dicit. Scda pꝑs ĩcipit ibi hãc legẽ.t᷑tia ibi reliqͥs. Caſus
in termiĩs eſt talis.Querit iuuenis:nos ſumꝰ in tractatu
de ſũma trinitate et fide catho.q̃ro q̃ ſit iſta fides:icit
imꝑatoꝛ/ꝙ ipſe vult cunctos populos ſeruare fidem quã
tradidu ſanctus petrus apoſtolus et pontifex damaſus
et petrus epᷣs:⁊ hec fides eſt vt credamusvnũ eſſe deum

et tres ꝑſonas.ſ.patrem et filium et ſpiritũ ſanctum et pa

rem maieſtatem. Inſtat iuuenis:qð erit mihi pꝛemiuʒ ſi
fidem ſeruabo: Keſpondet᷑ ꝙ vocabit᷑ xpᷣianus.Sed qͥd
ſi non ſeruabo fldẽ:? Reſpõdetur ꝙ iudicabitur demens
⁊ furioſus:⁊ erit infamis: Ganicter⸗ a deo / et punietur a
pꝛincipe.h.dicit. ¶ Hota fidẽ quã debes ſeruare.i¶ Itẽ
nota ꝙ eſt magnum pꝛemiũ vocari bono nomine et do⸗
an Put. ¶ Item magna pena vocari malo noĩe ⁊ turpi.
Se violata rigi⸗ non ſit punienda.vt.l.ijide iure
iu.Sol.quidam nõ ſeruant religionẽ fidem non ſeruãdo
et illi puniũtur vt hic.quidã deierando:⁊ illi non puniẽ⸗
tur in hoc mũdo ſed a deo.vtin ↄtrario.qð an ſit verum
F. dicam. ¶ Item op. ꝙ hereticus nõ ſit infamis:quia in⸗
famis non põt eſſe teſtis vt.l.iij.S. iulianꝰ.ff.de teſti.⁊ he
reticus admittitur ad teſtimonium.vt l.quoniã ·j de he⸗
reti.Huius timoꝛe ſunt hic plures lec.pꝛimam pꝛobant

vltramontani ꝑ hunc tex.⁊ cõmunẽ locutionẽ:quia dicit

ꝙ vocabuntur veſani ⁊ furioſi:et cõmunis locutio potiꝰ
infamiam facti irrogat qᷓ; iurj.vt.l.verbum.ſ.de infa.⁊.l.
impꝛobũ.⁊ hec eſt ſatis bona:et vltima etiã eſt bona.ſed
tene pꝛimã ↄtra quã op/ꝙ ſint infames infamia iuris.vt
aut᷑.gaʒaros.j.de hereticis.So.illud iure nouo ſchoies
vltimã iungere cũ iſta ⁊ dicere ꝙ iure nouo ſunt infames
ipſo iure:⁊ repellunt᷑ ateſtimonio:iure iſto non ſunt infa⸗
mes anteqᷓ; fuerint cõdemnati:⁊ ideo admittuntur ad ſit
teſtimoniũ / poſt ſnĩam nõ.¶ Item op.ꝙ pena infideliũ
oꝛdiaria.vt ĩ.d.aut᷑.gazaros. So.eſt oꝛdĩaria iure nouo
vt ibi:nõ iure veteri.vt hic. Modo hec lex ĩducit᷑ ꝙ lex
nonliget ſubditos:qꝛ dicit quos noſtre clemẽtie ⁊c.⁊ hu
ius gratia querit᷑:cõmune bononie ſacit exercitũ ſuꝑ di⸗
ſtrictu mutine.⁊ ibi eſt poteſtas:⁊ quidã bononieñ.delin
quit:nũquid poteſtas poteſt eũ punire ibi:videtur ꝙ nõ
qꝛ extra territoꝛiũ.⁊c᷑.vt.l.fl.ff.de iure iur.et de offi.pᷣfec.
vꝛ.l.fl. .l.iij.de offi.pꝛeſi.cũ ergo exiſtẽs ſuper territoꝛio

mutine ſit extra territoꝛiũ ſuũ non poterit punire aliquẽ.

hec lex facit ꝓ vtraq; parte.nã pꝛimo facit ꝙ nõ poſſu qꝛ
dicit quos noſtre clemẽtie ⁊c᷑. In contrariũ facit hec lex
quia dicit quos noſtre clemẽtie regat:ſed ibi poteſtas re
it / g punire poterit. ¶ Pꝛeterea poteſtas dicit᷑ a terren⸗
o.vt.l.ſi pupillus.S.territoꝛiũ.ff.de verbo.ſig.ſed ptãs
ibiterretur / ergo punire poterit.pᷣterea ibi eſt cũ vniuer⸗
ſitate.ſ.cum populo bononienſi.et non tanqᷓ; pꝛiuata.
¶ Quero in ↄtractibus quis locus attendatur: Reſpõ⸗
deo locus ↄtractꝰ debet attendi:⁊ ſᷣm eum locũ iudicari
ar.l.fideicõmiſſum.ff. de iudi. et.l.ſi fundus.ff.de euict.
dem in q̃ſiotractu et hoc ĩ iudicio.etiã ſi queramus de
deciſoꝛijs ſed in pᷣparatoꝛijs ſeruatur locus in iudicijs:
vt. l.ij ¶ de emãci.li.⁊.l.ij.quẽadmodũ teſ.aꝑi.Et ideo ſi
ago hic et ex vigoꝛe teſtamenti hic obſtat mihi pᷣſcriptio
q̃nquẽnij ⁊ in loco ↄtractꝰ nõ obſtaret:certe nõ obſtabit
mihi niſi in ĩſtrumẽto ſit dictũ ꝙ vbiq; poſſit agi:vel niſi
ſim de ciuitate iſta. Sed quid ĩ delicto ſi lex municipa⸗
lis imponit aliam penam qᷓ; lex cõmunis:que pens mihi
imponetur: Reſpodeco:puniar ſᷣm locũ delicti:ſicut iudi

catur in ↄtractibus /ſᷣm locum contractus:et quo ad hec
ↄparantur iudicia et ↄtractus.vt ar.in aut᷑.qua in ꝓuin⸗
cia·j.vbi de crimi agi op.ct hoc eſt ſatis equũ /verum nõ

eſt dubium ꝙ licet arguere de tẽpoꝛe ad locũ.vt.l.vinũ.

ff. ſi cer. pe. a.l.fl. de triti. Sed ita eſt ꝙ. ll.dicũt ꝙ in publi
cis criminibꝰ ↄſiderat᷑ tẽpꝰ cõmiſſi criminis:in pꝛiuatis
tempus ſniĩe.vt.ff.de penis.l.j.et.l.ij.ff.ſi ex noxa.cã aga.
ita nunc hic dicendum in loco ꝙ ſi cõmiſit crimen publi⸗
cum puniatur ſᷣm locum delicti/ſi pꝛiuatuʒ ↄſideretur lo
cus vbi agit᷑ et ̃m illum ↄdẽnetur.¶ Itẽ quero. Quida
cõmiſit actum hereſis in tuſcia:poſteã venit hic/⁊ moꝛat᷑
hic/⁊ nihil facit hereticũ:modo inquiſitoꝛ tuſcie vult ꝙ ſi
bi remittatur quia ibi deliquit. Imꝑatoꝛ hic exiſtẽs nõ
vult eum remittere: ĩmo vult eum punire / qꝛ dicis ꝙ hic
deliquit hereticus:nã hereticus delinquu eo ipſo ꝙ mo⸗
ratur in romano ſolo.vt.l.arriani.pde hereticis.cũ ergo
hic moꝛãdo delinquat / poteſt hic puniri. Nerũ inqᷣſitoꝛ
tuſcie dicit ꝙvbi eſt par delictũ bene eſt verũ ꝙ nõ debet
remitti:ſed quotiẽſcumq; quis in vno loco cõmittit deli
ctum maius/⁊ alibi minus:remittitur ad locũ in quo ma
ius delictum cõmiſu vt ꝓbatur m..ꝛ.ſi cui.·ſi.ff.de accu.
ſed ibi deliquit et moꝛabat᷑:hic moꝛatur tantũ/et ideo dʒ
ibi remitti.Quid ̊ dicã: Rñdeo ꝙ erroꝛ eſt in aĩo vt.l.j.
I de here.⁊ hereſis ↄcomitat᷑ eũ:vt.l.ex eo.ff.de poſtu.
⁊hic eſt hereticꝰ.Dicerẽ &̊ ꝙ aut ↄuenit᷑ qꝛ moꝛat᷑ in ro
mano ſolo et debeat remuti tuſcie cũ ibi magis deliqrit:
aut cõuenit᷑ vt qꝛ hereticus /et tũc cũ ſit hic hereticus et
vbicũq; vadat hereſis eũ ſeqᷣtur:et ſic par delictũ cõmit⸗
tit hic ⁊ ĩ tuſcia:⁊ ſit nõ remittet᷑ in tuſciam/quis in pari
cauſa melioꝛ erit ↄditio poſſidẽt .¶ Quero an vſure ſint
coꝛrecte:et glo.arguit ꝙ ſic/⁊ argumẽta eius non video
qualiter ꝓcedãt qꝛ . in epła inter claras.flrmant᷑ quat⸗
tuoꝛ cõcilia et tamen poſt eã concedũtur vſure.¶ Quero
ergo quo iure ſint vſure pꝛohibite: ⁊ dico ꝙ ſunt cõceſſe
de iure ciuili ⁊ iure.ffoꝝ.et codi.⁊ aut.ſed licet nõ ſint ꝓ⸗
hibite ſunt tamẽ illicite:quia minoꝛ magiſtratus nõ põt
tollere legẽ ſuꝑioꝛis.vt.l.ille a quo.S·tempeſtiuũ.ff.ad
trebel.⁊ ſic nec imꝑatoꝛ legẽ dei:nam ſpiritualia nõ ſunt
in poteſtate pꝛincipis vt in eis ð ius diuinũ poſſit diſpo⸗
nere:immo nec etiã pꝛo eis aliquid põt diſponere impꝑa⸗
toꝛ/cum ad ipſum non pertineat vt ꝓbatur e⁊᷑.de conſti.
c.eccleſie ſancte marie.nunqᷓ; fuerunt licite vllo iure non
tñ ſunt pꝛohibite iure noſtro:⁊ ſi leges alicubi appꝛobãt
quattuoꝛ cõcilia verũ eſt quo ad fidem.i¶ Itẽ quero que Aſure
ſint vſure permiſſe ⁊ licite ſi qͥ ſũt licite: Reſpõdeo aliqñ ſũt ꝑmiſſe

petuntur vt ſoꝛs /⁊ iſte licite ſunt.vt.l.idemq;.S·ſi ꝓcura et qͥ licue.

toꝛ.ff.manda.ſicut indebituʒ exactum a ꝓcuratoꝛe meo
debet mihi reddere/liceti. ite exegerit nomine meo
vt.l.ſi ꝓcuratoꝛ.ff.de cõdi.inde.aliqñ petunt᷑ vt intereſſe
⁊ tũc etiã licite petunt᷑.vt.l.et in ⁊ ia.ff.devſuris. Nerũ⸗
tamen ſi habeo ↄdi.ad repetendũ et debet cedere actio⸗
nem.vt.l.modeſtinus.ff.de ſolu.quedã petũtur vt lucrũ
et iſte ſunt ꝓhibite vt.l.ſocius qui.ff. ꝓ ſocio. Sed quid
in illis que non veniũt ex ↄuentione ſed ex lege ꝓpter cõ
tumacia:vt in vſura q̊ͥ datur ꝓpter dotem tardius ſolutã
nõne ſi lex imponeret marito tardius reſtituẽdi penam
triplici valeret: Certe ſic. Sed quidam theologus di⸗
xit mihi ꝙ quia ille veniebant ᷣm curſum tempoꝛis ꝙ
erãt pꝛohibite:qꝛ ibi eſt vtilitas curſus tẽpoꝛum / ſecus

ſi eſſet taxata certa pena. Sed vſura nautica non eſt uli⸗

cita ſicut nec ludus asardi qꝛ mutuans ſuſcipit in ſe peri
culũ. ANnde vſura que pᷣſtatur eſt pꝛeciũ periculi.vt.l.pe⸗
riculi.ff.de nau.fe.et ideo eſt licita.i Itẽ quero an deſer⸗
ta religio puniatur cũ non eſt dubium ꝙ deſerentes fidè

hunintur vt hic.ſ Sed quero an periurus punia᷑ Rñ⸗ Periuruſ

eo ꝙ aut periuriũ cadit in ſpeciale nomen delicti et pu an puniat᷑
nitur:vt.l.j.ff.ad.l.coꝛ.de fal.Aliqñ non cadit et tunc aut
iurauit per pꝛincipem et punit᷑:vt.l.ſi duo.·fl. ff. de iure
iu. aut per deũ:et tunc aut iurat ſibi vel deo et ſatis eſt ꝙ
punit᷑ a deo vt.l.ij de iureiu.aut iurat alij:et tũc aut iu⸗
rat ſuꝑ cõtractu:et tũc punit᷑ qꝛ venit ð iuramẽtũ et ↄtra
ctum vt.l.quiſquis maioꝛ.· de traſactio.aut ex cõtractũ
et tũc aut cõuenitur rõne deſerte religionis ad deũ et nõ
punit᷑ vt.l.ij de iureiu.aut cõuenitur ꝙ deierãdo ↄmiſit
dolum in aduerſariũ et punitur crimine ſtellionatꝰ.vt.l.
de per iurio ff.de crimi.ſtel.⁊ ideo vidi iam quẽdam foꝛ⸗
mantẽ libellũ ↄtra periurũ ſic. Peto talem puniri qꝛ de⸗
lerauit.certe male dicebat qꝛ videbat᷑ petere vt puniret᷑
ratione deſerte religionis ad deſũ. immo debet dicere pe Rereticꝰ
to talem puniri quia deierãdo cõmiſit dolũ in me.¶ Itẽ an repella
quero an hereticꝰ repellat᷑ a teſtimonio:x⁊ dic ꝙ aut qͥris tur a teſtt
co iure quo eſt infamis ipᷣo iure t infamia iuris/⁊ dico ꝙ monio.

De Bumma Trinitate et Jide Catho. Fo. V.

repellit. vt liij. Slege iulia f de teſt. aut q́rit᷑ eo iure qͥ eſt
infamis infamia facti.⁊ dicit ꝙ admittit᷑ in ſubſidiũ ⁊ cũ

toꝛmentl.ſic ĩtelligat᷑ glo.l.caſſius.ff.de ſena.i Itẽ que⸗

ro quidãaã deceſſit inteſtatus:⁊ ſtatutũ huius ciultatis vo

cat quoſdã agnatos ad ſucceſſionẽ:⁊ ſtatutum locioꝛigi
nis defuncti vocat alios:⁊ ſtatutũ loci in quo ſunt bona
defuncti vocat alios /quero qͥs locus debeat attẽdi:Et
videt᷑ ꝙ locus bonoꝝ:quia in his que reſpiciũt patrimo
nium vt eſt diſpoſitio defuncti qui de ſuis bonis diſponu
attendimus locũ bonoꝛũ.vt.l.libertus.S.ſola ratio.ff.ad
munici.et.l.foꝛma.S.ſi vero.de cenſi. Ecõtra videt᷑ ꝙ ſit
attendẽdus locus ꝑſone:qꝛ in his c iciũt ꝑſonã locꝰ
oꝛiginis attẽdit᷑.vt dicta.l.libertꝰ..pᷣſcriptio.ſed ꝑ ſuc⸗
ceſſionẽ heres ſuccedit in perſonã defuncti/⁊ in perſona
li obligatiõe ⁊ eiꝰ in perſonã in hominibꝰ repᷣſentat.ergo
in ſucceſſione locus oꝛiginis debʒ attẽdi.⁊ facit.l.incola.
GS.virgã.ff. ad munici. Quidam dicũt ſic:ꝙ ſicut teſtatoꝛ

moꝛiens faciendo teſtamẽtum expꝛeſſe cõfert bona here

dibus /ita decedens inteſtatꝰ tacite cõfert in ſucceſſoꝛes
ab inteſtato.vt.l.cõſiciũtur.ff.de iur.codi.⁊.l.j.G.fl.de le.
iij.ſed ſi feciſſet teſtamentũ nos cõſideraremꝰ locũ teſta
mẽti. vt.l.ij..quẽadmo.te.aꝑi.ergo idẽ qñ ab inteſtato
decedit cõſiderabimus locum vbi deceſſit/⁊ ibi tacite vi
deat᷑ bona conferre ⁊ diſponere. Ja. but.

Additio Hecc.l.eſt ſicut pꝛima fllia q̊ venit ad nu

ptias.ſᷣm Cy. Bal. ⁊ Jo. amplam a do⸗
ctoꝛibus dotem eſt ↄſecuta. Idẽ Jaſon de map.hic:vn⸗
de in tex.nr̃o.hic dum dicit populos quos.i.oẽs ſᷣm bar.

Imꝑatoꝛ hic. Hinc queruur vtrũ ĩperatoꝛ de iure ſit totius mun⸗
vtꝝ dicat᷑ di dñs:dic cõmuniter ꝙ ſic.ita tenẽt cy. bar.bal.ſaly.⁊ ia
totius mũ ſon hic.glo.in.c.ꝑ venerabilẽ.qui fllij ſunt legi.glo.in.c.

di dñs:

adrianꝰ.ij.lxiij.di. Ho.in ſumma.in ti.de offi. oꝛdi.S.j.
ver.ſed imperatoꝛ. per tex.in.l.vulgari.depcatio. ad le⸗
gem rodi.de iactu.ff. Nam pꝛincipes ⁊ reges ſubſunt de

iure ĩperio.c.in apibꝰ.vij.q.j.late.Oldra.laud.ↄſilio.lxix

cõſueuit dubitari.⁊c̃. NPatẽt pᷣdicta/oẽs natiões de iu
re ſubſunt imꝑatoꝛi.dic.c.adrianꝰ.⁊ oĩa ſunt ſub eius po
teſtate.viij.di.c.quo iure.xxiij.q.viij.c.cũ venio.idem ſir
mat ſpe.in ti.de appel.S.nunc tractemꝰ.alibi dicit bal.in
pꝛoemio.ff. in.iij.colũ.in fine.ꝙ imperatoꝛ imperat de iu⸗
re in vniuerſa ditione que aſcendentem videt et deſcen⸗
dentẽ ſolem et ex vtroq; latere meridie ⁊ ſeptẽtrione.S.⁊
hoc ↄſideremꝰ.in aut᷑.vt oẽs obe.pᷣſidi.ꝓuin. Itẽ ĩꝑatoꝛ
impat oĩbus inſulis vſq; ad occeani receſſus inaut.vt ec⸗
cleſia ro· S. qd S.col.ij. Et ðꝛ ĩꝑatoꝛ ab imperando ꝓut

eſt imperiũ in altiſſimo ſuo ſitu ⁊ circulo quod eſt ſumma

ptãs nullis circũcluſa limitibꝰ. ⁊ iſtud eſt in tantũ veruʒ
quod bar.in.l.hoſtes.in ij.colũ.ff.de captiuis.firmat ꝙ
ſi aliquis diceret imperatoꝛẽ non eſſe dñʒ totius mundi
et monarcham eſſet hereticꝰ: qꝛ cõtra euangeliũ Luc.iij
E xijt edictũ a ceſare augu.⁊c. Licʒ bal.in hoc teneat cõ
tra bar.tene tñ ꝙ imperatoꝛ eſt totius mũdi de iure dñs.
Jo.fabꝛi.Ra.ful.⁊ nõnulli moder.cõtrarium tenẽt per.l.
mercatoꝛes.cũ glo.ibi:j.de ↄmer.⁊ merca.vbi dicit᷑ ꝙ rex
Perſaruʒ nõ ſubeſt imperio:⁊ fa.l.jde offi pᷣfec.pꝛetoꝛ.
aphꝛi.⁊ in.l.ij.de vete.iure enucleãdo.¶ Ad pᷣmiſſa tñ po
teſt reſponderi ꝙ Rex perſa.et alij de quibus ſupꝛa non
ſubſunt de facto:ſecus tñ de iure.Sed foꝛtiꝰ ſtringit qð
etiã de iure ⁊c̃.quo imperatoꝛ multas ciuitates eccle
donauit.ille de iure non ſunt ſubiecte ĩperio.ſᷣm bar.in.l.
oĩbus.ff.ad trebel.⁊c̃. Reſpõ.ꝑ bar.in.l.j.S.fi.per illũ tex.
ff. de rei vẽdi.⁊ in pꝛoemio.ff.bal.ang.in.l.bene a ʒenone
de qua.p̃ſcri.bal.in.c.j.de pace iur.firmã.mũdus dicit
quid vniuerſale ⁊ nõ repugnat ꝙ imperatoꝛ dicit᷑ vniuer
ſitatis dñs:quãuis in particulari aliqua ad alios ſpectet
dic.l. j. S.fl. et ibi bar. idem bar. in eruag.qͥ ſunt rebelles.
ange.in.l.ſi heredi.ff.de leg.j.Qui dicit ꝙ imperatoꝛ eſt
totius mundi dñs / intelligo in imperatoꝛe alio qᷓ; in ma⸗
ximiliano qui ſolũ rex romanoꝛũ appellat᷑ ſ̃m panoꝛ.et
alios in. c. venerabilẽ. de electio.ex.et ibidẽ plene per eũ:
quicquid ſit.nõ intẽdo dicere imperatoꝛẽ aliquã ſuperio
ritatem habere nec de iure.⁊ minus de facto in regno frã
cie.adeo ꝙ rex francie nec de iure et minꝰ de facto nullo⸗
modo eſt ſubiectus imperio.per tex.in.c.pervenerabilẽ.
et ibi glo.qui filij ſunt legiti.⁊ ibi panoꝛ.iĩ vlti.colũ.tenet
ſpecula.in ti.de appel.S.nũc tractemꝰ. in pꝛincipio.bar.
mn dic.l.hoſtes.in.ij.colũ.et bal.in.c.j.in pꝛin.repꝛobata.
glo ibi de pace iur.flr. in vſib.feud. ⁊ ibi and.de yſernia:

huic opinioni reſidet iaſon de may.hic in.ij.col.Quic⸗
quid in contrariũ alle.de rege hiſpanie dic idem pᷣm glo.
in dic.c.adrianus.Quid de amicis nr̃is ſereniſſimis ve⸗
netis.dic ꝙ nec de iure neq; de facto imperio ſubeſſe di⸗
cũtur pſᷣm bal.in rubꝛica de re.diuiſio.ff.in.iiij.colũ. Mo⸗
tus: qꝛ eoꝝ ciuitas nõ eſt fundata in ſolo ſed in mari.ſed
de iure gentiũ et ciuili ſtatutũ eſt ꝙ ciuitates edificate in
mari cõmuniſſimo oĩbus animãtibꝰ ſunt coꝝ qui eas edi
ficant.l in tm.ᷣin pꝛin.ff.de re.diuiſio.ct hac rõne quia ve
neti ſunt fundati in mari et nõ in ſolo iuriſditiõis alicuiꝰ
merito de iure pꝛetendunt libertatẽ ab imperio. Idẽ te⸗

nuit Jac.alua.in.c.j.in pᷣnci.in pe.colũ.quis dicãt᷑ dux/⸗

comes /vel marchio.invſibus feud.HNinc quia dicimꝰre⸗
gem noſtrũ frãcie nullomodo imperio ſubijci.quero vñ Rex frã⸗
eſt hoc an a iure imꝑatoꝛio:quo in regno iſto francie illu cie nullo
ſtriſſimus noſter Francoꝛũ rex vtit᷑ an aliunde ꝙ archi. mõ ſubij⸗
epiſcopatus / abbatias/pᷣbendas cathedraliũ eccleſiaꝑ/ citur.
et collegiatarũ archidia.et alia minoꝛa et ſuperioꝛa con
fert beneſi.dicit bal.foꝛmaliter in.c.quãto.fl.colũ.ex.de
iudi.⁊ ibi añ bal.archi.ꝙ reges ſunt patroni in epiſcopa/
tibus:et ſic vt patronꝰ epᷣus cõfert.per.c.lectis.lxiij.di.
et.c.reatina.ea.di.et hfacit ꝓ ducibꝰalma.et ſimilibꝰ qð
tene menti ſᷣm bal.ibi.¶ Quero ex his qꝛ videmus quo⸗ Rex quo
tidie ꝙ vacantibus archi.⁊ epi.et ſic de ſimilibus regem iure dat

noſtrum ſereniſſimũ vni dare epiſcopatum alio nichilo⸗= epiſcopa⸗

minus per eligentes canonice electo.ita ꝙ ille qui ad tus.
epiſcopatũ ad beneplacitũ regis eſt pꝛeſentatus venit pᷣ⸗
ferẽdus:vnde eſt hoc ꝙ dictꝰ rex talem habeat in talibꝰ
pᷣrogatiuã cũ videat᷑ de iure electionẽ ad ipſos clericos

eccleſie ſpectare iure hodierno vt in. c. officij.c.ne ꝓ defe
ctu.quia ꝓpter.er̃.de elec.⁊ alijs vulgari.iuribꝰ.⁊ nemo

iure ſuo veniat ſine cauſa puandus.S·cauſas.vt cum de
appella.cogno.colla.viij.ar.no.in.l.culpa.ff.de reg.iu.⁊
in.c.ij.ẽ.de reſcrip.et ibi panoꝛ.facit reguid 35 noſtrũ
eſt.de reg.iu.ff.et alijs iuribus vulga.ex quibꝰ videtur
electionẽ pluriũ eligẽtium pᷣferri debere beneplacito re⸗
gis in talibus ↄſuetu.per ea q̊ͥ notant᷑ plene ꝑ canoniſtas
in.c.cũ terra.et ibi panoꝛ.in tertio no.ex.de elec.dicẽs ꝙ
poteſtas libera debet eſſe apud eligẽtes:nec valet cõſue
tudo talem libertatem eccleſie ꝙ eligentes tenentur eli
gere pꝛelatum ad voluntatẽ pꝛincipis cum talis ↄſue.ſit

cõtra ſubſtantiã actus electionis.vnde talis cõſue.non

poteſt tollere libertatem in actu eligẽdi ſᷣm panoꝛ.in pe⸗
nul.no.dic.c.cum terra. Item non poteſt induci per con
ſue.vt poſt factã elec.in eccleſia requiratur ↄſenſus pꝛin
cipis.et dixit inno.in dic.c.cũ terra.ꝙ requiritur iſte cõ⸗
ſenſus in talibus ↄfirmatiõibꝰ niſi aliud habeat cõſuetu
do.⁊c̃.põderat hec verba inno.niſi aliud.⁊c. Quicquid
tamen velit inno.tu dic latius ſᷣm ꝑanoꝛ.ibidẽ/ꝙ aut cõ⸗
ſuetudo ſuꝑ hoc nihil diſponit nec pꝛinceps vel alius eſt
patronus et tũc de iure nõ tenẽtur eligẽtes reqͥrere ante
vel poſt conſenſum pꝛincipis vel alterius ad quem non
ſpectat cõfirmatio ele.⁊ maxime hoc ꝓcedit in ſeculari⸗
bus ad hoc.c.bene quidẽ.xcvj.di.et.c.eccleſia ſancte ma
rie.de conſti.er.et.c.fl.de rebus eccleſie non alienãdis.
poteſt tamen de honeſtate pꝛincipis requiri vt cõſentiat
non ꝙ cõſenſus habeat pᷣſtare robur:ſed vt non poſſu in
futurum opponere cõtra electũ vel electionẽ: namm ꝑma,-·
xime pꝛinceps poteſt opponere cõtra electumvel electio
nem exceptiones legitimas maxime ſi rex noſter francie
dubit at de pꝛoditione patrie:vel reuelatione cõſilioꝛum
et ſecretoꝛum ſrox vt no.inno.in.c.ſuper his.de accu.ex.
Si vero in eccleſia habet rex ius patronatus ꝓut habet
rex in franciam/et potẽtiſſima domina claud.duc. bꝛita⸗
nie pᷣdicti regis filia cariſſima:tunc debet requiri cõſen⸗
ſus regis patroni.vt in.c.nobis.de iure patro.er et hoc
poſt electionẽ factam et non ante.ſi vero non vellet pꝛin⸗
ceps cõſentire ſine cauſa rationabili:nõ ꝓpter hoc caſſa⸗
bitur electio ſed requiritur conſenſus vt audiantur ſue
exceptiones legitime ſi quas hʒ ⁊ vt in poſterũ nõ poſſit
opponere.⁊ẽ᷑.ſuper quo vide plene panoꝛ.et alios in dic.
c.cum terra.pᷣma ⁊ ſcdᷣa colũ.idem in.c.cũ inter vniuer⸗
ſas.in quarto notabili.de elec. Ex quibus infero.poſtqᷓ;
eius conſenſus eſt tm̃ poſtea requirendus ꝙ licet etiam
patronus nõ poteſt ex ↄſuetudine ſibi ius vendicare in⸗
tereſſendi in electione p̃lati: nam conſuetudo non facit
laicum capacem iuris ſpiritualis:vt in. c.cauſaʒ.de pꝛe⸗
ſcrip et ibi panoꝛ.⁊ alijs no.m.c.ad decimas.de reſtitu.

Butrigorius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

ſpoliatoꝛ.li.vj:ibidẽ per Seminia.? Phi.frã. Cur tãva

rie ꝙ patronus poteſt pꝛeſentare rectoꝛẽ eccleſie non col
legiate ⁊ non ſic eligere pꝛelatum vna cum clericis ip⸗
fius eccleſie collegiate:dic ſʒ compoſte.poſt inno. ꝙ ele

ctio eſt actus mere ſpiritualis:nam per illam ſaltem traſ

fertur ius pꝛelature in habitu in clectũ:⁊ cõtrahitur ma
trimoniũ ſpirituale vt notat glo.in.c.quanto.lxiij.di.fſa⸗

cit tex.in.c.cum inter canonicos.er.de elec. Laicus oᷣo
non eſt capax exercẽdi hec iura ſpiritualia: nec eccleſia

voluit patronum facere capacẽ:bene hoc potuiſſet ſi vo⸗

luiſſet. Ham impatoꝛi romano⁊ multis pꝛincipibus ec⸗

cleſia alłs cõceſſit ius eligendi ⁊ ↄferẽdi.vt in. c. adrianꝰ

Lxiij. di. que tamẽ pꝛiuilegia tractu tempoꝛis eccleſia re.
uocauit vt in.S· verũ.eadẽ di.ſed per pꝛeſentationemno

tranſfertur ius pᷣlature nec ↄtrahitur de iure mrimoniũ

ſpirituale:ſed quoddam pᷣambulũ ad iuſticiã obtinenda

ex qͥ ꝓuenitius tituli ⁊ plature. Vnde licet laicus non
eſſet ꝑ ſe capax etiã huius iuris pᷣſentãdi.vt in.c.quãto.
e. de iudi.tantum valuit eccleſia cum patrono laico in
iure non magne impoꝛtantie diſpenſare vt facilius laici

inducerent᷑ ad fundationem ⁊ dotationem eccleſiarũ de

conſuctudine aliqui reges vel ex iure patronatus ſibi co
nantur vt in electionibus eoꝛum requiratur conſenſus.
de iure vero nõ poſſunt per dic.c.nobis.S.allegatum:qꝛ

yt iam dixi patroni conſenſus debet requiri poſt electi⸗

onem factã vt dic.c.nobis.⁊ ibi panoꝛ.⁊ alij canoniſte.
Adeo ꝙ de cõſuetudine non poteſt ſibi regi vel alteri ta⸗
le ius competere quia cõſuetudo non poteſt eum facere
capacem. vt S. dictum eſt. Poteſt tamen ꝑ cõſuetudinẽ

introduci vt moꝛs pꝛelati nuncietur pꝛincipi et ab eo pe
tatur licentia eligẽdi pꝛelatum:ita ꝙ electio aliter facta
nõ valer:intereſt pꝛincipis ne eligatur aliquis ſibi ſuſpe
ctus qui poſſit reuelare ſecreta regni ſui ar.l.omne deli⸗

ctũ.S·exploꝛatoꝛes.ff.de re militari. iſtud eſt quod ſing.
notat inno.in.c.qð ſicut.⁊ ibi panoꝛ. in.iiij.colũ.de elec.
ex.vide inno.idem tenẽtem in di.c.ſuper his.⁊c. Infero

ex pᷣmiſſis ꝙ ex cauſis pᷣmiſſis põt pᷣneeps ſecular̃is non

admittere pꝛelatum per papã. aduerte quia contra dicta
inno.facit foꝛmaliter in ↄtrarium tex.⁊ ibi panoꝛ.in.iiij.
colũ.in di.c.qð ſicut in ver.et ſi ſecus aliqũ per vſurpa⸗
tionem. ⁊c̃.et ſic oculariter et ad ſenſum patet ꝙ cõtrariꝰ

vſus eſt potius abuſus:⁊ ſic videtur vt iam dixeramus

ꝙ non poſſit induci conſuetudo vt electio retractetur ſi
non fuerit petita licentia eligẽdi.pꝛo hoc facit qꝛ aliquo
modo impeditur libertas eligẽdi vt in dicto.c.cũ terra.
et hanc opi.crederem de iure verioꝛem per fundamenta
S.allegata.Quicquid ſit tamen dictũ inno.ſolet cõmuni

ter teneri ſ̃ᷣm panoꝛ.iĩ di.c.qdð ſicut.⁊ ad pdicta vide Jo.
lupi.in tractatu ſuo de libertate eccłeſiaſtica in ij . parte

qxiij.in fine.⁊.q.xiiij.in pᷣnci.idem bal.in.c.cum inter.

et. c.quod ſicut.S.allegatis.vbi concludũt quicquid di

ceremus ꝙ pꝛinceꝑs ſecularis non poteſt repellere pᷣla⸗
tum per papam inſtitutuʒ.et quãdo panoꝛ.allegat inno.

in dic. c. ſup his.dic ꝙ hec nõ dicit ibi.ſed Ho.in. iij. col.
⁊ alij incidẽter dicunt ꝙ rex poteſt obijcere electũ.xc.
o.lupi.italus ſancte ſedis apoſtolice ꝓtonarius ſenen

is. Hõ tradas obliuiõi ꝙ ſefundãtes in. c.lectis. adria⸗
nus.reatina.lxiij.di.per totum:dum dicunt adulãdo ꝙ

Impꝑato⸗ reges de iure habent poteſtatem in electionibus epiſco⸗

tem ipedit nec intendit libere potentes eligere ipſos cõ

pellere:ſileant emulatoꝛes ↄtraria aſſerẽtes crimen leſe
maieſtatis ↄmittẽtes:ſi quis imꝑatoꝛi male dixerit·j·

3 eticoꝝ/⁊ tradit fidẽ ſeruãda
Ir uunit ↄtra faciẽtes /⁊ repetit ꝓhibitionẽ vt
.RAAHaddat penã hoc dicit in ſũma. Diuide in tres
ꝑtes:qꝛ ĩ pma ꝓhibet locũ ↄgregatiõis hereticoꝝ: vſq;

ibi vnꝰ. ibi ponit fidem quam ſeruare debemus: vſq; ibi

at ſi quid. ibi repetit pꝛimã ꝓhibuionem vt penã addat
vſq; in finem. ¶ Op. ꝙ ſit iſtis conceſſus locus:vt.l.in ſi⸗
nagoga.jde iude.Solu.vr glo.i¶ Item op. non ſit hic
ſpeciale quia reſcripta per obꝛeptionem obtẽta viciant
imo eſt regulare vt.l.reſcriptaXj de diuerſis reſcrip.So.
ſi certum eſt ꝙ eſt per fraudẽ elicituʒ viciatur ſemper:vt
in ↄtrario.ſed in dubio nõ pꝛeſumitur regulariter ꝑ frau
dem elicitũ:hic ſic ⁊ in hoc eſt ſpeciale.i¶ Ex tex.paren⸗
tem:ſub.⁊ filio et ceſſat contrariũ.¶ Item op.ꝙ imꝑatoꝛ

male dicat:nam ſpũs ſanctus ex patre ⁊ filio ꝓcedit vt

dicit᷑ in ſimbolo. So.dicũt quidã ꝙ hec lex loquitur ſᷣm
grecos:⁊ ſic male dicit:ſed certe non eſtveriſimile/ꝙ cũ
opus iſtud fuerit appꝛobatũ per papam vt in epła inter
claras.ꝙ hic poſuiſſent legem male dicentem/⁊ cõtra fi⸗

deʒ:⁊ ideo qð dicit tex.ex ſummo rerum parente:ſub.et

filio.⁊ ita bene dicit.
Ad d iti o. In hac.l.inver.cum om̃es.in fine no.ꝙ

EEDU. ante factũ maleficis eſt obuiandũ poſt
vero factũ delicta ſunt puniẽda: ſʒʒ bal.qð facit ad qſtio
nẽ. Oꝛitur ĩter duos cõtẽtio de poſſeſſione cui iminet ti
moꝛ vt puta qꝛ iam ſe pꝛeparãt ad arma:⁊ ſic veriſimili⸗

ter iudex poteſt pꝛohibere ambobus cõtendtibꝰne ad

poſſeſſionẽ accedãt donec ſit de iure diſcuſſũ de qͥ ꝑ ino.

in.c.in pꝛeſentia.ex.de ꝓba.in.ij.colũ.ver.poſtq; autem

⁊c̃. Vbi cõcludit partes nec publice nec pꝛiuatim poſſe

accedere ad poſſeſſionem poſt iudicis inhibitionem.ar.

no.in.c.cum apłs.et.c.non ſolum.⁊.c.ro.S.iiij.ibi do.de
ſancto geminiano. Philip.franc. de appel.⁊ ꝑ hec iura
cõfirmo dictum pᷣcedens inno. facit.l.equiſſimumff.de
vſufruc.tenet cy.in.lł.j.in fine j.vti poſſidet.⁊ in.l.fi.ff.de

offi. ꝓcu. ceſaris. ſ̃m bal. hic qð facit ↄtra iudices viden
tes rixas:eas tamen non ꝓhibentes pᷣm bal.Et adde ꝙ
ſicut heretici per iſtam.l.ſunt de ciuitate expellendi ſic

infecti ſeu infirmi moꝛbo peſtilenciali debent a ciuitate
remoueri ne alios inficiant. in auctentico vt iuſiurand.
quod pᷣſtatur ab his.in.S·fl.colla.ij.idem dic in lepꝛoſis

qui expelli debent a cõuerſatiõe alioꝝ ne ipſos inficiãt.
Igem in mulieribus mercrriciboer marime lenonibus
maledictis que virgines ad perditioneʒ deducũt:qð eſt
dolendum de tam grandi numero pꝛedictarum ar tex.
in autẽtico de lenonibꝰ. rolle ii. dẽ dic de ſcolari alios
infeſtante qui expellẽdus eſt B

as bal.hic in additionibus ad bal.

Nblice diſputare ꝓpter duas rões hic poſitas:

Aet ex varietate pſonarũ varie ĩponũtur pene.

id. Vel dic ꝙ de fide catholica nõ licet pub.diſputare:
ſubijciunt᷑ due rõnes hoc pᷣmo:et vbi dignitas minoꝛat
delictũ /mĩoꝛat ⁊ penã.h.d.i¶ Diuide.l.in ꝑtes tres qꝛ pᷣ ⸗

ꝛ0ohibet locuʒ cõgregationis

ura que allegat andre⸗

Emo clericus. on en l ta de

rfes iure patuum. ⁊c̃.dicas ꝙ tẽpoꝛe tyꝛannidis ⁊ attenta infide⸗ mo ponit ꝓhibitionẽ vſq; ibi.ex hoæ.ibiponit rões ꝓhi
antiqͥ ele⸗ litate impꝑatoꝛũ: et vt maius malum euitaretur: et ne ec. bitiõis vſq; ibi. igit.ibi ĩponit penã Sfacletib⸗ vic; nt
ctiõibꝰ ĩ⸗ cleſia in ſciſma ĩcideret cauſa imꝑa.⁊ ne eccleſia careret ¶¶¶ Ex hoc:diuide hãc ꝑtẽ ĩ q̃ttuoꝛ/qꝛ ĩpꝛĩa ponit᷑ pᷣma rõ
terfuerũt. paſtoꝛe ita ⁊ hac de cauſa pꝛiſco tẽpoꝛe fuerat ſtatutum vſq; ibi.nã ⁊ iniuriã. ibi ponit᷑ ſecunda ratio: vſq; ibi cũ

imperatoꝛes intereſſe in electionibus.⁊c̃. Iſta voluit ſen

tire ſtepha.põtifex in.c.noſſe.⁊ tex.ĩ.c.valẽtinianꝰ.lxiij.

di. Ita tenet guido ĩ dic.c. reatina. Ydẽ tenuit dñicus in
locis.. alle. Idem cardinalis ſancti ſixti in.c.j.lxiij.di.
Vide plenius per dictũ io.lupi in dic.ſuo tractatu de li⸗

bertate eccleſiaſtica in.iiij.q.penul.carta ver.namlʒ.⁊c.
Hec volui inſerere hic ne credant meri legiſte poteſtatẽ
impꝑatoꝛum eſſe amplã in pꝛedictis iuribꝰ ſpũalibus.⁊c.

dum dicit imperatoꝛẽ eſſe dũm totius mundi non tamen
habet in pᷣdictis iuriſditionalẽ poteſtatẽ /⁊ ſi quã habet
potius vſurpatiõe habere dicitur qᷓ; iure ſeu bona rõne:
Hinc eſt ꝙ ehꝛiſtianiſſimꝰ /potentiſſimꝰ iuſticie cõſerua⸗
toꝛ Ludouicus huius noĩs duodecimus francie rex di
gniſſimus dum vacant epatus ⁊ alia ſuperioꝛa beneficia
ↄſueuit pꝛo meritis(vt credit᷑)deſtinare oꝛatoꝛes nõ au⸗

ea que.ibi ponitur declaratio ſecũde rationisvſq; ibi nẽ
⁊ in contẽptoꝛes:ibi videtur poni quedã ratio:ſed nõ eſt
immo eſt potius quedã repetitio pᷣme ratiõis vſq; ad.S·
igitur. Mota ꝙ nõ licet publice diſputare de flide. Scoo
non licet ſemel deciſa amplius in dubium reuocare.
rtio nota ꝙ plus punitur ignobilis qᷓ; nobilis.Quar
to nota ꝙ videtur peius facere qui palã delinquit qᷓ; qui

clam. ⁊ ad hec q̃ttuoꝛ notabilia eſt ꝑ oꝛdinẽ opponẽdũ.

Pꝛimo op.ꝙ liceat diſputare de ſide.vt.l.quoniam·Xj.

ti.j. So.quidam diſputãt vt fidem ſubuertant et hoc nõ

licet vt hic.quidam diſputãt de fide vt addiſcant et hoc

licet.quidã diſputant vt hereticũ conuincant:⁊ hoc etiã

licitum eſt. vt dic.l.qm venerabilis·jti.j. ¶ Item op
4 . c.AE 3*) J. 8 P
deciſa ſemel poſſint iterũ retractari vt.l.et in maioꝛibꝰ.j.

de appella. So. ibi loquit᷑ de reuocabili hic de irreuoca

—

bili. ſ. de fide.¶ Item op. ꝙ plus debeat puniri in digni⸗
tate exñũs qᷓ; puatus vt.l.pᷣſopteri:j de epiſcopis ⁊ cleri.
et. l.pedius.ff. de incen. ruina nau. et.l.ꝓperandum.S·ſin
aũt ·j.de iudicijs.So.aut dignitas auget crimen ⁊ auget
penamvt dicta.l.pꝛeſbyteri.aliqñ dignitas minoꝛat deli
ctum ⁊ tunc minoꝛat penãvt hic:nam peius faciunt laici
qui nil ſciunt ſe intromittere de diſputatione fidei.aut di
gnitas nec auget nec minoꝛat crimen.tunc aut tractatur
de pena coꝛpoꝛali ⁊ grauius puniunt᷑ ignobiles vt dic.l.
pedius ⁊.l.⁊ ĩſeruoꝝ.ff.de pen.aut tractamꝰ de pena pe⸗
cuniaria ⁊ in illa plus punit᷑ nobilis qᷓ; ignobilis:vt dic.
l.ꝓperandũ ·S.ſin aũt.cum ſi.¶ Item op.ꝙ peius ſit fa⸗
cere clam qᷓ; palam:vt.ff.de ritu nup.l.fl.⁊.l.nõ exiſtimo.
de admi.tu.⁊.l.qui ſine.de nego.ge.So.aut tractamꝰde
cauſa velicti aut de effectu:ſi de cauſa que ẽ dolus aut cõ
ſtat de dolo ⁊ non facio differentiam clam vel palaʒ /aut
dubitatur ⁊ tunc aut tractamus de his que ſunt de gene⸗
re pꝛohibitoꝛum ⁊ non facio differẽtiam vtrum palaʒ an
clam quis faciat:qꝛ ſemꝑ dolus pꝛeſumitur:vt.l.j:j de ſic
ca.⁊.l.ſi quis fumo.ad legẽ aqli.ſaluo ꝙ ratiõe cauſe ex⸗
terioꝛis /aliqñ hoc inſpicitur vt in rapina que magis pu⸗
nitur q; furtum:non ideo quia ſit factum palam. ſed qꝛ ẽ
maius delictum cum habeat in ſe violentiã. Simile ẽ in
veneficio ⁊ homicidio:nam veneficium ideo dr̃ eẽ graui
us non ideo qꝛ fiat clam:ſʒ qꝛ in ſe hʒ quãdã pꝛoditionẽ
vt.l.j . de male.⁊ ma.aut loquimur in his que ſũt de gñe
permiſſoꝛum:in ſpecie tamen ſunt pꝛohibita vt matrimo
nium:⁊ tunc aut fiunt clam ⁊ pꝛeſumitur dolus:aut palã
cſ dolus nõ pꝛeſumitur /ſy erroꝛ:vt.l.nõ exiſtimo.ff.de ad
mi. tu.⁊.l.qͥ ſine. de nego.ge.⁊.l.fl.de ritu nup.⁊ hoc ſi cõ
ſidero rem ex parte cauſe/ſi aũt conſideras rem ex parte
effectus:tunc dico ꝙ peius eſt ratione exẽpli facere pa
lam q; clam:vt hic.Et ideo fuit queſtio hic.Quidã fr̃ ꝓ⸗
feſſus iã exiuit oꝛdinẽ ⁊ accepit vxoꝛeʒ querebatur an in
quiſitoꝛ de hoc poſſet cognoſcere/ego dicebam ꝙ aut ac
cepit vxoꝛem clam ⁊ pꝛeſumitur in dolo ⁊ non errare/et
ideo inquiſitoꝛ non debet cognoſcere.aut accepit palaʒ
⁊ non pꝛeſumitur in dolo:ſed errare ⁊ ꝙ putat ſivi licere:
7 qꝛ errat ĩ fide/ cognitio pertinet ad inquiſitoꝛez. Itẽ
quero qualiter punietur hic ſtatuliber:⁊ dic vt glo.
Ad d iti 0 Adde ad iſtam legẽ dum vult ꝙ nõ eſt
licitum de fide publice diſputare:veruʒ
ad fidei ſubuerſionem:alłs licituʒ eſt pꝛo fide extollenda
de fide publice diſputare tex iuncta glo.in ver.vno oꝛe·j·
de epiſco.⁊ cleri.ſᷣm Bar.idem Inno.ĩ ca.dãnamus·S·ſi
quis igitur.vbi no. Inno ꝙ nullatenus licet:immo ꝙ
plus eſt nec de fide licet publice diſputare turbis coadu⸗
natis cauſa tumultus vel ſue perfidie defendende:aut ad
confuſionem hereticoꝛum / vel ad veritatem clarifican⸗
dam aliquis diſputaret:non crederem maluʒ: vt fecit pa
pa ſilueſter ſᷣm Inno in oco. Sliegaro. . 4
E „ Hec non legitur oꝛdi⸗
D KR ter claras. narie:nec extraoꝛdina⸗
EBrie. Titulus de ſacroſanctis eccleſijs legitur
Na oꝛdinarie vſq; ad tiulum de epiſcop. et cleri.
Jaco. Butrigarij do. .
Ad d itio Adde ad iſtã legẽ ꝙ obſeruãda ſunt ſta

tuta ſanctoꝛum patrum in ſinodo:in.c.
a ſctis.⁊ duobꝰca.ſeq̃ntibꝰ.xxv.q.ij.⁊ iſta Juſtinianꝰim
peratoꝛ hic pꝛofitetur ſe facturum pꝛomptum paratum
q;.patet hic ꝑ totam iſtam legẽ quã ꝑ te videas ſᷣm Bal.
⁊ dicit Odof. vt refert Bal.hic ꝙ papa ratione peccati
põt de oĩ delicto cognoſcere:de qͥ vide Ber.gloſatoꝛẽ iu
ris canonici ĩ.c.nos ĩter alios.er.de purgatione canoni
ca.⁊ ibi glo.pꝛĩa:dicẽs ꝙ epiſcopus cognoſcit de certis
criminibus ⁊c̃.papa.vero indiſtincte ꝑ notata in.c.no⸗
nit:⁊ ibi plene Panoꝛ.in.v.notabili ⁊ alij canoniſte.

¶ e ſacroſctis ecclelijs ſt de re

De . Gacroſanctis Eccleſiſs. Fo. V.

piꝛo cõgregatione pluriũ in eodẽ loco congregatoꝛũ ad

vſq; in f. ¶ MHota ꝙ collegio ſanctiſſimo poteſt legari.

inſti. Solu. aut collegium eſt licitum ⁊ ei poteſt legari:
etiam ꝑſonis de collegio non poſſu legari:vt·j.de hereti

collegio:vt dic.l manicheos:aut alia ratione eſt illicitũ /

ipſo qð eſt collegiuz pium ⁊? ad ſeruiẽdum deo deputatũ ri ſine cu⸗
intelligit᷑ eſſe licitũ:poteſt ei legari.cũ ałs regulariter oẽ iuſq; ↄuo⸗

pᷣſidens facultatẽ chꝛiſtianis dedit acquirẽdi pꝛedia ſeu

bar. in ꝓemio. ff. pe.et fi col.in cle.j.⁊ ibi ʒabar.et alij de
iureiuran.per bar.in exuagã.ad repꝛimendũ.quomodo

nus:⁊ qui non eredit punitur:vtlj de ſumma trinitate ?
fide catholica. Scõo modo ſumitur eccleſia ꝓ loco mu⸗
ris circũdato et ſᷣm hoc habet etiaʒ pᷣuilegia:vt patet.·j·
de his qui ad eccle.cõfugi. Tertio modo ſumitur eccł ia
ſeruiendũ deo:⁊ hoc modo ſumitur hic eccleſia.⁊ qꝛ ha⸗
bet pꝛiuilegia ⁊ res / ideo diciturin rubꝛi.de rebus ⁊ pꝛi⸗
uilegijs earum.
Pio collegio relinquetur/eoipᷣo
E Ab eat. piument ipſo iure pprobatch,
Diuide in duas partes:quia in pᷣma ponit di
ctum vſq; ibi nichil eſt. ibi ponit rationẽ dicti

¶ Item nota ꝙ in vltima volũtate debet eſſe liberũ arbi⸗
trium.¶ Item op.ꝙ collegio nõ poſſit legari:vt ff. de le.j.
l.ſi heres·S. vicis.⁊.l.ſenatus. et.l collegium.de heredi.

vt hic.aut collegiũ eſt illicitum ⁊ ei nõ:vt in contrario.
Item op.ꝙ illicito poſſit legari vt dic.l.ſenatꝰ.⁊ de re.
dů. So.põt legari ꝑſonis de collegio etia illicite vt ibi.ſʒ
ipſi collegio non vt dic.l.ſi heres.S.vicis.iſ¶ Item op.ꝙ

cis.l.manicheos.So.ibi erit ipꝛobatum rõne ſecte.Col⸗
ligitur ergo ꝙ aut collegiũ eſt app:obatũ ⁊ poteſt legari
collegio ⁊ ſingłis de collegio:vt hic.aut eſt ulicitũ/⁊ tũc
aut ratione ſecte et non põt legari collegio nec alicui de

⁊ tũc collegio legari nõ poteſt:vt.l.ſi heres·S.vicis.·ff. de
le.j.ſed ſingulis de collegio põt legari:vt dic.l.ſenatus
de rebus du. ¶ Wodo quero qð pᷣuilegiũ habeat hic ec⸗
cleſia cũ cuilibet collegio licito poſſit legari:dicunt qͥdʒ
ꝙ ctiã inhabilis ad teſtandũ poſſit eis relinquere vel ſi
teſtamentũ eſt minus ſolẽne qð non placet vt dicit glo.
ſed debet ſuppleri ſi volũtas eſt ſolẽnis ⁊ is qui legat le⸗
gare poteſt ar.l.vt gradatim·S.ſed ſi lege.ff.de mu.⁊ ho⸗ Cõgrega
no.quod ergo pᷣuilegium habet eccleſia?: Reſpõdeo ꝙ eo tio põt ſie

colle giũ ſit illicitũ niſi ſit ſhecia iter⸗ appꝛobatuʒ:et ideo catione in
clibanarij quinõ oſſunt facere cõgregationẽ ad ſua ne⸗- eccleſia ꝓ
gocia faciũt eã ad eundũ ad ſanctà mariam de monte:⁊ negocijs
dicunt ꝙ ipſo iure eſt permiſſum eis poſtq; faciunt ad ſer eccleſie.
uicium dei. ò”
Ad ditio Adde ad quid fuit iſta lex ⁊ a quo intro
E ducta.c.futurã.xij.qj.vbi dicitur ꝙ cle
rici in egipto pᷣdia nõ habebãt:imꝑatoꝛ in ↄcilio niceno

poſſeſſiones habẽdi:ꝙ perpꝛius nõ erat:⁊ ſedi apoſtoli⸗
ce multũ de ſuo dedit.⁊ an tenuerit donatio.vide plene ꝓ

in crimine leſe maie.ꝓceduur ⁊ ibi magis cõis cõcluſio
eſt ꝙ tenuit donatio eccleſie facte.⁊c.Et ibi plenevidere
poteris.Neinde in pᷣſentilege duʒ dicit᷑ hic in tex.noſtro hHonatio
ſm bar.et alios doctoꝛes ꝙ relictũ eccłie vel venerabili ꝑ imꝑato
loco nõ viciatur rõne incertudinis facit.l per qð pauꝑi⸗ rẽ fcta ec⸗
bus. ibi bal.j.de epiſco.⁊ cleri.Quid ergo ſi teſtatoꝛ relin cleſie te⸗
quat centum eccleſie ⁊ nõ dicat cui eccleſie de qua in du nuit.
bio intelligit᷑: videtur dicẽdum ꝙ de eccłia maioꝛi ⁊ ſic
cathedrali per texin ·S.ſi quis in noĩe in aut᷑.de eccle.ti.
Ita tenent io.fabꝛi.⁊ ange.de are.in·S.ſed ius quoddaʒ
ciuile inſti.de iure gentium ⁊ ciui per iſtũ tex. in dic
ſi quis.veritas eſt ꝙ in dubio intelligitur relictũ eccleſie
in.c.fl.de ſepul.⁊ ibi vide panoꝛ.ſuꝑ iſto paſſu idẽ cy.hic
in.v.q.Saly.⁊ paul.de caſt.hic.ar.tex.in.l.que conditio.
Sfi.ff.de condi.⁊ demõſtra.et ibi bar.idem tenet io.and.
ti. de inſtru.edi·S.nũc vero.pet de ancha.⁊ ymo.in c.re⸗
latum ij. de teſtamen.ex.io.and.in.c.cum quis.de ſepul.
in. vj. Si vero habet duas parrochias:vel in vna eſſent
duo pꝛeſoiteri ꝓut eſt in eccleſijs parrochialibus ande⸗
gauis in ſpeciali honoꝛabiliq; eccłia ſancti maurilij cõ⸗

Eccleſia

113 eſt ſciẽdu gruenter per amicũ meũ magiſtrũ mace.manſeũ vulga⸗
D euid entia m ꝙ trib?ꝰ mo triter vocatum.riquaãtes pꝛo tpᷣe ſuo excultum in dubio
R dis ſumitur eccleſia:vno modo pꝛo cõ relictũ videtur pandũ pauperioꝛi eccleſie qñ ſunt due: ſi
gregatione vniuerſa ommum fideliuz vero duo ſint pᷣbbiteri relictũ iſto tᷣe eſſet dxndũ paupe⸗
ℳ X7 de hoc habes in ſymbolo ⁊.S.in epi⸗ txioꝛi pꝛeſoitero dicte eccleſie ſancti maurilij:⁊ ſic curato
Rark as E, ſtola intet claras: 'm hoc eccleſia ha vocato henrico lair. cuʒſocio dicti maſci. ar. dic.S. ſi qͥs.
bet multa pꝛiuilegia.ſ.quia qui credit ĩ eã vocat᷑ chꝛiſtia ſm cy.hic in.vj.qpaul.de caſt.hic.bal.in.l.cũ multe·g⸗

pe ꝓ de dona.ante nupti cano.in.c.fl.de ſepul.v.allega⸗
to.facit qð in ſimili determĩat Bal.⁊ Imol.in.l.ſi domꝰ
in pꝛinci.ff. deleg.pꝛĩo.Cetera que hic per bar. in repeti⸗
tione iſtius.l.tanguntur omitto:de quibus plene per Ja
ſo. de may.hic.j.ij.iij.iiij.v.vj.coll.
LDE Lapcinon debẽt ſedere in choꝛo cum
mo. clericis.h.d. Jaco. .
¶ Nemo martyres.Mihil iaco.

ꝛiuile⸗ rvog Hec lex eſt localis. Hota
datuz En plu res ꝙ pꝛiuilegiũ datũ clericꝭ
clericis vi fintelligiturpotiꝰ datũ eccleſie q; clericis. Sic
det᷑ eccłic datum fuio: cõtemplatione patris intelligitur

cõceſſum. potius datum patri q; filio ⁊ patri queritur: vt.l.ſed ⁊ ſi
Pꝛiuile⸗ lures Fen arogeto ffoe vin dgu ſ Er ſemel fuu ta
gin datuz lis que

ceſſũptem fuit dictum munquid filij debebunt habere pꝛiuilegiuʒ:
platione certe ſic:quia pꝛiuilegium qð fuerat conceſſuʒ filijs erat
pr̃is potius ticij:vt.l.ij.de epiſc.⁊ cleri.⁊ ideo renouato pꝛi⸗
uilegio patris videtur renouatũ pꝛiuilegiũ filioꝝ:qð eſt
patris. In glo queĩcipit ſic ergo.ibi eccłie cõceſſũ:ergo
eccleſie vt...ſed ſi plures:S· in arrogato.ff. de vulga.⁊ pu
pil.⁊ bene facit.l.ijj.ti.j.
acet Eccleſia nullum onus cognoſcit
NAS niſi oꝛdinarium:⁊ pꝛopter ſubituʒ
y aduentuʒ pꝛincipis.h.d.Diuide in tres partes
. &licet glo diuidat in plures:qꝛ pꝛimã exoꝛditur
dſq; ad ver5.pꝛima quippe. ibi ponit que debeat eccleſia
agnoſcere:⁊ q̃ nõ vſq; ibi.ſi quis contra.ibi imponit pe⸗
nã contrafacientibus vſq; in finẽ:pone ꝙ ille qui viola⸗
uit pꝛiuilegium eccleſie fuit accuſatus coꝛamyvicario epi
ſcopi⁊ fuit excommunicatus poſtea accuſatur coꝛã pote
ſtate vt depoꝛtetur: ipſe dicit ꝙ ſemel fuit de crimine dã
natus ⁊ punitus:⁊ ideo amplius puniri non debet per le
ẽ ſenatꝰ.ff.de accuſatio.nũquid bence dicit.dic ꝙ nõ: qꝛ
ex ſenatus.locum habet quando plures pene veniunt ex
diuerſis legibus:ſʒ quãdo veniũt ex eadeʒ lege oẽs veni⸗
aſpũ unt: vt hic. ¶ Sic 60 nota ꝙ pena ſpũalis non tollit tẽ
is an poꝛalẽ nec econtra. Eiñ lʒ qs acceꝑit pemtentiam de deli
tollat tꝑa cto:non pꝛopterea minus in palatio punietur. Itẽ no⸗
lem, ta ꝙ que cum del iberatione flunt ⁊c̃. Itẽ nota ꝙ pena
excommunicationis appꝛobat᷑ ꝑ legẽ. Nũquid ergo po
terit opponi agẽti excõmunicatio.⁊ dic ꝙ ſic:qꝛ qui vult
aliquid videt᷑ velle ⁊ effectum eiꝰ:vt.l pꝛo herede·S papi

nianꝰ.ff. de acqͥrẽ.heredi.⁊.l.S· beſtias.de poſtu.ſed im

peratoꝛ vult excõ municationẽ ĩponi qꝛ es appꝛobat: er⸗
go videtur velle effectum. Effectus autem eius eſt: vt ex
communicatus ſit ſeparatus a communione fideliũ: ⁊ ꝙ
nullus ſecum communicet:⁊ ideo repellitur ab agẽdo nõ

tã vigoꝛe canonis qᷓ; legis hoc appꝛobantis hic.Sʒ nos

habemꝰ ſtatutũ ꝙ exceptio excommunicationis non au
diat᷑¶ Sp.ꝙ clerici agnoſcat extraoꝛdinaria:vt.lʒ.fi..de

HBona cdle exac.tribu. So.vt glo.ſ¶ Et ex vltia ſolutione patet ꝙ; cõ

ricoꝛũ vel trarium non debuit ſignari ad pꝛimam partem: ſed ad ſe
eccłie an cundam. Ad id ꝙ dicit᷑ ꝙ eccleſia non patitur tranſlatio⸗
ofſit trãſ nem: illa lex dicit contrarium:ergo male.Sʒ ſolue ᷣm vl⸗
erri in fi- tramontanos ꝙ aut pꝛedium fuit ſẽper eccleſic ⁊ tũc pꝛo
ſcum. prter ceſſationem ſolutionis non poteſt tranſferri in fiſcũ:
vt hic aut pꝛimo fuit pꝛiuati:poſtea peruenit ad eccleſiaʒ
æ tunc cum tranſierit ad eccleſiam cum ſuo onere poterit
tranſferri in fiſcum:ſed nõ ſoluerat debitum.vt in contra
rio.¶ Item op. ꝙ clerici patiantur tranſlationem pꝛedio
rum ſuoꝝ in fiſcum:vt.l.de his:j de epiſco.⁊ cleri. So.di
cũt quidam ꝙ ſi non ſoluit indebitum non patitur trãſla⸗
tioneʒ:vt hic.ſi non ſoluit debitum tũc ſic:vt ibi. Nel me
lius aut loqueris de pꝛedijs eccleſie:⁊ illa non patiuntur
tranſlationezʒ: vt hic.aut de pꝛedijs ipſoꝛum clericoꝛum
Pꝛiuile⸗ ⁊ illa patiuntur tranſlationem:vt in contrario.ſ¶ Itẽ op.
gia cleri: ꝙ violans pꝛiuilegia clericoꝛum aliter puniatur q;; hic di

coꝛuʒ vio⸗ catur:vt.l.ij de legi.⁊ j.e.ti.l.ſi eccleſie. Solu diſtingue

lãs quali⸗ quia quidam violãt pꝛiuilegia eccleſie in debita exactio⸗
ter pũiat᷑. ne ⁊ puniuntur ſᷣm hãc legem:quidam violant per ullici-
tam alienationẽ ⁊ hʒ locũ.l.iubemus e.qdãviolant pᷣui

legia cccleſie falſe interpꝛetãdo ea:⁊ tunc puniunt᷑ ᷣm.le.

ij .j.de legibus:quidam aliter violant pꝛiuilegia eccleſia
rum ⁊ puniuntur? m.le.ſi eccleſie e.¶ Item quero nun⸗

quid in codem libello poterit peti ſibi imponi vtraq; pe⸗

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

io:quia fuit conceſſum cuidam ticio pꝛiuilegiu,
filio an vi vt poſſet eſſe de concilio populi⁊ filij ſui.poſtes fuerũt re
deatur cõ nocata illa oĩa pꝛiuilegia excepto illo ticij ⁊ de filijs nõ

nam mam non eſt dubium ꝙ vna pena non tollitur per a⸗
liã cũ veniãt ex eadẽ lege:vt.l.nemo.de aduo. di indi.
Nunquid ergo in codem libello veniunt. dic ꝙ ſic: quis
veniunt ex eadem le ⁊ ſunt ambe criminales: immo plus
qñ ſunt vna ciuilis alia crialis veniunt ex eadẽ le. poſſũt
cumulari vt dicta.l.nemo.ſed non video qualiter idẽ iu-
dex poſſit vtrãq; penam imponere niſi ſᷣm ꝙ dicam.j.de
epᷣis ⁊ clericis:aut᷑.itẽ nulla.i¶ Itẽ op.ꝙ non ſit pᷣuilegiũ
clericſ.de eroꝛdina.quia nec pꝛiuati.ſoluunt. vt.l. vnica.
J. de ſuperindic.ſo.vt gl. Ad declarationem ergo dicæ
ſoꝛdida ſunt in en⸗ vertitur turpe miniſteriuʒ perſone
quedam ſunt oꝛdinaria vt capitatio ⁊ tributum vel an⸗
nona. Item ſuperindictũ quod imponit᷑ de quinquẽnio
in quinquenniũ ⁊ iſtud erat olim extraoꝛdinariũ.alið eſt
ſuperindictum ꝙ nec etiam hodie eſt factũ oꝛdinarium
vt ſi quando filiꝰ natus eſt pᷣncipi imponitur aliqð onus
vel qꝛ pꝛinceps duxit vxoꝛẽ.¶ Item eſt ſciendũ ꝙ quedã
ſunt munera perſonalia vbi tãtũ vertuur miniſteriũ per
ſone:quedam ſunt realia tantũ:quedam mixta vt ducere
plauſtrũ in exercitũ:quedã ſunt que ĩponuntur perſonis
pꝛopter res vt collecte.Aut ergo queris an cłici ſubeãt
munera ſoꝛdida ⁊ dico ꝙ non. Item nec extraoꝛdinaria
niſi ĩ aduentũ pᷣncipis:vt hic:ĩ oꝛdinarijs dic ꝙ aut im⸗
ponunt᷑ perſone ⁊ ea non agnoſcũt:aut rebus ⁊ agnoſcẽt
aut ſũt mixta ⁊ agnoſcũt quatenus reſpicit res non qua
tenus reſpicit perſonam vt ar.inſti.de acti·S· quedam.
¶ Sed quid de his que unponuntur perſonis rationc re
rũ vt ĩ collectis certe illa non agnoſcũt vt.l.reſcripto·S.
fi.de mu ⁊ ho ⁊ ᷓ de mulieri.ĩ quo loco hodie deciſuʒ eſt
ꝙ nulla agnoſcunt clerici etiam oꝛdinariam vt.·j. de epiſ.
⁊ cleri.aut᷑.item nulla. Sed quid inſuperindicto qͥ tem⸗
poꝛe huius.l.erat cẽoꝛdinariũ:hodie eſt factum oꝛdina⸗
riuʒ: ⁊ vr̃ ꝙ eccleſia non debeat agnoſcere:qꝛ debet in⸗
ſpici tẽpus huius.lł.ar.l.ſi cognati.ff.de rebus du.Sʒ ego
puto ꝙ imperatoꝛ reducẽdo extraoꝛdinaria ad oꝛdina⸗
ria videtur ſtatuere ꝙ iura que hñt locũ in oꝛdinarijs ha
beant locum in extraoꝛdinarijs redactis ad oꝛdinaria

2⁊ ſic agnoſcãt ar ĩ.llege·S.vlti.⁊.l.meminimꝰ.S.fl.de le⸗

gi. heredi.⁊ ad ſilla l.oẽs.de pᷣſcrip.xxx.an.⁊.l.ij.de qua

Ariẽ.pſcri.¶ In glo.q̃ incipit id eſt ex qͥꝝ ibi nõ de ſoꝛdi
dis hec videt᷑ vera qꝛ illa dicit tranſlationem fieri ꝓpter

non ſoꝛdida.hic pꝛohibet ⁊ ideo debuit ſignari ad id qð
dicit tranſlationeʒ nõ fieri. ¶ In gl.quia natus eſt.exẽ
plum extraoꝛdinarie ⁊ irregularis:
Ad d iti 0 Dic ꝙ in iſta.l.placet eſt tractatũ a qui⸗
bus muneribꝰ eccleſia ſit exempta ⁊ eſt
canoniʒata.xxvj.qꝛ.viij.c.tributũ.⁊ ibi per archi.Et ſ.
mitte ꝙ iſte terminus munus capitur ĩ iure tribꝰ mod
pmo pꝛo dono.i.inter donũ.ff.de verb.ſignifi.Scðo pꝛo
officiovt cum dico eſt munus militare:id eſt officiũ mili
tare:eſt munus doctoꝝ id eſt officiũ ⁊ iſtud nil ad pꝛopo
ſitum nr̃m. Tertio capitur munus pꝛopꝛiet ſtrictevt hic
in iſta.l.⁊ tunc munus eſt onus de publico quod ſubimꝰ
moꝛe vel conſuetudine vel imper io eius cui ſubiecti ſu⸗
mus tex.eſt in.l munus pꝛopꝛie ⁊.l.munus tribꝰ.ff. de vᷣb.
ſigni. Iſtud munus ꝓpꝛie ſumptũ eſt triplex quoddã eſt
mere perſonale quoddã mere reale:⁊ quoddam eſt ⁊ ter
tio mixtũ.l.fl.per totã.l.ff.de muneri.⁊ hono.no.Bar.iĩ.l.
j. C. de mulie.⁊ in quo loco lib.x.cuius verba tranſfoꝛma
uit Panoꝛ.in.c.non minus er.de immuni.eccleſia.Cy.ĩ
l.volũtaria.j de excu tu. Suil.de cu.in.l.neminẽ.·j.eo ·tit.
Pꝛimũ munus perſonale merũ eſt triplex.vnũ eſt cũ di
nirare r innd appzltarur- honoꝛ. MHã honoꝛ eſt admini⸗ Honoꝛ
ratio reipublice cũ dignitatis gradu l.honoꝛ.in pᷣn. ff. quid ſit
de muner.⁊ hono. puta creat᷑ aliquis Pariſius decurio
ſcu ſcabinus vel Andegauis vbi honoꝛes multũ affectã
tur in omni ſtatu ⁊c.ibidem maxime tale munus vel ſimi
le honoꝛ ꝓpꝛie appellat᷑.aliud eſt munus perſonale ſoꝛ⸗
didum.de quo quere per exẽpla in.l.maximaꝝ.⁊ in.l.ſoꝛ
didoꝛum. C. de excuſa. munerũ.li.x.⁊ hoc munus debʒ vi
libus perſonis iniũgi puta vilibus ⁊ abiectis:puta illi qͥ
mittitur andegauis ad querendũ panem ꝓ ĩcarceratis/
vel lepꝛoſis ⁊ ſic de ſimilibus.de iſto munere nil in hac.l.
noſtra.quia hec.l.loqtur de munere reali ſoꝛdido.⁊ mul
ta ponit exẽpla glo hic in ver. munerum. Quoddam eſt
tertio munus ſimplex perſonale quod nec honoꝛ nec ſoꝛ⸗
ditas vt puta aliquis deputat᷑ ad leuãdas pecunias pu-
blicas. vt poteſt dici de Nicolao guyet mercatoꝛe ande⸗

De Bacroſanctis Eccleſiss. Fo. VII.

gauis commoꝛante:qui dum eram ego petrus de la ver⸗
gne iurium doctoꝛ als andegauis rectoꝛ dictus guyet

compotum ⁊ reliqua pꝛo recepta coꝛaʒ me ⁊ dominis de

collegio reddidit:verũtamen in reliqua ccxx.libꝛis obli
gatus remanſit ⁊c.tale pꝛedicti guyet officium recepto⸗
ris dictum eſt in iure perſonali:tamen andegauis eſt offi
cium honoꝛificum quicquid.S.dixerimus.Nam dico ꝙ
illud appellatur honoꝛificum ſeu dignitas ſᷣm ꝙ eſt repu
tatum in loco in quo exercetur ſᷣm doctrinam panoꝛ.aut
alioꝛum canoniſtarum.in.c.de multa.ex.de pꝛebẽ.archꝛi.
ĩ.c.j.de conſue.lib.vj.⁊ ibi per philip.franc.dic tamen q;
ab iſto munere perſonali pꝛoxime relato ſunt exempta tẽ

pla dei ⁊ etiam clerici vt hac le.⁊ alijs iuribꝰ.S.alł. Se⸗

cundo pꝛincipaliter quoddam eſt munus publicum me⸗
re reale ſeu patrimoniale:vt dicam burſale:⁊ de iſto cu⸗
rat eccłia quia ad iſtud regimẽ eccłia tenetur ſᷣm Bal. in
ti de pace cõſtãtie:in ver.ſibelloꝛũ.Et reperio qð huiuſ⸗
modi munꝰ triplex de iure reperitur:pꝛimo quoddã eſt

qs imponitur non habito reſpectu ad bona: vt puta quã

do en imponitur per capita vel fumantes ⁊ iſta di⸗
cta eſt iure noſtro capitatio.l.etatem.ff.de cenſibus.⁊ ab
iſto munere eximit imperatoꝛ quoſcũq; pꝛeſertim roma⸗
nos adeo o ſoli ruſtici tenentur ad onus capitatiõis:pa⸗
tet ĩ rubꝛica ⁊.l.vnica.C. de capi.ciui.lib.xj.Scðo quod⸗

Nõ.de e⸗ dam eſt munꝰ reale qdð imponitur perſonis habito reſpe
noꝛmi ex⸗ ctu ad res puta quando imponitur per es ⁊ libꝛã.i.ſᷣmva

gctione.

loꝛẽ bonoꝛum:⁊ iſtud ꝑ totam frãciam fuimꝰ experti an⸗
no domini milleſimo qngẽteſimo.xij.⁊.xiij.qñ fuit pᷣtẽſũ
bellũ inter regẽ noſtrũ Frãcie Ludo.⁊ regem paruulum
anglie:dolendum fuit de communi ppło vbiq; ⁊ pᷣcipue
de populo communi noꝛmanie ⁊ ſeromanie:vidi tunc tẽ

poꝛis qᷓ;plures lodices vendẽtes pꝛo tallijs ⁊ impoſitio

nibus ſoluẽdis.Collecte pꝛopꝛie ⁊ ſtricte dicunt᷑ ille que
non habent certam.i.non oꝛdinarie eueniunt ſiue impo⸗
nuntur:puta opus eſt facere aliquam impenſaʒ: imponũ
tur collecte per es ⁊ libꝛã.gloſ.⁊ ibi bar.ad pꝛedicta in.l.
exempto .S.fi.ff.de mune.⁊ hono.aliquid per bar.in.l.j··

j. ff.ꝙ cuiuſq; vniuerſitatis nomĩe.bar.ĩ dic.l.j.C.de mu⸗

lie.⁊ in quo loco munera.lib.x.⁊ iſte collecte non poſſunt
imponi foꝛenſibus: nec clericis:vt dicunt Bar. Bal.
T⁊. alij hic ⁊ in locis.S.alł.idem bal.in.l.fl.jſine cenſu vel
reliqui.bar.in.l.ij.ff.de iure immunita.ſpec.in ti.de cler.
ↄiug. Jo.and.in.c.j.de ĩmunitate eccłiaxꝝ.lib.vj.bar.cõ⸗
ſilio incip.pũctus queſtiõis quidã ticius olim.¶ Ratio

nona militaris que tributum dicitur oꝛdinariũ qð tribui
tur pꝛincipibus in annona:puta vna ciuitas eſt obligata
dare onni anno pꝛincipi certas menſuras bladi /vimi / ſa
lis vel alioꝛum victualium: ⁊ ſic eſt annona in ſpecie
to.ti.de annonis ⁊ tribut lib.x.C. Ad pᷣmiſſa ſinonima
vide glo. magiſtra.in.l.j.in pꝛinc ff. de public.idem tenet
bal.i.l.ſacroſacta.jeo.ti¶ Quarto q̃da ſũt mũera mixta:
ideo ſic dicta:quia participãt de vtroq; ſcʒ de onere pſo⸗
nali ⁊ reali.l.fl.G. fi.ff.de mũer.⁊ hono.⁊ bar.i.l.j.ð muli.
⁊ in quo loco.C. lib.x.vide pleniſſime io.de pla.in rub. de
annonis ⁊ tributis.vbi per diſtinctionem ad longum ge
nera munerum ac quarũcũq; impoſitionum pꝛoſequitur
¶ Secũdo pᷣmittendum eſt in hac ĩtricata muneruʒ ma
teria ꝙ alia eſt ⁊ ſecunda diuiſio munerum:⁊ ſic munera
quedam ſunt oꝛdinaria:de quibus per bar. in.l. ij. ff. de iu

re immu.bar.in.l.iiij.de anno.⁊ tribu.lib.x.bar.in.l.j.de
agri.et cenſi.lib.xj.C.⁊ dicuntur oꝛdinaria que ſunt im⸗
poſita a.l.vł a ſupꝛemo Imperatoꝛe rege Fᷣrancie in frã
ciam vel alio non recognoſcente aliquem in ſuperioꝛem
inter quos eſt fidelis amicus rex ſcocie ⁊ dux ſabaudie:
Thabent certam ac determinatam foꝛmam: ⁊ ab iſtis:ec
cleſia non eſt exempta:vt hic in tex.nec ẽ in hoc iſta.l.coꝛ
recta ſᷣm bar.poſt cy.vt.jplenius dicemus.i¶ Extraoꝛdi
naria aũt munera dicuntur econtra que non habent cer⸗
tam ⁊ determinatam foꝛmam:⁊ poſito ꝙ habeant deter⸗
minatam foꝛmam ⁊ certa ſint:tamen non ſunt impoſita a
ſuperioꝛe:⁊ ſic apparet qð deficit vnum de pꝛincipalioꝛi
bus ſubſtantialibus:vnde cauſatur ⁊ cauſari dicunt᷑ mu
nera oꝛdinaria:ipſo igitur deficiente deficit cauſatuʒ ar
gumento not. ſᷣm bal. in.l.ſuper longi.j.de pꝛeſcriptione
longi tempoꝛis.vbi vult ꝙ hec tria:titulus verus:poſſeſ⸗
ſio:⁊ bona fides in ſimul iunctas.cauſant vſucapionẽ ꝓ
iura vulgaria.l.vnica.de vſuc.tranſfoꝛ.inſt.de vſuc.⁊.
per to.vno vero pꝛedictoꝛũ deficiente ſecus ⁊c̃.ideo mõ

ſumpta occaſiõe ꝙ oĩa munera q̃ iponunt᷑ ab inferioꝛibꝰ

a ſummo imperatoꝛe oĩa ſunt extraoꝛdinaria ⁊ ſic ab oi⸗
bus eccleſia eſt immunis:ita vult tex.in.l.j.devacatione
mune. C. bar. in.l.j. de iure ĩmu⁊. in.d.l.j.in vlt.col. Bal. ĩ·
lLfl.jſine cenſuvel reliquis Imol.in.lʒ.ſi ex toto.ff de le.j.
Conſequenter dico ꝙ habemus indictũ ⁊ ſuperĩdictũ
de quibus iſte text.loquitur:⁊ de hoc habes in duobus
locis pꝛincipaliter.C. de idictionibus li.x. C.⁊ de ſuper
indicto li.x.C. Indictũ eſt illud ꝙ a pꝛincipio fuit extra
oꝛdinariũ poſtea aſſiduo vſu tractũ fuit in ↄñam ⁊ ſic oꝛ⸗

dinariũ.vt in rege Ludouico qui tallias ⁊ qplura ſubſi Tallias
dia ſeu ĩpoſitiões adiuenit tadẽ: alij ſeu ſequaces reges qs adiue⸗
Francie boni ⁊ pluſq; curioſi patreſfamilias /hec conti nit.

ad pᷣcedẽtia eſt qꝛ collecte imponuntur perſonis pꝛo re⸗
bus:ergo non debẽt poſſe imponi perſonis pꝛo rebus cũ

perſonis non ſint ſubdite. faciunt not. in aut᷑.item nulla
cõitas.⁊ in.l.de his.Xj de epiſco.⁊ cle.alex. in cõſi.lxviij.ĩ
ij.volu.incip.viſo bene diſcuſſo pꝛoceſſu ⁊c.vbi conſulu⸗
it an foꝛenſibus pꝛo rebus hic exiſtentibus poſſit colle⸗
cta imponi:⁊ arguit ad partes:finaliter concludit ꝙ non
ad idem.adde tex.in.l.reſcripto.in·S·fl.ibi bar.ff.de mu⸗
ne.⁊ hono.in.l.foꝛma/S.j.ff.de cenſibus.bar.in.l.cũ neq;.
de inco.lib.x. C. bar.ĩ.l.iiij ·S· actoꝛ.ff.de re.iudica.Qua⸗
luer dic.l.reſcripto ·S. fi.debeat intelligi:vide Bar.ibi et
alex. in additionibus.in.l.foꝛma.in · S.dicto.in vltima o
po.vbi vult ꝙ foꝛenſes non tenentur ad collectam:limi⸗
ta pꝛimo niſi conſuetudo ſit in contrarium ſᷣm Bar. in
dic.l.j.et in.l.j.de auro coꝛonario.lib.x. C. diffuſe. ale⸗

xan.in dicto conſi.lxxvuj. Secundo fallit in foꝛenſi vſura

rio ſᷣm bar.in.l.ᷣfl · S. pe.ff. de mune.⁊ hono.idem bar.in.d.
l.j.bal.in.l.vbi.dẽ hoc tex.etiam in pe.coł.j.de execu.rei
iudicate.not.in.il.fllij.S.fl.ad municipa.ſingularit᷑ ſʒ io.
de plat.ĩ.l.ij.de annonis ⁊ tribut .lib.x.C.ad hoc ꝙ mer⸗
catoꝛ qui pꝛedia non poſſidet:ſed ſolum pecunia tenetur

Vercato ſoluere collectas ⁊ onera:⁊ extimari ſicur habens poſſeſ⸗
res an te⸗ ſiones qð eſt bene notandum:iſtud facit contra mercato
neãtur ad res / hiſpanos/catalanos/toloʒe moꝛam trahentes: ⁊ in

onera.

monte peſſulano qui viam habere dicũtur in pecunia:na
per hoc non excuſantur quin onera pꝛedicta ſoluere tene
antur iſtud plurimuʒ accidit in diuerſis locis quod tene
as coꝛdi.¶ Tertio ⁊ pꝛincipaliter quoddam eſt munus
mere reale:⁊ iſtud tributum eſt nuncupatum ſtricte ⁊ pꝛo
pꝛie ſumendo pꝛo eo ꝙ pꝛincipi tribuitur quãdo pꝛopꝛie
⁊ oꝛdinarie tribuitur: pono exemplũ in Rege noſtro Frã
cie / vna ciuitas ſingulis annis dat centum mille regi:plꝰ
vel minus / iſtud non ſolum appellatur tributum: ſed eti
cenſus ſeu annua pꝛeſtatio.iſta ſunt ſinonima: eſt etiã an

nuauerũt q;ᷓpluribꝰ vicibus augmentarũt neceſſitate vꝛ
ente vt aſſerebant:⁊ credo muſtotiẽs pꝛefatos illuſtriſ
imos reges ignoꝛare/ac nõ aſſenſiſſe infinitis liberamẽ
tis per nonnullos financiarios bꝛeui tẽpoꝛe ditatos ne⸗
mo eſt qui neſciat. Indictũ enim eſt illud bnie qð olim
imperatoꝛes Ro.vltra tributũ ⁊ cẽſum qð ſoluebat᷑ omi
anno exigebant:⁊ dic ꝙ tributũ olim nõ ſoluebatur ſin⸗
uis annis:ſed ſingulis luſtris.i.quinq; ãnis ciuitates
oluebat tm̃ de ferro:poſtmodũ tantũ de argento / poſt⸗
ea tatũ de auro ⁊c᷑. Tamẽ iſta indictio q̃ ſoluebatur per
ſingula luſtra reuerſa eſt in oꝛdinariũ munus:⁊ ſic etiam
de luſtro in luſtrũ fiebat tributoꝛũ ſolutio.⁊ a.xv.annis
⁊ ſic tribus luſtris lapſis incipiebant ad pꝛeſtationem
muneꝝ.i.tributoꝝ.Et ab iſta indictione notarij incipiũ:
ſtilũ ſuũ ĩ ĩſtrumẽto gl.no.S.de nouo codi. cõfir.ĩ fl.ĩ vᷣ.
vij.⁊ in aut᷑.vt pᷣponatur no.ĩperã ver.qͥd ĩdictio.late et
magiſtraliter ſpe.in ti.de ĩſtru.editiõe.in pᷣn.in.ij.col.gl.
in rubꝛica de ãno.⁊ tribu. Superindictũ eſt ꝙ olim ⁊ hoᷣ
die ſemꝑ fuit munus extraoꝛdinariuzʒ:⁊ ꝓpꝛie ſuperindi
ctum dicitur illud:qñ a pᷣncipio ex aliqua cã quam vult
videri in inſtrumẽtũ /vt tributum ⁊ indictũ aliquam im⸗
penſã extraoꝛdiariã.puta ppter tẽpoꝛa guerre an ſit ma
gna fertilitas ⁊ ab iſto indicto excuſatur eccleſia.gloſ.et
ar.in rub.de ſuperindicto.li.x.C. bal.in.lʒ.fi.jſine cẽſu
vel reliqs. Per pᷣdicta patet ſolutà dubitationẽ q̃ poſſet
oꝛiri ĩ tex.dum vult ꝙ eccleſia ſit immunis ab oibus mmnu
neribus extraoꝛdinarijs:intellige tex.etiaʒ ſi imponant᷑
ꝓpter aliquã neceſſitatẽ emergentem ⁊ ſuper hoc dicam
in aut᷑ item nulla communitas.æ pleniſſime vide an qñ
eccleſia tempoꝛe hoſtilitatis teneatur vel ne:dictum fuit
S.in pꝛin.ꝙ munus eſt onus quod iniũgitur de publico.

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

Vnge ab iſto termino munꝰ deſcẽdit immunis.i.qui eſt
exẽptus ab illo onere publico.to.ti.de iure ĩmu. ff. hinc
deſcendit municeps:de quo loquitur to.ti. ad municipa
les.ff. ?1 municeps pꝛopꝛie eſt ille quinobiſcuʒ munera ca
pit ⁊ participat᷑ de oneribus ciuitatis.tex.in.l.j.ad muni
cipales.ff.⁊ in dic.l.munus pꝛopꝛie.S.in pꝛin.allegata.⁊

vide illam.l.quia declarat quomodo tributum qð a ſupe

rioꝛe habente poteſtatem iubendi imponitur:intellige ſa
ne talem qð habet imperatoꝛ vel ſibi ſimiles quos.S.ret
tuli. An eccłia teneatur cõferre in caſibus.l.ad ĩſtructio
nes.⁊.l.iubemus. nullaz. ⁊ in.l.neminẽ.ꝓ. vbi adduntur ͥ
daʒ munera ad que ecclie teneri dicunt:declara ſm pau.
de caſt. ibi dicemꝰ ..immediate paulopoſt.(¶ Ad vlterio⸗
Superioꝛ ra pꝛocedendo dum dicit tex.rationabilis conſiulij teno⸗
qd poſſu. re perpenſo ⁊c. notant bal.⁊ moder.ꝙ pꝛinceps debet cũ

conſilio pꝛocerum cauſas graues de neceſſitate tractare

2 non ex ſuo capite.l.dudũ .j de diuerſis reſcri Adde.l.ꝓ
xime.cuʒ ibi notatis.ff.de his qui in teſtamẽto delentur.
dar. in.l. humanum·j de legibus.in· S.ſed qð pꝛincipi pla
cuit. inſt. de iure natu.gentium ⁊ ciuili.adde ea que vlc⸗
ne notat᷑ in. c. cuz veniſſet. extra de iudi.⁊ ibi cano.Ad pᷣ⸗
dicta facit qð ſingulariter inquit bal.in.l. cuʒ multa·j. de
bonis que liberis.ꝙ papa non poteſt ardua negocia ſine
cardinalibus expedire:als ſi quid arduũ facit ſine cardi
nalibus totuʒ eſt nullum. Alibi dicunt inno.⁊ alij cano.
in.c. edoceri. de reſcrip. ꝙ in cauſis arduis nunq; aliquo
caſu poteſt pꝛelatus ſine capitulo agere:nec econtra ſm
inno.ĩ c.cauſãq;.de iudi ex.inno.idem ĩ.c.ad hec.de offi
cio archi.ex.facit qdð vult inno.in.c.ij.de no. ope.nũ. ex.
vbi dicit ꝙ in graui negocio pñtes de cap.nihil poſſunt
ſtatuere niſi nominatim citatis abſẽtibus:als actꝰ geſtꝰ
Abſentes eſt nullus ipo iure:tñ glo.ſingu.ĩ.c.pꝛeſẽtium. de teſti. li.
collegio vj.ĩ. ver.ipſoꝛum.ibi dr ꝙ abſẽtes non ſunt vocandi niſi
q̃liter ſint i tribus caſibus:vt ibi per glo.ĩter quos iſte nõ eſt ex il

.

vocandi. lis:tamẽ dictum inno.ſequitur ãtho.de bu.ĩ.c.cum om̃s.
de cõſti.ex.⁊ ĩ.c. fl.de maioꝛ.⁊ obe.erx.⁊ ĩ.c. licet.ĩ.iij.coł.
de elec. ex.⁊ ĩ.c.j.de noni ope.nũ.ex. vbi dicit ꝙ iſta do⸗
ctrina inno. eſt magis equa qᷓ; doctrina illiꝰ glo.ĩ. dic. c.
pꝛeſentium. licet ad eam totus mundus recurrat et bßᷣm
iſtud dictum ĩno.tenet panoꝛ.ĩ.c.j.i.fi.coł.de his que flũt
a maio.parte cap.er.⁊ ĩ.d.c.ij.⁊ ĩ.d.c.cũ omes.idem te⸗
net panoꝛ.ĩ.c.cu dilecta. de cõfir. vtili vl ĩutili:vbi pꝛedi
ctam glo.c.pñtium. limitat ĩ arduis ⁊ ſimilibꝰeſſe trahẽ⸗
dam.Tamẽ cõtrarium tenuit ino.ĩ. c. cum apoſtolica. ex.
de his que fiũt a pᷣlato ſine cõ.capi.⁊ in di. c. fl. de maio⸗
ritate ⁊ obe.⁊ ĩ.d.c.cum om̃es.ĩ.v.coł.vbi ſeqtur dictam
glo.c.pñtium.contra ĩno.⁊ dicit bal.ĩ.d.c.cum omnes
in alienatione magnarum rerum eccleſie ſunt de neceſſa
rio abſentes cit andi:⁊ ſoli pꝛeſentes nihil poſſunt ſtatue⸗
re argumẽto.l.iubemꝰ nulli.xiſto ti.⁊ hoc qꝛ equiparan⸗
tur cauſis ſtatus.argumento.l.pꝛopter litem.ff. de excu⸗
ſa. tutoꝝ:abbas tñ tenet contradicens ꝙ alienatio rei im

mobilis non dr̃ graue negociuz: pꝛo iſto tamẽ dicto bal.

facit 35 ipſe not. in. l. j.ff. de magiſt. ↄue.poſt ſpeculum in
ti. de ſindi.S.j. vbi ſingulariter notat ꝙ qñ creatur ſin⸗
dicus in cauſis arduis ꝙ non valet creatio ſindici ni⸗
ſi nomina illoꝛum qui ſindicũ creauerũt in cauſa ardua

„

de neceſſario in inſtrumento ſindicatus expꝛeſſim nomi
nẽtur: nec ſufficeret dicere ticius ⁊ iohan.clerici/canoni
ci⁊ alij maioꝛẽ partẽ capi.facientes ⁊c̃.quia eſſet ſindica
tus ipſo iure nullus:quia in arduis magis deliberate eſt
pꝛocedẽdũ.Hec opinio pᷣdicta bal.⁊ ſuoꝛum ſequacium
eſt eadem cum dicto inno.⁊ in hoc dicto inno. inclinarẽ
magis qᷓ;ᷓ in dictaʒ glo. dic. c. pꝛeſentiũ. cum opinio dom̃.
ino.eſt amica eccleſie:⁊ ĩ dubio ẽ tenẽda illa opinio que
cccleſijs applaudet.⁊ tenẽda eſt opinio que fauet religio
ni.l.ſunt perſone.ff.de religio.argumẽto notatoꝝ.in.c.fi.
ex̃. de iudi.⁊ ibi canoni.⁊ in.l.in amb iguis.ff. de iure doti
um:a in.l.in ambiguis.ff. de regu.iur.ꝗ Advnuʒ tamẽ qð
dicimus.S.qꝙ papa non poteſt ardua ſine cardinalibꝰ ⁊c̃.
adde diffuſe per phili.in rubꝛica de conſti.⁊ ibi allegat
ad partes affirmat iue ⁊ negatiue/tãdem tranſit cum opi
nione communi ꝙ ĩmo papa poſſit ⁊c.⁊ hec opinio E de
iureverioꝛ per ea que notãtur in.c. geſtis. de cleri.non re.
ex. ⁊ ibi per panoꝛ. argumẽto gl.ĩ.c.ad apkice.de re iud.
lib. vj. que glo.dicit ꝙ ſolus papa poteſt regem deponere

⁊ etiam imperatoꝛem/⁊ quoſcũq; alios.facit tex. in.c.ali

us.xv.q.vj.vbi ſolus papa depoſuit regẽ frãcieidẽ tenet

*

emi. in. c. ſup eo.de here.lib.vj. ⁊ ibi vide Philip. fran
uper iſto paſſu an papa poſſit ſine cardinalibus 7c pau.
de caſt. in conſil. cclxxx. incip.in facto pꝛeſenti⁊c.⁊ in.l.
j ff. de legibus.tenet ꝙ papa ſolus poteſt expedire nego⸗
cia ardua ſine cardinalibꝰ ex quo habet poteſtatẽ clauiũ
ĩmo plus dicit panoꝛ.in.d.c.ex geſtis.ꝙ per ↄſuetudinẽ
non poſſet introduci ꝙ papa ſine cardinalibus nõ poſſet
negocia expedire:qꝛ iſtud eſt pᷣſcribere cõtraſt upꝛema po

teſtatem pape/ꝙ eſt cõtra ea que not.in. cj. de cleri.egro

tante in. vj.ct ibi per doc.phi franc. Ad pᷣmiſſa bene facit
ꝙ papa ſolus poteſt creare cardinales ⁊ non tenetur de
neceſſitate requirere conſilium alioꝝ cardinalium ᷣm io.
and.in.c.ſance.⁊ ibi videt᷑ tenere antho.de butri.de puer.
coniuga.ex. epiſcopus vero in arduis nihil põt ſine con⸗
ſenſu ſui capituli ſᷣm ſpec.inti. de actoꝛe · S· j.pe. col.vᷣſic.
bꝛeuiter tenet.inno.et io.and.i.c.magne.de voto.ymo.
do. antho. ⁊ inno.in.c. quod in dubijs.ex.de renũ. Idem
inno et alij in.c.edoceri.de reſcrip.panoꝛ.in.c.ij. de rebꝰ
eccleſie nõ alienãdis.in clemẽ.⁊ dicũt canoniſte in dic.c.
edoceri.ꝙ in materia ardua nõ poteſt pᷣlatus agere ſine
cõſenſu capituli. Idem io.andr.in.c.querelam.de ꝓcur.
ang.in. l. fl · ff. cuũiuſq;.ludo.ro.ↄſi.ccclxix.quod incipit
circa pꝛimũ dubium in.vij.coł.adeo ꝙ quãtumcũq; bo⸗
na pꝛelati ⁊ capituli ſint ſeparata ⁊ diſcreta adhuc in ar⸗
duis alius.i pꝛelatus ſinc capitulo vel capitulũ ſine pᷣla⸗
to nil facere poſſunt. Ita pulchꝛe notat ĩno.in.c. cauſam.
in.j.in.ij. glo.parua ⁊ ibipanoꝛ.ſolꝰ in.iij.coł.hoc multũ
notãs de iudi. Idẽ dicas in archidiacono.in his q̃ per⸗
tinent ad iuriſdictionem archidiaconatꝰ nõ poteſt expe
dire ardua ſine cõſenſu capituli ſᷣm inno.⁊ canoniſtas in
cad hec. de offi.archidiaconi.⁊c. ¶ Quero q̃re diximꝰ
S.eccłiam immunẽ a quibuſdã muneribus:vtrũ eccleſia
hodie tenetur ad munera oꝛdinaria in iſto paſſu:quicqͥd
vicãt.glo.hic ⁊ butri.in fl.dico ſᷣm bar.qͥ ſemꝑ ᷣm iaſo.
habuit veritatẽ ante oculos et melius dicit. ⁊ eiꝰ opinio
tenetur cõmuniter per oẽs legiſtas ⁊ canoniſtas: indiffe
renter bar.hic dicit meram veritatẽ dicẽs ꝙ quedã ſunt
munera vere realia q̃ imponũtur pᷣdijs cũ cõſenſu pꝛinci
pis ⁊ iſtud vt.S.in pᷣncipio diximus appellat᷑ tributũ ꝓ⸗
pꝛie:⁊ ab iſtis eccłie.nõ ſunt immunes:etiꝗ de iure cano
nico.xj.q.j.c.ſi tributũ.xxiij.q.viij.c.tributum.ar.c.pla⸗

cet. ⁊ ibi archi.xvji.q.j.et ibi eſt canoniſata iſta lex.⁊ in h

nullus diſcoꝛdat. Quedã ſunt munera q̃ imponunt᷑ per⸗
ſonis pꝛo rebus.⁊ appellãtur pꝛopꝛie collecte:⁊ ad iſtas
collectas nõ tenetur eccłia ſicut nec foꝛenſes cum impo
nãtur perſonis eccleſiaſticis q̃ non ſunt ſibi ſubiecte niſi
talia pᷣdia añ fuiſſent tributaria ⁊ obnoxia collectis añq;
trãſirẽt in eccłiã:qꝛ tũc tranſirẽt cũ onere l.reſcripto.S·
ſciẽð ⁊ ibi bar.ponit idẽ ꝙ hic.ff.de mune.⁊ hono.faciũt
ad iſta q̃ voluit inno.in.c.verũ.de foꝛo ↄpe.ex in ſumma
ti.de iure immuS.a quibꝰ.ꝓpe pꝛincipiũ.et in illis locis
notãt ↄcludendo: ꝙ ſi eccłia acquirat rem feudalem te⸗
netur ad onera que tenebat᷑ vaſallꝰ ex quo erat feudalis
anteq; iuerat ad eccłiã. adde cũdẽ panoꝛ.in.c.nõ minus
in expeditione glo.magne in ver. ſub tributo.de immu.
eccłiaꝝ.ex.ex quo hic.⁊ in dicta.l.reſcripto.in.S.·ſcienð.
dicit bar.ꝙ eſt dare cõſilium quo mediate eccleſie tene⸗
bunt᷑ ad collectas ꝙ fiat ſtatutũ ꝙ oĩa pꝛedia ſint tribu⸗
taria qꝛ ſi poſtea irent ad eccłiam asleren cum onere
collectandi:refert bar. ꝙ engubꝛenſes/⁊ peruſini vſi ſunt
iſto ↄſilio cũ eoꝝ eccleſie nimiũ ditari viderẽtur. Iſtud
conſiliũ bar.eſt falſum ⁊ dãanatum per oẽs.bal.hic.⁊ in.l.
neminẽ ·j.eo.in aut᷑.item nulla cõitas.jde epiſco.⁊ cleri.
et in l. fl. ſine cenſu vel reliquis. archiio.and. gemi.in. c.
fi.de ĩmu.eccłiaꝝ in.vj.io.de imo.in.c.fi.pe.col.de vita⁊
honeſt. cle.ex.ludo.ro.in.l.ſi pub·S.j.ff.de pub.⁊ ↄmiſſis
et omiſſis argumẽtis doctoꝝ tanq; nõ multũ vꝛgentib?ꝰ
idẽ tenuit bar.ſibi vrius ↄſilio incip.ſi aliqua poſſeſſi.⁊c.
Vnũ clare fuit ↄtra bar.hic.quia eccłia eſt immunis ab
exoꝛdinarijs muneribꝰ vt in iſta.l.et ſolꝰ imꝑatoꝛ poteſt
oꝛdinaria inducere munera alij vero inferioꝛes qcunq;
ſtatuta facient ⁊ quecũq; munera inducant ſemꝑ dicun⸗
tur appellare munera exoꝛdinaria. ita declarat ipſe bar.
in his qui.ff.de iure immu.⁊ in alijs locis.S.in pꝛicipio
allegatis:⁊ ſic bar. pꝛopꝛio gladio ſe ꝑcuſſit: vnde in ter⸗

minis i quibus hic loquitur:quia engubꝛẽſes ⁊ peruſini.
malc ſoluerunt:qꝛ nõ tenebantur per ea que. S. diximus
⁊c̃.opinio bar.bene pꝛocederet ſi imperatoꝛ ſtatutum fe⸗

poſuiſſet ⁊ tunc eccleſia teneretur:quia eſſet oꝛdinariuʒꝑ
ea que dixi in pꝛĩcipio huius queſtionis. Itẽ anteq; pꝛe
dia poſſint effici tributaria requiritur ꝙ confirmetur cer
ta ſpeciſica ⁊ determinata qualiras:ałs non poſſunt cffi⸗
ci tributaria.ſi indifinite determinentur ſᷣm Bar. ita de⸗
claratem in.l.neminẽ.j.eo.ti.idem pau.de caſt.hic:vnde

in caſu quem ponit bar hic nõ eſt aliqua certa ⁊ determi⸗

nata qualitas ⁊c. ¶ Nota hicvltra bar.ꝙ ex pacto inito
cũ eccleſia poteſt fieri vt res que ad eccleſiaʒ peruenit te
neatur ad collectas not.inno.in.d.c.veruʒ. de foꝛo cõpe.
idem bal.in l.neminem.j.eo.ti.An vero clerici pꝛo rebus
hereditarijs q̃s tenẽt titulo hereditario tanqᷓ; laici tene
antur ad gabell as.vide per panoꝛ.⁊ alios canoniſtas ĩc.
fi.de vita ⁊ honeſtate clericoꝛũ.⁊ ibi pe.de ancha.ymo.⁊
fredericus de ſenis conſũio.ccxxxviij.ludo.ro.in.i.ſi pu⸗
blicanus.ff.de puo.Nota tamẽ ꝙ ſi ego qui poſſideo fun⸗

MNota ðᷣ il dum ratione cuius ſoluo tributum datã vel aliud denari
los qͥ vo⸗ um ſifuero deſcriptus in extimo cõmuni et velim pꝛedia
lũt frauda reuendere non ſum remouendus de extimo. niſi appa⸗

re.

reat pꝛius ꝙ ille in quem alienaui ſit bene ſoluendo:
alł as ego pꝛimus teneoꝛ.tex not. in auten. ſed pericu um
⁊ ibi vide balꝗj.ſine cenſu vel reliquis.bal.in.l.in tota. ff.
ad municipales.iſtud inducas contra illos qui male vtũ
tur ſuis bonis qui cum impetuntur pꝛo ſolutione tributi
ſeu denarij non aliud habent remedium niſi ꝙ vẽdũt qð
poſſidebant credentes alium pꝛo eis reſpondere et ſic ſe
nõ poſſe ↄueniri. Nota ⁊ vide Jaſo.hic in fine fina.col.ĩ
ij lec.oꝛdinaria huius.łplacet.vnum tamẽ eſt cõmedan⸗
dum menti ſᷣm cy. hic ex iſta.l in verſi.ſi quis cõtrauene
rit.ꝙ exceptio excommunicationis eſt admittèda in fo
ro ſeculari:etiain de iure ciuili:vt hic in tex.⁊ in aut᷑.vt de
term.ſit nu.cle·S.fi.coł.j.⁊ de eccle.ti.col.ix.ĩ pꝛĩc.l.ij.S.
ti.pꝛoximo.quibus iuribus recepta eſt excommunicatio

Excõmu⸗ a iure ciuili.de iure cano.non eſt duꝰium ꝙ iudices ſecu⸗
nicatio hʒ lares ſunt compellendi per cenſuram eccleſiaſticam ad⸗
locũ etiã ĩ mittere exceptionẽ excom municatiõis ⁊ ſic expellere ex⸗
foꝛo ſecu⸗ communicatos:vt in.c.decernimus.vt iudices.de ſentẽ

lari.

tia excommu facit etiã tex in.c.fl.de exceptio.lib. vj.gl.
ſingu in.l.j.de iuris ⁊ facti igno. ſᷣm Raph ful.quam gl.
ad hoc no.bal.in.c.intelleximꝰ.ex.de iudi.⁊ in.c.contĩgit
x.coł.de dolo ⁊ cõtu ex᷑.⁊ in.l.fi.in.j.coł.j.ſi a non comp.
iud. fuer.appel.ſᷣm iaſo.de map.hic fi.col.in fine:⁊ ibi gl.
domi. de ſctõ geminiano.⁊ Philip franc.pꝛedicta ⁊ alia
adducebam andegauis dum ibi legebã oꝛdinarie in iure
ciuili hoꝛa nona de mane ⁊ hoꝛa tertia poſt pꝛandiũ ĩ di
cta vniuerſit ate extipendiatus. P.de la vergne.

4 tur. ⁊ eius eſt interpꝛetari cuius eſt
Icondere. CAd euidẽtiã ẽ ſcienduʒ ꝙ olim do⸗
mninus imperatoꝛ cum cõcilio archiepiſcopi fe
rmEαüt canones quos quidam tirannus innouauit
que innouationes remouẽtur hac.l.⁊ dicit ꝙ ſi occurrat
dubium circa eas interpꝛetabitur archiepiſcopus qui vi
detur feciſſc:cum cius auctoꝛitate ſint facti:vt.l.j.S. om⸗
nia.j.de veteri iure enucle. Op.vno modo:vt glo.⁊ ſol⸗
uevt ipᷣa. In gl.que incipit arg.õð.ibi ⁊ facit ad hãc.ſcʒ
vt eius ſit interpꝛetari cuius eſt condere.
Adde ad iſtã legèẽ in v.vt ſi quid dubie

Spüualia Add itio tatis: ꝙ quãdo eſt aliqd dubij circa ea
ſcłares ſpũalia ſunt debet tale dubiũ per epiſcopũ determinari/
nõ decidũ ⁊ ſic ea q̃ ſpiritualia ſunt debẽt per iudicem eccleſiaſticũ

tur.

determinari.qð eſt ꝓꝑpetuo menti tenẽduʒ. Et nota bene
ſᷣm bar.hic. Pꝛedicta ꝓbant᷑ in.c.tuã.de oꝛdĩe cognitio.
ex.⁊ ibi panoꝛ.in ſcðo notabili.idem in.iij.et.iiij.coł.ibi
tex.in.c.latoꝛ.qui filij ſunt legitimi.idẽ tex.in.c.ſi iudex
laicus.de ſententia excõ.li.vj.et ibi phi.fran.poſt arch.
io.and.in nouella ⁊ do.de ſctõ geminiano ⁊ ꝑ pᷣdicta di⸗

ximus ꝙ queſtio vſurarũ debet in foꝛo eccłiaſtico termi

nari. Hoc intellige verũ quãdo de ſubſtãtia ↄtractꝰ agi
tur an ſit vſurariusvel nõ. Iſto caſuſolus eccleſiaſticus
cognoſcit qꝛ hec eſt determĩatio peccati:⁊ ꝓhibitio ha
buit oꝛtũ a iure diuino ⁊ canonico de vſur.c.ſuꝑ eo.et.c.

cuncta:attento pctõ eccleſia ſuper his cognoſcit.c. nouit

cum ibi notatis ex.de iudi.et ibi plene per panoꝛ.⁊ alios

in. c.cum ſit generale.⁊ ibi glo.fl.enumerans crimina de

quibus cognoſcit eccleſia vſurarũ /hereſis ſimonie / viu
rij/adulterij ⁊ vbiq; de quocũq; peccato agitur.vt in.d.

“ Innouata contra canones ĩfirmã

De Bacroſanctis Eccleſijs.

lſſet vt omnia pꝛedia eſſẽt tributaria:vł ałs tributum ĩ

c nouit panoꝛ. in. vj.coł.in dicto.c. cum ſit generale.Aut
non dubitat᷑ ꝙ contractus ſit vſurarius ſed tantũ immi⸗

net queſtio facti vtq; repetũtur vſure ſolute ⁊ ſic ſolũ agi

tur de ſimulatione ↄtractus:vel quia allegat᷑ qꝛ ſimulate
fuit facta venditio cũ eſſet ↄtractus pignoꝛaticius ⁊ cla⸗
re hoc vult ꝓbare per teſtes ita ꝙ non eſt dubiũ de vſu⸗
ra:iſto caſu vterq; iudex põt cognoſcere.Hanc opinio⸗
nem tenet bar.hic idem bar.in.i.ticia.ff.ſoluto matri.et
in.l ij.ff.de iuriſdiomniũ iudi idem butri.in l.cum alle⸗

gas·j/ de vſuris.idẽ paul.de leaʒar.ĩ cle.j.de vſuris.⁊ ibi

ʒabar.idem ſentire videtur archi in.c.quid dicam.xiiij.
q iiij.do.anth.de bu.et do.cardina.de ʒabar.in dicto.c.
cum ſit generale.⁊ ibi panoꝛ.in.vj.col.⁊ hec opinio vide
tur cõmunis facit qð notat io.and.poſt garſi.⁊ io.mo.in
c.pꝛimo.de vſur.lib.vj.mouetur do.antho.de bu qꝛ cau⸗
ſa vſurarũ non poteſt dici ſpũalis alio reſpectu niſi quia
pctm habet annexum:res em̃ ſubiecta.ſ.vſura ſoluta con
tractus ⁊ tota materia eſt ſpiritualis: vnde videmꝰ ꝙ cu
ria ſecularis additur ꝓ turpiter queſitis etiã vbi nutri⸗
tur ſeu dat᷑ ↄcurſꝰ peccati dũ modo nõ diſputet᷑ de pctõ
pꝛincipaliter:vt ptʒ ꝑ to ti et.ff.de ↄdi.indebiti.⁊ to.ti.
P⁊.ff.de condi.ob turpẽ cauſaʒ.qð metus cauſa.j.⁊.ff. de
fur.vi bonoꝝ.rap.jff per to.ti. als ſi in quolibet tẽpoꝛa⸗
li debito adiretur iudex eccleſiaſticus etiã vbi peccatuʒ
verteretur iã pene ex toto vacuaretur foꝛus ſecłaris: qðᷣ
eſſet ↄtra.c.nouit. de iudi cx.vbi foꝛus eccleſie non debʒ
impedirce ſecularẽ vel econtra idem in.c.licʒ ex ſuſcepto
de ſoꝛo cõpe.cx.⁊ ibi Inno.⁊ Panoꝛ.⁊ iſta ſunt de mẽte
bar. hic ⁊ vbiq; ⁊ ſuoꝛũ ſequaciũ ⁊ aſſerẽtiũ hoec opinio
eſt cõis ⁊ placet Panoꝛ.in d.c.cum ſit generale.i.vj.col.
circa finẽ verſi.⁊ hoc ⁊c᷑.mouetur ibi iſto medio videmꝰ
ꝙ iudex ſecularis poteſt ↄpellere ad obſeruantiã iuramẽ
ti ⁊ coꝛam eo poteſt obijci de iuramẽto ſi nõ vertit᷑ in du
bio de validitate iuramẽti vt in c.licet de iureiuran:lib.
vj.⁊ ibi phi.franc.poſt do. de ſancto geminiano.io.and.
in. c.fl.de foꝛo cõpe.lib.vj. Judex ſecularis punit piuros
etiã de ↄſenſu eccleſie.vt in c.rex debet.xxiij.q.v punit
ſacrilegos:vt in dicto.c.cũ ſit gñale.⁊ in.c.ſunt quedam.
xxiij.q v.et.c.felicis.de penis.li.vj.ad hoc em̃ pᷣncipes
mũdi receperunt gladiũ vt ſcelera vindicent vt in palle
gato.c.ſunt q̃dam.ſed ſi dubitet᷑ de pctõ:tunc recurrẽdũ
eſt ad eccłiam:vt in. c per venerabilẽ et ibi per cano.ex
qui filij ſunt legiti.et in cle.vna.de vſuris.et ibi de ʒaba
rellis.Necvidet᷑ rõ in öᷣriũ quare iudex ſecularis ex quo
conſtat de vſura non poſſit ad reſtitutionẽ cõpellere ma⸗
xime tenẽdo opinionẽ ꝙ repetant᷑ tanq; indebite ſolute
de quo per gloſ.in.c.michacel.de vſuris extra ⁊.xvj.q.vj.
c.ſi epꝑiſcopũ.⁊ ius ciuile multum verſatur circa repetitio
nem huius.vt.ff.⁊ .de cõd.indebiti nec eſt verum ꝙ iſta
cauſa ſit ſpiritualis ſtricte.vnde licct glo.in.c.ſi annũ.de
iud.lib.vj.dicat enumerando iſtã inter cauſas ſpiritua⸗
les iſtam eſſe ſpiritualeʒ: tñ glo in.c ex litteris.de iureiu
rã.dicit ꝙ eſt quaſi ſpiritualis ⁊ ira Jo.and ibi in nouel⸗
la dicit ꝙ eſt ſpiritualis large.i eccłiaſtici foꝛi ⁊ ſic patet
ꝙ vbi agitur etiã de peccato ⁊ ſubſtantia contractus nõ
poteſt dici talis cã ſpiritualis ſtricte ſicut eſt cã benefici
alis:quia vel iudex eccleſiaſticus cognoſcit qꝛ adeſt pec
catum vel qꝛ eſt crimen cõtra naturã:quiavſurarius abu
titur natura reꝝ:vnde dei vicarius cognoſcit vt no. Jo.
and.in dicto.c.j.de vſur.lib.vj.⁊ ſic qũ agitur ad reſtitu⸗
tionẽ nec eſt queſtio de peccato nullomodo põt dici ſpi⸗
ritualis:⁊ per cõſequens vt.S.dictũ eſt cognoſcit iudex
moꝛe ſecularis.Tene iſtã opi.quicquid dicit lapus alle.
lvij.⁊.lxxv.dicens ſe de facto obtinuiſſe ⁊ curiã romanã
ſic ſeruare.hãc opi.dictilap.tenet glo.in cle.diſpẽdioſã.
de iudi.⁊ ibi vide motiua in glo.ſuꝑ verbo matri / vbi dẽ
ꝙ ſiue dubitet᷑ an õctus ſitvſurariꝰſiue ſit certũvt repetũ
tur vſure ſolute tamen iudex eccleſiaſticus ſolus debet

cognoſcere ⁊c.pꝛo iſta opinione facit glo.c.ex lr̃is.de iu

reiur.⁊ in.c.cum ſit generale.S.alleg.tex.in dic.cle.diſpẽ⸗
dioſaʒ.cle.j·S. ceterum devſuris.vbi per cenſuram eccle
ſiaſticaʒ compelletur heres ad edẽdos lihꝛos vt ſic fiat
reſtitutio vſuraꝝ ⁊ ſic patet ꝙ etiã quãdo eſt queſtio de
facto ꝙ tamẽ iudex eccleſiaſticus cognoſcit ⁊c. Quicqͥd
ſit tamen tene pꝛima opinionẽ᷑.S.relatã quia communis
eſt:⁊ a communi opinione regulariter non eſt recedẽdũ
vt notat᷑ ĩ. c. capellanus.de ferijs.ex ⁊ ibi panoꝛ.in.j.col.
Bar. in.l.fi.. de pena iudi.qui male iudicauit ſʒ canoni.

Fo. VIII.

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo

in pꝛoemio ſexti.⁊ ibi Phi.fran.idem in.l.j.ff. de offõ q̃⸗
ſtoꝛis per Panoꝛ.ĩ.c.j.de cõſti.er de crimine ſacrilegij.
dic ꝙ eſt mixtum ᷣm Ho.⁊ Oãanoꝛ.in.d.c.cũ ſit genersle
in.v.col.ſcdᷣo pꝛoſequendo ⁊c de alijs criminibus.S.re⸗
latis:qͥmodo eccleſia cognoſcit dic pleniſſime per Pa⸗
noꝛ.⁊ alios locis alleg pꝛecipue in.d.c.cuʒ ſit gñale.⁊.d.
c.nouit. Ad pᷣdicta vide glo.cũ ibinotatis in.c.nos ĩter
alios.ex.de purg.canonica.in gl.j.dicit de quibus crimi
nibus epiſcopus cognoſcit in laicũ ⁊c.quod facit ad qð
uir⸗ gloſ.in aut᷑.item nulla communitas ⁊ ibi dicaʒ ·· de
epiſ. =ð

7 cleri.
S . MRefectionem
AADinſtructiones. nni ritine

rum agnoſcit eccleſia.¶ Quid in reſectiõe mu⸗
Oꝛu dic vt glo. æ ideo ad refectionẽ vie cõfert
quia hoc fit ex neceſſitate rei publice ⁊ ipſoꝛum. Et ideo
vidi dubitari de gabella plauſtroꝛuʒ que ſoluitur ad poꝛ
tam : an clerici debeant conferre: ego dicebam ꝙ ſic: qꝛ
illud ſoluitur eo quia plauſtra deſtruũt ciuitatẽ ⁊ vias ⁊
opoꝛtet ꝙ quotidie reficiãt᷑ vie ex illa pecunia:⁊ ideo ſic
ad refectionẽ viarum tenẽtur:ita ⁊ ad ſolutioneʒ illiꝰ ga
belle ex qua reficitur via. ¶ Item in muro ego dicerem
aut fit ad oꝛnatum ⁊ non debent conferre:aut ad neceſ
itatem ⁊ ſic:qꝛ eſt eadẽ ratio que ĩ via.ſ Item quero an
ipſa eccleſia debeat reficereviam coꝛam ſe ipſa eccleſia ⁊
Pigarercerte ipſa eccleſia non reficit /que in nullius bo⸗
nis eſt:ſed tota parrochis reficiet. l
Ad ditio An eccleſia teneatur hodie ad repa⸗
* rationem itinerum ⁊ viaruʒ:dic aliter
qᷓ; dicãt Butri.⁊ Bar. hic vt dicam pleniſſime in aut᷑ itẽ
nulla communitas·j.de epiſco.⁊ cle.⁊ibivide:pꝛo pꝛeſen
ti omitto hic dicturus ibidem.

S MHec lex legitur tribus modis:
( Bi ſub vno mõ:in eo qᷣ fingit ſe ingreſ⸗
fſſurum ?⁊ nõ eſt verũ.Alio mõ in eo qui vere eſt

.

co qui vere ingreſſus eſt. ct ſeruit ſed fraudulẽter ingreſ⸗
ſus eſt:et hec lex bꝛeuiter hoc intendit.Qui nõ ſeruit ec⸗
cleſie ⁊ fingit ſe clericũ /⁊ non eſt:nõ debet pᷣuilegio cle⸗
ricoꝝ gan ere:ſed eins loco eſt ſubꝛogãdus alius.¶ Ex
iſta lec.quero an clericus vere /qui nõ ſeruit debeat habe
re pꝛiuilegiũ clericoꝝ: Reſpõdeo:queda cõferũtur cleri
cis ĩmediate ꝓpter ſeruitiũ eccłie vt pꝛebenda.⁊ ille qui
non ſeruit nõ debet eã haberc vt hic.ſed ille qui eſt in ſtu
dio ſeruit eccleſie:qꝛ videt᷑ ipingari duʒ ſtudet vt poſtea

eccleſie melius ſeruiat ⁊ honoꝛet: vt.l.diuoꝛtio·S.non ſo

lum ff. ſo. ma. illi vero qui ſunt vagabũdi ⁊ non ſtudent
cũ etiã non ſeruiãt eccleſie nõ debẽt habere pᷣbendas:vt
hic.ſed q̃dã ſunt q̊ dant᷑ clericis in honoꝛẽ oꝛdinis cleri⸗
catus nõ immediate ꝓpter ſeruitiũ qð faciunt eccleſijs:
vt pᷣuilegiũ foꝛi:⁊ iſtud hʒ clericꝰ qtũcũq; ſeruiat eccłie.
Ad S △ Dicas per iſta lege ßm bar. hic. ct in. l. j.
d iti 0. de incolis.lib.x. Cꝙ ille qᷣ eſt ĩ matricu⸗
Contra la ſcholariũ/ non intrat ſcholas nec ſtudet:non dʒ gau⸗
ſcholares dere pꝛiuilegio ſcholariũ.dic.l.j.de incolis.vbi eſt iſta.l.

nõ ſtuden de vbo ad verbũ. Idem dic in alia quis arte: vt ille qui

tes. artem illã non exercet nõ gaudeat puilegijs illius artis
l. ſemp· S. pe.ff. de iure unmunita.hinc dicit do cr de pi⸗
ſtoꝛio hic ꝙ ſtante pꝛiuilegio ꝙ ſcolaris ratione ſtudii in
abſentia fructus canonicatus ſeu pꝛebẽde percipere poſ
ſit ꝙ ſi ſcholas non ingrediatur ac minꝰ? ſtudeat ꝙ in hoc
caſu non debet gaudere pꝛiuilegio: cum cauſa cõcedẽdi
puilegij fuit ſtudiũ:⁊ ſic ceſſãte cauſa fi. debet ceſſare diſ⸗
poſitio. tex.foꝛ.in.l.generaliter. ⁊ ibi glo.ct bal.j. de epiſ.
et cle. in.l.j.de materia per doc ff de poſtulãdo.tex. in.l.
cum ancillam. ibi glo no.⁊ bal.j.de condi. cauſa data et
cauſa non ſecuta.vel ceſſante cauſa fina. intelligo expᷣſſa
ceſſat effectus ſᷣm.l.ſi repetendi:⁊ ibi bona glo.bar.bal.⁊
alij illo ti. de condi.cauſa data ⁊ non ſequuta. ⁊ an cleri⸗
cus ſit de iure pꝛiuilegiatus vt ratione ſtudij in abſentia
fructꝰ percipere debeat:vide.c.relatũ.⁊.c.tue.ex.de cle.
non reſidentibus.⁊ ibi panoꝛ in fi.coł.verſi.ex glo.⁊c.⁊
ibi io. and. dicens ꝙ ſtatuto pꝛiuilegio conſuetudine po⸗
teſt induci ꝙ clericus abſens pꝛecipue theologie ſtuden
do fructus percipiat in abſentia ⁊ iſti ſunt a iure pꝛiuile⸗
giati ᷣm hoſt. in ſumma de mag ·in.S fi per quinquẽniuʒ
in ſtudio tales fructus eoꝛum beneficioꝛum:in.c.quibui⸗
dam. xxxvij. di. per. c.ij. de pꝛiuilegijs.lib. vj. tamen pꝛo⸗

. ingreſſus:ſed non ſeruit eccleſie. Alio modo in

pꝛie verba iuris non adaptant᷑ niſi in ſtudentibꝰ in theo Mõ ꝓ ſtu
logia vt in. c.fl. de magi. m hoſt.⁊ panoꝛ in locis.S: alle. dẽtibus ĩ
argumẽto.c.ſuꝑ ſpecula.ex.ð puilegijs.vbi ĩ fauoꝛẽ theo theologia
logie pꝛohibetur ibi ne pariſius vel in locis vicinis lega
tur ius ciuile:generaliter tamen eſt dicendum ꝙ ſi ſcola⸗

ris pꝛomouet generale ſtatutum eccleſie vt pꝛobatur in

c. cum ex eo. de clec lib vj. attento ꝙ eccleſia vniuerſitat/
non poteſt regi pꝛeſertim ſine iure cano.c.j.ex. de conſan Pꝛeferen
gui. ⁊ affi. vbi voluit oſt. ⁊ alij ꝙ ceteris paribꝰ canoni dus qs iit
ſta pꝛeferatur theologo:vbi non ſunt multi heretici po⸗ theologꝰ?
teſt dici maxime in fauoꝛem ſtudentium ꝙ gaudeant tali an canoni
pꝛiuilegio quo gaudent theologi in dictis fructibus per ſta.
cipiendis ⁊ ſaltem epiſcopus poteſt diſpenſare etiã ſi be
neficium ſit curatum:vt abſens cã ſtudij fructus percipi
at argumẽto nota.in.d.c.cũ ex eo.vbi dr ꝙ cauſa ſtuadij
epᷣs poteſtde iure diſpenſare:vt pꝛomotus ad eccleſiam
parrochialem non teneatur facere ſe pꝛomoueri:j annuʒ
ad ſacerdotium:ſed cauſa ſtudij poſſit differri per ſepten
nium ⁊ ponitur ibi vicarius ad deſeruiendum cui datur
certa poꝛtio fructuum ⁊ reliqui abſenti ſtudenti aſſignãä⸗
tur.idem eſt dicendum de docentibus vt ſunt voctoꝛes
legentes ⁊ alij licentiati ⁊ bachalarij: vt fructus ratione
ſtudij percipiant:vt in.d.c.fi.cum epiſcopus poteſt diſpẽ
ſare:vt fructus percipiam ſᷣm panoꝛ in.d.c tue fraterni⸗
tatis de cleric.non reſiden. cx. ad pꝛedicta facit ratio
aut᷑.multomagis:j.de ſacroſa.eccle.⁊ in regula cui licet
qð eſt plus de reg.iur lib.vj.non inte ligas ꝙ ſcolares an
degauenſes aliqui qui ſub vlmo ſancti petri andegauis
moꝛam faciunt dum legitur: ⁊ ibi q;plura verba ocioſa
pꝛoferunt ſibilando/inhoneſta faciendo non debent re⸗
putari ſcolares immo magis ſunt nominandi diſcoli nec
gaudent pꝛedicto pꝛiuilegio vt per ſuperioꝛa:patet ita di
ci als dum ibi iſtam.l.legerem.

KS MNegligentia pꝛelati nocet
B E v emus. ſubditis ⁊ reſs criptum ↄtra
ytilit atẽ publicam ipᷣo iure pᷣſumitur ſubꝛepti
ccie impetratũ.b.d. Hiuide legẽ in partes quat
tuoꝛ.quia in pᷣma ponit᷑ dictum ꝓhibuoꝛiũ vſq; ibi.nec
ſi celeſte. Jbi ponit vnã extẽſionẽ vſq; ibi.ꝙ etiã. Jbipo
nit aliã extenſionẽ vſq; ibi quicquid. Ibi ponit pẽnã cõ⸗
tra faciẽtibus vſq; in ſinem. Ad euidentiã eſt ſciẽdum ꝙ
olim tot hoĩes naſcebant᷑ in ciuitate romana ꝙ opoꝛte⸗
bat eos tranſferri ad aliũ locũ:⁊ opoꝛtebat cum manibꝰ
bladũ duci rome ⁊ naues ſuas nemo poterat ab hoc one
re excuſari. ¶ Nota ꝙ negligẽtia pꝛelati nocet ſubditis
¶ Item nota ꝙ reſcriptũ ↄtra vtilitatẽ publicã cõceſſum
nonvalet ⁊ pᷣſumitur ſubꝛepticie impetratũ:⁊ hoc niſi im
peratoꝛ diceret non obſtan. tali lege quia tunc valeret.
¶ Op.· ꝙ negligentia pᷣlati nõ noceat ſubditis:vt·je l.iu
bemꝰ.S.ſane.So.vt gl.mult modis:⁊ iũge eas ſic:⁊ dic
qꝙ aliqñ pꝛelatus vult pᷣiudicare eccłie contrahẽdo et nõ
poteſt niſi ſeruata foꝛma iuris:vt·:j.e.l.iubemus.⁊ in aut᷑.
ibi poſita.Aut vult pꝛeiudicare eccleſie negligendo ⁊ po

teſt vt hic pᷣm vnam lccturã:aut vult Eunckecare eccleſie
1

delinquẽdo ⁊ tunc aut deliquit cõſenſu totius capituli ⁊
pꝛeiudicat eccłie:vt · S.ſi quis aũt.in aut᷑.de ſanctis epis
ad inſtar pupilli delinquẽtis auctoꝛitate tutoꝛis:vel ſolꝰ
cui non ſuccurritur in delict::vt.l.auxiliũ.ff.de mini.aut
delinqͥᷣt ſolus ⁊ tunc eatenus tenet᷑ eccleſia vt cedat leſo
actionẽ ↄtra pᷣlatum: vt.ff.de regu.iu.neq; in interdicto.

Add itio Pic ar. huius·l.m Bar. hic qp ciuitas Ciuitas

poteſt capere animalia ad perferenduʒ tpᷣe neceſſi
ſalinas cauſa mittendi frumentum in exercitum vel cau⸗ tatis qͥd
ſa faciendi venire frumentum: vnde iſto tẽpoꝛe commu põt facere
nitas pariſienſis andegauenſis ⁊ alie ciuitates Francie
cauſa mittẽdi victualia ad nccitatẽ regis Frãcie bel⸗
lum angloꝛum necnon ſueuoꝛum poteſt licite equos/bo⸗
ues/mulos ⁊ alia animalia capere cũ his indigemꝰ. Fa⸗
cit etiam ꝙ ſi iudex mittit aliquem ad furcas ꝙ poſſit fa

cere capi aſinum ſuper quo poꝛtetur ad furcas. vt.l.fi·

fi. in fine ſm Bar. ff. de pigno.act.⁊ m Bar. hic.
¶ Aduerte inquãtum in fine huius.l.ꝓbatur ꝙ factũ pᷣ⸗
lati nocet eccleſie puta quia nauis eccleſie publicatur
ꝙ eſt pꝛima facie cõtra nõ.in.l.iubemusj.eco.ti.et in aut᷑.

Hhoc ius poꝛrectum ꝓ. canoniſatam. in.c.hoc ius poꝛre⸗

ctum. x.q.ij.in regula delictum perſone de regu iur. lib.
vj.⁊ ibi.io.and.dy.et alber.de roſate.in iſto paſu diſpu⸗

De SBacroſanctis Eccleſijs. Fo. IX.

tabili ac in iure multũ ꝓlixo ſᷣm panoꝛ in. c flnali.f. coł.
in finali.vſi.ex.de donatio.dicas plenius qᷓ; bar. hic poſt

butri.⁊ alios poſt cy.per Saly.bal.hic cũ cõqueritur an
ꝓ factum delictũ ac non factũ pᷣlati damnũ poſſit eccł ie

irrogari: eſt dicendum ad plenuʒ pꝛo iſto examinãdo qͥc

quid dicunt do.antho.de but.in.c.j.ex.de dolo et contu.

fm panoꝛ.ibi in.iij.coł.verſi.quero quo ad ſecundũ qͥd

in eccleſijs ⁊c.⁊ i.v.coł.verſi.Et hoc plus placet ⁊c. vbi
magis communiter ſolet concludi hoc modo ꝙ in caſibꝰ
in quibus delictum adminiſtratoꝛis puta tutoꝛis vel cu

ratoꝛis non pꝛeiudicat pupillo in bonis ſuis eadeʒ ratio
ne ⁊ a foꝛtioꝛi non pꝛeiudicabit eccleſie delictum pꝛelati
ſoli ſiue cum capitulo ita tenẽt glo.laud.archi.in.c.placu
it. vj.q.vj.idem do.cardinalis in.d.c.j.de dolo ⁊ contu.et
idem glo.in.c.pꝛiuilegiũ.xj.q iij.vbi notat᷑ ꝙ quãtũcũq;
delictum flat conuocato ac communicato conſilio nun⸗
qᷓ; tñ pꝛeiudicaret eccleſie vt eccleſia pꝛiuetur re ſua:quia
cum expꝛeſſe non poſſit pꝛelatus ⁊ capitulũ ſine cauſale⸗

gitima ⁊ ſine ſolẽnitate debita alienare bona eccleſie:vt

in.c.ſine exceptione.xij.q.ij.multo foꝛtiꝰ neq; tacite ma⸗
xime delinquendo pꝛeiudicare poterit ipſe eccleſie:pꝛo⸗
bo Saecie nouo fundamento in iſto pꝛopoſito a nullo
adducto pꝛouiſio expꝛeſſa hominis facit ceſſare pꝛouiſio
nem tacitã.l.cum potentioꝛ ſit pꝛouiſio hominis qᷓ; legis
per ea que notãtur plene ꝑ bar.⁊ alios alex.⁊ iaſ.de may.
in.l.ſi filius qͥ pꝛi.ff.de vulgari.⁊ pupil.ſubſt.per tex.ĩ.l.
apud iulianum .S.idem iulianꝰ.ff. ad trebelł.et ibi ꝑ doc.
vbinõ.ꝙ datio ſubſtituti vulgar facit ſiue enernat vires
ſuitatis:ſi ergo illa expꝛeſſa ꝓuiſio que eſt ipᷣa ſubſtitutio
hoc nõ faceret nec poſſet tacita hoc facere.patʒ quia fun
damentum ibi eſt quia expꝛeſſa erat pꝛouiſio ſit in iſto
caſu cum per expᷣſſam diſpoſitionẽ non poſſint pᷣlatus et
capituluʒ:ergo nec pertacitam.Si illud qð magis vide⸗

batur ineſſe ⁊ non ineſt:a foꝛtioꝛi nec illud quod minus

aut᷑.multomagis j.iſto ti.Scðo ꝙ pꝛelatꝰ non poſſit mo
do pᷣmiſſo eccleſie nocere facit quod vult glo.in vna ſo⸗
lutione ſingulariter notanda ſᷣm panoꝛ.in dic.c.j.de do⸗
lo ⁊ contu et ibi panoꝛ.in.iij.colũ.vᷣſiculo.nota bene.⁊c̃.
vbi notatur ꝙ vbi pꝛelatus delinquit etiam occaſione
⁊ contẽplatiõe eccleſie punit᷑ in ſuo patrimonio dũtaxat
facit in ſimili tex.in.l.non eſt ignotum.⁊ ibi glo.extendit
iura loquentia de tutoꝛe ad pꝛelatum eccleſieᷓ. de admi⸗
niſtr. tuto.ad.l.polla.j.·de his quibus vt indig.ar.ll.ij.j·ꝗ
accuſare poſſunt vel non.et in.l meminerint·:j vnde vi.fa

cit quod notat glo.in.c.de multa er.de pꝛebendis in glo.
in verſi. puentibus. Nec obſtat diſtinctio que fieri ſolet
hic ⁊ alibi dum dicitur aut aliquid fit cõmunicato conſi⸗

lio capituli aut non.quia illa diſtinctio non habet locum
niſi in his que cadũt in poteſtate pᷣlati ⁊ capituli: vtputa
in obligando eccleſiam pꝛo aliqua legitima cauſa:vt le⸗
gitur ⁊ notatur in.c.quod quibuſdam.de fideiuſſoꝛ.ex.⁊
ibi panoꝛ.et alij.in his vero que in poteſtate pꝛelati ⁊ ca⸗

pituli non cadunt non habet locũ pꝛedicta diſtinctio in

ſimili quod notat bar.in.l.ſciendum.ff. de verbo. obli.et

in aut᷑.ſi quis in aliquo documẽtoqᷓ.de edendo.in fl.col.

verſi. Juxta pꝛedicta quero:eccłia vendidit fundum.⁊c.

foꝛtifico pꝛemiſſa ⁊ cõſidero ꝙ pꝛelatus ⁊ capłm nõ ſunt
domini bonoꝝ eccłie:ſed ipſe deus ſeu eccleſia vniuerſa
lis vnam opinionẽ in.c.cuʒ ex eo.de elec.lib.vj.per inno.
in.c.cum ſuper.de cauſa poſſeſſio.⁊ ꝓpꝛictatis.⁊ ibi ple⸗

ne per panoꝛ.de hoc vide glo.in.c.cauſa carpenſis.ex.de
verb. ſigni.pꝛelatus vero ⁊ capitulum ſunt adminiſtra⸗
toꝛes:⁊ ideo in quibuſdam caſibus pꝛelatus nichil po⸗
teſt ſine conſenſu capituli: quis non in omnibus dicit᷑ ꝙ
pꝛelatus ſolus habeat totalem adminiſtrationẽ: ſed ne⸗
ceſſe habet conſenſum ſui capituli ſibi adeſſe per ea que
nõ. in cle. ij. de rebus eccł. non alienã. et ibi de ʒabarel.

et in.c.paſtoꝛalis.ex.de donatio.⁊ in.c.cum nos.⁊.c.tua.

et.c.paſtoꝛalis.de his que fiunt a pꝛelato.er̃.et ibi plene

Coꝛpus
vnũ faci⸗
unt pᷣlatꝰ
Tcapłm.

videas per canoniſtas.Et ex his in fertur pᷣlatum ⁊ capi
tulum facere vnum coꝛpus:vt in.c.nouit.et in.c.quanto.
de his que fiunt a pꝛelato:et penes iſtud coꝛpus fictum
⁊ repꝛeſentatum conſiſtit plena adminiſtratio rerum ec⸗
cleſie.⁊ habetur hoc coꝛpus loco dñi cum bene admini⸗

ſtrat. ſi vero male potius loco pꝛedonis ⁊ grauiter puni
tur:vt in.c.ſi quis pꝛeſbiteroꝝ.de rebus eccle.nõ alienã.

ex. ⁊ in.c.ſine exceptione.xij.q.ij.et in.c.monemꝰ.de ſolu

tio.ex. c.ij. ſicut dicit.l.ciuilis de tutoꝛe.vt in.l.qui fun⸗

dum ·S.ſi tutoꝛ. ff.ꝓ emp. Tertio ſi in cõtrahendo in ne⸗
gocijs eccłie factum pᷣlati ⁊ capituli non pᷣiudicat eccłie

niſi flat alienatio in caſu licito:⁊ ſeruata ſolẽnitate a iure
tradita:vt nõ.in.c.j.de in ĩtegrum reſtitutio.et ibi bona.
glo.quã ſequitur panoꝛ.in vᷣbo redire.ideʒ tenet bar.hic

in ſua diſtin. nec obſtat.l.ſi quis in tants·j. vnde vi. que
lvult puare dominũ dominio rei muaſe ratione delicti
Aduerte bene illa.l.nõ põt adaptari ad caſum in cõtra⸗

rium:ĩmo ꝓbat foꝛmaluer ꝙ delictuʒ pᷣlati non dʒ eccłie

nocere qð patet qꝛ ibi pꝛiuat᷑ ille qui dñs erat. Sed pᷣla⸗
tus ⁊ capłm non ſunt dñi ſed adminiſtratoꝛes.vt.S.dixi

mus.Heus autẽ eſt oñs cui oĩa bona eccłie ſunt oblata:

et facta ſunt ſancta ſanctoꝝ dño.c.non liceat.c.pᷣdia.c.qͥ
abſtulerit.xij.q.ij.⁊ di.c.cum ex eo.de elec.lib.vj.non dʒ
igitur eccłia ꝓpter delictum pᷣlati.vt.S.diximus pꝛiuari
dñio rei ſue ſicut nec pupillus vel adultꝰ delicto tutoꝛis
vł curatoꝛis:vt ĩ d.l.meminerit.⁊ ĩ.d.l.ſi qͥs in.tãtã lzʒ iſti
habcant᷑ loco dñi. dic.l.qͥ fundũ ·S.ſi tutoꝛ.ꝑ notata.ĩ.l.j.
per glo.bar.ff. vecadi fuſeina ger glo iaſe de may. in · S.
ſuꝑeſt. in glo.magna.in vᷣbo.debet᷑.in fl.illius gl.inſti.de
actionibus. Ita ałs retuli andegauis dũ legerem cũ pe⸗
cunijs ti.de actio.inſti.in di.glo. Item nõ dʒ quis odio
alterius pᷣgrauari:ſed peccata debẽt ſuos auctoꝛes tene
re ſᷣm regłam vtriuſq; iuris.c.q̃ ſunt.ex.de his q̃ flunt a
pᷣlato.et in.l.vulgari ſancimus.j.de penis.qͥnĩmo hʒ lo⸗
cum.d.il.ſi quis in tantã.j.vnde vi.vbi dicitur ꝙ ſi delin⸗
quens nõ eſt dñs reiↄpellitur reſtituere ⁊ dãnatur in eiꝰ
extimationẽ.ſatiſfacit igitur nrns ⁊ capłm de ſuo ſicut
ſeruatur in tutoꝛe ⁊ curato.delinquẽtibꝰ in bonis pupuli
vel adulti iuribꝰ.S.alle.cũ ergo leges ciuiles pᷣdicte.its
oꝛdinauerũt in rebꝰ pupil.foꝛtius credendũ eſt hoc ideʒ
voluiſſe in rebꝰ eccłie qͥ ſunt magis fauoꝛabiles cũ ſemꝑ
ſint in ſtatu minoꝛis.c.j.cuʒ ibi notatis de in ĩtegrũ reſti.
ex.panoꝛ.per bar.in.l.ab hoſtibꝰ.S.ſed qð ſimpliciter.ff.
ex qᷣbus cauſis maioꝛes.⁊ ex eiꝰ bonis debẽt pauꝑes ſu⸗
ſtentari.xvj.q.j.c.fl.Ex quibꝰclare conſtat ꝙ pᷣlatus per
ſuũ delictũ nõ põt etiã ↄuocato capituli cõſenſu in pꝑpe⸗
tuũ eccłiam pꝛiuare re ſua.⁊ ad dic.c.placuit.xvj.qj.qui
per aliquos adducit᷑ ad hoc qð delictũ pᷣlati puat eccłiã
⁊c̃.dico ſᷣm panoꝛ.ꝙ ille canon loqᷣtur q ſolus pᷣlatus pᷣ⸗
tẽdebat ius puta qꝛ cõtendebat de honoꝛe ſuo dicẽdo ec
cłiã eſſe ſubicctã:merito ꝓpter eiꝰviolẽtiã pᷣuatꝰ fuit ibi
pᷣlatus tali honoꝛe:nec dʒ ipſe ampliꝰ audiri qꝛ in hoc po

tuit ſibi pᷣiudicare tñ ſuperioꝛ illius pᷣlati delinqᷓntis vel

ſucceſoꝛ dicti pᷣlati delinquẽtis poſt eius moꝛtẽ poſſunt
cauſam inſtaurare. Argumentũ optimũ cum ibi notatis
in.c.cuʒ veniſſent.in flne de ĩſti.ex et ita loquitur canon
placuit.xvj.q.j.S.ſepe allegatus.nec intelligas ad coꝛti⸗
cem illũ tex. vt velit dicere ꝙ eccłia debeat dñio rei ſue
pꝛiuari qꝛ iſtud eſſet falſum ꝑ ea q̃.S.dicta fuerũt.Nam ſi
bñ reſpicias dic.canon placuit.de ſolo epᷣo loqᷣtur nõ aũt
de capło:nõ ꝗ̊ põt intelligi ꝙ eccłia pᷣuet᷑ dñio rei ſue cuʒ
tex.canõis ibi ſeq̊ntis dicat ꝙ delictũ pſone nõ dʒĩ dãnũ
eccłie redũdare idẽ ĩ dic.c.delictũ pſone de reg: iu.li.vj.
nec obſtat iſta l. iubemꝰnullã:qꝛ ñ fuit recepta de iure ca

Chꝛiſtus
dñs eſt.

nonico ñvʒ reſpectu eccłie/qꝛ iꝑatoꝛ ñ potuit diſponereĩ Impatoꝛ
rebꝰ eccłie.xcvj.di.bñ qͥdẽ.c.eccłia.⁊.c.q̃ĩ eccłiaꝝ ex de nil põt in
ↄſtit.⁊ ibi plene ꝑ Pan.⁊ alios pʒ:qꝛ hec loq ſpeciſice ð iuribus ec
rebꝰeccłie:⁊ tñ.l.pᷣncipis eccłie pᷣiudicatiua nõ vʒ niſi ab cleſie.

eccłia expᷣſſe appꝛobata.vt no.i.d.c.eccełia⁊ ĩ.c.fi.ð ſolu.
cx ⁊ ibi ho.nec ob.c.ij.de oꝛdi.cog.dic vt ibi no.Ad.c.au
dit ð ĩ iteg.reſt.⁊.c.cũvenerabil ð excep.⁊ ad.c.cũ olĩ ð
cẽſibꝰ⁊ ſiłlibꝰ dico ꝙ nõ loquũt᷑ q ſeqᷣt᷑ directa alienatio
rei eccł.ſʒ loquũt᷑ i iudicialibꝰ actibꝰ ⁊ ĩ alijs caſibꝰ alij
admiſtratoꝛes pᷣiudicãt dñis ⁊ dat᷑ reſtitutio ĩ ĩtegrũ vt

ibi pʒ ⁊ fauoꝛe iudicioꝝ młta ſtatuũt᷑ nõ.gl.ĩ dicta regła

delictũ ꝑſone.ad pᷣdicta facit dictũ inno.ĩ c.accedẽtibꝰ
ðᷣ exceſ.pᷣlatoꝝ.vbi vult ꝙ pᷣlatꝰ ⁊ capłʒ nõ pñt renũciare

ſtatut⁊ ↄſuetudinibꝰ⁊ iuribꝰeccłie ĩ pᷣiudiciũ ipiꝰeccłie

facit.c.j.de his q̃ fũt a maioꝛi ꝑte cap.ex facit dictũ ino.
i. c. ſtitutꝰ.er᷑ de relig. do.vñ ↄcludo ꝙ ſi res ſpectet ad
mẽſam pᷣlati ſolũ:vł ad pᷣlatũ ⁊ capłm ĩ caſuvbi venirẽt

puniẽdi rõne delicti puta violẽtie inuadẽdo alis rem in

termĩs qõnis note.ĩ.c.j.er̃ de do.⁊ ↄtu.tũc ſoliĩ eoꝝ vita

punirent᷑.ſi vero res erat eccłie ⁊ nõ pertinebat ſoluʒ ad

menſam p̃lati ⁊ capituli.Tũc cõdẽnẽt᷑ ipſi ĩ extimatione

aAks ſi nõ abeãt ĩ bonis luãt ĩ coꝛpoꝛe ar.c.finẽ litibꝰ. ex.
de do. 1 9tu. i. l. ſi qs id qð.ff. de iuriſdi.oĩʒ fmaien. bar.

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

Jaſo.map.⁊ alios ange.deare.in ·S.penales.in.v.coł.de
actio.inſti.pꝛedicta pꝛocedũt qũ delictũ parit᷑ nõ põt pu
niri ĩ ꝓſona pᷣlati ⁊ capłi ⁊ ipſius eccłie alas ſemꝑ puniũ
tur ipi delinqntes ⁊ nõ extẽdit᷑ manus qũo ad res eccłie
ꝓ hoc accedat gl.in.c.de hoc.⁊ ĩ.c.qm.de ſimonia.Si ve
ro queratur vtrum pꝛelatus poſſit ĩ acqrẽdis eccłie noce
re:dic ꝙ ſic.ꝑ frederi.ↄſilio.ix.bal.i.l.pupilloꝝ de repud.
hered.jꝑ lapuʒ ał.xxvij.plene de hoc articulo ꝑ panoꝛ.
i.c.tua de his ꝗᷓ fiũt a pᷣlat.ĩ rebus aũt ſeu iure acqſito di

Pꝛelatuſ cas ꝙ pᷣlatus põt ad modicum tpᷣs pᷣiudicare lʒ ↄpetere
an poſſit poſſit reſtitutio: ad tpᷣs vero magnũ ſeu ſi agat᷑ de aliena
vẽdendo tione rei nõ põt pᷣlatꝰ etiã cũ capło pᷣiudicari eccleſie niſi
eccłie pᷣiu ſeruetur ſolẽnitasa iure itroducta ⁊ fiat ĩ caſu licito diſtĩ

dicare.

guẽdo:vt ĩ cle.j.de rebꝰeccłienõ alienã.⁊ i.c.j.de ĩ ĩtegr.
reſtitutio.ex.xij.q.ij.ĩ ſũma.c.ſine exceptiõe ĩ.c.j.de reb.

ecełie nõ alie li.vj. In omittẽdo aũt pᷣlatꝰ.ex.iudiciũ pa

riẽdo pᷣſcriptionẽ currere ð eccłiam pᷣiudicat ecclie ptʒ
ꝑ to.ti.de pᷣſcrip.ex.⁊ ĩ aut᷑.q̃s actiões:jiſto ti.⁊ iſto caſu

dr̃ cauſari alienatio rei pᷣſcripte nõ tm̃ cx facto pᷣlati:ſj po
tiꝰ ex negligẽtia totiꝰ eccłie ⁊ iuris auctoꝛitate iducẽtis

pſcriptionẽ ex cã ne dñia reꝝ diu ſint icerta Motabis vnũ
mẽti ꝑpetuo ꝙ õᷣ pᷣlatũ patiẽtẽ pᷣſcriptionẽ põt agere ec⸗
cleſia ad ĩtereſſe ꝓpter negligẽtiã gloſ.no.in.c placuit.ij.
xvj.q.iij.idẽ dicas ĩ plato ꝙ cũ aliqᷣd fuiſſet donatũ eccle
ſie ſub ↄditiõe reſoluẽte vt reuocet᷑ ĩ aliquid fueru factũ
vel nõ factũ ĩ hoc caſu factũ pᷣlati ſolius vel pᷣlati ⁊ capti
non pꝛeiudicat eccleſie cuʒ agatur de iure q̃ſito ꝑdendo
vt nõ ·in.c.verum.de conditio appo ex per lapũ.xciij.al⸗
legatione.et vbicũq; pᷣlatus eſt in culpa acqrendi eccłie
puta qꝛ cum poſſet aiunplere conditionem ſub qua erat
aliqͥd relictũ eccleſie non fec
de ſuo ſicut dicimꝰ de tuto.⁊ curatoꝛe vt in.l.quicqͥd.j.ar

bitriũ tutel.tex.⁊ ibi gloin.c.ij.xij.q ij. In iudicijs vero

nocet factũ pᷣlati:puta ſi omiſerit exceptiões legitimas ⁊
ꝓbatiões ĩ hoc tñ dat᷑ eccłic reſtitutio: vt nõ.iĩ.c.j.vt lite
nõ ↄteſtata.ex.⁊ in.c.auditis.⁊ in.c.tum ex litteris ex.de
in integrum reſtitutio.de exceptio.cũ venerabilis.c.cum
olim. de cenſibus.glo.in reg.delictũ.de reg.iur.in.vj.de
ſcriptio ex in.c. vltimo de ↄfeſſis ·in.c.ij.de teſtibus li
vi.xxij.di.de cõſtantinopol ⁊ in pᷣallegato.c.j.vt lite non
cõteſtata hec bꝛeuiter ⁊ ſub ꝓᷣboꝝ compendio dicta ſuffi
ciant qꝛ longiſſimũ eſſet ⁊ laboꝛioſum ſingulos caſus hu
ius materie cõplecti:ſed decidendi ſuntm facti accidẽ
tiam ⁊ varietatẽ in ſuis ſpãlibus locis vt.õ notauimus.
NV E ine. Non ſoluit eccleſia angaria ꝑ
Em in angaria vel mixta niſi in aduẽ⸗
tum pꝛĩcipis.Querit glo.qͥd de gualdana⸗
. RAEt dicꝙ exercitus dʒ ſe ſemꝑ pᷣmunire ⁊ ſinõ
potuit ita cito /ſi ꝓuincia habet aliqd in cõi deoʒ ſoluere
illud anteqᷓ; collectã imponat.l.j/S· ꝙ ſi nemo.ff. ꝙ cuiuſ.
vni ſi tamen nõ habet illa ꝓuincia imponeretur collecta
ſingulis de pꝛouincia ⁊ poſtea illa collecta diſtribuetur?
imponetur in oẽs ar.lj.de operi pu.lij.

.— 2

¶ In glo que incipit in quious ibi debent exigere ante

cõfeſſione Line in noceat eccłie:Nic vt in.c.fi.de P⸗

q; veniant ad grauamen ſinguloꝛũ.ar.l.j.S·ꝙ ſi nemo.ff.

ꝙ cuius.vni.⁊ in aut᷑.vt in ſine quoquo ſu.⁊ poſtea col⸗
lecta diſtribuetur inter omnes ar.jde operi.pu.lłij.

Add t Adde hic duʒ dr ꝙ GSualdana pncipis
ltio. poteſt licite capere res ſubicctoꝝ veruʒ

ſi pecunia deſiciat ar.l.ij.ff.ad l.rod.de iactu.vel qñ ruſti
ci ſunt adeo tenaces ꝙ non vellent vẽdere victualia pᷣm
Bal. in ti. de pace conſtantie.inver intrantibus ⁊ iſta ob
tunc ſeruauerunt per totã Franciã ⁊ in noꝛmania ſueui
vulgariter vocati lancequenetʒ anno vñi. vʒ. ¶ ac.i5.
vtrũ inita pace inter potentiſſimũ regem noſtrũ Frãcie

Pꝛiceps Ludouicum huius noĩs duodeci.et HNenricum regem
an teneat᷑ angloꝝ teneantur angli reparare dana que dederunt ci⸗
reꝑare dã uitati Moꝛinẽſi ⁊ pꝛecipue eccleſie cathedrali dicte ciui
nũfactũ ꝓ tatis ac patrie picardie. Reſpondeo ꝙ attento ꝙ rex an⸗
pter bellũ. glie nullam habet cauſam querelandi in Kracichun om̃i

vᷣus notiſſimũ eſt dicẽdũ eſt cũ bellũ ſuũ fuerit iniuſtũ ꝙ
tenet᷑ ſupꝛa mẽcionata reſarcire leſis ex tali guerra ꝑ no
ta in.c.ſicut.⁊ ibi Inno.de iureiur.ex.diceret aliquis rex
noſter Frãcie in còfeder atione pacis perpetue inite cum
dicto rẽge Anglie remiſit dãna ⁊ iniurias ſuoꝝ ſubdito⸗

rũ dico ꝙ hoc non potuit facere ſᷣm glo.⁊ bal.in.l.venia

ꝓde in ius vocando idẽ vult Inno.ſi bene inſpiciat᷑ ĩ.c.

it tenetur ad intereſſe eccłie

in nr̃a er de iniur. vide Peir.de anch.ↄcilio.cccixvj.ple

ne phil.fran.i.c.ad apłice.⁊ alijs vulgaribꝰlocis itavult
bal.in.c.ſicut ĩ.j.col.ver.ex hoc no.de teſti.ex videas ple

niſſime per Jaſo. de may. in.l. venia· de in ius vocando

penult.col.ver.bene facit qð al ia nceſſa cleri
.„ α. , ꝛiuilegis ↄceſſa cleri⸗
iu ilegia. cisofirmãat᷑:leges ð ipᷣos

? facte tollũt᷑:elemoſinc roboꝛãt᷑.h.d.cũ.l.decer⸗

ſata puilegia eo tẽpoꝛe quo ↄfirmat cũ nihil ſit quid ↄfir
mari debeat nec poſſit. Rñdeo ꝙ caſſatio ipſo iure fuit
nulla:⁊ ideo durauerũt de iure pᷣuilegia clericoꝛuʒ. Vel
dic ꝙ hoc ideo ptingit qꝛ lex iſta ſe refert ad pᷣteritũ tpᷣs
qͥ hẽbãt pᷣuilegia⁊ illa ↄfi
¶Op.ꝙ lzz pluries ſint pᷣſtite elemoſine nõ pꝛopterea de
beant infuturũ pꝛeſtari.vt.j.·de pact.l ſi certis annis.ibi

pꝛeſtabãtur ex volũtate ⁊ exveteri pᷣſtatione nõ ideo de
bent pᷣſtari in futurũ:ſed hec lex facitvt in futurũ debeãt

pꝛeſtari. Quid ergo operat᷑ antiqua pꝛeſtatioreſpõdeo
declarat hanc.l.ſ.quantũ ſit illud quod debeat p Krtve

l.ĩ ſum.⁊. l.ait pꝛetoꝛ.ff.de re iudi.¶ Iteʒ op ꝙ obligatio

incerta non teneat.Sol.vt gloſ.⁊ uia debet determinari
hec gloſ.

Ad d iti 0 Qualiter lallegla ↄflrment᷑ ⁊ quid ope

ret᷑ eoꝝ ↄfirmato. dic bꝛeuit᷑ ᷑ʒʒ bar.hic
⁊ in.l.moꝛe maioꝝ.ff. de iuriſdi.om.iud.in.ij opp. Pau.
de caſt.concilio.clvij.incipiẽte xpᷣinomine amen in.ij.x
vlt. col per Panoꝛ.in.c.ij.⁊.iij.ex de cõfir.vtili vel inuti
li.Et dic ꝙ pᷣuilegia ĩueterata poſſunt petirenouaritex.

iũcta glo.in vᷣbo reparare ⁊ ibi bar.in fi.col.in ·S.j.de he⸗
red. ? fal.col.j.tñ talis renouatio nõ tribuit ius de nouo:

.

ſed ſolũ ius vetus ſi qðᷣ hẽbat ↄſeruatur.c.ex parte.de pᷣ⸗
uilegijs.c.ꝙ aptis.xij.di.in.c.cũ dilectus.⁊ ibi panoꝛ.ex

de ↄfir.vtilivel inutili.idẽ dicas in inſtrumẽto ꝙ ſi amiſi

qð poſſum petere iteꝝ reſti. ita no.gl.in.l.ij.de diſcuſſoꝛ.
lib.x. C. idem dic in cyꝛographo amiſſo poſſum petere ĩ
ſtrumentũ cyꝛographi mihi renouari ſᷣm ſpe.ti locati H⸗
nunc aliqua bar.vt.S.ad pᷣdicta vide tex.ꝙ inſtrumenta
pᷣuilegii antiqua ⁊ iã cõſumpta poſſunt renouari tex.glo.

2 doc. in. dicto.c. cũ dilectus. He alijs inſtrumentis in.c.
fl . de fide inſtru.ex̃ ⁊ ibi per Oanoꝛ.⁊ alios intellige ꝙ ĩ⸗

ſtrumẽta renouãtur vtrũ ſi tenoꝛ legi poſſit ałas ſi dubi⸗
tat᷑ de ipſoꝝ tenoꝛe non fleret renouatio niſi pꝛ ius per te
ſtes ꝓbẽt᷑ ↄtẽta in eis.c.olim. ex de puilegijs.⁊ ibi doc.
Quero ſũpta occaſiõe ſi.l.vꝛict᷑ canoni qͥd obſeruandũ
veniat tꝗ in foꝛo eccłie qᷓ; ſeculari. Conclude ſᷣm bar.hic

ꝗ in ſpiritualibus ⁊ ad flidẽ pertinentibꝰ canonibꝰeſt ſtã

nim?ꝰ.j.eo.¶ Sʒ qũo põt firmari qꝛ cũ ſint caſ⸗

rmatvt hic ⁊ eo.l.decernimꝰ.

dũ vt hic cũ iuribus allega.in glo.magna in.c.eccłia ſan Canones
cte marie.de ↄſti. er ⁊ ibi doc.in tẽpoꝛalibus: in terris ec ⁊ leges qñ
cłie canones inſeqͥmur.in terris vero ĩperatoꝛis ſi verta obſeruãt.

tur pctm ius canonicũ obſeruamus: vt in. c.ij. de reg.iu.
lib. vj. ̃jʒ Jo. and.ibi.vbi aũt legis odſeruates pctii non
inducit:tunc legibꝰ paremus eas q̃ inſeqmur.c. ꝓꝑvenera
bilẽ eỹ qui filii ſunt legiti. ad pdicta pleniſſime vide a
noꝛ in c fi cx.de nouiope nũ.ver.in glo.in ver.adiman⸗
tur ⁊c. ibi an ⁊ qũ.c.pꝛeferatur.l.idem Panoꝛ.in.c.pe.⁊
finali.ex de ſcdᷣis nuptijs ĩ cauſis mr̃imonialibꝰ l. ſing.
LS.· vj. gradu inſt. de gradibꝰ.ſerua canones. Scdo ĩ cau
ſis benefl. ⁊ in ſpũalibꝰ. c.fl.ex de iudicijs ꝑ Panoꝛ.in c.
venerabilis eo.ti. Tertio vbicũq; eſt periculũ aĩe teneca
nões.c. poſſeſſoꝛ.ðᷣ reg.iur.ĩ.vj.c.qᷓuis ð pac.li.vj.Quar
to vbi agit᷑ de interpᷣtatione fidei vel legis diuine c. ma⸗
ioꝛes de baptiſmo.lʒ.ft. s. de ſum.tri.⁊ fl.ca. Quĩtovbi ius

ciuile defſicit.vt.de nouo codi.ↄponẽdo c.qͥs neſciat.xj

di ꝑ cano.in. d. c.j.de noui ope.nũ.·er per Jaſo in l fili
quẽ habentẽ.j..familie her. Sexto bin iuribꝰ ſn⸗
yt iuribꝰ.. alle.̃m phi.fran.in.c. ij. de arbi.lib. vj. in ver.
lex ciuilis ⁊c ⁊ ibi dum legebam Andegauis ſextũ libꝛiᷣ
decretaliũ cũ pecunijs ĩ.d.c.ij. de arbi iſta retuli ⁊ q;plu⸗
ra alia inſequẽdo bimoder. hi. fran.
— ec aut᷑.venit ad.l codicis adden⸗
R Alla. Hee bꝛeuiter. h. d. ꝙ in ſpiritualibꝰ

ro noſtro pꝛeualet.l.canoni. Statutũ habebamꝰꝙ ſi cle
ricꝰcoꝛam ptãte ↄuentꝰ declinaret foꝛũ eximeretur a p⸗
tectione cõi ⁊ nõ redderet᷑ ei ius nunquid iſtud ſtatutum
eſt ᷣ libertatẽ eccłiaꝑꝝ:dicebat᷑ ꝙ nõ,.ſed eſt q̃dã limitatio

t in his que ad canones pertinẽt/lex ſuccum
Abit canoni. In his que ad alia pertinent in fo

2

De Bacroſanctis Eccleſijs.

iuriſditiõis ptãtis noſtre vt in tali caſu non cognoſcat.
Itẽ habemus ſtatutũ ꝙ clericus litigãs in ſoꝛo nr̃o id
haãberet ⁊ nõ plꝰ qð habet laycꝰ in foꝛo eccłiaſtico:mõ q̃ᷓ
rit᷑ an hoc ſtatutũ valeret tãqᷓ; eõt factũ libertatẽ eccłia
rũ.dicebant qͥdã ꝙ valebat qꝛ reducebat clericos ad ſuũ
ius cõe vñ non eſſet g̊ libertatẽ eccłiaꝝ:lʒ minꝰ cõcederet
clerico qᷓ; layco:qꝛ laycꝰhabebatvltra ius cõe vigoꝛe ſta
turi & Mota ꝙ lex pᷣcedẽs pᷣualet ↄſuetudmi ⁊ ſic eſt õ.l.
de qᷣbus in fi·ff. de leg. So. vbicũq; lex derogatoꝛia pᷣnci⸗
pis pᷣcedit ↄſuetudinẽ habet ei derogarevt hic et Erõ:qꝛ
populꝰ nõ põt facere legẽ ſcriptã vł nõ ſcriptã niſi aucto
ritate pᷣncipis:⁊ tũc ipemetvidet᷑ facere vt.lł.j ·S·oĩa.j de
veteriiure enucle.mõ ergo vbi expꝛeſſe ihibet populo ne
faciat aliquã legẽ vt eſt hic cũ nõ ceſſet eiꝰ auctoꝛitas nõ
poterit populus legem facere.
Ad ditio Caſſentur leges ↄſuctudineſq; ⁊ ſtatuta
gʒ libertatẽ eccłie vt hic ⁊ in ti.de ſtatu ʒ

liber.eccłie coł.x.in vſibꝰ feudoꝝ ⁊ reuocãt᷑ ipo iure.Et

ſi querat q̃ dicant᷑ ſtatuta ʒ liber.eccłie dic ſᷣm inno.que
ſequunt᷑ cõiter cano.in c.nouerit.er.de ſentẽ.excõ.⁊ ibr
panoꝛ.ĩ.j.q̃ſtio.vbi dr̃ ꝙ illa dicunt᷑ ↄ liber.eccłie q veni⸗
unt ʒ pᷣuilegia cõceſſa eccłie vniuerſali vła deo vł a pa⸗
a vł imꝑatoꝛe ſecus ſi puilegiũ ↄceſſũ eſſet eccłie ꝑticu⸗
ari: l tranſeãt oẽs cũ hac doctrina inno.quã doc.refe
rũt cy. bar.⁊ alij. hic tñ bar.latius tãgit hãc materis ſᷣm
panoꝛ. in.d.c.nouerit. ponẽdo ſʒ bar. hic talẽ cõcluſionẽ
ꝙ vbicũq; ꝑ ſtatutũ clerici efficiũt᷑ timidioꝛes ⁊ layci au

dacioꝛes ad nocẽdũ ꝙ tũc dicũt᷑ ᷓ liber.eccłiaſticã Exẽ
plũ:ẽ ſtatutũ laicoꝛũ ꝙ qcũq; ĩterfecerit aliquẽ laicum ꝙ
puniat᷑ grauiter:interficiẽs vero clericũ puniat᷑ ĩ. x.floꝛe
noꝛum ſũ mã vel in alia mitioꝛi pena pꝛo hoc.l.j.S·qͥ one⸗
rande ff. quar.xrer. actio nõ dat᷑.hoc dictũ bar.hic placet
panoꝛ.ĩ. d.c. nouerit.⁊ ꝓ huiuſmodi doctrina bar. addu⸗
cit tex.in.c.grauẽ. eo ti.de ſentẽ.excõ.⁊ ibi no.panoꝛ.ꝑ il
lũ tex.ꝙ faciẽtes ſtatuta ↄ libertatẽ eccłia.ſunt ipſo iure
abſq; alia pᷣuatiõe feudis eccłiaſtic pᷣuati: ⁊ etiã faciẽtes
p̃dicta ſtatuta õᷣ eccłiaſticã libertatem ſeu coꝛũ ſucceſſo
rxes deleri nõ faciẽtes de lib. ſtatutoꝝ infra duos mẽſes
excõmunicat tã pᷣdictos qᷓ; rectoꝛes cõſules ſcriptoꝛes ⁊
alios qui de cetero ſᷣm pᷣdicta auſi fuerſit iudicare ⁊ qͥ ſit
immunitas ſeu libertas eccłiaſtica gl.i.c.cũ deuotiſſima
xij.q.ij.⁊ ibi archi.hoſt.in ſũma.in.S.j.⁊ ibi vide: dicam
plene ĩ aut᷑.itẽ nulla cõitas.j de epiſ.⁊ cle.⁊ in abꝰ caſibꝰ
qͥs dicat᷑ venire ð libertatem eccleſiaſticamvide io.lupi.
in tractatu de libertate eccłiaſtica queſtio.x.⁊ ibi pleniſſi
me viderc poteris ĩvnũ recollectũ qͥ omitto cãâ bꝛeuitatj.
catus põt in clero ⁊ ĩ quãcũ⸗
q; perſonam eccłiaſticam quacũq; vltima vo
Aluntate diſponere. d. hoc. ¶ Ex tex ibi ſiue vi
dua hic numerat perſonas diſponentiũ Teſtamẽto
bic ponit ſpccies diſpoſitionũ Eccleſie hic ponu perſo
nas ĩ quas diſponi Siue hoc] hec eſt ſpecies ti.quo cõ
fertur Omni in poſterum hic confirmat omnia.
Add iti 0 Hec ẽ coꝛrecta per aut.ingreſſi ſᷣm bar.

poſt butry. ⁊ alios doc.

2

„◻ 2 grelli. doum ponã ſũmarium Se⸗
cuũdo continuabo aut.ad...codicis ⁊ aut᷑ſi qua

nem ad quodlibet verbum et queram: deinde veniam
ad aut. ſi qua. hoc ergo bꝛeuiter dicit. Mõ dñinõ teſtant
h. d. hec aut᷑. Cõtinuatur ad.l.codicis eam determinãdo
⁊ coꝛrigendo in partẽ vñ ei derogat non ea abꝛogat:naʒ
lex codicis permittit cuilibet eccłiaſtice perſone teſtari
hec coꝛrigit ſolũ ĩ monachis non in alijs.¶ Caſus in ter
minis ẽ talis.querit inuenis ab imperatoꝛe:vidi legẽ co
dicis permittentez cuilibet clerico teſtari: nunqᷣd hoc eſt
veruʒ hodie.Rũñdet ꝙ ſic.in omnibus niſi monachis. in
his em̃ coꝛrigitur.l.codicis quia teſtari non poſſũt.⁊ eſt
ratio quia non dñi teſtantur monachi non ſũt domini: er
go non teſtantur modo hic iunge auct᷑ ſi qua ia.butri.
Ad dD itio Adde ꝙ iſta aut᷑.eſt canoniſata ĩ.c.quia
ingredientibus.xix.q.iij.vult iſta aut᷑.ĩ
effectu ꝙ ingreſſi monaſteria ipſo iure omnia bona ſua ac
quirunt monaſterio de quo vide plene per cano.in.c.in pᷣ
ſentia. ex· de pꝛobatio. Limita iſtam deciſionem qũ inter
neniret doloſa perſuaſio abbatis per dolum inducentis

n hac aut ꝓcedã hoc oꝛdine

mulier: et poſtea opponam ad iſtam per oꝛdi

aliquem ad religionẽ ingrediendũ vt bona ſuo inenaſte⸗
rio acquirent᷑ iſto caſu:lʒ teneat ingreſſus tamẽ bona nõ
acquirent᷑ monaſterio:ſed eius agnatis⁊ cognatis tex.ẽ
ſingu.in.c.conſtituit.xx.qiij.de quo per glo.in.c.cum di

lectus. in gl.fi.ꝙ metus cauſa.ex.⁊ ibi panoꝛ. dicit illum

tex.eſſe ſingu.in fi.coł.ibi idem bal.in aut᷑.ſi qua mulier
fl.coł.j.eo.ti.⁊ nunqᷓ; recedatis de illo tex.allegat Specu

lum in ti. de ſtatu mo.ver.fi.⁊ vide.c.perlatum ⁊ ibi gloſ.

xix.q.iij.¶ Secundo limita qñ quis eſſet monachꝰ ꝑ me⸗
tum reuerentialem patris:⁊ hoc caſu ipſo iure viciatur ĩ
greſſus glo.eſt de hoc no.in.c.pꝛeſens:in ver.pr̃em.xx.q.
iij.que glo.non eſt alibi ſᷣm ymo.in.l.ſi cum dotem · S. eo
tẽpoꝛe ⁊ ibi vide plene do.alex.de imo.ff ſolu.matr.facit
tex.in.c.cum virum:⁊ ibi do.anto.de bu.de regular.ex.⁊
facit iſtud pꝛo nobili franciſco doꝛiet pꝛeſbitero commo
rante in domo ſua nobili vocata la garane dioceſis ande
gauenſis in parrochia de tarlaʒe ĩiuſte a fratre ſuo hic ⁊
ſuꝑ iure ſuccedendi in bonis eoꝛum quõdã pf̃is vexato
pʒ em dictũ franciſcum nũqᷓ; ꝓfeſſionẽ feciſſe ⁊ qcqd fece
rit cõmoꝛandoꝝꝑ aliqua tꝑa in monaſterio dela boyſiere
oꝛdinis ſancti bernardi totũ fecit inuitꝰ⁊ metu reueretie
paternalis.alias q;plures habet defenſiões quas hic re⸗
citare lõgũ eẽt.( Tertio limita iſtũ tex.niſi de licẽtia pa
pe qꝛ papa põt dare licẽtiã monacho teſtadi immo qð ẽ
foꝛtius ſufficit licẽtiã ſupuenire ſᷣm bal.in.l.fi.ix.col .j..vñ
vone er de caſt.in.l.⁊ militi.j. de teſtamẽ.idẽ bal.in
aut.niſi rogati.in pe.colla.v.q̃ro quid ſi monachꝰidem
bal.in.l.ſi quando.circa finẽ.j de inoffi.teſtamen. ⁊ in.l.
I·ſi ſeruus extero.ad idẽ facit qð volunt Ange.⁊ JImo.in
l.ſi ſeruus communis. ff.de ſtipula.ſeruoꝛuim.vbi volunt
ꝙ papa poſſit dare licẽtiã cardinali teſtandi de bonis qſi

tis occaſiõe cardinalatus. Ita eſt tenendũ quis contra⸗

riuʒ teneat in monacho panoꝛ.in repe.c.cũ eſſet.de teſta.
ſm Jaſo.de map.hic in.ij.col.circa finem ver.limita ⁊c.
Adde doctoꝛes in.c.in pᷣſentia.ex.de ꝓbat.idem in.c.cuʒ
ad monaſterium ex ſtatu monachoꝛum.¶ Quartolimua
niſi monachus efficiatur epᷣs: qꝛ tunc poteſt teſtari non
de bonis iam queſitis monaſterio:ſed de alijs poſtea ob
uenientibus ſᷣm ſpecul.in ti.de ſtatu mo.verſi.xxiij.⁊ ibi
Bal.in add.in ver.cui querit᷑ Et facit ratio qꝛ monachꝰ

cffectus epᷣs abſoluitur a regula monachali.c.j. ⁊t ibi glo.

no.xviij.q.j.⁊ glo.plenioꝛ que declarat a qᷣbꝰ abſoluat᷑ in

c.de monachis.xvj.q.j. Tñ de hoc vtrum monachus ef⸗

fectus epᷣs poſſit teſtari dubitat bai.⁊ inclinat ĩ oppoſitũ
his que ꝓxime dixi in.c.clerici.de vita ⁊ honeſt.cleri.ex.
⁊ ibi notatur per illũ tex.ꝙ non in totũ cximitur a regula
⁊ ſic videtur ꝙ teſtari nõ poſſit qutũcũq; ſit epᷣs effect⸗
⁊ huius opinionis eſt Bald ibi per text.dum dicit niſi
monachi fuerint ⁊c.ect ibi glo.fi.dicens ꝙ monachus effe

ctus epiſcopus non penitus eſt a regula abſolutus.hanc
opinionem Bal. confirmo.pꝛimo ꝙ monachus effectus

epiſcopus non põt habere ꝓpꝛium glo.no.in.c.qꝛ in tua
in glo.j.per illum tex.xij.q.j.Scðo monachus effectꝰepi
ſcopus non poteſt comedere carnes glo.in.d.c. de mona
chis.S.pꝛoxime allegato.Quarto monachus effectꝰ epᷣs

nõ põt mutare hitũ gl.xvj.q. vij.ĩ.c.nona.gl.xxiij.di.ĩ.c.

ſctimoniał.gl.ĩ.d.c.de monach.canoni.⁊ ibiꝑ NPanoꝛ.ĩ
d.c.clerici.⁊ in.c.quod dei timoꝛem.⁊ ibi Anthon.de bu.
de ſtatu reg.glo.⁊ ibi phi.franc.in.c.quoꝛundam de elec.
lib. vj. intantũ ꝙ ſi deponat habitum monaſticum ⁊ aſu⸗
mat rochetũ eſt excõmunicatus ſᷣm do.cardi.in cle.ne in
agro.in pꝛin.in.iij.q.devita ⁊ honeſt.cler per tex.in.c.ij.
ne clerici vel monachi.lib.vj.hanc vltimam opinioneʒ
tene per ꝑꝛedicta. ¶ Quinto limita pꝛecedentia in pᷣſen⸗
ti aut.niſi ĩ caſu aut᷑.ſi qua mulier.X/immediate ſequẽtis.
⁊ ibi dicam pᷣʒ Jaſo.¶ Sextolimita ꝙ licct monachꝰ nõ
poſſit teſtari:tamẽ teſtamentum quod fecit per ante inſe
culo poſtmoduʒ tempoꝛe quo eſt monachus ſi eſt effectꝰ
cpiſcopus poterit teſtamentum pꝛedictum reuocare ar.
notatoꝛum in.l.ſed ſi moꝛs ⁊ ibi Bar.ff.de donatio.intex
virum ⁊ vxoꝛem.idem Bart. et alij in.l.j.ff.de teſta.ideʒ
Bar.⁊ ibi ad plenuʒ dicam ĩ aut᷑.ſi qua mulier ·j. DPc hac

queſtione fui interrogatus in villa Montiſpaſerij dio⸗

ceſis Sarlateñ.apud petragoꝛas a qua villa ſupꝛa men⸗
cionata ſum ego oꝛiundus:deducam plenius ĩ dicta au⸗
tenti.ſi qua mulier.¶ Septimo limita ꝙ licet monachus
poſt ingreſſum non poſſit teſtari per ea que diximus

tamen eius filius quem habuit legitime in ſec lopoterit

Fo. AX.

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

teſtari licet in reiueritate adhuc viuat eius pater nunc
monachus cum per ingreſſum religionis in hoc habea
kur pꝛo moꝛtuo mundo:et ſic ab eius poteſtate dictus fl⸗
lius liberatus dicitur. ita tenet bar.poſt guil.de cu.in.l.

patre furioſo.ff. de his ꝗͥ ſunt ſui vł alieni iuris.idẽ iaſon

de map.hic in.iij.col.alia q̃ pñt dici in hac aut᷑.omiſi cuʒ
longiſſime in vtroq; iure ꝑ oẽs doc.tradita hic reperiãt᷑
et plus in.c.in pᷣſentia ⁊ ibitota ſchola canoniſtaꝝ ⁊ in.c.
fi.de ſucceſſio. ab ĩteſtato.⁊.c.j.de teſta ⁊ in.c.cuʒ eſſes:⁊
ibi panoꝛ.in repe.eo.ti.⁊ alijs vulgaribus locis.⁊ ad ea q̃
dici ad plenũ adegauis qñ legebã iſtã aut᷑.q̃ ẽ ſingłaris.
Pr J Hec ↄtinuat᷑ ad aut᷑.ingreſſi cõfir
RA ¶q Ua. mãdo cã ꝓparte coꝛrigẽdo eã:vt
e /[patebit. hec aut. bꝛeuiter. h. d. Hodie ingre
ARdiéës monaſteriũ potuit teſtari ante ingreſſum
ſeruãata foꝛma huius aut᷑.hoc dicit. Diuide hanc aut.in
tres partes: quia in pᷣma loqtur quando ingrediẽs non
habet liberos vſq; ibi.ſed ſi perſona. In ſecunda loqᷣtur/
qñ ingreſſus hʒ liberos ⁊ vult in eos teſtari vſq; ibi. Sed
ſi poſt. Ibi loqtur qñ hʒ liberos ⁊ diſponere nõ vult iĩter
eos vſq; in fl. Cõtinuatur iſta aũt ad aut᷑.ingreſſi: qꝛ illa
aut᷑ ingreſſi / ꝓhibet oĩno teſtari:hec ↄflrmat eã qñ igre⸗
diẽs nõ hʒ liberos:ſʒ q hʒ liberos coꝛrigit eã. ¶ Caſꝰ ĩ
terminis ẽ talis.Querit᷑ an hodic in ĩgreſſu debeat ſerua
ri aut.ingreſſi: Rñdetur ꝙ ſic:qñ ĩgreſſus nõ hʒ liberos.
Sed qd ſi hʒ liberos nũqͥd poterit teſtari iter eos ⁊ qua⸗
liter. Rñdet᷑ ꝙ põt teſtari ⁊ hac foꝛma:qꝛ aut vult ↄferre
filijs qᷓ; minus põt et dʒ dare eis legitimã ⁊ reſiduũ mo⸗
naſterio dare/aut vult dare eis q;tum põt ⁊ tũc dʒ ꝑpſonã
ſuã annũerare cũ filijs ⁊ ſibi retinere virilẽ q̃ erit mona⸗
ſterij ⁊ reſiduũ erit filioꝝ.Sed qͥd ſi decedit ingreſſus et
nil de bonis ſuis diſponit: Rñdetur ꝙ monaſteriũ hẽbit
totũ excepta legitima q̃ fllijs applicabit᷑.h.d. ¶ MMorz
ꝙ q ingreditur monaſteriũ põt ante teſtari. Itẽ nõ.ꝙ ſi
ate nõ eſt teſtatꝰpõt teſtari poſt ſi hʒ filios.⁊ ſi teſtat᷑ /aut
vult filijs docere qᷓ;tum põt ⁊ retinet ſibi virilẽ ꝓ mona⸗
ſterio ⁊ reſiduũ dat filijs:ſi vult eis dare q;minꝰ põt dat
eis legitimã ⁊ reſiduũ monaſterio. Itẽ ſi non teſtat᷑ fllij
hẽbũt legitimã ⁊ reſiduũ mõaſteriũ. ¶ Expedito textu
redeo ad aut᷑.ingreſſi.Ad aut᷑.ingreſſi oppono ꝑ oꝛdineʒ
ad ſingula vᷣba.Et pᷣmo ad pꝛimũ.ſ.ingreſſi.Et videt᷑ ꝙ
ingreſſi nõ ꝑdant bona. Nã multi ingrediũtur vt oꝛent.
So.vt glo.qꝛ aut ingredit᷑: vt oꝛet vel amicũ viſitet ⁊ nõ
ꝑdit bona / aut vt ibi ꝑpetuo ſtet ⁊ ꝑdit.¶ Cõtra hoc op.
ad vbũ monaſteria.⁊ videt᷑ ꝙ ⁊ ſi ingredit᷑ vt ꝑpetuo ibi
ſtet ꝙ non ꝑdat bona:vt·j.ti.j.l.ſi q pᷣſoiter. So. Aut in⸗
gredit᷑ eccłiam q̃ põt hẽre ꝓpꝛiũ in cõi⁊ ibi ſtãtes in ſin
gulari ⁊ tunc nõ ꝑdit bona:aut ingredit᷑ monaſteriũ in qͥ
põt hẽre ꝓpᷣuʒ in cõi nõ in ſingł ari ⁊ tũc efficiũt᷑ mõaſte⸗
rij. Sʒ qͥd ſi eſt eccłia q̃ nõ põt hẽre ꝓpꝛiũ in cõi nec i ſin
głari ⁊ tũc efficiũt᷑ mõaſterij:vt ſũt fres mioꝛes:qͥd fiet
de bõis ⁊ dicũt qdã ꝙ vidẽt᷑ hẽri ꝓ derelict ⁊ ſicↄcedũt᷑
occupãti.Alij dicũt ꝙ erũt tãq; vacãtia ⁊ capiet ea fiſcꝰ
i.papa.nã qñ quis vult a ſe abdicare bona vel ea retine⸗
re nõ põt:⁊ lʒ alij nõ acqrantur:tñ ille cuiꝰ erat ꝑdit ea et
dominiũ eoꝝ vt videt᷑ colligi in ſolutiõe grij in.l.qð mõ.
ff. de acqͥren poſſ.⁊.l.ſi me in vacuã.Aut ᷓ dicã hẽri pꝛo
derelictĩ æ dabũt᷑ occupãti vł dicta ea nõvacãtia ⁊ appli
cari fiſco.ſ.romane eccłie.Alij dicũt ꝙ eccłia.i.papa hẽ⸗
bit alia rõne.ſ.qꝛ monaſteriũ bñ accepit bona.ſed nõ ca⸗
pit. Vñ ⁊ aufert papa tanq; ab indigno:duobꝰ ergo mo⸗
dis fiſcus ſuccedit. Ano mõ ĩ defectũ agnatoꝝ ⁊ cogna⸗
toꝛũ ⁊ viri ⁊ vxoꝛis.Alio modo:nõ in defectũ ſed qñ hr̃s

inſtitutꝰ eſt indignꝰ.nã tũc fiſcus ei hereditatem aufert

tãqᷓ; idigno: vt.l.papinianꝰ.S.meminiſſe.ff.de inoffi.teſt.
Si g̊ dicã ꝙ mõaſteriũ accipiat/ſj̊ nõ capiat de eiꝰmanu
capiat eccłia. Sed decretalis nõ patit᷑ ꝙ etiaʒ accipiãt.
Vñ viderẽt᷑ vacãtia ⁊ ſic capi ab eccłia ſicut fiſcus vacã
tia ſecular nã fiſcus ſuccedit duobus modis.vt.S.dixi.
Sed tutiꝰ videret᷑/ꝙ ſi dedicãs ſe dediſſʒ deo ⁊ ꝑ ↄñs pa
pe qͥ eſt loco dei/⁊ nõ eccłie ⁊ bona ciꝰ/q̃ etiã papa cõicat
alijs monaſterijs in quibꝰ qͥs ingredit᷑/qñ vult ⁊ qũ mo⸗
naſteriũ etiã vult recipere/⁊ qũq; nõ cõicat:ſcʒ quãdo nõ
vult:⁊ qꝛ monaſteriũ etiã nõ vult hẽre ꝓpꝛiuʒ nec in cõi
nec in ſingulari certe bons ipſi pape iã per dedicationẽ

q̃ſita remanent. Vel dicas ꝙ etiã monaſteriũ nec capiat

nec accipiat ꝑinde ac ſi eſſet moꝛtuus naturaliter.nã nec
moꝛs ciuił ↄſũmauit effectũ ſuũ /ſicut naturalis:⁊ veniẽt

ſucceſſoꝛes ab ĩteſtato ⁊ capiẽt bona ĩgreſſi ac ſi naturali
ter cẽt moꝛtuꝰ ĩteſtatꝰ:tene &ᷣ qð vis.iſ.vel hocqð vltĩo di
xi. vel qð penultio dixi. ¶ Sp.ad vᷣbũ ĩgreſſi⁊ vr ꝙ ꝑ ſo
lũ ingreſſum nõ trãſferat᷑ dominiũ.vt.l.traditionibꝰ.·j.de
pac. Solu.hic eſt vniuer ſalis acqᷣſitio.in qᷓ̃ dominiũ ſine
traditione ipſo iure trãſfertur:vt.l.j.ff.pꝛo ſocio.ibi nõ.
Vel hic ſpeciale fauoꝛe eccłie.i Item op.ad verbuʒ ſua
dedicant.⁊ videt᷑ ꝙ bona nõ dedicẽtur ſed ꝑſona:vt.ꝓti.
j.qͥſquis emẽſis.Sol.vt gl.qꝛ ĩpꝛopᷣe ponit᷑/quoad bona
E MWodo q̃ro an poſſit ſibi retinere bona:et de hoc non
eſt uikg. nõ poteſt retinere /qꝛ eſt ↄtra ſubſtantiã mo
nachatꝰ. Sed dubiũ eſt an ſic retinẽdo vitietur ĩgreſſus
et in hoc eſt opi. Pꝛima ẽ glo.vt hic.Alia eſt dñi W.di⸗
centis ꝙ aut deducit bona per ſe:vt quia dico dedico me

ſi mihi liceat retinere mea:⁊ tunc cum ingreſſus ſit cõdi⸗

tionalis ⁊ ſub ↄditione impoſſibili viciat᷑ ingreſſus. Aut
dicit ſimpliciter dedico me ſine meis.vel vt mihi liceat
retinere bona mea ⁊ ſic per modũ cauſe qꝛ ꝑ vt.⁊ tũc nõ
viciatur ingreſſus:ſed deductio.⁊ ita pꝛocedit gloſ.Alij

dicũt ꝙ aliqñ deducitur id qð eſt ſubſtãtiale eiꝰ de quo

q̃ritur vt deducere vſum de vſufruc.quãdoq; deducitur
aminiculare vt deducere iter de actu. dicimꝰ ergo ꝙ aut

deducitur ãminiculare ⁊ tũc ſiue incõtinẽti ſiue ex inter⸗

uallo viciatur deductio ⁊ nõ id de quo agitur:ſi autẽ de⸗
ducitur ſubſtãtiale tũc aut deducitur incõtinẽti ⁊ oĩa vi

ciãtur /aut ex iteruallo ⁊ ſola deductio viciatur: vt.l.j · S·

j.ſi vſufruc.pe.⁊.l.per ſeruũ.de vſu ⁊ habi. Ad ꝓpoſitum
ergo ſi dicamꝰ ꝙ bona nõ habet ſicut amminiculare mo⸗
nachatus ⁊ tunc ſiue deducat incõtinenti ſiue ex ĩterual
lo vicietur deductio et nõ ingreſſus /aut dicã ꝙ ſubſtan⸗
tiale ſit/⁊ hoc eſt verius. Nam ꝓmittit obedientiã / caſti
tatẽ ⁊ pauꝑtatem:⁊ ideo aut incõtinenti deducit ⁊ viciat᷑
ingreſſus/aut ex ĩteruallo ⁊ vicietur ſola deductio.⁊ hoc
tenẽt vltramõtani ꝑ.l.ſi hr̃s.ff.de hr̃di.inſti.q̃re &̊ aut cõ
parabimꝰ deductionẽ iſtã vltime volũtati ⁊ nõ viciabit
mngfeilus ſed conditio tanq; impoſſibilis ⁊ ſic deductio:
ſed ſi comparemus hãc deductionẽ diſpoſitioni inter vi
uos quod videtur verius:qꝛ nõ diſponit malũ de bonis
ſuis ⁊ vult ſibi retineri. Nera erit opinio dñi War.⁊ di⸗
cemus ſic arguendo ex glo.il.ſi militẽ in fl.j. de condi.ob
cauſaʒ. ꝙ aut deducitur per modum conditionis.ſ.dedi
co me ſi michi liceat mea retinere ⁊ tunc viciatur ingreſ⸗
ſus: cũ ſub ipoſſibili cõditiõe factus:que cõditio in ↄtra
ctibꝰ( cui hoc aſſimilatur) viciatur vt inſti. de inutili ſti⸗
pu ·S·ſi impoſſibilis.aut non deduxit per modum condi⸗
tionis ſed ſimpliciter quia dixit dedico me ſine meis:et
tunc aut ſtatim facit deductionem ⁊ viciatur ingreſſus:
aut ex ĩteruallo ⁊ ſola deductio viciatur.i¶ Itẽ quero an
interſit ſi dicat de ſuis an ſi taceat ⁊ dic vt glo.ſ.qꝛ habe
bu ex diſpoſitionc expꝛeſſa ſi expꝛimatur. Alij dicunt ali
ter ⁊ diſtingunt ꝙ pꝛecedat vt patet in glo.Tu tene gloſ.
ſꝙ vbi expꝛimitur dedicatio bonoꝝ habet eccleſia expᷣſ⸗
ſa diſpoſitione nec eru ſuperfluũ expꝛimere:quia expᷣſſuʒ
facit ſilere tacitũ ⁊ ceſſare ⁊ ſic nihil eſtſuperfluum. Hec
ob.l.cum enim.ff.de nouatio.que allegatur pꝛocontraria
vt dicaʒ ſuper glo.⁊ hoc pꝛodeſt ad queſtionẽ ſequentẽ.
¶ Item quero anviciato ingreſſu quia ingrediẽs erat cõ
iugatus ⁊ vxoꝛ eũ vẽdicauit quid erit de bonis.glo.lcui
ter trãſit. Sʒ doctoꝛes dicũt ꝙ aut bona trãſiuerũt ex di
ſpoſitione expꝛeſſa ⁊ tunc non auferentur bona monaſte⸗
rio:aut ex tacita in ↄnam perſone.tunc ꝓcedat glo. ꝙ bo
na nõ remancãt monaſterio.⁊ pꝛobant per.l.ij.pſi pẽ.ap
pel.moꝛs inter.⁊ hec opinio eſt multuʒ cõis.Sed ego di
cerem ꝙ gl. indiſticte bene diceret. NHec ob. illa lex.ij.jſi
pen.appel.qꝛ aut loquimur in ſnia depoꝛtationis ⁊ tunc
cum illa veniant tacite bona:qꝛ expꝛeſſio hoꝛum que ta⸗
cite inſunt nihil operatur.vt.l.hec verba.ffde le.j.⁊ j.de
fideiuſſo.l.non recte.dicerẽ ꝙ poſt moꝛtem ibinon diſpu
taret qſtio bonoꝝ que fuerunt expꝛeſſe adempta ſiue non
aut loquimur de ſnĩa relegatiõis ⁊ tũc cũ in ea nõveniãt
bõa niſi fuerit expᷣſſũ ⁊ ſi fuerit expᷣſſũ durabit qõ bonoꝝ
poſt moꝛtẽ ⁊ de hac loqt᷑ pꝛedicta.l.ij.ſi pen.appel.in F
cum ergo hic loquamur quando bona tacite veniebant
dato ꝙ nonfuiſſet expꝛeſſum dicerẽ indiſtincte eum recu
perare bona: ſi tũ ignoꝛabat ingreſſum non tenere ſed ſi
ſciebatvt colligit᷑ ſoluẽdo ↄꝛiũ de.lʒ.ſi militẽ.de condi.ob
tur.cãm.ad.l.ab adminiſtratiõe .j.deleg.Et iõ ego dice⸗
rẽ ꝙ aut igꝛabat ĩgreſſũ ñ tenere ⁊tũc bona repetat idiſii

De Bacroſanctis Eccleſijs.

cte quia cum monaſterium loco filij debeat ſuccedere
ſi non tenet ingreſſus:⁊ ſi non ſit filiꝰ non habebit bona
nã diſpoſitio quã quis facit ĩ aliquẽ putãs filiũ ſuũ ſi nõ
eſt fuiꝰ⁊ ita errauit teſtatoꝛ.nõ hʒ bona ĩſtitutꝰ:vt.l.ſi pr̃.
jj.de her.inſti.⁊.l.eã quã j.de fideicõmi.¶ Wodo diſtin

gũt vltramõtani ⁊ male.an dediſſet expᷣſſevł tacite ꝑ dic.

lii.j.ſi pen.appel.⁊ ideo dicerẽ ꝙ aut errauit putãs igreſ
ſum valere ⁊ nũq; ꝑdit bona ꝑ dictã.l.ſi pĩ.de here.inſti.
⁊ qꝛ videt᷑ dare ob cãm ⁊ vicioſe qᷓ;tũ ad ꝑſonã:⁊ remota
cã.⁊c.cũ viciato pᷣncipali.⁊c.aut ſciebat/⁊ tũc aut ꝑ mo⸗
dũ ↄditionis dedicat bona.ſ.dedico me ⁊ bona ſi teneat
ingreſſus ⁊ tũc ſi ĩgreſſus nõ tʒ:viciat᷑ dedicatio bonoꝝ/⸗
⁊ ea recuꝑat:vt l.militẽ.jde ↄdi.ob cãm.aut ſimplicit᷑ ſe
dedicauit ⁊ bona expᷣſſe vel tacite tunc cũ veniũt bona ꝑ
modũ cae ⁊ ſciebat cãm nõ male videt᷑ velle iactare ⁊ bo
na ꝑdere.Et pꝛo hoc facit bꝛocardicũ quo qrit/an vicia
to expᷣſſo viciet᷑ tacitũ: qꝛ dicimꝰ ꝙ aut viciũ qð ſe hʒ ad
expᷣſſuʒ dicit ſe pariter ad tacitũ ⁊ viciat᷑:vt.l.debitũ ·j/de
remi.pig.aut non ſe hʒ par rõ ad tacitũ:et tũc aut nõ po⸗
terat valere tacitũ ſine expᷣſſo ⁊ viciat᷑ vtrũq;:vt.l.ſi ſpõ⸗

ſus · S· gñaliter.ff.de dona.int᷑ virũ ⁊ vxo.aut poterat va⸗

leretacitũ ſine expᷣſſo:⁊ tũc aut vtraq; erat vt pᷣncipale.ſ.
expᷣſſum ⁊ tacitũ ⁊ tũc nõ viciat᷑:vt l.ſi fideiuſſoꝛ.ff.de le.
nõ tacitũ veniebat in ↄnam expᷣſſi ⁊ nõ vt pᷣncipale ⁊
tũc aut viciat᷑ expᷣſſum de iure ſpali ⁊ nõ viciat᷑ tacitũ:vt

l.j.S.cũ vẽditoꝛ.ff.qͥ.mo.pig.vel To.l aut viciat᷑ eᷣſſũ

de lure cõi:⁊ tũc aut viciat᷑ ex poſt facto ⁊ nõ viciat᷑ taci⸗
tũ:vt.ar.l.emãacipatũ.ff. de ſenato.aut viciat᷑ expᷣſſum 4b
initio ⁊ viciat᷑ tacitũ:vt.l.iter·S·qͥ hʒ.ff.de vui.ruſti.pᷣdi.
⁊ iſte videt᷑ eẽ caſus nr̃:nã bona tacite veniũt in ↄnam ꝑ⸗
ſone ⁊ viciat᷑ expᷣſſum ab initio ⁊ de iure cõi ̊ ⁊ tacitũ.ſjʒ
qꝛ hec diſtictio ꝓcedit ſolũ qñ nil fuit expᷣſſum de bonis
ideo tene pᷣcedentẽ.ſ.ꝙ aut fuit ignoꝛãs ⁊ nõ ꝑdit bona/
aut ſciẽs ⁊ tũc aut ꝑę modũ ↄditiois ⁊ nõ perdat:aut ſim⸗
pliciter ⁊ ſic. Itẽ q̃ro qͥd ſi hẽbat aliqͥs creditoꝛes qũo
ↄueniẽt an ipᷣm monachã/an abbatẽ: Rñdeo quicqᷣd di
cat glo.ꝙ ↄueniẽt ipᷣm monachã.caſus ẽ ti.j.aut᷑.cã q̃
ſed ſi abbas nõ defendet eũ mittent᷑ creditoꝛes in poſſe.
bonoꝝ q̃ ex ꝑſona ĩgreſſi ꝑueniũt ad monaſteriũ:vt ĩſti.
de acqſi ꝓ arroga.in fi.⁊.l.in arrogatoꝛẽ.ff.de pecu. Itẽ
q̃ro qͥd de libelł.⁊ alijs:Nic ꝙ aut debebat inde aliqd ꝑ⸗
ſonale ⁊ tũc non acqrit᷑ eccłie:ſed reddit ad minimũ.St
aũt debeat inde pᷣſtari aliqd pecuniariũ ⁊ tũc acqret᷑ mo
naſterio ⁊ mõaſteriũ poterit dare ꝑ aliũ dño/ qð dari dz

p̃m d.mar.ar.l.aretuſa.ff.de ſta.ho.i Itẽ q̃ro qͥd de vſu⸗

fructu: Et dic ꝙ remanet ſibi donec vixerit qꝛ ẽ inſeꝑabi
le a ꝑſona. vt tʒ glo.⁊ bñ in.l.nccio/S. fi.ff. de ꝑi.⁊ cõmo.
rei ven.¶ Itẽ qro q̃ differẽtia ſit ĩter ingredientẽ capellã
⁊ monaſteriũ: Rñdeo qꝛ ĩgrediẽs capellã nõ ꝑdit bona
niſi expᷣſſe dediſſet ea/qꝛ licitũ eſt ei hre ꝓpꝛiũ:ſed qñ in⸗
gredit᷑ monaſteriũ dato ꝙ nil dicat᷑ de bonis: ꝑdit ea et
acqͥrit mõaſterio cũ ingrediẽs ea hr̃e nõ poſſit.¶ Vltio
op.q ĩgrediẽs monaſteriũ nõ ꝑdat bona:vt in aut᷑.vt nul
li iudi:S.qꝛ vero.So.ibi loquit᷑ de ingrediẽte rei coacte
⁊ nõ vt ſit monachus ſed vt monaſticã vitã ducat /hic de
ſpõte ĩgrediẽte ⁊ vt ſit monachus.ſ Itẽ op/ꝙ nõ dñs te⸗

ſtet᷑ et ſo.vt glo.¶ In glo.q incipit.i.trãſferũt ibi.ar. .ff.

de noua.cũ em.So.dic ꝙ aut ibi nũeratꝰ erat ad ĩplẽdã
ſtipulationẽ ałs iualidã ꝙ dedicatio bonoꝝ tũc nõ erat
ad ĩplẽdũ ĩgreſſũ qͥ erat als validꝰſine ea.¶ In ea.gl.ibi
ad ĩſtar capite.⁊c.vt ĩſti.de acqͥ ꝑ arrog.⁊ ibi plene. In
cað glo.ibi ſaltè in vita illiꝰ.Rñdeo:ſi vſufru.nõ poterit
traſire ſʒ trãſibit comoditas vtẽda.vt.l.neceſſario·S. ft.
ff. de pi.⁊ como.rei ven.¶Ad aut.ſi qua młr op.pᷣmo ſic
nunqͥd vllo mõ poſſit teſtari ingreſſus monaſteriũ vt añ
ingreſſũ.So.illa risfd tẽ op.ad idẽ de aut᷑.nũc aũt
Tti.j. Sol.ĩmo ↄcoꝛdat ſi ſumis eã ex h̊ coꝛꝑe vñ ſumit
hec/qꝛ aut diſponit ⁊ ceſſet diſpoſitio vt ibi.aut nõ.⁊ mo⸗
naſteriũ hẽbit ſʒ foꝛmã huiꝰlegl. Itẽ op.de · S. qꝛ vo.in
aut᷑.vt nulli iudi.So.ibi loqᷣtur de nccio ingreſſo.hic de
volũtario. ¶ Wõ qd ſi eſt teſtatꝰ añqᷓ; ingrediat᷑ qͥd erit
de ſtatu ſuo:⁊ qͥd de teſtõ/⁊ qͥd de bonis: Rñdæeo:qͥdã di
cũt ꝙ teſtm̃ eſt ruptũ capitis diminutiõe:vt ĩſtiq.mo.te.
infir·S.nõ añ.⁊ igreſſus patit᷑ maximã capitꝭ diminutio
Rcẽ:qꝛ efficit᷑ ſeruꝰ:vt nõ.in.l.ſi ex cã ·S.·fl.ff. de mino.Alij
dicũt ꝙ rũpit᷑ agnatione poſthumi.nã ingrediẽs acqᷣrit
filiũ.ſ.monaſteriũ:vt in aut᷑.de ſan.epiſS· ſed ⁊ hoc pñti.

grũpit vt inſti.de exher̃.li ·S· poſthumi,/et · S poſthůoꝝ.

Fo. XI
Alia eſt opi ia.de are.dicẽtis ꝙ mõaſteriũ retinet donec
viuit ĩgreſſꝰ bona poſt moꝛtẽ eiꝰ naturalẽ ſſtar 7 legats
æ fideicõiſſa ⁊ bona iſtituto ar.l.ex fctõ · S. facto.ff ad tre
belk. Alij dicũt ꝙ heres inſtitutꝰ hẽbit vacuũ nomen he⸗
redis:nꝗ qꝛ oĩa bona ſibi ↄtulit ĩ aliũ poſt factuʒ teſtm.ſ.
i mõaſteriũ ſicut alicui alij donaſſʒ remaneret hr̃s vacuꝰ
⁊ ſolũ nomẽ haberet:tenet tñ teſtm̃/ita ẽ hic:qͥd g: Ego
repꝛobo oẽs opi.pᷣdictas.Et pᷣmo pᷣmãa:qꝛ nõ eſt verũ ꝙ
capite diminuat᷑/nã non magnã capiutis diminutionẽ pa
zatuna⸗ poſſunt eẽ teſtes. Itẽ nec mediã:qꝛ poſſunt in⸗
ſtitui ⁊ ſuccedere /qð nõ eſſet ſi ciuitatẽ pꝑdidiſſent: vt.l.j.
I. de her.ĩſti. Itẽ nec minimã qꝛ nõ ꝑdit ius agnatiõis:
vt. l.deo nobis·j.ti.j.&̊ nullã patit᷑. Iteʒ nec eſt vᷣa ſeda g
poſthumi agnatiõe rũpat᷑:nã bene eſt verũ ꝙ ĩpietur ↄdi
tio in caſu ſpali ꝑ ĩigreſſum.ſ.ꝙ videat᷑ fllios hẽre:vt nõ
glo.in aut᷑.de ſctis epiſS.ſed ⁊ hoc pñti.fi ̊ eſt ibi ſpãle
nõ dʒ trahi ad alios caſus.Vel etiã poſſumꝰ dicere ꝙ ibi

erat ↄditio alt᷑natiua.ſ.ſi liberos hẽret:dicã ergo potiꝰ ꝙ

monaſteriũ ſuccedat loco nuptiaꝝ q; filij vt ſic ĩgrediẽs
videat᷑ eccłiam deſpõſare. Itẽ tertia opi.nõ eſt bona q·
ibi lex ex fctõ.S. ex f̃cõ loqᷣt᷑ de reſtitutiõe nccia quã facit
hr̃s ĩſtitutꝰhic ð volũtaria diſpoſitiõe/qᷓ; facit ĩgrediẽs.
. tẽ nec vltima opi.placet qꝛ hrs nil hẽret/qͥd ꝓdeſſʒ vo
enti ingredi teſtari añ ingreſſũ /ex cõſilio.l.certe nihil:⁊
ↄſiliũ.l.nu lũ eſſet ſi poſtea teſtm̃ viciaret᷑. Dhicerem ̊ ſic
diſtinguẽdũ eſſe qꝛ aut pᷣmo diſpoſui nulla pᷣcogitatiõe
hita ad ingreſſũ et poſtea ingredioꝛ ⁊ tũc puto bñ tenere
teſtm ſed erit vacuũ qꝛ videt᷑ vltimo trãſtuliſſe in mona⸗
ſteriũ bona/⁊ vltia diſoſitio tenet.vt.S.eo.l.j.aut diſpo⸗
ſui cogitans de ingreſſu ⁊ eius pꝛetextu quod apparebat
ex eo ꝙ poſtea eſt ingreſſus ⁊ concedo monaſterio ꝙ de⸗
beo ſᷣm glo.⁊ ſub vltima diſpoſitione omnia facio ⁊ tunc
illud quod conceſſi monaſterio habebit perpetuo ⁊ alia
donec viuam ⁊ potius iure collationis qᷓ; ſucceſſionis:
quia viuenti non ſucceditur. vt.l.hereditates de colla.
bo.⁊ me moꝛtuo naturaliter ſumitvires teſtm̃ ⁊ pꝛeſtabũ
tur relicta ⁊ omnia ⁊ hoc qñũ in determinatione nu dixit
als ſi expꝛeſſe dedicaſſet ſuꝑeſſet teſtamẽtũ. Sed quid
ſi teſtatur poſt ingreſſũ an eſt teſtm̃:videtur ꝙ non qꝛ do
minus non teſtatur ⁊c.ſed eſt iudicium diuiſoꝛiũ vt facit
mulier ⁊ iudex.vt in gl.Econtra videtur ꝙ ſic qꝛ lex per
mittit teſtari ⁊ qñq; etiaʒ non dñs teſtatur nã pater facit
teſtamẽtũ fllio ĩpuberi de bonis ipᷣius filij ſubſtituendo
ſibi aliquẽ vt.l.hũanitat.⁊.l.pᷣcibꝰ.j.ð ĩpube.⁊ alijs ſub.
qd g̊ ego intẽdo ꝓbare ꝙ ſit vltia volũtas.Scðdo ꝙ ſit te
ſtm̃:⁊ꝙ ſitvltia volũtas pʒ:qꝛ qð capit effectũ poſt moꝛtẽ
habet vim vltime voluntatis vt.l.ſeia · S· cũ pr.ff. de do⸗
na.cau.moꝛ.⁊ pꝛobatur ſic:qꝛ dicit ꝙ debet conferre legi
timã que legitima eſt limitata re ⁊ tempoꝛe:re vt habeat
poſt moꝛtẽ.Hã pater nõ tenet᷑ fllio cõferre q̃rtã niſi poſt
moꝛtẽ ſuam:habeo ergo ꝙ eſtvltima voluntas.⁊ ꝙ ſit te
ſtm̃ pꝛobo.Nã q̃libet diſpoſitio in q̃ de bonis diſponitur
per modũ quote ⁊ vniuerſitatis in dubio dr̃ teſtamentuʒ
vt nota.in.l.quotiẽs.j/fami.her.⁊.l.hereditatẽ.j.de codi
cillis.⁊.l.non codicillũ.de teſtamẽtis. Itẽ quero qñ ſu
mat vires teſtamẽtũ:⁊ videtur ꝙ ſtatim per ingreſſũ ałs
fllij carerent alimentis.Tu dic ꝙ poſt moꝛtem naturalẽ
capit robur nã dicunt vltramontani ⁊ dy.per alia verbæa
ꝙ ſi queratur an moꝛs ciuilis equiparetur naturali. ꝙ;
aut ciuilis ñ ↄſumauit effectũ naturalis ⁊ tũc nõ eqparã
tur vt eſt hic nã pater lʒ ſit ingreſſus monaſteriuʒ thᷣ vult
comedere donec viuit quod non eſſet ſi eſſet moꝛtuus na
tura liter.Hiĩc eſt ꝙqui vult reſtituere hereditatem poſt
moꝛteʒ eã nõ reſtituet ſi depoꝛtet᷑ ⁊ ſic moꝛiatur ciuiliter
qꝛ ita expedit ei comedere vt pᷣmo:ſed quando eſt moꝛtu
us naturaliter tũc reſtituitur vt.l.cũ pater.S. hereditatẽ
ff. de leg.ij. ⁊.l.ex facto.S. ideo.ff.ad trebelł.Sed qũ effe⸗
ctꝰ naturalis ↄſumitur per ciuilem moꝛtem ſicut per na⸗
turalẽ ⁊ ideo equiparãtur moꝛs ciuilis ⁊ naturalis.
¶ Pꝛeterea hec aut᷑.q̃ loquitur de ingreſſo in fi.⁊ dicit ꝙ
ſi poſtea moꝛiatur filij debẽt habere legitimam ergo lo⸗
quitur de naturali moꝛte. ¶ Sed nunquid filij carebunt
glimẽtis.reſpondeo non.na ſicut ſi erat debitoꝛ aliquoꝝ
conueniretur ipſe ⁊ non monaſteriũ quicquid dicat glo.
vt in aut᷑.cauſa que fit·j/ti.j.⁊ ſi monaſterium vel abbas
non defendat eum fiet miſſio in poſſeſſio. bonoꝛum que
fuerunt ingreſſi ar.inſtitu.de acqui.per arroga.in fl. et.l.
iu arrogatoꝛem. ff. de pecv ſic hic vꝛaetuß paler debitoꝛ

S=

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

fllioꝛũ in alimẽtis/nam hodie inſtitutus naturalis ad li⸗
beros alendos ẽ redactꝰ ad neceſſitatẽ:vt.l.ſi qͥs a liber⸗
ff. deli. agno. cõuenit᷑ ergo ĩ vita ad alimẽta filioꝛũ: ſʒ ad
legitima ↄueniet monaſteriũ poſt moꝛtẽ naturalem tm.
Itẽ q̃rit qͥd ſi nõ hʒ liberos:ſj̊ ꝑentes an ipᷣi dñt hẽre le
gitumã ⁊ videt᷑ ꝙ nõ qꝛ monaſteriũ ſuccedit loco filioꝛũ:
vt ĩ aut᷑.de ſan.epᷣiS.ſʒ ⁊ hoc pꝛeſenti.ĩmo ẽ potẽtioꝛ eiꝰ
rõ qᷓ filioꝛũ qꝛ ſi nil diſpõit filij nõ hũt niſi legitimã ⁊ mo
naſteriũ totũ reſiduũ: ſʒ ita ẽ ꝙ filij ſi extarẽt excluderẽt
parẽtes. multo foꝛtiꝰ monaſteriũ.in ↄꝛiũ videt᷑ qꝛ ſicut ſt
lius dʒ hẽre legitimã a pr̃e ecõuerſo pri ⁊ filio/nec ĩ hoc ẽ
differẽtia ĩter votũ parẽtũ qð hñt ad filios nõ filij ad pa⸗
rẽtes: vt.l.nã et ſi.ff.de inoffi.teſ. Pꝛeterea excluſo filio
a querela repudiant vel ipe pr̃ ad eam admittit᷑ taq; exi⸗
ſtẽs eiuſdẽ gradꝰ:vt l.pr filiũ.ff.de inoffi.te.hoc puto ve
riꝰ cũ eadẽ ſit rõ eqᷣtatis in pr̃e q̃ ẽ in filio. Nec eſt veꝝ ꝙ
monaſteriũ hẽat᷑ ꝓ filio niſi in ſpali caſu:vt.S.dixi.¶ Itẽ
qro an ſi ſemel poſt ĩgreſſũ diſpoſuit int liveros.⁊ poſtea
vult iterũ diſponere:⁊ pꝛimã diſpoſitionẽ mutare an poſ
ſit: ⁊ puto ꝙ ſic qꝛ hec lex dat ei arbitriũ diſponẽdidonec
viuat.ar.S. eo.l.j.iaco.butrigarif.
α Adde ꝙ iſta autẽtica ẽ canoniʒata ĩ· S.
Additio q̃ mulier xix. q vlt. ⁊ ibi bona gl ĩ xbo
nõ extãtibꝰ⁊c.hĩc qꝛ dr ĩ iſta aut.ſi q̃ mulier.qꝙ igreiſoreli
giõis nõ ĩpedit parẽtẽ ĩter liberos de bonis iuis diſpo⸗
nere etiã ſi pꝛiꝰ añ ĩgreſſã nłlo diſpoſuerit mõ qurxta iſtð
q̃ro ticiꝰ añ ingreſſũ religiõis fecit ⁊ hoc fecit cogitas de
igreſſu mõaſterij qͥ caſu vᷣʒ opinionẽ Jꝗa bel quẽ ſequunt
odof. Jac.butri.⁊ bar.hic.ĩ.iij.col vᷣ.vñ alij / vt dñs ⁊c.
idẽ OPau.de caſt idẽ Imo.tenet ĩdiſticte teſtm̃ valerelzʒ
poſtmodũ ĩgrediat᷑ religionẽ nec ĩgreſſꝰrũpit pᷣcedẽs te
ſtmĩ pdicto caſu/cũ ĩpatoꝛ talivolẽti ĩgredi perate ꝑmit
tat libere teſtari.vt.ĩ·S·illð.de mona ·col j.qᷣcqᷣd voluerit
ibi dicere gl.ĩ Zꝛiũ ⁊ male ſᷣm bar.hic ula glo.repꝛobatẽ ĩ
v. tñ ĩ dicto ⁊cĩ iiij.col.ĩ pᷣn.idẽ tenet bal.hic dicẽs ꝑ in⸗
greſſũ monaſterij oĩia monaſterio acqrũt᷑:illð eſtvex niſi
pꝛiꝰ teſtatꝰ fuerit vł niſi pꝛiꝰ diſpoſuerit aut.nũc aũt.j.de
epiſ.⁊ cle.⁊ iſtã opinio.tene qͥcqͥd dicat glo.nr̃a hic ĩ ſcðᷣa
opiniõe dicẽs ꝙ niſi teſtatoꝛ aliqᷣd reliqrit mõaſterio ti.
iſtitutiõis qð ſuũ teſtm̃ nõ valebit ⁊ iſtã opi tenet gl.nr̃a
hic vᷣc iõ ſto pᷣme opiniõi ⁊c̃ ⁊ iſtã opi.ſedt᷑ gl.ĩ.d.S· illð
de monach.⁊ ĩ.c.ſi q̃ mulier.xi. Ar vetdo bel.p Cy. ra
ph.ful. hic ſpec ti. de teſta.mo.v.l. Inno.⁊ Jo.and.i.cĩpᷣ
lſẽtia. e de pba ⁊ dic̃ Jo.de imo.iĩ l.j.viij.col.ff. de teſt.ꝙ
hec eſt opinio cõis ⁊ ĩ hoc eſt hec gl ſingu. m ſaly. hic ꝙ
monaſterio ⁊ ſic filio ficto aut filio vᷣo relĩquẽda eſt iegi
tima ⁊c̃. de qͥ paſſu vide ꝑ doct.hic ⁊ ĩ aut nouiſſima ⁊ iõi
plene dixi dũ legebã ãdegauis.ti.de inofi teſt.cibi Ja
ſon de may. hic ⁊ finałr pᷣdictã opinio bar tʒ Yal. hic v.
col.v.tñ ĩoſulẽdo ⁊c̃. Si vo pᷣfatꝰ Ciciꝰañ ĩgreſũ ſimpir
faceret teſtm̃ nõ cogitàdo de ĩgreſſu ⁊ tũc igreſſus rũpit
illð teſtm̃ tãq; nouã volũtas:cũ eĩ oĩa ſua bõa det mona⸗
ſterio expᷣſſe vł tacite videt᷑ reuocare pᷣmũ teſtm̃ ſicut pᷣ⸗
mãũ p ſcðᷣʒ tollit᷑.vt ĩ.l.ſãcimꝰ.j.de teſta.⁊ ali s vulgaribꝰ
retẽto eodẽ caſu pncipali. ¶ Quero qͥd ſi pdictꝰ ticiꝰ te
ſtatoꝛ poſt ĩgreſſũ religiõis ⁊ ſic te qͥ de nouo regularit᷑
nõ poſſet teſtari . ea q̃ diximꝰ in aut. ĩgreſſi. poſſit ſivelit
mutare teſtm̃ añ ĩgreſſũ factũ.⁊ eſt rũdẽdũ pᷣm Bar hic ĩ
iiij. col. ᷣ iuxta q̃r.vbi ↄcludit ꝙ ſi qs eſt ĩgreſſꝰreligiõeʒ
frim minoꝝ nullomõ poſſit teſtm reuocare: qꝛ ſicut teſtm̃
p moꝛtẽ teſt atoꝛis naturalẽ ↄfirmat᷑ irreuocabiłr ex ꝑte
teſtatoꝛis.vt ĩ.lj.S.iſto ti.ita ꝑ ĩgreſſũ huiꝰdeuote ac ſctẽ
religiõis.Mã iſti ffes oꝛdis btĩ Frãciſci poſt ꝓfeſſioneʒ
factã nũqᷓ; pliꝰpñt ſe derebus mũdanalibꝰ itromittere
cle. exiui de ꝑadiſo de vᷣ ſig.vñ ĩ iſtis nõ hʒ locũ iſta aut᷑.
q̃ diſpoſuit poſt ĩgreſſũ rligioſũ poſſe diſpõere. Sinuero
p̃noĩatꝰ teſtatoꝛ aliã religionẽ quã bti Frãciſci ingreſſꝰ
kerit puto ſᷣm bar.qð teſtm̃ qð pus fecerat poſſit reuoca
re nũc dũ viuit q;tũcũq; fit religioſus ar.l.res vxoꝛis·j·
de dona. iter virum ⁊ vxoꝛem.idem tenet bar.ſub dubio
foꝛte in.l.j.ff. de teſt. idem cy.⁊ ſaly.hic in.vj.q.alex.con⸗
ſilio. xiij.in.iij.colũ.⁊ ſeq.de ꝓba.⁊ ibi dicit ſe ita de facto
rñdiſſe.ꝓ iſta diſti.bar.bñ facit qð vult bar.in.l.cũ pr · ·
hereditatẽ. ff. de leg.ij.ange.⁊ ymo.in.l.ex fctõ ad trebel.

ibi in. iij. col. ᷣm ia.hec moꝛs ciuilis nunq; eqparat᷑ natu
rali niſi in caſibꝰ ĩ iure expᷣſſis gl.ſing.ĩ c.placuit.xvj.q.j.
Bar. ⁊ alij l. ex ea pꝑte ff.oe vb. obl. per phi. fran ·in. c ſu⸗
ſeeptũ ⁊ ibi ꝑ gl.de reſcrip.lib.vj.⁊ ibi gl.in vᷣſ.nõ moꝛte
nũqꝙ; vero moꝛs ciuilis eqparat᷑ naturali niſi ĩ caſibꝰ ĩ iu⸗
re expᷣſſis ⁊c̃.⁊ ſic pʒ ꝙ dic.gl.c.placuit.quã ꝓ ſingkari al
legauit Jaſõ de may. hic ĩ. iiij. col. vſi. ſicut ĩ ſili⁊ c.nõ eſt
ſing. cũ.d. glo.ſuſceptũ.de reſcpᷣ.li.vj.idẽ dicat.⁊ ibi vide
vt dixit Phi.frãc.ad plenũ ⁊c.hac q̃ſtionẽ ĩ terminis.S.
relatis habui:de qdã dño Geraldo de barriaco qͥ anteqᷓ;
fuiſſet ĩgreſſꝰ oꝛdĩeʒ ſcti Auguſtini ĩ latioꝛi regłafecerat
teſtm ⁊ de oĩbus bonis ſuis diſpoſuerat:⁊ quẽdã nepotẽ
ſuũ Hhauidẽ de fargijs ĩſtituerat heredẽ tãdẽ ſeductꝰper
dñm Bertrã.pᷣſbyteꝝ aliũ nepotẽ dicti dñi geraldi dictꝰ
Geraldꝰ religioſus volebat pmũ teſtm ĩ qͥ dictũ dauidẽ
iſtituerat reuocare ⁊ bertrãdũ pᷣdictũ iſtituere ⁊c̃.ↄſului
iſequẽdo q̃ ſupꝛa retuli ꝙ poterat reuocare ⁊c̃.⁊ fuerunt
hec anno dñi.ioʒ.in menſe Jullij in villa Mõtiſpaſerij
dioceſis Sarlatẽſis apð pꝛetragoꝛicẽſes:⁊ ibi hẽo tota⸗
lẽ natiuitatẽ pr̃em ⁊ matrẽ qbꝰ deꝰ ꝑ ſuã gr̃am vitã det⁊
nobis eternã.i Reliq̃ an filij loco dicat᷑ monaſteriũ per
doc. Bar. Jaſon hic Inno. Panoꝛ.⁊ alios ĩ.d.c.pᷣſẽtia.
Et an qs pᷣoſſit oĩa bona pᷣſentia ⁊ futura eccłie donare
dic plene ĩ locis.S.alleg.ꝑ Jaſo.hic ⁊ ĩ.d.c.pᷣſẽtia.vbi eſt
ſingulariter notãdum ſᷣm pᷣanoꝛ.ibi ⁊c̃.⁊ de alijs multis
hic ⁊ ioi vide abundanter per doctoꝛꝛes.
Släl G b emus NRes eccłie Cõſtãtinopoli
3 tanc mobiles / vl imobiles
Nꝓ vl ã nui redditꝰ nullo ti. poſſũt alienariniſi in
Ea E caſu remuneratiõis ñ ficticie ⁊ etiã diuidi pñt
hoc dicit vſq; ad.S.ſane.¶ Diuide hãc.il.ĩ tres ptes.qꝛ in
pᷣma ꝓhibet.in ſcdᷣa punit ibi ſane ſi hec.in tertia pꝑmittit
vſq; ĩ fl.⁊ ſicut diuidit᷑ lex ita diuidunt᷑ aut᷑. Hã q̃dã ſunt
ꝓhibitoꝛie ⁊ ille ſignãt᷑ ſuꝑ pᷣma pte legis q̃dã ꝑmiſſiue:
⁊ iſte ſignãt᷑ ſuꝑ ſcðᷣa ꝑte legis.q̃dã ſunt ꝑmiſſiue.⁊ iſte ſi⸗
gnat᷑ ſup tertia ꝑte.l. Ex tex.Cui res Ex hocbo col
ligit᷑ diffinitio cconomi:qꝛ economꝰ ẽ ille cui res eccłia Econo⸗
ſtica gubernãda mãdat᷑ adde ab epᷣo.vt.jti.j.oĩs. Op. mꝰ qͥs di⸗
ꝙ l̃a ſibi dicat nã ꝓhibet alienationẽ ⁊ diuiſio eſt alie⸗ catur.
natio ⁊ hãc ꝑmittit g.⁊c. Huiꝰ timoꝛe ſunt hic płes opi⸗
niones vt ĩ glo.dic ᷣ ꝙ aut q̃ris de diuiſiõe factivt ꝑ ſopi
ta:⁊ illã põt facere vt hic ſᷣʒ vno lec.aut q̃ris de alienatio
ne iuris ꝑ quã dñiũ trãſfert ⁊ dic ꝙ regłariter illã nõ po
teſt facere:hoc fallit ſi ꝓuocet᷑ ab alio.vt.l.ĩter oẽs ijde pᷣ
dijs minoꝛ. Item ꝓpter es alienum vt aut᷑.hoc ius·j.eo.
Itẽ ꝑmutare cũ eccłia:vt ĩ aut᷑.iter ſibi. ¶ Querit gl.an
verũ ſeruitiũ poſſit remunerare.⁊ puto ꝙ ſic tñ.d. Mar.
dicebat ꝙ nõ ne det᷑ materia fraudis ĩueniẽdo ar.l.in fũ⸗
do.ff.de rei vẽ.i¶ In glo.q ĩcipit an ergo ĩ fi.j. eo.vnũ tm̃
caſũ remuneratiòis ꝑmittit &̊ alios ꝓhibet ⁊ hãc appꝛo⸗
bat dñs Mar.maxie ne detur materia fraudis ar.l.⁊ fũ⸗
do.ff.de rei vẽdi. ¶ Sane.¶ Si cõtingat eccłie alienari
ʒ foꝛmã huiꝰ.l.punit᷑ emptoꝛ ĩ amiſſiõe pᷣcij:punit᷑ tabel⸗
lio ſcribẽs.punit᷑ iudex auctoꝛitatem ĩ hoc pᷣbẽs ⁊ parti⸗
cipãs hũcõctũ h.d.DNiuide.l.ĩ qᷓ̃ttuoꝛ ꝑtes:qꝛ ĩ ·S pꝛedia
punit eũ qͥ participat rẽ ab eccłiavſq; ibi economꝰ.in ſe⸗
cũda punit dãtẽ vſq; ibi his tabellionibꝰ.in tertia punit
tabellionẽ ſcribẽtẽ vſq; ibi his qͥqʒ.in quarta punit iudi⸗
cẽ vł ius actoꝛis hñtẽ vſq; ad ·S.ſane.¶ Ex tex. Immo ] De dictio
nõ ponit᷑ coꝛrectiue ĩmo argumẽtatiue nã ſicut dixi in p⸗ ne immo.
ma ↄſtitutiõe.C.vbi ĩmo ponit᷑ inter ea q̃ nõ ſunt ↄꝛia po J
nit᷑ augmẽtatiue ⁊ non coꝛrectiue/vel vbi minoꝛ rõ eſt in
ofone ſequẽti dictionẽ ĩmo ꝙ ĩ pᷣmo pᷣcedẽti nũqᷓ; ponit
coꝛrectiue vt ẽ hic:nã maioꝛ rõ eſt puniẽdi qñ alienat qᷓ
qñ patitur alienari:naʒ peius eſt facere qᷓ; negligere vrl
ſi cõſtãteSmaritꝰ.ff.ſo.matri. ¶ Ex·S.his tabellionibꝰ
Nota ᷣ tabelliões faciẽtes ĩſtrumẽta feneratoꝝ anvide⸗
ant participare delictũ /nã vidi tẽpoꝛe dñi legati auferri
cuidã tabellioni.qͥ venerat ad moꝛtẽ qͥs poterat eẽ lucra

—

tꝰ ad confectionẽ taliũ inſtrumẽtoꝝ.iſ Ex.S.his quoq;.

ex tex. ¶ Geſta cõfecerint. Hota ꝙ qñ aliqͥd debet ĩſinua⸗

ri coꝛã iudice vel fleri debet ſcribi in actis ꝑ notariuʒ ibi
exñtẽ ⁊ acta ſcribere ch ignitatis ppᷣe. Nota de degra⸗
datione verbali / realis vero fit qn auferũt᷑ ꝑ oꝛdinẽ q̃ ſi⸗

Moꝛs ci⸗ff. bar.in.l.ſtatꝰ·S· coꝛnelio ff. de iure fiſci.Et aduerte hie bi coõceſſa fuerũt ĩ auferẽda dignitate.vt.l.qͥ cũvno · S· ex
uilis ⁊ na⸗ inq;tum bar.vult ꝙ moꝛs ciuilis eqparat᷑ naturali vt eſt auctoꝛatus.ff.de re mili. Et de hac materia habes extra
turalis an qñ qͥs ingredit᷑ religionẽ mẽdicãtiũ allegat.l.deo nob. iĩ de hereticis.c.nouimus.ꝗ Nota ꝙ viciatur contractus:
cqᷣparent᷑. S·j.dic ꝙ voluit allegare v.et hͥ tm.quẽ inducas ſᷣm euzʒ ⁊ tunc lex vltra pꝛocedit penam imponendo:⁊ hoc ideo

no⸗

De Bacroſanctis Eccleſijs.
qꝛ lex curabat penas:ſ foꝛte ſi ſimpliciter penas ĩpoſuiſ⸗
ſet nõ viciaret vt cõtractꝰ ipſo iur.⁊ de hoc plene dicã ··
de legi.nõ dubiũ.i¶ Itẽ no.ꝙ q̃ͥ ð legẽ flũt ⁊c. gire nõ &
reuoe ates 3 ¶¶Op. ꝙ&
eccłia nõ debeat locupletari cũ aliena iactura.So.vt gl.
vb dic ꝙ cõtingit ꝓpter delictũ accipiẽtis.ſ Itẽ op.ꝙ nõ
patiat᷑ danũ emptoꝛ imo hẽat regreſſũ i yconomũ: vt in
aut᷑.de nõ alienã ·S.ſi quis.So.ꝑdit quo ad eccłiam: ſed
poſtea recuperat ab yconomo:vt ibi.qð tñ ĩtellige ſic di⸗
ſtinguẽdo qui aliqñ accipiẽs eſt in dolo qꝛ ſcit factum ⁊

res reuocant᷑ ⁊ ꝙ oès ꝑticipãtes gᷣctuʒ puniun

ius⁊ tunc locupletat᷑ eccłia cum alieno dãno:⁊ ſibi impu
tet qui recepu qꝛ dãnum quod quis.⁊c.vt.ff.de regu.iur.

danum.⁊ qui conſentit in delinquẽdovidetur conſentire
in paſciſcendo:vt.l.j.S. beſtias.ff.depoſi.¶ Sed an recu⸗

perat ab yconomo:ĩ hoc eſt opi.vna eſt in aut᷑.qui res j.

co.ꝗ dicit ꝙ ſic.quia dolus yconomi pꝛeponderat ꝓpter

eius officiũ:qð nõ placet qꝛ nõ hʒ officiũ reſpectu cmpto
ris: ſʒ eccłie.Alia eſt in coꝛpoꝛe de non alie·S. ſi quis igr

que dicit ꝙ nõ reperitur qꝛ dolus cum dolo compẽſatur
vt.l.viro.ff.ſo.ma.⁊ hec vera:aliquando recipiens nõ ẽ

in dolo.ſed in lata culpa:vt.l.late culpe.ff.de verbo.ſig.q̃

equiparatur:vt.l.ꝙ nerua.ff.depoſi.⁊ tunc licet nõ repe⸗

tat ab eccłia pᷣciuʒ repetit vel ab yconomo: qꝛ yconomo
pᷣpõderat culpa emptoꝛis vt.l.itẽ ſi obſtetrix.ff. ad.l.aqᷣ.
ſi aũt accipiens ignoꝛat ius ⁊ factum quia credit reʒ eſſe
yconomi:⁊ ſic nõ eſt in dolo nec in lata culpa ſʒ habet bo
nam fidẽ ⁊ tũc eccłia retinet rẽ ⁊ pꝛeciũ:⁊ accipiẽs agit
cõtra yconomũ:verũ ſi nõ eſt ſoluẽdo agit cõtra eccłiam
q̃ locupletata eſt ex dolo alterius:vt.l.fl.ĩ pᷣn.ff.de eo per
quẽ factũ erit:⁊ ita intelligat᷑ gl. Itẽ op.qꝙ eccłia ſit ſibi

cõtraria:nꝗ petẽdo rẽ vel ĩfirmarẽt cõtractũ ⁊ agẽdo ex
cõtactu. ad pꝛeciũ videt᷑ appꝛobare eam: ergo debet re⸗
pelli.vt.l.j...de fur.So.agit ad rẽ rei vẽdi.ad pꝛeciũ ↄdi

ctione ex iſta.l.⁊ nõ actione ex cõtractu:ſjʒ huic repugnat
tex.in coꝛpoꝛe de nõ ali:S.ſi qꝗͥs igit᷑.vbi dicit ꝙ agitur ex
cõtractu:⁊ ideo dicit aliqñ cõtractꝰ nõ ẽ nullus ſʒ clau
dicat qð eſt vbi iuſta ſubeſt ratio claudicandi:vt.l.cũ ſer
uus.ff.inan.⁊.l.ſed celſus·S.ſi fundũ.de contrahen.emp.
⁊ ita eſt hic:nã aut queris an ↄtractus ſit nullꝰ reſpectu
eccłic vt.ſ.ipſa nõ poſſit agere ad pꝛeciũ ⁊ dico ꝙ non ẽ
nullꝰ ĩmo eſt aliqs fauoꝛe eccleſie/aut queris an ſit nullꝰ
reſpectu emptoꝛisvt cõtra delictũ agere non poſſit ad re
cuperanduʒ pꝛecium: ⁊ dico ꝙ eſt nullus eius odio:quia
participauit delictuʒ: aut queris an ſit nullꝰ reſpectu em
ptoꝛis vt ipe nõ poſſit agere contra yconomum:⁊ dico ꝙ
gꝗliqñ eſt nullus:vt quando emptoꝛ fuit in dolo: aliqñ eſt
aliquis vt qñ fuit in lata culpa:qꝛ dolus yconomi pᷣpon⸗
derat vt.S.dixi.multo foꝛtiꝰ ſi eſt bone fidei ẽptoꝛ.ſ Itẽ
quero an ſi eccłia nõ habet pᷣciũ poſſit agere ad illð Pla
cen.ꝙ nõ.Tu dic ꝙ ſic:vt ex ſuperioꝛibꝰ patet.ſ¶ Itẽ op.
ꝙ agẽs ⁊ conſentiens non pariter puniant᷑ quia nõ pari
ter delinquũt:vt.il.ſi multi.ff.de public.So.aut regulari⸗
ter delinquens ⁊ conſentiens nõ pariter delinqũt:⁊ ideo

non pariter puniũtur vt.l.jiᷓ.de rap.vir.⁊.d.l.ſi multi.ff.

de public.qñ aũt pariter delinquũt ⁊ tunc pariter puniun
tur vt hic ᷣm dom̃.mar. ¶ Mõ qro ꝑ quẽ poſſit vẽdica
ri res an idem qui alienauit ⁊ poſſit:quidã ꝙ nõ qꝛ ẽ pꝛi⸗
uatus officio. Tu dic cõtra.quia non eſt pꝛiuatus ipſo
iure:ſj debet pꝛiuari ꝑ ſũiam:ergo añq; pꝛiuetur durat in
officio ⁊ habet ius adminiſtrãdi:vt.l.fi.ĩ.de iure deli.vẽ⸗
dicabit ergo añqᷓ; pꝛiuetur officio ⁊ veniet ↄ factũ ſuũ:⁊
hoc triplici rõne: Pꝛima qꝛ factũ ſuũ ipᷣo iure non tenet
ergo põtotrauenire:vt.l.q;admodũ:de agrico.⁊ cẽ.li xj.
Scða rõ eſt qꝛvenit noĩe alieno.ſ.eccłie ⁊ nõ ſuo:vt hic ⁊

de li.cau.l.j.Tertia rõ ẽ qꝛ ꝓponet rei vendicationẽ in

qua non eſt dolus:⁊ ſi emptoꝛ excipiat de doloyconomi
replicabit:yconomus de ſuo:⁊ ſic exceptio ⁊ replicatio
tollentur et remanebit firma ſine dolo et turpitudine ex
qua emptoꝛ veniet condemnandus ad reſtitutionem rei
vt.l.apud celſum·S.marcellus.ff.de dolo:quia ſi actio ⁊
exceptio contineret in ſe dolum compenſaretur ⁊ inceſti
agi non poſſet:vt.l.viro.ff.ſo.mat.iſ¶ In glo.que incipit.i.
nos.in fine quivoluntate ymo.per eimptoꝛes pꝛo id bona
opera ⁊ pꝛo id memoꝛiam¶ In glo.que incipit ſic ergo.ĩ
fi:Et contingit hoc pꝛo delictis emptoꝛis vel qꝛ claudi⸗
cat in hac parte contractus:vt.l.ſi cuʒ ſeruus.ff.manda.
⁊:l.ſed celſus .ff.de contrahen.emp.⁊ hec verioꝛ:⁊ nota.ĩ
coꝛpoꝛe de non ali ·S. ſi quis igitur.¶ In glo. que incipit

uari:ſed non dicit ꝑ quẽ.ſed pꝛobatur per.l.j.S.ius publi

Fo. XI

et per iſtos. ibi de decurio.l.ſi quis. Illa bñ dicit reno⸗

cum.ff.de iuſti.⁊ iure.i¶ In glo.que incipit vel ibi pariter

delinquunt.ĩmo regulariter non pariter deliquũt ⁊ ideo

non pariter puniuntur:vt.l.vnica.de rap.virgi.⁊.l.ſi mul
ti.ff.de publican.ſic vbi reperias contractum eſt ſpeciale
vt hic ᷣm domi.marti. ¶ Sane ne.Licet eccłie ad ẽtpo⸗
ralem vſũfructum concedere rem ſuam vt tempoꝛe fſini⸗

to recipiat rem ſuam et alia tanti valoꝛis hoc dicit.Ex

tex.vt deſideranti ecce pꝛimum ſolemne ꝙ requirat eum

pꝛiuatus.( Tpᷣalis ecce ſcdᷣm qð requirit᷑.Cõſcribat

ecce tertium ſolemnel Poſt ſtatutuʒ lecce quartũ.( Ita
ecce quintum. ¶ Nota quot ſolemnia requiruntur vt ſu⸗
per tex colleg. Item quero an dominium perlone pꝛi⸗

uate ipſo iure tranſeat in eccleſiam:⁊ dic vt glo. Neruũvl
tramõtani dicunt et bene ꝙ iure veteri ⁊ nouo debet da
re inter viuos ⁊ tranſrferre dominiũ in eccłiam: ſʒ retinet

vſumfructũ: vt in.S.ſi qͥs igitur.ĩ aut᷑de nõ alie.

Add iti 9 Ad vnũ aduerte hic in tex.in:S·ſciẽtes

OEELB juxta glo. in v. beneſicij. æ in v permiſſã
⁊c̃.cõtrario ſenſu qð in iure foꝛtiſſimũ.vt ĩ c.cũ apoſtoli
ca.de his q̃ fũt a maioꝛi ꝑte capłi.⁊ ib.panoꝛ.tex.ĩ.l.j·S.

huius rei argumentũ ⁊ ibi plene ꝑ Jaſo.de may.ff. de of

fl.eius cui mꝗ iuriſd.dũ tamen nõ reſultet abſurditas vt
in.l.ij.⁊ ibi tex.⁊ gl.ſᷣm bal.ibi.j.de cõdi.ĩter.leg.⁊ fidei.⁊
in.l.cõuenticulã·j.de epiſ.⁊ cle.nam dũ tex.hic ĩ di S. ſciẽ
tes vult ſub coloꝛe coloꝛati.i.pᷣtextu ſeruitij ꝙ in reiueri
tate non fuit exhibitũ ipſi eccleſie nõ poſſe donare res ec⸗
cleſie:ergo a ↄꝛio ſenſu ſi re vera aliquis ſeruitiũ eccleſie
exhibuerit tũc licite põt donari de bonis eccłie vſq; ad
remunerationẽ condignã ſᷣm Bar.hic:qð eſt ſine dubio
verũ in mobulibus ʒʒ bar.idẽ bal.tex.ĩ.c.tributũ.ij.⁊ ibi
Panoꝛ.ĩ.ij.col.de teſtamẽ.ex.ĩ.c.per tuas ⁊ ibi panoꝛ.ĩ
ij.notabili de dona.ex idẽ Jo.and.iĩ addi.ſpec.ĩ Rub.de
re.eccł.nõ alie.fuit nõ.ꝑ do.abba.in.c.fi.de dona.ĩter viꝝ
⁊ vxo.ex.⁊ dicit Bal.hic ꝙ poteſt donare pᷣlatꝰ ꝓ remune
ratione ſeruitij intellige qñ fit non ꝑ modũ alienationis
ſed ↄceſſiõis fructũ alleg. Inno.iĩ.c.cũ ĩ officijs.ex.de te
ſta.tñ ibi Inno.niul dicit ⁊ bar.alleg.inno.in.c.relatũ.ij.⁊
tñ nec ĩ pꝛio relatũ nec ĩ ſcdo relatũ aliqd ðꝛ. Et dicẽ̃ do.
Cy.hic circa pᷣncipiũ vᷣſ.queritur ſi pꝛelatꝰ ⁊c᷑.ꝙ pᷣlatus
põt donare ad ĩſtar tutoꝛis vł curatoꝛis.vt ã l.ſi płes.ff.
de admi tutoꝝ. Aduerte illa.l.ſi płes.nil facit ad ꝓban⸗
dũ ꝙ pᷣlatꝰpoſſit donare res eccłie cã remuneratiois.de
buit do. Cy.allegare l cũ płes·Sfl.⁊ ibi gl.ĩ ver.pupilli.
vbi dr ꝙ tutoꝛ pee donare remunerãdo ruuia pᷣceptoꝛis
ipᷣiꝰ pupilli. Idẽ eſt dicẽdũ ĩ pᷣlato ꝙ nõ dñs ſʒ ſolꝰ admi
niſtratoꝛ reꝝ eccłie dr.vt in.c.ij.⁊ ibi panoꝛ.i.ij.notabili.
vt poſſit aliqua donare rõne remuneratiõis ſeruitij ipſi
eccłie exhibiti pᷣm OPanoꝛ.ĩ dicto.c.relatum.ij.dicerẽ ĩ
pñ̃iti caſu ceſſate cõſuetudine nõ poſſet platꝰ abſq; cã rõ
nabili aliqᷓ donare ſed cũ cã rõnabili ſic.puta:qꝛ recepit
ſeruitiũ ab illo cui vult donare ⁊ vult eũ remunerare: ita
debent intelligi iura ꝓ ⁊ contra alleg.ꝑ glo. in.c.ij.de do
na.S.alleg.pᷣmiſſa nota ꝓcedere maxime ſtãte ↄſuetudi⸗
ne.vt in.d.c.relatũ vbi põderat᷑ cõſuetudo facit.l.filiꝰ.ff.
de dona. vbi dr ꝙ filiꝰ habens liberã peculij adminiſtra
tionẽ põt aliq̃ donare attẽta tñ q̃luate filij. Idẽ põt di⸗
ci in pꝛelato qͥ hʒ liberã adminiſtrationẽ ĩ rebus eccleſie
notat᷑ in.c.cũ nobis.ĩ fi.de electio.ex ⁊ ĩ.c.is cui.de elect.
li.vj.ſᷣm panoꝛ in.c.ceterũ.in fin.col.⁊ ĩ pᷣmo notabili e
de dona. dicit finaliter Bar.ꝙ pꝛelatꝰ poteſt donare ĩmo
bilia ⁊c.refero verba Bar.hiæ ſuꝑ iſto mẽbꝛo q̃ͥ ſunt ſub
iſto tenoꝛe.de ĩmobilibꝰ vero ſiqͥdẽ eſt beneſiciũ collatuʒ
nõ poteſt reuocarevt hic:ſed ſi nõ eſt collatũ tũc ſic⁊c.ad
uerte ad hec ꝓxune verba relata dic ꝙ bar. eſt hic coꝛru⸗
beus ⁊ pꝛedicta verba nullũ vt ſunt poſita intellectũ ha⸗
erc videntur.vñ dic ꝙ debet ſic eẽ in Bar. duʒ queritur
vtruʒ pꝛelatus poſſit donare immobilia cauſa remunera
tionis de immobilibus vero ſiquidem eſt beneficium co
loꝛatũ nõ põt donare vt hic:ſed ſi nõ eſt coloꝛatũ tunc ſic
ita tenet gloſ.hic iſta ſunt vera verba bar.⁊ rogo te qͥ hec
leges ꝙ iſta conſideres.Credo tñ ꝙ qñ epᷣs vel alius pᷣla
tus vult aliqñ alienare etiã ex cauſa remuncrationis qð
illud facere non poteſt niſi obſeruata ſolẽnitate.c.j.extra
de his q̃ fiũt a pᷣlato ſine cõſenſu cap.⁊ tbi panoꝛ.⁊ ſ.c.no
uit.e.t.⁊ ĩ.c.nulli.de rebꝰeccł ie nõ alien ex·i.c.j.eo.ti.lib.
vi.in aut᷑.hoc ius poꝛrectum.⁊ ibi Baͤl igo titu.⁊ in
b iiij .

S

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

hoc aut᷑.de alienatione? emph.coł.ix.⁊.j.coł.in.iiij.qſtio
nevbi idẽ tenet ꝙ hic.idẽi ·S.j.de non alie.colł.ij.Et inqᷓ;
tum hic ĩ·S.· ſane dr ꝙ ſi economꝰ rem eccłie vendiderit:
ꝙ poteſt venire ipᷣe cõtra ꝓpꝛiũ factum dic pleniꝰ ꝑ bar.
q; hic poſt cy. in· S.j. in vitimo notabili.in.ij. coł.de non
alienãdis aut permatandis rebꝰ ecclłiaſticis.colla.ij.pa
noꝛ.in.c ſi quis pꝛeſbiteroꝛum.de rebꝰ eccłie alie.vel nõ.
⁊ ibi in fi.coł᷑.vide an emptoꝛ malefidei pꝛecium recupe⸗
ret a pꝛelato male alienante ⁊ dic ꝙ non. idem cy.⁊ Bal.
hic io.de lig.in cłe.j.de reb.eccle.alie.vel non:ſi vero eſt
bonefidei recuperat pꝛecium a pꝛelato non ab eccleſia ni
ſi in defectuʒ: vide in.c.ad audiẽtiam.eo.ti.plene que hic
omitto cauſa bꝛeuiratig. die inacoe eioi ecckia res
E odie iuscõe ẽ ĩ oĩ eccłi
2 Scius eiꝰ alienari ⁊ pignoꝛari ꝓhibent᷑
E9excipit᷑ vbi ĩminet es alienum h. d. Jaco. Diui
WQdit᷑ hec aut. duobus modis pꝛimo ſic: pꝛima
pars aut ſumitur ex coꝛ. de nõ alie.vſq; ad vᷣſi.vt nec res
eoꝛum. Scðdᷣa ſumit᷑ cõiter ex coꝛꝑe de non alie. et de ali.
in emphi. Tertia pars ſumitur ex coꝛpoꝛe de alien. ⁊ em
phi. Alio modo diuiditur ſic:qꝛ pꝛimo unmplicat.l.codicꝭ
ad alias eccłias vſꝙ; ibi vt nec res eoꝝ pignoꝛẽt᷑ Ibi am
pliat id qð dictuʒ ẽ de alienatioõe vſq; ibi ⁊ perpetũo / Jbi
confirmat regulã in quibuſdam caſibus ſine cxceptione
vſq; ad vᷣſic.in certis. Ibi cõfirmat regulam gñaliter in
omnibus rebus cum exceptione tñ:tradens foꝛmã in ali
enatione ſeruanda vſq; in fl. Itẽ vᷣſi. in certis ſubdiuidit᷑
in quattuoꝛ particulas:quia pꝛima ponit quando immi⸗
net es alienum eccleſie ⁊ poterit eſſe conſultũ eccłie ſine
glienatione vſq; ibi ꝙ ſi nolit.⁊ ibi imminet es alienũ:⁊ ſi
ne alienatione non poteſt conſuli eccłie vſq; ad vᷣſic.em⸗
ptoꝛe. Ibi nõ poterat conſuli eccleſie etiam cũ alienatio
ne vſq; ad vᷣſic.ſit tamen in fine. ¶ Modo q̃ro qualiter
hec aut.veniat ad.l.codicꝭ/an addẽdo/an coꝛrigẽdo/an
derogando. Rñdeo ego poſſuz dare reſpectuʒ ad alterũ
de tribus:nam aut habeo reſpectum ad regulam ⁊ tunc ĩ
eo ꝙ confirmat regulam addit de alijs eccleſijs ⁊ de pi⸗
gnoꝛatione: aut habeo reſpectuʒ ad exceptionem ⁊ dero
gat.l.codicis:⁊ non abꝛogat:quia excipiendovnũ caſum
confirmat regulam in alijs: aut conſidero ipſum caſum
exceptum: ⁊ ille cum ſit contra regulam eam coꝛrigit.
¶ CLaſus in terminis talis eſt.querit iuuenis ab impera
toꝛe ſic vidi in.l.codicis qualiter eſt pꝛouiſum ne res ec⸗
cleſie conſtantinopolitane alienent᷑: quero qualiter in a⸗
lijs eccleſijs ſit ꝓuiſum:rñdetur ꝙ ſtatutũ in eccleſia cõ
ſtantinopolitana ad oẽs alias eccleſias loca et collegia
deputatas ad dei ſeruitium eſt poꝛrectum:vt.ſ.bona alie
nari non poſſunt licite.h.d.pma particula.ſ¶ Op.ꝙ actio
eſt ius pꝛoſequendi:vt inſti.de acti.in pꝛinc.So.ponitur
pꝛo accu.vt hic.⁊ pꝛo iure pꝛoſequendi: vt in contrario.
¶ Adhuc inſtat iuuenis ⁊ qrit an poſſit ſaltĩ pignoꝛari
⁊ reſpondet᷑ ꝙ nõ:⁊ ſumit᷑ hec particula communiter ex
coꝛpoꝛe de nõ ali.⁊ ex coꝛpoꝛe de ali.⁊ ẽphi. Op.ꝙ poſ⸗
ſit pignoꝛari:vt in coꝛpoꝛe de non aliS· ſi vero creditoꝛ.
So.gñalis pignoꝛatio pꝛohibita ẽ cũ traditione.ſʒ non
ſine traditione particularinõ alienãdis:ſ̊ͥ ſpecialis ꝓhi
bita ẽ ĩdiſticte:qꝛ eſt foꝛtioꝛ contradictione.ſʒ per auct᷑
de alie.⁊ ẽphi. pꝛohibetur quelibet pignoꝛatio.¶ Item
op.ꝙ ſpecialis ꝓhibitio.vt· j·iĩ · S· in certis. So.vt ibi Lel
melius aut queris de voluntaria pignoꝛatione ⁊ illa eſt
permiſſa vel denegata.ſᷣm ꝙ dixi in ſolutione pꝛecedent
contrarij. Aut queris de neceſſaria ⁊ illa eſt permiſſa et

ſm aut᷑.de non ali·S.huc.ſi in ea non eſſet expꝛeſſum:nam

alienatione pꝛohibita videt᷑ voluntaria eſſe pꝛohibita et
non neceſſaria:vt.l.alienatiões.ff.famil.hercil.⁊.l.filius.
5S· diui. ff. de le. j. ¶C Et perpetuo] Querit᷑ an regła ſit ve
ra ſine aliqua exceptiõe: rñdet᷑ ꝙ ſic in re data a pꝛĩicipe.
hoc dicit. ¶ Sʒ an ſit ſolũſpeciale ĩ iſto caſu vt nullo mo
do poſſit alienari reſpondeo ꝙ non:ſed in caſibꝰ alijs ha
bet locum qui numerantur in gloſ. In certis hic fir⸗

mat regulam cum exceptiõe tamẽ ⁊ queritur hic an in a⸗

lijs rebus non a pꝛĩcipe dat ſit neceſſaria regula.Rñde⸗
tur ꝙ ſic:niſi imminet es alienũ:quia permittitur pigno
ratio ſm foꝛmam huius.lł.⁊ hic poterit conſuli eccleſie a⸗
liter qᷓ; per alienationem:qꝛ creditoꝛ cõtentabitur.i Op.
ꝙ fructus non computẽtur in ſoꝛtem:vt.j.de vſur.l.ſi ea.
So.vt glo.i Itẽ op.ꝙ arguẽdo ex oꝛdine lr̃e.ar.l.cũ pꝑ̃.
S· fldei.ff. de le.ij.⁊ videtur ꝙ pꝛimo invſuris deinde ĩ ſoꝛ

tem computentur: vt l.j ff. de ſolu. So. vt gl.? illud ẽven
ꝙ hic oꝛdo nõ attẽdit᷑ ⁊ ſic certa iuris diſpoſitio:vt.l.nec
concedo.ff.de ſolutio. ¶ r ſi nolit hic non poterat con
ſuli eccleſie niſi per alienationẽ:ſʒ per alienationem rñde
tur ꝙ abbas conuocabit capitulum ⁊ de conſen ſu maio⸗
ris partis capituli adit epiſcopum ⁊ iurabit duo de ↄſen
ſu capituli ſcilicet debitum ſubeſſe.⁊ ex mobilibus ſolui
non poſſe.et de hoc fiet ſcriptura ⁊ ex ſcripturanil ſol
uet eccleſia:⁊ tunc epiſcopus faciet exponi remvenalem
⁊ ſic expoſita ſtatim per.xx.dies:⁊ per conſequens tranſi
bit in notoꝛiuʒ ſᷣm ea que dixi in aut᷑.qui ſemel.⁊ dabitur
plus offerenti ⁊ pꝛeciuʒ debet ſolui creditoꝛi als emptoꝛ
reʒ retinere non poſſet: ⁊ de hoc debet fieri ſcriptura in q̃
contineatur nihil eſſe factum ad leſionẽ᷑ eccleſie.h.d. vſq;
ad vᷣſic.ẽptoꝛe.¶ Nota ergo ſcripturam eẽ neceſſariam
Itẽ nota ꝙ de cõſenſu capituli abbas adibit epiſcopũ
⁊ de ipſoꝛum conſenſu debet iurare.ſ Itẽ debet iurare.ſ.
debitum ſubeſſe:⁊ ex mobilibus ſoluinõ poſſe.ſ Itẽ no⸗
ta ſubhaſtationẽ flendam ⁊ rem dare plꝰ offerenti ⁊ pꝛe⸗
ciũ ſolui creditoꝛi.Sʒ quid ſi non adeſt ſuperioꝛ vel epi⸗
ſcopus quia vacat epiſcopatus qui adibitur. Dicunt qui
dam archidiaconũ ar.l.ij.vt digni.oꝛ.ſerue.li.xij.ego pu
to adeundũ totũ capitulum cum ſubeat vicẽ epiſcopi.ar.
l.vbi abſunt.ff.de tu.⁊ cu.da.ab his.¶ Sʒ quomodo cõ⸗
uocabũt. Reſpondeo non conuerſi:ſed clerici ibi exiſten
tes:⁊ dicit gl.ꝙ ſi omnes veniant vel due partes ſtabitur
iudicio maioꝛis partis.ar.l.qð maioꝛ.ff.ad munici.⁊ l. il
a Hereſert veregu iut r, nulli gcuini vniuer. no.
Sed domi.martinus dicit pꝛimo cõſiderandam dignita
tem ⁊ diſcretionem qᷓ; numerum: in his em̃ que ad fideʒ
pertinent.debet pꝛimo ſic conſiderari quis meliꝰ rõnem
dicti ſui aſſignet:vt.l.ob carmẽ.S.ſi teſtes.ff.de teſt. Itẽ
in his que ex diſtinctione ꝓcedũt cõſiderat᷑ qͥs ſit diſcre⸗
tioꝛ vt eſt hic ar.in aut᷑.de monachis ·S.j.⁊ hoc vbi nõ tra
ctatur de com modo burſali vel ſingulari ſed vniuerſali
vel alieno pꝛoꝛſus ſed vbi de ſingulari ⁊ pꝛopꝛio dãnovł
lucro querit᷑ pᷣmo conſideratur numerꝰ q; dignitas.vt.l.
maioꝛem.ff. de pac. Itẽ op.ꝙ clerici non debeant iura⸗
re vt.l.cũ clericis.ti.j.So.vt glo. ¶ Einptoꝛe hic etiã
per alienationẽ nõ poterat conſuli eccłie:⁊ queritur ab ĩ
peratoꝛe ſic. Nidi ꝙ ex neceſſitate vẽditur res eccleſie:ſʒ
quid ſi emptoꝛ nõ reperiatur. Rñdet᷑ ꝙ res dabitur exti⸗
mata cũ conſenſu capituli in ſolutũ creditoꝛi adiccta.x.
parte pꝛecij in extimatione.hoc dicit iſta particula.
¶ QAuero que opinio ſit tenenda vel ꝙ addatur decima
vel detrahatur. dico ꝙ ſtatur fauoꝛe eccłie. Item op.
ꝙ quis non cõpellatur aliud pꝛo alio recipere.Solu. hic
ſpeciale.ſ¶ Itẽ op.ꝙ creditoꝛ debeat eligere rẽ quã velit.
o.ſpecialiter fauoꝛe eccłie. ¶ Sit tamen] hic diſpo⸗
nit certã cauſam ⁊ foꝛmã alienatiõis:⁊ querit que res eſt
illa que debet dari inſolutũ/rñdetur ꝙ debet eſſe medio⸗
cris inſpecta qualitate rei ⁊ quantitate ⁊ honoꝛe:⁊ ĩtelli⸗
atur creditoꝛ eẽ qui ꝓbat ülud quod mutuauit foꝛe ver
um in vtilitatem eccłie.h.d.q Op.ꝙ creditoꝛ ꝓbare nõ
debeat:nã non cogitur eſſe curioſus ⁊ diligens.vt.l.doli
mali.ff.de nouatio.So.regulariter qͥs non debet eẽ ſolli
citus vt in contrario.fallit vbi quis vult aliũſibi obliga
re ex alterius ↄtractu pꝛelati. Vel ſpeciale fauoꝛe eccle⸗
ſie.¶¶ Itẽ quero qualiter pꝛobabit creditoꝛ.dicunt quidã
per pꝛeſumptiones ⁊c.dic.vt glo.¶ Itẽ querit glo.qͥd
ĩconſuetudo ſe habet ↄ.l.iſtaʒ. dicit glo. eam ſeruandaʒ
tu dic S.per aut᷑.caſſa.iſ¶ In gl.que incipit hoc eſt.ĩ fl.ibi
ſed generalis.vel illa in voluntario pignoꝛe iſta in neceſ
ſario.¶ In glo.que incipit pꝛimo ibi cũ pater · S.pe.So.
vbi eſt contraria iuris diſpoſitio non ſeruatur oꝛdo.
In gloſ. que incipit / que attenditur.ibi ſufficit ⁊c.de
bent tamen omnes citari.vt.l.ij.ff.de decre.ab oꝛdi.fa.
In glo.que incipitvt ſi.ibi decẽ accipiat ꝓ.xj.ec ve⸗
ra quia innuit lex ne decipiatur eccleſia ᷣm do. Mar.
( e glo.que incipit tẽpoꝛalẽ in pꝛin.ibi ſpeciale.ꝙ com
pellatur creditoꝛ eſſe curioſus ⁊ diligẽs.¶ In eade gloſ.
ibi diligebat in eam rem ↄtraxit ar.l.fl.ff. de exerci.¶ In
eadẽ glo.in fi.ibi·S.ex non ſcripto.pꝛimo dic ꝙ non valet
per aut᷑.caſſa. =
Ad ditio Solẽnitates huius aut᷑ non ſunt de ne
tEEO ceſſitate ſeruande in alienatione rerum
eccleſie dum tñ obſeruetur foꝛma.xij.q.ij.in.c.ſine exce⸗
ptione.Et dic ꝙ ſolẽnitas de qua in pᷣſenti per vſuʒ ↄriũ

Superioꝛ
qͥs dicat᷑
in rebꝰ ec⸗
cle.alieñ⸗

De Gacroſanctis Eccleſijs. Fo. XIII.

aviſt in· S.leges.iiij.diſt.glo.in.c.j.⁊ ibi doc.de reb.eccle.

non alieñ.in.vj. Et eſt hec auctentica cano.in.c.hoc ius

poꝛrectũ.x.q.ij.⁊ eſt ſingularis ſᷣm panoꝛ.in.c.coꝛam.ex.
de elec.dicit tñ io.and.⁊ ibi panoꝛ.in ca.nulli.poſt gl.ibi
ex.de reb.eccle.alien.vel non.ꝙ ſatis eſt ſᷣm inno.in alie⸗
natione rerum ecckłie ſeruare cõſuetudinẽ illius eccleſie/
de cuius alienatione agitur qð tñ non placet hoſtien.qꝛ
eſſet cõtra.c.j.S.allegatũ.vnde dicit io.and.ſe credere ꝙ
ↄſuetudo nõ poſſit adimere ſolẽnitatẽ dicti canonis ſine
exceptione pꝛo quo facit.c.cum cauſam.de re iudi.et.c.j.
de cõſuetu.er.et hec ꝓxime dicta intelligas ꝙ conſuetu⸗
do non poſſit adimere ſolẽnitatem in vendẽdis rebus ec
cleſie verũ in ſolẽnitate a iure canonico ĩtroducta:vt in
dictis.c.ſine exceptione.⁊.c.j.S.allega.Sed ſolẽnitateʒ
ꝗ iure ciuili introductam: vt in hac aut᷑.bene poteſt tol⸗
li per cõſuetudinẽ in hoc ꝙ eſt plus non eſt neceſſaria cõ⸗
ſuetudo ad illã tollendã:qꝛ ius ciuile non potuit introdu
cere ſolẽnitatem in alienatione rei eccleſiaſtice:qꝛ ꝓuiſũ
eſt per ius canonicũ. Ita vult inno.et ibi.io.and.in.c.j
de reb.eccle.alien.vel non.li.vj.Et ideo ſi cõſuetudo cõ
traria canoni ſine exceptione ſit grauoſa eceleſie nõ va⸗
let cõſuetudo in c.j.exr̃ de conſue.Cum hac opinione trã⸗
ſeunt cõiter oẽs ſᷣm panoꝛ.in.ij.colũ.in.c.nulli.S.alle.ſer
ua ergo diſpoſitionẽ iuris canonici in iſtis in.c.j.de his
que fia pꝛela.et in dicto.c.nulli.et vbiq; plene per panoꝛ.
Et dum in iſta aut᷑.dr / ꝙ in alienatione rei eccłie requi⸗
ritur auctoꝛitas ſuꝑioꝛis:intellige in eccleſia illũ dici ſu⸗
perioꝛẽ qͥ ibi oꝛdinat rectoꝛẽ̃.⁊ per hoc habes ꝙ ſi eccłia
ſubeſt vni abbati pꝛout eſt cura ſancti michaelis andega
uis q̃ ſubeſt abbati ſãcti albini illo caſu.in alienatio.aũt
rerum dicte eccłie ſufficeret auctoꝛitas illiꝰ abbatis nec
reqͥritur auctoꝛitas epi andegaueñ. Ita tenet io.and.in
cle.hac ↄſultiſſima.de reb.eccle.non alienã.qð tene mẽ⸗
ti. Et nota pᷣm bar.hic in.ij.colũ.vᷣſiculo venio ad quar⸗
tam partẽ.⁊c᷑.vide not.per panoꝛ.⁊ alios in.c.ij.de trãſ.
ex.pᷣdictam tñ eccleſiam ſancti michaelis ꝓpe monaſte
rium ſupꝛadictũ ꝓ tpᷣe ſuovtiliter gubernauit.ibi do.lu⸗
douicus de la honue iuris vtriuſq; doc.eminẽtiſſimꝰ ac
lingue latine diſertiſſimus in iure ciuili andegauis inter
doctoꝛes vnus de regẽtibus /nationeq; flami.
C— t Sicut nõ conceditur male vendere
Icu ita nec male emerc.h.d. Quero qͥ
modo poſſit eſſe oneroſa.dic vt glo.
Ad ditio Alienarevel acqrere dãnoſa eccleſie qli
ter ſunt pꝛohibita:vt in pᷣſenti aut᷑.que
eſt cano.in.c.hoc ius.x qij.Et dic ꝙ iſta aut᷑.non coꝛri⸗
git. l. codicis.⁊ intellige ⁊ nota ꝙ hic lodqtur de tali re ſte
rili cuius onus aggrauat. ita ꝙ extra primoniũ eccleſie
poꝛrigitur cũ alienatio extra ſit patrimoniũ poſitio:vtiĩ
l.alienationis vᷣbo.ff.de verb.⁊ rerum ſig et in.l.ex diuer
ſo.ſolu.ma.ff.als ſi non grauetur eccleſia vltra ſuũ patri
monium:bene poſſet q̃rere rem ſterilem: et ita intellige:⁊
no. pᷣm cy. hic. * chtal J llud
BeA ꝛopter vnum quodq; tale ⁊ il
lto magis.h. d. Vel dic. Potẽtioꝛ eſt

ꝗratio in cã qᷓ; in cauſato.h.d.⁊idẽ eſt dicere qð
pꝛecedens ⁊ pꝛobatur hoc in.l.digna.j.de legi
bus. Jaco. Butrig.
Additio lligitur illa ppoſitio ari.pꝛopter qð
vnũ quodq; tale ⁊ ipſum magis ſᷣm cp.
hic poſt iaco.but.et eſt hec au caninc. hoc gr.i.
uãtũcũq; ałs alie⸗
R B ib uſcunq;. anio ſit permiſſa pꝛo
Ahibita eſt in ↄiũctum economi.h.d. Iſta aut᷑.
R AA continuari põt ad. .. codicis in fine. ⁊ tũc habe
bit ſolum locũ in eccleſia conſtãtinopolitana:⁊ alio mo
do poteſt continuari ad aur.hoc ius poꝛrectum:⁊tũc ha
bebit locũ in qualibet eccleſia:⁊ melius erit modo ad qð

☛

dixi in ſummario.⁊ rõnem aſſignat glo. ¶ Op. de · S· ſin

aũt. in aut᷑.de ſanctiſſi.epiſc.So.vt glo.et eſt vera.ar.l.ſi
in emptione ·S· penul.ff.de ↄhen.emp.ſᷣm vnã lecturam.
¶ In glo. q i ncipit vel a finibus.in fi.in.S.ſinautẽ.ꝓbat᷑
hoc ſcõm facit.l.ſi in emptiõe·S.penul.ff.de ↄhen.emp.
Ad ditio Alienatio rei eccleſiaſtice incõmutabili
4 ter pꝛohibetur fleri in economuʒ ipſius
eccleſie vel eius conſanguineũ / ⁊ facit quia pꝛelati eccle
ſiarum non poſſunt infcudare bona eccleſie ſuis conſan⸗
guineis glo.ſingularis in.c.j.ſi de inueſti.lis oꝛiatur ĩter

dñm ⁊ vaſſalũ.in vſi.feud.⁊ hoc de iure. Pe ↄſuetudine
vero que pꝛeualet poſſunt hodie pꝛelati ĩfeudare ſuis cõ
ſanguineis quod intelligo dũ tamen conſuetudo non ſit
eccleſie dãnoſa:qꝛ tunc non valeret ↄſuetudo infeudan⸗
di. vt.in.c.j.⁊ fl.ex de conſue.verũ tñ quando conſangui
nei pꝛelati ſunt idonei poſſunt pꝛelati de iure eis bona ĩ⸗
feudare ſᷣm Bal.inloco.S.alleg facit.in ſiłi qdð no.ꝑ glo.
in.l.illud.j.eo.ti.bar.in.l.cũ quidam.de lega.ij.ff per do.
abba.in.c.vt ſupꝛa.de reb.eccle.nõ alie.vbi tenet contra
opinionẽ legiſtarũ ꝙ indiſtincte pꝛelatus poſſit contra⸗
here cũ conſanguineo.adeo ſᷣm Bar.hic dicẽtẽ ꝙ pꝛela⸗
tus põt alienare infceudando bona eccleſie ſuis conſãgui
neis ad tempus.vt puta advnã generationẽvł plꝰſecꝰ ſi
concederet perpetuo vt hic. In conſanguineis autẽ pau
peribus poteſt abbas vel aliꝰ pꝛelatus emphiteoſim per
hetuam vel feudum dare.ita no.dicit Jac. de bel.in.j.cõ
ſti.feudoꝛum in pꝛin.⁊ ibi multa allegat.quod eſt menti
tenendum pꝛo pꝛelatis ⁊ abbatibꝰ Bar.hic.⁊ vide Pe.
de ancha.in. c.j.de exceſſi.pꝛela.
Pe i res Accipiens titulo non gratuito
ENNB H rem eccleſiaſticã contra foꝛmã
8 Lllegis / rem reſtituit /⁊ ꝑdit qð dedit. Accipiẽs
titulo lucratiuo:reddit qð accepit et tmdẽ de
ſuo. h. d. Iſta aut. cadit rer ſcðᷣa parte legis iubemus.
⁊ hec ſola eſt punitiua. Ad euidẽtiam eſt ſciendũ ꝙ con⸗
tractus factus ſuꝑ rebus eccłiaſticis contra foꝛmã.il.eſt
ſᷣm qð aliquis/qꝛ eccleſia retinet pᷣcium ac ſi teneretotra
ctus:⁊ eſt ſᷣm qð melius /qꝛ eccleſia reuocat rem tanq;
cõtraria non teneant. Item ſᷣm quod aliquis / vt ſi agat
emptoꝛ ̊ yconomum ſi non fuit in dolo. Diuide in q̃t⸗
tuoꝛ partes:qꝛ pꝛima loqᷣtur in alienatione facta ti non
gratuito vſq; ibi.donatariꝰ. Ibiloquit᷑ in alienatione fa
cta ti.lucratiuo vſq; ibi credita. Ibi loquitur in ↄtractu
pignoꝝ vſq; ibi.emphiteoſis. IJbiloqᷣtur in cõtractu em
Pitcſie Er tex.reſtituat qꝛ ſᷣm id cõtractus eſt nul⸗
SLActionem qꝛ ſᷣm eam cõtractus eſt nullus Aliena⸗
uit quia ſᷣm hoc ↄtractus eſt aliquis. ¶C Op.ad fl.l.jde
aut᷑.qui remj.e.vbi ſolũ ꝓ pᷣterito ſoluit tẽpoꝛe.So.hic
delinquit hendo:ibi nõ ſoluẽdo.vt glo.ſ Itẽ quero an
ſit contractus.vt qꝛ caſus erat ꝓhibitus alienationis et
tunc dicitur ᷣ.l.Aliqñ impugnatur foꝛma cõtractus:vt
quia alienatio eſt ꝑmiſſa ſed debet fieri certa foꝛma / q̃ ſi
non ſeruatur tũc contractus ðꝛ pꝛeter legẽ.i.pᷣter foꝛmã
datam a lege.⁊ hoc facit pꝛo opi.mar.que repꝛobat᷑ſ.de
legi.l non dubium:in glo.q̃ incipit vt fideiuſſoꝛ. ¶ Que⸗
ro ergo an hec lex habeat locũ ſiue ſit cõtractus cõtra le
gem / ſiue pᷣter legẽ: Et dico ꝓꝙ ſic.nec dicit gl. ꝙ emptoꝛ
agit contra yconomũ etiã ſi ſit emptoꝛ in dolo quia do⸗
lus yconomi pᷣponderat:⁊ male dicit qꝛ qñ dolus cõmit
titur reſpectu vnius:alter cuius reſpectu non commit⸗
titur nõ poteſt de dolo obijcere:vt.l.fulcinius:S.:ꝙ ſi ad⸗
uerſus.ff.ex qui.ca.in poſ.ea.et.l.eum qͥ.de iiurijs.mõ ita
eſt ꝙ ẽptoꝛ nõ ↄmiſit dolũ.reſpectu yconomi ĩmo eccłie
ergo ipſe nõ poteſt de hoc obiicere ſed eccleſia/nec etiaʒ

dolus cõmitti potuit in yconomum qꝛ fuit ſciens:vt.l.j.

ff. de actj.emp.⁊ glo melius dicit in coꝛpoꝛe. Item nec

eſt verum ꝙ inſubſidiũ cõtra eccleſiã q̃ hoc ſibi imputet:
qꝛ participauit ↄtractũ:vt.l.et elegãter in pᷣn.ff de dolo.
et ideo plene dic vt dixi.S.eo.l.iubemus·S. ſane.i¶ In gl.
q̃ incipit vel qꝛ nõ.in fi.ibi.dolo emptoꝛis.qð nõ eſt verũ
quia emptoꝛ non ↄmiſit dolum reſpectu yconomi ſed ec⸗
cleſia ar.l.fulciniusS ꝙ ſi aduerſus.ff. ex qui.cau.in po.

ea.et.l.eum qui.ff.de iniur. Item qꝛ yconomꝰ fuit ſciens
vt.l. j. in fl. ff. de act. emp.¶ In ca.glo.in fl. ibi.l.ft. in pꝛin.
qð non eſt verũ niſi q; emptoꝛ ingnoꝛauit ius ⁊ factũ:vt

S.e.l.iubemus·S. ſane.
Add itio Zaaant reſniel ſecundaʒ parteml.co
dicis non vt coꝛrigat ſedvt addat.⁊ dũ

dicitur hic ꝙ emptoꝛ rei eccleſie non obſeruata ſolẽnita

te cogitur reʒ cũ omni incremento eccleſie reſtitui actio

nem tamen ad pꝛecium quod dedit habet non contra ec⸗
cleſiam ſed contra ecconomum indebite vendentẽè vt hic
iure noſtro. Jure vero canonum non datur actio. vt no.
Bernar. gloſatoꝛ iuris canoni.in.c.ad audiẽtiã.ex.de re
bus eccle.non alien.cũ quo concoꝛdant ibi Gofre.⁊ In⸗
no. in. c.ſi quis.eo.ti.tamẽ ſᷣm Cet.de bella.per.in.l.fi ·S·
fi ij.cõmunia de lega.⁊ ſᷣm Cy.hic eſt dicendum ꝙ ſi em⸗
ptoꝛ fuit bone fidei ꝙ recuperat pꝛeciũ ab ipſo economo

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

ſi eſt ſoluendo alłs in ſubſidium ab ipſa eccleſia. Si vero
emptoꝛ male fidei fuerit nullo modo pꝛeciũ recuperabit
imputet ſibi quare nõ fecit ſibi optime caueri vt in.l.ſi fũ
dum. de euic ·j.ne ſic ex ſuo dolo commodũ repoꝛtet.vt.ĩ
l.plane.ff. de lega.j.⁊ in.l.itaq;.ff.de furt.ſᷣm cy.⁊ bal.hic

ita tenet Panoꝛ. in dicto c.ſi quis.S. allega.in fi.colum.
Jo.and.in dicto.c.ad audientiã.S.alle.⁊ ibi Panoꝛ.gl.

ad hoc no.in.c.vulterana.xij.qij.⁊ iſta teneas nevacilla
re videaris.et eſt cano.hec aut.in.c.hoc ius.x.q.ij.

ℳ 1

8 poteſt dari in perpetuã emphi⸗
teoſim: ſeruata tamẽ foꝛma ⁊ penſione que da⸗
E tur in his autẽticis.h.d.cũ aut᷑.perpetua.jco.
Ad euidentiam eſt ſciendũ ꝙ iſta aut᷑. videtur dicere
ꝙ per eam ſit conceſſa perpetua emphiteoſis in coꝛpoꝛe

vnde ſumitur:ſicut appoſitũ:⁊ ideo ſupple vt gl.Diuide

ſic quia nec domꝰ pꝛo noxa locatur in perpetuaʒ emphi⸗

teoſim cuius fructus ad nichilũ vel ad modicũ eſt reda⸗

ctus.i.coniunctus vt penſio incipiat pꝛeſtari a tẽpoꝛe cõ
tractus:⁊ tunc loqᷣtur aut᷑.ſi quas.vſq; ad ver.aut pꝛius
Aut pẽſio debet pꝛeſtari a tẽpoꝛe refectiõis ⁊ loquit᷑ ver.
aut pꝛius vſq; ĩ finẽ/ Aut locatur res non ruinoſa ⁊ ſi eq
bona ſicut quando peruenit ad eccleſiam ⁊ loquit᷑ aut᷑. ꝑ.
petua.ĩ pᷣnc.vſq; ad ver.aut ſi ob cladeʒ. Aut res non eſt
ruinoſa ſed minutus eſt fructus cũ deuenit ad nullũ fru⸗

ctum vel parum.⁊ tunc loqt᷑ verſiculꝰ aut ſi ob cladẽ.vſ⸗

q; ad ver.ꝙ ſi res.⁊vſq; ad ver.ea tamẽ.ibi traditur que⸗

dam regula circa res in emphiteoſim concedendas vſq;

in fl. ⁊ hoc eſt verius. Iſta aut᷑.loquit᷑ ſuper vltima par⸗
te legis codicis ⁊ eſt permiſſiua ſicut ⁊ omnes ſequẽtes.
¶ Ex tex. in tertiã partẽ ſoluendam fʒ ꝙ colligitur in
coꝛpoꝛe in·S · ſi vero quedan. 1 1. cod
2ððð a aut᷑.reſpicit vltimã partem.l.codi
Additio. laaut eſpict elrimaß

.·cis non coꝛrigẽdo ſed addendo ſᷣm cy.
hic. ct vide hic bal.de materia renouatiõis et per cano.

in.c.j. ex de pᷣca.vbi dicit panoꝛ.ꝙ renouatio pᷣcariaꝝ eſt
potius de cõſuetudine loci q; de iuris dippoſitione: nam
Him ius non eſt neceſſe renouare vt videtur tex.in c.pᷣca⸗
rie.x.q.ij.et dicit abbas/qꝛ renouatio dʒ fieri per pᷣlatuʒ
vbi hoc habet conſuetudo qð intelligas ſᷣm panoꝛ.in di.
c.j. de pꝛeca. qñ conſuetudo loci vbi res agitur ita ſe hʒ.
Et nota ex hoc ꝙ cõtractus cenſetur initus ſᷣm cõſuetu⸗
dinem loci qð melius ꝓbatur in.l.qð ſi nolit ·S·qui aſſi⸗
dua.ff. de edili.edi.et in.l.ſi fundus.ff de euict.⁊ in.:.cir⸗
ca·j.loca.Vñ ĩ ſimili: ſi in ſtudio eſt cõſuetudo ꝙ doctoꝛ
poſſit ex cauſa legere per ſubſtitutũ licʒ hoc nõ fuerit de⸗
ductum ex ↄtractu·i tẽpoꝛe quo doctoꝛ fuit ad regentiã
receptus:nihilominꝰ tñ poteſt doctoꝛ ſubſtituere:qꝛ qð
habet cõſuetudo videt᷑ appoſitũ in contractu:⁊ ita obſer
natur in vniuerſitate adegaueñ.vbi ↄſueuerũt doctoꝛes
legere per ſubſtitutũ:et ibi ego pluries ꝑ ſeptẽnium legi
vt ſubſtitutꝰ do.anſelmi reynaldi.aliqñ loco dñi nicolai
adam.multotiẽs loco dũi michaelis paſſini.necnon per
annũ cum dimidio loco dñi ludouici de honue.doctoꝛũ
in facultate leguʒ regẽtium:⁊ ita aliquibus vicibꝰ legi lo
co dñi egidij de cõmers.vocativulgariter lãglade:regẽ⸗
tis ĩ facultate iuris canonici offi.reuerend.cardinalis de
luſaburgo epᷣi cenomanenſis qui in eius abſentia a pᷣdi.
vniuerſitate andegaueñ.receptꝰ per ſubſtitutũ legit:ma⸗
ius vero ꝓficuũ dicte vniuerſitati faceret ſi ipſemer do⸗
ctoꝛ pñaliter eſſet /et ibi ego ſtipendiatus a dicta vniuer⸗
ſitate octo annis oꝛdinarie iteratis vicibꝰ in die in iure
ciuili legi. . G

= Erpetua. Curlobaggergge yl⸗

culus legit᷑ tribꝰ modis mo

æ zre aut᷑.ſi quas. ſed dic ꝙ hic loqtur qñ res non
⸗teſt rumoſa: ſed eſt minutus fructus aliquãtulũ
⁊ ideo hic nõ fit aliqua mercedis diminutio/qꝛ multũ di
minuta eſt/ nec eſt veriſimile ꝙ ſemꝑ ſtetiſſet:ſed ꝙ redi⸗
bit ad ſolitos fructus.ergo ſic minuta ſemel nõ debet am
plius minui in pᷣiudicium eccleſie:qꝛ nõ debet addi affli⸗
ctio.Sed.S.in pꝛin.aut᷑.nõ erat diminuta in aliquo:et ſic
cum ecckia nullã diminutionẽ ſit paſſa ⁊ ↄcedat᷑ vt ſextã
partem penſionis poſſit minuere. ¶ Op.ꝙ nõ minuatur
penſio:vt.S.aut᷑.ſi quas. Huius timoꝛe ſunt hic tres lec.
vna eſt hic.glo.q̃ concoꝛdat ceas.ſed tu aliter cõcoꝛda:qꝛ
aut res deuenit ad modicũ fructũ:vl titulũ ⁊ loqᷣtur aut.
ſi quas.⁊ eius diſtinctio.aut res nõ deuenit ad modicum

. quas Ruinoſa non ruinoſa eccleſia

¶ VOp. ꝙ per triẽnium debeat expectari. vt.l.ij.de iure

fructũ / vel nullum ſed eſt minutus fructus ⁊ tũcloquitur
hic.qꝛ debet locari ſᷣm pᷣſentem leſionẽ ⁊ non fieri aliqus
diminutio ſufficit ꝙ ſemel diminuta eſt: vnde ampliꝰ in
dãnũ eccleſie diminui nõ dʒ nec addi afflictio.vt nõ.in
coꝛ.de non ali:S.· qꝛ vero leonis:·j.⁊ ibi eſt de hoc veritas
Alia eſt opi.do.mar.dicentis ꝙ aut duninutio fit ob rui⸗
nam ⁊ habet locũ aut᷑.ſi quas.aut ꝓpter cladem.i.infoꝛ⸗
tuniũ:vt qꝛ demũ deuote vadũt per domũ illam: et ideo
nullus vult habitare:⁊ tunc hʒ locũ hic vᷣſiculus.¶ Iteʒ
op.ꝙ per aut᷑.iſtam nõ concedat᷑ ꝑpetua emphiteoſis cũ
in coꝛpoꝛe denegetur:vt in coꝛ.de non alie · S· alienatiõis
in pꝛin. So.vt glo.qꝛ verbũ ꝑpetua non ſumit᷑ ex eodem
coꝛpoꝛe expone ꝑpetua ·i.qᷓ;diu penſio ſoluatur:⁊ ita pu⸗
to ꝙ hic ſumat᷑ ꝑpetua:licet alij multis modis exponãt.
Item op. ꝙ deterioꝛ ſit cõditio eccłie q; pꝛiuati:quia
pꝛiuatꝰ qñ eſt bona res nihil remitteret /ſed eccłia remit
tit ſextam:vt in pᷣn.huius aut᷑.So.vt glo.et male qꝛ eius
ſolutio nõ ꝓbatur in coꝛpoꝛe/nec ẽ de mẽte ter. Et ideo
dic ꝙ; hec aut᷑.nõ dicit ꝙ yconomꝰ debeat remittere ſex⸗
tam partẽ:ſed ſi velit diminuere penſionẽ non poteſt niſi
ſextam cũ pꝛiuatꝰ totã poſſet remittere. vel ſaltẽ vſq; ad
dimidiã:vt.l.ij.C. de reſcin.vendi.⁊ hic eſt fauoꝛ eccleſie
⁊ ↄceditur hoc yconomo ꝓpter certitudinẽ quã habʒ de
habendo in anno tm̃ noie pẽſionis.poſſent em eſſe multi
caſus in coꝛpoꝛe ꝙ nõ habet cos fructꝰ:vt habet aut᷑.lo⸗
cabit ergo yconomus qᷓ;tum poterit/ſed ſi velu diminue
re poteſt vſq; ad ſextã ⁊ nõ plus alłs ↄtractus non tenet.
¶ Itẽ op.de · S.· ⁊ in coꝛpoꝛe de ali.in emphi.So.vt glo.
In glo.q incipit.i tertia.ſed dic determinari melius in
coꝛpoꝛe(ſcʒ per aut᷑ perpetua)de non alie·S. quia vero
pſone. In glo.que incipit.ſcʒ ad plus.ibiloca.⁊ cõduc.

l.q̃ro.S. j.ſed loqᷣtur in ſimplici colono.hic in emphiteoti

co vbi nulla ſit remiſſio:vt. de iu. emphi.l.j.dic ergo ꝙ
colono põt pꝛiuatus remittere quãtum velit:eccłia non
niſi ſextã.¶ In glo.qꝗᷓ incipit nũc loqᷣtur in ft.ibi ſi q̃s rui
nas.Mõ eſt verũ.qꝛ ĩmo dic ꝙ in aut᷑.ſi quas deuenit ad
nullum fructũ vel paucũ /hic nõ.ſi eſt aliq;tulũ diminutꝰ
fructus.i¶ An glo.q̃ incipit.i.vt tm̃.ibi vel hic quãdo ali⸗
quos habẽt.hec vera ſᷣm dñm mar.Ael ibi eſt duninuta
ꝓpter ruinam.hic ꝓpter cladem.i.infoꝛtunium. Sed pᷣ⸗
cedens verioeoor.
Ad diti 0 Canoniſat᷑ in ca.hoc ius x.qij.idẽ aut᷑.
.· ſequens.ſed ⁊ ꝑmutare.cum duabus ſe⸗
queñ. Vnde in materia iſtarũ aut᷑.in caſibus in quibꝰ de
iure tenet reruʒ eccleſie emphiteoſis tpᷣalis ad gñationẽ
vel ꝑpetua vt diximꝰ in aut᷑.qbuſcũq;.S.eoð.Si qratur
vtrũ moꝛtuo emphiteota ſiue feudatario in caſu in qͥ de
iure traſit in ſucceſſoꝛes ſit recognitio neceſſaria vt dica⸗
camus ꝙ ſucceſſoꝛes dicant᷑ venire ad recognitionẽ:Et
dicẽdũ eſt ꝙ ſic q̃ttuoꝛ de cauſis. Pꝛima:qꝛ inſtrumẽtũ
infeudationis eſt multum antiquum. vnde indiget reno⸗
uatione tex.glo.⁊ ibi bar.in· S./j.de here.et falci.col.j.vt ĩ
ſimili dicunus in pꝛiuilegijs:in.c.olim ex.de pꝛiuil.vide
que diximꝰ in.l.pꝛiuilegia.S.eodem. Scðdo fit renouatio
ſi fuit dictum ⁊ conuentuʒ inter partesS.neq; illud.⁊ ibi
glo.oꝛdina.in aut᷑.de non alien.col.ij. Tertio vbi oꝛit᷑ ne⸗
ceſſitas quia ita eſt conſuetum vt renouatio fiat ⁊ aliqᷣd
dño ſoluatur.l.dñi pꝛedioꝛuʒ.ad.l.falci.Quarto fit reno
uatio ratione tollende obſcuritatis ⁊ pꝛobatiõis difficul
tatis quia termimi ignoꝛantur:ideo inſtrumentum eſt re⸗
nouãdum vt tollatur ambiguitas finium ar.l.cos. finiũ
regundo.⁊in.l.lucius.de acti.emp.Quinto fit renouatio
ratione mutate ſucceſſionis tam vniuerſalis qᷓ; particu⸗
laris. Et nota bene iſta:quia alibi non reperies ſm bal.
in aut᷑.ſi quas ruinas.S.eodem ⁊ ibivide in.ij.colũ.
S Ed et Cum pꝛuncipe permutat ecdleſia huius
- L au ſonne trvatd dor dicit.
PERm QAui non ſoluit debuũ canonẽ
Bi rem. eccleſie per bienniũ cadit a iu⸗
Are ſuo:pꝛo pᷣſenti tpᷣe et futuro penſionẽ ſoluit

Ap̃ᷣteriti tẽpoꝛis non futuri.h.d.

emphi.So.vt glo.Cõtra quã op.ꝙ idem ſit in eccleſia ⁊

puato:vt.l.quero.et.l.aſſiduũ.ff.loca.Sol.dicunt quidã
ꝙ aut eſt actum vt non expellantur et poteſt tantum ex⸗

pelli poſt triennium:aut nil eſt actum ⁊ tunc poſt bienni⸗

um: vt hic. Tu dic. ꝙ aut loquimur in cccleſia et ſerua

legem. ſ. ſ non ſoluit ꝑ bienniũ poſſit expelli.aut loqui⸗

De BGacroſanctis Eccleſiss. Fo. XIIII.

mur in pꝛiuato ⁊ tunc aut pꝛiuatꝰ vult reijcere nõ ſoluẽ⸗
tem a eenti vſu rei/a poteſt ſtatim cũ nõ ſoluit penſionẽ
quã debet:vt.l.ex cõducto.ff.loca.⁊ ↄdu.⁊ ſic pot intelli⸗
gi. l. cũ ſoluerit.ff.de diſtrac. pig.⁊.l.cũ dñiff.loca.autvo
lo ipᷣm repellere a toto iure ſuo ⁊ tunc aut ceſſauit biẽnio
et cadit a iure conductionis / non emphiteoſis.aut ceſſa
uit triennio ⁊ cadit ab omi iure ſuo:vt.l.ij.de iure emphi.
cum ſimi.¶ Itẽ op.ꝙ ſoluat etiã pꝛo tpᷣe futuro penſionẽ
vt.S. e.aut᷑.qui res.So.vt glo.¶ Item op.ꝙ eccleſia non
debeat locupletari cum aliena iactura.So.hoc cõtingit
ꝓpter delictũ ſoluẽtis.¶ Querit Go.d ſi vno nũmo lo
cauit:⁊ attende quia quotidie ſic fit.eccłia habet rem va
lentẽ centũ ⁊ dat in emphiteoſim vt ſtatim recipiat ſexa⸗
ginta ⁊ pꝛo reſiduo ſingulis annis dʒ recipere vnũ num⸗
mum ⁊ iſte cõtractus eſt ĩpꝛobatus a.l.vt in aut. de non
alie · S. lex itaq;.ſed de cõſuetudine eſt admiſſus. VUñ ſᷣm
conſuetudinẽ ꝓcedit q̃ſtio ᷣm leges nõ.et arguit glo.q;
ꝓpter teſtationẽ cadit a iure ſuo:poſtea arguit ꝙ nõ duo
bus argumẽtis. Pꝛimo:qꝛ de modicis nõ curat᷑. Scðo:
qꝛ hec aut᷑.non reſpicit hũc ↄtractũ: et a iure ſic ĩpꝛobat᷑
licet de cõſuetudine ſit admiſſus et ideo pena huiꝰ legis
nõ adaptatur ad caſuʒ iſtũ ⁊ de ipſo cogitatũ nõ erat: vt
ar.l.qui cum tutoꝛibus.et.l.aquiliana.ff. de tranſactio.⁊
hac vltima rõne puto verũ hoc.ſed pꝛimũ argumẽtũ nõ
ꝓcedit:quia quedã ſunt minima/qdam reſpectu alteriꝰ
ſunt magna ⁊ de his bene curatur. ſicut dicimꝰ in co qui
erat in articulo fidei ⁊ leui qꝛ per reſpectũ ad deum non
eſt leue ideo ita punitur /ac ſi in magno erraret/ſic etiam
in liberto /qui iniurias leues facit paterno:vt.l:.ij.i.de li.
⁊ eo li.ſic eſt hic qꝛ licet vnus ſit modicũ in ſe eſt tñ ma⸗
gnum reſpectu pᷣſcriptionis quã interrũpit ſcʒ totiꝰ rei:
ſed ſcdᷣa ratio eſt bona. ¶ Querit glo.quid ſi vna eccłia
habzʒz ab alia? Et dicit idẽ ⁊ allegat.l.fi de fru.⁊ li.ex pen.
Sed certe illa ꝓbat oppoſitũ ⁊ non puto ꝙ eccłiavtatur
puilegio 5tr aliam ⁊ cũ ſint in pari cauſa melioꝛ condi
io erit leſe.
. Ii Iſta aut᷑. addit ſicut alie ſᷣm cy. hic et
Ad ditio. adde inq;tum tex.noſter hic dicit cõdu
ctam vel emphiteoſim.⁊c.ex quo apparet ꝙ inter emphi
teoſim ⁊ ↄductionẽ eſt differẽtia de quo per glo.⁊ doc.in
l.jꝗ. de iur. emphi.⁊ in · S. adeo.inſti.loca.et dic in effectu
pm bal. in. c. littere.iij.colũ.de dila.ex.quicqͥd dicat io.de
ymo.in.c.j.⁊ in.c.ad audiẽtiã.ex.de re.eccłie nõ alie.vbi
dicebat nõ eſſe differentiã in effectu inter iſta ſed tantum
in nomine vt dicebat io.fabꝛi in.l.j colũ.jij.de iu.emphi.
tamen vt dicit bal. ꝓpꝛie emphiteota eſt qͥ ſoluit modicũ
cenſum in recogni.dominij non habita recompenſatiõe
fructuum quos percepit:vt declarat bar.in dicta.l.j.de
iure emphi.et hec emphiteoſis.Sed ille qui impꝑpetuum
ſoluit tantum omni anno.iuxta recõpenſationem fructu⸗
um appellatur conductoꝛ:⁊ ſic iſta eſt eminens differen⸗
tia inter pꝛedicta.et ſubdit bal.ibi.verbum ſolẽne ꝙ licet
emphieoſis eccleſie non tranſeat ad extraneos heredes
vt per glo.et doc.in.l.etiam.in pꝛinci ff.ſo.matri.tamen
locatio perpetua rei eccleſiaſtice trãſit ad extraneos he⸗
redes quod eſt multum notandum fm iaſo.hic pꝛo limi⸗
tatione glo.et ſcriben.in dic.l.etiam.vbi nemo tangit.

¶ Item ex pꝛeð.reſultat differẽtia effectualis.NHam em⸗

phiteote ꝓpter ſterilitatẽ vel interitum partis rei nõ fit
remiſſio penſionis ex quo modicum ſoluit non habita re
compenſatione ad fructus quos percepit.l.j.vbi bar.et
doc.in.l.j.de iure emphi.ſglo.⁊ doc.in.c.potuit.de loca.
ſecus eſt tamen in conductoꝛe ꝑpetuo cui pꝛopter ſterili
tatem debet fieri remiſſio penſionis iuxta.lʒ.ſivero in pᷣn.
ff. loca.et.l.licet.et.l.excepto.j.loca.et ita tenent in ſpecie
cy.⁊ bal.in dicta.l.j.de iure emphi.pe.de ancha.et ymol.
in dicto.c.potuit.fran.de aret.concil.lv.incipieñ.in cau⸗
ſa mihi pꝛopoſita. au.de caſtro concil.liij.incipicñ.qꝛ
exceptiones.⁊c.Scðdo inq;tũ in iſto tex.dicitur ꝙ emphi
teota vel colonus eccleſie pꝛopter deterioꝛationem rei
poteſt expelli a iure quod habet. adde idem eſſe in colo⸗
no pꝛiuati.l.quero.S.inter locato.verſiculo hec vt opoꝛ⸗
tet colere.ff locati. idem eſt in vſufructuario dãnificãte
reʒ ſᷣm pau.de caſt. hic poſt guyl.de cu.hic ꝑ terx.in.l.hoc

ampliꝰ. S. fl.ff. de dã.infec.⁊ in l.cognouimꝰ.j.de colo.

mãci.li. xj. codicis.⁊ in.l.itẽ ſi fundũ.in pᷣn.ff.loca.qͥ eſt
tex.oꝛdĩariꝰ ad iſtð ꝓpoſitũ ſᷣm ia.hic.et dic̃.pau.de ca.
hic idem eſſe in vaſallo vel feudatario ꝓpter deterioꝛa⸗

tionem rei feudalis poſſunt expelli ⁊ ſimiliter ſi vaſallus
male tractat ſubditos ſuos poteſt expelli a iure feudi ar⸗
gumẽto l.j.ff.de his qͥ ſunt ſuivel alie.iur.que tñ.l.parum
vel nihil facit ad iſtud pꝛopoſituʒ ſᷣm iaſo.hic lʒ pau. illã
l.alleget tamen ꝓ pꝛimo dicto habes texĩ c.j.S. publici
latrones.in verbo inoꝛnate tractauerit ti.de pace tenen.
in vſi.feu.⁊ ibi dicit bal.ꝙ vaſſallus qui malevtitur feudo
deterioꝛando rem feudalem perdit ullaʒ:⁊ ibi allegat iſtã
qut᷑.ad hoc idẽ bar.in.l.diuoꝛtio·S.ſi funduʒ in fine ſolu.
matri.ff.innoc.⁊ ibi gemi.in.c.ad aplice de re iud. in.vj.
bal.in.c.fi.coł.penul.de iud.ex. Ita foꝛmaliter vult bal.iĩ
dicto · S· publici latrones.vbi dicit ar. huius tex.ꝙ ſi vaſ⸗
ſallus habet caſtrum in feudum ⁊ male tractat burgẽſes

caſtri dominus vt eſt in pꝛetenſo caſu rex poteſt eum mo

nere ꝙ eos tractet moꝛe debito ⁊ cõſueto.als poteſt ei au
ferre caſtrum quod eſt menti tenendum. idem tenet lu⸗
do.ro.in.l.diuoꝛtio ·S.ſi fundum ⁊ ibi alex.iĩ.ij.coł.ff ſolu.
matri.idem gemy.in.di.c.ad aplłice.S.ſed licet ꝑ illũ tex.
ibi.intellige tamen pꝛedicta dũ tñ trina pᷣcedebat moni⸗
tio per tex.iuncta glo.in.c.j.de mili.vaſſallo qͥ contumax
eſt.in.c.jG.ſ.de pa.iura.firman.⁊ in clẽ.j.de vi.⁊ ho.cle
ri.fa.c.ex litteris.⁊ ibi bal.⁊ alij canoniſte.ex.de cõſtitu.
⁊ in.c.fil.de vi.⁊ ho.cleri.⁊ ibi panoꝛ.Et nota ꝙ licet em⸗
phiteota eccleſie ceſſans per biennium ſoluere poteſt ex⸗
pelli:vt hic ⁊ in.c.ꝓpter ſterilitatem ⁊ in.c.potuit.de lo⸗
ca.tamen emphiteota qui incenſum quocũq; tempoꝛe ceſ
ſauerit:nũqᷓ; tamen poteſt expelli a re cenſuali: ſed tantũ
poteſt compelli ad ſoluendum.tex.in.c.conſtitutus ⁊ ibi
glo.magna in verbo.iuxta ratã in ver.vnde qncũq; tem⸗
poꝛe ⁊c᷑.ex.de reli.domi.quaʒ glo.inſequuntur oẽs cano⸗
niſte.ibi q̃ gl.eſt ad hoc ſingularis ſᷣm panoꝛ.in.c.fi.coł.
fl.ex.de cau.poſ.⁊ pꝛopꝛie.idem philip.frã.i.c.ad apłice.
in.iij.coł.de re iud.li.vj.pꝛedic.tenet innoc.ĩ.c.ad audi⸗
entiã de reb.eccle.nõ alie io.fab.in·S.adeo.inſti loca.bal.
in aut.ei qui.xv.coł.j.de bo.aut᷑.iud.poſſi.⁊ notes in ꝑpe
tuum ꝙ in dubio contractus cenſetur cẽſualis:vt puta di
citur in inueſtitura iſto modo abbas ſancte genouefe cuz
capitulo conceſſit tale feudum in perpetuum ticio ⁊ here
di.⁊ non dicitur nec fit mẽtio aliquo modo de emphiteo⸗
ſi tunc ſemꝑ dicet᷑ cenſualis:ita dicit albe.de roſa.ſe ita
de facto reſpõdiſſe in.l.ij.viij.coł.de iur.emphi.j.Et ad⸗
de ad materiam huius aut᷑.ꝙ pꝛelati nõ poſſunt infeuda⸗
re res que ſunt de menſa eccleſie:vt concludunt innoc.et
panoꝛ.in.c.vt ſuper.ex.de reb.eccle.alie.vel non.⁊ in.c.fi.
ex.·de feudis.Et que dicantur de mẽſa eccleſie vide glo.
notabilẽ ĩ cle.j.de exceſ.pꝛela.in glo.magna.in verbo ad
menſam:⁊ ibi de ʒabarel.per car.ĩ dicto.c.de feudis.⁊ ibi
Imol.doc.i cle.j.de reſcrip.ino.ĩ.c.ij.ex.de ſta.mo.⁊ idẽ
iaſo.hic in.ij.coł.in ver.fina.Sed ego quero vtrum va⸗ .
leat conſuetudo ꝙ pꝛelatus poſſit infeudare bona eccle⸗
ſie:dico ꝙ ſi alienatio eſt manifeſte dãnoſa eccleſie tunc
requiritur conſuetudo tanti tempoꝛis: de cuius contra⸗
rio non extat memoꝛia aut eſt manifeſte vtilis eccłie in⸗
feudatio ⁊ tunc pꝛeſcribitur ius infeudandi ſpacio.xxx.

annoꝛum aut eſt dubium:⁊ tunc requiruntur. xl. anni ita

concoꝛ.diuerſe opiniões glo.nico.de neap.⁊ iaco.de bel.
⁊ itavult bal.in effectu qᷓ;uis non ita clare ĩ.c.j.⁊ ibi iaco.
de aluero.in.vj.coł.verſi.ſed concoꝛdando omnes opini
ones.de his qui feudum daſe poſſi nnt zn ib. feudoꝛum.
W ec aut᷑.ſᷣm vltramontanos
S Ec vſus. potius venit confirmando qᷓ;
derogando:nam idem erat iure veteri vt col
ligitur in coꝛpoꝛevnde ſumiturvbi recitat᷑ ius
vetus codicis ⁊ hoc puto verum qͥcquid dicat glo.Ex
tex.iam dicram ſi vominin rranſ a die otmaeris. n
e . onationes in pias cauſas colla⸗
Llud te valẽt vſq; ad quingentos ſolidũ Inſinus⸗
Re Gſine inſinuatione ⁊ non vltra excepta imperiali tio an req;
Doonatione quevalet vſq; in infinitũ. Modo po rat᷑ in do⸗
ne ꝙ hodie eſt conceſſum etiam pꝛiuatis vt vſq; ad quin⸗ natione fa
gentos ſolidos poſſunt recipere ſine inſinuatione: vt.l.ſi cta aͤci⸗
quis argento /j. de donatio.an eccleſia poſſit recipere as cauſas
glo.ꝙ ſic.tu dic ꝙ non:quia lege non cauetur ⁊ erubeſci⸗
mus ⁊c̃.vt in aut᷑.de trien.⁊ ſe·S.ↄſideremꝰ.¶ Itẽ q̃rit gl. Donatio
anvalet donatio ſi ↄferat᷑ ĩ abſẽtẽ.Et circa hoc dic ꝙ aut facta ĩ ab⸗
ↄſideras legatũ aut donationè: ſi ↄſideras legatũ valet ſẽtẽ an vs
ſiue ſit pñs legatariꝰ ſiue abſẽs: qꝛ nõ refert cũ qͥ de ſupꝛe leat.
mis ſuis loquatur ⁊c̃.vt.ff. de le.ij.l.cũ prᷣ.Scũ donatiois

2

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis
ſunt ff. de tu. 2. cu. da. ab his. ¶ In glo. que incipit quãdo Venire Z

alius in fi.ibi ⁊ non economus.immo ipᷣe idem c obli⸗ factũ ſuuʒ
gauit vel alienauit repetet:quia ⁊ veniet contra factũ ſu⸗ an poſſit

et.l.non idcirco/de codicillis:aut conſidero donationẽ
⁊ tunc aut conſideras ius vetus.⁊ tunc erat neceſſaria ſti
pulatio:⁊ ideo inter abſentes nõ poterat fieri vt inſti. de
inutili ſtip·S· inter abſentes ⁊ de cõtrahẽ.⁊ comi.ſtip.l.
optimam.aut conſideras iura noua ⁊ m ea poteſt fieri
donatio nudo conſenſu vt dicta.l.ſi quis argentum.⁊ in⸗
ſti. de obli. ex conſenſu in fi.debet tñ fleri mediãte nũcio
vel epła:vt.l.labeo.ff.de pactis.
Ad ditio Iſta eſt bona lex ſᷣm cp.in pꝛi.⁊ qͥcquid
U.· dicatur hic in caſu iſtiꝰ.l.hodie põt do⸗
nari cuilibet vſq; ad quingentos aureos ſine inſinuatio⸗
ne in. l. penulti:j de do.ałs de iure communi in contracti
bus inter viuos locus eſt inſinnationi:vt hic ⁊ alijs vul.
iur. limita tamen iſtaʒ.l.⁊ dicas de ime canonico quo in
re valent donationes excedentes ſũmã quingentoꝛuʒ au
reoꝛuʒ facte eccłie a quocũq; flãt ſine imꝑatoꝛe vel pꝛiua
to.no· hoſt.et io.and.in.c.fi.de ſolu.fa.caſunt qͥ opes.xvj
q.iiij.in cle.ᷣfi.de deci.cum.ll.imꝑatoꝛũ ſuꝑ iſtis inſinua⸗
tionibus flendis nõ potuerunt eccłie pꝛeiudicare no.i.c.
eccłia ſancte marie ⁊ in.c.que in eccłiarum.ex.de ↄſtitu.
idem panoꝛ.in.c.fi penul.coł.de ſolu.ex.de quo per abbs
tem.in.c.relatum.ij.ex̃ de teſta.per bar.ĩ.l.j.S.de ſum.tri.
⁊ vtrum donatio poſſit fleri in abſentẽ:dic vt hic per cy.
⁊ bar.in fine de quo per glo.hic interueniente nũcio que
pꝛo abſente donationem acceptet ⁊c.de quo in.l.abſente
⁊ ibi bar.ff.de dona.in.l.ſi cum coꝛnelius·S.· j.ff.de ſolu. ſi
vero donatio flat pauperibus ſiue eccłie ſempervalet do
natio non habita differentis ſi pauperes ſunt pꝛeſentes
vel aliquis pꝛo eccleſia quũ deus ſemper cõſentit quum
⁊ ipſe requirat dari pauperibus:vt ĩ diuina ſcriptura pa
tet ſᷣm cy.hic de quo per inno.⁊ io.and.in regu.qui tacet
Se egulut e. Wobil 6
obilia deo conſecra⸗
EF Ancimus *ta non alienãtur niſi in
cauſã redemptionis captiuoꝛuʒz. h. d. Diuide ĩ
tres partes quia in pꝛima pꝛohibet vſq; ibi ſed
ab his.ibi punit vſq; ibi exceptavidelicet.ibi ꝑmittitvſq;
in fi. ¶ Sʒ quomodo vendicat epiſcoꝑꝰ res alienatas al
terius eccleſie:reſpondeo vt glo.qꝛ erãt res epiſcopales
qð intelligo verum quando yconomus eſt negligens in
vẽdicãdo ⁊ hoc pꝛobatur ratione ⁊ lege.ratione:qꝛ vbi
ſubditi ſunt negligentes in vendicãdo ſuperioꝛes vendi
cant:vt in aut᷑.de mãda.pꝛincipum ·S.ſi tibi.⁊ pꝛobat tex.
in.l.abſũt.ff.de tu.⁊ cu.da.ab his.de yconomo non eſt du
bium. ſi repetit quia ipſe eſt cui res eccleſiaſtica guber⸗
nãda mandatur:vtx j.c.l.iubemus.in pꝛĩcipio.Sed de ſa⸗
criſta eſt miruʒ.⁊ ex hoc collige ꝙ cui omittitur rei cuſto
dia videtur eſſe commiſſumvt rem ſibi cõmiſſam poſſit re
petere ſi ei auferatur. Itẽ pꝛobatur.in.l.j.j. ſi per vim vel
alio modox.l.fi'. de pactis conuen. Itẽ op ꝙ eccłia nõ
debeat locupletari cum aliena iacturã. So.vti glo.i¶ Itẽ
oppo.cum actio in factum detur in ſubſidium vt.l.j.ct.ij.
⁊.lqͥtiẽs.ff.de pꝛeſcrip.verb.quo cõcurrit cũ alijs.Huiꝰ
timoꝛe: dicunt quidam ꝙ dantur diuerſis caſibus: nam

aut res extant in pꝛopꝛia foꝛma ⁊ vendicãtur reivendica

tione: aut extant ⁊ non in pꝛopꝛia foꝛma ⁊ repetunt᷑ cõdi
ctione ſine cauſa:aut nullo mõ extãt ⁊ agitur in factũ ad

Actio ĩ fa pꝛeciũ:⁊ ita ſentit gloſ. Sed vltramontani dicũt ꝙ actio
ctũ an cõ⸗ in factum poteſt concurrere cum alia extraoꝛdinaris
currat cuʒ que exequitur:et ideo dicunt ꝙ aut res extat in pꝛopꝛia
glia actio foꝛma ⁊ agitur rei vendicatione:aut extãt foꝛma mutata

ne eoꝛdi vel nullo modo extant ⁊ agitur actione in factum ⁊ con⸗

naria?

ai economi:ar. in aut.de man.pꝛinci · S

dictione ſine cauſa: ⁊ foꝛte vtili in rẽ:ſʒ de pꝛimis duabꝰ
non eſt dubiuʒ actio in factũ cõcurrit cũ vtili aqlia: vt.l.

qui occidit · S. in hac ⁊. l.it ſi obſtetrix.ff.ad.l.ad⁊ hecvi
detur ſentire glo.in.l.ſi cuʒ exceptione ·S. eũ qui.ff. ꝙ me.

cã.¶ Itẽ op. ꝙ res eccłie vendicari non poſſint cum non

ſint in bonis alicuiꝰ. Rñdeo vt glo.aut ergo ſunt confla⸗-

ta ⁊ vendicãtur per vtilem in rem etiam ſine adiectione
aliqua:aut non ſunt conflata ⁊ tunc vendicantur adiecta
cauſa de iure eccłie:vt.l.jS. ꝑ hanc.ff.de rei vendi.q¶ Itẽ
op.de aut᷑ pꝛeterea hic poſita. So.vt gl. ¶ Itẽ quero qui⸗

bus caſibus detur in factũ actio?⁊ dic vt glo.¶ Itẽ que⸗

rit glo.an idem ſit in cauſa pauperũ ⁊ dicit ꝙ ſic: ſed ego
non extenderẽ.l.iſtam.¶ Itẽ op.ꝙ lex non reſpiciat pꝛete

rita. So. vt gl. ¶ In glo. que incipit cũ foꝛte. ibi alicuius

capelle qð puto verum in ſubſidium dobte zneligen.

um cum ipſo iure non teneat.
Ad ditio Adade ad iſtam aut᷑.a. aurum habet ec⸗
cleſia.xij.q.ij.vbi fauoꝛe anime ⁊ paupe
rum conceditur rerum eceleſiarum ſacrarum ⁊ aliarum
venditio:vt fecerunt babuonij qui cuʒ nabuchodonoʒoꝛ
ceperunt iheruſalem abſtulerunt vaſa de templo domini
de cõſe.di.j.ca.veſtimenta.abutẽdo iam dictis bonis ec
cleſie ⁊ non in pauperibus exponendo qð fecerunt dicti
babilonij. Item duz dicitur hic ꝙ pꝛelatus poteſt vendi
care bona eccleſie vendita aliter q; tribus caſibus hic cõ
tentis ⁊ in dicto ca.aurum.Quero quo iure vendicat pꝛe
latus cum non ſit dominus:ſed ſolus adminiſtratoꝛ: vt ĩ
c.ij.⁊ ibi panoꝛ.ex.de dona.de quo in.c.petitio.⁊ ibi per
doc.ex.de pꝛocura.dico ꝙ pꝛelatus vel rectoꝛ eccł ie rem
eccłie vel ius non poſſunt ſuo nomine petere:ſed nomine
eccłie vel conuentus pꝛelaturam vel rectoꝛiam peterent
ſuo nomime ſicut vſufructuarius vendicat vſũfructũ ſuo
nomine:vt in.l.j..fi.de no.op.nũcia.ff pꝛobatur in.c.pñ
tium. de teſti.li.vj.⁊ ibi do.⁊ phil.franc.per ĩnoc.in extra
uaganti que incipicbat.ad hoc fa.qð no.in.iij.gl.in.c.cõ
querente.ex.de offi.oꝛd.⁊ ĩ.c.abbate.deverb.ſig.⁊ hoc po
teſt non ſolum rectoꝛ pꝛopꝛius eccleſie:ſed etiaʒ ſuperioꝛ
yt epiſcopus vel alius per iſtum tex.iuncta gl.vt no.bar.
ĩ dicta.l.j.S·fi.coł.fi.ad fineʒ de no.op.nũ.⁊ ita tenent ca
noniſte in locis ſupꝛa alles is. vaſa ſuperfkuua in dek⸗
acra vaſa ſuperflua in defe
. Meterea. ctũ alioꝛum mobiliũ ꝓpteres
Aalienum poſſunt alienari.h.d. ¶ Quero quali⸗
,e=Ater. hec aut᷑. veniat ad. l. codicis. reſpondco ſi
conſideras pꝛincipium.l.quod eſt pꝛohibitoꝛiũ iſta aut.
venit derogando/ſi conſideras finem qui eſt permiſſoꝛiꝰ
venit addendo. ¶ Op.vt glo.qꝛ videtur manere ſacruʒ ⁊
confractum:ſed immo non vt in gl.¶ Item op. ꝙ extuna
ri non poſſit res ſacra.So.vt glo. Iñ glo.que ĩcipit lex

quis.

Vaſa ſa⸗
cra an poſ
ſint vẽdi
pꝓppter es
alienum.

codicis in fi.ibi hic in alio ⁊c᷑. ⁊ ᷣm hoc venit addendo.

Sed ſi conſideras pꝛincipium venit derogando. ¶ In
glo.q incipit.i.ↄfracta in fi.ibi.lʒ.fi.per reſpectum ad ma⸗
teriam non per reſpectum ad genunſier xrinnetl .
mmunis eſt eccleſis a lu⸗
Ancimus. cratiua deſcriptione.h.d.
(NOp. de auk. ſed nen ti. Sorve g, Rac- B.
WSp T inter. ccłia ⁊ ciuitas ĩ hac.l.ſoꝛt

6 EL. triplex pꝛiuilegiũ. pꝛimũ ſoꝛtit
HRAlongeue pᷣſcriptionis cẽtũ annoꝛum. Secũdũ

ꝙ dominium ſine traditione querat ĩ quattuoꝛ
caſibus. Tertiũ ius ypothece pſᷣʒ quoſdãch.d.¶ Diuide ĩ

qnq; ꝑtes:qꝛ ĩ pᷣma ponit᷑ dictũ qͥ ↄfert᷑ pᷣuilegiũ iuri pu-⸗

blico ⁊ diuĩo vſq; ibi:ſʒ ⁊ ſi in redẽptionẽ. ibi extẽſio pꝛi
uilegij ad captiuos vſq; ibi ⁊ nobis. ibi declaratio pꝛedi
cti vſq; ibi.in his autein omnibus.ibi pꝛiuilegium vſq;
ibi hec autem. ibi limitato omnium pꝛemiſſoꝛum vſq; in
finem.¶ Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ hec.l.facit diffe⸗
rentiã inter ius publicũ ⁊ diuinũ/ex parte vna oppoſitũ
ad pꝛinatũ ex alia.¶ Itẽ eſt ſciendũ ꝙ hic loquit᷑ tatũ in
quattuoꝛ caſibꝰ.ſ.ĩ hereditate legato vł fideicõmiſſo do
natione ⁊ vẽditione ⁊ nõ ĩ alijs.ſ Nota ꝙ ius diuinũ exe
quat᷑. Itẽ ꝙ pie cauſe debent pꝛiuilegiari.¶ Itẽ ꝙ longũ

tempus vice hominũ eſt centũ annoꝝ. tẽ ꝙ dominiũ

ſiue poſſ.q̃rit᷑. Itẽ ius ypothece ſᷣm quoſdã.¶ Quero q̃

pᷣuilegia hẽat hic eccleſia ⁊ ciuitas.Rñdeo duo ſᷣm oẽs

ſ.pꝛeſcriptionis ⁊ trãſlatiõis dominij.Alij addũt ꝙ etiã
habent ypothecã non quantũ ad legata qꝛ illð habent ꝑ
aliam legem ſed quãtũ ad alios ↄtractus.ſ.emptionis ⁊
venditionis.Sed hec opinio non eſt multũ invſu ſed po

tius alia. ſiꝙ ſolu hic habeãt duo puilegia. ⁊ qð hic dicit

de ypotheca referatur ſolum ad legata vt dicit littera ⁊?

quid velit dicere tex.q dicit de pꝛimis ꝑ d euidẽ
tiaʒ ſcias ꝙ in contractibus pᷣma perſona eſt contrahen⸗

non habebit in ea pꝛiuilegiũ per nanolese 4 Pa quero
onis.

tis in her editate ⁊ legato pᷣma perſona qui poſſit conue⸗

niri eſt hereð.habet ergo pꝛiuilegiũ contra ghentẽ ⁊ eiꝰ
heredem heredis: ſed cõtra alios extraneos non. ¶ Sʒ
uare dicit de extraneis cũ ipſi ↄueniri non poſſint. Rñ
eo aut conſideras perſonalẽ actionẽ ⁊ ita contra extra

neos nõ datur.ideo quantum ad eã nõ eſt neceſſaria limi

— =

1 2

De Sacroſanctis Eccleſiss. Fo. XV.

tatio. aut conſideras realẽ. ſ.rei vendicationẽ t hec ptra
quęlibet poſſeſſoꝛẽ dat᷑:⁊ ideo in hac fuit neceſſaria limi

tatio.ſ.ꝙ ſi agatur contra contrahentẽ vel eius heredem

vel ↄtra heredẽ legãtis ⁊ heredeʒ heredis habeat eccłia
⁊ ciuitas hoc pᷣuilegiũ vt ſi non obijciatur pꝛeſcriptio ni
ſi longeua.ſ.centum annoꝛum.ſi autem contra alios aga
tur tunc ſpacio longi tempor excludantur:ſed in petitio
ne hereditatis non viderur poſſe adaptari hec limitatio

qꝛ hec datur contra alios poſſeſſoꝛes ſine titulo ⁊ heredi

non autẽ ↄtra heredẽ vel heredis heredẽ:⁊ ideo videtur
ipſa ↄtra quoſlibet cõpetat vt in centũ annos ſine aliq̃
mitat ione ⁊ hoc in petitiõe hereditatis directa:in fidei
commiſſoꝛia vero poſſet adaptarilimitatio.ſi eẽt relicta
hereditas per fideicommiſſum eccleſie vel ciuitativt tũc
fideicommiſſoꝛia hereditatis petitio contra heredẽ ⁊ he
redis heredẽ duret centuʒ an.ꝗ alios.xxx.⁊ hoc foꝛte vo
luit glo.que dicit ꝙ in petitione hereditat poteſt adapta
ri.¶ Op.ꝙ nullo tempoꝛe ius publicum tollatur:vt ĩ pꝛoe
mio.ffoꝝ.So.aut conſideras ius diſponens ⁊ factum ab
eo.⁊ publicum a publico factũ:⁊ iſtud non recipit limita
tionẽtvt in contrario:ſi ꝙ dr̃ ius eſt adeo factum vel pu⸗
blice factum:⁊ iſtud limitatur tempoꝛe:vt hic.( Iteʒ op.
ꝙ res publica ſumat᷑ pꝛo re publica romana tm̃:vt.l.cũ
vectigal.ff de verb.ſig. So.vt glo.quia impꝛopꝛie accipi
tur res publica:poſſet etiam intelligi hic de re publica ro
manoꝛũ ſi conſderemus tpᷣs poſt tranſlationem in pꝛin⸗
cipem.¶ Itẽ op.ꝙ infinitas non euitetur:vt.l de ſen. q̃
pꝛo eo.So.vt plene ibi dixi. Itẽ op.de.l.in omnibus.ff.
de diuer. ⁊ tempo.pꝛeſcrip.Sõ.vt gloſ.vel melius dic ꝙ
aut quero de iure ſiſcali vel ciuitate romana ante tranſia
tion ẽ ĩꝑij ĩ pꝛicipẽ ⁊ hñt ſuas.xl.an.vt.j.de pᷣſcri.xxx.an.
aut qrſ de alijs ciuitatibꝰvel de romana poſt traſlationẽ
iperij in pꝛincipeʒ ⁊ tunc in quattuoꝛ caſibus hic poſitis
hñt hãc pꝛeſcriptionẽ: in alijs nõ.vt in contrario.ſ Itẽ
op.de.l.eum.j.de fundo rei publice.So.vt gl.¶ Item op.
de.l. pꝛeſcriptioj/de oꝑi.pu.So.ibi loquitur de re publi⸗
ca ⁊ que ĩ publico vſu eſt que nullo tempoꝛe pꝛeſcribitur
hic de publica:que tamen non eſt in publico vſu. ¶ Itẽ
quero an eccleſia acquirat dominium ex ſolo titulo em⸗
ptionis ⁊ ſi non numerauit pᷣciũ.⁊ dic ꝙ nõ vt ĩ gl.¶ Itẽ
quero an poſſeſſionem querat ſolo titulo:qꝛ dic ꝙ non vt

glo.ſ¶ Itẽ quero an ſi pꝛimo vendit vni eccłie ⁊ nõ tradit

poſteã alij ⁊ tradidit que pꝛeſeretur:⁊ videtur ꝙ ſecunda
ar.l.quotiens:ſ/de rei vend.ſed tu dic ꝙ pꝛima eſt potioꝛ
ſi exſoluerat pꝛecium qꝛ cum ex ſolo ti.acquirat domini⸗
um patet ꝙ venditoꝛ non poteſt poſtea in ſcvᷣm trãſferre
dñium cũ non ſit dominus.i Itẽ quero quomodo hic ac
cipiatur donatũ:dicũt quidã ꝙ ſiue inter viuos ſiue cau
ſa moꝛtis ⁊ hoc quia pꝛofertur a lege als ſi ab homine re
ferretur ad donationẽ inter viuos niſi fleret moꝛtis men
tio:vt.l.donatum.S.alienationis.ff. deverbo.ſig.Alij di⸗
cunt ꝙ ſolum refertur ad donationẽ inter viuos cum.õ.
dixerit de hereditate ⁊ legato.Tu dic ꝙ ↄpꝛehẽdit ⁊ do⸗
nationem inter viuos ⁊ cauſa moꝛtis:qꝛ de ea non eſt ha⸗
bita mentio.õ. Altio hec lex ẽ in ar.ad duas queſtio⸗
nes:pꝛima ẽ ꝙ ſi feci pactũ cũ cribanario ꝙ coqueret mi
ti panem pꝛo me ⁊ familia mea ⁊ ſingulis annis darem
ibi. xx. ſoliðᷣ.⁊ tunc habebam duos filios ⁊ poſtea ſunt
mihi nati plures ⁊ familia aucta ꝙ non teneatur coquere
pꝛo pꝛecio conuento ne in infinitũ poſſit augeri familia
⁊ obligatio cribanarij. Nec obſtat ꝙ ꝓmiſit coquere mi

ratoꝛem.ff. de acquir.poſ.qð eſt

lure eccleſie contra hatur qꝛ tunc ſine traditione nõ trãſ⸗
fertur in eccleſiam dñium ſᷣm ange. 1 alios ĩ. l.j· S. pꝛocu⸗
ratoꝛem. ff. d qð eſt ſingulareᷣm iaſo. hic in
ij.coł.poſt pꝛin. Itẽ inq;tum in hac.l.dr̃ ꝙ reſpublica in

pꝛeſcriptionibus gaudet pꝛeſcriptione centum annoꝛum
⁊ idem in eceleſia ᷣm iſtam.l.lʒ hodie ſola romana eccle⸗
ſia gaudeat pᷣuilegio cẽtũ ãno.lʒ xo hodie eccłia gaude
at.xl.ãnis dẽpta romana:vt ĩ aut.ſeq̃n.vt ĩ.c.de quarta.⁊

c.illud.ex.de pꝛeſcripti. Limita pꝛedictã theoꝛicam ſin⸗
gulariter ⁊ no.iſtud canoniſte qð iura dicẽtia ꝙ eccleſia
hodie gaudeat in pꝛeſcriptiõe.xl.annis iuribus ſupꝛa ał.
dicas iſtud eẽ ſingulariter veꝑ ĩ rebus ĩmobilibꝰ que ſũt

yeri dominiij eccleſie:ille enim minime pꝛeſcribuntur mi⸗

noꝛi ſpacio q;.xl.ſecus in his que ſunt ſolum quaſi domi⸗
nij eccleſie ⁊ ſic pꝛo quibꝰ eccleſie non competit reivendi

catio:ſed publiciana in iſto caſu contra eccleſiam ita be⸗

ne pꝛeſcribitur. x. annis inter pꝛeſentes ⁊.xx. inter abſen⸗
tes ſicut contra quemlibet pꝛiuatum ita perpulchꝛe re⸗
fert Ange.notabiliter in.l.ij j.vt rei dona.vbi dicit ꝙ ita
dicebant bar.frater ſuus bal.in.l.ſi finita· S. de vectigali⸗
bus. ⁊ ibi nihil inuenitur. ff.de dam.infect.ſᷣm iaſo.hic in
v. coł.vide tñ ang.⁊ imol.i.l.vſucapiõe.ff.de vſucap.F al
lit etiam pꝛedicta theoꝛica in actionibus perſonalibus qꝗᷣ
licet competant eccleſie tamẽ tolluntur ſpacio.xxx.ãnoꝝ
⁊ idem dic de alijs actionibus quarum alique claudun⸗
tur ſemeſtri: vt in redhibitoꝛia vel quanti minoꝛis vel in
actione de dolo que biẽnio tollitur: etiam ſi eccleſie com⸗
petit. ⁊ hec no.pꝛo limitatione fere totiꝰti.ex.de pꝛeſcri.
⁊ dicas ꝙ in omnibus iſtis ita pꝛeſcribitur contra eccle⸗
ſiam ſicut contra pꝛiuatum ᷣ̃m ſcriben ibi ita tenent glo.
io.fab.⁊ ſcriben.in aut᷑.ſequen.⁊ conſueuit allegari iſta.l.
ꝙ quilibet in dubio pꝛeſumitur viuere vſq; ad centum an
nos niſi pꝛobetur moꝛs:lapſis tamen centum annis vtrũ
pꝛeſumatur moꝛtuus:iſte tex. videtur ꝓbare ꝙ ſic: dic vt
per ſali. hic per.glo.bar.⁊ doc.in.l.ij·S. ſi dubitetur.qᷓ;ad⸗
mo.teſta.ape.ff.de quo hic plene per iaſo.in.v.coł.vᷣſi.ſe⸗
ptimo nota.⁊ notes vnũ ꝙ q;tũcũq; aliquis pᷣſumat᷑ viue
re per dictum tempus tamẽ dictam pꝛeſumptionẽ opoꝛ
tet allegare ſᷣm Bal.in.c. ex tenoꝛe.ij.colũ.ex deteſt in.l.
ſi adulterium cum inceſtu ·S idem pollioni.ff. de adult.fa.

l. ij. de excuſa. vete ·. · B

—

Pieſeriptiones.x.
Bas actiones. at vhram n
cłia ſũt redacte ad.xl. alie minoꝛes pᷣſcriptio⸗
nes non mutãtur eccleſia romana vtitur pꝛiui

£

legio centũ ann. ̃m quoſdaʒ. h. d. DHiuide in tres partes:

quia pꝛimo tradit regulam in maioꝛibus pꝛeſcriptiõibꝰ

vſq; ibivſucapiõe.ibi põit regłaʒ mĩoꝛibꝰ pſcriptiõibꝰvſ

q; ibi ſola.ibi ponit exceptionẽ.i¶ A pᷣma regula vſq; in fl
nem pone caſum in terminis hoc modo querit᷑ ſic. Quia
multe leges varie loquuntur de pꝛeſcriptionibus contra
eccleſias cõpetentibus ideo peto quid ſeruare debeam.
NReſpondetur ꝙ vbi contra pꝛiuatum.x.vel.xx.vel.xxx.
an.pꝛeſcribentur contra eccł iam.xl. In minoꝛibus pꝛe⸗
ſcriptionibus ſoꝛtiũtur ius cõe.Sed eccłia romana gau
det pꝛiuilegio centũ anno. ¶ Ad declarationeʒ tex que⸗
ro q̃ ſit pꝛeſcriptio.x.vel.xx.an.Reſpondeo quando rem
alienam poſſideo immobilem bona fide ⁊ iuſto ti.pꝛeſcri
bo ↄtra dñm ꝑꝛeſentem facio.x.anno.ſine titulo/vel ſine
bona fide pꝛeſcribo ſpacio.xxx.anno.vt pbãtur hec.in.l.

ſi quis emptionis·j.de pꝛeſcrip.xxx.an.⁊ hec contra pꝛi⸗ Pꝛieſert
gitur ia uatum:contra eccleſiam in omnibus pꝛedictis caſibus pᷣ ptio.xl.an
tempoꝛe conuentionis. Itẽ ẽ hic argumẽtũ qð de moꝛ ſcribitur ſpacio.xl.an.⁊ vſucapio habet locum vbi rẽ mo no. q̃tr bʒ
te alicuius poſſit pꝛobari per inſtrumẽtũ:nã ſi habeo in-⸗ bilem alterius poſſideo bona fide⁊ iuſto ti.pꝛeſcriptis q̃ locũ õ ee⸗
MWoꝛs an ſtrumentũ in quo continetur ticium contraxiſſe tali die ? Aienni locum habebat quando fiſcus rem alienamven cleſiam.
poſſit ꝓba pꝛobo poſt illam dieʒ ſunt lapſi centũ anni interea pꝛe ebat vt ſuam:naʒ dñs rei poterat eã vendicare vſq; ad
ri ꝑ inſtru ſumptione pᷣſumet᷑ moꝛtuum eſſe ꝑ hanclegge. quadrienniũ ab emptoꝛe hodic emptoꝛ ſtatim eſt ſecurꝰ
mẽtum. Ad d itio. Addeꝙ iſta lex ẽ notabilis ⁊ ſubtilis ? ſed dñs rei poteſt ad pꝛecium agere contra fiſcum·j.qua

hi ⁊ familie mee quia intelligitur de familia quã habebã

vario modo legitur ꝑ cy.poſt pe.de bel.
per. hic ſᷣm iaſo. Et nota hic caſuʒ ſᷣm bar.⁊ alex.mirabi⸗
m caſum ꝙ eccleſia habet dominium ſine traditione: ſʒ
non poſſeſſionẽ que ſine traditione regulariter nõ acqui⸗

ri᷑: vt in.l.deniq;.ff.qui.cau.maio.⁊ in. l. cum heredes.ff.

de acquir.poſſ.de quo per glo panoꝛ⁊ alios in.c.ij.ex.de
conſuetu.vbi notat᷑.ꝙ de ↄſuetudine poteſt induci ꝙ ipᷣo

iure abſq; traditione poſſeſſio tranſferat᷑ ibi per archi.
⁊ alios:⁊ aduerte inq;tum in hac.l.dicitur ꝙ ſolo contra
etu in eccleſia dominium tranſfertur:verum niſi cum pꝛo

driennium. dabatur ergo pꝛeſcriptio olim emptoꝛi con-
tra dñm rei:hodie fiſco contra dñm rei.⁊ hee pꝛeſcriptio
nes non mutanturvt hic. Item ſunt conſiderãda quattu
oꝛ iura pꝛimo.l.vt inter diuinum.que ĩ quattuoꝛ caſibus
tm̃ dat eccleſie pꝛiuilegium cen.ann.poſtea eſt aut. vt ro

mana eccleſia que videtur confirmare dictã.l vt centum
annos habeat.poſtea ſuccedit aut᷑.hec conſtitutio in no⸗

uat ⁊ autde eccleſiaſti.ti.que videntur pꝛopter rationeʒ
quam aſſignat:que ita conuenit romane eccłie ſicut aliſs
videtur coꝛrigere:⁊ pꝛopterea dicunt quidam ꝙ hienon

dʒ eſſe clauſula iſta ſols romana licet yrne. poſuerit.veꝝ
yr. ⁊ glo.que tenent hanc opinionẽ poſſunt tali rõne mo⸗
ueri qꝛ ti vt romana eccłia videtur loqui ſpãliter in ec⸗
cleſia romana vñ licet poſtea ſequẽtes aut᷑.gñaliter coꝛ⸗
rigat ſpẽs eximitur de genere . vt ſic ille ſi pecialis titulus
nõ coꝛrigatur. Et ſi oppo.ꝗ eos ꝙ in nigro loqui videt᷑
de alijs eccleſijs:ipſi intelligũt de illis qᷓ immediate ſub⸗
ſunt ecckie romane.⁊ ſᷣm eos coꝛrigetur ſolũ lex inter di

uinũ.que oĩbus eccłijs ↄcedebat cẽtũ annos.⁊ ſi dicas

nõne lex vt inter diuinũ.loqtur in quattuo: caſibꝰ ſpaãli⸗

bus tm̃ ergo nec ipſa cum ſit ſpecialis deberet coꝛrigi⸗
Reſpodeo lʒ ſit ſpalis in quattuoꝛ caſibꝰ eſt tñ generalis
quo ad oẽs eccłias ⁊ ideo coꝛrigetur.⁊ hac opinionẽ tʒ

glo.⁊ yr. ⁊ canoniſte ſed vltra motani dicũt coꝛrigi diectz-

aut. vt eccleſia romana. per aut᷑.hec ↄſtiturio inouat.· cu⸗
ius ratio eſt gñalis ad oẽs eccłias:nam licet lex in pꝛin⸗
cipio ſit ſpecialis ſi tñ poſtea ſit gñalis in aliqua ſui ꝑte/
tota dr̃ generał lex. vt.l. regula.ff. de inr. et fac.igno.⁊ ſic
pm eos clauſula ſola hic eſſie non debet. tene ergo qð vis
¶ Quero ergo quõ hec aut.veniat ad.l.codicis: Rñdeo
q;tũ ad illos q̃ttuoꝛ caſus in quibꝰ cccłia habebat centh
annos venit coꝛrigendo/qꝛ hodie ſunt ſolũ·xl.ſed quãtũ
ad alios caſus in quibꝰ habebat longum tẽpus:vt puati
venit addẽdo/vł augmentãdo dãdo ei.xl. annos.i Op.
ꝙ nõ habeat tantũ tẽpus imo bꝛcuioꝛi tpᷣe qᷓ; contra pꝛi⸗
natum:vt in aut.de ſan. epiſ.S. ante penul.So.dicũt qdã
ꝙ ibi eſt quidã caſus ſpãlis:qꝛ cum bona debeãt als do⸗
nari fiſco ⁊ dantur eccłie ⁊ ſic habet hoc ꝓ ſe: ergo habe⸗

at cõtra ſe illud. Sed ego puto ꝙ alia ſi rõ.ſ.vt cito puni

at ecckia delinquẽtes.

cito puniãt᷑ non eccłia.¶ Itẽ op.cum lex inter diumũ. lo

quatur in quattuoꝛ caſibus ſpalibus debet eximi a gñe⁊

non coꝛrigi: vt. l. in oĩbꝰ de reg.iur.⁊.l.vxoꝛem·S· fcliciſſt ¹
mo. de le.uij. So.lIz loquatur in quattuo: caſibus ſpãlibꝰ

eſt tñ generalis quo ad oẽs eccłias/pꝛeterea ſpecies exi
mitur a genere niſi genus ad eã ſpecialiter ſe referat: vt
cſt hic:nam aut᷑.hec cõſtitutio ſpaliter facit mentionèe hu
ius a ideo eãâ coꝛrigit ⁊ ałs nil coꝛrigeret. Modo q̃ro

quãto tpᷣe eccleſia pᷣſcribat õᷣ aliam ecckiaʒ ⁊ videt᷑ ꝙ cõi
tẽpoꝛe qꝛ cum quelibet fit pᷣuilegiata neutra vtetur pꝛiui
legio cõtra aliã ⁊ ſic reducẽtur ad ius cõe.⁊ ꝓ h̊ videtur

caſusꝗ·ad trebelł.aut᷑.niſi rogati.in contrariũ videtur.l.

— ex qui.ca.ma.quid er

f o: Ego dicã pꝛimo m
tramõtanos qꝛ ecclcſia q̃ pꝛeſcribit nõ habet pᷣuilegiũ

ſed illa ↄtra quã pꝛeſcribif᷑: ⁊ ideo non põt dici ꝙ pꝛiuile

ſtitutionẽ militi ⁊ minoꝛi.ſ.leſio ⁊ abſentia uiris. Hi L

giatus vtatur pꝛiuilegio cõtra pꝛiuilegiatũ/ſed ipſi benc
Dicunt ſed nõ clare.⁊ ideo dic ꝙ duo ſunt q̃ faciũt dari re
1 minoꝛi leſio ⁊ etas dat ei reſtitutionẽ: vt. l. naʒ ⁊ poſtes
5Sſi mĩoꝛ.ff. de iureiu.ita eccł ie dat̃ qñ eſt leſa: ſʒ ita eſt ꝙ

ecckia pᷣſcribẽs nõ ẽ leſa ĩmo aliã ledit:g nec puilegiata

illa 3 quã p̃ſcribit᷑ eſt leſa & puilegiata: vt õ eã nõ currat

pᷣſcriptio niſi xl.an. vtitur ergo puilegiatus.i.cccłia leſa

Pꝛluile⸗

giat?ꝰ pᷣ⸗ pꝛiuilegiato.Si ergo q̃ris an pꝛiuilegiatus vtatur pꝛiui

nilegiatũ

coõtra non pꝛiuilegiatũi. eccleſiam nõ leſam ſed ledẽtem
et per hoc tollitur ratio pꝛima:qꝛ loqtur vtroq; exiſtente

legio contra pꝛiuilegiatũ diſtingue ſic:qꝛ aut loqmur de

an vtatur pꝛiuilegijs incluſis in coꝛpoꝛe iur.aut de non inclu.ſi lo⸗

ſuo pᷣuile

Lio⸗

noꝛi:vt ex.de reg.iur.c.pꝛiuile

„

quoꝛ de puilegijs ĩcluſis in coꝛꝑe iu.aut pꝛiuilegia ſe ha⸗
bent pᷣm magis ⁊ minus: aut ſunt equalia. ſi ſe habẽt ſᷣm
magis ⁊ minus tũc maius pᷣfertur.ſi concurrat cum mi⸗
la. et. ff. de mino.l.ſi ex cã.
5Sſi apud. et.l.verũ.S.j.ff.pꝛo ſocio Aliqñ pꝛiuilegiuʒ eſt

par vtriuſq; tũc nullꝰ vtitur pᷣuilegio:qꝛ pꝛiuilegijs hinc

inde ſublatis melioꝛ erit cõditio poſſidẽtis: vt.l.verũ.&.

penul. ff. de mino.⁊.l.cum apud. in e.ti.et.l.cum mulier.⁊

d0

eſet facta mentio pmi ⁊ poſt poſitũ ⁊ facit.l.nec auus.·j.

„

l. viro· S. de viro.ſo.ma.et.l.apud celſum.S marcellus.de
krexecp. Si aũt loquimur de pꝛiuilegijs non incluſis
in coꝛpoꝛe iur.tunc aut vnum pᷣcedit aliund in ſe et pᷣfert
pꝛimũ:quia videtur ſcðm eſſe cõceſſum ſine leſione pᷣmi.

vt l.qij · S merito.ff. ne quid in loco pu.niſi expꝛeſſe in ſcðᷣo

—

de natu.libe.aut ſunt cõceſſa ſimul:æ tunc aut vnuʒ eſt in

ſpecie/et aliud in genere cõceſſum.tũc pᷣualet ſpeciale:vt

l.vxoꝛẽ.· S. feliciſſimo.ff. de le.iij.⁊.l.in oĩbus·j. de reg. iu.
aut vtrũq; ↄtinet genus ⁊ eſt gñale.vel vtrũcq; ſpãle ⁊ tc

aut otinet diuiſibile aut ĩdiuiſibile ſi otinet diuiſibile tũc
qᷣlibet partẽ capit: vt.l ſi foꝛtidianũ·de leg. ſi indiuiduũ

ñ in odium delinquẽtium eſt vt

rere contra euʒ cui ecc

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

tũc dicũt qͥdã ꝙ rõne dubit atlõis qᷣlibʒ puat puilegio: vt
lI. duo ſunt titij.de teſta.tu.⁊.l.cũ ex pluribus.ff.de manu.

teſt. Sed ego dicerẽ hoc vltimo caſu qñ cõtinet ĩdiuidu⸗

um ꝙ aut litigant inuicẽ ⁊ melioꝛ ſit cõduio ↄuẽti: vt. l.
ſi quis ſeruũ · S· ſi inter.ff. de le.ij.aut agunt tertin ambo
⁊ tunc nulli ꝓd erit pꝛiuilegiũ rõne icertitudinis: vt dic.
l.duo ſũt titij.de teſta.tu.et.l.cum ex pluribus.ff.de ma.
teſta.¶ Itẽ qͥro:nunqᷣͥd cõtra pꝛiuatũ eodem modo pᷣſcri

bat eccłia:Et videtur ꝙ ſic. vt.l.iij.ff. ꝙ quiſq; iur. Sed Eceęleſis
dic ꝙ non.qꝛ illud verũ quãdo aliqd ad poſtulationẽ cõ⸗= an pᷣſcri⸗
ccditur:quia tunc nõ videtur conceſſum ſalubꝛiter nec fa bat pua
uoꝛabiliter: ſed ex ĩpoꝛtunitate: vt.l.jij de peti.vo.ſubla. tuz vt ſint
et ideo fit retoꝛtio in impetrantem. ſed hie non fuit con neceſſarij

ceſſum ad poſtulationem eccłie: ſed ſalubꝛiter ⁊ fauoꝛa= xl.anni.

biliter ergo non dʒ in eam retoꝛqri: vt.l.nulla.ff.de legi.
ct ·. .. de legi. l. qð ftanr Srd nunqᷣd ĩ ciuitate eſt coꝛre⸗
ctum ꝙ ipſa hodie nõ habeat cẽtũ annos.gl:tenet ꝙ non
niſi ſit immutatũ.vltramõtani tenẽt õ.pꝛimo per ronem
gñalem q̃ eſt in aut᷑.hec cõſtitutio innouat. Pꝛeterea ipſi
pꝓbãt per.l.j. de diuerſis reſcript .vbi qũ cõiter de duo⸗
bus q̃ritur ⁊ ad vnü tm̃ reſpõdetur idem videt eſſe rñſuʒ
in altero ſic et hic. ſed tene glo.⁊ pꝛoba ſic:qꝛ nõ eſt nouũ
ꝙ rõ coꝛrigatur:⁊ tñ non coꝛrigitur.ł niſi expᷣſſe dicatur.
Ecce ꝙ filius fa.olum teſtari nõ poterat: qꝛ nõ dñs.ho⸗

dic eſt dñs aduẽtitioꝝ:vt.l.cũ opoꝛtet.de bo.q̃ li.⁊ tñ te⸗

ſtari nõ põt vt nõ.in.l.tam his.ff.de dona.caula moꝛtis
¶ Item depoꝛtatus olim teſtari nõ poterat qꝛ non habe⸗
bãat bona / hodie hʒ per aut᷑.bona·yde bo.ꝓſcrip.⁊ tñ non
teſtatur ar.l.ſi is. ff. de teſta.⁊ ibi nõ.¶ Itẽ donario erat

olim ↄtractus innomiatus qꝛ ſolo cõſenſu non perficie⸗
batur:hodie ꝑficit᷑ ↄſenſu ⁊ nõ eſt noĩatꝰ. Vel ſi dicas ꝙ

ſit noĩatꝰ ſeq̃ẽ aliud ꝙ oli in ea hẽbat locũ ↄdictio ob caʒ
qꝛ erat ↄctus ĩ noĩatꝰ hodie noĩatꝰ:⁊ nihilominꝰhʒ locũ
condictio ob cauſã.ſic ⁊ hic licet coꝛrigatur.ideo iĩ ecclłe
ſia non coꝛrigitur dictum in ciuitate. Mec ob.l.j.de di⸗
uer ſis reſcrip.qꝛ ibi duo pariter querebant ⁊ cõuer ⁊ nil
deciſiuũ pctebat:ſed reſcriptũ cognitionale:⁊ ideo abo⸗
bus videtur reſcriptũ.ſed hic nõ fuit queſitũ niſi de cccle
ſia⁊ petebatur quid deciſiuum.⁊ ideo ad ciuit atẽ nõ poꝛ
rigitur.¶ Item querit Soan pꝛeſcriptio inceperat cur
ia ſucceſſit an vtetur pꝛiuilegio:⁊
videtur ꝙ non immo currat pꝛeſcriptio ſᷣm initiũ vt.l. ſi

fundum. ff. defu. dota. ⁊. l..j. ſi aduer. vſu.⁊.l.etiam.ff. de
minoꝛi.Econtra videtur ꝙ pꝛiuilegium ſucceſſoꝛis attẽ⸗

datur vt.l.ſicut· S· non ſexus·j·de pꝛeſcrip.xxx an. qͥd er⸗
go dicunt quid am ꝙ aut pꝛiuiegiũ ſucceſſoꝛis habet lon
go tẽpoꝛe pꝛeſcriptionẽ differre multũ.⁊ tũc attenditur
pꝛincipium pᷣſcriptionis ⁊ non pꝛiuilegiũ vt dicta.l.ſi fũ
dum.nã poſſet maruus durare longo tempoꝛc cũ vxoꝛc

aut nõ habet multum differrevt eſt in pupulari etate que

cito tranſit:⁊ tunc attenditur pꝛiuilegiũ ſucceſſoꝛis vt di
cto·S.nõ ſexus.quod non placet:⁊ ideo ego dicerẽ in pꝛe
ſcriptionibus ſic ꝙ aut pꝛiuilegiatus ſuccedit ülicontra
quẽ pꝛeſcribit᷑ ⁊ tunc copletur vſucapio ſᷣm tempꝰ ĩchoa

tum ⁊ ita nihil operatur pꝛiuilegiuʒ. vt dicta.l.ſi fundũ.j·

defundo do. Hec ob l.ſicut·S. non ſexus.j de pꝛeſcript.

xxx.an.quia ibi loquitur in caſu ſpeciali..ĩ pupulari eta⸗
te⁊ in odioſa pꝛeſcriptione.Si aũt pꝛiuilegiatus ſucce⸗
dit illi qui pꝛeſcribit tũc vtitur pꝛiuilegio ſi nolit vti ad⸗
miniculo ſui auctoꝛis ałs non. vt.l.põponius·S.cũ quis
ff. de acquir. poſſ.⁊ ita debet diſtingui in eccleſia.ſ.cui ſuc⸗

cedat.Si ergo queris an pꝛuuilegiatꝰ nõ pᷣuilegiato ſuc⸗
cedẽs vtatur pꝛiuilegio.dic ꝙ aut tu queris a me ĩ pꝛeſcri

ptionibus ⁊ tunc aut queris de iam terminata cum defũ⸗
cto ⁊ tunc veluilegti⸗ nihil operatur. vt.l. es que de reſtit.
mili. 1 ar. l.j. . ij. ſi
no. aut q̃ris dc inchoata cũ defuncto terminanda cũ he⸗
rede:⁊ tunc dic ꝙ aut ſuccedit pꝛiuilegiatus ex parte pꝛe

aduerſus ven.pig.⁊.l.emiliꝰ.ff.de mi⸗

ſcribentis aut ex parte eius cõtra quem pꝛeſcribitur: ſi

ſuccedit ex parte pꝛeſcribentis aut ex parte cius contra

quẽ pꝛeſcribitur:ſi ſuccedit ex parte pꝛeſcribẽtis tũc aut
vtitur adminiculo ſui auctoꝛis ⁊ non vtit᷑ pꝛiuilegio ſuo

als ſic vt.l.cum notiſſimi .S. ſed cuʒ illð.pde pꝛeſcriptio.

xxx.annis.⁊.l.pomponiusS· cum quis de poſſeſſ. Aut

ſuccedit pꝛiuilegiatus ex parte eius cõtra quẽ pꝛeſcribit

⁊ tunc nihil operatur pꝛiuilegiũ ex parte eius cõtra què

pꝛeſcribitur:ſed pᷣm initium fintt᷑.vt.l.ſi fundũ.ff.de fũdo

do.⁊.l.jſi aduerſus vſuc lʒ tamen finiatur ſᷣm initium

De Epiſcopis et clericis

datur tamen minoꝛi reſtitutio in integrũ.?⁊ ſic currit nõ
in effectu:vtlſi poſt acceptũ.ff. de rei vẽdica.q an derur
eccleſie dicam.fallit in pᷣſcriptione odioſa.xxx.vel.xl.

anno.que ipᷣo iure non currit tpᷣe pupillaris etatis:vt di⸗

cta.l.non ſicut Snõ ſexus.⁊ hec in pꝛeſcriptiõibꝰ. Si au-

tem queris in obligationibus:dic. ꝙ aut ſunt cepte ⁊ cõ⸗

ſummate cũ defuncto et tunc pꝛiuilegiũ ſucceſſoꝛis nihil

operatur:vt dic.l.quia pre j de reſti mili.aut ſunt cepte
cum defuncto ſed cõſummãde cũ ſucceſſoꝛe pᷣuilegiato ⁊
tunc dic ꝙ aut ſunt cõſummãde ꝓpter fieri aut ꝓpter nõ

fieri.ſi ꝓpter fleri tunc vtit᷑ puuilegio ⁊ eſt ratio qꝛ ex fa⸗

cto ſequẽti videt᷑ tota obligatio cõmitti ⁊ ſic cum pꝛiuile
iato:vt.l.cum filius.S.in hac ⁊ ibi nõ.ff.de vᷣbo.ob. et.l.
Ralir ar.C.qui potioꝛ.in pig.ha.l.potioꝛ.⁊.l.q balneũ
S·eo amplius.aut eſt nõ ↄmutẽda ꝓpter non flieri et tũc
nõ vtitur pᷣuilegio:vt.ij.ſi aduer.ven.pig.l.j.⁊.ij.⁊ dic.l.
emilius.ff.de mino.⁊ hec habẽt locũ in vna pᷣſtatione.ſi
autẽ ſunt plures flende per tẽpoꝛa ↄſiderabo in qualibet
ſuũ tpus:vt.l.cum qͥdãa · S.fiſcus.ff.de vſuris.¶ Modo
pone ꝙ eſt cõceſſum eccleſie pᷣuilegiũ vt nulla pᷣſcrip.cur

rat eccleſie nunqͥd valet.glo.tenet ꝙ nõ.⁊ aſſignat rõneʒ.
ſed tu aſſignes melioꝛẽ rationẽ.ſ.qꝛ ꝙ iura durẽt ⁊ actio

nes eſt ʒ.l.iſtam ⁊ inſti.de vſu.in pᷣn.et ideo nõ valet niſi
dicat impatoꝛ nõ obſtãte tali lege.ſ.l.nec dãnoſa ·x daß.
ci.ĩpe.offer. ¶ Modo pone ꝙ eccłie nouãtulane ↄceſſuʒ
eſt pᷣuilegiũ ꝙ gaudeat ſpatio centũ annoꝝ nunqd valet
pꝛiuilegiũ.glo.tenet ꝙ ſic ⁊ poſſet ꝓbari.vno modo ſic:
qꝛ lex eſt pactũ ſed pactum ſcõᷣm pꝛimum valet.ergo ⁊
lex ſecũda ⁊ pꝛiuilegiũ ↄtra iſtã. Sed vltramõtani repꝛo
bant ſic qꝛ pactũ cõtra pactum ideo valet:qꝛ nõ pꝛecedit
derogatoꝛiũ pactũ ſed in.l.pᷣcedit lex derogatoꝛia.ſ.di⸗

cta l.nec dãnoſa:ergo nõ valet pꝛiuilegiũ niſi dicat᷑ non

obſtãte tali.l.ſed certelʒ ipſi verũ dicãt nõ tñ bene repᷣhẽ
dũt glo.qꝛ gl.habuit aliũ reſpectũ vt ptʒ ex.l.quã allegat
nam voluit dicerere ꝙ ſi cõcedat pᷣuilegiũ centũ annoꝝ

nõ eſſet g̊ legẽ aliqͥd facere ſʒ antiqᷣtate nature ⁊ pᷣſcri⸗

tioni reddi: qð faciliter fieri põt:vt.i.ſi vnus·S. pactus.
vſi.ꝙ in ſpẽ.ff. de pactis.Sed dñs mar repᷣhẽdit glo.ali

ter qᷓ; vltramõtani:⁊ bene ſcilʒ ꝙ aut tractamus de iure

eliſo ⁊ nõ ſublato ⁊ tunc ad eum de facili põt haberi re⸗
greſſus ⁊ ita loqᷣtur dictꝰ.S.pactꝰ. aut loqᷣmur de iure pe⸗
nitꝰſublato.vt eſt hic pᷣſcpᷣ.centũ ãnoꝝ ⁊ tũc nũqᷓ; ad illð

redit᷑ vt hic.pꝛiuilegiũ ergo ſic ↄceſſum nõ valet cum ſit

qʒ hanc.l.niſi dicatur non obſtãte tali lege. Itẽ qro an

eccłia ð pꝛeſcriptionẽ poſſit reſtitui:⁊ dicũt quidã ꝙ ſic.

qꝛ fungatur vice minoꝛis.ſed certe ſi hoc eſſet cũ ſemper
duret eccłia ſeinꝑ hẽret reſtitutionẽ ⁊ nulla pᷣſcrip.etiaʒ
mille annoꝝ ) ipſam curreret cum effectu ⁊ ideo dic ſᷣm
ignocen.bꝛatruũ ⁊ apoſtolanũ.ꝙ in cõtractibus reſtitui⸗
tur eccłia vſq; ad quadrienniũ in pᷣſcriptionibꝰ nõ reſti⸗
tuitur:vt ſit litium finis.
Ad ditio Quod dicitur in hac aut᷑.ꝙ contra ec⸗
cleſiam inferioꝛẽ eccłie romane nõ cur⸗
rit pᷣſcriptio minoꝛ.xl.annis:vt in.c.de quarta.⁊.c.illud.
ex.de pᷣſcrip et ibi panoꝛ.adde ꝙ idem eſt in pauperibꝰ
ꝓſonis qͥbus in rebus ſuis non pᷣſcribitur minoꝛi ſpacio
q;.xl.annis ſᷣm bal.hic.et eſt textus in autẽtico de eccle⸗
ſiaſticis ti in · S· pauperibꝰ. Idem tenet de imola.c.fi.ex.
de pꝛeſcrip.in.c.ij.et ibi panoꝛ.ex.de pᷣſcrip.immo gene⸗
ralius eſt dicẽdum ꝙ omnia pꝛiuilegia ↄceſſa eccleſiaſti⸗
cis perſonis ↄpetũt etiam pauperibus et miſerabilibus
ꝓꝑſonis quatenus eis ↄueniunt ſeu adaptari poſſunt:ita
vult bal. in.l.pe·S·cuʒ aũt.in vltima colũ·..ad trebeł.idẽ
bal.in ·l.illud S.eodẽ.et ibi glo.in verbo.capti.Etlimita
iſtã aut᷑.illis modis quibus diximus in.l.pᷣce. Scðo pᷣn⸗
atifer limita iſtã aut᷑.q;tũ ad ipſaʒ eccleſiã vt gaudeat
pᷣſcriptione.xl.anno.ſed q;tũ ad habentẽ cauſam ab ipſa
eccłia pᷣſcribitur illi ſicut contra mere pꝛiuatum vt nõ.
in.l.pꝛeceden.Tertio limita iſtam aut᷑.ꝙ non habeat lo⸗
cum in perſonalibus conſuetudinibus puta baptiſandi
in aliena parrochia vbi non pꝛeſcribitur etiam.xl.annis
ſᷣ̃m io.and.et do.antho.de but.in.c.quia nõnulli.de cler.

non reſiden. Et quero hic extra glo.huiꝰ autẽtice.vtruz

clerici in eoꝛum pꝛopꝛijs bonis pꝛimoꝛdialibus nõ dico
eccłiaſticis gaudeant iſto pꝛiuilegio.xl.annis terminat
ſaly.hic in vltima queſtione ꝙ non per tex.nõ.in.l.de his
J. de epiſ.⁊ cler.⁊ qꝛ iſta pᷣſcpᷣ.ſolũ hʒ locũ in cccłiaſticis

bonis.c.de quarta ⁊.c.ad aures ex.de pꝛeſcri.nec obſtat

c. fi. de vi.⁊ ho cle. quia illic ᷣm ſaly. loquit in alio pꝛiuile

gio qᷓ; in pꝛeſcrip.de quo ibi per ꝑanoꝛ.⁊ de hoc habent
canoniſte duas glo.gl.ẽ in ca poſſeſſionis.xvj.qliij.gl.at

chi. ⁊ alij.in c.q;; de cenſi.li.vj idem no:tenet domi.an⸗
to. de but. in. c. ſi diligenti in vlt.colũ.de fo.cõpet.panoꝛ.

Fo. XVI.

in.c.eccłia ſancte marie.ex de ↄſtitu ſuper glo.in verbo.

perſonis. vbi dicit panoꝛ.in.iij.coł.ꝙ dicta glo ca. poſſeſ

ſiones è ſingulariter no ad hoc ꝙ bona patrimoialla cle⸗
ricoꝛum pꝛeſcribuntur ſicut bona laicoꝛũ adeo ꝙ pꝛeſcri
ptio.xl.annoꝛum non ſe extendit ad illa de quo per glo.i
c. ex litteris. ex. de pig.antho.de but.⁊ io.de imol.i.c.j.ex.
de ↄſuetu.idem antho.de but.in.c.non minꝰ ex de immu.
eccle.⁊ hęc aut᷑coꝛrigit.l.pꝛeceden.ſolũ in eccleſia ⁊ pau
peribus ) quos currit pꝛeſcriptio.xl. annoꝛum vt in aut᷑.

de eccle.ti.in verbo pias cauſas ſᷣm bal.hic in.j.coł.ciui⸗

tas vero ſeu reſp.hodie ⁊ antiquitus ſemper gaudet pꝛi⸗
uilegio centum annoꝛum: ⁊ ſic hec aut᷑.in hoc non coꝛ⸗
rigit.l.pꝛeceden.ſᷣm bar.hic in vlt.coł. bal.in.ij.coł.idem
io.gloſatoꝛ hic qð eſt bene notandum.Nã vitanda eſt le⸗
gum coꝛrectio ad hoc alł.iſte tex. iuncta glo.ſᷣm doc.hic
nam pꝛopter varios ⁊ ſubauduos itellectus ac ſuboꝛna⸗
tos non debet inducilegum coꝛrectio:glo. eſt ſingularis
in.c. cupientes·S· qdð ſi per viginti de elec. li.vj.in gloſ. in
verbo ꝓetere circa finem.⁊ ibi philip.franc.idem iaſ.in.l.
j.de offi. eius cui man.eſt iuriſ.ff.

¶ De epilcopis Eecle

ricis. Rubꝛir.
VOVEAOC. ſubeunt ⁊ hoſpitem nõ re⸗
ENcipiunt:hoc dicit in eo ꝙ gl. dicit ꝙ cõ
ſtantinꝰ facit mẽtionẽ. l.placet.S. ti/j.
auã ipᷣemet fecit bene picit:ſed inqᷓ;tuʒ
að dicit vel alius pꝛedeceſſoꝛ eius eaz
74 .. WA eenale Sie quia l pd reſſ
NR 92.◻ Leius fuit xp̃ᷣianus ergo eciſſet. l. ĩ
fans:emteccleſt. dianus ervo non feciſſet len
¶ Oppo.ꝙ debeant recipere hoſpitem.ſ.pauperem:vt.
l.pꝛoxi.⁊ in dicto Pauli.hoſpitalitatẽ ⁊c. So.milites nõ
recipiunt vt hic ſed pauperes ſic vt in contrario.ſ¶ Iteʒ

op ·ſic:certum eſt ꝙclerici ſubeunt mũera patrimonialia

vt. l.ꝓlacet.S. de ſumma tri ⁊ fide catho.ſed recipere ho⸗
ſpitalitateʒ eſt munus patrimoniale:vt.l.iij.⁊.l.etiã.ff. de
mu.⁊ ho.ergo ⁊c̃. So.vt glo.duobus modis:ſecundaʒ re
pꝛobant vltramontani dicentes ꝙ clerici potius habent

Munꝰ pri
mõiale an
clerici ſub
eant

euitare ea que fiunt cum deliberatione qᷓ; repentina:nam

repentinũ nõ euitant vt.l.neminẽ.S.ti.j.⁊ dicta.l.placet
quid ergo: ego dicerẽ ſic.ꝙ licet hoc munꝰſit patrimoni

ale: vt in contrario ẽ tamen ſpeciale in eo:vt eccłia non

recipiat. Idem dicã ſi habet bona pꝛopter que deberent

non ſubeat.conclude ergo ſic ꝙ extraoꝛdinaria clerici nõ
ſubeunt hoſpitem pauperem maſculum non feminam de

bent recipere:militem non tenẽtur ſuſcipere:lʒ ſit munus

patrimoniale vel reale niſi quando exinopinato veniunt
cum pꝛincipe:vel etiam ſi ſine pꝛincipe veniunt cauſa rei
publice cum ſit eadem ratio que in pꝛincipe:tenentur er⸗
go tunc recipe:qð intelligo ſi alibi in ciuitate ↄmode po
ni non voſſunt ałs nõ puto ꝙ tenẽtur reciere.
R Mnis Mericinõ vocantur ad ſoꝛdida:
eIEEB. ratio quia conuęnientiuseſt ꝙ bo
AIna in pauperes diſtribuant qᷓ; in ſoꝛdidis hoc
REA&pzimo: æ hoc pꝛiuilegium datur clericis ⁊ eoꝛuzë
ſeruitoꝛibus ⁊ vxoꝛibus ⁊ filijs hoc ſcðᷣo.i¶ Niuide.l.iſtꝗ
in tres partes.quia in pꝛima dat pꝛiuilegium clericis vſ⸗
q; ibi (ſiue quid em̃ ibi aſſignat rationem unleg vſh;
ibic veꝝ etiã libi extẽdit pᷣuilegiũ vſq; fl.

recipere ⁊ ſic eſt onus reale vt ſit perſonale in eccleſia v

uid fi ſtatutũ Gabellaz

dicit ꝙ omnes qui negociantur ⁊ vendunt vinum ſoluãt an teneat᷑
gabellam ⁊ clericus vendidit vinuʒ nũqᷣd debet ſoluere: ſoluere cle
certe nos dicimus ꝙ aut honeſte vendit vinum ſuum qð rici de vi⸗
ſibi ſupereſt ⁊ nõ tenet᷑ ſoluere:vt hic aut venditvinũ gra no vẽdito

tia mercimonij ⁊ tenet tabernam ⁊ tunc tenct᷑ ſoluere: qꝛ
cum inhoneſte faciant ⁊ excedant debitam honeſtatem
⁊ ipſi etiaʒ excedent᷑ ar.l.gñałr ⁊.l.omnes.je.⁊.l.edicto.
S·fl .j.de edi.di.adri.tollẽ. ¶ Mota ꝙ cleici nõ agnoſcũt

extraoꝛdinaria. Itẽ nec ſoꝛdida.¶ Itẽ nota ꝙ quicquid

eis ſupereſt debent dare pauperibus.ſ Itẽ nota ꝙ pꝛiui⸗

Byj5utrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

Clerici an legiũ eis conceſſum extendit᷑ ad familiares ſuos. C Que
ſint vſua⸗ ro an clerici ſint vſuarij an fructuarij: nam ſi debent ſo⸗
rij vł fru⸗ lũ habere id quod eſt ſibi neceſſe ẽ vſuarius ſi dicã ꝙ hñt
ctuarij. totum et diſtribuant reſiduum erunt fructusrij quid er⸗
go Ego dicerẽ per hãc.l..ꝙ tenerẽt mediũ inter vſuariũ
⁊ fructuarium:nam quia totuʒ recipiunt a ſeipſis nõ ſũt
vſuarij. Itẽ quia ſuperfluum tenentur dare pauperibus
nõ ſũt fructuarij tenẽt ꝗ̊ mediũ.Et ex hac lr̃a nota ꝙ pꝛi
uilegia data ſcolaribus que ſunt multa: vt in autentica
Abłs fa⸗ habita.j.ne filius pꝛo patre.extenduntur ad filios †
mulos. rum non ꝙ famuli habeant aliud pꝛiuilegium per ſe: ed
pꝛiuilegiũ ſcolarium ad eos extenditur. Sed quomo⸗
do pñt clerici habere filios niſi ſpurios qᷣ ſpurij nullũ pꝛi
uilegium debent habere ex perſona parent :vt ĩſti.de nu
ptijs S.fi. So. ego ĩtelligo de filijs natis ante oꝛdines ſa
cros acceptos ⁊vxoꝛes quas poſtea retinent:vt.j.e eum
qui. ¶¶ Sed quero quanto tempoꝛe familiares clericoꝛũ
el ſcolariũ debeant gaudere pꝛiuilegio clericoꝛũ vel ſco
larium quid enim ſi aliquis ſtetit cum clerico vno anno:
nũqd perpetuo gaudebit pꝛiuilegio clerici Certe nõ: in⸗
mo ſolum dũ ſtabit cum eo:nam iſtud pꝛiuilegiuʒ datur
per ſone eccleſiaſtice ⁊ eius familie.de lciente ergo perſo
na clerici qꝛ non eſt amplius eius dommus ceſſabit pꝛiui
legiuʒ famuli: vtl.in omnibus de regu iuris ⁊ cꝗ pꝛiuile
gij eſt miniſterium ſcolaris:ergo cã ceſſante ceſſabit effe
ctus:vt ·j.e.l.generaliter:verum ego dicebã in. l. placet.S.
ti.ij. ꝙ munus mixtum ſubeuntclerici quatenus ẽ ibi per

ſonale non vt ar.S.quid am. inſti.de actionibus ⁊ in.l. ceſ

ſoꝛia.ff. de verb.ſig. ſed in his repugnat iſte tex. qui dicit

Fdangan nõ ſubeunt qð eſt onus mixtum:ſed nos poſ

mus intelligere hunc tex. ſ̃m illa que dixi vt non agno
ſcant ſed quid ibi eſt ꝑſonale:ſʒ quatenus ibi ẽ reale aut
munus oꝛdinarium ? ſubibit: aut extraoꝛdinariuz ⁊ nõ
ſubibit. ¶ Item op. ꝙ extraoꝛdinaria ſubeant clerici vnvt
detur obſtare l. generaliter j.e. So. vt glo ¶ Sʒ qũo ſi eſt
vagabundus perdit pꝛiuilegium bonoꝛum cũ ea debeat

pauperibꝰ ſeruare. Rñdeo pꝛiuilegia perſonalia perdit
oĩno.in realibꝰ dic ꝙ aut ſũt diſſipatoꝛes bonoꝝ ⁊ nõ ha
bẽt pꝛiuilegiũ qꝛ non pꝛopterea pauperes haberent bo⸗
na cum diſperdat ea:aut nõ eſt diſipatoꝛ ⁊ tũc habet pꝛi⸗
uilegium reale ratione pauperum. Itẽ op. ꝙ non tenes
tur clerici ſua bona dare pauperibus imo cui volũt: vt ·.
eſacroſancte. So.ibi plene:ſj quantum ad pꝛeſens dic ꝙ
quedam habent ex patrimonio ſuo ⁊ de hoc poſſunt di⸗
ſponere:vt ibi:quedaʒ de bonis eccleſie ⁊ hec ſeruãt pau
Clericus peribꝰ. ¶ Sed quid ſi ex opera ſua aliquid lucratur vide
an de ſuo tur ꝙ ſit patrimoniale ſi de ſua pecunia lucret᷑ ideo poſ⸗
lucro poſ= ſit de ea diſponere ſicut velit ſed quia ipſi debẽt eccleſie
ſit oꝛdina operari videtur conſiderandum q ibi ſit eccleſie quid
re ad ſuũ ſuum ar.l.cum opoꝛtet.de bo q̃ li. Ego tñ puto æ poſſit
libitum. ſibi acquirere ex opera ſua ⁊ ꝙ illud poſſit ad ſuum libi⸗
tum diſponre. 1 lerici
KHW Y— on grauantur clerii
. 6 T emn ulla lair e ab aliquo one⸗

Laicꝰ an zre et pena imponẽtihus imponitur.h.d.vł dic
poſſit ĩ cle 0α nullus laicus nullum onus poteſt in cleri⸗
ricũ onus cũ imponere:hoc dicit. ¶ Ad euidẽtiã eſt ſciendũ ꝙ que⸗
imponere dam onera imponuntur rebus tãtum:⁊ hoc pꝛeſtabãt cle
rici que ſequunt᷑ poſſeſſoꝛes ⁊ pꝛedia ⁊ taq; hoc onere af⸗
fecta tranſeunt cum ſuo onere ad quẽcũq; perueniant:vt
l.ſi diuina.ĩ.de exac.tribu quedam umponuntur perſone
2 hec non ſubiciunt clerici nec olim nec hodie ſubeũt cle⸗
rici:quedam imponunt᷑ perſone pꝛopter res:vt collecte ⁊
non videtur ꝙ iſta ſubire debeãt qꝛ iſta non ſe equunt᷑ res
nec eas afficiunt ſed perſonas: vt l.j.de mulie.⁊ in quo.⁊?
ff. de mune.⁊ hono.l.reſcriptoS·fl.in quo ergo releuant᷑
clerici nunqͥd ab onere reali?: Ego puto ꝙ ſi incipiat ho⸗
die imponi onus reale nõ poterit imponi pꝛedijs clerico
ruym: ſed ſi pꝛius erat impoſitũ pꝛedio ⁊ poſtea eſt aliena
tum in clericum bene puto ꝙ debeat ſubire onera realia
que tranſeunt cũ re:vt.lomnes·j.ſine cen.vel reli.⁊.l.vni
ca.de exac.tributo. Iſta ergo aut᷑.non vult ꝙ aliqͥs laicꝰ
imponat grauamen clerico:nec pꝛedijs eius. Sed ſi ſunt
iam impoſita rebus ⁊ poſtea tranſcunt ad clericum non
puto ꝙ releuetur ab onere. Sed quid dicemꝰ rimantes
qui bona ſua fecerũt deſcribi in extimo pꝛo collectis ⁊ ſta
tutũ dicit ꝙ collectis ſint obligata ⁊ pꝛediũ alienat ĩ cle⸗
ricum nunquid clericus tenebit᷑ ad collectas pꝛo illo pꝛe

dio certe ſi dicamꝰ ꝙ ex vigoꝛe ſtatuti pꝛediũ fuerit obli⸗
gatuʒ pꝛo futuris collectis tunctenerctur clericus:ſed ſi
nos dicamus ꝙ ypothecaria non poſſit contrabi ante ꝑ⸗
ſonalem ⁊ certum eſt ꝙ perſonalis obligatio in collectig
non contrahitur niſi quando fuerint impoſite pꝛediũ nõ
erit obligatũ niſi ꝓ pꝛeterita collecta ⁊ ꝓ futuris erit de
inceps liberũ penes clericum ⁊ collecta non afficigt rem
Hanc aut᷑.diuide in partes duas:quia pꝛima eſt pꝛohibi

toꝛia vſq; ibilꝙ ſi fecerit ſecunda eſt permiſſoꝛia vſq; in

flnem.¶ Ex tex. Uel eccleſia nota ꝙ eccleſia pꝛocedit ʒ
laycum. MNota pꝛimo pꝛohibitionem: ſecundo requiſitio
ne: tertio penam ¶ Que eſt ratio ꝙ c ericus onꝰ non ſubit
Rñdeo:qꝛ laycꝰnõ hʒ iuriſdictionẽ aliquã ĩ clericũ nec ĩ
eiꝰ bona ⁊ ideo eos grauare nõ poteſt õ. aut᷑.iſtam 2 auk.
caſſa. et aut᷑ ſtatuimus·.j.eo Sed ſi iam grauata pꝛedia

veniunt ad clericũ bene ſubeat non tanq; ſibi impoſituʒ
ſed pꝛedio. vt.l.cũ poſſeſſoꝛ.ff. de cenſi.⁊.l.oẽs.j..ſñ cc.vel

reli.Sed qũo eccleſia poteſt laicũ amonere. Rñdeo elte
ro de duobus modis vel ꝙ eſt requiſitio er udicialis.vt
ſatis faciat.Vel dic ꝙ eſt iudicialis ⁊ ſᷣm hoc notabis ꝙ
ſicut quis delinquẽs in territoꝛio alieno ſubijcitur iuriſ⸗
dictioni iudicis illius territoꝛij per aut᷑.q̃ in pꝛouincia·j·
vbi de crunine agi opoꝛ. ita delinquens in rẽ eccleſiaſti⸗
cam vel in clericũ ⁊ res eius ⁊ in ſpiritualibꝰ rationc deli
cti ſubijcitur iuriſdictiõi epi.nã ⁊ pena ſpũalis hic debet

imponi.ſexcõicationis.vt. S. ti.j.·.placct.(¶ Quc eſt ergo
melioꝛ iſtaruʒ duarũ expoſitionũ. Reſpõdeo hec vltima

ſ.vt ratione delicti in clericũ vel eius res cõmiſſi ſubicia
tur iuriſditioni epiſcopi:⁊ hoc ꝓbo ſic:qꝛ alternatiue po
nitur ꝙ requiratur ab ecełia vel imperio:⁊ natura diſiun
ctoꝛum eſt vt habeant ſe pariter ſicut ⁊ natura ↄiunctoꝝ
vt pꝛobat᷑ in. l.q;uis de impube.⁊ alijs ſubſti.⁊.l.qͥdaʒ.
5ſi ſub conditione.ff de cõdi.inſti.ſed imperiũ requirit
moꝛe iudiciali:ergo ⁊ eccłia.nam diſiunctiovel /poſitaĩ⸗
ter duo debet pariter vtrũq; reſpicere vt dictio ⁊. vt.l.fl.
I. de ſentẽ.¶ Sed quid operatur hoc bannum ⁊ ſi dicas
quare fieret quotidie. Reſpondeo quia poſita eſt pena ꝑ
ſtatutum ei qui patitur ſe banniri:⁊ ſic ex diſpoſitione.i.
municipalis operatur que dicu ꝙ ſi bannitus veniat in

foꝛtiã communis ãputetur ci pes.⁊ ideo gl.que eſt inſti.

qui.mo.ius pa.po S·ij.que dicit ꝙ bannitus ſi debet per
dere bona equiparetur depoꝛtato:ſi nõ:relegato.repꝛo⸗

batur per doc.qꝛ bannũ imponitur per interlocutoꝛiam

⁊ ex contumacia. vt.l interlocu..cõmi. vel epi.Sed rele⸗
gationes ⁊ depoꝛtatiões fiũt ꝑ diffinitiuã ſnĩaʒ ⁊ ex cxi⸗
mine ⁊ ideo nõ cquiparantur:⁊ ideo dñs Fredicꝰ de ſca

lis dicebat ꝙ bannũ nihil operatur:ego puto ꝙ operetur
hoc in caſu iſto ꝙ ſi cõtingat eũ nõ ſeruare bãnũ ꝙ poſſit

affici maioꝛi pena:nã nõ debet venire in territoꝛio:vñ bã

nitus eſt. ⁊ ſi veniat tanqᷓ; inobediens poteſt affici ma⸗

ioꝛi pena. vt dicimus in relegato. vt.l.aut damnum..
quiſquis.ff.de penis.⁊ ideo ſi deberem bannitũ alicui e

parare potius relegato eum equipararẽ q; depoꝛtato:na

non perdit ius teſtandi nam ſi vnus eſt bannitus de ciui
tate iſta non pꝛohibetur teſtari ⁊ contrahere mutine:non

ex.l.cõmuni quia illa non pꝛohibet euʒ :nõ ex municipali

huius ciuitatis quia non extenditur vltra territoꝛiũ iſtðᷣ
ſed ſi veniret ſuper diſtrictu iſto contra foꝛmam bani pu
niretur pᷣm ſtatutum non vt de crimme conuictus ſed qꝛ
bannum non ſeruauit.⁊ ideo ſi aliquis bannitum de ciui

tate iſta caperet mutine ⁊ eum inuitum hic adduceret bã

nitus non debet puniri quia non venit contra bannum ſz
muitus fuit adductus. .

Add itio Quia polliciti fuimus in.l.placet. S. de

1. ſac. ſan. eccle. nos dicturos hic ad plenũ

ad que onera ſeu munera teneat᷑ eccleſia. NHaʒ legitur.iij.

reg.c.viij. Salomon pꝛo tẽplo edificato ⁊ veniẽtibꝰad
templũ maximas libertates ⁊ immunitates ac pꝛeroga⸗
tiuas a deo petiit ⁊ impetrare voluit vt impetrauit ⁊ ob⸗
tinuit vt conſtat ſucceſſiue in.c.ix.eodem lib.vbi dñs ait
Exaudiui oꝛationẽ tuã ⁊ depᷣcationẽ tuã quã depꝛecatꝰ
es coꝛaʒ me/ſanctificaui domũ meã quã edificaſti ⁊ erũt
oculi mei ⁊ coꝛ meũ ibi cunctis diebꝰ. Exo.xxj.c.pꝛopo⸗
ſuit deus moyſi /vt conſtat Joſue.xx.c.deus dedit ⁊c. nu
meri.xxiij.ego tuli leuitas.⁊.c.xviij.⁊ Joſue.xiij.Exo.

xix. deus ait mea omnis terra.⁊ NHumeri.c.viij. Gꝛeg. in

in ca.ſacerdotibus.xj.q.j.quibꝰ cauetur dñm pleniſſimã

libertatcʒ eccleſie ac perſonis eccleſiaſticis dediſſe:adeo

“ *

gaut inua
requiſiti ab eccleſia vel imperio emẽdare contempſerint
triplũ refundant nibhil ominus banno imperiali ſubia⸗
ceant quod abſq; ſatiſdatione debita nullatenus remittã
tur innoc.in.c.non minus.de immu.eccl.ex̃ ſatis confuſe
facit iſtam diſtinctionem quam ſupꝛa retulilicet deuiare
videatur in aliquibus tã in nominibꝰ q; ſignificatiõib“c.
2 abb. ſiccu in dicto.c.non minꝰ. male contentus de cõfu
ſione Innoc.ita pꝛolixe iſtam materiã tractauit ꝙ in rei
veritate reincidit in confuſionęm inno.licet in ſubſtantia

De Epiſcopis et clericess Fo. NXVII.

ꝓvenientes contra libertatẽ eccleſie ſacrilegium cõmit⸗

tere dicuntur ⁊ excommunicantur.in clę.j.de pe.⁊ fano.

in. c. conqueſtus.ex.de ſo cõpe.⁊ vt dicit Phs.iij. retho.
opoꝛtet pꝛoceſſum locutionis ad intellectum ſuuʒ eſſevt

dixeramꝰin dicta.l placet. munerum multa eſſe generavt

dicit Hoſti pleniſſime in ſum ti.de immu.eccleS. quibꝰ.
vbi dicit munera alia ſoꝛdida alia honeſta.Honeſtoꝛuʒ
alia oꝛdinaria/alia cxtraoꝛdinaria, Oꝛdinarioꝝ alia an⸗
garie ⁊ perangarie alia reruʒ; tm. Extraoꝛdinarioꝝ alia

pertinẽt ad publicam vtilitatẽ/alia ad pietatẽ/alia ad ca
pit aneã voluntatẽ vt ſicvolo ſic iubeo.Ad oꝛdinaria aũt
munera que regulariter ſunt ſicut tributuʒ ⁊ cenſus ĩ poſ
ſeſſionibus aut rebus que peruenerunt annexa ſeu onerz
ta ad eccleſias eccłie ſacerdotes tenentur. xj.q.j. ca.ſi tri

butum. xxiij.q.viij.c.conuenioꝛ.et in c.ex lr̃is de pig ⁊ in

cC.paſtoꝛalis ex.de deci.⁊ m.l.de his.j.co.licet aliqũ ſi dã
tur in dote pꝛo fundatione eccleſiarum ⁊ videntur onera
remiſſa.vt in.c.j.de cẽſi.⁊ ibi per doc.in.c.cõperimꝰ.xiiij.
ꝗq.vj. MHon aũt intelligas ꝙ cenſus realis aut tributũ rea
le quod imponitur hominibus ratione bonoꝝ ſuoꝝ ctiã
ſi bona ſint deſcripta ratiõe operis. nam huiuſmodi onꝰ

non tranſirct in eccleſiã cum re in eã tranſlata.vt volunt

do. ⁊ alij doc.in.c.j.de ĩmu.eccle.li.vj.Ab exactionibꝰſeu

muneribus ſoꝛdidis angarijs t pergarijs/ r ab oꝛdina.
rijs pᷣterq; in munere ſeu cenſu reali.vt/S. ⁊ ab extraoꝛdi

narijs eccleſie ⁊ earum ſacerdotes ſunt immunes vt.S.

pꝛobatum eſt de iure diuino ⁊ canonico.de iure ciuili ve⸗

rro pꝛobat in.l.ij.in.l ꝓlacet.⁊ ĩ.l.om̃s.⁊ ĩ.l.pſoiteros iſto
ti.hic ⁊ in.l placet.⁊ ibi per oẽs doc.⁊ ibi diximꝰ.S.de ſa

croſan.eccle.nam vt ait Hoſt.in ſum.de cleri.ↄiuga.ĩS·

⁊T pꝛiuilegij.⁊ in ti.de immu.eccle.S.j.hodie om̃s eccleſie
ſunt immunes reſpectulaicoꝛũ ab omnibus exactionibꝰ
ſupꝛadic ⁊ ꝙ tales exactiones vt indebite ſunt cõdẽnan
de non obſtante abuſu contrario vt in aut.de eccle.ti ͤr

ad hoc ſancimꝰ ⁊ in aut᷑ vt nulli iudicũ ·S. nulli liceat.col.

ix.⁊ ait quod bñ facit.l.que ĩcipit hac edictali · S· illicitas
cuius verba ſunt hec illicitas etiã exactiões maxime ab
cccleſijs quarum abuſus iam per longa tẽépoꝛa inoleutt
per ciuitates ⁊ caſtella omnimodo cõdẽnamꝰ ⁊ pꝛohibe
mus ⁊ ſi facte fuerit in duplũ reddant᷑. Itẽ alius Siqus
dã.l.que incipit ad decus ⁊ decoꝛẽ.S. itẽ nulla cõitas vel
perſona publica vel pᷣusta collectas ſiue exactiones an⸗
garias perigarias eccleſiis alijſq; pijs locis imponãt
lere eccleſiaſtica bona pꝛeſumant/ꝙ ſi fecerint?

multum videat᷑ concoꝛdare cũ dictis hoſtien.cũ aliqua

Ddicta ibi per inno.ſi intelligerentur ſimpliciter vt ipſe di

cit nec poſſunt aliquo iure ſtare ꝙ in aduentu pꝛincipis

clerici debuiſſent contribucri niſi intelligatur vt abb. in⸗
tellexit ſcʒ in patrimonio eccleſie vel alicuius pꝛelativbi

ſeculares aliquid exponerent in aduentu pape non eſſet
incõueniens dũ tũ ſeculares ipſi non eſſent imponentes
onus vt clerici ſoluerẽt.vt in.c.peruenit eo.ti.iła ꝙ omi
ſis varijs ⁊ confuſis opinionibus quod eſſet pꝛolirxũ ma
ximũ quid narrare licet ſᷣm qᷓ; plures leges imperatoꝝ ⁊
ßmverit atẽ ſcilicet ipſum redemhtore ⁊ magiſtrũ noſtrũ
qui fuit ⁊ eſt ſine fallentia vere legis conditoꝛ ⁊ ſᷣm eius
vicarios eccleſie ⁊ earũ ſacerdotes ſunt immunes ab oĩ
bus exactionibꝰ ſcʒ ab omni munere turpi honeſto ⁊ ex

traoꝛdinario ⁊ oꝛdinario pꝛeterqᷓ; in cenſu reali. vt.S. li⸗

cet theoꝛica abbatis in dicto.c. non minus. de reparan.

vijs ⁊ itineribꝰ videt᷑ mihi ꝙ poſſet ſtare ꝙ ſi imponatur
in curribꝰ cenſus pꝛo reparatiõe viaꝝ contribuat maxi-

me cũ clericus no debet eſſe auriga currus attẽto maxĩc

currꝰ ꝓ ſuſtẽtatione clericoꝝ nòſunt omnino neceſſarij
lcut fontes ⁊ põtes ⁊ putei ad aquã etiã ad vtilitatẽ pu-
blicã ⁊ pietatẽ coactã ſunt immunes.vt.S⁊ late per ab⸗

ba.in.c.nõ minus.in.vij.col.licet ad neceſſitatẽ cõem q̃ſi

ineuitabilẽ teneatur de iure ſcilʒ ad vigilias muroꝝ ciui

tatis.vt in.c.ꝑuenit.de immu.eccle.vbividetur in hac ne

ceſſitate ⁊ periculo pꝛouiſũ vt clerici non teneãtur a vigi
lijs muroꝝ ciuitatis ſe excuſare quod ſane eſt inteiligen

dũ.vt intellexit ibi glo.in pn. ſcʒ nullũ de hoĩbus eccłie

ſecularibꝰ aut meliꝰvt intellexit Jo.and ⁊ Hoſt refert
abb. in dicto c. non minꝰ ſcʒ qũ ciuitas hʒ inſdeles ſuſpe
ctos:vbi tũc nõ ſolũ ꝓ obſeruatione bonoꝝ:ſed perſona

rũ datur clericis a iure licẽtia hoc faciendũ ⁊ in euentũ

bellaãdi.vt in.c.petitio.de homi.⁊ ratio eſt in pꝛõptu ⁊ vi

dimus qð dolendũ eſt) tẽpoꝛibꝰnoſtris in hoc. Nam cũ
turci⁊ inimici infideles ciuitatẽ inuadunt ⁊ intrant acci
piũt bona⁊ interficiunt perſonas ſicut ibi ꝙ interfecerũt
archiepm alias nerſonns eccłiaſticas ⁊ ſic videtur lici
tũ in ſimilibꝰ ↄtra infidele 1s v
ſed pugnare ⁊ interficere ⁊ mutilare cũ videãt᷑ defenſare

deles nõ ſolũ pꝛeſpiteros vigilare

ſe ⁊ ſua in cuius defenſione non göᷣhitur irregularitas.vt

m.c.interfeciſti.de homic.⁊ in cle.ſi furioſus.eo.ti.vbi vi

detur conceſſum pꝛeſbiteris ꝓ defenſione ꝑſone hominẽ
interſcere ſine pena irregularitatis. Hec ob.licet m ali
quos videat᷑ obſtare:c. petit᷑io.de homi.vbi c(lerici inter⸗

ficiẽtes ĩfideles ſunt irregulares cũ ibi apparet caſus ꝙ

homicidia nõ fuerunt cõmiſſa ꝓ defenſione muroꝝ ciui⸗
tatis:ſed extra ciuitatẽ clerici cũ laicis exeũtes bellarũt

vbi cõmiſſa fuerũt homicidia:quare clericinon excuſan

tur ab irregularitate ſi reperiũtur homicidia aut mutila
tiones mẽbꝛoꝛum manu pꝛopꝛia facta.⁊ iſte eſt verus in⸗
tellectus ad dictũ.c.petitio.nec aliter poteſt ſaluari ſicut
excuſantur.vt dico ſi in cuſtodia muroꝝ turcos interfice
rent cũ intrantibus turcis clerici de vita nullã ſecurita⸗

tẽ habent quod ſecꝰ eſſet ſi vigilia eſſet cõtra chꝛiſtianos

q vellèt ciuit atẽ inuadere:in qͥ caſu credo ſalua deteria⸗

tiõe maioꝛũ clerici non teneant᷑ per ſe vel alios vigilare
nec hoc voluit dicere.c.peruenit.cũ loquatur Gꝛeg. epᷣo

Taragoneñ.qͥ ſemꝑfuit put eſt in ſuppoſitione agareno

rũ ſeu vt vulgariter loqmur ſarracenoꝛũ ſtantiũ in Affri

ca. Hã vltra ciuitatẽ aragoneñ.q̃ ꝑ mare parũ diſtat a
machometicis affricanis habet eccleſia taragoneñ pul⸗
chꝛũ caſtrũ in inſula que vocat᷑ Juiſa que non diſtat per

duas dictas a pᷣncipali ciuitate affricana:⁊ ſic ibi fuit iu
ſta puiſio.Nãa alas ſi eſſet bellũ inter chꝛiſtianos qͥs ex⸗
cuſaret clericos in homicidio ab irregularitate quã nec

ꝓ pr ia nec ꝓ parẽtibus nec defenſione eccłiarũ cleri⸗
ci debẽt incurrere.vt in.c. ſuſc .
homi.qꝛ lʒ videat᷑ ↄceſſũ clericis ſine mutilatiõe ⁊ homi
cidio ⁊ ſaguiĩs effuſiõe laicos ĩ caſu iuſto defẽſare vbilʒ
alios ſeqt᷑ homicidiũ ex adiutoꝛio clericoꝝ clerici nõ ĩ
currũt irregularitatẽ tex. eſt ſingular ĩ.c.pñntiũ de cleri.
pcuſſo.⁊ gl.ĩ ·S·j.xxiij.q.vij.qꝛ clerici dũ pñt ſine ſcãdalo

epims. 1 i c. ſignificaſti. de

⁊ irregularitate tenẽt᷑ ꝓximũ defẽſare.vt i.c.nõ ĩferẽda.
⁊ ĩ.c.qꝗͥ põt.⁊ ĩ.c.ab ĩpatoꝛibꝰĩS./ecce.xxiij.q.iij.⁊ i.e dile
cto de ſen.excõ.li.vj.tñ ipi clerici nõ tenet᷑ ꝓ alia defẽſio

ne q; ꝓpᷣa ſua mutilare aut homicidiũ facere. Mec ob.c.

oĩ timoꝛe.xxiij.q.viij.qͥ allegat᷑ ꝑ doc.⁊ ꝑ abba ĩ di.c.nõ

minꝰ ⁊ ĩ c.puenit. nã valde abb.⁊ aliqͥ doctoꝛes fuerunt ĩ

lrᷣa illiꝰ c.decepti cũ nõ aduerterũt ꝙ papa ibi ſcripſit ex
ercitui Frãcoꝝ⁊ ſic laicis ⁊ vbi abb.recitat tex.vbi lr̃a di
cit ſi qlibet veſtrop moꝛiet᷑ ꝓ vitate fidei ipᷣe abb.refert
nr̃oꝝ itãtũ ꝙ cũ illo erroꝛe ĩ. c.clerici.de vi.⁊ ho.cleri.vo
luit ꝓbare eẽ licitũ clericis ↄᷣ ĩfideles ĩdiſtincte bellare:
nec etiãvalet qð allegat ĩ dic c.puenit in.iij.col.⁊ i.c.pe⸗
titio.ðᷣ homi.Ad ꝓbãdũ qꝛ clerici teneãt᷑ advigilias ſcu
cuſtodiã ciuitatis:qꝛ vt dixi tex.ĩ.c.petitio.loqt᷑ ð infide

les vbi ſi homicidiũ fuiſſet factũ in cuſtodia muroꝝ cleri

cus non vᷣhit irregularitatẽ:itaq; in caſu de qͥ agit᷑ nõcre
do ſalua determinatione pᷣmiſſa ĩi muneribꝰexoꝛdinarijs
etiã ĩ tãgẽtibꝰ pietatẽ ſeu cõitatẽ ꝙ clerici pñᷣt a ſeculari
bẽ aſtrigi vt ↄtribuãt nõ qꝛ clerici ab operib? pijs exclu
dãtur ſed qꝛ ꝓhibẽt᷑ ĩponi a ſecularibꝰ. Nã certũ eſt ꝙ
opꝰ piũ ab oĩbꝰ catholicis eccłijs edificare ⁊ pontiſices
pncipes hoc exhoꝛtant᷑.vt ĩ.c.boni pᷣncipis.xcvj.diſt. ſʒ
ſec eis nec alijs ꝑmiſſũ eſt auctoꝛitate ꝓpᷣa aut auctoꝛi⸗
tate ſcłariũ eccłias edificare.vt ĩ.c.nemo.⁊ ĩ.c.baſilicos
de ↄſecr.diſ.j.⁊ ſic ĩ caſu de qͥ agitñ lʒ ſit meritoꝛiũ edifica

re põtes / reꝑare fontes/putceos mũdare/ ſiłia pia nõ tũ

videt᷑ hoc iure ꝑmiſſũ pᷣſpiteris de mãdato ſcłariũ cũ nõ
habeat ptatè imperãdi:ſed vt pᷣdictũ eſt citiꝰ ĩ oibꝰ obe⸗-
diendi ſacerdotibꝰ ⁊ eccłiaſticis.NHec videt᷑ ꝓcedat nec
faciat argumẽtũ qð pluries vbiq; locoꝛũ faciũt ſcł'ares
neq; etiã aliqͥ doctoꝛes opinionẽ ↄꝛiã ſequeñ.ſcʒ iſta ſũ:
Cc

BGuutrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

vtilia cõmuniter tam pꝛeſbiteris q; ſecularibus ⁊ ſic nec
immerito cccleſiaſtici contribuant vt in re cõmuni.nam
vt pꝛobatum eſt in locis pꝛeallegatis.Heus ſacerdotes
vt tanq; in ſoꝛtem eius electi voluit ab iſtis exactioni⸗
bus ⁊ curis vt ſolum vacarent diuinis liberius eſſent li⸗
beri et exempti: vt videtur hoc ſcriptum per nicolaum
pꝛimum ad carolum imperatosem quod traſlatum eſt
in. c. repꝛehẽſibile.xxiij.qviij. vbi littera ait rephenſibi⸗
le valde ↄſtat eſſe qð ſubintuliſti dicẽdo maioꝛẽ partem
oĩm epoꝝ diu noctuq; cũ oĩbus alijs fidelibus tuis ð pi⸗
ratas maritimos vigilare ⁊ ob id epiſcopi ipediatur ve⸗
nire cũ mil itũ xpᷣi ſit xpo ſcruire/ milites ſeculi ſeruiãt ſe
culo:qꝛ nemo militãs deo.c.ita ꝙ realiter ⁊ plene ꝓba⸗
tur nullo pacto contra chꝛiſtianos licet peſſimos tiran⸗
nos clerici debeant ciuitates vigilare / nam quod genus
ita peſſimuʒ inter chꝛiſtianos / q; piratarum poteſt dari.
Sed vltra ius diuinũ ⁊ põtificium ſtat contra ſeculares
maxima ratio quam abbas ſiculus in dicto.c.nõ minug
ct alij doctoꝛes allegãt.ĩmo iura expꝛcſſa que faciunt ad
caſus:qꝛ ipſi ſeculares gaudẽt de bonis / honoꝛibꝰ / digni
tatibꝰ ſecularibꝰ ipſius ciuitatis /habẽt etiã caſtellanias
ptãtẽ / rectoꝛias /tã in caſtris ciuitatis qᷓ; ĩ ipſa ciuitate ⁊
ic hñt ex ciuitate honoꝛes ⁊ vtilitates et pecunias ꝓ ſe -
ſuis cuiꝰ cã nec ĩmerito vt cũ ſi gaudẽt honoꝛibꝰciuitat/
ſuppoꝛtẽt onera:vt in regula rõni congruit.⁊ in regka qꝗᷣ
ſentit onus ſẽtire dʒ cõmodũ ⁊ ecõtra de re iudi.li.vj.ita
ꝙ videt᷑ pontificio ⁊ ꝑq; plures leges imꝑatoꝝ de eqᷣtate
et rõne ſacerdotes ab om̃i munere ⁊ cenſu pᷣterqᷓ; a cenſu
reali vt.S. cſſe immunes: ncq; obſtat ꝙ aliquando per ali⸗
quos imperatoꝛes aliter videatur ꝓuiſum in exactioni⸗
bus ad pias et vtiles cauſas in.l.ad inſtructiones:⁊ in. I.
nemincm. C. de ſacroſanc.eccle.nam neq; imperatoꝛes
habuerunt facultatem in his diſponendi nec leges ha⸗
bent locum/nec in aliquo iudicio:vt.S.ſunt admittende
quia ius ciuile intendit ſeruare ciuilem ſocietatem non
curans de vtuitate anime et ius canonicum pꝛincipali⸗
ter curat de ſaluationce aĩe.vt in. c.vt aĩaꝝ.de cõſti.li.vj.x
ibi ꝑ do eſt glo oꝛdinaria in.c.cũ ↄtingat.de iure iu id eo

lʒ ius ciuile ꝓpter ſocietatẽ ⁊ publicãvtilitatẽ ꝑmitteret

vſuras dãdas ⁊ pᷣſcriptionẽ cuz mala fide ius canonicũ

dð tẽd t ad finẽ dei magis qᷓ ad ſocietatẽ ⁊ vtilitatẽ ho⸗ us ad ge
ait quicũq; igitur aliter ſcripturã intelligit q;ᷓ ſenſus ſpi⸗

mimnũ iſta ⁊ ſimilia excluſit ⁊ repꝛobauit ⁊ noluit vt ĩ his
ll.impꝑatoꝛũ locũ haberẽt/a in locis pᷣalleg.⁊ in.c.nõ licz
impatoꝛi.x.diſt.vbi lr̃a ait.non lʒ ĩperatoꝛi:vel cui pie⸗
tatẽ cuſtodiẽti aliqᷣd ↄ diuina maãdata pᷣſumere nec qcq;
qð euãgelicis vel ꝓpheticis aut apłicis regulis obuiet
agere hoc in.c. lege imꝑatoꝛũ ⁊ in.c ↄſtitutiones ct in.c.

imperiũ.⁊ quaſi ꝑ to.ea diſt.hoc idẽ.in.c nulli fas.ct ĩ. c.

violatoꝛes.xxv.q.j.et q̃ſi ꝑ to.hoc idẽ.in·c.eccłia ſancte
marie.in.c.q̃ in eccłiarũ de ↄſti.⁊ in.c.ſane.xv.q·iij.in · S·
ſed ſicut. vbi lr̃ᷣa ait. Sed ſicut circa huius opis initiũ pᷣ⸗
miſſũ eſt totis legibꝰ imꝑatoꝛũ in eccłiaſticis negocijs
vtendũ cſt quotiẽs ſacris canonibꝰ obuiare nõ inueniũ⸗
tur.hoc idẽ grego.naʒãʒenus ſcripſit imꝑatoꝛibꝰ cõſtan
tinopolitañ.qð trãſlatũ eſt in.c.ſuſcipitis.x.diſt. vbi lr̃a
ait:ſuſcipitis ne libertatẽ vᷣbi libẽter accipitis qð lex dei
ſacerdotali vos ſubijcit ptãti atq; iſtis tribunalibꝰ ſub⸗
dit. dedit enim vobis ptatem / dedit et pꝛincipatũ multo
pfectioꝛem pꝛincipatibꝰ vr̃is / aut nunqd iuſtũ vobis vi⸗
detur ſi cedat ſpũs carni:ſi a terrenis celeſtes ſuperent᷑.⁊
ſi diuinis pferant̃ humana:ecce ꝙ oſtitutiones pꝛincipũ
eccłiaſticis.ll.poſtponẽde ſunt.vbi aũt euãgelicis et ca⸗
nonicis decretis nõ obuiauerũt omi reuerẽtia digne ha⸗
beant᷑.ita ꝙ clare deciſum eſt de iure diuino et pontificio
impatoꝛes ⁊ dños tẽpoꝛales ꝑ ſuas.ll.nõ poſſe venire cõ
tra libertatẽ eccłiaſticã/nec aliquid directe aut ĩdirecte
poſſe diſponere in pᷣiudiciũ eccłiarũ ⁊ clericoꝝ nec oꝛdi⸗
narie ĩmo non ſolũ in ſpũalibꝰ:ſed etiã in alijs eccłiaſti⸗
cis tpᷣalibꝰ.ll ĩpatoꝝ nõ recipiunt᷑ in foꝛo eccłiaſtico niſi
in ſubſidiũ qñ canonica decreta deficiũt.vt.S.et in.c.j.de

no ope.nũcia.et in.c.clerici.de iudi:.⁊ in.c.ſuꝑ ſpecula.de

pꝛiuile.⁊ ſunt iura vulga.nã cui dubiũ qð impatoꝛes non
potuerũt ꝓuidere neq; ꝑ ſuas.ll. diſponere vt ꝓuiderũt

tt diſpoſuerunt de tpᷣe oꝛdinãdoꝝ pᷣſbiteroꝝ/⁊ de matri⸗

monijs ↄtrahẽdis per epos vel pꝛeſbiteros ⁊ de multis
alijs eccłiaſticis ⁊ ſpũalibus: cuʒ in his nihil ad eos ſed
ad xpᷣi vicarios ⁊ ſũmos ſacerdotes quibꝰ a deo data eſt

* . — „

poteſtas ꝓuidendi/paſcẽdi ligãdi/t abſoluẽdi: et inter

lepꝛã ⁊ lepꝛam diſcernẽdi:namlʒ videatur in. c. pluresc
in c. pꝛincipales.⁊ in.c. reatina.⁊ in.c. nobis.⁊ quaſi ꝑ to.
lxiij. diſt. qdð in electionibꝰ ⁊ pꝛouiſionibꝰ eccłiarũ ⁊ pla⸗
toꝛum imꝑatoꝛes interuenirẽt hoc erat viſa ⁊ ꝛttenta ti⸗
rannide ⁊ infidelitate ipſoꝝ imꝑatoꝝ: vt maius malum
euitaret᷑.ſcʒ ne eccleſia careret paſtoꝛe ⁊ incideret in ſe iſ⸗
ma cauſa imꝑatoꝝ.ita voluit ſentire ſteph.pontitex in.c.

noſce.⁊ tex. Lc.valẽtinianꝰ.lxiij.diſt.ita ĩtellexit guydo.

in.d.c.reatina. vbi ait ꝙ leo papa quartꝰ fuit natione ro
manus qui fuit multũ timidus ⁊ in graue pᷣiudiciũ eccle
ſie pꝛincipi ſeculari ſe ſubmiſit ⁊ etiã hoc ↄfirmatur in.c.
lectis.lxiij.diſt.vbi ait ꝙ ſteph.tertius natione romanus
bic plus tumuit lapidari cito flexus / q; ſanctꝰ ſtephanus

aomortir bor videtur ſentirc dominicus in pᷣallega.
No

cis Cardinalis ſancti ſixti in.c.j.lxiij.diſt dicit ꝙ da⸗
batur locus laicis vt intereſſent in electionibus ſummi
pontificis nõ ꝙ licitum eſſet ſed ꝓpter pacem et quietem
eccleſie vt ſine ſcãdalo celebꝛaret᷑ electio. Idẽ Cardina

lis in. c. perlecta.ea.diſt. ꝙ requirebat cõſenſus laicoꝝ ad

euitandũ ſcãd alũ coꝝ qui impedire poſſent electionem:
ita ꝙ inpatoꝛes nec directe nec ĩdirecte per ſuas.ll.neq;
ſtatuta poſſunt/nec ſi catholici ſunt/debent cõtra liberta
tem eccleſiarũ t ſacerdotũ earuʒ diſponere ſeu iudicare
imo doctoꝛes volẽtes aliter ſentixe q; eccłia ſentit cano
nes eccleſie ſcindere dicũtur ⁊ vident᷑ ſanctũ blaſphema
re ita btũs damaſcenꝰ papa poſuit ĩ.c.violatoꝛes.xxv.q.
j.vbi lr̃a ait violatoꝛes canonũ volũtarie grauiter a ſetis
patribus iudicãtur/⁊ a ſpũ ſancto inſtin tu cuius ac do⸗
no dicati ſunt dãnantur quoniã blaſphemare ſpiritũ ſen
ctum non incõgrue vidẽtur qui cõtra eoſdẽ ſacros cano
nes nõ neceſſitate cõpulſi ſed libẽter vt pᷣmiſſuʒ eſt aliqᷣd
aut pꝛoterue agunt aut loqui pᷣſumũtur / aut facere volẽ⸗
tibus ſponte conſentiunt.talis enim pꝛeſumptio manife⸗
ſte vnũ genus eſt blaſphemãtiũ ſpm̃ ſanctũ hoc idẽ in.c.
nulli fas.ea.cau.et.q.vbi lr̃a ait.nulli fas ſit ſine ſtatꝰ ſui

periculo:vel diuinas ↄſtitutiones vel apłice ſedis decre

ta temerare:nã vt ait beatus aug.qð traſlatũ eſt in.c.he⸗

rcticus.xxiij.q.iij.hereticus eſt qui alicuiꝰ tpᷣalis cõmo⸗

di et maxime vane gloꝛie pꝛincipatuſq; ſui gratia falſas
ac nouas opiniones vel gignit / vel ſequitur. ⁊ etiã Pau
lus ad gala.quod tranſlatum cſt in.c.hereſis ea.cau⁊ q.

ritus ſancti flagitat q̃ ſcripta licet ab eccleſia non receſſe

rit tñ hereticus appellari põt.itaq; doctoꝛes volẽtes ali

ter interpᷣtari iura diuina et pontificia qᷓ; interpᷣtatum et
deciſum eſt per eccłiꝗ ⁊ nõ vidẽt᷑ ab hereſi multũ diſtare
et multa mala a deo ſperare ⁊ eccłia vt ipſe deus ait per
eʒechie. xiij.c.qui multa mala cõminatur contr a inter
heerames ſeu loquentes de ſcripturis aliter qᷓ; interpꝛe⸗

– Ehis Clerici ſubeunt onera oꝛdinaria ⁊
. patiuntur tranſlationẽ rerum ſua⸗
/rum in fiſcum ꝓpter debitam ceſſat onem.h.d.
668 ¶Vbbo clerici non agnoſcant onera.vt.S.
titu.j. placcet. o.hic in oꝛdinarijs ibi in ſoꝛdidis et ex⸗
traoꝛdinarijs.¶ Item op.ꝙ ſi non ſoluãt non patiantur
tranſlationem:vt᷑ dicta.l.placet. So.dicunt quidã vitra⸗
montani ꝙ pꝛopter ceſſationem indebitam ſcuicet quan⸗
do ſoluere non debebant non patiuntur tranſlationem:
vt in contrario pꝛopter debitaʒ bene patiũtur vt hie.ſed
certe hoc non eſt de intentione tex et ideo dic ꝙ pꝛedia
cccleſie non traſferũtur in fiſcum ⁊ ſi debitum non ſolua⸗
tur vt ibi.ſed pꝛcdia clericoꝛum ſic vt hic.i¶ Item oppo.
ꝙ inter ytalicos et pꝛouinciales non ſit differentia: vt.l.
vnica.i.devſuc.tranſtoꝛ.Solu.aliud in vſu capione:nam
qꝛ ꝓumciales non habẽt in pꝛedijs ſed fiſcus.habent ta⸗
men vtile et ratione dñij directi quod habet ſiſcus ſol⸗
uunt tributum :ſed in ytalicis non habet fiſcus aliquod
dominiũ cuius eetcxtu debeant ſolui tributa ⁊ ideo in
hoc differunt ſed conueniunt in pꝛeſcriptione quia ſicut
pꝛeſcribitur dominio directo italicoꝛum longo tempoꝛe
ita dominio vtili pꝛouincialium. nõ autem intelligas ꝙ
dominio directo quod habet fiſcus in pꝛedijs pꝛouin⸗

cialibus longo tempoꝛe pꝛeſcribatur. ¶ Item oppo. ad

idem de · S. per traditionem. inſtitu. de rerum di. Solu.
q;dtum dominij tranſlationem equiparantur non in tribu
tis: vt hic. ¶ Item oppo. ꝙ omnes ſoluant tributa:

6S

=
—.

in⸗
40
bbu

B 4 iſe . 7 „ , ℳ☛— L
De Epiſcopis et clericis Fo. XV
vt ..ſine cen. vel reli. So.lla determinatur per iſtaʒ. ar.·· quo per Jo.and. dicto.c.j.goffre.in c.ante.per illũ tex:
vt gradati · S.ſʒ ſi lege.ff.de mu.⁊ hono.⁊.l.j.jde ĩ offi.do.
Item op.ꝙ nulla onera ſubeãt clerici:vt in aut᷑.itẽ nul⸗

la. So.illud iure nouo.

dic ad cuidentiã ꝙ aut eſt officialis ⁊ debuoꝛ et loquitur
pꝛima pars legis vſq; ibi.ſi vero. aut eſt officialis et non

debitoꝛ ⁊ vult ingredi palam:⁊ loqtur ſcdᷣa pars vſq; ad
verſi.ꝙ ſi clandeſtinas:aut eſt officialis ⁊ non debitoꝛ et

vult ĩgredi clam ⁊ loquit᷑ tertia pars in fi. aut eſt debitoꝛ
ſed nõ officialis: quia finitũ eſt eiꝰ officiũ ⁊ ille caſus nõ

eſt hic. Scd ·e.quiſquis.⁊ hec lex bꝛeuiter hoc intẽdit ꝙ

officialis ⁊ debitoꝛ non clericatur palam nõ clam.h.d.
¶ Querit glo. que ſit iſta pena ⁊ dicit ꝙ eſt realis et ꝑſo⸗
nalis ⁊ ꝓbat ꝙ bona ꝑdat:ar.a minoꝛi qꝛ ſi punitur in fa

cultatibus vbi in eccleſia dimittit᷑: vt in fi.l.multo foꝛtiꝰ

vbi ad eccleſiam retrahit᷑: vt hic in pꝛin. Sed non videt᷑

bona argumẽtatio:qꝛ cum in pꝛima parte reuocct᷑ ad cu⸗

riã:vt ei ſeruiat nõ debet puari bonis:ſed in vltimo caſu

huius legis nõ reducit᷑ ad curiã ⁊ ideo nimirũ ſibona ꝑ⸗

dit.⁊ ideo nõ videtur glo.bene dicere niſi arguas ſic. Si

ꝑdit bona vbi nõ eſt debitoꝛ vt in fine.l.multo foꝛtiꝰ vbi

erat debitoꝛ: vt in pn.⁊ ita ꝓcedat glo. ¶ Sin vo.¶ Hic
erat officialis ⁊ nõ debitoꝛ.⁊hũc vᷣ.dicit gl coꝛrigi ꝑ aut᷑.
¶ Op· ꝙ hec lex male dicat / nõ diſtinguedo iter officia⸗
les g̊ legẽ quiſquis.j.c.So.vt gl Vel meliꝰ dic ꝙ aut eſt

officialis ⁊ debitoꝛ ⁊ tunc nulla eſt differẽtia inter pꝛimi⸗
pilariũ ⁊ aliũ:idem ſi erat officialis ⁊ nõ debitoꝛ.et ſerua

hãc legẽ. Aut non eſt officialis ſed debitoꝛ ⁊ tũc eſt diffe⸗

ricali / vel. l.nõ diſtinguemꝰ. S. ſacerdotio.ff.de arbi.⁊ pᷣſ⸗
biter poteſt eſſe tutoꝛ: vt. eo.aut᷑.pꝛeſbiteros.quomodo
ergo hoc dicit hec lex.et ideo dicunt vltramõtani/ꝙ aut
qjuis habʒ officiũ pꝛiuatũ ⁊ vult aſſumere publicũ:vt cle
Officium ricatũ ⁊ poteſt:vt dic·S· ſacerdotio/aut habẽs publicũ.ſ.
ublicum clericatũ vult aſſumere pꝛiuatũ ⁊ poteſt:vt dicta aut᷑.pᷣſ⸗
Pis an ad biteros.aut habens pꝛiuatũ vult ſumere aliud pꝛiuatũ ⁊
aliud pu⸗ poteſt vt eſſe ꝓcuratoꝛ ⁊ negocioꝝ geſtoꝛ.aut habẽs pu⸗
blicũ poſ⸗ bneumn vult aſſumere aliud publicũ oĩno ⁊ habʒ locũ iſtas
ſu cõpelli.lex:qꝛ aut erat officialis ⁊ debitoꝛ ⁊ nõ poteſt.aut officia⸗
lis ⁊ nõ debitoꝛ ⁊ põt palam ſᷣm hanc legem:hodie non
indiſtincte p aut᷑.hic poſitam:ſed vᷣm eos poteſt hodie ſi⸗
cut ⁊ olim: nõ eſt oꝛiginaliter aſtrictꝰ curie.idẽ ſi erat

aſtrictus ⁊ geſſerat officiũ pium vt ſeruire poteſtati⁊ iun

dicibus in cauſa:vt ipſi colligũt ex pꝛincipio aut᷑.als nõ
vt ĩ aut᷑.clã vo ĩgredi nõ põt nec olim nec hodie Ja.but.
Add tio Officiales publici ad ſacros ꝓmoueri
ltio. nõ poſſunt in.c.aliquãtos.lj.diſt.de quo
plene per panoꝛ. ⁊ alios in.c.j.de obliga.ad ratio.oꝛdinã.
vel nõ.nec obſtat.ca.puenit.lxxxvj.diſt.ã dicẽdũ eſt ꝓ

reſolutione ꝙ qñq; aliquis eſt obligatꝰ ad ratiocinia ali⸗

cuius pꝛiuate ꝑſone ⁊ durat in officio et nõ põt ꝓmoueri
iſto caſu eo exiſtẽte in tali officio.xxj.q.iij.c.j.⁊ ne cleri.

vł mo. c.j.⁊.ij. ex. Si aũt aliqs ſit adminiſtratoꝛ miſero⸗
bilis pſone vlł eccłiaſtice põt ꝓmoueri:vt in.d.c.puenit.

⁊z hoc fuit volũtarie ſiue ex neceſſitate qꝛ pꝑppetuo ad gerẽ
dam adminiſtrationè eſt aſtrictꝰ.tũc in iſto caſu ob oꝛdi⸗
nibus repellit᷑.liij.diſt.legere.liiij.diſt.quicũq;. Si vero
aliqs exercet admiſtrationẽ publicã: vt in hac.l.tũc nõ
põt ꝓmoueri ante redditã admiſtrationẽ: vt hic. Si vᷣo
adminiſtratio eſt pᷣuata ⁊ tpᷣe ꝓmotiõis cõuenit᷑ de dolo
vel ꝑfidia cõmiſſis /tunc eſt dicendũ talẽ nõ ꝓmouendũ
anteqᷓ; rõnẽ reddat.lxxxj.diſt.c.tantũ.xxiij.diſt.c.illud.
ita eſt ĩtelligẽd a.l.reũ .-ide ꝓcura.niſi ↄueniret᷑ de culpa

tm̃:qꝛ tũc pot ꝓmoueri nõ obſtãte reclamatione credito

ris lʒz hoſt. ala.⁊ guillermꝰ naʒã. dixerint pᷣfatã noſtrã di⸗
ſtinctionẽ eſſe ꝓlixã ⁊ ĩualidã adeo ꝑ iſtã legẽ officialis.
et.l. diſt. ꝓ to.⁊ ar.l.iij.de offi.pᷣſi.ffet.l.de pᷣcio.de publi.
ff. ind iſtincte adminiſtratoꝛes nõ poſſe ꝓmoueri ad oꝛdi

nes:ſalua tñ ipſoꝝ alani ⁊ guillermi pacenr̃am dictã di⸗
ſtinctionẽ hic nõ eſſe tollẽdã:ſed tenèdã ar.no. in.c.eccle
ſia.le.ij. ᷣm panoꝛ.in.d.c.j.in.ij.col.de obli.ad ratioci.qð

facit ad q̃ſtionẽ de laico conuento coꝛa iudice ſeculari qͥ

poſt ea factꝰ ẽ clericꝰ an poſſit dãnari a iudice ſeculari de

BGlo. intelligit ꝙ lex ſit coꝛ⸗
7. N Fficiales.cta in vno mẽbꝛo. vltra⸗
montani variãt legẽ ab aut.vt nõ coꝛrigat᷑ lex
Eet dicunt ꝙ lex loquit᷑ in officiali ſimplici non
aſtricto curie oꝛiginaliter ⁊ ſic nõ coꝛrigit.l.codicis.Et

ex de reſcrip.de quo per Bart.in.l.j.ff.de penis.⁊ in iſto
paſſu varie reperiuntur opiniones.Et finaliter tamẽ eſt

concludendũ ꝙ ſi laicus fuerit litem conteſtatus cũ non

pꝛodeſt ſibi foꝛi mutatio.vt no ĩ.l.quedãa puella.⁊x ibiper
bar. Alex. ⁊c ia. ff. de iuri.om.iudi.⁊ in.l.hi tñ.de accuſa.ff.

⁊ in·l.ſi quis poſtea q;. ff.de iud.Si vero non eſt lis con⸗
teſtata ⁊ mutat in fraudem tũc nõ pꝛoderit ſibi mutatio

foꝛi. vt in.l.f.j.de his qui ſibi moꝛ.ↄſciue.in.l.fl.de re mi

II.

li ff. aut ſine fraude ⁊ tuncvtetur pꝛiuilegio cleri.nec con

dẽnabitur a iudice ſeculari ⁊c̃.de qua queſtiõe.vide ple⸗
ninus per panoꝛ. de oblig. ad ratioci.iij.col.⁊ per legittas

in locis pꝛeallegatis.

8

Fmontani intelligunt aut᷑.in eo qui oꝛiginaliter

SEE Hec aut. fm glo. coꝛrigit. l. co
K Ed ne;. eg mn g in vero. Senl vltra

r Aerat aſtrictus curie:alegem intelligunt quãdo

erat ſimiplex officialis nõ oꝛigialuer aſtrictus curie ⁊ ſic
cũ diuerſis caſibus loquatur noncoꝛrigeret᷑ lex codicis.
⁊ hec aut᷑.bꝛeuiter hoc intendit. Hodie officialis curia⸗

lis non clericatur niſi pꝛobatus.h.pꝛimo.Et ſi apoſtata

uerit reducitur ad curiã:idẽ in monacho non curialihoc

dicit:pone ergo caſum ſᷣm glo.

¶ Ex tex.·clero iniuria fiat. Ex hoc colligũt vltramon

tani ꝙ ſi gerebat officium perinde poſſit clericari quaſi

erx hoc nulla ĩiuria flat clericis ( SFoꝛſitã vitã nõ dicas ꝙ
fiat monachus ſed vitam monaſtichã ducit. ¶ Sed qũ o0
põt quartã partẽ bonoꝝ habere ſi eſt monachꝰ ↄtra aut᷑.

ingreſſi.Reſpondeo hic non eſt monachus licet monaſti

chã vitam ducat:⁊ ideo poteſt habere pꝛopꝛium.
¶ (Sed ſi poſt.¶ Sed quo reuocat᷑ iſte ad euriã ꝓpiĩ deli

ctum ⁊ ſic ad honoꝛẽ᷑. Reſpõſio reuocat᷑ ad onus non au Apoſtata

oꝛ ⁊ tuc eſt? tem ad honoꝛes quia nunq; habebit honoꝛem in curia: ĩ monaſte
rẽtia:vt in ↄᷣrio.¶ Sed nonnc exiſtens in officio põt cle⸗

ſed onera ſubibit ⁊ ita ꝓbat.l.ne quis.j de decur.hinc eſt rio redu⸗
ꝙ ſi fratres reducũt apoſtatã in oꝛdine reducũt eũ vt ha ctꝰ ꝑpetuo
beat onera ſicut alij fratres.nõ aũt honoꝛẽ habet ꝑpetuo eſt puatꝰ

¶COp.ꝙ ſi fugit non reducat᷑ ad curiã:ſed ad aliud mo⸗

honoꝛe ſʒ

naſteriũ.vt in aut᷑.de ſan.epi ·S/ſi monachus.So.vt glo.nõ onere.

AVel melius dic ſᷣm vltramontanos ꝙ aut fugit ⁊ duxit

vxoꝛẽ ⁊ reuocatur ad curiã.vt hic aut fugit ſed non du⸗

cit vxoꝛem/a tunc in aliud monaſteriũ mittitur vt in con
trario. Jacob. H

Ato. h. d. ¶Quidã intelligũt hanc.l. ita ſtricte ꝙ

pter delictũ in quo qͥs pꝛocedit ad actũ ⁊ non conſuma⸗
uit:qꝛ non potuit ꝙ puniatur ꝓ delicto conſumato.
¶ Ex tex.dicam i.in monachã ſᷣm quoſdam nã alie in
dute de albo non ſunt monache: ſed dicunt᷑ ſacratiſſime
virgines:idem tñ ĩvtraq; vt hic.hic ſunt due glo.que di⸗
cunt idẽ.Scðda fuit antiq̃ ⁊ qꝛ erat bꝛeuis ⁊ obicura fuit
facta pᷣma que eſt noua ⁊ clarioꝛ. ¶ Ad declarationẽve⸗
teris op.de.l.cogitationis.ff de peni.So.vt gloſ.⁊ ⁊ ple⸗
nẽ j.dicã.ſ Itẽ op.ꝙ etiã ſi deueniat ad actũ ⁊ non cõſu⸗
mauit ꝙ non puniat᷑.vt.l.j.in fi.ff. ꝙ quiſq; iur. Sol.ſᷣm
vltramont anos hic loquitur in atrocioꝛibꝰ delictis:lex
cõtraria ĩ leuioꝛibꝰ.ſed vltramontani ſoluũt ſic ꝙ aut cri
men eſt tale de quo non poteſt criminaliter agi ⁊ non ha⸗
bet pꝛo cõſummatovt in ↄꝛio:aut ex delicto poteſt crimi
naliter agi ⁊ tũc habet᷑ ꝓ cõſumatovt hic.(¶ Itẽ op.ꝙ eti
am in atrocioꝛibus non puniat᷑.vt.l.qͥ falſam.ff.ad.l.coꝛ.
de fal.So.ibi nõ ↄſumauitqꝛ noluit:hic aut᷑.qꝛ nõ potuit.
Itẽ op.ꝙ ctiã in atrocioꝛibus ꝓcedens ad actũ nõ po
niat᷑.vt.l.vulgaris ·S.·qui furadi.ff.de fur.So.aut eſt deli
ctũ qð non poteſt criminaliter tractari ⁊ puniri ⁊ nõ ha⸗
bet᷑ ꝓↄſumato.vt.l.j.ĩ fi.ff.qð qͥſq; iur.aut põt tractari

crimĩałr ⁊ tũc aut agit᷑ ciuilit᷑ ⁊ nõ punit᷑ ꝓꝑ ↄſumato deli

cto.vt dic.l.vulga ·S·qͥ furãdi.ff. de furtꝭ.aut agit᷑ crimi⸗
nalit᷑ ⁊ punit᷑ ꝓ ↄſumato ⁊ ita loqᷣt᷑ hec lex.( Itẽ op.del.
int oẽs · S. recte.ff.de furt.So.ſᷣʒ vltramõtanos aut ĩ ↄſu

mãdo ĩteruenit ipedimẽtũ iur ⁊ ñ punit᷑ vt ibi:aut ipedi

mẽtũ fetĩ/⁊ punit᷑vt h:qð nõ eſtveꝝ qꝛ ĩmo ĩpedimẽtũ fa

= . Qui cogitat ⁊ agit ?⁊ de
J quis no n. lictum non conſumauit
auia non potuit punitur pꝛo delicto conſũma⸗

loquat᷑ ſolũ invirginibus deo dedicatis. Alij intelligunr
in omni genere delicti vt hec lex faciat regulã ꝙ qlibet ꝓ

cti⁊ iurj eqpant᷑.vt.l.j.ĩ fl.ff.qð qͥſq; iur.⁊ iõ dic ꝙ ĩ.l.ꝰv ⸗

ria non delinquit:qꝛ cum furtum requirat doluʒ ⁊ ibi ceſ

ſabat dolus ergo ⁊ furtum:ergo nimirum ſi non punitux

c ij

vt hic delinquit ergo punitur. Itẽ op.ꝙ non puniatur
pꝛo delicto conſumato ſed er̃oꝛdinarie arbitrio iudicis.
vnde dicitur obſtare.l.j.de extraoꝛ.cri.So.ſᷣm vltramõ⸗
tanos aut venit ad actum verbi tantum ⁊ non punitur ꝓ
cõſummato. vt in contrario: aut ad actum factiꝛ tũc ſic.
yt hic:ſed certe ipſi male dicũt ꝙ etiã ſi peruenit ad actũ
facti non punitur pꝛo cõſummato.vt.l.iij.de ſerui.fugi.et
l.ſi quid aliquid.ff.de penis.⁊ ideo pꝛidie dicebã ꝙ nos
habemus ſtatutum ꝙ qui poꝛtauerit tale quid extra ter⸗
ritoꝛium noſtrũ:puniatur in tanta pena. Modo quedam
poꝛtabant non tamen adhuc erat extra territoꝛium nr̃m
querebatur an deberet puniri? ego dicebam ꝙ non qꝛ ſta
tutum loquitur ĩ eo qui poꝛtauit extra territoꝛiuʒ at iſte
non poꝛtauit ſed poꝛtabat ergo ⁊c᷑. Et ideo dic ꝙ aut qͥs
peruenit ad actum pꝛoximum vt quia gladium daret
ſtatim homini pꝛeſenti ſed non potuit ꝑficere ⁊ tunc pu⸗
nitur ꝓ conſũmato.vt.l.is qui cũjde ſicaræ hic: aut ꝑ⸗
uenit ad actum remotum vt eſt in contrario nolebat ire
a barbaros qui longa via diſtant tunc non punitur pꝛo
delicto cõſũmato:quia poteſt eẽ ſpes penitẽdi/quod nõ
eſt quando ad actũ ꝓximum venit.ſ Itẽ op.de l.ea qui
dẽqᷣ/ſi mã.fue.ali.vbi inchoaui ⁊ feci quantũ potui⁊ nõ
punioꝛ. So. p̃m vltramõtanos ibi interuenit ipedimẽtũ
iuris quod nil eſt æ ideo dic ꝙ ibi loquitur in pena cõuẽ
tionali hic in legali:⁊ eſt ratio differẽtie: qꝛ pene legales
non expectant iuris effectum.cũ imponãtur pꝛopter deli
cta que effectũ iuris ſpectare non pñt ⁊ ideo ſufficit de fa
cto facere quod poteſt:ſed conuentionales pene irrogãt᷑
pꝛopter efficaciâ iuris ⁊ non pꝛopter merũ factũ / dic tñ ĩ
penis conuentionalibus ꝙ aut ſunt oꝛdinate ꝙ pꝛopter
ius cõmitti pñt ⁊ ex mero facto nõ cõmittũtur.vt dicta
l.ea quidẽ.aut non poſſunt pꝛopter ius cõmitti ⁊ tunc ꝓ⸗

pter factum cõmittãtur.vt l.ſtipulatio S· id quoq;. ff.de

verb.obl.⁊ ſic eſt argumẽtũ ꝙ ſi liberaui debitoꝛẽ ꝑ acce
ptilationẽ ⁊ pꝛomiſi penã ſi amplius peterem commuta
tur pena etiã ſi de facto vel de iure penã petere non poſſũ
¶ Itẽ op ꝙ etiã de delicto cõſũmato non puniar.vt.l.cer
tũ.ff. de fur. So.ibi actus non erat oꝛdinatꝰ ad illud deli
ctũ lʒ ex ↄña ſit commiſſuʒ.vñ ſufficit ſi puniat᷑ de illo ad
quod pꝛincipaliter intendebat. ¶ Et vt hec materia ple⸗
ne liqueat diſtingue ſic:qꝛ aliqũñ quando cogitat quis de

linquere ⁊ delinquit aliud q; cogitauit: aliquando delin

quit plus qᷓ; cogitauit:aliqũ delĩquit minus q; cogitauit
ſi delin quit alið qᷓ; cogitauit / punitur:ne actus delicti re
maneat unpunitꝰ.vt.l.eum qui non certe.S.ſi ĩiuria.ff.de
iniurijs:ſi delinquit in plus qᷓ; cogitauit⁊ tunc punit᷑ ᷣm
qðò cogitauit ⁊ non in plꝰ.vt.l.etiã apud ·S.ſi qͥs virginẽ.
ff. de mniurijs.⁊ in dicta.l.eũ quiS. fl.ſi deliqui in minus
qᷓ; cogitaui modo iſta materia nr̃a in qua dic ꝙ quidam
cogitant tantũ ⁊ in cogitatione nõ perſeuerãt/⁊ iſti non
habent penã quo ad mũdũ qꝛ pꝛobari non põt ⁊ delicta
non debent are obari I-Erer ſoepeoharto immo
eſt meritum expellere cogitationẽ / aliqñ in cogitatione
perdurat ⁊ tunc ſᷣm glo.committitur veniale peccatum.
¶ Sed theologi dicũt ꝙ aut ſtat in moꝛoſa cogitatiõe cũ
delectatione ⁊ cõtrahitur moꝛtale:aut non in moꝛoſa co⸗
gitatione ⁊ contrahiturveniale aut interuenit conſenſus
⁊ tranſit etiã in moꝛtale:ſed ſi dubitat conſentiat vel nõ
quia ipſemet neſcit ſi facere poſſet: ⁊ hoc caſu eſt dubi⸗
um apõ theologos/aliquãdo cogito ⁊ ago⁊ delictũ per⸗
ficio ⁊ tũc regulariter punioꝛ ⁊ regulariter non habet lo⸗
cũ penitentia.vt.l.qui ea mẽte.ff.de fur.fallit ĩ aut.nouo
iure . de pena iu.⁊ eſt ſpeciale vbicunq; reperias ꝙ ad⸗
mittat᷑ penitẽtia coſumato delicto / aut nec cogitaui nec
egi ⁊ regulariter non punioꝛ fallit in crimine maieſtatis
qꝛ iure pꝛeſumptione pꝛeſumitur filiꝰ delinquere. vt.l.qͥs
.ad.l.iułma.aut cogitaui ⁊ actũ pꝛoceſſi:ſed non cõſu⸗
maui:⁊ tunc aut quia nolui ⁊ non punioꝛ.vt.l.qui falſam.
ff. ad.l.coꝛneliã de ſicca.ſi qꝛ nõ potui reiecta opi. vltra⸗
montanoꝝ dic ꝙ aut eſt de leuioꝛibus ⁊ nõ punioꝛ.vt.l.j.
ff. quiſq; iur. aut de grauioꝛibus ⁊ tunc aut deueni ad
actum verbi ⁊ nõ punioꝛ ꝓ conſumato. vt.l.ij.de extraoꝛ.
cri aut deueni ad actũ facti ⁊ tunc aut ad ꝓximũ ⁊ puni⸗
oꝛ ꝓ ↄſumato vt hic.⁊.l.is qui.ad l coꝛneli.de ſicca.ſi ad
remotũ nõ punioꝛ ꝓ ↄſumato: ſʒ exoꝛdinarie vt.l.iij. de
ſerui fu.⁊.l.ſi qͥ aliquid ff.de penis.hoc ſi agit᷑ criminali
ter ſed ſi agitur vt ciuiliter/non punitur pꝛo conſumato.
vt.l. vulgaris·S· qui furti.ff. de furtis.⁊ hec in penis le⸗

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

galibus. in conuentionalibus dic ꝙ regulariter pena in

telligitur redacta ad ius ⁊ pꝛopter merũ factũ no cõmit⸗

titur.vt.l.ea quidẽ .jſi man. ita fu. alie.ſed ſi conſtat ꝙ eſt

redacta ad meruʒ factũ / vel pꝛopter ius cõmitti non põt

tunc pꝛopter meruʒ factũ cõmittit᷑.vt.l. ſtipul atio · 5· hi qͥ

q;.ff. de verbo.ob. ⁊ hoc ſufficiat de materia iſta.

¶ In glo. q incipit / ita ibi iuris efficaciã.quod eſt vbicũ
qʒ tractet᷑ de pena legali.¶ In eadẽ gl. ibi ac ſi deſiderat
⁊ hoc eſt regulare vbicũq; tractat᷑ de pena cõuentionali.
Add tio Ad hanc.l.dicas ſᷣm lecturã verioꝛem.
UleID. ꝙ ſi aliquis virginem ſanctimonialem
deo dicatã cauſa matrimonij raperevoluerit ⁊ ad actus
exterioꝛes appꝛopinquauerit vt puta qꝛ iuit ad monaſte

rium ⁊ fregit hoſtium tñ non rapuit:dic tamen per hãc.l.

6 pena capitis puniendus eſt ᷣm Cy.hic. Alia lectura et
ecunda eſt vera. Nolebã cum aliqua matrimoniũ göᷣhere

vt pꝛius tamẽ mihi traderetur ad tentandũ ⁊ ſi mihi pla

ceret ſecum contraherẽ/ſi iſto modo eã attẽtauero ꝑ hãc

l.ſũ decapitandus.Tertia lectura ⁊ vera eſt volebã cum
gliqua contrahere matrimoniũ rapui eã cauſa matrimo
nij contrahendi dico E per hanc.l.venio puniẽdus qꝛ qᷓ;
uis matrimoniũ non ſit
tus.vt hic ⁊ in.l.raptoꝛes.de rap.j.⁊ to.ti.de rap.ex.⁊ i.l.
raptoꝛes.·j· iſto ti. Hec obſtat ꝙ aliqvolebant dicere ꝙ cã
matrimonij non eſt permiſſũ aliquã attẽtare:ergo matri

pꝛohibitũ eſt tñ raptus pꝛohibi⸗

moniũ eſt pꝛohibitũ quod eſt abſurdũ.vt.in.l.j.ſolu.ma⸗

tri ff pꝛeterea ſi eſt pꝛohibitũ attẽtare virgines: ergo eſt

ꝑmiſſũ attẽtare coꝛruptas dic ꝙ nõ ſequitur. vt dicã.·.l.
penul.jiſto ti. de quo ĩ.l.verũ.⁊ guil.de cu. ff. de fur. vnde
dicas ꝙ non licet attentare cauſa matrimonij incipiẽdo

a puella ſed a parentibus ſecus:⁊ hoc ne puella iungatur

cum alio qᷓ; parentes velint: hoc tamen de conſuetudine
in ciuitate neapoli non obſeruatur:licet tñ in Franciam

pari.acĩ parlamẽto Burdegaloꝝ ałs fuerit obſeruatũ
Et licet dicatur hic ꝙ puniat᷑ affectus ĩ atrocioꝛibꝰ vbi

non fuerit ſecutus effectꝰ de quo per bal pleniſſime ĩ legi
bus in glo.magna hic alle.tñ docet ſpecu.in ti.de accuſa.
G. j. vᷣſi.quid ſit pꝛimo ꝙ omnibus.ll.de mundo diſponẽ
tibus ꝙ ex ſolo conatu quis puniatur derogatũ eſt ꝑ ge⸗
neralem cõſuetu.qð dictum eſt perpetuo tenẽdum mẽti
ſ̃m Ange.⁊ Pau.de caſtr.in.l.j·S.fina.et ibi Ja.ff. qued
quiſq; iur. Reſtringe tamen pꝛedicta locum non habe
re in crimine leſe maieſtatis/⁊ patrie expugnate vel per⸗
turbationis ſtatus.vt ĩ.l.qſq̃s.⁊ ibi Ange.j.de ſica.qꝛ in

illis caſibus puniret᷑ conatus:non obſtante gñali ↄſuetu
dine quã ſupꝛa retulimꝰ ⁊ ad illud dictũ ſpecu.vide bar.
in.l.j.S·diuus.⁊ in.l.fi.ff.de ſicca.⁊ in dicta.l.is qui cum

telo.⁊ in alijs.ll.per Alex.alle in dicta.l.j.ff. quod quiſq;
iur.⁊ iſta notes.⁊ ałas iſtud dictũ notanduʒ ⁊ peculiare

retuli Andegauis dũ legebã titulum quod quiq; iur. in
aliuz ſtat. ff. Et ad iſtãꝗ.l.vide pleniſſime bal. hic:⁊ eſt ca
noni. hec.l.in ca.ſi quis.de peni.diſt.j.⁊ ad materiam hu⸗

ius.l.vide ca.cogitationis de pe. diſt.j.⁊ vide Bal.hic qͥ

dicit ꝙ pena huiꝰ.l.non haberet locũ ſi per ſtatutuʒ deli⸗

ctũ iſtud puniretur:qꝛ tunc non habet locuʒ pena ſtatuti
niſi realiter crimen fuerit perpetratũ ide panoꝛ. in.c. iter
Ii.extra de purgatione canonic.
Keſbt itero Hi clerici ⁊ eoꝛum ho⸗
6 S:ſtiarij excuſantur a mu⸗
H, A. neribus perſonalibus. h. d. .
Ad d iti 0 lec lex pꝛeſbiteri eſt canoniſata in ca.
D. quia:verſi.pꝛeſbiteri.v.q.vj.⁊ in ca.pꝛe⸗
ſbiteri. ea.cau.⁊.q.⁊ notabis in hac.l.ꝙ pꝛeſbiteri vacillã
tes in teſtimonio non ſunt toꝛquendi ⁊ de hoc in dicto.c.
pꝛeſbiteri. Item nota ꝙ in teſtimonio vacillan.poſſunt ⁊ Teſtimo⸗
debent pꝛo veritate eruenda toꝛqueri:⁊ quando teſtis va niij falſi ſi⸗
cillat debet notarius de mandato iudicis ſcribere quo⸗ gna.
modo titubat trepidat pallet mutat coloꝛem in facie que
omnia ſunt ſigna falſi teſtimonij. de quo per ĩno. in.c.q̊⸗
niam extra de pꝛoba. ⁊ hec ſunt in arbitrio iudicis.l.de
minoꝛe· S. toꝛmenta.ff.de queſtio. Item nota ꝙ parti da⸗

tur actio ad intereſſe contra teſtem que falſo depoſuit

adeo ꝙ non ſolum ille eſt falſus teſtis qui falſum depo⸗
nit:ſed ⁊ ille qui verum ſupumit.i.tacet veritatem quod
eſt valde notandum ſᷣm Bald.poſt Bar. hic dicen.iſtud
eſſc notandum contra teſtes ⁊ notarios ⁊c.et quando in
terminis huius.l. ratione dignitatis veniat aliquis plꝰ
puniendus qᷓ; alius vide text. gloſ. in verboſeueriſſimis.

— — — — —. —N

et ibi pleniſſime per bal.S.de ſumma trini.et fid catho.et

iunge hic autenticã ſequeñ pꝛeſbiteri vide ad pꝛedicta.

cij.de criminefal.ex.⁊ ibi vide panoꝛ poſt inno.in.j.⁊.iij.
nota.vbi dicit ꝙ quando aliquis aſſumpſit officium teſti
ficandi:vel als tenetur ex officio debet dicere veritatem
ałs autẽ tacere veritatem non eſt peccatum ⁊ ſic nõ eſſe⸗
mus in termĩs huiꝰ legis.de quo vide in.c.ne quis. xxij.

q.ij. de quo per inno.in dicto. c.j.de crimine falſi.quod

eſt valde notandum m bal.hic idem bal.in.l.vbi exigit᷑
5§· dolo ff. de eden. Idem bar.⁊ ibi glo.in aut᷑.de teſti.col.
ij.vnum tamen rogo notes in ꝑpetuum pꝛo defenſione

iſtoꝛum ruſticoꝛum deponentium falſum ꝙ ruſticus de⸗

ponens falſum teſtimonium nõ debet puniri de falſo niſi
appareat ꝙꝓ de malignitate falſuʒ depoſuiſſet: quia pꝛeſu
mitur potius ex ſimplicitate dixiſſe ꝓpterea debet mul⸗

tum iudex aduertere.ita notat ang.in·S.et licet.in auten⸗

tico.de teſt.colla.iij.colũ.vij.per io.and.in.c.cuʒ ioãnes

heremita.ex.de fi.inſtru.⁊ hec intelligas ꝓcedere in iſtis

ruſticis quadratis et ſimplicibꝰ: ſecus autem in ruſticis
ſagacibus ⁊ malicioſismam quidã ſunt ſagaces ſᷣm glo.
Rurgpraretn de ruſticis.ff.de excuſa.tuto et alibi di⸗
citur ꝙ ruſtici ſunt foꝛtes ad tenendũ:vt nõ.in ·S.·fl.et ib
bar.in aut᷑.de inſtru.cautel.⁊ fide.col.vj.de quo per iaſo.
in.l.ſi quis id qð.de iur.om iudi.ff. per bal in l.venia.de
in ius vocan·j·

Epiſcopus nolẽs vel ĩuitus
B NEc honoꝛe. teſti cat ho dicit Jaco.

s fori Hec lex tris dicit.q̃re pᷣmo
S N Keſo iteri.t dictũ vſq; ibi ceteri
eyV Secundo dictum vſq; ibi Iſalua tamen] Ibi
.8 pꝛouidet contra iniquiatem que inſurgebat
ex pꝛimo dicto vſq; in finem.et hec lex bꝛeuiter hoc intẽ⸗
dit. Releuantur pꝛcſoiteri in dicendo a queſtionibus
clerici debent ſᷣm ius cõmune/⁊ licet pꝛeſpiteri a queſti⸗
onibus releuẽtur nõ tamen expoſt facto releuãtur a pena
ſi falſum dixerit.h.d. Vel dic ꝙ vbicũq; dignitas auget
crimen/non minuit ſed auget penã:etiam ſi de pena coꝛ⸗
poꝛali tractet᷑.hoc dicit Jaco.butrig. Aut ergo duoitat᷑
an falſum dicãt tũc non toꝛquẽtur/licet videãtur vacilla
re in dicto:ſed accuſantur a pena falſi/ĩmo grauius puni
untur q; alij:qꝛ dignitas auget crimẽ ⁊ ꝑ cõſequẽs penã.
¶ Op.·ꝙ ſi de pena coꝛpoꝛali tractetur mitius puniatur

in dignitate exiſtens: vt.l.pedius.de incen.rui.naufra.

So.vt plene dixi.S.c.l.iij. Jaco. Butri.

— Hec aut᷑.videtur venire ad
Ed iude V. modificandum.I codicis.:
R quodãmodo coꝛrigẽdo:nam l.codicis nõ co⸗
AAgcbat epm teſtificari:ſed ꝑ aut᷑ iſtã videt᷑ cogi
cum quadã modificatione.ſ.vt nõ vadãat ad iudicẽ: neq;
lurẽt ⁊ bꝛeuiter.h.d. Epiſcopus nõ vadit ad iudicẽ: ſed
iudex mittit ad eũ:nec iurat ſʒ pᷣpoſitis ſacroſanctis ſcri
pturis deponit.hoc dicit. .
¶ Nota ꝙ teſtis debet dicere quod nouit:nõ pꝛo actoꝛe
vel rro ſed p vtraq; parte.¶ Item nota ꝙ teſtis tacẽdo
de eo qð nouit cõmittit falſum:vt hic.⁊.l.pꝛeſbiteri.
¶ Op.· ꝙ teſtes debeant adire iudicem non ecõtra: vt·j
eI.iubemus.nam teſtis dʒ eſſe in poteſtate iudicis: vt l.
ſfi quãdo:Xj.de teſt. So.hic ſpeciale:vt ⁊ ĩ alijs egregijs ꝑ⸗

ſonis. vt. I. ad ꝑſonas.ff. de iure iur.¶ Itẽ op.ꝙ iurent ta⸗

ctis ſacroſãctisſcripturis.So.hic ſpãle ſᷣm verã opinio
nem ſic ⁊ iudici ꝓponit᷑ ⁊ nõtangit:vt.l.rem non nouã·j.
de iudi.ſed ibi eſt alia ratio.ſ.qꝛ iudex in pᷣncipio ſue ad⸗
miniſtrationis iurat ⁊ ideo amplius iurare non cogitur.

pori Hec lex venit ad.l. pᷣſbite
RbN Kelbiteri. odasler codi⸗

N. Aparte/1o& alios clericos ex alia: ſed hic ad⸗

iũgitur dyaconus pᷣſpitero:vt.ſidem videt᷑:ſic in vtroq;
tẽ in.l.codicis dixerat eos puniri de falſo:ſed nõ dice⸗

=
.

at qua pena:hic declarat penã. ⁊ hec aut᷑.bꝛeuiter dicit
ꝛeſbite⸗ OPꝛeſviteri ⁊ dyaconi piter puniũtur in crimie falſi:vt ꝑ
ri ⁊ diaco triẽniuʒ ab officio ſuſpẽdantur in cãa criminali legitimis

ni qua pe⸗ penis ſubdunt᷑. Ceteri clerici ius amplectũtur.h.d.ſ¶ Ex
na puniũ⸗ tex.tradãtur quidã habẽt hic in tex.¶ ꝓ verberibꝰ hoc
tur de cri⸗ verbũ cum gloſula de qua fit hic mẽtio eſt in coꝛꝑe.vñ ſu
mie falſi. mitur hec aut᷑ ⁊ gloſula vna exponit.i.loco vberũ ⁊ ma⸗

le qꝛ verbera imponunt᷑ ad cruẽdam veritatẽ:⁊ hec pena
hic ĩponit᷑ ꝓpter falſi crimen ſeparati monaſterijs.Sed

De Epiſcopis et clericis

cis faciebat differẽtiã inter pᷣſbiteros ex vna

que eſt pena remouere eos ab officio:ĩmo eſt cis ſolatiũ:
ſed certe ĩmo eſt pena bonis. Ite eſt pena tradi monaſte

Fo. XIX.

rijs:vt ſi ſubtrahit᷑ ab officio per ↄſequẽs pᷣbẽdã pdit

que ꝓpter officiũ datur:⁊ iſta crit pena/honoꝛe nudati.
Nota de pena degradatiõis: ſed an erit verbalis vel
realis. Reſpõdeo quedã degradatio ſt ad pparationem
iuriſqictionis de qua in.lſi clericus.qͥd am ſit vt terminꝰ
pene/q̃dam fit ad pparationẽ pene:⁊ de hac videtur hic
loꝗ.an ergo erit degradatio realis/ an vᷣbalis:? Et certe
cũ hic fiat ad pparationẽ nds debemus vti pᷣparatoꝛijs
quatenus ſufficit ad neccſſitatẽ pꝛeparati ⁊ nõ plus: vt.l.
j. in fi.ff. oe interro.act.ſi ergo eſt talis pena iponenda ꝗᷓ
in clericũ poſſit cadere ecõòtra contẽtus vᷣbali degrada⸗

tionc.Si vero eſt talis pena imponẽda q̃ nõ caderet niſi
in laicum vtar reali q̃ᷓ fit auferẽdo per oꝛdinẽ clerico/ſen

q̃ in dignitate ↄferẽda fuerũt ſibi conceſſa: vt.il.qui cum
vno·S. exautoꝛatus.ff.de re milii. V
Ad DdD ti 0 Iſta aut᷑.eſt canoniʒata in.c.qꝛ.v.q.vj.
. ct in hac aut᷑.dicit᷑ qualiter puniaãtur cle
rici falſa deponeñ qð eſt notandũ pᷣm bar.Et ſi q̃rat᷑ qua
pena ſit puniẽdus falſus teſtis.dic ꝙ in cauſis criminali
bus teſtis ad cuius dictũ falſum aliqs fuit indebite puni
tus ꝓunit᷑ teſtis ad penã talliõis adeo ꝙ ſi aliqͥs fuerit ꝑ
falſum teſtimoniũ alteriꝰ ſuſpẽſus moꝛiet᷑ ipſe teſtis vt ĩ
l.j.S· j.ff. ad.l.coꝛnel.de ſicca.et idẽ dicas in illo qͥ coͤpeilit
teſtem ad dicẽdũ falſum:qui eadẽ pena venit ſicut teſtis

puniẽdus ſᷣm bar.in dic.l.j.S.j.ad l coꝛnel.idem bal.in.l.

pᷣſoiteri.in ·ij.col.S.eodẽ et adde ꝙ ule qui ſe occultat.vt
nõ ↄpareat ne veritas apparere poſſit:dicas talẽ eſſe pu⸗
niendũ crimĩaliter pena crimĩs ſtellionatꝰ/⁊ciuiliter ꝑti

tenet᷑ ad intereſſe vel reipu.p acti.de dolo.per dictũ bal.

in di.l.pᷣſpiteri.S.eodẽ in.iiij.col.Teſtis autẽ qui falſum
deponit agẽdo ciuiliter ⁊ crimĩaliter tenebit᷑ in illo caſu
ad ſatiſfactionẽ parti inqtuʒ leſit l.qui noiĩe.fr.de fal.ar.

c.j.de crimĩe fal.⁊ poſtmodũ poterit etiã idẽ teſtis accu⸗

ſari criminaliter oꝛdinarie ð̊ eum ſuꝑ crimine fal. ꝓcedẽ
do:vt no.cy.in.l.nullum de teſti.ſpecu ti.de te.verſi.ſed
nunqᷣd.⁊c.et vide glo.in.c.pᷣſoiteri.v.q.fl.per ca.ne quis
pᷣſbitereturxxij.q.ij.de quo per bal.in.l.voi.⁊ in.l.dãnis
ad.l.coꝛ.de fal.vbi punit᷑ qͥs de falſo officio iudicis pen⸗
dente ꝓceſſu pꝛincipali inter partes/⁊ deinde poſtmodũ
põt puniri etiam oꝛdinarie.

Ecerdotẽè in eccłia è pena capit crimen publicũ
Ghoc pꝛimo ⁊ vbi deficit inferioꝛis ptãs recur⸗
r ſuꝑioꝛẽ.h.d.¶ Quidã intelligũt legẽ iſtã in pᷣſbite
ro miniſtrate in eccłia illa ⁊ iiuria facta ſiue in ipſo cultu

J In crimine ĩiuriaꝝ
N uis in h 0 C. illatarũ in pᷣncipẽ ſa

Pꝛeſbite

diuino ſiue nõ.⁊ hoc dicũt ꝑ diſiũctiuã q̃ eſt in tex.ibi vel rũ iuadès
in ipſo cultu.⁊c. ¶ Sed iſtis repugnat aut᷑. in coꝛpe.vñ in eccłia
ſumit᷑ q̃ videt᷑ loqui qñ celebꝛatur offi ia.⁊ ideo pone ca officiũ ce⸗
ſum indubitabilẽ qñ irrui in eccłiam tpe quo officiũ cele lebꝛans q̃
bꝛat᷑ ⁊ ipſis pᷣſbiteris calebꝛãtibꝰ intuli iniuriã:qᷓri᷑ qua pena puni
pena puniar: Rũdetur ꝙ capite puniar:nec dʒ expectari atur.

ꝙ epᷣus ↄ querat᷑:qꝛ ĩmo potiꝰ parceret ꝓpter ſanctitatẽ
ſuã:⁊ qlibʒ vt de publico crie poterit accuſare ⁊ ſi accuſa
tus eſſet tã potẽs vt õ eũ iudex minoꝛ nõ poſſet ꝓcedere
tũc recurrẽdũ ẽ ad ſupioꝛẽ qͥ ⁊ militari auxilio lris ↄgre
gato ꝓcurabit deliquẽtẽ capere ⁊ debito mõ punire.h.d.
¶ Nota ꝙ pena capitis eſt inferre iniuriã clericis in ec⸗
cleſia o fficiũ celebꝛatibꝰ.q Itẽ nõ.ꝙ põt iudex ex inqᷣſiti
one ꝓcedere.i Itẽ nõ.ꝙ crimen eſt publicũ ⁊ qlibet põt
accuſare. Itẽ no.ꝙ vbi deficit inferioꝛis ptãs recurrẽ⸗
dũ eſt ad ſupioꝛẽ. ¶ Itẽ op.ꝙ de crimine iniuriarũ non
ſit pena capitis.vt.l.iniuriarũ.ff de iniurijs.So.hic ſpe⸗

Iniuriaꝝ

ciale in ĩiuria illa ſacerdotibꝰ in eccłia miſtratibꝰ ⁊ tpe crimen an
miniſterij diuini:vt etiã ſi iniria ſit facta in eccłia et ſa⸗ ſi pena ca

cerdotibꝰ illiꝰ eccłie dato ꝙ nõ cultꝰ tpe.¶ Itẽ op.ꝙ cri⸗
men iniuriarũ ſit pᷣuatũ.vt.l.iniuri arũ qᷓ.de iniurijs.So
vt glo.qꝛ hic ſpãle:vel hic eſt ſacrilegiũ.
Ad D 1 ti 0 Mõ.ex hac lege ꝙ ſiuria q̊ fit deric! vel
L ecclie põt tãq publicũ crimẽ ab oibꝰ de
duci ĩ iudiciũ. Itẽ de ̊ ꝑ officialẽ etiã nemie poſtulãte
põt inqri lʒ regłariter dicat᷑ neminẽ puniendũ ſine accu⸗
ſatoꝛe:vt ĩ.l.reſcpᷣto/S. ſi d; accuſatoꝛẽ.⁊ ibi gl.iux.illud
młier nẽo te accuſat.⁊c᷑.ð qͥ ĩ.c.de maiſeſta ij.q/j.vbi xpᷣ
iudã nõ eiecit qꝛ accuſatoꝛẽ nõ hebat lʒ eũ furẽ ſciret: an

pitis.

qs ſine accuſatiõe puniat᷑ remitto ad.l.ea qdẽ.⁊ibi.p bal.

C iij

i.de accu.de quo per glo.bal.⁊ alios.ſqui rcuſ hat vl
non. Itẽ inq;tum dicitur hic ꝙ iudex qui non eſt ſatis po
tens poteſt inuocare bꝛachium alterius iudicis ſᷣm bar.
hic de quo per canoniſtas in.c.nouit.ex.de iud.⁊ ĩ.c.licet
ex ſuſcepto.⁊ ibi per Panoꝛmi.ex.de foꝛ.competent.ſᷣm
Bal. in. l.ij.verſic.ſi autem pꝛopter multitudiem ·j.de
his quilatro.occul. vbi notatur per illum tex. ꝙ iudex
ciuilis de quo in iſta.l.non poteſt imploꝛare bꝛachium
militare vel eccleſiaſticum ſeculare niſi in ſubſidium quʒ
do exercuit vires ſuas ſᷣm But.ibi fa.no.ĩ.c.j.ex.de offi.
oꝛd.et ibi Panoꝛ.ĩ vlt.no.⁊ ĩ.c.cũ nõ ab hoĩe.ex.de iudi.

Hec lex vel aut᷑.diſtinguit
— Ed no uo. egem codicis ⁊ bꝛeuiter di

G ) cit qꝙ vbi officium vel letanie turbantur inpo⸗
nitur pena capitis vbi non turbantur pena ver
um exilij: ⁊ letanias ſoli laici facere pꝛohibentur que

ber

cuʒ oꝛationibus ⁊ cruce fieri debent.hoc dicit.¶ Ex tex.

Tali iniuria t tex.ĩ coꝛpoꝛe vnde hec ſumitur loquitur
quando celebꝛatur diuinum officium videtur velle ꝙ re⸗
quirantur tria.ſ.perſona / pꝛeſbiter vel clericus. Item
tempus.ſi tempoꝛe quo celebꝛat:⁊ locus.i.in eccleſia:⁊

tũc aut fuit officium diuinum turbatum ⁊ eſt pena capit/

imponenda: aut non fuit turbatum ⁊ imponitur pena exi
lij.⁊ ſic hec lexvidetur venire determinatiue ad l codicꝭ
vt tunc demum hebeat locum pena capitalis quãdo tria
cõcurrũt que.S.dixi.Hiſtingue ergo quattuoꝛ caſus qꝛ
aut irrui in eccleſiam ⁊ irrui in ſacerdotes vel miſtros et
dum officium celebꝛabatur ⁊ diuinum officiuʒ fuit turba
tum tũc de iure veteri ⁊ nouo eſt pena capitꝭ: aut irrui in
eccleſiã vel ſacerdoteʒ ⁊ miniſtros tempoꝛe quo celebꝛa
tur cultus: ſed officium non fuit turbatuʒ ⁊ tunc eſt pena
exilij:vt in iſta aut᷑ ⁊ ſi iſte caſus poneret᷑ in.l.codicis eſ⸗
ſet còꝛrecta:aut irrui in eccleſiã ⁊ ſacerdotes ⁊ miniſtros
ſed non tempoꝛe officij diuini:vel irrui in eccleſiam tem
poꝛe officij:ſed non in clericuʒ tunc eſt dubium ⁊ de hoc
non loquitur iſta autent᷑.ſed lex codicis videtur eos ca⸗
ſus ponere. Nũquit ergo erit coꝛrecta:ſi dicamus ꝙ nõ.
ſequitur abſurdum:quia minoꝛ pena erit impoſita quan⸗
do ſolum duo concurrunt ſcilicet ꝙ officium dicitur ⁊ in

iur iatur laicus in eccleſia. vel ſi non dicitur officiuʒ iniu
riatur clericus in eccleſia qᷓ; quando concurrunt tria:ſci

licet quia eſt clericus ⁊ in eccleſia ⁊ celebꝛatur officium ⁊
nõ turbatur.⁊ ideo ſi coꝛrigitur lex codicis ⁊ concurren
tibus tribus pꝛedictis quis pena capitis non imponitur
ſed exilij multo foꝛtius coꝛrigetur vbi tm̃ duo ↄcurrũt

vt ſcilicet ſolum habeat locum pena exilij niſi concurrät

quattuoꝛ que in pꝛimo membꝛo D butri. ezlo⸗
HR cripticius in eodeʒ lo⸗
R ecclelujs. co clericatur pꝛeter volũ
tatẽ dñi ⁊ Z:⁊ vbi nũerꝰ ĩ eccłia eſt taxandus

hic voluit.ſi hic loquatur de aſcripticijs ⁊ pñt in eodeʒ
loco clericari ⁊ volente ⁊ inuito dño in alio loco poſſunt
olim volente domino hodic etiã eo inuito poſſunt.
¶ Item opponi ꝙ ctiam de alia villa poſſit eligi: vt.l.vt
gradatim.ff.de munerib.⁊ honoꝛi. Solu. vt glo. ¶ Item
oppo.ꝙ epiſcopus non eligat: ſed patroni:vt in autent᷑.
e.S.· aſcripticios.Solu vt gio. . .
Additi 0 Qlerici ſunt ponẽdi in eccleſijs ſᷣm qua
litatem ⁊ q;titatem reddituum.vt hic et
in autent᷑.vt deter.ſit nume.cleri.et.c.cum.m.ferrarieñ.
ex. de cõſtitu.⁊ ibi per panoꝛ.⁊ in.c.j.de inſtitu ex et in.c.
vnico.de ſta.reg.li vj.⁊ puto dicẽdũ per ea que no.ꝑ pa⸗
noꝛ.in.c.cum veniſſent in quarto no.ꝙ epũs cum capitu⸗
lo pñt numerum antiquum clericoꝛũ reſtringere ⁊ ex plu
ribus pꝛebendis conſtituendo paucioꝛes:tendit enim in

dedecus eccleſie cum canonici conſtituuntvnum coꝛpus
cum capitulo qñ nõ poſſunt ex redduibus cõgruc ſuſten⸗

tari adeo etiam ꝙ excreſcentibus fructibus poteſt nume
rus clericoꝛum augmentari:vt in dicto.c.cum.m·⁊ dicto
c.cum veniſſent. ⁊ ibi per Panoꝛ.feli.⁊ ceteros ſcriben⸗
tes. c. de conſtin
quis Curialis non clericatur ⁊ ſi cleri

ctiam ſi bonis cedere velit: hoc dicit butri.

A iecta contra innoc.in.c.verum.ex.de fo
ro competen.in queſtione vtrum pactum quod liceat in⸗

a taxantur arbitrio epi. h. d. Attende qꝛ glo. j.

lũbꝛa qui erat de hereſi damnandus.

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

gredi poſſeſſionẽ ſua auctoꝛitate poſſit exerceri ſi poſſeſ⸗
ſ tranſit ad eccleſiam ⁊ ibi per Inno.qui dicit ꝙ non:li
cet contrarium teneat bar.in.l.iij.in repetitione illius le⸗
gisꝗj.de pig. quicquid dicat inno.in dicto.c.verum. ver⸗

ſi ſed nos contra credimus ⁊c.

„ Qui violat pꝛiuilegia eccle⸗
S elc lelie. cr quĩq; lib.auri punit᷑:hoc
X dicit. (Tres. l. obuiat huic legi. pꝛima eſt. l. iu⸗
ea bemus.S. ſane. S. de ſacroſanc. Secunda eſt. l.
placet.eo.tit. Tertia eſt.l.ij.j. delegi.que omnes impo⸗
nunt alias penas:ſed facile eſt reſpondere quia quando⸗
qʒ violat quis pꝛiuilegia per illicitam exactionem ⁊ loq⸗
tur dicta.l.iubemus.quidam per iniquam interpꝛetatio⸗
nem ⁊ loquitur.l.ij/de legi.quidam aliter violant ⁊ loqͥ
tur hec lex vel hec eſt regula ꝙ non poꝛrigitur ad caſus
in quibus ſpecialiter eſt pꝛouiſum vt.l.doli clauſula.ff.de
verbo.ob.vnde contraria loquũtur in ſuis caſibus ſpeci⸗
alibus:vel dic ꝙ pꝛiuilegia incluſa ĩ coꝛpoꝛe iuris habẽt
ſemper ſpecialem penam annexam ſi violẽtur. Sed alia Pès gña
pꝛiuilegia multa habet eccleſia que ſi violentur ⁊ in his lis an ceſ⸗

non eſt ſpecialis pena:⁊ tunc habet locum hec generalis ſet ſi pena

pena. ¶ Quid ergo ſi imꝑatoꝛ concedat pꝛiuilegium ali ſpalis ſit ĩ
quod eccleſie ⁊ in reſcripto dicat ꝙ ſi quis violauerit re⸗ terpoſita.

ſcriptum talem penam incurrat nunquid habebit locum

hec generalis pena. Reſpõdeo non:cuʒ de ſpeciali ſit pꝛo

uiſum: ⁊ hec vltima.ſo.multum mihi placet.
Ad d itio Dum dicit hic ꝙ pꝛopter delictũ epiſco

pum pꝛiuari epᷣatu in.c.j.de iudi.et ibi ꝑ
panoꝛ ⁊ alios canoniſtas ⁊ in.c veritatis.de dolo ⁊ con⸗
tu.e.ad hoc no.ſingulariter ꝙ cum ſcandalo populi nõ
debet quis pꝛefici etiã interueniente electione collegij
iſi

quo optime facit.c. cum teneamur.de pꝛeben.ex.in.c.n

cũ pꝛidem.de renuncia.⁊ vide ſingulare dictum inno.ibi
vbi dicit ꝙ ſi populus perſequitur pꝛelatum iaʒ inſtitutũ
⁊ non poteſt compeſci a tali perſecutione:vt populus qᷣe⸗
ſcat ⁊ eccleſia ſtet ĩ quiete debet pꝛelatus cedere vł remo
ueri per ſuperioꝛem aſſignato tamen ſibi alibi bono cam
bio qð ſingulariter nota adeo ꝙ pꝛinceps poteſt repelle⸗
re epiſcopum vel ſuſpectuʒ reuelãtẽ ſecreta regni de quo
per inno.i.c.ſuꝑ his.ex.de accuſa.qð eſt ſingulariter no.

Fm panoꝛ.in.c.j.ex. de elec.adeo ꝙ epũs committens cri

men leſe maieſtatis contra pꝛincipeʒ eccleſiaſticũ debet
pꝛiuari ſuis beneficijs:patet quia pre illius filij commit⸗

tente pꝛiuaretur ipſe filius ſuis beneficijs:vt in.c.felicis

recoꝛdationis.in verbo pontificalem.de penis in.vj.ꝙ ẽ
ſingulare ſᷣm phil.de quo in c.ſatis peruerſum.lvj.diſt.⁊
ihi glo.ſingulariter no.ſᷣm philip.franc.in dicto.c.felicis
Intellige tamen pꝛedicta ꝙ ſolus papa poteſt epiſcopuʒ
deponere cauſa ſubſiſtẽte ſᷣm panoꝛ.in.c.fi.ex.de confir.
vti.vł ĩuti.ĩ penul.⁊ fl.coł.ĩ.c.niſi cũ pꝛidẽ.ex.de renũ.de
quo per panoꝛ.in.c.ſignificaſti.de elect.in.c.ad honoꝛeʒ
ex.de aucto.⁊ vſupal. g ica ab .
eerf pũs repulſus ab epiſcopatu
WD Bic UG;. pꝛopter delictum cõmiſſum ĩ rẽ
ppublicam non eſt reducẽdus ad epiſcopatũ.h.
Rn d. Mota ꝙ qs malos hoĩes nõ debet defen⸗
dere:⁊ ideo collegium doctoꝛum fuit foꝛtiter repᷣhẽuʒ a
dſñio legato dũ doctoꝛes ſupplicabant ꝓ dño ricardo ma holes ma
li an debe

oren r Mec aukf. cadit ſu⸗ ant vᷣfẽdi
Tem 0 u ecu q;. per. l. eccłie ⁊ venit
sddẽdo penzꝭ. ¶Mũ quid erso pena.l.ãtiq̃ tol⸗ Pẽa leg
Walit ꝑ nous. Certenos dicimus ꝙ qñ lex noua atiq̃ an tol

imponi penã in caſu in quo lex antiqua aliã penã ipone⸗ lat᷑ ꝓpter

ctis.ſed dic ꝙ nõ qꝛ hec pena ſe

bat ꝙ noua non tollit antiquã ſed põt vna eligi vt.l.⁊ qͥ ſe nouã.

pulchꝛa.j· de ſepulchꝛo viola.modo hic videt᷑ augere pe⸗
nã aio ⁊ bꝛcuiter dicit ꝙ ad penã ſpũaleʒ ſuccedit tꝑali
Szʒ nundqd poſt aãnũ ceſſat excõmunicatio ⁊ ſuccedit bã Bãnũ an

nũ loco eiꝰ.videt᷑ ꝙ ſicvt.l.reſcriptũ·S.ſi pacto.ff. de pa⸗ ſeqt excòõi
ctis. ſed dic ꝙ, nõ q⸗ na ſcᷣa venit cumulatiue ad catiõis ſe
pꝛimã ⁊ nõ ꝑ modũ ſubꝛogationis:⁊ qꝛ ſcdᷣa pena ꝓcedit tẽtiã poſt

a tali qͥ penã tollere nõ põt:ſecꝰſi poſſet ⁊ veniret ꝑ modũ annum.

ſi cleri ſubꝛogatiõis. ¶ Mõ qᷓro an hec aut᷑. hẽat locũ ĩ caſu.l. co⸗
catus fuerit reuocatur ad curiaʒ

dicis:ego puto ꝙ vbi pᷣuilegiũ ẽ tale ꝙ ſiviolet᷑ iponit᷑ pe

32 na excõicationis ſucceſſiue poſtea tũc hʒ locũ hec aut᷑.ſʒ
dditio Ex hac.l.notabis verſic.veluti manu in

ſi eſt tale pꝛiuilegium ꝙ ſi violenter nõ inponit᷑ pena ex⸗

cõicatiõis:⁊ tũc nõ hʒ locũ hec aut᷑.qꝛ reqᷣrit excommuni

cationeʒ pꝛecedere. Idẽ ſi ſcðʒ idem tempus copcurrat

= .

=

gi⸗
nce⸗
ſhen
ooſti
doſti

De SBacroſanctis Eccleſijs.
pena tempoꝛalis ⁊ ercommunicatio: vt. l placet S. de ſa⸗ dñim
croſã.eccle.nã tũc nõ hʒ locũ hec aut᷑.⁊ hec aut᷑.fuit facta

contra illos que contẽnunt excommunicationem:aut er
go quis pꝛopter delictum nõ in eccłia cõmiſſum excõica
tur ⁊ nõ habeplocum hec aut᷑.aut pꝛopter delictũ in eccle
ſiaʒ commiſſũ ẽ ęxcõicatus:⁊ tũc põt pꝛocedere hec aut᷑.
Sed quid ẽ bannũ certe per leges veteres nil diceba⸗

Bãnũ qͥd tur de bãano:ſed hec lex noua facit mẽtionẽ: ⁊ ideo gl.du
ſit et cui bitauit cui equiparẽtur bãniti:⁊ dicit ꝙ depoꝛtato qð nõ
eqparetur placet quia depoꝛtatur quis ex delicto: ſed bannitur qᷣs

ex contumacia.¶ Itẽ depoꝛtatus efficitur infamis: ſʒ bã
nitus non niſi de facto quia eius bona adnotantur: vt·j·

de requiren reis.quid ergo operatur bannum:reſpõdeo
AY non debeant ſtare in territoꝛio vnde banniti ſunt. Sed
Auid ſi ſtẽt:certe nulla pena videt᷑ impoſita:ſed dic ꝙ po
terunt puniri maioꝛi pena poſtq; non parent banno:vt.l.

aut damnum.S.quiſquis.ff.de penis.ſed de iure munici⸗
pali habemꝰ determinatas certaspenas ſi banna non ſer
uant Jacoous Butrigarij doctoꝛ. S
Additio Venientes contra libertateʒ eccleſie ſa
LE. crilegium committere dicuntur ᷣm In⸗
no.in.c.conqueſtus ⁊ ibi doc.immo ſeculares cõtrarium

facientes ſunt ipo facto excommunicati: vt in cle.j.de pe.
de quo vide io.lupi.in trac.ſuo de libert.eccle. in queſtio
ne illa an pꝛincipes ſeculares ſeu dommi tempoꝛales pi
ſint aliquos ſeu aliquas perſonas ĩſimul mittere:⁊ remit
to ad plenum ad ea que diximus in aut᷑. itẽ nulla cõitas.
S.vide eundẽ io.lupi.in tract.de libert.eccl e.q.x.incipiẽ
te de pꝛiuil.⁊ libert.eccle.⁊ in quibus caſibus dicatur qs
venire cõtra libertatẽ eccłiaſticã ⁊ ibi plenevide ann qn

libertatem eccłiaſticã infringamus.

cauſam non inducit argumentum a contrario

cleſia eſt licitum facere conuenticulaʒ ar.l.j·S. huius rei.

ff.de offi.eius cui man eſt iuriſdic.So.ſi habes in littera

etiã /planũ eſt:quia implicat ⁊ ponitvtrũq; caſum. Sed
ſi non habes etiam vt cõmuniter non habetur tunc reſpõ
de ꝙ aut id a quo ſumitur ar. a contrario ſenſu reſpi⸗
cit finalem cauſam:⁊ tunc inducit ar.a contrario ſenſu vt
in contrarijs nec facio differentiã an ſi ponatur pꝛo quia
an per moduʒ conditionis:quia ſi ponatur pꝛo quia ĩdu
cit ar.a cauſa ceſſante ſi cauſa eſt finalis non impulſiua.
¶ Item ſi ponitur per modum conditionis inducit ar.a
contrario ſenſu:ſi conditio eſt finalis non ſi impulſiua:ſʒ
hic id a quo vis ſumere argumẽtuʒ a contrario ſenſu nõ

reſpicit cauſã finalem:nã dictioſ E ccłiam non reſpicit

cauſam:ſʒ dictio Illicitã ſic ⁊ ideo ab ea poteſt ſumi ar
gumentum a contrario ſenſu ſic:non licet facere illicitax
ergo licitam ſic:⁊ tunc bene pꝛocedit argumentum a con
trario ſcaſuu.
Addtti 0 Argumẽtũ a contrario ſenſu eſt validũ
1VIDniſi reſultet abſurduas vt hic iuncta gl.
in verb.ex. eccleſiam.⁊ vide bal.hic pleniſſime declaratẽ
an ⁊ quando argumentum a contrario ſenſu vel a ſimili
vel a communiter accidentibus valeat:⁊ de alijs diuer⸗
ſis ſpeciebus argumentoꝛuʒ:vt hic per eum:de quo in.l.
ij.de con.inter.leg.⁊ fideicdom.

N Aiſgnti Aſcripticius non clericatur
. Diſquis inuito dño eo volẽte eatenꝰ
Aclericatur: vt ſeruitia debita domino nõ dene

ſacroſanc.eccle.l.placet.ſ.ꝙ licet eccleſia pꝛo ſe non debe
at ſoluere tributa:debet tamẽ ſoluere ex perſona eius cui
ſucceſſit:vel ſi aliquis fumans alienat reʒ alicui eccłie te
netur eccleſie:nam fumantes noſtri ſunt aſcripticij ⁊ res
eius ſunt aſcripte hodie ſerua aut᷑.aſcripticios.. e.

T acet Nilites eccleſiaſtici vł ſeculares

dicit. Cõcoꝛdat cũ.c.exiui.er.de verb.ſig.¶ Extex. Ni
ſi foꝛte Iſtud niſi põt reſpicere vtrãq; regulã.ſ.clericoꝝ

TX medicoꝝ Sindico oꝛdinato iſte tex.tollit argumẽtuʒ

Onuenticulam. Serbu gaed

Aſenſu. h. d. ¶ Op. ꝙ a contrario ſenſu ergo in ec

gẽtur.h.d ia.hec lex facit pꝛo eo qð dixi.gõ.de

4 pꝛocur ationis officium non exer⸗
Ecent niſi in pꝛopꝛia cauſa vel ſui numeri nec ad
àſpectacula debent ire:idẽ in parabolarijs hoc

dñi martini qui arguit ex tex.l.ſi flliꝰ g. milites.ꝗᷣ dicit ꝙ
nõ pñt milites eẽ pꝛocuratoꝛes:poſtea dicit niſi in cauſa
mrimonij dicit ipe ſi regula ẽ de ꝓcuratoꝛe:ergo ⁊ exce

ptio:⁊ ſic in cã collegij poteſt pcuratoꝛ cõſtitui ⁊ nos di-
cimus ꝙ non põt ſed actoꝛ debet cõſtitui.⁊ iſte tex. ꝓbat
hoc ⁊ colligit ᷣrium dñi Martini. L

Additio eꝛ clerici non poſſunt ſe immiſcere in
Se officijs ſecularibus de quo in.c.fi.et in
c.j.ex.de poſtu.in ca.j.ij.⁊.iij.xxj.q.iij. Jtem per hanc
l.non poſſunt exercere officia ſecularia pꝛecipue vbi tra⸗

ctatur cauſa ſanguinis vt in.c.ſententiã.⁊ ibi.panoꝛ.in.pᷣ

ma queſtione ex.vt cleri.vł mo.ſecu nego.ſe ĩmiſ.alłs ir⸗
regularitatẽↄtrahũt:vt ibi plene.adeo ꝙ nec aduocatus
poteſt eſſe in cauſa ſanguinis:nec ꝓ actoꝛe nec ꝓ reo jm
veram opinionẽ ⁊ cõmunẽ in di.c.ſententiã.⁊ ibi panoꝛ.
vſi.qnto quero quid ſi clericus:⁊ ibi glo.inverbo.ſanguia
nis.adeo ꝙ clericus legendo epłam continẽtem cauſam

criminalẽ incurrit irregularitatẽ legendo pᷣdicta epłam

pꝛincipi vel alteri iudici qð eſt valde notandũ.⁊ ad pꝛeð
vide.c.ſed nec ꝓcuratiões.vbi expꝛeſſe phibetur clericis
vt ſint iuſticiarij ſeculariũ:qdð facit cõtra nõnullos cleri⸗
cos quotidie inſiſtentes ſeruicijs ſeculariũ.quod inxelli⸗

go etiam in clericis qui non ſunt ſacerdotes. ex quo eſt

inferendum ꝙ dlerici non debet eſſe famuli laicoꝛum vel
ſeruitoꝛes ſjm panoꝛ.ibi adeo ꝙ clerici in cõſilijs pꝛinci⸗
pum exiſtẽtes ⁊ pꝛecipue pꝛelati ſi querat᷑ ab eis de pena

imponẽda in delicto grauiſſimo: ꝓ quo venit imponẽda

pena moꝛtis/vel mẽbꝛoꝝ detrũcatio ſᷣ̃m hoſti.ct io.and.

poſſunt cõſulere illum abſoluendũ ſi eſt reus:ſi aũt eſt in

via cõditionis nullo modo cõſulant /niſi veniret ĩponen
da pena coꝛpoꝛalis leuis ar.no.in.c.in epatu.de rap.⁊ no
tes ꝙ voi non immincet caſus.i.nõ pendet ꝓceſſus ſuper
crimine ſi querat᷑ ab eis qua pena veniret puniẽdus ali⸗
quis qui tale crimen vel homicidiũ cõmitteret:tũc bene

poſſunt de iure rñdere gñaliter reſpondendo/ar.xxiij.q.

vj.c.j.et idẽ no.in.c.ex ſris.et ibi nõ.et vide ex.de exceſſi.
ſia de quo per panoꝛ.in.c.clericis.ij.col.verſi.quero qͥd
ĩ plati ſunt in conſilijs pꝛĩcipũ.⁊ẽ.ne cleri.vł mo.(¶ Sed
quero pꝛĩcipaliter in materia huiꝰ.l.vtrũ pꝛelatꝰ q cleri⸗
cus eſt poſſit eſſe ↄſiliarius pᷣncipis ſecularis:et dicas ꝙ;
ſic ad hoc eſt tex.et ibi panoꝛ.in c.nõ eſt ex.de vo.non ta⸗
men debet eſſe officialis iuſticie exercende ar. eoꝛum que
nõ.panoꝛ.in c.ij.et in c nouit.cx.de iudi.qð ſatis placet
panoꝛ.in dicto.c.clericis.ij.col.verſi.nota ex his ꝙ pᷣla⸗

tus.⁊c. ¶ Sed q̃ro ⁊ finaliter vtrũ clericus poſſit tenere

locum pꝛĩcipis in iuriſditione ſeculari exercẽda.Hicas

bꝛeuiter ꝙ non etiam lieet non infligat penam moꝛtis vł

membꝛoꝛum detruncationem:quod intelligas quando

vult facere tanq; officialis pꝛincipis ſecularis: vt in. c.

ſed neq;. et ibi per panoꝛ.ex.ne cleri.vel mo.ſecus autem

ſi iuriſditio ſecularis eſſet dignitati eccleſiaſtice anne⸗
xa:quia tunc poteſt epiſcopus vel alius pꝛelatus eccle⸗

ſiaſticus maioꝛ vel inferioꝛ per ſe exercere iuriſditionẽ

dummodo non inferat penam moꝛtis / vel membꝛoꝛum

detruncationem. Et idem dic ſi ipſam iuriſditionem ha
beat vir eccleſiaſticus nomine pꝛopꝛio vt ratione patri⸗
monij de quo in.c.fina.et ibi per gemi.et phulip.fran.ne
cleri.vel mo.nego.ſccu ſe ĩmiſceat. lib.vj.quod extẽdas

pꝛocedere etiam in pꝛelato religioſo:vt in. c. dilectus. ex.
de offici. oꝛdi.in.c. auditis.de pꝛeſcripet in.c.inter dile⸗

ctos in pꝛinci.de fi.inſtrumẽ.ex.quod limita tamen vt in

c.recolentes.ex. de ſta.regu. et inferas ex pꝛemiſſis que

diximus in queſtione pꝛeceden.ꝙ epiſcopus vel pꝛelatꝰ
alius:eccleſiaſticaq; perſona non poteſt eſſe Cancella⸗
rius potentiſſimi regis noſtri Francie necnon in ducatu
mediolanenſi. et ſi dicas ꝙ in Francia habuimus epi⸗

ſcopos cancellarios. dicas ꝙ illud non eſt de iure com⸗

muni:nec poteſt fleri:ſed potius crederem regem in hoc
habere pꝛiuilegium. et ad pꝛemiſſa vide panoꝛ.in dicto
c. clericis.iiij.col.S.allega.vide notata per panoꝛ.in.c.
derici.er.de vita ⁊ honeſtate clericoꝛum.

os ι1τ Extextul ꝓhibe⸗
Aterdicimus. fenlerctibe.
pꝛebẽda pꝛiuetur ałs nõ eſſet pena dicere offi
R AA&ciu;z nec mitti in monaſteriũ:hodie eſſet pena
ſed foꝛte olim erat pena:qꝛ duram vitã ducebant:hodie
bene comedunt ⁊ melius bibunt. Butrigariuus.
̊r. c iiij

Fo.XX.

☛

5*

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

INParabolani diit eẽ ſex⸗
S Arab olani. irvltranu vſtgaudet
ullegio eoꝝ: eſut ſub cura archiepi.h.d. Argu
R6nétů ꝙ collegiũ doctoꝝ dicatur eẽ ſub cura ar
laconi Butrig.

Rigſte ſine ſuſpitione poſſunt retineri·h. d. Intelli
NRS,—ge ꝙ retinet vxoꝛem quã pꝛimo habebat nõ au

poſt Factus eſt epiſcopꝰ accipit vxoꝛeʒ hodie.hoc

coꝛrigitur per aut᷑.hic poſitas.dñs Jacobus Butriga.
uis Pꝛeſbiter diaconus ⁊ quilibet
monachus poſſũt teſtari:⁊ ſi mo

WMmo et ſi non ſuperſunt. tunc eccleſie exceptis
acripticijs quoꝛum bona curie applicãtur ⁊ exccptis li⸗
bertis quoꝛum bona patronis reſ eruantur: hoc ſaluo ꝙ
ſi quid geſſit ĩ bonis eccleſie ⁊ remãſcrit obligatus/actio
nes eccleſie reſeruantur hoc dicit Jaco.Butriga.

In- ſodie monachus non
nc autem.icnat᷑: ſed bona diuidit

Cat quos habet. h. d. AUbi nõ eſt
ra „2 n⸗
D ſimilitudinem. dectummi⸗

boc dicit. Et eſt argumentũ ꝙ vaſallus poſſit
per ſubſtitutum dño ſeruire maxime ſi fuerit impeditus.
Pignitas Mota eqᷣparari dignitatẽ eccleſiaſticã ſeculari.¶ Itẽ
eccłiaſti⸗ nota qͥ ſeruit per ſubſtitutũ:tenet᷑ de geſtione ipſius quẽ
2 gipa ſubſtituit:⁊ ideo plures tutoꝛes nolunt vni committere
eculari.

teneat᷑ de la electio ſit in culpa.vt.ff. mand ati.ſi pꝛocuratoꝛẽ· S·.j.
mala ad⸗
miſtratio Sol.vt gl. Vel melius hic de voluntate curie clericatur
ne ſubſti⸗ vnde tenet clericatus /ſeruiet tamen curie per ſubſtitutũ:
tuti.
. diel c⸗ habent dignitateʒz ſine adminiſtratione / nec alle⸗
gat. l. ſ allega.l.añpenul ·j de decuri li.x.que tamen coꝛri
guntur per.l..penul.⁊ fi.in.eo.ti.vnde hodic habent cum
Seruireꝑ adminiſtratione.¶ Iteʒ habes ꝙ quis poteſt ſcruire per
aliũ an qͥs alium. Circa quod dic ꝙ quedam ſunt in dãdo ⁊ hec poſ
poſſit. ſunt fteri per alium. vt. l aretuſa.ff. de ſtat.ho. quedã ſunt
in faciendo ⁊ tunc aut eſt electum certum miniſteriũ per
ſone ⁊ non poteſt fieri per alium.vt.l.inter artifices.ff.de
ſolu. aut non eſt electum miniſterium certe perſone.⁊ po⸗
teſt impleri per alium.vt hic. Et colligũtur hec ex.l.vna
S.ne autẽ.de cadu.tollen. ⁊ eſt argu.ad.q.quia quidam
ſcriptoꝛ fuit factus rectoꝛ medicoꝛũ ſcholaris quidam
cui ipſe pꝛomiſerat ſcriberevult ꝙ ſcribat:ipſe dicit ꝙ nõ
eſt conueniens dignitati ſue.ſ.rectoꝛatus ꝙ ipſe ſcribat
certe ipẽe bene dicit per hanclegem. 1
Abi calũnioſe epiſcopus accuſat᷑
R 7 4 ua punitur accuſatoꝛ in.xxx.pondꝰ
auri hoc pꝛimo. Scðo cõfirmat pꝛiuuilegia ec⸗
EaAs Acleſiaſtica. Tertio dicit ꝙ ſi clericꝰ vult habe⸗
ri pꝛo clerico / debet ſecũ poꝛtare litteras clericatus.h.d.
¶ Sp.ad pꝛimũ dictũ ſimplicuer. pꝛimo videt᷑ ꝙ calũ⸗
nia non debeat ꝓbari.ſi pᷣſumatur:vt.l.athletas ·S· calũ⸗
niatoꝛ. ff. de his qui nõ.infa. Scðo:qa videtur ꝙ calũnia
toꝛ non debeat puniri ſimilitudine ſupplicij. So. Ad pꝛi⸗
mum / rñde vt glo. Ad ſcðᷣm dic. ꝙ hic eſt ſpeciale ꝙ im⸗
onit᷑ hec pena ad minus q;tumcũq; ſit paruũ delictũ.et
hec placet / nec poteſt ꝓcedere ſo. glo.vt diſtinguatur in⸗
ter ciuiles ⁊ criminales:qꝛ aut loqueris de ciuili ⁊ crimi⸗
nali q;tum ad cauſam in qua ↄuenit᷑ epiſcopus ⁊ hoc eſt
exped itũ:qꝛ tertus dicit de cruninali:aut q̃ris de ciuili ⁊
crimin ali q́;tum ad cauſam calũnie in qua cõuenitur ca⸗
lũniatoꝛ:⁊ non eſt dubiũ ꝙ eſt criminalis et pena ſit flſco
applicanda. ⁊ ideo nõ puto gl.bene dicere:opoꝛtet ergo
dici vel ꝙ hec pena habeat locum in pꝛeſcripta calũnia/
? in vera habcat locuʒ cõmunis / vel dicere ꝙ ſit ſpeciale
Qlericatꝰ in epiſcopo:vt.S.dixi.qð eſt verius. Quero an clerica
an poſſit tus poſſit pꝛobari per teſtes:et videt᷑ ꝙ non vt hic.qꝛ vi⸗
ꝓbari per detur eſſe ſpecialis caſus in quo ſunt neceſſarie littere et
teſtes. videtur ꝓbari per.l..jde manda. pbꝛn. ·⸗
¶ Sed nũquid ꝓbabitur per tonſuram: dicũt quidam
ꝙ aut reperit᷑ cum clerica in capite ⁊ tunc cuʒz ſit in quaſi

D Eßs poteſt habere ſecũ vxo
B m qut. rem ſoꝛoꝛem ⁊ matrem: quia

riantur inteſt ati bona agnatis deferantur pꝛi⸗

niſterium perſone licet per ſubſtitutum ſeruire

adminiſtrationem.ne de aliena mala adminiſtratione te
Tutoꝛ an neantur quod eſſet.vt.l.ſi plures.ff.de admi.tu quaſi ma

Opp.ꝙ curialis non clericetur.vt aut᷑.ſed neq;.sẽ.eo.

ſed ſi contravoluntatẽ curie reuocaretur a clericatu glo.

poſſeſſione clericatus non incũbit ei onus ꝓbandi Ao
dicunt quidã verum ſi habet clericaʒ ex longo the: ed ſi
ex modico pᷣſumuur fraus.ar.eius ꝙ de ſtatu dicirur: vt

Liij.S. ſi ſeruus.ff. de acquir. poſſe. Sed certe.limoueoꝛ.

de ſerui expoꝛ loquitur indiſtincte. ꝙ ſm ſtatutũ pᷣſens
dʒ qs iudicari ⁊ ideo dicere ꝙ ſi bʒ cłicam ⁊ dicit hoꝛas
ex ↄſuetudĩe:vt alij:⁊ nõ facit enoꝛmia ꝙ cũ ſit in q̃ſi poſ
ſione clericatꝰ:ꝙ aduerſariꝰ hẽat ꝓbare eũ nõ eſſe cłicũ/
nõ dico ꝙ talia faciãt eũ clericũ:ſʒ ↄſtituũt eũ in qſi poſ⸗
ſeſſiõe clericatus. Si aũt non eſt in q̃ſi poſſeſſione cleri⸗
catus /eo modo quo dixi:tũc ipſe habet neceſſe ꝓbare ſe
clericuʒ.habes ergo qñ pꝛobare debeat.Sed quomodo
ꝓbare dz / certe hec lex videt᷑ reqͥrere ꝙ ꝑ litteras ppeent
et non per teſtes ⁊ hoc puto verum ¶ Sed qualiter ꝓba⸗ Pꝛebẽda
bitur pbenda.Certe doctoꝛes dicũt ꝙ aut pᷣbẽda eſt col qliter pꝛo
lata a ſũmo pontifice ⁊ dʒ ꝓbari ꝑ litteras ꝑ.l.j.de mã. batur.
pꝛin. aut eſt collata ab alio vt ab epo ⁊ tunc aut pbenda

eſt parua ⁊ ꝓbari poterit per teſtes.aut magna ⁊ tunc cũ

ſit quedã collatio dignitatis debebit pꝛobari ꝑ litteras.
Itẽ quero gñaliter an littere ſigillate ꝓbent: Et dic
aut habent ſigillũ publicũ /aut pꝛiuatũ.ſi habẽt publicũ /
bene ꝓbant:vt hic.et pꝛo hoc pꝛobat᷑ ꝙ quelibet ciuitas
poſſit monetã facere cum habeat ſigillũ qð poſſit impꝛi⸗
mere in moneta/x eſt ſigillũ publicũ epiſcopi et ciuitatis
et vniuerſitatis. Si autem habent littere ſigillum pꝛiua⸗
tum alicuius.tũc aut habent publicũ teſtimoniũ:aut nõ.
ſi habẽt vt fit quotidie de ↄſilijs doc.qui dãt ea ſigillata
⁊ pꝛecipiũt notario ꝙ inde faciat inſtrumentũ ⁊ tunc ꝓ⸗
bant:vt.l.j.circa mediũſ/.de cõi ſer.ma.aut nõ habẽt te⸗
ſtimoniũ publicũ ⁊ pꝛobãt ad inſtar ſcripture pꝛiuate.ſ.
ſcribẽtem ⁊ ſigillantẽ: vt.l. ſi ꝓcuratoꝛẽ.ff. de ꝓcura.⁊.l.
inſtrumentaj.de pꝛobatio.
Add itio Dic ꝙ licet regulariter ſcriptura non ſi
de ſubſtãtia cõtractus:vt.l.pactum.ij.
de pac.⁊ in.l.cõtrahitur.de pigno.ff. ⁊ alijs vulga.iuribꝰ
tñ in caſu iſtius.l.clericus non alłs admittit᷑ vt talis:pu⸗
ta vt clericus:niſi ꝓbet ſuam clericationẽ per ſcripturẽ
vt in.c.poſt ceſſionẽ de pꝛoba.er et dum dicitur hic in fi.
er butriga.ꝙ tales lr̃e clericature habẽtes ſigillum pu
licum epᷣi faciunt fidem als non adde plene panoꝛ.in d.
c.poſt ceſſionem in.ij.col.ad fi.verſi.ſed hec opinio.⁊c.
⁊ in tertia.iiij.v.vj.col.et in.vij.col.verſi.litteris epᷣi ⁊ in
ix.col.verſi.ego indiſtincte tenerẽ/quod.S.dixi in cõclu⸗
ſione vbi cõcludit ꝙ ſi tractat᷑ de modico pꝛeiudicio cre⸗
datur lr̃is ſigillatis ſine aliqua ſubſcriptione:ałs ſecus
quod vide plene per eũ ibi.⁊ in.c.j.⁊ fl.ex.de cleri.pereg.
et an littere ſigillate faciãt fidẽ vel non.vide cdde &.
inſtru.et in.c.ĩter dilectos.illo ti.⁊ in.c.iij.de ꝓba.et alijs
locis ſupꝛa allega.⁊ ita intelligas bar.in.ij.no.et diſtin⸗
guas ſᷣm canoniſtas in locis pꝛeallega. Nnũ tamen non
obliuiſcaris.T.impetrauit vnũ reſcriptũ in auo pnceps
mandat aliqᷣd fieri deinde quidam venit ⁊ pᷣſentat iſtud
reſcriptũ iudici iux.l.u.de his qui ve.eta.unpe.ſet alle.
ſibi ꝙ ipſe nõ eſt ille cuius nomen eſt in reſcripto. Reſpõ
de ꝙ pꝛeſumptio eſt ꝙ ille qui pᷣſentat reſcriptũ eſt ille de
quo reſea iyts loqᷣtur ar.huius.lł.in fl.ſᷣm do.c.de piſto⸗
rio.hic in fi.queſtiõe.vbi alle.iura que ꝑ teipſum videas
et non obliuiſcaris ꝓ illo qui ꝓducit inſtrumentũ tonſu
re ad ſe remouendũ a manibus iudicis ſecularis ſi alle⸗
getur ſibiper iudicẽ ſecularem ꝙ ipſe non eſt ille de quo
Ira tonſure loqͥtur:dic per pᷣdic.ꝙ iudici incũbit onus ꝓ⸗
bandi contrariũ cum iſte poꝛtans las ſit de iure fun
tus qð fa.ad materiã.c.ſi iudex laicꝰ de ſentẽ.excõ.li.vj.
Bo ni am Conuenit homines ex meri⸗
O. tis honoꝛari ⁊ acclamationi
bus decoꝛari. hoc dien durriga. lex es “
: cialis eſt hec lex cõtra re
◻ R D quod gulam cõmunem: qꝛ regulari
VEEter relicta ĩcertis ꝑſonis nõ valẽt. fallit h.h.d.
N. Vel dic ꝙ incerta que aut lege aut ſubſequẽti
facto ad certitudinẽ reducũtur vel ĩcerta nõ viciãt᷑.h.d.
¶ Op.· ꝙꝓ non ſit hic ſpaãle ĩmo generale:vt.l.quedã.ff.de
re.du.So.vt glo.Ael dic melius vt dixi in ſummario.ſ.
ꝙ hic non habet᷑ pꝛo ĩcerto qꝛ lex ad certitudinem redu⸗
cit:vt..e.ſi quis ad declinandã.vnde hic ex legl diſpoſi
tione fit certum /nec eſt verũ qð dicit glo.ꝙ ſi legatur in⸗
certo de certis ꝙ valeat.vñ ſi dico lego vni ex cognatis
meis nõ valet legatũ.Sed dico lego vni ex cognatis me

☛ .

Ded

is qui pᷣmo aſcendet capitoliũ valet qꝛ ſub ſequẽti facto

certificatur.i¶ Itẽ op.de l.cum ex pluribus.ff.de ma.te.

So. dicit dy. in.c. in obſcuris.ꝙ ibi eſt mixta incertitudo
ſcʒ pſone legatarij ⁊ rei legate.i. libertatis: ⁊ ideo nõ va⸗

let. Sed vltramõtani ſchon ralier rõnem.ſ.ꝙ vbi incer

certitudinẽ reduci nec ꝑ.l.nec

titudo nullo modo põt
per factũ ſubſequẽs: tũc nõ valet legatũ ⁊ ita loquit᷑ d. l.
cum ex pluribꝰ.ſed vbi põt reduci ad certitudinẽ:tunc te
tet:vt hic ⁊.d.l.quidam. .
Ad d iti 0O Adde ꝙ glo. huius legis non ſunt alibi
⁶

„

H. pᷣm bar. hic et vide plene bal.hic in ma⸗
teria executoꝛũ teſtamẽtoꝝ de qͥ in.c.nos q̃dã ex.de teſt.
et in. c.ij · S· fl. et ibi domi. et hi. fran. de teſta. lio. vj. per.l.
veritas. ff. de peti. heredi. fa · S. diſponit. teſtatur.in aut.
de nup. col.iiij.et vide hic bar.in queſtione iſta ꝓmitto

ratũ firmũq; habiturũ.⁊c.tũc ſtipulatio ↄmittit᷑ ſi veniã

contra de iure ſiue de facto ſecus ſi ꝓmitterem ſolũ ratũ
habiturũ tunc veniẽdo ↄtra de facto nõ cõmittitur ſtipu
latio.l. ꝓcuratoꝛis.ff.rem ra.habe.de quo ꝑ tex.et ibi pa⸗
noꝛ. in.c. raynutius de teſta.ex.tex.in.l nuda.de ↄtrahen.
Rena in.l.ſi pacto quod penam.et ibi bar.pau.⁊ ia.
de pac j..an et qñ quis cotraueniẽdo de facto vel de iure
incidit in penã ↄtractus ſeu intereſſe cõuentionale:vt in
terminis.lʒfi.de pꝛeto.ff.vide plene bar.et nouiſſime Ja.

in.l.ſtipulatio iſta habere licere.⁊ in.l.ij.S·fiet in.l iiij.S.·
catho.ff. de verb. obliga.et ibi ałs illam materiã explica
uilegendo illum titul de vbo.oblig. in academia ande⸗
gaueñ.⁊ pꝛo nunc vt exeam terminos huiꝰ legis omitto

ad pñs cũ nõ ſit ꝓpꝛia ſedes eius. V

rr , .Ii In iudicibus pluribꝰ
7 Bm clericis Aos habet reus ele⸗
ccio eſt actoꝛis hoc.d.vſq; ad·S·memoꝛati.
Iſta lex queru de tribus. de foꝛo clerici con⸗

ſtatinopolitani vſq; ad· S·memoꝛati.Scðo loqtur de ſa⸗

tiſdatione vſq; ad · S. fin.e.l. Lertio loquitur de ſpoꝛtu⸗

lis vſq; in finem. .
¶ Nota ergo ꝙ in pluribus iudicibus electio eſt actoꝛ
⁊ non rei.⁊ eſt ratio quia eſſet ĩ ptãte eiꝰ an deberet con⸗
tra.l.ij.ff.de eo ꝙ certo lo.nam reus poſſet ſemꝑ variare.
cum electio ſit legalis vſq; ad ſnĩam vel vſq; ad lit. ↄteſt.
¶ Wemoꝛati.i¶ Ex tex.Sẽtẽtiaꝝ Hota ꝙ ad petitionẽ
creditoꝝ nõ debet citari debitoꝛ niſi iudex hoc pᷣcipiatꝙ
citetur / qð bene ſeruat᷑ hic in cauſis criminalibꝰper ti.de
requiren.rei.ſed in ciuilibus non ſeruant ⁊ male faciunt
Ael defenſoꝛem differentia eſt inter defenſoꝛẽ ⁊ ꝓcono
mum:qꝛ yconomus eſt qui eſt oꝛdinatus ad cuſtodiam t
bernationem oĩm rerum eccleſiaſticaruz:ſed defenſoꝛ
tet conſtituitur ad cauſam vt colligitur ex.l.iubemus ĩ
pꝛĩcipio.S. de ſacroſan.eccle. Pꝛo ſe nõ pᷣbeat Hota ꝙ
cui ↄmittũtur aliena multo foꝛtius ſua.hodie coꝛrigitur
bec lex per aut᷑.nullus epiſcopus.Ex cuiꝰ fine nota ꝙ nũ
cius communis non debet iudici parere vbi cõſtat ꝙ iu⸗
dex contra ius facit ĩmo punitur ſi paret qð non eſſet ſi
non delinqueret. .— “
Add itio Adde ꝙ omnis iuſſus iudicis dicitur ſe
Dotentia iterlocutoꝛia.item inq;tũ dicitur
hic ꝙ clerici non debent iurare de iure tñ canonico pñt
vt in.c.j.⁊ ibi panoꝛ.in.vij.coł.verſi.ego puto poſſe dari
vnam regulam bꝛeuem ⁊ veriſſimam.vbi dicit ꝙ iuſta cã
exigente poteſt clericus omne iuramentum ſine licentia
ſui ſuperioꝛis pꝛeſtare niſi expꝛeſſe a iure pꝛohibeatur ⁊
ibi vide panoꝛ.in.vj.col.verſi.⁊ ſqueris quare in contra
ctibꝰ coꝛã laico iurare non poſſunt ⁊ non in iudicio ⁊ ibi
dicit inno.ꝙ clerici licite iurant de calũnia coꝛam iudice
laico.⁊ ideʒ ſi iurant aliquem contractuʒ ſeruare.de pur
ga.ca.ex.per to.⁊ in.c.querelaʒ.⁊ in.c.ex reſcripto.ex.de
lure iuran.lʒ alij fuerint in contraria opiniõe dicẽtes cle⸗
ricum non poſſe nec in iuramẽto de calũnia nec vr teſtis
ſine licẽtia ſui epiſcopi iurare coꝛã iudice ſeculari.c.teſti
monium. xj.q.j.⁊ in.c.nullus.xxij.qvlti.quicquid tamen
ſit in ſubtilitate iuris hodie opinio inno.in pꝛacticavbiq;
tenetur vt omnibus notum eſt.

— Itẽ nota ꝙ iſta aut᷑. pꝛo
„KES Eneraliter. bibet ⁊ punu. ꝓhibet vſ
q; ibi pena. deinde punit vſq; in fineʒ.¶ Ad e⸗
Auidentiam eſt ſciendum ꝙ actoꝛ quando vult

piſcopis et clericis

agere vadit coꝛam iudice ⁊ iudex dicit oſtende libellum

tfſi oſtendit dicit iudex ꝙ non recipiet libellum niſi inter

ponatur cautio de lite inchoãda.j.duos menſces.⁊ ita lo⸗
quit᷑ aut.libellum·j.de lit.cõteſt.oblato libello iudici cita
fur reus ⁊ ipſe cõparet ⁊ dicit ꝙ ſibi offeratur libellus.di
cit tamen ꝙ eũ nõ recipiet niſi actoꝛ pꝛomittat ꝙlitẽ pꝛo
ſequetur vſq; in fi.⁊ decimã litis reſtituet noĩe expẽſarũ
ſi non vincet.⁊ de hoc loquitur hec aut᷑⁊ bꝛeuiter hoc in⸗
tendit. MNon auditur actoꝛ reo volens offerre libellum ni
ſi caueat de lite pꝛoſequenda vſq; in finem ⁊ de decima
litis reſtituenda:ſi contingat eum iniuſte mouiſſe litem
pena contrafacientibus ĩminente.hoc dicit. Iſta aut. ve
nit ad.l.codicis addendo quia illa loquebatũr de ſatiſda
tione pꝛeſtanda a reo hic addit de ea que eſt pꝛeſtãda ab
actoꝛe.¶ Ex tex.¶ Suꝑ his i.iuret᷑ ꝙ pꝛoſequet᷑ vſq; in ft
nem ⁊ ꝙ ſi ſuccumbet ꝙ decimam litis reſtituet. Item iu
rat ꝙ fideiuſſoꝛem dare non poteſt:vt dicit glo. ¶ Mota
ꝙ actoꝛ inchoataʒ litẽ tenetur pꝛoſequi ⁊ de hoc pꝛeſtat
fideiuſſoꝛem vel iuramentum ¶ Item nota ꝙ in ſcriptis
hec aſſeuerat ⁊ ex ſcriptura obligatur.¶ Itez nota ꝙ eſt
periculũ officij ſi fideiuſſoꝛ non pꝛeſtetur vel minus ydo
neꝰ.¶ Itẽ nota ꝙ duo iurat actoꝛ vt hic.ſ Itẽ nota ꝙ pe
na imponitur officio et iudici ⁊ diuidetur per mediumvt
dimidiam iudex ſoluat dimidiam eius officiũ.⁊ eſt ar.ad
id qð dixi.S.e.i¶ Itẽ nota ꝙ executoꝛ debet parere immo
debet diſcutere an fideiuſſoꝛ ſit datus ⁊ ſic eſt contra.l.ſi
vt pꝛoponis·jde execu.rei iudi.ſed non cognoſcu de cau
ſa:vt ibi.ſed an ſit datus fideiuſſoꝛ ſicut hic. Item nots
qꝙ; quedam de cõſenſu partiuʒ remittuntur qð exponunt
quidami.quando compꝛomittitur ⁊ male:quia compꝛo⸗
miſſum ſequitur iudicium:vt.l.rem non nouaʒ.j. de iudi.
⁊ ideo expone vt glo.ſ Et nota ꝙ quedam reſpiciunt fa⸗
uoꝛem partium ⁊ iſta poſſunt remittere ex conſenſu: vt.l.
queritur ·S.ſivenditoꝛ.ff. de edili.cdic.⁊ hic ⁊ ..e.ſi quis ĩ
conſcribendo:quedam ſunt que reſpiciunt vigoꝛem iudi
cij.⁊ iſta non poſſunt remittere vt·j.de ſen.l.pꝛolatam: et
de lit. cont.aut᷑.offeratur.quedam reſpiciunt publicãvti
litatem vel cõem ⁊ hec non poſſunt conſenſu partium re⸗
mitti vt.lij ·S.ſed qꝛ veremur.j.de iura.calũ.⁊.l.iure gẽti
uʒ ·S.· ſi paſciſcar.ff.de pacti. ¶ His textualiter expedit
venio ad aoPolones ⁊ pꝛimo op.ꝙ non ſatis det indi⸗
ſtincte:vt.l.ſciendum. ff. qui ſatiſda.co. So. illa determi⸗
nat iſtam qð non placet:quia imo ibi loquitur in ſatiſda
tione quam pꝛeſtat reꝰ:vt ſic ſufficiat actoꝛi ſi habeat bo
na reus in que potcrit mitti:⁊ ideo ſi reus habet bona nõ
debet cauere:ſed hic loquitur in ſatiſdatione quã pꝛeſtat
actoꝛ indiſtincte:quia licet ipſe habeat bona immobilia
non pꝛopterea eſſet conſultum reo quia nõ poteſt petere
ſe mitti in poſſeſſionem eoꝛum cũ debitum non pꝛecedat
⁊ pꝛo menſura debiti debet fieri mentio.¶ Item op.ꝙ nõ
debeat ſatiſdare:vt in aut᷑.de ſctĩſ.epᷣi · S· ſi quis autẽ pꝛo
pecunia.So.ibiloqᷣtur in ſatiſdatione actoꝛis.¶ Itẽ op.
ꝙ non compellatur pꝛoſeqͥ: vt.j. vt nemo inuitꝰ ꝑ totum
So.olim non ↄpellebatur pꝛoſequi:hodie ſic.hoc modo
quia aut eſt pꝛoceſſum ſolum vſq; ad libelli dationem et
compellitur cauſatiue:qꝛ reus poterit pꝛoſequi ⁊ liquida
re:vt in aut᷑.qui ſemel.Si aũt ꝓceſſit ad ſatiſd ationes pᷣ⸗
ſtandas compellitur hac foꝛma:vt ſi non pꝛoſequatur vł
non vincat committetur ſtipulatio de q̃ hic loquit᷑.¶ Itẽ
op.ꝙ hec ſtipulatio nõ debeat interponi qꝛ nõ põt cõmit᷑
ti: vt.l.hec ſtipulatio · S.· diuꝰ.ff.vt.le.no.caue.⁊ ꝙ non poſ
ſit quia he ſtipulationes ita demum interponuntur: ſʒ in
tereſt ſtipulatoꝛis: vt.l.pꝛetoꝛic.ff.de pꝛet.ſtip.ſed hic nõ
intereſt rei ꝙ actoꝛ pꝛoſequatur ĩmo oppoſituʒ.ergo ⁊c᷑.
aut ergo actoꝛ pꝛoſequetur ⁊ non comittetur quia rei nõ
intereſt. So.ſi actoꝛ deſiſteret bene eẽt vtile reo.quia am
pliꝰvexari nõ poſſet:vt.l.poſtq;.de pac.Sed qñ nõ vult
deſiſtere ſed differre tunc intereſt rei ꝙ pꝛoſequaturvt nõ
vexetur luibus et expenſis:⁊ ideo vtilis eſt ſtipulatio.
Item oppo.ꝙ alia ſatiſdatiõe interponatur:vt·j de lit.
cõteſt.aut᷑.libellum.So.illa loquitur quando libellus of
fertur iudici: hic quando parti:vnde non eſt vna ſuper⸗
flua per aliam. ¶ Item opponitur ꝙ iſta ſcriptura acto⸗
rem non obliget. vt.l. certum · S ſi quis abſentem.ff. de cõ
feſſ. So. hec non dicit ꝙ in abſentia aduerſarij confiteat᷑
ſed dicit ꝙ libellus aduerſario pꝛeſenti nõ detur niſi hoc
pꝛomittat᷑. vltramontani dicunt ꝙ quedam ꝰ?feſſio fit vo
luntarie nõ per modum contradictoꝛie iuriſdictionis et

hec debet fleri parte pꝛeſente vt in contrario:ſed certe lzʒ

hoc poſſet eſſe verum/tñ nõ hic alia ratio:quia nõ eſt ſim

plex confeſſio:ſed obligatio qꝛ ſe obligat. Itẽ fit publice
perſone.ſ.tabellioni qui fungitur duplici iure.ſ.tabellio
nis ⁊ pꝛocuratoꝛis.vt.l.ſeruis.ff rem pupil.ſal.foꝛe.Vel
dic ꝙ non oꝛitur obligatio ex confeſſione vt in gl.¶ Itez
op.ꝙ omnes expenſe reſtituãtur ⁊ non ſolum decima li⸗

tis.vt.j.de iudi.l.pꝛoperandũ ·S.cũ aũt.⁊.S·ſinauxẽ. So.

conſidera tria iura pꝛimo vetcra ſᷣm que pꝛeſtabatur de⸗
cima litis ⁊ iure actionis.vt colligitur exS.hec aũt oĩia

vt inſti. de pena teme. liti. Sũt iura media ſᷣm queveniũt

omnes expenſe loco decime. vt.l.pꝛoperandũ.S· cũ aut ·
de iudi. Iteʒz ſunt iura nouiſſima ſᷣm que decima venit ⁊
officio iuũdicis non actionis iure.nã ex inſcriptione non
inſurgit obligatio quicquid dicãt vltramontani immoĩ
ſurgit officiũ ⁊ pꝛeſtatur decima ⁊ ſub.⁊ ſi plus eſt in ex⸗
penſis totuʒ venit ſed fideiuſſoꝛ tenet᷑ actiois iure:nec ꝑ
hoc videtur plus teneri qᷓ; reus quia non eſt plus aliquo
de quattuoꝛ modis.vt nõ. in.l.ſi poſt moꝛam.ff.de eo ꝙ

cer.loc.¶ Modo quero an iuramentum calumnie excuſet
Juramẽ⸗ ab expenſis.⁊ glo.tenet ꝙ ſic in aut.de iudig opʒ. Pꝛe

fũ calũnie terea nõ eſt veriſimile quem immemoꝛem ſalutis eterne.
an excuſet vt.l.fl..ad.l.iuł.re.Canoniſte contrar ium tenent:⁊ vltra
quẽ ab ex montani dicunt ꝙ ſola victoꝛia veniant expenſe ⁊ ꝓbãt

penſis.

per hanc.l.quia non inſpicit animum ſi iuſte petierit vel

non. ¶ Pꝛeteres dicunt ipſi ꝙ ſententis que ſequi⸗
tur tollit pꝛeſumptionem iuramenti pꝛecedentis: ſed

ipſi male dicunt: quia text.incoꝛpoꝛe de iudic.S· opoꝛ⸗
tet dicit ꝙ iudex debet inquirere de animo accuſatoꝛis ⁊
ſi videat ꝙ iuſte fuerit motꝰ non condẽnabit ipſum in ex
penſis. Pꝛeterea tex.pꝛobat expᷣſſe inſti.de pena teme.li

ti · S. hec autem.ibi pꝛo veteris calumnie ⁊c̃.nam dicit æ&

expenſe ſolum rat ione calumnie veniebant non ex ſo⸗

la victoꝛia veniant expenſe:et pꝛobant per hanc legem

quia non inſpicit animum ſi iuſte petierit vel non.

Igdem pꝛobat l.vl.j.de fruc.⁊ lit. expenſis ibi.pꝛo calũ⸗
nia quidam ⁊c̃. nec eſt verum ꝙ ſententia tollat pꝛeſum⸗

ptionẽ iuramenti calumnie pꝛecedentis. nam bene facit

pmir g miuſtelir mouerit re ipſa:ſʒ ꝙ malo aĩo ⁊ ca⸗
o mouerit hoc non facit pſumi. ⁊ ſi dicas nonne

⁊ pꝛeter calumniam ex temeritate veniunt ſumptusvt di
cit rubꝛica inſti.de pe.te.li.⁊.ff.de iudi.l.eum quẽ temere.

Reſpondeo ſic vnde eſt ſciẽdum ꝙ qdaʒ litigant calum:

nioſe ⁊ iſti puniuntur in expenſis. quid am litigant teme⸗
rarie vt quia iniuſta ratione moti credunt fouere bonam

cauſam ⁊ iſti etiam puniuntur in expenſis vt dicta.l.eum

quẽ.quidam litigat ſine aliquo de pᷣdictis duobus:vt qꝛ

iuſta ratione moti credunt fouere bonaʒ cauſam ⁊ iſtinꝰ
puniuntur in expenſis. ¶ Uideamus ergo an iuramẽtũ
calumnie excludat hec duo.ſ.doluʒ ⁊ temeritatẽ: ⁊ certe
non eſt dubium ꝙ dolum excludit:qꝛ nõ eſt veriſimile ꝙ
quis ex certa ſciẽtia deieraret.vt dicta.l.fl. . ad.l.iuł.r.
pe.ſz ꝙ etiam temeritatẽ excludat. pꝛobo ſic:nam non ſu

ficit credere niſi iuſta ratione credatur.vt.l.iuł·S.ij.ff. de

ac.emp.hinc eſt ꝙ minoꝛ non poteſt iurare de calumnia
cum non poſſit diſcernere iuſtam rationẽ habeat litigan⸗
di vel non/alłs ſi ſufficeret ſimpliciter iurare crederẽ bi
poſſe mioꝛẽ iurare quod eſt S.l.ij.S·quod obſeruari·.de
iura.calum. Ille ergo qui iurat ſe credere fouere bonazʒ

cauſam videtur iurare ſe credere iuſta ratione ⁊ ꝑ hoc ex
cluditur temeritas.cum ergo iuramẽtum excludat dolũ.

vt.l.plagij·.j.ad.l.iuł.de plagia.⁊ temeritateʒ. vt. l.iuł ·. S

ij.ff.de act emp.ergo expꝛeſſe venire non debẽt qveniunt

per alterum de pᷣdictis duobus: non poſſuʒ tamẽ negare

quin victoꝛia faciat pꝛeſumi aduerſarium calumniole li⸗

tigaſſe quando iuramẽtum non pꝛeceſſit.Dic ergo ꝙ aut

certum eſt Fmeloanimd litigauit ⁊ punitur in expenſis
aut certů e

iuramẽtũ calumnie pᷣceſſit ⁊ non pᷣſumitur calumnia nee

temeritas.vt.S. ↄꝛobaui.⁊ ideo non punitur in expenſis
aut non pꝛeceſſit iuramentum calumnie.⁊ tunc victoꝛiaʒ
facit pꝛeſumi eum calumnioſe litigaſſe:⁊ ideo punitur in
expẽſis:⁊ ita ꝓcedat opinio vltramontanoꝛum:⁊ hecve

ra quando expᷣſſe veniunt officio qdð eſt hodie ſʒʒ glo.niſi

fuerint pꝛomiſſe.ſi autẽ ſunt pꝛomiſſe tunc veniunt ex ſti⸗
pulatione actionis iure/⁊ ideo quantũcũq; iuramẽtum

calumnie interueniat punitur in expenſis reus ſuccubeẽs

fa

it cert eſt ꝙ bono animo litigauit ⁊ non punitur in ex
pẽſis.vt in aut᷑.de iudi:S. opoꝛtet.aut dubitatur ⁊ tũc aut

W .

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

2 hac ratione foꝛte poſſes defẽdere optnionẽvltramont⸗

noyx in ſideiuſſoꝛe qͥ tenet᷑ ipſe actionis iurc/vt ipe expẽ?

ſis tenetur qtũcũq; de calunis iuraueru. S ed certc ego

non extenderem obligationem fideiuſſoꝛiam in plus q;
ſit opligatio pꝛincipalis.¶ Sed nunquid hodie iſte ſatiſ
dationes pꝛeſtant᷑. Eerte ſtatuta coꝛrigunt aut iſtam : ſʒ
ſicubi de iure cõi debeat litigari ⁊ ſtatuta non ſint in con⸗
trarium an pᷣſtabuntur ſatiſdationes. Quidam ꝙ ſic: qꝛ

ꝙ non quaſi ſit abꝛogata per contrarium vſum. vt. l. de 4

S

bus. in fl. ff. de legi Altimo op.ꝙ quis non cõpellatur

hec lex nõ reperitur per aliquã aliaʒ coꝛrecta. Alij dicũt

pꝛoſequi cauſaʒ.vt.l.ſi quis libellosj·. de appella.⁊.l. eos

in fi. Sol. hic loquitur in cauſa pꝛincipali in qua intereſt

ipſius rei ꝙ pꝛocedatur ⁊ cauſa expediatur ne diuti ve⸗
xetur litibus ⁊ expenſis. Sed contraria loquũtur in cau.

ſa appellationis in qna non ĩtereſt victoꝛi ꝙ pꝛocedatur:
immo ꝙ non pꝛocedatur qꝛ per lapſum fatalium ſenten⸗

tia confirmatur/æ hec ad pꝛeſens ſufficiãt ĩ materia iſta.

Additio Hec aut᷑.generaliter eſt bona licet vſus

eam non obſcruet.⁊ dicit Bart.ꝙ vidit

iſtam ſatiſdationem

. nem poſtulari nec potuit eam obtinere:
vnge dicit glo. in · S. ed hodie.inſti.de ſatiſda.ꝙ iſte ſatt·
dationes hodie non pꝛeſtantur:⁊ verum dicit Bar. licet

butrig. hic magnam faciat verboꝛum ſilerciam crederẽ

Bar. cum eſſct vir dicatus pꝛactice qui multũ bene ſe fe⸗

cit in legendo piſis:vt refert Bald. in.xj.col.jin.l.j.q ac
cu.non poſ.⁊ dicas in hac.l.ꝙ iuramẽtum de calumnia p
ſtitum a parte non excuſat ab expenſis ⁊ hoc cum expen·
ſe pꝛeſtentur non ſolum pꝛopter calũniamverumetiã pio
pter temeritatem.l.eum quẽ temere.ff.de iud.⁊ inſt.de p-

na teme.litig.glo.in pꝛoh.inſti.canoniſte in.c.finem liti⸗

bus de do. ⁊ ↄtu.ex.dicemus in.l.pꝛoperandũ.de iud.de

quo vide per Cy.hic.

—6

& aut᷑. ponit foꝛmã p̃ʒʒ quã debet ſoluere. Et tris

tio punit. Pꝛohibet ergo exigi a clericis nomine ſpoꝛtu

= S½ Iſta aut. venit adil. codi⸗
Ed H 0 d le. cis hoc modo qꝛ in.l.codi
S cis dixit de ſpoꝛtulis pꝛeſtãdis a clericis.hec

cit hec aut᷑. quia pꝛimo pꝛohibet. Scðᷣo diſponit. Cer

larum / vltra id quod hic dicitur hoc pꝛimo. Secundo di

ſponit quis actiones eccleſie cõpetentes debeat pꝛopo⸗
nere hoc ſcõᷣo.Tertio punit exigentes nomine ſpoꝛtula⸗
rum vltra foꝛmam huius aut᷑.hoc dicit. ¶ Qucro qᷣd eſt
ſiliqua.dic vt glo.Querit glo. que eſt ratio ꝙ quando iu
dex trahitur ad longinquã ꝓuinciam ꝙ ſoluit ſoliduʒ.⁊

Siliqua
quid ſit.

dic vt gloſ. Vel melius dic ꝙ ratio eſt:qꝛ plus graustur
nunciꝰ eũdo ad aliã ꝓuĩciã. Itẽ q̃rit gl. ſi cã eſt eßalis ?-
dic vt glo.ſed ego dico ꝙ poſſit pꝛocuratoꝛem conſtitue⸗-

re cum ſit adminiſtratoꝛ ad ſuum cõmodum ſicut ⁊ pater

in bonis aduẽticijs pꝛocuratoꝛem conſtuuit.vt.l.j.in fl.

.de bo. mater.

¶ Oo. de. S. ſed hoc. in aut vt liti iuren. Sol. vt gloſ. .
Item opp.ꝙ triplum ſoluatur.vt inſtit.de act.S:tripli.

So . ibi loquitur quando plus petitur in iudicio de debi
to pꝛincipali: hic quando exiguntur ſpoꝛtule plꝰ debito.

e Quidebent eſſe ſoli et
REcernimus. mintes non oebent ire
ad plateam ad loca publica occupanda: hoc

ANdicit. Hota deſeruiendum nomini.

¶ Item nota ꝙ argumẽtuʒ ab ethimologia vocabuli eſk
validum.¶ Sed ad hoc op.de.l.tugurij.de ver.ſig. Sol.
illa non eſt contra immo concoꝛdat. ſed.l.taberne in eo.
ti. bene eſt ↄtra. Sed dic ꝙ inherendum eſt ethimologie
⁊ eſt validum argumentum.ut hic ⁊.lʒ.ij·S appellatur.⁊..
pupillus. S. territoꝛium.ff.de verb.ſig.⁊ hec vᷣa niſi reu
gnet ethimologice cõis modꝰ loquẽdi:qꝛ tunc ab ea rece—,-
dimꝰ.vt inſti.qui da.tu.pñt.in fi.vel niſi diffinitio voca⸗

buli repugnet ethimologie:qꝛ tũc ab ethimologiarecedi

mus.vt.l·j.de teſta.ff.⁊ inſti.de tute.circa pꝛin.⁊ dicta.l.
W taberne. Jacobus.

rius. B. d.⁊ ceſſant contrari.
¶ Dop. de.l. officiales. S. eo. So.aut eſt officialis ⁊ debi

toꝛ ⁊ nõ clericatur. vt dicta.l. officialis.j·reſpon. aut erat
officialis æ non debitoꝛ:⁊ tunc ingreditur palã/clam nõo
vt dicta. l.officiales.ſcðᷣo caſu aut non erat officialis: ga·

i rrei& Sieſt curialis debitoꝛ ſi flni
4 B iſq in 18. tũ eſt officium poteſt quantũ
Acumq́; voluerit clericari niſi fuerit pꝛimipila

De Epiſcopis et clericis

ſinitum erat officium: ſed remãſit debitoꝛ:⁊ tũc poteſt rez

gulariter clericari.vt hic in pꝛima parte.fallit ĩ pꝛimipi
lario vt in ſecũda parte huius.l.⁊ hec eſt veritas quicqd
dicant alij. Ultimo hec.l.eſt ar.ꝙ mutatio ſtatus iducat
mutationem foꝛi quia cum non vult imperatoꝛ pꝛimipi⸗

larium clericari.vt reſpondeat ſub iudice ſub quo pꝛimo
erat aſtrictus.et ſic videtur ꝙ non obligatio nec contra-

ctus inducat pꝛeuentionem:ſed conteſtatio /ſentẽtia / vel
conuentio.vt.l.cum quedã.ff.de iuriſd.om.iu.

ne hoc pꝛimo. Eius diſtributio pertinet ad cõ
HA AAEmiſſariumateſtat e
non facto diſtribuit epiſcopus hoc tertio vſq; in finem.

de fideicommiſſo vſq; ibi ⁊ ſiquidem. Secunda de admi

niſtratoꝛis perſonavſq; ibi cuʒ aũt.ibi de officio admini
ſtratoꝛis ⁊ diſtributionis vſq; ibi ꝙ ſi teſtatoꝛ. reddit ad

mediam partem.ſ.ad perſonam adminiſtratoꝛis et cir⸗
ca eam mouet dubium ⁊ decidit vſq; in finem·

¶ Ex tex. Poſthumus ar. ꝙ omnis admiſtratoꝛ tene

libꝛum rationum conficere:⁊ ſupꝛa fecit epiſcopus inuẽ⸗

tariuʒ: hic conficit rationes et eſt argumen.pꝛo eo qu.od

dixi in.l.final..arbi.tu.¶ Nota ꝙ valet relictum incertũ
quo pium. ¶ Secundo ꝙ adminiſtratio pertinet ad ele⸗
ctum per defunctum. ¶ Tertio ꝙ ſi non diſponit de ad⸗
miniſtratoꝛe epiſcopus eſt adminiſtratoꝛ legalis.
Item nota ꝙ locus oꝛiginis ĩſpicitur.¶ Itẽ nota ꝙ in
dubio / locus vbi eſt moꝛtuus attẽditur quia vbi te inue⸗
nero ibi te.⁊c̃. Itẽ nota ꝙ facit inuentariũ epiſcopus:⁊
Curatoꝛ ſolet dubitari an curatoꝛ datus ad vnum negocium tan⸗
datus ad tum debeat facere inuentarium:et dicũt quidam ꝙ non.
vnũ nego ꝗꝛ lex tutoꝛes·j. de adminiſtratiõe tutoꝝ. que dicit ꝙ flat
ciũ / vł plu inuẽtariũ loqᷣtur in adminiſtratoꝛe gñali. Sed certe hec
ra:an tene lex ꝓbat orium:nam hic adminiſtratoꝛ ⁊ diſtributoꝛ nõ
at facere generalis / ſed vnus legati tm̃ debet facere inuẽtarium.
inuetariũ. ¶ Quid ſi eſt datꝰ curatoꝛ minoꝛi ad auctoꝛitatẽ pᷣſtan⸗
dam venditioni flende per minoꝛẽ:an debet facere inuẽ
tariũ:certe ſi ipſe eſt debet pꝛeciũ rei recipere:qꝛ ad hoc
etiã eſt oꝛdinatus dʒ facere inuentariũ ałs non.cum ni⸗
chi ad euʒ pueniat.puto ergo per hanc.l.ꝙ quicũq; ad⸗
miniſtratoꝛ ſiue generalis ſiue ſpecialis debet facere in⸗
uentariũ:ſi aliquid ex adminiſtratione ad eum peruenu
ałs non. Sed quid in curatoꝛe dato ad litem:certe de cõ
ſuetudine non cõficit inuẽtarium: ſed de iure ſi aliqd ad
eum perueniret deberet facere.¶ Item nota ꝙ cõficiunt
rationes quas edere tenentur. JßV
¶ Op · ꝙ non ſolum habeat licentiã petere:ſed etiam cõ⸗
pellatur:vt in aut᷑.de eccłiaſti.titu.S. ſin autẽ qui. So.vt
glo.Sed qua actione petet fideicõmiſſarius legatũ dici
lo. ꝙ condic. ex hac. l. certe ĩmo obligatio inſurgit ex te⸗
ſtamẽto:⁊ ſi diceres ꝙ non valet teſtamẽtum nec legatũ:
qꝛ incertũ ſed lex roboꝛat legatum fauoꝛe pie cauſe et ſic
ex ipſa lege agat᷑:vt.l.ſi quis argentũ·.j.de dona.hoc eſſʒ
abſurdum qꝛ hec lex dicit valere relictũ.aut ergo queris
que actio naſcat᷑: Et dico ꝙ actio exteſtamẽto /aut q̃ris

cui exercitiũ cõcedatur: ⁊ dico ꝙ electo ꝑ teſtatoꝛem:vł

epiſcopo datur exercitiũ per hanc legẽ Jaco. Ste op.
ſimplex cõmiſſarius actionẽ non habeat:vt ff. ad tre⸗
ek.l.luciꝰ.S. meuia.⁊ de le.ij.l.lucio. So.hic ſpeciale/i⁊ ĩ
l. alio herede.de annu.le. Itẽ eſt ſpeciale qñ teſtatoꝛ con⸗
cedit licẽtiam cõmiſſario agendi: vt quotidie faciunt et
durat mãdatum:qꝛ eſt poſt moꝛtẽ collatum vnde incipit
poſt moꝛtè ⁊ non finitur moꝛte:vt.lł.ſi veroS·fl.ff.man. et
l.fi. ff. de ſolu. Sed qͥd ſi in vna ciuitate eſt natus ⁊ in alia
habet domicilium quis pᷣferetur:dicit gl.ꝙ ↄcurrũt:ſed
iſte tex. videtur oꝛiginem reſpicere.⁊ ideo dicerem ꝙ aut
cõcoꝛdant inuicem in diſtributione fienda/⁊ tunc còcur⸗
rant:vt ĩ glo.nõ ob.lege ꝓuinciales.ff.de vᷣbo.ſig.qꝛ ibi
ſubauditur tm:aut ipſi diſcoꝛdant in diſtributione flen⸗
da. ⁊ tũc ego puto oꝛiginem pᷣualere per hãc.l.⁊ ar.l.aſſũ
Executo⸗ ptio.S.filius.ff.ad muni l.vlt.S.pꝛeſcriptio. Sed quid
ribꝰ duo⸗ ſi erãt duo cõmiſſarij an poteſt vnus ſolus facere:Certe
bus datis ſi aſſimilo eos ꝓcuratoꝛibus nõ poteſt vnꝰ ſine alio:niſi
an vnꝰ ſo⸗ eſſet ei a teſtatoꝛe ĩſolidũ cõmiſſa adminiſtratio:vt.l.plu⸗
lus poſſit ribus ff.de pꝛocu. Si ↄparo eos tutoꝛibꝰ:quilibet poteſt
agere?: ſolus facere/ quid ergo:dñs mar.ꝙ aarar eos tutoꝛi
us: qꝛ ſunt tutoꝛes aĩe:et ideo inſolidũ põt quilibet fa⸗

cit ꝙ eſt ſpeciale.vbi alij ſunt abſentes 2.
expedire verũ ego vidi ſic intelligi ulu .
ta eſt diſtributio.ſ.qꝛ debet per eoꝝ arbitros diſtribui q⸗
.l. cun uriſd. om. u. bruaus ſibi melius videbitur. vt. l. it ſi vnꝰ. S. .?.l. ſi qff. de
Olli Legatum relictum in redemptionez
1 captiuoꝛum valet licet incerte perſo

miſſarium a teſtatoꝛe electuʒ hoc ſecundo. quo

Fo. NXII 3

cere. Sed certe licet edparemus eos tutoꝛibꝰ tñ tutoꝛes

in his q pertinet ad tutelã finiẽda non poſſunt niſi ſimul
gerere:vt.l.fl..de aut.pᷣſtan.cũ ergo hic tractetur de di⸗

ſtributione:per quẽ finietur hoꝝ officiũ debẽt ſimul face

re ⁊ eſt caſus ex. de teſt.c religioſus ·S.ſane.lib.vj.vbi di
vnus ſolus põt

capłm qñ incer

arbitris.ſed qñ diſtributio eſt certa:vt qꝛ dixit fratribus
minoꝛibus tm relinquo ⁊ talitantũ ⁊ nolo pᷣdicta exequi
per talem: tunc debẽt ipſi cũ non ſit fieda niſi ſola execu⸗
tio poterit ſolus qͥlibet eoꝝ exequi. Itẽ quero an iſti de

cto; oc terti fi llatoꝛes habeãat actionẽ: Et dic ꝙ non qꝛ ſolum habẽt in
Dinide in quattuoꝛ partes:quia pꝛima pars diſponit

uiceʒ deducere.ſimile in.l.ſi quis poſt hec.j.de bo.ꝓſcpᷣ.
datur ergo actio epᷣo:⁊ iſte nõ dicit᷑ delatoꝛ qꝛ non ad pu
blicam vtilitatẽ defert /nec fiſcalem /nec defert fiſco:ſed
pietate mouetur/et ideo nõ eſt delatoꝛ:vt.l.ex quibuſdã.
ff. de iure fiſci.¶ Item q̃ro cuʒ epiſcopus habeat actionẽ
coꝛaʒ quo de hoc legato cognoſcet.nunqd coꝛã eo: certe
videt᷑ ꝙ non.qꝛ ſic eſſet actoꝛ ⁊ iudex in eadẽ cauſa. Pꝛe
terea hec lex licet det ei petitionem non tamen dat ei
cognitionẽ:ſed ipſi totum ſibi vſurpant ⁊ petitionẽ ⁊ co
gnitionem:qð nõ videtur bene ↄuenire huic legi.et ideo
debent agere coꝛam pᷣſide vel pꝛefecto. Butriga.
Add itio Iſta ẽ bona.l.Executio teſtamẽtoꝝ de
. Oiure cõi ſpectat ad epiſcopũ:niſi fuerit ꝑ
ſpecialẽ executoꝛem a teſtatoꝛe puiſum: vt hic ᷣm bar.⁊
vide ad materiam huius legis bar. et Jaſo. in aut. hoc
amplius·j. de fideicõmi. et puniat᷑ heres qui volũtatem
teſtatoꝛis nõ adipleuit de quo in.c.ſi veſter.xj q.j.⁊ in.c.

ſi heredes ex de teſta.in.c. licet eẽ de vo.⁊ in dicto.c.ſi he

redes:⁊ ibi panoꝛ.in.ij.⁊ iij.nota.⁊ in.c.nos quidẽ eo.ti.
vbi eſt dictũ executionem teſtamentoꝛũ ſpectare ad epi⸗
ſcopum herede negligente intantũ ꝙ in hac materia exe⸗
cutoꝛia teſtamentoꝝ locus eſt cõuentioni inter ſeculares
iudices ⁊ eccleſiaſticos quod eſt notandũ ſm Panoꝛ.in
dicto c.ſi heredes in vl.no.fa.que no.per eundem panoꝛ.
in.c.cũ ſit generale.ex de fo.compe.
== J q uem VEßs non debz eligiper pe Eliges ⁊=
Sð p. cuniam als punitur pena electꝰ ꝑ ſi⸗
m, ſimonie eligens ⁊ electus.h.d. monis pa
eA Sb bonum ſit epiſcopatũ petere.vt.viij. rit᷑ puniũt
.j. qui epiſcopatum. So.vt glo.¶ Scdo op ꝙ faciens ⁊
conſentiens nõ pariter puniatur.vt.l.ſi multi publicani.
cum ſi.ff.de publica.So.agens ⁊ conſentiens qñq; pari⸗
ter delinquũt:⁊ tunc pariter puniũtur vt hic:ſed regula⸗
riter pariter non delinquunt: ⁊ ideo regulariter par iter
non puniuntur vt in contrarijs ſ m dñũm Mar.
Ad ditio Dum dicitur hic ꝙ epᷣs meritis⁊ nõ pꝛe
*0 D· cibus ⁊ pꝛecio ſed meritis ad epᷣatuʒ de
bet eligi. Adde ꝙ epiſcopus debet eſſe ſpeculum alioꝛum

in moꝛibus vt in.c.magne.ex de vo.in.c.cum in cunctis.
eðÿ de elec. Itẽ debet eligendus in epiſcopũ habere.xxx.

annum.nam in anno.xxx.chꝛiſtus fuit baptiſatus ⁊ ince⸗
pit pꝛedicare:⁊ ideo ad ipſius ſaluatoꝛis iſtar iſtud tem
pus fuit pꝛefixũ epiſcopo.vt in.ca.pꝛeſbiter.lxxviij. diſt.
licet glo.referẽdo Jo.chꝛyſo. tenuerit chꝛiſtũ nondum

compleuiſſe.xxx.annum. Itẽ ꝙ ſit de legitimo matrimo⸗

nio natus: non enim ſufficeret ꝙ fuerit legitimus: ſed re
quiritur ꝙ ſit natus de matrimonio legitimo ſ̃ʒ Panoꝛ.
in.c.cum in cũctis.de elec.licet contrarium tencat glo.i
c.innotuit.in verbo coniugata ad fineʒ.extra de elect.et

ibi Panoꝛ. in.v.col.ver.⁊ q;; pꝛedic.multũvꝛgeant vbi

finaliter quicquid dixerimus ſupꝛa pꝛoxime tenet ꝙ fuiꝰ
natus ex concubina legit imatur per ſubſcquẽs matrimo
nium abſq; alia diſpenſatione poſſe eligi in epᷣm ⁊ ĩ hane
opinio.ſcdᷣam ꝓximo dicto contrariã inclinat fauoꝛe fi
liationis ⁊ matrimonij vt dicit ibi per.c.tanta.extra qui
fl. ſunt legit. Itẽ in pꝛomouendo in epᷣm requiritur ſcien
tia aut noticia noui ⁊ veteris teſtamẽti. de quo vide tex.
xxiij.diſt.c.qui epiſcopus.⁊ in.c.j.⁊.ij.lxij.diſt. Item ſᷣm
hoſti. debent habere ſcientiam iuris canoni.cuin pſᷣm illꝗ
debeant iudicare pꝛeſertim in cauſis matrunonialibus
vt in. c.j.de conſang.⁊ affi.extra.vtinam noſtro tempoꝛe
pꝛothonotarij epiſcopatus ambientes iſta pꝛemeditaret
⁊ ſcientiam condignam haberent cũ omni petenti teneã
tur reddere rationẽ.vt in dicto.c.qui epᷣs curamq; oiĩm

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

ſibi ſubditoꝛum bonum eſſet ſi affectarent epatum nonvt
pꝛeeſſent: ſed vt pꝛodeſſent pauperibus ⁊ pijs actibus.
yvr in ca.qui epiſcopatum.viij.q.j.

quaſi caſtrenſia ⁊ð in eis dommium acquirunt
A& habent poteſtatem in eis teſtandi? ſucceſſo⸗
fem habent ab inteſtato nec fratribus conferre tenentur.
h. d. C Ad cuidentiam eſt ſciendum ꝙ clerici poſſunt h
bere triplicis gñis bona.nam habent quedam que cont
platione eccłie non conferuntur mediate vel immediate
vt habent alij homines:⁊ de his bonis non loquitur hec
lex:ſed renianẽt iura vetera ſcðʒ q̃ pꝛofecticia querũt pa
tri aduẽticia / ſibi quo ad dñium / patri quo ad vſũfructũ

vt.l.cum opoꝛtet.de bo.q̃. li.habẽt alia bona que querüt

contemplatione eccleſie immediate ⁊ de his nõ loquitur
hec lex quia illa ſunt bona pauperuʒ:vt.S.c. l. ij. Sed que
dam habent que eis conferuntur vt ipſis non immedia⸗
te contemplatione eccleſie ſed dignitatis quã habent vt
20 oꝛationibus ? miſſis dicẽdis pꝛo anima alicuiꝰ.⁊ de
cloquitur hec lex:quia eſt quaſi caſtrenſe peculiũ non
caſtren ſe quia nõ ſunt pꝛopꝛie milites: ſed quaſi vt aduo
cati: vt l. aduocati: de aduoca. di.iudi.⁊ in hoc habẽt pᷣ⸗
uilegiũ quia licet ſint in poteſtate patris eis nõ querunt
hoc tamen coꝛrectum eſt in epo in hoc quia non remanet
in poteſtate patris ille qui fit epiſcopus:⁊ poſſunt teſtari
in eis ⁊ ea vendicare:⁊ poſſunt habere in eis ſucceſſoꝛem
ab inteſt ato/nec tenentur oſerte tratcioug. ions
ſr⸗ ogz Hec aut᷑.vẽit ad coꝛrection
PE Lexicus. legis codicis ll.vbiq vz illa
legé licebat ↄueniri clericum coꝛaʒ iudice ſecu
N. lari hodic hoc eſt coꝛrectum cum diſtinctione
er hanc ant᷑ ⁊ latius adhuc coꝛrigitur per aut᷑. ſtatuumꝰ
que coꝛrigit iſtam aut᷑ ⁊ bꝛeuiter hoc dicit. Hodie cleri⸗

.

cus conuenitur hac foꝛma quia in cauſs peculiari conue

nitur coꝛã epiſcopo niſi alia rario inducat oppoſitũ: ſed

in criminali aut crimen eſt ciuile ⁊ coꝛam ſeculari: aur ca
nonicã ⁊ coꝛã iudice eccleſiaſtico.hoc dicit butri. Olim

ergo poterat indiſtincte coꝛam iudice ſeculari cõöueniri?
in vꝛoc conſtantinopoli.vt.l.cum clericis:⁊ in pꝛouincis

vt in. l.omnes.que voiq; per hanc aut᷑ poteſt cũ diſtinctio

ne per aut. ſt tuimus indiſtincte pꝛohibetur vocari ⁊ cõ⸗

eniri coꝛam iudice ſeculari.
¶ Op.· ꝙ poſſit adiri pꝛeſes:vt in aut᷑ de ſctĩſ. epiſcopi:g.
ſi quis aũt.So dictio pꝛiꝰ tollit ↄꝛiũ. Itẽ op. ꝙ ſine dã
no lis nondecidatur qꝛ ſpoꝛtulas ſoluit.vt.S. eo omnes.
⁊c aut᷑.ſed hodie.So.vt glo.qꝛ loquitur de alio damno.
¶ Item op./ꝙ in ſcriptis libellus offeratur vt aut᷑.offera⸗
tar. Sol.hic ſpeciale. J
uod ſi natura.iſ Ex tex. Hecidi. ſcilʒ tempus ſm
vltramontanos:quia dicunt ꝙ ſi criminalis deciditur· .
duoz menſes:idem ⁊ in ciuili/⁊ hoc etiam ſentit gloſ. ali⸗
ter tamen exponit ter. Sed hoc non eſt bonũ argumẽtuʒ
quia longius poſſunt durare ciuiles q́; criminales. vt.l.

pꝛoperandumj. de iudi ſed gloſaliter exponit naturam

cauſe decidi. Et vltramontani repꝛobant cxplũ quãdo
fuerat aduocatus cauſe vel cognatus iniuriati:qꝛ dicunt

—

ꝙ ſi ſuſceptus eſt ꝙ põt expedire per delegatum. vt. lpꝛe⸗

☚&

toꝛ. ff. de iur.om. iud. ⁊ ideo exponũt. vt.ð. dixi.ſ. Yc. töS
expedire non potuit.⁊ inducũt argumentũ ad queſtion-

quotid ie cõmittitur iudici cauſa vt decid at eam ·j. duos
menſes: modo iudex iuſta cauſa impeditus nõ potuu ex

pedire nunquid poterit poſt duos menſes cognoſcere · ·

„

triennium? certe ſi ic. ar.l.quinquaginta.·ff. de excu.tu.⁊. l.

intra vtile ff.de minoꝛi.⁊ dicũtvltramõtani hic eſſe caſũ.

¶ Sed in ciuili. ¶ Quero quod eſt crimen ciuue ⁊ dic
vt glo.ego puto ꝙ duo ſunt neceſſaris ad hoc vt dicatur
crimen ciuile.ſ.ꝙ ſit tale crimen ex quo poſſit iudex ſecu⸗
laris cognoſcere ⁊ penam imponere.ſ.quia pena ſit lega
lis:⁊ ſi quod iſtoꝛum deficiat dicetur canonicum:⁊ ſi di⸗
cas nonne hic dicitur ciuile crimen ex quo tamen impo⸗
nitur pena degradationis. Reſpõdeo hic degradatio nõ
fit vt terminus pene ſed ad pꝛeparationeʒ pene. vnde cri

men nõ deſinit eſſe ciuile. ¶ Op. ꝙ in crimine ciuili iudex

ciuilis nõ co gnoſcat vt aut.ſtatuimus.So. hHic coꝛrigit᷑.
Itẽ op. ꝙ cauſa poſſit durare biennio. vt. C. vt·j.. certuʒ

tempus.l.j. ?. ij. ⁊. de iudi.pꝛoperandũ.in pꝛincipio. So.

hic ſpeciale quando clerieus cõuenitur coꝛam iudice ſe⸗

Per hãc.l. epiſcopi pꝛe⸗
AAcroſancte. Rrenia diaconi babent

culari. Idẽ foꝛte ſi coꝛam eccłiaſtico cõueniatur arguẽ⸗
do de cauſa ciuili ad criminalẽ ſed gio. quod ar gumetuz
nõ pcedit. vt. S. dixi. ¶ Itẽ op. ꝙ non poſſit ab ſoluere cũ
non poſſit condẽnare.vt. de res iur.l. nemo. So. vt glo.
Vel dic ꝙ regula pꝛocedit in generibus ſinguloꝛuʒ non
in ſingulis generũ vt hic. Vel dic ꝙ poteſt condemnare:
ſed non poteſt exequi ſententiaʒ. vt hic inutitui ſimile in
depoꝛtatione qñꝙ;. vt. l. ſi quis exheredato·S· eius qui.ff.
de iiuſt. rup.⁊ irri.teſt.opoꝛtet ergo ꝙ pꝛimo degradetur
anteq; puniatur.¶ Et eſt ſciendũ ꝙ quedam degradatio
eſt verbalis de qua in.l.iubemus in·S. ſane.S.de ſacroſã.
eccle. Item eſt realis de qua in.l.qui cuʒ vno·S·exaucto
ratu s.f. de re mili.⁊.l.ij.S· in nomine.ff.de his qui not. in

fa. Itẽ qnq; fit degradatiovt terminus pene. quandoq;

fit ad pꝛeparationem pene vt hica tũc ſi queris an debʒ

imponi realis an verbalis degradatio:hic reſpDondeo
aut verbalis ſufficit? ita aufert oꝛdines clerico.ꝙ pena ꝭᷣ
ponenda poteſt in eũ cadere ⁊ ero cõtentus illa:ſed ſi nõ
ſufficiat tunc vtar reali ⁊ eſt ratio:quia nos vtimur ſolũ
pꝛeparatoꝛijs quatenus ſufficit ad neceſſitatẽ pꝛeparati
vt.l.j.ff.de interrog.ac.⁊ ſᷣm hoc intelligatur.c. nouimus
e de hereticis. An aut᷑.ad hoc ſufficiat verbalis vł rea
lis hoc ſciunt canoniſte.¶ Wodo pone ꝙ iudexſecularis
de ciuili crimine cognouit ⁊ inuenit clericum nocentem
⁊ vadit ad epiſcopum ⁊ dicit dñe degradetis talem cleri
cum quia nolo eum punire de tali crimine:dicit epiſcopꝰ
ego volo ſcire an hoc ſit verum:iudex exhibet ⁊ pꝛoc 1
quem fecit nunquid debet epiſcopus crederc illis actis
Certe hodie non debent credere nec ex eis poſſet ali⸗
quid facere vel pꝛonunctare cũ ſint facta acta ab incom
petenti iudice per aut᷑. ſtatuimꝰ.poſſet tñ inſpicere acta ſi
vellet ad recipiẽdũ inde aliqualẽ infoꝛmationẽ ſed cum
tempoꝛe huius aut᷑ eſſet cõpetẽs iudex in ciuili crimine
debet actis credere ⁊ eis ſtare ⁊ ſi velit aliqualiter aliun⸗
de infoꝛmaripoteſt.⁊ ſᷣm hoc intelligo.l.vnaʒ.·j de cuſto.
reo.ſic qtidie faciunt inqſitoꝛes qui ſolũ mittũt ptãti ꝓ⸗
ceſſũ factũ dᷣaliquẽ hereticũ:⁊ poteſtas credit illis actis
⁊⁊ punit hereticum. Jacobus Burig.
P on trahat aliquis ꝑ⸗
S Tat umus. ſonam Teleſiaſtteng
iudicẽ ſecularem contra canonicas ſanxiones
trahẽs punitur: iudex qui patitur punitur: x iu
riſdictiõe pꝛiuatur.⁊ qui iuriſd ictionem clericis derogs
uerit in laicos punitur.hoc dicit.
¶ Ex tex.canonicas ſanxiones Mota etiaʒ ꝙ de iure ci
uili non tenet renunciatio foꝛi facta per clericuʒ: quia cũ
reſeruet hic cõſtitutiones canonicas ſᷣm quas etis volẽs
trahi non poteſt:ergo nec de iurc ciuilinolens poteſt tra
hi ad iudicem ſecularẽ. Quero an ſi ptas denegat alicui
pᷣuato iuriſdictionẽ ſit puatꝰ iuriſd ictiõe:dicũt qͥdã ꝙ ſic
p hãc.l.Sʒ tu dic ð.ꝑ hanc legẽ:qꝛhic eſt ſpale in clerico.
¶ Wodo pone nos habemus ſtatutum ꝙ ſi dlericus decli
nauit foꝛum ſeculare ꝙ ſit exemptus a pꝛotectione com⸗
munis:⁊ poſſit impune offendi. Modo poneꝙ dericus
conuentus coꝛam poteſtate dicit:dñe ego nõ declino im⸗
mo libẽter litigarẽ coꝛã vobis ſi poſſem:ſcd ego non poſ
ſum etiam ſi vellẽ: quia decretalis me pꝛohibet.ſ.c.ſi di⸗
ligenti.qð eſt confirmatum per aut᷑.ſtatuimus.nunquid
debet clericus iſte eſſe exemptus a pꝛotectione cõis:cer⸗
te non:quia non declinat foꝛum nec dicit ſe nolle litigare
coꝛam poteſtate:quia tunc haberet locum ſtatutum:ſjʒ di
cit ſe non poſſe:⁊ aliud eſt dicere ſe non poſſe:vt.l.cum fi⸗
lius·S.non iure.ff.de le.ij.⁊ /de lega.l.ab adminiſtratio⸗
ne.¶ Wodo pone ꝙ ſtatutum dicit(vt dixi clericus de
clinans foꝛum poteſtatis ꝙ ſit exemptus a ꝓtectione cõ
munis ⁊ poſſit ipunc offendi: ⁊ poteſtas de tali iniuria il
lata in clerico nullam iuriſdictionẽ habeat cognoſcẽdi:
nec cognoſcere poſſit¶ Modo pone ꝙ clericus declina⸗
uit foꝛum poteſtatis poſtea ipſe offenditur ab aliquo:cle
ricus coꝛam poteſtate accuſat eum qui offendit ipſum di
cit accuſatus:non faciatis ei iuſticiam qꝛ ipᷣe eſt exemptꝰ
a pꝛotectiõe communis:dicit poteſtas ſi ego denego de
rico iuriſdictionẽ: ego ero pꝛiuatus dignitate per aut.ſta
tuimus. ⁊ ſtatutum nõ valet:quia impꝛobatuʒ eſt a lege:
nam cum populus faciat ſibi legem ſolũ auctoꝛitate pꝛin
cipis:vt.lł.ij·S·que omnia.jde veteri iure enucle.⁊.l.om⸗
nes ppłi.ff de iuſti. ⁊ iure.patet ꝙ vbi ceſſat voluntas pn
cipis nullum ſtatutum poſſunt facere:⁊ ſi faciãt nõ tenet:

De Epiſcopis et clericis. Jo.XXIII.

licet de facto ſeruetur.at iſtud ſtatutum eſt impꝛobatum
per pꝛincipem expꝛeſſe ⁊ eſt ↄtra legẽ ergo nõ valetvt.S.
de ſacroſan.eccle.aut᷑.caſſa.⁊.j.de fur.aut᷑.nauigia.⁊ com
munia de ſucce.aut᷑.omnes peregrini.Qñ aũt ſtatutũ eſ⸗
ſet pꝛeter legem bene valeret. Nũquid ergo bene dicit
ptãs: videt᷑ ꝙ ſic ꝓpt᷑ pꝛedicta:ſed certe poteſtas ſe excu
ſauit clerico aliter ⁊ dicit. Ego tibi libẽter iuriſdictionẽ
meam cõcederem ſi haberẽ ſed nullã habeo in caſu iſto:
nam cum habeam iuriſdictionẽ a cõi.cõe mihi dedit eaʒ

limitatam vt.ſ.in hoc caſu nullam haberẽ vt dicũt verba

ſtatuti ſecus ſi diceret ſtatutũ non reddatur ei ius: dicet
ergo poteſtas aut ſtatutũ loquitur in iudice habẽte iuriſ
dictionẽ qui eam denegat clerico: ſed ego non habeo eã
in caſu iſto:ergo non cado in aut᷑.ſtatuimꝰ.quia ſi milleſi
cs vellem non poſrſen. 2 .
Ad diti o.“ eculares iudices ĩ dericos nullã hñt
iuriſdictionẽ: vt hic finaliter ᷣm oẽs et
qð eſt introductum ex eo ꝙ laici dericis oppido ſunt in
feſti in.c.laicos.ij.q.vij.de quo vide panoꝛ.in expeditio⸗
ne glo.j.dicti.c.ſi diligenti.S.al.de quo per canoniſtas ĩ
c.at ſi clerici.ex.de iud.cum regulariter ſeculares nullam
habesãt iuriſdictionẽ in perſonis cccleſiaſticis:nec eccle

ſiaſticos poſſunt aſtringere aut iudicare fa.c.ij.de fo.ↄp.

vbi excõicatur iudex qui contrariuʒ facit idẽ no.in.c.nõ

placuit.⁊ in.c.laicis.⁊ in.c.ſi quis pꝛincipum.xvj.q.ij.fa.
tex.in.c.clericuʒ.⁊ in.c.ſilueſter.⁊ in.c.nullus iudicum.li

cet palea ⁊ quaſi per.to.xj.qj.fa.tex.in.c.j.⁊.ij.ꝑ to.xxj.q
v.fa.bñ tex.in.c.bñ quidem.in pꝛin.⁊ in.fl.⁊ in.c.deniq; ⁊
quaſi ꝑ to.xcvj.diſt.⁊ in.c.ſi quis deiceps.xvij.q iiij.fa.
tex.cum ibi no.in.c.cum non ab homine.ecx.de iud.vbi in
terrogatus Celeſtinus tertius an liceret regi vel ali⸗
cui ſeculari perſone iudicare clericos cuiuſcũq; oꝛdinis
ſint in furto/homicidio/vł ꝑiurio.⁊c̃.Reſpõdit tales añ
depoſitionem ⁊ incoꝛrigibilitatem iudicem ſecularem iu
dicare ſeu punire non poſſe vt ibi tex.in fine poſt depoſi⸗
tionem ⁊ incoꝛrigibilitatem dat locum ſecularibus:vt ta
les clericos poſſint coꝛrigere/iudicare/ ⁊ in exilium tra⸗
dere.fa. tex.ĩ.c.vt fame.ex.de ſen.excõ.vbi pꝛohibetur ſe⸗
cularibus capere clericos criminoſos ſine licentia iudi⸗
cis eccleſiaſtici:qd tamẽ intelligas niſi timeatur de fuga
clerici delinquentis quia tunc licitum eſt laico iudici ipʒ
laicum capere etiam non pꝛecedentẽ mãdato pᷣlati ᷣmo⸗
pinionẽ quam tenet panoꝛ.in. c. cum non ab homine.ĩ ex
peditione glo.in verbo depꝛehẽſus legitime ⁊c̃.vᷣſi.in ve
ritate ⁊ in vᷣſi.bꝛeuiter.⁊ ibi collectarius.car.⁊ bal.idem
tenẽt. als laici clericos ꝓpꝛia auctoꝛitate capiẽtes cẽnt
excõicati ipſo facto.c.pꝛeſbiter.lxxxj.diſt.⁊ ĩ.c.ſi quis di
aconus.l.diſt.ſᷣm bal.in.d.c.cum non ab homine.⁊ cano⸗
niſte in alijs locis.S.ał.⁊ de hoc vide de materia vtrum
liceat iudici pꝛedicta facere in c.ſi iudex laicus.⁊ ibi phi
lip.fran.poſt domi.de.ſ.gemi.de ſen.excõ.li.vj.immo nõ
ſolum clerici nõ ↄiugati:ſʒ ↄiugati cum vnica ⁊ virgine
habitũ ⁊ coꝛonã deferẽtes in crĩalibus pꝛiuilegio foꝛi et
etiã canonis gaudẽt:vt ĩ.c.j.de cleri.ↄiug.li.vj.⁊ ibi per
phi.frã. ⁊ ſic ꝓbat᷑ aꝑte ꝙ clericꝰnõ põt puniri nec iudica
ri a laicis immo nõ põt recõueniri in criminali aliqͥ pacto
coꝛam ſeculari vbi erat autoꝛ. ĩ.c.aliter. de iud.⁊ i.c.at ſi
clerici.⁊.c.cũ non ab homine.de iud.bal.ibi immo quod
magis eſt in caſu negligentie ipſius eccleſiaſtici ſecular⸗
contra clericos intromittere ſi non valet:vt in.d.c.quali
ter.in ꝑte ibi ꝙ oĩno fieri ꝓhibemꝰ.Nec etiam ſi clericus
vellet iſtud pꝛiuilegium põt renunciare ⁊ iuriſdictioni ſe
culariũ ſe ſubmittere:vt i.c.ſi diligẽti.⁊.c.ſigniſficaſti.de
fo.ↄp.⁊ ĩ.c.oↄtingit de ſen.excõ.Hixi aũt regulariter ⁊ oꝛ

dinarie clericus non poteſt iudicari a laicis qꝛ ſpeciałr i

cã feudi:vt ĩ.c.verũ.⁊ ĩ.c.ex trãſmiſſa.de fo.ↄpe.lʒ archi.
in. c. j.delcler.cõiu.in.vj.licet etiam ĩ cã feudi nõ poſſit cõ
ueniri coꝛã ſeculari qð nõ videt᷑ ĩcõueniẽs hoc.io.and.lʒ
iße ĩ ↄcluſione aſſerit ꝙ lʒ ĩ cã feudi poſſit clericꝰ conueni
ri coꝛã dño feudi:non tñ perſona clerici ratione feudi ab
ipſo dño feudi põt tãgi:ſed rõne ꝑſone iudicari. Sed his
non obſtãtibus opoꝛtet veniamꝰ ad pꝑticularc. An cleri⸗
cus poſſit bãniri aut tradi ĩ exilium a ſeculari ⁊ dico ſine
crumine ſacrilegij ⁊ ſine violatiõe libertatis cccleſiaſtice
hoc agere non valet fa.tex.vt dixi in.c.cum non ab homi
ne. de iud. vbi in fine poſtqᷓ; clericus eſt depoſitus et in⸗
coꝛrigibilis dat᷑ ab eccłia lacultas iudici ſeculari vt talẽ

clericũ poſſit bãnire aut in exiliuʒ mittere fa. tex.in caſu
noſtro.in.c.ij.ex.de cleri.excõ.miniſt.vbi ꝓuidet᷑ in ↄci⸗

lio antiocheno ꝙ ſi epᷣus clericũ coꝛrigere nõvalet regis

iuriſditio ad reqſitionẽ eccłie exilio danetur: ita ꝙ ante

requiſitionẽ ſeu remiſſionẽ/aut eccleſie ⁊ iuris canonici
pꝓmiſſionẽ iudex ſecularis non põt clericũ banire / aut in
cxiliũ tradere fa.bene tex.in terminis.in.c.olim. de ĩiur.

vbi hono.in condẽnat.i.ↄdẽnatoꝛ facit cõitatem floꝛeñ.
quia baãniuit epᷣm feſulanũ contra deũ ⁊ libertatẽ eccłia⸗
ſticam. ⁊c. Ita ꝙ videtur hoc laicis pꝛohibitũ et venire

libertatẽ eccleſiaſticã dũ ſimilia faciũt ⁊ ſic ſacrilegiũ

icurrũt:vt ĩ locis pᷣalleg.⁊ in.c.ↄq̃ſtus de fo.ↄpe.⁊ hodie

Puiſũ eſtꝙ ſecłares iſta faciẽdo ipᷣo iure ſũt excõicati:vt

in cle.j.de pe.nec obſtat ſi aliqͥs vellet ſẽtire ꝙ illa cle.loqͥ

tur tm in pᷣlatis. Hã abb.in d.c.oli.de ĩiur.in ſũmario in⸗

tellexit ꝙ hẽat locũ in oibus clericis cũ ſecularis ptãs q̃̊

W cłicũ baniuit dʒ ꝑ iudicẽ eccłiaſticũ:vt dicit hodie adde
in.c.j.ex.de fo.ↄpet.⁊ in.c.ſi diligẽti.⁊ ibi canoniſte eo.ti.

penã in cle.j.de pe.hoc ſentiũt alij doc.in pᷣdic.c.olim.qꝛ

ʒz ſit verũ 7 glie pene ↄtẽte ĩ cle.nõ hẽant locũ niſi ĩ eᷣis
3

cui dubiũ ſacrilegiũ ſeu excõicatio nõ hẽbit locũ ĩdiſtin
cte ð̊ ſeculares tradẽtes in exuiũ eccłiaſticos gaudẽtes
puilegio clericali.ſ.canonis ⁊ foꝛi ĩ crimiali. Nã qͥs dubi
tat exiliũ eẽ penã a iure:vt ĩ locis pᷣalle.quã ſeculares nõ
pñt iponere ĩ clericos qͥs nõ pñt punire nec iudicare ſine
crimĩe ſacrilegij ⁊ cẽſuraꝝ:nã ſine leſiõe coꝛꝑali fctã cle⸗
rico/laicus incurrit excõicationẽ cũ exercet in clericum
qð de iure exercere nonvalet:vt in.c.nuꝑ.de ſenten.excõ.
vbi laicus detinens clericũ in cuſtodia publica:vel pᷣua

ta excõicationẽ incurrit cũ vt ait inno.⁊ hoſt.ibi magis

iniuria in clerico attẽditur qᷓ; leſio:vt in.c.ↄtingit.eo.ti.

Sed qꝛ(vt dixi naturaliter ⁊ oꝛdinarie ſeculares nõ poſ

ſunt clericos aſtringere ↄdẽnare aut bannire / nec in exi⸗
liũ tradere niſi poſt depoſitionẽ et incoꝛrigibilitatẽ/aut

remiſſionẽ ꝑ eccłiã ad ſecularẽ factã. Reſtat videre an ⁊

qñ clericus tradat᷑ a iure vel ab hoĩe curie ſeu iuriſditiõi
ſeculari vt poſſit clericũ punire/cõdẽnare/ bãnire aut in
exiliũ ſine ſacrilegio/ aut cẽſurarum pena tradere ⁊ quia
queſtio grauis eſt ⁊ periculoſa in quavidet᷑ pꝛima fronte

iura diuerſa ⁊ varia ⁊ doc.ſatis varij vide plene.in.c.cũ

non ab hoĩe ex.de iudi.facit in.c.ij.⁊ quaſi per totuʒ.cx.
de foꝛo ↄpe.in.c.vnico.de cler.ↄiugato.in.vj.in.c.nemo.

et. c. clericũ per to.xj.q.j.in pᷣdictis appellatiõe clericoꝝ

veniũt etiam in ſacris cõſtituti.⁊c.vide plene Jo.lup.in
tractatu de libertate eccłiaſtica in q̃ſtiõe an appellatiõe
clericoꝝ quicũq; clerici ↄpꝛehẽdãtur quo ad pꝛiuilegiũ
clericale.⁊c̃. Et ad pꝛemiſſa adde ꝙ licet vt diximus iu⸗
dex ſecularis nõ habeat in clericum niſi poſt depoſitio⸗
nem aliquã iuriſditionẽ.vt.S.dicas idẽ in clerico ꝑ frau⸗
dem tonſurato in quẽ iudex ſecularis nõ põt executionẽ
facere niſi pꝛimitus fuerit degradatus iuxta nota.in.c.
degradatio.de penis in ſex.et in.c.cum nõ ab hoĩc.et ibi
bal.ex.de iudicijs.ſᷣm bal.ita notãtẽ in aut᷑.cauſa cũ mo⸗
nacho.S.iſto ti.ꝑ textũ in aut᷑.clericus.S.iſto titu.⁊ ibi de

hoc bonus tex.et ibi notat guillermꝰ de cu. ⁊ ibi per bal.
poſt cy. qð iudices devſu in pꝛactica aliqualẽ iuriſditio⸗
nem ſibi acquiſiuerũt in cauſis clericoꝝ etiã a re ſpiritus

li dependẽtium qð an de iure canonico ꝓtendere poſſit:
Vigdet᷑ ꝙ ſic.vt nõ.dñs antho.de bu.in.c.fl.⁊ idẽ plene ꝑ
panoꝛ.et alios.ex.de iudi.Alij tamen doctoꝛes ad pꝛa⸗
cticã inclinantes contrariũ dixerunt hoc modo.qð quã

do agitur ſuꝑ poſſeſſoꝛio:vel quaſi etiam in ſpũalibꝰ vel

beneſicialibus cauſis iudex laicus eſt iudex cõpetẽs ſᷣm
opinionẽ viĩcentij vt refert Jo.and.in dic.c.ff.ex.de iu⸗
dicijs:⁊ eſt ratio:vt dicũt:qꝛ poſſeſſoꝛium nõ eſt quid ſpi
rituale ſed tpᷣale:vt dicit archidiaconus in.c.pe.de reſti.
ſpolia.in vj.⁊ dñs fran.de zabarellis in cle.diſpẽdioſam

de iudicijs.⁊ guillermꝰ de mõte lauduno ĩ cle.j.de cauſa
poſſeſſiõis ⁊ ꝓpꝛietatis idẽ gl.in.c.litteras.de iuramẽto

calũ.nec eſt incõueniẽs ꝙ reſpectio eiuſdã rei petitoꝛiũ

ſit ſpũale ⁊ poſſeſſoꝛiũ tpᷣale cũ nihil cõe ĩter ſe habeãt.l.
natura · S. nihil cõe.et ibipleniſſime bar.⁊ ita ſtilus curie
parlamẽti regij pariſius ĩ materia poſſeſſoꝛij cauſaꝝ bñ⸗

ficialiũ fũdat itentionẽ ſuã ſuꝑ dicto vincẽ.in caſu noui⸗

tatis de qͥ̊ vide ꝑ io.fabꝛi.in·S retinẽde.ĩ fi.de ĩter.ꝑ cy.

l.ea lege:jſ de ↄdi.ob cau.⁊ ad pꝛemiſſa vide.c.cauſam.ij.
ex.qui fuij ſunt legitimi. vbi papa mandat iudicium
poſſeſſoꝛium relinqui regi anglie pꝛo cognitione ipſius
poſſeſſoꝛij habenda:ita fuit iudicatũ in curia parlamenti

Butrigarius ſuper
delphinatus vt refert guido pape in queſtionibꝰſuis.q.j.
⁊ in.q.ccccclij.⁊ ad pꝛemiſſa vide feli ·in.c. ſicut in pꝛinci
pio.ex.de re iudica.crederem tamen pariſius curia
tius cognoſcit de poſſeſſoꝛijs ſuꝑ bñficialibus de conſue
Sõ per ſummum pontificem expꝛeſſo pꝛi⸗
uilegio qð refert dictꝰ guido pape ĩ q̃ſtionibꝰ ſuis.q.j.fl.
coł. vbi ponit tenoꝛem pꝛiuilegij regis francie: quicquid
dicat communis opinio in contrarium hoſt.⁊ bal. in. d. l.
decernimus.⁊ ibi bal.in fi.col.ad finem dicit:crederẽ cõ⸗

ſuetudinem in pꝛemiſſis non valere:dicens ꝙ non obſtat

ſi dicatur ita eſt conſuetum fieri quia reſpondet ibi in ꝓ⸗
hibitis poſſideri nõ releuat Polleſlio:vt in. c. ad decimas
de reſti.ſpol. in. vj. ⁊ ibi philip fran.de quo in.c.cũ cauſã.
cx.de pꝛeſcri totalis pꝛactica ĩ frãcia obſeruat opinioneʒ
vincentij quaz ſupꝛa retulimus ⁊ pꝛecipue in patria iur
ſcripti:⁊ vidi ałs in ciuitate ſarlateñ. clariſſimum nobilẽ
qʒ virum magiſtrum leonardum pꝛobeti locũtenẽtẽ dñi
ſeneſcalli officiariũq; foꝛmatũ per regẽ in ſede montiſea do
me ita pꝛacticari facere ⁊ ſuper arreſtis querele de nouis
ſaiſinis in bñficialibus quibuſcũq; in poſſeſſoꝛijs ſibi co
gnitionẽ retinuiſſe: ĩtelligo ĩ caſu nouitat ⁊ nõ ſolũ in di
ctis bñficialibus:ſed etiam in alijs poſſeſſoꝛijs in totum
realibus cognitionem ſibi retinebat inter dericum ⁊ lai⸗
cum:⁊ dum eram ibi aduocatus dictus locũtenens mihi
Proceſſunn motum ſuꝑ cauſa nouitatis inter quẽdã dñm
ertrandum de fragis pꝛeſbiterũ ex vna defẽdẽtẽ ⁊ daui
dem fratrẽ dicti bertrandi actoꝛẽ ex alia parte: mihi pe⸗
tro de vernia tunctꝑis in iure ciuili baccalario pꝛoceſſũ
repoꝛtãdũ commiſit ⁊ deinde facto repoꝛtu in pꝛoximis
aſſiſijs montiſdome pꝛope ſarlatũ ſenteñ.ſuꝑ pmiſſis di⸗
ctus dñs locũtenẽs ꝓtulit in foꝛma communi pdictũ de
fẽdẽtẽ reintegrãdo / inhibitioneſq; conſuetas faciẽdo:ex
poſt autè in diuerſas pꝛouincias tranſpoꝛtatus vidi ali⸗
uos ⁊ plures iudices ac locũtenẽ.penitus in multis ap
icto clariſſimo locũteneñ. ſarlateñ qͥ in pꝛedictis cauſis
⁊ in alijs grauioꝛibꝰ longe a iuſticia iter ſuum faciẽte et
multotiẽs dum criminoſos incarccratos pꝛo cribus le⸗
uibus ⁊ grauioꝛibus in eoꝛũ carceribus habebant inſtan
tibꝰ legitimis accuſatoꝛibus: multotiẽs tñ iudices quos
nouiſſime vidi abuſum committẽtes accuſatoꝛibꝰ nõ vo
catis nec conſentientibꝰ detentos criminoſos relaxabat
̊ eſt a iure diſſonũ:vt ĩ l.ſi accuſatoꝛibus ⁊ ibi cp. ⁊ bal.
Fde accuſa.⁊ pꝛo iſto paſſu rogo videas ⁊ teneas menti

glo.ſingularem ⁊ verã q̃ nõ eſt alibi in toto coꝛpoꝛe iuris

ciuilis m.l.iij·S. ſi cauſa cognita in gl.magna in verbo ꝓ
tribunali in verſi.ſed certe lerx illa loqᷣt ⁊ c. ff.de bo.poſ.tt.
gñali quã gl.pᷣdicta ad hoc dicit non eſſe alibi bal. in. c.j.
in.j.lectura.ex. de iud.in pe.coł.qꝗð notes cuius cõtrariũ
non obſeruat dictus pꝛoheti locũtenẽs qui minime par⸗

tibus non vocatis pꝛocedit immo omnibus vocatis ſu⸗

as ſententias ponderatas pꝛofert: vt no.in. c.j. de re iud.

in. vj ⁊ ĩ c. cuncta rimari.xxx.q.v to ti.de ſen. ex periculo
reci etl.iudices·. de iud.⁊ de his atteſtoꝛ:qꝛ iſta tũc te
poꝛis ibi vidi ⁊ audiui fleri diu enim certe eſt talẽ locũte

nẽtẽ meruiſſe ſedem in iudicatura altioꝛem ⁊ poſſuʒ dico

re de ciuitate pᷣdicta ſarl ateñ. vbi als moꝛam traxi oꝛiun

duſq; ſum a villa montis paſerij ſubiecte iuriſditioni

dicti dñi locũtenentis ⁊c̃.vt dicit ceſar in ſuis commen⸗

tarijs de pꝛouincia narboneñ.que grata erat militibꝰ ꝓ

„

pter fertilitatem abundantieq; fructuum.ita enim poteſt

dici in reſſoꝛto ac dioceſi ſarlateñ.⁊ maxime de ciuitate P

— .

dicta ſarlateñ quamvictualium matrem appello fertileʒ
blado/carnibus /volucribus / delicatiſq; piſcibus ex doꝛ
donia flu mine pꝛoximo obtinente:inſuꝑ optimis vinis
⁊ ſpãliter claretis:cum dicat valerius maximꝰ vinũ ⁊ mu
ſica letiflcare coꝛ hominis. dico etiã hominis ſariateñ.
cum dicatur de bꝛitonibus ⁊ noꝛmanis ĩ.c.vulgari.mo
ſes. xxxij. q.ij. finaliter habet dicta ciuitas ſarlatẽ.homi⸗
nes ⁊ femellas ſatis bone ſtature iuueneſq; parum vina
appetentes:hinc facies pallidas habentes bonoꝛum mo

rum pꝛeditas velatas ⁊ in capillis deambulãtes in loco

ſarlateñ.młtũ aqͥſo in quo ↄſueuerunt reperiri mulieres
pulchꝛe:locuſq; eſt facilis tempoꝛe hoſtili in cõſeruando
a repulſu aduerſanioꝛum molendinaĩ ſe habet ⁊ alia que

cũq; munimẽta ciuilia reipuplice dicte patrie congruen

tia ⁊ ibi moꝛatur nidelis cauſarum directoꝛ do. ioannes
ceten pꝛeſbiter rectoꝛ ſancti auiti ſenioꝛis meritiſſimus ĩ
troq; foꝛo ſarlateñ pꝛactices ac officij notariatus inter

pꝛimo libꝛo Codicis

exꝑtos t bene doctos reputatus vnum in eo extimo ſug .

omnia quia illum bone ⁊ timoꝛate cõſcientie repperi q
magna res eſt in cauſidico:ſi em eẽt in me aliqua auctoꝛi
tas que ſibi deſeruire poſſet reperiret in me quanta pꝛo
eo facere poſſef. 2
F Au ſa Hec aut᷑.eſtffacta ad coꝛrigẽdã.l.co
NRERILA dicis que ꝑmittebat clericos conue
niri coꝛam laycis. Item per aut. clericus. con⸗
.Aueniuntur cum diſtinctione:ſʒ ꝑ aut᷑.iſtaʒ ẽ pꝛo
uiſum ſpecialit ĩ monachis vt non trahantur coꝛam iudi
ce ſeculari:ſed per aut.ſtatuimus.gñaliter eſt idem ſtatu

☚

tum in quolibet clerico pꝛimo diſponit:ſcðᷣo punit.ſecun

da pars incipit ibi ſi cõtra fiat.⁊ dicit Monachus non?

trahendus coꝛam iudice ſeculari ⁊ iudex qui traxit ⁊ eiꝰ

officiarij puniuntur:hoc dicit ſummarie. 2
¶ NMota ꝙ tex.·ĩnuit ꝙ vnus vocatur:cã tñ cũ aliotracta
tur de quodicã.¶ Scðo nota ꝙ coꝛaʒ epſᷣo debet cauſa

monachi verti ⁊ ei debitus honoꝛ ſeruabitur:⁊ cã ſᷣm ſa⸗

cras regulas decidetur.Et ex hoc collige duo:pꝛimo ꝙ

clcricis ⁊ monachis debetur honoꝛ.ſcðᷣo ꝙ epᷣs debet ſci

re iura ſi ſʒʒ ſacras regulas iudicabit:ſed hoc videtur fal

ſum per.l.certi.j.de iudi.ſed dic ſᷣm gloſ.ꝙ aut loquimur

de iudice oꝛdinario ⁊ ille non tenetur ſcire iura qꝛpõt aſ⸗
ſeſſoꝛes habere:vt. d. l. certi. ⁊. C. de aſſeſſoꝛi. ⁊.ff e.per to⸗

tum. Aut loquimur ĩ delegato ⁊ debet ſcire iura qꝛ per ſe
ipſum debet expedire cauſam: vt in aut᷑.de iudi.veruʒ vI
tramontani intelligũt ⁊ ſatis bñ dictãa aut᷑.de iudi.in duo
decim delegatis ibi a pꝛincipe:in alijs dicunt ꝙ poſſunr

eſſe imperiti litterarũ ⁊ aſſeſſoꝛes habere:vt in aut.vt de⸗

fũc.ſeu fu · S.illud ⁊ .de iudi.aut᷑.ad hec. Item nota ꝓ

dictio ⁊ poſita inter duo habet cuilibet aſſignare partem
vt de conſti.pecu.aut᷑.ibi poſita.⁊.l.ſtipulatio iſta·S· eũ
qui de verb.ob.ſic ⁊ hic quia in dimidia parte punitur et
iudex in alia dimidia.⁊ ſic no.ꝙ officiuʒz nominatum ſub
nomine officij habetur pꝛo vno:vt dixi.S.c.aut᷑. Itẽ no
ta ꝙ ratione delicti commiſſi in clericum vel res eccleſia⸗
ſticas ſubijcitur iuriſdictiõi epiſcopi:vt dixi.S.e.aut᷑.itẽ

nulla.⁊ queſtio nunc pendet de facto:verum q̃damvolũt

illam cxponere ꝙ epiſcopus punict.i.puniri faciet per iu
dicem ſeculareʒ/⁊ ad eius inſtantiam punietur ſicut ałls
diximus ꝙ ſi aliquis debitoꝛem ſuum cõdemnauerit: id
eſt condemnari fecerit: ſed certe hijs repugnat tex.aut᷑.il
lius ⁊ iſtius. Quero contra quẽ debet libellus foꝛmari
de debito ante ingreſſũ cõtracto: ⁊ dicũt vltramõtaniꝙ
non contra clericũ quia habetur pꝛo moꝛtuo:vt.l.deo no
bis:ſed certe bñ habentur pꝛo moꝛtuis quantũ ad matri
moniũ:ſed non quo ad alia: nã moꝛs ciuilis ⁊ naturalis
equiparantur quãdo ex eiſdem reſultat idem effectus qð
non eſt hic:nam ſuccedit etiam vt agnatus qð non poſſet
facere ſi eſſet paſſus minimam capitis diminutionẽ: vt
d.l. deo.⁊ contra eos facit qð ipſi allegant pꝛo ſe de arro
ato:nam arrogatus tunc de ↄtractibus ante factis etiã
i non comparebit arrogatoꝛ pꝛo eo flet miſſio ĩ poſſeſſio
nem bonoꝛum que peruenerunt ad arrogatoꝛẽ de bonis
arrogati:vt.l.inarrogatoꝛem.ff.de pecu.⁊ inſti.de acqui⸗
ſi.per arroga.in fi · Pꝛeterea nõne teſtat᷑ qñq; poſt ingreſ
ſum:vt in aut᷑.ſi qua mulier.nec filij habent ceam iure
nature niſi eo moꝛtuo naturaliter:nã iterim habet mona⸗
ſterium bona non ex vltima volũtate ĩmo potius iure do
nationis inter viuos ⁊ demum eo moꝛtuo naturaliter ex
eius vltimavoluntatc capiunt filij poꝛtionem ſibi relictã
vñ non eſt verum ꝙ monachus habeatur pꝛo moꝛtuo ni
ſi in his in quibus poteſt participare cum viuentibus:vt
in matrimonio:⁊ ideo dic ꝙ ipe monachus remanet obli

gatus⁊ contra ipſum foꝛmatur libellus:⁊ hoc pꝛobat iſta

aut᷑ nam dicit cã que fit cuʒ monacho:⁊ ſic iſte monachꝰ
ↄuenitur.¶ VNiſo quis debeat citari ⁊ contra quẽ debeat
foꝛmari libellus.Quero quis debeat ad eius defenſiones
comparere.Et dic ꝙ aut monaſteriũ nõ habet ſindicum
non yconomũ.aut habʒ vtrũq; aut alterũ tm̃:pꝛimo caſu

ipſe abbas vt pꝛelatus ⁊ adminiſtratoꝛ comparebit pꝛo

monacho.ſi aũt monaſterium habet vtrũq;.ſ.yconomũ ⁊
ſindicum:debet ſindicus comparere ⁊ nõ yconomus.na
ſindicus pꝛopꝛie conſtituitur ad liteʒ ⁊ dr̃ ſinguloꝛũ cau
ſas dicens:vt.l.j · S. quibus.⁊.l.item·S.ſed hodie.ff.quod

cuiuſq; vniuerſita. Idem multo magis ſi monaſteriũ ha
bet ſindicum ⁊ non yconomum:ſed ſi habet yconomũ et
non ſindicum admittetur ad defenſionẽ yconomꝰ ꝓpter

—, —ͥł — —

Setẽtia
quẽ ferat᷑.

De Epiſcopis et clerics Fo. XXIIII.

defectſi ſindici ar.l.vbi abſunt.ff. de tu.⁊ cura.da.ab his
⁊. l.nulli.ꝙ cuiuſq; vni.no.⁊.l.ꝙ ſi nemo.de decuri.¶ Itẽ
quero contra quem feratur ſententia dicunt vltramonta
niꝙ contra eũ qui tẽpoꝛe ſnie reperitur ad defenſionem
licet ałs nunq; fuerit qð eſt falſum ⁊ contra.il.furti ·S·qui
alieno ff. de his qui no infa.⁊ ideo dic dãnandum euʒ qꝗͥ

cauſaã defẽdit ſiue ante litẽ ↄteſtata interuenerit ſiue poſt
vt l.j.] de ſen.⁊ ĩterlocu.om.iudi.⁊ in iudicio quaſi ↄtra⸗

xerit:vt.l.licet.S.idem ſcribit.ff de pecu.ergo debet dain

narivt.l.quicũq;.ff.de actio.⁊ ob.habes ergo qualiter cõ

ueniatur monachus.Sed ſi queras qualiter cõueniatur

minoꝛ plene dicam in.l.ij· S. ſed uis⸗ in glo.j.de iura.ca

Epps anli
beret a pa
tria ptãte.

lum. ¶ Si aũt queras qualiter filius fa.conueniatur di⸗

cam plenc. in. l. cum opoꝛtet .de bonis.que.li.
Pre

4,(E. Epiſcopalis digni⸗
. 8 Ed d ignitas tas hʒ duo quia libe⸗
W rat a patria poteſtate:⁊ ex ſola electione iuscõ
W, Afert. hoc dicit. ¶ Cõtinuat᷑ ad legẽ codicis vt

. coꝛrigat in partem: nã lex ſacroſctẽ. dicebat ꝙ eps et alij
clerici licet eſſent in poteſtate poſſent teſtari ⁊ ſic ĩferebat

ꝙ poſſet epᷣs eſſe in ptãte patris exñs. Epᷣs hodie libera

tur a patr ia poteſtate hoc pꝛimo ⁊ ex ſola electiõe ius cõ

fert: vt in patriciatu ⁊ cõſulatu: qð nõ ẽ in alijs dignitati
bus regulariter hoc ſecundo. Item facit ꝙ moꝛtuo patre

7

epiſcopi nepotes recidãt in poteſtatẽ epi:hoc tertio. Et

per hoc patet ꝙ epiſcopi exeunt ptatẽ ſʒ non quo ad om

nia vel exeunt ptatẽ parentum ſimpliciter: ſʒ non ᷣm qᷣd

vt hic in fine colligitur.
¶ Nota ergo ꝙ dignitas collata non debet eſſe ad dam⸗
num:nam licet filius per dignitatem exeat poteſtatem ꝙ
eſt dãnum patri cum ſit ineſtimabilis patria poteſtas:vt
l.filius .de patria po.habet poſtea nepotem in poteſta⸗

te moꝛtuo auo ipſoꝛum ne ſit ei dãnum dignitas ⁊ ꝑdant

oteſtatẽ ĩ ſuosvt filiꝰ qui ẽ res ineſtimabilis:vt dicta.l.
llius. ¶Op. ꝙ per dignitatem nõ exeat poteſtatem: vt.l.
ſacroſancte. So illa ẽ coꝛrecta.¶ Item op.ꝙ per electio⸗
nem non ſit queſita dignitas:ſj demum adminiſtratione
ſuſcepta:vt ar.in.l.bñ aʒenone in fi.de quadri.pꝛeſcrip.⁊

C.de offi. pꝛefec.alexã.l.j.⁊ fi.C. de decuri.li.x.So. illud

regulare ꝙ ante adminiſtrationem non ſit queſita digni
tas vñ nõ habuit iusĩ re:ſñi ad rẽ ſicut emptoꝛ rei añqᷓ; tra
dat:⁊ iõ non põt agerefurti.l.eum qui·S. adeo.ff. de furtf.
⁊.l.apud.iuł.S.ſi titius.ff. de le.j.hic ſpale.i¶ Sed quid ĩ

dignitate imperatoꝛia ⁊ papali:certe canoniſte tenent ꝙ

ſola electione habeant dignitateʒ ⁊ omnia.lex tñ videtur

diccre contrarium ⁊ ꝙ facta añ coꝛonationem non valẽt

vt.d.l. bñ aʒenone:j.de quadriẽ. pꝛeſcri.⁊ videtur caſus eſ
ſe in dicta.l.j.et fina.C. de decuri.lib.x.
Add itio Duodecim ſunt dignitates ad liberan⸗
OUILID-. duʒz aliquem a curiali conditione ⁊ etiã

a patria poteſtate de quibꝰ in.l.fina.de decu.li x.C.⁊ ibi

per ioan.de pla.per ⁊ ange.in.S.filiuſfamuias quibꝰ
mo.ius patrie pote

dotalis non liberat filium a patria poteſtate:vt in.d.c.ꝑ
venerabilẽ ſᷣm inno.hoſt.⁊ panoꝛ.in.c.indecoꝛum finali
coł.verſi.dic qð oꝛdo epiſ.⁊c̃ er.de etate ⁊ quali.idẽ Pa
noꝛ.in.c.cum voluntate.in penul coł.verſi.in gl.finali⁊c
de ſen. excom.et.⁊ ibi notatvnum a contrario ſenſu qð ſa
cer oꝛdo liberat filium a patria poteſtate quoad percuſ⸗

ſionem / adeo qð pater ponens manus violentas in filiuʒ

pꝛeſbiteruʒ excommunicatur: a faciunt no in ſimili.in.c.

Aamiitra
toꝛ eccłkie

ein poſſit

teſtari 18
Ibꝰ bonis

vniuerſitatis.er.de ſententia exccommunicationis.
6 Prr-

Vlex codicis loqᷣtur de pluribꝰ perſonis: aut. ve

ficius ⁊ adminiſtrationẽ ĩ eccłia.¶ Itẽ quero de quibus
bonis loquatur certe non loquitur de bonis eccłie: quia
illa diſtribuere non poteſt. Item nec de bonis que habet

in pꝛopꝛio:ſʒ de illis que queſiuit aliunde contemplatio⸗
ne foꝛte laboꝛis ſui.⁊ inducit hec lex quaſdam coniectu⸗

ras ex pꝛeſumptiõibus iuris:ſed non de iure quia poteſt
pꝛobari contrarium.¶ Reaſſumo ergo queſtiones per oꝛ
dinẽ: q̃ro de qͥ us ꝑſonis loquat᷑ hec lex ſiue aut. Rñdeo
de his qui habent adminiſtrationem in eccleſia non de

ol. inſtitu. Adde tñ qð licet epiſcopa
lis dignitas liberet fllium a patria poteſtate:vt ĩ.c.perve
nerabilez. ex. qui filii ſint legi.tñ oꝛdo ſeu dignitas ſacer

. 5 Quero de quibus pſonis
Icentiam. qtur hoclex. NReſpondeo

ro loquitur i paucioꝛibus.ſ.ĩ his qui habent ofk

ff. de peti. here.

alijs. ¶ Item quero de quibꝰ bonis loquatur.rñdeo q̃da

ſũt ꝓpꝛia q̃ habebat qñ igreſſus ẽ: ⁊ de his nihil queritur

quedã ſunt bona que erant ipſius eccleſie dum ingreſſus
eſt:et de his non queritur hic.quedam ſunt aliũde ⁊ de
his hic dubitatur. Et circa hec eſt aduertendũ:quia aut
eſt queſtio de tẽpoꝛe.ſ.an queſierit ante epiſcopatum vei
poſt ⁊ dicũt quidã ꝙ aut eccleſia poſſidet/c tũc ille qagit
pꝛobet oꝛdinẽ acquiſitionis.vt.l.aretuſa.ff.de his q̃ ſunt
ſui vel ali.iur.⁊.l.matrem.j.de pꝛoba.aut aduerſarij poſſi
dent ⁊ tunc eccleſia pꝛobet.Alij dicũt ꝙ ſemper eccleſis
pꝛobet:quia cum hodie reperiãtur habere pꝛeſumatur re
tro habuiſſe qñcũq; ⁊ ſic ante epᷣ̃atum niſi pꝛobet᷑ ꝙ poſt
queſierit:⁊ videtur caſus in.l.non ſoluʒ.S.ſed vt pꝛobari
de ope.no.nũci.⁊.l.ſemꝑ.ꝙ vi aut clã.⁊.l.quotiẽs ·S.iuſ
iurandũ.de noxa.vbi dicit ꝙ accipit modulos vt videat
quantũ fuerit poſt denunciationẽ edificatum:per quod
apparet ꝙ ei incũbit onus pꝛob andi. Sed certe ille.ll.lo⸗
quuntur in actoꝛe qui debet pꝛobare/ꝙ eſt cauſa ſue intẽ⸗
tionis:ſed in qõne noſtra putarem ſatis bonam opinio⸗
nẽ eſſe pꝛimꝗ.vt.ſ.agens pꝛobet.⁊ hanc tenet Jac.de are
nis.Verũ alia opinio ſecunda videt᷑ foꝛtioꝛ:qꝛ cũ hodie

reperiatur habere pꝛeſumitur retro habuiſſe et cũ eccle⸗

ſia ſe fundet ex duobus.ſ.ꝙ queſierit hec pꝛobet indiſtin
cte ⁊.l.aretuſa.ĩ alio caſu loquitur.⁊.l.matrem. ¶ Secũ
do quero quid ſi habet a cognato an pꝛeſumatur habere
contẽplatione cognationis an eccleſieꝛ⁊ puto ꝙ contem
latione agnationis videatur reliquiſſe ⁊ nõ eccleſie ni⸗
i eccleſia pꝛobet contrariũ: quod poteſt pꝛobando ꝙ ex

peeſſe dixit ſe cente mpiation eccleſie relinquere:vel ꝙ
i

ſub nomine eccleſie relinquit ſub appellatiuo nomine di⸗
cẽdo /ůepᷣo talis loci relinqͥ cẽtũ.vt ar.ĩ.l.cũ aliqs.de iure
deli. ⁊.l.moꝛe de iu.om.iu.⁊.l.ãqnua·S.ticie.de ãnuis legs

tis.⁊ erunt tũc due pᷣſũptiones / vna pꝛo ipſo qꝛ cognatꝰ

alia pꝛo eccleſia ⁊ ſub nomine appellatiuo contulit ⁊ hec
Pecuiet quia eſt in ſpecie pma in genere.Sed quid ſi ha
bet ab alio extraneo certe pꝛeſumitur contẽplatiõe eccle

ſie habuiſſe.¶ Sed quid ſi dubitatur a quo habuit qͥ emu

vineas ⁊ neſcitur ex qua pecunia.⁊ videtur ꝙ pꝛeſumat᷑
habere ab eccleſia per.l quitus.de dona inter vir.⁊vxo.
Et econtra videt᷑ ꝙ a ſe.per.l.ſi defunctꝰ.j.ar.tu.quid er
go.vltramontani dicũt ꝙ pꝛeſumitur habere s ſe.⁊ indu
ſtria ſua. Nec ob.l.quintus.de dona.inter vir.⁊ vxo.quia

loquitur in muliere que nihil poteſt querere niſi viro cuʒ

ei debeat operari niſi turpiter queſierit:⁊ ideo cauſa ſu⸗
ſpitionis ſiniſtre vitande pꝛeſumitur ex bonis viri habe

re:que ratio ceſſat in adminiſtratione:quia poteſt opera⸗

ri ⁊ haberc ex oꝛationibus vel ex opera.¶ Sed certe con
ſequenter videtur dicendũ ꝙ omne quod non eſt in exce
ptione eſt regula/c qui allegat regulam habet fundatam
intentionem a iure cõmuni.vt.l.ab ea.ff.de pꝛobat.⁊ ideo
qui allegat exceptionem eam pꝛobet.cum ergo regula ſit
ꝙ omnia nn habeat pꝛeſumatur habere contemplatiõe
cccleſie niſi habeat a cognatis.ergo eccleſia habet regu⸗
lam pꝛo ſe.vnde qui dicit contrarium illud pꝛobet.pᷣter⸗
ea licet ſit ĩduſtrioſus ⁊ ſciat operari debet operari eccle

ſie a qua habet alimenta.vt.l.penul.ff. de operi.libertoꝝ.

c.l.quod invxoꝛeʒ j.de neg.geſt.⁊.l.ꝙ ſi nulla.de religio.
nec hodie talia lucratur ſibi per hanc autẽ.vt faciat per
l. ſacroſancte. Quid ergo nonne ſolemus nos dicere ĩ
filio ſi queratur an pꝛeſumatur de bonis patris queſijſſe
ꝙ aut habet alia bona vel eſt induſtrioſus ⁊ non pꝛeſumi
tur de bonis patris queſijſſe als ſic.vt.l.non ſolum .·j. de
bo.qͥ li. Similiter ⁊ ſi mulier habet bona parafernalia pᷣ⸗
ſumitur inde aueſijſſe/⁊ non ex bonis viri:ałs ſecus.Di
camus ergo ſic in epiſcopo ⁊ quolibet alio adminiſtrato

re ꝙ aut non habebat alia bona que conſtabant eſſe ſua
tempoꝛe quo adminiſtrationeʒ aſſumpſit:aut habebat:ſi
non habcebat tunc aut conſtat ꝙ habuit a cognatis ⁊ pla

num eſt:aut dubitatur ⁊ tunc pꝛeſumatur contemplatio⸗
ne eccleſie ⁊ de eius bonis queſijſſe ⁊ licet ſit induſtrio⸗
ſus debet ex operis querere eccleſie que ipſum alimen⸗
tat ⁊ non ſibi.Si auteʒ habebat alia bona tunc de bonis
eccleſie deducitur tantum quantum ad alimenta ſufficit
ſim qualitatem eius ⁊ officij quia ab ipſa debet ali: ⁊ de
ſuperfluo et de bonis ſuis pꝛopꝛijs ſimul et communiter
pꝛeſumitur queſiuiſſe ꝓ rata.vt.l.ſed ſi lege·S. quod aũt.

Buyuÿutrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

Add itio Adde materiam huius aut.not.in.c.ft.
de o ffi.oꝛd ina.lib.vj.⁊ ibi phil.fran.per
panoꝛ.in repeti.c.cum eſſes.⁊ in.c.quia nos.⁊ in. c. cum in
officijs.⁊ in.c.relatum eſt.ij.ex.de teſta.⁊ in.c.j.illo titu.
⁊ in. c.fi.de pecu.clericoꝛũ.ex. ⁊ ibi vide an ⁊ quando epi
⁊ alij adminiſtratoꝛes ccełie poſſũt teſtarivł nõ ⁊ an æqñ
equiparantur vſuarijs vł vſufructuarijs ⁊c. Non tñ in⸗
telligas ꝙ ſint domini eccleſiarum:vt in.c.ij ex de dona.
vide no.in.c.petitio.⁊ ibi inno.⁊ panoꝛ.ex.de pꝛocu⁊ ĩ.c.
quomodo eccleſiarum.ex. de officio oꝛdinarij in. c. cũ de
putati.extra de iud.⁊ notes ex iſta aut.vnum perpetuo ꝙ
theſaurarij regis francie de acquiſitis poſt adeptum of⸗

ficium non poſſunt teſtari per hanc aut.cum pꝛeſumatur

oimnia ſubſtraxiſſe glo. t ibi ioan. de pla in i. defenſtonis
facultas de iure fiſci li.x. C. ⁊ diſtingue tamen vt tdi per
glo. ⁊ ioan.de pla.poſt bar.⁊ lu.de pen .⁊ iſtud eſt valde
notandum contra theſaurarios pᷣm bal. hic ⁊ idem ſentit
cr. in penultima queſtione.
AAnia Confirmat omnia pꝛiuilegia con
1 n ceſſa eccleſijs ⁊ eccleſiaſticis per
Eſonis ⁊ pijs locis.hoc dicit.

.

domino. boc dicit.

e E HH
S erxu 0 g Seruus etiam volente domino non cle⸗
SCCee 1catun boe icit. lerteus a pꝛeſidc iß⸗
mne it atus clericus a pꝛeſide ipᷣʒ
S mues Vero. debet adire non pᷣſes clerienmn
Oopo ꝙ clerici debedt litigare vbi manient: vt.l.oẽs.
SZc. So.licet citentur a pꝛeſide:non tamen litigabunt co
ram eo.ſed ibi mittetur legatus qui cognoſcet:vt ibi:ho⸗
die hec omnia ſunt coꝛ recta:vt in glo.
SS E ruu 9 Seruus poteſt monachari do⸗
Wn) uatur dominio niſi ſeruus monaſterium exiue
Grit:hoc dicit. =

8 Rur dum tamen ſeruiat domino per ſubſtitutũ
RH oc bicit butrigariꝰ. ec aut᷑. innuit ꝙ clerici
non debeant arare: aut ergo aſcripticius vult clericari
voluntate domini ⁊ poteſt hodic m omnes:aut contra
domini voluntatem ⁊ poteſt etiam per hane aut᷑.quia q8
poteſt fleri pꝛeter voluntatem altcuius ⁊ de eius pꝛeiudi
cio tractatur:poteſt etiam eo inuito fleri:vt.l.qui vas · S·
vetare. ff. de furtis. Butrig.

7 ſeruns. Autqrit de aſcripticio et iſte

„

ri vel clericari volente domino expꝛeſſe non in⸗
s,& uito: hodie iure nouo poteſt ctiam eo muito dũ

no.. expꝛeſſe hodie videtur tacite manumitti.hoc ipᷣo ꝙ

dominus patitur. Si vero dominus ignoꝛat poſt annum

fit ingenuus:ſed ſivult monachari olim poterat domino
volente hodie opoꝛtet ꝙ per triennium pꝛobetur: vt aut᷑.
verum hic poſita qð intellige:vt ibi notatu ⁊ vtroq; ca⸗
ſu ſi religionis ſtatum dimiſerit reuertitur in dommi po⸗
teſtatem. .
¶ Dppo. ꝙ qui ſemel eſt ſeruus non poſſit fieri ingenuꝰ:
vt .. homo.ſf.de ſta.ho.So.ſicut reſtitutio natalium fa⸗
cit queʒ ingenuum ita ingreſſus monaſterij.¶ Item op⸗
poni.ſonne ſi ſeruus a domino recedat adhuc poſſide⸗

tur a domino:vt.l.circa.ff. de pꝛobatio.ergo debet pꝛoba

re ſeruus non dommus:vt.l.vix j.de pꝛobatio.So.aut i
greditur clericatum ⁊ tunc aut agit dominus petitoꝛio ⁊
debet pꝛohare / aut poſſeſſoꝛio ⁊ tunc ſeruus niſi per decẽ
nium ſtetiſſet in poſſeſſione:aut eſt factus monachus:tũc
aut dominus agit petitoꝛio ⁊ debet pꝛobare:aut poſſeſſo
rio ⁊ tunc aut recuperande et obtinebit: aut retinende ct
ſuccũbet quia non poſſidet:ſed monaſterium poſſidet eũ
Item quero vſq; ad quẽ gradum clericoꝛum loquatur
◻ Voec lex reſpondeo vt glo.

. x5&ν Merici officium alijs deputa
E P etita. tum vſurpare non debent pe⸗

Bbemus Aſcripticius non clerica
4 . Rtur nec monachatur inuito

mini voluntate ⁊ dominus pꝛi⸗

Szes ε Hodic aſcripticiꝰ etiã
N S cripticio 8. inuito domino clerica

iure codic poterit monacha

tã ſeruiat per ſubſtirutum. Siloqueris in ſcruo oli opoꝛ
tebat ſi volebat flieri clericus ꝙ manumitteretur a domi⸗

na quinquaginta libꝛarum auri eis imminẽte.

Sr n ee&α& Si captiui inſtituãtur heredes/
E uis. vel pauperes valet inſtitutio: et
n venit diſtribuẽda ſine quarte dimmutioe. h.d.
AEt ſi quidem Supꝛa dixit inſtitutionẽ vale⸗

entes ⁊ qui in futurũ venirent ad ipſoꝝ ianuã ad mendi⸗

cãdum dicebatur ꝙ ex iſtis vᷣbis adhuc erat indiſcreta

heredis ĩſtitutio:ita ꝙ ad epᷣm deuoluebatur hereditas
⁊ alia dubia occurrebãt que·-dicaiam.
¶ Sp. ꝙ iſta lex ſit ſuperfluà per legẽ id qð. eo. Solu.
ibi loquitur de ſingulari legato.hic de vniuer ſali inſtitu
tionc.⁊ eodem modo reſpondetur ad legẽ nulli.S. eo.

¶ Et nota ꝙ epiſcopus vbi indiſcreta eſt noĩatio habet
ius ⁊ nomen hercdis.et ideo in qſtione quã.S. dixi dubi⸗
tabatur:an epᷣus lʒz ad ipſum hereditas deuoluebat poſ⸗

ſet ꝓponere edictum diui adriani: videbatur ꝙ non.qꝛ

non eſt ſcriptus. Sed ↄtrarium fuit obtẽtum:qꝛ ſicut no

mine alicuius ipᷣm ſignificat᷑: ita nomen pauperũ repᷣſen

tat epiſcopũ: et ſi eus habet ius ⁊q nomen heredis ergo

nihü ſibi deficit. ¶ Pꝛeterca vbi aliquid notoꝛie ſcriptꝰ
eſt in teſtamento ei cõpetit edictũ diui adriani: ſed epᷣus
notoꝛie ſcriptus qꝛ non habebit neceſſe niſi teſtamẽtum

oſtendere ex quo apparebit hereditatem ad eum ꝑtinere
ergo ei cõpetit edictũ diui adriani.¶ Itẽ op.ꝙ falcidia
locũ habeat etiã in relictis ad pias cauſas.vndevidetur

obſtare ljS municipũ fr ad.l.fal. So. aut relinquit᷑ pſo⸗
ne pie aut cauſe pie.pꝛimo caſu patit diminutioneʒ: vt ſi
relinquatr᷑ tali fratri. Sco caſu: vt in veſtimẽtis fratrũ

ct tunc nõ patitur vt hic. Alia eſt opinio que mihi magis
placet.ſꝙ aut recipis caſum iſtũ:⁊ in iſto non deducitur

falcidia: aut alios ⁊ in illis deducitur ⁊ hoc ꝓbat tex.iſte
nam dicit ꝙ ideo inſtituit pauperes:ne ſi ad ſingularem

ſucceſſoꝛẽ veniret hereditas pateret᷑ diminutionẽ falci⸗

die ergo pateretur falcidiam ſi eſſet ſingularis ſucceſſoꝛ.
Pꝛeterea ſi dicas ꝙ iſte tex.dicit ꝙ nullam diminutionẽ

debet pati ⁊ ꝙ epᷣus nil debet habere ałs peccaret.Ego

fateoꝛ ꝙ ꝓcedit in caſu iſto:qꝛ hic pauperes ſunt inſtitu⸗
ti. Unde ep̃us non capit ſimpliciter vt heres: ſed pᷣm qᷣd

ſcʒ vt diſtribuat:nimirũ ergo ſi falcidiã nõ hʒ:qꝛ ſi alids
deberet habere falcidiam ſſti eſſent ipſi pauperes/qͥ ſunt

inſtituti ⁊ nõ alij.ſecus ergo vbi nõ Pgnperes ſed aliquis
eſſet inſtitutus ⁊ aliqd eſſet pauperi
Ncec ob S.ſi quis autẽ non in plures.in aut᷑. de heredi. et
fal.qꝛ ibiheres ꝓpter delictum ſuũ hereditate pꝛiuatur
⁊ ideo nimirũ ſi falcidiã non habet:lʒ autẽ hec opinio ſit
vera tamen pꝛima cõiter tenetur.ſ.ꝙ aut relinq̃tur ꝑſone

pie aut cãe pie.⁊c. Sʒ qͥd ſi teſtatoꝛ voluit facere fieri ca⸗

pella incerto loco:epᷣus vero vult facere fieri altare in cc
cleſia fratrũ minoꝝ:videbat᷑ ꝙ poſſit per hãc legẽ.ſ Itẽ
quid ſi voluit teſtatoꝛ ꝙ in vnã cauſam piã expẽderet pu

ta in veſtimẽtis pauperũ.epᷣus vero vult in aliã cauſam

„7

LVan expẽdere:puta in redẽptionem captiuoꝝ an põt⸗
lidefr᷑ ſic. qꝛ ita eſt pia vna cauſa ſicut alia. Tu dicõ.
hoc ſuperioꝛi caſu.qꝛ vbicũq; eſt certa diſpoſitio teſtato⸗
ris reſpectu cauſe vel ꝑſone vel loci non põt per epᷣm al⸗

terari:vt hac lege·S.ſin autẽ in ꝑſonã certã.⁊ its fuit hic

iudicatũ ⁊ conſultũ per legiſtas ⁊ decretiſtas per hãc le⸗
gem licet quida dicerent contrarium.

bꝛeuiter hoc intendit. Fauoꝛe captiuoꝝ multa

builegia

ritur.j.de inoffi.te.So.hic ſpeciale ꝓpter iſtam cauſam.
Itẽ op. ꝙ inſtitutus ſuccedat.Solu.hic ſpeciale ꝓpter
delictũ inſtituti.q Itẽ op.ꝙ ſi teſtamẽtum vicietur ꝙ le⸗

gata non valeant: vt.l.eã quam·j/de fideicõmiſ.So.hic Legata
ſpale:⁊ eſt.ar. ꝙ licet teſtm̃ vicietur cx cauſa exheredatio an debeã⸗
nis legata debeâtur ex teſtamẽto:qꝛ hic dicit teſtim̃ vale tur:licʒ ex·
re/⁊ ꝓbatur ex dic.l.eam quã.ſᷣm duas lec.¶ Item op.ꝙ cã exhere
ſi aufertur ab inſtituto hereditas deferatur fiſco:vt.l.he⸗ dationis
reditas:.de his qui.vt indig. So.hic ſpeciale.i¶ Itẽ op. teſtinñ vicj
ꝙ minoꝛ teneatur de crimine:vt.l.iiij.de ſica. Sol.hic etur.

re nunc dicit quis ſit inſtitutlonis effectus. Lvbi autẽ in⸗ Paupes
diſcrete Ex hoc verbo fuit magna q̃ſtio hic.qꝛ cum qui⸗= an poſſint
dã inſtituiſſet heredes pauꝑes quos nominarèt fratres inſtitui he
pꝛedicatoꝛes ipſi noĩauerunt in heredes pauperes veni⸗ redes:

derelictũ:vt dixi.

k⸗ 31 Hec aut addit legi codi⸗
captiui. cis / qͥ dicebat non viciari
inſtitutionẽ captiuoꝝ:licet ſint ĩcerti et hec lex
7 ſpecialia ꝑ hanc aut᷑. ſtatuũtur ↄtra cõia iura.

h. d. Extex. excipit᷑ minoꝛ.xviij. annis a pena huiꝰ? auk.
¶ DOp.ꝙ filius exheredatus rũpat querelaʒ:vt.l.cũ que⸗

— — —

Wend ciare.i¶ Itẽ ꝙ generaliter quis pot renũciare his q̃ ꝓ ſe

pꝛo ſe in⸗ ibi ſpale. vel dic ꝙ hec duo non licent.ſ.cõtra pacta ⁊ cõ⸗

ſpeciale qꝛ lex ſt atuit delictũ eſſe in maioꝛibꝰ ⁊ non in mi
noꝛibus:et qu liter excuſetur minoꝛ dixi in.l ꝓenul.jex
Mioꝛ an qui.cau.ma.⁊.l.ijj.ſi aduerſꝰ delic.¶ Itẽ op.ꝙ rem alie⸗
teneat᷑ de na nõ poſſit quis diſtrahere vt dñiũ trãſfer at:vt.l.qᷓcũq;
crimine:⁊ ff.de publ.Sol.hic ſpeciale. Itẽ op.ꝙ minoꝛ non poſſit
an poſſit alienare: vt.l.que tutoꝛes.de admi.tu.Solu.hic ſpecia⸗
alicnare? le. Butrig. .Hr
l m le ke In quaſi caſtrenſi peculio
g *clericoꝝ datum eſt pꝛiuile⸗
giũ teſt andi ⁊ fllijs fa.adijcitur etiã aliud p⸗
uilegiũ: vt eoꝝ teſtã ꝑ qrelã nõ irritẽtur.h.d.
¶ Ex tex.lpeculiũ lergo erat in ptate:vt.l.fi.j/de inoffi.
teſta. So. hic ſpale ꝓpter delictũ iſinri pꝓpter iſtã enn.
EE oſiizen icet nõ expugnent᷑ te
MRelo ltero 8 ſtamẽta ꝑſ dnarum hic
Jenumeratarũ per querelã. debet tñ legitina re
, e 4 ſeruari parẽtious ⁊ liberis quam petent con⸗
dictione ex hac lege/nõ per querelã. hoc dicit tex. ⁊ glo.
¶ QAuero qᷣ faciat hec aut᷑. legi codicis: Rñdeo duo.
APWGꝛimo:qꝛ lex codicis loquit᷑ ſolũ de pꝛeſbiteris ⁊ diaco
nis ⁊ pꝛelatis:hec lex extẽdit ad alios clericos. Itemp
legẽ codicis nõ habebãt neceſſe poꝛtionẽ reſeruare filiji
7 parẽtibus:ſed per hanc aut. debent reſeruare:et ſi non
reſeruẽt agr cõdic.ex hac lege.
¶ DSopo. ꝙ teſtamenta iſtoꝝ nõ poſſint per querelam ex⸗
pugnari:vt.l.cum lege.So. vt glo.

PEαα⁰1¼¾1âà quis in conſcribendo.

. 2 8 Auilibzʒ põt renũciare his qᷓ ꝓ ſe ĩterducta ſũt
A AAoc dicit. ¶Nota ꝙ nõ licet pacta venire / et

5 2 — „à —„ 1. 7 . . — —
2 Shentes vecipere. Itẽ ꝙ pᷣullegio foꝛi quis põt renũ⸗

er-
6

R
2

re an poſ introduxta ſunt.q Item ꝙ lex trahitur ad pᷣtcrita.
ſit qs iuri ¶ Op. ꝙ liceat ↄtra pacta venire:vt.l.j.ff. de mioꝛi. So.

troducto. trahentes decipere:vt hic. ſed ð pacta venire tm̃ ſic vt in
Zrio.i¶ Itẽ op. ꝙ liceat Zhẽtes decipere: vt dicta. l.j. ff. de
minoꝛ. So. hec lex pꝛohibet duo iũcta ſimul:vt dixi non
alterũ.¶ Item op. ꝙ liceat cõtrahẽtes decipere yt ex. de
foꝛo cõpe.c.ſi diligẽti. So.ibi loquitur de ſacerdotio cle
ricali. hic de alio ſlacerdotio.ſalicuiꝰ dignitatis. vel dic
ꝙ hic coꝛrigitur in clericis.q Itẽ ꝙ pactũ ſuꝑ foꝛo non
valeat:vt l.ſi cõuenerit.ff.de iuriſ.om.iu.Solu.vt glo.qꝛ
hic eſt pactũ nõ euitãde iuriſdictionis:ibi eſt pactũ pꝛo⸗
rogande.¶ Itẽ op.ꝙ hec lex nõ poſſit pꝛocedere/qꝛ ſi 4s
hapʒ plures iudices actoꝛis eſt electio:vt.l.ij.S. ſceuola.
ff de eo qð certoloco nã aut vult ↄuenire coꝛa incõpetẽ
ti: ⁊ nõ pot: aut coꝛã ↄpetẽti ⁊ nõ ẽ neceſſariũ pactũ.So.
pec ler põt ĩtelligi in colaribꝰ qͥ hñt plures iudices ⁊ ele
ctiono:vt in aut.habita.et in pemio.ffoꝝ.ſed in alijs dic
q; aut queris an pactũ conferat iuriſditionem et dico ꝙ
aut pactũ dicit ꝙ reſpõdebit coꝛã quocũq; iudice.⁊ non
valet conuẽtio niſi ↄteſtatione roboꝛetur:vt dicta.l.ſi cõ
uenerit. aut pactũ dicit ꝙ voiq; ꝓmittit ſoluere/⁊ tũc va
let pactum qꝛ vident᷑ vbiq; cõtrahere:vt.l.omnem.ff. de
iudicijs. aut qᷓris an pactũ inducat obligationẽ: Et di⸗
co ꝙ ſic.qꝛ ille qui pactũ nõ ſeruax obligatur ad intereſſe
vt hic. ⁊.l.ſi quis in cõſcribendo.j·de pactis.⁊ dixi in.lł.j.
. de iuri.om.iu.
Eneral it er Per ſone hic enumera⸗
NN= te habẽt immunitatem
atutelis ⁊ curisvt inhereãt diuinis: ceſſante
Rcauſa finali ceſſat effectus:hoc dicit. ¶ Nota
ꝙ vagabundi ꝑdunt beneficiũ in his in quibus eruit iũ
ecckiè eſt imediata cauſa beneficij ⁊ per ↄñs pꝛebendam
que datur ꝓpter ſeruitiũ / et immunitas:ſed non foꝛũ qð
habet ex qualitate perſone.
¶ LOp. ꝙ ceſſante cauſa nõ ceſſet effectꝰ: vt.l.i· S· ſexum.
Cauſa ceſ ff. de poſtu. So.aut eſt cauſa impulſiua ⁊ ceſſante ea non
ſante: an ceſſat effectꝰ:vt in cõtrario.aut finalis ⁊ inter ea ceſſante
ceſſet effe⸗ ceſſat effectus vt hic.circa qð dic ꝙ aut q̃ro de cauſa effi
ctus: cienti ⁊ ipſa ceſſante ceſſat effectus.ſi res eſt in fieri nõ in
facto eſſe:vt.l.patre.ff.de his qui ſunt ſui vel ali.iur.aut
quero de materiali:⁊ tunc ea ceſſante ceſſat effectus / ſiue
ſit in facto eſſe ſiue in fleri:vt.l.non moꝛiturũ .j. de ↄᷣhen.
⁊ cõmi .ſti.⁊.l.inter ſtipulãtem/S·ſacram.ff. de verbo.ob.
et.l.qui resS. aream.de ſolu aut quero de cauſa foꝛmali:
⁊ tunc eius defectꝰ viciat flendũ ⁊ factũ.vt.l.iul· S· ſed et

Aptoꝛes.

vt hic ꝑ bar.i lege coꝛnelia.ff.ad ſilleianũ tex.in.l.rapto
res ⁊ ibi per bar. ⁊ bal.j.de raptoꝛibꝰ virginũ. Et notes
iſtum textum non eſſe alibi ad hoc quod poſſeſſio bonoꝝ

De epiſcopis et clericcis Fo. XXV.

ſi quis.ff ad exhi.x. lſi is qui quadrĩgẽtaS/quedã. ff. ad
legẽ fal.aut q̃ro de finali.⁊ illa viciat factum ⁊ fiendũ vt
hic.aut quero de alio accidẽti ⁊ tunc aut eſt oꝛdinatũ ad
impediẽdum fiendũ tm:⁊ nõ factũ:x illud ipedit: aut ad

ipediendũ factum ⁊ nõ fiendũ ⁊ illud impeditvt’.non di
ſtinguemus·S. ſacerdotio:⁊ qð ibi nõ.ff. de arbit᷑. Butri.

Hec lex dabat ĩmunita
638 Melb iteroS.teʒ qbuſdã bec nõ ad⸗
mittit qͥſdꝗ etiã volẽtes qͥ ſdãa ſic. ¶ Quero in
S q̊ differt hec lex a.l. codicis: Rñdeo:qꝛ lex co⸗

D dic ↄcedebat iĩmunitatẽ:ſʒ volẽtes admittebat oẽs/hec

quoſdam reijcit. ¶ Ex tex.lſi quis aũt. Iſte vᷣſiculus

legitur duobus modis: vt patet in glo.¶ Epos autẽ li⸗

cet quidam admittatur volcntes: vt.S. tamen epiſcopi ⁊
monachi omnimodo repelluntur.

Additio Iſta aut. addit ⁊ pliat legẽ C. m cy.

pic.Et nõ.pꝛio qð tutelavſ cura deferk

alege. quod tñ intellige de cura furioſoꝝ et pdigoꝝ alłs

ſempꝑ eſt datiua vt notat᷑ in.l.de creatiõibꝰ.jtitu.ꝓximo.
lʒ cõtrariũ dicat glo.⁊ male vt ibi per dinũ.in.l.amiciſſi⸗

mos. ·ff. de excuſationibꝰ tutoꝝ. Et no.benc ex hoc textu

vos ſcitis qð quidã admittũtur in teſtes volẽtes nõ inui

ti: vt in.l.iij · S lege iulia.cũ.l.ſequenti.ff.de teſti. Cautela

yt tm̃ tales teſtes ꝓducãtur:facias ſcribi in actꝭ quod vo
lentes teſtificãtur ⁊ deponũt ałs pꝛeſumerentur depo⸗
nere iuiti:textꝰ eſt hic.⁊ iſta fuit allegatio bartolomei de

capua quifuit factꝰ magnꝰ comes vt refert hic cy. et ego

(di. bar.) de facto obſeruaui in ciuitate piſa. contrarium
tenet tñ bal. hic. ⁊ allegat legẽ.ij.j/de offi.ciuiliũ iud ⁊ hu
ius opinionis eſſem ʒᷣ cy.⁊ bar.ꝑ tex.dicte l ij.in vᷣſi.quẽ

vvbi dicit᷑ qð non eſt veriſimile qð iudex noluerit audire

partem reluctantẽ et vide plene bal.hic.

Additio Et notabis ex hac lege verſi.

legitimas penas.ꝙ ſi aliquis
ſt captꝰ ꝓpter illam fu gã nõ habetur ꝓ cõfeſſo.

git et er

rapientis mulierem per violentiam ipſo iure eſt acquiſi⸗
ta mulieri rare ſm bar. de quo per glo.in ſimili.in.l.iij.
de acquirenda poſſeſſi .per iaſonem de map.in.l.j.xiiij.
colũ.de acquiren.poſſeſſi.ff.per bal.in.l traditionibus.j⸗
de pactis. Et vtrum in terminis huius legis liceat ali⸗

cui mulierem inuitam violenter accipere:dic diſtinguẽ⸗

dum:qð licet per vim meretricem perſeueratem accipe⸗
re niſi cauſam legitimam contradicendi habeat.vt puta

quia dicu cõſanguineam illius rapere volentis ᷣm guil⸗
ler. de cu.et bal. hic. aut fuit meretrix de pꝛeterito:ſed eã
penuet de pꝛeſenti: ⁊ tunc rapiens pena capitis eſt puni⸗

endus: quia conſideratur tempus delicti / et ita debent
intelligi iura que de hac materia loquuntur: vt in.l. ve⸗

rum. cum ſua gio.ff. de furtis ſᷣm guiller.et bal.hic in pꝛi

ma colũ.quod no.contra vulgares indiſtincte dicentes

quod ſi aliquis caperet meretricem inuitaʒ quãtumcũ
mmeretrix fuerit: ꝙ talis raptoꝛ venit decapitãdus quo
tamen non eſt ſimpliciter verum per ſupꝛadicta.⁊ ꝓ his
facit glo. in.l.vnica.circa pꝛicipium in.j.glo
ribꝰ vꝓᷣginũ.Sed q̃ro de q̃ſtione quotidiana.Titiꝰ ribal⸗
dus bertam meam conſanguineam violenter accepit/ac

22
ſ*

de rapto⸗

de facto ſtupꝛauit.ego gaius conſanguineus / vel mater

illius mulieris volumus agere contra pꝛedictum rapto⸗

rem dicendo erx tali raptu iniuriam nobis conſangui⸗

neo / ac matri eſſe illatam: vtrum de iure in iſto caſu no
bis competat actio iniuriarum?: ad hoc vt ego conſo⸗
bꝛinus ⁊ mater poſſimus vlciſci talem iniuri am ex pꝛedi

dicto raptu nobis illatam:et finaliter eſt dicendum ſᷣm
dominũ cp.hic in vltima qſtione qð ſic.per iſtum textuʒ
dicens ꝙ conſanguineis licet vlciſci:per quod colligitur
ſm cy. ꝙ iniuria que fit vni de cognatione fit omnibus
alijs. ar.l.j. ⁊. ij. ff. de liberali cauſa quod optime ſeruant

italici ⁊ maxime tuſci.ſᷣm cy. hic.Ad vnum tamen michi
vigdetur eſſe aduertendum dum dominus cy.allegat pꝛe⸗

dictas leges.j. ⁊.ij. de libe.cau.naʒ dic.leges loquũtur ſi

bene põderãtur qñ eſt illata vni de ↄſanguineis iniuris

tangẽs totã parẽtelã ſeu ↄſãguineitatẽ: vt puta ego iiu⸗
riãdo vocaui titiũ lepꝛoſũ:vel gio iiurladidiri titiũ eſſe

—

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

genere ſeruoꝛuʒ. tunc in iſtis caſibus t ſimilibus dicerẽ
quod onines conſanguinei iam dicti titij tanq; iniuriati
per perſonam ⁊ in perſona titij poſſẽt agere actione iniu
riarũ: ⁊ alłs cũ eſſẽ ãdegauis ĩ qdã ↄſultatiõe cuiuſdã ra
ptꝰ qͥ fuerat ꝓꝑpetratꝰ ꝑ quẽdã apparitoꝛẽ ande.accuſatũ
ꝓꝑ matrẽ dicte rapte ipſã matrẽ nõ foꝛe audienda:⁊ huiꝰ
fui opiniõis motꝰ ꝑ gl.iunctã cũ tex. in.c.j.de adulterijs
et ſtupꝛo ⁊c̃.vbi gl.loquẽs in iſta materia exponit termi⸗
nũ iſtũ parẽti id ẽ pr̃i.idẽ no.i.l.j.de libe.cau.ff.vbi glo.
ſcdᷣa dicẽdo ꝙ parẽti dat᷑ actio.exponit glo.ibi parẽti.i.
patri.et idẽ vidẽtur intelligere ſcribentes tex.in.l.vnica
ad finẽ de rapto.vᷣgimoueoꝛ alio fundamento ꝙ iura
dicẽtia qð ꝓ iniuria illata filijs vel filiabꝰ cõpetit actio
patri:illa iura loquũtur in patre ⁊ nõ in matre.vt pʒ in· S.
patit᷑ aũt. inſti.de iniu. de quo in.l.ſilongiꝰ.S·j.⁊ ibi bar.
ff. de iudi.de qͥ in. l. filuſfamilias.⁊ in.l.ĩ factũ.⁊ ibi pꝑ bar.
de materia actionũ ↄpetẽtiũ patri vel filio.ff. de actio.et
obligatio.de qͥ in.l.filiuſfamilias.et ibi ꝑ bar.ff de ꝓcu.⁊
ĩ.l.fi·S neceſſitate.de bonis q̃ liberis:j⁊ alijs vulgaribꝰ
locis:nec reperies in illa materia matri noie filij vel filie
actionẽ ↄpetere:niſi tãq; tutrix hoc faceret/⁊ tũc nõ taqʒ
mater ſed tanq; tutrix hoc faceret et ſic ex debito officij:
vt.l.ſenatuſcõſulto.⁊ ibi bal.j.qui accuſare nõ pñt ⁊ dice
bã ibi nõ eſſe dubiũ iniuriã factã matri⁊ parẽtibꝰ:ſed nõ
eſſe talẽ iniuriã ex qᷓ de rigoꝛe iuris poſſet ↄpetere actio
nec obſtãt fundamẽta cy.hic.nec iſte tex.⁊ alia iura ſil.ia
dicẽtia ꝙ licet ↄſanguineis vlciſci.qdð intelligo ſi rapiẽ⸗
tẽ inflagrãti reperiã delicto:⁊ ſic de facto vlciſci poſſum
ꝓpter legitimũ doloꝛẽ quẽ hẽre vident᷑ in inſtãti ⁊ pᷣmo
motu. Itẽ iſta ptãs vindicãdi de facto videt᷑ eis cõceſſa
ꝑ iſtã legẽ ⁊ ſimiles in deteſtationẽ huiꝰ criminis raptꝰ
et ita vult iſte tex.hic in vᷣſi.qui itaq; hmõi crunen cõmi⸗
ſerunt.⁊c. Idẽ in.l.vnica.de rapto.j.⁊ ſi bene ponderent᷑
vᷣba dñi cy. hic in vlt.q.apparebit cy.pᷣdicta nõ eſſe intel
ligẽda ꝙ conſanguineis dicat᷑ iniuria fieri ad hoc vt eis
detur actio iniuriarũ.⁊ ꝙ huiꝰ opinionis videat᷑ eſſe cy.
pꝓbo ſic. dictũ doctoꝝ dʒ itelligi ſᷣm legẽ quã allegat do⸗
ctrina bar.in.l.nõ ſolũ ·S. liberationis alłs ſi liberationis
ff. de liberatiõe legata.ſed tex.quẽ alleg.hic. eſt iſta.l.ra⸗
ptoꝛes.q̃ in parte allegata ꝑ cy.intelligit᷑ qñ cõmittẽs ra
ptũ fuit reꝑtus in crimiĩe.⁊ ad pᷣdicta fa.no.in.l.graccꝰ.j
de adult.⁊ in aut᷑.ſi qͥs ei quẽ ſuſpectũ haberet eo.ti.vbi
no.ꝙ quedãa licẽt in actu inſtãti ⁊ in flagrãti q̃ ałs non li⸗
cerent:ſic in ſimili ʒ cõſanguineis vindicatio iniurie in
inſtãti crimine qð eis poſt modũ nõ licet via iudiciaria.
⁊ hic habeo ꝓ notoꝛio ea que no.ꝑ dy.in.c.ſciẽti de reg.
iu.p bal.⁊ alios in.l.vnica.de rap.vᷣgi:j. vbi notat᷑ ꝙ etiã
conſentiẽte Psins ꝑpetrat᷑ raptus iſta rõne ꝙ vbicũq; ex
parte maſculi iteruenit doloſa ꝑſuaſio ⁊ ex parte femelle
interuenit volũtas:tũc volũtas mulieris habet᷑ ꝓ nõ vo
lũtate vt hic.pꝑ cy.ꝑ tex.in l.vnica.de rap.⁊ ĩ.l.j·pſuade
re aũt eſt pluſe⸗ ↄpelli atq; cogi ſibiparere.⁊c.ff. de ſeruo
coꝛrupto.ꝑ quẽ tex.mouetur dinus.in.c.ſcienti.de regu.
iur.ad hoc fa.tex.in autẽtico de lenonibꝰ col.iij.vbi tãti
ſunt modi ad decipiẽdas mulieres qᷓ;ti ſunt ad decipiẽ⸗
das aues.Aliqui aurũ ꝓmitteñ.calciamẽta ⁊ veſtimẽta
ipſis iuuẽculis miſerrimis quotidie obtuliſſe dinoſcunt᷑.
3 tem lʒ mulier in ↄſentiendo dicatur in culpa.tñ maſcu⸗
us eſt in dolo qui pponderare dʒ culpe alterius. Itẽ ex
culpa ex qua quis ſentit lucrũ.i.cõplemẽtum ſue volũta
tis:non dʒ ſibi dari cõtra illum qui eſt is culpa exceptio.
iux.l.cum in fundo·S.qð ſi mulier.de iure doti.ff.per no.
in.l.ſed exceptio.⁊ ibi glo.ff.de euict.⁊ alijs rõnibꝰ mouẽ
dis per dinũ in dicto.c.ſcienti.et ſic cõtra opinionẽ vul⸗
garium quibꝰ videtur ꝙ qñ mulier cõſentit non eſt iniu⸗
ria:⁊ dico ꝙ mulieres debẽt equiparari paruulis qui dũ
pomũ volunt dicũt nolunt.⁊ dũ nolũt dicũt volunt.⁊ ſic
dum mulier vult in talibus: idem eſt acſi diceret ꝙ non
vult. patet per iura.S.allega.que volunt volũtatem mu⸗
lieris haberi pꝛo non voluntate /conſilium optimũ eſt a
talibus illicitis ⁊ vanis mulierũ conſenſibus abſtinere ⁊
foꝛtifico iſtud cum libero hoĩe cum non ſit dñs membꝛo
rum ſuoꝛum:⁊ ſic non eſt mirandum ſi mulier per ſuũ cõ⸗
ſenſum nõ poſſit releuare maſculum a delicto conſentien⸗
do vt pꝛediximus ⁊ ſi dicatur ꝙ.l.liber homo.ad.lł.acql.
ff.adducta ad iſtud pꝛopoſitũ non facit ad caſum iſtum
dico ꝙ ĩmo cum ibi dicatur ꝙ liber homo nõ eſt dominꝰ
membꝛoꝛum ſuoꝛum:ſed vt iſtud quilibet ſcit ad ſenſum

patet ꝙ pꝛedicta ſecreta ſunt membꝛũ in naturalibus cũ
membꝛũ ſit illud quod habet expꝛeſſum officium in hoĩe
cum pꝛedic.etiam faciendo honoꝛem ⁊ anima extingue⸗
re videntur. ar.l.imperialis beniuolẽtie · S· pꝛeſenti. et in
S·illud.j. de nup.vbi mulier pꝛopter eius vite luxurioſe
deteſtationẽ abhominata dr facit.l.vnica.de rap.jĩvybo
dedecus. immo per illaz.l.ibidẽ pꝛobatur ꝙ dicitur fieri
homicidiũ ꝑ raptũ.⁊ ſic facit.d.l.vnica quã.S.induxi dũ
allegaui.l.liber homo.ad.l.aquil.ff.⁊ non obliuiſcaris vi
dere Panoꝛ.in.c.penul.er̃ de rapto.vbi examinat iſtum
paſ.an pꝛopter mulieris conſenſũ maſculus ſit excuſan⸗
dus.vel non dicvt ibi per eum. ⁊ nomen bonuʒ perditvt
in ſimili no.in ca.admouere.⁊ibi glo.j.xxxiij.q.ij.de quo
plene per philip.franc.in pꝛoe.vj.⁊ ibi de mutatione no⸗
minis in creatione ⁊ introniʒatione pape ⁊ de cauſis q̃re
mutatur nomen.de quo per Bal.in pꝛoe.C. S.⁊ de muta⸗
tione noĩsj.l.vnica.per bar.in.l.aut facta.S· ſcindenda.
ad trebellia.per Barba.in.c.raynucius.ex de teſta. Ne⸗
mo ſane mẽtis ignoꝛat ignominioſe viuẽtes moꝛtuis eqᷣ
parari tex. foꝛ.in.l.quiſquis.vbi filiꝰ pꝛopter ignominia
patris moꝛtuus dicitur..ad..l.iul.maieſtatis. Sed que⸗
ro aliquis attentauit cognoſcere carnaliter puellam eta
tis decem annoꝝ ⁊ ſibinondum viri potentem an dicat᷑
incidiſſe in crimen raptus virginũ. Reſpondeo in pꝛeſẽ
ti queſtione ꝙ non ar.l.j.S. fl.in fi.ff.de var.⁊ extraoꝛ.co⸗
gni.tex.melioꝛ in.l.ſi quis.iij ·S·qui nondũ viri potẽtes
ff de penis.⁊ in.l.ſi ſtupꝛũ.ff. de iniur.vbi pꝛobatur ꝙ ta
lis nõ debet capite puniri ſed humilis in metallũ danat᷑:
honeſtioꝛ vero in inſulã relegatur vel in exiliũ mittit᷑ / vt
in dicto · S· qui nondũviri potentes:immo quodeſt plus
ſi talis puella nonduʒ viri potens.raperetur dicerem ꝙ;
tunc haberet locum pena capitis in.l.iſta.in pꝛin.de rap.
virgi .ibi raptoꝛes virginum ⁊c̃.⁊ iura q̃ ſupꝛa allegaui
mus ꝙ pꝛedic.attentans puellã decem annoꝛum non de
beret decapitari non videntur illa iura loqui ĩ puella ra
pta ſʒ tãtũmodo in puella coꝛrupta abſq; raptu.et ſic ſũt
caſus omnino diuerſi ⁊ de conſuetudine regni ſuſpendi⸗
tur attentans iuuenculã licet delictũ perficere nõ potue⸗
rit ſᷣm Yo.fabꝛi.in· S· item iulia.inſti.de publ. iud.⁊ ad pᷣ⸗
miſſavide ſingulariter guydonem pape queſtionibꝰſuis
queſtione.ccccclv.⁊ ad pꝛot᷑ime dicta fa.l.ſi quis nõ di⸗
cam rapere.S.eo.Quero deinde in pꝛeſenti materia qͥd
econuerſo ſi femella attentauerit caſtitateʒ maſculi/⁊ ſic
vtrum mulier rapiens hominem puniatur pena raptus.
NRñdeo ꝙ ſic ⁊ de hoc eſt gloſ.ſingularis de iure.l.vnica
in glo.que incipit idem per·.j.de rap.virgi.ſᷣm Ange pe⸗
ru.ibi in fl.colum.ad finem dicens ibiꝙ ſemel vidit in ci
uitate Floꝛentie quandã meretricem cõburi eo ꝙ rapue
rat quendã pulchꝛum puerum.vide ibiAnge.in.j.col.cir
ca pꝛin.vbi ſatis videtur ſentire opinionem quam ſupꝛa
tenuimus/⁊ cõſanguineis rapte detur poteſtas vcike⸗
de iniurie de facto:non autem ꝙ in iudicio aliqua actio
ſeu accuſatio eis competere videatur licet dicant Cy.⁊
Ange.ibi ꝙ miuria illata vni ex conſoꝛtibus vnius gene
ris aut ex vna domo vel caſato poſſint vindicari per ali
um conſanguineum:hinc dicitur ibi ſᷣm pꝛedic.docto.q;
vnus pꝛo alio de eadem caſata non poſſit pꝛo alio teſti
cari cum videantur in re pꝛopꝛia teſtes pꝛopter conſue⸗
tudinem offenſarum ſᷣm Cy.ibi in fina.col.⁊ Ange.in.j.
col.circa medium vbi alle.l.iij.⁊.iiij. ⁊ male quia debuit
alle.l. j. ⁊.iij.ff.de libe.cau.que iura inducas.vt ſuperius
diximus in verſi.ſed quero de queſtione ribaldus ⁊c̃.cir
ca pꝛin.huius.l:l.vtrum liceat conſanguineis ſuccurrere
mulieri rapte dicas ꝙ ſic:⁊ maxime ſi patiens iniuriã ac
clamet occurrite.nam omnes tanq; vocati poſſunt iuua⸗
re ⁊ iniuriam repellere:⁊ hoc intelligo in perſonis extra
neis ſeu non multum coniunctis ꝙ tales vt pꝛediximus
veniunt acclamandi occurrite/ als autem conſanguinei
pꝛopinqui poſſunt licite venire ⁊ repellere rapientem eti
am ſi vocati non fuerint cum eis inferri iniuria dicatur.
Et ſic notes ꝙ vocatus ad ſuccurſum / licite poteſt illi
ſuccurrere.in.l.ij.cum ſequen ff.de fur.idem eſt dicendũ
in ſocio itineris.in.l.item apud labeonem.S.ſi quis com
muniter. ff.de iniur.ſᷣʒ Ange.peru.in.j.no.l.vnice de rap.
virgi.j.⁊ vide Yaſo.in.l.vt vim.in queſtio.illa.vtrum li⸗
ceat ſocio in itinere ſocium ſuum defendere ⁊c.de iuſti.
⁊ iur.ff.⁊ de alijs multis ibi vide per eum in iniuria ppul
ſanda.vide Bar. in.l.quod culpa caret: de regul.iur.ff.

— — — —

De epiſcopali audientia Fo.NXXVI.

Quero finaliter quidã ticius ex eo quia ꝑ raptũ aliquã

accepit fuit ad moꝛtẽ cõdẽnatus:mulier rapta vel alia il⸗
lum requirit in maritum:vtrum iudex poſſit ſibi mulieri

de iure pꝛedictũ damnatum tradere ⁊ ſic penã moꝛtis re

mittere:dic ꝙ nõ:pꝛimo per tex.in dicta.lłl.vnica. in verſi.

nec ſit facultas. Scdo per tex ⁊ ibi per bal.in.l.ſeruos.in
ver.vł impunitati donauerit.j.ad legẽ iuliã.de vi pub.vł
ꝛiuata: vbi notat bal.illum tex.cõtra barões qͥ crimino⸗
ſis donant impunitatem ꝙ nõ poſſunt:qð ẽ tñ contra di⸗

ctum vulgare dicens ꝙ iudex põt aliquẽ relaxare de pa
tibulo aliq̃ muliere requirẽte qð vt dixi de iure nõ ꝑpꝛoba
tur ⁊ fui de hoc ↄſultus andegauis dũ ad furcas ducerct
quidã andegaueñ.⁊ rñdi ꝙ nõ erat dimittendus /nec fuit
relaxatus:ſj fuit ſuſpenſus eiꝰ mr̃e pñte: de quo fuit ma

gnus doloꝛ ipſi matri ⁊ reſpicientibus.

N Eo nob is Hec lex quattuoꝛvł tria di
D RBB28 cit. Pꝛimũ eſt ꝙ ingreſſus
y amonaſterij diſſoluit ſponſalia ⁊ matrimonium
ſine pena. Scðʒ ꝙ nõ tollit ius ſuccedẽdi ex te
ſtameto vel ab inteſtato. Tertiuʒ qð nõ licet indeo habe
re mancipium chꝛiſtianum nec volentẽ ad fidem catho⸗
licam redire.hoc dicit.
¶ Erx tex.nõ duplum.i.ſimplũ qð recipit tm̃dẽ de ſuo.
ã ⁊ maritus¶ Arguit a minoꝛi qᷣa ſi maritꝰ põt ſine
ena ingredi monaſterium de quo minꝰ videt᷑:multo ſoꝛ
tius ⁊ ſponſus de quo magis videt᷑ cũ nondũ matrimoni
um ſit contractum.Collige ergo ꝙ ſiue ſponſus vel ſpon
ſa ſeculo renũciãtes recedũt a matrionio ſine pena arra⸗
rũ. Itẽ ⁊ maritus ⁊ vxoꝛ non ꝑdit dotem nec donationẽ
añ nuptias ſaluo pacto lucrande dotis vel donationis p
pter nuptias in caſu moꝛtis.
¶ Op. duobus modis. Iſte tex.dicit legitime vel ex pa
cto:⁊ ſic innuu duos modos lucrãdi vnũ ex pacto et de
hoc nõ eſt dubiũ:ſcõm ex lege ⁊ hoc non reperitur cautũ
lege de quo gl.loqtur. Rñdeo de lucro qð habet in aut᷑.
pꝛeterea.j. vñ vir ⁊ vxoꝛ.vel expone tex.vt glo.nam cum
copula de ſui natura habeatcõiungere diuerſa: ſi ponat
inter ea que ſunt idem non copulat:ſed facit alterum ſub
ſtantiuoꝛum reſolui in adiectiuum:vt.l.j.in pᷣn.ff.de pac.
⁊ ałs cũ debeat augere ſi nõ poteſt augere diminuit con⸗
tra naturam ſuam: vt.l:.qſitũ·S· ꝓenul.de fundo inſtruc.⁊
l.cum delanionis ·S.cui fundũ.¶ Secundo op.ꝙ ciuilis ⁊

Moꝛs ci⸗ naturalis moꝛs non equiparent᷑:vt.l.ex ea.S.inſulam.de
uilis ⁊ na verbo.ob. et.l.cum pater ·S· hereditate de len.et.l.ex fa⸗
turalis an cto.S. ex facto.So.dicit dy.ꝙ aut ex ciuili ⁊ naturali moꝛ

eqᷣparẽt᷑:

te reſultat idẽ effectꝰ circa id de quo agit᷑ ⁊ tũc equiparã
tur:vt ẽ hic/qꝛ per ĩ greſſũ diſſoluitur matrimoniũ ſicut ꝑ
moꝛtẽ ſimile.in.l iijj.de inſti.ſub condi.fac.cum ſi. Sʒ

ſi nõ repᷣſentat᷑ idem effectus tunc non equiparantur:vt ĩ

ↄtrarijs·¶ Pet. ſoluit ſic/aut poſt ciuilẽ moꝛtẽ expectare
naturalẽ circa id de quo qrit᷑ eſt fruſtra ⁊ tũc nõ expecta⸗
tur:vt hic:ſed poſt ciuilẽ nõ eſt fruſtra expectare natura⸗

lẽ ⁊ expectat᷑:vt in cõtrarijs qð ſatis ĩ ideʒ recidit cũ dy.

¶ QAuero qͥd ſi ambo ingrediunt᷑. Rñdeo vt glo.ſ Item
quero qͥd ſi voluit ex cõſẽſu diuertere: ⁊ dic vt glo.
¶ Hoc etiã ¶ Quid ſi erat ĩgtꝰañ ĩgreſſũ an ꝑ ĩgreſſũ pur
get᷑ ĩigratitudo:vt exheredari non poſſit.⁊ vr̃ ꝙ ſic:qꝛ oĩs
macula purgat᷑: vt ĩ aut᷑.de monachis.ĩ pꝛĩ.ſʒ puto ꝙ pur
get᷑ oĩs macula reſpectu dei nõ pr̃is:⁊ ideo puto ꝙ poſſit

exheredari ar. eius qdð nota.ĩ ↄfitẽte peccata:vt in.l.iij.ff.
de teſta. Itẽ op. ꝙ filiꝰvouere nõ poſſit:vt.lʒ.ſi quis re·S·

voto.ff. de polli. So. vt gl. ¶ Itẽ q̃ro an ſuccedat alijs a⸗
gnatis.⁊ dic vt gl.nã retinet cognationẽ in terris.¶ Mõ

Ingredi⸗ qͥro an ingreſſꝰ monaſterij ĩiducat aliquã capitis diminu

ens religi tionẽ: ⁊ lʒ hoc dixeri in aut᷑.ſi q̃ mulier.S.

de ſacroſan.ec.

onẽ an pa tñ hic repeto qꝛ nolo ꝓbare ꝑ hũc tex.ꝙ nõ patiat aliquã
tiat᷑ capi⸗ qꝛ vt ſuus ſuccedit ex teſtamẽto ⁊ ab ĩteſtato ⁊ teſtamẽ

tis dimi.

–

tũ ꝑ q̃relã:qð non eẽt iure iſto niſi retineret ius agnatio
nis:nec etiã hodie haberet qꝛ lʒ ſint exequata iura ſuoꝝ
⁊ emãcipatoꝝ:veꝝ eſt in ſucceſſione ab iteſtato nõ õ teſta
mẽtũ:nã filio qͥ paſſus eſt minimã capitꝭ diminutionẽ nõ
dat᷑ q̃rela niſi petita bonoꝝ poſſeſſiõe gra agnoſcẽde lit⸗
vt ᷓ.de ĩoffi.te.l.ij.ſʒ huic dat᷑: ergo nõ ẽ paſſus minimaʒ

Itẽ nec mediã:qꝛ nõ hʒ ius ſuccedẽdi ex teſtamẽtoyvt.l.j.

. de heredi.ĩſti.multo minꝰ maximã nõ patiunt᷑. ¶ Item
q̃ro qͥd ſi ſtatutũ dicit ꝙ ingreſſus monaſteriũ nõ poſſit ĩ

.ponis pr̃is ſuccedere:ſʒ ſoli filij nõ ĩgreſſi ſuccedãt nũqͥd

valet ſtatutũ:certe ſi ſtatutũ eẽt factũ poſtqᷓ; ds ĩgreſſus

)

eſtct nõ valet ſtatutũ:qꝛ ð libertatẽ eccłiaꝝ.Sed ſi nõdũ

erat qͥs ingreſſus ſed poſt ſtatutũ factũ ingredit:nũquid

tenet ſtatutũ: videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ nõ eſt ↄtra libertatẽ eccłiaꝝ

nec diſponit de nõ ſibi ſubdito:ĩmo de bonis eiꝰ qͥ nõ eſt
ingreſſus q̃ bona nõdũ erãt ingreſſo qſita.ĩmo poſſet mo
ri ĩgreſſus anteqᷓ; pater/ ad illa bona vult venire vt ad
lucrũ:vt.l.fi .de codicillis:⁊ iõ ſicut olim ſuccedebãt tã
ſpurij qᷓ; legitimi:ſʒ poſtea ẽ eis ablatũ ꝑ ius ciuile:vt ſic
ſoli legitimi ſuccedat.ita per ſtatutũ põt ꝓhiberi in aliqᷣ⸗
bus ne ſuccedãt.Hec tñ lex multũ repugnat:quia videt᷑
oĩa inducere fauoꝛe eccleſiarũ ſcilʒ vt hereditate pꝛiuari

nõ poſſint. Vnde ꝑ indurectũ videt᷑ ↄtra libertatẽ cccle⸗

ſiaꝝ.qꝛ tñ adhuc de hoc ſub iudice lis eſt ideo nõ decido.

¶ His ita.¶ Oppo.ꝙ dñs poſſit ſuũ recuperare lʒ ad ca

tholicã fidẽ ↄuerſus fuerit:ſicut vir vxoꝛẽ in monaſterio
poſitã recupare põt.biẽniũ .vnde videt᷑ ob.ĩ aut᷑.vt nul⸗
li iudi S. adulterã. Sol.hic dñs ſeruũ ꝑdidit ſuo delicto
⁊ ideo poſtea nõ recuperat:ibi maritꝰ vxoꝛẽ ꝑdidit non
ſuo delicto ſed vxoꝛis:⁊ ideo eã recuꝑat·j.biẽniũ.vt ibi.
Ad ditio Et nota hic ꝙ moꝛs ciuilis eqparat᷑ na
L turali ſᷣm bar.qð ĩtelligas in caſibꝰ iure
expᷣſſis:als moꝛs naturalis nõ eqparat᷑ ciuili glo.not.et
ibiphilip.fran.in.c.ſuſcepto.in glo.ma.de reſcrip.li.vj.et

remitto ad ea q̃ diximꝰ in aut᷑.ſi qua mulier.S.ti.pᷣcedeñ.

⁊ dũ dicit᷑ hic in iſto tex.in· S· hoc etiã cognitũ.⁊c.in vᷣſi.

oẽm parentũ ſubſtantiã.⁊c. Notabis ꝙ monachus in oi

ſubſtãtia ſuccedit ipſi patri:et ſic monachus retinet ius
ſuccedẽdi qð eſt verũ niſi ſit talis ſubſtantia patris ꝗqᷓ ad
monachũ nõ poſſet ꝑtinere:vt eſt regnũ / ducatꝰ/comita⸗
tus / vicecomitatꝰ/⁊ baronia qꝛ hmòi bona ſunt deferen⸗

da heredibus ↄſanguineis ⁊ nõ monaſterio.glo.oꝛdi.in

ca.ſcrip.xxvij.q.ij.aduerte tamen dum diximꝰ ꝙ religio
ſus monachus ſuccedit.intellige de religioſis q̃ſunt reli
giõis capacis habẽdi ꝓpꝛiũ in cõi vel ꝑticulari:alłs ſecꝰ
vt in cle.exiui de vbo.ſig.ſᷣm bal.hic.in.iiij.col.vᷣſi.q̃rto
nota.⁊ ita ĩtelligas bar.hic ſimpliciter loquentẽ.Et no⸗

tabis vnũ in hac lege in pꝛin. in.ij.col.ꝙ vᷣba ſpõſalioꝛũ

nõ inducũt coactionẽ niſi cauſatiue: vt in.c.raptoꝛ.xxvij
q·ij. ⁊ glo.ibi.de quo in.c.penul.cũ vbi no. vbi foꝛtiꝰ vin⸗

culũ diſſoluit ſpõſalia. Idẽ in.c.ſicut.⁊.c.litteris. illo ti.

⁊ ibi per canoniſtas er de ſpõ.⁊ mat.hoc ibidẽ vide no.
per cy.in.l.ij. de ſpon ⁊ notabis in pꝛeſenti caſu ꝙ paꝑa

ante copulã ſubſecuta põt diſpẽſare illa relicta aliã acci⸗

piẽdo in ca.qꝛ ꝓpter.xxvij q.·ij.inno.in.c.ex publico ex.
de conuer. ↄiug.de quo ꝑ bal.hic in.iij.col.qð notabis,

e epiſcopali audientia.

AQNEgociatoꝛes. inf duobus
NRNN Emodis. Ano modo in mercatura ho=
Beminũ.Alio modo in mercatura rerum
E/pertinentium ad victum hominum.
COp. ꝙ qs nõ cõpellat᷑ vẽdere: vt.l.
„nemo/j.de iudei.cũ ſi.So.dicũt qdaʒ
EaiᷣR hic loquit᷑ in mercatura hoĩm. Alij
dicũt ꝙ regula eſt ꝙ qͥs nõ ↄpellit᷑ vendere niſi ad libitũ.
fallit in his que ꝑtinẽt ad hoĩs victũ:vt hic.⁊.l.j.g·cura
carnis.ff.de offi.pꝛefec.vꝛ.Butri.

Add itio . Per hãc legẽ notabis epi pñt ꝓuide

re ne mercatoꝛes nimis care vẽdat mer
ces ſuas nã ꝑ hoc ledunt᷑ oẽs⁊ maxiĩe pauꝑes ᷣm bal.vñ
dicas ꝙ rebꝰ expoſitis vẽditiõi põt pᷣciũ taxari.aut res
nõ ſunt venales ſeu expoſite vẽditioni:⁊ tũc nõ põt pᷣciũ
taxari:cũ regulariter nõ cogat᷑ qͥs ad vendẽdũ ar.l.ſicut
jq. de acti.⁊ oblig.⁊ in.l.nec emere.de iur.delib.vñ dic ꝙ ĩ
rebꝰ ad quotidianũ vſum neceſſarijs põt pᷣciũ taxari:vt
hic. l.j. G. cura carnis.ff.de offi.pfec.vꝛ.⁊ ibi plene vide in
l.fi · S. ita ei. ff. de mu. ⁊ hono.aut loqᷣmur in alijs mercã⸗
tijs venalibꝰ ad vſũ ſeu victũ quotidianũ nõ neceſſarijs
⁊ in his pᷣciũ nõ ſtatuit᷑: qꝛ in re ꝓpᷣa qᷣlz eſt moderatoꝛ ⁊
arbitratoꝛ.l.in re mãdati j.mãdati ⁊.lłl.ĩꝑatoꝛes ff.de an
no.ſᷣm pe.⁊ bal.vnde cũ appellatiõe victus ↄtineant᷑ ho⸗
ſpicia.ar.l.verbi.victꝰ.poterit epiſcopus hoſpicia taxa⸗

re ꝑ hãc.l.cũ ſilibus ſᷣm pet.⁊ cyrhic in vlti.q̃ſtione.

A Iclericus.

Mericus appellans ante
diffinitiuam ſentẽtiam re⸗
pellitur ab appellatione: et punitur pena quin⸗
aAHiquaginta libꝛarum argenti. hoc dicit.
d ij

Hec lex legi

effectum. ⁊ ſicl. ea quidem·j.ſi manci. ita fue.ali. Solu.

Byjuutrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

¶ Hec lex ↄcoꝛdat cũ lege ab executiõe·jqͥꝝ appel.non
re.⁊ ideo gl.q̃ ſũt in.l.eosij.de appel ·S.fi.male dicũt. Et
q̃ ſunt in d.l.ab executiõe.nã nõ differt clericꝰ a laico niſi
qꝛ pena laici applicat᷑ fiſco.pena clerici erogat᷑ pauꝑibꝰ.
¶ Oppo.hec lex videt᷑ ꝓhibere clericos appellare ante
ſentẽtiam.ergo laicis videtur permiſſum. contra hoc op
ponitur de.l.ante ſententiã.jquoꝛũ appel.non reci. So.

ideo de clericis dicit: quia videbatur eis permiſſum: ſed

non eſt idem in alijs.¶ Item opponitur ꝙ non puniatur
clericus quia appellatio non tenet:ergo non habet iuris

aut loqᷣmur in penis legalibꝰ ⁊ ille cõmittũtur ꝓpter me⸗
tum factũ que adijciũtur ret iũllicite q̃ non poteſt de iure

⁊ interlo.om.iudi.Idem dicas in ſent.lata ſuꝑ exceptiõè
dilatoꝛia vt dicatur interlocutoꝛia ſᷣm archi.in.c.cupiẽ⸗
tes.⁊ in.c.dilectus.in fine.⁊ idẽ dicas in ſentẽtia lata ſuꝑ
exceptione peremptoꝛia vt interlocutoꝛia appelletur: vt

in dicto.c.dilectus.de elec.lib.vj.pꝛobat iſtud cle.cum a

repulſione de appel.⁊ ad pꝛemiſia vide guy.pape.in.q.x.
et ſi vis videre amplioꝛes caſus in quibus de iure ciuili
üpdlatur ab interlocutoꝛia.vide guy.pape.q.lxxv.et
al. hic.
EEY. udices non expectato pꝛecepto
Emo Paripis faciant diebus paſcha⸗
5 4 libꝰ carceratos de carceribꝰextrahi /exceptis
24 quibuſdã pꝛopter inhumanitatem criminum

hoc dicit. ¶ Glo.colligit ꝙ binus actus inducit ↄſuetudi Actꝰ binꝰ
nem ⁊ male:quia ĩmo requiritur frequẽs vſus:vt.l.et an an ĩducat

in totum·. de edificijs pꝛiua.⁊.l.conſuetudinis·j que ſit cõſuetudi
lon.conſue.et ideo dic ꝙ eſt conſuetudo quedam ex qua neme

ſoꝛtiri effectũ:vt.l.eum qui.j.de adulterijs.⁊.l.iubemus.
ij · S· ſane.j.S.de ſacroſanct.eccle.aut loquimur de pena
cõuentionali ⁊ tunc aut eſt adiecta ad merum factũ ⁊ cõ⸗
mittitur ꝓpter merum factũ /aut eſt adiecta ad iuris effe

Recuſa⸗

ctum / et tunc pꝛopter effectum iuris cõmittit᷑ in dubio ſi
poteſt cõmitti ꝓpter iuris effectum ꝓpter illud cõmittit
vt dicta.l.ea quidem.ſi non poteſt cõmitti pꝛopter iuris
effectum tũc videtur adiecta ad merũ factum:vt.l.ſtipu⸗
latio· S.id quoq;.⁊ · S·ſed quatenus de vᷣbo.ob.⁊.l.ſi quid
maioꝛ.j.de tranſactio.ſ Item op.ꝙ poſſit ante ſententiã
appellari:vt.l.ij.ff.de appel.re.So.ibi ſpãle quia ſenten⸗
tia trahit ſecum executionẽ ⁊ eius grauamen ꝑ appella⸗
tionẽ a diffinitiua tolli non põt. ¶ Itẽ op.ꝙ poſſit ante
diffinit iuã ſentẽtiam appellari:vt ex.de appella.c.cũ ſit
romana. So.illud de iure cano.¶ Item oppo.ꝙ mulcta
non debeat ſolui pauꝑibus ſed fiſco. vt.l.mulctarũ.j.de
modo mulcta. Solu.hic ſpãle in clerioc. Itẽ op.ex.qñ
lex aliquid pꝛohibet:aut ſtat in finibus ꝓhibitionis⁊ nõ
valet ſi flat:vt dicta.l.non dubiũ.S.de legibꝰ.aut vltra ꝓ
cedit infirmãdo ⁊ idẽ:vt dicta.l.iubemus·S.ſane.ſi vltra
pꝛocedit dãdo exceptionẽ ad reſcindẽdũ ſeruamus pꝛo⸗
ceſſum:vt.l.metum .S·ſed quod pᷣtoꝛ.ff.ꝙ me.cauſa.ſed ſi
pꝛocedit penam imponẽdo videt᷑ illud confirmare: vt.l.
obligationum fere · S. fl. ff de act. ⁊ ob. cum ergo hic penã
imponat ⁊ non iĩifirmet /debet appellatio tenere. So. aut
aliqͥd non erat pꝛohibitũ/nec ꝑmiſſum:ſed modo ꝓhibe
tur cũ pena ⁊ tunc valet.ſi cõtra fiat vt in ↄtrario aut qͥd
erat pꝛimo ꝓhibitum ſed poſtea iterũ pꝛohibet᷑ cũ pena
⁊ tunc nõ ꝓpterea remouetur pᷣma ꝓhibitio:et ideo non
cõfirmatur ⁊ eſt ratio qꝛ inductũ ad vnum effectum non
debet grium operari:vt.l.ſi cuiom̃s ſerui.ff.de le.j.⁊.l.ij.
Sfl.de iura calũ.et.l.ſi vinum.de vino.le.ſed cum ſcða
ꝓhibitio cum pena veniat ad confirmationẽ pꝛioꝛis nõ
remouet eaʒ.ita hic qꝛ ꝑ.l.ante ſentẽtiã .ſquoꝝ appel.nõ

tio iudicẽ reci.erat ꝓhibitũ añ ſnĩam appellari.vñ hanc penã ipo⸗
qñ debeat nẽs ꝓhibitionẽ nõ remouet.¶ Itẽ op ꝙ ante ſentẽtiz ſit

non reſultat ius.⁊ iſta bene poteſt induci in conſuetudi⸗
nem per binum actũ:vt hic.quedã eſt conſuetudo ex qua
reſultat ius ⁊ in iſta inducenda requiritur frequẽs vſus:
vt.l.j.⁊.ij.j./que ſit lon.conſue.⁊ dicta.l.⁊ an in totũ.
Add itio Notabis in ꝑpetuũ iſtum tex. in fi.vᷣſi.
Uvt remiſſioneʒ venie crimina niſi ſemel
cõmiſſa nõ habeant.⁊c̃.in ar.ꝙ occidens ſcdᷣm hoĩem et
ſuꝑ hoc obtinens remiſſionẽ a ſuperioꝛe:ſi in hmõi ſcðᷣa
remiſſione nõ faciat mentionem de pꝛimo homicidio ac
remiſſione ałs pꝛimo loco ſibi conceſſa nõ valet remiſſio
ſuper ſcdðᷣo homicidio ſᷣm guil.de cu.per iſtum tex.⁊ bal.
hic. Idem tenet iaſon de map.in.l.nec dãnoſa ·· de pᷣci⸗
bus imꝑ.offi.verſi.adde.⁊ ratio eſt: qꝛ omĩa que potuiſ⸗
ſent mouere pꝛincipem ad concedendũ:vel non:debebãt
per iſtũ homicidã ſcðo loco impetrãtem expꝛimi iur.no.
in.c.ſuꝑ litteris.⁊ ibi canoniſte ex.de reſcrip.multa enim

Pppter impoꝛtunitatẽ petentiũ cõceduntur que ałs non
ↄcederẽtur:vt · S.j.de here.⁊ falc.colla.ij.⁊ in.c.deteſtan⸗

da de ↄceſſi.pꝛeb.in.vj.fa.no.in.c.ſi motu pꝛopꝛio de pᷣb.
in.vj.per paul.et ia.in.l.reſcripta.de pꝛeci.umpe.offe.j
Et allegat᷑ iſta lex ꝙ fruſtra legis auxiliũ inuocat qui in
legẽ cõmutit:vt hic de quo in.c.quia fruſtra ex.de vſu.⁊
ibi nõ.ſm cy.hic de quo in.c.fi.et in.c.inter alia.⁊ ibi pa⸗
noꝛ.er.de immu.eccle.⁊ quicquid dicatur per glo.et cy.
hic finaliter ꝙ binus actus inducat conſuetudinẽ hoc vi
detur pꝛocedere in criminalibꝰ vt dicamus ꝙ cõmittẽs
bis delictum dicat᷑ aſſuetus iuxta glo.ſingularẽ. in.l.ca⸗
pitolium in verbo famoſos. ff.de pe.vbi dicit glo.in fi.
dicens ꝙ qui ſemel delictum feci venia meretur a furca
ergo a õrio ſenſu qui bis fecit moꝛi debet ⁊ ibi gl.allegat
iſtã legẽ tertiã:⁊ ad iſtud allegat ang.ſingularẽ iſtã glo.
in · S· j.in.j.col.ĩſt.vi bo.rapt.⁊ in · S.ex maleficijs.ĩ col.ij.

ſeu poſſit locus remedio vt.l.apꝑtiſſimi ðe iudi. So.ante ↄteſtati⸗ inſti. de actio. In bñficialibus vero vtrũ ille qui bis in⸗
fieri. onẽ eſt locꝰ recu ſatiõi poſt lit. ↄteſtationẽ ⁊ ante ſentẽtiẽ teerfuit electioni dicat᷑ pꝛeſcripſiſſe ius eligendi:vt poſſit

non vt hic.poſt ſentẽtiam eſt locus appellationi.
Ad dD iti 0 De iure canonico indiſtincte appellat᷑
a ſententijs interlocutoꝛijs ⁊ grauami⸗
nibus illatis ⁊ inferẽdis.vt in.c.j.de appella.li.vj.⁊ in.c.
cum ceſſantc de appel er̃.de quo per philip.fran.in rub.
de appella.li.vj.de quo in.c.non ſolum.illo titu.lib.vj.⁊
in cle.appellanti.de appel. licet vero de iure ciuili ab in⸗
terlocutoꝛijs regulariter non appellet᷑:vt hic.et in.l.ante
ſententiam et bar.reſoluẽs iſtam materiam quoꝝ appel.
non recip·j.in caſibus tamen certis appellat᷑ de iure ciui
li ab interlocutoꝛijs de quibꝰ per glo.⁊ bar.in.l.ij.de ap⸗
pella.recip.ff.⁊ pᷣſertim appellatur de iure ciuili ab inter⸗
locutoꝛia inferente grauamen irreparabile in diffinitiua
vt in.l.titia.⁊ ibi.bar.de accuſa.ff.⁊ ĩter ceteros caſus in
quibus appellatur ab interlocutoꝛia de iure ciuili eſt in
iſto caſu qui quotidianus eſt iudex ſe pꝛonũciat compe⸗
tentem vel incõpetentem ab iſta ſentẽtia interlocutoꝛia
habẽte vim diffinitiue:poteſt appellari etiã de iure ciui⸗
li.⁊ de hoc eſt glo.fi.in autẽtica habita:.j.ne filius pꝛo pa

tre:⁊ ita audiui do.antho.de pꝛato militem pꝛimũ pꝛeſi⸗

dentem in ſupꝛemo ſenatu pariſieñ.reſpondiſſe cuidam
aduocato coꝛam ſe poſtulãti.verũtamen pᷣdicta ſentẽtia
debet plus dici interlocutoꝛia in hoc ꝙ appellans debet
appellare in ſcriptis et pꝛobare ſua grauamina per acts
ludicialia.vt in.c.coꝛdi.de appel.et cauſa in appellatiõe
debet inſeri:vt ibi.⁊ in cle.appellanti de appel.de quo ꝑ
bar.in.l.eos.de appel.j.ſaly.in.l. poſt ſentẽtiam·j de ſen.

vincere in petitoꝛio.dic ꝙ non:nec in poſſeſſoꝛio niſi quo
ad reintegrationẽ verbalem:vt eſt tex. foꝛ.ad finem.⁊ ibi
inno.⁊ pleniſſime panoꝛ.in.c.cum eccleſia ſutrina.ex.de
cau.poſſeſ.⁊ pꝛopꝛie.⁊ ibi alij canoniſte.vnde in bñficia⸗
libus binus actus non dicitur introducere cõſuetudinẽ
cum in dubio vbicũq; fit mentio de cõſuetudine nõ intel
ligitur de bino actu: ſed debet intelligi de conſuetud ine
rationabili ⁊ pꝛeſcripta per tex.ſingularẽ in.c. cumana.
ex.de elec.ſᷣm philip.fran.et ibi vide per eum in.c.nõ eſt.
de conſue.lib. vj.
W, oculatrices ⁊ meretrices nõ de⸗
4 Ime. aſſumere habitũ monialiũ.h.d.
5 8 Add itio Veretrices non debent poꝛ⸗
EaARA WLED tare habitum domicellarum
ſeu matrũfamilias ĩmo poſſunt cogi poꝛtare aliquod ſi⸗
gnum ſeparatum ab honeſtis mulieribus per iſtum tex.
im bal. immo mulieres honeſte matreſfamilias poſſunt
agere actione iniuriarũ ↄtra tales inhoneſtas mulieres/
habitũ earum poꝛtãtes:pſᷣm vnã lec.in.S.ij.inſti.de iniur.
Sed quero vtrum meretrices poſſint vti veſte virili?Et
vidi meo tẽpoꝛe aliquos ſcholares andegauis ſtudẽtes
necno pictauis/caturci/ac pariſius vniuerſitatibꝰ quibꝰ
ſtudui pᷣdictos ſcholares habentes meretrices indutas
veſte virili:quod multum deo diſplicere dicitur: vt legi⸗
tur deuteronomij. xij. ca.⁊ tales mulieres vtentes veſte
virili ſunt excõicande.cano.ſi qua.et ibi textus foꝛ.⁊ ibi
glo. dicẽs qð mulieres poꝛtãtes veſtes inciſas ſunt plus

— — —.. —

chi
ilne
ſinl
N

5

habiles ad meretricandũ. xxx. diſt. multi em̃ ſe effeminãt

in tẽpoꝛe carnis pꝛeuij permiſcue vtentes veſte virili et
muliebꝛi.ſᷣm lu.de pen.in.l.vnic.de mayuma.lib.xj. C.et

bbi. plene vide lu. de pen.

„

Achigero ntes. c ſeenrt⸗
N . Mitti iminolſis pꝛo au⸗
Additio. ugicor alelltonibus pſ⸗

biter: vt hic.nec ſtatur cõfeſſiõibus ipſoꝝ factis in foꝛo
penitentiali: vt hic in.l.archigerontes.de quo plene per
panoꝛ.in.c.ſi ſacerdos.de offi.oꝛ.ex.et ibi panoꝛ.in.j.q.
dicens ꝙ ſi Pchiter pꝛoducatur in teſtem ſuꝑ his que ſcit
in actu confeſſionis licet iurauerit iudici ſibi dicere veri⸗
tatem ſuꝑ interrogatis.verũtamen non tenetur reſpon⸗
dere iudici ſuper his que ſcit in actu confeſſionis: qꝛ ne⸗
ſcit tanq; homo ſed tanq; deus.in.c.dilectus.de exceſſi.
pꝛela.ex.in.c.omnis vtriuſq; ſexus.de quo per inno.in.c.
qualiter æ quãdo.⁊ ibi vide de accuſa.⁊ ibi inno.dicẽs ꝙ
teſtis qui iurauit nõ reuelare dictũ:ſi pꝛoducat᷑ teſtis te⸗
netur reuelare: qꝛ iuramẽtum quod pꝛius fecerat de non

reuelando erat temerarium.quod bene notes.

N Nota ꝙ ex delicto enoꝛmi
– D d icto 8 Aingirg clericusſub iu⸗
. dice ſeculari quod limita.vt gio.

d diti o. CQlerici per iudiceʒ ſecularẽ no poſſunt

diſtringi:vt in.c.at ſi clerici.⁊ in.c.cum
non ab homine. et ibi panoꝛ.⁊ alij ex.de iudi.in.c.j.et.ij.
ex.de foꝛo competen. et alijs vulgaribus per ea que di⸗
ximus ad plenum in auteñ ſtatuimus.S. titu. pꝛecedeñ.
et quicquid dicatur per bal.hic ꝙ iudex in cauſa cruni⸗
nali non obſtante appellatione interiecta per condẽna⸗

tũ poſſit ſententiã mittere executioni. Dicas ꝙ iſtud fuit

factuʒ hic. non tñ de iure fieri debuit: ita dicit foꝛmaliter
ange peru ·in.l. addictos.vbi eſt iſta lex de verbo ad xꝓbũ
m bar. poſt cy. ibi de appella:ſimmo quad eſt plus ſi iu=
dex pendẽte appellatione in materia criminali vellet ſen

tentiã mittere ad executionẽ poſſet iudici de facto reſiſti

mãdiola ᷣm ange.peru.poſt Ja. Butri. in. l. qam 1

adeo ꝙ non puniretur reſiſtens.⁊ ita fuit obſt ruara in ro
ices.

et ibi glo. de appella jde quo ꝑ iohã.de platea.in.l.ꝓhi⸗

bituʒ. de iure fiſci.l.x. C. fa. no. in appella.iuncta glo. ibi.
de appel ..vide no.inno.in.c.ſi quãdo.⁊ in.c.paſtoꝛalis.

de offi. ⁊ po.iu.de.er.ꝙ in iſto caſuliceret conſanguineis

oↄdẽnati de facto reſiſtere iudici / ⁊ officiales in iſto caſu

de facto non debẽt obedire iudici:ſed debent negocium

remittere ad ſuperioꝛem.l..j.S.ſi quis vltro.de que ſtioni⸗
bus.ff. ᷣm bal.de quo vide no.per panoꝛ.in.Cc.paſtoꝛalis.

Compꝛo⸗
mitti an
poſſit in
cpᷣm⸗

in pꝛin. de offi.⁊ po.iudi.de lega.alłs autẽ nõ.licet cõſan⸗
guineis aufferre cõſanguineum de manibus iudicis ᷣm

ange. peru.in dicta.l.addictos.de appel.

Ad euiden⸗
I qui ex conſenlu. aen ſei⸗
dum ꝙ ep̃ᷣus aliquãdo cognoſcit ex ↄpꝛomiſſo
;‿Hin cum facto: tunc loquit᷑ hec lex. aliquando

cognoſcit ex pꝛopᷣa iuriſditione et tũc loquitur aut᷑.ſi qs
litigãtiũ.aliquãdo cognoſcit ex pꝛoꝛogatione iuriſditio
nis:⁊ tunc loquitur lex epᷣale.j.e.et bꝛeuiter dicit hec lex
ꝙ in eßm poteſt cõpꝛomitti/⁊ cõpꝛomiſſum factum metu
ipſo iure tenet. hoc dicit. .
¶ Op. ꝙ in ẽm non poſſit compꝛomitti cum ſit iudex
oꝛdinarius:vt.l.ſed ſi in ſeruũ · S. ij.ff. de ar. So. aut loqui
mur in laicis qui non ſunt ſubditi iuriſditioni epi vel in
clericis qui ſubſunt alteri epo ⁊ bene poſſunt compꝛomit

G .
G MU
6 8 *α☚¾
.
2 4
6

tere vt in arbitrum: ſed vt in arbitratoꝛẽ ſic:vt in aut᷑.vt

differe. iudi ·S. ſi tamen. Alij dicunt ꝙ ſpale in epiſcopo.

„

verũ quidã tenent ꝙ nec laicus in clericum / nec ecõtra

poſſunt. quod puto verũ in re ſpirituali: ſed in alijs ſic po

teſt clericus in laicũ/æ ecõtra.¶ Item op.ꝙ clericus non
poſſit declinare iuriſditionẽ epiſcopi ⁊ in aliũ cõpꝛomit⸗

tere.vt in aut᷑.de ſanc.epiſcoS· yconomũ.So.dicit glo.
wꝙwillud de iure canonico. Tu dic ꝙ hic non tractatur de

minaliby
non tenet.

Seclin anda iuriſditione.nec alij cõferenda qꝛ arbiter nõ
CLompꝛo⸗
miſſum in ſigni. et ideo dic ꝙ tenet cõpꝛomiſſum / modo habes hic
cauſis cri

habet iuriſditionem ſed notionẽ.vt.l.notione.de verbo.

ꝙ in ciuili tenet cõpꝛomiſſum: in crimibus non. et eſt ra⸗
tio:qꝛ tunc agitur ad aliquid applicandũ flſco quod non
põt exequi arbiter. Sed ſi agit᷑ ciuiliter bene poteſt: vt.l.

De epiſe copali audientia Fo.XXVII.

non diſtinguemus · S. iul. ff. de arbitris. ¶ Item oppo.ꝙ
compellatur litigare ⁊ etiaʒ cognoſcere poſtq; cõpꝛomiſ⸗
ſum aſſumpſit:vt.l.iij·S·tamen.ĩ fi.ff.de arbi. So.dicunt
quidã ſpãle in epᷣovt poſſit reſilire.Tu dic ꝙ ab ĩitio nec
ipᷣi cõpꝛomittere nec epᷣs ſuſcipere arbitriũ cogitur: ſed
poſtq; compꝛomiſerũt ⁊ ipſe ſuſcepit arbitriũ cogitur ex

pedire vt in contrario.ſ Item op.ꝙ compꝛomiſſũ factuʒ Compꝛo⸗
metu teneat / ſed veniet reſcindẽdũ. vt.ff. qð me.cꝗ.l.me miſſuʒ me
tũ · S· ſʒ quod pꝛetoꝛ.So.dicũt quidã hanc intelligi ſᷣm il tu fctm̃ an
lam.tu dic ꝙ hic eſt ſpeciale in.l.ſi mulier ·S.· ſi dos. ff. ꝙ valeat.

me. cauſa.
Ad d iti 0 Vide Bal. hic poſt Cy.materiã pꝛoꝛo⸗
gationis tractañ.de quo per Panoꝛ.in
c.p ⁊ g.ex de offi.⁊po.iud.dele.in.iiij.col.ver.quo ad pꝛi
mã.vbi dicit ꝙ pꝛoꝛogatio per ſex caſus ſeu ſpẽs poteſt
diſcurrere ſcʒ pꝛimo de tempoꝛe ad tempus:ſecundo de
re ad rem.tertio de perſona ad perſonaʒ.quarto de loco
ad locum.quinto de caſu ad caſuʒ.ſexto de cauſa ad cau⸗
ſam:⁊ vnum ſingulariter notabis ꝙ quando fit pꝛoꝛoga
tio de iuriſditione.i.de vno loco ad locum:tunc vt tene⸗
at pꝛoꝛogatio opus eſt vt partes conſentiãt. Item quod
eſt not andũ opus eſt ꝙ iudex loci in queʒ fit pꝛoꝛogatio
conſentiat gl.eſt ſingulłaris in.c.vt litigantes.de offi.oꝛ⸗
di.li.vj.que dicit ꝙ ad hoc vt iudex poſſit cognoſcere in
alieno territoꝛio opoꝛtet ꝙ conſentiant partes vt iudex
ulius territoꝛij nec violet territoꝛium alienum. ix.q.ij.c.
j.⁊.ij.⁊ in.c.poſtulaſti.cum ſimilibus de foꝛ.comp.ſᷣm pa
noꝛ.in.v.col.in dicto.c.p.⁊.g.⁊ ibi cetera mẽbꝛa per eum
ꝓſequaris. Pꝛemiſſo ꝙ pꝛoꝛogatio in terminis noſtris
dicitur iuriſditionis extenſio ad alias res vel cauſas vel
perſonas que nõ ſunt ſub iuriſditione oꝛdinaria hinc eſt
ꝙ vbi non eſt aliqua iuriſditio vt in pꝛiuato ibi nõ cadat
pꝛoꝛogatio:qꝛ quod non eſt/ pꝛoꝛogari nõ poteſt.vt.in.l.
ſed ⁊ ſt manente.ff. de pᷣcar. Bar.in.l.iiij.ff.de dam.infec.
vide gloſ.in.l.jꝗ. de iuriſditio.om.iudic.de foꝛo compe⸗
tenti.vide. l.j.⁊.ij.⁊ ibi per omnes doct. ff.de iud. et bo⸗
nus tex.iĩ.l.inter ↄſentientes.ff.ad muni.⁊ in omnibꝰiſtis
intelligas ꝙ non interueniat erroꝛ als impediretur ꝓꝛo⸗
gatio.vt in.l.ſi per erroꝛẽ.⁊ ibi vide pleniſſime do. Jaſo.
de may.ampliantem / reſtringentem ac diſtinguentem:⁊
vide no.per eundem ⁊ alios in.l.ſi cumvenerit.⁊ in.l.cuʒ
quedam puella.de iuri.om.iu.ff.⁊ ꝙ materia pꝛoꝛogatio
nis appellatur mare magnum ſᷣm ꝗYaſo.in pꝛedicta.l:.ſi
erroꝛem.j.col.circa pꝛinci.Quare deinde weorogaraeſt
iuriſditio alicuius iudicis vno de ſex caſibus ſupꝛa alle⸗
ga.cuius qualitatis erit:ergo iuriſditio pꝛoꝛogata. bꝛe⸗
uiter dico ꝙ eiuſdem cuius eſt illa cui fit pꝛoꝛogatio.naʒ
lege cauetur ꝙ idem iudiciũ eſt habẽdum.i.idem ius de
augmento dotis qð de ipſa dote.vt in.l.inter ſoceꝝ ·S cũ
inter pr̃eʒ.ff.de pac.dota.ſᷣʒ Cy. hic.vij.col.ver.ſeptimo
quero nihil aliud allegat.videas tamen tex.⁊ ibi ipſe cy.
tenet in.l.etiaʒ.de iure dot.⁊ ibi bona glo.tex.i.l.iiij.⁊ ibi
Bar . de iure dot. ff. æ de hoc fui als interrogatus Ande
gauis in quadam cauſa mota inter nobilem virum domi

num de MWonte Jean ⁊ quendã aduocatũ expertiſſimuʒ

in pꝛactica ⁊ theoꝛica vocatum magiſtrum Petrum tau
pier nationis Aquitanie ſuppoſitum.

8 . Tria bona dicit hec lex.
B iſc 0 P ale. Pꝛumo poteſtepiſcopi
iuriſdictio pꝛoꝛogari:⁊ tunc equiparatur pꝛe⸗
„fecto pꝛctoꝛio vt ab eius ſententia appellari
non poſſit.
chtem licet ſit eius iuriſdictio pꝛoꝛogata non eſt iudex
niñ vſq; ad ſententiam. nam non poteſt ſententiam exe⸗
cutioni mand are ſed alter. Et hoc nota gloſ. in.l.ij.ff.ſi
quis in ius vo.non ierit.ſic ⁊ poteſtas ſententiam recto
ris vel doctoꝛis mandabit executiont: loquitur ergo
hee lex quando cognoſcit ex pꝛoꝛogatione iuriſdictio⸗
nis.
Additio E abes hic ꝙ iuriſditio epiſcopalis po
*teſt per conſenſum pꝛoꝛogari. Itema

2

ſententia epiſcopi nõ poteſt appellari quando cognoſcit
inter non ſuos ſubditos de conſenſu eoꝛum:ſed inter ſub

ditos ſuos cognoſcendo poſſet ab eo appellari.vt in au⸗

tentica hic poſita quod eſt verum ſᷣm Pet.de bellapert.

etiam iure hodierno. idẽ intelligas pꝛocedere in docto⸗
re cuius iuriſditio eſſet pꝛoꝛogata ſicut diximus in epi⸗

d iij

ſcopo ſᷣm Cy.hic in flne.

ade J uis Hec lex loquitur qñ epᷣs cogno⸗
A. *ſcit ex iuriſdictione ꝓpꝛia in pꝛi
II ma parte quo caſu appellatur⁊ eſt mirabile qð
Qlus poteſt qñ ex pꝛogatione cognoſcit q; qñ
ex pꝛopꝛia iuriſdictiõe ⁊ eſt ratio:qꝛ qñ cognoſcit ex pꝛo
rogatione habet iuriſdictionẽ ⁊ conſenſuʒ partis.In ſe⸗
cunda parte cognoſcit ex delegatione pꝛincipis.
¶ Sp.ꝙ s ſententia epᷣi non appelletur ad defenſoꝛẽ:qꝛ
epᷣs maioꝛ eſt cuʒ equiparetur pꝛefecto pᷣtoꝛio.vt. S.eo.lʒ.
epale.Sol.ibi cognoſcit ex pꝛoꝛogatione:hic ex pꝛopꝛia
iuriſdictiõe:(¶ Itẽ op.ꝙ poſſit appellari vis.vt.jne ĩ vna
eadẽq; cã lice.pꝛouo.l.vnica.Sol.hic ſpãle.(¶ Itẽ opp.ꝙ
nullo modo appelletur a ſnĩa epᷣi:vt.S.eo.l.epᷣale.So.ibi
cognoſcit ex pꝛoꝛogatione hic ex pꝛopꝛia iuriſdictione.
¶ Item op. ꝙ ſententie epᷣi ſtetur.vt.l.ſi qͥ ex conſenſu.ẽ.
eo. So. ibi cognoſcit vt arbit᷑.hic ex iuriſdictiõe. ¶ Sed
uo ſciam an conſenſerũt in eum tanq; in arbitrum. Rñ⸗
eo aut conſtat qͥd actum eſt ⁊ illð ſeruatur in dubio hoc
apparebit ex verbis:qꝛ ſi ibi eſt appoſita pena pꝛeſuma⸗ʒ
ꝙ conſenſerunt vt in arbitrum ſi non eſt pena: tũc pꝛeſu⸗
mã ꝙ pꝛoꝛogauerit iuriſdictionẽ ar.l.non codicillũ·.j.de
teſtamẽ.ſi nullo modo poſſit apparere:tunc in dubio pꝛe
ſumam conſenſum ex pꝛoꝛogatione. vt iudiciũ ſit validi
us ar. l.quotiẽs.ff.de re.du.i¶ Itẽ op.ad ſecũdã partẽ ꝙ
nõ appellet᷑ ad pᷣncipẽ.vt.l.pcipimꝰ.j.de appel.So.hic⁊
ibi appellat᷑ ad pᷣncipẽ:ſʒ ibi nõ cognoſcit pᷣnceps ſʒ alij
iudices:h̊ cognoſcit pᷣnceps.aut g̊ appellat᷑ ab oꝛdiario
⁊ appellat᷑ ad ſuꝑioꝛẽ:aut a delegato ⁊ tũc ad delegatẽ/⸗
aut a ſubdelegato qð põt eẽ ĩ duobꝰ caſibꝰ.pmꝰ ſi fuit de
legatus a pꝛincipe:qꝛ tũc potuit ſubdelegare. Itẽ ſi fuit
oꝛdinatus ad vniuerſitatẽ cauſaꝝ his caſibꝰ. hic ꝙ aut
appellatur a ſubdelegato delegati advniuerſitatem cau
ſarũ ⁊ debet appellari pꝛimus oꝛdinarius.Aut appellat᷑
a ſubdelegato delegati pꝛincipis ⁊ debet appellari dele⸗
gatus.vt.l.j.in fi.ſqui pꝛo ſua iuri.da.tu.po. .
Ad ditio Et dicas hic quis iudex debeat mãda⸗
re executioni an iudex pꝛincipalis cau⸗
ſe an iudex appellatiõis diſtinguc per bar.poſt cy.in.l.pᷣ
cipimus·S.officijs.de appella.j.in.l.eos.eo.ti.guil.⁊ alij
in.l.tale pactũ.S.qui pꝛouocauit:⁊ ibivide Jaſo.ð pact.
ff.⁊ ideo non curo hic referre.⁊ vide bar.in di·S.·qͥ ꝓuoca
uit. canoniſte ĩ.c paſtoꝛalis.de offi.deleg.l.a diuo pioS.
ſententiã.de re iud.bal. late.videas in diS·q ꝓuocauit.
glo.⁊ innoc.in dic·S.paſtoꝛalis.⁊ita reſtringe ⁊ amplies
dicta Cy. hic.
c3 Gdi ces Judex hʒ circa carceratos ꝓ⸗
uidere ne in eos ihũanitas ope

Mretur: pena ſibi ⁊ eius officio imminente cura
e ſuper his epᷣo unpoſita.h.d.

NLibꝛi ĩpꝛobate fidei
. Ath ematici. ſunt coꝛaʒ epiſe Lopis
dẽ

ecõburendi:vtẽtes eis ſi dimiſſo erroꝛe ad
Ea æa non redierint in romano unperio moꝛari non
debent: ⁊ ſi inuenti fuerint depoꝛtabuntur.h.d.
¶ Nota ar.ad bannitos:quia ſi bannitur quis vt non de
beat venire ſuper territoꝛio bonoñ.⁊ veniat poteſtgrauio
ri depoꝛtatiõe puniri ⁊ ad certum locum mitti.vt ibi mo
retur niſi per ſtatutum alia pena ſit ĩpoſita:ſed ſi caperet᷑
in territoꝛio mutinenſi ⁊ duceretur boñ.non deberet pu⸗
niri quia fugit terminos banni.

lenn Aui flliabus vel ancillis
J leno nes. necen itatem peccandi im
X ponunt pꝛiuantur poteſtate quã habent in eas
AAhoc dicit Jaco. .
¶ Dp ꝙ ancille debeant vendi ⁊ non manumitti.vt.l.ſi
dominus.ff. de his qui ſunt ſui vel alie.iur. So.hic publi
ce pꝛoſtituit / quod innuit verbũ lenones:in cõtrario nõ.
Item op.ꝙ non compellatur pater filiam emancipare
vt inſti.qui.mo.ius pat.po.ſolS. fl. Sol.hic ſpeciale.
Add itio Pater non cogitur regulariter emanci
4 UVIVU. pare filios ⁊ femellas cum ſit volunta⸗
rie iuriſditionis.vt in.l.ij.⁊ ii fulgo.de ferijsj⁊ ĩ.l.nec
auus.⁊ ibi glo.de emancipatio.libe i.niſi in quattuoꝛ ca⸗
ſibus quoꝛum in iſta.l.ponitur vnus de quibus.vide glo.
magirarn. ſᷣm Angelum.i·S.fina.inſti.quib.mo.ius pa.
pot. ſo

Gutrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

Non debet eſſe aduocatus qui de
„1 E m 0 uiat a fide catholica:iudex hoc pa
tiens ⁊ eius officiarij puniũtur:⁊ ipſe patroci⸗
„ nio remotus depoꝛtatur.h.d. ¶ Hanc legẽ ha
bes deverbo ad verbum.j·de poſtu neme taturs
e i tractaturde
α R E creationibus. aratoꝛe dado
afurioſis.pꝛimo datur ille quẽ pater conſtituit iĩ
MWMANteſtamento ⁊ confirmatur ſine ſatiſdatione dũ
tamen faciat inuentariũ ⁊ bona ſua obliget:illo deficien
te dat legitimus agnatus qui ſatiſdare debet inuentariũ
facere ⁊ bona ſua obligare.h.d. „ ʒ—
¶ NMota oꝛdinem.nã antiqui tabelliones ſcribebãtlhoc
modo quia petebat quis curatoꝛẽ ⁊ iudex eum decerne⸗
bat et ei adminiſtrationem decernebat. Poſtea conficie
bat inuentarium ⁊ iurabat:⁊ iſte erroꝛ durauit quaſi huc
vſq;:ſed modo nouiter eſt ſtirpatus per hanc legem que
nos deduxit in lucẽ.Hã pꝛimo debet inuentariũ facere⁊
iurare vtilia facere ⁊ ĩutilia pꝛeterire:⁊ obligat bona ſua
deinde decernitur adminiſtratio.
¶ Ex tex.celebꝛanda.i.iuramento pꝛeſtito.vt.S.Colli
ge ergo ꝙ aut pater dat curatoꝛẽ in teſtamẽto filio furio Curatoꝛ:
ſo ⁊ tunc debet omnino confirmari:⁊ debet iurare inuti⸗ datꝰ ꝑ te⸗
lia pꝛeterire ⁊ vtilia facere in pꝛeſentia eoꝛum qui hic no ſtatoꝛẽ vel
minãtur.⁊ debet inuentariũ facere ⁊ bona ſua obligare⁊ iudicem
adminiſtrationẽ ſuſcipere per decretum/⁊ non debʒ ſatiſ furioſo:
dare.ſi autem non datur a teſtatoꝛe.tunc datur legitimꝰ an teneat
qui habet facere pꝛedicta ⁊ plus / quia debet ſatiſdare ſi facere ĩuẽ
non eſt diues.Attẽde ergo oꝛdinẽ:qꝛ olim flebat ſic. Cõ tarium.
paruit talis dicens legitimum curatoꝛẽ a lege vocatum:
quare petit ſibi decerni curatoꝛeʒ vel tutoꝛem eſſe ⁊ iura
uit ſe vtilia facerc ⁊c̃.⁊ iudex auctoꝛitatem ſuam interpo
ſuit ⁊ cum tutoꝛem eſſe decreuit dicẽs eſto tutoꝛ ⁊c̃.⁊ ma
le faciebat:quia debet iurare curatoꝛ ⁊ añ decretã tutelã
nõ eſt tutoꝛ vel curatoꝛ &ᷓ iurare non debet ãte:pꝛeterea
dato ꝙ iudex diceret curatoꝛ vel tutoꝛ eſto non tamẽ de
cernit ei ꝓpterea adminiſtrationẽ. Et vt hec liqant que
ro quando fiat inuentariũ:quia aut fiet ante decretaʒ cu
ram ⁊ tunc factũ erit ab eo qui non eſt curatoꝛ vel tutoꝛ/
aut fiet poſtea ⁊ reperietur decreta cura vel tutela ei qui
inuentarium non fecit:⁊ ideo moderni noſtri faciunt ſic
quia venit curatoꝛ coꝛam iudice:⁊ dicit tabellio ⁊ ſcribit᷑
talis datus curatoꝛ tali a teſtatoꝛe vel a lege ſi eſt legiti⸗
mus:vel ipſe pupillus ſi eſt datiuus petit ſibi curaʒ vel tu
telam decerni a nobis domine iudex qui iudex ei tutelã
vel curam decreuit dicens tutoꝛ vel curatoꝛ eſto:modo
hoc facto tutoꝛ vel curatoꝛ facit inuentarium et iu⸗
rat facere vtilia ⁊ inutilia pꝛeterire:⁊ ſua bona obligat ⁊
ſatiſdat ſi eſt talis qui ſatiſdare debeat. dicit ergo poſt⸗
ea tabellio dictus curatoꝛ vel tutoꝛ ſua bona odigautt
inuentarium fecit iurauit vtilia facere /⁊ inutilia pꝛeteri⸗
re:⁊ ſatiſdationem pꝛeſtitit ⁊ petijt ſibi adminiſtrationẽ
bonoꝛum ſibi decerni:qui iudex eidem tutoꝛi vel curato
ri bonoꝛum adminiſtrationem decreuit ⁊ iſte eſt oꝛdo q̃
ſeruari debet:⁊ pꝛobatur per hanc legem. ¶ Wodo q̃ro
quis pꝛefertur an tutoꝛ datꝰ a teſtatoꝛe an datiuꝰ ⁊videt᷑
ꝙ datus a teſtatoꝛe:videtur ꝙ demum poſt eum venitur
ad datiuum ⁊ pꝛobatur ex oꝛdine huius text.
¶ Circa quod dic ꝙ aliquando ſecunda cauſa diſponit
pꝛimam inualidam ⁊ eam validat:⁊ tunc defectus deno⸗
minatur a pꝛima ⁊ non a ſecũda.vt.l.legitima.ff.de pac.
⁊.l.ex placito.j.de rerum permutati.aliquando ſecunda
non validat pꝛimam nec validare poteſt:ſed eius pꝛete⸗
xtu pꝛoducit effectum:⁊ tunc effectus denominatur s ſe⸗
cunda cauſa non a pꝛima.vt.il.ſi quis pꝛioꝛe.ff. ad trebel⸗
li.⁊ inſti.qui.mo.te.infir ·S.ſi quis pꝛioꝛe.ſic eſt hic.nam
datio curatoꝛis in teſtamento que eſt pꝛima cauſa eſt in
utilis: ſecunda cauſa ſcilicet confirmatio iudicis non cõ
firmat pꝛimam ſcilicet dationem in teſtamento ſed eius
pꝛetextu dat eum:aut ergo Aueris an pꝛeferatur alijs da
tus in teſtamento ⁊ dico ꝙ ſic/aut queris an dicatur te⸗
ſtamẽtarius ⁊ dico ꝙ non/ſed non datiuus.
ren quero an curatoꝛ datus ad vnam rem puta liti Curatus
debeat facere inuentarium:⁊ videtur ꝙ ſic.vt.l.nemini.S. ad litẽ da
ti.j.⁊.l.tutoꝛes.de adminiſtratio.tutoꝛ.de conſuetudine tꝰ an dẽat

tenet᷑ ꝙ nõ faciat inuentarium.ſed de iure videtur ꝙ de⸗ facere ĩuẽ

beret:qꝛ vbicunq; aliqd ex curavel ex tutela peruenit ad tarium.
curatoꝛem debet inde facere inuentariũ:ſed hic ꝑueniũt

lratot
gis
torenl
licen
oſ:
tehenk
aneie
fun.

1 le
41
geill
riun

De Hereticis et manicheis. Fo.XXVIII.

inſtrumẽta vnde ea debet ſignare:vt.l.tutoꝛ poſt puber⸗
tatẽ .ij.de admi.tu.⁊ ꝓbat.l.pꝛocuratoꝛẽ in pꝛin.ff.mãda.
ſed ſi vis defendere id qð de cõſuetudine ſeruat᷑. Dic ꝙ

noõ.ob l.nemini.qꝛ ibi pinguioꝛ adminiſtratio ꝑuenit ad

epᷣm q; ꝑueniat ad curatoꝛem litis.Butrigarius.

Dehereticis et manicheis.

Additio Ad iſtũ titulum pꝛimo credeñ. Quero

vtrũ pꝛimo excõmunicatus ſit ifamis:

Et hic videtur tex.ſᷣm bar.ꝙ excõicatus nõ ſit infamis:

niſi ſit excõicatus pꝛo hereſi ⁊ ſteterit per annũ in excõi⸗

catiõe ad hoc fa.no.in.c.veritatis.⁊ ibi glo.ſingulariter

nõ.ſᷣm panoꝛ.in.v.col.vᷣſi.ex pꝛeð.ſingulariter nota. Lñi

credo ꝙ de iure canonico ſit infamis:pʒ quia repellit᷑ ab

actibus a quibꝰ repellũtur ifames.vt patet in regu cum
infamihus.de reg.iuris.ꝓtʒ per not. in.c.poſtulaſtis.⁊ in
c.poſuit.⁊ per to.diſcurſum ti.ex⁊.de cleri.excõ.miniſtrã.
Seciũdo quero vtrũ excõicatus poſſit facere teſtamẽtũ:

Et videt᷑ ꝙ ſic.per tex.in.l.credẽtes.iſto ti de quo ꝑ bar.

in.l.j.de ſacroſan.eccle.S. et.l.ſi queramus.ff.de teſta.bal.
in.l.j.coliij.j.de nupt. Tertio quero: vtrum excõicatus
poſſit cõficere publica inſtrumẽta: Videt᷑ ꝙ ſic.ſᷣm bar.
hic in.l.credẽtes.niſi eſſet excõicatꝰ pꝛo hereſi:aut remã⸗
ſerit per annum in excõicatione.te quo vide pleniſſime
panoꝛ.declarantẽ/an ⁊ quãdo geſta per excõicatũ vale⸗
ant vel nõ.⁊ ibi ↄcludit in noſtro caſu ꝙ in his que gerũ⸗
tur ratione publici officij puta notariatꝰ ſi fuerit tollera⸗
tus q́;tumcũq; excõicatus tenebũt inſtrumẽta per eũ fa⸗
cta.de quo per glo.in.c.decernimꝰ de ſen.excõ.et ibi do.
et philip.fran ·fa.ratio.l.barbariꝰ philippus.⁊ ibi ia.poſt

bar. ff. de offi. pᷣto. et notes ſingulariter ꝙ ſi aliquis ſciat

notariũ excõicatum licet talis notarius tolleret᷑. Tñ in
odium iſtius accedentis ad talem quẽ ſciebat excõicatũ
non valebũt geſta per dictũ notarium qᷓ;dtumcũq; tollera
tum:⁊ hoc qꝛ nõ debebat adiritalis fa.no.in.c.ſi qui epi
ſcopi.j.q/j.ita vult panoꝛ.in dic.c.veritatis.ix.col.verſi.
aduerte tamen ad vnã ſollẽnem limitationẽ.⁊c̃.de quo
per calderi.in.c.ad ꝓbandũ de re iudi.et ibi te remitto
ad canoniſtas.Quero quarto ⁊ finaliter: vtrũ heretici⁊
alie ſecte diuerſe poſſint eſſe teſtes ↄtra xpᷣianos ⁊ quidã
voluerunt dicere ꝙ ſic:vt hic glo.dicẽs ꝑ iſtũ textum.vt

Pbationũ facultas anguſtet᷑ de quo per glo.in.c.cum di⸗

lectus.ex.de elec.quidã tamen dicerẽt hic eſſe aliquã au⸗
tẽticã coꝛrigentẽ iſtã legẽ quã autẽticã in libꝛis nr̃is nõ
habemꝰ finaliter tñũ ſᷣm cy.hic in.lʒ.fi.in vᷣbis fi.ꝙ hodie
heretici cũ ſint infames nõ poſſunt eſſe teſtes fa.no. in.l.
j.de ſumma tri.S.et ↄcludit panoꝛ.in.c.iudei.ex. de teſti.

et ibi in pꝛima oppoſitione concludit ꝙ vbi reperit᷑ ꝙ iu⸗

dei heretici ſunt teſtes illud eſt de facto ⁊ non de iure.et

ita intelligas hic glo.magnã finalis.l.iſtius tituli / ⁊ alia
iura idem loquentia.
EE

Riuilegia. Non veber legis haiuile⸗

e e lLue gijs vti: qui in legem cõ⸗
VQOmittit. hoc dicit.cum auteñ.hic poſita Butri⸗

Mues Heretici debẽt ſilere et ep̃os nõ
TLELEB. habere. et dicitur hereticus qui
Aetiã in minimo articulo a fide deuiat. hoc dic̃.
RE& (LAd euidentiã eſt ſciédum ꝙ quidã ſunt qui
male loquũtur de fide:non tamen ꝓpterea ſunt heretici:
quia credunt.quidã ſunt qui non credũt articulos fidei.
et hi non ꝓpꝛie dicũtur heretici:ſᷣm theologos.quidam
ſunt qui non ſolum nõ credunt ſed eoꝝ pꝛauitatem docẽt
contra fidem conſtanter /et hi pꝛopꝛie dicuntur heretici.
Jacobus Butrigarij. D
. Bn cti Nõ debẽt heretici habere loca in
LleeU. quibꝰ cõueniãt et ſuas miſſas di⸗
cant / nec letaniss dicere debẽt. hoc dicit.

7 Crimen hereſeos eſt publi
E Anich eo B. cum admittũtur oẽs ad

Eaaa bet videtur offenſus: et ideo poteſt accuſare.
hoc dicit. ¶ Ex tex.in omnium fertur iniuriã. ¶ Hota

Hereſis ꝙ ideo delictum eſt publicum: quia eſt tam atrox ꝙ ita
crimen an defenditur res publica ꝙ etiaʒ quilibet de populo videt᷑
ſit publi⸗ offenſus ⁊ ideo quilibet põt illud delictum vindicare:vt

hic et.l.ſi quis in hoc genꝰ.S.de epil.⁊ cleri. et ideo ego

1 accuſandũ qꝛ in his grauibꝰ criminibꝰ quili⸗

diſputaui q̃ſtioneʒ talẽ.dicit lex ꝙ qui extraxerit gladiũ
aĩo occidendi aliũ ꝙ debet decapitari ⁊ eſt crimen publi
cum /modo pone ꝙ ſtatutũ de tali crimine imponit penã
pecuniariã.nũquid tenetur eſſe publicũ crimen diceres

tuꝙ nõ: qꝛ nõ deſcendit ex.l.coꝛnelia.ſed municipali nec
inponit᷑ pena coꝛpoꝛalis / ſed pecuniaria. certe ego tenui
Zrium.ſ.ꝙ nihilominꝰ ſic publicũ.nã minoꝛatio vel aug⸗

mentatio pene nõ facit crimen eſſe publicũ: vel deſinere.
ĩmo atrocitas criminis q̃ oẽs iniuriari videt᷑ vt hic ꝓba
tur:lʒ ſit pᷣſumptio ꝙ minoꝛata pena minoꝛet᷑ delictũ.tũ
vere nõ deſinit delictũ eſſe atrox per minoꝛationẽ pene/
nã cum pena ſit illa q̃ purget atrocitatẽ delicti qᷓ;dtum pe⸗
na eſt minoꝛ tantũ minus purgat:⁊ ideo remanet magis
atrox ⁊ ideo eſt publicũ. In criminibꝰmaieſtat ꝑ hoc Leſe ma⸗
dicũt doctoꝛes ꝙ oẽs pene q̃ imponũtur his qui cõmit⸗ ieſtat cri

tunt crimen leſe maieſtatis ĩponuntur hereticis. Pater mis pena

na diſceſſerint ⁊ ſic ſi diſcedunt a pꝛauitate paterna de⸗ ⁊ hereſis:
bent ſuccedere patri / hodie non:licet diſcedant. ar.l.qͥſ⸗ an ſit eq̃te
quis ꝗj.ad.l.iuł.ma.quaſi pꝛeſumatur ſentire de delicto Hcretico
paterno:vt dicitur in crimine maieſtatis:et eſt caſus in rũ filij an
aut. gaz aros. Jaco. 2 hodie ſuc⸗
LCegdãt ĩ bo
= Mriani Hec lex noĩat quaſdam ſpe⸗ nis prᷣnis
S cies hereticoꝛũ et mandat ꝙ
non habeãt locũ vbi cõueniãt ĩmo publicatur
AE NWXꝗOomus illa niſi dñs fuerit ignoꝛãs:qꝛ tunc pu
nitur ꝓcuratoꝛ/vł gaſtaldus.leges facte ↄtra hereticos
cõfirmãtur.hoc dicit Ja. ¶ Ex tex.viridi obſeruãtia
Nota ꝓ vbi lex legem confirmat: videtur exnunc facta
lex cõfirmata.ſ¶ Item nota ꝙ lex ſemꝑ eſt viridis et quo⸗
tidie loquitur:⁊ ideo ſi ſtatutũ dicit ꝙ aliquid non poſſit
ſtatui in fauoꝛem bãnitoꝛum /poterit ſtatui aliquid in fa-
uoꝛem bãniendoꝝ:qꝛ lex videt᷑ omni die de nouo loqui.
ſed contra hoc facit quod dixi in.l.j.ff.de condi.ex lege
Ar.ꝙ ſi ſtatutum dicit ꝙ qui poꝛtauerit in curru frumen⸗
tũ extra ciuitates.currus ⁊ boues publicẽtur certe ſi do⸗
minꝰ plauſtri et boum fuerit ignoꝛãs nõ publicabũtur:ſʒ
ducens aliter punictur.¶ Modo pone ꝙ iudex inquirit
de hereſi:⁊ vnus teſtis dicit ꝙ audiuit dicentẽ accuſatũ
chꝛiſtum non veniſſe in virginẽ. alter dicit ꝙ audiuit euz
dicẽtem chꝛiſtum nõ eſſe verum deum.nunqͥd teſtes ſunt
ſingulares:certe ſic indiuiduo.ſed nõ in genere quia cõ⸗
ueniunt oẽs in hereſi in genere:vt hic pꝛobat tex.ibi.⁊ qͥ

ad imam vſq; ſcelerum.⁊c̃.⁊ ideo dictum ipſoꝝ bene pꝛo

bat quod eſt notandum.et idem pꝛobat tex e.l.quicũq;
verſi.idcirco.et hec vera quando de hereſi inquiritur in
genere ſecus ſi diceret quis eſſet de ſpecie hereſis euthi.
quia ſi de alia hereſi pꝛobaret non eſſet pꝛobata actoꝛis
intentio. J atei rontkirur fi oien euti
E i m Omnes qui ſequũtur fidem eut
α Dicuq;een et non credunt ſtatuta in
W quattuoꝛ cõcilijs ſunt heretici: æ omnes penc
Riank ſtatute cõtra hereticos dirigũtur in eos.h. d.
vſq; ad ·S·idcirco.vel ſic. Omnes heretici cõueniũt in he
reſi in genere.et ideo conueniunt in pena.hoc dicit.
¶ Solct queri an vſure ſint ꝓhibite iure noſtro: Et di⸗
cunt quidã ꝙ ſic:quia hic mandãtur ſeruari quattuoꝛ cõ
cilia in quibus fuerunt pꝛohibite vſure.ſed certe hic lo⸗
quitur quoad fidẽ:quod patet:quia etiaʒ poſt hanc legẽ
permiſſe ſunt vſurevt.l.eos...de vſur. ,
¶ Vniuerſi ꝓhibet eos qui ſunt apolinariſte ⁊ ſimiles
habere eccleſias ⁊ loca in quibus cõueniant ⁊ vbicumq;
habuerint publicãtur.h.d.vſq; adS.nullum.
¶ Nota ꝙ vbicũq; delictum eſt eccłiaſticũ/⁊ bona ſunt
publicãda:debẽt applicari eccleſie m glo.
¶ Nullũ pꝛeterea.¶ Heretici ꝓhibẽtur militare ⁊ bñfi⸗
cia militũ habere.et oẽs ſuilibꝛi ſunt comburendi:⁊ pꝛo
hibẽtur epᷣos etpꝛeſoiteros habere.h.d
7 uis Pꝛohibet in hereticos aliqd trãẽ
4 1%². ſire inter viuos / vel in vltima vo
. lũtate ⁊ locũ in quẽ ↄgregationẽ elat. nd
——— 51 atri heretico ſu
PE 4 Sano uimus. Runt filij oꝛtho⸗
Aaaoxi / heretici non ſi nõ habet filios.ſuccedunt
R“ KHagnati oꝛthodoxi. et ſicut filius pꝛouidetur in
ſucceſſionem poſt moꝛtem patris:ita ⁊ in eius vita: vt ſi
percipiant alimẽta ⁊ dotes ⁊ donatiões percipiãt.Vlti⸗

mo pene aduerſus hereticos ſtatute confirmitur b. d.
d iiij

4

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

◻Ois hereticus aſſumit no⸗
. SS Amn ato men ab eo cuius hereſim ſe⸗

Eaæ) quitur ⁊ oẽs libꝛi hereticoꝝ cõburantur: ⁊ diſ⸗
putationes non faciant heretici.h.d. Butrig.

VAT/6 α 1οιονω Ex eodé delicto nõ dʒ qͥs co⸗
GB riales. ſequi penã ⁊ pᷣmiũ.h.d.vel dic
Heretici pꝛiuant᷑ honoꝛibꝰ nõ oneribus.h.d.
= R ed entes Ad euidentiã eſt ſciendũ
4 ꝙ quidam ſunt male cre⸗
dẽtes:⁊ tamen nõ ſunt heretici:qꝛ ſunt parati
hbene credere. quidam ſunt heretici: vt qui ar⸗
guũt cõtra fidem. quidã ſunt receptatoꝛes eoꝝ.quidam
ſunt fautoꝛes eoꝝ:vt aduocati.quidã ſunt male loquen⸗
tes /licet nõ male credãt. Et attẽde hic ꝙ renaſcẽtes ĩfra
annũ recipiũtur:non tñ ſine aliqua pena pecunaria/ vel
alia poſt annũ acrius puniũtur.Et attende ꝙ agere non

poſſunt ſed conueniri. .
Fad WVY. Hec aut᷑. cõfirmat legem co⸗
BDem elſt. dicis et addit de quibuſdam
bereticis et ꝙ ſi ſunt quidꝗ xpᷣiani quidam he⸗
retici ꝙ poꝛtio hereticoꝝaccreſcit xhianis. Sʒ
ſi reuertant᷑ ad fidem heretici recuperat partem ſus ſine
fructibus pᷣteriti tẽpoꝛis deficiétibꝰ ſilijs oꝛtodoxis ſuc
cedunt agnati ⁊ cognati fideles/ his dencientibus capit
ecckia:que ſi fuerit negliges in petẽdo bona infra annũ.
fiſcus bona pꝛedicta occupat.hoc dicit. .
SSrrreene lhec aut᷑.in pꝛima parte loqui
Azaro 8. tur de hereticis qui cõtra fidẽ
arguũt / in ſcðᷣa de ſuſpectis de fide qui mala
verba dixerunt. Secunda pars incipit ibi:

4 Contra chꝛiſtianuʒ hereti⸗
4 ontaͤm. cus nõ admittitur ad teſti⸗
moniũ iudiciale in teſtamẽtis ⁊ alijs. ſic inter
Rſe poſſunt eẽ teſtes:qꝛ nil iudeꝰ iudeo.Except

nec ctiã inter ſe poſſunt eſſe teſtes. Ex tex. ſiue
altera Junge hic vſiculum. alijs vero. quod eſt·. ·
¶ Op.· ꝙꝙ vnus reus nõ accuſet alium reñ et per ↄſequẽs
vnus hercticus contra alium non teſtificetur: vt.l.is qui
reus.ff. de publi iudi. So. ibi erat dubiũ de crimine. hic
certum ꝙ ambo erant criminoſi. ¶ Vodo quero qᷣd ſit
teſtimoniũ iudiciale? Et dic vt glo.puto tñ ꝙ ſi e iudi⸗
cium ſint teſtes ⁊ poſtea reducaãtur ad iudiciũ vt ꝓbent:
puto adhuc habere locum hanc legem.ſ.vt repellantur.
¶ Itẽ op. ꝙ heretici nõ admittãtur ad teſtimoniũ: qꝛ ſũt
inſames vt. 5. de fide catho.l.j. So.vt ibi. ¶ Modo q̃ro
an oꝛthodoxus poſſit huic pᷣullegio renũciare: et dic vt
glo. ¶ Itẽ quero / an cõtra hereticum poſſit oꝛthodoxus

eſſe teſtis. Et dic vt glo. ””M
— . Fideicõmiſſum vel legatum
Juin am nõ põt ↄſequi hereticus etiã
Fex militis teſtamẽto.h. d. Butriga.

Neſanctum baptiſma
reiteretur. Rubꝛica.

aſans vel alium punitur pena huius le⸗
N. gis. hoc dicit. Aut ergo quis ſcienter
OVrebaptiſat nõ videtur errare ĩ fide:qꝛ
ANEE&NISſcit ꝙ male facit. ideo punitur a iudi
„ NIRA1E ce ſeckari aliter q; hic dicat᷑: aut errat
in iure ? punitur pena huiꝰ legis.⁊ co⸗
gnoſcet inquiſitoꝛ hereticoꝝ ſi errat in facto / vt qꝛ crede
bat nunq; eſſe baptiſatum non punitur. ſerabaht
õz ena capitis ĩminet ſe rebapti
J quis. be erist ne dieif Ja. Buk.
S Sꝶ5 νCꝛohibetr ſub pena capitis:
è Add ltio Wecnun i rebaptiſet᷑ aliquis
ub ↄditione ſi baptiſatꝰnõ es.ego te baptiſo In noĩe pa
tris ⁊ filij ⁊ ſpũs ſancti:et ita quotidie fit ꝑ obſtetrices q̃
cũ dubitãt baptiſant puerũ /et deĩde pᷣſbiter in eccłia ſub
ↄditiõe rebaptiſat.de quo habet᷑ in.c.de ꝗͥbꝰ.⁊ ibi panoꝛ.
in.j.not.cx.de bap.⁊ eiꝰ effectu.⁊ in.c.ſolẽnitates.de ↄſe.
diſt.j. Sed q̃ro vtrũ aliqs poſſit ſeipſum baptiſare.dic ꝙ
nõ.in.c.debitũ.⁊ ibi panoꝛ.ex de bapt.Sed q̃ro q̃ reqran
tur ad ſubſtantiã baptiſmi:dic ꝙ duo vᷣba ad hoc inſtitu

ta. Itẽ elemẽtum aq̃ naturalis de qͥ in.c.j.⁊ pe.ex.eoð.ti.

Sed q̃ro vtrũ aliqs poſſi ĩ aq̃ roſata baptiſari⸗ Dic ꝙ Baptiſa⸗
non.etiã inſtãte neceſſitate:qꝛ chꝛiſtus fuit baptiʒatus ĩ ri an poſ⸗
aqua ioꝛdanis:⁊ ſic ĩ vero elemẽto:⁊ ideo nõ ſufficit aliꝰ ſit qͥs ĩ aq̃
li quoꝛ.nã xpᷣs ſanctificauit nobis aquã in baptiſmo ſuo roſata.

c.nũqᷓ;.de ↄſe.diſt.iiij.¶ Sed q̃ro qͥ iure fuit introductꝰ
baptiſmus.dico de iure diuino tex.in.c.nulla pᷣter baptiſ
mũ.de conſec.diſt. iiij.⁊ dicas ꝙ illud qð hodie confert
baptiſmus cõferebat circũciſio.vt eſt tex.in.c.quod apð
⁊.c.ſequeñ.de conſecr.diſt.iiij.vide ibi glo.multa de iſta
circunciſione q̃ fiebant olim per ſctm̃ Thomã.iiij.ſentẽ.
diſt. j.diceñ.⁊ quõ ⁊ quando fuit inſtitutũ ſacramentum.
ponit glo.in.c.ex quo.de ↄſec.diſt.iiij.de q̃ vide late tho.
in.iiij.ſen.diſt.j.q.ðij.arti.j.ij.iij.⁊.iuij.⁊ ibi multa ponit de
hoc ſacramẽto.¶ Sed quero quid ſit baptiſmus/⁊ vñ di
catur.vide.bo.gloſ in.c.j.de ↄſe.diſt.iiij.per canoniſtas.
in rubꝛi.ex de baptiſmo ⁊ eius effectu.⁊ ibi Panoꝛ.
A GB T ¶Ex tex.minoꝛi aut nulli.lar.ꝙ pe
nãꝗ a lege ſtatutã ↄtra hereticos inq⸗

SS tor murore ve alterare non poſſit:veꝝ ipſi fa
Na Eciũt ⁊ alterant ſicut volũt per ·S. pena grauioꝛ.
hanc intelligunt qñ ſine cauſa vellẽt facere.
QO Beapoſtatis. Kubzi.

& Apoſtati bona publicantur.
JI quis poſtati bona publicantur.hoc

— dicit Jaco. But.
F J uis Apoſtatatꝰ crimẽ poteſt accuſa
q ri poſt moꝛtem vſq; ad quinquẽ
nium ⁊? damnatur memoꝛia hoc dicit Butri⸗
„* garius.

Ad ditio Apoſtate enim dicũtur impꝛopꝛie qui ſt
dẽ relinquũt ⁊ qͥ dicãt᷑ apoſtatevel non
per Bal.in.l.iubemꝰ.S.ſeruos.S.de epi.⁊ cleri.⁊ dicas ꝙ;
ſicutibona pꝛopter crimen leſe maieſtatis confiſcantur
ita bona heretici adeo ꝙ ꝑ moꝛtẽ de hereſi q̃rit᷑ gl.ſingu⸗
laris.in.l.manicheos.inverbo ſubire.S.de heret.⁊ notes
ꝙ. ll.? canones diceñ.ꝙ de crimine hereſis poteſt cogno
ſci etiã poſt moꝛtẽ debent intelligi:-quinqueniũ quod te
ne menti pꝛopter inquiſitoꝛes inquirentes moꝛtem ⁊ pu
blicantes bona pᷣm Bar.poſt Richar.de malumbꝛa hic.

NEE ¶ Ex tex. viſuʒ
E Iqui lanctam αοαα0
α 7 hec.l. inducitur in argumentũ ad qõnẽ.Statu
sEE& to cauet̃ ꝙ hẽs mr̃imoniũ cũ gibellina ſit ex
emptus a ꝓtectiõe cõis/nec reddit᷑ ei ius ĩ cã ciuilivł cri
minali. ¶ Modo qͥdã accuſat᷑ ꝙ pxit matrimoniũ cũ gi
bellina nũqͥd poterit ſe ꝓꝑꝓcuratoꝛẽ defendere:⁊ videtur
ꝙ non:qꝛ certũ eſt ꝙ vbipena depoꝛtationis venit ex cri
mine ĩponẽda in illo crimine nõ admittitur ꝓcuratoꝛ.vt
l.ſeruũ · S. publice.ff.de ꝓcura.ſed pena ſtatuti eſt maioꝛ
qᷓ; pena depoꝛtatiõis vt pꝛobat iſte tex.ergo in ea non ad
mittitur ꝓcuratoꝛ.Sed ↄꝛiũ eſt verũ qꝛ qdam pene ſunt
afflictiue vt eſt depoꝛtatio ⁊ iſta nõ cadit in abſentẽ:⁊ iõ
nõ admittitur ꝓcuratoꝛ:quedã ſũt pᷣuatiue vt eſt iſta ſta
tuti:⁊ illa bñ cadit in abſentẽ ⁊ ideo poteſt ꝓcura.inter⸗
uenire. vt dic . S· publice. C
rimen apoſtate eſt
2 B oſtatarum. crimen publicũ ⁊ ad
mittuntur omnes ad accuſandum ⁊ interdi⸗
e &α cuntur alienationes apoſtatis poſt moꝛtem
poſſunt accuſari:⁊ eius bona applicãtur pꝛoximioꝛibus
ſidelibus hoc dicit.
P m Qui a fide retrahit ſeruum vel libe⸗
N rum inuitum punitur capite.h.d.
A¶ Ex tex. ſuaſione plectẽda. ¶ MNota ꝙ que
Wfiunt per ſuaſionem videntur fieri per violen⸗
tiam:⁊ ideo dicit tex.in.l.raptoꝛes.j.de rap.vir.ſiue volẽ
tibus ſiue nolentibus mulieribus quia ſuaſione vincun⸗
tur. Butrigarius.

Ot nemini liceat ſignum ſal

uatoꝛis ſculpere. Kubꝛica.

m ſit Signum pꝛecioſe crucis non
Wilt IE debet ſculpirivel pingi in loco
ybi poſſit pedibus conculcari hoc dicit Jaco.
Butrigarij.

((¶ De iundeis et celico

= , . Qñ collegiuʒ eſt impꝛoba⸗
D D 0d tuʒ licet non poſſit legari ei
Vdpoteſt legari ſingulis de collegio.hoc
dicit Jacob. Butriga.

iti m Celicole ſũt qui ado
Ad dD iti 0 rant creaturam ſolez

lis Mubꝛica.

WWA è2 lunam Collegiuʒ iudeoꝛuʒ eſt repꝛo
PrELbatum: ſed non repꝛobatur quilibet iu
deus de per ſe adeo ꝙ licet collegio iudcoꝛum non poſſit

relinqui tamen quilibet iudeus poteſt de per ſe capere ſᷣʒ
cy.S. de ſacroſan.eccle.⁊ bar.hic vide bar in.l.cum ſena⸗
tus.de reb. dubijs.ff.
Sð d eis Runk iudeꝰ qͥ ↄpellit xpᷣianuʒ
* A

E xpᷣi dimittere.h.d. Jaco.

8 4 Add itio Hec ẽ bona lex ᷣm bar.iudei
REaAd habent ea que ſunt ciuiuʒ ro⸗
manoꝝ:⁊ coꝛam chꝛiſtianis iudicibus debent litigare ni

ſi in cauſis que pꝛincipaliter ſpectant ad ſi uperſtitionem
⁊ fidem eoꝛuʒ:quia tunc ipſimet cognoſcunt. l. iudeis.S.
eodem⁊ in.l.pꝛoxima:.j.ſᷣm bar.

TOſſio Que ſunt ad penam non redundant ad
pꝛemium.hoc dicit Ja. —
LDE uts BGuelfa non debet cum ghilbellino
4 contrahere.hoc dicit Ja. .
DE mo Judei ſᷣm iura noſtra debent nuptias
contrahere .hoc dicit Ja.
— dei Judei cauſas ſuas ſᷣm iura noſtra
EE. debent agitare ⁊ ſi compꝛomiſerit

Ain arbitrum tenet eius ſententia/ executioni
emãadabitur: quod intelligo ſᷣm legẽ cum antea

õ R☚
. de arbitris.

n re ſua qlibet dʒ eẽ moderatoꝛ
Emo. urbasb ſunt kear
(ES. E; hꝛiſtiani non poſſunt ſtatu
NX Ad d iti 0. ere pꝛecium rebus iudeoꝛum
ſed ipſimet iudei inter ſe tex.eſt hic pꝛout habetis in litte
ra.ſecus tamen ſi populus faceret legem generalem: qꝛ
tunc poſſet ſtatui: vt omnes res certo pꝛecio venderent᷑
vt in.l.j.S.cura carnis de offi.pꝛefec.vꝛb.ff.⁊ in.l.de anno
na.de exoꝛd.crimi.bar.ibi.

TOde 9 Qui facit illicita perdit ꝑmiſſa.hoc
0 dicit Burigarlug. i
¶ . ui a fide deuiat dicitur
Eli (Oo larum ei Fnari on, . 4
P NJugdeiĩ die ſabbati ad iu
Je ſabbati. icium non vocantur nec
alios vocant cum hoc in honoꝛem feſtiuitatis
“ uunon ipſoꝛum fuerit introductum. hoc dicit. et ꝑ

De Judeis et celi. De Legibꝰet cõſtitu. Fo.XXIX.

¶ Edict nõ dicit de edict pᷣtoꝝ:ſʒ de legibus edictali⸗
bus vt quando pꝛinceps dicit hac edictali:⁊ ex hoc colli

gitur ꝙ eſt lex gñalis:vt· .e.l.fl. Ja.butrig.

ter Si dubitat qͥd pᷣualere de
beat eqᷣtas ſiue rigoꝛ recur
xARrẽdũ ẽ ad pncipẽ h. d. ¶C Ad euidẽtiã
9: Qbuiꝰ. lI. q̃ttuoꝛ ſũt ꝑ oꝛdinẽ pᷣmittẽda.
S Apꝛio qð ẽ iuenire ius ſcriptũ ⁊ eqtatẽ
Aſcriptã ⁊ hoc hẽt᷑ ĩ.l.ſi qͥs ſᷣuo.j·de fur
Avtis: na rigoꝛ ibi ſuadet:vt non puniat᷑
% ◻ ◻ſuadens cum ibi contra voluntatẽ dñi
nõ fuit/ſed equitas ſuadet eum puniri:quia derelinque⸗
re voluit fecit qð potuit/⁊ pꝛeualet equitas.idẽ eſt in.l.ſi
pecuniam.ff.ſi cer.pe.aliquando eſt inuenire vtrũq; non
ſcriptum:vt eſt in monacho qui non poteſt ſuccedere in
feudo:ſed de regulari canonico nil inuenitur ſed rigoꝛ iu
ris non ſcriptus ſuadet eum ſuccedere quia filius eſt eqͥᷣ⸗
tas non ſcripta ſuadet eum non admitti pꝛopter diuinuʒ
officium cui debet inſiſtere ⁊ ſic neutrum eſt ſcriptum: et
pꝛeualet equitas.Sed aliquando reperitur rigoꝛ ſcriptꝰ
⁊ equitas nõ ſcripta ⁊ pꝛeualet rigoꝛ:vt.l.ĩter cauſas om
nia.ff.man.nam ibi rigoꝛ ſcriptus ſuadet pꝛocur. non re⸗
petere damna. Sʒ equitas non ſcripta ſuadet ꝙ repetat.
Aliquando ſᷣm dominuʒ mar.reperitur equitas ſcripta⁊
non rigoꝛ:vt eſt in exceptionibus a regula in quibus eſt
equitas ſcripta non rigoꝛ:lʒ rigoꝛ ſcriptus ſit in regula
non tamen eſt ſcriptus in exceptione ⁊ pꝛeualet equitas.
Itẽ eſt ſciendum ꝙ aliquando equitas nõ repugnat ri-
goꝛi:vt in macedoniano qð ex equitate extenditur adne
poteʒ ⁊ ad alias res qᷓ; pecuniam:vt l.ſed iul:S. mutui.ff.
ad mace.⁊ tunc ⁊ rigoꝛ ⁊ equitas ſeruatur Aliqñ ſibijnui
cem repugnant rigoꝛ ⁊ equitas:⁊ tunc aliquãdo equitas
pᷣfertur aliquando nonvt.S.dixi in· S.et equitatẽ.¶ Itẽ ẽ
conſiderare iuſticiã in terminis nõdũ traditam ad obſer

uantiã. Item ẽ conſiderare iuſticiam ⁊ equitateʒ reda

ctam ad pꝛecepta:vt eſt videre exemplum in inſtinctu na
ture ad liberos alendos qui erant in ſuis terminis olim
hodie eſt ad pꝛecepta redactuʒ:vt.l.ſi quis a liberis.ff.de
liberis agno.ſic ⁊ equitas naturalis qð ſuggerit:vt bñ fa

cienti bene faciamus:que olim erat in ſuis terminis? nõ
redacta ad pꝛecepta:vt.l.ſi non ſoꝛtem·S.libertꝰ.ff.de cõ⸗

1

dic.inde.⁊.l.iiij.j de obſequijs patro.pꝛeſtan. Itẽ ẽ ſciẽ
dum ꝙꝙ hec lex variatur duobus modis:⁊ ſᷣʒʒ quãlibet va

riationem habet diuerſas lecturas. Unavariatio ẽ circa
expoſitionem tex.vt verbum interpoſitã exponat᷑.i.inter

ponendaʒ.Alij intelligunt pꝛopꝛie ⁊ hoc timoꝛe littere q̃
ſibi videtur contradicere:quia ſi eſt iam interpoſita ĩter⸗
pꝛetatio/ad quid debet adiri pꝛinceps. Item qꝛ ᷣm qð
dixi cum reperiat᷑ quandoq; ius ſcriptum ⁊ quandoq; eqͥ
tas:qñq; vtrũq; ⁊ qᷣd iuris ſit tunc ⁊ qð debeat pꝛeualere

iam eſt ſtatutum q̃re ergo debeat adiri pꝛinceps:⁊ huius

timoꝛe variatur hec littera. Item variat᷑ hec lex quia qͥ

hoc ceſſat contrarium.

Offẽdere e udeos vel res eoꝛum nullus de dam intelligunt in vtroq; ſcripto: quidã in vtroq; nõ ſcri
aliuz ppa 4 llus Sr pꝛopꝛia auctoꝛitate offendere pto vt in gl. Legitur ergo hec lex duobus modis in neu⸗
auctoꝛita .

troſcripto.ſed ſᷣm vna mverbũ interpoſitam exponit᷑i.ĩ⸗
terponendam.ſᷣm aliam ſumit᷑ pꝛopꝛie ⁊ expones ĩterpo
ſità.ſ. in terminis iuſticie:ſed eruendã ⁊ tradendã ad ob

ita Aj Enec ipſi alios.hoc dicit butrig. ¶ Hec lex eſt in
re nulli p⸗ largumentum elicet gibellini vel maltrauerſi

4 .2,— „ = 1 . 3 eſ
mittitur. qui ſunt rebelles communis bonoñ habitãt bonoñ nõ tũ

debet aliquis eos pꝛopꝛia auctoꝛitate offendere niſi ſint
banniti:licet a cõi poſſint conſignari vel bãniri.
Ad d iti 0 Iſta eſt bona lex ⁊ vide glo.in verbo: ſʒ
. U. nunꝙᷓ; æ dicas ꝙ iura dicentia ꝙ nullus
poteſt ius ſibi dicere non habẽt locũ qñ auctoꝛitate ſupe
rioꝛis non poteſt eſſe conſultum:per hanc legẽ dicit᷑ ꝙ re
pꝛeſalie ſunt permiſſe eo caſu quo quis non reperit iuſti⸗
ciam in ciuitate contra quem repꝛeſalie conſequuntur de
quo vide per bar.in tractatu repꝛeſaliarum:dic tamen ꝙ
repꝛeſalie ſunt contra ius diuinuʒ ⁊ naturale:vt in.c.j.de
iniur.lib.vj.⁊ ibi videas plene per philip.fran.poſt alios
cano.⁊ in hac materia iudeoꝛum ꝙ iudei qᷓ;tũcũq; periti
non poſſunt reſtitui ad collegium pꝛetoꝛum nec doctoꝛa⸗
rari cum doctoꝛatus ſit dignitas:vt diximꝰ plene ĩ pꝛoe.
S.⁊ ita ↄſuluit(cũ quidã iudeus vellet doctoꝛari)bar.hic
ĩ fine ꝑ Jaſ.ĩ rubꝛica.ff. de iuſticia ⁊ iure.⁊ ibivide plene.

¶ Delegibus t cõſtitutionib?ꝰ

pꝛincipum et edictiss

ſeruantiam ⁊ tendũt hec ad eundẽ effectũ ambo. Tertio
modo legitur in vtroq; ſcripto:vt eſt in.l.ſi pecuniã. ff. ſi
cer.pe.⁊ exponit interpoſitam pꝛopꝛie ⁊ termiĩos iuſticie

⁊ qᷓ;tuʒ ad pꝛecepta /⁊ tunc non dicitur ꝙ adeũdus ſit pᷣn
ceps:ſed ꝙ interpꝛetatio facta per ipſum iam debet ab oĩ
bus obſeruari ⁊ tunc fit virgula inter dictionẽ ſolis ⁊ v⸗
bum opoꝛtet.

¶ Dp.· ꝙ non adeatur ſuper iaʒ interpoſita:ſed ſuper no

ua dubitatione: vt· .eodẽ.cũ de nouo.So. expoſitio tex.
tollit contrarium quia poteſt eſſe interpoſita in terminis

iuſticie ⁊ non tradita in pꝛeceptis.¶ Itẽ op.ꝙ equitas p⸗
feratur:vt.l.placuit.j..de iudi.So.altero de duobus mo⸗
dis.ſ.vel ꝙ ibi loquit᷑ in vtroq; ſcripto hic in neutro ſcri⸗

pto:vel illa ↄcoꝛdat.⁊ qð dicit hec lex ꝙ adeundus ẽ pun
ceps.i.ẽ aditus.Sed quidam dicunt ꝙ illa lex placuit lo
quitur in vtroq; non ſcripto:qꝛ dicit de ratiõe legis ⁊ ſic
de non ſcripto:⁊ tñ dicit ibi eẽ deciſũ ꝙ equitas pꝛeferat

Sʒ reſpondeo ꝙ illud ſtatutũ ẽ ĩ terminis iuſticie.nõ aũt

ad pꝛecepta: vel etiam eſt redactum ad pꝛecepta in il⸗

lo caſu ⁊ non in ſimili. Item op. ꝙ ſi hic neutrum eſt ſcri

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

ptum debet equitas pᷣualere per dictã.l. placuit. pꝛout lo⸗

quitur de ratione.l.⁊ ſic de no ſcripto.¶ Pꝛeterea pꝛoba

tur ſic:ſi vbi vtrumq; ẽ ſcriptuʒ pꝛefertur equitas:ergo a

pari vbi neutrum eſt ſcriptum. Sʒ reſpondeo ꝙ hoc.l.nõ
pꝛobatur. Sʒ rationes pꝛedicte ꝓcedunt ſᷣm quãdam eq
tatẽ exñtẽ ĩ ſuis tminis ⁊ nõdũ redacta:ſʒ reducẽda ad
pꝛincipẽ ⁊ ad pꝛecepta.¶ Item op.ꝙ debeat inſpici con⸗
ſuetudo:vt.ff.c.ſi de interpꝛetatione.So.hic nulla cõſue⸗
tudo erat de hoc.cõclude ergo ſic.ſi queris an debeat pᷣn
ceps adiri dic ꝙ aut eſt equitas in terminis iuſticie ⁊ tũc
aditur pꝛinceps:vt hic:aut eſt redacta in pꝛeceptis ⁊ adi
tur ſuper alio negocio non ſuper iam deciſo:vt ·e.cũ de
nouo. Item aut eſt declaratio per conſuetudinem ⁊ non
adit᷑ pꝛinceps: vt.l.ſi de interpꝛetatione.ff. e. aut non eſt
declaratuz ⁊ tunc aditur:ſi queris qð ſit pꝛeferẽ dum tũc
dic ꝙ aut vtrumq; ẽ ſeriptum vel vtrumq; non ſcriptum
vel equitas ſcripta tm̃ ⁊ pꝛefertur equitas/aut rigoꝛ tin
ſcriptus / ⁊ pꝛefertur rigoꝛ.¶ Item op.ꝙ quãdo.vtrumq;
eſt ſcriptum pꝛeferatur rigoꝛ:nam ſcriptum eſt neminem
locupletari cũ aliena ⁊c.vt.l.nã hoc.ff.de cõdi.inde.⁊ ri
goꝛ ſcriptus in vſucapiõe ẽ ⁊ ſeruatur rigoꝛ:vt de vſuca
pione.per totum. Solu. rigoꝛ ibi eſt ſcriptus in ſpecie et
equitas in gñe.¶ Item ꝙ neutruʒ pꝛeualeat:ſed vtrumq;
ſeruetur equaliter:vt.l penult.ad mace. So.ibi non inui
cè repugnant hic ſic. Collige ergo ſic ꝙ aut equitas ⁊ ri⸗
goꝛ non ſibi contradicunt:ied hñt ſe ſʒʒ plus ⁊ minꝰ ⁊ ſer
uatur vtrũq;: vt.l pater.ad macedo.aut ſibijnuicẽ repu⸗
gnauit:⁊ tunc aut neutrum eſt ſcriptum ⁊ pꝛefertur ratio
quia ſi pꝛefertur quando vtrũq; eſt ſcriptum:ergo a pari
quando neutrum eſt ſcriptum. ⁊ videt᷑ caſus in.l.placu⸗
it:pꝛout de ratione.l loquit᷑:aut vtrũq; eſt ſcriptum ⁊ tũc
aut equitas ẽ ſcripta in ſpecie ⁊ rigoꝛ in gne:vel vtrumq;
in ſpecie ⁊ ſeruo equitatem:vt.l.ſi pecuniam.ffſi cer.pe.⁊
l.ſi qs uo.j de furt:aut eqͥtas ẽ ſcripta ĩ gñe⁊ rigoꝛ ĩ ſpẽ
⁊ ſeruat᷑ rigoꝛ: vt.l.nam hec natura.ff.de condi.indebi.⁊
inſti. de vſuc.in pꝛin.ſimul iunctis:aut vnum eſt ſcriptum
aliud non.⁊ tunc ſcriptum pꝛefertur:vt.l.inter.S.non om
nia.ff.manda.⁊.ff.qui et a qui.l.pꝛoſpexit.cum ſi. Vlti⸗
mo oppo.de.l.non ambigitur.ff. eo.cum ſi. So.vt glo.
Ad d itio Equuas ſcripta pꝛefertur rigoꝛi ſcripto
. vel non ſcripto:vt hic plene ĩ.l.placuit·.j.

de iud.adeo ꝙ iudices equitatem ſcriptaʒ pꝛeferre debẽt

rigoꝛi ſcripto vel non ſcripto:intantum ꝙ iudex ſemꝑ de
bet ſeruare equitatem in his que ſuo arbitrio committun
tur tex in aut᷑ iuſiurãdũ qð pꝛeſtatur ab his· S· equũ. col⸗
la.ij.ſᷣm bar.hic verſi.ad iſtam lecturam oppono ⁊c. In
his tamen que a lege ſũt deciſa debet iudex.l.deciſioneʒ
ſeruare ita dicit inuoc.in.c.j.er.de conſtitu.⁊ ita eſt intel
ligenda materia iſta pᷣm bar.hic in.ij.coł.hic vide cy.⁊ a⸗

lios plene hic.

peratoꝛ in pꝛiuilegium non debent trahi ad ſi⸗
RPAA rmilia ⁊? ex multis cognoſcitur lex gñalis:ſed in
terlocutoꝛia non facit legeʒ gñalem ſed diffinitiua ſic.
hoc dicit cum ſe.⁊.l.fl,··e.
¶ Op ꝙ quando aliquid decidat ĩ palatio ꝙ faciat ius

—

commune:vt·.e.l.fl. So.hic in pꝛiuilegium reſcripſit ibi

non.i¶ Item op.de.l.fi.circa finem.S.de no.cod.cõ.So.

α Geex relationibus. atr

vt glo.¶ Item op. de. l. fl. in fl . .. que ſit longa conſue.So.

vt glo. ¶ Item op. de decretalibus ⁊ dic vt gloſ. Collige
ergo ꝙ ſiimperatoꝛ cognoſcit in palatio ⁊ decidit in pꝛi⸗
nilegiũ⁊ nõ facit ius cõe:aut decidit nõ ĩ pᷣuilegiũ ⁊ tunc
aut eſt diffinitiua ſnĩa ⁊ facit ius cõe:aut ĩterlocutoꝛia:et
non. Itẽ qñ reſcribit ĩ pᷣuilegiũ aut illð ẽ poſtea redactũ
ĩ coꝛpe iuris ⁊ ẽ effectũ ius cõmune:aut nõ eſt redactuʒ ĩ
coꝛpoꝛe iuris ⁊ non facit ius cõe:nec debet ad alium poꝛ
rigi niſi quando ad poſtulationeʒ fuerit conceſſum: quia
tunc aduerſarius debet vti eo: vt. d.l.j.ff. ꝙ quiſq; iuris

NRelatio ¶¶ Item op. ꝙ relatio ſit permiſſ⸗ a:vt·j.de relatio.l.j. Sol.
ad pᷣncipẽ aliquando reſcribit:quia timet ⁊ tunc non debet referre:

an ſit per⸗ vt in aut᷑.vt iudi.expec.ſa.conſti.aut reſcribit quia dubi⸗
tat de facto:⁊ tunc non debet referre:vt.l eum quẽ teme⸗

miſſa.

re.ff.de iudi.⁊.l.diuus.de offi.pᷣſi.aut dubitat ſuper iure⁊

dicunt vltramontani ꝙ aut reſcribit in caſu dubitabiliet
poteſt:vt in contrario:aut in caſu indubitabili et non po
teſt vt hic: ꝙ nil eſt quia ſemper poteſt eſſe dubium a⸗
pud iudicem. ⁊ ideo dic ꝙ poteſt ſemper reſcribere ſi du

bitat ſuper iure ſpeciale eſt hic in reſcripto.ꝗ Iteʒz op.ꝙ
alia pena imponatur.vt.l.ſi eccleſie.ẽ.de epi.⁊ (leri. So.
vt glo. ¶ In glo. que incipit relatio.ibi conſuetudo.hec
vera. ¶ In glo. que incipit immo.ibivel ibi:ambe ſut ve
re ſed iunge ſimul:⁊ dic ꝙ ibi vtroq; pꝛeſente cognitiona
liter diffinitiue pꝛonunciauit non in pꝛiuilegium. C In
glo. que incipu non ergo.ibi in iuris coꝛpoꝛe hic non licz
ergo pꝛius eſſent ſpecialia redacta tamen ad coꝛpus iu⸗
ris ſunt generales.
Add ltio An relatio ſit permiſſa indiſtincte a pꝛĩ⸗
. IU. cipe Nic vt hic per Butrig. hic Cy.in
vj.oppoſitione.⁊ dũ dicitur hic ꝙ ad pꝛincipem recurrit᷑
ſuper legibus ab eo conditis.dic per no. per Joh. andr.
⁊ alios canoniſt.in.c.cũveniſſent.de iud.⁊ quod habetur
in.c.cũ tẽpoꝛe.de arbitris.⁊ ad has legatꝰ de latere po⸗

teſt reſcriptũ pape interpꝛetari.in.c.j.circa mediũ.de po

ſtul.Antho.de butr.in.c.nouit.⁊ in dic.c.cũ veniſſent.de
iud.⁊ ſic ea que tangunt beneficiũ pꝛincipis veniunt per
ipſum ĩterpꝛetanda ꝙ fa.ad ea que pꝛoximo allegauimꝰ
⁊ ad ea que vult Bar.hic.in.ij.oppoſitione.
Lo. E es Hec lex tradit quinq; modos ex
5 g quibus cognoſcitur lex gñalis.

182 qꝙ vbi ĩperatoꝛ iudicat ꝙ ſit gencralis
K:R Vt. .co. l. fl. So. ibi in diffinitiua. hic ĩ iterlocu
toꝛia.¶ Item op.ꝙ etiam in interlocutoꝛia faciat ius. vt

l.metum ·S.ſed quod pꝛetoꝛ. Sol.vt gloſ.hic. Item op.
de. l. fl. de conſti. pecu.cum ſimilibus.So.vt glo. Jacob.
Add it Quinq; ſunt ſigna quibus leges vt ge⸗
ltio. nerales obſeruantur. Sextũ ſignum eſt
ſi ſituentur in coꝛpoꝛe iuris inter alias generales leges
ſᷣm Bal.per iſtum tex.dicuntur iſtis ſex modis leges ge
nerales.vt hic in tex.ſᷣm e⸗ Ring
otentius eſt ius in cã q; in cau⸗
☚ NR Igna. ore ille effectus nobilioꝛ erit cu
E'y ius cauſa erit nobilioꝛ.h. d. Vel dic ꝙ pꝛiceps
R¾1ſe voluntarie ſubijcit legibus: qꝛ hoc dignum
eſt ¶ Queritur an imperatoꝛ ſit ſubiectus legibus. ipſe
reſpondet ꝙ non:ſed tamen pꝛofitetur ſe velle eſſe dupli
ci ratione.pꝛima eſt:quia imperium eſt cauſatum a lege:
aut cauſa eſt potentioꝛ ſuo cauſato:ergo lex imperio.Se
cunda ratio eſt:quia ille effectus eſt potentioꝛ cuius cau⸗
ſa eſt potẽtioꝛ ⁊ nobilioꝛ:ſjʒ lex eſt a deo:ĩperiũ a foꝛtuna
cum ergo potẽtioꝛ ſit cauſa legis q; imperij:ergo lex po⸗
tentioꝛ eſt:⁊ hoc indicamus ſucceſſoꝛibus noſtris non ꝙ
eis neceſſitatem imponamus qꝛ non poſſumus:qꝛ par in
parem non habet imperium.h.d. Jacob.
Ad d lti 0 Queritur vtruʒ imperatoꝛ obligetur ex
contractibus iuris gentium pactis⁊ cõ
uentionibus.dic ꝙ ſic ſᷣm docto.in · S.ſed naturalia.inſti.
de iur. natu.gen.⁊ ciuili. pᷣm Bar.poſt Cy.hic.⁊ fer᷑ Ari
ſto.admonuiſſe alexandrumvt conuenta obſeruaret:alłs
malus finis ſequeretur ſibi/adeo ꝙ deus obligatur ex ſu
is pꝛomiſſionibus ⁊ conuentionibus ſᷣm Cy. hic Bal. ⁊
Jaſo.in.l.j.ff.de pact.⁊ intantũ ꝙ papa poteſt per ſuam
conuentionẽ in his que ſunt iuris diuini ⁊ naturalis alte
ri ſubmittere fa glo.ſingulariter notan.ſᷣm Panoꝛ. ibi in
c.ſane.ij.in verbo terminandã.ex de offic.⁊ po.iud.dele.
aduertant conſiliarij regis ſeu alterius domi.ne ↄſulant
aliquid mali regi alłs dicti conſiliarij tenẽtur ad damna
,inde ex malo conſilio inſecuta ꝑ panoꝛ.in.c.ſicut dignũ.
et᷑ de homicidio.fi.col.verſic.caueant.

Qui facit cõtra legẽ
Gn dub lum vel in frauð.l Par ſe⸗
cantur quãtuʒ ad penas legales. Diuide ĩ par
2R. ltes q̃ttuoꝛ: qꝛ ĩ ᷣma ponit᷑ dictũvſq; ibi nec pe
nas.ibi effectꝰ dictivſq; ibi.nullũ.ibi declaratio effectus
vſq; ibi ꝙ ad oẽs. ibi extẽſio pᷣmiſſoꝝ cũ pẽa ⁊ ðᷣclaratõe
vſq; ĩ finẽ. ¶ Ad euidẽtiã pᷣmitte qͥt modis fiat fraus le
gi. vt gl.dicit remittendo.potes etiã addere ꝙ quando⸗

Gqg..l6çit fraus legi de loco ad locũ.vt ſi emptoꝛ pꝛoſtitueret

ancillã aut ponit eã in caupona ⁊ ſic in alio loco.vt.l.pe

nul.·j.ſi man.ita fue.ali ne pꝛoſti.¶ Item de tempoꝛe ad
tempꝰ.vt.l.iij ·S nd.Fde minoꝛ. Item alio modo de
loco ad locum. vt.l.

mercatoꝛes.ſ. de cõmerci.⁊ merca.

Item fit de ſacramento ad ſacramentuʒ. nam cũ pater
hic non debeat facere iurare liberte ne nubat facit eã iu⸗
rare ꝙ nubat ſibi prono / ⁊ poſtea nõ vult eã ĩvxoꝛẽ acci⸗
pere / ⁊ ipſa non poteſt alij nubare ꝓpter ſacramentum

De Legibus et cõſtitutionibus.

certe patronus incidit in legem eliaſcentiã:vt.l.adigere.
⁊:l.qui cõtra legum. de iure patro. Ponce ergo ꝙ volebã
donare vxoꝛi ⁊ vendi quid iuris.Rñdeo:aut volebs do
nare ⁊ finxi venditionem:⁊ tunc non habet locũ hec lex
quia ibi viciatur venditio:quia ſimulata et per titu. plꝰ
valere quod agitur:non ideo qꝛ fit in fraudeʒ.l.¶ Item
viciatur donatio:qꝛ j legẽ qꝛ nõ in fraudẽ.l.aut volebaʒ
donare ⁊ in fraudẽ vere vendidi ⁊ cogitaui poſtea remit
tere pꝛecium:mõ fraus fit legi ⁊ habet locum hec lex.idẽ
qñ quis vult mulieripotiꝰ mutuare queſita coloꝛe 5 caz
accipere in fideiutricẽ:habet ergo locuʒ hec lex qñ fit vᷣe
fraus legi. ¶ His pᷣmiſſis pone caſum ſic.quidam ſeruãt
verba legis ⁊ mentem offendunt.queritur an faciãt con⸗
tralegem Reſpõdetur ꝙ ſic:hoc dicit pꝛĩa particula.Ex
qua collige argumentum tale.Canoniſte dicunt ꝙ com⸗
mittitur homicidium ſicut occidens:ſed ego dicerem ſic
ꝙ ſtatutum dicit ꝙ ſi quis commiſerit homicidiuʒ ꝙ tũc
cõpᷣhendat etiam mandãtem:quia dicitur committere.i.
cum alio mittere.⁊ qũocũq; faciat committit in legem:ſi
ue directe ſiue indirecte:vt hic:tenebatur ergo:ſed nõ ex
maleficio ſed ex mandato:hinc eſt ꝙſi ſtatutum dicit ꝙ
bannitus de maleficio non poſſit cancellari de bãno mã⸗
dans poterit cãcellari: quia ex maleficio non eſt damna
tus vel bannitus ſed ex mandato. Si aũt ſtatutum dicit
qui fecerit homicidium non compꝛehẽdet mandantem
¶ ec penas Pone caſum ſic. Juuenis ĩſtat querẽdo
audiui dictum veſtrum quo dicitur ꝙ ille contra legem
tacit qui mentem offendit. Modo q̃ro quis ſit effectus
huius dicti:rñdet᷑. Rñdeo ꝙ effectus eſt talis mentem of
fendens ſub coloꝛe verboꝛum que ſeruare videtur penas
legales euitare non poterit:inſtat iuuenis que ſũt iſte pe
ne declaretis mihi. Dicit ĩperatoꝛ ꝙ nullũ pactũ: nullus
contractus:nulla conuentio facta contra mẽtem.l.vale⸗
bit: ⁊ hoc extẽdimꝰ ad leges antiq̃s ⁊ nouas.ſ.ffoꝝ.⁊ co
dicis:vt ſolũ ſufficiat pꝛincipem aliquid ſimpliciter pꝛo⸗
hibere:vt ſi contra fiat non ſolum inutile ſed etiaʒ pꝛo in
fecto debet haberi:licet expꝛeſſe dictũ non fuerit ꝙ ſi qd
contra fieret nullum eſſet ⁊ non ſolum id qð factuʒ eſt cõ
tralegem vel eius mẽtẽ:ſj qͥcqᷣd fuerit ſequutũ ex eo vel
ob id erit nullum. Conclude ergo ꝙ poſtq; qͥcqᷣd cõtra le⸗
gẽ fit nõ valet:nec qð ſequit᷑ ex eo:vel ob id ꝙ ſtipulatio
mandatũ vel ſacramentum ſuper eo interpoſitum nõ va⸗
lebit. h. d. ¶ Hota ꝙ ita punitur mentem l.offẽdens. ſicut
offendens verba ⁊ mentẽ. ¶ Scðᷣo nota ꝙ viciatur id qðᷣ
eſt factũ i fraudẽ legis. Tertio nota ꝙ viciatur quicqᷣd
ex eo ſequit᷑ vel ob id ⁊ circa iſta eſt inſiſtendum.ſ¶ Op.pᷣ
mo ꝙ ſola verba debeant attendi ⁊ ab eis non recedi: vñ
videtur obſtare.ff.de le.iij.l.non aliter ⁊.l.j.S.ſi is qui na
uem. de exerci.⁊.l.pꝛoſpexit.qui.⁊ a qui.So.hic mẽs eſt
certa ibi dubia.¶ Item oppo.ꝙ mentem ſeruare non de⸗
beam vllo modo:vt l.in ambiguo.de rebus du. ⁊.l.iiij.
de le.ij. So. Seruo mentẽ qn conuenitverbis:vt hic als
non:vt in ꝛio.ſ Item op.ꝙ nec verba ſeruẽtur.vt.l.iiij.
in fi. ff. de ſupellec.le.⁊.l.labeo.So.ibi verba non diſcre⸗
pant a mẽte ⁊ ideo neutrum ſeruatur.i¶ Et vt hic clare in
telligas ſic diſtingue bꝛeuiter:qꝛ aut verba ⁊ mens oĩno
diſcoꝛdant ⁊ neutrum ſeruabo:non mẽtem:qꝛ non eſt ex⸗
pꝛeſſa:non verba:quia non videtur dixiſſe:vt.l.labeo.i fl.
ff. de ſupellec. le.⁊.l.in ambiguo.ff.de reb.du.aut nõ cõue⸗

niunt ⁊ vtrumq; ſeruabo:vt hic dum dicit cõtra.l.⁊c᷑. aut

ſe habent ſᷣm plus⁊ minus:⁊ tunc aut mens ſe habet ĩ plꝰ
⁊ tunc aut verba nullo modo poſſunt trahi ad mentem⁊
non ſeruabo aliquid quia non videtur verbo ⁊c. Si autẽ
poſſunt conuenire licet impꝛopꝛie tunc extendam ea ad
mentem.Caue tamen quia aut tractamus de fauoꝛe ⁊ la⸗
tius extendam:aut de odio ⁊ minus:vt.ff.de vulga.⁊ pu.
l.in pupillari.⁊.l.verbis.⁊.l.ſceuola.ad trebeł.⁊.l.cũ qui⸗
dam.de li.⁊ poſth.⁊ hec extẽſio appellatur extenſiua in⸗
terpꝛetatio ⁊ non caderet in ſtatuto: aut verba ſe habẽt ĩ
Pius ⁊ tunc reſtringuntur ad mentẽ:quia nõ videoꝛ ver⸗
bo dixiſſe ⁊cvt.d.l.labeo de ſupellec.le. Et hec reſtrictio
appellatur imterpꝛetatio declaratiua:quia bene cadit in
ſtatuto:vt.l.vt gradatim.S.ſed ſi lege.ff.de muneri.⁊ ho⸗
no.⁊ hec habent locum quando mens eſt certa.ſi autem
eſſet dubia nõ recederẽ a verbis. vt.l.nõ aliter.ff.de le.iij.
⁊.l.j ·S. ſi is.ff.de exerci. Nunc op.ꝙ factum contra.l.nõ
habcatur pꝛo infecto vt in maleñcijs.So.vt glo.qð im⸗
pugnant vltramontani dicentes ꝙ ſi ea q̃ nõ expectãt iu⸗

ris effectum non habeant᷑ pꝛo infeetis ſed ea q epectant
uris effectũ.ſic ergo erit melioꝛis cõditionis delinquẽs
ſed non ſeqᷣtur ꝓpꝛie ad id qð dicunt/qꝛ imo ideo nõ ha⸗
betur pꝛo infecto vt ipſe puniat᷑:et ipſi dant ſolutionẽta⸗
lem ꝙ id qð eſt cõtra legẽ habet᷑ pꝛo infecto in fauoꝛẽ de⸗
linquẽtis ſed qᷓ;tum ad eius odiũ nõ habetur ꝓ infecto:

25

vt.l.eum qui duasj/de adult᷑.qð nõ placet.⁊ ideo tu dic Pꝛohibi⸗
ꝙ q̃dã ſunt etiã in gñe ⁊ ĩ ſpecie ꝓhibita:vt homicidiũ.⁊ ta an ha⸗
tũc nõ pot hẽre locũ regula ꝙ habeant᷑ ꝓ infectis dupli⸗ beãtur ꝓ
ci rõne.pꝛimũ qꝛ in eis nihil eſt iuris. Sed merũ factũ et infectis:

facta nõ poſſunt haberi ꝓ ĩfectis:vt.l.in bello·S. facte ff.
de cap.⁊ poſtli.reuer. et.l.deniq;.ex qui.cau.ma.i Itẽ qꝛ
eſſet fauoꝛ delinquentis ſi haberentur pꝛo infectis.ſed
quedam ſunt que iuris effectum expectant in ſuo genere.
ſed in ſpecie nõ:vt qꝛ ſunt facta ↄtra legẽ vt in contracti
bus modo in his cõſiderare quid facti vł ↄtractus:vt’.
cõcilio.in fi.ff.de cu.furi.eſt ↄſiderare in eis quid iuris.ſ.
effectum iuris quẽ ſpectant:⁊ q;tum ad iſtud bene habẽ⸗
tur pꝛo infectis:qꝛ carẽt iuris effectu.vt hic.et.l.iubemꝰ.
5§· ſane. S. de ſacroſanc.eccle.¶ Item op.de his q̃ fieri nõ
debent:⁊ facta tenẽt.So.vt glo.⁊ male.vltramõtani di⸗
cunt ꝙ cõcoꝛdat:qꝛ ibi non fit ↄtra legẽ:qꝛ lex ꝑmittit ea
valere ałs non valẽt ipſo iure.Hec ob.l.relegatoꝝ·S. ad
tẽpus:ibi nõ infirmari.qꝛ verũ eſt ꝙ non infirmat᷑/quia
ipſo iure nõ tenet qð non placet:et ideo dic ꝙ aut lex ſtat
in finibus ꝓhibitionis ⁊ nõ valet ipᷣo iure:vt hic.aut lex

vltra ꝓcedit annullando:⁊ idẽ vt dic.l.iubemus·S. ſane.

aut vltra ꝓcedit confirmãdo ⁊ tũc non viciatur qð agit
vt. l.j · S· biduũ.ff.qñ appel.ſit.⁊ dicto·Sad tẽpus.¶ Iteʒ
oppo.de pᷣſide qui vxoꝛẽ accepit in ꝓuincia quã regebat

ʒ legẽ ⁊ tñ finito officio cõfirmat:ergo fuerat aliquod.

So.vt glo.⁊ male.et ideo dic ꝙ aut durat cauſa ꝓhibui⸗
onis ⁊ nũq; qð ab initio nõ tenuit poſteaↄfirmat᷑:vt hic.
aut finita eſt cauſa ꝓhibitionis et ꝓhibitio ⁊ tunc valet
ex nouo cõſenſu.⁊ ex nunc non vt ex tũc/vt in contrario.
Itẽ op.de.l.liberi ff.de ↄhen.empti.So.vt glo ⁊ male.
dicunt vltramõtani ꝙ alienatio liberi hoĩs eſt phibita:
ſed cõmertium non:qð eſt falſum: qꝛ in cõmercium ꝓhi⸗
betur vt inſti. de inutili.ſti.S·j.⁊ ideo dic ꝙ aut queris an
valeat cõtractus vt ex ipl dñium liberi hominis tranſ⸗
feratur ⁊ dico ꝙ non:vt hic.aut queris qᷓ;tum ad hoc vt
poſſit agi ex eo/⁊ tunc dicit ꝙ aut emptoꝛ fuit ignoꝛans/
vel vterq; ⁊ tenet vt ibi.aut emptoꝛ fuit ſciẽs/⁊ nõ tenet.

Itẽ op. de.l.titius.ff. ad municipa.Solu.vt glo.⁊ male

et ideo dic ꝙ aut conſideras dolo ſam hoĩs mutationem
quã facit contra legẽ:⁊ ex illa nõ habet pᷣmiũ:vt hic.auit
ↄſideras laboꝛẽ eius quem paſſus eſt ⁊ de illo habet pꝛe⸗
miũ ⁊ ita loquitur lex cõtraria.¶ Itẽ op ꝙ facta ðᷣ legem

teneãt:vt.l.idem.S.ſed ꝙ meretrici.de ↄdi.ob.tur cam.

Solu.vt glo.⁊ male.qꝛ non ſoluit cõtrarium.⁊ ideo die᷑
ꝙ dans vel pꝛomittẽs meretrici bene delinqͥt ⁊ ſi mulier

ſibi aliquid facere ꝓmiſit non tenet. quia contra legẽ: vt᷑
hic.ſed meretrix hodie turpiter non facit / quia vtilitas
vite.⁊c̃j.de adult.⁊ ideo ſibi ꝓmiſſum ab hoĩe poſſet pe⸗
tere:qꝛ tenet pꝛomiſſio ſibi facta.cum ↄtra legẽ nõ faciat᷑.
Conclud

e ergo ſic.qꝛ aut de his queris q̃ nec in genere/

nec in ſpecie ſpectãt iuris effectum:vt maleficia ⁊ iſta cũ
ſint mere facti ſᷣm quid ⁊ ſimpliciter nõ poſſunt haberi ꝓ
ifectis:vt.l.in bello ·S. facte.ff.de cap.⁊ poſt.re.Aut q̃ris

de his que ſunt facti ſed expectàt iuris effectum: vt in cõ

tractibus ⁊ tunc dic ꝙ aut lex ſtat in finibus ꝓhibitiõis

⁊ habetur pꝛo infecto vt hic.aut ꝓcedit annullãdo ⁊ foꝛ⸗
tius habet᷑ ꝓ infecto:vt.l.iubemꝰ.S.ſane.S.de ſacroſan.
eccle.aut vltra pꝛocedit exceptionem vel actionem dan⸗
do ⁊ tunc tenet:ſed reſcinditur per actionem vel excepti⸗
onem vt in dolo ⁊ metu. aut lex vltra ꝓcedit cõfirmado
⁊ valet. licet fieri nõ debuerit:vt.l.j.S.biduuim.ff. qñ ap⸗

pel. ſit. ⁊.l.relegatoꝝ ·S· ad tẽpus.ff. de interdic.⁊ relega.

aut lex vltra pꝛocedit pena iponendo ⁊ hoc ĩfra reſeruo.
Sed quomõ:nõne metꝰ eſt cõtra legẽ/⁊ tñ tenet.lʒ reſcin
datur. DPicit glo.ꝙ hec ſunt paria / eſſe iutie ⁊ nullũ. Sed
hoc eſt gᷣ textũ iſtũ.nã dicit ꝙ non ſolum inutilia ſed etiã
ꝓ ifectis habeant᷑: ⁊ ideo dicũt vltratnõtani ꝙ aut ſuba
contractus eſt ĩpꝛobata ꝑ legẽ et habetur ꝓ infecto.aut
impꝛobat᷑ qualitas cõtractꝰ ⁊ tũc tenet:ſed reſcinditur:
vt in dolo et metu. ſolent ergo dari tres ſolutiones.vna
eſt pᷣcedens vltramõtanoꝝ.alia eſt ꝙ aut lex ꝓhibet flen
dũ.et tunc factum contra legem pꝛo infecto habetur.v⸗

Fo. XXX.

7
7

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

hic. aut lex non pꝛohibet flendum:ſed iam factum vult re
ſcindere:nam dicit ſi quid metu factum fuerit ⁊c.⁊ tunc
tenet factum:ſed agitur ad reſcindendum: vt in materia
de dolo ⁊ metu.¶ Zertia ſo.eſt quã dixi.S.ꝙ aut lex ſtat
in finibus pꝛohibitionis t habetur pꝛo infecto:vt hic:idẽ
ſi vltra pꝛocedit anullando:vt dicta/l.iubemꝰ.S.ſane.aut
Vltra pꝛocedit confirmando ⁊ valet vt dicto.S: biduum.
⁊æ· S.ad tẽpus.aut vltra pꝛocedit actionemvel exceptiõeʒ
dando:⁊ tunc tenet:licct poſtea reſcindatur: vt in dolo⁊
metu. Sed quid ſi lex vltra pꝛocedit penam imponendo
nunquid viciatur qð agitur:glo.dicit ꝙ non ⁊ pꝛobat ta
li ratione quia vbi pena ſpecialis per legẽ iponit᷑ quãdo
aliquid g̊ legẽ fit gnalis pena huius legis que ẽvt habea
tur pꝛo ĩfecto debet ceſſare: vt.l.ſãctio.ff.de penis. In cõ
trarium facit lex iſta: nam dicit ꝙ non euitabit penas le
gibus inſertas.ſ.ſi que erant ſpecialiter impoſite ⁊ tame
poſtea imponit gñalem.ſ.ꝙ habeatur pꝛo infccto.q Pꝛe
tereavidetur caſus legis:nã inuenio ꝙ pene ſpeciales im
ponuntur ⁊ etiam habetur pꝛo infecto:vt.l.iubemus · S· ſa
ne.de ſacroſã.eccle.⁊.l.ſi clericus.de epi.au.Quid ergo:
ego dicerem ꝙ aut lex vltra pꝛocedit penam imponendo
c anullando:⁊ tunc cum ſint cumulate pene omnes locuʒ
habebunt:vt dicto·S.ſane.⁊.l.nemo.de aduo.di.iu.et di⸗
cta.l.ſi clericus.aut᷑ lex vltra pꝛocedit penam imponen⸗
do.⁊ nil de nullitate dicit:⁊ tũc ſufficit ſpecialis pena:vt
l.ſanxio legum.ff.de penis.vel aliter ⁊ melius: aut id ſuꝑ
quo lex penam ponit erat ałs pꝛohibitum ⁊ tũc ſi alia lex
poſtea imponit penam: ⁊ tunc nõ confirmatur id qð agik
? eſt ratio:quia cum lex ſcvᷣa veniat ad hũc effectũ: vt nõ
flat nec valeat:non debet eius oppoſituʒ operari.ſ.vt eiꝰ
confirmationeʒ inducat:vt.l.fl.in fl.j.de iura.calũ.⁊.l.cũ
aurum. ff.de auro ⁊ ar.lega. VUnde ex hac.l. gñaliviciatur
ex alia ſpeciali punitur /aliter aũt illud qð nunc pꝛohibe
tur ⁊ ſi id flat pena ſpecialis imponitur ſi ałs pꝛohibitũ
non fucrit:⁊ tunc dicerem pꝛo infecto.ſed penam ſpecia⸗
lem ſufficere:vt dicta.l.l.ſanxio legum.niſi eadem lex re⸗
peteret hanc penam: quia tunc vtraq; imponeret᷑.vt. d.l.
iubemꝰ. ¶ Modo venio ad tex.qͥ dicit ex eo Et pꝛo de⸗

Ex eo / vl claratione pꝛemitto ꝙ dicitur qͥd ex eo venirc. Qð imme
ob id vᷣba diate ex eo venit vt fructus exie dicitur venire aliquid
q̃d ĩpoꝛtẽt ob id qð non immediate venit ex ea:ſed pꝛopter eam: vt

penſio domus.¶ Modo hoc pꝛemiſſo ſic op.⁊ videtur ꝙæ
valcat id qð ſequitur ex eo:nam ex inutili contractu do⸗
miniũ querit᷑ ſequuta traditione:vt.l.⁊ elegaãter. in pꝛin.
ff de dolo. So.vt glo.⁊ male:quia dicit contra tex.iſtum
quia non ſolum debet eſſe inutile quo ad effectuʒ: ſed etiã
ipſo iure nullum eſt. Tu dic ꝙ aut cõtractus de quo que⸗
rit erat anullandus: vt per actionem de dolo ⁊ ꝙ metꝰ cã
⁊ tunc non eſt dubiũ ꝙ tranſit dominium:quia eſt contra
ctus donec fuerit reciſus:aut contractus eſt ipſo iure nul
lus:⁊ tunc dic indubitanter ꝙ ex inutili contractu nunqᷓ;
tranſit dominium:ſed pꝛetextu inutili contractu ſic exvo
luntate domini volentis dominium trãſferre:vt inſti.de
rerum di·S. per traditionem. nam ſi in titulo de condic.
inde.vbi nulla cauſa fuit tranſferturdominium ex domi⸗
ni voluntate non ex contractu:quia nunqᷓ; fuit multo foꝛ⸗
tius hic tranſfertur dominium cum affuerit contractus
⁊ cã ſaltim de facto:ſed non tranſit ex inutili contractu.
ſed ex domini voluntate licet pꝛetextu nullius cauſe vel
impꝛobate.¶ Modo venio ad id qð dicit tex.ob id ⁊ op.
de.l. ſi is de pꝛedi.minoꝛ.So.vltramõtani dicunt ꝙ rei
minoꝛis pꝛohibetur alienatio: contractus nõ:ſed glo.ſol
uitt ⁊ bñ ⁊ eius ſolutionem declara ſic:vbicũq; cã pꝛohi⸗
bitiõis legis ceſſat:ceſſat ⁊ legis ꝓhibitio:ſʒ ita ẽ ꝙ ideo
pꝛohibetur res minoꝛis alienari ne ledatur:ſed hec ratio
ceſſat ſi fideiuſſoꝛes obligantur:quia non pꝛopterca ledit᷑
minoꝛ:ergo non pꝛohibentur obligari: vel aliter ſim gl.
aut lex ſtat in finibus pꝛohibitionis ⁊c.Et licet gloſ.bñ
dicat.tamẽ non debet pꝛobari mar.nec ſic intellexit mar⸗
tinus vt dicit glo.ſed intellexit ſic ꝙ aut impꝛobatur ſub
ſtantia cõtractꝰ vt iure minoꝛis vel eccłie quando non ẽ
caſus neccſſitatis:⁊tunc non valet ꝙ ex eo ſequitur vł ob

id vt hic:aut impꝛobatur foꝛma cõtractus ⁊ qualitas nõ

ſubſtantia:vt eſt quando eſt neceſſarius caſus alicnatio

nis rei eccleſie vel minoꝛis:nam tunc eſt conceſſa ſubſtan
tia contractus ⁊ alienatio ſit certa foꝛma debet ſeruari q̃
ſi non ſeruatur cũ tunc ſi contractus non ſit contra legeʒ

ſed pꝛeter.ſᷣm glo.que eſt in aut.vt res.ð.de ſe acroſan. ec⸗

implicare qð idem ſit qñ

cle. in his que ſunt pꝛeter legeʒ dicimꝰ ꝙ pꝛincipale nõ

valct:ſed acceſſoꝛiuz:vt inſti. de inutili ſtiS alteri.c. l. ps

ciſci.ff. de pac.ita dicemus hic ꝙ tunc valet id quod ſeqͥ⸗

tur ex eo.vel ob id:vt dicta.l.ſi is.de pꝛedi.minoꝛ.¶ Iteʒ

op. de.l. barbarius philippꝰ.ff. de offi pꝛe. So. vt glo. vel

ibi nõ fuit contra ius. ¶ Item oppo. de · S. alteri. inſti. de
inutili ſtipu. So.vt glo.ꝗ . teʒ op.ꝙ hec littera videatut
ex vᷣltra pꝛocedit ⁊ quando nõ
So. vt glo. ¶ Item op. ꝙ tencat ſacramentum:vt.j.ſi ad⸗
uer. ven. l.j.⁊ aut᷑.ſacramenta. So. vt gloſ.⁊ tene opi.bul.
CTA glo.que incipit ad agenduʒ in fi. ibipꝛo codem po
ni. Nei dic conuentionem genus gñaliſſinum pactũ ſpe⸗
ciem:vt.lj·S. j.ff.de pactis.i In glo.que incipit vt ex vẽ
ditione. ibi repetit fiſcus. immo dic ꝙ ibi non eſt impꝛo
bata ſubſtantia contractus:ſedqualitas ¶ In eadẽ gl.in
fine ibi ſᷣm yꝛ.vel dic ꝙ ibi tractatur de contractu inuo
infamando ⁊ ſic ibi non impeditur pꝛincipium: hic ſic.
Jaco.Butriag.
Iſta lex ſe habet vt marce ad alia flumi⸗

Additio na:quia ſicut omnia flumina concurrũt

ad mare:ita multa iura ⁊ leges concurrunt ad iſtam: et
examinãt᷑ plene per cy. bar.⁊ alios paul.de caſt.hic ⁊ ple
niſſime iaſ.Et inter cetera in hac.l.notabis ĩ tex.ibiĩ ver
ſi.nullum pactum ⁊c̃.vnum ad quod quotidie alł.iſtaʒ.l.
ꝙ quando lex pꝛohibet actum fieri ſi flat non oꝛitur etia⸗
naturalis obligatio:⁊ hoc lege reſiſtẽte contractuivt.l.ſi
non ſoꝛtem.in pꝛin ff.de condi. indebi.⁊ ibi vide iaſo.qui
poſuit nouam opinionem ad iſtam legem:tñ iſta lex meli
us pꝛobat iſtud q; alia lex que ſit in coꝛpoꝛe iuris:de quo
vide bar.in.l.j.ff.ad falci. NMotabis ex tex.tbi nullum cõ⸗
tractum inter eos videri volumus ſubſequutum hic eſſe
tex.valde no.ꝙ quando contractus flt contra legem aut
contra mentem legis habetur fictione iuris perinde ac ſi
nunq; eſſet celebꝛatus:⁊ per hoc infert bal.hic in.ij.no.ei
ſequitur pau.de caſt.hic ꝙ ſtãte ſtatuto ꝙ de quolibet cõ⸗
tractu ſoluatur gabella pone ꝙ flat contractus cõtra le⸗
gem vel contra foꝛmam ſtatuti /nunquid de tali cõtractu
debebit ſolui gabella: determinant ꝙ non per iſtũ tex.qt
habetur perinde ac ſi nunq; factus eſſet. Hotabis ſecũdo
cx tex.ibi qð ad omnes leges interpꝛetationes tam vete⸗
res qᷓ; nouellas ⁊c.tex.valde no.ſᷣm bal.hic in.iij.coxł.ful.
pau. de caſt.⁊ alij non tangunt ꝙ q́;uis lex ↄſtitutoꝛia no
ui iur nõ trahit ad pᷣterita.qꝛ deaſe legis eſt dare foꝛmã
futuris negocijs ⁊ non pꝛeteritis.l.leges⁊ conſttutiones
Ieodem.tamen quando lex eſt declaratoꝛia trahitur ad
omnes leges non ſolum futuras:ſed pꝛeterttas nec iſtud
ideo q̃ declarat nihil de nouo dat.l.heredes palaʒ · S·
ſi quid poſt.ff.de teſta.⁊ tex.⁊ ibi gl.oꝛdinaria quam alle.
bal. hic in · S. fl.in aut᷑.de fi.ante dota. ĩſtru.nat.⁊ io.and.
et in. c. fl. de verbo. ſig. in nouella dicit ꝙ declaratio ſe
habet in plus qᷓ; conſtitutio: quia declaratio reſpicit ad
pꝛeterita et futura: conſtitutio ſolum futura.adde bal.

in dicta.l. leges et conſtitutiones. in.j. et vlti. colum.

Teodem.var.plene alle.multos tex.ad hoc in commen⸗
to.l.omnes populi.ff.de iuſti.⁊ iur.in.ij.q.v.q.pꝛincipali
in.ij.coł.illius.ij. queſtionis iaco.de bel.viſu in autent.
vt cũ de app.cog.in pꝛi.j.q. Jo.and.x io.de lign.⁊ om̃es
canoniſte vltimi.in.c.fl.de conſtitu.lapus imol.⁊ gemi.
in · S. delibera · S· volentes.de offi.deleg.i.vj.fede.deſenis
i ↄſilijs ↄſi.cxij.incipit amice cariſſime lu.ro.lxvj.ĩcipit.
viſo themate ⁊ c. id de quo queritur alex.in cõſi.vij.in.ij.
volu.incipit viſis vt diligenter in aduerſis in.ij.col.⁊ gl.

in. c.cuʒ tu.in glo.iuj.verſi.etiam doc.devſu.et eſt bonus
tex. foꝛte melioꝛ qui Poner allegari in aut᷑.de raptis mulie

ribus in fine ſᷣm Jaſo.hic in.iij. coł. Limita tamen pᷣdi⸗
cta niſi tempoꝛe pꝛeterito.l.ſemper fuerit intellecta ⁊ pꝛa
cticata aliomodo q; declaretur per legem nouã:quia iſto
caſu lex declaratoꝛia non trahitur ad pꝛe.qꝛ non ſunt mu
tanda que certã legẽ habuerunt glo.no.in.c.j.de poſt.pᷣ⸗
la.in.vj.quaʒ no.pau.de caſt.in.d.l.leges ⁊ ↄſtitutiones.
idem glo.in.c.cum in cunctis.⁊ibi do.de ſancto gemi.de
clec.lib.vj.gl.in.c.j.⁊ ibi gemi. de cler.nõ reſid.i.vj.anto.
imo.⁊ panoꝛ.ini.d.c.fl.de conſt.ex.per bar.in.l.aſſiduis.F
F potioꝛes in pignoꝛe habeantur.argumẽto.l.minime.
de legibꝰ? conſtitu.¶ Secũdo limita niſi lex noua adij
ceret penam extrinſecam:tunc quantum ad penã non tra
hitur ad pꝛete.tex.glo.in cle.j.de vſuris.ĩver.de cetero.
q̃ ẽ ſingularis ſʒ car.ibi in.ij.colũ.⁊ ibi panoꝛ.idẽ panoꝛ.

X

De egibus et coſtitutionibus.

lin.c.ſignificaſti.in.iiij.coł.de foꝛo compe.⁊ in.c.fl.de ſpo.
duoꝛum.pano.in.c.quoniam ⁊ ibi io.de ananiano ꝑ illũ
tex.ex.de ſymo.gemi.in.c.j.per illum tex.de eo ꝙ metus
cã.in.vj.io.de ananiano per tex.in.c.j.ne pꝛelati vices ſu
as io.and.in.c.diſpendia de reſcrip.in.vj.anto.de but.in
c.fi.de ↄſue.ex.in.xij.coł.facit qð vult panoꝛ.in.c.j.fi.coł.
de locato.ex.ſtat ergo ex pꝛedictis ꝙ lex noua declarato
ria ſi penam adijcit/ad pꝛeteri.nõ extẽdit ſᷣm iaſo.. Ter
tio limita ꝙ lex declaratoꝛia nunqᷓ; trahitur ad pꝛeterita
que ſunt iam deciſa que amplius non poſſunt reuocari in

l.cauſas.de tranſac ꝓefa.no.per bal.in.l.fi.de iuſti.⁊ iure.

ff. vbi dicit ꝙ ſi iudex fert ſententiam ᷣm vnam opinionẽ
ſatis pꝛobabilem ⁊ deinde flat noua lex in contrarium ꝙ
per hoc non viciatur iülla ſententia que iam erat lata ideʒ
voluit io.and.anto.imol.in.d.c.fi.ex.de conſti.⁊ de hoc ẽ
melioꝛ tex.qui ſit in iure incognitus canoniſtis in.l.rele⸗
gatoꝛum .S.ad tempus.ff.de relega.ſᷣm ia.hic in.iij.colł.
verſi.ego allego domi.in.c.omne genus.pau. diſtinguit
xiij.coł.qð non eſt imputandum doctoꝛi qui ſequutꝰ fuit
opinionem pꝛobabilem:licet poſtea per legem nouam vł
ſtatutum fuerit repꝛobatum. NHotabis tamen in pꝛeſenti
lege tex.melioꝛem de coꝛpoꝛe iuris.ibi nec ſpecialiter di⸗
xerit inutile eẽ debere ſᷣm bar.iĩ.iij.no.⁊ alios omnes hic
ꝙ quando lex pꝛohibet fleri aliquem actum vel cõtractũ
licet non pꝛocedat vltra annullando:tamen actus eſt de
ſe nullus:cũ clauſula ꝓhibitiua legis habeat in ſe clauſu
lã annullatoꝛiam actus qð reputat eſſe bñ notandum hic
bal.in.iiij.no.⁊ in.j.⁊ in figuratione caſus idẽ fulgo.pau.
de caſt. ⁊ iaſo.iiij.coł.bar.in.l.ft.in pꝛin.de diuoꝛ.ff. et ad
hoc iſtum.tex.vulgariter alle. Limita tamen iſtam regu
lam ⁊ legem iſtud dicentem:quando lex loquitur pꝛohi⸗
bitiue vt hic ⁊ ita dʒ intelligi bar.in.iij.no.ſecus ſi lex nõ
loquatur pꝛohibitiue quia tunc non intelligitur annulla⸗
re actuʒ niſi hoc expᷣſſe dicat / ita pꝛobat ſingulariter tex.
pᷣm ſaly.ibi in.l.fi.ad finem iũcta lege pᷣcedẽti jde ſen.ex
pericu.recitan.tenet Jaſ.hic in.l.j.de ſumma tri.s.Secũ
do limita ꝑ glo.ſingulareʒ in cle.j.in verbo inhibẽtes de
iure patro.vt pꝛocedat in ꝓꝑpetuo pꝛohibitio per legẽ alłs
diſtingui debet vt ibi per illam glo.ſolẽnem ⁊ ſingulareʒ
Hᷣm iaſo.hic in.iiij.coł.ad finem iſtud notabis:quia ẽ ma⸗
gna reſtrictio ad iſtum tex.Tertio limita iſtam regulam
eete quando lex ſtat in terminis pꝛohibitionis ſecus
ĩa pꝛincipio lex pꝛohiberet ⁊ poſtea vltra pꝛocederet di
ſponendo ꝙ actus valeat:quia tunc valebit actus nõ ob⸗
ſtante pꝛohibitione legis tex.⁊ de hoc eſt exempluʒ in.l.
ʒ·GS·biduum:quando appellandum ſit.ff. ⁊ in dicta.l.rele⸗
atoꝛum.S:ad tempus.melioꝛ tex.de iure in.l.j.G.j.ff. de
erijs.l.grece · S. tutoꝛũ.ff.de fideiuſſo.bar.hic in.iiij.⁊.v.
coł.⁊ io.fabꝛi qð ⁊ lex vltra pꝛocederet dando alia reme⸗
dia ad infringendum:tunc apparet ꝙ actus eſſet nullus:
yt in.l.⁊ elegater· S·j.ff.de dolo.⁊ in.l.⁊ ſi is·:j.de pꝛedijs
mi.Quarto ſingulariter limita pꝛedicta non pꝛocedere
qu ando lex pꝛohiberet ſolum qualitatem in aliquo actu
quia tunc actus factus contra legẽ non eẽt nullꝰ: immo
valet tex.ſolẽnis iuncta glo.ſᷣin vnum intellectuʒ in aut᷑.
decernimus·j.de arbit.bal.hic in.vij.coł.⁊ in.vij.oppoſi
tiõe vide iaſo.in.iiij.coł.ad finem.Quinto ⁊ vltimo limi
tabis pᷣdictam regulam pꝛocedere in pꝛohibitione facta
a iure ciuili /ſecus ſi lex pꝛeterea pꝛohiberet:quia tunc a⸗
ctus non eẽt nullus:vt pꝛobat glo.no.iuncto tex.cuʒ his
que no.ibi bar.in.l.ij·S.ſed vtrum.in verbo non puto ad
finem.ff.de iniur.de quo per bar.in.l.iulianus verum de⸗
bitoꝛem.ff.de condi.ĩdebiti pau.de caſt.hic in.ix.col.fa⸗
cit ratio ꝙ ius pꝛetoꝛium non eſt ita foꝛte ad annullan⸗
dũ ſicut eſt ius ciuile fa.glo.in.l.in ſubſtitutione.ff.de vul
ga.⁊ pupilla.⁊ per hoc infertur ꝙ cum ſtatuta epᷣoꝛum du
cum/⁊ baronum dicantur iura pꝛetoꝛia ⁊ non ciuilia ta⸗
men ſi talia ſtatuta pꝛohiberẽt aliquem actum ſeu cõtra⸗
ctũ fleri ſi flat in cõtrarium non erit contractus nullus:
nec veniet annullandus niſi in talibus ſtatutis pꝛetoꝛijs
pꝛedictoꝛum epiſcopoꝛum ac ducum marchionum appo
ſita fuiſſet clauſula expꝛeſſa annulatoꝛia quod eſt bene no
tandum ſᷣm iaſo.hic in.v.col.verſi.⁊ per hoc pulchꝛe.dũ
Bar. hic in fl.coł.in ver.fi.dicit ꝙ ſacramentum non fir⸗
mat contractum contra legem ſi aduerſus venditionem
in aut᷑.ſacramenta puberum.⁊ ibi reſeruo dicenda:dicẽs

hic bar.ĩ fine ⁊ iſtam materiam plenius q; aliquis homo

de mundo explicat in effectibus iuramenti.in.l.ſi quis.p

eo.ff.de fideiuſſo.vbi etiã dicit ꝙ omnia que pꝛofert ſunt
ſingularia ⁊ finaliter vbi concludit ꝙ iuramentũ firmat
contractum per.c.cũ contingat de iureiuran.ex.⁊.c.licet
de iureiuran.in.vj.⁊ in dicta aut᷑.ſacramenta puberum⁊
ibi per Yaſ.in repeti.illius antentice.ſi vis videre vltra

Bar.cuius effectus ſit iuramentum in quibuſcunq; con⸗

tractibus conuentionibus iudicialibus: æ extraiudicia⸗
libus a quibuſcunq; initis in vltimis voluntatibus vel
alłs de iure canonico ⁊ de iure ciuili vide ſolẽnem docto
rem do.meum ac magiſtrum ſub quo iura ciuilia audire
incepi.anno dñi.M.ccccc.die.x.menſis Nouẽbꝛis. in ci
uitate Caturci dñũm Anthoniũ de petrucia legũ doctoꝛẽ
pꝛimam obtineñ.cathedram ac regeñ:in foꝛmoſa chatui
ceñ.ciuitate aduocatum regium in pꝛouincia caturcenſi
in repetitione.l.ſolemnis.maxumum remediũ.ff.iureiu⸗
rand.vbi ponit.lxxv.ſingulariſſimos effectus iuramenti
quos non reperies alicubi allegatos.ideo voluit hic ip⸗
ſos aggregare quaſi impoſſibile ſit aliquidvltra addere.
Ps G 0 D Ega que fauoꝛe vel ſalubꝛiter oꝛdi⸗
B;: nanf in fauoꝛem alicuius / in eius le
ſionem redundare non debent. h.d.
¶ DOp. de. l. j. ij. . iij. ff ꝙ quiſq; iur. So.vt glo.
Circa hoc quere duo:pꝛimo de ratione legis ⁊ differẽtie
ſolutionis glo.rñ.quia quando fauoꝛe mouetur fauoꝛ eiꝰ
cui conceditur eſt cauſa conceſſionis ⁊ ideo in eum fit re⸗
toꝛquutio. Iteʒ ſi fit ſalubꝛiter.ſ.pꝛoptervtilitatẽ publi
cam non debet extendi contra eum pꝛo quo factum eſt.
Sed quando fit ad poſtulationem alicuius non pꝛeſumi
tur fleri fauoꝛe vel ſalubꝛiter:ſed ex quadam impoꝛtuni⸗
tate.ar.l.jij.de peti.bo.ſub.li.x.⁊ ideo fit retoꝛquutio in ĩ

petrantẽ:⁊ ideo non habebamus ſtatutum ꝙ nulla peti⸗

tio que continet leſionem alterius debet admitti in con⸗
ſilio populi niſi citato eo qui leditur quaſi ałs pᷣſumeret᷑

potius ex impoꝛtunitate concedi qᷓ; de iur.ſed antiqui in
fraudem faciebant per modum poſſe ⁊ non petitionis.

Dicebant em̃ cum conſtet nobis ꝙ in ciuitate fit tale qꝗᷣc⸗
ſud bee cõmuni vtilitate credimus eẽ bonum ꝙ ſic fiat
ed hodie eſt factum ſtatutum quod etiam per modũ poſ
ſe fleri non poſſit. ¶ Item op.inſti.de auc.tu ·S.j.Sol.vt
glo. Vel melius dic ꝙ eſt illa ratio:qꝛ repugnat regula q̃
eſt vt minoꝛ ſine auctoꝛitate tutoꝛis obligari non poſſit ⁊
ideo hereditatem etiam locupletem adire nõ poteſt arg.
l.apud iulianum.ff.ex qui.cau.in.po.ea. Item op.de.l.
pꝛidemj.de queſtio.So.vt gl.tu dic ꝙ ibi ſunt due ratio
nes vna eſt quare nõ admittitur õ̊ dñm quia pꝛopter ho
noꝛem dñi: alia eſt quare non admittitur pꝛo dño: quia
eſt domeſticus non quia domini fauoꝛe fuit introductuʒ
vt.l. etiam.· de teſti. ßᷣm Ja. de are.¶ Itẽ op. de. l. die ſab
bato.S.de iudei.Sol.vt glo ſ.ꝙ illud fuit fauoꝛe ſolem⸗
nitatis que ita impediretur ſi vocaret ſicut ſi vocaret᷑.vł
clarus ibi ſunt duo pꝛeceptavnum quod non nocet alis
quod non nocetur. ¶ Iteʒ op.de.l.ij.de iur.aur.an.Sol.
vt glo.⁊ eſt ratio qꝛ eſſe ingenuum ⁊ eſſelibertum ſunt cõ
traria.quia ergo vnũ de his vult/aliud repudiare vide⸗
tur.vt.l.j.j.de fur.i¶ Itẽ op.dc.l.cũ ex oꝛatiõe.ff. de excu.
tu.Sol. vt glo.ſ¶ Item opp.de.i.ſi vna.ff.de pericu.⁊ cõ.
rei ven.So.vt glo. Item op.de.l.iuregentiũ ·S.cũ ĩter.
ff.de pac.do. So.vt glo.i¶ Bꝛeuiter ergo circa.lł.iſtam cõ
clude qꝛ aut quero an ſalubꝛiter vel fauoꝛe conſtituta re⸗
deant in leſionẽ eius cui concedũtur ⁊ dico ꝙ non:vt hic
⁊.l.nulla.ff.eo.aut quero de conceſſis ex impoꝛtunitate ⁊
illa retoꝛquũtur.vt.l.iij.ff.ꝙ quiſq; iuris.Contraria non
obſtãt.vt.S.reſponſumefffft.
¶ In glo.que incipit pone.ibi an ad poſtulationeʒ:quia
tunc non fauoꝛe vel ſalubꝛiter ſed impoꝛtunitate petẽtis
ar. l.j.de pet.bo.ſub.iſ¶ In eadẽ glo.ibi eſſe in vexãdoum
mo eſt illa ratio ne repugnet regula iuris que noluit mi⸗
noꝛem obligari ſine auctoꝛitate curatoꝛis.vt.l.ſi curato⸗
rẽ .j.de ĩ integrũ reſtitutio.ſ In cadem glo.debet dicere
immo eſt duplex ratio.vna quare non contra eum quia ĩ

honoꝛem domini:alia ne ꝓ eo qꝛ domeſticus. vt.il:etiã ·j⸗

de teſti. ¶ In eadem gloſ. ibi dum dicit ſe ingenuum/
ita pꝛopꝛia renũciatiõe ſibi pᷣiudicaſſe videt᷑.¶ In eadeʒ
gl. ibi. i. puata lex.Eſt ergo ula rõ qꝛ cxcepta nõn veniũi
RXRiure communi in alienatienr.
D E eg Leges diſponunt de futuris nõ de
4 S. g Depꝛeteritis / niſi expꝛeſſe caueatur in
Hans lege. h. d. In queſtione glo. dic ꝙ i deciſoꝛijs

Fo. XXXI.

Leges
ignoꝛare
an liceat.

Butrigarius ſuper

ſeruabo antiquã:ĩ pꝛeparatoꝛijs nonam ar.de loco ad tẽ

pus.vt.l.ſi fũdũ.ff.de euic.⁊.l.ij.j de emã.li.debent enim

verba ſᷣm ſubiectam materiã intelligi:⁊ ideo cum verbũ

fuerit poſſit accipi pꝛo futuro tempoꝛe ⁊ pꝛo pꝛeterito ſi
erit in lege accipitur pꝛo futuro cum lex diſponat de fu⸗

turis tantum:alibi poterit accipi pꝛo pꝛeterito ᷣm mate⸗
riam ſubiectam.ſ In glo.que incipit vt.ſ.ibi veterem ſer
uari in his que pertinent ad deciſioneʒ: ſecus in his que
pertinent ad pꝛeparationein iudicij que hñt futurum re⸗
ſpicere. Jaco. Butrig.

Aut contingit caſus no
4 B im anum. uus nõ deciſus et ſerua

. P)legem iſtam / aut in lege iam facta occurrit
oubuatio 1 ſerua ſequentẽ legez c vc nouo.?
l. fl bꝛeuiter. h. d.ꝙ in caſulege non deciſo recurrenduʒ

eſt ad pꝛincipem:⁊ ille cum deliberatione pꝛocedet. h.d.
In glo. que incipit vniuerſitas.in fl. Ibi in. l. j. cõſentit
vt hic:ſed non facilevt in contrarijs.vt in.l.ſi ex dolo.S·
ſed an.ff.de dolo. Butri. . ”
E ges. Eade⸗ non debent ab hominibꝰ

⸗ ignoꝛari hoc hmo:⁊vbi in lege oc
Ecurrit dubitatio recurrẽdũ eſt ad pꝛĩcipẽ qui
e interpꝛetet᷑:⁊ ſi interpꝛetatur per diffinitiuam

ſententia ula ĩterpꝛetatio habet vim legis generalis hoc

dicit vſcq; in fi ti. ¶ Quero ergo an liceat leges ignoꝛare:
reſpondeo leges incluſe in coꝛpoꝛe iuris nõ debent igno
rari: qꝛ iaʒ mulle anni ſunt ꝙ publicate ſunt. immo nec no
ua lex dz ignoꝛari poſt ; eſt publicata.vt ĩ aut᷑. vt fac.no.
conſti.⁊ ar.l.ſed ⁊ ſi pupillusS pꝛo ſcribere. ff. de inſtit.
¶ Sed quero cum ignoꝛari non debcant an pꝛeſumatur
ignoꝛãtia ſi quis ſe dicat ignoꝛare⸗ ⁊ videtur ꝙ pꝛeſuma
tur ſcientia.nã pᷣſumere eũ ignoꝛare / eſt pꝛeſumere cuʒ eẽ

Jus igno in lata culpa ⁊ omnes ſciant vel ſcire debeant eſt lata cul
rãs an ſit pa. vt l liberoꝛuʒ S. notat ff de his qui not.ifa. x inſti. de
ĩ dolo vel ſuſpec. tu S. ſupectus.⁊ lex non pꝛeſumit doluʒ vel culpã
lata cłpa. vt.l.quotiens·S·qui dolo. ff de pꝛoba. In contrariũ vide

tur qꝛ quotidie examinantur ſcholares an ſciant iura er
go non pꝛeſumũtur ſcire cũ ſit quedam qualitas accidẽ⸗
talis extrinſeca vt.lij j·de pfeſſo. ⁊ medi.⁊.l.magiſtros.
quid ergo:certe cum ſcientia ſit in animo⁊ pꝛobari non
poſſit niſi per coniecturas.ſꝙ con ſuluit peritioꝛes. nam
lex dicit quotidie ꝙ debuit ↄſulere peritioꝛes per quod

ovgtur intelligi non pꝛeſumuntur ſcire iura certe ſi nos

pꝛeſumimus eum ſciẽtem pꝛeſumemus eũ eſſe in dolo cũ
ſcienter fecerit contra legem. Si pꝛeſumamus eum igno
raſfe pꝛeſumemus latam culpa: ⁊ ideo ego eligerem hoc
quod eſt minus.ſ.eũ ignoꝛalſe / ⁊ ſic in lata culpa eſſe ⁊nõ

in dolo.
1; de nouo Op. ꝙ recurrat᷑ ad
P Bm e1 U.conſuetudinem ⁊ qͥ
* WNa deciſionem. vt. l. de quibus.ff. eo. quo ad iĩ
W“kterpzetationem. vt. I. nam imperatoꝛ.ff. eo.So.

aut contingit caſus nominis lege non deciſus:⁊ tunc aut

eſt per conſuetudinem deciſum ⁊ recurrimus ad eaʒ/aut
deficit conſuetudo ⁊ recurrimus ad pꝛincipem. vt.l. hu⸗
manuz. S. eo. Si nõ eſt copia pᷣncipis recurro de ſimilibꝰ
ad ſimilia vt.l nõ poſſunt:ff.de legi.ſi eſt dubium in.l. tũc
aut conſuetudo interpꝛetata eſt legẽ. ⁊ ſeruatur: ⁊ pꝛobat᷑
vt a contrario ſenſu ibi ꝙ inueteratovſu ⁊c̃.ſi autem non
ſit conſuetudo ſuper hoc adeũdus eſt pꝛinceps vt hic:ſi
non ſit eius copia: modo gloſ.dimittit nos in laberinto
hic ⁊ in dicta.l.non poſſunt.⁊ ideo nunc dicerẽ ꝙ aut ver

ba legis ſũt apta ad duo ſignificata ⁊ tũc eligo qð eſt be
nigni? vt. l.ĩ äbiguo.⁊.l.benigniꝰ.ff.eo.aũt hʒ vnũ ſigni

ficatã ⁊ illð ẽ certũ:ſi dubitamꝰ circa mẽtẽ eiꝰ:⁊ tũc rece
dimꝰa mẽte ⁊ ſeruamꝰ vba.vt.l.nõ aliter. ff.de leg.iij.Ali

quando mens eſt certa:⁊ tunc extendimus verba ad eaʒ

ſi aliquo modo poſſit ad eam trahi licet impꝛopꝛie. vt.l.

adigereS. uis.ff. de iure patro.qñq; tamẽ plus quãdo

qʒ; minus iuxta ea que dixi. S. e.l. non dubium. ⁊ tunc pꝛo
cedam de ſimilibus ad ſimilia. vt.ff. eo.l.non poſſunt.
¶ In glo. que incipit ſuperius ibi conſulendum. ſi eſt pꝛe
ſens niſi de hoc eſſet conſuetudo.ff. eo l.de quibus.

„

In eadẽ glo.ibi minime? l.ſi de ĩterpᷣtatiõe. HNic a cõ

trario ſenſu ibi iueterato ⁊c.¶ In eadẽ glo.ibi.ff co.l.be

nignius ⁊.l in ambiguo:⁊ eſt verum vbi verba legis hñt

plura ſignificata:⁊ ſic eſt oꝛatio equiuoca vel ambigua.
¶ In eadẽ glo.ibi pᷣſtandũ ſi igniſicationiverboꝛuʒ:quod

pꝛimo libꝛo Codicis

eſt verum vbi conſtat de ſignificato:⁊ mens legis eſt dꝝ
bia alłs ſtabo menti ſiverba poſſunt trahi ad ea licet ĩpꝛ o
pꝛie. vt. l. adigere· S. ;uis.ff. de iure patro. ꝗ An eadẽe gl.
ibi de ſimilibus ad ſunilia.quod eſt verũ vbi ſignificatũ
ſt dubium.

32

nss à Ii&α Abi imperstoꝛ de caᷣ
mp erialis. cognouit:eius ſentẽ⸗
e tia habet vim legis.
& ¶ODp. de. l. ij. S. e. So. vt gl. ¶ Item op. de. l. ne

–

ꝗ. de ſen. So. vt glo.¶ Quero an populus romanꝰ poſ

mo

ſit hodie legem condere ⁊ imperiũ reuocare.Reſpõdeo Legeʒ fa⸗
ſic:quia quecunq; diſponuntur per moduʒ legis poſſunt cerehodie
reuocari per contrariam legem. vt.l.non eſt nouum. ff eo. an poſſit
ſed ita eſt ꝙ imperium fuit tranſlatum in pꝛincipem per ppts ro⸗

—

l.reuocatoꝛiã.ergo per ↄꝛiã legẽ pñt reuocare. Pꝛeterea manus.

nonne poteſtatem dedit pꝛimo populus romanus ſena⸗
tui ⁊ reuocauit ⁊ dedit pꝛincipi.vt.lʒ.ij·S. nouiſſime.ff. de
oꝛi.iur.quedam ergo conceduntur per vltimam volunta
tem ⁊ illa ſunt reuocabilia.vt.l.ij /de ſacroſan.cccle.queę
dam per modum legis⁊ illa ſunt reuocabilia.vt.l.non eſt
nouũ.ff eo.quedaʒ per modum pacti ⁊ illa ſunt irreuoca
bilia. vt. l. ſicut. .de ac.⁊ ob.⁊.l.in cõmodato ·S·ſicut.ff. cõ
mo. Sed poteſt dubitari an ſenatus hodie poſſit legem
facere:nam ab eo imperatoꝛ poteſtatem non habet:ſed a
populo.Sed dic ꝙ nullus ſolꝰ poteſt facere niſi pᷣnceps

ſed oẽs ſenatoꝛes ſimul qui ſunt centum nũero poſſũt fa

cere.vt.ff. eo.non ambigitur.nam tempoꝛe quo fuerit fa

cta illa lex iam erat tranſlatum imperium in pꝛincipẽ cũ
poſt pꝛimuʒ codiceʒ fuerit compilatum. ff. vetus.⁊ tame

ibi dicitur ꝙ poſſunt legem facere.Vel dic ꝙ faciant au⸗

ctoꝛitate pꝛincipis.vt.l.ij·S que omnia j devete.iur.enu

cleã. ¶ In glo.q incipit ita ꝙ. ibi expone. conceſſit.i.trẽ
ſtulit ex lege reuocabili tamen.vt.ff.eo.l.non eſt nouum.

¶ De mandatis pꝛin⸗
cipum. Kubꝛica.

S quis Nõ admittitur aliquis
„ m aliquid pꝛetextu man
R Ydati niſi pꝛobet illud. V
PRARARAAA(LOp. ꝙ debeat admitti ſi dubitetur
de mandato cum cautione de rato. vt
M) I.ꝑj. de pꝛocur. Sol. ibi in iudicijs: ſed
in contractibus opoꝛtet pꝛobari ⁊ idẽ
X. in mandato pꝛincipis:vt hic ⁊ de hoc

nota.in.l.non ſolum.S. qui alieno.ff.de pꝛocura. Jacob.

Butrigarius.

Delenatuſconſultis.
MRMubziia.
De veteri iure enuclean⸗
do. Rubꝛica.

Ste titulus nec oꝛdinarie nec extraoꝛdinarte legi⸗
tur. Jaco. Butriga. .

=Bamuis. Prulegt nülre

. C◻ ſententias. (Ag euidentiam eſt ſciẽdũ
6⁶ S 5 ꝙ glo. hic poſita ponit plures caſus vt

diuerſos qui ſunt tantũ vnus.nam ex
ceptio pꝛocuratoꝛia⁊ non competẽtis
iudicis compꝛchẽduntur ſub illa que
reddit iudiciũ retro nullum ⁊ ita om̃s

tres ſunt vna.¶ Itez exceptio que datur marito eſt cadẽ
licet exvarijs cauſis dentur quibus etiam concoꝛdat ex
ceptio diuiſionis que datur fideiuſſoꝛibus.coniungã er⸗

go contraria vbi erunt coniungenda.
¶ Op. de. l. peremptoꝛias·j.ſen. reſcin.non po. So.hic
ſpeciale tribus rationibus in gloſ.ſignatis.¶ Item op.

—— b ee— a Ee

De Juris et facti i

ꝙ; ⁊ als hoc ſit.vt.l.ex diuerſo.ff.ſo ma.⁊.l.neʒʒennius.de
re iudi.So.ſpãle eſt in illa exceptione:qꝛ nõ dicit iniquã
ſentẽtiam:ſed iuſtam moderandã executionẽ.¶ Itẽ op.
ꝙ etiã als hoc ſit.vt.l.licet j.de pcur.et·.j.ſi a non compę.
iudi per totum. So.ibi ſpeciale in exceptione / que red⸗
dit iudiciũ retro nulluz:q;ꝛ nec videt᷑ opponi poſt ſnĩam
immo nec litem conteſtatam cum iudiciũ nullum fuerit.
¶ Itẽ op.del.minoꝛ.ff.de mino. So. ibi ſpeciale.¶ Iteʒ
op de.il.tam ⁊ ſi.ff.ad mace. ſol.ibi ſpeciale.Si ergo que
ras quãdo peremptoꝛia debeat pꝛobari.Sic diſtigue:qꝛ
aut erat talis exceptio q̃ reddit iudiciũ retro nullũ ⁊ po⸗
teſt opponi qu andocũq; quia non videtur ſentẽtia lata:
nec aliquod iudiciũ fuit vt l licet.j.de pꝛocura.⁊.jſi a nõ
cõpetenti iudi per totũ:aut nõ reddit iudiciũ retro nullũ
⁊ tunc aut exceptio non obijcit᷑ ſentẽtie:nec dicit cãm ini
quã:ſed petit cõdẽnationẽ moderari ⁊ poteſt vt.l.ex di⸗
uerſo.ff.ſo.ma.⁊.l.neʒẽnius de re iudi. Idem eſt in.l.fi⸗
deiuſſoꝛes.ff.de fideiuſſo.aut exceptio non obijcit᷑ ſenten
tie nec dicit cauſam iniquã:⁊ tunc regula eſt ꝙ poſt ſentẽ
tiam non opponit᷑ vt dict a.l.peremptoꝛias.fallit hic tri⸗
plici ratione vt in glo fallit rõne minoꝛis etatis: vt.ff. de
mino.l.minoꝛ.itẽ fallit in exceptiõe macedoniani:vt.l.tã
⁊ ſi.ff ad mace.¶ Quero que ſit foꝛma opponẽdi hanc ex⸗
ceptionẽ:reſpondeo aut opponit᷑ ſententie ⁊ male fit: qꝛ
exceptio obſtabat pꝛime obligationi / nõ illi que venit ex
ſententia:aut opponitur pꝛume obligationi et male fit:qꝛ
ex illa nõ agitur:quid ergo. Rñdeo aut agit᷑ ex pꝛima cã
⁊ põt obijci exeptio cõmuni iurę:vt.l.j.⁊.ij.ſi plures vna
ſen fue cõdemna.aut agitur ex ſentẽtia:⁊ tunc non dicet
excipio cõtra ſententiã: ſed ſicut diceret minoꝛ reſtitutꝰ
ab homine ita dicet iſte reſtitutus alege ſed minoꝛ dice⸗
ret ſic: dico ſententiã executioni nõ mandandã cõtra me
quia ſum reſtitutꝰ a iudice:vt exceptionẽ quã omiſi poſ⸗
ſũ opponere ita dicet iſte miles dico ſentẽtiã executioni
non mandandã quia beneficio legi ſum reſtitutus a lege
vt exceptionẽ omiſſam poſſim opponere.¶ Item quero
an idem ſit in erroꝛe facti vt miles iuuet᷑. quidã ꝙ ſic mul
to mag:vt ·.e.erroꝛ.Tu dic ꝙ ĩ erroꝛc facti de et reduci
ad ius cõmune:nã pꝛetextu militie decet iuuari ſolum in
eo in quo militia leſit eũ vt l pen.ff. ex qui.ca.ma.ſj ita ẽ
ꝙ militia leſit eum ſolũ in iure quia facit eũ ignoꝛarc iu⸗
ra ſed non factum:quia ita debet ſcire factũ ſicut ⁊ alij:⁊
ideo ſeruabo ius commune in eo.( Item quero an idem
ſit in multe actoꝛe vt ſi omiſit replicationẽ poſſit poſtea
opponere:quidã ꝙ nõ.Hã actoꝛ potuit deliberatus eſſe
reus nõ vt.l.pure. in fi :j·de doli except.⁊ cũ hoc ſit con⸗
tra ius cõmune nõ debet extendi. Tu dic cõtra quia ita
poteſt eſſe indeliberatus actoꝛ in replicatione ſicut reus
in exceptione. Item licet aliquid ſit cõtra legẽ tñ non eſt
contra rationẽ legis ſʒ ᷣm rationẽ factũ poteſt extẽdi ad
alio s caſus in quibus ſit eadẽ ratio:vt colli.a contrario
ſenſu in.l.ꝙ vero.⁊.l.ꝙ nõ ratione.ff. de legi.¶ Item que
rit glo.an idem ſit in ruſtico.⁊ dicit ꝙ ſic: qð mihi nõ pla
cet licet in quibuſdam alijs equiparetur militi.
Ad ditio Notabilis eſt iſta l.ᷣm Bald. ſingula⸗
ris nec alibi reperit᷑ ᷣm Bar. Paul. de
Caſtro ⁊ Jaſ.Bal.in.c.fi.de confeſ.ex.⁊ dum dicitur in
hac.l.ꝙ põſt ſentẽtiã diffinitiuã miles poſſit allegare ex⸗
ceptiones perẽptoꝛias poſt ſententiã / licet regulariter ſe
cus in l peremptoꝛias·j.ſenten.reſcin.nõ poſſe in.c.inter
monaſteriũ.c.ſuboꝛta cx.de re iud.⁊ ratio iſtus regule eſt
hm Bal hic in pꝛi.qꝛ lata ſentẽ.diffinitiua ex ipſa ſñia oꝛi
tur nouũ ius cui iuri non obſtant tales exceptiones per⸗
emptoꝛie in.l.ſi fundus ·S.ſi plures.de pigno.ff.in.l.ne⸗
poti cũ glo.ff.de fundo inſtruct.⁊ iſta eſt ratio regule di⸗
ceñ exceptionẽ peremptoꝛiã poſt ſententiã allegari non
poſſe iuribus allegatis.qð non habet locũ in caſu huiꝰ.l.
pꝛiuilegio militis.adde tamẽ vnũ ſingulare ad hanc.l.qꝛ
ſicut militi cõceditur pꝛiuilegiũ vt poſt ſententiã perem⸗
ptoꝛiam allegare poſſit:vt in hac.l ita etiã eius aduerſa⸗
rio permittitur per regulã.l.petẽde.j.de temp reſti.in in⸗
te.peten.⁊ ita vult Bar.in.l.ſolẽni admonendi in.ij.col.
in.iij.lect.ff.de iure iuran.ex quo infero ꝙ paganus qui
nõ ẽ pꝛiuilegiatus per mmilitiã tamẽ perſona militis gau
debit pari pꝛiuilegio ipſiꝰ militis:iſtud dictũ Bar.in di⸗
cta.l.admonẽdi.coꝛroooꝛat᷑ in ſimili per tex.ſingu per di
ctum Bar.ibi in.l.fi.de fructibus ⁊ litiũ expen·j.⁊ per ea

quevult Bar.⁊ ibi tex.in.l.pꝛecipimus verſi.eodẽ obſer⸗

gnoꝛantia. Fo. XXXII.

uando in verbo coniunctusj/ de appella pꝛiuilegium ta⸗
men hurꝰlegisvt exceptiones peremptoꝛie poſt ſentẽtiaã
a militibus opponi poſſint ⁊ allegari: intelligas tantũ in
militibus armate militie ⁊ non in pꝛeſbiteris qui milites
ſunt celeſtis militie quia iſti milites celeſtis militie pꝛout
ſunt pꝛeſbyteri non audirentur ſi vellent allegare perem⸗
ptoꝛiã exceptionẽ poſt ſententiã cũ teneãt᷑ in hoc ſcire iu
ra cũ iſta regula exceptionẽ peremptoꝛiã poſt ſententiã
opponi non poſſe ſit de iure canonico.vt in d.c.inter mo
naſteriũ ⁊.c.ſuboꝛta ⁊ ibi Panoꝛ.⁊ ita tenent oms doct.
dempto fulgo.⁊ ratio ꝙ pꝛeſbyteri non habeant pꝛiule⸗
Fiuʒ huius legis: quia in eis non pꝛeſumitur ignoꝛantia
icut in militibus armate militie per repetita:iuncta glo.
ſm Jaſ. hic in.ij col.verſi.qͥd aũt ĩ militibus celeſtis mi
litie.⁊ ita tenet do.mathe.in no.ſuis no.lxij.imol. in.l.ſi
vero·.S.de viro.xiiij.col.ſolu.matri.ff.⁊ vide hic glo.po⸗
nentem octo caſus in quibus licet poſt ſententiam exce
ptiões pꝛoponere que glo.eſt in hoc magiſtralis ᷣm Ja
ſonem hic. Et ex hac glo.nota pꝛimo cõcluſionẽ ꝙ ſentẽ
tia lata a iudice excõicato etiã de iure ciuili ẽ nulla: hoc
ꝓcedit ĩ iudice publice excõicato vt i.c.ad ꝓbadũ et.de
re iud.⁊ ibi per Panoꝛ.per glo.in.c.decernimꝰ ⁊ ibi phi.
fran.de ſenten.excom.libꝛo.vj.no.in.c. pia de excepti.li.
vj.m Bal. ⁊ Pau. de caſtro. ¶ Secunda cõcluſio eſt ꝙ
exceptio excõmunicationis põt opponi coꝛã iudice ſecu
lari:ad hoc notat iſtam glo.HBal.in.c.intelleximus er de
iudicijs ⁊ ibi dixit illã ſingulareʒ. Idem fulgo.⁊ Jaſon
de may.in.ij.lectura.l.placet.S.de ſacroſanctis eccleſijs
Idem Bal.in.l. quotiens de iudi.j.facu tex.in.c.poſtu⸗
laſti.de homicidio.vbi excõmunicatio fuit appoſita coꝛã
rege ⁊ ſic coꝛã iudice ſeculari ⁊ ibi in pꝛimo notabili ad
hoc notat Jo.de ananiano Idẽ Jaſon hic fi colũ.remit
to ad ea que plene dixi ĩ.l.placet.S.de ſacroſanctis eccle⸗
ſijs licet tamẽ coꝛam iudice ſeculari poſſit exceptio excõ
municatiõis obijci: verũtamẽ iudex ſecularis nõ poteſt
excõmunicare glo.⁊ Panoꝛ in. c.dilecta ex.de maioꝛi.⁊
obediẽtia. Succeſſiuę no.diligẽter pᷣm Bar. hic et alios
doctoꝛes ꝙ omnis exceptio peremptoꝛia q̃ non venit ad
ĩpugnandã ſententiã poteſt opponi poſt ad impediendũ
executionẽ ⁊c᷑.de quibus hic in glo noſtra magna:⁊ hoc
cũ huiuſmodi exceptiones veniat ad limitãdum eu mo⸗
derandũ exceptionẽ ſentẽtie adeo ꝙ exceptio nullitatis
ſententie ⁊ etiã ineptitudinis libelli põt opponi poſt ſen⸗
tentiam in executione:quicqͥd dicat Bal.in.l.exceptionẽ
de ꝓba·.j.⁊ in.l.licet .j.de pꝛocura.tene igitur ꝙ exceptio
ineptitudinis libelli poſt ſententiã poteſt opponi pꝛo vt
finaliter tenet ipe Bal.in aut᷑.ſi quis.de epiſco ꝑ tex.quẽ
reputat no.in.c.cũ dilecti et᷑. de emptio.⁊ venditio. Bal.
in.l.j.que deſunt aduo:.j.ange.in.li.ff.de officio pꝛocur.ce
ſar.idem petrus de anchar.in cle.conſtitutionem.de ele⸗
ctione.iſtud colligit᷑ hic clare ꝑ bar.hic m.j.mẽbꝛo cũ ſen
tẽtia lata ſuper libello mepto ſit ipſo iure nulla glo.inſti.
de obliga.inverbo pᷣm.que gl.eſt ad hoc ſingularis i mo
do ſᷣm bal.in.l.actoꝛi.in fine.de rebus creditis·j.⁊ ibi di⸗
cit bal.ꝙ intantum pꝛedicta ſententia vt pꝛoxime dicimꝰ
ẽ nulla ꝙ ex ea nec oꝛitur actio in factũ nec officiũ iudic
reſtringe ea que.S. dixi. Pꝛimo ꝙ miules reus ⁊ non
fuerit actoꝛ habet pꝛiuilegiuʒ iſtius.l.pꝛime hic.ſᷣm glo.
noſtram hic pꝑ.l.fauoꝛabilioꝛes.ff.de reg.iur.⁊ in.l.arria⸗
nus.ff.de actio.⁊ obli.⁊ in.c.ex litteris de pꝛobatio.er.lʒ
cy.bar.poſt pet.de bel.perti.teneat contra gloſ.bal.⁊ ſa⸗
ly.tñ bar.⁊ alij nõ bñ põderat ver.tex.hic ſatiſfeciſti.⁊ in
verbo ex ſententia conueniri:que verba reo conueniunt
ſoli.⁊ non actoꝛi:idem tenet rapha.ful.hic ⁊ iaſo.⁊ meliꝰ
qᷓ; bar.hic ⁊ alij ſequa.Secundo reſtringe:niſi iudex ſta⸗
tuiſſet terminum reo ad opponendum omnes erceptio⸗
nes peremptoꝛias ⁊ dilatoꝛias ⁊ anoꝛmalas tunc poſt ſẽ
tentiaʒ iſte exceptiones opponi nõ poſſent m bal ĩ.l. ad
conſultationẽ.j/quo.appel.non recip.qð eſt bñ ſingulari
ter ſignandum · qð bene pꝛobat tex.in.c.paſtoꝛalis de ex⸗
cep.⁊ iſtud intelligas extendẽdo pꝛemiſſa dũ dicimus ꝙ
exceptiones peremptoꝛie:de quibus in glo.noſtra allegã
tur poſt ſententiam. extende iſtud etiam poſſe allegari
poſt quadrimeſtre tempus:qð conceditur condemnatis
ad ſoluendum.glo.eſt ſingularis in.d.l.ad executionem
in verbo cedat.circa medium quam bar hic multum no⸗
tat:⁊ dum dicimus.S.pꝛoxime ꝙ dato termino ad om̃es
exceptiones pꝛoponẽdas quis ẽ excluſus ab omnibꝰ ex⸗

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

ceptionibꝰ per lapſum termini a iudice aſſignati.Reſtrĩ
ge tamen hunc in exceptione nullitatis: quia illa poterit
allegari etiã poſt lapſum termini iudicis.cũ huiuſinodi
exceptio nullit atis non ſit pꝛopꝛie exceptio ⁊ ſic non com
pꝛehẽditur in termino a iudice aſſignato parti ad allegã
dum exceptionem qðs eſt no.dignum Fᷣm bal.hic in verſi.
ex pꝛedictis ⁊c̃.idem iaſ.in.iiij.coł.verſi limita iſtam re
gulam item amplioꝛa videas hic ꝑ ſcribentes.

—— 2=ðð uris ignoꝛã
Pe m ignoꝛantta Andekeui
E din lucro captando. hoc dicit cum ſe.
udi.pered. Solu. vt glo. contra cuius ſolutioneʒ op. de
filij matrem.S.·j.ff ad tertuł.So.vt gl. Tu dic ꝙ pꝛima
lex contraria loquitur in ſuo:⁊ ſicin hereditatc paternʒ
ad quam poteſt redire vſq; ad triennium: rebus in eode
ſtatu manentibus In materna dic ꝙ aut repudiauit ⁊ nõ
admittitur. aut dirit non adeo ⁊ tunc admittitur.j annũ
vt dicta.l.matrem filij.⁊ hec eſt veritas. Ja. Butrig.
Ad ditio Et dicas in hac.lłquicquid voluerit ful
go. ꝙ iſta lex intelligitur tam in maſcu⸗
lo qᷓ; in femina quicquid ſõniando voluerit fulgo.ſᷣm iaſ.
Item ex hac. l. poteris notare illud vulgare tardi ves
nere bubulci:⁊ intellige vltra rationes allegatas in gloſ.
ĩ fine ꝙ alia ẽ ratio qꝛ remittentibus iura ſua non eſt ↄce⸗
dendus regreſſus.lłperitꝰ.S.ſi venditoꝛ.ff. de edili edic.
fa l.fina .j·de nemit pignõ. ¶ Item tex. iſte loquitur in
maioꝛi.xxv.annis:quia ſi eſſet minoꝛ ei ſuccurreretur be⸗
neficio reſtitutionis in integrum.l.j.⁊ to.ti.ſi ab here.qͥs
ſe abſti et intelligas iſtam legem loqui in hereditate ma⸗
terna:⁊.l.fi.j.de repu.heredi.pa.in paterna ſᷣm bar.ibi in
pꝛima oppoſitione.

Pae eemat HBec ler dicit idez
SEE J eman cip ata. pᷣcedens in ſum⸗

K an,Qtex. 7 op. de.l. regula. S ſed iure. ff. de iur. 1 fac.
ignoꝛa. o. vt gl.
¶ Itẽ op·. ꝙ iuij exroꝛ non noceat in danovitando:vt.l.
regula.ff.de iur.⁊ fac.igno.ſe ed hic tractatur de dano: qꝛ
hereditas erat paterna:vt Pnoe codicil.So.vt gloſ.
Item op.ex pꝛim⸗ glo. de.l. f. de repud. heredi. Sol.
vt glo. ¶ Itẽ op. de.l.non nũquam de colla bo. So.aut re
cuſauit conferre ⁊ pꝛocedit contrarium:aut recuſauit he
reditateʒ ⁊ non admittitur perpetuo aut omiſit eam pete
re hereditatem . annum ⁊ poſtea non auditur: vt hic:vt
ergo hec materia liqat collige ſic:quia aut queris de ſuo
2 tunc aut nunqᷓ; repudiauit ⁊ adm ttitur perpetuo: vt.l.
cum antiquioꝛibus· j de iure deli aut repudiauit⸗ admnit
titur·. triennium rebus in eodem ſtatu manentibus:vt.l.

fi. de repudi heredi. aut loqueris de emancipato: ⁊ tun

aut conferre recuſauit ⁊ poteſt penitere ⁊ cõferre:vt.l.nõ
nunq. de colla.bo.aut repudiat bercdlitatem ? nunq; e⸗
mittitur ⁊ bñficium.i.vlti. de repudi.heredi. habet locuʒ
in ſuo ⁊ non in emancipato: aut omiſit petere hereditatẽ
.annum: ⁊ poſtea non auditur:vt hic.¶ Item op. ꝙ etis

poſt repudiationem audiatur: vt. l .ff. deſuc. edic. So. Nt

glo.quam declarabo ſuper e. SS
C glo. que incipit ſecus ibi immo hic iure pꝛetoꝛio.ſ.
cxcluditur per lapſum anni. ¶ In glo. que incipit cum po
tuiſti ibi ex alio capite quandõ alij non ſuperſunt in pꝛi⸗
mo capite in quo renunciauit: alłs illi ilum pᷣcedẽt:vt no
ta quando non petẽ.par.l.j.butri.
A dditi Ignoꝛantia iuris non excuſat in lucro
dD itio. concoꝛdat.l.ſi quis ignoꝛantia vbi ple⸗
nius per doct qui admi.ad bo.poſſ. poſſunt. adde idẽ eſ
ſe in trahentibus oꝛiginem a lucro damnuʒ inferentes.i.
hereditas.l.. inter ſtipulantem: ⁊ ibi no.dy. ange. ⁊ moder
ni.ff. de vero.obli.⁊ in.l.ſi hereditatem.in pꝛin.ff.manda
ti. vbi ctiam iuris ignoꝛantia non ex uſat ſicut ſi eſſct ve⸗
rum lucrum: dato ꝙ hereditas in effectu eſſet dãnoſa. gl.
eſt no. in.l.ſi duo. vbi moderni hoc no.⁊ ibi in ſpecie frã.
de accolitis.ff de acquiren.heredi.adde ꝙ eodem modo
eſt ecõtra: nam illud quod habet oꝛigineʒ a cauſa onero⸗
ſa non cenſetur eſſe lucrum:immo onus dato ꝙ lucruʒ af
ferat:nam dos reſpectu mariti dicitur oneroſa: quia dat᷑
ꝛopter onera matrimonij. l ꝓꝛo oneribus · j.. de iure do.
barpolt glo. in. l.meuia· S. fl. ſolu.matri. in. l. fl · S· ſi a ſo⸗

cero. de his que infrau. credi ff. adde doct. in rub. de ſpo⸗

HCOp. ꝙ iĩdiſtincte poſſit redire:vt.l. fi. de re

= ma. Incipe a ſecũda glo. quia magis declarat

F iſto titulo.

ſa. extra. t ibi car. alexandrinus. ex quo infertur & ſtan⸗

te ſtatuto cum moꝛtua vxoꝛe in matrimonio vir lucrare
tur dotem: quia tale lucrum trahit ex cauſa oneroſa de

hoc iudicamus non pꝛout de lucro:ſed ꝓut de oncre gl.

eſt ſingularis in.l.ſi donaturus· S. fi. in gloſ.vl. ⁊ ibi Bal.

7 moderni iſtud no.ff. de condi.ob cauſam.⁊ ibivide Ja
ſo.cũ alle.per eum allega.idem car.de zabarel. c.ex teno⸗

re .de teſti idem car.c.cũ dilectus.de cõſti. Pe.de anch.

in.c.qᷓ;admodum. de iureiur.abb.in rub.de ſpon.abb. idẽ
in. c. tertio loco. de pꝛeſump:idem Pe de ancha. in repe.
c.canonum.de conſti no imperpetuum glo inverbo ra
tionibus hic que glo.milleſies alicgat᷑ ꝙ hereditas pr̃fis
vel aſcendentium tam in vita qᷓ; poſt moꝛtem non debet
dici debita filio ſed quaſi debita:⁊ ideo ſi ca pꝛiuetur nõ
dicitur filius vere pati damnum ⁊ ad hoc iſtam glo.mul
tum no. Bar.⁊ bal.hic Cy.bal.⁊ alij in.l.iuris ignoꝛãtia

S. alle.ludo.rom concilio.cxxv.⁊ eaʒ reputat ſingu pau.

de caſtro in dicta.l.iuris ignoꝛantia:tamen non eſt verũ
quin habeat concoꝛdantem in.l.ſi duo.⁊ ibi franc.de ac
collitis.ff.de acquir.here.⁊ eſt tex in.iʒ.fi.S. ſi autem per⸗
petuus in verbo quaſi debita:.ſ de cura.furio·S· allegato
in gloſ.⁊ eſt text.in.l.⁊ quia.in verbo quaſi debita.fr.pꝛo

ſoclio bm Yaſonem hic in.j. col.⁊.ij. in pꝛin.

0 ſt Erroꝛ facti inducit repetitionem
PA P naturalis debiti⁊ ciuiliter indebi
Eti ſoluti hoc dicit ᷣm glo.

¶O. de. l cum putarem ff fami. her. Sol. vt
glo.⁊ intelligit glo.ꝙ quando teſtamentũ eſt minus ſolẽ
ne tũc eſt viculũ naturale iter coheredes qꝛ hñt ĩter ſe fa

milie herciſ.iudiciũ quod venit ex quaſi contractu quẽ

habent inter ſe:⁊ ſi teſtamentum eſſet ſolemne eſſet ibi ci⸗
nuilis ⁊ naturalis obligatio:ſed quando non eſt ſolemne

tunc ſola naturalis contrahuur inter eos. ¶ Opp ergo ſi
erat naturaliter debitum / ergo erroꝛe ſolutum non debet
repeti.vt eo.cũ quis.So.vt glo.qꝛ hic errauit in facto
verum glo ponit exemplum quod mihi non placet qꝛ be
ne eſſet ſupinus erroꝛ neſcire nũerarevſq; ad ſeptẽ:⁊ideo

vltramontani dicunt ꝙ hic fuit erroꝛ iuris.credebat em

ꝙ teſtamentum valeret ctiã cum ſex ſigil. ſed tu potes di
cere ꝙ aut errauit in facto:⁊ pone exẽplũ ſic qꝛ ĩ teſtamẽ
to pꝛo teſte erat quidam ſeruus reuera ⁊ etiam commu⸗
ni opinione reputabatur ſeruus licet ſolus heres crede⸗
ret eum liberum.ſ¶ Item op.de.l.non dubium·. de teſta.
Sol.vt glo.¶ Item quero qualiter repetat iſte. Reſpon

deo vt gloſ.
ſta eſt pulchꝛa ⁊ ſubtilis.l.pᷣm Jaſo.⁊

Additio. Aaen utchrae l
J. dũ bar.⁊ doct. dicũt per hanc.l.ꝙ ꝓbã⸗
do veritatè aliter ſe habere pꝛeſumitur adeo ꝙ actus er⸗
ronee factus docto.de erroꝛe non debet nocere parti per

ea que no.hic.⁊ in.l.de etate ·S.fl.⁊ ibi glo.⁊ bar.ff.de iter

ro. act.⁊ in.l.non fatetur.⁊ ibi plene Bar.ff.de confeſſ.⁊ ĩ
l.erroꝛ. ⁊ ibi Cy. Bar. Bal. ⁊ Jaſo.codẽ titu.⁊ Antho de
butrio.in.c.fi.ex.de cõfeſſis.⁊ quicquid dicat Bal.hic ĩ

telligas ꝙ erroꝛ eſt pꝛobabilis non tantũ in facto alieno

ſed etis in facto pꝛopꝛio quando tractatur pe damno er⸗
roꝛ tolleratur ſᷣm Bar. in.l. ſed ⁊ ſi vt pꝛeſente in pꝛinc.ff.

de condi.indebi.idem tenet bar.in terminis in.l.non fate
tur.in.iiij.col.ff de confeſſ.dicenteʒ ibi ꝙ ideo in hac l.ſi
oſt diuiſionem.tollerabilis eſt erroꝛ in facto pꝛopꝛio qꝛ
ic tractatur de dano: dicit tamen Jaſ.ꝙ credit Bar.in
hoc qᷓ;tum ad iſtam.l.male loqui cum etiam ſi eſſet veri⸗
tas patris perdere hereditatem patris non eſt tractare
de damno cum ſit ſolum quaſi debita gloſ.eſt ab omnibꝰ
appꝛobata vt ibi diximꝰ ĩ.l.iij.S eodem. niſi iam eſſet he
reditas patris acquiſita per filium ſᷣm Jaſonem hic in
j.col.Et an ⁊ quando admittatur erroꝛ in facto alieno
vel pꝛopꝛio dicemus in.l.erroꝛ.⁊ ibi oͤon eodenne in
telligas in pꝛeſenti caſu: vt vult Bald. ꝙ erroꝛ in facto
pꝛopꝛio cenſetur lata culpa.l.fl.ff. pꝛo ſocio.glo. in.l.ſi

quis delegauerit. ff. de noua. glo.in.l.ſi res obligata in
pꝛincipio.ff. de legat.j.per Bartol. in dicta.l.erroꝛ ad fl⸗

nem:et ibi Baldus in penulti.col.⁊ Saly.in.iiij.queſtio.

omf Erroꝛ quicunq; extra iu⸗
„. m falſa. dicium impedit confeſſio⸗
Enem ? facit eam non valere:hoc dicit ᷣm pꝛi⸗
☛μ mam lect etiam ſciens non pꝛeiudicat ſibi in

— — — — — ——

õ

—
=

=

Ne
ef
ue
cl⸗
me
oſl
bet
(to
te
doo

hl
me

tg.
vo

De Juris et facti ignoꝛantia. Fo.XXXIII.

his que per conſenſum induci non poſſunt.hoc dicit ſᷣm
aliam lecturam. Attẽde quia pꝛima glo.reſpicit pꝛimam
lect᷑.que loquitur in errãte. Tertia reſpicit ſecũdam lec.
que loquitur in ſciente. B
¶Dp.· ꝙ in erroꝛe debeat diſtingui:vt in.l.erroꝛ.je.So.
ibi fuit ſciens:ſed confeſſio extra iudicium debet habere
potius effectum inductiuum qᷓ; declaratiuum. Modo
in his que per conſenſum induci vel perdi non poſſunt:
vt eſt dominiũ pꝛeiudicare non poteſt: ſed in poſſeſſione
perdenda ſufficit ſolus animus:vt.l.ſi quis in·S.differẽ⸗
tia.ff. de acquiren.poſſeſ. et in.l.iij:S in amittenda.non
vt querat᷑ alteri ſine aĩo ⁊ coꝛpoꝛe:vt.l:.licet.de acqᷣr.poſ.
¶ In glo.que incipit ( quo ad in fi.ibi (tale in pn. So.
ibi loquitur de his que per conſenſum induci poterant:
vt in liberatione.
Ad Dditi 0 Iſta lex eſt pulchꝛa ⁊ ſubtilis hoc dicit
in ſumma.Falſa cõfeſſio vel errones nõ

peꝛeiudicat confitenti contra veritatem hoc dicit. Et po⸗

ne caſum vt dicit glo.j.in acti.reali.filius fuit heres tam
patris qᷓ; matris/aliquis creditoꝛ habebat hypotecata
omnia bona matris: fllius cõfeſſus eſt aliquam rem que

in veritate erat patris quod eſſet matris ſue.an iſtud pᷣ⸗

ualcet⸗ Potes enim intelligere textum in actione perſo
nali ex teſtamento pꝛopter creditoꝛes et legatarios qui

volebant habere rem tanqᷓ; eſſet matris/pꝛout filius con
feſſus eſt. licet in veritate eſſet patris. Jaſon hic. Juxta

pꝛedicta querit bar. hic pone confitcoꝛ fundum qui eſt
mceus eſſe tuum:nunquid iſta confeſſio mihi pꝛeiudicet:

ct diſtingue vt hic per eum ⁊ plenius in.l.ſi rem aliquaʒ.

vbi moderni.ff.de acquiren.poſſel.bal.in l.ad pꝛobatio⸗
nem. C. de pꝛoba.et notat bal.in addi.ſpecu.in tuu.de lo
ca.in.viij.col.ange. de are.in·S. ſic itaq;.in.iiij.carta.

inſt itu. de actio.et inq;tum pꝛeſupponit bar.ꝙ etiam ſi

vltra confeſſionem interueniret conſtitutum adhuc non
pꝛeiudicaret / dic melius vt per bal.hic circa finem queʒ
ſequitur pau.de caſt.hic ⁊ late moderni in dicta.l.ſi rem
aliquam: ad quos recurras pꝛo hac materia.Quid autẽ

ſi confiteoꝛ fundum meum eſſe cenſualem/an mihi pꝛeiu

dicet ponit bal. hic cui adde tex.in.l.cenſualis.⁊ ibi bal.
no.j. de dona.idem bal.in.l.ſi certis annis.in.v.col.j de
pac.et in addi ſpecu.in titu.de loca.in.viij.col.quid au⸗

tem ſi aliquis per erroꝛem aſſignauit fundum pꝛopꝛium

qui erat allodialis pꝛo emphiteotico/an ſibi pꝛeiudicet

ponit io.in addi ſpecu.in titu. de loca· S. nunc aliqua in
verſicu.lx.ſucceſſiue querunt Cy. Bar. et alij an confeſ⸗

ſio lcannor cauſam: Hiſtingue vt per glo.magiſtram in
l.j.in fine. ff.de interroga.actio.per bar.et omnes. in.l.
eneraliter. C. de non numerata pecunia.canoniſte in.c.
na.de confeſſis.er̃ plene per panoꝛ.in.c.ſi cautio.de ſi⸗
de inſtru.ex. et an confeſſio requirat partis pꝛeſentiã ibi
per iaſo.in.l.et ſuum heredem pleniſſime.et in.l.tale pa⸗

ctum. bar. et omnes ⁊ finaliter iaſon.ff. de pact. Ultimo
ſigna illud quod no.bal.hic.ad finem poſt pet.⁊ cy.et re⸗

puta no. dignum ꝙ contrarietas que reperitur in actis
ſeu in pꝛoceſſu debet reduci ad concoꝛdiam quantum eſt

poſſibile referendo pꝛima ad vltima ⁊ ecõtra.adde paul.
de caſt. et doct. alexan.in.l.j.in pꝛinci.per illum tex.ff.ne

quis eum cũ qui.ſaly.in.l.cum pꝛecium.j.de libera.cau.

Et no.pet.de ancha.in conſilio.celviij.ſic etiam fit in iu

ramento.c.fina.cum glo.de iureiuran.in.vj.bal.in.l.fina.
in pꝛin. C.de re.credi.idem in inſtrumentis ſᷣm bar.in.l.

ſcripture ad finem.j.de fide inſtru. idem in contractibus

ſm bar.in l.fina ·S. idem queſijt.ff.de condi.indebi.idem
in teſtibus ca. metu. de teſti. bar.in.l.inter ſtipulantem.
S·j.cum ſimilibus.ff.de verbo.obliga.Idem in legibus.

5S· quibus.et ibi bal.no.S.in pꝛin.conſti.C. Idem in ſtatu

tis ſᷣm bar.in.l.omnes populi ad finem tertie queſtionis
j.ff. de iuſti.et iur.bal.in.l.fina.in fine. .. per quas perſo.

nobis acqui. et not.bar.in.l.ſed et poſterioꝛes.ff.de le⸗

QARD I non tranſactionis.

eErroꝛ contingens extra iudicium / negocio

cet hoc dicit.

CiνNotabis tex. pꝛeſentis legis ibi in bo.
Additio. Haane quod debetis. cquod quãdo

non deciſo non nocet: negocio deciſo bene no

ſtipulatio eſt pꝛo parte valida ⁊ pꝛo parte inutilis.vt eſt
in iſto text.in quo pꝛo parte ſtipulatio valeat in ſumma
vere debita:in parte erat inutilis quantũ ad plus debitũ
tunc in iſto caſu poterit cõdici liberatio pꝛo parte inde⸗
bita ſi pꝛius ſoluatur ⁊ adimpleatur pars debite ꝓmiſſa.
iſto caſu debet notabiliter intelligi ⁊ reſtringi.l.iij. ff. de
con.ſine cauſa.vbi dicitur quod quando qͥs per erroꝛem
bomiri plus debito vel in parte vel in totum condicat
liberationem debet intelligi dummodo pꝛius ſoluatur
pars debita ⁊ ratio eſt apparens quia vbicumq; ex vno
eodemq; actu oꝛitur obligatio hincindevt in caſu huius
l.eſt dicendum quod ille qui plus per erroꝛem antcqᷓ; ad⸗
mittatur ad petendam liberationem pꝛo illa parte ꝓ qua
plus erronee pꝛomiſit debet pꝛius implere conuentionẽ
ſuã in parte pꝛo qua vere obligatus fuit vt puta pꝛomiſi
cẽtũ erronee cũ nõ deberet niſi quinquaginta ⁊ ſic ĩ illis

tantum vere teneri debet:ſi ergo vult petere liberationẽ

in reliquis.l.per erroꝛem pꝛomiſſa debet pꝛius.l.vere de
bita offerre ⁊ realiter ſoluere ałs obſtaret ſibi.l.iulianꝰ.

5S§ offerri.ff.de actio. emp.⁊ vendi.Secundo ex hac.l.no⸗

tabis vnum quod eſt quotidianum quod ſi contra libel⸗
lum poꝛrectum in iudicio opponatur quedam exceptio

que concernit partem libelli tantum aliam vero non ce

te iſta exceptio non impedit nec ſuſpendit libelluʒ in alia
parte ⁊ ſicvides quod libellus eſt diuiduus ⁊ ſic infertur
hic quod litis cõteſtatio poteſt fieri in parte libelli. in
parte vero non/de quo plene ſcribitur in.l.quidam eſti⸗
mauerunt.ff.ſi cer. peta.⁊ ibi plene per Jaſon.licet dicat
iaſon hic quod Bar.iſtud dicat tamen nihil dicit.
2 R roꝛ Erroꝛ facti non nocet negocio nõ
Ne E· deciſo:ſed poſt deciſionem pꝛeiu⸗
adicat. Poſito ſummario pꝛemittam quedã ad
Aeuidentis poſtea ponam caſumvt littera ſonat
deinde queram de tribus ad declarationẽ tex. deĩde foꝛ
mabo oppoſitiones ⁊ diſtinguam in mat,ria poſtea que

ram /vltimo foꝛmabo vnam oppoſitionem per quãẽ intra

bo materiꝗ.l.vnice.de confeſſ.quã hic iungam.ſ¶ Ad eui⸗
dentiã eſt ſciendũ ꝙ quandoq; erratur extra iudicium ⁊
idem negocium deciditur per tranſactionẽ ⁊ loquit᷑ hec

lex:quandoq; erratur in iudicio ⁊ idẽ negocium decidi⸗

tur per ſentẽtiã poteſt etiã loqui hec lex.¶ Item aliquẽ
doerratur circa iuriſdictionẽ ⁊ loquitur.l.ij.⁊.l.ſi quis.
ff. de iudi.aliquando erratur circa confeſſiones ⁊ tũc ali
quando erratur circa pꝛeparatoꝛia ⁊ loquitur titulus de

interroga.ac.aliquando erratur circa deciſoꝛia ⁊ tũc lo⸗

quitur hec lex ſʒ omnes/aliquando erratur circa deciſo

ria totius:⁊ tunc ᷣm glo.loquitur hec lex:ſed ſᷣm Ja. de
are. non ſed tunc loquitur lex.j de confeſſ. quod an ſit ve⸗
rum.ſ.dicam.ſ¶ Item quandoq; cauſa deciditur per ſen⸗
tentiã quandoq; np.¶ Modo pone caſum in nube ſic/er
raui in facto quero an erroꝛ mihi pꝛciudicet.reſpõdetur
ꝙ aut negocium non eſt finitũ ⁊ non nocet aut eſt finituʒ
⁊ nocet.h.d. ¶ Nũc venio ad tres queſtiones pꝛo decla

ratione.Et pꝛimo ego quero an habeat locum hec lex ex

tra iudiciũ ⁊ videtur ꝙ nõ:quia dicit deciſo ⁊ ſic deciſio
per ſententiam:tu dic contra qꝛ deciſio fit extra iudiciuʒ

per tranſactionẽ. vt.S.eo.ſi non.ſ Item quero an loquat᷑

in erroꝛe minus pꝛobabili: et dic ꝙ ſic quia cum hic tra

ctetur de damno euitando ſine iniuria aduerſarij non

nocet quia etiã ſolutũ repeterctur.vt.l.ſed ⁊ ſi mibi putẽ
ff. de conctnde. Sed an erroꝛe iuris loquitur certever
ba non ſonant niſi in erroꝛe facti ſed an in erroꝛe iuris lo

cũ habeat.ſ.dicam:nũc venio ad oppoſitiones ⁊ pᷣmo ad
pꝛimam regulã hic poſitam. H

¶Oppo.ꝙ erroꝛ noceat:etiam non finito negocio.vt.l.

de etate · S. celſus ff. de interrogato. actio. Sol. vt glol.
EXu dic ꝙ ibi in pꝛeparatoꝛijs ĩ quibꝰ diſtinguc vt ibi et

dicam in deciſoꝛiiss. HZ
Item op. de.l.ſi is.ff.de cõfeſſ. So.vt glo.quia videtur
tranſigere ⁊ tranſactio vindicat ⁊ extra iudicium.vt.l.ſi

non. S. eodem.

¶ Item oppo. cum ſit ſpeciale vt mulier iuuetur ergo ⁊

non alij. vt.l.fi mulier.ff. ad velleia.Sol.vt gloſ. Uel dic

aut errat mulier ⁊ vniatur communi iure ⁊ velleiano vt

ibi ſi eſt ſciens non vniatur maſculus nec mulier commu

ni iure.l.velleiano:ſic vt in contrario. Item op.de.l.iube

mus.de li.cauſa. Sol.vt glo.

e

Byjÿutrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

Item op.ꝙ infra triduuʒ debeat reuocari erroꝛ. vt.l.fi.

de erro.aduo.So.vt glo.¶ Expedita pꝛima regula

expeditur in pꝛima glo.venio bꝛeuiter ad ſecũdam regu
lam.i. Do.ꝙ etiam deciſo negocio poſſit reuocari erroꝛ.
vt ·j.ſi ex falſis inſtru per totũ cum ſi.So.vt glo.quia ibi
interuenit dolus.Hic tamẽ ꝙ aut ſolus dolus interuenu
aduerſarij ⁊ reuocatur vt dicto.ti.ſi ex fal.inſtru.aur in⸗
teruenit dolus cũ iuramẽto aduerſarii ⁊ mihi pꝛeiudica
tur regulariter nec reuocari poteſt. vt.l.nã ⁊ poſtea ĩ pᷣn.
ff de iureiur.⁊.l.j.in fi.j/de iure iur. fallit in.l.admonendi.
ff. ð iureiur. ⁊. l.fi.. de iureiur.¶ Itẽ op.ad idẽ. de.l. ij.. ſi
aduerſus rem iudi.So.vt glo.ſ Iteʒ op.ꝙ etiã maioꝛ iu
uetur.vt.l.ij.ff.qñ ac.de pec.eſt añna.So. vt glo.¶ Item

ad idẽ op.de.l.manifeſtiſſimi ·S.ſi autem.j.de fur. So.vt

glo.¶ Itẽ op. de. l. habeat. ff. de inſti. vel melius ibi fuit ꝓ

poſita cauſa generaliter ⁊ pꝛoſecutus ſpecialiter vnãvn⸗

de in non pꝛoſecuta ſibi conſulitur ope replicationis.vt

Erroꝛ an ꝙde iudi.l.licet. Conclude ergo ſic ſi queris an erroꝛem
poſſit re⸗ meum poſſim reuocare ſic diſtingue quia aut erraui cir⸗

uocari.

ca iuriſdictionem ⁊ tunc quilibet erroꝛ reuocatur ⁊ ante
ſententiam ⁊ poſt:quia non potuit fieri iudex cõpetens:
⁊ per conſequens iudiciũ fuit nullũa ſententia.vt. l.j.?. ij.
Iiſi a non cõpe.iu ⁊ l.ij.in pꝛi.ff.de iudicijs aut erro cir
ca pꝛeparatoꝛia ⁊ tunc quod olim negaui volo confiteri
⁊ poſſam ſm.lelectio ff de noxa. als aut qð ſũ conſeſſus
volo reuocare ⁊ tunc aut ante lit.conteſt ⁊ poſſuʒ ſiue fui
ſciens ſiue ignoꝛans ſi nulla captio ſit actoꝛis. vt.l.de
etate · S. fl. ff. de interrog. ac ſi captio eſt actoꝛis non peni
teo ſciês ⁊ ſi admittoꝛ ad penitentiã in cauſa ulla purga⸗
tur dolus meus per actionem de dolo in alia inſtantia.
vt.l.pen. ff.de dolo. aut volo penitere poſt lit. eonteſt. de
eo quod fui confeſſus antc ad pꝛeparationem ⁊ tuac aut
fui ſciens ⁊ non peniteo niſi fuerit aduerſarius ſciens:qꝛ
tunc poſſum penitere.vt.l.is qui ⁊.l.ſe.ff de rei vendi. Si
autem fui ignoꝛ ans tunc aut ignoꝛaui factum ⁊ tunc aut
erroꝛ meus fuit pꝛobabilis vel minꝰ pꝛobabilis aliquan
tulum ⁊ poſſum penitere aut fuit ſupinus /vel erroꝛ iuris

2 non poſſum reuocare.vt dicta.l. de etate· S· qui luſto. ff.

de interroga.ac.aut confitetur in deciſoꝛijs ⁊ tũc aut cõ⸗
fiteoꝛ extra iudicium aut in iudicio. Pumo caſu aut fui
ignoꝛans aut ſciens:ſi ignoꝛans mihi nõ pꝛeiudico quo⸗
cunq; erroꝛe fuerim confeſſus.vt.S.eo.cum falſã ſm vnã
lec. aut fui ſciens ⁊ tunc in his que per cõſenſum poſſunt
induci mihi pᷣiu ſico.vt.l.iij S in amittenda.ff.de acqui⸗
rend poſſ.x l.ſi quis id S.differentia.ff.de pac.⁊.l.tale in
his autẽ que per conſenſum induci non poſſunt mihi nõ
pꝛeiudico.vt dicta.l.cum falſa.S.eo.ſᷣm aliam lec ſi auteʒ
ſum confeſſus in iudicio:tunc aut volo reuocare confeſ⸗
ſionem meam ante diffinitiuam ſententiam ⁊ poſſum vt
hac lege ⁊ hoc eſt regulare: quandoq; tamen ante ſenten
tiam penitere non poſſum ⁊ eſt ſpeciale in.l.aquilia.⁊ in
cauſa que creſcit per inficiationem vt.l.ſi is.ff. de conf.ſſ.
aut volo penitere poſt ſentẽtiam ⁊ tunc aut mutatur per⸗
ſona res vel cauſa ⁊ poſſã.vt.l.habebat.ff.e inſtito.⁊ de
re iudi l. cum queritur.⁊.l.cum de hoc.⁊.l.fl . de furt. aut
nihil mut atur ⁊ regulariter non poſſum vt hic:fallit vbi
dolus aduerſarij interuenit.vt·j·ſi ex fal.inſtru. per totũ.
Item ratione minoꝛis etatis.vt.l.ij ſi aduer. rem iudi.
Item fallit ratione communis erroꝛis. vt.l.ij quando
ac.de pec.eſt ann.ff. co. C Hunc venio ad quaſdam que⸗

Confeſſio ſtiones ⁊ pꝛimo quero in quo differt confeſſio extraiudi
er iudicia culis a iudiciali. Reſpondeo quia extraiudicialis iuris
lis ĩ q̊ dif⸗ vel facti ignoꝛãs mihi non pꝛeiudico ipſo iure:quia cer⸗
fert a iudi to de dãno ⁊ aduerſarius de lucro Sed ſi fui ſciens/tũc

ciali.

in his que per conſenſum poſſum inducere vt in poſſeſſio
ne perdẽda ⁊ liberationc concedẽda mihi pꝛeiudico. vt

l.iij.S. in admittenda.ff. de acquiren poſſ.⁊.l.ſi quis id·S.

differentia.ff. de pact.l.cale.Sed in his que per ſolum cõ
nſum induci non poſſunt mihi non pꝛeiudico. vt..eo.
cum falſa. ⁊ habet hec confeſſio effectum mductiuũ. Sed
iudicialis confeſſio pꝛeiudicat ſcienti in omnibus que ꝓ
babilia ſunt cum ſit loco pꝛobationis.vt.l.ij·S·. quod ob⸗
ſeruari j·de iur. calũ nã iudicialis ↄfeſſio hʒ effectũ.ſ.de⸗

claratiuum non ſoluʒ inductiuũ ⁊ aut interuenit erroꝛ fa

cti ⁊ poſſum reuocare ante ſententiam ⁊ non poſt vt hic.

¶ Sʒ q ſi ĩ iudicio errat᷑ an noceat ĩ iure. Rñdeo aut er⸗

rat᷑ circa pꝛoꝛogationem iuriſdictionis ⁊ non nocet er⸗

„.

vr. Lii. in pꝛinci ff. de iudi. aut erratur circa pꝛepara⸗
roꝛ.vt.l.ij.in pꝛinci.ff.de iudi.aut erratur circ .
toꝛia ⁊ non excuſat erroꝛ immo nocet. vt.l.de etateS. 4

iuſto.ff. de interroga.ac. aut erratur in iure circa deciſo⸗

ria ⁊ pꝛeiudicat erroꝛ multo magis. vt l.nõ fatetur.ff. de
confeſſ. ¶ Scd vltramontani dicunt ꝙ erroꝛ iuris in iudi
cio non excuſatur. ſ. ipſo iure / ſeg petira reſtiutione / ex
clauſula generali.vt.l.cum fideicõmiſſ.ff de confeſ. Sʒ er
rãs in facio iuuatur ipſo iure.Sed certe illa lex loqui vi
detur in erroꝛe facti qui bene excuſat erroꝛe ꝓbato. Ve⸗
rumtamen pꝛo eis facit:quiavidetur ibi conſuli ope reſti
tutionis ⁊ ꝑ hoc videtur loqui in erroꝛc iuris.nam crroꝛ
facti ipſo iure nocere non debet erroꝛe pꝛobato. ſed tu te
ne glo.ꝙ dicta.l.loquatur in erroꝛe iuris. Tu etiam te⸗
ne glo.ſcilicet ꝙ iurerroꝛ in iudicio indiſtincte pꝛeiudi
cet. ¶ Item quero an habeat locum hec deciſio totius
vel partis Jaco.de are.dicit ꝙ bene pꝛocedit ĩ confeſſio
ne deciſiua partis:vt quia conuentus confitetur ſe here⸗
dem ſed non debitoꝛem ſed vbi confitetur totum ſcilicet
ſe debitoꝛem: tunc dicit non poſſe reuocari:⁊ pꝛobat ſic/⸗
confeſſus in iure pꝛo iudicato habetur quantũ in cogno
ſcendo quia ampiius cognoſci non debet ſicut ſi condẽ⸗
natus eſſet.vt l.i.j.de confeſſ.Sed ita eſt ꝙ ſi eſſet cõdem
natus non poſſet reuocare erroꝛem.vt hic ergo nec quan
do confeſſus eſt totum nam cum ſileat iudicis officium
in cognoſcendo non poterit cognoſcere an erratum fue⸗
rit.Sed glo.tenet ⁊ communiter tenetur ꝙ ſiue confſtea⸗
tur totum ſiue partem ꝙ poſſit reuocari ſᷣm hanc legem.
Et ratio Ja.pꝛocedit in confeſſione que pꝛo confeſſio⸗
ne habetur: ſed errans non videtur conſiteri. vt.l.non
fatetur. ff.de confeſſ ergo ⁊c̃.¶ Item quero an ſi volo re⸗
uocare erroꝛem debeam pꝛobare rem aliter ſe habere ⁊?
me erraſſe.Et videt᷑ ꝙ ſic: quia allego erroꝛem pꝛobare
debeo. vt.l.ei qui.ff.de pꝛobat. Pꝛeterea iſte verbo pꝛotu
lit ergo pꝛeſumitur mente agitaſſe.vt.l. labeo.ff.de ſupel
lec.le.ałs ſi pꝛeſumeretur non habuiſſe in mente quod di
xit pꝛeſumeretur eũ eẽ temerarium quod eſſe non debet:
quia temeritas punitur.vt.l.iulia.ff.de ac.empti.⁊.l.j.ad
turpil.aut ergo me opoꝛtet pꝛeſumere eum ſciẽtem ⁊ ha⸗
beo pꝛopoſitum aut temerarium ⁊ hoc eſſe non debet:qꝛ
ſic pꝛeſumerem culpam ⁊ id ex quo puniri non debet/qͥd
ergo: Aʒo.dicit in ſumma ꝙ cum erroꝛ ſit in animo et ſic
ſumus in caſu dubij pꝛobato ꝙ res aliter ſe habeat pꝛeſu
mam eum ignoꝛantem fuiſſe:⁊ ſi aduerſariusvelu dicere
ꝙ fuit ſciens pꝛobet illud:pꝛobando quomodo conſuluit
peritioꝛes ⁊ vti certioꝛatus fuit ⁊ ideo fuit ſcienter con⸗
feſſus ⁊ non errauit. M
Item op.ꝙ non reuocetur confeſſio.vtij. de confeſſis.
l.vnica.So.ibi non errauit.
Add itio Iſta lex habet materiam multum vtilẽ
10 ⁊ quotidianam ſcholaribus communi⸗
ter incõditam ⁊ habet duas regulas vnam affirmatiuãz
vnã negatiuã pꝛima regula eſt quod qñ aliquid eſt dictũ
factum vel omiſſam poteſt reuocari vſq; ad ſententiam
pꝛobato erroꝛe lacti.Amplia iſtam regulã de errante ad
dubit antem cum errans ⁊ dubitans a pari pꝛocedant l.
fl · S. ſin autem neſcius ⁊ ibi Cy. Bar. ⁊ Bal. .. de fur. bo⸗
nus tex.in.l.ij in pᷣncipio.ff.quis oꝛdo in bono.poſ ſerue.

ſaly. in.l.licet.quicquid dicat gloſ.magna ibi.j·de pꝛocu⸗

ratoꝛibus.glo.in rubꝛi.ff.eo.

¶ Limita iſtam regulã:pꝛimo quod confeſſio poteſt re⸗
uocari pꝛetextu erroꝛis facti pꝛocedit.dummodo expen⸗

ſe litis actualiter pꝛius refundantur parti aduerſc. vt no
tat bar.in.l.iura.in fi.de omni agro deſerto lib.xj.C. ſeqͥᷣ⸗

tur an. de are.in·S.ſi minus.xx.col.inſti.de actio.faciunt

notata per Barto. ⁊ Jaſo.in.l.edicta.fl.col.j.de edendo.
Secundo limita iſtam regulam niſi confeſſio fuerit ex⸗
pꝛeſſe acceptata per partem aduerſam tunc non poterit
amplius reuocari in.l.fina.ff.de pac.Bald.in.l.gallus.
5S· quidam recte.ij.colum.ff. de libe.⁊ poſt.Alexand.con⸗
cilio.xc.incipiente fere omnis vis ⁊c᷑.in pꝛimo volu.
Tertio limita iſtam legem ſeu pꝛedictam regulam vt
habeat locum in confeſſione facta vnica voce ſecus ſi
Frgaucan aliquam ſcripturam continentem meam con
eſſionem: quia tunc talis confeſſio tanq; mature ⁊ deli⸗
berate emanata pꝛetextu erroꝛis non eſt retractanda.vt
notat Inn.in.c.cum olim. extra de cenſibus.⁊ in.c.cum
venerabilis.extra de exceptionibus.

0

er
vi

ſtl
ror
lte
le⸗
hdi
s
ſio
ere⸗

len
uu

hey

en

De iuris et facti igi

Quarto limita iſtam regulã quãdo reuocatio flt incon

tinenti:nam quclibet conreſſio etiam in iudicio facta/eti⸗

am ſi non pꝛooetur erroꝛ.poteſt incontinenti reuocari.
glo.nota.et ibi dominicus ⁊ philippus fran.in c.fina. in
verbo. iuſta cauſa.de iureiurando. in.vj.et in.l.edicta.
verſicu ſepe accidit.⁊c. Et notabis ſingulariter quod il⸗
le dicitur in noſtra materia incontinenti coꝛrigere qui
coꝛrigit ante ; confeſſio fuerit redacta in ſcriptis per nᷣ
tarium gloſ.eſt reputata ſingularis ſᷣm iaſonem hic. c.
apud miſericoꝛdem.xiij.q ij.alex.conſilio ſeptuageſimo

pꝛimo.in.ij.volu.incipiente clariſſime mi domine iudex.

in.ij.colũ.anto.de bu.in.c.fi.⁊ ibi limitat ex.de confeſſi.
4 Quinto limita in minoꝛe ꝓpter eum qui in iudicio con
eſſus eſt debitum quod nõ erat pꝛobatum nam debet in

iſto caſu aduerſus talem confeſſionem reſtitui cum appa

reat eſſe leſum. Item notat ſingulariter ange.in.l.rectũ.
S· in pupil. ff. de confeſſis per tex.iuncta gl.ij.in.c.ij.de in

integ.reſti.in.vj.quod eſt valde notandũ.⁊ quotidianuʒ

ſm ange. et iſtud eſt diligentiſſime obſeruandũ ſ̃m alex.
in.l.nam ⁊ poſtea·S.ſi minoꝛ.penul.col.ᷣde iureiu.ff.et in

conci. cxvj.in.ij.volu.incipiente in cauſa inqſitionis foꝛ⸗

mate contra dominam helenam.⁊c. Secunda regula hu
ius tex.eſt ꝙ ſententia lata non poteſt amplius poſt ſen⸗
tentiam tractari de reuocatione cauſe erroꝛis cum impe

ratoꝛ nolit cauſas ſemel deciſas poſſe amplius reſtaura⸗

ri.et in.l.cauſas.et in.l.fratris.et ibi bar.paul.et iaſ.j.de

tranſact. et idẽ dicas ſi fuerit in cauſa ↄcluſum:quia iſta

ſcilicet ſententia et concluſio in cauſa equiparantur ſᷣm

bal. hic.ij.et.iij.q. Ita notat bar.in.l.ſi materS·.eundem.

in fine.ff.de excep rei iudi.de quo vide panoꝛmitanũ.in
c.paſtoꝛalis.er.de except.et vnum no.in hac materia cõ
feſſionis erronee emiſſe.ꝙ ſi aliquis titius in iudicio con
fiteatur ſe occidiſſe Joannem. iudex tamen pꝛopter il⸗
lam confeſſionem non debet talem confitentem condẽna
re ad moꝛtem/nec debet in hoc illi credere niſi pꝛimo cõ
ſtet iudici de coꝛpoꝛe occiſi. Idem tenct bal in c.at ſi cle
rici.iij.col.ex.de iudi.et ideo ſi aliquis confeſſus eſt ſe
occidiſſe talem hominem.ideo poteſtas fecit eum deca⸗
pitari poſtea reperitur ꝙ alius fecerat/⁊ non iſte decapi
tatus ſecundus qui vere homicidium fecerat debet mo⸗
ri / nec liberatur pꝛopter penam pꝛimi. textus eſt ſingu⸗

laris quem mentiperpetui tempoꝛis affiges.in.l.qui ſer⸗

uum in pꝛin.ff.de interro ga.act.ſᷣm bal.in.l.ij.ad fi.qui⸗

bus res iudi.non noceat·ꝓet in. c.j.S: iniuria. fina. col.

de pace iura. fir.facit quod vult bar.in.l.elegãter.S·qui

repꝛobos.ff. de pign.acti.et idem Jaſon in iij.col. verſi.

adde.⁊c.caue tamen a vnum quod dicit glo.hic.ꝙ in
facto alieno erroꝛ pꝛobabilis ſit indiſtincte excuſabilis
ad quod quotidie allegamus ea que notantur per glo.
hic in.l.fina.ff pꝛo ſuo.Limita tribus modis iſtud. pꝛi⸗
mo non pꝛocedere in illo qui facile potuiſſet ſe inquirere
et tamen noluit: quia tunc erroꝛ in facto alieno ſibi pꝛe⸗
iudicabit fa.tex. in.c.innotuit.⁊ ibi panoꝛ. in.iiij.nota.

Superioꝛ dicens iſtud eſſe menti tenendum dicendo non tradas
an teneat᷑ obliuioni duʒ loquitur ibi de ſuperioꝛe/qui tenetur ſcire
agnoſcere ↄditiões ſuoꝝ inferioꝛũ / c illud habui als de facto ande
ſuos ſub⸗ gauis ĩ quodã decano ſctĩ loti ꝓpe andegauis qui pᷣſen

iectos.

tauerat quendã capellanũ excõicatũ ad quoddã bñſiciũ

ad eius pꝛeſentationẽ ſpectans ⁊ tandem non caſſata pꝛi
ma pꝛeſentatione pꝛeſentauit ſecundo ad idem benefici⸗

um:quod non potuit fleri pꝛima pꝛeſentatione non caſſa

ta de quo per inno.et alios in.c.inter dilectos.de exceſſi.

pꝛela. et in.c.ſi electio.et ibi philip.fran.de elec.lib.vj.
et in c. conſiderauimus.ex. de electio.fa.quod vult bal.
in.l.j.ad macedo.j.Secundo limita.ꝙ in facto extraneo
non admittatur erroꝛ quando publice eſſet notum:quia
non licet ignoꝛare quod publice eſt manifeſtum:vt in.c.
j.de poſtula.pꝛela.⁊ in.c.ij.et ibi tenet᷑ philip.fran.de cõ⸗

ſtitu. lib. vj. in.l.lata culpa.ff de verbo.⁊ rerum ſigni.tex.

in.l.nec ſupina.ff. de iur. ⁊ fa.igno. et in.l. ſed et ſi pupil⸗

lus. in verbo. publice. ff. de inſtit. actio. Lertio limita
niſi factum alienum fuerit ſepe merum diſcuſſum: quia

tunc non licet in facto alieno errare ſᷣm bal.in.l.cum alie⸗

nam. de legaj.cano.⁊ ibi antho.⁊ imol.in.c.ab excõmu

nicato.ex.de pꝛeſcrip.Et nota hic finaliter per bar.que
dicantur inſtrumenta garantiſie:⁊ dicas clarius qᷓ; bar.

areutiſi eſt illud pꝛeceptum quod facit notarius in

rumento parti que coꝛam co conkfeſſa eſt debitum ex

loꝛantia. Fo. NXN XNXIIII.

poteſtate ſibi tributa per ſtatutum:nam notarij habent
iuriſdictionem habitu aliquando ex foꝛma ſtatuti: ali⸗
quando quia ita creantur per comites palatinos et ho⸗
die in SFrancia omnes notarij qui dicuntur iudices car⸗
tularij:vt vult glo.in.l.rem non nouam.rde iudi.glo.et
idi bar. in.l.j.ff. de iudi.panoꝛ. in.c.p.⁊.g.ex.de offic.et
poteſtate iudi.dele.et in.c.p.tabellio.ex.de ſide inſtrum.
in hoc regno dicimus cõſueuerunt facere pꝛecepta par⸗
kibus inter quas contractus recipiunt:ſeu paſſant et ſie
iuriſditlonem quam habent in habitu deducunt in actu.
et iſtud multum bene obſeruant notarij curiarum eccle⸗
ſiaſticarum ⁊ in partibus meis in patria iuris ſcripti / in
ciuit ate ſarlatenſi.ac in villa montiſpaſerij ex qua ſum
oꝛiundus: et ibi pluries vidi/ notarij iniungunt parti⸗
bus de conuentionibus obſeruandis pꝛout inter eas eſt
conuentum faciendo partes in eoꝛum manibus ita pꝛo⸗
mittere/ac ſubmittendo rigoꝛi diuerſarum curiarum ſe⸗
neſcalli ⁊ officialis/ necnon paruo ſigillo montiſpeſula⸗
ni: necnon rigoꝛi nundinarum bꝛie ⁊ campanie.quod in
aliquibus locis appellant notarij iudicatum. impꝛopꝛie
tamen ſ̃m bar.⁊ alios in.l.vnica.de conſeſſis ·.j.et in.l.ſi
debitoꝛi. ff. de iudi et hic vide bar.in fine col.dum querit
vtrum pꝛeceptum iudicis ſit ſententia: et dicit ꝙ non eſt
condemnatio/nec ſententia idem dicit eſſe de inſtru.ga⸗
rentiſi atis de quibus ſupꝛa fuimus loquuti que fiunt per
tuſciam ſicut diximus in franciam vᷣm bar.hic et iaſo.vn
de dices ꝙ inſtrumenta garentiſiata dicuntur inſtrume⸗
ta confeſſionata: vt diximus dum partes conſitentur in
manibus notarij ſᷣm omnes doctoꝛes hic. de quo vide
alexan.in.l.ait pꝛetoꝛ.ff. de re iudi. Lnum tamen nota⸗
bis ꝙ pꝛeceptum garentiſie quod fit quotidie:vt diximꝰ
per notarios partibus dicuntur ſententie interlocutoꝛie
non tamen diffinitiue. de quo eſt glo.in.l.fina:S· neceſſi⸗
tate.et ibi bal.in uij.col.de bo.que libe’j/glo.no.ij.q j.in
in ſumma:⁊ commendabis menti ꝙ iſtud verbum garen
tiſie ſeu garentare eſt verbum inductũ ex modo loquen⸗
di tuſcoꝛum.⁊ de hoc eſt textus vnicus in iure et ſingu⸗
laris.in c.j·S.ſi autem inter pares.verii.ſi poſſidenti do⸗

minus garentiſare voluerit ⁊c. de lege coꝛaldi in vſi.feu

do.pᷣm iaſonem hic.penult.colũ.verſi nota ctiam ex ver⸗
bis. ⁊c.vnum t amen non tradas obliuieni vltra bar. et
alios doctoꝛes hic. ꝙ iſta lex dum dicimus ꝙ erroꝛ po⸗
teſt reuocari.adde ꝙ iſtud non habet locum qu ando pꝛi⸗
us ſtatutus eſt terminus alicui ad deliberate reſponden
dum erroꝛ allegari poſt confeſſionem non poterit.glo.
eſt ſolẽnis ⁊ reputata ſingularis ſᷣm iaſonem hic in.c.ex
lr̃is.ĩ vbo.admonita.ex.de diuoꝛ.ſᷣm bal.ita dicẽtẽ in.l.
ſi quidẽ.j.de excep.⁊ in l.cũ pꝛecũ in fine.de libera.cau.⁊
in.l.j.x.col.j.de confeſſis.in.c.dudum.le.ij.ex.de electio.
archi. c.fina.de iureiu.in.vj.antho.de bu.in c.fl.xiij.col.
de cõfeſſis ex.ſcepola.veroneñ.cautela centeſimapꝛima.
⁊ Criij. Tñ quicqͥd dixerimus hic ꝓrime.teneas ↄtrari
um:quia etiam in deliberando poteſt quis errare.tex.cſt
in.l.de etateS: ex cauſa.de interroga.actio.ff licet tamen
tunc non ita de facili debeat admitti allegatio erroꝛis
ᷣm bar. hic.in penult.col.repꝛobata glo.dicti.c.ex litte⸗
ris. quam etiam repꝛobat bal. in. c.fina. in vj. col ex. de
confeſſis. Idem tenet bal in.l.iuſiurandum et ad pecu⸗
nias.ff.de iureiuran.et ibi ludo.ro.in.l.ſi vero S:de viro.
in.xxxj.fallẽtia.ff ſolu.matri.vbi dicit ſe ita de facto con
ſuluiſſe floꝛentie:⁊ ita conſuluit concilio.CCCX*½Cj. in⸗
cipiente vt pᷣpoſita conſultatio ⁊c̃. Ad pꝛemiſſa pꝛoxime
dicta.fa.ꝙ confeſſio pluries multiplicata. poteſt tamen
pꝛetextu erroꝛis reuocari bo. tex. et ibi bal. et moderni
hoc notantes j.de crro calculi.perſuad o iſtud habere
apparẽtiam:nam confeſſio quàtumcunq; iurata non ob⸗
ſtante iuramento: poteſt occaſione erroꝛis reuocari ſ̃ᷣm
bal.hic.penult.col.et in.l.de tutela ij.col de in ĩtegrum
reſtitu mino.antho.de butrio.in.fl.de confeſſis.ludo.ro.
in dicto.S.de viro.et in dicto conſilio.cccxcj.qᷓ;uis con⸗
trarium in hoc vltimo teneat Joã.fabꝛi hic.in fine.nec
obſtat tex.in c.cum dilecti.ex.de accuſa.quia ibidem nõ
allegabatur erroꝛ ſᷣm iaſo.hic.et ita intelligitur dictũ.c.
cum dilecti. ᷣm innoc. et panoꝛ.ibi etiam iſtam partem
vltimam teneas contra ea que diximus.S. in verſi. vnuz
tamen non tradas.æcc.cum hec vltima fundamenta ſunt
vigentioꝛa pꝛimis: vt patet per.l.de etate·S.ex cauſa. et
alus fundamentis.S.pꝛoxime allegatis.
E ij

Butrigarius ſup er pꝛimo libꝛo Codicis

.

modo
lectura quar0r2nęuuußSWßkße
¶ Sppo.· ꝙ voluntas errantis ſit aliqua:vt.l.j.&. ſi lega⸗
tarius.ff. ad.l.fal. Solu.vt glo.vel dic ꝙ voluntas here⸗
dis non facit vt aliquid legatario acquiratur: ſed facit
vt legatarius poſſeſſionem appꝛehendendo non delin⸗
quat et ſic pꝛeiudicet heredi in poſſeſſione: modo quia
verba yr. videntur velle facere differentiam inter ſcien⸗
tem et ignoꝛantem:vt ſciens ſibi pꝛeiudicet/ ingnoꝛans
non. Idcirco hic ſunt varie opiniones / et vt veniam
ad eas arguo ꝙ ſcienti non pꝛeiudicetur: vt.l. interpoſi⸗

deinde exponam glo. yr. et queram que ſit verioꝛ

tas j.de tranſac.⁊ quia vba enũciatiua nil operatur: vt l.

ex his . de mili teſt. In cõtrariũ facit hec lex a cõtrario
Enn l non dub teſta.Huiꝰ timoꝛe vᷣba yr. intel
ligũtur duobus modis.vno modo vt faciat differẽtiam
inter ſcientem et ignoꝛantẽ ⁊ exponũtur ſic ex ignoꝛãtia
deficit id.ſ.pactũ tacitũ dande libertatis qð fieret.i.va⸗
leret ſi fieret a ſciente.vt hic pactum. ſi deficit ratione
erroꝛis ałs delictum deficit.ſcilicet ratione erroꝛis:vt.l.
jj. de ſicarijs.Alij exponunt:vt non faciant vifferenti⸗
am inter ſcientem ⁊ ignoꝛantem.⁊ exponunt ſic.ex igno
rantia deficit ſcilicet pactum /quod a ſciente fieret.i.de⸗
ficeret ⁊ ſicut in ignoꝛante ſic hic pactum deficit pꝛopter
erroꝛem ałs delictum.i.erroꝛ in delicto. Alij exponunt
delictum aliter vt in glo. ¶ Quero ergo que ſit verioꝛ
opinio: Glo.videtur dicere ꝙ ſi pꝛeceſſit diſpono vltime
volũtatis q̃ naturalẽ opligationẽ induceret ⁊ tũc agno⸗
ſcẽdo heres ſioi pᷣiudicat: aut nõ pceſſit ⁊ nõ.lel latius
dic ꝙ aut q̃ris an talis agnitio inducat naturalẽ obliga⸗
tionem/ad dandã libertatẽ: ⁊ dico ꝙ non.vt.l.poſt certi.
2z.l.cum affirmes j. de li. cau.ct.l. iterpoſitas·j de traſac.
aut q̃ris an inducãt libertatẽ de pᷣlenti⁊ extunc dic / aut
nulla diſpoſitio defuncti pᷣceſſit ⁊ non pꝛeiudicat heredi
talis agnitio:qꝛ nõ fit liber.vt.l.ex his.j de teſta.mili.aut
pꝛeceſſit diſpoſitio teſtatoꝛis licet minus ſolenis / ⁊ tunc
ei piudicat agnitio:vt.l.non dubium.·j.de teta.
A NMotabis ex hac lege pulchꝛam regulaʒ
dD d itio qꝙ ille qui recipit aliquid tanq; a tali nõ
videtur eum conſiteri eſſe talem:per hoc infert notabili⸗
ter bal.ꝙ ſi abbas recipiat ſolutionem ab aliquo tanq;
emphiteota non per hoc videtur eum cõfiteri eſſe emphi
teotã.ſimiliter econtra ſi aliquis ſoluat tanq; emphueo⸗
ta alicuius fundi non per hoc videtur conflteri ſe eſſe em
phiteot am pꝛecipue ſi ſe referat inueſtituram antiquam
Hᷣm bal. hic. Item hoc firmat quod dicit ꝙ tunc de facto
pendebat alia queſtio de hoc in patria ſua: quicquid ta⸗
men dicat bal. hic teneas in hoc vltimo contrar ium per
regulam quam tradit bal.in.l.ſi certis annis.j. de pact.
Qualis apparet ſolutio talis pꝛeſumitur confeſſio/⁊ ſic
per ſolutionem qus declarat ſe eſſe emphiteotam alicu⸗
ius: ⁊ pꝛobatur talis ſᷣm eũdem bal.quod eſt multum no
tandum ſᷣm eum pꝛo emphiteota qui ꝑdidit inſtrumenta
emphiteotica. et idem tenet bal.in.l. indicia. in j.col. .. de
rei vendi.poſt Jaco.de ʒaberel.qꝙ cum ſolutione ſenſus
pꝛeſumitur ꝙ ille cui ſoluitur ſit pꝛopꝛietarius.⁊ ideo ſi
ſolui tibi penſionem de aliquo fundo indicium eſt ꝙ
a te habui ⁊ pꝛopꝛietas ſit tua ſᷣm bal.per.llitibus.de a⸗
gricolis ⁊ cenſi.et iſtud teneas de quo videas plene per
panoꝛ. in. c. peruenit. in ij. col. et in fl.ex. de cenſi.et vide
ad iſtam queſtionem an ⁊ quando ſolutio cenſus pꝛobet
AJo. verberi vocatuʒ vulgariter viatoꝛium iuris in titu.
Selo. condu. in. iiij. carta. Secundo nota regulam quãꝗ
non reperies alibi m iaſo.ꝙ erronea confeſſio poteſt re⸗
uocarinedum per illum qui errauit ſed etiam eo moꝛtuo
per eius heredem:vt dicit bal.in. l. erroꝛ. in fine.ð. eodem
ꝙ iſta lex non idcirco iuncta.l. iſta cum teſtamentum. eſt
valde notabilis ad ꝓxime dicta.ſecus tamen eſt in decla
ratione libelli obſcuri / que non tranſit ad heredem libel⸗
iantis. nam libellus obſcurus non poteſt declarari ab he
rede moꝛtui. glo.no.in.l.pomponius ſcribit ſi frumentũ.
§.. fina. et ibi ange. de peru.no. bar. x alij. in. l. inter ſtipu⸗
lantem in pꝛin. ff de verbo.obliga. cum alijs concoꝛ ibi
ſignatis: et iſtud eſt quod poterat fateri dubitationẽ in
hac lege.

n „ ſ „ Erranti
m teſtamentum. n hiu⸗
aicant verba enũciatiua.h.d. Ponã caſuʒ in
nube vt littera ſonat. Deinde opponam vno

8α Ei Errans non conſentit.
On idcirco hoc dicu Jacob. Butri

E. gariuus..
r △ Maturale debituz iuris er
E m quis.roꝛe ſolutuz non repetitur
accti erroꝛe ſolutũ / venit repetẽdum.hoc dicit
, m veram lect.
¶ Sp.· ꝙ quocunq; erroꝛe ſoluatur veniat repetendum.
vt.l. ſed ⁊ ſi me.de ↄdi.inde.ff. So.aut nullo iure eſt debi
tum vel ciuiliter tantum ⁊ tunc venit repetendum quo⸗
cunq; erroꝛe ſolutuʒ: vt in contrario: aut eſt naturale de
bitum tantum ⁊ pꝛocedit hec lex:aut eſt vtroq; iure debi
tum ſed obſtat exceptio:⁊ tunc aut exceptio eſt fauoꝛabi
lis.et venit repetendum quocunq;ʒ erroꝛe ſolutum:aut eſt
odioſa ⁊ tunc aut erroꝛe facti ſoluitur /⁊ repetitur:aut iu
re.⁊ non vt.l.qui exceptionem.ff.de conditio.indebi.aut
eſt exceptio inducta ad iuris rigoꝛem conſeruandum/t
non venit repetendum.vt.l.inlia.ff.de conditio.indebi.⁊
hoc in exceptione perpetua:ſi autem eſt tempoꝛalis non
inducit repetitionem.vt.l.in diem.ff.de conditio.indeb.
Si autem eſt dubia tunc inducit repetitionem.vt.lʒ.ſuffi⸗
cit ff. de condi.indebi.¶ Modo quero quando eſt hoc ꝙ
ſit tantum vnum vmculuʒ vel vtrũq;. Reſpondeo eſtvin
culum naturale tantum vbi quid nudo pacto eſt pꝛomiſ⸗
ſun Neemn in minus ſolemni voluntate: vel in legato qð
excedit dodrantem licet vltramontani hoc impugnent
vt · ..dicain.Eſt debitum ciuile vt ex ſententia /eſt debitũ
vtroq; iure:ſed obſtat exceptio vt in velleiano ⁊ mace⸗
doniano.Et ſi diceres qᷓ eſt ratio ꝙ exceptio non tollit
naturalem obligationẽ. Reſpondeo quia non oꝛdinatur
ad hoc.nam dicit lex ꝙ ſi mutuatur filiofamil.non detur
petitio non autem impedit obligationem naſci. vt.l.j.in
pꝛinc.ff. ad macedon per quod colligitur ꝙ actus homi⸗
num non operantur vltra mentem diſponentium:⁊ ideo
dicimus ꝙ ex ſententia non naſcitur naturalis obligatio
quia hoc non eſt intentionis iudicis vt obligationem na
turalem pꝛoducat/ſed eam que eſt declaret.vt.l.ſicuti ·S·
ſed ſi queratur.ff.ſi ſerui.vendi. Et ideo videntur vltra
montani bene dicere qui dicunt ꝙ pactum de non peten⸗
do non tollat naturalem obligationem/quia ad hoc non
oꝛdinatur ſed ad non petendum ⁊ ideo dicit lex ꝙ in pa⸗
cto de non petendo vertitur factum.ſ.qꝙ non petam/non
ius aliquod.ſ.liberationis. vt.l.ſi vnus.S. pactus.ff. de
pactis. Hec obſtat.l.ſcitum. S. naturalis.ff. de ſolutioni.

quia ibi loquitur in pacto liberatoꝛio oꝛdinato ad libe⸗
rationem inducendam. vt quia dico nolo teneri mihi:im

mo ⁊ ſʒ eos ex pacto macedoniani ⁊ velleiani ipedirent
pꝛoceſſum cuʒ ſint oꝛdinate ad hoc:quia dicitlex petitio
non detur.vt dicta.l.j.in pꝛincipio.ff.ad macedoni.ego

tamen non auderem recedere a communi opinione ſcili⸗

cet ꝙ pactum de non petendo tollat naturaleʒ obligatio

nem/⁊ ꝙ exceptio macedoniani ⁊velleiani pꝛoceſſum nõ

impediant. Modo q̃ro expedita gl.venio ad opi.vltra
montanoꝛum qui dicunt ꝙ hic loquitur de eo quod nul⸗

lo iure eſt debitum ⁊ eodem modo intelligunt.l.erroꝛj-

ad.l.falci.¶ Ham dicunt in minus ſolemnivoluntate nul
lum vinculum eſſe nec inlegatis que excedunt dodran⸗
tem.vbi ergo nullum eſt vinculum ſeruant diſtinctionẽ
huius legis: ſed vbi eſſet vinculum naturale indiſtincte
denegatur repetitio / ⁊ hoc ipſi pꝛobant triplici ratione:

2 pꝛimo pꝛobat petrꝰ ſic:cõdictio indebiti fundata eſt in

equitate naturali.vt.l.hec conditio.ff.de condic. indebi.
ergo non habet repetere illud quod equitate naturali eſt

ſolutum vt eſt naturaliter debituʒ: quia ſic naturalis eqͥ

tas ſibi inuicem repugnaret:alia ratione pꝛobat Gui.de
co.certum eſt ꝙ debito naturali poteſt opponi compenſa
tio ad aliud debitum:multo foꝛtius ad ſeipſuʒ. modo ita
eſt hic ſi debitum naturale debet repeti:ergo ſolutio non
remouit naturalẽ obligationẽ:qꝛ eadẽ ſolutio nõ põt re⸗
petitionẽ ⁊ liberationẽ ĩducere.vt.l.cũ his.S. fideiuſſoꝛ.
ff.de cõdi.inde.ſi ꝗ̊ᷣ remanet viculũ naturale opponit᷑ de

ipᷣo cõpẽſatio ðᷣ repetẽtẽ:ꝙ ſoluit vt ſicut debito natura

li ad alið obijcit᷑ cõpẽſatio.vt.l.etiã.ff.de cõpenſa. Mul
to foꝛtiꝰ de ipſo ad ſeipſũ poterit opponere ſi repetat᷑ q̃re

vf ceſſare repetitio. Tertia rõe pbat ipᷣi ſic qꝛ illð ẽ ſpale
cuiꝰdꝛiũ eſt ius cõe:ſ̊ ſpãle eſt ĩi minoꝛevt debitũ natura

le repetat.vt.l.ĩterdũ.ff.de cõdi.ĩdebi.ꝗ ſecus in maioꝛe
Et rñdet᷑ ad.l.iſtã.⁊ ad.l.erroꝛ.jad.l.fal.ꝙ bene eſtverũ

.
fy
.
Hin
ni⸗
ene
iti
(e⸗
lt
tur
tu
ſin
mi⸗
le⸗
tio
nne
19
tr
ten⸗
non
03.
on
de
ni.
lbe⸗
itn

ſtio
ego
l⸗
1
no
ltrs

di.
l
p

le

ncte
0e⸗
ſin
ich⸗
lek

ide
ts
hon
tſe⸗
ſoꝛ⸗
ſde
r

ie
pi

Succe⸗

De iuris et facti ignoꝛantia. Jo.XXXV.

ꝙ hic loquitur in debito ex minus ſolemni volũtate vel
in legatis que dodrantem excedũt: ſed dicunt ꝙ nullum
eſt vinculum ⁊ vbi nullum eſtvinculum pꝛocedit diſtin⸗

ctio nr̃e.l.at vbi eſt vinculum naturale nullo modovenit

repetẽdum.vt.S. ⁊ ꝙ hic nullum ſit vinculũ pꝛobant ipſi
ſic in minus ſolẽni volũtate de ciuili conſtat ꝙ ino adeſt
quiadeficit ſolẽnitas: de naturali pꝛobat:qꝛ nõ adeſt vo
luntas defuncti qꝛ voluit ſolum inſtitutum obligare ⁊ nõ

dẽs ab ĩte alium qui ab inteſtato ſucceſſi S teʒ nec eſt heredis vo
obli

ſtato an te luntas quia non eſtveriſſimile

neat᷑ ſolue bita.vt.l.cũ de indebito.ff de pba.⁊ ſi idem ſuccedit ab ĩ
re legata.iteſtato qui erat inſtitutus. Idẽ dicũt ꝙ. S. qꝛ quod eſt in

pluribus idẽ eſt in vno qui fingitur vt alius vt. l. ſi arro⸗
gatoꝛ.ff.de adop.cũ ergo hic deficiat conſenſus nõ adeſt
vinculũ naturale quod cauſatur ad conſenſum. vt.l.j. in
pꝛin.ff. de pact. OPꝛeterea vbi deficit foꝛmarei deficit eiꝰ
eſſe adeo vt nullũ vinculum contrahatur.vt.l.j·S. ſi quis
ita. ff. de verbo. obli. ac in teſtamento minus ſolẽni defi⸗
citeius foꝛma quia ſolẽnitas ergo nullumvinculũ adeſt.

Item ſi non valet id qð ago vt aso non valet ⁊c.vt.l.j.

S cũ qui.ff.de conſti.pecu.cũ ergo non valeant legata vt

voluit teſtatoꝛ qꝛ noluit vt valerent/aſcripto ergo nullo
modo vel iure valebunt. Item ꝙ in co qð excedit dodrã
tem non ſit aliqua obligatio ipſi pꝛobãt᷑:qꝛ vbicunq; lcx

obuiat obligatio etiã naturalis nõ contrahitur vt.l.non
dub iuz. ff. de legi. ſed legatis que excedunt dodrantẽ lex
obuiat.vt.l linea margaritaꝝ.ff. ad.l.fal.ergo ⁊c. ¶ Sed

wꝙ ipſi non bene dicũt pꝛobo ſic/⁊ pꝛimo rñdeo ad....inter

dum.⁊ dico ꝙ bene eſt ſpeciale in mioꝛe vt debitum na⸗
turale iuris rigoꝛe ſolutum repetatur: ergo non maioꝛ
repetu ſi ſoluat erroꝛe iuris / ſed ſi erroꝛe facti ſic: nã mi
noꝛẽ errare in iure ⁊ maioꝛem in facto eqparãtur.vt.l.j.
ff. de in ĩteg. reſt. Hec ob.ꝙ ille cui ſolutũ eſt habet pꝛo ſe
equitatem naturalem qꝛ etiã ille qui errat in facto habz
pꝛo ſe naturalẽ equitatẽ:dices tu ergo in pari cauſa non

repetiuur. Rſñdeo ĩmo nõ eſt par cauſa qꝛ ille cui eſt ſolu

tũ habet pꝛo ſe equitatẽ in genere ⁊ ſoluens erroꝛe facti
habet ꝓ ſe in ſpccie equitatẽ naturalẽ que venit coꝛrecti
ue ad pꝛimã:ſic ⁊ ſecunda pᷣſumptio tollit pꝛimã.vt.l.di⸗
uus· ff de in integ. reſti.⁊.l.cũ de indebito.ff. de pꝛobat.ſi⸗
cut ergo minoꝛ iuuatur otra ſolutionẽ errans in iure ita
maioꝛ errans in facto:vt ſicut ãteq; ſolueret habebat pe
cuniã ita ⁊ nũc. Hec obſtat ratio cõpẽſatiõis qꝛ de debi⸗
to naturali bñ poteſt opponi cõpenſatio qꝛ in illo non er
ratur ſed hic erroꝛ interuenit.pꝛeterea ſi eſſet verũ ꝙ hic
nullomõ eſſet debitũ quocunq; erroꝛe eſſet ſolutũ veniret
repetendũ.vt.l.ſed ⁊ ſi me putẽ.ff. de cõdi.inde.vbi repe⸗

tit᷑ indebitũ cũ iure ſolutuʒ etiã per ſupinũ erroꝛẽ facti ꝗͥ
eqᷣparãtur erroꝛi iuris. Fruſtra ergo diſtigueret hec lex

inter erroꝛẽ facti ⁊ iuris: ſed ipᷣi diſtingũt in ĩdebito vl⸗

lo iure quia aut ſoluitur erroꝛe facti ⁊ repetit᷑ vt hic/aut

erroꝛe iurꝭ ⁊ tũc aut ſoluẽs tm̃ certat de damno ⁊repetit.
vt dicta.l.ſed ſi me pꝛeſente: aut certat de lucro ſoluens
vt eſt in herede qui ſoluit ex minus ſolẽni voluntate vel

vltra dodrãtẽ ⁊ tũc nõ repetit vt hic.⁊ .ad.l.fal.l.erroꝛ.

aut vterq;.ſ.ſoluens ⁊ recipiens certat de damnovel etiã

vterq; de lucro vt in caſu pꝛecedẽti ⁊ tũc melioꝛ eſt con⸗

cro certat ⁊ ita vidẽtur ipſi diſtinguere in hoc ſed male:
qꝛ ſi eẽt nullo iure debitũ heres nõ certaret de lucro: ſed
de dãno / ergo debẽt repetere etiã erroꝛe iur ſolutũ. pꝛe

ditio Pogiäemis dẽ multo magis ſi ſoluens tm̃ de lu⸗

terea ſi pꝛobo quod in minus ſolẽni voluntate / vel in le⸗

gato quod excedit dodrantẽ ſit vinculum naturale hẽo
hic caſum pꝛo nobis ⁊ in dicta.l.erroꝛ .ad.l.fal.⁊ ꝙ ſit ꝓ
bo quia defunctus voluit legatum ſolui modo heres qui
cunq; ſit qui ſuccedit fingitur idẽ quod defũctus voluit

ſolui / itavt heres velle licʒ non velit vñ eſt ficta volũtas
⁊ per ↄñs ficta naturalis quicunq; ſuccedat. Non ob.ꝓ

dicunt ꝙ vbi deficit foꝛma ⁊c᷑.quia verum quando defi⸗
cit foꝛma ĩmediata ⁊ ſubſtantialis q̃ hic non deficit nam
de ſubſtantia legati eſt ꝙ ſit res q legetur ⁊ certa perſo⸗
na cui ⁊ a quo /ſolẽnitas vᷣo non eſt foꝛma voluntatis de
functi ſed ſcripture in qua cõtinetur voluntas:⁊ eſt acci⸗
dẽtalis foꝛma/quod patet ſic. Quid ſi contrahimus⁊ ĩ

ſtrumẽtum eſt minus ſolẽne nunquid viciabitur contra⸗

ctus certe non.quia ſcriptura non eſt de ſubſtantia con⸗
tractus:ſed fit ad pꝛobationẽ:ſic ⁊ ſcriptura teſtamenti.
vyt.l.omnium. de teſtamẽtis.non ergo ſolẽnitas remo⸗

gari voluiſſe ad inde⸗

uet naturale vinculũ. Itẽ non ob. illud bꝛocardicũ ſi nõ
valet quod ago ⁊c.quia illud pꝛocedit quando agitur de
tranſeundo de vno eẽ ad aliud:ſecus quando non fit trã

ſitus de vno eſſe ad aliud:ſed de vno ad eundem ſᷣm ma⸗

gis ⁊ minus vt eſt hic:quia tunc non pꝛocedit illud bꝛo⸗
cardicũ vt plene dixi in dicta.l.j· S· eum qui.ff.de conſti.
pecu. Nec ob.illud quod dicũt de legato vltra falcidiã
qꝛ illud bñ verum eſt ꝙvbi lex ſimpliciter pꝛohibet ⁊ ſtat
in finibus pꝛohibitionis ꝙ etiam naturalis non contra⸗
hitur. vt dicta.l.non dubium.ſed lex falcidia non facit ſic
quia licet pꝛohibeat vltra dodrantẽ legari tamen ſe ip⸗
ſam poſtea exponit dicens ꝙ ſi vltra legetur de falcabit
non ergo impꝛobat obligationem. Conclude ergo gloſ.
bene dicere.ſ.ꝙ debituʒ naturale facti erroꝛe ſolutum re
ereui /crroꝛe luris nõ/⁊ eſt caſus hic ⁊ dicta.lł.erroꝛ.ad
falcid.
Ad d iti 0 Iſta lex eſt ſubtilis ⁊ bene gloſata quã
repetijt bart.hic.de quo vide Cy.ihic in

ij. col.verſic. quero que ſint ſpecies debiti.⁊ ibi vide per
evumꝛ:et dum in glo. magna huius.l.dicitur ibi. Item con

tra eſt debitum ciuiliter tantum ⁊c. habes ex gloſ.con⸗

cluſionẽ tres fallentias.Cõcluſio eſt ꝙ indebitum natu

raliter ſed ciuiliter debitũ quocunq; erroꝛe ſoluatur ſiue
erroꝛe iuris ſiue facti ſemper repetitur.de hoc habes exẽ
plum per glo.in.l.j.ff.de condi.indebiti.ibi ponit exẽplũ
in litterarum obligatione ⁊ ſic in cyꝛographo confeſſio⸗
nis mutui facto ſub ſpe future numerationis.nam ex eo

ante bienniũ nata eſt ſolũ ciuilis obligatio nõ naturalis

⁊ iſta eſt cõmunis ſententia quam appꝛobant Jac.burr.

hic Bar. Ange. ⁊ Saly. ⁊ cõiter omnes vltramõtani hic.

canoniſt.in.c.fi.ex.de ſolu.pꝛo iſta communi opiniõe eſt
tex.clarus ad litterã.j.q.iiij · Sfl.licet aliquis poſſet dice

re diſputãdo ꝙ ille tex.eſt gratiani qui nõ habuit faculta

tem legis condende tamen quia liber decreti eſt appꝛo⸗
batus ab vniuerſitatibus ſ̃m doc.in pꝛoe.decretalium.⁊

pꝛoe.vj. bal.⁊ aluero. in pꝛoe.feudoꝝ.ſᷣʒʒ Jaſo.in rubꝛ.in

iij.col.de acti.ĩſti.dicas ergo ꝙ dictus ·S.fi.pꝛobat dictã

opinionẽ ⁊c̃. Ratio autem diuerſitatis eſt quare in pdic.

caſu oꝛiatur ciuilis obligatio ſed non naturalis:quia ibi
adeſt foꝛma obligandi ſcilicet foꝛo miſſio ſolẽnis ex qua
oꝛitur obligatio ciuilis / ſy deficit cauſa ſine materia que
impedit obligationẽ naturalem oꝛiri.patet:quia non itẽ
do obligari niſi interueniat numeratio.l.qui pecuniaʒ.ff.
ſi cer. pe.ſᷣm Bar. ⁊ doct.hic.⁊ in.l.ſi vnꝰ.S.pactus ne pe
teret.in.vj.col.ibi.ff.de pact.⁊ ibi ałs ad longũ iſtaʒ que
ſtionẽ diſputaui dum legebam Andegauis dictũ · S. tene

bꝛoſuz pactus ne peteret.⁊ ibi tenui opinionẽ contrariꝗ
his que pꝛoxime diximus. nam ſᷣm ſubtilem Pe. de bel.

ꝑ.⁊ alios ſubtiles citramõtanos Tholoſanos/Cathur
ceñ. Andegaueñ.Aurelianos oꝛiginaliter ⁊ ᷣm Bal. hic
⁊ Imol.in.l.j.ff.de fide ĩſtr. tenentes ꝙ ĩmo etiã añ bien⸗
nium in concluſione quam ſupꝛa pꝛemiſi dicitur eſſe oꝛta
obligatio non ſolum ciuilis ſed etiam naturalis.vnde ſi
confiteoꝛ ſpe future numerationis in cyꝛographo me re⸗
cepiſſe centum aureos a ſempꝛonio ante lapſum biennij
ſum obligatus ciuiliter ⁊ naturaliter / lʒ obſtet exceptio
ſi conuenias vel alas infra biennium de non numerata
excipere velim per no.in.l.j.⁊ in.l.ĩ cõtractibus per to.ti
tulj.de non numerata pecunia.⁊ ita tenuit in.l.iuriſgen⸗
tium· S.quinimmo in expeditione glo.magne circa fineʒ
ff. de pact.⁊ inter cetera fundamenta Petrum de bella
pertica. ꝙ ex ſtipulatione facta ſine cauſa mero iure
oꝛitur vtraq; obligatio ⁊ actio.il.ij·S. circa.cum gloſ.ff.
de exceptio.doli.ſimiliter eſt dicendum in obligatiõe lit
terarum.iſtud eſt argumentum Bald. hic. in antepenul.
col.ſed potes reſpondere ad iſtud fundamentum ꝙ non
eſt idem in caſu concluſionis ſupꝛa pꝛemiſſe quia cum
ibi non adſit conſenſus de pꝛeſenti:⁊ ſic iſtud fundamen
tum Bald.non facit contra concluſionem glo.noſtre pꝛo
opinione Petr. ⁊ alioꝛum citramontanoꝛum. Mec ob⸗
ſtant alia fundamenta que adducuntur hic pꝛo opinio⸗
ne Pertri que non refero:quicquid tamen dixerimus te
neas concluſionem glo.noſtre quam ſupꝛa poſuimus:qꝛ

communis eſt m Jaſon. hic in. vj.col. verſicu.teneas er
go ⁊c.⁊ limita ac teneas ſᷣm Jaſonem in.l.qui pecuniã.

ff. de conditio.indebi. Sed quero de pulchꝛa queſtione/
an exceptio non numerate pecunie de iure cano. opponi
debeat ifra biẽniũ:anvᷣo ꝑpetuo opponipoſſit.Et qcqd
e iij

dicat dy.in regu.locupletari de regu.iur.teneas ſᷣm bal.
hic in antepenul.col.hic.vbi tenet ꝙ debet allegari infra
biẽniuʒz de iure canonico ſicut de iure ciuili:ita tenet ſpe
cu.in titu.de in ĩteg. reſti · S· j. vbi refert ꝙ Clemens papa
quartus ꝓnunciauit contra treuerenſem electũ et ꝙ ĩfra
biẽnium non poſſet opponere exceptionem nõ numerate
pecunie /vel doli que ad idem tendunt. Ita etiã refert ⁊
ſequitur archi.iij.q:vj.in.c.ſi quis epiſcopoꝛũ.in vlt.col.
reiectis fundamentis in contrarium teneas pꝛemiſſam
opinionem ſpecu.⁊ bal.hic.ꝙ confirmatur iſto fuudamẽ
to vbicũq; eſt aliquid clare deciſum de iure ciuili: ⁊ non
reperitur immutatum de iure canonico.ſtamus iuri ciui⸗
li etiã in foꝛo canonico.vt no.in.c.j.⁊.ij.et ibi panoꝛ.ex.
de no. ope.nũcia.glo.in.c.per venerabilem ex.qui ſi.ſunt
legit. et in. c. licet ex ſuſcepto.de ſoꝛo compe.nec eſt verũ
wweccleſie vel eccleſiaſtice perſone exceptio non nume⸗
rate pecunie competere debeat ꝑpetuo:immo ſolum cõ⸗
petit infra biẽnium ſicut alijs ita concludunt do.antho.
de butrio.imol.et panoꝛ.per fundamẽtum de quo ibi per
eos. in. c.fi.in vlti.col.ex.de ſolu.ᷣm iaſonem hic.in.vj.
5 col.verſi.concludendo teneo.ꝛvxc.
PEN Licet ſexus muliebꝛis non
Bamuis. 6ninlat contra iuris igno⸗
Arãtiam: conſulit tamen minoꝛ etas.
O ſt itut . nes Jus ignoꝛare vel
niti 0 diſſimulare non li
cet. hoc dicit Jaco. butrig.
Additi Que ſit differentia inter deciſionem et
Ad ditto. onſtitutionẽ ponit glo.in.l. j.S· ij. in vᷣ⸗
bo.deciſiones.S.de emẽda.C.et que ſit differẽtia inter le
ges ⁊ ↄſtitutiones.Et quero in pᷣſenti lege.vtruʒ valeat
ſtatutum diſponens ꝙ non liceat allegare ignoꝛantiam
ſtatuti: Pic ꝙ ſic. vt vult bar.in.l.diui.ad finem pꝛinci⸗
pij per illum tex.ff. de fal. Ita vult bal.in.l.j.ff.de legi.ita
vult io.de ananiano.⁊ ibi panoꝛmitanꝰ.⁊ gl.in vᷣb.dicit
⁊ ibi panoꝛ.illam glo.no.in.c.ad falſarioꝝ.ex.de crimine
fal. vbi notatur per illam glo.iũctam cum tex.quod qᷓ;q;
in diſpoſitione aliqua caueatur vt nõ admittatur allega⸗
tio ignoꝛantie.non tamen excludit᷑ ille qui allegat igno⸗
rantiam ⁊ affert pꝛobationes ignoꝛãtie:ałs autem quis
puniretur ſine culpa:vt in.c.ij.S.de cõſti.de quo ꝑer bar.
in.l.lege.ff. de fal. æ ita limitatur pꝛedictũ ſtatu.nõ pꝛoce⸗
dere in illo qui iuſtam ignoꝛantiã allegat ſᷣm ſaly.in.l.ſe
varus de his qͥ ſibi aſcribunt.et in.l.ita nobis pudoꝛ·j·
de adul.bal.in.l.vnica.in pꝛĩcipio.fl.col.j de cadu.tollẽ.
ita voluit hic iaſon. ſuccincte Dalaene cgulas coͤm
VNAE naſ icet ᷣm regulas cõmu
E pallim. nes equa videatur cõdi⸗
tio marium ⁊ feminarũ.tamen in quibuſdã ca⸗
H VaEſibus melioꝛ eſt conditio feminarũ cõtra iuris
erroeem. G
¶ Sppo. ad diuiſionẽ.x videtur ꝙ nullum pꝛiuilegium
habeat mulier: qꝛ aut certat de dãno ⁊ ſuccurrit᷑ mulieri
2 maſculo.aut de lucro ⁊ neutri ſuccurritur:vt.l.erroꝛ.ff.
de iur. ⁊ fac.ig.So.regulariter equiparantur:vt in con⸗
trario fallit in caſibus in glo.enumeratis. Ja.butrig.
Additio MVulieribus non ſuccurritur etiam in
dãnis magis qᷓ; maſculis:niſi in caſibꝰ
expꝛeſſis in iure et facit iſte tex.pꝛo glo.in cano.fina.in
pꝛincipio.j.q/iiij.per modernos in.l.iuris ignoꝛantia·j
qui admitti.idem dicas eſſe in ruſticis quibus nõ ſubue⸗
nitur magis qᷓ; alijs:niſi in caſibꝰ a iure exceptis.ſᷣm an⸗
thonium de bu.in.c.ij.de conſtitu ex.alex.⁊ ia.in.l.ſi qͥs.
id quod.de iuriſ.omniũ iud.ff.⁊ de hoc eſt glo.in.dic.ca

no.fi. S. alleg. Sed quero in materia huius ſegis. mulier

quedã renũciauit vell.ignara quid ſit vell.⁊ nullomodo
certificata per notarium.dicas quicquid dicant richar.
et fulgo.hic quod non valet renunciatio:cum quis non
videatur renũciare iuri quod neſcit ſibi competere: vt.l.
mater decedẽs.in pꝛicipio.⁊ ibi bar.de inoffi.teſt.ff.⁊ ita
tenent doctoꝛes in.l.ſciendum.ff.de verboꝛum obliga.⁊
in.l.fi.et ibi glo.in verbo.ſi mulier.⁊ ibi alexan.poſt albe.
de roſa.ff ad vell. Ita vult ſpeculatoꝛ in titu.de obliga.
2 ſolu.S.j.in addi.incipiente hubertus.quod etiam quã⸗
do mulier renunciauit velł.cum iuramento adhuc requi
ritur certioꝛatio.tene tamen in hoc contrarium:quia iu⸗
ramentum tantum operatur quãtum certioꝛatio per tex.
in.c.ex reſcripto.⁊ ibi gl.⁊ bal.in.ij.col.in duobꝰ locis il

utrigarius ſuper

pꝛimo libꝛo Codicis
lud firmat.ex.de iureiur.⁊ dicas hic quod ſtatuta ⁊ con⸗
ſuetudines ſimpliciter loquẽtes ita conpꝛehẽdunt femel
las ſicut maſculos de qͥ ꝑ anth.de but.in.c.fi.ex.de ↄſue.
qð confirmo: quia maſculinũ genus regulariter cõcipit
femininũ.de quo videas plene per iaſ.dðe may. in. l. ſi qͥs

id quod.de iuriſ.omniũ iudi.ff. per bar.melius qᷓ; in toto

ſuo opere.in.l.j.ff. de peculio.de quo per glo.⁊ doc.in ↄſt.
ſi quis in tantã·j.vnde vi.in cano.ſi quis ſuadẽte diabo

lo. xvij. q.iiij. tex.in.l.ſi ita ſcriptuz.ff.de lega.ij.⁊ in.l.qui

duos mulos.ff. de lega.iij.glo.magi.⁊ ibi phi.fran.in.c.
generali.de elec.lib. vj.⁊ alijs vulgaribꝰ locis. Item ſta
tuta hic ĩ caſibꝰ non deciſis accipiunt interpꝛetationem
ſᷣm ius cõe:faciunt no.per bar.in.l.nõ dubium.S.de legi⸗
bus. et in.l.de quibus.ffde legibꝰ.vbi notat᷑ ꝙ conſuetu⸗
do extenditur ad caſum ſimilem ſᷣm bar.ibi ita notantẽ
ibi textum in verbo pꝛoximum ⁊ conſequens ei eſt.⁊c.fa⸗
ciunt notata per bar.in.l.omnes populi.de iuſti.⁊ iure.ff.
facit ad pmiſſa.l.ſi extraneus.ff.de condi.cauſa data.vbi
caſus omiſſus remanet in diſpoſitione iuris cõmunis. et
ſic in ſimili ſtatutũ ſimpliciter in maſculo loquens debet
adaptari in femella cũ de iure cõmuni maſculus ⁊ femel⸗
la pꝛemiſcuis actibus vtãtur regulariter niſi in caſibꝰ vt
diximus in cõtrariũ a iure expꝛeſſis/⁊ hec ſunt noua fun
damenta ad pꝛobãdum qð ſtatuta ſimpliciter loquentia
cõpꝛehendãt tam femellas q; maſculos intelligo reſpe⸗
ctu eoꝛum que conueniunt tam maſculis qᷓ; femellis:⁊
videbis aliquas limitationes ad regulam: an maſcu⸗
linum cõcipiat femininũ.in.l.ſi quis id quod.de iuriſ.om
nium iudi ff. .

¶ De pꝛecibus iperatoꝛi ofte⸗
rendis. et de quibus reb? lup⸗

plicare liceat velnon.
NFEE Licet regulariter ſeruus nõ Supplics
☛W 5 Icet. admittat᷑ ad ſupplicanduʒ. re an poſ⸗
Qúfallit ſi ſupplicat pꝛo nece dñi ſui. ſit ſeruus
CE. ꝙlibet debeat admitti: vt pꝛincipie
iteo. vniuerſis.Solu.vt glo.
☚ Add itio Facit iſte tex.ſᷣʒ bal.
45 U· hic in. ij. not. ꝓ dicto
inno. in. c. j. e. de cõſtitutionibꝰ.qð ex
cauſa licita /licitũ eſt leges trãſgredi.iſtud dic.inno.alle
gat bal.in varijs locis ꝑ iaſo.hic.ꝓ quo dicto alleg.l.qͥſ⸗
quis·j.ad.l.iuliã maieſtatis:vbi ex cauſa filius punit᷑ ꝓ⸗
pter delictũ pr̃is:⁊ ꝓ hoc dicto inno.allegat ia.quattuoꝛ
tex.pᷣmo ĩ.l.ſi qͥ filio exheredato·S.qͥ aũt oẽs.ad ft.⁊ ibi
bal.⁊ alij.ff.de iniuſto ⁊ rupto teſta.vbi qͥs moꝛit᷑ ⁊ deĩde
iudex ſe inquirit tex.in.c.clericis ·Sceterum.de pe.in.vj.
vbi filius punit᷑ ꝓpter delictũ patr in bñficialibꝰ: et ibi
videas phi.fran.tertio tex.eſt in.l.fina.invᷣbo nec tñij.de
mõ mulc.q̃rto tex.eſt ſolẽnis ⁊ ſing.in.l.ſi hoĩem.ff. mã.
ſm bal.ĩ.c.j.viij.col.ex.vt.lit.nõ ↄteſtata.Et nõ.illã legẽ
ſi hoĩem.ad hoc qð inferioꝛ:vt puta epᷣus põt diſpẽſare
Ʒʒ legẽ ſuꝑioꝛis ex magna cã:ita exclamat ⁊ tenet panoꝛ.
in.c.dilecti.vlti.er.de appel.⁊ in.c.at ſi clerici ·S.de adul⸗
ter.e.de iud.⁊ in.c.ſtuduiſti.er.de offi.⁊ pote.iud.dele.
imo qð eſt plus ᷣ ſtatuta iurata poſſet epᷣus vł alius infe
rioꝛ ̊ leges ſuperioꝛis:vt no.bal.ĩ rubꝛi j.qui admit.ad
bo.poſſ.poſ.⁊ no.dic.ſing.qð ſi qͥs dedit alapã poteſtati
pariſiẽſi:puta locũtenẽti crimĩali vel ciuili poſſit pᷣdictꝰ Judex an
locũtenens facere talẽ furca ſuſpẽdi ꝑ dic.inno.in di.c.j.pᷣoſſit eſſe
de conſti. Ita tenet ſingu.bal.in.c.j·S.iniuria.in pᷣncipio qͥs in ꝓpa
de pace iura.firmãda.MNotes ⁊.ij.ar.l.ſi hoĩem.S.allega. cauſa:
quod ſi papa impoſuerit penitẽtiam titio ꝓ aliquo deli⸗
cto/põt epᷣus inferioꝛ.illã penã diminuere.glo.j.in cano.
tpᷣa penitudinis.xxvj.q.vij. Idẽ glo.in cano.latoꝛem.j.
xxij.q.iij.⁊ per pᷣdicta reſtringas glo.ſingularẽ. in.c.ij.
in vᷣbo.ſtatutũ in pꝛincipio.de vᷣboꝝ ſigniſicatiõe. in.vj.
vbi dicit glo.qð inferioꝛ nõ poteſt facere aliqͥd in pᷣindi⸗
ciũ ſuꝑioꝛis.vide phi.fran.in.c.j.in.ij.col.de cõſti.lib.vj.
vbi reputat pᷣdictam glo.ſingu.⁊ als pariſius in camera
audientiarum reſpondi cuidam magno aduocato ꝙ dñt
de parlamẽto poterat etiam rege incõſulto dumvidebãt
aliquã oꝛdinatiam regiã nõ multũ rõnabilẽ ⁊ ita tollere
illuſtris miles iurꝗ doctoꝛ ſũme teoꝛice ac pꝛactice pᷣditꝰ
dñs antho.de pꝛato pᷣmꝰ pᷣſidẽs ſenatꝰ pariſieñ.tenẽdo

W☚

e.
Nt
1
t0
C.
bo
u

ſ
enn
i⸗

Gni Sint
uz enne
ſtſnu
Ntip

bel.
ſcto
der
Ae
lc⸗
⸗
tuo:
bt
iic⸗
1v.

audientiã in quad cauſa tunc coꝛã eo vertente ꝓ amoꝛ⸗

tiſſamẽto cuiuſdam domus rõne redditus ⁊c᷑. ꝓferebat
dictus pꝛeſidens talia verba:⁊ ſi oꝛdinatia illud diceret

et ſapiebãat v̈ba dicti dñi illud quod.S. pꝛorime dixi qdð

eſſet irrationabilis ⁊c.loquẽdo ĩ materia ibi ſubiecta ⁊c̃.

ex cauſa poſſint inferioꝛes pꝛincipe incõſulto ſi videant
aliquaʒ oꝛdinantiam ſeu conſtitutionẽ quãtumcũq; re⸗

giam nõ multum rationabilẽ ↄtrariũ in eoꝝ arreſtis poſ

ſet diffin ire. ar. dic. l. ſi hoiĩem ⁊ ar. dic. ĩno.dũ vult qð ex

caula licitũ eſt tranſgredi leges quod pᷣcipue dic.ĩno.vẽ

dicat ſibilocũ in apparẽti/ ac eminenti viro oꝛnatiſſimo

pᷣſidente milite dño antho.depꝛa.cum ſuis decurionibꝰ
ab vtroq; latere aſſiſtentibus cũ iudicibuſq;.⁊ ita vt iam
diri reſpondi aduocato contrarium aſſerenti. his q̃. S.
ixi.

B Peremptoꝛiã non remittit
otiens. acepe dilatoꝛiã bene re⸗
V a(mittit. Hec lex eſt de derogatoꝛijs reſcriptis

ειÜ—habet duas lec. Una eſt ꝙ loquatur in credi⸗
toꝛe impetrãte. Alia in debitoꝛe:⁊ hec nullũ cõtrariũ pa

titur. Pꝛima habet duo gria.pꝛimũ eſt ꝙ dilatoꝛiã pꝛin⸗

ceps nõ remittat.vnde videt᷑ ob.l.ante penul.ſde pactis

inter emp.⁊ ven. So.vt glo.cuius ſolutio eſt ſatis equa.

Sed melius ſolue vt in cõtrario:qꝛ dilatoꝛiã non debet

remittere vt ibi. ſi tñ remiſerit / tenet remiſſio:vt hic. per⸗

emptoꝛiã nõ debet remittere/⁊ ſi remittit nõ tenet remiſ⸗

ſio ꝑ hanc legẽ derogatoꝛiã reſcripto /nõ ex defectu pote
ſtatis qꝛ põt ſi dicat:non obſtante hac.l.qꝛ nemo põt ſibi
legẽ imponere a qua recedere non liceat.vt.l.ſi qͥ in pᷣn.

ff. de le.iij.⁊.l.digna.S.de legi.ſed ex defectu volũtatj nõ

valet:qꝛ dixit nolo valere ſi concedã.¶ Itẽ op ꝙ etiam
pemptoꝛiam poſſit remittere.vt.l.ratas·.j.de reſcin.ven.

So.vt glo.¶ Querit glo.an dñium poſſu mihi auferre:

⁊ dicit ꝙ nõ:ſed actionẽ ſic.ego puto ꝙ poſſit etiã dñium
auferre ſi velit /dũmodo dicat nõ obſtãte talilege. In
gol.q̃ incipit.pone ibi.ſed dicit ſi cõcederetur ⁊ ↄceſſum
valeret.
X* F. Ec d äno ſa Non cõuenit impetra⸗
EE.. ri qð ſit fiſco dãnoſum/
R vel iuri contrarium. h.d. Hec lex eſt deroga⸗
LAAAtoꝛia reſcripti. Ja. Butri.

hic ⁊ ex hoc infert bal.hic.ꝙ ſi aliquis
impetrat a papa vel imperatoꝛe aliquã compoſitionem
vel remiſſionem ſuper pena iam exacta per fiſcum ⁊ non
facit mentionem de exactione et incoꝛpoꝛatione pene.
non valet reſcriptum:tum quia ſubꝛepticium:tum quia

dãnoſum fiſco.adde notabilius.bal.in.l.pᷣſcriptione. in
ix. col.j.ſi contra ius vel vti. ꝓub.vbi tradit regulam quã
reputat tenendam menti ꝙ littere remiſſionis condẽna⸗

tionum nõ valent niſi cauſa ⁊ quelibet facti qualitas ex⸗
pꝛimatur.et ideo ſi quis fuit condẽnatus in mille libꝛis/

cet impetrauit a pꝛincipe gratiam ⁊ remiſſionẽ huius pe⸗

ne non valet talis impetratio ex quo non facit menti⸗
onem ex qua cauſa fuit condẽnatus:ct iſtud eſt quod di⸗

xit papa litteras faciẽs ſeriein nõ ↄtinentes nichil vale⸗

re in.c.ſuper eo.de cohabi.cleri.et mulie.⁊ in.c. dilectus
fllius abbas ſancti ſtephani.⁊ in.c.ad audientiam.de re⸗

ſcrip. ⁊ ante bal.fuit deciſio oldra.lau.in cõſi.xxij.quod
incipit ad queſtionem ad fl.ſequitur dic. alex. in conſi.

xxix.in.j.volu.quod incipit ponderatis his que narran⸗

tur in themate.in.ij.col.ad fi.Adde etiam quod pulchꝛe

no. guil.de cu.in.l.iij.⁊ ibi dixi per illum tex.delepiſc.au.

ꝙ qui habuit gratiam de vno homicidio ſi poſtea fe⸗

cit ſecundum homidicium ⁊ impetrauit gratiam de ſecũ

do homicidio:nihil valet niſi fecerit mentionem de pꝛi⸗

mo homicidio ⁊ pꝛima gratia.Et per iſtud dictuʒ refert
do. ab. ſicu. in.c.ſuper litteris.in.xxxiiij.col.de reſcrip.

quod in ciuitate bononie fuit de facto decapitatꝰvnus qͥ
impetrauerat gratiam remiſſionis ſecundi homicidij nò

facta mentione de pꝛimo homicidio ⁊ eius gratia. Iſtũ
textum limita niſi impetraretur geminatum reſcriptum
per textum in ·S.et hoc vero iubemus.in aut᷑.vt nul.iudi.
allegatum in glo.per quem tex.no.ſingulariter bal.hic

quod idem operatur ſecunda iuſſio pꝛincipis qdðᷣ motus

pꝛopꝛius quo caſu quando pꝛinceps concedit reſcriptũ

motu pꝛopꝛio ceſſat omnis exceptio ſubꝛeptionis vel ob

reptionis. Jaſon de may.

De Pꝛecibus Imperatoꝛi offerendis. Fo. NXNXVI.

S 1 iu erſa Reſcriptum impetratum ſu⸗
EXLREeLAELper dilatoꝛia valet ſi, fideiuſ⸗
aſoꝛ fuerit pꝛeſtitus de ſoluendo poſt diem. hoc
dicit.
¶ In gloſ.que incipit creditoꝛiin fi.ibi.l.ij.immo ſi di⸗
cat.non obſtante.liſta.arg.l.ſi quis in pꝛincip.teſtamẽ.

ff. de lega.iij.

Add itio HReſcriptum ſolutionis dilatoꝛium ita
* eL. demum habet effectum ſi reus fideiuſſo
rem idoneum pꝛeſtet ꝙ adueniente tempoꝛe ſatiſfaciet.
h. d.⁊ eſt canoniſata.xxvj.q.ij.cetera omitto: quia ſunt ſa
tis hic per ſcribentes tradita ideo non curo referre.

——= Contra ſententiam pꝛefecti pꝛe
7 q U 18 toꝛio nõ appel larur:ſuppitsatug
;m iemel non ſecundo. h. d.
A&α Op. ꝙ liceat appellari. vt. lI. ⁊ in maioꝛibus
Tde appella.Sol.hic ſpeciale in pꝛefecto.
Item oppo. ꝙ bis poſſit ſupplicare.vt.j.ne in vna ea⸗
demq; cauſa li. So.appellatur bis a ſententia alioꝛuʒ iu⸗
dicum vt in contrario:ſed ſupplicatur a ſententia pꝛefe⸗
cti ⁊ ſemel tantum vt hic.ſ Itẽ op.ꝙ etiam ſemel ſuppli⸗
cari non poſſit.vt dicta.l.vnica.jne li.in vna eadẽq; cau⸗
ſa. So.vt glo.
¶ In glo. qque incipit nam.ibi alij dicunt ꝙ hic ſatis eſt
eadem cum pꝛecedenti.
Ad ditio Ex pꝛouidentia huius.l.pꝛemitte ꝙ re⸗
gulariter a ſententia cuiuſcunq; poteſt
appellari ⁊ appellatio eſt remedium oꝛdinarium:tamẽ ſi
ſententia feratur a perſonis exiſtentibus ĩ excelſa digni
tate a pᷣncipibꝰ.i.a ſenatu puta a pᷣfectis pᷣtoꝛio per eoꝛũ
dignitatem non eſt licitum appellare.l.j.in pꝛin.ff.a qui.
appella.non licet iuncta.l.pꝛefecti.ff.de mino.⁊.l.j.in pn⸗
cip.ff.de offi.pꝛefec.pꝛetoꝛio.⁊.l.jij.de ſenten.pꝛefec.pꝛe⸗
to.tamen licitum eſt ſupplicare aduerſus talem ſenten⸗
tiam.vt hic in iuribus pꝛeallega.⁊ vide ad iſtam legem.
⁊ vide hic Cy.reddẽs rationem quare potius poteſt ſup
plicari ⁊ non appellari.reſpon.Cy.ꝙ ideo quia non que
ritur in ſupplicatione de iniquitate ſenten.ſed petit miſe
ricoꝛditer ſecum agi.arg.legis pᷣfecti.ff.de mino.⁊ dicas
finaliter ꝙ iſta.l.facit ad iſtum ti. per quãdam ſunilitudi
nem vt ſicut pꝛincipi ſupplicatur vt dicitur in rubꝛica de
pꝛeci.ĩpe.offe.hic/ſic ſupplicat᷑ pꝛefe.pꝛeto.ſᷣm Cy. in fi.
⁊ dic ꝙ ſupplicatio eſt qͥd mere gr̃e ipſius ſuperioꝛis.vt
patet in aut.ſequenti.⁊ in.l.vnica.de ſenten.pꝛefe.pꝛeto.
Vrt in ſimili nota.canoni.in.c.j.de poſtula.pꝛela.in.vj.⁊
ibi gloſ. Panoꝛ.in rubꝛi.extra de poſtulat.pꝛela.per no⸗
tata in.c.penulti.illo.ti.⁊ ibi cano.⁊ hec non tango vltra
ne pꝛopꝛios termi.noſtre.l.exesmmus.

. . Abi ſupplicatur
De ſu P pl ic atio pꝛefecto pᷣtoꝛio
9c᷑decem dies mandatur ſententia executioni
i·.cuʒ fideiuſſione:ſed hac foꝛma non ſeruata mãꝗ
datur executioni ſine fideiuſſione hoc dicit. Vel dic ꝙ
poteſt .J. decem dies pꝛefecto pꝛetoꝛio ſupplicari ⁊ ſentẽ⸗

tia executioni mandatur fideiuſſione pꝛeſtita poſtdecem

dies ſoli pꝛincipi ſupplicatur. ¶ hiuide in duas partes:
quia in pꝛima ponitur foꝛma in ſupplicatione ſeruanda⁊
eius effectus vſq; ibi Cniſi ſub ibi ponitur quid iur ſi ſer
uata non fuerit vſq; in finen. —“
¶ Ad euidentiam dic ꝙ aut venio decem dies ⁊ offe⸗
ro ſupplicationem pꝛefecto pꝛetoꝛio.ſ Vel eius concilia
rijs ⁊ referẽdarijs ⁊ mãdat᷑ ſnia executioni pꝛeſtita fide
iuſſione de reddendo quicquid ſolutum fuerit ſi poſtea
ſententia retractatur / ſi autem veniat poſt decem dies

debet ſupplicationem ſoli pꝛincipi offerre:j biennium co

gnitio non poteſt durare perpetuo.vtj/de tempoꝛ.app.
aut᷑.ſed lis.⁊ mandabitur ſententia executioni fideiuſſio

ne non pꝛeſtita. hec ergo auten. addit legi codicis:quia
lex codicis permittebat ſupplicari ſed non dabat foꝛms
ſed hec ſic:⁊a facit tria:quia dat foꝛmam: item ponit effe⸗

ctum eius.Tertio dicit quid iuris ſi foꝛma hic poſita nõ

fuerit obſeruata.

¶COp. ꝙ non debeat appellari ad eundem iudicem.vt.l.
eos .j/de appella. So.hic ſpeciale.

2

Itẽ op.ꝙ pendẽte ſupplicatione non debeat ſententia

executioni mandari.vt.i.ij.j de appella.⁊ j.nil noua.per
eliij

Butrigarius ſuper

totum. Sol. vt glo.¶ Item oppo. ꝙ poſt decem dies non

appelletur vel ſupplicetur. vt.· de appellatio.aut.hodie.
So. vt glo.quod nil eſt. Sed vcra ſolutio colligitur ĩ ſũ
ma A30. · de ſen. pꝛefec. pꝛeto.l.vnica.ſ.ꝙ aut volo ſux-

plicare pᷣfecto⁊ facio/x.dies:⁊ hʒ locũ qð hic dr.ſʒ poſ᷑

decem dies pꝛincipi ſupplicatur non pꝛefecto.⁊ . bien⸗
niũ.vt. S. dixi. ¶ In glo.que incipit idem ibi.l.eos.⁊ eſt
hic vnum ſpecialẽ. ¶ In glo. que incipit ſed quomodo.
ibi plene notaui videlicet vt liceat ſupplicari vſq; ad biẽ
nium non pꝛefecto ſed pꝛincipi ⁊ tempus ſentẽtie eſt nul
lum: qꝛ cauſa examinat᷑ in auditoꝛio pꝛincipis.vt ĩ autk.
ſed lis /de tempoꝛi.appel.
Add itio Sna aut᷑. pᷣm Odofre.⁊ Cy. nõ coꝛrigit
ſegẽ. C. ſed declarat.ſʒ Jaſon. hic. ex
iſto tex. iuncta glo.nota.bar.ꝙ libellus ⁊ acta poſſunt ꝓ

duci notario cauſe ſicut ipſi indici tex. glo.⁊ Bart. x alij

doc. idem notantes in.l.eos·S.· ſuper his ·de appel. bar.ĩ
l. finita. S. iulia. in. vj.col.ff.de damno.infec. facit qð vult
glo.in.l.iuſiurãdũ ꝙ ex ↄuẽtione · pupil.in glo.magna
in verbo debet circa finẽ.ff. de iureiur. ex qua no.ibi pau.
de caſtr. ꝙ actus poteſt dici actus iudi.licet non ſit factꝰ
in pꝛeſentia iudi.⁊ bal in.l.pe.ff de fideiuſſ.no.ex illo tex.
q; confeſſio facta coꝛam notario actoꝛum dicitur facta i
iudi.per iſta inferunt Guydo de ſuʒa.bal.c moderni hic.
ꝙ appellatio in ſcriptis que debet fleri infra.x. dies aut
hodie .jde appel.poteſt fieri coꝛam notario ulius iudic.

qui tulit ſententiam pꝛecipue quando non poteſt haberi

copia illiꝰiudi.quod not.quia quotidianũ.per iſta refert

Raph.ful.ſe conſuluiſſe in ciuitate vincen. vbi ſtatutuʒ

diſponit ꝙÿ mittatur executioni niſi appellatio ĩiterpona⸗
tur ĩfra.x.dies ⁊ libellus poꝛrigatur· xx.⁊ pꝛeſtetur cau
tio de ſoluendis expenſis ꝙ ſatis fuit taleʒ cautionẽ fuiſ
ſe pꝛeſtitam ipᷣi notario. Limita pꝛedicta non habere lo
cum quo ad pꝛobationes vel inſtrumenta pꝛobatoꝛia q̃
non debent fierinotario:ſed ipſi iudici vel de cõmiſſiõe
iudi l.quinquaginta.ff. de pꝛoba. gloſ.in.l. iubemus .· de
lib. cauſa. glo.in.l.hac conſultiſſima in fl. vbi dixi · de te
ſta. facit.l. inſtar. .de iu.ᷣfiſ.li.x.cano.in.c.qm̃ contra fal⸗

ſam. de pꝛoba. bal. ⁊ moder. pic bal.in.l..ijꝗ de eden. An⸗

ge. ⁊ Imo. in dic· S. iul. ⁊ ſic habes ex pꝛedictis declara.

ꝙ volunt glo. bar.in. l. eos · S. ſuper his ſ· de appel. dũ no⸗
tant ꝙ acta ⁊ exceptiones poſſunt coꝛam notario pꝛo⸗
guct quod intellige per ſupꝛadicta ſᷣm Jaſonem. hic.j.

. Niuerlis Sicut declinatoꝛia tollitur
1r ElIS per conteſtationeʒ ita per re
VN ſcripti impetrationẽ.h.d. Glo.videtur inuere
VAA quando impetrat p.s ſe videtur exceptio eſ⸗
ſe peremptoꝛia. Et an poſſit quandoq; opponi.dicam in
l.pꝛeſcriptio:jſi contra ius vel vtili.pu. H
¶ In glo. que incipit ſic. ibi non queritur an iuſte obti⸗
nuerit in querela vel non.

Additio Ron refert a quo reſcriptum impetref᷑

etiã ſi ſit ſeruus.h. d. Limita niſi ſibi eſ
ſet oppoſitum tempoꝛe pꝛoiecte ſupplicatiõis l. j. arguẽ⸗
do a ſpirituali ibi bal S. eo. Et ex hoc no.ſubtiliter bal.
hic poſt Jaco. Butr. quod dilatoꝛia exceptio qualis eſt
iſta que opponitur contra impetrãtẽ ſicut abas tollitur
per lit. conteſt. l. ira demum · .. de pꝛocur.l.pomponius.S·
rati.ff eo. ita hic tollitur per impetrationeʒ reſcripti. Se⸗
cundo limita quando reſcriptum eſſet impetratum ab ex
communicato.c.j.de reſcrip.in.vj.ad hoc vt citius rede
at ad gremium eccleſie ⁊ hoc quando impetrauit pꝛo ſe.
Si autem no mine alterius habeo glo.no.in.c.fi.in glo.j.
Tibi doc.de pꝛocur. Tertiolimita niſi mendacium ſup⸗
Piaents obſtat. c. ex parte.⁊.c.nonnulli.de reſcript.ſᷣm
ar. hic. ſecundo per iſtam.l. decidit bar. hic in fl.quod
quando refoꝛmatio fit ĩ cõcilio nõ refert an ille qui fecit
pꝛopoſitam eſſet infamis vel ne poſtq;; apparet de cõſen⸗
ſu populi referunt s ſequuntur paul. de caſt. ⁊ domi. alex.
in. l. j.in pꝛinci.ff.ad.l.falci.adde ꝙ vult Bart. in. l. obſer⸗
uare circa medium j. de decurio.lib.x.quod licet in con⸗
cilio generali populi debeat fieri pꝛopoſita per vnum de
populo:tamen ſi de ea non apparet? conſtet de volunta
te populi valet oꝛdinamentum: ſequitur Pau. de caſt. in
l.j.in pꝛinci.ff.de conſtitu.pꝛincip.⁊ in. d. l.j. in pꝛincip.ff.

pꝛimo libꝛo Codicis

Eſt .6 t Aliquando reſcribit᷑ contra
E crip AR. ius vt eſt quando lex impꝛo
bat reſcriptuʒ:⁊ tunc non loquuur hec lex. ſed
, 22 l. iubemus nullam. S. de ſacroſan.eccle. aliqus
do reſcribitur contra ius·i.contra illud quod dicit lex:
tunc non dicitur ius i aliquam.l. ſpecialem. ſed con⸗
tra iſtam generalem ſic:quia hec lex eſt eis derogatoꝛis
? de his loquitur hic. Et bꝛeuiter dicit hec lex ꝙ reſcri⸗
ptum contra ius non valet niſi aliũ modice ledat vel cõo⸗
tineat criminis remiſſ ionem.h.d. Jacob. ¶ Ponitur er⸗
go hic regula ꝙ reſcriptuʒ non valet contra ius ⁊ hoc eſt
Ppma pars vſq; ibi niſi foꝛte.ibi ponit exceptiones duas
vſq; in fi. Pone exemplũ per.l.iubemus nullam.S. de ſa⸗
croſan.eccl.⁊ male quia tunc non haberet locũ exceptio
hic poſita:quia ⁊ ſi pꝛodeſſet petenti non concederetur:
⁊ ideo aliter vt glo.exemplifica.
¶ Sp. ꝙ non valeat reſcriptũ ⁊ ſi non cõtineat leſionem
alteriꝰ æ vtilitatẽ petẽtis.vt ·jſi nup.ex reſcpᷣ.pe.l.j. So.

ibi eſt ipꝛobatũ reſcriptũ in ſpecie bic in gñe. Item op
4 etiam ſi alium ledat valeat.vt.l.ij · S.ſi quis a pꝛincipe.

ne quis in loco publico.So.vt glo.¶ Item op.ſʒ dñm
Mar. ſic cum remittere delictũ ſit contra publicam vtili
tatẽ.vt.l.ita vulneratus.ad.l.aquil.ergo non valcet reſcri
ptuʒ per.l.fl. eo.Soluit ipſe ꝙ aut remittitur pena icho
ata ⁊ poteſtvt hic aut inchoanda ⁊ non poteſt quia rema
neret delictum ſine pena vt in contrario quod non pla⸗
cet:quia non eſt cõtra publicam vtilitatem remittere pe
nam pꝛeteriti delicti ſed futuri.vt.l.ſi vnus.S· illud.ff. de
pac.⁊ ideo valet pactũ ſuper delicto pᷣterito nõ ſuper fu⸗
turo qꝛ ſic inuitaretur ad delinquendũ. Hec ob.ꝙ inter
eſt rei publice qꝛ illud eſt quoddã intereſſe ſecũdariũ qð
non attenditur ſic ⁊ in.l.j.ff.ſo.matri.
¶ In glo. que incipit puta.ibi a iure peti.ſ. in ſpecie.naʒ
hec lex generalis bene pꝛohibet in genere.¶ In glo. que
incipit vt ⁊ chec glo.ponit ea.exempla que ſuperioꝛ im
pꝛobauit:⁊ ideo ſuperioꝛ melius dicit. —
Ad d iti 0 Js lex ponit regulas ⁊ duasfal.ſecun
da ibi niſi foꝛte ⁊ eſt in decretis canont
ſata. xxv.qij. ⁊ in.c.reſcriptũ.Ho.pꝛimo regulã ꝙ reſcri
pta contra ius impetrata non debent per iudices obſer⸗
uari ⁊ gloſ.inuehit contra miſeros pꝛelatos qui non au⸗
dent obſeruare hanc.l.vel ſimilẽ.in.l.puniri voi dicam. j⸗
ſi Z ius vel vtilitatem publicam. Sed nunquid iſta regu
la pꝛocedat ex defectu poteſtatis pꝛincipis:qꝛ non poſſit
vel ex defectu volũtatis.bal.hic.i.ij.col.pau.de ca.dicũt
ꝙ ex defectu voluntatis qꝛ non pꝛeſumitur pᷣncipem ali⸗
quid velle ꝙ ſit cõtra ius ⁊ ſi aliquid conceſſit pꝛeſumit
per impoꝛtunit atem cõceſſiſſe. Et ideo ſi pꝛinceps vellet
poſſet reſcribere contra ius adiecta clauſula.non obſtan
te de qua dicetur in.l fi..· ſið ius vel vtili.public. ponunt
Odo .⁊ Cy.⁊ Bal.hic.hinc ſumpta occaſiõe tractat bal.
hic de poteſtate pꝛincipis ⁊ que ſint ſoli ſupꝛemo pꝛinci⸗
pi reſeruata adde bal.in.l.j.in pᷣn.j.de iur. aureo. anullo.
⁊ in. c.j que ſunt reg.⁊ in.l.imperium.in.iij.col.⁊ ibi ple⸗
n us. Ludo.roma. ff. de iuriſdi.om.iud.⁊ bal.in pꝛoemio
feudoꝛum in.xij.col.vbi inter cetera dicit ꝙ quando pᷣn
ceps aliquid vult ex certa ſententia nemo poteſt ei dice⸗
re cur ita facis ⁊ eſt dictum quo aduocati ſepius i pala⸗

cijs vtuntur ⁊ fuit ante Bal.dicunt ſpecu.in ti. de legato
.S.nunc oſtendendum.ver.lxxxix.per text.in.c.quis.de

.

peni. diſt.iij.ibi.quis tamen audet dicere deo quare huic
parcis.⁊ glo.ibi in verbo deo.ideʒ dicit panoꝛ.⁊ idẽ bal.

in c. eccleſia ſancte marie.in pe.col.vt lit.pen.dicit ꝙ cuʒ

ipſe pꝛinceps cauſa cauſarum non eſt de eius poteſtate
quirendum cum pꝛime cauſe nulla ſit cauſa cum id quod

pꝛimum eſt aliud ante ſe habere non poteſt. ⁊ idem bal.
In.c.cum ſuper.in.j.col.de cauſa poſſeſſ.⁊ pꝛopꝛie.dicit ꝙ

papa ⁊ pꝛinceps ex certa ſcientia ſupꝛa ius ⁊ contra ius
⁊ extra ius omnia poteſt:ideo ſacrilegium eſt de poteſta

te pꝛincipis diſputare.l.ſacrilegium.j de crimi. ſacrile.

inter cetera no.illud quod dicit bal.quod ſolus ſupꝛemꝰ
pꝛinceps poteſt in reſcripto apponere clauſulam.nõ ob⸗
ſtante:alius vero inferioꝛ non poteſt: adde bald.in.l.cũ⸗
ctos popuin.x.col. v. de ſumm. trinit. Ange. Inno.⁊ mo
der.in.l.nemo poteſt per illum tex.ff.de lega.j.vbi domi.

Alexand.in.j.col.⁊ in concilio.cj.quod incipit viſis in⸗
fraſcript. exemptionibus.in.vj.colum.in pꝛimo volumi.

facit bon? tex.in l.foꝛmam. ff. de offic. pꝛefec.pꝛetoꝛ.oꝛi.⁊

S= =çSegaeS — rr

= —

in

tenn
honi
ſet

ſer⸗

n. .

oſſit
iciit
nali⸗
unkk
ellet
bſtan
nunt
tbal

*

illiri ⁊ quia inferioꝛ nõ poteſt reſcribere cõtra lege ſupe
rioꝛis.c.cum inferioꝛ. de maio.⁊ obe. ſicut in ſimili infe⸗

rioꝛ a ſupꝛemo pꝛincipe:etiã ſi ſit legatꝰ de latere nõ po⸗
teſt reſcribere ꝙ ꝓcedatur ſummarie ſimpliciter ? de pla

no.glo.eſt reputata ſing.in.c.fl.de herce. in. vj. ſed etiam

„

ſimiles glo.in cle.ſepe in pꝛin. in verbo mandamus. de

verbo. ſign. Idem eſt in clauſula ex certa ſe cientia que noõ

poteſt per inferioꝛem apponi in reſcripto glo.in cle. et ſi
pꝛincipalis in glo.ᷣfi.de reſcrip.
pꝛemus pꝛinceps poteſt in totum tollere ius alicuius cũ
clauſula non obſtante: inferioꝛ aũt non poſſet etiam vbi
ſupꝛemus pꝛinceps poſſet. ita tenet archi. xxv. q·ij. in

ſumma: refert ⁊ ſeqᷣtur alber. de roſa.in.l.quotiens S. c0.

T ibi paul. de caſt. multum exclamat ⁊ dicit ꝙ habuit de

facto tempoꝛe quo do.pandul.tenebat imperium Ber⸗
gonij. nam vni in partialibus ſuis remiſit per reſcriptũ
quicquid debebat ciuibus bergonenſibus cum clauſula
non obſtante:dicit ſe cõſuluiſſe ꝙ non potuit dato ꝙ fuiſ⸗
ſet iuſtus pꝛinceps et idem dicit in duce mediolani ⁊ in
marchione ferrarie / quod tu diligenter no. ad ea que tra
duntur per glo.⁊ doc.in.c.que in eccleſiarum. de conſti.
et in. l.fi.ſi contra ius vel vti.pub. Succeſſiue tangit bal.
hic de poteſtate pape ⁊ de his que ſunt ſoli pape reſerua⸗
ta. Adde glo. oꝛdina.in.c.ꝙ tranſlationem. de offi. leg.
⁊ glo.in.c.ſicut vnire de exceſ.pꝛelato.et plenius qᷓ; alibi
ſpecu. vbi enumerat octuagintanouem in titu. de lega · S.
nunc oſtendendum. ⁊ in· S. nunc bꝛeuiter dicendum eſt
ponunt cano. in.c.pꝛopoſuit poſt glo.ibi de conceſſio.
pꝛeben. ⁊ dicit hoſtien.qui ſepe allegatur.in.c.cum veniſ
fent de iudi. ꝙ papa poteſt mutare quadrata rotundis.
adde bal.in.c.eccleſia.iij.colũ.ex.de conſti. Idem dic
m iaſonem hic.

W n ſuppli⸗
ltrumentozum. nhu⸗
nnon debes eſſe verboſus hoc diein
N. & (CSppo. de. l. vt reſponſum . de tranſac. So.
vt dicam ſuper glo.ſ In glo.que incipit:vt con.in ft. ibi.

vt reſponſuʒ:quia hic loquitur de inutili narratione.ibi

de vtili ⁊ neceſſara. -
Add iti 0 In ſupplicatione debet poni effectus
inſtrumenti vel verba ſuper quibus du
bitatur non aũt totus tenoꝛ.h.d. Ratio eſt. Imꝑatoꝛ ab⸗
hoꝛret verboſitatem..l.fina · S. j'· de appella. ⁊ per iſtum
texum dicit bal.in.l.ij.in.j.col.ad fl... vt lite zengen.
quando quis appellat a ſententia ſufficit quod in appel.
apponat in ſubſtantia effectum ſententie.non autem re⸗
quiritur ꝙ ponat foꝛmaliter tenoꝛem totius ſententie.et
idem dicit paul ·de caſt. hic. uis de bal. non facit men⸗
tioneimn. Item per iſtum textum. dicunt cy. bar. bal. alij
hic. ꝙ ſilegatarius petit a notario copiam teſtamenti/
non debet fibi notarius dare copiam totius teſtamenti:
ſeà ſoſum illius particule legati que ad eum ſpectat ⁊ ha
bes tex no.de hoc in. c. contingit de fide inſtru.⁊ ita con⸗
ſuetudo obſeruat. C Sed quotidianũ dubiũ eſt qᷣd ecõ⸗
tra notarius fuit rogatus de inſtrumento teſtamẽti ego
vado ad notarium ⁊ peto ꝙ oſtendat michi in ꝓthocol⸗
lis illud inſtrumentũ teſtamẽti vt videã ſi in eo aliquid
tinetur quod ad me pertineat:⁊ notarius dicit.ego no⸗
o tibi oſtẽdere:ſed bene dabo tibi copiam ſi ſoluas miner
cedem.⁊ iſte dicit / ego nolo copiam nec ſoluere impen⸗
ſam: quia foꝛte nichil intereſt mea. Quid iuris de iſto ca
ſue Iſtum caſum in ſpecie ponit ſolus paul.de caſt. in. l. j.
Iquẽadmo.teſta.aperian.et ibi dicit ꝙ non poſſum co⸗
gere notarium vt mihi oſtendat: ſed bene poſſum eum fa
cere citari coꝛã iudice/⁊ iudex faciet ſibi poꝛtari pꝛoto⸗
collum ⁊ videbit ſi in illo teſtamento continetur aliquid
quod ad te ſpectet:⁊ illius particule faciet tibi dare copi
am: ⁊ dicit iſta ↄſuetudo obſeruat ⁊ ſequitur ibidem do.
alex. Item per iſtum tex. dicit hic bal.ꝙ tutoꝛ qui conue
nit aliquem nomine pupilli ſi ſibi opponatur ꝙ non fecit
inuentarium non tenetur dare copiam totius inuentarij
cum expꝛeſſione rerum pupilli: quia hoc eſſet dãnoſum
pupillo:cuius intereſt ne ſecreta ſui patrimonij pandan⸗
tur.l.ijquãdo ⁊ qui.quarta pars debe. lib. x. debebit er
go dare copiam inuentarij in genere: nõ expꝛeſſis rebus
in ſpecie. adde ꝙ idem plenius Bar.in.l.j.ff.de cura.bo.
dan. facit.l.ij·de ali.pu.pꝛeſtan. “

Similiter etiaʒ ſolus ſu⸗

Quand o libellus pꝛicipi
datus litis contelſtationẽ

faciat Mubꝛzica.

Obium no elt. ar bee
Vtoꝛijs / « annalibus libell? ſupplicato⸗
rius habet vicem conteſtationis.hoc
Ndicit cum ſe.l. ¶Diuide titulum in du
as partes: quia in pꝛima ponit dictuʒ
in genere vſq; ad finem titull.

es leges determinent pꝛioꝛes.

¶ Ad euidẽtiã ſciẽdũ ꝙ qͥdã ẽ libellus ↄuentionalis qᷣ

datf parti:⁊ de hoc hic nõ loquit᷑ſed·i. de lit. cõteſta.aut᷑.
offeratur.quidam eſt ſupplicatoꝛius qui offertur pꝛinci⸗
pi.⁊ de hoc loqtur hic.(¶ Et tex.oↄteſtationẽ ĩquo ad ea qᷓ
ſequuntur nõ qͥ ad aliaſ pꝛinceps ſuꝑ iudicis delegatiõe
dñs aʒo in ſumma limitat hanc.l.ſic.ſ.ꝙ libellus pꝛincipi
patus faciat conteſtationem.ſ.quantum ad hoc vt actio
heredibus tranſeat ⁊ contra heredes non auteʒ vt actio
nem perpetuet.
¶ Op.· ꝙ nu operetur libelli oblatio niſi ſequatur miſſio
executoꝛis:vt.lłſicut.⁊.l.omnes.j.de pꝛeſcrip.xxx.an.qui
dam fatentur ⁊ male:⁊ ideo dic vt glo.⁊ cumula ſolutio⸗
nes ſic:quia aut loquitur in libello ſupplicatoꝛio:⁊ ille in
pꝛetoꝛijs ⁊ annalibus operatur conteſtationem ſine miſ
ſione executoꝛis:vt hic:in alijs actionibus nihil operat᷑
libellus conuentionalis operat᷑ circa pꝛeſcriptionẽ.xxx.
vel.xl. anno. ita tamen ſi ſequatur miſſio executoꝛis vt

in contrario: verum aʒo limitat:vt.S.dixi. Et poſſet eſ⸗

ſe qued am ſolutio eius dicti:ſcʒ vt diceres ꝙ aut queris
de conteſtatione que actionẽ perpetuat ⁊ illa reqrit miſ
ſionem executoꝛis:aut de ea que ſolum facit tranſitoꝛiaʒ
actionem in heredes ⁊ contra eos:⁊ tunc non:vt hic: dic

ergo ꝙꝙ aut interuenit conteſtatio:⁊ per hanc perpetuat᷑

actio.ſ.quia fit tranſitoꝛia in heredes ⁊ contra heredes
Item perpetuatur in quadraginta annos:aut non iter
uenit conteſtatio:ſed libellus: ⁊ tunc aut fui libellus con
uentionalis:⁊ tunc ille operatur ſolum in pꝛeſcriptione
xxx.vł.xj.an.⁊ ita demum ſi ſequat executoꝛis miſſio ope
ratur hoc:quia interrumpit illam pꝛeſcriptionem odio⸗
ſa: nõ aũt actionẽ perpetuat. In alijs autem caſibus ni⸗
hil operatur:aut fuit libellus ſupplicatoꝛius pꝛincipi: et
tunc in actionibus pꝛetoꝛijs/⁊ annalibus operatur.ſ.vt

faciat eas tranſire heredibus ⁊ in heredes:non autemvt

perpetuet actionem:vel dic ꝙ etiam foꝛte perpetuat acti
onem iſte ſupplicatoꝛius. In alijs autem actionibꝰ iſte li
bellus nihil operatur.i¶ Iteʒ op.de A. libertꝰ.ff. de in ius
vocan. So. vt dicam ſuper glo. Itẽ op.de.llibertus. ff.

de in ius vocan. So. vt dicam ſuper glo.ꝗ Item op.de.l.

vt perfectius.
¶ In glo. que incipit immo ibi coꝛam pꝛicipe.libellꝰſup
plicatoꝛius.¶ In eadẽ glo.ibi alio iudice.libellus conuẽ
tionalis.i¶ In glo.que incipit ⁊ hoc in fl.ibi libertus. dic
ꝙ libellꝰ iſte nõ hʒ vĩ vocatiõis qtũ ad penã temere vo⸗
cãtis:ſʒ hʒ vĩ vocatiõis quantũ ad perpetuationem acti
onum pꝛetoꝛiarum ⁊ annalium.ſ¶ Sʒ an actio de dolo ꝑ⸗

petuatur cum ſit pꝛetoꝛia ⁊ annalis.Reſpondeo ſᷣm do. .

mar.ꝙ non:quia cum libelli poꝛrectio equiparetur conte
ſtationi:⁊ per conteſtationem nõ perpetuaretur:ergo nec
per libelli oblationem. Idem in beneficio reſtitutionis
quia non perpetuabitur per libellum / cum per cõteſtatio
nem non perpetuaretu. .
Ad ditio Supplicatio poꝛrecta pꝛincipi impetra
to reſcripto in actionibus/pꝛctoꝛijs / et
annalibus operatur duplicem effectuʒ. Pꝛimus eſt tranſ
miſſionis ad heredes actiue ⁊ paſſiue. Secũdus ĩ perpe⸗
tuandi actiones:hoc eſt extendẽdo coꝛum vitam:vt vbi

pꝛius non dur abat niſi anno nũc durẽt perpetuo ac ſi ve
re lis eſſct conteſtata. h. d.cum.lſequen. Ho.pꝛimo ꝙ ſup
plicatio poꝛrecta pꝛincipi ſi obtineatur reſcriptuʒ opera

tur ac ſi eſſet lis conteſtata quo ad duos effectus: de qui⸗

bus in ter. Liita iſtum tex. pꝛocedere in reſcripto unpe
trato a ſummo pꝛincipe.puta papa vel imperatoꝛe:vel a⸗
lio populo non recognoſcente ſuperioꝛem de iure vel fs⸗

Nota ꝙ non eſt nouuʒ vt poſterio⸗

Quãdo libellus pꝛĩcipi datus etc. Fo. XXXVII.

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

cto tale reſcriptum habet vim lit. cõteſta. ita loquitur iſte
ti.ſecus eſt ſi impetretur ab inferioꝛe puta rege pꝛoconſu

le duce marchione.tex.ẽ.in.l.j.ibi bar.⁊ ful.ad hoc no·⸗ ⸗

de offi. pꝛefec. pꝛetoꝛ.oꝛi.⁊ illiri.vbi tex.ita diſponit ĩ pꝛe⸗
fec.pꝛetoꝛi.qui equiparatur regi:vt eſt glo.in.i.j.ff. de of⸗
fi. pꝛefec. pꝛeto. Sccundo no. ex hoc tex.ꝙ reſcriptum ha
betur pꝛo libello ⁊ conteſtationelit quantum ad effectuʒ
huius ti.ſed non habet vim libelli conditionalis: ideo ſi
cã ẽ oꝛdinaria in qua requirit᷑ ꝙ actoꝛ poꝛrigat libellũ ſo
lẽnem reo:certe reſcriptum pꝛincipis vł pape cum ſuppli
catione non habet vim libelli ̃m bal. ⁊ ful. hic ⁊ bal.in. l. -
F. ti. j. T in.l. elegant · S. ſi quis poſt. in.j.⁊.ij.coł.ff. de cõdi.
indeb. in. l.fl. in. j. col. ff. de ↄſti. pꝛin. ? in.l.nec quicq;·g.
vbi decretum. ff. de offi.pꝛoconſul.⁊ le.in.xvj. coł.in. iij.⁊
iiij. notabi.late cano.in. c. pꝛeterea. de dilatio. Fallit in
cauſis in quibus vl de iure communi vel ex foꝛma reſcri
pti debet ꝓcedi ſummarie/ ſimpliciter / et de plano.ratio
uia illis cauſis non requiritur ſolemnis libellus:ſed ſut᷑
lcit q̃lis q̃lis petitio cle. ſepe in pꝛin.de verbo. ſign. ideo
in illis reſcriptum cum ſupplicatione ſufficit loco illius
petitionis: ita tenet inno.in. c.dudum.ij. de elec.ſpec. in ti
tu. de libel. concep · S· nunc oſtendendum ver.vj. ⁊ in ti.de
pꝛeben. S. j. ad fi bal.⁊ imol. in.l.ᷣſi quis filio exheredato
.S. hi autem. ff. de iniuſt.rup.cano.maxime anto. de but.

i.d. c. pꝛeterea. do. alex. in conſi. ccj.in.ij.volu.qð incip.i

cauſa ⁊ lite vertente inter magiſtrum petruʒ. Tertio no.
ex iſta.l.j.ſᷣm bal.ful.⁊ pau/de caſt.qð ſi eſt impetratũ re⸗
ſcriptũ:⁊ ille qui impetrauit moꝛtuꝰ eſt anteq; eũ pꝛodu⸗
ceret in iudicio:tamem tale reſcriptũ tranſit ad heredes
actiue ⁊ paſſiue:credo quod notabile ſit verum per tex.in

c.quia.v.vbi doc. ponunt de iud. ,
t lite pẽdente nil in

nouetur Kubꝛica.
EH = Lite pendentevel poſt ſentẽ
Icet. an appellatione non ſuſpẽ
liam non licet ſupplicare. hoc dicit to⸗
Stustitulus. 2
¶ Agd euidentiam eſt ſciendum ꝙ ſũt

auattuoꝛ tempoꝛa. pꝛimum eſt ante li⸗
em conteſtatam 1 non poſſum circa
pꝛoceſſum ſupplicare circa alia ſic. Sʒ

nec iudicem poſſuz impetrare niſi oꝛdinarius deneget iu
riſdictionem:vt in aut.de manda. pꝛinci · S· ſit tibi. Scoðʒ
tempus eſt poſt litem conteſtataʒ:⁊ tunc ſupplicare non

poſſum:vt in aut᷑.vt in medio liti. ⁊c̃.niſi quãdo iudex de

denegat copiam actoꝛis vel alicuius interlocutoꝛic: vel
ſi iudex datus non pꝛoſequitur in cã:vel ſi habeo eum ſu⸗

ſpectum poſſuʒ petere:vt alius ei aſſocietur:vt dicta aut.

vt in medio liti aliud tempus eſt appellationis penden
tis:⁊ tunc etiaʒ nihil debet impetrari: vt.j. nil noua.pen.

appel. in pꝛĩi.Quartũ tempus eſt poſt appellationẽ omiſ
ſam ⁊ ſententiam confirmatam ⁊ tunc etiam non eſt lici⸗

tuʒ ſupplicare:immo qui ſupplicauerit punietur: hec col

liguntur exlegibus huiꝰ ti. ⁊ gloſis.
¶ Op.qꝙ pꝛoſit reſcriptum ſuperueniẽs.cum exceptio q̃
incipit poſt ſentẽtiam competere.competit:vt·j· de re iu⸗
dli.l.j. So.hic tempoꝛe incongruo ſuit conceſſumvñ exce
ptio mihi non incipit competere ⁊ ideo non pꝛodeſt:vel
dic ꝙ delinquit impetrans: quia impetrauit alium iu⸗
dicem anteqᷓ; oꝛdinarius ſibi denegaret iuriſdictionem
quam facere non debuit.¶ Sed quid ſi conſtitui pꝛocu⸗
ratoꝛem ante iudicium inchoatum ad aliquid impetran
dum ſuper cã mea non circa pꝛoceſſum:⁊ pꝛinceps poſt
ea conceſſit:nunquid valet: Rñdeo ſic:quia tempoꝛe cõ
gruofuit impetratum. ¶ Quid ſi licitam pꝛouocationem
onmiſit. Dic vt glo. butrig. . ’
Ad diti 0 NMota ex hac lege ſubtiliter ſᷣm rap. ful.
VUID. bic videri tex. ꝙ arripe iter ad pꝛincipẽ
non habet vim pꝛouocationis interpoſi ite ab ipſo iudice

quod videtur contra tex. in.c.vt debitus.⁊ i. c. vt dilecti.

de ap. vbi arripere iter ad papam habet vim appel. inter
poſite adeo ꝙ quicqͥd fleret medio tempoꝛe deberet re⸗
uocari. Sed dic vt declarãt bar.⁊ doc.in.l.de pupillo· S.
ſi quis ipſi pꝛetoꝛi in vlti.coł.ff. de oper.no.nũ.per illum
tex.ſm ſcdᷣam lec. ꝙ arripere iter ad papaʒ ⁊ pꝛoteſtarine
aliquid noui interim fiat: bene hʒ vim pꝛouoca.qꝙ non in

teruenit hic iaſ.de may.mediolaneñ.iuris vtriuſq; doc.
&α Bpplicare.
Ad d 5No. cx tex. ibi actoꝛis vel pꝛo
= itio uincia:ꝙ appellatione actor/
no venit ſententia vt patet in alternatiua vel que cadit in
ter diuerſa notatur in.c.quere.de ſy monia.ex. glo.in rub.
ff de iur ⁊ facti ignoꝛantia.veritas eſt in contrarium ᷣm
guido de ſuza. cy. bal. ſaly. ⁊ moder ic per tex.ĩ.l. actaa i
lactoꝛis.vbi doc pꝛecipue.d.alex.ff.de re iudi.⁊ inc. qm
contra falſam vbi cano. de pꝛoba.⁊ eſt gl.in.l.in fraudẽ.
S. neq; inſtrumẽta. in glo.j.in fi. ⁊ ibi bar.no.ff. de iure fiſ.
cano.in.c.in pꝛeſentia.de renun.in.c.pꝛudentiam.in pꝛin
ci. e. de offi. deleg. ſubdit eriazx bal.hic qð appellatiõe a⸗
ctoꝛis nedumveniunt que fiunta iudice ĩ his que ſunt cõ
tentioſe iuriſdictionis:ſed etiã his que ſunt voluntarie
iuriſdictionis:vt eſt emanci.⁊ datio tutoꝛum:ideo etiam
in his debet fleri copia cum die ⁊ conſule.ita dicit elegaã
ter notare inno.in.c.j.de pꝛoba.⁊ ſequit᷑ ſimpliciter pau.
de ca.hic.tu adde foꝛtius ꝙ omnis ſcriptura que fit coꝛã
iudice dicitur de act.l.illud cuʒ glo.in verbo actoꝛũ.⁊ ibi
no.bal.i.ij.cołj.de ſacroſanct.eccle.immo plus no.bal.
in.l.interrogata per illum tex.cuʒ glo.. de lib.cã.ꝙ ap.a⸗
ctoꝛis veniunt omnia que fiunt in pꝛeſentia iudicis licet
non in figura iudicij. No.ſecundo ex eodeʒ tex.ſᷣm bal.
in.ij. coł. ⁊ pau.de ca.ꝙ oĩm actoꝛũ debet fleri copia par
tis ⁊ ſic articuloꝛum et poſitionum. Adde bal.⁊ moder.ĩ

l.ij.j. de edẽ.vbi dixi de iſtis ⁊ alijs multis ſimilibꝰ: ideo

hic non repeto:ponunt cano.in.c.per tuas.de teſt. ¶ Mo.
tertio ex tex.in verbo pꝛotinus ſʒʒ bal.in xj .coł.⁊ pau.de
ca.ꝙ qui pꝛoducit inſtrumentum pꝛohibitum pꝛoduci a
ſtatuto ſub certa pena abſq; alio pꝛoceſſu debet condem
nari ad talem penam:ita oſtendit iſta dictio pꝛotinus: al
legat in ſimili glo.de dictio.mox.in aut.de inceſt.nup.in
pꝛinci. debuit allegare glo.que loquitur de dictio. pꝛoti⸗
nus in.l.iij · S· ex contrario.vbi bar.⁊ doc.ff.de acqui.poſ.
bar. in.l. pe.per illum tex.in verbo pꝛotinus:¶ de depoſi.
No.quarto ꝙ poſtq; ſententia traſiuit in rem iudicataʒ
amplius non eſt licitum ſupplicare ⁊ ſupplicans incid it
in penam.concoꝛ.l.fijde erro.aduo.⁊ ex hoc bal. hic ĩ. ij.
col.dicit ꝙ iſta eſt pꝛeciſa regula qð poſtq; ſententia trã
ſiuit in rem iudicatam impoſſibile eſt poſtea ſupplicare:
vt hic niſi pꝛinceps reſcriberet cum clauſuls non obſtan
te. alibi dicit inno.in.c.cum inter de re iudi. quem refert
bal. in l. pꝛeſcriptione.in.xx.coł.ver.⁊ pꝛemitte ad euidẽ⸗
tiam. · ti .j. qdðᷣ in vanum dicitur unpetratum quicquid di
citur contra ſententiam que tranſiuit in rem iudicatam.
⁊ dicit Paulus de caſtr.ꝙ facit contra illos qui poſt la⸗

tam ſententiam vadunt venetias ⁊ ſupplicant ꝙ cã iterũã

reuideatur non obſtante ꝙ elapſum ſit tempus ad appel
landum. Ham nõ debet iſtud concedi niſi ex magna cau⸗
ſa. Item adde ꝙ iſta regula pꝛocedit ꝙ non eſt licituʒ ap
pellare quando elapſum eſt tempus appellandi: ſed eſt ſi
infra tempus quis non poteſt appellare:quia eſtverꝰcon

tumarx qui non appellat.l.ex conſenſu · .· fi . ff. de appel. gl.

⁊ doc.in.l.fi.ff.de in integ.reſti.Nam iſte etiam ſupplica⸗

re non poteſt glo.eſt oꝛdi.⁊ valde notabi.hic ĩ.l.fl.vbi cy.

eam ſequitur:de quo vltimo refert Yo.de imo.fuiſſe que⸗
ſtionem in dominio regis aragonie diutius ventilatam

in dic. l. S fl. in pe.⁊ vl.coł.¶ No.vltimo ex.l.fl.qð incur⸗

rit infamiam ille qui ſupplicat ꝙ retractetur ſentẽtia que
tranſiuit in rem iudicatam:vnde ſi pꝛoduceretur in teſtẽ
poſtet repelli:qꝛ eſt infamis:⁊ ſic inhabilis qð dicit pau.
de ca.eſſe tenendum menti:quia poſſet facere honoꝛem ſi
caſus occurreret cũ pauci ſint qͥ de hoc aduertãt et ſcirẽt
de hoc excipere ſᷣm eũ.Et ita eſt expeditꝰiſte ti iaſ.pad.

¶ Sidõtra ius vel vtilitatem

m kuerit impetratum
Mubzica.

NCEr tex. pꝛoponis ] que tamen ex⸗
AEpꝛeſſa nõ impediuiſſent reſcriptũ.Hec

publica

R

— = — —

—² =

=☛ =– ☛ = – — =

*£ ☛

Ni

.
ſcen
bel.
par
eri
deo
ho.
de
leis
dem
:el

en

Not⸗
1ho..
pol.
cata;
cidtt
ciij.
ti
care:
ſtan
efert
id di
tam.
ſtle⸗
iteri

ppel

gcgly⸗
tizen
getſi
Non
elg
Plice⸗
pbicy.
eqne⸗
latanm
incur:
ia got
nteſte
itpan.
nenl
tſcret

len
uim

uz
ripnu;

en er⸗
ee⸗

B.

i cõtra ius vel vtilitatẽ publicã etc. Jo.XNXVIII./

lex poteſt intelligi in reſcripto ꝙ pꝛopꝛie ſumptum acci⸗
pitur pꝛoeo quod continet obſeruantiaʒ iurꝭ communis

¶ Item poteſt intelligi in pꝛiuilegio quod eſt contra legẽ

ſed tacuit id ꝙ ſi expꝛeſſi et non ideo minus fuiſſet cõceſ⸗
ſum reſcriptum. s
Et in materia huius legis ⁊ ĩ pꝛopꝛijs

Add itio terminis dicas ꝙ nõ eſt in ſuppli.de ne

ceſſitate flenda mentio exceptionis elidibilis replicatio⸗
ne:immo generalius dicas non eſſe opus in reſcripto fa⸗

cere mentionem alicuius actus expugnabilis per tex.ex⸗

nẽtes:

ceptionis vel rep.glo.nota.in.c.ex tenoꝛe in.j.gl.ad finẽ
⁊ ibi doc.⁊ in.c.in noſtra.de reſcrip.glo.nota.in.c.cuʒ no⸗
ſtris.in ver.de facto.⁊ ibi panoꝛ de conceſſione pꝛebende
ex.idem glo.in ver.poſteriꝰ.in.c.ſuggeſtũ.ex.de iurc pa⸗
tro.glo.in.c.nõ pꝛeſtat.de reg.iur.in.vj.⁊ per pꝛedicta re
ſtringas tex.in.c.ſuper eo.de cohabitatione clericoꝛuʒ ⁊
hulic: un dicit non valere lutteras facti ſeriẽ non conti⸗
ibi tenent do. anto.de bu.ymo.⁊ panoꝛ.in.c.dile
cti. de excep.ꝙ de attẽtatis poſt appel.per iudi.a quo nõ

eſt opus facere mentionem cum veniant ad retractanda

c.non ſolum de appel.in.vj.poteſt etiam exẽplificari tex.
5p̃m odof.⁊ bal.quando quis impetrauit executionem ſen
tentie non facta mentione de appellatiõe eo quia erat de
ſerta vel ei erat renunciatum:vel erat caſus in quo nõ po
terat de iure appellari. Adde.do.anto.de bu.⁊ imo. in.c.
ex parte.j.in vlt.coł.de reſcip.vbi tenẽt ꝙ non eſt opꝰ fa⸗
cere mentionẽ de appel.aduerſarij deſerta. Alibi panoꝛ.
poſt hoſti. in. c. per veſtras.in.iij.coł.de dona.inter vir.⁊
vxo. tenet ꝙ de ſentẽtia nulla vel de pꝛoceſſu nullo non
eſt neceſſe facere mentionem.⁊ old. laud. in cõſi. ccxcix.
quod incipit quidam hugo circa pꝛin.tenet ꝙ de lite que
eſt nulla non eſt neceſſe facere mentionem.⁊ lud.ro.in co⸗
ſi.cccclxxxiij. quod incipit DHubitat᷑ pꝛimo.in pe.coł.te⸗

net ꝙ valet impetratio confirmationis benefici non fa⸗

cta mentione de pꝛouiſi. alteri facta ꝙ erat nulla. et vide
de pꝛedic. gl. nota. in dic. regula non pꝛeſtat impedimen
tum. Item pꝛo confirmatione pꝛedic.adde ꝙ de actu eli⸗

dibili ſeu ꝙ poteſt tolli per excep.vel replica.non ẽ neceſ

ſe facere mentio. glo.in.c.ex tenoꝛe.glo.pꝛima ad fi.⁊ ibi
doc. ⁊ in. c.in noſtra.de reſcrip.⁊ glo.in.c.cum noſtris.in
ver. de facto.⁊ ibi do.abb.de conceſ.pꝛebẽ.⁊ glo.in.c.ſug
geſtũ de iur.pa.⁊ dicunt anto.de bu.J mo. ⁊ abb. in. c. dile
cte de excep.ꝙ de attentatispoſt appel.per iudi.a quo nõ
eſt opus facere mentionem ꝙ veniat retractã c.non ſoluʒ
de appel.in.vj.ſed pꝛo limitatione huius tex.⁊ pᷣdic. dili⸗
genter no.qð viciatur reſcriptum nedum quãdo tacetur
cã fi.que ſi fuiſſet expꝛeſſa pꝛinceps nullo modo conceſſiſ
ſet.ſed ctiam quando tacetur cã que ſi fuiſſet expꝛeſſa ad⸗
huc pꝛĩceps conceſſiſſet:ſed non ita de leui.vel de facilivi
ciat᷑ reſcriptũ.tex.ẽ in.c.paſtoꝛał.ĩ vꝓᷣbo de leui.de reſcri.
⁊ ibi panoꝛ.multum no.pꝛo ſingulari.⁊ idem panoꝛ.in.c.
ceterum in pꝛĩo no.de reſcrip.d.alex.in conſi.cxiiij.qð ĩ
cipit põdera. his.que narrantur ĩ thematce.in.ij.coł.in.j.
volu.ad fi.facit tex.in · S.ſi motu pꝛopꝛio.in ver.modicuʒ
de pꝛeben. in.vj.⁊ tex.in.c.ſi pꝛoponente de reſcrip.⁊ vi⸗
de ꝙ no.panoꝛ.in.c.conſtitutus.in.iiij.no.de reli.domi.⁊
in. c. ex conqueſtione in.j.colł.de reſti.ſpo.Item limita
iſtaʒ lege alio ſecundo modo vt per bal.in.l.ij.in.j.colł·j·
iur. fiſ. li. x.

W rin er, Licet hic videãtur
OS Keſcriptione. ing expoſitiões:

tñ ſunt tm̃ due lec.vna eſt Jo. et Aʒ0o.ſ.ꝙ iudex
—– Kcognita veritate vel falſitate pꝛecum pꝛoce⸗
dat in ca pᷣncipali ſequendo veritatem: ⁊ ex vigoꝛe reſcri
pti.alia eſt lec.placentini que dicit ꝙ ſi reperiatur per mẽ

dacium impetratuʒ non cognoſcat de negocio pꝛincipa

li ex vi reſcripti:⁊ exponit litteram quattuoꝛ modis ⁊ tñ
cum vna opinio.⁊ lec.pꝛemittam ergo lec.placen. ſᷣm
quã hec lex bꝛeuiter dicit. Exceptio mendacioꝛuʒ oppo

ſita facit ſilere cognitionem iudicis delegati niſi eate⸗

nus vt de veritate pꝛecum cognoſcat.hoc dicit ſᷣm pla.
¶ Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ quandoq; quis menti
tur in facto:quia dicit ſe appellaſſe:jx.dies ⁊ nõ eſt verũ
aliquando mentitur in narratione iuris cõſuetudinarij
aliquando tacet. ss ð
¶ Lontra placen.op.de.l.j.S. e. So.ſᷣm eum ꝙ ibi omi⸗
ſicieuia. ¶ Itẽ op. de hac.l.met. que dicit datum iudicem
pꝛocedere.So.vᷣm eũ quattuoꝛ modis exponẽdo.i Itẽ

op. de. l. ⁊ ſi non cognitio/jeo.Sol.ſᷣm eum vt in contra⸗
rio ĩ finevltime glo. ¶C Mũc venio ad lec. Joãnis ⁊ aʒo.
m quam bꝛeuiter dicit hec lex. Exceptio mendacioꝛum
oppoſita non impedit cognitionem negocij pꝛincipalis

yt tamen iudex veritatem ſequatur hoc dicit m Joã.⁊

Aʒo.⁊ hec eſt vera opinio.Nota contra teſtem ꝙ videa⸗
tur falſitatẽ committere ſi aliquid tacet de veritate quã
ſcit. ¶ Ad lec.Aʒo.⁊ Jo.pꝛimo op.de.l.puniri ſeo.que

Dicit recipi exceptioneʒ mendacioꝝ:quid ergo operatur

receptio ſi hoc non obſtañ.pꝛoceditur.So.vᷣʒ eos debet
recipi vt ibi⁊ ſi reperiatur mendacium pꝛocedetur ſ̃ʒ ve
ritatem vt hic:ſed mendacio non reperto pꝛocedetur ſʒ
foꝛmam reſcripti. Item op.de.l.⁊ ſi legibus:j.eo. Sol.
vt in glo. Venio ad declarationem materie ⁊ pꝛimo q̃⸗
ro quid mouerit placentinuʒ contra Aʒo.reſpondeo mul
ta iura que ſunt ſignanda ꝓ contrarijs pꝛimo:de.i.fl.j.ti⸗
tul.ij.vbi ſub conditione conceditur reſcriptum ſi ve⸗
ritate nitantur pꝛeces ergo ſi ſunt falſe reſcriptum non

tenet cum deficiat conditio. vt.l.j.S.ſi ſub conditione.

ff.de ſolutioni. Sol. aliquando conditio reſpicit rem ⁊
tunc pꝛocedit contrarium:quandoq; reſpicit effectum

rei ⁊ tunc ſolum effectum impedit vt eſt hic.nam delega⸗

tio hic fuit pura ſed effectus eius ⁊ foꝛma fuit conditio⸗

nal is.vt.ſ.tali foꝛma pꝛocedatur ſi pꝛeces veritate nitan

tur:tenet ergo delegatio tãq; pura licet effectus ⁊ foꝛma
ſuſpendatur conditione pꝛedicta:ſimile eſt in.l.ita demũ

ff. de arbitris. ⁊ ibi de hoc. Item op.ꝙ reſcriptum ſur⸗

repticium vel falſum non teneat.vnde videtur obſtare

littere Aʒo.lex ſi quis obꝛepſerit.ff. de falſis.⁊.l.ſed ⁊ ſi.

S· patronum.ff. de in ius vocan.⁊ eſt differentia inter re

ſcriptũ obꝛepticiũ ⁊ falſum reſcriptũ:qꝛ falſum dr illud

qð nunq; fuit conceſſum a pᷣncipe:ſed falſo fuit fabꝛicatũ

Obꝛepticiũ dicitur illð qð bñ fuit cõceſſum a pᷣncipe ſed

fuit per mendaciũ impetratũ:ſiue ergo fuit ſubꝛepticiũ ſi
ue falſum nõ debet valere.vt dicta.l.ſi quis obꝛepſerit cũ
ſi. So.aut q̃ris de reſcripto qð eſt ſᷣm ius cõe.⁊ tũc men⸗
daciũ nõ eſt oppoſitũ ſubſtãtie delegationis:viciato er⸗
go modo ⁊ foꝛma remanet firma delegatio. Itẽ opp.ꝙ
cõceſſum pᷣtextu falſi valeat lʒ reſcindat᷑ at hic nõ viciat᷑
delegatio pꝛetextu falſe cauſe facta:ſed foꝛma ⁊ ipſo iure
⁊ ſic in duobus eſt cõtra ꝗ.de cõdi.inde.per totũ.⁊ de cõ⸗
di.ſine cauſa. So.eſt conſiderare delegationẽ in ſui ſub⸗
ſtãtia ⁊ illa non viciatur qꝛ non eſt facta pᷣtextu falſe cau
ſe qꝛ erat ałas delegaturus pᷣſumptione iuris ad obſer⸗
uantiã iuris cõis petebatur reſcriptũ. Itẽ eſt conſide⸗
rare foꝛmã delegationis:⁊ tũc ſi ibi eſt aliquid verũ non
eſt inductum pꝛetextu falſe cauſe:⁊ ideo illud viciatur ⁊
non aliud vt ar.l.ij j.ſi ex falſis inſtru et ſi dicas q̃re ipſo
iureviciatur.So.poſſũ dicere ꝙ hic ipſo iure exceptiois
reſcind atur:vel verius foꝛma delegationis videtur ſub
conditione ſi pꝛecesveritate nitãtur:⁊ ideo ſi ibi eſt falſi
tas viciatur ipſo iure foꝛma delegationis cum eius con
ditio deficiat:ſubſtantia vero nonviciat᷑ vt dixi qꝛ pꝛete
xtu falſitatis cõceſſum non fuit.¶ Item oppo. de.l.cũ ve
ro·S.ſubuentũ.ff.de fideicõ.li.So.illud decretũ aſſimila
tur pꝛiuilegio quod eſt contra.l.vt ſic cum mendaciũ ſit
ſubſtantie oppoſitũ ipſo iure vicietur decretũ ſicut ⁊ pᷣui
legiũ quod eſt contra.l.non valet vt dixi ſed reſcriptum
cõis iuris nonviciatur in ſui ſubſtãtia. Hec ob.i:.ſi legata
rius.ff.de dolo.qꝛ non lucratur ex dolo ſuo qꝛ non pꝛoce
ditur ſᷣʒ foꝛmã impetratã. Iteʒ aut eqparas hec reſcri⸗
pta contractui bone fidei ⁊ ipſo iure debʒ reſcindi reſcri
ptum quod nõ eſt hic: aut equiparas ᷣctui ſtricti iuris ?
debet agi ad reſcindẽdũ quid ergo:vltramontani dicũt
ꝙ nunq; dolus dans cauſam contractui viciat ↄctũ cum
ctus habeat alia ſua ſubſtãtialia:qð patet:qꝛ ex dolo ⁊
metu tranſit dñium qð non placet.vt dicã·j.de pac.l.cuʒ
ꝓponas:⁊ ideo dic ꝙ ego cõparo reſcripta gᷣctui bone ſi
dei in quibus ſi dolus dat cauſaʒ contractui ipᷣo iure nõ
tenet / ſi ĩcidit in contractũ debet agi ad reſcindendũ ita
eſt hic /qꝛ ſifalſitas daret cauſam delegationi ⁊ reſcripto
vt eſt in pᷣuilegio qð eſt j̊ ius cõe bñ viciatur ipᷣo iure vt
.eo.⁊ ſi legibꝰ.Sed reſcripto ſᷣm ius cõe nõ dedit cauſã
alſitas iuri pꝛeſumptiõe.vt.S. dixi / ergo delegatiõis ſub
ſtantia bene tenet:ſed quia ferme delegationis falſitas
dedit cauſam ĩ eo ꝙ ibi eſt falſũ in alio nõ:nõ viciabit᷑ id
quod ibi eſtverum cum falſitas ei cauſam non dederit:ſʒ
ſolum viciabitur ipſo iure id quod eſt ibi falſum.vt.l.iuł.

BGutrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

C. ſi venditoꝛ.⁊ S. per contrarium.ff. de actio. empti.
Itẽ op.ſic omne inendacium habet in ſe dolum ſi dolũ
ergo falſum:at reſeriptum falſum non valet:vt.l.nec exẽ
plum.j.de falſis. Solu. aut falſum eſt in reſcripto ⁊ fate⸗
oꝛ ꝙ non tenet:vt in cõtrario. aut eſt falſitas in pꝛecibus
⁊ tunc pꝛiuilegium contra ius commune bñ viciatur ipſo
iure reſcriptum:ad obſeruantiam iurſcommunis non vi
ciatur in ſubſtãtia:ſʒ ĩ foꝛma.i Item op.ſᷣm vltramonta
nos de titulo pꝛecedenti vbi ipſo iure reſcriptum non va

let. So.dicunt ipſi:eſt conſiderare negocium emergens:

vt.ſ.quia dicitur impetratum lite pendente.¶ Item ẽ cõ⸗
ſiderare negocium pꝛincipale.dicunt ergo:ꝙ aut menda
cium reſpicit negocium emergens:⁊ tunc iplo iure nõ te
net:ſed debet in continẽti diſputari per ſe illud emerges

vt. S. ti j. nam ibi non dicitur mendacium reſpicere pꝛin⸗

cipale negocium:ſed ſolum ꝙ pendente iudicio fuit impe
tratum. Si autem mendacium reſpicit negocium pꝛinci⸗
pale:vt quia dicitur ꝙ; aſſeruit me debitoꝛem in pꝛecibus
recte hoc veniet diſputandum cum negocio pꝛincipali ⁊
non per ſe vt hic: nam ſi per ſe diſputaretur ⁊ poſtea diſ⸗
putaretur in negocio pꝛincipali:expediretur duobus iu⸗
dicijs qð vno potuit expediri contra.l.dñs teſtamento.
de condi.indebiti. Sed certe nec ratio eſt bona nec ſolu⸗
tio eoꝝ / nec etiã dictum in ſe: vt. · dicã:⁊ ideo ſoluit.i¶ Et

ad euidentiam pꝛemitte ꝙ quandoq; unperatoꝛ reſcribit

ad obſeruantiam iuris communis:⁊ tunc mendaciuʒ nõ
reſpicit ſubſtantiam reſcripti:ſ. ed foꝛmam:aliquando re⸗
ſcribit pꝛeter ius commune:aliquando reſcribit ↄtra ius

coimmune:vt eſt in ti.pꝛecedenti:⁊ tunc cum mendacium

ſit oppoſitum reſcripti ſubſtãtie:quia imperatoꝛ nonvult
reſcribere lite pendente:⁊ ideo ipſo iure non valet: nec E
verũ ꝙ ideo hic examinctur negocium emergens. ſ. men
dacioꝛum cum pꝛincipali ne duplex ſiat cognitio: quia
immo non poteſt opponi per modum emergentis: q; nõ
inſpicit pꝛoceſſum:nam vt ipſimet dicunt mendacium nõ
impedit ſubſtantiam reſcripti quo minꝰ pꝛocedatur:quo
modo ergo per modum emergentis poteſt de mendacio
opponi cum pꝛoceſſum non reſpiciat:eſt ergo illa ratio ĩ
l. contraria:quia ibi pꝛiuilegium eſt contia legẽ ⁊ mẽda⸗
ciũ obſtat ſubſtantie eius:quia nõ eſt veriſimile ꝙ fuiſſet
conceſſũ cognita veritate bic ſecus vt dixi.¶ Poſtq;ᷓ er
go reſpondi oppoſitionibus firmo opi.io.⁊ q30. per.l.j.S.
c. 1 ,.l. ? ſi legibus ꝓe. Item pꝛobatur per rationẽ:qꝛ cũ
mẽdaciũ ſbᷣe reſcriptinon opponat᷑ iuris pꝛeſumptione
nam veriſimule eſt ꝙ pꝛinceps faciliter concederet reſcri
ptum ad obſeruantias iuris communis:patet ꝙ ſubſtan
tia reſcripti non debet viciari:ſed ſolum foꝛma delegatio
nis in qua fuit falſitas commiſſa:vt.d.l.iuł·S·ſi venditoꝛ
7· S. ſequẽti. ff. de ac. empti. Ut ergo hec materia liqueat
diſtingue. quia aut dicitur reſcriptum eſt falſum: qꝛ nun
qᷓ; coneeſſum:⁊ tunc non confert iuriſdictionem in cauſa
falſitatis que ſtatim debet expediri⁊ terminari:⁊ hoc ra
tione dubitationis. ar.l. de iure.ad municip.⁊.l.ſi quis ex
aliena.de iudicijs:aut ẽ verũ reſcriptum:ſj ꝑ mendaciuzʒ
impetratum: ⁊ tunc aut illud qð eſt ſtatutũ erat tale ex⸗

pꝛeſſum qð nõ feciſſet denegari reſcriptum ⁊ nõ viciatur

reſcriptum nec pꝛiuilegium:vt.S.e.l.j. quia mendacium
non opponitur ſubſtantie reſcripti aut expꝛeſſum feciſſet
denegari:⁊ tũc aut loqmur de pꝛiuilegio:⁊ illð viciat᷑:qꝛ
mendacium eſt oppoſitum ſubſtantie reſcripti: vt.l. ſi le
gibus .c. aut eſt reſcriptum ad iuris communis obſeruã

tiam:⁊ tunc eſt ibi conſiderare ꝙ mendacium non eſt coõ⸗

tra ſubſtantiam reſcripti:⁊ ideo illa non viciatur:nam fi⸗
ctione iuris pꝛeſumitur ꝙ pꝛinceps ad executionem iur
communis conceſſiſſet reſcriptum:vt hic: ſed mendaciũ
eſt contra foꝛmam delegationis:⁊ ideo illam viciat ⁊ nõ
gliud: vt.l.ij. .iij .ſi ex falſis inſtru.l.ſi ex falſisjde trãſ⸗
ac. nec eſt verum qð dicunt vltramontani ꝙ aut menda⸗
cium reſpicit emergens ⁊ non pꝛincipale/⁊ tunc illud ex⸗
aminatur ſtatutum ⁊ viciatur reſe criptum:vt.S.ti.j.aut re

ſpicit pꝛoceſſum:⁊ tunc ne bis examinetur ideʒ examina⸗

bitur cum cã pꝛincipali:vt hic:⁊ ꝙ ipſi male dicant oſten
do ſic. Et vꝛimo quero quid ſi mutinenſ ideo conuenia⸗

tur hic quia dicatur hic contraxiſſe ⁊ ipſe ſe hic contraæ⸗
xiſſet ⁊ poteſtas dicat hoc apparebit in pꝛoceſſu ⁊ mutinę
ſis dicit ſe velle ꝙ ſtatim anteq; pꝛocedatur examinetur

at hic contractum inierit cuius occaſione ſit ſubditꝰ ptã
ti hic an debet audiri certe vidi determĩari ? ſie examia

tur:ergo an cõtraxerit ſũmatim.⁊ tñ poſtea idẽ debet in

pꝓceſſu examinari ergo nõ eſt bona ratio vltramõtanoꝝ
dicẽtium ꝙ hic ideo tenet reſcriptũ/ne bis idẽ diſputet᷑.

¶ Pꝛeterea nõne in actione ad exhibẽdũ ꝓbo de dñio
ſumatim ⁊ tñ poſtea idẽ:ſed plenius in rei vendicatione
ꝓbabo.i¶ Itẽ nõne minoꝛ ꝓbat ſe leſum dum perit reſti⸗
tutionem pꝛobãdo ſe fuiſſe dñũm rei.⁊ tamen poſtea idẽ
pꝛobat in rei vẽdicatione ⁊ ᷣm vltramõtanos. vt. l. nam
7 poſtea·S. ſi mĩoꝛ ff. de iureiu. Eſt ergo illa ratio: qꝛ hic
mendaciũ nõ ẽ oppoſitũ ſubſtatic reſcripti:ĩmo ? ſi cõſt
teatur impetrãs ꝙ in pcibus fuit falſitas.tñ ſm veritstẽ
pꝛocedetur:et ideo mendaciũ reſcriptũ non impedæ nec
ꝓceſſum ſed foꝛmã eius Acrũtamen bene dicerẽ ego ꝙ

gut exceptio reſpicit ꝓceſſum tm̃:⁊ illud debet examiare

ſtatim ⁊ plene cognolſcere ⁊ diffinitiue pꝛonũciare iudex

cũ alia diffinitiua ſi expectetur: aut reſpicit negoc iũ pꝛin

cipale tantũ:⁊ tunc examinabit᷑ cum negocio pꝛincipali⸗
et non per ſe ̃ᷣm.il. peremptoꝛias·jſen.reſcin.non poſſe.
Aut reſpicit ⁊ ꝓceſſum ⁊ negocium pꝛincipale:et tũc põt

opponi vel ad ꝓceſſum per modum declinatoꝛie/ vel ad

negociũ pꝛincipale: vt pemptoꝛia.vt.l.et eleganter · S. ſi
poſt. ff. de trãſactio. modo ita eſt in mut inenſi de quo. S.
dixi quia non poteſt opponere ad ꝓceſſum vt. S. dixi. et
idem examinabit᷑ in duobꝰ iudicijs:in pꝛimo ſemiplene.
in ſcðo plene ſicut etiã exceptio nõ vt reddat᷑ ei ius reſpi
cit ꝓceſſum ſed illa potuit impune offendi/qꝛ banitus re
ſpicit crimen ⁊ cum eo venit diſputanda.Sed quid ſi in
petraui ſuꝑ aſino ⁊ aſinus nõ mihi debebatur ſed equus
nunquid iudex poterit ſuper equo cognoſcere ⁊ videt᷑ ꝙ
ſic. quia vcritatẽ debet ſequi vt hic. Lu dic contra P.l. .
2⁊.l.ſi de pꝛopꝛietate.j.ſi a non cõpe.iudi.⁊ quod dicit hic
ſequi veritatem.ſ. in eadem cauſa ſuꝑ qua datus eſt non
ſuper alia.Sed quia.S.dixi ꝙ aut exceptio reſpicit ꝓceſ⸗
ſum ⁊ ſtatim debet illa emergens expediri.aut negociuʒ
pꝛincipale/⁊ tunc cum negocio pꝛincipali deciditur / nec
pꝛoceſſum impedit. Ideo quero quis habet neceſle ꝓbs

re an excipiens an alter: Reſpondeo. aut exceptio obij⸗

citur ad pꝛoceſſum et pꝛobabit excipiens qui pꝛoceſſum
vult inpedire.aut obijcitur ad merita cauſe et pꝛobabit
impetrans vera eſſe que in pꝛecibus aſſeruit pꝛincipi.
¶ Wodo quero circa hoc quid ſit de foꝛma reſcripti⸗

Keſpondeo ꝙ ibi ponatur nomen imperatoꝛis domini⸗

⁊ dies conſul.vt.j.titu j.ſi quam.⁊ in aut᷑. vt pꝛeponatur
nomen imperatoꝛis in pꝛin.¶ Item ꝙ ſit reſcriptum de
litteris purpureis:vt·jti.j.l.ſacri.¶ Item ꝙ in eo ſit clau
ſula illa inſerta ſi pꝛeces veritate nitantur:vtj. titu. jl. fi.
¶ Item ꝙ ſubſcribat iße imperatoꝛ:vt.j.ti.j.l.ſacri.i Itẽ
ꝙ ſubſcribat queſtoꝛ: vt in aut᷑.vt diui.iuſſi.Et ſi aliq

iſtoꝛum deficiat reſcriptum nõ tenet cum deficiat in foꝛ⸗

ma. Aliquando obijcitur aliud reſcriptum:ita ꝙ fit con⸗
tra legem/⁊ ideo dic ꝙ aliquando eſt ſᷣm legẽ: vt quãdo
reſcribitur ad obſeruationẽ iuris cõmunis et valet. Ali⸗
quando eſt pꝛeter legem: vt diximus in.il.paciſci. ff. de
pactis.vel quia non eſt cõtra legẽ cui opponitur:ſed ha⸗
bet legem derogatoꝛiã generalẽ .ſ.l. nec dãnoſa. S. ti. ij.
Aliquãdo eſt cõtra legẽ:quia expꝛeſſe impꝛobatũ a lege
ſpeciali:⁊ tunc aut eſt cõtra ius diuinum ⁊ non vslet:qꝛ

minoꝛ magiſtratus.⁊c.vt.l.nam ⁊ magiſtratus.ff.de ar⸗

bitris. et. .ille a quo· S tempeſtiuum.ff ad trebel.poteſt
tamen diſtinguere ius diuinum: vt dicit glo.e.l. fina.
Alij dicunt ꝙ in ꝑpetuo pꝛohibet:nec eſt vſura ⁊ tallia/et

non poteſt diſtinguere. Sed in his que nõ ſunt perpetuo
pꝛohibita ſic:immo ⁊ canoniſte tenent ꝙ etiam ſufficeret
teſtamentum pꝛobari per duos teſtes: maxime in pias
cauſas.Aut reſcriptum eſt contra ius humanum:⁊ tunc

aut contra ius ciuile ⁊ bene valet:nam imperatoꝛ ſi velit
poteſt mihi actionem tollere / que eſt de iure ciuili. Si au
tem eſt contra ius naturale /vel gentium:vt qꝛ vult mihi
dominiũ rei mee auferre:vel alia q̃ ſunt iuris gentiũ vel

naturalis.dicit glo.e.l.fi.ꝙ nõ põt regulariter ſʒ fallit ĩ

caſibꝰ qð nõ placet.qꝛ ⁊ ĩmo ea q̃ ſunt iuris naturalis vł
gẽtiũ mutabilia.tñ põt ex cã auferre/nec ẽ verũ qð ſit de
iure gẽtiũ:mutabilia tñ põt ex cauſa auferre nec eſt verũ
ꝙ ſit de iure gentium: nam ⁊ de iure ciuili poteſt acquiri
vt per vſucapionem ⁊ de iure gentium.dic ergo ꝙ aut di
ſponit in iſtis per modum legis ⁊ poteſt:nam ſeruitutem
conſtituit contra ius naturale. Poteſt ergo dominiũ au
ferre per legẽ pꝛopter delicta. Item pꝛopter vtilitatem

BGi cõtra ius vel vtilitatẽ publicã etc. Fo.XNXXIX.

1
4 public am:vt in vſucapione.¶ Item ⁊ per modum contra non ſolum aliquid falſum ſcribendo:ſed etiã aliquid pꝛin
1. ctus:vt.l.bene.jde quadrieñ.pꝛeſcrip. Itẽ ⁊ iuriſdicti⸗ cipaliter omittendo:ita no.bal. in.l.facultas.circa fi.iſtũ
8 onem exercẽdo niſi erret:vt.l.elegãter.ff de pig.ac. Sed tex.j de iure fiſ.li.x.Quarto adde ꝙ teſtis iuratus quinõ
e aliquando vult auferre dominium per moduʒ pꝛiuilegij dicit veritatem conuenitur actione in factum ad intereſ⸗
⸗ ? non poteſt ſᷣm quoſdam qð non placet:quia ſi poteſt ꝓ ſe vᷣm bal. in. c. de teſtibꝰ. ex de teſti ⁊ dicit ꝙ eſt ſubtile di
6 modum gñalis legis põt foꝛtius per moduʒ ſpecialis cem ctum. Limita pꝛedictum notabile quattuoꝛ modis. Dꝛi
un foꝛtioꝛ ſit ratio in.l.ſpeciali qᷓ in gener ali:vt.l.in omnibꝰ mo quando teſtis aſſumpſit officium teſtificãdi.ałas ſe⸗
i ff. de regulis iuris.⁊ videtur expꝛeſſuʒ in.l.ij.j.de quadri cus ita pꝛobat tex. cum glo.in.c.ne quis arbitretur. xxij.
en. pꝛeſcrip. Pꝛeterea que ꝓcedunt a pari potentia ſunt ¶q ꝛij:⁊ ita in ſpecie limitant gof.⁊ do.anto.de bu.in.c.j.de
Re paris effectus:vt.l.de quibus.ff. de legi.ſed lex generalis fal:Secundo limita quando teſtis iurauit ſecꝰ ſi recedat
nec ? ſpecialis pꝛocedunt a pari potentia:quia a pꝛincipe er⸗ vel ſe occultet anteq; iuret m angin.d.l.argentariusS·
09 go per ſpecialẽ qð intelligo cum ca ſi cq expꝛimatur caʒ fl.⁊ ibi clarius bal.⁊ in.c.j.in pꝛin.ſi de inueſti.inter.do.
gre expꝛimat pꝛeſumam iuſtam ſubeſſe cauſam:nam ſi eaʒ iu⸗ et vaſa. oꝛia.⁊ in:l.data opera.x.colł ..qui accuſa.non
ger ſtam pꝛeſumo in ſũia iudicis quanto foꝛtius ii reſcripto pol. in.l pꝛeſbiteri:in vlti.colum.de epiſcop.⁊ cleri.⁊ in.
piin pꝛincipis:nec ob.l.quotiens..de pꝛecibus imperato. of l.iiij.S.ſi tibi.ff.de condi.ob tur.cauſaʒ. pe.de anc.in.d.c.
feren. quia reſcriptum: ideo non valet ex defectu po⸗ j.de cri.fal.Sed non eſt ſine dubio cum nihil referat quã
oſe. teſtatis pꝛincipis:ſed quia ipſe dixit ſe nolle ac vbi vult tum ad penam falſi:an teſtis deponat cum iuramentovł
pot ⁊ ſic mutat voluntatem ⁊ valet:⁊ intelligiturvelle ſi dicat ſine:concludit bar.in.l.ſi quis legatum in pꝛin.invlt.coł.
lad non obſtante tali lege:idem puto ſi non dicat non obſtan fff.de fal. ⁊ latius io.an. in regula non eſt ſine culpam mer
g te talilege dummodo non erret in facto:quia cum ſit fa⸗ curialibꝰ cy.⁊ bal.in.l:ij.C. de ſepul.vio.bal.in.l.iuſiurã ·x
i. ctum ⁊ pꝛeſumatur ſcire iura:vt.l.omnium·jde teſtamen deteſt. do anto.de bu.in.c.cum cauſam.i vlti.coł.poſt io.
ric tis: concedendo reſcriptũ videtur veile remouere omnia an. de teſti panoꝛ in. c. de teſti in vlti coł eo. ti. Tertio li⸗
ſene. iura que ipſe ſcit impedire reſcriptum:nec ob.l. ſi quis in mita quando teſtis iuraſſet dicere plenam veritatem aut
reſni pꝛincipio teſtamenti.ff. de leg.iij.quia loquitur ĩ eo quiſi ſũimpliciter ſecus ſi iuraſſet ad interrogata reſpondere ꝑ
s bi ipſi talem legem impoſuit vt a pꝛioꝛe teſtamento non text.nota.in.c.cum dilecti j.de accu per quem text. ita
ſiin recederet niſi talia verba diceret in ſecũdo:⁊ ideo debet limitat.d.anto.de bu.in commento.c.ſuper litteris i.j no
gins pꝛecedentẽ facere mentionem: ſe ed hic talem legem non ſi ta.de reſcrip.panoꝛ.in.c.j.de cri fal quauis repꝛobet ꝗo.
deig bi impoſuit imperatoꝛ: ſed alij imperatoꝛes pꝛecedẽtes an.ymo.in.d.c.ſuper lr̃is.Quarto lunita dictam conclu⸗
li. legem derogatoꝛiam fecerunt qui non potuerũt ſucceſſo ſio ꝓꝛocedere in teſte:ſecus ẽ in parte gl eſt in. d.c. ne qs
tthie ribus legeʒ imponere:vt l. digna. S. de leg.vel ſi idem im arbitretur in glo.j.magna ad fi. itẽ ex pᷣdictis habes no
Knen peratoꝛ fecit: potuit tamen voluntatem mutare.iaco. uam limitationẽ ad glo communiter appꝛobatam in.l. ſt
dec Ad DdD itio Iſta lex eſt famoſa / ſubtilis / ⁊ difficilis moꝛa.ff. ſolu. matri.que dicit ꝙ grauius eſt delictum qð
ſas Abolklv.⸗ habet apparatum difficilem ad modũ comymittitur faciendo q; omittendo fallit quantuʒ ad pu
*Rü ⁊ intricatũ pꝛopter glo huius legis ita vult iaſon hic. Et niendum teſtem de falſo:qui eque punitur de falſo ſi deli
n quicquid dicant hic doc.ponẽtes differẽtiaʒ inter reſcri⸗ quit omittendo ⁊ ſic tacẽdo veritatem ſicut faciẽdo:⁊ ſic
vobi⸗ ptum ſubꝛepticiuʒ/c obꝛepticium:⁊ dicũt pꝛimo ꝙ reſcri dicendo falſum. Et no.hic ex glo.in ver.iuris.ꝙ ꝑ cõſue⸗
ptũ ſubꝛepticium eſt quando expꝛimitur ſciẽter falſitas: tudinem ⁊ ſic ꝑ ſtatutum poſſunt pꝛoꝛogari tẽpoꝛa appel
9 obꝛepticium vero quàdo tacitur veritas ⁊c. Iſta differ? lationis ad hoc no.bal.in.vij.coł.dicẽs ꝙ raro alibi iſta
abt tia non eſt vera ᷣm bal.hic poſt bar.in.iij.coł.hic verſi. q glo.repitur.⁊ ẽ ſingularis ſᷣm ange.⁊ ymo.in.l.ij.ff. de re
wl. ro vtrum reſcriptum vbi di.ꝙ codẽmodo ſubꝛepticuum ſudi. idem iaſon hic in.iij.coł.pᷣdicta confirmãtur ſᷣm ia⸗
riptle dicitur quando expꝛimitur falſitas vel tacetur veritas ſo.hic iſta rat ione:quia quicquid põt fieri ꝑ actum parti
mini quicquid dicat inno.in.c.cum dilecta.⁊ ibi panoꝛ.in.c. cũu um multo foꝛtius poteſt induciꝑ ſtatutumvł conſuetudi
natur dilecta. de reſcrip.de quo per cy.hic m.j.coł. finaliter di⸗ nẽ glo.⁊ ibi bar.in rubꝛica de decur.Clibꝛo.x.⁊ in.l.non
umn de cẽdum eſt ſm ia hic ꝙ doc. pᷣmiſcue vtẽtur iſtis vocabu: impoſſibile.ff. de pac.⁊ ẽ tex.in.l.fi.ad ft.⁊ ibi bal.notat·j
itchn lis ⁊ nulla ſit differentia inter reſcriptum ſubꝛe. ⁊ reſcri⸗ de fideiuſſo.Sʒ ꝑ pactum ipſarum partium põt pꝛoꝛoga
Ufli ptum obꝛe.⁊ ad hoc facit tex.foꝛ.in.l.jſi nuptie ex reſcri ri tẽpus appellationis:aut ſi tamen cum glo.⁊ ibi.j.de te
pto petant᷑ vbi tex.qð appellat obꝛe.ĩferius dicit ſubꝛe. . po.appel.cle.q;diu.de appella.eodem modo tempus ap⸗
1Ai ſic capit pꝛo eodẽ:⁊ ibi bal.no.⁊ ita capiendum eſt in ma Palenaiporeſ abꝛeuiari ꝑ ſtatutum vel conſuetudinẽ ̃ʒ
tinfor teria huius legis m ia.in. ij. coł.hic. Quoddam ẽ reſcri⸗ bal.hic in.vij. coł.⁊ pau.de ca. adde bal in.l.fi.j.comi. vł
ſtcor⸗ ptuʒ fal.⁊ illud ẽ qð vere nun ; pꝛoceſſit in cãcellaria po epiſtolas.alia amplioꝛa que poſſent hic adduci in pꝛeſen
glico pe vł regis noſtri francie:ſʒ aliquis pꝛiuatus ſecum falſo ti vide hic ꝑ bar.bal.pau.de ca.⁊ iaſonẽ de may. Ultio
t Al⸗ fabꝛicauit: ⁊ de iſto non loquimur in iſta.l.⁊ vide de hoc circa iſtã de reſcript ſubꝛepticijs/⁊ obꝛepticijs notabis
fde glo. in canone in memoꝛia. xix. diſt. ⁊ in. c licet. de cruni⸗ illud quod pulchꝛe dicit bal.in.c.fi.per illum tex.in fine:
Kdhe⸗ ne falſi. ⁊ dum dicitur in tex.ibi pᷣſcriptione oppoſita in vt lite pẽdẽte.ex ꝙ ſubꝛepticia ĩpetratio nõ tenet etiã ſi ſã
5tl i tex.noſtro ⁊c̃.videtur hic eſſe tex.clarioꝛ de iure ꝙ reſcri ctus ſit ille qui ipetrauit:ſicut erat ibi beatus thomas cã
iglege ptum licet ſubꝛe.vel obꝛe. tribuit tamen iuriſdictioneʒ vpʒ tuarienſis:vnde pꝛopter meritum vite nõ eſt recedendũ
glerege bar. hic in. iij.coł. raph.ᷣful.in pꝛimo no.⁊ ex hoc infertu a iuris diſpoſitione ᷣm eum ibi ⁊ vide que ad plenuʒ no.
ſdenn Hm iaſo. qð reſcriptum ſubꝛe. vl obꝛe.non eſt ißo iure nul ialſ. de may.in.l.qui iuriſdictioni.ff de iuriſdictione omni
lportt lum quicquid dicat bal. in.l. fl · in fl. in. j. col .·.· ſẽtẽ. reſcin. um iudi.⁊ ibi pleniſſime dixi andegauis duʒ oꝛdinarie le
el ſ. non poſ.⁊ in.l.que ex relatio.S.de legibꝰ. Secundo no.in gerem ti.de iuriſdi.omnium iudi. extipendiatus a dicta
ligc tex.noſtro ver.ſiue in tacendi fraude qð mendacium ita vniuerſitate andegauenſi:⁊ tunc tempoꝛis legi totum li⸗
apen⸗ põt committi tacendoveritatẽ ſicut expꝛimẽdo falſitatẽ bꝛum ſecundum. ff. veteris ⁊ multos ibi ſcholares habe⸗
ſicet ⁊ ex hoc no. bar. hic ad fl ⁊ raph.ful. poſt iac. bu. ꝙ teſtigs ☛ bam peritiſſimos.
nner ita debet puniri pena falſi quando ſcienter tacetveritatẽ NA Gnir 1 Punitur iudex qui non permi⸗
ret ſicut quando expꝛimit falſum. adde tex.ĩ.c.j.⁊ ibi ad hoc D.LILK. ſit inquiri de falſitate pꝛecum.
ſrot no. panoꝛ. de cri.fal.⁊ tex.no.in. c. quiſea quis.xj.q.iij.⁊ bar. N, AAhoc dicit is bu. „.
. Gin no. in. l. ea que commendandi.per illum tex.ff. de contra⸗ D D itt 0 Hotabis que vult glo.hic per iſtam le⸗
ll nbe hen. emp. bal. in l.nullũ ·de teſt. ⁊ in. c. fraternitatis in ſf. LLAegem contra miſeros pꝛelatos qui pꝛopt
tünd ex. eo.facit qð in ſimilivult glo. in. c. ſi quis de laicis.in vxᷣ reuerentiam pape admittunt quecũq; reſcripta pape q;
flti bo ſuppꝛimetur.xij.qij.⁊ qð vult bal. in. c iubemus. cirea tamen non eſt faciendum indiſtincte per iura.in. c. ſi quꝗ
isſt fin · de teſta. ⁊ quod vult archi. in. c. hoꝛtamur.iij. queſti. do.⁊ ibi panoꝛ.⁊ alij.ex.de reſcriptis.Adde glo.in:S. deĩ
ſtdr ix. facit quod vult Angel.in. l. argentarius·S. fina. ff. de de compcetens in aut᷑. de manda.pꝛin. que colligit ex ulo
löſt 4 eden.⁊ bal.in.c.de teſtibus.ex.de teſti.Adde etiaʒ bal. in tex.argu.cõtra miſeros pᷣlatos exequẽtes ſtatim litteras
cin l. pꝛeſbiteri.in.iiij.notabi per illum tex .de epiſco.⁊ cler. pape iniuſtas nec audentes ſuꝑſedere:etiam ſi rationabi
ageThn d vbi etiam inferius infert ꝙ teſtis ſtudioſe aſſignans cau-⸗ lis cauſa opponatur. Alibi dicit io.de lig.in.c.ad audien
Pai ſam fi.concludẽtẽ tenetur pena falſi. Iteʒ ꝙ teſtis qui di tiam.in.ij.coł.de regula ꝙ ſi papa mandat monachis vt
ninnen cit ſe non recoꝛdari punitur de falſo quãdo veriſimuirer aliquem recipiant: poſſunt tamẽ ei opponere crimina vł
iniü1 debet recoꝛdari.Lertio adde ꝙ notarius incidit in falſũ

llitaten

defectus. Item adde tex.ſing.in.l.ſi yvendicari.j· de pe.

—

Butrigarius ſuper pꝛimo libꝛo Codicis

ſi pꝛinceps pꝛecipiat aliquem decapitari vel ſuſpendi et
non apparet cauſa:debet iudex ſuſpendere per.x. dies et
dicit tex. in.c.cum apud theſalonicum.xj.q.iij.ꝙ ſanctus
Ambꝛoſius fuit qui fecit ab imperatoꝛe condi illam legẽ
itellige niſi interueniret ſecunda iuſſio pꝛincipis.c.ſi qñ.
vbi cano.de reſcrip.do.bartolo.vero.in cautela.vij.facit
Lſivẽdicaride penis.⁊ ibi eſt tex.ꝙ in talibus eſt ſecun
da iuſſio attendẽda.

α Etiam is
PA&ATlinon cognitio. um maͦda⸗
tur executio cognoſcit de his ſine quibus exe⸗
Aaqui non poteſt. h. d.
¶ Mon intelligas de ſi implici nuncio:quia ille non poſſ⸗ 3
de aliquo cognoſcere:ſʒ intellige in iudice cui iuriſdictio
mandatur circa executionem. „
Add t Erx pñ̃ti tex. ſm cy. raph.ful. hic eſſe tex.
1 o valde ſing.qꝛ ſi alicui cõmitteretur exe⸗
cutio alicuius ſententie ⁊ re vera nulla vnq; ſententia fu
it lata:poteſt iſte cognoſcere de cauſa pꝛincipali Saly.
hic in. ij. q.⁊ duabus ſequentibꝰ videt᷑ aliter tenere⁊ bar.

hic:ſi b conſideres contradicit dum vult ꝙ iſta lex non

poſſit intelligi quando mandata ẽ executio ſententie.Se
cundo no.ex hoc tex. ꝙ illi cui committitur executio ĩtel⸗
ligitur etiam committi cognitio: ⁊ ſic hic videtur tex.qꝙ
merus executoꝛ debeat cognoſcere de meritis cauſe pꝛĩ⸗
cipalis:ſʒ itellige ſane iſtũ tex.qñ pꝛiꝰ nõ fuit cognitũ de
cãaa pleniꝰ bar.⁊ moder.ĩ.l.a diuo pio.ĩ pꝛi.ff.de re iudi.
⁊ ĩl.ſi vt ꝓponis de executiõe rei iudicate de qͥ ꝑ pe.de
bel. p. ̊ ⁊ ibi bar.de h̊ tñ pũcto:qꝛ ẽ latiſſima materia nũ
quid executoꝛ poſſit cognoſcere de cau ſa ⁊ negocio pꝛim
cipali vide bar ⁊ doc.in.l.a diuo pio.in pꝛin ff.de re iudi.
examinat late ſaly.⁊ ful.⁊ glo.⁊ doc.in.c.paſtoꝛalis·S· qꝛ
vero de offi deleg. pe de anch. in cle.j.de re iudi.nũquid
executoꝛ.Adde glo.in/S.·ſunt quoꝛum.ij.q.vj.⁊ ibi domi.

de ſancto ge. glo. in. c.⁊ꝛ ſi non cognitio.xxv.q ij.domi. in

c. ſicut ad fi · ij.qj. Reſeri
EEN Iewmt NReſcriptum impetra⸗
T li legib us tum contra ius tacita
&veritate non valet. h. d.
Add itio Huius legis ſenſus eſt varius ſᷣm Cy.⁊
cõiter doc.hic ⁊ bar.in.l.pꝛeſcriptiõe.S.
archi. xxv.q.ij.c.⁊ ſi legibus.c.intelligentes iſtam legẽ in
pꝛiuilegijs ꝙ pꝛocedere nõ poteſt vt videre potes hic ꝑ
laſon. de map.in pꝛima coł pau.vᷣo de ca.hic⁊ in.d.l.pꝛe
ſcriptione dicit ꝙ hec lex loquitur in reſcripto gratioſo ĩ
quo pꝛinceps concedit aliquam gratiam vel ſᷣm / vel pꝛe
ter ius:puta concedit feudum vł concedit bñficiu; eccle
ſiaſticum vel concedit gratiã alicuius delicti certe ſi ſup
plicatio arguitur de falſo reſcriptum redditur nulluʒ: um⸗
mo poteſt puniri falſo ſupplicans:qꝛ lex pꝛeſumit ꝙ pꝛin

ceps conceſſerit gratiaʒ ken ſupplicatio. Iſte eſt pꝛopꝛie
c

ſenſus huis legis: ſj.l. pſcriptione.S.eo.loquitur in reſcri
pto ad obſeruantiaʒ iuris communis: quando pꝛinceps
delegat cauſam determinandam ᷣm ius tale reſcriptum
valet dato ꝙꝙ ſupplicatio ſit falſa ꝙ concedere delega⸗
tum in cauſa non pꝛoceſſit ꝑ ſupplicatio.ſolam. Item per
iſtam legẽ in ſecundo rñſo dicit bal.ſe vidiſſe quẽdam fu
iſſe de facto decapitatum qui ꝑ inimicitias capitales q̃s
habebat cum aliquo miit ad poteſtatẽ ⁊ dixit ꝙ erat ban⸗
nitus in capite ⁊ deſcriptus in libꝛo publico bannitoꝛum
nam vocabatur ticius petri:ſʒ non erat ille qui erat ban⸗
nitus ⁊ accuſatoꝛ bñ ſeiebat:poteſtas ꝑ familiam fecit eũ
pꝛehendi ⁊ fuit in magno periculo ne occideretur per
idem nomẽ:Certe ptãs comꝑta iſta impꝛobitate fecit de

capitari accuſatoꝛem per iſtam legem que dicit ꝙ ſi vna

mentientis inucniatur impꝛobitas ſeucritati ſubiacent
iudicantis:dicit tamen bal opoꝛtere pꝛobariqꝙ accuſatoꝛ
dolo iſtud fecerit. Et cum iſta deciſione bal tranſeũt ful.

⁊ Paul. de caſtr. hic/alij non tangunt nec hic nec alibi.

Quicquid poſſet in contrarium allegari finaliter eſt te⸗
nendum ꝙ opinio bal.eſt vera: pꝛobatur tribus modis.
Rꝛio qꝛ etiᷣ dicũt moderni hic in criminal ibꝰcalũnioſꝰ
accuſatoꝛ debet puniri ſimilitudine ſupplicij.l.fl.j.de ac
cu.ſecundo qꝛ teſtis deponẽs falſum in cauſa criminali
dz ſubire ill penã quã de iure pateretur ille cõtra quem
depoſuit ſi verum est tex.eſt ſing. in.l. j. poſt pꝛin. in ver.
quiuc falſum teſti ff. ad.l.coꝛ. de ſica. quem ad hoc repu⸗
tat ſingularẽ Bald.in. c.j.in · S· iniuriã.in vlti. col. de pac.

iur. flr. ⁊ ita per illum tex.tenet Bal.in.l.ij g de reb. credi.
in.l.pꝛeſbueri.in.ij volede epiſ. ⁊ cleri.⁊ m. l data opera.
Lx.colj.qͥ accu.nõ poſſ.⁊ in.c.j.in pꝛi.de pa. te. Tertio fa
cit tex in l. ſecularij.S. ſunt᷑ quidam. in fi.in verb. qꝛ ⁊ ip⸗
ſa res moꝛtem comminatur. ff. de extraoꝛdi. cri. Jaſon

Padue.
NKeſcriptũ contra publicãvtilita

Mnues. tem vori alet .o. .
S n iſta. l. habes regulam cuʒ
Add itio. Susteor fal.per glo.hic regu

la eſt que vt plurimum allegat iſta glo.quod dominium
rei mee non poteſt pꝛinceps auferre per reſcriptum. ide
tenet Pau.de caſt.in concil.cclxxxj.incip.pꝛimu dubiũ

pꝛocedit idẽ voluit. bar in pꝛoemio.ff glo. ⁊ cano.in.c. q̃ᷓ

in eccleſiarum. de conſti.er.glo.⁊ ibi Panoꝛ.in.c.conſti
tu.de religioſis domibus.faciunt que nota. in· S. ſed na⸗
turalia. inſtit.de iure naturali gentium et ciuili. Amplia
iſtam regulam huius glo.vt pꝛocedat non ſolum in do⸗
minio directo ⁊ ſic pꝛopꝛio:ſed etiam in dominiovtili qð
habet emphiteota vel feudararius vel ſi uperficiarius:qꝛ
etiam dominium vtile non poteſt auferri per reſcriptum
pᷣncipis.ito no.ſingulariter Bar.in.l.ij.in fin. de fun pa⸗
trimo.lib.xij. C. Sequitur paul.de ca. vbi per hoc infert
in concilio.clvj incipiẽte viſo ⁊ examinato pꝛoceſſu ⁊c᷑.
⁊ ſi dicas contra:quia dominium vtile non eſt de iure ge
tium / immo eſt inuentum a iure ciuili ad hoc reſpõde vt
no.per Bar. in extrauagan.qui ſunt rebelles:in verbo re
bellando in ver. Item quero quid de dommio bonoꝛum
vbi dicit magiſtraliter Hart. quod licet dominium vtile
ſit de iur. ciui. quo ad nomen tamẽ effectus eſt de iure gẽ
tium. vltra quattuoꝛ limitationes glo. Limita ſᷣm Bar.
ratione publice vtilitatis.l.item ſi verberatum.in pꝛinci.
ff de rei vendi.l.lucius.ff.de euict.dixi in.lł.ij.de in ius
vo. intellige facta indebita compenſatione ᷣm Bartol. ⁊
alios in.l. fl · S. fi· ff. de pign. ac. Bald.in dicta.l.iteʒ ſi ver
beratum in pꝛincip.⁊ clare Angel.in conci. cxxxix.quod
incip viſis omnibus ſtatutis / quicquid dicat gloſ. in.l. ſi
locus·S. fin.ff quemadmodum ſerui amit facit tex. in.c.
cum inferioꝛ.in fin.de maioꝛita. ⁊ obedien per quem no⸗
tat ibi Bal.quod qui aufert ius alteritenetur illi de pꝛo⸗
pꝛio recompenſare.vide no. Bald.in.l.ij.⁊ per illum tex.
.pꝛo quibus cau.ſerui.pꝛo pꝛeinio lib. accip.vbi vult ꝙ
ſi ciuitas vult facere foſſatum per pꝛedium meuʒ tenetur
mihi ſoluere extimationem damni / vel ſi per deoitũ vult
comburere domum que ſit mihꝛ communis tenetur mi⸗
hi ſoluere extimationem partis mee: ⁊ ſimiliter quando
vult mihi auferre dominium facit bene ꝙ vult Bal in. c.
j· S. ad hec in.v.col per glo.ibi de pac.iur.fir.quod ſi pa⸗
pa contulit mihi beneficium:⁊ poſtea de plenitu. poteſta
tis michi auferat ⁊ det alteri tenetur michi pꝛouidere de
eque idoneo. Ad idem facit quod vult Innoc. in. c. niſi
cum pꝛidem. de renun. quod ſi papa cogat ſine cauſa epi
ſcopum inuitum renunciare epiſcopatui debet ei pꝛoui⸗
dere de bono cambio. Sexto limita niſi de plenitudine
hoteſtatis cui nihil occurru per ea que dixi ĩ l.reſcripta
S. de p. ĩpe offe ⁊ ita in ſpecie.tenet Ange.in dicta.l.item
ſi verberatum in pꝛincip.vbi animoſe dicit quod menti
untur per regulam qui dicunt ꝙ imperatoꝛ de pl enitudi⸗
ne poteſtatis non poſſit mihi auferre dominium rei mee
⁊ per hoc infert ad conceſſiones factas per papam de bo
nis plebioꝛum.vt ibi per eum. idem tenet Angel. in.l. iij.
SS. ſi is pꝛo quo.ff ꝙ quiſq; iur. Bald.⁊ Ange.in.l.ij.j. de
quadr.pꝛeſcri.⁊ Ange.in.l.anthiocẽſium.ff.de pꝛiui.cre
ito. Septimo ſingu limitat Bald. in l.fina.in. ij. col.j⸗
ſen. reſcin.non poſſ.quando dominium eſſet acquiſi⸗
tum per actus ciuiles puta per vſucapionem vel per ſen⸗
tentiam tunc poſſet tolli per reſcriptũ pᷣncipis. Sʒ male
dicit:qꝛ lʒ aliq modiacquirẽdi dñiũ ſint de iure ciuili qͥs
enumerst gl. magiſtra in.l.j.in pꝛin.ff. de acqui.re. domi.
tamẽ dommium ſemp eſt de iur. gẽti.pꝛout declarat ipᷣe⸗
met bal.in.l.j.circa.fi.j.de iur.aurc.anu ĩ l. reſcripta.ĩ.ij.
coł.S.de pꝛeci imꝑ of.facit qð vult bar.in extrauag.qui
ſint rebelles:inverbo rebellando.in v.coł.quem.S.rctuli
in.j.extenſione pᷣdicta intelligas in ſupꝛemo pꝛincipe/pa
pa/vl imperatoꝛe / rege:ſecus in inferioꝛe:puta duce mar
chione vt dicit ad plenum iaſon in.l.reſcripta.de pᷣcibus
impatoꝛi offerẽdis. Non tamen obliuiſcaris in pꝛeſenti

lege dum glo.noſtra hic facit mẽtionẽ de clauſula nõ ob⸗

.

:

dii
gtt
i⸗
Nis

ſtante.l dic quis põt illam aponere ⁊ quid opetur gloſ.
ibi pleniſſime archi. i. c.j.de ↄſtitu lib.vj.⁊ ibi quãdo le

gi andegauis totum ſextum decretalium integraliter cũ

pecunijs: tamẽ fui ibi ad plenum de hac materia locutus
⁊ ibidem allegabam ꝙ in hac.l.erat glo. ad quam legiſte

occurrunt tanq; pauperes ad hoſpitale:vnum tamen die⸗
cas in pdicta clauſula nõ obſtante.l. ꝙ ſi actus aliquis ẽ
iuramento firmatus non poteſt tolli per huiuſmodi clau
ſulã nõ obſtãte lege ſᷣm cy.pau.de ca.hic ⁊ de hoc eſt glo.

ſingu in. c. cum non deccat. in glo ·fi. de elec.li. vj.jm phi.
fran. vt ibivideas de quo ꝑ eundẽ phi. fran. notabiliter ĩ
c. cum aliquibus. de reſcriptis lib. vj. pꝛo pꝛedicta glo. fa

cit tex. in c. conſtitutus.de reſcriptis idẽ tenent anto. de
bu. ymo. ⁊ panoꝛ. in. c.j.de his que flunt a maio.partc ca⸗
pituli. ex.ratio in pꝛoximo dicto ẽ: quia non eſt veriſimi⸗

le ꝙ ſupioꝛ tollẽs ſtatuta cogitet de ſtatutis iuratis: idẽ

vult io. andr. in. c.j.de filijs pᷣſbite in.vj. in nouelła io. de
ymo.in.c.dilecto.de pꝛebend alex.in conſilio.cxxv. in.j.
volu. incipiẽte viſis ⁊ ponderatis ſtatutis. in penul. coł.

7

idem lud.ro conſilio.cccxciij.incip.pꝛeſens conſultatio.ĩ
fi. coł. ⁊ in conſilio. cccciiij idẽ conſilio. ccccxxvi idẽ con
ſilio. cccccx vj. facitiqð dicit iaſon de may. in.l. quotiẽs. S
de pcibus imperatoꝛi offerendis. ꝙ quando pꝛiceps dat
alicui ſaluum conductũ talis ſaluus conductus non extẽ

ditur ad debitum iuratũ.dic vt ibi ꝑ may. Limita tamen
pꝛedictum fund amentum duobus modis ⁊ vterq; eſt mi
rabilis m iaſo. de may.hic pꝛimo niſi ſtatutũ iuratũ tol⸗
letur per viã legis:qꝛ tũc ſtatutũ quãtũcũq; eſſet iuratuz
tñ tolleretur:vt no. gemi.in dicto.c.cũ nõ deceat de elec.ĩ

vj. Secũdo limita niſi ↄcurrentibus clauſula non obſtan

tibus ſtatut ? clauſula motu pꝛopꝛio ᷣm lud.dero.ymo.
⁊ gemi. in.c.j.in pe. cobł.de fllijs pꝛeſe biteroꝝ. in. vj. tamen
in pꝛeſenti materia vnum rogo menti imperpetuum com
mẽdetis ꝙ vbi de iure requiritur ſpecialis derogatio et
papa in reſcripto dicit ꝙ tenoꝛ non obſtant. habeatur
pꝛo expꝛeſſo ꝙ iſtud ſufficit bm bal. in. c. cum dilecta. in vl
tima coł er̃ de reſcrip.bal.ange.in.l.omnes.in pꝛincipio
per illum ꝗ· de pꝛeſcriptione.xxx.annoꝛũ. ⁊ ibi bal.notat

2 duz legebam oꝛdinarie andegauis in dicta.l.omnes. il

lud dictuʒ bal.multũ extollebã qð peculiare ad aures de
mulcens ſchol aribus ibi in copioſo numero ſtantibus re
pertum fuit:⁊ circa pꝛedicta vide ange. in.l. ſj ⁊ ſi quis · S·.

tencbꝛoſo ac vulgari. queſitum.ff. ſi quis cautio t me re⸗

mitto ad ea q̃ ĩ dicto·S· queſitũ ad plenũ dixi andegauis
poſt docto·in lec. oꝛdinaria dũ lo quebar ibi vtrũ in renũ
ciatione caſuũ foꝛtuitoꝛum ſufficiat generalis vel ſpecis
lis renunciatio :require de quo ibidem per Bar. Paul.
de ca.⁊ finaliter ꝑ iaſonem. . OWS

(¶ De diuerlis relcri
ptis Rubꝛicc.
. —In ellu m In libello ſup⸗
7 WRQèðSð J lib ellum. An bello cõ⸗
muni cauſa ad iuris communis obſer⸗
uantiam poꝛrecta per duos.reſcriptuʒ
ad vnum intelligitur reſcriptum ad a⸗
SN Aium boc dicit ⁊ ceſſant omnia ꝛia.
¶ Extex.libellum .ſupplicatoꝛiuʒ ad
amE.iuris communis obſeruantiam.
¶ Dp. de.

l.j. ⁊ ij quibus res iudi.nõ no. So. ibi loqui⸗
tur de libello conuentionali ex quo ſequitur diffinitiua
hic de libello ſupplicatoꝛio ⁊ ad obſeruantiaʒ iuris com
munis non ſuper pꝛiulegio habendo. Limita ergo legẽ
iſtam: vt dixi in ſummario ⁊ ſi quod verbum deficiat in
ſummario non pꝛocederet hec ler.
¶ In glo. que incipit quia que. ibi loci. S· ſi fundum hoc
operatur ratio indiuidui: ⁊ de alio libello ibi loquitur ſ.
conuentionali.¶ In eadem glo.in fl.ibi l.iiij. voi dicitur
ꝙ duobus pꝛemiſſis in queſtione facta reſponſio vni ad
alium non poꝛrigitur ⁊ eſt ratio quia ibi repetitio vicia⸗
bar: vt. l. ſi ita · S·griſo gonus.ff.de verbo. ob.
A t Circa pꝛeſentẽ legem queritur de vtili
ddi ‚o queſtione ſᷣm bal.pone ꝙ debitoꝛ fecit
inſtrumãẽtum de duplo vere ſoꝛtis in quo ſe obligauit de
ſoluẽdo in termino c dedit fideiſſoꝛem vadit ad epiſco
pum vt reſcindat tale inſtrumẽtũ tanq; vſurariũ et petit

De Diuerſis reſcriptis.

inhiberi iudici ſeculari ne interim ꝓcedat ↄtra eum/nec

cõtra fidciuſ.iudex eccleſiaſticus in inhibitoꝛia ſolum fa
eit mentionẽ de debi.pꝛincipa.creditoꝛ ergo facit carce⸗

rari fideiuſſoꝛem nũquid valuerit talis incarceratio:vi⸗
detur ꝙ non per iſtã l.ex quo ſupplicatũ eſt noie vtriuſq;
et cauſa eſt comunis.Contrariũ determ nat bal.per glo.

in.l. cred itoꝛ. in pꝛin.ff. manda ꝙ alibi bal. reputat ſingu.

in.l.amplioꝛem circa finẽ pꝛĩcipijj de temp.appel.adde

bal. in pulchꝛioꝛibus terminis qñ duo ſe ooligauerũt in⸗
ſolidum cũ iuramẽto in inſtrumẽro ⁊ vnus petit abſolu⸗
tionẽ a iuramẽto in foꝛo eccłiaſtico volẽs ꝓbare inſtru

mentũ eſſe vſurariuʒ ⁊ ꝓpterea facit inhiberi iudici ſecu.
ꝙ poterit facere executionẽ cõtra aliũ debi.iuratum per
glo. in dic.l.creditoꝛ in pꝛin.ſm bal.in.c.ex parte.adde
etiam in ſimili bal in fi.per illum tex.ide fideiuſ.⁊ in.l.

diuerſas in.xv.qmada.poſt io.and.in addi.ſpec.ĩ tuu.
de ceſſio.⁊ actio.ad fi. Itẽ ad iſtꝗ legẽ adde qð dic̃ ang.
in. S: hinc nobis ad fl. in aut᷑. de here. et fal. ꝙ conſultoꝛ
dans vnicã reſpõſionem duabꝰ queſtionibus videbitur

ambabus reſpodere ſi vtriq; adaptatur reſpõſio. Adde
etiã regulam quam etiã no.do.antho.de but.in.c.j.per il
lum tex.de par.qð vbi fiunt due interrogationes/⁊ vna

habet dependẽtiã ab alia reſpõdens pꝛineipali affirma⸗
do. videt᷑ ſimiliter reſpõdere acceſſoꝛie affirmãdo:⁊ per

hoc infert ꝙ ſi aliquis interrogatur an pmittat dare cen
m ⁊ caſu quo nõ det ꝓmittat dare cert am penã ſi reſpõ
deat ꝓmitto cẽtum vid etur etiã reſpõdere de pena: E
iſtud repꝛobat ibi ymo.qꝛ ſi reſpõſio fuiſſet ſimplex quia
ſolum dixiſſet ꝓmitto verũ diceret. do.antho.ſed ex quo

reſpõſio fuit determinata:quia dixit pmitto centum non

debet extẽdi vltra illud quod expꝛeſſit. l.quicquid aſtrin
gende ff. de verbo. obliga. Confirmo per regulam quã
expꝛeſſe tradit panoꝛ. in.c.inter dilectos·S· ceterum in
iij. col. de fi.inſtru.⁊ in.c.ij.de treu ⁊ pac quod ſi petitio

fuit indeterminata et conceſſio determinata attendi de⸗
bet conceſſio quod dicit eſſe notandum:quia ſepe papa

ſignando ſupplicationem reſtringit petitionem/et tunc
non pꝛodeſt impetraãti dediſſe generalem petitionem.et
dicit panoꝛ.ꝙ pꝛidie habuit in factto.
Eê lſo NReſcripta non finiuntur tempoꝛe: ſʒ
AlIVU. perhennia debent eſſe. h. d.
C¶Dp. de. l. . de nũdi. So. vt gloſ. de hoc ha⸗
es ex. de conſti. c. cum acceſſiſſent. ¶ Quero

ARS

i;to tempoꝛe pꝛiui egia durent.¶ Ad cuius declaratio⸗

nem pꝛemitto ꝙ reſcriptum aſſumit naturam ab ea re
ſuper qua conceditur.ſicut etiam facit ſtipulatio vt ꝓba

tur in pꝛin. ff. de verbo.ob.⁊.l.ij ·S· quedã.His pꝛemiſſis

dico ꝙ aut reſcriptum datur ſuper actione vt eam det ⁊
tunc cuʒ de natura actionis ſit vt durat.xx.annis.dura⸗
bit ⁊ reſcriptũ tãtum.aut reſcriptũ datur ad executionẽ

actionis vt qꝛ delegatur quis vt cognoſcat inter me⁊ te.
et tunc añqᷓ; iudicium inchoetur durat qᷓ;tum ⁊ actio ſuꝑ

qua ĩterponitur. Sed inchoato iudicio finit᷑ tẽpoꝛe quo
iudicium.ſtriẽnio:vt.l.ſi cum.S·qui miuriaꝝ.ff.ſi quis
cau.Aut reſcribit᷑ ſuper exceptione:vt.ſ.mihrliceat exci⸗
pere/⁊ erit perpetuum ᷣm naturã exceptionũ:vt.l.pure.
in fl.ff. de doli exep. Aut reſcribit᷑ ꝙ aliquid facere liceat

⁊ puto reſcriptũ ꝑpetuum ſine aliquo tẽpoꝛe: vt hic.niſi

in nũdinis:vt.l.j.ff.de nũdi. Nerũtamen dicũt vltramõ⸗
tani ꝙ aut pꝛiuilegiũ habet ſolũ vnicũ actũ ⁊ tunc per cõ

trariũ actum tollit᷑ pꝛiuilegiũ in totũ:vt.l penul.jde iur.

do. impe. Aut habet plures actus ſucceſſiuos ⁊ tũc cõtra
ius actus nõ tollit pꝛiuilegiũ niſi in illo actu /in alijs nõ.
vt aut᷑.pꝛeſbiteros.S.de epiſco.⁊ cleri.qð nõ placet:quia
etiam vbi habet plures actus ſucceſſiuos per vnũ actuʒ
ſibi pꝛeiudicat in oĩbus in poſterũ:vt.l.cum ex orone.ff.
de excu tu.⁊.l.ij.ff.de iure anu.aure.Et ideo dicerem ꝙ
aut interuenit ſola pꝛeſcriptio/⁊ tunc nunq; mihi pꝛeiudi
cat ſolus curſus tẽpoꝛis etiã ſi per mille annos puilegio
non vtar:vt.l.hec autem.ff. de ſerui.vr.pꝛedi.aut interue⸗

nit factum aduerſarij contra pꝛiuilegium meũ ⁊ pꝛeſcri⸗

ptio /⁊ tunc mihi pꝛeiudicat ⁊ currit pꝛeſcriptio a tẽpoꝛe
illius actus:vt dicta.l.hec autem iura. Aut interuenit nõ
factum aduerſarij ſed mcũ. tunc aut pᷣuilegiũ habet vnũ
actum tantũ /c tũc mihi pꝛeiudico in oĩbus:vt l.penul.j
de iure do. impetran. aut habʒ plures actus ſucceſſiuos.
⁊ tũc aut factũ meũ reſpicit exercitiũ pᷣuilegij ⁊ nõ ſubaʒ
et tũc mihi pᷣiudico ſolũ in illo actu/⁊ nõ in alijs:vt aut᷑.

pꝛeſbiteros.S. de ſacroſanc.cccle. aut factuʒ merum reſpi
cit ſubſtantiam reicripti ⁊ contra eam eſt ⁊ tunc mihi pꝛe
iudico in omnibus:vt dicta.l.cum ex oꝛatiõe.ff.de execu.
tut. et. l. ij. de iure au. anulo.¶ In gloſ. que incipit ſine fi⸗
ne.ibi ſi ad faciendum tale quid quod eſt contra publicã
vtilitatem: vt nundine.iaco.but.
Add iti 0 Reſcripta ad iuris obſeruantiam ſunt
perpetua niſi aliud tempus ſit in reſcri⸗
o diffinitum. h. d. Limita duobus alijs modis: vt per
bar. ⁊ doc.hic poſt glo.adde ꝙ idem etiam in reſcriptis
gratioſis:quia regulariter ſũt perpetua.c.ſi ſuper gratia
de offi. dele. in. vj. Idem in pꝛiuilegijs:vt per glo.⁊ doc.ĩ
c. cum acceſſiſſent de conſti.cy. ⁊ ſaly. hic bar.in.l.fi. ad fi.
ff de conſti pꝛin. cy. ⁊ Saly. in. l.volũtarie. de excuſa. tu.
Quod vltimũ limita no.niſi in pꝛiuilegio conccdatur fa⸗
cultas aliquid faciendi:quia pꝛiuilegium in quo indulge
tur facultas faciendi aliquid tollitur per decennium:iſta

eſt no. doctri. glo.hic per tex.in.l·j.ff.de nundi.quam ſe⸗

quuntur cy. ⁊ ſaly. hic ⁊ bar.in.l.licitatio.S eoꝛũ.ff. de pu
bli. glo.⁊ doc.in.c.cum acceſſiſſent de conſti.io.an.in.c.ij.
de ĩmu. eccle. in. vj pe.de anca.in ↄſi.cclv.qð incipit ĩ que
ſtione quevertitur ad fi. Item in materia teneas fixũ coꝛ
di ꝙ ſi aliquis habet pꝛiuilegium exemptionis non tenea
tur ſoluere gabellas/aut datia / vel collectas ſi deſcribit

in li. debentium ſoluere ⁊ iſtud ſciat ⁊ non appellet infra

x.dies ſibi pꝛeiudicat ⁊ perdit pꝛiuilegium excmptionis
ita pꝛobat tex.in.l.j·S. ſi quis tutoꝛ.ĩ verbo cauſas immu
nitatis.ff. quando appel.ſit ⁊ ibi no.ange.ymo.⁊ ang. de
are. ⁊ dicũt ꝙ ibi eſt de hoc caſus in terminis q;uis a mł
tis ignoꝛatur ſequitur. do.alex.ymo.cõſi.cj.q incipit vi
ſis inſtru mentis exemptionis in.x.coł.in.j.volu.⁊ in con
ſi. cxxxvj. qð incipit in cauſa ⁊ lite vertente inter ia.in.v.
coł.idẽ tenet and.de barbatia.in.l.j.j de his qui ſpõ.mu.
ſuſcep.li.x. facit bene tex in.l.j.in pꝛin.ff.devaca.mu.⁊ qð
tenet bal in.l.hi qui ad ciuilia.in.j.q de appel. Sed ĩ cõ
trarium pondero facere quod vult bar. in l foꝛma· S· fl. ff.
de cenſi.ꝑ.l.qui ſe grauatos·jeo.⁊ quod vult panoꝛ.in.c.
quia iudicãte in.iij.q.de pꝛeſcrip.⁊ qð vult ſpe.in ti. de cẽ
ſi· S. ij. in ver. poꝛro Item tene menti perpetuo qð pꝛiui⸗
legium conceſſum eccleſie ſeu pio loco non perditur per
contrauentionem niſi decurrat ſpaciũ.xl annoꝛum dictũ
eſt ſingulare inno.in.c. accedẽtibus.de pꝛiui.quod di ctũ
ſ ſingu.exclamat ⁊ ſequitur panoꝛ. in.c.pꝛo illoꝛuʒ de pᷣ⸗
en. Quid aũt ſit in alijs pꝛiuatis ponũt cy.⁊ ſaly.in.l.vo
luntarie.j de execu tu. bar.⁊ alij in. l.fl. ad fi. ff. de conſti.
pꝛincipũ.Glo.in verbo pꝛemia diuiditur ĩ duas partes
pꝛin. in pꝛima declarat tex. in ſecunda oppo.⁊ ſoluit ſecũ
da ibi:ſecus autem ſit ad faciẽdum In fl.gl.habes ex gl.
⁊ tex.ꝙ regulariter reſcripta ſunt perpetua:itellige tamẽ
ſᷣm naturam actus ſuper quo conceduntur vt hic in glo.
eodemmodo gre ſunt perpetue ſi ſuper de offi. delega. in
— Vj. reliq̃ dicvt late dixi in tex. m iaſo. ibi ⁊ hic.

GA. DII& E xemplo nõ fit pꝛobatio
– Ancimus h.d.ſᷣm vnam lec.vel exẽ⸗
F ),plo non fit inſinuatio. h. d. m aliam.
Ad D it . 0 Oꝛiginalia reſcripta non tamèe exempla

ꝛobant ⁊ ipſa oꝛiginalia inſinuãda ſũt
pm glo.⁊ do.hic de quo remitto ad es que dicemꝰ in aut᷑.
ſi quis. in aliquo documento.·j. de egends. ſeriot 5
P ofiei eſcriptum
.α1 qua beneficia. arer dler con⸗
RR ſule nõ valet. hoc dicit.
K EA S Dp. delege vlt. S. de nouo codi.cõpo.Solu.
ibi loquitur de reſcriptis in coꝛpoꝛe iuris redactis:hic
de non redactis.

A itin QAuero anvaleãt lfe pape ſi ãnus ⁊ dies
0ditio. expeditionis nõ ſint poſiti in plica bul

le pꝛout ſolent poni:ſed alibi tenet lud.ro.ꝙ ſic in conſil.

cccxl.quod incipit circa pꝛimum arti. in quo querit᷑ vtrũ
littere. Quid aũt in ĩſtrumẽt publicis an in cis requirat᷑
dies ⁊ conſul.dic vt per cy.bal.⁊ io.fab.hic adde gloſ. in
autent᷑.vt pꝛeponatur nomen imperatoꝛis doc.in. c. ĩter
dilectos de fi inſtru. Et an valet conſuetudo ꝙ nõ appo⸗
natur dies vel conſul. vide dños de rota deciſione. xlv.
in nouis incip. vtrum valeat ⁊ ibi concludunt ꝙ nõ ⁊ cir⸗

ca hoc de die eſt gl. in. c.ſi qua beneficia.xxv.q.ij.dixi ple

ne in pꝛima additione in pꝛoemio. C. S. Quero deĩde an
in pꝛiuata ſcriptura dies ⁊ conſul requirantur dic ꝙ non

Butrigarius ſuper ſco libꝛo Codicis

vt notatur in.l.cum tabernam.ſff de pignoꝛ. ⁊ ibi bar.in.j.
no.latius per bal.poſt butrig.in.S· quibus.S.in pꝛima cõ
ſtitutione. C. ange. in aut᷑. ꝙ ſine.. de teſti. Fallit in lib.

pꝛiuatarũ rationũ ſm bal.ĩ rubꝛica de fide inſtru.in. viij.

coł.de quo vide plene per iaſonem de may.in.l.admonẽ
ru di. de iureiurando. ff.
A cri e ij Impꝛobare conceſſionem
e 4 ie ) pꝛincipis eſt quaſi ſacrilegi
☛ Qum. hoc dicit.
. Acri Zuo ſunt ſolẽnia que in reſcripto re⸗
quiruntur pꝛimo ꝙ ſit ſcriptum de in
e cauſto cocti muricis ⁊ triti conchilij. ¶ Item
,/dcbet eſſe in reſcripto illa clauſula.ſi pꝛeces ve
ritate nitantur.hoc dicit cũ ſe.
WDV. R iu er ſa Neſcriptum carens clauſula
vL.ſi pꝛeces veritate nitatur / nõ
R valet ⁊ ab omnibus reijci debet. Ego puto ꝙ
Vdbbec lex loquatur in reſcripto ad obſeruantiam
iuris communis confeſſio. “
Add iti 0 Licet dicatur de iure ciuili: vt hic ꝙ nõ
yvalẽt reſcripta niſi per expꝛeſſum fuerit
clauſula appoſita ſi pꝛeces veritate nitantur/ tamen de
iure canonico omiſſa ſubintelligitur.c.ij.de reſcriptis al⸗
legato in gl.qð etiam eſt de iure ciuili ſ m bar.ĩ.l.a diuo
ka⸗ in pꝛincipio in.ij.coł.ff.de re iud. Limita pꝛimo per
ar. in. l.pꝛeſcriptione.in.j.coł in fi.vbi dixi in ti j. Secũ
do limita in contractibus vel alijs actibus pꝛiuatoꝛum ĩ
quibus non intelligitur iſta clauſula ſi narrata ſunt vera
gl. eſt nota.m.l.pe.in verſi.pꝛecipimus ⁊ ibi bal.⁊ pau.de
ca.ĩ de trãſa.bal.i.l.j.ĩ.j.opꝑo.in fl.jde manu.vin.⁊ pau.
de ca. hic in fl.qui reputat iſtam glo.eſſe ad hoc ſing.ide⸗
iaſon de may. hic iſta confirmo per ea que notantur in.l.
bene aʒzenone j.de quadriennij pꝛeſcriptione. vbi pꝛoba
tur aliud eſſe in contractibus pꝛincipis qᷓ; in contractibꝰ
pꝛiuatoꝛum:mon eſt igit᷑ mirandũ ſi pꝛedicta clauſla po
nat᷑ in pꝛincipalibus diſpoſitionibus ad idem facit ratio
l. fl.·.de dona inter virum ⁊ vxo.

Incipit liber lecun⸗
dus Deedendo
Kubꝛica.

Ontinua vt in Hlon quero nunquid hic edere
deſcendat ab edo edis an ab edo es eſt. ⁊ dic
w ab edo edis:nam hic de editione non de co⸗
°¼M6ämeſtione tractatur. Item quero quare non di
xit in nomine.i.de editione.lRñdeo vt glo. ⁊ male immo
dic ꝙ cum hic non intendat tractare de ſubſtantia ipſius
editionis ideo non impoſuit nomen quod ſignificat ſub
ſtantiam ⁊ qualitatem ſᷣm grammaticos:ſed voluit tra⸗
ctare quomodo quis cõpellatur edere:⁊ ideo poſuit ver
bum quod ſignificat per modum agendi⁊ patiendi. Sʒ
in titulo de pac.noluit tractare de ſubſtantia pactoꝛum:
ideo poſuit ibi nomen.¶ Item quero quare hic non ſub⸗
iunxit accuſatiuum:⁊ dic vt glo.in remiſſionc.
5S B ſe d iſt ice Hec lex hʒ duas
. P E·lecturas ſᷣm glo.
Raliam m vltramontanos. Ponam
G ergo caſum in nube:vt littera ſonat: et
4 Ein oppoſitione declarabo lecturas.
eA¶Item eſt ſciendum ꝙ hec lex varia
72 yV& Detur duobus modis. vno modo circa ex
NM ◻ poſitionem tex. illius dictionis quẽ⸗
admodum. Item variatur circa caſus poſitionem: nam
quidam intelligunt in muliere que ſucceſſit argentario ⁊
in rationibus alia eſt ꝙ loquatur in inſtrumentis et he
due ſunt in Soiali eſt ꝙ loquatur in rationibus ab ipſa
muliere confectis ⁊ omnes iſte variationes fiunt temoꝛe
legis femiĩe.ff. e.verũ in expoſitiõe quẽadmodũ tene ſe⸗
cũdã expoſitionẽ ⁊ nõ pꝛimã:quia cum hec lex pꝛeſuppo
nat certam cauſam agendi.ſ.depoſiti:patet ꝙ non dicu
ꝙ de cauſa deliberet:ſed de modo pꝛobãdi:⁊ hec lex bꝛe
uiter hoc intendit. Wulier habens rationes ex quibus

poſſum de iure meo docere ex cauſa ad editionem com⸗

bellitur. hoc dicit.
¶ Op.ꝙ nec cum cã nec ſine cauſa compelloꝛ edere:vt.j.
e· qui accuſare.So.ibi in inſtrumẽtbic in ratiõibꝰ.i Itẽ

.

b. op.ꝙ . e mulie ffeo.l.ſi quis.S ex hoc.So.remotis truffis aut litigo cũ
i, re loquatur que non poteſt rationes conficere vt.l.f᷑emie eo qui rationes habet ⁊ tunc officio mercẽnarij illiꝰ cau
8 ffeo. So. vt glo.ſcilicet ꝙ hic ſucceſſit argentario.Huiꝰ ſe peto ꝙ edatvt hic:⁊ ſi non edat agitur actione in factũ
P taſen timoꝛe quidam tranſeunt ad aliam lecturam. ⁊ in- ad intereſſe vt in contrario.aut litigo cum tertio: æ tunc
n telligunt in inſtrumentis ⁊ dicunt cdi ex cauſa.ſ.an velit meo officio mandatur habenti rationes vt edat: ſinon
inde fundare intentionem ⁊ non audiatur aut exceptio⸗ edat aguur act.in factum ad intereſſc.vt dicto · S. ex hoc.
nem. vel replicationem ⁊ ſic. (ISEt caue quia officium eſt datiuuʒ a pꝛetoꝛe.⁊ ex hoc ti.
¶ Opp.ad hãc ꝙ inſtrumenta non edantur.vt.j.eod.qui actio in factum eſt natius ex malefcis non edentis. vt.l.
ein accuſare. So. vt glo. rationem differentie plene dicom hec actio.⁊ ibi dixiff. eo.
n FTeodem..i.finali. G ¶In glo.que incipit vt faciat.ibi caſu foꝛtuito vel non
N Item quero quid vertatur in cauſe cognitione. Reſpo ſi pẽtam ſecundam editionem. s
deo tria:quia debet vid eri an ſint confecte rationes me Add it io Et dum dicitur ĩ tex ibi quemadmodcuꝝu)
ie do mandante.¶ Item ꝙ continest vtilitatem meian. X. ꝙ depoſitum poteſt pꝛobari non ſolum Bepoſitũ
J ¶ Item ule qui conficit eſt talis ad cuius fidem publice peer inſtrumentum publicum: ſed etiam per omneʒ ſpeciẽ qũo debz
recurritur /non ꝙ ſit oficium publicum: nam ſeruus po-⸗ pꝛobationis ſᷣm Bald. in.l.generaliter·j de non nu pe. pꝛobari.
ſd teſt eſſe. ar. lI.pꝛetoꝛ. ff. eo. Et ex hoc collige ꝙ non poſ⸗ doc. in.c.ij.de depoſito Paaul.de caſt.conci.ccxij.incipi
n ſum facere mihi edi teſtamentuʒ: quia non eſt confectuʒ ente paſſus de quo queritur.hinc dubitauit glan valeat
me mandante nec continet vtilitatem meam niſi quate⸗ pactum ꝙ depoſitum non poſ.pꝛobari niſi per inſtruinẽ⸗
End nus mihi legatum eſt: ⁊ illud ſolum edetur.vt.l.argenta tum publicum.glo in S:quia vero in aut᷑.vt ſi.pꝛohi.ma
ert rius · S. j.ff. eodem. titres credit ponunt doc in aut. iubemus·j/de iudi. cano.
nde ¶ Item non poteſt ſibi debitoꝛ facere edi inſtrumentum in c ij.er̃ de pꝛobatio alibi tamen tex.dat conſiliũ ſi quis
c a tabellione cum eius vtilitatem non contineat ſed credi vult caute deponere. . qui potioꝛes in pignoꝛe habean⸗
do toꝛis. Item nec ab aduerſario poſſuʒ peterc mihi inſtru tur. “M J
oher mentũ edi cũ non confecerit me mandãate.¶ Alia lecturs
Seei eſt vltramontanoꝛum intelligentium ſimpliciter legem E S a⸗ D d. Acta eduntur ciuilia e crimi⸗
uumi iſtam vt iacet.ſ.ꝙ mulier ipſamet ſcripſit in ratione ſua E pu nalis actoꝛi ⁊ reo tanq; cõmu
ven me depoſuiſſe penes eam:certe debet compelli edere ex Nnia. oꝛmabo vnaʒ oppoſitionẽ ⁊ vnũ ↄꝛium
nNe cauſa.i.ſi iudici equũ videbitur.h.d.MNõ ob.l.femine:qOiꝛ bᷣxx „Re vnam queſtionẽ᷑:⁊ diſtinguam poſtea in ma⸗
apa. hic confecit rationes vt argentaria. Item non obſtat.i. teria latius q́; gilio.
gice, pꝛocuratoꝛ:quia loquitur in inſtrumentis:⁊ ex hac eqdau ¶ Pꝛimo ergo op.ſic editio flt vbi intereſt ałs non. vt
urhl. tate huius.l.dicũt ipſi/ feneratoꝛ compellatur edere li⸗ l.ſi quis·S.ex hoc.ff. co.ſed edi acta non intereſt cũ ſem⸗
lpoobs bꝛum rationum ſuarum: quia ad eius fidem publice re⸗ per ſit apud iudicem.vt.l.pꝛecipimus.j.de appell.luiꝰ
facnhy curritur licet non habeat officium publicum. ¶ Item qi timoꝛe dicit glo. ꝙ quandoq; intereſt edi æ caſus enume
dado vigdetur conficere me mandante:naʒ qꝛ de conſuetudine rat. Dic tamen ꝙ aut volo michi fieri editionem vt inde
itraro⸗ hz rões ↄficere vr̃ iteruenire tacitũ mãdatũvt eas ↄfici⸗ inſtruar cum aduocato meo:⁊ tunc fit editio:⁊ ita poſſet
gt ar.l.ticianus.ff. ꝙ cum eo.⁊.l.vel vniuerſoꝝ.de pigno. intelligi hec lex quando petũtur ad pꝛobationem fiendã
act.ſic ergo quaſi tacitum mand atum interuenit ⁊ com: ⁊ tunc vidẽtur neceſſario non peti ¶¶ Sed gloſ ad hoc de
pelletur edere:⁊ eius ſcriptura faciet ſemiplen am pꝛoba clarandum ponit caſus in quibus eſt neceſſe editionem
tionem.vt.l.inſtr̃a.j.de pꝛobati.licet illa argentarij pꝛo⸗ fleri:⁊ caue qꝛ fit quandoq; iudici quandoq; actoꝛi quan
bet plene. Ideʒ dicerẽ in campſoꝛe licet glo.videatur te doq; reo. Item ⁊ quãdoq; concurrit duplex cã editiõis
nore:qꝛ qð hodie iurãt plene pꝛobet.vt nota in.l.quedã. ſimul vt ſi velit quis ſibi edi ad pꝛobationem faciendaʒ:
ndunutetios Seo⸗. Item op.ꝙ totus titulus ſit ſuper c⁊ ad deliberationẽ habendã cũ aduocato ſuo.¶ Itẽ op.
cedere fluus vt in glo. So.vt glo.Er vt clarius ⁊ plenius qᷓ; di⸗ ꝙ non edãatur acta pꝛiuato quia nec fiſco.vt.l.iij S· diuꝰ.
ſt.1 die cat glo.habeas materiã dic ſi peto mihi edi chartaʒ. aut ff.-de iure fiſci.So.ibi loquitur in inſtrumẽtis.Dic ꝙ ſi ſt
1deco⸗ in ea pᷣtendo intereſſe dominij circa chartaʒ ⁊ agitur ac.· ſcus petit ſibi edi:aut pꝛetendit ĩtereſſe pecuniariũ ⁊ de⸗
enon dl ad exhibendum · ⁊ non ex iſto.ti.vt.l.iij.ff.ad exhibendũ. bet ſibi cdi:immo eoipſo ꝙ aduerſarius nõ edit pꝛeſumi
e immno aut non pꝛetendo intereſſe dñij ſed aliud intereſſe/⁊ tůc tur ſubſtraxiſſe. aut nonpꝛetẽdit intereſſe pecuniarium:v
nibſus aut peto mihi edi id quod pertinet ad contractumvel qt tunc nõ tenetur edere: vel ſi tenetur non tamen eo ipſo ꝙ
ſcat i⸗ aut ad vltimas voluntates:pꝛimo caſu aut eſt ex natura non edit non pꝛeſumitur ſubſtraxiſſe. Iteʒ inducit glio.
luttu contractus vel quaſi/ debet conficere rationes: et tuc in argumẽtũ ꝙ iudex laboꝛare debet in veritate inquirẽ
oſuirper vigoꝛe illius compellitur non ex beneficio huius tituli. da. Itemꝙ teſtis debet iurare pꝛo vtraq; parte. Iteʒ q;
ncd x vt. l.quedam ff de edendo.⁊ licet mandem non pꝛopter⸗ mino: iuret de veritate dicdl.
goum. ea agit᷑ mãdati qꝛ nõ gratuite facit:ſed ex neceſſitate co⸗ Itẽ querit gloſ. an acta in vna cauſa pꝛoducta pꝛoſint Acta in
ſon ſcr⸗ tractus.vt.l.j.in pꝛincip.ff.manda.aut non tenetur exna in alia ⁊ ar.pꝛo ⁊ conrrrts. vyna cã an
tura contractus vel quaſi conficere / ſed ex natura officij Sed ad ſolutionẽ huius queſtionis latius diſtingue qᷓ; pꝛoſint in
ehztun⸗ yvt eſt in argentario.⁊ ille per hunc titu. compellitur. Ide glo.diſtinguat: ⁊ dic ꝙ aut quero an geſta cũ quibuſdaʒ alia.
ngh. in tabellio.⁊ licet mãdem non agitur mandati: quia non poꝛrigantur ad alios: ⁊ dico ꝙ non ſicut nec ſententia. vt
. n gratuite facit ſed pꝛetextu neceſſitatis:ſed mãdatum tra .qᷣbꝰ res iudi.non nocet.fallit quoad q̃le q̃le pꝛeiudici⸗
enn hit ad me negocium.vt.l.ſi quisS.pertinere.ff. de eden⸗ um. at.,l.ſi due.ff.de iureiurando.⁊.l.res.ff.de erimine ex
ſonet do. Idem dicerem in feneratoꝛe ex conſuetudine quã hz pila. heredi.
lgs, conſicere inſtrumenta quaſi videatur tacitum interueni⸗ Item quandoq; fallit vbi plenum pꝛeiudicium fit alij
ler n re mandatum. vt dicta.l.vel vniuerſoꝛum.ff.de pignoꝛa. quando duo habentur loco vnius.vt.ff. famil.herc.l. he⸗
ocluie⸗ act nec ex natura contractus vel quaſi tenetur rationes redes.Sidem ſcribit.
nis u⸗ conficere:⁊ tunc aut interuenit mandatum/⁊ agitur mã ¶ Item fallit ratione pꝛeſentie alicuius.vt.l.ſepe · S. ſciẽ⸗
nentan dati: aut non interuenit mãdatum: ſunt tamen confecte tibus. ff. de re iudi. aut quero an inter eaſdem perſonas
entaro⸗ inde ⁊ videtur ex equitate huius tituli:ꝙ poſſit compel piudicet /ſi mutetur res vel cauſa:⁊ dico ꝙ ſic:in eo ꝙ eſt
ris ahe li edere.vt ſaltim talis editio faciat ſemiplenam pꝛoba⸗ acceſſoꝛium pꝛime vt fructibus ⁊ partu.⁊ ita loquitur.l.
ie tionem.vt l.inſtrumenta·j.de pꝛobationi.aut peto edi id fundi ⁊.l.fundum de re iudica.⁊.l.ſi quis cum totum·. S
ttenon quod pertinet ad vltimas volunt ates:⁊ tunc aut agitur ſi ancillam. de exceptio.rei iudica. Item acta in cauſa ci Acta ĩ cꝗᷣ
1ncneſs contra negantem ⁊ agitur interdicto de tabulis exhibẽ⸗ uili pꝛoſunt in criminali hoc modo:quia aut pꝛobatiões ciuili an
preſupyo dis:aut agitur contra confitentem ⁊ agitur ex edicto ; ſunt facte in criminali ⁊ pꝛobant plene ĩ ciuili aut fuerũt ſint in eri⸗
nondicu admodum teſta aperi. Sed nonne pꝛo quolibet intereſſe kacte in ciuili ⁊ plene non pꝛobant in criminali / cum ibi minali.
cler be agitur act. ad exhibendum ergo ceſſat hic titulus. Re⸗ clarioꝛes pꝛobationes exigantur. vt.j de pꝛobatio.l.ſci⸗
quibis ſpondeo ſpeciale eſt in charta.vt pꝛetextu alicuius inter ant.⁊ ita pꝛocedit glo.ꝓquando ciuilis ac.cri.pꝛeiudi.⁊
emn con⸗ eſſe non edatur niſi pᷣtendatur intereſſe dominij ⁊ hoc ne hoc ſi debito modo facte ſint pꝛobationes:alłs nec in pꝛĩ
. edictum pꝛetoꝛis iam inductum circa editionem redda cipali nec in alia pꝛobant. vt.l.ſi quando. C¶de teſtibus.
geret,. tur ſuperuacuum. Qꝗaut nõ mutat᷑ perſona:res/vetl ca/ſed ſola iſtãtia/ tunc
r N Item op. ꝙ non officio flat editio ſed actionis iure.vt

op.ꝙ hec lex non poſſit loqui rationibus cum de mulie⸗

aut ſũt publicata ĩ ᷣma: vbar iſeg ars i rul are

Fo. XII.

N

I de arbitris et gloſ. in l. pꝛoperandum. S de illoꝗ.de iu

dic.quod eſt verum in deciſoꝛijs·in pꝛeparatoꝛijs ſecus

vt plene dixi quomodo ⁊ quãdo iudexl.ſi vt pꝛoponis.
in teſtibꝰ plene.dicãj.de teſti.l.pe.¶ Itẽ iducas hac.l.in
ueſtione ſtatuto

ar. vt glo.¶ Item vidi dubitari de tali quel
cauetur ꝙ iudex habeat arbitriũ in cauſis in quibus pꝛo

ducuntur teſtes:videtur ꝙ non:quia hic ponuntur vt ſp-

cies oppoſite. In contrarium videtur quia quicquid cau

ſam inſtruit continetur appellatione inſtrumentoꝛuʒ ar.

l.liberoꝛum.ff. de verbo.ſig.ſed certe fuit determinatum

ꝙ non continebantur teſtes in ſtatuto ꝙ intelligitur ſtri⸗

cte ſᷣm pꝛopꝛium ſignificatuʒ qui mutari põt ex modolo
quendi: quia aliter appellantur inſtrumenta q; teſtes ar.
labeo.ff.de ſupellec.le.⁊.l.cum delanionis · S· aſinã. de fũ
do inſtruc.

NNiIfi der hanc legẽ patet ꝙ editio actoꝛum
Additio “ g officlum iudi.ꝙ patet cum

perba hic ad iudicem referantur glo.in.l.ſi ſoꝛoꝛ.⁊ ibiia⸗
ſon ĩ.de coł late bar:in.l.vnica.in.v.coł.ff. de condietio⸗
ne.ex le.facit text.in.l.metum·S:ſed ꝙ pꝛetoꝛ ait ⁊ ibi no.
bar. ff. qdð metus cauſa ex quo infertur m Guikł. de cu.
bald.ful.⁊ Paul.de caſt.hic ꝙꝙ notarius banchi non po⸗
teſt alicui dare copiam actoꝛum immo nec oſtẽdere ſine

licentia iudi.tamen m iaſo tex.iſtud non pꝛobat quia lo

quitur quando notarius nolebat tenere:ex quo a contra⸗

rio ſenſu videtur dicendum ꝙ notarius poſſit dare copi⸗
am actoꝛum.Adde deinde ex hac.l.gñalem regulazch aqg⸗
di cuicũq;

cta publica tam ciuilia qᷓ; criminalia debent

etenti cuius interſit:ex quo infertur ᷣm bald.⁊ moder.

ic copia inquiſi.⁊ articuloꝛuʒ ſuper fama debz dari reo.

c.qualiter æ quando. ij.S. debet. de accu.cx.ſimiliter co⸗
pia iudi.bar.in.l.fi.in fine.ff.de queſti.idem in.l. cuſtodi⸗
as. ff. de publi.iudi.cano.in.c.cum opoꝛteat.de accu.not.
alex.conſi lxv.in pꝛimo volumi.incipi.habita ſuper ⁊c.ſi
militer debet parti dari copia capitu vel articuloꝛuʒ als
teſtes dicerẽtur recepti.ſuper impertinen. ita not. Bald.
poſt ymo.in.c.per tuas.ex.de teſti.fallit pꝛimo in interro
gatoꝛijs teſtium quoꝛum non eſt dãda copia parti.ne de
tur ſibi occaſio falſum fabꝛicandi ⁊ ſuboꝛnandi tex.gloſ.

not.in.c.ij.in verſi. interrogatoꝛia de teſti. in. vj. ſentit.

lo. ij. q. j. canone. in pꝛimis.ſpeculatoꝛ.in titu. de teſte · S.
l. de interro. in pꝛincipio cum cõcoꝛdantijs per dominũᷣ
alex. ⁊ vide Ange.in. l. quicquid. ff. de iudi. bal.in. l. data
opera.xix.cołjqͥ accu.non poſſunt. Secundo fallit ſᷣm
do.alex.de.imo.⁊ domi.anto.de alex.hic in parte que de
bet reſpondere poſitiõibꝰ pẽdẽtibus de facto pꝛopꝛio no
debet dari copia ſed tantum legit ne inſtruẽtur ab aduo⸗

cato qualiter reſpondeant qð ẽ contrꝗ gloſ.in.l.ij.in pꝛi⸗

cl ·. de iura.calumnie.in.c.ij.de confeſſ. in. vj. ⁊ ita dicunt

tenere bald.in.l.ij.S.vt lite pendẽte:tene tamen in pꝛedi⸗

cto caſu contrarium pꝛout de conſuet videmus ꝙ in ali⸗
quibus locis datur copia poſitionum parti aduerſe.⁊ in

aliquibus locis non.⁊ ſic habʒ locum opinio pꝛedicta de
mol.⁊ anto.de alex.⁊ ita eſt intelligenda opinio Bald.

n addi. ſpec. in tit. de teſte. verſicu copia.⁊ in margarita
ſua in verb.interrogatoꝛia. Et credo opinionem dicto⸗
rum Alex.⁊ Anto. de alex.eſſe de iure verioꝛem ꝙ confir⸗

mo iſto modo non eſt⸗ erienda via malicijs hominum
notatur in.l.in fundo.ff.de rei vendi.cum concoꝛdantijs

æ in.l.fina.ſ.de pactis.facit ꝙ no.bar.in.l.fin.de pꝛetoꝛia

ſtipu ff eſſet enim aperire viam malicijs hominum ſi da⸗
retur copia poſitio.parti aduerſe.⁊ ita intelligas iaſonez

hic in. ij. coł.verſi.tene contrarium ⁊c̃.⁊ hic multũ lente

tranſit ſuper iſto paſſu alias tres fallentias quas dat A⸗

edi parti. ferr.in pꝛa. papieñ.in ti.de foꝛ.pe.cop.inſtru.circa pꝛinci⸗

pi. vbi tenet fſoꝛma ꝙ quemadmodum de omnibus actis
debet dari copia parti ita de allega.iuris ⁊ cõcilijs ne iu

dex eircumueniatur ex falſis allega.l.j.j/ſi ex fal.allega.

Zi.l.ſi quis obꝛepſerit.ff. de fal.confirmo ſᷣm Jaſonẽ per

duo fund amẽta. Oꝛimo allegationes iuris ſunt de actis

⁊ debẽt in actis redigi in.c.duduʒ. de clectione.ſpe.in.S.
poꝛro.verſi.⁊ no.⁊c.in titu.de diſputa. ⁊ allega. Secun⸗

do confirmo: ſentẽtia per falſas iuris allega pꝛoductas
ab actoꝛe poteſt quandocumq; retractari vt il: ſipꝛetoꝛ-.
marcellus.ff. de iudi.⁊ in.l.j·j·ſi ex falſis allegatio.nec

Copia al⸗ lex. hic vide per teipſum. Quero ſᷣm Jaſonem de may.
leg ·. iuris hic in.ij.coł.vtrum debeat dari parti copia allegat. iu⸗
an debeat ris ⁊ conſuũ.pꝛoductoꝛum iudici: dic ꝙ ſic ſᷣm io.petri de

Butrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

obſtat auctoꝛitas Inno.in. c per tuas. de teſti ex qua mo
uebatur Ludo.ro.in contrarium ngulattcctrrij, quia

Inno.loquitur in his que dantur ad inſtructionem ex⸗
aminatoꝛis ⁊ ſic loquitur de interrogatoꝛijs in quibus

vt. . diximus non debet dari copia parti:non autem lo⸗

quitur inno.de allega. iuris.quia illarum debet dari co⸗

pia ꝙ patet quia allega.iuris dicũtur de actis per dic.c.
dudum.⁊ ibi Panoꝛ.⁊ ita intelligas Jaſo. hic in.ij. col.
verſi.nec obſtat auctoꝛitas. inaliter no.ꝙ iudex debet

laboꝛare pꝛo veritate eruenda facit. ca.iudicantem. xxx.
q. v. veritas enim ſepius examinata magis ſplendeſcit
in lucem tex eſt in canone graue.xxxv.q.ix.glo.antep. in
c.cum io. e de fide inſtrumen. cetera que poſſent dici in
materia huius legis reſeruo dicenda in.l.iudices:j. de
iudicijs.

D it aa ctio Editio actiõis habet de⸗
4 4 monſtrare qualitatem fu
ture litis:emendatur ⁊ mutatur ꝓut ſuadet au⸗
ccctoꝛitas edicti perpetui ⁊ equitas ius redden⸗
tis hoc dicit. Hiuide in tres partes: quia in pꝛima po⸗
nitur vnum dictum per quod pꝛouidetur reo vſq; ibi qᷓ;
emendari.ibi ponuntur duo dicta per que pꝛouidetur ip
ſi actoꝛi vſq; ibi pꝛout.ibilimitatio pꝛedictoꝛuʒ per quã
limit ationem pꝛouidere videtur reo vſq; in finẽ. Supꝛa
habitum eſt in pꝛecedenti libꝛo. in titu.de pꝛeci.impera.
offer. ⁊ ſequentibus de libꝛis ſupplicatoꝛijs qui pꝛincipi

udex ðʒ
aboꝛare
ꝓveritate
eruenda.

offeruntur nunc de iudiciarijs kacratur Pone ergo ca

ſuʒ in terminis hac foꝛma.queritur quare flat editio.Re

ſpondetur ꝙ actio edita demõſtrat qualitatem future li⸗

dere vel contẽdere. .
¶ Item queritur an editam actionem poſſit actoꝛ emen⸗
darevel mutare/⁊ dicit ꝙ ſic:⁊ intellige emendare in par
te ⁊ mutare in totũ:⁊ hoc eſt ad fauoꝛẽ actoꝛis. Inſtatur
et queritur an hoc ſit verum indiſtincte ꝙ poſſit mutari
vel emendari?:⁊ reſpondetur ꝙ non:ſed pꝛout edicti per⸗

tis ideſt reum certificat.vt ſic videat an ſibi expediat ce

petui monet auctoꝛitas⁊ ius reddentis decernit eqtas ½

hec limitatio tendit ad fauoꝛemrreier.
¶ Expedito caſu pꝛo declaratione tex.quero de quibuſ
dam queſtionibus:⁊ pꝛimo qualiter hic accipiatur edita

actio dicit glo.ꝙ pꝛo nomine actionis.quod non placet:

quia immo hic accipitur pꝛo vulgari foꝛmula vel argu⸗ accipitur.

mento legiſtaruʒ /vel libello bene ↄcepto quod idem eſt:
nã licet vulgaris foꝛmula quantum ad ſolemnitatem ſit
ſublata ſine ſolemnitate pꝛoponitur:⁊ qui cadit a fillaba

cadit a cauſa:remanet tamen in ſui ſubſtantia firma.vt.l.

ſi ſeruus nauem.ff. de furtis.⁊ ꝙ hic non ſumitur pꝛo no⸗
mine actionis pꝛobat relatiuus quẽ emendare:qꝛ aut di⸗
ces ꝙ faciat ſimplicem relationem ⁊ ad genus ⁊ hoc nõ

Edits
actio q̃lr

eſt bene dictum immo abſurdum:aut dices ꝙ faciat rela

tionem ad diuiduum ⁊ ſpeciem ⁊ ad ipſam actionem et
male dicis: quia non ſolum nomen actionis mutatur: ſed
etiam ipſa res ⁊ cauſa.vt etiam glo.exemplificat.et ideo

dic ꝙ actio ſumitur pꝛo vulgari foꝛmula qᷓ; vulgareʒ foꝛ .

mulam licitum eſt mutare pꝛout edicti ⁊c̃.⁊ hoc tenebat

dominus Martinus ⁊ bene et eius opinio pꝛobatur per

hunc textum licet ipſe non induceret.

¶ Item collige ꝙ qualitatem future litis demonſtrat ex

quo nota.ꝙ libellus nunqᷓ; eſt ſufficiens reo niſi reddere
tur certus reus velit cedere vel contendere.

¶ Item nota ꝙ mutatur ſᷣm foꝛmaʒ edicti perpetui ideſt
vt debito tempoꝛe fiat mutatio ſcilicet añ litis conteſt. et
ſic reus poſſit deliberare de defenſione ſua/quod eſt con⸗

tra.c.abbatem.quod permittit quancumq; mutationem
fleri quod cſt contra pꝛincipium huius legis:quia ſic re
us non habet ſaluum ius deliberandi:⁊ quomodo
ferri ſnĩa ſuper eo:ſuꝑ quo non eſt facta conteſtatio. Itẽ
eſt ſᷣm foꝛmam edictivt flat mutatio ſine damno rei:⁊an

poteſt

te litem conteſtat.verbi gratia actoꝛ poꝛrexit libellum et

reus deliberauit cũ aduocato ſuper libello ⁊ ſoluit rduo
cato.poſtea actoꝛ mutat:mõ ſi reus velit ſuꝑ noua actio⸗

ne deliberare cuʒ aduocato opoꝛtebit ꝙ uerum ei ſoluat

ſalarium: certe actoꝛ mutans vel emendans hunc dam⸗
num debet reo reſarcire:quia qui non edit vel minus per

Pꝛont di

fecte edit:tenet᷑ ex hoc edicto ad intereſſe.vt.l.argentari ctio/tpᷣs ⁊

us · S. j. ff. eo. ⁊ ſic dictio pꝛout tpᷣs ⁊ qualitatẽ ſignificat

qlitatẽ ſi⸗

tpᷣs:quia ante litẽ conteſt.qualitatẽ qꝛſine dãno rei:⁊ ſic gniſicat.

4

—

— ,— — — — — — —

——— —- — — — —

no
ig
cxi
us
lo⸗
d:
0
de
n bar
t pen
inenat
n
ſd

enfu
etau:
dden⸗
apo⸗
biih
turi⸗
i
Sa
pen
incihl
rgoce
ioce
tureli⸗
digte⸗

emnen⸗
inper
Uſtanr
nurart
ctipen
ectast

quibul
r edit El
placet gd
largo⸗
enn eſ:
Ntemt
fülabe
na N.
pꝛono⸗
naudi
hoc
cigt tel
onene
Aturſcs
bet ide⸗
garezfo
klenebet
atur hel
ſrare
redden
Etuitd⸗

nteſte
deſt.

De Edendo.

pꝛidie inducebat mar.ꝙ in quodam inſtrumento contine
batur ſic pꝛout dictum eſt ⁊c.⁊ dicebat ꝙ dictio pꝛout ſi⸗
gnificabat qualit atem ⁊ tempus per hanc.l.¶ Sed cum
poſſes diccre ꝙ ſolam qualit ateʒ ſignificet ⁊ ꝙ de tempo
re dẽ non habemꝰ hanc legẽ/nec per dictioneʒ pꝛout:ſʒ
ꝓ aliam que vult ꝙ ius dveliberandi ſit ſaluum reo:vt. ff. e.
Ri. in pꝛin. qð non eſſet ſi poſt litem conteſtatam flieret edi
tio. Item ꝙ dicit tex. vł ius reddẽtis ⁊c. vidi ſic pꝛacti⸗
cam:quid am contra furem pꝛopoſuit rei vendicationem

poſtea vult mutare ⁊ pꝛoponere condictionem furtiuam

dicit iudex quare mutas cum plus non conſequeris per
condictionem furtiuam quam faceres per rei vendicatio
nem:dicit actoꝛ ideo facio quiavolo infamare ſaltim de
facto reuʒ. modo dicet iudex certe equitas mea non pa
titur talem mutationeʒ:ſecus ſi econtra pꝛopoſita condi
ctione furti vellet rei vendicationes pꝛoponere:quia hoc
equitas iudicis pateretur. Ad euid entiam eſt ſciendum
ꝙ eſt libellus conuentionalis ciuilis: de quo in autk. offe⸗
ratur.j.de litis conte.⁊ in coꝛpoꝛe vnde ſumitur.¶ Item

eſt libellus conuentionalis criminalis: de quo in. I.

libelloꝛum. ff. de accuſatio. ¶ Item eſt libellus inquiſi⸗
tionis ⁊ ſi inquirat iudex in caſu ſpeciali a lege conceſſo
debet fleri ſcdᷣm quod libellꝰ accuſatoꝛius ſaluo ꝙ aliqd
detrahitur:nam accuſatoꝛ dicit accuſo ticium qui me vul

nerauit in tali loco..tales confines / de menſe tali ⁊ me
ſubſcribo /quare peto ipᷣm puniri ᷣm foꝛmã ſtatutiloquẽ?

tis de vulnere. Sed nõne tenet᷑ ponere nomẽ ſuũ: certe ĩ
libello inquiſitionis non ponitur nomẽ accuſatoꝛis: nec
ſubſcriptio:ſed ſtabit ſic hec eſt quedam inquiſitio quam
facit ⁊ facere intẽdit iudex talis contra ticium qui tsle de
lictum commiſit in ſerum / tali mẽſe / in loco tali/ ⁊. tales
conſines:⁊ dictam inquiſitionem intẽdit iudex pꝛoſequi
⁊ dictum titium ᷣm iur foꝛmã punire ſi ipſuʒ repperierit
deliquiſſe: ⁊ hec inquiſitio ſᷣm nos fleri non poteſt ni⸗
ſi in caſibus ſpecialibus a lege permiſſis qui no.in.l.j.
publico. ff. de adulter. Sed ᷣm canoniſtas poteſt fieri
in quolibet crimine inquiſitio generalis vt facit pote⸗
ſtas in pꝛincipio ſui regiminis hac foꝛma. Hec eſt in⸗
quiſitio quam facit ⁊ facere intendit dominus poteſtas
contra oinnes bannitos fures ⁊ lenones ⁊c. ⁊ dictam
inquiſitionem pꝛoſequi:⁊ ſi quem repperierit de pꝛedi⸗
ctis vigoꝛe talis inquiſitionis poterit eum punire ⁊ ſic
intelligimꝰ in aut᷑.de collatoꝛibusS: ⁊ hec ꝓhibemus.⁊
l. congruit.ff. de offi. pꝛeſidis: patet ergo ꝙ q̃dam in ac⸗
cuſatione ponũtur q̃ in inqſitione omittunt᷑ ⁊ hoc voluit
ſentire glo.inſti.de publicis iudi.dum dicit ꝙ non om⸗
nia hec q̃ ſeruant᷑ in accuſatione ſeruantur in inqſitione:
ſʒ aliqua nõ:de his vero libellis nil ad nos quãtũ ad pꝛe
ſens niſi de cõuentionali in cã ciuili:⁊ de hoc habemꝰhic
tractare:venio ergo ad oppoſitionẽ. Et pꝛĩo op.ꝙ res
etiã debeat edi:vt.l.ſi iurem.ff.de rei vẽdi.So.edetur a⸗
ctio:vt hic:⁊ res vbi. Item op.ꝙ cã edat᷑:vt.l edicto.·
ſinautem.j.de edic.di.aãdri.toł.So.⁊ cã ctiã dʒ edi:edit᷑
ergo actio cũ ſuis cõcomitantijs.ſ.cum re ⁊ cã. ¶ Item
op.ꝙ actio non edat᷑:qꝛ non intereſt reo:nã expꝛeſſa re et
cauſa redditꝰ certus velit cedere vel contedere ergo fru
ſtra edit᷑ actio:ergo fieri non debet:vt.l.ſi qs ·S· ex hoc.ff.
e.So.dicunt qͥdã ꝙ fit editio ppter duo.ſ.ꝙcertiſicet᷑ reꝰ
⁊⁊ hoc habet ex editione rei ⁊ cauſe.¶ Itẽ vt ſi actoꝛ pꝛo⸗
ponat actionẽ ineptã ſuccũbat: ⁊ ideõ dic ꝙ hic non di⸗
cit ꝙ edatur nomen actionis:ſed ſumitur actio pꝛo libel⸗
lo bñ concepto ⁊ ideo placen.dicit ꝙ cã ⁊ actio ſunt ideʒ
qð impugnat glo.ff.e.l.j.dices ꝙ actio non ẽ idem qð cã
ſiue loquaris de cã pꝛoxima.i.de obligatiõe:qꝛ illa ẽ ma
ter actionis:vt.l.lʒ· S. ea.ff.de pꝛocur.⁊ mater ⁊ filia non
ſunt idẽ:ſiue de remota multominꝰ.ſ.de ↄᷣctu qꝛ ↄctꝰ ſũt
facti:vt.l.cõcilio in fi.ffde cur.furioſi.⁊ actio eſt iuris:vt
inſti.de actioni.in pꝛincipio.ſʒ certe placẽtinꝰ potuit bñ
dicere:ſʒ accepit actionem pꝛo vulgari foꝛmula q̃ licet qᷓ;
tum ad ſolẽnitatẽ ſit ſublata:vt.j.de foꝛmulis.l.j.⁊.ij.nõ
tñ eius ſubſtãtia ẽ ſublata:vt.l.ſed ſeruuꝰ nauẽ.ff.de fur.
ſumẽdo ergo actionẽ ꝓ vulgari foꝛmula:vł ꝓ libello bñ
ↄcepto qͥ ↄtinet narrationẽ:petitionẽ:⁊ cõcluſionẽ vł ꝓ
argumento legiſtarum qð in idem recidit:ſunt enim hec
ſinonima.i.idem ſignificantiavnde diceret placen.ſ.ꝙ a⸗
ctio.i.vulgaris foꝛmula eſt idem ꝙ cauſa.i.ꝙ libellus bñ
conceptus vel ar.legiſtarum qð idem eſt vt dixi. Sed
ſi aliter intellexit placen.non bñ dixit.

Fo. XLII.

Irem oppo.ꝙ editio actionis non demonſtrat qualita
tem future litis:quia licet pꝛoponam actioneʒ de mutuo.

non ſequitur ꝙ mutuauerim:quia foꝛte aliꝰmutuauit cui

ſucceſſi:vnde neſcit reus pꝛopterea nolit cedere vel cõtẽ
dere.So.ſᷣm glo.fateoꝛ ꝙ ſola editio actionis non demõ
ſtrat ſpeciem future litis:ſed editionem actionis cum ſu⸗
is concomitatiuis ſic: ⁊ ita ſubaudis: vel ſi velis dicere
ꝙ hic ſumatur actio pꝛo vulgari foꝛmula vl libello bñ cõ

cepto:certum eſt ꝙ talis editio ſufficit:a ideo ẽ cõſidera⸗

re actioneʒ pꝛo nomine actionis ⁊ ita nõ ſumit᷑ hic.¶ Itẽ
ſumit᷑ pꝛo iure ꝓſequẽdi qð ſigniſcatur ex noie.qũq; ſu⸗
mitur pꝛo actu:vtin aut᷑.hoc ius qñũq; ſumitur pꝛo libello
bñ concepto ⁊ vulgari foꝛmula olim impetrãda cum ſo⸗
lẽnitate hodie non:⁊ ita ſumit᷑ hic.quero ergo quis edat
reſpondeo agens:vt in au.offeratur.¶ Item quero cui
edatur.Reſpòdeo pꝛimo iudici ꝑ aut᷑.libellum.j.de lit.cõ
teſt.⁊ ſatiſd at actoꝛ de lite incho anda duos menſes.
¶ Item flt editio ipſi reo ⁊ tunc ſatiſdat actoꝛ de pꝛoſe⸗
quenda lite vſq; in fl.in autent᷑.generaliter.de epiſcop.?-
cleri. Itẽ quero quando debeat fieri editio. Reſpõdeo
illa que ſit iudici fit ãteqᷓ; reus citetur:ſed ills que fit reo
fit poſt legitimationem perſonarum: quia cum debeat
fleri vocato opoꝛtet videri an ille qui comparet ſit voca⸗
tus vel talis qui poſſit eum repꝛeſentare: quia non pꝛius
iuris ratio ⁊c.vt.l.quid am referunt.ff. de iure codicillo⸗
rum.⁊ hoc de editione que fit ad inſtructionem negoci,)
pꝛincipalis ⁊ offertur parti per aut᷑.offeratur:⁊ deliberat
etiam ſi velit iudicem recuſare ſuper illa cauſa vel non:
ſed quedam eſt editio que fit ſuper deliberatione emergẽ
tis. verbi gratia agit quidam pꝛocuratoꝛio nomine pꝛo
ticio contra ſeyum ſeyus vellet ante legitimationem per
ſonarum videre libellũ vt ſciret an cauſa ſit talis que poſ
ſit per pꝛocuratoꝛem expediri vel non:vt quis popularis
eſt cauſa modo iſta editio flet ante legitimationem per⸗
ſonarum non per modum editionis: quia actoꝛ non edit
reo:ſed quia obtulit iam iudici:⁊ ſic eſt in actis redactus
poterit inſpicere ⁊ videre⁊ facere ſibi exhiberi a tabellio
ne cum acta ſint communia litigantium:vt.S.e.l.ij. Itẽ
quero qualiter fiat editio. Reſpondeo olim fiebat ſolo
vᷣbo:qꝛ dicebat ago actiõe de mutuo:hodie fit in ſcriptꝭ⸗
vt.l.j · S edere. ff.e.⁊ ideo actoꝛ hodie facit tres libellos
vnumvt det iudici / alium parti/alium ſibi retineat:⁊ iſte
ex abundanti fit ⁊ ad cautelam.¶ Item quero quid debe
at continere libellus. Reſpondeo rẽ:vere aut agitur iudi
cio vniuerſali:⁊ ſufficit vniuerſaliter deſignari.ſ.dicere
peto hereditatem talẽ:⁊ ſi volo aliquam rem declarare
poſſum:⁊ ſi non in executione declarabitur vt dixi:⁊ in⸗
tereſſe in iudicio generali deſignabo generaliter rem:

verbi gratia peto vt reddas adminiſtrationis ratio⸗

neʒz tutele / in ſingulari iudicio debʒ ſingulariter deſigna
ri.Et aut pctitur ſpecies aut quantitas ⁊ dic vt in.l.ſi
in rem.ff.de rei vendi.aut petitur fundus ⁊ debẽt deſi⸗
gnari confines ſaltim duo vt.l.foꝛma.ff.de cenſi. Item
cauſa:vt.l.edicto·S.fin jide edicto di.adri.tollen.⁊.l.an
⁊ eandem · S.actiones.⁊.l.mater.de exceptio.rei iudica.
Sed que cauſa debet edi.Reſpondeo quelibet actio ⁊
perſonalis habet duplicem cauſam:vnam pꝛoximam et
aliam remotam:nam actionis realis pꝛoxima eſt domi⸗
nium.remota eſt contractus:⁊ actionis perſonalis pꝛoxi
ma cauſa eſt obligatio: vt.l.licet · S. ea.ff.de pꝛocurat.et
remota eſt contractus. .
¶ Ad pꝛopoſitum ergo ſi ago perſonali ⁊ queris quam
cauſam debeo expꝛimere Reſpõdeo aut queris de ſuffici
entia libelli quantum ad actoꝛem:vt iudex eum recipiat
⁊ dico ꝙ quilibet libellus qui condemnationem conclu⸗
dit:debet recipi: ſufficit ergo ſi expꝛimam cauſam pꝛoxi⸗
mam quia dico. tu es michi obligatus ad.x. recuſas
ſoluere quare peto te condemnari. certe libellus bene
pꝛocedit: vt pꝛobatur in.l.ſi quis ex multis · de an⸗
na.cxceptio.
¶ Sed nunquid cauſam remotam id eſt contractum
debeam expꝛimere ſi reus hoc petat: Reſpondeo ſic du⸗
buͦci ratione. Pꝛimo quia ex pluribus cauſis poteſt de
eri:⁊ ideo reus eſt incertus.Secundo quis intereſt rci
ergo debet edi:vt.l.ſi quis·S. ex hoc.ff.e.⁊ ꝙ interſit pꝛo⸗
bo ſic:qꝛ ſi peto.x.qꝛ obligatus:⁊ ita generaliter.poſtea
vnam ſpeciem pꝛoſequar: licet poſtea feratur ſenten⸗
tia generalis michi non pꝛeiudico in non pꝛoſequente:

Butrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

vt.l.adoptiuus habebat.ff. de inſti. ⁊. l. licet ¶ de iudi.in⸗
tereſt ergo rei vt ſibi edatur cauſa remota.i.contractus
ſed in reali fit ſic dico me dominum talis rei ⁊ te eam poſ
ſidere:quare peto te ad reſtitutionem condemnari certe
libellus bene pꝛocedit. Sed an cauſam remotam debeo
expꝛimere.i.contractum ſi reus velit vt fit in perſonali.
NReſpondeo non:duplici ratione. Pꝛima quia dominiuʒ
meum eſt niſi ex vna cauſavel ex pluribus in eiuſdem ac⸗
quiſitionis tempus concurrentibus:vtl.tertia · S. ex plu
rimis.ff de acquirenda poſſeſſio. cum ergo ex vna cauſa
ſim dominus videoꝛ oẽ ius meum in iudicium dedurxiſ⸗
ſe. ¶ Pꝛeterea illud non debet edi reo:qð ſibi nõ expedit
vt dicta.l.ſi quis·S. ex hoc.ſed eius nõ intereſt ꝙ edatur
cauſa remota.i.contractus in rei vendicatione: immo
nocet:ergo ⁊c ⁊ qð ſibi noceat patet:quia qui ſimpliciter
agit reali videtur oẽ ius ſuũ in iudiciuʒ deduxiſſe adeo
ꝙ ſi in pꝛoceſſu pꝛoſequar vnam cauſam ⁊ ſuccumbat nõ
poterit poſtea agere ex alia qð totum eſt contra:in perſo
nali ergo editur cauſa pꝛoxima ⁊ remota ſi reus velit: in
reali editur pꝛoxima remota non niſi actoꝛ ſponte velit:
Sic ergo aut queris de ſufficientia libelli quantum ad
hoc vt iudex debeat eum recipere:⁊ dico ꝙ ſufficit libel⸗
lum concludere:aut queris quid expediat ipſi reo:⁊ dico

3 ei eſt vtile ꝙ libellus ſit magis ſpecialis q; poteſt in ꝑ⸗
0

nali ad hoc vt ſit certioꝛ: in reali ſecuzs vt dixi: aut que
ris quid ſitvtile ipſi actoꝛi ⁊ dico ꝙ in perſonali quantuʒ
libellus eſt generalioꝛ melius eſt pꝛo eo.·in reali melius ẽ
ſibi cauſã ſpecialem expꝛimere quod eſt verum ſi ex cer⸗
ta cauſa habet pꝛobationes paratas:als melius eſt pꝛo⸗
ponere gñaliter ſe dñʒ vt ſic poſtea ex quacũq; poſſit Nꝛo
bare: vnde hoc conſiſtit in diſcretione aduocati.¶ Mo⸗
do quero an nomen actionis ſit edendum⁊ pꝛimo vide⸗
tur ꝙ ſic vt hic ⁊.l.j.ff.e.⁊ quia ſine ac.nemo experitur vt
l. ſi pupilli · S. videamus ·ff. de nego.geſt.⁊.l.quotiens· S·
item ſi tempoꝛali.ff.de admi.tu.⁊ quia ineptam pꝛopo⸗
nẽs ſuccumbit:vt.l.j.ffſi menſoꝛ fal.mo.di.ſed certe hec
lex non dicit ꝙ actio debeat edi.ſed bene dicit ꝙ ipſa edi
ta demonſtrat ſpeciẽ future litis nec pꝛopterea remoucet
quin alia ſint que demonſtrãt ſpeciẽ future litis: nec hic
loquitur de nomine actionis:quia eius nomen ſolum nõ
demonſtraret ſpeciem future litis vt ex ſuperioꝛibus pa⸗
tet. ⁊ ideo non puto ꝙ ſit neceſſe edi nomẽ actionis ⁊ hoc
pꝛobo tali ratione habito effectu rei nos non curamꝰ de
modo:vt.l.iij·S. cõditio.ff. de adimẽ.le.⁊.l.iij.· de inſti. ⁊
ſubſti. ſub condi fac.ſed ita eſt ꝙ editio fit ad hũc effectũ
vt reus ſit certus velit cedere vel contendere: vbicumq;
ergo redditur certus reus ſine editione nominis actio⸗
nis non debʒz fleri:nec ob. ꝙ ſine actione nemo experitur
quia verum eſt ꝙ carens actione non agit:ſed tamen no⸗
men eius non debet edi.Et ꝙ non debeat edi nomen:pꝛo
bo ſic. non refert qualiter quid expꝛimatur:vt.l.certuʒ. ff.
ſi cer. peta.ſed per expꝛeſſionem cauſe demoſtrat᷑ actio
certa:vt quia dico mutuaui /datur intelligi ꝙ ago acti. de
mutuo.⁊ hoc quando cauſa pꝛopoſita ſe habet ad vnam
actionem pꝛoducendam tantum. Sed quando eſt apta
ad plures actiones pꝛoducendas:vt eſt cuʒ dico colonũ
incidiſſe arboꝛes:quare peto eum condemnari:nam cum
hec cauſa poſſit pꝛoducere plures actiones.ſ.l.aquiliam
⁊ arboꝝ furti ceſa.⁊ locati.hec demonſtratio cauſe nõ fũ
gitur vice nominis actionis:⁊ ideo opoꝛtet actionem et
eius nomen pꝛoponi ar.dicte.l.certum/a contrario ſenſu
aut ergo qucris de actione pꝛo vt eſt idem ꝙ libellus be⸗
ne conceptus vel vulgaris familia ⁊ dico ꝙ illa debet e⸗
di vt hic.⁊.ff.eo.l.pꝛima.aut queris de actione pꝛout eſt
nomen actionis:⁊ dico ꝙ aut cauſa pꝛopoſita eſt apta ad
vnam actionem ſolam pꝛoducendam ⁊ non debet expꝛi⸗
mi nomen:vt dicta.l.certum:aut cauſa pꝛopoſita eſt apta
ad plures actiones pꝛoducendas: et tunc debet expꝛi⸗
mi nomẽ actionis:quia per cauſam non redditur certus
reus que actio pꝛoponatur:vt.l.duobus· S. colonus. ff.
de iureiurand.·¶ Expedita materia cditionis: modo ve⸗
nio ad materiam mutationis.

Sppo. ꝙ non poſſit mutari: vt.l.non poteſt. ff. de iudi⸗

cijs. Solu.poteſt vſq; ad litẽ conteſtatam: vt hic:poſt li
tis conteſta. non. vt dicta.l. non poteſt. ⁊ J. non quemad⸗
modum.i¶ Item oppo.ꝙ vſq; ad ſententiam poſſit muta⸗
ri:vt.l in delegatis·S. ſi detracta.ff.de noxa.So.aut volo
mutare rem:actionem:vel cauſam ⁊ poſſum vſq; ad con⸗

teſtationem/a non poſt vt hic. Aut volo mutare qualita⸗
tem actionis/a verbum põderoſum ⁊ poſſum vſq; ad ſen
tentiam vt ibi.Et ideo fuit dubitatuʒ: ſtatutũ habemus
ꝙ ſi nobilis offendat popularẽ puniat᷑. in.c. Si nobilis
nobilem:vel popularis popularẽ offendat aliud ſtatutũ
dicit ꝙ puniatur in.xl.modo popularis offenſus a nobili

cgit contra eũ ⁊ non dixit ſe eſſe popularẽ. vnde nobilis

fuit condẽnatus in quiquagita lite ↄteſt.popularis vult
mutare ⁊ dicere ſe popularẽ ⁊ nobilem condẽnari.in.c.
querebatur an poſſet: videbatur ꝙ ſic.quia ſolũ mutare
videbatur qualitatem actionis ⁊ verbum ponderoſum.
Sed tu dic ↄtra.immo etiã videtur mutare rem ⁊ actio⸗
nem.rem qꝛ petit.c.⁊ pꝛius petebat quinquaginta actio⸗
ne:quia pᷣmo agebat condic.ex vna.l.municipali:modo
agit cx alia.⁊ ideo poſt litẽ conteſt non põt mutare.ar.ff.
de nego. geſt.l.põponius in nego.in.fi.¶ Item op.ꝙ etiã
quãtum ad rem vel cauſam poſſim vſq; ad ſententiã mu
tare:vt·S.·ſi minus. inſti.de actio.So.poteſt in alia inſtã
tia:vt ibi:nõ in eadẽ:vt hic.i Item op.ꝙ hodie etiã vſq;
ad litis ↄteſt.non poſſim mutãre vt aut᷑.qui ſemel.jquo⸗
modo ⁊ quando iudex.glo.dicit ꝙ hic coꝛrigitur ⁊ multi

hoc ſequũtur. Alij dicũt ꝙ aut volo deſiſtere ⁊ poſſum vt Deſiſtere
l.poſtqᷓ;/j.de pactis.Aut volo mutare ⁊ pꝛoſequi ⁊ poſſuʒ a lite an
vt hic. Aut nolo mutare ſed differre ⁊ non renunciare:et qͥs poſſit:

non poſſum vt dicta aut᷑.qui ſemel.et hec eſt opinio odo⸗
fredi quã ſequitur dñs mar.⁊ mihi videtur vera.Et vi⸗
di dari concilia pꝛo.et ↄtra.Cõmuniter tamen vidi plus
ſeruare opinionem glo.qᷓ; odo. Conclude ergo ꝙ aut vo

lo deſiſtere ⁊ liti renunciare ⁊ poſſum:vt ·j..de pactis.l.et

poſtq; liti.Aut volo pꝛoſequi nec renũciare ſed differre ⁊
non poſſum vt dicta aut᷑.qui ſemel. Aut volo pꝛoſequi et
mutare ⁊ tunc ſᷣm oꝛdinem poſſum etiã hodie:vt hic.ſᷣm
glo.non poſſum hodie per aut᷑.qui ſemel:olim vero aut
volebam mutare ante litem cõteſt.et poteram vt hic.aut
poſt litem conteſt.⁊ tunc aut volebam mutare actionem
rem vel cauſam ⁊ non poteram in eadem inſtãtia:vt.l.nõ
poteſt. ff.de iudi.et.l.non qᷓ;admodũ.iin alia inſtantia po
teram:vt inſti.de actS.ſi minus.aut volebam ſolam qua
litatem mutare ⁊ verbum obſcurũ ⁊ poteram:vt.l.in deli
ctis · S.ſi detracta.ff. de noxa. ¶ Expedita materia mu⸗

tationis modo venio ad cumulationem/⁊ ponã exempla

earum. Secundo que ſint rationes illarum regularum.
Tertio que regule cumulationem firment et defendant /
diſtinguã ergo.Et pꝛimo quero que ſint regule impedi⸗
entes cumulationẽ: Reſpõdeo ſunt tres.vna eſt quando
ſunt tales que electione tollũtur:vt qꝛ veniunt ex eadem
cauſa:vt.l.qð in heredẽ.S. eligere.ff.de tributo.Scða eſt

ꝙ ſi ſunt cõtrarie vt inofficioſum ⁊ falſum.naʒ cumulari

nõ poſſunt.⁊ ideo interim dum ago vna/ mihi non currit
tẽpus in alia.cum eas nõ potucrim ſimul agere:vt.l.eum
qui.et l.cõtra maioꝛesj de inoffi.te.Tertia eſt ꝙ ſi ſunt
tales ꝙ lata ſentẽtia ĩ vna obſtat exceptio rei iudicate in
alia:vt qꝛveniũt ex eadẽ cã.diceres tu.ergo non eſt dare
niſi vnã cauſam impedientẽ:quia ſi veniũt ex eadẽ cauſa
ergo ↄpᷣhendũtur ſub pꝛima regula.ſ.ꝙ electione tollũ⸗

tur.¶ Itẽ eo ipſo ꝙ ſunt cõtraria electione tollũtur:vt.l.

j’j.de furtis.Sed quia dy.er.de regu.iur.c.nullus pluri⸗
bus. tenet ⁊ cõiter tenetur ꝙ ſint tres regłe.ideo opoꝛtet
ꝙ reperiamꝰ exẽpla talia ꝙ vna regula nõ cadat ſub alia
⁊ pᷣmo vide exemplũ ꝙ ſunt cõtrarie ⁊ nõ electione tollũ
tur / nec ſentẽtia lata in vna parit exceptionẽ rei iudicate
in alia:vt eſt qñ due actiones ſunt grie in oꝛigine:nã ele⸗
ctione non tollunt᷑: ſed vna intentata ſi ſuccũbo poſſum
aliã intẽtare ergo non tollũtur electione: vt.l.eum qui.et
l.cõtra maioꝛes ꝓ.de inoffi.te.⁊.l.ſed ſi pupillus ·S.ſi inſti
toꝛia ·ff.de inſti. Item exẽplũ qñ electione tollũtur etiã
nõ ſunt cõtrarie eſt quãdo non ſunt contraria in oꝛigine:
ſed in effectu vt eſt in.l.j.. de furtis. Item exempluʒ qñ
ſunt tales ꝙ lata ſententia in vna parit exceptionem rei
iudicate in alia ⁊ tamen non tollũtur electione / nec ſunt
cõtrarie eſt in ciuili ⁊ criminali.nam aut in vns fert᷑ con⸗
dẽnatoꝛia et nõ ob.exceptio rei iudicate in alia.Aut fert᷑
abſolutoꝛia/ tunc aut abſoluitur quia non pꝛobatum et
idem aut quia non delictũ ⁊ tunc lata ſentẽtia in vna pa
reret exceptionem rei iudicate in alia:vt..quãdo ci.ac.l.

vnica. Ratione ergo huiꝰ dubitatiõis qꝛ poſſibile erit ꝙ

ſnĩa tali mõ feret᷑ ꝙ poterit obſtare exceptio rei iudicate
ĩ alia.ideo ĩpedit᷑ eoꝝ cumulatio:vt qð ĩpediret lata ſen

— –ã ,— —,.—

— — —— ———— —— — — — — — — „— —

— — —

—.— — — =

— — — —

—- — —, —

— —. — „ — — — — —.— — — —.— . – -—

— — — — — —— — — —. — —Cʒ S S; —

—

ſen
s
lis
Urſ
bii
lig
vult
nce
tare
un.
ckio:
ctio:
100
rf.
hei
äm
lti
iyſ⸗
ſgbo⸗
NAmn
unyt Ne

4

ſntk
Arerck (sre
uar
Ety⸗
iplus
Autvo
isle
fener
gwi
hlcffn
coat
hicane
tionen
Nln
ntiapo
Amqe
in dell
ia mi⸗
empts
grum.
idant/
nped⸗
nando
eaden
cdae
mulert
gaherir
tloum
Pſiſn
icatein
eſtdare
licalt
e lolli⸗
Urevtl,
put
ohotte
ſbalu
ne toli
udicare
n de⸗
poſu
ncic
Fſint
iuraud
ognne⸗
Ppu; n
nenn ſel
nec ſen
irk con
Zutfen
atum 4
vna
ocl
leerug⸗
iudiee
luiſn

De Egendo.

tentia impediat iudicium pendens: vt.l.fũdi. et.l fundũ

ff. de exceptio.rei iudica. ⁊.l.iulia.ij.reſponſo de condic.

indebiti.⁊ hec eſt ratio huius regule.¶ Ratio vᷣo regule
que inpedit contraria cumulari: patet expꝛeſſe ne quis

ſibijpſi ſit contrarius:ratio regule electionis eſt ne ex eas

dem cauſa duas actiones pꝛoponendo videatur plus pe

tere:vt inſti.de ac.S.plus ceſſantibus his regulis poteſt

fieri cumulatio. Sed que eſt ratio:reſpondeo:quia om⸗

nia pꝛeſumuntur licere ⁊c̃.vt.l.necnonS. ſed ꝙ eis.ff.ex
qui.cauſ.maio.¶ Item dominus Martinus ponit tale
exemplum ego dum me abſentarem depoſui penes tici⸗
um. x poſt longum tempus reuerſus non recoꝛdoꝛ depo⸗
ſuerim an mutuauerim: certe equitate ſuadẽte potero cu

mulare actionem depoſiti ⁊ mutui ratione equitatis: ſed
pꝛima ratio eſt melioꝛ quam dixi. Conclude ergo ſic ꝙ
aut actiones ſunt diuerſe ⁊ cauſe diuerſe: vt quia peto

ſtichum ex cauſa emptiõis ⁊ pamphilum ex cauſa depo⸗

ſiti ⁊ poſſum cumulare actiones:idem in petitoꝛio et in
poſſeſſoꝛio quando non eſt in eis contrarietas: quia ceſ⸗
ſat regule pꝛohibitoꝛie:vt.l.naturaliter.S. nihil.de acqui

rend · poſſeſſio.ᷣfallit vbi eſt contrarietas in exercitio: vt.
j: ſ.de furtis.aut ſunt plures actiões ⁊ vna cauſa:vt quia

peto decem que mutuaui ⁊ eadem michi per ſtipulatio⸗

nem pꝛomiſiſti certe potero eas cumulare:immo ⁊ quan

doq; effectus ambarum cumulatur:vt.l.non eſt nouuʒ.ff.
de actio.empt. Sed pone ꝙ res eſt mihi legata ab eo cui
ſucceſſiſti. Ytem eadem mihi ex cauſa donationis pꝛo⸗
miſeras nũquid potero cumulare:diceres tu ꝙ ſic:quis
ceſſant regule pꝛohibitoꝛie:ſed certe immo habent iuris
impedimento contrarietatẽ in exercitio.nam cũ iſte cau
ſe tendunt ad acquiſitionem rei ⁊ eadem res non poteſt
haberi ex duabus cauſis lucratiuis.¶ Sed quid in ciui⸗

li ⁊ criminali:quare non concurrunt cum ceſſent regule ꝓ

hibitoꝛie. Sed certe ĩmo hñt iuris impedimento contra
rietatem in exercitio:nam cum iſte cauſe tendunt ad ac⸗
quiſitionem rei ⁊ eadem res non poteſt haberi ex duabꝰ
cauſis lucratiuis.. Sed quid in ciuili ⁊ criminali quare
non concurrunt cum ceſſent regule pꝛohibitoꝛie: ſed cer⸗
te immo compꝛehenduntur ſuõ illa regula:quia poteſt eſ
ſe caſus in quo ſententia lata in vno parat exceptionem
rei iudicate in alio vt ſupꝛa dixi.⁊ ita determinctur gloſ.
Item quero an in noua actione cumulata iuretur de ca

lumnia: quidam ꝙ ſic: quia ſuper ea non fuit iuratum

Alij dicunt ꝙ aut iuratur ſuper facto ⁊ poſtea non iura⸗
tur ſuper noua actione qð nil eſt: quia ſi ex eodem facto
venirent non fleret cumulatio:⁊ ideo dic ꝙ cum actio ve
niat ex noua cauſa ideo ſuper ea debet iurari:vt.l.qui bo
na.S.fina.ff.de dam.infec.¶ Iteʒ quero an ſuper noua a⸗
ctione noua detur dilatio. Reſpondeo aut ex pꝛima deli⸗
beratione potuit eſſe inſtructus ⁊ non dabitur ei dilatio:
aut non potuit eſſe inſtructus ⁊ ei dabitur.¶ Vltimo glo.
videtur dicere ꝙ ſi ſuperuenit mihi ius pendẽte iudicio
in vniuerſali vel generali iudicio ꝙ ex eadem inſtãtia fit
condemnatio ſecus in ſingulari. Sed tu non facias hanc
differentiam:ſed dic ꝙ aut pendente iudicio mihi ſuper⸗

uenit ius ⁊ cauſa agendi de nouo:⁊ ex eadem inſtaãtia nul

lo modo flet condemnatio:vt.l.non poteſt.ff.de iudi.qð
eſt contra.c. abbatem.aut ſuperuenit ius ex cauſa tamen
de pꝛeterito:⁊ ex eadem inſtantia poteſt fleri condemna

tio:vt.l.ſi rem.ff.de pig.ac.aut nõ ſuperuenit niſi ius:nec

cauſa:ſed poteſtas dirigendi actionẽ in aduer ſarium: vt
eſt in rei vendicatione:nam ipſa mihi cauſatur a ſolo do
minio:licet poſſeſſoꝛio mihi pariat aduerſarium ĩ ea vt.l.

ijj.de ali.mu.iudi.cauſa fac.ſi ego non cepi agere contra
non poſſidentem:⁊ pendente iudicio ĩcipiat poſſidere po

teſtas ad dirigẽdũ actionem ĩ eum mihi ſuperuenit non
ius ex eadem inſtantia fiet condemnatio:vt.l.ſinautem.
Spoſſidere.ff.de rei ven.

.

¶ In gl. que incipit Emẽdo ibi ſuper facto quid ad rũ⸗
bum iuretur ſuper eodem facto vel non / cum ſi veniaãt ex
eodem facto non cumulentur.

¶ In glo. que incipit id ẽ gñalis.ibi ꝙ ſua intereſt:quis
non plene edit Jacob.butrig.

Ad d itio Et quicquid dicant io.fab.⁊ do. Anto.

de alex.ꝙ actio de iure ciui.eſt expꝛimẽ⸗

da ĩ libello:tamẽ communis ſẽtentia eſt qð ſufficit factũ

apte narrare abſq; expꝛeſſiõe actionis.tex clarus ⁊ ibi ca

no. iin. c. dilecti.de iudi.⁊c.Ham cum ibi ſit clare deciſum

de iure ca.⁊ ſit dubiũ de iure ciuili ſtandum eſt iur.ca.eti
am in fo.ciuili glo.in.c.pervenerabi.qui filij ſunt legi.⁊

in. c.licet ĩ ſuſcepto de fo.compe.nota.ĩ c.j.⁊.ij. de noui

ope.⁊ ita tenet cy.hic in.v.q.HBal.⁊ alij.⁊ an cõfeſſio rejq
rat partis pꝛeſentiã ibi.⁊ per Jaſo.inl.ſuum heredem.
pleniſſime.⁊ in.l.tale pactum.bart.⁊ omnes.⁊ Jaſon. ff.
de pact.glo.⁊ doc.vbi bart.invlt.col.dicit ꝙ conſuetudo
ſic obſeruat bar.i.l.gallus·S.ſi eiꝰ.in fl.⁊ ibi plene Jmo.
ff. de liber.⁊ poſt.late ſpec.in ti.de act.⁊ peti ·S·j.intellige
tñ niſi eſſet ↄſuetudo ꝙ actio apponetur ſʒ bal.in.l maio
ribus in fi·cõmunia vtriuſq; iud. vbi dicit ſic eſſe cõſue
tudinẽ ĩ ciuitate Auinioneñ.Sed occurrit ſubtile duoiũ
pone ꝙ in libello factũ ſit aperte narratũ:deinde ꝓpona
tur actio inepta an libellus ĩ totũ vicietur Inn. in.c.exa

minata ⁊ ibidẽ JImo.⁊ Panoꝛ.de iudi tenẽt ꝙ non quia

vtile eſt per inutile non debet viciari.idẽ tenet bar.ſuoti⸗
lioꝛi ⁊ firmioꝛi ratione.in.l.j.in pᷣn.in vlt.col.⁊ ibi bald.x-
moderni.ff eo.bar.in.l.inſuiã.per illũ text.ff.de pꝛeſcrib.
verbis. Ange.⁊ Saly. Pau.de caſt. hic Bal. Angel. in. l.
gallꝰ. S.j.ff. de liber.⁊ poſt. Imo. i.i.ſi ita ſtipulatꝰ.S.gri

ſogonus.ff. de verbo.oblig io.andr.in add.ſpec in ti.de

acti.⁊ petiS ſequitur ſuper verſi penul.Et iſta eſt cõioꝛ

ſnia omniũ legiſtaruʒ ⁊ canoniſtaꝝ: qꝛ ſi actio non debet
de neceſſitate expꝛimi in libello.vt.S.dixi pᷣm iaſo.hic.er

go ſi expᷣmatur ⁊ inepte non debet viciare per regulaʒ.l.
vnice.in pᷣncip.j/de rei vxo.actione.ſᷣm iaſo.de may.hic
ij. col. Còtrariã tamen opinionem tenent bal.⁊ ange.ſioi
cõtrarij.in.l.ij.per illũ tex.qui multũ obſtat·j.de foꝛ.⁊ ĩ⸗
pe.⁊ in.l.certi cõdictio·S. quoniã.ff.ſi cer. petatur Angel.
in.l.j.ff. eo.tit.et ſpecu.in ti.de actio.⁊ petitioS·ſequitur
ver. pe.Et iſta opmio pꝛima eſt ſuſtentabilioꝛ per tex.in

„

dic.l.ij.⁊ per tex.foꝛtioꝛẽ.⁊ ibi bar.no.ff.ſi mẽſoꝛ fal.mo.
dixerit.ĩ verbo.nec tenere intẽtionem.vbi tcx.⁊ glo.vo
lũt ꝙ inepta actio inficiat intẽtionem:⁊ huius opiniõis
eram dũ legebam Andega.iſtã legẽ cdicta.⁊ etiã qñ legi
dic.l.pꝛimaʒ.ff.ſi menſoꝛ fal.mo.dixerit.quicquid dicat
Bar.ibi qͥ diuinando vᷣm iaſo.hic ꝙ ibi factũ erat inepte
narratũ ꝙ nõ patitur ille tex.dum dicit ꝓpter libellũ nõ
tenere ĩtẽtionẽ:ergo intẽtio erat de ſe apta/⁊ ita bar.ibi⸗
dẽ diuinare videtur ſʒʒ iaſo.hic. Secũdo facit tex.in.l.ſi
cũ ea in verbo cõpetentibus vſus.⁊ ibi notat ad hoc An
ge j.de dotis ꝓmiſſione tex.in.l.debitoꝛes.ĩ verbo cõpe
tentibus actionibus.j.de pignoꝛ.⁊.in.lʒ.pe.in ver.copetẽ
ti actiõe.j.ſi vẽd ito pignoꝛe agatur:in quibus iuribus eʒ

ao ie pondera q; ſi actio inepta non viciaret libellũ
fruſtra tot leges reqrerẽt actionẽ cõpetẽtẽ.facit qð vult

cy.in l.ij.j.loca ꝙ ſi quis narrat in libello ꝙ locauit ⁊ po

ſtea agit actione ex conducto debet ſuccũbere:⁊ tũ inten

tio erat apte narrata:qꝛ vere locauerat.Et tenẽdo hanc
partẽ poteſt rũderi ad fundamentũ Bar.⁊ doc.ꝙ qũ ali⸗
quid nõ requiritur de neceſſitate ſi ilud expᷣmatr᷑ ⁊ iepte

non viciat actũ.l.vnica in pᷣn · .de rei vxo.acti cum mul⸗
tis ſi. Iſta regula reddit᷑ dubitabilis ex multis.Et pmo

in libello nõ debet de neceſſitate expᷣmi ca.⁊ tamẽ ſi exp⸗
matur ⁊ ſit inepta viciat libellũ ᷣm HBar.hic in.iij.col.⁊ ĩ
l.j.in pꝛin.ff eo. Anth.de but.in.c.dilecti.in.iiij.col.de iu
di.Scðdo facit:qꝛ iudex non tenetur in ſentẽtia expᷣmere
cauſam.c.ſicut de re iudi.⁊ tñ ſi expꝛimat ⁊ ineptã viciat᷑

ſententia.c.cũ ſuper. de offi.deleg.glo.⁊ doc.in lſſi is ad

quẽ.ff. de acqui.here.etiã ſi ſententia potuiſſet ex apta cã
iuſtificari.Nã expꝛeſſio ĩepte cauſe adhuc ſentẽtiã viciat
ita no.panoꝛ.poſt doc.ĩ c.ex parte in vlt.col.de conceſ.pᷣ

ben. facit bene ꝙ vult Inn. in.c.ĩ pᷣſentia.de renũ.ex.cum

„

ſuis concoꝛdãtijs.Tertio facit qð vult glo.ſingu.in.l.ꝓ
inde.ij.ĩ glo.ſ.ad fl.ff.ad.l.aqᷣ.quã no.⁊ reputat ſingłarẽ
diẽ nõ eẽ alibi bal.ĩ.l.diffamari.ĩ iij.col.de inge:manu.
alibi bal.ĩ hoc arti.diſtiguit ꝙ aut vno ↄſtructu verboꝝ
ponit᷑ iepta actio cũ apta narratiõe fcti ⁊ tũc ĩ totũ vicie
tur libellꝰ/aut ſeꝑatĩ ⁊ tãc ſecꝰ:ita diſtiguit balã rubꝛ.ex

de offi. iudi.ĩ.vij.col. Scðo notabis ex tex ibi ſpẽm futu

re lit. demõſtrat.ꝙ libellꝰdʒ ita clare ↄcipi ꝑ actoꝛẽ ꝙ reꝰ

itelligat figurã future litis ⁊ hoc mõ po ſit deliberare an

velit cedere vł ↄtẽdere iuxta.l.j.ĩ pᷣnc.ff.eo.hĩc eſt ꝙ libel

lꝰobſcurꝰ vel ĩcertꝰ ſeu gñalis ꝑte opponẽte nõ ꝓcedit.l.

fi ĩ pn·j.de ãna.excep.c.fi.de libe.obla.niſi ĩ cauſis ſũma⸗
rijs.vt ſingłr tʒ bar.ĩ ẽuag.ad rep.ĩ vᷣb.figuraĩ iij col.
ꝙꝙ ĩtelligas etiã ꝑte opponẽte ꝓut ĩ ſpẽ tʒ do.alex.libi ↄ⸗

riꝰ.ↄci.clxxxvij.ĩ.ij.vol.qð icip.ĩ hac ca.ið io.ð lig.⁊ pe.

tij

Fo. XLIII.

“õ

Butrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

de anch ⁊ imo.ĩ cle.ſepe.ĩ pnc.de v.ſig.qᷣcqᷣd dicat alex.
cõcil.xxijĩ.iiij.col.ĩcipiente ĩ cã executio.mote Bar. t
inij.colũ.⁊c. Item not.ꝙ dicit iraluc⸗ uod dicit
ſpec. in titu. de libelli conceptio· S. fina.in verſic.cautus
quando offertur libellus generalis vel incertus non
debet pars in ſpecie ꝙ libellus ſit incertus velgeneralis
excipere:quia hoc modo inſtruet partem:ſed debet ſoluʒ
excipere ꝙ libellus eſt ineptus ⁊ ꝙ inepto libello non te⸗
netur reſpondere ⁊ ſimiliter iudex debet pꝛonunciare fʒ
Anto.de but.in.c.fina.de libelli oblatione. Paul.de ca.
et Alex. in.l.j.ff eo. Paul. de caſtr. hic et debet pꝛedicta
exceptio obſeruari:vł ĩ alternatiuis libellis opponi ante
lit. conteſt. alas poſtea opponi non poſ.pᷣm Bald.in. l.
excep.in.iiij.colł.jde pꝛoba.Et an ⁊ quando liceat emẽ
dare mutare ac coꝛrigere libellum: dic vt in hac.l. plene
per Bart. in expeditio.gloſ.mag.vbi clarius et latius
hanc materiam pꝛoſequitur qᷓ; alius im Panoꝛmita. in
c.ſignifi.in. vij. coł. verſic. nunc venio ad aliam particu⸗
lam glo.⁊c.⁊ ibi videas Panoꝛmi. in hac materia peri⸗
anofe ⁊ ſubtili pᷣm eundem Panoꝛmita.in.viij.ix.x.⁊.xj
colũ. vbi per exempla ⁊ quattuoꝛ membꝛa pꝛinci.inſequẽ
do Bart. hic iſtam materiam declarat: cuius dicta ibi⸗
dem dum legebam Andegauis ſecundum libꝛum decre
talium in dicto.c.ſignifi.referendo dicta Panoenſter
ibi et videas Jaſon.hic tres concluſiones facientem et
multa dicta pẽculi.adducentem que omitto cauſa bꝛeui⸗
tatis. ⁊ hec vltimate dixi Pariſius ad longum pꝛoſe⸗
quendo materiam.l.noſt. hic/⁊ tandem deo permittente
cui gratias ago vigilliolas meas perfeciſſe licuit ꝙ in⸗
tegraliter totum codicem vſq; ad vltimam legem legi op
timis auditoꝛibus et vigilantibus ſcholaribus: inter qs
erant aliqui licentiati.anno domini milleſimo quingen⸗
teſimo decimoquarto in menſe iulij die.xxij.incepi tan⸗
dem per longa tempoꝛa finiri. ſ ta aduer
Pe ge nſtrumen er⸗
S X Bi acculare. Znd non edũtur.hoc
Loicit Butrig.
Ru (Oppo. ad finem ꝙ etiam actoꝛe non pꝛobã⸗
te reus ſion abſoluatur. vt.l. pꝛeſenti. S. de his qui ad ec=
cleſias confugi. ⁊ autentica nouo iure.de pena iudi. So⸗
lu. hec regula fallit quando indicitur iuramentum pur⸗
gationis ipſi reo: quia tunc non abſoluitur niſi iuret: vt
dicta.l. ſicubi. ⁊ autenti.nouo iure.¶ Item fallit quando
eſt ſemiplene pꝛobatũ:quia tunc defertur iuramentum a⸗
ctoꝛi vel reo:vt.l.admonendi.ff.de iureiuran.⁊. l. in bone
fidei.ff. de iureiuran. ¶ Item quando eſt pꝛeſumptio con
tra eum:vt.l.cum de indebito.ff. de pꝛobatio.
¶ Item fallit in caſu vbi indicitur vtriq; parti:vt.l.falla⸗
citer . de abolitio.⁊.l.vbi de fal .e ¶ Item fallit vbi con⸗
uincitur aduerſarius de dolo ſi de intereſſe meo non pꝛo
bo:quia tunc mihi defertur iuramentum: vt.l. ſi quando
I. vnde vi.¶ Item oppo.de.l.j. S edenda.ff. eo. Solu. ibi
aduerſarius vult vti inſtrumentis:⁊ ideo edit inſtrumen
tum. ¶ Item oppo. del. nec quicq;.ff e. Solu. vt gloſ.
¶ Item oppo. de.l. argentarius.ff. e. Solu.vt gloſ.
Add t Ver iſtum tex. pꝛobatur dictum Inno.
di o in.c.j.de pꝛobatio.ex.vbi dicit ꝙ ſi ali⸗
quis pꝛopꝛia pecunia redimat inſtrumentum a notario
dicitur ſuum pꝛopꝛium etiam ſi alterius vtilitatem conti
neat:ideo non tenetur illi edere ſᷣm bar.i.l.fina.⁊ ibi bal.
Iᷓ. eo et in.l.j·S. editio.ff.eo.cum alijs concoꝛdantijs per
lex. hic Paul. æ iaſon. pꝛedicta pꝛobãtur in tex. noſtro
ibi alienoꝛum inſtrumento. Item adde pᷣm Bald. Saly.
t modernos hic eſſe tex. valde notabi.ꝙ occultans pꝛo⸗
pꝛium inſtrumentum per quod pꝛobaret intentionem ſu⸗
am non inique facit nec committit dolum/ conſequen⸗
ter non incidit:falſum ſecus eſt in occultante inſtrumen⸗
ta communia vel alia: quia tenetur pena falſi.l. Pau⸗
lus.ff. de fal. Ange.⁊ ꝓmo.in.l.j.ff de pu. iudi.tex.nota.in
l. eum qui.j·de fal.⁊ ibi ⁊ hic Bald.not.per illum text.ꝙ
notarius celans pꝛothocollum ſuum ⁊ negans ſe de in⸗
ſtrumento rogatum tenetur pena fal. Iſtud tamen limi⸗
ta ſingulariter m Joan. andre. in addit. ſpec. de inſtru⸗
mentoꝛum editionẽ·S. inſtrumentum. in pꝛinci. niſi eſſet
elapſum longum teinpus et notarius eſtet bone fame
ſm Alcxã. hic:⁊ ratio eſt ſᷣm iaſon. quia pꝛeſumitur obli⸗
uio ex lapſulongi tempoꝛis.l.peregre in pꝛinci. de ac⸗
quirend ·poſſeſ.de quo per gloſ.in llicet.· de acquirend.

poſſeſ.⁊ ibi Bald.de quo per Manoꝛmita. in expeditio.
glo. mag.c.venera.de dolo ⁊ contumacia. ex. Confirma⸗
tur pꝛecedens lunitatio ſᷣm Jaſonem hic: quia falſuʒ nõ
committitur abſq; dolo.l.nec exemplum ·. de falſi.ſed

obliuio ⁊ alia cauſa quãtũcũq; ĩiuſta excuſat a dolo.glo.

in.l. plagij criminis·j.ad le.fa. de pla.⁊. l.iij.ff. ad legẽ fa⸗
uiam de plagia. Angel. in. I. vnica. ſi quis iudi. non
obtemperauerit.ff. ⁊ ibi glo. inverſic. hoc iudicium.verſi.
habet tamen cauſam licet iniuſtam ⁊c.⁊ ibi vide Bar. et
iaſon.facit gloſ.in.c.cum venera.in verbo.migraſſe.ver⸗

ſic. ſed foꝛte:⁊ ibi vide abba. dicentem illam gloſ.ſingul.

t non tradendam obliuioni ad hoc ꝙ iniuſta conſuetu⸗
do excuſat:ita in ſimili iniuſta cauſa excuſat a dolo:vide
as tamen iaſon.in.l.j.qð quiſq; iuris in alium ſtatuerit.
ff. vbi allegat aliam gloſam ſimilem dic.ca.cum venera.
in cano.deniq;.iiij.diſtin.facit ꝙ not Bar.in.l. quotiens.
5S· j. in tertio notabi.ff.de hered.inſti.vbi not.ꝙ notarius
in dubio pꝛeſumitur errare plus qᷓ; dolum vel falſitatem
committere text.nota.in.l.qð adhibitus in fine ·j.de his
qui ſibi in teſtamento aſſcribunt: quem ad hoc no. Bald.
in.l.j.in fine.ff.de here.Ego allego ad pꝛemiſſa.l.ſi libꝛa⸗
rius.⁊ ibi plene bar.ff.de regulis iuris.⁊ ałas habui iſtũ
caſum in villa montis paſerij ex qua ſum oꝛiundus in
quadam cauſa vertente inter quendam vocatuʒ yſandu
ex vna:⁊ dominum petrum de ayꝛial habitatoꝛem dicte
ville montiſpaſerij. Et dum iſta lex allegatur pꝛo regu⸗
la ꝙ actoꝛe non pꝛobante reus debet abſolui iuribus al⸗
legatis hic in gloſ.adde gloſ. in.c.mulieri.ex. de iureiu.
⁊ ibi videas ĩ.c.fl.⁊ ĩ.c.inter dilectos.ĩ fline de fide inſtru⸗
mento.ex.⁊ in.c.j.vt eccleſiaſtica beneficia.Amplia iſtaʒ
regulam duobus modis vt habeat locum etiam ſi reus
ſe abſtrinxerit ad aliquid pꝛobandum. gloſ.eſt nota.in.l.
circa.in gloſ.magna pꝛope medium.ff.de pꝛoba.ſimilis
gloſ.in.c.ex inſinuatione in verſi.pꝛobare.de pꝛocurato.
ecx.bald.⁊ ſaly.hic Panoꝛmi.in.c.ij.penult.coł.de reſcr.
Ange. de aretio.in.S.pꝛimo.ix.coł.inſtituta de actio. Se
cundo amplia iſtam regulam pꝛocedere nõ ſolum in cau
ſis ciuilibus: ſed etiam in crimi.ſᷣm gloſ.hic in verſic.a⸗

ctoꝛe.quem ſequuntur communiter omnes doctoꝛes hic
⁊ vltra limitationes ſeptem: quas tradunt Jacob. Bu⸗

trigar. Bald. Saly. hic vide gloſ.in.c.vnico.vt eccle.be⸗
neſicia ⁊ ibi gloſ.ponit plures et ſpec. in tit. de pꝛoba.·
pꝛobare.verſicu.nunc ad pꝛopoſitum ⁊ ibi ponit.xj.fal.
ad iſtam regulam.

WRV Nationes debẽt
On eſt nouum. Mranſcoꝛ pri⸗
uato. hoc dicit cum ſe.
¶ Ad ſequentem legẽ oppo.vno mo do vt gl.
⁊ ſolue vt ipſa Jacob.
Add iti 0 Et notabis in iſtis legibus ꝙ licet reus
non teneatur edere actoꝛi ᷣm communẽ
intellectum:vt in.l.pꝛima.et fina.iſto titu.tamen econtra
actoꝛ etiam ſi ſit fiſcus bene tenetur edere ipſi reo vide

as text. notabi. in. l. ne caſus cum gloſ.de diſcuſſ.jli.x.C.

☚nꝝ Si habeo inſtrumenta
VN Ro curato 2 cuʒ fiſco communia poſ
ſum petere mihi edi ⁊ oꝛiginalia hoc dicit.
e=(Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ aliquando ĩ
ſtrumẽtum eſt meum in totum.⁊ tunc peto ꝑ rei vendica⸗
tionem nec habet locum iſte tiulus:aliquãdo ẽ mihi cõe
cum alio:⁊ tunc etiam per rei vendicationem poſſum pe
tere mihi edi ⁊ per actionẽ cõi diui.⁊ fami. her.
C tẽ per actionẽ ad exhibẽdũ:qꝛ pᷣtẽdo ĩtereſſe dñij ⁊
tũc loqt᷑ hec lex ⁊ ceſſat iſte ttulus.Aliqñ peto qð nõ eſt
meũ nec cõe:ſʒ quaſi ⁊ hʒ locũ eqtas huiꝰ titu.¶ Sp.de.l.
qͥ accuſare.S.e.So.hic peto edi cõe ibi aduerſarij.
Add iti 0 Adde in hac lege qð no.bald.ſff. de offic.
. pꝛocura.ceſar.in.l.pꝛima ꝙ pꝛocuratoꝛ
ceſaris:licet habeat publicam adminiſtrationem: et ſic

mandatum cũ libera:a lege tamen non poteſt alienarevł

tranſigere:ſecus ſi habet mandatum generale cum libe⸗
ra ab homine.l.pꝛocurat.cui libera.ff.de pꝛocurato.
Errant igitur adminiſtratoꝛes publici qui dicuntur ha⸗
bere mandatum generale cum libera ꝙ poſſint tranſige⸗
re ⁊ etiam facere alia que requirunt mandatum ſpeciale:
vt norant Bald.⁊ moderni ⁊ ibi Jaſon.in.l.pꝛeſes j. de
tranſac.quicquid tamen ſit eſt dicendum ſᷣm Jaſon.hic
Vi.l.j.verſi.deniq; de offi.ꝓcur.ceſa.ff.ᷣ in illo caſu ille

—.— 4 — — —G

— — — — — —— — —— —W — — —— (- — — — —— — — — — — — ——— —

— —, — — —

tain.
ſimlis
cureto.
ereſer
tio. Se
nincen
erſie
zes hie
b. Br⸗
cle be⸗
obz. 5
xj. fgl,

debi⸗
tonſi⸗

o vtg.

cetrens
ommune
econtrs
feo vite
lir.
funnenta
mniap
dict.
gvanci
vendie⸗
nchict
oſſumpe

ſe diſt
goͤnoͦc
ode
.
deof⸗
ocuraten
en:aſt

lentrenk

cumm ſbe⸗
ꝛocunnd,
unnuru

ranſte

De Edendo.

curato: ibi non habebat publicã admi.ſʒ eſt tãqᷓ pꝛiuatꝰ

pꝛocuratoꝛ cuiuſlibet pꝛiuati: ideo non poteſt alienare

nec tranſigere licet gloſ ibi videatur aliter dicere ct ad
hoc vide omnino Bal.notabiliter declarantem in.c.con

tingit. de tranſactio.ex. ⁊ ibi Bald.in verſiculo.adde

quid am habent libersm adminiſtrationem ⁊c̃. et licet

Jaſon hic videatur recedere a pꝛima opinionc Bald. et
moder.ĩ dicta.l.pᷣſes.⁊.l.interpꝛetari.⁊.l.pꝛima.ff.de off.

pꝛocur.ceſaris.dicas ꝙ Jaſon hic dum finaliter allegat
Bald.pꝛo eius opinione contraria:dic ꝙ Bald. foꝛmali
ter tenet contra ꝗaſoneʒ nec facit pꝛo opinione quam ia⸗
ſon hic tenere videtur immo de directo facit contra et
dum iaſon hic allegat Bald.in.c.contingit.de teſt male
allegat debuiſſet allegare bal.in.c.contingit. de tranſac.

ibi Bald in fine no. ꝙ nunqᷓ; niſi expꝛeſſe dicatur venit

mandatum cum libera.tex. de iure ciuili melioꝛ in l.quã

tuberonis:S. alia.ff. de peculio.argumẽto l intra bonoꝛũ

ff.de adminiſtratio tutoꝛuʒ. quod eſt valde not.ſᷣm Bal.
ibi in fine.

EAIquis in aliquo. nogt nul

aougin ale pꝛoducatur.h. d.
dictũ vſq; ibi niſi ⁊ alið.ibi exceptio vſq; ibi h̊ ei.ibi rõ pᷣ⸗
miſſoꝛum vſq; in fl. Hec aut᷑.venit ad legem codicis cõ⸗
firmãdo ⁊ addendo.ſ.quia dictum erat in.l.codicis.ꝙ ſi
expediebat debebat edi oꝛiginale quaſi cxcemplũ nõ pꝛo⸗
baret:hoc cõfirmat iſta autenti.vt.ſ.exemplo non creda⸗
tur niſi oꝛiginale pꝛoducatur.

¶ SDp. ꝙ inſtetur exemplo:vt in autent᷑.vt fratrũ filij·S.j

⁊. . chirographis.ff. de admini tu. So.dicunt quidaʒꝙ ſi

facit mentio nem puvlici ⁊ pꝛobet:vt ibi ałl as non vt hic.
Sed certe hoc non eſt verum:qꝛ ſi iſtud ꝙ facit mẽtionẽ
alterius pꝛobat ideo quia ſic continetur in illo de quo fa
cit mentionẽ:ergo opoꝛtet ꝙ conſtet in illo ſic contineri.

Pꝛeterea poteſt eẽ ꝙ in illo de quo fit mentio crant can⸗

cellature que non erãt in iſto:⁊ ſic plus ꝓbabit exẽplũ qᷓ;
oꝛiginale contra legẽ edicto.in pꝛin j.de edic.diui.adri.
tollen. Pꝛeterea tabellio non atteſtatur rei contente in il
lo inſtrumento:ſed ꝙ ita ſcriptum vidit:verum glo.dicit

ꝙ pꝛobat ſaltim inde factam ſcripturam: quod nõ placet
qquia tabellio ſolus vidit ilud ⁊ non teſtes: ergo de hoc

non poteſt facere publicum inſtrumentum dicerem.ergo
ꝙ aut publicum facit mentionem publici/et tunc bene
poteſt pꝛobari ſcripturam inde factaʒ: ſi dicat tabellio ſe
et teſtes ibi ſcriptos vidiſſe ſcripturam veritatem aũt
non pꝛobat:vt hic:ſi autem facit mentionem pꝛiuati:tunc
nec oꝛiginale pꝛobaret nec exemplum pꝛobabit. Si au⸗
tem exèplum ẽ publicatum auctoꝛitate iudicis tunc pꝛo⸗
bat. ¶ Quero ergo de foꝛma publicationis quomodo ft
et. Reſpondeo hoc modo:quia ille qui vult publicari fa⸗
cere veniet coꝛam iudice: et dicet. domine ego habeo
tale inſtrumentum quod timeo perdere: quare volo pu⸗
blicari eum ⁊ tunc tabellio ibi exiſtens accipiet inſtru⸗
mentum ⁊ ſcribet ſic hoc eſt exemplum cuiuſdam inſtru⸗

mBenti ſic incipientis Anno domini ⁊c̃.et totum ponet

ibi per oꝛdinem inſtrumentum: ⁊ poſtea in fine dicet.
Ego talis tabellio de mandato iudicis exemplaui ⁊ ex⸗
emplatum vidi ⁊ legi vna cum iudice et duobus nota⸗

rijs ⁊ teſtibus infra ſcriptis: ⁊ quia ipſum inuenimus

concoꝛd are per omnia cum oꝛiginali in quo nulle raſu⸗
re vel cancellature fuerunt idcirco mandato iudicis ſuũ
robur huic exẽplo accõmodãtis me ſubſcripſi.ſ Simili⸗

ter et alij duo tabelliones ſe ſubſcribent dicentes viſo
2 diligẽter lecto ⁊ auſcultato hoc exemplo vna cum iu⸗

dice et notario ſubſcripto et infra ſcripto ⁊ teſtibus in⸗
fra ſcriptis:quia ipſum reperimus concoꝛdarc cum oꝛi⸗

ginali in quo non erat concellatura vel raſura: idcirco
mandato iudicis ſuum robur accommodantis me ſub⸗

ſeripſi et amodo pꝛobabit exemplum ſic publicatum

tanq; oꝛiginalc. Sed nunquid in hac publicatione de⸗

bent citari aduerſarij:certe ſic:quia vbicumq; quis po⸗
teſt ledi debet citari:vt l.nam ita diuus.ff. de adopt.⁊.l.ĩ
cauſe·S. cauſa.ff. de minoꝛ. ſed ita eſt ꝙ hic poiſunt ledi:
Poteſt enim eſſe ꝙ quis in camera ſcribet ſibi inſtrumẽ

tum in foꝛma publica aſſerens talem eſſe ſuum debito⸗
reum ? in fine ponet nomen cuiuſdam notarij et poſtea
facit publicari:certe ſi aduerſarij non citẽtur ipſc faciet

¾(Diuide in tres partes: quia in pꝛima ponit

publicari et oꝛiginale facict comburi ad hoc vt falſitas
nunqꝙ; poſſit pꝛobari:⁊ ſi aduerſarij fuiſſent citati pꝛobaſ⸗
ſent per comparationẽ litterarum ꝙ talis tabellio nõ cõo⸗
fecerat illud. debent ergo citari cum de eius pꝛeiudicio
tractetur.¶ Sed opponitur ⁊ videtur ꝙ ſi publicũ inſtru
mẽtum faciat mẽtionem alterius:ꝓbet illud:vnde vide⸗
tur obſtare glo. que eſt in.l.j.j/ de ſide inſtru.et iur.haſte
fiſca.lib.x. Solu.aut illa ſcriptura facit mentionem de
his que ꝓceſſerunt ſᷣm tẽpus pꝛeſens / quãdo inſtrumẽ⸗
tum conſicitur:⁊ tunc illis atteſtatur ⁊ pꝛobat illa tanq;
publica ſcriptura:⁊ ita poteſt ĩtelligi dicta glo.aut facit
mentionem de his que tẽpoꝛe inſtrumẽti facta nõ fuerũt
ſed ante/ vt quia iudex dixit in ſentẽtia:lite coꝛã nobis
legitime ↄteſtata.⁊c.⁊ tunc nõ pꝛobat pᷣterita vt hic.niſi

in piudic iũ pᷣſentis ⁊ patiẽtis hoc inſeri in ĩſtrumẽto vł

ſententia ⁊ nil opponit. ar.l.optimã .ꝓde ↄtrahẽ. ⁊ cõmi.
⁊ ita etiã poteſt intelligi dicta glo.ſ Item quero q̃ inſtru
menta pꝛobet: Reſpõdeo pꝛiuatum non /niſi plenc:vt.l.

inſtrumẽta.j.de pꝛoba. Publicum vero aut eſt oꝛiginale

ꝙ habet tria nomina.ſ.oꝛiginale/exẽplar/⁊ iudex ⁊ pꝛo⸗

bat regulariter:vt.l.cuʒ pꝛecibus.ſ/de pꝛoba.fallit ſi red

datur ſuſpectum quod cõtingit altero de tribus modis.
Pꝛimo quia eſt raſum vel cancellatũ in loco de quo eſt
queſtio:⁊ tunc illud inſtrumẽtum non pꝛobat /nec tale vi
cium purgari poteſt. vt.l.edicto/ſ. de edic.di.adri.tol.
Secũdo redditur ſuſpectum ex perſona pꝛoducentis vt

qjuia eſt vilis ⁊ abiecta perſona et hoc vicium bene pur⸗

gatur.ſi alius honeſtus ſimul pꝛoducat cum co ⁊ pꝛoba⸗
bit: vt. lſi quis S. cogentur.ff.e. Tertio modo redditur
ſuſpectum ex perſona ſcribẽtis quia eſt ałs ſolitus falſa
ſcribere ⁊ tale nõ pꝛobat:vt.l.ſi quis a iquid.jde ſuſcep.
⁊ archa.Sed ſi hodie reperiatur falſum conficere inſtru⸗
mẽtum non ꝓpterea viciantur inſtrumẽta in pꝛeteritum
facta imo ꝓoabunt /lʒ qualis q̃lis ſu ſppicio ſit in eis ar.j⸗
ti. j.l.iij. Exemplũ vero qð etiam habet tria nomina: ſcʒ
exemplum/me moꝛia/⁊ ſumptum nõ pꝛobat niſi fuerit pu
blicatum vt.S.dixi ĩmo qui eum pꝛoduxerit ⁊ oꝛiginale
nõ oſtendat punitur tan falſarius: vt.l.penul.j/de pꝛo⸗
ba. et.l.ij. ff. de fide inſtru.

Ad ditio Piꝛemitte ad euidentiã ⁊ ex mẽte paul.

ode caſt. hic ꝙ in iure noſtro triplex repe⸗

ritur ſcriptura publica. quedã eſt oꝛiginalis qᷓ fit manu

publici notarij rogati a partibꝰ in pᷣſentia teſtiũ ⁊ iſta ꝓ⸗
culdubio plenã fldem facit.l.cũ pᷣcibus.j/de pꝛoba et ap⸗
pellat᷑ triovꝰ noĩbus de quibꝰper glo in.l.ij ff. de fl.inſtru.
Quedã ⁊ ſecũdo appellat᷑ exemplũ quãdo alius notariꝰ
qui nõ eſt rogatus de pꝛincipali cõtractu exẽplificat de
verbo ad vᷣbum oꝛiginale ⁊ de iſto exemplo loquitur ꝓ⸗
pꝛie. l. peccedeneseſen non iſta aut᷑.q;uis glo.⁊ guil.de cu.
intelligant iſtã aut. loqui de exemplo et male.Textio eſt
ſcriptura publica que facit ſolã mentionẽ ſeu relationem
alterius inſtrumenti publici:ſed non ponit de verbo ad
verbũ:vt ſi in inſtrumento dicat᷑ talis ꝓcuratoꝛ titij ꝓut
cõſt at in inſtrumẽto pub.rogato manu talis notarij.Et
de iſto inſtrumento relatiuo alterius ꝓpꝛie loquitur iſta
aut᷑.que diuidit᷑ in quattuoꝛ partes ſᷣm ia.hic regulariter
exemplum inſtrumẽti non pꝛobat niſi oꝛiginale exhibea⸗
tur.l. ꝓcur. S. ⁊. l ij. ff. de fide ĩſtru.l.ſi q̃ ſunt.⁊.l.põponiꝰ.
ff. familie herciſcũde.rõ eſt:vt hic.ĩ gl.vide ia.hic melio⸗
rẽ rõnẽ reddentẽ hic in.ij.col.fallit qñ oꝛiginale eſt deꝑ⸗
ditũ:qꝛ tũc exẽ̃plũ ſemiplene ꝓbat pᷣm bar.in.l.admonẽ⸗
di.ff. de iureiu.in.vij.col.⁊ in.l.in lege.jad.l.aqliã. Fac re
gulã ⁊ duas extẽſiões cũ q̃ttuoꝛ falle.ſᷣm ia.hic in.ii .col.
iij.iiij.⁊ finali vᷣſi.pᷣdictã regulã.⁊ iſtã aut.limita ᷣm bar.
inter eaſdẽ ꝑſonas q̃ ↄtraxerũt ꝑ l.optimã.jde ptra.⁊ co
mit.ſtipu q̃ eſt ad hoc notabilis ⁊ ſingłaris ſᷣm bal.in.c.
ſeries. de teſtibꝰ ex. hinc infert bal hic in.ij.col.ꝙ ſi cre⸗
ditoꝛ petit executionẽ inſtrumẽti fideiuſſoꝛis ꝓ titio de⸗
bitoꝛe pncipali pꝛout apparet in tali inſtrumẽeto alteriꝰ
notarij: in hoc caſu nõ eſt neceſſe edi ĩſtrumẽtũ debiti pᷣn
cipalis:qꝛ talis relatio ꝓbat inter eaſdẽ partes ᷣm bal.
ange.alex.in l.ſciẽde ff de vᷣbo.oblig.cetera vide pleniſ⸗
ſime per iaſo.fi.col.et in locis.S.allegatis pꝛecipue in pe.
col.vᷣſiculo.ſcdᷣo quero ⁊ eſt dubiuim.
Prr T Diſcoꝛdatia quarũdã leguʒ que
N 4 Re. ſunt in hoc titulo que vidẽtur ſi⸗
bi inuicem repugnarc dedit materiã huic legi
μ bꝛeuiter hoc intedit. Abi de ronibd Arlimus
ilij

Fo. XILIIII.

Butrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

iile edũtur indiſtincte inſtrumẽta nõ edunt᷑.h.d. Vel dic
rationes eduntur /inſtrumẽta non edũtur. ¶ Ad euidẽ⸗
tiam eſt ſciendũ /ꝙ vt dixi diſcoꝛdãtia legũ que ſunt hic.
dedit materiã huic legi/⁊ in eis concoꝛdandis ſunt tres

opiniones / vna fuit antiquoꝝ ante aʒonem qui diſtingue

bant ſolũ an reus peteret ſibi edi ⁊ poſſet: an actoꝛ petat

⁊ tunc aut ad fundãd am intẽtionem ſuam ⁊ nõ poteſt:an

ad fundãdam replicationem ⁊ auditur / et ita diſtinguit

hec lex pᷣm eos.Alia fuit opinio. Jo.et aʒonis nõ diſtin⸗

guentiũ inter actoꝛẽ ⁊ reum: ſed inter inſtrumẽta ⁊ ratio

nes ⁊ ita diſtinguat hec lex. Tertia fuit opinio vltramõ⸗
tanoꝛum de qua.ſfaciam mẽtionem. Pꝛemitte ergo pꝛi

mam lec.⁊ videamus quid mouit antiquos ad faciendã

differẽtiam an actoꝛ petat ad fundãdam intẽtionem an

ad replicationẽ ? reus ad exceptionẽ fundandã: Heſpõ
deo tres rationes mouerũt eos. Ana eſt:quia actoꝛ ve⸗
nit deliberatus ne lex bet
deliberare quomodo ꝓbet:vt. S. e. l. j. et ideo ad fundãdaã

intentionem ſibi nõ eaitur ſed reus indeliberate venit: ſempe icee r. u⸗
publice conficiuntur vt eſt in campſoꝛibus hodie ⁊ fene⸗
ratoꝛibus/⁊ eduntur ex cauſa:vt.S.c.l.j.et modo concoꝛ⸗
do cum vltramontanis:quia iudex ponderabat cauſam

ideo ſibi editur ad exceptionẽ fundandam. ſ Itẽ ⁊ eodẽ
modo venit actoꝛ indeliberatus ad replicationem: ideo
ſibi editur. Scpᷣo mouit eos argumẽtis a cõtrario ſenſu
licere:ibi non opoꝛtet oꝛiginẽ:ergo a cõtrario ſi nõ vult
actoꝛ ꝓbare oꝛiginem:ſed replicationem debet ſibi edi.
Tertio mouit eos.l.maritus.·ffad.l.fal. Sed ego reſpõ⸗
deo rationibꝰ.S.dictis.Et pᷣmo pᷣme ⁊ fateoꝛ ꝙ in dubio

fauemur reo: vt.l.fauoꝛabilioꝛes.ff.de regu.iur.ſed hic

non ſumus in caſu dubij immo in certa iuris diſpoſitiõe
jue eſt vt qͥ vult fundare intẽtionem ſuã vel exceptionẽ:
debet illud pꝛobare ⁊ nõ petere pꝛobationes ab aduerſa⸗
rio:vt.l.qui accuſare.S.e.¶ Pꝛeterea reo nõ fauemus ad
pꝛeparationem nec circa media / ſed circa deciſoꝛia ſic

quado eſt quid actoꝛi differẽti imputetur: vt.l. petẽde.·⸗

de tẽpoꝛe in ĩtegrum reſti.peten. Hec ob. hic argumẽtũ
a contrario ſenſu: quia nõ ſumitur ſic: ſed debet ſumi hac
foꝛma:nõ licet ex inſtrumẽtis fuudare intẽtionem.ergo
a contrario ex rationibus licet. non ob.l. maritus. ad.l.
fal. quia ibi non petuntur edi inſtrumẽta: vt eis flat ꝓba
tio ſed perũtur edi tanq; res hereditarie in quibus ſunt
nomina debitoꝛis: vt ſic appareat an habeat locuʒ falci⸗
dia: vel nõ vnde nõ tanqᷓ; inſtrumẽta edũtur. C WModo
pone ſecũdam lec.ſcilz adonis ⁊ ſᷣm eum expone textum:

vt in glo. ¶ Quero que ratio mouit iſtos ad faciẽdum

differétiam inter inſtrumẽta ⁊ rationes et inter actoꝛem

et ipſum reum. Reſpõdeo: quia in rationibus eſt triplex
ratio.pꝛimo: quia ad fidem argentarij publice recur⸗

ritur / et quia continet vtilitatem meam et fuerunt me

mãdante confecte:⁊ ideo ſunt quaſi mee:⁊ ideo mihi de⸗

bent edi:vt.l.ſi quis ex ·S.ex hoc edicto.ff.e.que ratiões
ceſſant in inſtrumentis:quia aut petitur edi a tabellione
qui confecit ⁊ tunc aut h ie
quia licet eo mandãte eſſent cõfecte ⁊ a publica perſona
tamen in eis non cõtinetur vtilitas rei ſed actoꝛis. Sed
ſi actoꝛ petat bene debet ſibi edi/quia concurrũt ratioes
que ſunt in rationibus ⁊ ideo edũtur:vt.l.argẽtarius ·S·

ideo ·fr. e. aut petunt᷑ edi ab aduerſario: ⁊ certũ ẽ ꝙ illenõ
ↄfecit me mãdãte ⁊ ideo nõ edit. Sʒ vltramõtani repꝛo⸗

bẽãt hoc dicẽtes ꝙ nõ dʒ eſſe differẽtia inter inſtrumẽta ⁊

continent accepta et data:vt.l.ſi quis.S. rationem. f.
exden.⁊ ideo ſemper eduntur vtriq;. ¶ Item eſt alia diffe⸗

röõnes:qꝛ aut petunt᷑ edi ab eo qͥ publice ↄfecit ⁊ dʒ edere

et inſtrumẽta ⁊ rõnes. Aut petũtur ab eo qui publice nõ
confecit/⁊ tunc nec rationes eduntur nec inſtrumẽta: vt
pꝛobatur in dicta.l.argentarius·S.ideo.quia dicit ꝙ co⸗
guntur illi ad quoꝛum fidem recurſum eſt: ergo non alij:
et ideo ipſi ſolum faciũt differẽtiam inter actoꝛem ⁊ reũ.
vt reo edantur indiſtincte ⁊ inſtrumenta ⁊ rationes acto
ri non.nec rationes nec inſtrumenta: ſed certe ego repe⸗
rio differentiam inter inſtrumẽta ⁊ rationes: nam inſtru
menta quãdoq; ↄtinent vtilitatem actoꝛis.⁊ tunc ei edũ
tur ab eo qui fecit/⁊ non reo.quandoq; continentem vti⸗
litatem rei vt pactum liberatoꝛium ⁊ tunc ſoli reo edunt᷑

etit reus:et non debet ſibi edi

ad iudicium:nam dicit lex ꝙ non debet

ſed rationes ſemper continent vtilitatem vtriuſq;: quia

rentia:quia inſtrumẽta ſemper ſunt publice confecta:ſed
rationes quãdoq; conficiũtur non publice ⁊ tamen edi⸗
tio fit ex cauſa: vt.S.e.l.j. Ut ergo clarius intelligas di⸗
ſtingue: quia aut peto mihi edi inſtrumẽta/aut peto a ta

bellione qui publice cõfecit ⁊ inter ſe ⁊ me/⁊ compellitur

DODe

exhibere cũ ipſe ſit debitoꝛ ⁊ concurrũt ratiões que ſunt

in rationibus / aut peto a tabellione qui publice confecit
inter me ⁊ alium et etiam debet edere vt.S. dixi. quia ille

ratiões q̃ ſunt ĩ rõnibus ſunt hic.aut peto ab aduerſario

meo qui non confecit:ſed confectum habet. ⁊ tũc aut ha⸗

ellitur ad edendum tanq́; rei poſſeſ

bet oꝛiginale ⁊ com poſſeſ
ſi ſeruus.ff.e.aut habet exemplum

ſoꝛ: vt. L.pꝛetoꝛ · S· ſe

⁊ non cõpellitur edere niſi foꝛte ex equitate quadam. ar.

l, ſi quis exS. pꝛetoꝛ.ff.e.Sed in rationibus dic ꝙ ſiue cõ
fecte fuerint ab aduerſario inter ſe ⁊ aliũ ſiue inter duos
extraneos indiſtincte debẽt edi/nec diſtinguo petat cre

ditoꝛ /vel debitoꝛ quia ſemper continent vtilitatem vtri⸗

uſq; cum contineant data ⁊ accepta:vt.l.ſi quis ex argẽ⸗
tarijs· S. rationem.ff.e.Sed in inſtrumẽtis diſtinguitun:
an petat edi ſibi creditoꝛ/⁊ edentur:quia continet vtili
tatem ſuam:reò non edũtur niſi contineant pactum libe
ratoꝛium ⁊ ſic eius vtilitatẽ/⁊a hec eſt differẽtia inter in⸗
ſtrumenta ⁊ rationes.i¶ Item eſt ⁊ alia: quia inſtrumẽta
ſemper publice conficiuntur:ſed rationes aliquãdo non

videlicet quia conſiderabit an ſit᷑ quis talis qui ex cõſue
tudine ſit ſolitus conficere rationes et tunc compellat
edere vt eſt feneratoꝛ qui eſt ſolicitus ſcribere rationes
et non ſcholaris debitoꝛ.vnde fauet iudex edi ſcholari
a feneratoꝛe non ecõtra ⁊ ſic concoꝛdando cum vltramõ
tanis cum regulariter creditoꝛ conficiat rationes ⁊ non

Ddebitoꝛ cõpelletur creditoꝛ ad edendum/ ⁊ non debitoꝛ.

¶ Conclude ergo ſic.ſi peto aliquid mihi edi/aut peto
pertinẽtia ad me iure dominij/⁊ ago rei vendicatione
ad exhibendum: vt.l.iij·S. interdum.ff. ad exhibendum
aut ſunt cõmunes mihi ⁊ alij ⁊ idẽ:vt.S.e.ꝓcuratoꝛa.ff.
fami.her.l.ſi que.aut non peto pertinentia ad me iure do
minij. ſed quia aliter mea intereſt ⁊ tunc in inſtrumentis
dic ꝙ aut non vtitur aduerſarius:ſed ego volo vti.et tũc
aut peto ab eo qui publice confecit ⁊ tunc aut inſtrumen⸗
tum cõtinet vtilitatẽ meam ⁊ debet mihi edi qꝛ ille ratio
nes que cõcurrunt in rationibꝰ concurrũt in inſtrumen⸗
ris.aut nõ cõtinet vtilitatẽ meã ⁊ mihi edi nõ debet:vt.l.
ſi quis·S.ex hoc.ff. e.Aut peto ab eo quinõ publice cõfe⸗
cit/⁊ tũc nõ cogitur niſi habeat oꝛiginale:qꝛ tũc compel⸗
leretur tanq; rei poſſeſſoꝛ:vt.l.pꝛetoꝛ·S.ſed ſi ſeruus.⁊A.
ſi quis · S. cogentur.ff.e. Idem puto ſi habet exẽplũ ⁊ ta⸗
bellio ꝑdidit oꝛiginale nam coget᷑ aduerſarius edereta⸗
belliõi.exẽplũ nõ mihi /ſed tabellio poſtea edet eũ mihi.
gr.l.ſi quis ex argẽtarijs·S.pᷣtoꝛ.ff.e.aut aduerſariꝰ vult
vti eis ⁊ tunc aut volo mihi edi vt videã.faciat pꝛo eo v½

non ⁊ debẽt edi ſine die ⁊ conſule:vt.l.j·S.editiones.ff...

Aut peto edi vt ea impugnẽ ⁊ tunc aut volo dicere falſuʒ
circa diẽ ⁊ ↄſulẽ/⁊ mihi editur cũ die ⁊ cõſule.Aut circa

glia ⁊ tunc edũtur ſine die ⁊ cõſule.vnde de hoc dʒ reus
Ddiligẽter interrogari circa qð velit falſum dicere plus

puto ꝙ iudex debeat a petẽte iuramẽtum calũnie:vt.l.ſi
quis · S.· exigitur.ff.e. Si aũt peto mihi edi:vt inde fundẽ
intentionẽ meam nõ poſſuʒ ſiue ſim actoꝛ ſiue reus: vt.Sõ.

e.qui accuſare.⁊.l.j.Aut loqᷣmur in rõnibus ⁊ tũc aut pe

tunt᷑ ab eo qͥ publice ↄfecit iter me ⁊ ſe ſiue ĩter me ⁊ aliũ

eglit mihi. Si cõfecit me mãdante ⁊ cõtineant vtilitatem

meã:vt.l.ſi quis ·S.ex hoc.ff.e.quã vidẽtur cõtinere indi
ſtincte cũ contineãt accepta ⁊ data: vt.l.ſi quis ex·S.ra⸗
tionẽ.ff.e.ꝙ ſecus eſt in inſtrumẽtis:vt.S.dixi.Aut peto
ab eo qui non cõfecit ſed cõfectas habet / ⁊ tũc aut habet
oꝛiginale ⁊ ↄuenitur vt quilibet poſſeſſoꝛ.vt.l.pꝛetoꝛ·S · ſʒ
ſi ſeruus.ff. e. Aut exemplũ habet ⁊ tunc puto ꝙ ſi argen

tarius ꝑdidit oꝛiginale / puto ꝙ poſſit petere ſibi edi ar⸗

gẽtarius licet nõ ego/⁊ poſtea argẽtarius mihi edet.ar.
lI.ſi quis · S. pꝛetoꝛ.ff. e. Aut peto ab eo qui confecit: ſed

non publice / et tunc aut habet oꝛiginale et conuenitur
vt quilibet poſſeſſoꝛ:vt.l.pꝛetoꝛ ·S.ſed ſi ſeruus.ff.e.aut ex

emplum habet:⁊ tune puto ꝙ ſi argentarius perdidit oꝛi
ginale puto ꝙ poſſit petere ſibi edi argentarius:licet non
ego/⁊ poſtea argẽtarius mihi edet ar.l.ſi quis · S. pꝛetoꝛ.
ff.e. aut peto ab eo qui confecit ſed non publice:⁊ tũc aut
ſiue confecit inter me⁊ ſe / ſiue inter me ⁊ aliuʒ debet ede
re ex cauſa:vt.S.e.l.j.⁊ hoc totum conſiderabit iudex:ſcʒ
an ſit talis a quo petitur edi qui ex conſuetudine habeat
conficere:vt campſoꝛ ⁊ feneratoꝛ quaſi videatur interue

ſune
fteſt
gile.
ſrn.
hr
oſe
hUur
ng.
lnecz
Re
nNri⸗
aſge⸗
uku.
Lytie
mmlbe
ter ige
ummets
koron
lſene
ncor
Cſn.
rcſe
hlin
tiones
ſchogi
pltrannc
es t
dehin.
uten
AAtioyet
ſbeſa
Rtoraff.
eibredo
fünentis
Ptiettie
ſtrunen
illeratss
tnunen
ebetytl
lice cof⸗
ccomnpe
fuus. 4,
lü
ederete
eümihi
aridvult
poeo
olles fe
terefali⸗
Autcires
edj rens
cere plus
nieytli
ndtfint’
eus: vto⸗
ſcaut pe
fmet alib
ptilttaten
inerenii
Aut pe⸗
authaben
i
edien⸗
hiedetan,
nfetſ
onuentu
ertätor
lcnnn
pebet cl⸗
kiuderſ⸗
nehiben
r en

De in ius vocando. Fo. XLV.

niſſe tacitum mandatum: licet vltramontani diſtinguant
hoc vltimo caſu an petat actoꝛ edi ⁊ non edantur an re⸗

⁊ edantur:ſed tu tene qð dixi Jaco. burrr.

Additio Teneas hic intellectum io. qui eſt verꝰ
₰

ſm iaſonem hic ⁊ alios conra doc.hic ꝑ

glo.in.l.j·S. editiones.ff. eo ti. cano ·in. c.j de pꝛobatio.· q;⸗

uis contrariũ ⁊ male teneat glo.in.c.g. ꝓpetuꝰ.de fide in⸗

ſtru. ⁊ aliqui antiqui albe.? Saly. hic Jo. intellectus ẽts

7

lis in hac.l.⁊ que a diuo:ꝙ actoꝛ tenetur edere reo tam in
ſtrumẽta qᷓ; rationes ad fundandã eius exceptionẽ. Li⸗
mita hanc clauſulam m bal.ful.do.alex.hic ⁊ petr.de an
ca. in cle.j.in · S.j.devſuris.niſi exceptio contineret crime
actoꝛis vt exceptio excommunicationis vl banni.l.ij · S·
diuus. in fine.ff. de iure fiſci. Secundo niſi exceptio hñs
vim actionis: vt exceptio compẽſationis:nã qui compe
ſat dicitur petere.l.amplius non petitũ.ff.rem ratã habe
ri. Secunda pars intellectus ioh.eſt ꝙ reus non tenetur

edere actoꝛi inſtrumẽta vł libꝛũ rationum ꝗqd fundadam

eius pꝛincipalem intentionem:vt hic in tex.in fine.⁊ in.l.

qui accuſare.S.eo.ti.iũcta.l.nimis graue.j. de teſtibꝰ In

tellige iſtud etiam in cauſis ſummarijs vt dicitur in.l.j.
F. ̃ᷣm iaſonem de may. hic ⁊ ibi. Limita niſi eſſent inſtru
menta communia ratione dominij inter actoꝛem ⁊ reum

pm lud·ro.in.l.j.de pꝛoba.⁊ bar.hic in vlt.q.⁊ in.l.j.S· edi

—

tiones.ff. co.⁊ eſt tex.in.l.pꝛocur.S.eo.H½ inc conſuluit lu
do.ro.in conſi.cccxlviij.qð ĩcipit vt clarioꝛ reddatur de
ciſio:œ ſi duo fuerunt ſocij ĩ diuiſione patrimonij vel ſo⸗
cietatis inſtrumenta remaſerunt penes vnũ ⁊ alter agat
contra eum poteſt cogere ad edendum fundando pꝛinci
paliter intentionem ſuam. Qð etiam limitat mirabiliter
ud. ro. pꝛedictam conclu.non pꝛocedere vbi tractetur

de periculo anime rei conuenti.ꝙ ſi limitatio eſt vera cõo⸗
funderentur omnes leges.confirmo:nam in cauſa matri

monij cum ibitractetur de periculo anime tenetur reus
edere actoꝛi ad fundanduʒ illius intentionem pᷣm io. an.

in addi.ſpec.in ti.de inſtru.edi · S· videndũ ver.ex pꝛemiſ.
2z. in.c.j.vbi alij cano.de pꝛoba.bꝛeuiter intelligerẽ veruʒz

vbi ex pꝛeſumptionibus argueretur peccatum tunc offi⸗
cio iudicis ſaltem per denunciationem euangelicaʒ.c.no

uit. de iud.poſſet cogi ſᷣm do.anto.in.d.c.j.de pꝛoba.Li⸗

mita etiam ſpe.in.d.ver.ex pꝛemiſſis quãdo actoꝛi perijſ⸗

ſet facultas pꝛoban.caſu foꝛtuito q;uis panoꝛ.⁊ plenius
do franc.de are.in.d.c.j.in.xij.coł.per ſex fund amẽta cõ
trarium teneant: ſed non negent. Et tene cum ſpe. vt per
do. alex. hic ⁊ vltra alios adde bo.tex.in.l.ſi quis ex argẽ

tarijs.S. pꝛohibet circa fl.ff. eo.de alijs limitatiõ ibus pꝛe
cipue in cauſa dotis ⁊ alimẽtoꝛum dic ſᷣm iaſonẽ. in. l. j. S

co.⁊ recolligunt do. Alex. et do.anto.de alex.hic ⁊ cano.

in. c. j. de pꝛoba.Altimo limitat bar.ꝙ reus teneatur ede

re actoꝛi ad fund andum replicationem per legẽ pe· S. fi.

ff. ad.l.fal. ⁊ dicit ibi ange. ꝙ ibi melius pꝛobatur qᷓ; alibi

in iure ⁊ bal in.c.j.in.iiij.coł.de pꝛoba.aſſignat rationeʒ
quia vbi actoꝛ fundauit intentionem ſuam ⁊ ſic iudex de

eo bene opinatur equitas dictat ꝙ excipiat pꝛobationeʒ

ex domo rei:ſimiliter dicit bar.quo ad coadiuuandumĩ⸗

tẽtionem actoꝛis circa pꝛobanda cõfinia. ⁊ vltra bar.ad

de melioꝛem tex. in.l.ticius.ij.ff.de act.empt.⁊ exempli

fica alijs notabilibus modis:vt late hic per bal.⁊ ex his
habes clare ſenſum pꝛeſentis legis an ⁊ quando actoꝛ te
neatur edere reo vł reus actoꝛi:vt patet per iſtum intelle
ctuʒ ioannis in duas partes diuiſum: vt per iaſ.de may.
hic habes in ſecunda cok. —“

De in ius vocando Rubꝛica.

¶ QAuia omnis qui vult agere incipit avocatione in ius

ummo a conteſtatione:vt in aut᷑.de litigioſis ·S·ſivero ini

tium:ideo de hoc ponit Jaco.butrig. .
= Ex perſona mariti debetur reuerẽ
Icut. tia mulieri/⁊ in faciendo/⁊ in non
faciendo. h. d. Butriagg.
¶ DOp. de .l. liberti . · de ope. li. So. vt glo. Ja.

l

4:

e Adde ad iſtam legẽ pm bal.ſaly· pau.de
Add iti caſt. hic ꝙ. l.penalis loquens in viro ha

bet locum in vxoꝛe reſpectu pene ꝓpter coꝛrelationem.
quicquid dicat do alex.vel do anth. de alex. hic quicqᷣd
poſſet allegari in cõtrariũ bꝛeuiter ſᷣm iaſo.tene cuʒ bal.

ct alijs hic alle quod etiã reſpectu pene ſtatutum in vno

ex coꝛrelatiuis intelligitur ſtatutuʒ ĩ alio: ita tenet Bar.
inl.j.per illum tex.j.de cupꝛeſ.ex lu.da non ce.luxj. ⁊ idẽ
bar.in.l.fl.ff. de accep.⁊in.l:fl.in pꝛin:.ſ:de indi.viduutol.

⁊ in.l.j.S.hec actio.ff. ne vis fl.ei:⁊ in.i.j.ff. quod met.cã.

⁊ quod ita ſit in penalibus tenet idẽ Panoꝛ.in pꝛoemio.

decre.⁊ in.c.fi.in.iij.col.de reſcrip.⁊ in.c.quia clerici.de

iure patro.vbi dicit hanc eſſe communem regulam oĩm
legiſtaꝝ gemi.in c.j.in. ij fal.de tẽp.oꝛdi.in. vj. hinc eſt ꝙ
pena impoſita actoꝛi intelligitur etiam ĩpoſita reo ⁊ ecõ
tra gl.ĩ.l.per interuallũ.ff de iud.⁊ in.c.j.de cõfeſſ.in.vj.
intellige quando concurrit eadẽ ratio ałs ſecus gl. in.c.
j. in glo.iij.de locat.⁊ in.c.debitoꝛes.in glo.fi.de iureiur.
iuncto eo quod vult Bar.in.l.multum intereſt. circa me

dium. ff. de verb. obliga.cetera dic vt per doc.hic ⁊ pꝛin⸗

cipaliter per Jaſo.de mary.
KSSe ni a Mon licet mihi ius quaſi naturale
S ignoꝛare vt ex iurꝭ ignoꝛantia lice
2Aat michi in ius vocare patronum nec liberos
Evel parentes eoꝛum. Diuide in tres partes:

quia in pꝛima dictum vſq; ibi mec in ea re] ibi foꝛtifica⸗

tio dictivſq; ibi cũ igituribi infert ex ſuperioꝛibꝰ vſq;

in flnem.

¶ Dp.ꝙ extraneis heredibus non debeatur honoꝛ.vt
l. liberti.de operi.liberto. So.vt glo.¶ Op.ꝙ ⁊ in facien⸗
do debeatur.vt.l.j·S.ſi ſub conditiõe jde lati.li.tol. So.
vt glo.ſ Itẽ op.ꝙ filij libertoꝛum non debeant reueren
tiã.vt.l.fl.j.delli.⁊ eo.li.Sol.vt gloſ. Et quero de vna rõ
ne differẽtie ⁊ dic. vt glo.¶ Itẽ op.ꝙ erroꝛ iuris excuſet
damno.vt.l.regula.⁊.l.erroꝛ.ff.de iuris ⁊ fac.igno.So.
hic eſt erroꝛ iuris q̃ſi naturalis:aut ergo erroꝛ eſt in iurre
naturali vel quaſi ⁊ talis erroꝛ non excuſat᷑ nec a pena im
ponenda ratione doli nec imponenda ratione culpe ſᷣm
gloſ.¶ Sed ego puto ꝙ ſi pꝛobetur iſte erroꝛ ꝙ excuſet a
pena imponenda ratione doli ſius it iuſtus ſiue iniuſtus
vt j.ad.l.faui.de plagi l.plagi.inſti.vi bo.rap:S:qꝛ tamẽ
⁊ hic.ſi pꝛobet ſe erraſſe: nam non pꝛeſumitur talis erroꝛ
a pena vero imponenda ratione late culpe:vt eſt hic non
excuſatur:quia eſt in lata culpa ignoꝛando ius naturale
vel quaſi ꝙ omnes ſeire debent.vt.l legeS:cum quidaʒ.
ad.l.coꝛ.de ſica.aut queris de ignoꝛantia iur ciuił.⁊ dic
ꝙ aut loquimur in delictis ⁊ dico ꝙ ſi delictum debet pu
niri ex dolo excuſatur a dolo ⁊ eius pena.vt.S.dixi.ſed ĩ
delictis que puniuntur ratione culpe late /leuis /vel leuiſ
ſime non excuſatur quod intellige ſi ius erat publice:nõ
tamẽ ius quod ĩ libꝛis noſtris eſt ſcriptumvel alie leges
etiam de nouo ficrent / etiaʒ ſi non eſſent hic ſcripte dum
tamen eſſent publicate.vt in aut᷑.vt facte noue conſti. Si
autem non eſſet publice notum / tunc non ligaret aliqueʒ
ignoꝛantem ar.l.ſed ⁊ ſi pupillus.S.pꝛeſcribere.ff.de in⸗
ſti. ſi aũt erro in iure ciuili in iudicijs.dicvt plene dixi.S.
de iur.⁊ fac.ignoꝛan.l.erroꝛ.¶ Si autem erro in iure ciui
li ex iudicia in contractibus/tunc aut certo de lucro cuʒ
aliena iniuria ⁊ non pꝛodeſt vꝛ.l.iuris.ff.de iuris ⁊ facti
ignoꝛ.aut certo de lucro ſine alia iiuria⁊ tũc aut potui cõ
ſulere peritioꝛes ⁊ mihi nõ pꝛodeſt aut nõ potui:⁊ ſic. vt
l.regula.ff. de iur.⁊ fac.ignoꝛan.aut certo de damno vitã
do ⁊ tunc regłariter mihi nocet:fallit in quibuſd am caſi
bꝰ ĩ qbꝰ etiã dãno vitando nocet maribus⁊ non feminis
qui nõ.de iur.⁊ fac.ignoꝛan.ff.l.regula.aut erro in facto
⁊ tunc aut in pꝛopꝛio aut in alieno.Si in pꝛopꝛio tũc aut
allego erroꝛem ad damnum alienum aut ad lucruʒ meũn
aut ad damnum euitandum ſine alio damno. Si allego
erroꝛem in facto pꝛopꝛio ad damnum alienum non audi
oꝛ.vt.l.q;;.ff.ad velleia.aut ad lucruin ⁊ non poſſum.vt
l.fi.ff.pꝛo ſuo.aut ad damnum euitandum ⁊ poſſum. vt.l.
ſed ⁊ ſi me putẽ. ff. de condi.indebi.aut erro in facto alie⸗
no ⁊ tunc aut erat publice notum ⁊ non excuſoꝛ.vt.l.ſi pu
pillus · S· pꝛoſcribere.ff de inſti aut non erat publice noti
⁊ excuſoꝛ.vt.l.qui in alterius.ff.de reg.iur.quod auteʒ di
xi erroꝛem facti in damno non nocere fallit in vſucapiõe
⁊ pꝛeſcriptione que etiam ignoꝛantem factum ledit. ¶el
dic ꝙ non fallit quia leſio pꝛeſcriptionis non immediate
ex facti vel iuris erroꝛe pꝛocedit ſed ex negligentia non

petentis ⁊ eſt pena negligentie quam nõ tollit erroꝛ. Ja⸗

cob. Butriga.

Ad D ltio Adde ꝙ ius patronatus cõſiſtens in nõ

faciendo tranſit ad heredes etiaʒ extra

ℳ

Buyjỹÿutrigarius ſuper ſcdo libꝛo Codicis

neos patroni:idem dic in iure patronatus eccleſie ſ᷑ᷣʒ In

no.in rubꝛi.de iure patro.ex doc.in.c.cũ ſecundũ.de iure

patro.ex glo.in.l.ſi operaꝝ iudicio.ff.de oper.liber. Pꝛ⸗
trus de ancha.concil:clxxix incipiente pꝛima facie vide
tur dicendum.verumtamen ſᷣm Joh. de imol.in.l.ſi pa⸗
troni.ff ad treb. ꝙ licet tranſeat ad heredem extraneum
non tamen tranſit in fldeicom miſſarium per rationes de
uibus ibi per eum adde glo.no.in cle.paſtoꝛalis.S· rur
ſuz inver. ſubiecti. de re iudi.ꝙ per confiſcationem bono
rum alicuius factam per iudicem ſecularem non cõfſiſca⸗
tur ius patronatus eccleſie/ dato ꝙ ałas tranſeat cũ vni⸗
uerſitate bonoꝛum.l.quedã.ff.de acquiren.rerũ dominio
⁊ eſt glo.no.in.l.ſi operarũ.ff.de operis liberto.in.c.ſatis
peruerſum.lvj.di.abbas panoꝛ.in.c.nobis.ex.de iure pa⸗
trona. abbas melius iᷓ alibi in. c. cũ laici in ſi. col. ver. ſed
hic quero eo ti.de iure patron. Et no.hic eſſe tex. iũctis

his que no.hic in glo.ſuper ver. cõcedi in ij parte ſᷣm J2

ſonẽ de may hic in. j. ⁊.iij. col.ꝙ pꝛinceps nõ poteſt per re
ſcriptum auferre penam que applicatur partilpenam ta⸗
mẽ pecuniariam aut coꝛpoꝛalem applicand am fiſco po⸗
teſt pꝛinceps ſuo remittere reſcripto.Et ex iſta glo. bar.
2 doc.hic multum no.pꝛo compoſitionibus que ſtunt to⸗
ta die per pꝛincipes ⁊ rectoꝛes ducatus ꝙ nõ poſſunt pe⸗
ne que applicantur pꝛiuatis idez Bal. in.l. reſcripta in fl
ne alle.in gl. hic plene.vide per Inno.& alios doc.cano.
in.c.in noſtra.deiureiurãdo.ex.Ange.peru.in.l.bene aʒe

none ·j.de quadriennij pꝛeſcriptione Ange.in.l.ſi docue⸗

ris de fal.Anth.de but.⁊ Jo.de imo.in.c.niſi ſpecialis.
de officio delegati OPetrus de anch.in regula peccatum
de regulis iuris li.vj.in.iiij.q pꝛincipali.ver.ſed moueo
queſtionem. Facit qð volunt Hoſti alij cano.in.c.quã
to.de iureiur.ꝙ pꝛinceps vel populus habens iura pꝛin⸗
cipis non poteſt componere cum inimicis paciſcendo ꝙ;
de damnis hincinde illatis non flat per ſubditos quere⸗
la talis tranſactio nomwalet ſequitur Bal. in.l. ſi vomus
ff. de ſerui.verba.pꝛedio. GSemi.in.c. auctoꝛitate ·S. fl. vbi

glo. ff. de pꝛiuile. in. vj.⁊ in· S· notãdũ.ij.q.iij. Liumita iſtã

glo.⁊ pꝛedicta niſi pꝛinceps ex iuxta cã pub.vtilitatis re
mitteret. no. Bar.⁊ alij.in.l.j.ad fi.S.ſi cõtra ius ⁊ in.j.
conſti. ff per Inno. ⁊ alios in.c. que in eccleſian. e de cõ
ſti in. c. in noſtra.de iniurijs faciunt hec que notauimus
in.l. neminem. S. de ſacroſan. eccl. de quo per Jaſo. hic in
pe.col.ver.benefacit ꝙ vult Hoſt. Et videas per teipſuʒ
hic ⁊ in locis.vbi S. allegatis.

patrem non conuenit emancipatus demuʒ pe⸗
tita venia. h. d.

De pactis. Mubꝛica.
S CAuia facta editione deliberat reus et quandoq; de⸗
liberat cedere ⁊ ſic conuentionem/aut eſt conuentio gra
tuita ⁊ ſic pactum ⁊ loquitur titulus aut non gratuita et
loquitur iſte titulus ſequens.

BBnditionis. grtar ch.

poſtqᷓ;·jJ.co.verũ illa loquitur in pacto

S

renũãciatione facta in iudicio hic ex⸗

b.d. ſupplendo textum. Diuide in partes quia pꝛima lo⸗

quitur in genere vſ; ibi cum igitur ibi loquitur in ſpe
cie vſq; in finem. .

¶ Nota ꝙ dubius euentus poteſt per pactum remitti ?

⁊ maxime quia tollitur votum captande moꝛte altcrius.
¶ VWodo quero de ratioe dubitandi ⁊ glo.aſſignat ĩ pᷣn

cipio per moduʒ rationis dvubitandi ⁊ poſtes ſignat per

moduin contrarij:ne ergo habeam bis repetere foꝛmo
hic per moduʒ contrarij ſic:⁊ videtur ꝙ cum fueru factũ
pactuʒ pꝛopter hanc cauſam quia filios non habebat er
go ſi habet debet repeti. So. vt Go.

¶ Item op. ꝙ futurum non pofſfit remitti. vt.l. ſi ita ſcri⸗

de acqui.heredi.So.vt glo.quia ibi in repudiatione hic
pacto:⁊ ratio differentic eſt: qꝛ plus valet pactum qꝛ ibi
adeſt conſenſus duoꝛum. Scd certe ego bene puto ꝙ pa⸗

Ut in poteſtate. vea resrla.

ctum ſit foꝛttus q; repudiatio ſed tamen non aſſignatur
ratio quare tollat iu⸗ pꝛeſens quod eſt validius ſed non
futurum quod eſt minus validum: ſed dc hoc...dicam.
¶ Item op. ꝙ nec pactum nec repudiatio valet.vt.l.nec
nos.j.de cap. So.vt glo.⁊ male quia nec ctiam ſi ſcienter
fleret valeret.⁊ ideo dic ꝙ hic quis paciſcitur ſuper ſuo li
cet dubio ⁊ de futuro / ibiſuper alieno directe ⁊ bonis vi
uentis. ¶ Item op de. l. · S ꝙ ait. ff. quoꝛũ lega. So. vt gl.
Sed ego puto ꝙ ibi ſit alia ratio quia conſenſus poſſet
parare materiam delinquendi ſi heres poſtea non adeat
quia reperictur legararius appꝛehendiſſe rem alienam
pꝛopꝛia auctoꝛitate ⁊ ſic deliquiſſe: ⁊ id eo ante aditam
conſentire non poteſt. Item ꝙ bactum de futura ſuc⸗
ceſſione nonvaleat. vt .eodẽ.l.pactum. So.vt glo.quia
non eſt pactum future ſucceſſiõis.Et dic clarius ꝙ fidei
commilſſum poſt moꝛtem fratris non petitur vt heredi⸗
tas fratris ſed pꝛioꝛis teſtatoꝛis.vt.l.coheredi:S. cum fl⸗
lie. ff. de vul.⁊ pu. Item op.voluntas teſtatoꝛis eſt lex. vt
in aut᷑ de nup·S. diſponat ergo contra voluntatem teſta⸗
toꝛis non debet quid fieri ſicut nec contra legem ſed hic
contra fit ergo ⁊c᷑. So. vt glo. Item op.leges debẽt po
ni ſub congruis titulis.vt.ð.in conſtitut.codicis.at hic
tractatur de tranſactione ⁊ ponitur in ttulo de pactis:
ergo male.Sol.ad hocvt ſit tranſactio duo requiruntur
ſcilicet ꝙ aliquid detur ⁊ hoc eſt bene hic. Item ꝙ fiat
ſuper dubio litis quod non eſt hic: quia non eſt dubium
litis ſed conditionis:⁊ ideo eſt merum pactuʒ ⁊ bene eſt
poſita congruo loco. Item quero an poſſit agi ad ſextan
tem:⁊ dic vt glo.cuius contrarium nota in.l.ſiue apud p
de tranſac.¶ Sed concoꝛda eas ſic/quia aut conueni da

re ſi pꝛomitteret non petere⁊ tunc ſtatim cum pꝛomiſerit

impleuit qð debuit: ⁊ ideo poteſt agere ⁊ ita loquat᷑ glo.
contraria: aut rationeʒ dare ſi me liberaret ⁊ tũc aut me
liberat per acceptilationem ⁊ videtur impleſſe quod pꝛo
miſit ⁊ ideo non poteſt agere:aut me liberauit per pactũ
2 non videtur impleſſe. Ideoq; agere non poteſt ⁊ ita in
telligatur hec gl. An autem cautio mutiana poſſit locum
habere dicam · eodem titu ſiue apud. ¶ Expedita glo.
quare valeat pactum ⁊ non renunciatio.⁊ dic vt glo. ⁊ ex
hoc inſurgit mihi duplex dubitatio vna quia ſi renun⸗
cio pꝛeſenti: tunc interuenit conſenſus duoꝛum ergo va
lebit vt pactum. Pꝛeterea ſi eſt ratio inter repudia⸗

tionem 1 pactum: quare renunctatio tollit ius pꝛeſens
quod eſt foꝛtius/⁊ non futurum quod eſt vilius. Reſpon

deo pꝛimo ad pꝛimum ⁊ dico ꝙ licet repudiatio filat pꝛe⸗

ſenti ⁊ eius conſenſus interueniat/ non tamen pꝛopter⸗
ea validatur niſi ſolo conſenſu repudiantis:⁊ ab euus ſo

lo conſenſu dependet.pactum vero validatur conſenſu
amboꝛuz.⁊ ſi dicas nonne quotidie fit renunciatio iure
futuri alicui pꝛeſenti quomodo valet. Reſpondeo dicaʒ
ꝙ eſt pactum quod fit ſed non renunciatio.vnde nõ attẽ⸗
dam abuſionẽ nominis quã faciunt tabelliones dicẽtes

talis renunciauit immo intelligam pactum fecit. vt ar.l.

inſulam. ff. de pꝛeſcrip.verbis.⁊.lł.ſi vno.circa pꝛincipiuʒ
ff. locat.⁊ conduct. Pꝛeterea dato ꝙ non intelligatur ſic
dictum dicam ꝙ cum de fauoꝛe tractemus ſi non valet
id quod ago valet vt poteſt. vt.l.an inutilis.ff.de accep.⁊
ſic vt pactum valebit. Sed que eſt ratio ꝙ renunciatio
operatur ſuper iure pꝛeſenti ſed ſuper futuro non. Re⸗
ſpondeo duplex eſt ratiovna quia renunciare eſt aliquid
a ſe abdicare ⁊ ille dicitur poſſe nolle qui poteſt ⁊ velle vt
ꝗ. de regulis iuris.eius eſt velle:ſed ita eſt ꝙ pendente cõ
ditione quis non poteſt velle fideicommiſſariuzʒ ergo nõ
poteſt nolle ⁊ a ſe abdicare.(¶ Secunda ratio eſt quia ver

ba pꝛolata ſ̃m pꝛeſens tempus operantur ſᷣm illud ſi poſ

ſunt / ⁊ ſi non poſſunt non operãtur ſʒ ſᷣm aliud. vnde ver
bum pꝛeſentis tempoꝛis non trahitur ad futuꝝ.vt.l.ver⸗
bum. ff. de verbo.ſignificatio.⁊.l.ſi a colono.ff de verbo.
obligatio.modo ita eſt ꝙ quando dico remitto vel repu
dio iſta verba ſunt oꝛdinata ad pꝛeſens /ſed de pꝛeſenti
obperar non poſſunt cum mil iurꝭ habeam ꝙ poſſum a me
abdicare ergo nec de futuro operat᷑. Sed ſi paciſcoꝛ nõ
petere pactum operatur de pꝛeſenti / quia me ſtatim obli
gat vt non petaʒ in futurum:⁊ ideo valet pactum ⁊ non
renunciatio. vt hic. Sed circa materiam iſtam vltramõ
tani dicunt ſic quia aut queris de eo quod eſt vallatum

conſenſu duoꝛum ⁊ tollitur pacto ⁊ non repudiatiõe:aut

queris de co quod eſt vallatum conſenſu vnius tantum

N
ain
kn
ſne⸗
ig
ede
mſt⸗
r
eſta⸗
dbie
tdo
thi
cnis:
unn
Pfur
bium
neeſt
extan
ud'
nl da
liſerit
lgo
utme
dio
pacti
1ſtain
ſocum
tago
lo 1er
enun⸗
goys
udis⸗
eſens
eſpon
Npee:
opter⸗
us ſo
Mſenſu
io wwre
odict
noano
dictes
Ftarl.
ncſpre
atufſi

DePactie. Fo.NIVI.

tunc per pactũ tollitur pꝛeſens ⁊ futurum /per repudia

tionem tollitur pꝛeſens non futurum. Sed hoc non vide
tur bene dictum:nam dominiũ alicui acquiritur conſen⸗

ſu duoꝛum/⁊ t amen poteſt tolli vnius conſenſu tantũ ha
bendo pꝛo derelicto rem ⁊ ſic obligatio conſenſu duoꝛuʒ
introducta poteſt diſſolui cõſenſu ſolius creditoꝛis etiã
inuito debitoꝛc.vt l.ſolutionẽ ff. de ſoluti. Sed ego puto
ꝙ ipſi voluerunt ſic intelligere ꝙ aut quedã cauſantur et
conſenſu duoꝛum ⁊ reſident apud duos ⁊ ita per renũcia

tionem non tollũtur ſed pacto.vt.l.pomponius ſcribit.

l.ſe. ff. de neg. geſt.¶ NHec ob.l.ſolutionem.ff. de ſolu.quia
ibi per indirectum tollitur / aut ergo volo tollere directo

id quod reſidet apud duos ⁊ opoꝛtet interuenire conſen

ſum alterius ⁊ pactum.vt dicta.l.pomponius. aut per in
directum volo tollere ⁊ poſſum etiam ſine conſenſu alte⸗
rius.vt dic.l.ſolutionem.dicerem ergo aut quero de eo
quod eſt vallatũ conſenſu duoꝛum ſi tamen reſidet apud
vnum tantum vt eſt dominiũ ⁊ hoc poſſuʒ abdicare ſi vo

lo: aut reſidet apud vtrũq; ⁊ tũc per repudiationem tolle

re non poſſum ſed per pactum ſic. vt.l pomponius.⁊.l.ſe.
cum glo. ff. de neg. geſt. aut quero de eo quod eſt fũdatũ
in perſonam vnius ⁊ ad vnius tantum conſenſuʒ vt eſt le

gatum nondum agnitum quod ſolum eſt fundatum a vo

luntate defuncti.vt.l.cum pater.S.ſurdo.ff.de le.ij.⁊ tunc
ſi eſt pꝛeſens tollitur repudiatione / ſi futurum tolliuur pa

cto ſed ſi agnouiſſet legatum pꝛeſens tunc eſſet etiam fun

datum a voluntate duoꝛum.ſ.defuncti ⁊ legatarij ⁊ ideo
repudiatio non valeret ſed pactum de non petendo ſic.

¶ Item op. ꝙ hic acceptilatio fieri non potut /c ſic videt᷑

„

ꝙ; glo. male dicat: naʒ conditione pendente nonvalet cũ
nulla ſit obligatio ea pendente conditione que tolli poſ⸗
ſit:multo minus valet ſi deficiat conditio vt hic fuit.vt.l.

ſtichuz . S. j.ff. de nouat. ergo non potuit hic locuʒ habere
acceptilatio. So.cõfiteoꝛ oppoſitionem.ſed glo.ſe refert
ad alium caſum quando conduio extitiſſet: vt quia filiũ

non habuiſſet non autem ſe refert ad legem iſtam.
¶ In glo ·que incipit per quod.ibi ſed ibi erroꝛ:imo hic
pactum interpoſitum ſuper iure ⁊ bonis paciſcentis ibi
Pper iure ⁊ bonis alterius viuentis. In eadem glo. ibi
repudiationi qᷓ; pacto.vel eſt idco:quia inuitaretur lega
tarius ad delinquendum ſi foꝛte heres hereditatem non
adiret. ſed deuolueretur ad alium. ¶ In eadem glol. ibi
heres eſſe pꝛohibetur.nec per fideicommiſſariuʒ ſuccedi
tur paciſcẽti ſed teſtatoꝛi pꝛioꝛi defuncto.vt.l.coheredi.
cum fllie. ff. de vulg. ⁊ pupil. ſubſti. ¶¶ In eadem glo. ibi
uerit ꝓxima remiſſio dubij ⁊ incerti cuentus non fidei⸗

commiſſi.¶ In eadem glo. ibi qꝛ non fuit de re dubia/p

pter liteʒ. ¶ In eadem glo. ibi remiſit per acceptilationẽ

uoa intelligas ałs non in caſu.l.nr̃e.quia pendente cõ

itione mulfominus ea effecta valere non poteſt acce⸗

. Penario. ¶ In eadẽ glo.ibi ſe non petiturum quãdo age⸗
batur de paciſcendo nõ de remittenddo.
Ad ditio In pꝛeſenti.l.adde dum dicitur hic per

HButrig.in verſi.expedita glo.quareva⸗

leat pactum ⁊ non renunciatio ⁊c.hinc ſumpta occaſiõe

pꝛo ampla declaratione iuncta glo. mag. inverbo te filio

cuʒ ratione tex.noſt. ex pꝛeſenti glo.verſi.ſed renũciatio
vnius volũ.⁊c̃.ex hac glo.inferuntur due no.cõclu.ðma

eſt quod iure de futuro poteſt renũciari per pactum⁊ ſic
per conſenſum tam renunciantis q́ᷓ aduerſarij facit.l. j.
5S· ſi quis.ff. a quibus appellare non lic.in.l.fin. in fi ·. de
temp.appel.Et ita loquitur tex.noſt.ſᷣm Jaſo in.v.colũ.
hic. Secunda concluſio glo.eſt ꝙ per ſemiplenam renun
ciationem factam in abſentia partis de cuius fauoꝛe agi
tur non poſſe ius de futuro remitti iuribus allega in glo.
idem vult glo.in.l.ſi vnus·S.ſed ⁊ ſi generalitcr.ffeo.per

bar. in.l. ſed ⁊ ſi quis·S. queſitum.in pꝛincip ff.ſi quis cau

tionibus. Iſtam ſecundam concluſionem limita niſi ta⸗
lis ſimplex renunciatio fieret in iudicio:tunc pꝛopter pᷣ⸗

ſentiam iudi. pꝛeiudicaret glo.in.l.j.ff.de cura.bo.dando

Bartol. ⁊ omnes doc.hic facit ꝙ vult Bal.in. c.j.in.j.lec.

in.ij. col. circa medium.extra de iudi.dum vult ibi quod

figura iudicij inducit perfectionem actus.vt ibi per eaʒ

quod intellige quando iudex tanq; publica perſona reci

peret expꝛeſſe talem renunciationem nomine abſentis

abs ſecus vt ſingulariter vult bar.in.l.poſt q; liti.verſi.q⸗

ro vtrum ⁊c. ⁊ ibi Alex·jeo.Cy.in aut᷑.ſinguliſacramen⸗
ta puberum. in pꝛima queſtione.jſi aduerſus vendit.

Secũdo limita niſi renũciatio fleret in partis pꝛeſentia
quia tũc renũciatio ppter pᷣſentiam partis habetur pꝛo
pacto:cum pᷣſens tacens habeat᷑ pꝛo conſentiẽte attento
ꝙ de eius commodo agitur.l.qui patitur.ff.mãdati:⁊ ſic

pvatet quõ per pactum iuri futuro renunciare poſſumus.

Tertio limita niſi renũcia.ſuper iure de futuro fleret cuʒ
iuramento:quia tunc rõne iuramenti habebit᷑ tanq; pꝛo
pacto ⁊ ſic in pꝛeſentia partis facta talis habebit᷑ renun⸗
ciatio.ita ſingulariter limitat raph.cu.in.l is qui es.ff.de
acqui.here.ſequitur alex.in j.col.in.l.ſed ſi quisS.·queſi
tum.ſi quis cautionibus.ff. allegans ibi qð vult bal.in.l.
pactũ qð dotali.in.ix.colᷓ:de collatio.⁊ ibi in hoc anno
dum legerẽ ti.de colla.in dicta.l pactũ.dicta bal.pᷣcipua
adduxi ſuper illo paſſu an iuri pᷣme geniture poſſit renũ⸗

ciari ⁊ ibi ꝑ diuerſa motiua dixi ꝙ ſic: ⁊ ita ↄſului cuidã

flamigo amico meo qui vocabat᷑ magiſter dyoniſius de

ſerra oꝛiundus ciuitatis gandeñ.⁊ ſtudentis andegauis
qñ ibi oꝛdmarie legebã. Et nota pꝛoximã limitationẽ

nec dicas de hoc eſſe tex.in.c.q;uis de pactis.lib.vj.quia
ibi loquitur in pacto ⁊ nõ in ſimplici renũciatione ſᷣm ia.
hic.in.v.col.verſi.nec dicas.⁊c̃. Confirmo iſtud dictum
iaſonis hoc modo iuramẽtum iterpoſitũ in aliquo actu
operatur clauſulã codicilli ⁊ ſic ↄfirmationem actus fa⸗

ciendo actum valere in caſu quo valere poteſt vt in.l.cũ

pater.S. filius matrem et ibi tex.ſing.de hoc.ff.de lega.

ſcðo.ſm ang.de aretio.in S. fideiu ſoꝛ.in.iij.col. inſtitu⸗
ta de fl. Renũciatio autẽ ſimplex ſi fuerit geminata effi⸗
cietur valid a:vt vult panoꝛ.per glo.in.c.ſi cautio.ex.de

fide inſtru.argumẽto.l.cum ſcimꝰ de agricolis ⁊ cen.lib.

xji. C.et ibi bar.et io.de platea.amplioꝛa funda.per iaſo.

hic adducta⁊ de hoc ad plenum dicemꝰ in.l.legẽ ·eo ti.

BBlt venditionem. anunde

Afieri pꝛeſenti ⁊ abſenti.h.d.¶ Ad cuidentiã eſt
cciendũ ꝙ quãdo vendo hereditatem videtur

actum ꝙ emptoꝛ cõmoda ⁊ incõômoda ſubeat et perↄns

creditoꝛibꝰ rñdeat:non tamen ꝓpterea emptoꝛ obligat᷑

creditoꝛibus nec ab eis de iure poteſt cõueniri ſed de fa⸗
cxto:nec venditoꝛ poteſt compellere emptoꝛt:vt ſuſcipiat

actiones. Sed tñ venditoꝛ cõuentus a creditoꝛibꝰ here⸗
dit arijs quicquid ſoluit repetit ab emptoꝛe.licet autem

emptoꝛ non cõpellatur actiones ſuſcipere.ſi tñ ſponte ſu

ſcipiat cõueniri poterit vt hic. Quero iter quos videa⸗

tur factum pactũ: Reſpondeo nõ inter creditoꝛes ⁊ em⸗

ptoꝛes:qꝛ tunc tale pactum nõ debet ꝓcedere venditoꝛi
7 heredi ſed intelligit᷑ fa tum pactũ tacitum a creditoꝛi⸗

bus ipſi venditoꝛi ⁊ valet tacitũ qð nõ valeret expᷣſſum.

¶ Item op.ꝙ emptoꝛ non poſſit cõueniri: vt.l.ij. de he⸗

re.vel actio.vẽ.Sol.vt glo. Quero an pᷣiudicetur alijs
creditoꝛibus ⁊ dic ꝙ non:vt glo.cõtra que opponit glo.
de. l. maioꝛẽ.ff. depoſiti:ſed ibi loquitur in caſu ſpeciali.
Item op. de.l. ſolutionem. ff. de ſolu So.vt glo.¶ Item
quũuero an pᷣiudicetur creditoꝛibus eiſdem in alia actione
et dic vt glo. ꝙ nõ. ¶ In glo. qᷓ incipit facti ſcʒ inter te⁊

creditoꝛes ⁊ valet quia tacitũ: ſed non valeret expꝛeſſũ.

J Ad d iti 0 A cõtrario ſenſu ibi in tex.ſpõtanea vo⸗

. luntate ꝙ emptoꝛ hereditatis non cogi
tur inuitus reſpõdere creditoꝛibus nec iudicium ſubire
l. ij ꝗ·. de here.vel ac.vendita ⁊ in.l.ij·S·ſi venditoꝛ ff.eo.⁊

in.l. hereditatem. ff. de dona. ratio huius eſt qꝛ actiones

actiue hereditarie adeo ſunt affixe oſſibꝰ heredis quod
in pꝛeiudicium creditoꝛis pacto heredis tolli vel immu⸗

tari nõ poſſunt l.pacto ſucceſſoꝛũ ..eo. SFallit pᷣmo in eo
qui emit here.a fiſco.l.j.de here.vel actione vendita.Se⸗

cundo fallit qñũ emptoꝛ pꝛomiſit expꝛeſſe.tunc em̃ poteſt
agi per heredẽ ad ſoluẽda debita here.l.ij.iuncta glo.fl.
. de here.vel actio.ven.Lertio fallit quãdo vẽditoꝛ nõ
eſt ſoluẽdo:quia in iſto caſu in ſubſidium creditoꝛes po⸗
terũt cõuenire emptoꝛẽ here.lʒ.fl.in pꝛin.ff. de eo per quẽ
factum erit.⁊.l.plene.la.ij.S.qui rosarur in ff. de lega.
j.glo.in.d.l.ij.⁊ circa hoc vide conſi.pe.de anch. vt hic.
per iaſo.in.ij.colũ.⁊ lʒ dicat᷑ in hac.l.⁊ aliis.S.allega.qð
heres vendendo here.non ſe exonerat fallit in caſu ſigu.

l.cõtrouerſia.ff. de tranſ.quem ad hoc reputat ſolẽnem ⁊

ſingularem bal.in.l.ij.in fl.j de here.vel actio.ven.ange.
in. j.x. ij. col. in.d.l.cõtro.⁊ ibi ulud rettuli andegauis du
legebam oꝛdinarie titu. de tranſac. Quero hic de ſubtili

q̃ſt. an ius accreſcẽdi trãſeãt in emproꝛẽ hereditatis:an

=

Butrigarius ſuper ſcdᷣo libꝛo Codicis

vero pertineat heredi. qui here. totam vẽdidit/⁊ quicqᷣd
dicat bar.in.l.re cõiuncti.m.v.q.pꝛime partis pꝛĩcipa.ff.
de lega. iij. vbi dicit ꝙ trãſit ad emptoꝛem ⁊ non ad here.
cuius contrariũ tenet ſaly.ſub dubio foꝛte.in.viij.q.in.l.
vnica.j.quãdo nõ petentiũ.ray.de foꝛ. ⁊ flo.in.l.j. S. inter
dũ.in.iiij.col.ff.de vſufru.accreſcẽdi.⁊ huiꝰ opinionis ẽ
do.iaſ.de may. hic ficol.vᷣſi. ego teneo contra bar.⁊c.cy.
hic facu duo fundamẽta. pꝛimum eſt ius sccreſcendi eſt
introduc.ne teſtatoꝛ decedat pꝛo parte teſtatꝰ ⁊ ꝓ parte
inteſt atus.l. ius noſtrum.ff de reg. iur. Iſtam rõnem aſſi
gnat glo.in.l.ſi ſeruus ab extero ff.de acqui.here.bar.in
l.vnica.S. his ita.j de ca.tol.vide alia funda.ad plenum
hic per laſo.

R☛☚

22 deſſe / dño nõ nocere.h.d. Jaco.
¶Oo. de. l ſi quis ſeruũ · S· etiã. f de pec. So.

ꝙ etiãm in dominicis noceat domĩo:vt.l.j.. fl· ff. de ſtip.
ſeruo. Solu. vt glo.quia ibi in queredis. tem opp. ꝙ
etiam in queſitis dño pꝛeiudicet: vt.l.ſed ſi dãnum. ff.

de pecu. So. vt glo.qꝛ ſpeciale ibi.q Itẽ op.ꝙ etiaʒ in pe⸗

culiaribus dño nocere nõ poſſit:vt.lↄtra.S. ſi fllius.ᷣff. e.
So. vt glo. eſt ergo regula ꝙ in peculiaribus poteſt noce
re dño fallit in quibuſdã caſibꝰ.Dic ꝙ ĩ querẽdis poteſt:

in queſitis non poteſt per contractũ: ſed per delictũ ſic.

Add ltio Adae ꝙ iſta lex que loqtur in ſeruo ha⸗
A D.bet locũ in monacho cũ ſeruus ⁊ mons
chus equiparant᷑ ſ̃m inno.in.c.cum olim.de pꝛiuile.bar.
in.l.j. in pꝛin.⁊ in· S. vſufruc.ff de ſtipu.ſeruoꝝ.alexan.in
lij.ff de vul.⁊ pup.ſub.bar.in.l.ſi ſeruus cõis.ff.de ſtipu.
ſeruo. Idem dicas in pꝛelato eccleſie/qui non poteſt re⸗
gulariter ſolus eccleſie nocere vt volũt plene cano.in.c.j.
de dolo ⁊ ↄtu.cx. ⁊ in.c.potuit.ibi car.fio.⁊ imol.in.xx vj.
col.ex.de locato.diximus in.l.iubemꝰ nullã nauem. S. de
ſacroſan.eccle.⁊ ibi vide:⁊ in regula delictum perſone ⁊
ibi pe. de ancho. ⁊ io.and.in nouella de regu.iur.lib.vj.et
aliduid per iaſo. hic. nut Poreh
E'SeR IX. Ylle qui liti renunciauit non pote
B ſtq e ad eam. hoc di. Pone caſum
g ſimpliciter vt littera ſonat. ¶ Quero quid im⸗
GIpoꝛtet nomen litis: Et dic vt glo.quam no.

coõditione.ff. de le.j. So. hic fit in iudicio ibi ex. ¶ Quero
pꝛimo an requirat᷑ pꝛeſentia aduerſarij in renũciatione.
glo. dicit plici⸗
diſtingue ſic. quia aut quero de tacita renũciatione ⁊ dic
poteſt fieri altero abſente et ſic loquitur.l.ſi ea j· qui
accu non poſſunt.⁊.l.ſi eo thᷣej de remiſſe io. pig.⁊.l. diffa⸗

mari. de ingenu ma.ſicut ⁊ in pacto tacito:vt·xe. ſi credi

—

toꝛes. ⁊. S. eo. l ii aut queris de renũciatione expᷣſſa ⁊ tũc

ſi aduer ſarius fuit citatus⁊ ſic cotumax bene poteſt fleri

co abſente: quia pꝛo pᷣſente habetur ⁊ iudex ſupplet eius
abſentiã vt pꝛobatur in.l.a diuo pio·S· ſi emptoꝛ ff. de re
iudi.⁊.l.pꝛoperãdum ·. S.· cum aliter·j de iudi.Sed vbinõ
eſt citatus non puto ꝙ teneat quicquid dicat glo. vt ſta⸗

tim patebit.¶ Item quero an in renũciatione requiratur

conſenſus aduerſarij?⁊ dico ꝙ aut queris de renũ ciatio
ne inſtantie ⁊ poteram olim ſine cõſenſu aduerſarij renũ⸗
ciare: hodie non ſine eius conſenſu vt. -quomõ? quãdo
iudex aut᷑.qui ſemel. Aut queris de renũciatione litis ⁊
debiti debet tolli per pactũ vel renũciationẽ que habeat

vicem nam ius debitireſidet ⁊ penes creditoꝛẽ penes
debitoꝛẽ impꝛopꝛijſſime ⁊ ſic eſt fundatũ in perſonã vtri

uſq;. vt no.in l.regulariter.ff.de peti. heredi. iſtud ergo

ius nõ poteſt tolli directo ſine cõſenſu vtriuſq;.lʒ per idi

rectũ ſic nouãdo cũ alio:vt l.põponius.ff. de nego.geſ.⁊
dixi. S. e. l. ¶ Item quero an requiratur pᷣſentia iudicis:
Et dico ꝙ non.ſed erit extra iudicialis renũciatio ⁊ non
valebit ſup futuro.nam hec ſunt paria quid non fteri nõ

in iudicio vel nõ coꝛam iudice vel nõ in foꝛma iudiciali

vt. l. ſi ſine. ff de interroga· ac.ſed ſi eſſet facta coꝛã iudice
haberet cffectũ iudicialis ⁊ valeret ſuꝑ futuro.ar.l.videa
mus.·5S.deferre. ff.de in lit iura.¶ Item quero an ſit diffe
rentia ſit inchoata lis vel non. glo.dicit ꝙ eſt differentia
ſed male videt᷑ dicere:qꝛ aut hẽo reſpectũ ad ipſũ debitũ
2⁊ illud cum ſemp ſit de pꝛeſenti fruſtra qritur ſit inchoa⸗

eſt de futuro ergo fruſtra querit᷑ ſit inchota vel non. a

ta lis vel nõ.aut habco reſpeetũ ad ſentẽtiam ⁊ illa ſe vn

— Ser teſt in dominicis ꝓ
Eruus. Sbbnα „

Qibi in peculiaribus. hic in dominicis. Ité op.

POv. ꝙ renũciatio de futuro nõ valeat vt.l.ſi ita. S. ſub

non:ſed hoc non eſt verum ſimpliciter ⁊ ideo

conſideras inſtantiã ⁊ tunc ſi inchoata eſt de pſenti eſt.
ideo põt renunciari: aut non eſt inchoata: tuc illa eſt de
futuro ⁊ renũciari non põt.quid ergo dicit glo: Rñũdeo

poſſum ſuſtinere gl. v ſic dicã ꝙ cũ renũciando liti expſſe
videar tacite renũciare debito/cõſiderabo potiꝰ expᷣſſuʒ
qᷓ; tacitum:vt ſic ſi renũciatio valcat ſup lite gð eſt qus⸗
do eſt mota valeat ſuꝑ tacito.i.ſuper debito. ſi nõ valeat
ſupꝑ lite:vt quia nõduʒ inchoata eſt ⁊ ſic eſt futura nõ va⸗
lebit ſuꝑ tacito.i.ſuper debito.ar.l.ſi ſpõſus · S· generali⸗
ter. ff. de dona. inter virũ ⁊ vxoꝛem.n eſt ergo fruſtra q̃⸗
rere ſit inchoata lis vel non. Sed vltramõtani dicunt ⁊
eſt multum cõis opinio ꝙ renũciatio facta etiã ſuꝑ futu⸗
ro valet in iudicio:⁊ idco fruſtra querit᷑ ſm cos ſit lis in⸗
choata vel non.¶ Item q̃ro quid operetur renũciatio li⸗
tis in actoꝛe ⁊ reo? Reſpõdeo actoꝛ videt᷑ remittere ius
debiti:reus renũciando liti nil videt᷑ remittere cũ nil ha
beat niſi haberet exceptionem: quia tunc illã videretur
remittere. =
Ad d iti 0 Adde ad materiã huꝰleg qͥ no. ꝑ cano.
. LIU. in. c. veniens.cx. de renũcia.per antho.
de bu ĩ. c ex tenoꝛe.de reſcrip.Et dũ dicit᷑ in hac lege ꝙ
renũcians liti mote / intelligitur renũciare nõ ſolũ inſta⸗
tie ſed cauſe ⁊ iuri pꝛincipali.Limits in cauſis bñficiali⸗
bus in quibus renũciando liti intelligit᷑ renunciare ſoli
inſtantie:quia iuri bñſiciali non põt renũciari niſi in ma
nibus ſuperioꝛis.c.admonet.de renũcia.ſᷣm do.de rota.
in deciſione.cccj.refert ⁊ ſequit᷑ ymo.in d.c.veniens.do.
alex. hic in.ij. col. Scoo intellige ꝙ renunciat cauſe qᷓ;tũ
ad illã actio immutata:ſed non q́;tum ad dominiũ. Ita
declarat bar. n naturzliter 5 nihil cõe.ff de acqui.poſ.
tex.in.l.ſi ꝓ fundo in fi·rti.j.ſequit᷑ paul.de cau.hic.Ter
tio limita iſtũ tex.vt ꝓced at q talis renũciatio eſt acce⸗
ptata ꝓ partẽ:als renũciatio nõ nocet niſi fuerit ꝑ aduer
ſariũ acceptata vt colligit᷑ ex no.ꝑ gl.iij.in.c.cũ veniſſẽt.
de eo qᷣ mit.in poſſeſ.⁊ ibi bal.in.iiij.col.ad hoc no.⁊ repu
tat notatu dignũ. Iſtud confirmat iaſ.de may. hic ꝑ tria
fund amenta q̃ vide ꝑ teipſum. Adde tamen hic ꝙ qui re⸗
nunciat liti nõ per hoc dicitur fateri.tex.eſt quem bal.ad
hoc reputat ſingularem in.l.ſi te.j de inge. manu. adde
etiam ꝙ qui renũ ciat liti dicitur plene defendiſſe ita bal.
in.l. ingenuũ in.ij.col.ff. de ſta.ho. Item qui iurauit pſi⸗
ſtere in lite vſq; in finem ſi renũciat liti non eſt periurus
quia renũciatio ĩponit finẽ liti:vt hoc tex.ſᷣm bal.in aut᷑.
generaliter in iijcol. S. de epi. ⁊ cle. Item quãdo aliquis
renunciat liti ſi eſt nota iudici non rẽquiritur alia ſenten
tia ſᷣm bal in.c.dudum. in.vij.col.de elec. Item qui renũ

ciat liti nõ tribuit aduerſario poſſeſſionẽ:ĩmo ſi aduerſa

rius appꝛchẽderet poſſeſſionẽ ꝓpꝛia auctoꝛitate poſſit re
nunciãs agere contra cum interdicto recuperade velut
ſpoliatus p̃m do.antho.de bu.in.c.iij.in fl.de reſti.ſpo.
Item qui ponit ſe in manibus aduer ſarij non ꝓpteres
dicitur liti renũciare ſm bal.in.c cum pꝛidem. ꝑ illũ tex.
ex. co. de pac. Item diligẽter aduerte ꝙ renũciatio litis
facta in cõpꝛomiſſo nõ habet effectum niſi ſecuto laudo.
Ita ſing. bal.in l.ſi diuerſa· j. de tranſac.cum cõcoꝛ.quas
ibi ponam ⁊ m iaſonem. ex his habes bene locupletatã
materiã huius legis ſ m iaſo.de map.hic in.ij.col.in pꝛin

– B ed ito 2 4 Pactũ de non petẽdo tol⸗
HAEE. ½: lit naturalem: ſolutio tollit
Rdebitum ipſo iure. Pone caſum. ¶Querit de⸗
Eab bitoꝛ partem debiti ſolui creditoꝛi meo / et de
alia parte non petẽda/mihi fecit pactũ:querit᷑ an poſſim
effectualiter cõueniri? Rñd etur ꝙ nõ duplici rõne pᷣma
quia pꝛo parte quã ſoluit ipſo iure liberatus eſt ſolutiõc
pꝛo alia de qua factũ eſt pactũ ſublata eſt ſaltim obliga⸗

tio naturalis:ergo nõ poteſt effectualiter ↄueniri. Scðᷣa

ratio eſt:quia cui damus actionẽ multo foꝛtius excepti⸗
onem. Sed iſti debitoꝛi ſi ſoluiſſet daret᷑ actio ad repe⸗
tendum ſolutum ergo multomagis ſibi datur exceptio/
ſi non ſoluit.h.d.¶ Attẽde glo.que dicit cauſaʒ in pactis
cõſiderari debere ⁊ glo. non videt᷑ bene dicere per.l.tale
pactũ.ff.c. Sed intellige cauſam debere cõſiderari in pa⸗
ctis obligatoꝛijs in liberatoꝛijs nõ.Hic ergo latius.aut
tractamus de pactis obligatoꝛijs ⁊ cauſam attendimus

vt. l. cum de indebito.ff de pꝛoba.Aut tractamꝰ de pact.
liberatoꝛijs ⁊ tunc non curamus cauſam ſi non expmat᷑
vt.l.tale pactum ff. de pactis Aut expꝛimit᷑ cauſa:⁊ tunc

it
de
le
ſe
ſu;
lenr
Vg:
nglie
i⸗
N
fitu⸗
gin
loli⸗
eius
e
retur

no.
who.
ege
leigli⸗
feſoli
inm
efots.
6,d..
e iti
. In
ipol
Ter
kacce⸗
aduer
niſe
Are
lcptris
vgaire⸗
bal d
h adde
ltabal.
hit pſ⸗
riurus
inaut.
liquis
ſenten
aireni
duerts
voſſtre
gevelut
liho.
ppkeren
llläͤter,
tio lr’s
laudo.
Orquss
eui
linpein

0oto⸗
tio tolt
gerit do
Noſe de
npoſin
ieinn
ſolotioe

gi⸗Sch
eteeg⸗
dreye⸗
tethno
in Hucto
giinpe⸗
tius 1
Min
e⸗
chnel
ſatt ne

De Pactis.

curamus ſi vera vel falſa vt hic. Item qro de qua igno

rantia loquatur certe de ignoꝛãtia facti ⁊ iuris.Et ſi op
ponas de.l. cum quis.S.de iur.⁊ fac.igno.Solu.vs glo.⁊
pꝛima ſolutio eſt vera.ſ.ꝙ hic ſublatũ vinculũ naturale:
ſed in exceptionibꝰ que nullum vinculũ remoueret ꝓce⸗
dit illa diſtinctio: an ſint fauoꝛabiles vel odioſe.
¶ In gloſ. que incipit iuris. ibi alij dicunt:pꝛima vera:
quia ſcða pꝛocedit in exceptione que nullum vinculum
remouet. S
Ad ditio. Ad iſtam legẽ no.hic ĩ tex ob cãs iũcta
glo.ꝙ in pactis ⁊ cõuentionibꝰrequirit

cauſa. Et dicit hic odofre.vt refert Jaſon de map.quod

iſtud alibi clarius nõ ꝓbatur intellige ſi tendunt ad obli
gandũ:qꝛ non exiſtẽte cauſa obſtat exceptio doli.l.ij·S·
circa.⁊ ibi vide bar.ff.de doli exceptione: ſecus in libera
toꝛijs.l.tale pactũ.ff.de pactis.dicũt tamen hic Jac.bu⸗
trig. Saly.ful. do.alex.⁊ do.antho.de alex.hic ꝙᷓ ſi in co⸗
uentionibus liberatoꝛijs expꝛimeret᷑ cã illa deberet cõſi
derari:⁊ ita ſoluant glo.hic ꝑ.l.ſi cũ te.ff.eo.ſᷣm Jaſoneʒ
hic in.j.col.in pᷣncip.Et no.ſinẽ huius legis iuncta glo.
quod licet per pactũ de non petendo non ſit ipoo iure ſub
latum debitũ tamen debitoꝛ per ignoꝛ.ſoluens repetit ſi
ue per iuris ſiue facti ignoꝛantiã ſoluerit ſᷣm glo.hic ⁊ be
ne per rationẽ iſtã:qꝛ quando illud quod ſoluitur eſt om
ni iure indebitũ ſicut eſt in caſu huiꝰlegis:qꝛ per pactum
de nõ petẽdo tollitur naturalis obligatio ipo iure ⁊ ciui
lis eliditur ꝙ eſt perinde ac ſi eſſet penitus iĩdebitũ: ideo
quocũq; erroꝛe ſoluat᷑ poteſt repeti marime qꝛ ſolutus
eſt tutus exceptione perẽptoꝛia⁊ fauoꝛabili ſed ſi obliga

tio ciuilis non eſſet eliſa vel naturalis ⁊ tũc ſi facti erroꝛe

ſoluat᷑ poteſt repeti: ſecus ſi erroꝛe iuris.l.erroꝛ.jad fal.

vide ad pᷣmiſſa.no.per gl.⁊ Jaſonẽ de may.poſt cy.bar.

bal.paul.⁊ alios in ..cũ quis.S.de iuris ⁊ facti ignoꝛ.idẽ
Jaſon de map. hic fl.col.ad finẽ ver.nota tamen ⁊c.

S Pacta contra leges / conſti
A Acta q ue tWiones, vel bonos moꝛes
WVYnullam vim habent. h. d. Pone caſum vt litte⸗
AMra ſonat: queram exempla legis: opponaʒ ⁊ di
ſtinguam in materia.
¶ QAuerit glo. de exẽplis legis ⁊ dic vt ipſa. Iteʒ qꝛ tex.
dicit ꝙ nõ hñt vires.glo.qrit q̃ ſint vires pactoꝝ ⁊ dic vt
ipa.verũ ĩ eo qð dicit glo ꝙ actio ſeu exceptio mutat oꝛi
ginẽ ⁊ efficit᷑ ſtricti iuris male dicit hic ⁊·.· ff. eo.l.iuriſgẽ⸗
tiũ · S. qm iĩmo:qꝛ ĩmo reinanet bone fidei vt pꝛiꝰ æ datur
ad effectũ tanq;ᷓ ad partẽ pꝛecij. vt in.l.fundi parte.ff.de
contrahẽ.emp.qñ vero pactũ pariat dicam·..eo.l.legẽ.⁊
l.in bone fidei.quando infoꝛmet dicã ·jeo.l.petens.⁊.lʒ. ſi
pacto.quando elidantur dicam.·.eo.l.pacta.
OSppo.ꝙ pactuʒ contra.l.valeat.vt inſti.de inutili ſti.
S. alteri. So.vt glo.qꝛ aut pactum eſt ſᷣm.l.⁊c. Sed vi
detur ꝙ glo.male dicat:qꝛ ſi facio pactũ ꝙ venditoꝛ non
teneatur de moꝛbo aĩalis. aut dices ꝙ hic pactum ſit co⸗
tra.l.⁊ non debet valere pᷣncipale nec eius acceſſoꝛium et
tamen valet vtrũq;.vt.l.paciſci.ff. eo.⁊ ſic eſt contra ſᷣm
membꝛũ gloſ. aut dicemꝰ ꝙ ſit pꝛeter legẽ ⁊ debet valere
ſolũ acceſſoꝛiũ:⁊ tamenvalet vtrũq; vt dixi ⁊ per hoc im
pugnatur vltimum membꝛũ glo.So. dictio pᷣter legẽ ſu⸗
mitur tribus modis vno modo.i.contra diſpoſitionẽ le⸗
gis ⁊ tũc valet ⁊ pncipale ⁊ acceſſoꝛiũ.vt dicta.l.paciſci.
Nec obſt.l.non dubium:quia refert an id quod ꝑacto di
ſponitur ſit cõtra.l.⁊ tunc nõ viciatur / aut pactũ ipſum
eſt contra.l.⁊ a lege impꝛobatũ ⁊ tunc non valet.vt dicta
l.paciſci.quod ſecus eſt in reſcriptis quia hoc ipſo ꝙ cõ⸗
tinet aliquid cõtra.l.eſt impꝛobatuʒ a lege:qꝛ habet legẽ
derogatoꝛiam qð non habet pactũ:⁊ ideo in pacto valet
pꝛincipale ⁊ acceſſoꝛium.vt dicta.l.paciſci.alio modo di

citur pꝛeter legẽ: quia non abeſt quod abeſſe debet vt do

lus metus:⁊ tunc cum pactũ non ſit a lege impꝛobatũ te⸗
net pꝛincipale ⁊ acceſſoꝛium. Sed venit reſcindendum
7 pᷣncipale ⁊ acceſſoꝛiũ /ſi eodem vicio laboꝛet.vt.l.ſi de⸗
bitũ·de remiſſi.pig. Alio modo dicitur pᷣter legem:quia
non adeſt qð adeſſe debet /vt quia debeo paciſci michi ⁊

—

non alij ⁊ tunc cũ.l.non ĩpugnet pactũ:ſed dicit ꝙ ftat / ſi
flat non valebit:tunc licet pᷣncipale nõ valeat valet acceſ
ſoꝛiuz ſi nõ laboꝛat eodẽ vicio.vt inſti. de inutili ſtip·S· al
teri.¶ Sed ↄtra hec op.vbi deficit foꝛma rei ipſo iure nõ
valet ad eo ꝙ naturalis obligatio nõ contrahitur. vt.l.j.

Fo. XLVII.

S. ſi quis ita.ᷣff. de verb. oblig.⁊.l.j.S eum qui.de cõſti.pe⸗
cu. ¶ Si ergo ipſo iure nõ tenet pꝛĩcipale qmodo valet

aæacceſſoꝛiũ. Reſpõdeo altero duobꝰ modis:pᷣmo quia di

co ꝙ hic non eſt defectus in foꝛma.nã due ſunt opiniões
doctoꝛũ vna eſt ꝙ de diffinitione pacti fit hec pactuʒ eſt
duoꝛũ vel plurium in idẽ placitus ⁊ conſenſus in aliquid
faciẽdo vno ab altero. vt not.ff.eo.l.j.in pᷣn.⁊ ſi totuʒ hec

elſſet de diffinitiõe vbicũq; alteri quis paciſceretur nõ va

leret pactũ ipſo iure cũ hic foꝛma deficeret. Sed alia eſt

opinio aʒo.ꝙ illud nõ debeat adijci in diffinitiõe. vñ ipe

dicit ĩ ſumma ꝙ pactoꝛum alia vtilia alia mnutilia:tũc di⸗
cemus ꝙ ſi quis alteri paciſcatur nõ deficit foꝛma pacti:
ſed eſt defectus in effectu acquiſitiõis:nec debet dici nul
lũ ſed inutile:⁊ ideo acceſſoꝛium poterit valere ſi eodem
modo nõ laboꝛat vt dicto/S. alteri. Vel aliter qͥdd am eſt
adeo acceſſoꝛiũ ꝙ adeo reſpicit pᷣncipale ꝙ ſine ipᷣo eẽ nõ
poteſt.⁊ tuncviciato pᷣncipali non põt acceſſoꝛium rema
nere:ſʒ quoddã eſt acceſſoꝛiuʒ quod bñ reſpicit pꝛincipa⸗
le/ſed tñ ſine pꝛincipali poteſt ſubſiſtere vt eſt cũ ſtipuloꝛ
alteri ⁊ mihi penã immo penavideturvenire ad nouatio
nem pacti/⁊ideo poteſt per ſe ſubſiſtere licet pᷣncipale nõ
valeat vt dicto· S· alteri. Aut ergo pactuʒ eſt m legem ⁊
vtrũ q; valet aut eſt ↄtra legem pactũ ipᷣm ⁊ nõ valet ali⸗
quid ſecus ſi nõ pactũ.Sed id quod in pacto diſponitur
eſt contra.l.vt dixi:quia tunc dicitur pꝛeter legẽ:⁊ pactũ
pᷣter legem dicitur tribus modis vt dixi. .
Ad d it i 0 Adde ad iſtam legẽ ꝓ amplioꝛi declars
tione eoꝛum que hic no.per Jac.butri.

ꝙ pactum contra.l.eſt nullum:⁊ dicitur contra.l.quando

l. expᷣſſe ꝓhibet pactum fieriiſi vero lex nõ ꝓhibet expᷣſſe
pactũ fieri/tunc ſi diſpoſitio.l.reſpicit fauoꝛẽ partis põt
fieri pactum in ↄꝛium.l.paciſci.⁊.l.pactum.ſff.eo.⁊ plene
no.pꝑ gl.⁊ doc.ĩ.d.l.paciſci.ſecus ſi reſpiceret publicã vti
litatẽ.l.iuriſgen·S.ſi paciſcar ⁊·S. ⁊ gñaliter.ffeo.Qñ pa
ctum dicat᷑ ð.l.⁊ quãdo pᷣter.vide bar. in.l.cũ lex.in pen.
col.ff.de fideiuſſoꝛ.⁊ in.l.j.ff.de nouatio.bal.i.l.nõ dubiũ.
pe.q.S.de.legi.⁊ ibi als dũ legerẽ oꝛdinarie Andeg.d.l.
nõ dubium.pꝛedicta ad longũ declaraui ꝓ pᷣludijs dicte
l.idẽ dixi ex mente Bar. in.l.general.ff. de verbo.obliga.
dũ legebam ti. de verboꝝ obliga. Et adde ſᷣm Yaſon.de
may.hic ꝙ vbicũq; in aliqua diſpoſitione apponit᷑ a ſupe
rioꝛe clauſula decreti annullatiua:vt qꝛ dr ſi ſecus factuʒ

fuerit ſit irritũ ⁊ inane:tunc pactum vel cõſenſus partiũ

nihil poteſt operari glo.no.in.c.ſtatutum.ad finẽ pᷣncip.
⁊ in.c.diſpẽdia in verbo ꝓceſſus.de reſcript.libꝛ.vj.⁊ ibi
phi.fran.⁊ ita ibi comendabã illas glo.mẽti Andegauis
dũ legi ſextum libꝛũ decretalium in dictis.cc.iũctis que
no per glo.no.in cle.j.in verbo inhibentes de iure patro.
⁊ eſt glo.de iure ciuili notabilis in.l.a diuo pio in gloſ.in
verbo actionem.ſff.de ritu nuptiarũ.no.multũ ſᷣm bal.in
dicta.l.non dubium.⁊ in.l.iubemus la.ij.S.ſane.S.de ſa⸗
croſanctis eccle.⁊ in.c.latoꝛ in fi.ex de re iudicata tex.ſo ⸗
lẽnis in.c.dilecto.in ver.niſi foꝛte.quem doc.ibi multum

notãt de pꝛebendis:ratio eſt quia vbi apponit᷑ clauſula

annullatiua:tunc illud dicitur datum pꝛo foꝛma ſᷣm bal.
⁊ ange.in.l.j.ff.de liber.⁊ poſthu.ſequitur NPetrus de an
char.in rep.c.canonum ſtatuta.ex de conſti.inverſi.Que
ro ſi ſtatuto caueatur quod notarij ⁊c. Sed vbi aliquid

requiritur pꝛo foꝛma partium conſenſus nihil operatur
aut᷑.iubemus:·j.de iudicijs Bar.in.l.de his.ff de trãſact.

Et ſicut pactum cõtra.l.eſt nullũ ita pactum contra bo⸗
nos moꝛes.Et eſt aduertẽdũ ſᷣm YJaſ.de may.hᷣ ꝙ pactũ
cõtra bonos moꝛes de iure ciuili eſt:quicquid eſt impꝛo
bum vel inhoneſtuʒ dicitur contra bonos moꝛes ſed de

iure canonico illud ſolum quod inducit pactum ſᷣm bal.

hic in ſecundo notabili.⁊ in.l.pactum ꝙ dotali. in. xix.
qj· de colla.⁊ in.l.non dubiũ.in.xvij.oppo.S.de.legi.⁊ in
c.j.S.ſacramenta.de iur.patro.⁊ notabiliter in rubꝛica·j·
de condi.obtur.cauſam.⁊ dicit Paul.de caſtr.hic ꝙ re⸗
gula.c.non eſt obligatoꝛium.in. vj.que dicit ꝙ iuramen⸗
tum contra bonos moꝛes non eſt obligatoꝛiuʒ debet in⸗
telligi quando eſt contra bonos moꝛes de iure canonic.
⁊ ſic quando inducit pactum ſecus quando eſt contra
bonos moꝛes ciuiles.Et per hoc infert ꝙ donatio facta
inter maritum ⁊ vxoꝛeʒ conſtante matrimonio firmatur
iuramẽto:quia licet ſit contra moꝛes ciuiles.l.j.ff. de do
natio.inter virum ⁊ vxoꝛẽ.tamen non eſt contra bonos
moꝛes canonicos ergo flrmatur iuramẽto.⁊ iſta eſt opi⸗

Butrigarius ſuper ſcdᷣo libꝛo Codicis

nio communis licet bar.in.l.j.contrarium dixerit.⁊ in.l.
cum quis decedens·S.j.ff.deleg.iij.idem tenẽt Bal.Sa⸗

ly.⁊ ful.in.d.l.j. Paul.de caſt.conci.lxiiij.car. in cle.j ·S.

poꝛro.in.v.q.de iureiur.veruntamen idẽ Bar.ſibi cõtra
rius tenuit ꝙ ĩmo firmetur iuramento donatio facta per
maritum vxo.vt no.in.l.ſeius ⁊ augerius.ad..i.fal.ff.xĩ.l.
ſi quis pꝛo eo ad fi.pꝛincip.ff.de fideiuſ.late per Guil.de
cu.⁊ alb.in.l.ſed ⁊ ſi poſſeſſoꝛi:S.itẽ ſi iurauero.ff.de iure
iura.Abbas concilio.lxxxviij.in.ij.volumi.incipiẽte fa⸗
ctum ſic ꝓponitur. Paul.de caſtr.hic cum alijs con.per
Jaſo.hic.iĩ.ij.colum.verſic.contra oppo.vbi dicit ꝙ hec
opinio eſt cõmunis ⁊ vera: quod pꝛobat ſic.donatio ĩter
patrẽ ⁊ filium licet ſit pꝛohibita a.l.tamẽ firmatur iura⸗
mento.vt not.Alexand.⁊ ibi late videas ꝑ Jaſon.in.l.ſi
donatione ..de colla per Bald.in.l.fi.in fi.. de vſucapi.
pꝛo donato.ergo ſimiliter firmabitur iuramẽto donatio
iter maritũ ⁊ vxoꝛ.cum iſte donatio. que fiunt per patrẽ
filio in poteſtate ⁊ per maritũ vxo.cõſtante matrimonio
de iure equiparãtur.vt ĩ.l.donationes quas parentes ·j.
de donatio.inter virũ ⁊ vxo.ſᷣm Jaſo.⁊ vide Jaſo.hic ĩ
verſi.vltra alios pondera ⁊c.
E Eb itoꝛi Si creditoꝛ debitoꝛi ſuccedit
WeN TL:actio confunditur:põt tñ ſibi
ENpper pactũ cõſulere debitoꝛ in eo quod ſibi de⸗
AAAbebatur cũ hereditas ad alterũ deuoluatur.h.
d. Diſtigue vt glo.Caue tamẽ quia qñ creditoꝛ ſuccedit
debitoꝛi confunditur actio quo ad iuris ſubtilitatem: qꝛ
de ſubtilitate iuris debet obligatio habere neceſſitatem
actionis quã neceſſitatẽ quis ſibi imponere nõ poteſt.vt
l.fina.ff.de arbitris. Item extinguitur quantum ad fide
iuſſoꝛes debitoꝛis:quia deſinunt eſſe obligati amodo.vt
l.vranius.ff de fideiuſſ. ¶ Itẽ extinguũtur quantum ad
exercitiũ in iudicio quia ſeipſũ cõuenire nõ põt:quia ſic
eſſet actoꝛ ⁊ reus quod eſt cõtra.lʒ.inter litigates.ff.de iu
dicijs.ſed bñ durat ſubſtantia obligatiõis quantum ad
hoc vt in cõputatione falcidie poſſit deduci tanq; es alie
num. vt.l.ſcimus.S·in cõputatione·j.de iure deli.⁊.l.in ĩ⸗
ponenda·j.ad.l.falcidiã.¶ Item non extinguitur quomi
nus ad eũ habeatur quãdoq; regreſſus hoc modo: quia
aut hereditas remanet penes creditoꝛẽ ⁊ nõ hʒ regreſſuʒ
ad debitũ.aut hereditas deuoluitur ad aliũ:⁊ tunc aut ſi
ne facto creditoꝛis ⁊ durat debitũ.vt.l.eum qui.ff.de in⸗
offi. teſt. aut facto creditoꝛis deuoluit᷑ ad aliuʒ:⁊ tũc aut
culpa creditoꝛis ⁊ non durat debitũ:aut ſine culpa ⁊ du⸗
rat.vt.l.indignum.⁊.l.heredẽ.ff. quibus vt indig.¶ Wo
do querit glo.quid ſi ſtipulatio nõ interuenit.⁊ dic vt gl.
qWuod an verũ ſit dicam · . . .
¶ Sed opp.ꝙ ſtipulatio nõ teneat:qꝛ alteri ſtipulari ⁊c.
inſti. de inutil.ſtip · S· alteri. Sol.hic intereſt paciſcentis:
21 ideo valet.Si ergo interuenit ſtipulatio planũ eſt:ideʒ
ſi tradatur res /quia pactũ eſt neſcitum.¶ Sed quãdo nõ
traduntur ſed dimittuntur penes reum cum pacto. dicit
glo.ꝙ eſt pactũ nudum. Tu tamen poſſes dicere ꝙ ſit ve
ſtitum quia hec ſunt paria tradere vel dimittere ſi res eſt
in pꝛeſenti.vt in.l.hec ſi res.ff.de rei vendicatione. Sed
quando res eſt ſine pacto. Modo eſt dubium et nonvide
tur gloſa bene dicere:quis quomodo excipietur de pacto
quod eſt factum contra.l.quicquid aſtringi.ff.de verbo⸗
rum obligatione.
¶ Itẽ quomodo ad pꝛimam actionẽ extinctã poteſt ha
berĩ regreſſus contra.l.que res.S. areã.ff.de ſolutio.
¶ Itẽ quomodo creditoꝛes cedunt actiões heredi cõtra
extraneum cum actiones contra ipſum heredem dari de
beant. ¶ Item quare in pacto expꝛeſſo non reditur ad
pꝛimam actionẽ:ſed in tacito ſic:pis rationibus videtur
gloſ.male dicere. Sed tu potes ſuſtinere ſic ⁊ pꝛimo re⸗
ſpondere ad pꝛimum argumentũ ⁊ dico ꝙ verbũ heredi
tatis quia dicit dimitto penes te hereditatẽ videtur taci
te paciſci ꝙ om̃ia onera ſubire debeat ⁊ ſuccedat loco he
redis ac ſi ab initio iſte fuiſſet heres.vt.l.ij.. de heredi.
ven. Nec ob.ſcõᷣʒ argumẽtũ quia non eſt omnino extin⸗
cta actio quo ad omnia.vt.S. dixi cum hic hereditas de⸗
uoluatur ad aliud factum creditoꝛum ⁊ ſi ſine ſui culpa:
⁊ ideo ad eã poteſt haberi regreſſus. Hec ob.tertia rõ:qꝛ
cũ dixerim iſtũ ſuccedere loco heredis cui dimittit᷑ here
ditas poterũt cedi actiões contra eũ. Mec ob.qrta ratio
quia quod dicit gloſ. in tacito pacto rediri ad pꝛimam
expone ideſt in factum ⁊ concoꝛdabit. Vel dic ꝙ etiam

decid

ad ipſam pꝛimaʒ rediri poteſt vt dixi cũ non ſit ſimplici

ter extincta. Illud tamen verũ non puto ꝙ creditoꝛes vl

lo caſu poſſint cõuenire emptoꝛẽ niſi ſponte velit:vt.S.e.
l.ij. quicquid dicat glo.cõclude ergo ꝙ aut interuenit ſti
pulatio / et planum eſt. aut ſtipulatio non interuenit et
tunc aut res fuit reddita per ſententiã ⁊ poſtea re tradita

et pactũ eſt veſtitũ rei interuẽtu/nec poteſt habere locuz

in factum ex ſentẽtia cum ſemel ſit res reddua.Sed ha⸗
bebit locũ pꝛeſcriptis verbis actio.ſi autem res non fuit
reddita per ſentẽtiam ſed fuit dimiſſa penes cõöuentum ⁊
tunc aut res erat in pᷣſenti ⁊ puto ꝙ pactum ſitveſtitũ rei
interuẽtu:vt.l.hec ſi res.ff.de rei ven.et agetur pᷣſcriptis
vᷣbis.vel etiam pꝛiſtina actione cũ nõ ſit oĩno ſublata.vt
dixi. Sed ſi res nõ erat in pᷣſenti ⁊ tunc eſt nudum pactũ
T poteſt agi in factum ex ſentẽtia:ſi autẽ nullũ pactũ fue
rit expꝛeſſum tunc aut victoꝛ donauit res reo et non põt
agere in factũ ſed per cõuentionem tacitam dimittendo
ſub nomine hereditatis aget pꝛima ſi donauit tunc in fa⸗
ctum. 1
Ad ditio Adde ad iſtam legẽ pꝛo amplioꝛi decla
ratione regulã ꝙ quotienſcũq; creditoꝛ
ſuccedit debitoꝛi vel ecõtra actio cõfunditur ratione cõ⸗
trarietatis qꝛ actio ⁊ paſſio poſſent ſimul ſtare in eo.ſub⸗

iecto.vnde ſi in totum ſuccedat in totũ confunditur/ſi in
parte:cõfunditur ꝓ qua parte eſt heres.il.ſi vxoꝛ . de bo.

auct.iudi.poſ.l.licet.jad.l.fal.cũ alijs alleg.in glo. Am⸗
plia iſtam regulã ⁊ pꝛocedat ctiam ſi creditoꝛ ſuccedens
debitoꝛi ſit grauatꝰ per fideicõmiſſum de reſtituẽdo he⸗
reditatem ſᷣm ange.⁊ imol.in.l.deducta.in pꝛin.ff.ad tre
bel.Tamen in cõtrariũ facit tex.in.l.huiuſmodi.S.edes.

inucta glo.ff.de le.j.Limita ⁊ declara iſtaʒ regulã vt ha⸗

bes per paul.de caſt.in conſi.clxij.incip.viſa facti narra
tione ſatis longa in.j.col.Limita etiã alijs tribus nota⸗
bilibus modis vt hic per.d.alex.Et adde in materia qð
decidit ludo.ro.in conſi.cclxxvj.qð incipit viſis dubijs

ꝓpoſititematis.Et idem adde ꝙ creditoꝛ heres inſtitn

tus a debitoꝛe nõ petendo debitum non renũciat heredi
tatem dũ modo petat cũ expꝛeſſa ꝓteſtatiõe.glo. eſt in.l.
vt debitũ in glo.j.⁊ ibi not.bal.j de heredi.actio.⁊ bal.et
paul. de caſt. hic.
E aâa paſcenda.
Fn (2 Ein In pꝛeſentilege vltra queſtio
K G Ad d itio nes poſitas ꝑ ang.de peru. in
tractatu ſociatis ⁊ ſocide in.ij.parte pꝛicipali.Queritur
pᷣm iaſo.de queſtione tali ſi animal datũ in ſocidã pereat
cuius ſit periculũ.Conclude ꝙ ſi dñs retinuit dñium eiꝰ
eſt periculum per regulã.l.pignus:j.de pigno.actio.niſi
dolus vel culpa paſtoꝛis interuenerit.Si vero dũium eſt
trãſlatum in paſtoꝛem quia datum eſt cxaminatũ.l.quo⸗
tiensj.de iut.do.tunc licet videtur dicendũ ꝙ periculuʒ
debeat eſſe paſtoꝛis per regulã.d.l.pignus.tñ eſt cõmu⸗
ne paſtoꝛis ⁊ dñij.tex.eſt in.l.cum duobus·S. dãna.ff. ꝓ
ſoc.ſᷣm bal.ſaly.⁊ moder.hic ⁊ bal.in.l.j.in.viij.qj.ꝓ ſoc.
⁊ in.l.j.j.de fruc.⁊ lit.expen.Et ſi dicis dñium eſt paſto⸗
ris ergo etiã eius debet eſſe periculum. d.l.pignus. Rñ.
no.ſᷣm bal.hic melius q; in locis pꝛedictis ꝙ eſſet verum
ſi cum dñio tota vtilitas ad eum ſpectaret:ſed quia vtili⸗
tas eſt cõis.ita periculum eſt cõmune ⁊ licet bal.nihil al⸗
leger alleg.tex.melioꝛem de iure.in.l.ſi titius.ver.ſed nec
ipſius.ff.de pꝛeſcrip.vᷣbis quẽ paul. de caſt. ibi dicit eſſe
ſingulariſſimum ⁊ mirabiulem ⁊ neſcire alibi cõcoꝛdantẽ
vbi eſt tex.ꝙ in mutuo pecunie in quo trãſlatum eſt do⸗
minium.tñ ſi creditoꝛ ex pacto habet pꝛincipalẽ vtilita⸗
tem ad eum ſpectat periculũ illius pecunie dato ꝙ domi
nium ſit trãſlatum in ipſum debitoꝛẽ̃. Item ⁊ foꝛtius da⸗
to ꝙ ſit debitoꝛ quãtitatis q̃ perire non põt.l.incendiũ·j·
ſi cer. petatur. teneas coꝛdi illum tex.quia valde eſt ſolẽ⸗
nis ᷣm iaſon.de may.hic fi.col.circa pꝛĩcipium. Et vide

que vult bal.in.l.patruus in finali.q.ſ.cõmunia vtriuſq;

iudicij. Et vide iaſo.de may. hic fi.col.ver. Item quod

it. ⁊c̃.

iuris:vel incidit in cõtractum reſcinditur/ex⸗
ceptione vel replicatione doli. h. d.

Additio Adde dum dicitur in tex.ibi nullã ſe cõ

trouer.⁊c̃.vltra bal.et ſaly.qð pꝛomit⸗

Quãdo dolus dat cau
— B in P 0 ſtea. ſam contractui ſtricti

ſuit
tore⸗

nur.

Neen

ſ

ace ve
ita qᷓ ſint
et quõ ve⸗
ſtiuntur.

acta
Pa⸗
ſint.

de non petẽdo / immo qð eſt plus ᷣm ia.ꝓmittere nec in

iudicio/nec extra de iure nec de facto mouere cõtrouer.

pm bar.in.l.amplius non peti.in.ij.col.ff.rem ra.habe.⁊
aliquid in.l.lucius.Sitres heredes.et ibi tex. cum glo.ff.
ad trebel.⁊ in.l.diuus.ff.de peti.here.bal.in.l.j.jde teſti.
ſaly. in.l.qui fundũ.j.ti.j.antho.de bu.in.c.ſi diligenti.de
ſcrip. e. ange.in l.ſed ⁊ ſic tenoꝛe·S. ꝙ erizimus. ff. de
cõſti pe. VUltimo tenebis mẽti ex iſto tex.in fi.verſi.libe⸗
rabit ᷣm cy. bal.ange.ſaly.⁊ ful.hic eſſe tex.expᷣſſioꝛem de
iure qð ex pacto de non petẽdo oꝛitur obligatio natu. qꝛ

qui ꝓmittit obligatur naturaliter.de quo vide bar. ⁊ ali⸗

os in.l.ſi vnꝰ.S.tenebꝛoſo.pactꝰ ne peteret.et.ff.de pac.⁊
ibi vltimate dum legebam andegauis dic.S. pac.ne pete⸗
ret adducebam ibi ad longũ ⁊ cõſueui allegare in lectio⸗
nibus meis iſtã legẽ hoc modo faciẽs pactum de non pe

tendo eſt obligatus naturaliter non pctere et iſtud eſt ꝙ
volunt cy. bal.⁊ alij. in vᷣſi.vltimo.S. S

ber traditionis coherẽtiam.h.d.
C¶ Bio. dicit ꝙ veſtit̃ hic interuentu rei. quod
H, non eſt verum: qꝛ hic non ẽ ↄtractus ĩnoĩatus:
ſed noĩatu

ergo qñq; re qð eſt in quinq; caſibus.ſ.in mutuo /in debi
to / depoſito / comodato/⁊ pignoꝛe/a dicit᷑ re contrahi qꝛ
ſubſtãtiam capit a re.⁊ incipit a re.nec pꝛius eſt cõtractꝰ
qᷓ; res interueniat / nec ante interuenit res qᷓ; cõtractus ⁊
ſic cõcurrunt ſᷣm idem tẽpus.
pulatione ⁊ ſi dicas ĩmo cõtrahitur ↄſenſu verbo expᷣſſo

vnde non a cõſenſu capit robur:ſed a tali cõſenſu.ſ.vᷣbo.
expꝛeſſo ⁊ ideo verba ſunt de ſubſtãtia:vt inſti.de verbo.
ob · S. ſed hec ſolẽnia. Item veſtitur litteris vt in cirogra
phoõ poſt biẽnium. Itẽ veſtit᷑ ↄſenſu quod eſt in his caſi⸗

bus ſcʒ in emptione/locatione /ſocietate/⁊ mãdato/⁊ de

iure pᷣtoꝛio.l.in pignoꝛe.ffe.⁊ ſi dicas nõne in alijs req⸗

ritur cõſenſus: Reſpodeo ſic.ſed in alijs ſolus cõſenſus
non ſufficit: in his ſic. Item veſtitur coherẽtia ↄtractus

de quo habebis ·.e.petens. Item coherẽtia traditionis

veſtitur vt eſt in cõtractu innominato iam dudum inito

et poſtea dum tradit᷑ res fit pactum: nam tũc nõ veſtitur

coherentia cõtractus qꝛ iam eſt factus ante ſed coheren

tia traditionis. Item veſtitur rei interuẽtu: vt in cõtra⸗
ctibus innoĩatiõ ⁊ differt a ↄtractu re quatenꝰ ↄtractus

re nõ eſt anteqᷓ; res nec ante res tradit᷑ quã contractꝰ ſed

cõtractus interuẽtu rei eſt ↄtractus anteqᷓ; res tradatur
nec rei interuẽtu facit contractũ:ſed iam factum cõtra⸗
ctum implet / nec agitur ex re ſed ex ↄtractu dudum inito
ſed in contractu re agitur ex re. Item in cõtractu inter⸗
uentu rei poteſt dudum poſt contractum res interuenire

7

quod non eſt in contractu re / quia ſi pꝛomitto mutuare

non eſt mutuum ſed conuentio de mutuãdo. Item veſti⸗
tur operis iuſſio. Item legis auxilio. Item iureiurando

¶ Modo quero que ſint pacta nuda:? Rũdeo illa que nõ
habent aliquod veſtimẽtum de pᷣdictis:vt ſi nudo pacto

x.pꝛomitto. Item ſi ex ſtipulatione minus ſolẽni pꝛomit
titur. Sed vltramõtani hec impugnãt / dicẽtes ꝙ nõ ſunt

veſtimenta pactoꝝ ĩmo vnũ tm.ſ.interuentus rei.Et ad
hoc vt pactum veſtiat᷑ ſm eos requirunt᷑ tria. Pꝛimo ꝙ
fuerit nudũ. Item ꝙveſtiat᷑. Itẽ tali veſtimẽto ꝙ cuilibʒ

attributũ veſtiret illud ⁊ ex hoc ipſi dicunt ꝙ cõtractus
re veſtitur:qꝛ naſcitur cum re.i.cũ veſtimẽto:ergo cũ nj
ſit dare ꝙ nun ; fuerit nudũ ergo nec veſtiri potuit. Rtẽ
eſt in cõtractu verboꝝ ⁊ litteris.qꝛ aut nõ ſunt aut ſi ſunt

naſcũtur veſtita in cõtractu qui perficitur ſolo cõſenſu di

cunt ipſi ꝙ remanet nudũ ⁊ ex ipſo agr.⁊ dicunt ꝙ ibi eſt

ſolum vinculũ naturale nec mirum qꝛ ſicut lex poteſt effe

ctum naturalis tollere ſi obuiat obligationi. Itẽ ſicut ci

uili obligationi poteſt dare robur naturalis:ergo et na⸗
turali robur ciuilis:⁊ ſi eſſet in eo ciuilis non poſſet ſolo

conſenſu tolli ſed ſolũ naturalem obligationem tolleret:

vt.l. ſtichũ · S. naturalis.ff.de ſolu.¶ Item dicũt ꝙ; nõ ve⸗
ſtitur pactũ legis auxilio:qꝛ hoc veſtimẽtum non eſt cer
te ĩmo licet iuuetur lege remanet nudũ ⁊ ex ipſo agitur:
vt.l.etiam.ff. de vſuris. Itẽ dicunt ꝙ exẽplum nudi.ſ.ꝙ

Egem Pactum non eſt nudum qð ha⸗

S:⁊ ideo dic ꝙ veſtitur coherẽtia traditionis.
¶ Op. de. l ſi tibi..loca.Sol.vt glo.¶ Quero que pacta
ſint veſtita ſiue nuda:cognito ergo que ſint veſtimẽèta pa
ctoꝛũ ⁊ ſic pacta veſtita apparebit q ſint nuda:veſtiun

tem veſtitur verbis.i.ſti

„

ro. XLVIII.

quãdo nudo pacto pꝛomitto ꝙ eſt in totuʒ bene eſt bonũ
ſed exẽplum de minus ſolẽni ſtipulatione repꝛehẽdunt
ipſi tali rõne:qꝛ ſtipulatio inutilis vt qꝛ facta inter abſen
tes habet oĩa ſui ſubſtãtialia.⁊ ideo dicitur ſtipulatio l,ʒ
inutilis ⁊ nõ pactum:vt.l.an inutilis.ff.de acceptilatio.?
ſi in ſtipulatiõe deficeret foꝛma:vt quia interrogatio nõ
cederet non deberet etiã vt pactum valere iur regulam
j· S. eum qui.ff.de conſti:pecu.ſᷣm ergo eos vnum ſolũ
dicitur veſtimẽtum.ſ.interuẽtus rei.vt in ↄtractibus in
noĩatis qꝛ fuerũt nuda ⁊ poſtea eſt veſtimentũ cõe.Sed
iureiurãdo nõ veſtit᷑ pactũ:qꝛ ẽ ſpale in operis libertoꝝꝛ.
in alijs ſecꝰ:vt.l.vt iuriſiurãdi.ff de oꝑis liber. Sʒ certe
male repᷣhẽdũt gl.qꝛglo.in.l.iure gentiũS.qnimo. dicit
qꝙ; ĩpꝛoðpe dicunt᷑ veſtiri ſʒ veſtita ſunt ea q̃ veſtita naſcũ⸗
tur:nam aut queris an ſint veſtita:rñũdeo ſic.aut q̃ris an
dicantur veſtiri ⁊ dico ꝙ non ꝓpꝛie ſed impꝛopꝛie vt ibi
pelle ⁊ carnibus veſtiſti me/⁊ tamen naſcitur homo cum
carne. Mec ob.qð dicit᷑ legis auxilio nõ veſtiri qꝛ expo⸗
no legem etiã que dicit pactum nudũ.ſ.als veſtitum cuʒ
auxilio legis vel nudũ.ſ.alijs veſtunentis habent tamen
veſtimentum hoc:ſed auxiliũ legis eſt quodda tenue ve⸗
ſtimentũ ⁊ veſtit pacta pinguia ⁊ calida:ſed frigida cuzʒ
tenui veſtumẽto veſtiri non poſſunt ⁊ ita eſt in cõtractibꝰ
qui conſenſu perficiũtur /nec eſt verũ ꝙ in eis ſit ſolũ na⸗
turale vinculum ĩmo ciuile etiã ⁊ ſi pactum apponit᷑ re in
tegra ad reſoluẽdum contractũ reſoluitur legis auxilio
ſi eſt per ſolũ pactum inducitur:ſed ſi nõ flat pactum ſup
Ictu: ſed qð pᷣcium nõ petã non reſcindit᷑ totus cõtractꝰ
vt.l.ab emptione.et.l.iuriſgentiũ.S.adeo. ff.e.et ꝙ ibi ſit
ciuilis patet quia naturalis ibi eſt que ex conſenſu naſci⸗
tur: vt.l.j.in pꝛin.ff.e. Item ⁊ robur ciuilis iuris non eſt
tãtum vnam obligationem vare:ſed naturalem habẽtem
robur naturalis ⁊ talis obligatio diffinitur inſti.de obli⸗
gatio.in pꝛinci.Eſt ergo vna ſubſtãtia habẽs qualitatẽ
ciuilis/⁊ ſi dicas eſt tantũ vna in ſubſtãtia quomõ ſubla
ta naturalis remanet ciuilis q̃ eſt accidẽs. Beſpõdeco qꝛ
Aad ſimul inita ſunt talis nature ꝙ vnũ ſe habet ꝑ mo⸗
um ſubſtãtie/aliud per modũ accidètis:ſed ſi ſeparent᷑
tũc id quod pꝛimo ſe habebat vt accidens modo ſe habʒ
vt ſubſtãtia:pꝛobatur in poſſione.in.l.peregre.ff.de acq⸗
ren.· poſſeſ.et.l.clam poſſidereS.qui ad nũd inas.ſic ergo
contractus qui cõſenſu perficitur habet caliditatem ⁊ ro
bur a iure ciuili ⁊ licet in alijs oĩbus ſit cõſenſus.non ta⸗
men a iure validatur:ſicut dicimus ꝙ omnes fili q;tum
ad ius nature ſunt pares patri:ſed ius ciuilę aliquos pᷣ⸗
fert.ſlegitimos.ſic ⁊ hic in omni cõtraetu eſt dare cõſen
ſum:ſed quãdoq; iſte conſenſus habet robur ⁊ adminicu
lum iuris ciuilis ⁊ erit veſtitum:vt in obligationibus ex
conſenſu:nam due cauſe ꝓducunt duos effectus:vt.l.j.j.
de ali.iudi.mu.cau.fac.ſed hic ſunt due cauſe/naʒ hic eſt
cõſenſus qͥ eſt cauſa naturalis opbligatiõis naturał. Itẽ
adminiculũ iuris ciuilis licet nõ ſolẽnitas ⁊ hec eſt cau⸗
ſa ciuilis:ergo habent vtrũq; vinculum. Sed quidã con
tractus licet habeat cõſenſum non tñ habet robur a iure
ciuili niſi ſolẽnitas interueniat ⁊ iſta nõ aliter qᷓ; cõſen ſu
veſtiãt᷑ remanẽt nuda.Et vt clare reſpõdeã ad.l.etiã.ff.
de vſur. dico ꝙ aliquãdo lex fouet pactum ⁊ contẽplati⸗
one pacti⁊ ipᷣm impinguat ⁊ tunc cum veſtit ⁊ actionem
pꝓducit ⁊ ita loquitur materia obligationũ ex conſenſu⸗
⁊ titulus de conſti.pecu.aliquãdo lex fauet pacto contẽ⸗

platione perſone ⁊ non pacti ⁊ tunc remanet pactũ nudũ
⁊ ex ipſo nudo agitur:vt dicta.l.etiam.aliqñ lex nõ fauet

pacto ſed contẽplatione pacti actionẽ pꝛoducit ⁊ tũc ex
pacto non agitur ſed ex lege:vt.l.ſi quis argentũ jde do
natiõibus.¶ Item nõ obſtat repꝛobatio exẽpli de pacto
nudo:qꝛ quedã foꝛma eſt coherens ei.qð eſt de ſubſtãtia
vt eſt in ſtipulatione cõſenſus vᷣbis expᷣſſus ⁊ tune cũ al⸗.
teratio eius habeat totũ contractũ reſcindere ⁊ nõ valer
vt pactũ ⁊ ita pcedit argumentũ ſuũ. Sed q̃dam foꝛma
non reſpicit id qð eſt de ſubſtatia:vt ſi in obligatione mi
noꝛis non aſſit tutoꝛis auctoꝛitas vel in teſtamẽto defi⸗
ciat ſolẽnitas in ſtipulatione q̃ fit inter abſentes et talis
foꝛma deficiens totũ nonviciat/ſed habet vim pacti.nec
ob.quod dicunt:ĩmo eſt ſtipulatio ſed inutilis / qꝛ dico
ꝙ ĩmo in ſtipulatione inutili nõ ſunt foꝛmalia ſtipulatio
nis:qꝛ non ſolum conſenſus vᷣbis expꝛeſſus requirit᷑ ſed
etiam ꝙ inter pᷣſentes expꝛimat᷑ qð ſi non fiat non debet
dici ſtipulatio:⁊ ſi dicas deficit in foꝛma ergo nec vt pa⸗

5

Butrigarius ſuper ſcdo libꝛo Codicis

ctum valere. Reſpondeo illud verum quãdo cõtrahen⸗
tes omnino agebant vt eſſet ſtipulatio:ſed quãdo ſimpli
citer mittunt ſibi nunciũ licet intercedat oꝛdo ſtipulatio⸗
nis:ſed quia inter abſentes non valet vt ſtipulatio valet

tione nec alter conſentit tacite vel expꝛeſſe quia tunc eſtet
pactum:⁊ qð pollicitatio tunc demum ſit quàdo pꝛomu⸗
titur abſenti:eſt etiã de mẽte bar.in...illud in fi.jde ſacro
ſãct.eccle.idẽ tenet bal.in repe.b.ij.ff.de iureiur.circa finẽ

ſcde qͥſtionis.idẽ no.⁊ melius qᷓ; alibi tʒ abbas in repeti⸗
tione.cꝑ tuas.in quĩta caxta de arbi. ꝛo iſta communi
doctrina.ſ.ꝙ ſi pꝛomiſſio flat pꝛeſenti ⁊ tacẽti ꝙ ſit pactũ

Pactum vt pactũ.¶ Sed quomodo contractus veſtitur litteris /
quõ veſti⸗ immo lapſu biẽnij vt inſti.de bo.ob. Reſpõdeo ꝙ ĩmo
tur lĩ̃is. litteris veſtitur quia aliquãdo ſecũda cauſa ſupueniens

reſpicit effectum/a tunc effectus denomĩatur ab ea vt... ⁊ non pollicitatio pꝛobaturg tex.in.l.tale pactuʒ.in pꝛin uus
legitima.ff. de pactis.quedã cauſa ſuperueniens non ve-⸗ ci.in vᷣbo te.ff. de pac.pꝛobatur etiam optime ex tex.iun⸗ Penen
nit ad validandũ effectum ſed cauſam pꝛimam vt eſt hic ctca glo.in.l.donationes ·S.ſpecies.ff.de do ⁊ glo in.l. illð rle
nam lapſus tẽpoꝛis venit ad roboꝛationem litteraruz/ ⁊ S.de ſacroſanc.vbi donatio facta pꝛeſenti ⁊ tacẽti valet n di
tunc effectus.i.obligatio denominatur a pꝛima.i.a litte⸗ ⁊ tenet:⁊ tamen certum eſt ꝙ donatio ad eius validitatẽ Ghetſ⸗
ris ⁊ non a curſutempoꝛis.Sed quid in turamẽeto an eſt requirit ſtipula. vł pactum ⁊ conſequenter conſenſũ par por
veſtimẽtum ⁊ videtur ꝙ ſic.vt in aut᷑.ſacramenta. Econ⸗ tium..i..abſenti.in pꝛinc.ff.de do.ꝑ gloſ.⁊ doc.in l.cum pa⸗ 3
tra videtur ꝙ nõ.quia eſt ſpeciale in operis:vt.l.vt iuriſ⸗ ter.S.ineuio.ff.de leg.ij.⁊ iſtud idtlliter põderat abbas
iurãdi.fr.de operis li ergo ſecus in alijs. Ego puto ꝙ liæ in repe.c ꝓ tuas.in quinta carta de arbitris. Ad tertium Actio an H
cet iurametum flrmet contractum inutilem:vt in aut.ſa⸗ vtruʒ ex pacto nudo oꝛiatur actio Regula ẽ que tota die oꝛiatur ex
cramenta. x licet ſi deferat᷑ in indicio cum ſit declaratoꝛi Alegatur ꝙ pactum nuduʒ de iure ciuili non pꝛoducit a⸗ pacto nu⸗
um faciat obligationẽ de pꝛeterito pꝛeſumi.non tamen ẽ ctionem:ſed bñ exceptionem.il.iuriſgentiuʒ S. ſed cũ nul⸗ do.
veſtumẽtum:hinc eſt quod ſi nudo pacto pꝛomitto tibi x. la ⁊ ibi doc.finaliter iaſ.may.ff.eo.ratio huiꝰeſt qꝛvbi nõ
2 iuro ſoluere in karurum non obligo⸗ nec veſtitur pacti ẽ cauſa ibi none canſoauml. mamnniſſtones f de luſti, 4
iuramẽto vt actionẽ pꝛoducat:⁊ ſic vbi reperiat᷑ ꝙ acti- iure.ſʒ actio eſt quoddam cauſatum.l.licet. S. vulgari.ea
onem ꝓducat et pactum veſtiat puto ꝙ ſit ſpeciale:vt di obligatio.ff. de pꝛocur.ergo nõ põt ſine cauſa oꝛiri:ſed pa
cta.l.vt iuriſiurandi.ff de operis libertonn. ctum nudum dicitur cui non ſubeſt cauſa:ergo bñ ſequit
Additio Adde ꝙ iſta lex fuit alte cõmentata ⁊¶ re ex pacto nudo actionẽ non oꝛiri Iſta ẽ ſubtilis ratio ⁊ fũ .
petita per ſaly.hic.et per bar.in aliqui⸗ damẽtalis poſita in.d.S.ſed cuʒ nulla.S. alle.⁊ adde bal.
bus lecturis ſuis ſed non eſt vera repetitio bar. ſm iaſo. ad pꝛedicta.in iij.coł.in rubꝛica.ex.eodem. Amplia iſta =
hic.⁊ ꝓced am in hac lege alio oꝛdine qᷓ; conſueuerũt cõo⸗ regulã ex pacto nudo actionẽ nõ oꝛiri pꝛocedere etiaʒ
muniter doc. hic. Pꝛimo querẽdo quid eſt pactũ nudũ. debitoꝛ ſuo iuramẽto confiteretur vt affirmaret nudum
Secſdo ã̃ ſit differẽtia inter pactũ nudũ ⁊ pollicitatio⸗ pactum: nã ꝑ hoc non teneretur ſoluere m bal.in.l.fl.in.
nem.Tertio vtrũ ex pacto nudo oꝛiat᷑ actio:⁊ quid de iis ii.coł j/de fidei commiſ.⁊ ita tenet inno.in.c.j.ex.qð me⸗
re ciuili ⁊ cano.Quarto ponam regulã ex pacto nudo de tus cauſa.Secundo amplia ꝙ ſi pꝛiceps cõmitteret cau⸗
iure ciuili ⁊ ᷣm veram opinionem quicqͥd dixerint cano. ſam alicui de hereditate ⁊ iuſticia intelligeretur de veri⸗
in locis vulgaribus.in c.antigonus.er.de pac.dicemus tate cui via patrocinatur:non autem qð ex pacto nudo
cx pacto nudo actionẽ non oꝛiri.Quinto aliquas fal. ad agatur: qꝛ reuera ius ei non patrocinatur: ita vult bald. ĩ
regulã pᷣdic.adducã.ſ¶ Ad pꝛimũ quero qᷣͥd eſt pactũ nu⸗ l.nemo.in vltimo not.jdelſentẽ.⁊ interlocuto.oĩm iudi.
dum dic ex mente cp.et bar.hic ⁊ clarius per bar.in.l. iu⸗ Iſtã regulã limita nõ pꝛocedere altero de ſex modis.de
riſgen·S. igitur verſi.tu dic clarius.⁊c.vbi dicit ꝙ pactũi ini⸗ ꝑ gl.⁊ docto.in.d.lł.iuriſgẽS.ſ̊ cum nulla.⁊ in.ꝛ.
nudũ eſt qð ſtat in puris ⁊ ſimplicibus terminis cõnẽtio ſubtili.legitima. ⁊ ibi ãple.pñtẽ materiã deduxi andega
nis.dat exẽplũ naturale:ſicut ille dr̃ nudus qui ẽ in ſtatu uis oꝛdinarie legẽdo ti.de pac.ff.Et vltra pᷣdictas limi⸗ .
quo de vtero mr̃is ꝓceſſit. Ita illud pactũ dicit᷑ nuldum tationes limita regulã pꝛedic.pꝛoce.de iure ciuili ex pa⸗ lichin
qõ ſtat in puris terminis ↄuentiõis qð nomè ↄuẽtio eſft cto nudo actionẽ non oꝛiri.ſecus eſt tñ de iure canonico: rch
gñale ⁊ eſt quaſi mater oĩm pac.in.l.jS·cõuentiõis.ff de vt in.c.j.⁊.iij.ex.eo.glo.⁊ archi.ĩ cano.quicũq; ſuffragio. . lic
pac. do exẽplum pacti nudi. Inter me petrũ ⁊ ty. fuit cõo⸗ xij.qij.glo.⁊ archi.in ca.iuramenti.xxij.q.v.⁊ glo.ij.ĩ.c. ie

uentũ vt ego pe.darẽ decem vel irem romã.⁊cc. Iſtud di
co eſſe pactũ nudũ qꝛ non pᷣceſſerat aliqua interrogatio/
⁊ ſic non põt dici ſtipulatio:nec pᷣceſſerat ↄtractꝰ veſtuꝰ
cuiꝰcoherẽtia poſſet veſtiri pᷣdicta ↄuẽtio.S.relata:̊ ſeqᷣ
tur de neceſſario qð pꝛedictũ exẽplum qð.S.poſuimꝰ eſt
pactũ nudũ.⁊ ita videtur eſſe de mẽte ſubtilis ac immoꝛ
talis fame.do.iaſo.de may. in rubꝛica de vᷣbo.obliga.ff.
i.j.col.vᷣſi.tertio pactũ.cc.Ad ſecũdũ que ſit differẽtia

j.xxj.q.i.⁊ ita tenẽt communiter cano.in.d.c.j.ex.eo.ant.
de bu.⁊ imo.in.c.ꝑ tuas.⁊ ibi panoꝛ.ex.de arbitris.⁊ hu⸗
ius opinionis fuit bal.in.l.legi.in.ij.coł.ff.eo.⁊ ĩ.l.petẽs
Teo.Ange.peru.in l.ſi certis nnis iud roin. ij. S ex
bis in vlt.coł.ff.de vᷣ.obli. Et pꝛo iſta communi opiniõe
canoni.bal.ang.⁊ lud.ro.tria faciũt. Pꝛimo qꝛ inter ſim
plicem loqueę. ⁊ aliã ius ca.non facit differẽtia.c.iuramẽ
ti. xxij.q.v.Secundo facit quia pactum nudum a iure ca.

Gohedo⸗

ctum inter pactũ nudũ ⁊ pollicita. dic remoto erroꝛe quoꝛũdã
nudum et ſcholariũ ꝙ pollicitatio eſt ſolius ꝓmittẽtis ſpõſio:vt in
pollicita⸗ l.pactũ.ff.de pollici.adeo ꝙ in pollicitatione nõ adeſt cõ
tio in quo ſenſus id eſt ſimul ſenſus duoꝛum pluriũve.et tamen in
differunt. pacto nudo requiritur ſimul cõſenſus duoꝛum pluriũve.

capit fomẽtũ.i.robur ſeu efficatiã:vt in.c.j.⁊.iij.ergo ſeqͥ
tur qð pactum nudum ẽ legitima conuẽtio:ergo debet a⸗
ctionem pꝛoducere.l.legi.ff.eo. Lertio facit ꝙ in foꝛo ca.
pꝛoceditur de equitate:vt notatur in.c.dilecti.e. de iud.
hinc infertur ſᷣm io.de imo.in.c.quintauallis.in.xix.dif⸗

cum dicatur pactum eſt duoꝛum pluriũve in idem placi⸗
tum et cõſenſus id eſt placitus cõſenſus:vt.l.j.et ibi glo.
ct doc. ff. de pac. glo. in.l:conſenſu. ff. de actio.et obli⸗
ga. et in. l. j. in pꝛinci.ff. de contrahenda emptione. vnde
pollicitatio magis dicitur q́; pactio: vt in. dicta.l. pa⸗
ctum.⁊ in.l.ſciendum.S. dictum.ff. de edilitio edic.adeo
wꝙ tenetur cõmuniter per legiſtas ꝙ pollicitatio dicatur
tunc demum ſi flat abſenti in perſonam nũcij vel per epi
ſtolam:ſecus ſi fleret pꝛeſenti ⁊ tacenti:quia pꝛeſens ⁊ ta
cens vidctur ad ſui cõmodum conſentire.l.qui patitur.
et in.l ſi vero non remunerandi:S. paſſus.ff.mandati.vn
de non diceret᷑ tunc pollicitatio:ſed per conſenſum duo⸗
rum:vnius expꝛeſſum /alterius tacitum. ita eſt de mente
bar. ſi bene inſpexeris in l.j.j.de pactis. in.j.col.ad fl.et
in.ij.col.circa medium. Et ibidem expꝛeſſius ſentit Cy.
in.·ij.opp.ad fl.et ita ponderat/et no.declarat tmol. in.c.
cum contingat de iureiuran. dum querit an ex iuramẽeto
oꝛiatur actio. Idem ſimpliciter tenet alexã. in.l.j.in fl. ff.
de pactis. Idem tenet alber. in.l. iuriſgentium· S. quin⸗
immo. ij.colum.ff. de pactis.vbi foꝛmaliter ſic inquit.
ꝙ pollicitatio ẽ quando vnus ſpopondit ſine interroga⸗

fe.ex.de iureiurã.de quo ꝑ alex.in.l.j.vj.coł.ff.de leg.ij.

qð lʒ de iure ciui.compꝛomiſſum factuʒ pacto nudo ſine

adiectione pene non valeat tex.foꝛ.in.l.non diſtinguemꝰ

S· fina.ff. de arbi tamẽ de iure ca. valet tale compꝛomiſ⸗
ſum cum ex pacto nudo oꝛiatur actio.⁊ ita de iure ca. de⸗

rogatur illi.l.non diſting·S.fl.pᷣm Jaſon.imol.⁊ Alex.in
locis.S.alleg.⁊ lʒ iſta ſit communis opinio ꝙ pactum nu
dum de iure ca.pꝛoducat actio.in iſto paſſu diſputabili ⁊
in meris terminis iuris dic ꝙ non ſolum de iure ciui. ſeu
etiam de iure ca.ex pacto nudo non põt oꝛiri actio:a hu⸗
ius opinionis fuit ſaly.hic in.vij.q poſt patronum ſuum
quem refert ⁊ ſequitur Ang.de are.inS. in pſonã.in vlti.

col.inſti.de actio. Mouẽtur ꝙ tex in.c.j.ex.eo.dum dicit

ſuã obtineat:ergo apparet ꝙ papa ibi nihil de nouo ſta⸗
tuit: ⁊ non debet induci differẽtia inter ius ca.⁊ ciui.nec
ꝑ ſubauditos intellectus debet induci coꝛrectio iuris ci⸗
ui. glo.ſing in.c.cupiẽtes ·S.qð ſi ꝑ vinguti.de elec.⁊ licet
tex.in.d.c.j.de pac.dicat pacta cuſtodiẽtur ꝑ hoc tñ non
ſequitur ꝙ ex pacto nudo oꝛiatur actio. Nam etiam pꝛe⸗
toꝛ in edicto de pac.dicebat ꝙ pacta debent ſeruari: æ tũ
non vult qð oꝛiatur actio: vt in · S pꝛetoꝛ ait. et ibi bar.

eſe
omie:
ſcro
afne
epeti⸗
Umuni
Daeni
in Din
eiun⸗
dl ils
myale
gieg
püpr
un
Cton Zor
doade in
lctn unn
cindl
bin
eiuſti
garien
iſan
ſequt
oefi
de bal
lis in
aig
nudum
l fin.
ö me
ret car⸗
de veni⸗
io mdo
ltbalc.
im idt
vodis,de
1,41l.,.
andeg:
gslimt⸗
ier pa⸗
nonico⸗
fragio,
o.ij it.
co. ant.
6.1 hu⸗
l.pete
i er
opinte
interſin
Liuram?
glurecs.
ergoſes
debets⸗
foꝛoca.
it
hrroe
deleg
udo ſine
ngten⸗
nproni⸗

De Pactis.

dubitat.l. iuriſgẽ.ff eo immo qðs eſt plus tex.ĩ.l.penult j·
eo.apponitſoictum pꝛeciſum qð pacta omnino ſeruantur
⁊ tamẽ non oꝛitur actio:ex quo datur manifteſte intelligi
ꝙ licet iura cano.dicãt ꝙ pacta cuſtodientur ſeu ſuam fir
mitatem habeant:non tamen pꝛopterea ſequitur ꝙ ex pa
cto nudo debeat actio dari:⁊ dicit bar.in.d·S. pꝛetoꝛ ait.
l.iuriſgentium ꝙ non vidit vnq; ſolutionem:cum illa ver
acta ſᷣ⸗ ba pacta ſeruabo poſita ĩ edicto pꝛetoꝛis impoꝛtãt ꝙ oꝛi

uabo / ver⸗ atur actio per regulam.l.ſtatuas.ſf. de acquiren.re.do.

ba iſta po opoꝛtet igr ſᷣm bar.ibi ĩ dicto · S.· pꝛetoꝛ ait.didere ꝙ erãt
ſita in edi alia verba in edicto pꝛetoꝛis.ex quibus apparebat ꝙ pa

cto pᷣtoꝛiſ cta nuda non pꝛoducebat actio.que verba non ſunt in.c.

q̃d inpoꝛ j.er. eo.nec obſtat.c.iij.ex.eo.dum dicunt cano.per illum
tãt. tex.ex pacto nudo actionem dari:quia reſpondetur ꝙ il⸗
le tex. loquitur de pꝛomiſſione facta pijs locis ⁊ ſic ẽ ſpe⸗
ciale: vel ꝙ ibi interuenerat ſtipulatio:vel tertio dum di
citur ibi opere implentur intellige non per viaʒ actionis
ſegd perviam euangelice denunciationis ᷣm do. Anto.de
bu.⁊ imol.in.c.que in eccle.de conſt.er notata ĩ.c.nouit.
de iud tenet bar in extrauaganti ad repꝛimẽdam.inver.
per denuncia ⁊ ibi ponit pꝛacticam ⁊ foꝛmã huius denun
cia. ⁊ ita dicit bal. in autentica ad hec.iiij.coł.j.de vſuris
ita poteſt intelligi.c.j.⁊.iij.ex.eo.bᷣm Jaſo.may.in.d/· ſʒ
cum nulla.l.iuriſgen.eo.ti.ff.in.iij.coł.verſicu.iiij.limita.
⁊c̃.⁊ ſic patet per pꝛedicta bar.eẽ huius opinionis ꝙ nec

iure ciuili ne; canonico ex pacto nudo actio dari debe

at regulariter. ⁊ hec ẽ verioꝛ opinio de iure diſputabilis
multum. Nerũtamen totus mundus tenet cõem opinio⸗
nem canoniſtarum exr pacto nudo iure canonico actione
competere. Amplia iſtam communem opinionem vt pꝛo
cedat non ſolum in pacto:ſed etiam in pollicitatione ſᷣm
domi. Anto.de bu.in.c.ex parte.ex.de cẽſibus.ſfl.coł. Se
cundo amplia ꝙ pactum nudum pꝛoducat actioneʒ non

ſolum in foꝛo canonico:ſʒ in foꝛo ſeculari in omnibus ter

ris ſubiectis eccleſie ſᷣm Imo.in.c.que in eccleſiarum.de
conſt. ex.in.xxiij.coł.ideim Bald in autentica ad hec.iiij
coł.j.de vſuris.vbi dicit ꝙ iſtud pꝛocedit non ſolũ in cle⸗
ricis:ſed etiam in laicis ſubiectis eccleſie quo ad tempo
ralem iuriſditionem. Tertio adde ſᷣm do.anto.de but.in

Laicꝰpõt c.j.in pꝛincipio de pꝛobatio.ꝙ coꝛam eccleſiaſtico poteſt

agere co⸗ laicus agere ex pacto nudo.adeo ꝙ non valcet ſtatutũ di⸗
rã iudice ſponens ꝙ ex pacto nudo agi non poſſit:ita tenet abbas
eccłiaſti⸗ in.c.dilecti.in.iij coł.ex.de iudicijs. Limita iſtam com⸗
co ex pa⸗ munem concluſionem iuris canonici pꝛocedere in pacto
cto nudo. nudo nõ reſpectiuo.Secus ẽ in pactis nudis reſpectiuis
nã in octibus innoĩatis añ implemẽtũ nõ oꝛit᷑ actio de iu
re ciui vt ĩ.l.ex placito.de re.pmutatioe.idẽ ẽ de iure ca.
vbi ctꝰ innoĩati nõ pariũt actio niſi poſt ĩplemẽtũ ꝑ no
tata ĩ.c.cũ inter. R.ſenioꝛẽ de elec.ſᷣm bal.il.ſiue apud a
cta in.ij.coł.vbi dicit ꝙ iurs ciui.loquẽtia de ↄctibus in⸗
noĩatis hñt locũ etiã de iure ca. Scðõo limita nõ ꝓcede⸗
re ĩ pacto nudo a verbis ⁊ cã:tũc etiã de iure ca. nõ ꝓdu
ceret actio.vt puta pacto nudo ꝓmiſi tibi decẽ ſine cã:qꝛ
ſicut ſtipulatio facta ſinc cã de iure ciuili nõ valeret vtin
l.ij · S. circa.⁊ ibi bar.ff.de doli exceptio.⁊ ibi glo.a foꝛtio
ri nec pactũ nudũ valere dʒ ſʒ bal.ĩ.l.cũ qs.S.de iur ⁊ fa
cti igno.⁊ in l.ſi diuiſio fami.herciſ.⁊ in.l.petẽs ad finẽ
Iᷓᷓ. iſto ti. Certio nouiter limita ſ̃m iaſ.may.ĩ pacto nudo
iito dolo vł metu:qꝛ tũc etiã de iure cano.nõ oꝛit᷑ actio:⁊
tñũ ſi eſſet veſtitũ ꝑ ſtipulationẽ valeret: ſʒ obſtaret exce⸗
ptio dolivl metꝰtex.ſing.in.l.ſi mulier.S.·ſi dos.ff.qð me
tus cã.idẽ ẽ dicẽdũ de iure ca.qͥ amplioꝛi nitit᷑ eqᷣtate.c.
ilecti.ex.de iud.idẽ dicas in curia merca.vbi ex bono ⁊

equo ꝓcedit᷑ m bar.ĩ.l.quĩtus ꝑ illũ tex.⁊ ĩ.lʒ.ſi fideiuſſo.

5S qdã. ff. madati. bal. æ ſaly.ĩ.l.ſi ꝓ ea:jimãdati.⁊ dic̃ bal.
in.c.ſi pꝛo debilit ate de offi.deleg.ꝙ bona fides reqᷣrit᷑ in
his q̃ plurimũ negociant᷑ ⁊ ĩ his nõdiffert pactuʒ nudũ a
ſtipulatiõe.l.j.ff. de ↄſti pec.in·S. agnoſcãt.⁊ ibi glo.i aut᷑.
de fideiuſ.Tertio limita pꝛincipalit᷑ ꝙ q;uis ex pacto nu
do nõ poſſit agi tñ verecũdia ẽ denegare ꝓmiſſuʒ pacto

nudo:ita no.bar.in.l.quĩtꝰ.ꝑ illũ tex.ff.mãda.⁊ vide bar.

in.l.ſi pecunie.ĩ flff.de adimẽdis legatis.ſaly.ĩ.l.placuit.
.de iud. Quarto limita ꝙ q;uis ex pacto nudo nõ poſſit
agi de iure ciuili:tñ põt peti execu.ꝑ viã euãge.denuncia
tionis Ant. de bu.⁊ imol.ĩ.c.q̃ in eccle.ex.de conſti.ꝑ no⸗
ta.ĩ.c.nouit ex de iud.bal.ĩ aut᷑.ad hec·.j.devſu.bar.in ex⸗

uag.in v.ꝑ denuncia.⁊ ibi vide. Quinto limita nõ pꝛoce⸗

dere de iure quo pactũ nudũ erat efficax cuʒ manu regia

mandarentur executiõi.vt in.l.ij. ff. de oꝛigine iuris An⸗

tho. de but.in.d.c.que in eccle.Sexto limita:qñ in pacto

nudo deducit᷑ illud qð alas debebat᷑ glo par ange mo
der.in.l.legi.ff.eo. Septimo limita vbicũq; ex iobſeruã
tia pacti aliqs pateretur dãnũ:tũc dat᷑ ſibi actio de dolo
tex.eſt no.in.l.elegãter.S/ſeruꝰ pactionis.⁊ ibi bar.⁊ bal.
hoc notãtes ⁊ dicẽ.ita limitari totã materiã pactoꝛum.
Octauo limita niſi E pactũ nudũ fieret ĩ iudicio qꝛ tũc
ꝓduceret actio. Lud.ro.Alex.ĩ.l.j.in pᷣn.ff.de vᷣb.obli.ꝑ

tex. in.l.cũ oſtẽdimꝰ.S.fi.ff.de fide.tu.bar.⁊ ibi pleniꝰper

paul.de ca.qᷣcqͥd dicat ibi bal.in.l.tale pac.S.q ꝓuocauit.
ff. co. NHono limita qñ pactũ nudũ eẽt appoſitũ in inſtru⸗
mẽto garẽtigonato.ſᷣm bal.in.l.ijqde execu.rei iudi.vi⸗
de ꝓ veritate huius Jaſo. in.l.legi.ff. eo. Decimo limita
quantuʒ ad cõſcientia.ſᷣm bal.in rub.⁊ in.c.j.in.ij.col.ex
eo.abbas in.c.litteraꝝ.per illũ tex devoto.⁊ ĩ.c.ſicut.ex.
de iureiu. Undecimo limita qñ pmittitur aliquid pacto
nudo deinde apponitur iuramẽtũ /tũc pactũ nudũ ꝓdu
cit actio.ꝑ.l.ſi qͥs maioꝛ ꝓð trãſac.⁊ ibivið ꝑ Ja.⁊ alios.
Duodecimo limita in ligis ⁊ treugis vbi ex pacto nudo
dat᷑ actio:qꝛ pacta publica nõ egent fomẽto.vt.l.conuen
tionũ ⁊ ibiꝓ Ange.⁊ Jaſo.ff.eo. HBal.in. c.j.fl.col.ex.eo.
Eiij.limita ĩ pacto nudo qð vaſſallus ſeruiat dño expen
ſis dñi:qꝛ etiã ſi ſit nudũ naſcitur vtilis actio.tex.eſt ſin⸗
gu.ĩ.l.inter ſocerũ/g cõuenit.ff.de pac.dot. vᷣʒʒ bald.in.c.
ſi cautio.ſi.col.ex de fide. XRiiij.limita in negocioꝛũ ge⸗
ſtoꝛe qui z ſea eihn a ſeipſo debitũ naturałr tãtum debet
exigere ſicut ſi eſſet debitũ efficax.tex.eſt in.l.at qui natu
ra in pᷣn.quẽ ita no.bald.in.l.eũ actum in quinto nota.in
eo.ti.ff.de nego.geſt. ſO v.limita in pacto nudo facto ſub
cõditione:qꝛ ſi cõditio eueniat ex pacto nudo põt agi ſᷣʒ
Ange.in.l.cum ad pᷣſens.ff.ſi certũ petatur.tene tñ cõtra

rium huic ꝓxime limitatiõi ſᷣm Bal.i. c. cũ inter.ex de re

nũ.⁊ in.c.cũ ioh.ex.de fide inſtru.idẽ Jaſon.may.in.l.iu
riſgen. S.ſed cũ nulla.iiij.col:ad finẽ.ff.de pactis.⁊ ibi vi
de plene. **–&Qr ᷣj. limita qñ pactum nudũ eẽt geminatũ pᷣm
Hoſt.⁊ clariꝰ ſᷣm do.Anth.de bu.ĩ.c.p tuas.de arbitris.

idẽ in.c.cũ cõtingat.ex.de iureiur.Alber.de ro.in.l.iuriſ

gen · S.ſolẽni ac ſubtili/quinimmo.in. viij.col.ff.eo.paul.

de caſtr.in.l.j.de ↄſti.pecu. Ludo.ro.in l.j.in pe.charta.

de verb. oblig. ff. raph.cu.⁊ Alex.in rubꝛica.de verbo.ob
liga.idem Alex.hic in fine Bal.⁊ ibi ange.in.l.fl.per ulũ
tex ĩductũ ſᷣm bald.j.ad..i.fal.ſcõo facit ꝓ iſta communi
opiniõe ꝙ lʒz ex cõfeſſiõe extra iudiciali nõ oꝛiatur actio/
ſed ſolum pꝛobatio.vt in.l.publia.S.fi.ff.depoſiti.tñ ſi ſit
geminata oꝛitur actio.qꝛ equiparatur iudiciali ſᷣm bart.
⁊ Jo.de pla.in.l.cũ ſcimus.de agri.⁊ cenſi.li.xj.C.Lud.
ro.in.l.nuda ratio.in.j.col.pau.de caſt.in.d.l.publia.Cõ
trariã tñ opinionẽ ⁊ nouã contra ſententiã cõmunem le⸗
giſtarũ ⁊ cano. tenet Jaſ.de may.in.l.iuriſgẽ·S. ſed cum
nulla.in.vj. limit atioñe.ff. eo ple.idem Jaſon.i.l.ſi pacto
quo penã in.ij.col.vᷣſi.ij.contra pᷣdic.rẽg.pondero noui⸗
ter ⁊c...iſto.tit.⁊ huius opinionis Jaſ.may.fui pariſius
motus qð dictũ doctoꝛis dʒ ĩtelligi ſᷣm iura que allegat
m bar. in. l.nõ ſolum. S. libera.ff. de liberatio.lega.ſed iu
ra que allegantur ꝓ coi opinione ꝙ ex pacto nudo gemi
nato oꝛiatur actio illa iura ſi bene inſpiciẽtur qñ interue
nit ſtipulatio ałas nõ videtur qð ex pacto geminato nu⸗
do debeat dari actio. ꝓ quo põdera.l.ſi pacto quo penã
T.vbi pena erat ꝓmiſſa pacto nudo:⁊ tñ ſi denuo pꝛomit
tatur ita demum ex illo pacto geminato agi põt ſi ſtipu⸗
latio ſubiecta eſt:ergo ſi fuiſſet pactum nudum q;uis ge⸗
minatũ de eodẽ:nõ tñ poteſt agi cũ tex.ibi requirat ſtipu
lationem ⁊ loquatur conditionaliter hoc modo ſi pacto
ſubiecta eſt ſtipulatio.⁊ ibi iaſo.ĩ.ij.col.circa mediũ.Et
conſidera iſtud fundamentum ineuitabile contra cõmu
nem opinionem quam.S.retulimus quicquid dicat Bal.
in.l.ſi verita j..de fideicom.quia ibi nimis diuinat ſᷣm ia
ſo. map.in dicta.l.ſi pacto.ij.col.vltra medium. Et ſi di⸗
catur ꝙ communis opinio vult ex pacto nudo gemina⸗
to actionem dari ⁊c̃.⁊ ꝙ in iudicando ⁊ conſulẽdo com
munem opinionem ſequi debemus.vt no. Bar. in. l.fina.
.de pena iudi.doc.in pꝛoemio ſexti. Jaſon.in/S.· fuerat.
de actio.inſtitu.⁊ in.c.finali.per doc.ex.de re iudica.per
Panoꝛmita.in.c.j.de conſtitutio.dico tamen ꝙ vbicun⸗
qʒ opinio communis poteſt conuinci de irrationabilita

te tunc licet a cõi opinione recedere.vt not. anoꝛ. in.c.
capellanꝰ.in.j.col.ex.de ferijs.nõ eĩ multitudini auctoꝝ

Fo. XLIX.

Butrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis
eſt ſtandum ſi alius apparentem rationẽ reddat: nam ali delẽ amicũ/quartã filiã hñtẽ /veſtigia inr̃is inſequẽtem: .
quando deus aperit vni et minimo ꝙ ałas non datur . . . 8ðU d
multis auctoꝛibus facit text.in.l.pꝛima.S. de vete.iure — X conu enti one Pactum veſtitũ n
enu.no.panoꝛ.in.c.iij.ex.de conſuetu.⁊ nemini eſt dubiũñ A . ̊.oäl ſtipulatione pꝛo⸗ l
ſi bñ aduertatur ꝙꝙ pdicta communis opinio de pacto ge aucit actionem. Jdẽ ſi cohereat contractui:q:
minato ẽ falſa ac erronea ꝑ fundamẽtũ qð adduxi de.lſi e al/ pꝛoducit ? infoꝛmat.
Actio an pacto.⁊ ibi ꝑ iaſ.jiſto ti.Adduco nouũ fundamẽtũ ðco⸗ ¶ ¶ Ad cuidentiaʒ eſt ſciẽdum ꝙ aliquãdo datur fundus u
oꝛiatur ex munẽ opinio.ꝙ ex pacto nudo geminato nõ debeat oꝛiri extimatus:vt. extimatio reddatur ⁊ hec eſt emptio: vt.l. .
pacto nu⸗ actio qð pꝛobo ſic:pꝛimũ pactũ nudũ ẽ ſola obligatio na plerũq; fl.ff. de iure doti.aliquãdo datur extimatus: wt·
do geĩato turalis tm. Secundũ pactũ nudũ geminatũ c.alia obli⸗ videatur q;tum fundus ſit deterioꝛatus:tñ reddatur ibe n
gatio naturalis tm̃ ꝓbat᷑ in.l.iuriſgẽ·S·ſʒ cum nulla.⁊ in fundus:vel dat᷑ ſimpliciter inextimatus ⁊ tũc nõ ẽ eptio.
l.ſi vnusS·pactus ne peteret ⁊ ibi bar. ff. de pac. ſed ſic ¶ Op. de.l.ex cõuentione. .ſine cen.vł reli.So.vt gl. dic e
ẽꝙ ad hoc vt de iure ante naſcatur actio opus ẽ ꝙ ille ergo ꝙ aut fundus fuit datus inextimatus:⁊ tunc pꝛo pᷣ⸗ u
actꝰ habeat materiã ex qua actio deſcendere poſſit tex.ẽ terito ſoluit tributa ⁊ vſuras:ſed pꝛo futuro tpᷣe non agit
ſing. ᷣm bar.in l.iuriſgẽ.ad finem pꝛincipij ff.eo.ſʒ pactũ heres:qꝛ eius non intereſt ꝙ fundus ad mulierem redeat 1l
nudũ nõ ẽ cã ſeu materia ex q̃ cauſatum.i.actio deſcẽde⸗ cum ſuo onere:vthic. Idem ſi fuit extimatus ea extima⸗ die
re poſſit:⁊ ita ſentit foꝛmalit᷑ bal in rubꝛica.ex co.⁊ ia.de tione que non facit emptionẽ:⁊ ita intelligitur hic ⁊ in ð⸗ ſar,
de may.in.d.S·ſʒ cũ nulla in pꝛinc. Itẽ obligatio natura rio / aut fuit extimatꝰ ea extimatione que facit emptionẽ ſi
lis ſola non ꝓducit actio.immo reqritur obligatio ciui, ⁊ tunc cum remaneat fundus penes heredẽ põt agere cõ lue
lis ⁊ naturalis tãqᷓ; pater ⁊ mater reſpectu diuerſoꝛũ:vt ĩ tra mulierem pꝑꝛo futuro tempoꝛe ⁊ pᷣterito ad tributa et iol
SF. j. glo. ⁊ ang.de are. inſti de obli.ꝑ bar.plene in.lj.ĩ.iiij advſuras:poſſes etiã dicere ꝙ pactum valeat inter here⸗ t
æ.v.coł.ff. de condi ĩdebiti.⁊ ſi dicat᷑ vt dicebat mihi qui dem ⁊ mulierẽ non inter fiſcum ⁊ heredẽ:ſed hec ſolutio ſec
dã optimus aduocatꝰſenatꝰpariſieñ.vocat᷑ autem io.mo non tolleret contrarriiia. ir
rin qui dicebat ꝙ ex pacto nudo geminato oꝛiebat᷑ actio Add itio Adde dum dicitur in hac.l. ꝙ extimatio ba⸗
ego in ↄꝛiũ adducebã iſtud exẽplũ. Duo pacta nuda ſũt I1 J. rei dotalis vł alterius rei in dubio facit jer
tan due obligationes naturales tãtũ:⁊ ſic tãqᷓ; due ma⸗ emptionem.l.j.⁊ ibi gl⁊ l.quotiens.⁊.lł.ſimiliter.jde iure len
tres q̃ mres ſole in naturalibꝰ nõ poſſent cõciꝑe nec pare do. ⁊ in. l.ſi extimatur.ff. ſoluto matrimo.cuʒ alijs ꝑ alex. hac
re ita dicebã ego in actibꝰ ciuii.due obligatiões natura Limita ſingulariter iſtã legẽ ⁊ teneas coꝛdiꝙ extimatio au bes
les maxime ex pacto geminato ꝓueniẽtes nullã poſſunt rei dotalis facit emptionem quaãdo maritꝰ ẽ ſoluẽdo als s. au
ꝓducere actionẽ. Mã ciuilitas imitat᷑ naturã in tũ pot ſecus ſᷣm bal.⁊ ſaly. in.l intereſt in fi.j.de vſufruc.motiꝑ ð
S. femine.inſtitut de adopt.⁊ ſic cum in pactis nudis de glo.ſing.in.d.l.ſi extimatio in pꝛinc.ff ſo.ma.qð intellige he
Finrobligani⸗ ciuilis ꝙ nemo põt negare vꝛiũ ĩpoſſibi: lſimita.ʒ bal.hic in.iij.oppo.⁊ ita ałs in contingentia fa n⸗
lẽ actionẽ dare ꝑ notata.in.d ·S· de oblig.inſt. facit qð di⸗ cti obtinuit ia.may.iĩ ciuitate mediolañ.finałr not.ex iſto na
cit bar.ĩ.d/S pactꝰ ne peteret.S. ꝓluries alle.⁊ huiꝰ opini terx.inverſi.ita pars inſtrumẽ.ꝙ nõ ſolũ ex toto inſtrumẽ Pꝛoba⸗ go
onis fuit optimꝰ licentiatꝰ nobilis vir magiſter Guil. de to:ſjjʒ qualibet eius ꝑte inducitur ꝓbatio ſʒ bal.⁊ ſaly.hic tio ĩducit tun
mond agron aduocatꝰ inſupmo ſenatu pariſieñ ↄſiſtoꝛia fscit tex.in l.j.j.ſine cẽ.vel reliquis per ia.hic invlt.nota. nõ ſolũ ex ao
lis:tñ qͥ vltra naturã ⁊ ↄſuetudinẽ viroꝝ vroꝛa.ſtudet ac vide cy. bal. ſaly. hic. S toto ĩſtru⸗ n
quotidielr̃is ĩpendit vt nihil illi ouleis iñis inuetã dieck ve πActa no uiſſima Vltĩa pacta va mẽto: ſed ho
verũtñ vnũ multum me aſtrinxit opinio illuſtris conſilia NRrHõ Hd.ct ⁊ ſeruãda ſũt q̃libet eiꝰ 1
rij domininoſtri regis militiſq; dñi ludouici tiercelin ſũ⸗ ◻ ſiue poſſint coadiuuare ſiue parere. h. d. ¶Ad parte. lb
ma theoꝛica ac muitiplici pꝛactica ĩbputi: qͥ miles tene⸗ We-Geuidẽtia ẽ ſciẽdũ ꝙ qᷓdã ſũt pacta ↄꝛia ⁊ de his 8
bat opinionẽ pᷣdictã cõeʒ ex pacto nudo geminato actio habes hic: quedã ſunt diuerſa ⁊ de his habes·.e.l.pets .
nẽ dari/motꝰ auctoꝛitate maioꝛis vcʒ opinionis cõis.ſe-⸗ quedã ſunt ſimilia de quibꝰ ĩ.l.iuriſgẽ·S. adeo.ff.e.⁊ l.ab
cundo motus exꝑientia ac ingenti ſubtiliq; ſua pꝛactica emptione. Glo.media colligit argumẽtũ ad litteras ⁊ be 1
cũ ałs fuerit locũ tenẽs vniuerſalis in comitatu cenoma ne:quia que fiunt in actis pꝛeſumuntur fieri coꝛã pluribꝰ
neñ.ac balliuus vniuerſalis comitatus vãdomẽſis: nec⸗. p̃ſumptione iuris ⁊ de iure/⁊ que flunt coꝛazʒ pluribꝰ ſunt n
nõ cãcellarius potẽtiſſimi ducis alãconi.⁊ ꝓpter eiꝰ opri validioꝛa:vt.lacta.j.de re iudi.⁊.l.oĩʒ.de teſta.⁊.l.hac cõ
me iuſticie exercitium theoꝛicam iuris ac pꝛacticam re ? ſultiſſima.¶ Mõ redeo ad pꝛimã gl.q̃ videt᷑ limi.nr̃am ꝑ
nomine optime nominatuʒ / non auarum ac minime vari tria cõtraria.Et ideo pꝛio ego op.⁊ op ꝙ vltimũ pactum E
um motu pꝛopꝛio domini noſtri regis Karoli ac Ludo⸗ nõ ſeruet᷑: vt.l.iuriſgẽ·S.ſʒ ſi iuradi.So.vt gl. ¶ Itẽop.
uici duodecimi huius nominis regis noſtri in ſupꝛemuʒ de.l.ſi mihi⁊ tibiS.in legatis.ff.de le.j.So.vt.glo.ſ Itẽ 3
eius conſilium inter conſiliarios aſſumptus fuit ⁊ pio op.de.l.ſi vnus·S. pactus.ff. e.So.vt gloſ.ſeruatur ergo
vno de pꝛincipalioꝛibus:vt ĩ ſimili dicit bar.ĩ extrauag. vltimũ:ſi tñ non ſit inualidum ꝓpter dolum. Itẽ ſi nõ ẽ r
vbi dicit ꝙ ipſe aſſumptus fuit in vnum de conciliarijs. inualidum pꝛopter pᷣcedens derogatoꝛiũ. Item ſi actio
illuſtriſſuni domini Raroli quarti romanoꝛum impera-⸗ pꝛima non eſt ſublata ⁊ tale eſt pactum:ſed ẽ tale ꝙ actio⸗
toꝛis.ita dictus miles tiercelin tãdem ⁊ vltimo creſcenti nẽ ꝓducere non poſſit. Attẽde tñ qꝛ id qð dixi ꝙ pactum dee
bus eius meritis motu pꝛopꝛio illuſtriſſimi Regis Lu⸗ derogatoꝛiũ pᷣcedẽs ĩpedit ſcõᷣm. Eſt argumẽtũ ꝙ ſi qͥs u
douici in conſiliarium tamen requeſtarum ac totius coꝛ vadit ad abbatiſſã ⁊ dicat:nolo ↄuerſari vᷣbalit᷑ ⁊ non ve uniD
poꝛis ſenatus pariſieñ. aſſumptus fuit / ꝓfecto enim diu re⁊ ſi contingat me in futurum cõuerſari ex nunc tali cõ nden
altioꝛem meruiſſe iuſticie ſedem.⁊ inter bona foꝛtunevnũ nuerſationi nõ conſentio.certe ſi poſtea conuerſet᷑ ſibi non menn
de maioꝛibus bonis:in pꝛedicto domino milite tiercelin piudicat:⁊ hoc ideo qꝛverba pꝛima fuerunt derogatoꝛia hci
reperio in natis ſuis maſculis inter quos habet mihi di Et caue qꝛ tunc ſunt derogatoꝛia cum reſpiciunt futuruʒ
lectum ſcholarem iulianũ tiercelin iuris vtriuſq; bacca⸗ vt.S. poſui exemplum.ſecus ſi diceret ſimpliciter abbatiſ ſo⸗
larium optune initiatum / inſignia habentem ad maioꝛa ſe volo me conuerſari realiter ⁊ poſtea per plures dies 50
deucniendi / vxoꝛem habente bonam matremfamilias poſt ſe conuerſaret:nam bene teneret conuerſatio ⁊ vide Pa
moꝛibus ac virtutibus oꝛnatam ⁊ quantum decet mari-⸗ retur voluntatem mutaſſe:vt.l cum in plures·S.locatoꝛ nne
to obedientem ⁊ ſeruilem ꝙ non omnibꝰ coniugatis etiiꝭ horrei.ff loca.⁊ cõduc.⁊ ideo ſi quis vellet pꝛobare cõtra u
pariſius commoꝛantibus datum eſt iuxa illud. NHon om⸗ ccum eſſe ſimulatum vt qꝛ dicit ꝙ vere agebatur ꝙ eſt pi in⸗
nibus datum eſt adire coꝛintum. Inſuper generos habet gnoꝛatio rei ⁊ nõ vẽditio ⁊ teſtes interrogati q̃lit᷑ ſcirẽt tef
exq̃ſitos theoꝛica ac pꝛactica iſignes.pꝛimo honoꝛabilẽ ꝙeẽt ſimulatꝰ ↄctꝰ dicẽt qꝛ debitoꝛ talis dixit ſe velle pi pul
ac diſcretũ viꝝ magi.iacobũ taureu ĩ legibꝰliceñ ſuis er gnoꝛare ⁊ nõ vẽdere.certe nõ ꝓpterea pꝛobãt ſimulatio⸗ ho
igẽtibus meritis vniuerſalẽ locũ teñ.cenomaũñ.re ⁊ noie nez ſi poſtea ex ĩteruallo fecit ↄctũ vẽditiõis ⁊ non ĩ cõti de
de bona iuſticia famatũ rectũ in ſuis iudicijs. Ac etiam nẽꝑti poſt vᷣba pᷣdicta:qꝛ videt᷑ volũtatẽ mutaſſe ꝑ.dl.cũ ĩ ſir
magi nicol.coꝛbin geneꝝ ſecũdũ quẽfecit balliuũũ poten ples.Sʒ ſi teſtes dicerẽt ꝙ debitoꝛ dixerat ꝙ nolebat vẽ go
tiſſimi comit vãdomeñ ac ↄſiliariũ ducis alãconi:necnõ dere:ſʒ pignoꝛare:⁊ ſi cõtingeret eũ in futurũ vẽdere.ex tio
nobilẽ viꝝ vocatũ des chapeles.⁊ inter ceteros hʒ gene nunc tali vẽditioni non conſentiebat:ſʒ pignoꝛationi mo pl
rũ nobilẽ vixꝑ magi. Guil.de maãdragon legũ liceñ. meri⸗ do ꝓbarent bñ ſimulationẽ. ¶ Wogo venio ad vltimaʒ e
tũ ĩbutũ lr̃is ac pꝛactice deditũ recto iudicio ꝓcedẽtẽ fi gloſam ⁊ oppo.qꝙ replicabitur ex vltimo pacto ⁊ ſic:pꝛi⸗

oß⸗
gt
et
ne⸗
ii.
bone
ec
det
re⸗
utio

hati⸗
ſact
kiure
Aer.
gtio
as
votip
blige
tife
Liſto
pvnne pe⸗
Phefei
hotg fiſi

De Pactis.

mum nõ tollitur ipᷣo iure.contra hoc op.de.l.ſtichũ.. na
turalis.ff.de ſolutio.So.vt gl.vel melius dic ꝙ aut que⸗
ro an ſcõᷣm pactũ de non petendo tollat naturalem obli⸗

gationem que erat in pꝛimo de petendo:⁊ dico ꝙ ſic ⁊ ita

loquitur.d.l.ſtichũS·naturalis/ut quero an tertium de

petendo tollat ipſo iure pꝛecedens de non petẽdo:⁊ dico

ꝙ non.⁊ eſt ratio ſᷣm glo.coniungẽdo tres opiniones ſi⸗

mul:quia pꝛecedens pactum de non petendo habet tria

ſcʒ metum facti aut multum facti ⁊ fauoꝛeʒ / ⁊ ideo pactũ
poſtea de petendo non poteſt tollere pꝛinum de non pe⸗

tendo:quia habet in ſe factum ⁊ fauoꝛem: ſed replicatio⸗
nem contra cum pꝛoducit: ſed quãdo pꝛecedit conuen⸗

tio obligatoꝛia ipſa continet quid iuris ⁊ odium ⁊ habet
multum fictionis:⁊ ideo poteſt tolli: vt naturalis tollat᷑
⁊ ciuilis elidatur:vt.l.ſi vnusS.pactꝰ.ff.e.Sed G.de co.
dicit aliam eſſe rationem:nam dicit ꝙ nullus actus ope⸗
ratur niſi circa id ad qð inducitur:vt.l.obligationũ ſub⸗
ſtantia.ff. de ac.⁊ ob.⁊.l.non omnis.ſi cer.pe.ſed ita eſt ꝙ
pactum de non petendo non fit ad aliquem obligationeʒ
toilendam ciuilem vel naturalem: ſed ad impediendam
petitionẽ: nõ tollit aliquã obligationẽ.pactũ ̊ de nõpe
tẽdo non ↄtinet qͥd iuris.i.nõ ẽ oꝛdinatũ ad tollendũ qd

iuris: ſed ad petitionem impediendam:⁊æ hoc eſt ꝙ dice⸗

bam in.l.cum quis.S.de iuris ⁊ facti igno. In exceptio⸗

ne macedoniani nec ob.leges dicẽtes ꝙ tollunt natura⸗

lem:vt.l.ſtichũ · S·naturalis.ff.de ſolu.quia loquuntur in
pacto liberatoꝛio: quia dico:libero te ab eo qð michi de⸗

Pactoꝛũ bes.¶ Quero ergo de viribus pactoꝛum ⁊ dicit glo. ꝙ pa

vircs.

Pacta vl

ctum de non petendo tollit naturalem/elidit ciuilem/ex
ceptionem inducit /⁊ obligat paciſcentem naturaluer nõ
petere.ſed pactum ſcõʒ de petendo non tollit naturalem
que erat in pacto de non petendo:quia ad hoc non oꝛdi⸗
natur p̃m glo. Sed quare magis pactum de non peten⸗
do tollit naturalem pꝛecedentem cum ad hoc non oꝛdine
tur:⁊ ideo puto.G.bene dixiſſe.ſ.ꝙ pactum de non peten
do nullam obligationem tollat:communiter tamen nos
tenemus glo.⁊ ideo ab ea non recederem. ¶ Tertium er⸗
po pactum inducit replicationem contra ſcdᷣm an ergo
ſi agam debeo facere mentionem omnium pactoꝛum in
libello:de hoc vidi hic dubitari. Sed ſi nos dicamus ꝙ
vltimum pactum de petẽdo pꝛoducat naturalem obliga
tionem que iungatur cum ciuili eliſa que erat ĩ pꝛimo pa
cto opoꝛtebit me facere mentionem de illo cum ſit cauſa
agẽdi:vt.l.edita.⁊ qð ibi nota.Sõ.de edẽdo:ſʒ qꝛ cõmuni⸗
ter tenemus ꝙ ſolum ex pꝛima ciuili:licet eliſa agitur nõ
erit neceſſe expꝛimi in libello niſi pꝛimum pactum ⁊ ſi ex⸗

cipiatur de ſecundo replicabitur de tertio.

„ . .

¶ In glo. que incipit vt ſi.ibi ipſo iure ſublata.⁊ poſteri

us pactum ⁊ ad actionẽ pꝛoducendam non fit habile: vt
dicto . S pactus.¶ In eadem glo.ibi res ſit ſequuta.qð ẽ
verum ſi conuenio de reſcindẽdo contractuʒ: ſecus ſi fie
ret pactum de non petendo pꝛecio tm̃ vt colligit᷑ ex gl. di
cte legis ab emptione.¶ In glo.q̃ icipit maxime ibivltra
montes.vt valeant factã maxime in pꝛeſentia actoꝛuʒ:qꝛ
pꝛeſumptione iuris pꝛeſumuntur facta in pꝛeſentia pluri
um ar.l.j. de re iudica. geſta.⁊.l.hac ↄſultiſſima.qui te.fa.
po. ⁊.l.omnium de teſta.
Adde dum dicitur in hac.l.ꝙ vlt.pacta

tima dero Ad ditio. valent ⁊ derogãt pꝛioꝛibus: vt ĩ.l.ſi vnꝰ
gant poꝛi ·S. pactus ne peteret.ff eo. Limita iſtam regulaʒ niſi pꝛi⸗

bus.

mũ pactum eſſet iuratum tunc vltimum pactum non de⸗
rogat pꝛimo ꝙ pꝛobo ſic quando pꝛimum pactum habet
vyba derogatoꝛia ad ſequẽtia pacta nõ tollit᷑ per ſequẽs
pactum gloſa eſt hic appꝛobata.ſed hic eſt quod iura⸗
mentum habet vim verbo.derogatoꝛioꝛum adeo qð ſe⸗
quens actus non valet ſine ſpeciali reuocatione io.and.
in reg.qui ſemel.in mercurialibꝰbar.in.l.ſi quis.in pꝛĩci.
teſtamẽti circa finem pꝛĩc.de leg.tertio.⁊ in.l.omnes po⸗

puli.in.iij.q.in pꝛincip.ff. de iuſti.⁊ iure per text.in.l.cum

poteſt · S. filius matrem.ff. deleg.ij. ſingular. ſᷣm Ange.

de aretio in·S fideiuſ.in. iij. col.inſti.de fideiuſſo. Con⸗

firmatur ſ̃m iaſ.hic per glo.ſing. in.c.cum non deceat.in

glo. fi. de elec.in vj. ⁊ ibi phi.franc.vbi dicitur ꝙ conſtitu

tio generalis non tollit actus iuratos pꝛecedere quã gl.
ꝓ ſing.no.Ang.in.l.j.S:qui onerande.quaꝝ reꝝ. ff.facit
c.j.de reſcpᷣ.gl.no.ĩ.cle.dudũ S.fi.de ſepul.Amplia regu.
huiꝰ.l.ꝙ vltima derogãt pꝛioꝛibꝰaltero de.xiiij.modis.
Pꝛiĩo in pac. Scðdo ĩvl.volũ.l.iij ·S/pe.ff.de adimẽ.lega.

Fo. L.

glo.no.in.c.j.⁊ ibi phi.fran.de conſti.iib.vj.⁊ in.c.cum
marthe.e.de cele.miſ.glo.in.l.ſancimus.et.l.hac cõſul⸗
tiſſima.Lertio pꝛocedit in codi.l ꝓpꝛoponatur.⁊ ibi glo.
bar·j.de codi.Quarto ꝓcedit in contract..cum in plu-
res ·S locato hoꝛrei.ff. locati.in.l.j·S.fina.de ſti.ſeruo.ff.
adeo ꝙ tacite vltimus contract.reuocat pꝛecedentem ta
cite/ nec eſt opus ꝙ partes apponant verba deroga.tex.
ſingu.ſᷣm bal.in.c.j.ex.de tranſac.Quinto habet locum
in ſententia interlo.l.quod iuſſit.ff.de re iudi. Sexto ha⸗
het locum in conſti. ꝓcura.l.ſi quis cum ꝓcuratoꝛis.in
fine.de ꝓcu.ff. Septimo in reſcrip.c.ceterum.de reſcrip.
no.in.c.j.ex eo. Octauo locũ habet in iuramentis.l.duo⸗
bus · S.· fl. iuncta.l.ſequẽti.ff.de iurem.Hono in legi.l.ſedq
et poſterioꝛes.de legi ff.⁊ in.c.j.et ibi phi.fran.de conſti.
lib.vj.Hecimo in ſta.ſᷣm bar.in.l.omnes populi in vlt.q.

iij.q.pꝛinci.ff. de iuſticia ⁊ iure. Vndecimo habʒ locũ in

conſue.nam vltuma cõſue.pꝛeſcripta derogat pꝛioꝛibus
glo.no.in.l.nemo/S.tẽpoꝛalis.in pe.charta.ff.de reg iur.
F̃m bal.in.c.j.de feud.cog. huodecimo hʒ locũ in fama:

quia vltima fama tollit pꝛioꝛem.l.ſi mater. ⁊ ibi glo.jjne Fama vl⸗
de ſta. defun.per ca.cum inter. R. ſenioꝛẽ. Decimoter⸗ tima tol⸗
tio ꝓcedit in moꝛa:qꝛ vltuma nocet l.ſi ſeruũS.ſequitur. lit poꝛem.

de verbo. obli.ff.in.l.illud.ff.de peri.⁊ commodo rei ven
dite.ff. Hecimoquarto ⁊ vltimo ꝓcedit qñ referãtur a cõ
ditoꝛe.l.vel in gio.plures opini.in dubio vltima appꝛo⸗
batur alijs reiectis ſᷣm bar.in.l.bo.fid. per illũ tex.et ibi
gl. ff. depo.glo.in.l.qͥ filiũ ·S.ſabinꝰ.ff.ad trebel.quã repu
tauit ſingularẽ ange.⁊ male.in·S·item pꝛeciũ inſti de cõ⸗
trahen.bal.in.l.ſi mater.per illum tex·.jne de ſta.defun.⁊
vltra allegatã per doc.hic allego gl.ea.l.in glo.mag.cir⸗
ca pᷣn.vᷣſi.huiꝰ diſiũctiue altera pars ẽ vera:qꝛ vltima·j
de cõdi.l.⁊ alia omitto qͥ poſſunt hic allegari.

NNhan oi NDPacta in cõtinenti
b one fid l. appoſita pariũt ⁊ in⸗
EVfoꝛmãt ex interuallo/ appoſita pꝛoſunt ad exce
a.. Maptionem tantũ. hoc dicit Ja. Burri.
Ad d t o Nõ.reg.in hac lege qð pactũ appoſitũ
des iuxta ↄctũ incõtinenti veſtit᷑ coherẽtis
cõtractus ⁊ actionẽ ꝓducit etiã ſi ſit cõtractꝰ ſtricti iu⸗
ris hoc dicit lectura huiꝰ legis.⁊.l.petẽs:jet ibi dicemꝰ.
Scðdo põdera tex.in vᷣbo.ex pacto actio.qð cũ dictio ex
denot. cãm ĩmediata.l.j.S. ex incendio.⁊ ibi bar.ff.de in⸗
cẽdio rui naufra.⁊ bar.in.l.nõ dubiũ.S.ð legi.hic.pꝓbat᷑
opinio bar.⁊ citramõtanoꝝ ꝙ ex pacto ĩcõtinẽti appoſi⸗
to oꝛit᷑ ſẽꝑ actio pᷣſcript vᷣbis dato ꝙ hita relatiõc pacti
ad gctũ nõ reſultet ctus innoĩat ꝰvide bar.in.l.ex placi
to.j.de re.ꝑmu.⁊ in rub.de pᷣſcrip.ver.ff.bal.⁊ alij in.l.pe

tens.·j.co.et ibi ad plenũ dicemus.pᷣdicta ↄfirmatur ſᷣm

ia.hic.hoc mõ actio pᷣſcrip.vbis.oꝛit᷑ ex õct. innoĩat.l.

quotiẽs.cũ glo.ff. de pᷣſcrip.vb.ſed pactũ eſt ↄctꝰ innoĩa

tus:lʒ nõ reſpectiuus glo.ſing.in.l.j.in pᷣn in glo.magna
ff. de actio.⁊ obl.quã ſequit᷑ bal.in rub.⁊ in.l.j.S.eo.⁊ hic

⁊ eã reputat ſingularẽ bal.in.c.quintauallis.in.ij.col. ex·
in.l. lecta. in. vij. col.ff. ſi certum petatur.

„

Drr e Si penalis ſtipulatio incipiar
22 Ypacto. pᷣcedenti pactione nuda cõo⸗

mittitur lite cõteſtata ſuꝑ penali ſtipulatione:
KRvel cõuẽtione nuda ᷣm varias lec. extra oꝛdi
nem ſolenem debitoꝛis pignoꝛa nõ capiunt᷑.h.d. Ja. bu.
¶ QAuidã intelligũt ꝙ actio fuit ex ſtipulatione:⁊ qꝛ hec
conſonãt littere ea pᷣmittã. Alij intelligunt ꝙ fuit actũ ex
pacto nudo:⁊ de hoc infra faciã mentionrnm.
¶ Sp.· ꝙ non agat ex ſtipulatu ad penã ĩmo certi ↄdicti
one cum ſit certũ in ſtipulatione deductũ:vt.l.ſi quis.ff.
ſi cer. pe.⁊ inſti.de vᷣbo.obli.in pᷣn.So.fateoꝛ oppoſitio⸗
nem:⁊ ideo reſpõde tribus modis. Pꝛimo ꝙ hec vᷣba ex
ſtipulatu non denotât nomen actionis: ſed cõtractũ.ex
quo agi hec eſt ſatis bona.Alij dicunt ꝙ hic fuit facti
ꝓmiſſum. Alij ꝙ hic erat dubiũ quid reus ſolueret quod
nõ placet:qꝛ lex reſpexit certũ in obligatione ⁊ non in ſo
lutione. Tene ergo pꝛimã quã dixi ⁊ eſt ſcðᷣa in gl.¶ Itẽ
op.ꝙ non cõſequatur id quod in pacto deuemit cũ ſit nu
dum: vt.S. e.l.legem. Solu.vt glo.quia hic ſponte ſoluit.
Item op.ꝙ vno petito aliud non debeat ſolui: vt.l. fl· .
de fideicommiſ.lib.Solu.vnum petere et aliud in con⸗
dẽnatione deduci non debet fieri: vt in contrario:ſed
vnum peti et aliud ſolui ſponte non eſt malum: vt hic.

Byuÿutrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis 4
¶ Item op. ꝙ etiam id quod in pacto deuenit petatur ab nil erat dandũ vel flendũ:vt q; dixi ſi nauis venerit ĩfra c
inuito:cum ſit veſtitũ coherẽtia ſtipulatiõis:vt.j.e.l.pe⸗ annũ ꝓmittis mihi dare decẽ:q tunc dies expectari no (
tens. So ꝓactum pꝛincipale a ſtipulatione penali acceſ⸗ dʒ ſi ↄditio exiſtat. Si aũt ſtipulatio eſt duplex /tunc aut (ocel
ſoꝛia veſtiri nõ põt. ¶ Item op.a diuiſione: aut dices agi incipit a pcedenti cõditione.aut a pcedẽti couentione.ſi heſe
ex pacto ⁊ hoc nõ poteſt eſſe:quia nudũ ⁊ nudũ pactũ nõ ccipit a pꝛecedẽti cõditione/tunc expectat᷑ in cõtracti⸗ ſde
piꝛoducit actionem ⁊ ſine actione nemo experitur: vt.l. ſi bus ꝙ deſinat poſt:⁊ tunc cõmittit᷑:vt.l.ita ſtipulatus.de lice
pupilli·S. videamus.ff. de nego.geſt.et.l. quotiẽs · Sitem vbo. ob. In vltimis volũtatibꝰ dic ꝙ aut cõditio eſt ap⸗ .
ſi tẽpoꝛaliff. de admi. tu. Item qꝛ ᷣm glo.pactũ pꝛimum poſita onerato ⁊ expectat᷑ moꝛa tantuʒ: vt.l.j. itẽ ſi ita. nun
eeſt nouatum ergo ſublatum in totum. aut agitur ex ſtibu ff.ad.l.fal. aut ẽ appoſita onerato ⁊ expectatur ꝙ deſinat uct
latione ⁊ non poſſum cum ſit conditionalis t ante condi poſſe niſi expectare ſit turpe:qꝛ tunc nõ expectat᷑:ſed in⸗ be
tionis euentum non naſcitur actio vel obligatio:vt.l.ce⸗ terponit᷑ cautio muciana:vt.ff. de condi.⁊ de.l.muciane. etn
dere diem. ff. de verbo.ſigni. Huius timoꝛe ſunt hic due et ·l.1 pater ſeuerinam. Fallit in libertate cuius fauoꝛe
lecture. AUna ꝙ agatur ex pacto nudo ⁊ de facto vſq; ad media via eligit᷑:vt ſtatiin quis ↄſequatur libertatẽ ſicut
litis conteſt.et ſi obijciatur ꝙ non habeo actionem hoc otuit facere cõtra volũtatem defuncti ⁊ non fecit. vt.l.li
venit diſputandũ poſt litis coteſt. cum ſit exceptio pꝑem⸗ bertas.ff. de manu.teſta.aut incipit a pꝛecedẽti pactione
ptoꝛia:vt.l.j.ff. de interrog.actio.lite conteſtata dimittã nuda:⁊ tũc cõmittit᷑ lit. cõteſta.ſuꝑ pacto ſᷣm vnã lec.vel .
inſtantiam pꝛimã:æ agam ex ſtipulatione penali cõmiſſa ſuꝑ ſtipulatione penali etiã de facto ſᷣm aliaʒ lecturã que n
ad penam.Et ſi dicas nõne pactum fuit a ſtipulatiõe no c(õiter tenetur in hac.l.Aut incipit a veſtita cõuentione ⁊ lun
uatum. Reſpondeo ꝙ non:quia nouari nõ potuit per ſti tunc moꝛa cõmiſſa ſuꝑ pꝛincipali cõmittit᷑ ſtipulatio pe ne⸗
pulationem conditionalem anteq; exiſtat conditio: vt.l. nalis vt dicta.l.ita ſtipulatꝰ:⁊ de hoc dixi.ff ſiquis cau. ſne
ſtichũ · S. j.ff. de noua. Sed ſi eſt cõmiſſa pena ꝑ lit. conte⸗ ⁊ ſipoſt tres. ¶ WModo quero qñ nouetur bligorlo⸗ Ao. Obliga⸗ ſ
ſtationem quomodo amplius poterit offerre id quod in dicit ꝙ olim fiebat nouatio tacite hodie nõ / niſi expꝛeſſe tio q no⸗ ſci
cõuentione deductum eſt. Reſpodeo potuit.⁊ videtur in agat᷑:vt.l.fl.jde noua Ro.di/q aut ſecũda obligatio cõ uetur. .
uito offerrevſq; ad litis ↄteſt.ſuꝑ pacto poſtea nõ niſi mi tinet idẽ ꝙ pꝛima ⁊ tunc fit nouatio vt.l.duo ſocietatẽ.ff. lu⸗
chi volenti. vel dic ꝙ etiã poteſt purgare vſ; ad litis cõ pꝛo ſocio.aut cõtinet aliud per modũ ſubꝛogationis ad in.
teſta.ſuper pena:vt.i.inſulam.ff.de verbo.oblig.et.l.ſi ita pꝛimã ⁊ nũqᷓ; fit nouatio:ſed potius ↄſtituit᷑quedã alter ſin
quis·S.ſeia.et hec eſt vna lec.Alia eſt lec.ꝙ actum fuit a natio:vt.l.reſcriptũ ·S· ſi pacto.ff. e.dy. dicit ꝙ aut cedit dr
prꝛicipio penali ſtipulatiõe de facto vſq; ad litis cõteſta. cõtractus iuris gentiũ:x tunc nec olim/nec hodie pᷣſumi 5
et lite conteſt. cõmiſſa eſt ſtipulatio:quia apparet eum vo tur nouatio: vt.l.ſi quis a ſocio.ff. ꝓ ſocio.⁊.lł.pᷣdia.ff.de ct
luiſſe adimplere quod cõuenit:cet poſt litem conteſtatam ac.emp.Aut pceſſit cõtractus iuris ciuilis.⁊ tunc pᷣſume ir.
agetur de iure:⁊ ex eadem inſtãtia recte flet condẽnatio: batur tacite nouatio: vt.l.obligationũ fere.S.fiff. de act. ſt
cum ſuperueniat ius pendente lite ex cauſa de pꝛeterito: ⁊ ob.hodie non niſi expꝛeſſe agatur: vt.l.fl.de nouatio. dei
vt. l. ſi rem. ff. de pigno.act. ¶ Quero cuius ſit electio qd ·¶Alij dicũt latius ſic. ꝙ aut ſcðᷣa obligatio nõ venit per chu
velit ſoluere an actoꝛis an rei. Et circa hoc diſtĩigue ſic: modũ ſubꝛogationis ad pꝛimam.aut ſic.pꝛimo caſu aut ſan
quia aut duo debentur ſub vna obligatione ⁊ electio eſt ſecũda cõtinet idem ꝙ pᷣma/⁊ tunc aut noua ꝑſona in ſe⸗ ind
debentis. vt. i plerũq;.ff. de iure doti. aut debẽtur ſub di cunda obligatione adijcit/aut non. Si non.nõ fit noua⸗ lin.
uerſis obligationibus vt eſt hic:⁊ tunc ſi cõmiſſa eſt obli tio:ſed ſic olim fiebat nouatio hodie non:niſi expꝛeſſe de
gatio ad vtrũq; ⁊ tunc electio eſt actoꝛis in actionibus: agatur hec pꝛobantur.·J. de nouatio.l.finali.et inſti.qui ter
vt. l. quod in heredem ·S. eligere.ff. de tributo.⁊ per con⸗- modis tol.obli.S. pꝛeterea.aut ſecunda continet minus ten
ſequẽs ⁊ in rebus.verum dicũt doc.ꝙ regula eſt ꝙreus F Seinn⸗ nõ pꝛeſumitur nouatio etiã olim: vt.l.eum qui. init
in rebus habeat ſemper electionẽ ⁊ non actoꝛ niſi quido ſi ita.ff. de verbo. obliga. Aut ſecunda continet plus qᷓ; inte
ex poteſtate reo conceſſa reſultaret ⁊ in ptãte ⁊ arbitrio pꝛima/ nec tunc flt nouatio: vt.l.ſcire.ff. de verbo.obli⸗ pot
ſuo an debeat vel non:vt.l.ſtipulatio nõ valet.ff.de ᷣbo. gatio.Aut ſecunda continet illud per modum ſubꝛoga⸗ c
oblig. ⁊. l.j.ff.de eo ꝗð certo loco.⁊ ideo ipſi limitãt hoc tionis ad pꝛimam / tunc accipiunt diſtinctionem dy. uur
ſic. ꝙ licet actoꝛ poſſit petere id quod velit:reus tamẽ po quia aut pꝛecedit contractus iuriſgentium: et tunc nec inl
teſt vſq; ad litem cõteſta.offerre quod velit:poſt non: vt olim /nec hodie pꝛeſumitur nouatio:vt.l.ſi quis a ſocio. ben
l. ij. S. pꝛoinde.ff.de eo ꝙ certo loco. Aut duo debent᷑ ſub ff pꝛo ſocio.et.l.pꝛedia.de actio.emꝑ.aut pꝛecedit con⸗ lbe
diuerſis obligationibꝰ ⁊ vna eſt cõmiſſa ⁊ alia non.⁊ tůéc tractus iuris ciuilis:tunc olim pꝛeſumebatur nouatio: ſal
aut agitur ad id ad qð eſt cõmiſſa obligatio et electio efſt vt dicta.l.obligationum fere · S. fl· ff. de verbo. obliga. ho⸗
actoꝛis. aut agitur ad id quod nõ eſt cõmiſſa ⁊ tunc reus die nullo caſu pꝛeſumitur nouatio niſi expꝛeſſe agatur:
poteſt eligere et ſoluere id ad qð obligatio eſt cõmiſſa ſi vt. l.fina:j.de nouatio.Sed ego diſtinguerem tamen ſic.
Stipula⸗ velit vt hic. C Quero quãdo ſtipulatio ↄmittatur: ⁊ cir⸗ quia aut pꝛecedit obligatio plus continens et tunc non
tio qñ cõs ca hanc materiã eſt bꝛeuiter diſtinguẽdum: quia aut ſtiꝰ puto fieri nouationem / nec olim/nec hodie / cum pena in 4
mittatur. pulatio eſt ſimplex.i.non penalis:vt quia michi decẽ ꝓ⸗ odiũ delinquẽtis apponatur:⁊ ideo non debet ſibi pꝛo⸗
mittis:⁊ tunc aut non eſt ibi dies/nec conditio et ſtatim deſſe:vt ſic a pꝛima obligatione maioꝛi videatur eſſe re⸗ ſe⸗
eſt cõmiſſa:ſed non debet venire cum ſacco paratus cre⸗ ceſſum et ita loqᷣtur.l.ſi quis a ſocio ff. pꝛo ſocio.ſᷣm vnã co.
ditoꝛ.⁊ ſi ſtatim petit dabit᷑ per iudicẽ reo dilatio ad ſol⸗ lec.Aut ſecunda continet tantũdem vel plus qᷓ; pꝛima:⁊ gen
uendum:vt.l.quod dicimus.ff. de ſolu. Aut habet diem tunc pꝛocedit diſtinctio dy.qꝛ aut pꝛecedit cõtractus iu ctn
⁊ tũc ſtatim nata eſt obligatio ⁊ actio ᷣm veram opinio⸗ riſgentium:⁊ non fit nouatio nec olim / nec hodie:vt di⸗ yj
nem:vt.l.certi cõditio.ff.ſi cer.pe.Sed ob.exceptio ſi pe-⸗ cca..i.pꝛedia.et.l.ſi quis a ſocio.aut pꝛecedit contractus 6
tatur ante diem: vt.l.j.in fine.ff. quando dies vſufru.ce. iuris ciuilis:⁊ olim pꝛeſumebatur nouatio hodie non.vt alto bei
Aut ſtipulatio habet conditionẽ/⁊ tunc ante conditionẽ l.flij/de nouatio. . . feſooti
exiſtentem nõ naſcitur actio vel obligatio:et ideo agi nõ Add iti 0 Et no.in fine huiꝰlegis ꝙ executio q̃ fit itbenib
poteſt vllo modo:vt.l.cedere diem.ff. de verbo.ſigni.et 0 UDIEIWED. mmitredo in poſſeſ. bo. debitoꝛis non dʒ iſts fa
Lſub conditione ff. de ſoluj/de cadu.tol.l.j.S.ſin antem flieri de facto:ſed oꝛdine iuris ſeruato.nam poſſeſſio eti ee:
gliquid ſub conditione.Aut habet vtrũq;:ſcilicet diem ? iiuſta nemini ẽ auferẽda de facto ſine cãe cog.eo nõ cita no
conditionem ⁊ tunc aut dies apponitur cauſa cõmitten⸗ to ſᷣm inno.in.c.ĩter quattuoꝛ.de maio.⁊ obe.ex.quẽ ſeqͥ⸗
de obligationis quod eſt quando conditio apponitur: tur no.bal.in.l.ſi deſerta.per illũ tex.j.ſi ꝓpter publi.pẽ. n
vt pꝛomittis ſi nauis ex aſia venerit infra annum:tunce per doc.in.c.lʒ.de pᷣben.lib.vj.⁊ ibi phi.fran.bar.in.l.fi.jx ce
non expectatur dies. ſed extitit conditio: vt. l. cum ita de edi. diui adria.to.in.vj.col.in vᷣſi.item ex glo.quero e
ſtipulatus a pꝛocul.⁊.l.in illa.de vᷣbo.obli.ff. Aut dies aa ⁊ ibi.bal.in.iiij.q.bonus tex.in.c.licet ep̃us.de pᷣbend in in⸗
ponit᷑ cauſa differẽde ſolutionis qð eſt ſi ſolutioni adiſ⸗ vj.⁊ in.l.fl.jſi ꝑ vim vel alio modo.⁊ in.l.meminerint·j⸗ ſ
ciatur:vt quia ꝓmittis ſi nauis ex aſia venit infra annũ vngde vi.⁊ dicũt bal.ſaly.⁊ moder.hic ꝙ ſi iudex fecit ali⸗ 1
ſoluere ⁊ tunc quãtumcũq; conditio venerit expectetur quam executionẽ de facto parte non citata. dʒ etiã de fa 4
dies. Idem eſt quãdo pᷣcedit obligatio de aliquo dädo ccto alia parte non citata reuocare:qꝛ ſicut fuit facilis in nu
ſub pena:vt quia dico ſi decem nõ dederis infra annum concedendo:ita dʒ eſſe facilis in reuocando tex.eſt in.l.j.
ꝓmittis pena:tunc dies intelligit᷑ repetita in pena ⁊ eius S. jjff. ſi mul. ven. no. quem textum ad hoc reputat bal. be
ſolutione:vt.l.hoc iure.ff. de vᷣb.obli.ſecus ſipꝛecedenti not.in dicto.c.inter quattuoꝛ. in ft.de pᷣdictis babes glo.
.

dre
li
de
are
net
e
Lo. A
nſelben
Ccler⸗
ß
Aler
tedie
ſuni
fe
ſune
egt.
atio.
tper
a
inſe⸗
holr⸗
reſe
ltt
inns
qi.
ns
obli⸗
oge
1.
cnee
ſocio⸗
Hcon
aro⸗
nho⸗
n.
enſi.
enon
mal
ipo⸗
ſere⸗

„
4

not.in.l.minoꝛ in pꝛinci.ff.de euict quam reputãt ſingu.

de ſenten. ponit bal. in. c. ij in vlti.col.de reſcrip plenius
imol.⁊ moder.in.l.j.S. nũciatio.de ope.no.nũ.Et ad hoc

ſubdit hic bal.quedã ſimilia de captura ⁊ excõicatione

coõceſſis parte nò citata:quibꝰ adde bal.in.l.ij.in iiij.q.

de ſerui.⁊ aqua.⁊.l.j de execu:re.iudi.⁊ in.l. fl. inij. col.
i de edi.di.adri.tol.cum cõcoꝛ.de quibus per do.alex.

hic.et plenius.dic.S.nunciatio.in.xj.col. Limit ando vt

per eum.adde lud.ro.in cõſi.ccxx.quod incipit circa pꝛi

mum cõſultationis articulũ.in pꝛimo dubioet dicit bal.

in. c.ab excõicato.de reſcrip.ꝙ ibi eſt tex.ſingu.ꝙ iudex
debet abſh; difficultate reuocare illud quod perpera fe⸗
cit /nec requiritur alia cog.in facto ꝓpꝛio per illũ tex.

8

Pactũ de futura ſucceſſione
Actum. non valet. Jaco. Butri.

gs Adde ᷣm bal.? ſaly. per hac
RS Ad d itio legẽ.decipiũtur qui cõtẽpla⸗

tione pacti contenro in hac lege capiunt filiam alicuius
in vxoꝛẽ ꝙ non valeat tale pactũ:quia contra bonos mo

„

faciũt no.in.l.ij.⁊.iij.ff. de teſta. Extende iſtã legẽ öᷣmo
vt ꝓcedat nedũ in pacto:ſed etià in ſtipulatione.l.ſtipu⸗
latio hoc modo cõceꝑta ⁊ ibi glo.⁊ bar.ff.de verbo.obli.

⁊ in.l.cum donationis bar.ibi.jtitu.j. Scðo extẽde etiã
ſi iur amẽtũ interueniſſet: quia cuʒ pactũ iſtud ſit contra
bonos moꝛes nõ firmatur iuramẽto.vt no.in.l.ſi quãdo.

5S illud per glo:ibip de inoffi teſtamẽto. glo.bal. ibi m.l.

Collatio

pactum dotali.j de colla.in.c.non obligatoꝛium.de reg.
iur. in. vj. bar. in.l. ſi quis pꝛo eo.ff.de fideiuſſo.⁊ in dic...

ſtipulatio hoc modo. antho. de bu.in.c. cum contingat.
linquẽde hereditatis.nõ tñ poterit agere gener actione

de dolo ad intereſſe ↄtra heredes ſoceri.Et ita dicit eſſe
tex.expᷣſſe hic.ex quo pactũ nõ valet ꝙ bene nota per ex⸗

tenſionẽ pulchꝛã huius.l.ſᷣm iaſo.may.hic in.ij.col. Li⸗
mita m iaſo.hic iſtam legẽ altero de quattuoꝛ modis.
inter ceteros modos no. ꝙ per ſtatutũ vel cõſuetudinẽ.

poteſt induci quod tale pactũ validetur ſm bal.in dic.l.
archimedoꝛã per tex.in.c. fllij nati. in ver. vſu admitti⸗
tur.ſi de feudo fuerit cõtrauer.in vſibus feudoꝝ idẽ bal.
in. l. de quibꝰ.in.ij.col.ff.de legi.vide ia.de may.hic vᷣſi.
bene facit etiã. ⁊c.in.fi.col.et no.hic in tex.in fi.ꝙ cauſa
liberi arbitrij eſt fauoꝛabilioꝛ qᷓ; cauſa dotis ſᷣm bal.et
ſaly. ⁊ iaſo.hic. vt patet per ſumiſtins agi ðUDMUÿ
——= Wan— actũ de remit⸗
m pꝛoponas. ndo fururo fi⸗
PVAgeicõmiſſo valet.hoc dicit. ¶ Quero in quo
WAoiſcrepat hec lex a pꝛima. Reſpondeo: vt glo.
Additio Adde in iſta lege qð vulgariter dicit᷑
DütD. fauozi ſuo quilibet poteſt renũcia⸗
re qðᷣ quomodo ꝓcedat habetur in.l.ſi quis in cõſcribẽ⸗

5 64
B S

do.et ibilate videbitis:.je.ſimiliter habetur.in.c.ſi dili⸗

genti ex.de foꝛo cõpe.vbi late traditur per cano.⁊.l.pa⸗
ctum quod bona fide.adde qð cõſuluit ludo.ro.in conſi.

cvj. quod incipit viſo temate pᷣnarrato.ꝙ valet ſocietas

cõtracta inter aliqͥs:licet nõ factũ ſit inſtrumẽtũ ſed ꝓ⸗
bet᷑ per teſtes. Itẽ adde ꝙ col.beneficij ſicut ⁊ renũcia⸗

bñficij po tio poteſt pbari per teſtes/nec requirit ſcripturã ita no.
teſt ꝓbari bal.in.c.ij.per illũ tex.de reſti.ſpol.⁊ anno pᷣterito fui de

e teſtes.

.

facto interrogatus iaſon de may. hic.j. col. regula huius
legis ſequẽtis pactũ.ij.fallit in multis caſibꝰ remiſſiue

no. hic in glo. et in. l. cõtrahit. ff. de pigno.⁊ eſt glo.magi⸗
ſtra.in.c.j.de cenſibꝰ.in.vj.que enumerat.xxxv.caſus in

quibus ſcriptura de neceſſitate requiritur.de quo abb.in

c.ex tenoꝛe in pᷣmo nota.de cõceſ.pꝛeben. Jo.de ymo.in

c.cum in iure.de offi.⁊ poteſtate iudi.delegati.ex.ſpecu.

in ti. de inſtru edi · S. reſtat.verſi. ſed ſi alij bal.in.l.geſta.

I. de re iudicata. Altra doctoꝛes pᷣdictos nota ſᷣm iaſo.

may.hic duos caſus in quibus opus eſt ſcriptura pꝛim⸗
ꝙ licentia iudicis de intrando in poſſeſſionem nõ poteſt

pꝛobari:niſi per inſtrumẽtum ſeu per ſcripturam et non
per teſtes. Ita ſingulariter bar. in. l.fl. in vltimis vᷣbis ·

De Pactis.

tem
de iureiurã.ex.gemy.in.c.quãuis.de pac.⁊ ibi phi.fran⸗
ertio extende ſᷣm bal.in.l.cum archimedo
ram·jvt in poſſeſſionem legatoꝝ: etiã ſi ſocer per dolum
induceret generũ ad capiendã filliam ſuꝰ ſpecie pacti re.

in ſolutione canonis publici:.l.jcum glo.de apoch. pub.

libꝛo.x. C. Bald. in.l.ij. in. ij. col.. de iure emphi. imita
tñ omnes caſus in quibus requiritur ſcriptura ꝙ ſi iter

ceſſiſſet ⁊ eſſet adia edinitrtreru poſtea pꝛopatio ꝑ te
.l.fl·de teſti.ita bar.ĩ.l. jS· ſufficit per ilu

ſtes.l.teſtiũ.⁊
tex.ff.de bono.poſſ.ſᷣm tabu:⁊ in.l.emancipato. voi ctiaʒ

Bal de ſide inſtrumen. Bal. in dicta l. geſta.? in. l. ij.tin
iij. col. S. de edendo. Bal. ? Saly. in. l. litigatoꝛibus · . de
appel. Adde etiam alium caſum not abilem in quo requi
ritur ſcriptura in nuncio qui vult facere executioneʒ per
ſonalẽ. Haʒ nõ poteſt familia poteſtatis aliquẽ perſona
liter capere niſi oſtendat licentiã in ſcriptis ita dicit bal.
in.c. cum parati.in.ij.col.de appel⁊ in.lł conſentaneuʒ. in
vij. no..quõ ⁊ quãdo iudex per tex. in.l.miſſi opinatoꝛes
ꝓy. de exactio.tribu.li.x.⁊ in.l.facultas· j/deiure ſi eo.li.ibi
etiã dicit bal.ꝙ miſſio in poſſeſſionem non põt pꝛopari ni
ſi per ſcripturam pꝛout.S. allegaui bar:⁊ idẽ vult bal. in
Dicta.l.fl.in. xv. oppo/j.de edi di.adri.tol.⁊ an commiſſio
citat ionis requirat ſcripturam vide per bal.in.l.pꝛohibi
res: etiam de iure cano.cum inducat votũ captãde moꝛ⸗ ꝛi⸗
ties contra.c.nec attẽde.de pꝛeben.in.vj.⁊ in.lʒ.j.de ſacro⸗
ſanct. eccle.S. quia auferret liberam facultatem teſtandi.

tum in vlti.col.rde iure fi.li.x. Item adde ꝙ magna pꝛi⸗

uilegia requirunt ſcripturam ſᷣm Gal.in. c. cõſtitutus. vl

.* vgun. der edicto diui adri tollẽdo lud ro.in ſing. vij. Secundꝰ
bal. ⁊ ſaly.in.l.dies feſtos.j.de fer.⁊ in.l. poſt ſententia .·..· B .

X

ti col.de reſcrip.extra.idẽ ſequitur ⁊ tenet illuſtris dom.

JYaſon.de map.hic in.ij. col.circa pꝛincibium.
Actum. Fantũ valet pactu ſine ſcriptu
1 H ra quantum cũ ſcriptura. Elel
y NNdic ꝙ regulariter ſcriptura non fit ad ſubſtatiã
e—rei geſte cd ad pꝛobanonem Bx-
Pn „„5Hνhhm ρπνς Kreditoz petitione di⸗
2R4 J cred itoꝛes. uiſa non alairur voles
X; Evnũ pa0 ſolido ↄuenire h. d. Iſta lex habet du
☛ as lec. vna eſt quẽq; ⁊ hec nullam contrarieta⸗
patitur ⁊ hãc Imir⸗ alia eſt littera quẽqᷓ; ⁊ illaʒ po
nam ſecundo.¶ Ad euidentiã eſt ſcienduʒ ꝙ creditoꝛ ha⸗
bens plures debitoꝛes inſolidum obligatos poteſt iure

iſto pꝛo ſolido conuenire ſed hodie babent beneſiciũ di⸗
uiſionis niſi renunciauerit: quia tũc redimꝰ ad hac legẽ.

Auero ſm litterã quẽq; quo iure cõpellatur ad ſtandũ
conuentioni. Reſpondæeo ex pacto expꝛeſſo:ꝛimmmo videt

ꝙ excludatur a petitione per ſolutionem: quia text.dicit

per ſoluẽtẽ ſed expone.i.ſoluere volenteʒ.nam ſi quiliber
ſuam partem ſoluiſſet ſolutione excluderetur ⁊ nõ pacto.
¶ MWodo venio ad ſecundã lecturã quẽqᷓ; ⁊ ſᷣm eaʒ exclu

datur a pacto tacito ⁊ non expꝛeſſo ⁊ valet tacitum ĩter

abſentes ⁊ non valeret expꝛeſſuʒ.vt.S.co.l.ij.⁊ ibi dixi.

¶ So. de.l. reos.⁊.l Iiberuʒ · de fideiuſſ. So.vt glo. Tu

dic ꝙ aut diuiſi.⁊ diuiſio nocet mihi:aut clegi⁊ mihi nõ

pꝛeiudico / vñ aut vnũ lſolidũ ↄuenio ⁊ tunc non diuido
ſed eligo ⁊ mihi non pꝛeiudico/aut conuenio oẽs pꝛo ſo

lido ꝙ poſſum facere dicendo peto eos in ſolidũ cõdẽna

ri vna tñ cõdẽnatiõe cõtẽtus.vt dixi i.l.j.⁊.ijſi plures

ſimpliciter vel in partes vel vnum ꝓ parte ⁊ tunc aut ſa⸗
cio hoc neceſſuate bñ ficij diuiſiõis mihi oppoſiti: ⁊ tũc

non pꝛeiudicat mihi:aut ex voluntate facio ⁊ mihi pꝛeiu
dico.ſed contra hoc eſt gloꝗᷓ:ſi plures vna ſen.fue.con⸗

dem.l.j.que dicit poſt ſentẽtiã nihilominus poſſe conue
niri pꝛima actione in ſolidum quẽlibet ⁊ tamen ſimplici
ter fuerant conuenti vel pꝛo partibus.videtur ergo ꝙ ſẽ
tentia ſibi non pꝛeiudicet in pꝛima actione. vt in dicta.l.
j. Sed ex vi diuiſionis quam videtur feciſſe / ſicvt hic et

per conſequens dicta glo.male dicit. Sed quia glo.com

muniter tenetur idco opoꝛtet ꝙ dicamus ſic ꝙ aut admi
ſi oinnes venientes ad ſolutionem ⁊ mihi pꝛeiudico quo
ad omnes vt hic ſᷣm vnam lecturaʒ.aut admiſivnum ad
ſolutionem pꝛo parte ⁊ tunc michi pꝛeiudico vt hic ᷣm
aliam lecturam. aut non admitto ad ſolutionem:ſed con
uenio in iudicio eos ⁊ tunc aut conuenio vnum pꝛo ſoli⸗
dovel omnes pꝛo ſolido ⁊ non mihi pꝛeiudico:quia non
videoꝛ diuidere ſed eligere: aut conuenio vnum pꝛo par

te vel omnes pꝛo partibus ⁊ tunc aut ex neceſſitate facio

quia michi opponitur beneficium diuiſionis ⁊ tunc non

pꝛeiudicat mihi.aut ſponte pꝛo parte conuenit vnuz vel

ſimpliciter omnes ⁊ tunc non pꝛopterea videtur ſibi pꝛe

iudicare dũmodo ſolutionẽ ꝓ pte non recipiat.⁊ ita ſuſii
nebit᷑ dic. glo.lʒ actõe in factũ nõ poſſit niſi ꝓ ꝑtibꝰ ↄꝓue⸗
niri. vt in dic.glo.nota. 8 N op.de.l:ſi ex toto.ff.de lef.·
olutionẽ.¶ Item oppo.de.l.tao⸗

So. vt glo.⁊ tene penul.
=JUMUũ* Sil

vyna ſen. fue.cõdem.⁊ mihi nõ pᷣiudico/aut oès conuenio

.

le . S. poſt.ff.e. So ibi erat obligatio pꝑtis ꝓ quolibet quã
volebamus reducere ad ſolidum ⁊ ſic obligationẽ indu⸗
cere que pacto induci non poteſt hic erat obligatio in ſo
lidum: quã volumꝰ ad partẽ reducere ⁊ ſic de liberatio⸗
ne tractamus q̃ pacto poteſt concei.

¶ In glo. qᷓ incipit taciti. ibi plꝰ etiam accepat et ſic tra
ctatur de obligatione augenda qð nõ poteſt fieri per pa⸗

ctuʒ hic recipit minus / ⁊ ita de liberatione inducẽda tra
ctatur que poteſt induci pacto. 2 =

Butrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

tur actio Item qꝛ ad pꝛimâ actionẽ non habet᷑ regreſ⸗
ſus. So.ibi plene dicam.

Add ti Mota.j.hic ꝓbari ſᷣm do.alex.ꝙ tranſ⸗ Trãaſactio
0 U tio actio nõ eſt ↄctus noĩatꝰ:qꝛ ſi et õctus an ſit ᷣctꝰ
noĩatꝰ ſolo ↄſenſu pduceret actionẽ.lʒ.iuriigẽ.in pn ff.e. noĩat? vel
qð hic notatur. Iſta inductio nõ eſt bona qꝛ ↄuẽtiones inoiatus.

noĩate ſolo conſenſu pꝛoducũt actionem quãdo ſunt de
iuregẽtiũ.ita ꝓpꝛie loqᷣtur dic.liuriſgen.in pꝛinc.ſecus
ſi ſint de iure ciuili:vt hic. Ita declarat bar.]dic.l.iuriſ⸗

Additio. Et ouz or g creditoꝛrecipiedo ſolutlo gen Sgaimmo n penul cõl fr e Scdo nota ex texib. an
AOO nem ꝓ ſua parte ab vno ex plurib obli⸗ ñnec aduerſario ꝙ qui nõ ſeruat traſactionem non pot ex 1 ie
gatis in ſoliduʒ ſibi piudicat ne poſſit amplius in ſolidn ſe iuuare:qꝛ ex eo qð quis impugnat ⁊c. Certio no.ꝙ qs hare
petere ab vno ex eis:ſed intelligitur ſummam iĩter eos ꝓ non tenetur ad obſeruantiã cõtractus qũñ per aliaʒ partẽ lien
rata diuiſiſſe: limita qᷓ̃ttuoꝛ not. modis. Pꝛimo quonia ſibinõ ſeruat᷑ facit.l.quero.S.inter locatoꝛc.⁊ ibi bar.no. niliſ
ille ſoluit partem ſuã virilẽ ⁊ non plus nec minus ałs no ff. loca.bal.in.l. in ciuilẽ.de rei vend. facit.l.ſi ua.·S· ſeia nhtt
induceretur diuiſio glo.eſt not.in. l.inter eos · S·j. in ver⸗ cauſa.ff. de vᷣbo.obli.lł.ſi cõueniat.ff. pꝛo ſocio.i¶ Quarto er
bo ſoluet ⁊ ibi ang.imo. alij.ff. de fideiu.⁊ ibidicit ãg. no. Fm glo.⁊ doc.qꝛ frangẽtẽ fidẽ licitũ eſt fidẽ frangere nlone
habuit de facto floꝛẽtie:idem vult glo.mag.hic in fl. bdaꝛ. Adde gl.in ca.cũ inter. R.ſenioꝛẽ ⁊ ibi.do.antho. de bu. fl 5§
ſaly.⁊ moð.hic.imo.L.l.ij.ff.de duo re. Scdo limita ⁊ iſts de elec.iſta reg.ꝓcedit etiã ſi iuramentũ ĩterueniſſet tex. an⸗ ge
limitatio eſt ſubſtantialis ꝑ quã tolluntur omnia contrs eſt in.c.iiij.et ibi no.inno.et cano.de iureiurã.et tex.in.c.
ria:vt iſta lex pꝛocedat quãdo ſoluit tan ; Faſtes ad ipʒ ſicut vlti. in fi.et ibi panoꝛ.not. de iureiurand.facit glo. 1
ſpectantem ⁊ creditoꝛ ſimiliter recipit: iſtud eſt qð ppꝛie imn.c.j. in glo. pe.de no.foꝛ. fideli.dicit ꝙ ſi dñs non ſer⸗ f
vult tex.ibi pꝛo ſua ꝑſona ſoluẽtem ſecus qñ ſimpliciter uat fidẽ vaſallo ꝙ vaſallus ſimiliter nõ tenetur ei ſerua⸗ be
ſolueret: ita loquitur.l.ſi ex toto· S ..alle.in glo.pʒ cy.old. re iuramẽtũ fidelitatis. Altimo facit iſte tex.ꝙ ſi duo ini ſ⸗
bald.ſaly.⁊ moder.hic Ja.de rebald lmol moder.ibi mic fecerũt pacem de nõ ſe offendẽdo ſub pena ꝙ ſi vnꝰ
Tertio limita vt colligitur ex verbis pau.de ca.m iaſo. pꝛimo offendat: incidit in penã alius poſtea põt ipugne
map. hic vt iſta.l pꝛocedat qñ creditoꝛ recepiſſet ab y'no offendere ſ̃m doc.hic io.and.in reg.fruſtra ĩ mercu bar. ſ
ex coꝛreis parteʒ ſu am de ſoꝛte pꝛincipali: ſecus ſi recepi/ ⁊ alij in lcum pater ·S. libertis.ff.de leg. ij.⁊ in.l.j.S· cum 1
ſet partem de acceſſoꝛio puta de vſur tũc nõ p̃iudicaret eęrictes.ff ſi qua.pau.fe.dica.panoꝛ.in c.j.de treu.⁊ pace. P
in ſoꝛte pꝛinci.cũ acceſſoꝛiũ nõ debeat pᷣiudicare pꝛiciba in.j col.alex.⁊ iaſon.hic plene.in.ij.col.vᷣſi.vlti.
li arg.l.nuda.cũ glojde pᷣhẽ.⁊ cõmit ſtip gl.in.lſi pacto S Act Abi bene agit tutoꝛ vel cura⸗
qͥ penâ S. eo. Quarto limita niſi creditoꝛ recepiſſet ſaltuo A 27 um. to: habef loco dñi: vbi oilapi⸗
iure ſolide.ʒz guił.de ſuʒa.cy.in vlt.no.alberi. Bal ĩ fl. ſa dat loco domininon habetur. hoc dicit. .
ly.⁊ pau. de ca.et dicit Alberi.ꝙ ibi ita vidit de facto ſfie⸗ Ruumn (Opo. ꝙ poſſit remittere.vt.jti j.ſi pꝛeſes.⁊ 1
ri ⁊ idẽ dicit pau.de ca.lʒ ſᷣm eũ aliqui dubitarẽt qͥd eſſet ar..l.interdũ ·S.· qui tutelã ff.de furtis.So.vt glo. Item
dicere ſaluo iure ſolide idẽ ⁊ multomagisſſi creduoꝛ clas op.de.l.iuſiurandũ · S.j.⁊.l.tutoꝛ.de iureiur. Sol.vt glo.
re ꝓteſtaret᷑ ꝙ vx talẽ receptionẽ nõ intdit ſibi pᷣiudica⸗ Itẽ op.de..l.ſed ſi vniꝰ.ff. de iniur.So.vt gl.Aut ergo
re quin reſiduũ poſſit a quocũq; petere ſᷣm bar.in.ij.lec.⁊ eſt dubiũ ⁊ põt remittere.Aut eſt liquidũ/⁊ tũc aut dona
alios hic ꝑbal.ĩ.d.l.ex toto·S.j.bñ facit tex.i.l.ſi debitoꝛꝛ. tio mouet eũ pꝛincipaliter ad donandũ ⁊ per cõſequens 4
D 8 2S. j.ff. qui. mo. pig vł hipo. ſol. facit dilapidado ⁊ tunc nõ põt dimittere. Aut pꝛicipalis 9
cauſa q̃ eum mouet ad donadum:nõ eſt donatio ſed vtili 4

ſcet inter pꝛiuatos edlt

aoltima volũtas lʒ minꝰ ſolẽnis ia.butrig.

— ,– Bicit bar. ꝙ iſta. l. ſing. multum ⁊ eã ne
dditio ral bia dienbale⸗

A UlEID:. ſcit alibi idẽ dicũt bal.⁊? paul. de ca.h. d.
pactũ de inuicẽ ſuccedẽdofactũ ĩter pᷣuatos nõ valʒ etiã
in vim donatiõis cã moꝛtis:ſi factũ inter milites hʒ vim
vltime volũtat hoc dicit.Limita iſtã legẽ non ꝓcederc

qñ ꝑ pactũ initũ inter milites ſup ſucceſſiõe fleret piudi⸗

ciũ tertio:qꝛ tũc haberet locũ.lłfl.iſto ti.ᷣm Jaſo. ibi in
tertio no.in.v.extẽſiõe ⁊ ibi ꝑ tria füdamenta ꝓbat illaʒ

tas pupilli mouet eũ pꝛincipaliter coꝛꝑis vel aie vt vſu⸗
ras remittere ⁊ poteſt ⁊ gratis ⁊ liquidũ debitũ dimitte⸗
re:vt.l.cum plures·S.in pꝛimis.ff.de admi.tu.⁊.l.j.S.ſed
non. de tutelis ⁊ rõnibus diſtra.et ideo vidi dubitari de
hoc:qꝛ qͥdã tutoꝛ volebat grat dimittere iniuriã illis qͥ
iterficerãt pr̃eʒ pupilli ſui ⁊ allegat ꝙ iunici pupilli erat

potẽtes ⁊ ꝙ ipſe timebat ꝙ ſi nõ faccret ſibi pacẽ ⁊ grat

remitteret ꝙ iterficerẽt pupillũ ſibi in manibꝰ ſuis certe
fuit dictũ ꝙ gratis potereat remittere:vbicũq; ꝗ̊ mouet᷑

pꝛĩcipalit᷑ vtilitati pupilli etiã ad donãdũ valʒ donatio.

legẽ vẽdicare locũ ĩ militibꝰ:⁊ ibi ad plenũ dicemꝰ. No.
hereditas j. pᷣm bar.bal.Ang ⁊ pau.deca.hic ꝙ hereditas nõ põt da
an poſſit ri ꝑ donationẽ ca moꝛtis ſicut nec ꝑ codicillos ꝙ ẽ mẽti
dari ꝑ do⸗ tenẽdũ ſᷣm bar.⁊ ſic ſi dico dono tibi heredita.meam cã
nationem moꝛt nõ valet iſta dona.an ſit veꝝ ⁊ qũo pꝛocedat dicaʒ

Additio. de geerto urand voſiun do⸗ Tuaer
ULED.· nare vt hic. verũtamen tutoꝛ regis vel et curato⸗
illuſtriũ ꝑſonarũ poſſet qꝛ hoc ↄuenit pꝑſone minoꝛis ſᷣm res q̃les
inno.⁊ io.and.in.c.grandi.de ſupplẽ negl.pꝛela.lib.vj.x ſunt qͥ pñt
eſt tex.in.l. cum in plures·S· pe.⁊ in l. ſequen.in pꝛinci.ff. donare.

cã moꝛtis

J.Scðo not.ex tex ibi hmõi ſcriptum ſᷣm Bald ⁊ ſaly.qꝙ
duo pñt ĩ eadẽ carta ſeribere ſuũ teſtamentũ ſeinuicẽ ĩiſti
tuẽdo ⁊ dicit bal.ſe ita pluries conſuluiſſe⁊ pau.de ca. re
fert ſe vidiſſe ꝙ vir ⁊ vxoꝛ in vna carta ꝑ oĩa ſimiliter fue
rũt teſt ati facit tex.in.l.eo ꝙ a multis ⁊ ibi docXj/ſi cer.pe.
Finaliter no ꝓ iſtũ tex.dicit ſing.bar.i.l.tale pactũ ·S. fi.
ff. eo ꝙ ſi miles ĩ ctu vł ĩ alio actu inter viuos appellet
aliquẽ heredẽ ꝑ iſtã appel.enũciatiuã ꝑ quã videt᷑ in cũ
ſuũ vlt imũ iudiciũ cõferre cenſet᷑ eũ facere heredẽ ſuum

cffectualẽ:idẽ tʒ in pia cã ꝑ tex.in.c.fi.de ſucceſſio.ab in⸗

teſta.idẽ ĩter liberos:ſʒ lud.ro.ĩ repe.aut.ſiłr.ſad.il.fal.in
vij.coł.ĩ.vj.ſpãli pie cãe ĩter ↄctꝰ dicit ꝙ iſtð dic.bar.nõ
reperit᷑ alibi tñ reputat falſũꝑ regulã.l.cũ hereditas·j.de
pac.conuen.itñ dicit ꝙ opi.bar.foꝛte ſeruaretur in pꝛacti⸗
ca ꝑ alios.ſʒ nõ ꝑ eũ qꝛ nunq; habuit õdictoꝛẽ ⁊ ꝓ vᷣifica

tione huiꝰ dicti bar.videas hic iaſo.in.ij.coł.in verſi.tu

dic ⁊ in verſi.ego confirmo. Mon ds ei fide
MNon dzʒz ei fides
EE Bm p ꝛop onas. gruari qui vult
pacta vᷣari. vl dic ꝙ frageti fidẽ ſides fraga
Wtur eidẽ. h. d. ¶dOp. de. l. conuicta..ti. j. qᷓ ob⸗
ſtat in duobus. Pꝛimo qꝛ ibi ex pacto tranſactionis da⸗

de admi.tu.⁊ in.l.j.S.j.ff.de tutel.⁊ rõ.·diſtra.Itẽ qð di⸗
cit᷑ in tutoꝛe ⁊ curatoꝛe ꝓcedit in epᷣo ſᷣm panoꝛ.in cõſil.
xlvi.qð incipit ſatis videt᷑ mihi clariſſime.in.j.volu.not.
bal. in.l. pᷣſes.jti.j.fallit in debitovſurario vel ulicito gl.
no.in.d.l.pꝛeſes.Scðo fallit qñ debitũ eſt liquidum:ſed
erat tale qð attuliſſet plus impenſe qᷓ; vtilitatis.tex.eſt
ſing.in.l.mediterranee ⁊ ibi bar.ad hoc no.j.de anno.et
trib.lib.x.ange.in.l.j.ff. de duo.re.facit.l.ſed an vltro.ff.
de nego.ge.CTertio fallit quãdo debitum nõ eſt liquidũ
vt hic in glo.intm̃ ꝙ tutoꝛ ⁊ curatoꝛ poſſunt tũc eti gra⸗
tis remittere.glo.ᷣeſt not.in.d.l.contra iuris ciuilis.S.ſfl.
in glo.vlti.⁊ ibi ang.ff.eo.licet ſaly.hic dubitet.bal.x alij
quidã in locis per do.iaſo.hic allegatis cõtrariũ tenue⸗
runt. Verũtamen dic ſm iaſo.may.hic.ꝙ quãdo de pᷣſen
ti ꝓbari non põt/nec in futurũ ſuberat vᷣiſimilis ſpes tũc
hʒ locũ pᷣdicta gl.in.d.l.cõtra iuris ciuilis ·S.fi.in.iij.fal.
allegata ꝑ.l.tutoꝛ.in pꝛin.ff.de iureiu.iuncta regula.l.qui
accuſare.S.de edendo.idem iaſon hic.qð pſequaris ple
ne per eum hic.j.col.⁊ in.iiij.excuſat᷑.⁊c.Et ibi adducit
quartã fal.ad ſupioꝛa:⁊ vide in hac materia tex.ſingu.q

tutoꝛ tpᷣe neceſſitat põt grati debitũ pupi.remittere.in..
ſi ples · S· ⁊ cũ tutoꝛcs.ᷣff.eti.ſᷣm pau.de ca.ibi ia.may.ĩ...

De Pactis. Fo. LII.

eEH maioꝛem. ff eo.ti. Item adde hic ea que notãtur in.l. cuʒ R=- KR i6s, 66N 88 Solo ti. nõ trãſ⸗
e ſf plures·S.fi.ff.de ad miniſtratione tuto.iuncta glo ibi per N aditionibus. fert᷑ dñium. h.d.
N net no. ſin gulariter m ange. de aretio.in· 5 fi. verſi.ſed ſi s. Nh COp. traditiõe dñiũ nõ trãſeat. vt.l.nũq;;.
t. i in j. col. inſti. de acio. H. Eff de acqrẽ. rerũ do. So. vt gl. ¶ Itẽ op. ꝙ etis
M RS J li 18 Pactum filij nõ nocet patri in re ſi titulꝰ ⁊ traditio intueniat nõ trãſeat dñiũ vt iſti.ð õhẽ.
8 π☚ paterna. hoc dicit. emp· S. vẽdite.So.ibi ſpalc. ¶ Mõ qro an in trãſlatiõe
ſ EKH[Oppo. de. . fllius. f de doli excep. Solu. vr poſſeſſoꝛis reqrat᷑ titulꝰ æ va traditioꝛ traſit dñiũ ⁊ poſ.
in SZlo. ” Qdut titul? fictꝰ ⁊ traditio vᷣa ⁊ idẽ.vt.l.cuiꝰ ꝑ erroꝛẽ.ff.de
Pearute Ad dit 4 0 Adde pulchꝛum dubium in pꝛeſenti.. reg.iur.Aut ẽ verꝰ titulꝰ ⁊ traditio ficta:vt qꝛ vẽditoꝛ cõ
es factũ iter U.· Filius in vita pf̃is ſui / et ſic intpᷣe quo ſtituit ſe ẽptoꝛĩ noĩe poſſidere ⁊ tũc etiã trãſit dñiũ ⁊ poſ⸗
mi fliliũ et de⸗ non poterat liberauit debitoꝛẽ paternũ.vtrum poſt moꝛ ſeſſio:vt.l.mulier.⁊.l.ꝙ meo.ff.de acqᷣr.poſ.Aut ẽ titulꝰ fi
no. bitoꝛẽ pa⸗ tem patris et ſic tẽpoꝛe quo flliꝰ eſt heres talis liberatio ctꝰ ⁊ traditio ficta/⁊ tũc nũqᷓ; trãſit poſſeſſio.⁊ ita loqᷣtur
ſeu ternũ de li ſeu pactum de nõ petẽdo ⁊ quitãtia factis tandẽ noceaꝛ gl.-d.l.ꝙ meo. Itẽ q̃ro an ex pᷣſcriptioe dñiũ trãſferat᷑ ⁊
hand berãdoleũ fllio heredi.dic bꝛeuiter ꝙ non ᷣm bar.in.l..filius.ff ſolu. dic vt gl. ¶ Itẽ op. ꝙ ex ſolo titulo trãſrerat᷑ dñiũ:vt.l.vt
ere an noceat ma.per tex. no.in.l.qui ſeruo.ff.qui ⁊ a quibꝰ.Limita ᷣim iiter.S.de ſacro.ſan.eccle.So.vt gl.⁊ ratio eſt: in pacto Dominiũ
det ißi filio pꝰ eundem bar.ibi duobꝰ modis.Idem bar.in.l.cum dñs. adiectiõis in diè eſt:qꝛ pactũ ponit᷑ ad reſcindendũ titu an trãſfe⸗
· moꝛtẽ pa= S.· fi.ff de peculio legato. Lap. de caſtel.et do.de ſancto lũ:x ſicut ab initio ſine titulo dñiuʒ nõ trãſfert᷑:ita nec ex rat᷑ ex ſo⸗
dine⸗ tris. Seiny.in.c.qᷓ;uis.de pac.lib.vj.per pau.de caſt.hic ſpecu. poſt facto remanere põt.⁊ ideo dynꝰ dicebat ꝙ ſi qͥs duʒ lo titulo.
go. . ti.de pac.vᷣſi.quid ſi filiꝰ.in.S.pe.⁊ eſt textus ſingularis alienat vult ꝙ res alienari nõ poſſit.dʒ dicere ſic:vendo
ſe⸗ ⁊ melioꝛ de iure.in.l.et ſuũ heredẽ.vᷣſiculo.idem pꝛobat. h pacto /ne alienes ⁊ ſi ↄtingat te alienare res ſit inẽpta.
ſen⸗ ff. de pac. quem multũ notat pau. de caſt. ⁊ do. alexã.poſt Ego puto ꝙ tutiꝰ ſit dicendũ ſic.vẽdo hoc pacto ne alie
nont bal. ibi. in.l. iuriſgen · S. ſi autem. ff. eo.ti.tũ bar.dic.l.ante nes ⁊ ni ↄtingat te ad aliquẽ actũ venditionis venire res
Hlv⸗ pᷣdictos doc.allegauit in dic.l.cum dñs.ſᷣm do.iaſo. de ſit ex nũc inempta:nã ſi dicit ſi alienauer res ſit iempta:
Page may.hic. VNerũtñ ᷣm iaſo.map.hic ſi bene aduertatur di non põt dñium redire ad vẽditoꝛè in pᷣiudiciũ nouiem⸗
nber ctus·S. idem ꝓbat lex ⁊ ſuũ heredẽ. loquitur in alio caſu ptoꝛis qͥ eſt effectꝰdñs ꝑ traditionẽ.⁊ ſunt hec ĩ argumẽ⸗
Fann rationẽ aſſignat ibi bal.et ibi vide:⁊ ſic iaſon may.hic tũ ad qſtionẽ:ſtatuto cauet᷑ ꝙ ſi capitancus aliqd firma⸗
ꝛpu videtur recedere ab opinione bar.pau.de caſt. ⁊ alioꝛum uerit qõ ſit ↄ vtilitatẽ publicã ꝙ ĩtelligat officio puatus
quos.S.retuli Tene tñ opinionẽ bar.qꝛ nõ eſt apparẽtia ⁊ puniat᷑ intm̃ dũmõ capitaneus aliqͥd ↄ vtilitatẽ publi⸗
Nan de cõtrario. Limita tñ iſtũtex.iſtius.l.filius.ſᷣm bar.hic ca firmauit qritur an valeat.dico ꝙ ſic.⁊ ideo ẽ neceſſe ꝙæ
dlpͤ ⁊ iaſ.map.hic.Et qð dicit᷑ in hac lege de filio.idẽ in mo reſcindat᷑:nꝗ erat officialis qñ firmauit /ſ ſi ſtatutũ dice
nacho.per do.bar. in. l j.ff. de ſtip.ſeruoꝝ. alex.in.l.ij.f. de ret ſi ↄtingat eũ ad aliquẽ actũ ↄfirmationis ꝓcedere.ex
eſet vulg.⁊ pupil.ſubſtitu.ꝑ ĩno.in.c.cũ olun.de puilegijs. nũc ſit puatꝰ officio.tũc nõ valet illud qð ↄfirmaſſet: qꝛ
Nen 7 actio nem Pactũ factũ cum qui⸗ iam erat officio pꝛiuatꝰ anteq cõfirmare cõpleuiſſet.
Nigo⸗ (OAAN D acti I. buſdã pꝛodeſt illis: ſed Ad d ti 0 Hic ſe offeri pulchꝛũ dubiũ ĩ quo ſemꝑ
nng R n) ad alios nõ poꝛrigitur. h. d. qꝛ hec lex videtur OereUdubitauit iaſ. de map. Hũqᷣd regula hu⸗
un 2 innuere ꝙ pactũ cũ quibuſda ctiã illis nõ ꝓſit / ius tex. hẽat locũ in pꝛĩcipe vendẽte vel donate vel alio
nn qð eſt abſurdũ.ideo hic ſunt varie lec.¶ In gl. qᷓ incipit modo ᷣhẽte ꝙ ibi etiã reqrat᷑ ad trãſferendũ dñium tra⸗
cnin vel dic ibi ſo.vt ibi: quia nocet quãtum ad vtilitatẽ non ditio:vel ꝙ ſii ſpale in pᷣncipe ꝓꝙ ſolo gctu abſq; traditiõe
avl quãtum ad directam. l DdDdjßium traſferat᷑ dicit ia.may. hic vehemẽter dubito. io.
* Ad ditio Adde in hac lege ſᷣm vnuʒ intellectũ ꝙ and.in.c.olim.de vᷣbo.ſig.in nouella. æ bal.in. c. lʒ cãm.in
inies EUI.· oipoſita in actu vo non habent locũ in viij.col. de ꝓba. tenẽt ꝙ ĩ talibꝰ ctibus trãſferat᷑ dnium
gſi actu putatiuo facit.i.cũ hic ſtatus S.ſi quis ſpõſaʒ ff. de abſq; traditioe.:facit qð diẽ ang..loff ñ.ĩ fi.ff. de rei vẽ.
R*R dona inter virũ ⁊ vxo.quã ad hoc reputat ſing. bal.in.l. wlz als ſolũ zctũ ſeu inſtrm̃ nõ ꝓbet᷑ dñiũ fallit niſi ſit
i eam quã j.de fideicõmiſ. vide tamen q̃ vult glo paruula inſrm ↄtinẽs donationẽ vel aliũ ↄctuʒ pᷣncipis ex certa
hiat in.l. aſſiduis .qui po.in pignoꝛe habeãtur no.per ange. ciꝰſciẽtia celebꝛatũ.pʒ qꝛ pᷣnceps hʒ ptãtẽ trã ferẽdi dñi⸗
ien flnee i vahſtore inebe⸗ Tendosmircoltfs ebse son nebin dte ti
. * Siue debitoꝛes ſiue he⸗ uc Ix. Col. . pnceps dondt abſq; alia tra
sennt PEb ito um.redes debitoꝛis iuicem ditione trãſfert ius ⁊ ñiu. Idẽ t pleniꝰ tʒ bai c ang. de
non Ppaciſcantur creditoꝛibus non pꝛeiudicat.h.d. xſer.in.c.ij.de noua foꝛma fidelitat .facit qð vult idẽ bal.
nen RAAcum..l.pacto.je. Vel generalius dic ꝙ pactum in.l.fi.in pᷣncipio.ff.de ↄſti.pncipũ.Alibi bal.in.c.ad au⸗
ndo quoꝛũd am non poꝛrigitur ad pꝛeiudicium alioꝛum.h.d. diẽtiã.ex. de pᷣſcrip.colligit pulchꝛe ex tex.ꝙ ex pᷣuilegio
Goten In hac.l. paciſcerunt debitoꝛes ſed in.l.pacto.fecerurt pncipis traſtert ius ſine apphẽſiõe poſſeſſois. Oꝛo iſta
ofunt pactum heredes debitoꝛum. C.oõòtl opinione facit ꝙ ꝑ.l.trãſfert᷑ dñiũ abſq; aliq̃ traditiõe
lb in & Adde ꝑ iſtã legẽ no. ̃m bal. ⁊ ſaly. ⁊ mo ESm bar. ⁊ doc.hic.p.l.cõmiſſa.ff.de pub.bal.in jccõmu.
hinaf Add ltio.ãe. hic nõ valere pacta nec ligas factas de legat.ſicut ꝑ ↄſuetudinẽ vł ſtatutũ.c.ij.ex.ð ↄſu.⁊ ibi
g ꝑ ſubditos in pᷣiudiciũ pꝛicipis qui eſt eoꝝ non ſolũ cre⸗ panoꝛ. bal.in l.fi.iiij. col. S. de ſac.ſan. eccle.ſʒ ſic eſt ꝙ bᷣn
nccſ. ditoꝛ ſed dñs facit tex.in.c.cũ tᷣe. vbi doc.no.de arbi. et ¶ ccps dr̃.l.aĩata in t᷑ris.in aut᷑.de ↄſulibꝰ.S.pe.gl.in.l.⁊ qꝛ
Aunet tex.in.c.cũ dilecti.de maio.⁊ obe.facit qð no.bar.in.l.j.· ff. de iuriſdi.oĩm iud.ſ Itẽ ↄctus pᷣncipis hʒ vim l.et pᷣt
litog. in.ij. col. C. de metro.beri.li.xj.ꝙ cõia ciuitatis vel cõta allegari ſicut q̃libʒ alia.l.ᷣm bar.in.l ciuitas. in.j.col. ff.
uunſe tis nõ poſſunt ſeipſa diuidere in plura ſine licẽtia ciuita ſi cer.petat᷑ cũ alijs cõcoꝛ.ꝑ iaſ.may.ibi. Iſtã partẽ ↄfir⸗
ter tis cui ſubſunt q;tum ad pᷣiudiciũ illiꝰ ciuitatis facit qð mo ꝑrõn tex. in.l.pe·j.de dona.ĩter virũ et vxo.vbi vult
anno⸗ tenet idẽ bar.in d.l.fl.in.ij.col.ff.de colleg.illici.ꝙ ciuita tex.eẽ differẽtiꝗ inter ↄctus initos ꝑ pꝛĩcipẽ vel aliũ:ſʒ ſi
Nnof tes que nõ ſunt libere ſubdite ſimiliter populi ſubditi nõ diceremꝰ ꝙ in ↄctu inito ꝑ pꝛincipẽ eẽt opus traditione:
ſcnic̃ poſſunt facere ↄfederatiões vł ligas ſine licẽtia ſupioꝛis tũc nulla daret᷑ inter ↄctus pꝛĩcipis ⁊ alterius differẽtia
tiäget⸗ Si militer ecõtra pꝛinceps qͥ hʒ vaſallos ſub ſenõ põt li⸗ qð eẽt abſurdũ.ad ið facit ratio.l.bñ aʒenone..de q̃dri?᷑
ligt gas vel ↄuẽtiones facere in eoꝝ pꝛeiudiciũ niſi ipſi ↄſen nijſſcri.l.cũ młtaj/ de bonis q̃ liberꝭ.Quicqd dicat iaſ.
lti tiant /nec poſſunt eos alienare inuitos. glo. eſt ſing.in.l. de map. hic.vᷣſi. in cõtrariũ foꝛti᷑. Limita regulã huv.l.
ten⸗ inuitꝰ. ff. de fid eicõmiſ.libe.tex.in. cj·S pᷣterea ducatꝰ de quo ad dñiuʒ vt nõ trãſeat abſq; traditiõe.ſecus eſt tñ in
deſt ꝓhi ·feu alie.p fed. no.bal.in.c.j.S. ſi q miles. in.j.no. in hipotheca.l.j.ff.de pig.act.rõ.diuerſitat ꝑ bal.⁊ ſaly.hic
ai ti. quo tᷣe mil.in vſib.feud.⁊ in.liin teſtõ.j.·ad.l.fal.⁊ in.c. in vlti.col.ꝑ iſta dic ꝙ vane dubitarũt qꝗͥ dicebãt ꝙ p do⸗
iift j.circa fl.de reſt. ſp o. x ſpe.in ti. de feud S. qm in vᷣſi.xxix. nationẽ quã fecerat rex nr̃ de ducatu ãdegauie ⁊ ↄmit.ce
lal Rex Frã Hinc dicit in ſpẽ bal.in.c.in gñali.ſi de feu fue.cõtrouer. nomanie meritiſſie mr̃i ſue ꝙ dicta dña añ appᷣhẽſa poſ⸗
“ cie an poſ inter do.⁊ agna.ꝙ NRex Frãcie non põt alienare vnã de ſeſſionẽ nõ poterat officia oferre/ qð ẽ erroneũ dicere ⁊c
dcuen ſit aliena⸗ ciuitatibꝰ regni ſui ĩuitis illis ciuibꝰ.alleg.hoſt. in c. dile N Acto Hiuide in duas partes qꝛ in pꝛima
ngn re vnã de cti filij.de ma.⁊ oe.⁊ ibi io.and.in nouel.vñ ſᷣm eũð.qqn ꝗ U·ponitur dictũ in gñe vſq; ibi de ciro
ei ciuitatibꝰ ĩpatoꝛ cõſt tinꝰ don auit vꝛbẽ romã pape Sllueſtri feceit EEVgraphis. ibi ponit᷑ dictuʒ in ſpecie vſq; in finẽ.
nurid ĩuitis ciui ppł'm romanũ ↄſentire.vide panoꝛ.ad pᷣmiſſa.in.d.c.di⸗: = Ael in pᷣma cõſuluit creditoꝛibꝰ nõ obſtãte pa
. eto.

bus. Aecti fllij.

ſecũda ↄſulit coheredibꝰ quibꝰ nõ lemar pactũ.
iiijz

Butrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

EE„ actum nudũ coherens ſtipu⸗
3 Ete ns. roatvaltee perficitur eius co⸗
verentia.h. d. m verꝗ lecturã. ¶ ec lex legit᷑
Sa= =— Auattuoz modig. Et pᷣmo pᷣmittã pꝛimã lec. et
eã ipꝛovabo.deinde ponã ſecũdã ⁊ ĩpꝛobabo eã. Tertio
ponã tertiã ⁊ ipꝛobabo eã.Quarto ponã q̃rtã ⁊ appꝛoba
bo ea:⁊ ſᷣm eã expediã glo. Pꝛĩa lec.ĩpꝛobat᷑ rõne talin
iſte tex. dicit ꝙ ſtatim fuit appoſituʒ ante vel poſt. ̊ vide
tur inuere aliud ſi nõ ſtatim. Sed hoc eſt falſum qꝛ quã⸗
docũq; interueniret ſtipulatio ex ipſa recte ageret᷑: vt.l.
ex aſſe.ff.de heredi.inſtitu.x.l.ſi quis pꝛioꝛe.ffad trebel.
Item quia innuit hec lex ꝙ pactum fuit appoſitũ incõti
nenti per qð videtur redrere ꝙ pactũ actionem ꝓducat
quod hic nõ eſt.quidã tamen volẽtes hãc lectura defen⸗
dere dicunt ꝙ ſi pactum apponit᷑ incontinenti agitur ex
ſtipulatione:ergo ſi incõtinenti non apponitur:non agi⸗
tur ex ſtipulatione: ſed hoc eſt cõtra.l.penul.ff iudi.ſol.

Sed ipſi diſtingunt ꝙ aut id de quo cõueniũt partes eſt

in ipſoꝛum ptãte fieri/⁊ tunc debet in continẽti fieri / aut
non dependet ab ipſoꝛum poteſtate:vt ſentẽtiam ferre/⁊
tunc quãtumcunq; illud flat valet:vt agatur ex ſtipula⸗
tione:vt dicta.l.penul.qð nil eſt:quia eſt cõtra legẽ dictã
ex aſſe cum ſimilibus.iſſ Scða lec.non eſt bona qꝛ pactuʒ
non eſſet appoſitũ vt faceret a gi ad quãtitatem declara⸗
tum:ſed eſt ad augendã/vel minuẽdam quãtitatem / nec
eſſet appoſita ſtipulatio cã placiti ſeruãdi.i¶ Tertia lec.
eſt ꝙ ꝓmiſiſti nudo pacto aliqd:poſtea pꝛomiſiſti penaʒ
per ſtipulationẽ in continẽti:⁊ hec lec.nõ eſt in glo. Sed
non eſt ong uni⸗ pactum fuit ſup pꝛincipali.et ſtipula⸗
tio ſuper acceſſoꝛio ergo non põt pꝛincipale veſtire:vt.S.
e.ſi pacto ct de ↄtrahen.⁊ cõmit.ſti nuda. Quarta le.
que eſt tertia in glo.eſt vera ⁊ puto ꝙ illi qͥ alias lecturas
poſuerũt ideo moti fuerunt.qꝛ lec.glo.non bene cõuenit

cum textu. CMota ꝙ ſicut in bone fidei ita ⁊ in ſtricti iu

ris pactũ incontinẽti appoſitũ parit ⁊ infoꝛmat. Quia
hic non ſunt aliqua contraria.expedio glo.per quattuoꝛ
queſtiones.Et pꝛimo qro an ſi pactum apponatur ſcʒ in

Pactum ↄtinenti fauoꝛe debitoꝛis infoꝛmetur ⁊ pariat: glo.ꝙ nõ
appoſituʒ niſi vſure dent᷑ creduoꝛi:ſed ſi apponatur creditoꝛis fa⸗
incõtinẽti uoꝛe tunc ĩfoꝛmaret actionẽ natã ſtipulatoꝛi:ſed debito
fauoꝛe de⸗ ri infoꝛmare non põt qꝛ nullam habet:⁊ ſicut infoꝛmare
bitoꝛis an non põt ita nec nouam dare cuʒ hec ſint paria. Sed ꝙ di
pariat ac⸗= cit glo.ꝙ ſi vſure dentur creditoꝛi ⁊ debet ire romã ꝙ ve⸗

tionem.

ſtit᷑ videtur male dictum pꝓpter ratiões pꝛedictas / cũ ſit
fauoꝛe ſtipulatoꝛis appoſita ſtipulatio:ſed ego puto gl.
aliter intellexiſſe ⁊ de alio veſtimẽto:qꝛ ſi debitoꝛ ꝓmit⸗
tit vſuras ⁊ cõuenit ꝙ ſibi aliqᷣd a ſtipulatoꝛe fiat:poſtes
dum debitoꝛ vſuras ſoluit veſtitur ſibi pactum non cohe
rentia contractus:ſed rei interuentu quaſi ſit quidã con
tractꝰ innoĩatꝰ.ſ.do vt facias.Et ſi dicas ꝙ refert an ſit
veſtitus coherẽtia contractus an interuẽtu rei? Reſpon
deo ⁊ natum refert in hoc quia quãdo veſtitur coheren⸗
tia cõtractus ſtatim actionem pꝛoducit ⁊ ex eo agi põt.
Sed quãdo veſtitur interuẽtu rei anteq; impleatur.i.an⸗
teq; reus ſoluat vſuras nõ naſcitur ei aliqua actio ⁊ ideo

Pactum magna differẽtia eſt vt ⁊ dicã. Item querit glo an nu
nudũ ĩter dum pactum interpoſitum ſuper pꝛĩcipali veſtiatur a ſti⸗
poſitũ ſuꝑ pulatione penali:⁊ dicit ꝙ non.ſed vltramontani dicunt
ꝛincipali ꝙ ſ pactum nudum apponatur ſtipulationi ꝙ non veſtit᷑
an veſtiat᷑ a ſtipulatione penali:vt.l.ſi pacto.S.e.Sed ſi apponatur
a ſtipulati res vt qꝛ creditoꝛ pꝛomittit ire romam pꝛo debitpꝛe:tũc
once penali ei veſtitur/quialoco permutationis ſuccedit pena.Sed

certe licet ipſi bene dicant:non tamen bene repꝛehẽdũt
lo.qꝛ glo.loquitur de veſtimento coherẽtie contractus

ed ipſi loquũtur de veſtimento interuẽtus rei. Aut q̃ris

an pactum veſtiatur coherentia ſtipulationis penalis et
dico ꝙ non/nec ſtipulatoꝛi nec pꝛomiſſoꝛi. Aut queris

an veſtiatur interuẽtu rei et dico ꝙ creditoꝛi veſtiri non
põt:debitoꝛi vero poteſt veſtiri:non ſtatim facta ſtipula⸗

tione penali/nec etiã ea cõmiſſa ſibi ꝓpterea veſtitur:ſed
quãdo ea cõmiſſa ꝓmiſſoꝛ ſoluit quod pꝛomiſit tunc ſibi
veſtitur cõuentio de eundo romã:⁊ veſtitur dico interuẽ
tu rei non autem coherentia contractus:vt.S.dixi ⁊ hoc

cetiam ſentit glo. dum dicit veſtiri.quãdo debitoꝛ vſuras

ſtipulatoꝛi ſoluere debet intelligendo eam: vt.Sõ. dixi.
¶ Item querit glo.quid ſi nudo pacto cõueni de permu⸗
tando ct ſtatim aliquid nudo pacto paſcitur poſtea im⸗

pleatur permutatio/an pactum nudum iuxta eam appo⸗

ſitum veſtiatur:⁊ pꝛimo videtur ꝙ ſic.vt.l.ſi in venditiõe
ff. de pericu.⁊ cõmo.rei ven.immo foꝛtius non debet ve⸗
ſtiri qꝛ hic ĩ pacto nudo erat ſaltĩ naturalis obligatio:ſʒ
ibi nulla tñ erat venditio conuentionalis. Sed tu dic ꝙ
non veſtitur:⁊ eſt ratio quia aut dices veſtiri coherentia
contractus ⁊ male dicis:quia erat iuxta nudam conuen⸗
tionem. Item nee coheret veſtimento:quia veſtimentũ
non trahitur retro/ergo ſemper remanet nudũ: ſed ſtipu
latio conuentionalis trahitur retro vbi conditio depen⸗
det a caſu ⁊ nõ a poteſtate debitoꝛis.vt.l.qui potioꝛ.ff.qͥ
o:in pig. ha.?.l.qui balneũ.Seo amplius.⁊ de verb.ob⸗
ig.l. ſi filius.⁊.l.quidã cũ filium.S·fl.cuʒ ergo in caſu no
Itẽ queritur quid ſi pactũ iuxta ſtipulationẽ appoſitũ
eius coherentia ſit veſtitũ ⁊ poſtes per acceptilationem
tollitur ſtipulatio/an deſi nr Hatl cẽveſtitũ: dico ꝙ nõ:
qꝛ vbicunq; cauſa efficiens eit in facto eſſe nunqᷓ; ea deſt
ciente deficit effectus.vt.l.patre.de his qͥ ſunt ſui vel ali.
iur.Sed qũ eſt in fleri vnde ea deſficiente deficit effectus

cum ergo hic cauſa efficiens fuerit in facto eſſe: quia iaʒ

erat veſtitum pactum a ſtipulatione:ergo licet poſtea tol
lat᷑ ſtibulatio remanet pactũ veſtitũ.¶ Iteʒ quero extra
an pactũ incontinenti appoſitum ſimul actionemveterẽ

infoꝛmet ⁊ actionem pꝛeſcriptis verbis pꝛoducat.⁊ alibi

tenet Flo⸗ ſic quando pactum ſtipulationi apponitur.
¶ Sed vltramontani contradicunt ⁊ diſtingunt ſic:quis
ut pactum incõtinenti appoſitum eſt fauo:e debitoꝛis
⁊TP parit ⁊ non infoꝛmat:aut fauoꝛe creditoꝛis ⁊ infoꝛmat
pꝛimnã non autẽ nouã parit. vt dicit hec lex ibi petens ex
ſtipulatione:non aũt pꝛeſcriptis verbis poteſt agi dupli
ci ratione:pꝛimo quia actio pꝛeſcriptis verbis eſt indu⸗
cta in ſubſidiũ vbi alia non competit.vt l.quotiena.ff. de

pꝛeſcrip.verbis cum ſimilibus. OPꝛeteres actio pꝛeſcri-
ptis verbis ex contractu naſcitur.vt.l.iuriſ entiũ in pᷣn.

ff. eo.ſed quando pactum ſtipulationi apponitur non eſt

contractus:quia hincinde nõ naſcitur obligatio.vt.l.la⸗

beo.ff.de verbo.ſignifica.ergo nõ naſcitur actio pꝛeſcri⸗

ptis verbis:ſed quando apponitur debitoꝛi tunc naſci⸗

tur obligatio hincinde.⁊ ideo quia eſt cõtractus ⁊ eſt re
latio pacti ad pactum:⁊ ideo pꝛeſcriptis verbis agit᷑:ſed
certe ipſi dicunt contra caſũ.l.ij; de pac.inter emp.⁊ vẽ.
et. l iuriſgentium.S.quinimmo.ff eo.⁊ rationes ipſoꝛum
ego tollo ⁊ pꝛimo tollo pꝛimam quia bene verum eſt ꝙ q
dam ſcriptis verbis eſt inducta in ſubſidium: ſed que⸗
dam pꝛeſcriptis verbis non eſt ſubſidium immo concur
rit cum alia.vt.S.eodẽ. l.legem.⁊ dato ꝙ eſſet in ſubſidiũ
inducta tamen competeret:quia ex eodeʒ fonte alia non
competit.nam due ſunt cauſe agendi vt eſt videre exem⸗
plum in.l.pacto ſucceſſoꝝ.S. eo.verſi.de cirographis.nã
ↄſiderato ꝙ cauſa pꝛopter quã cirographa data fuerũt
deficit:quia non reſpondet creditoꝛibusvt debeat ex pa
cto competit coheredibus actio ad exhibenduʒ ⁊ condi
ctio ſine cauſa:ſed ſi conſiderato coheredes inde dam
num patiuntur ⁊ ſumptus / poſſunt agere pꝛeſcriptis ver
bis vt impleatur quod conuenit ⁊ ad intereſſe ita eſt hic:
nam eſt conſiderare pactum pꝛout ineſt ipſi ſtipulationi
⁊ hoc reſpectu infoꝛmat ipſam ſtipulationeʒ ⁊ hoc reſpe
ctu pactum dicitur infoꝛmare. Item eſt conſiderarce pa⸗
ctum pꝛout a ſtipulatoꝛe cui cõheret ⁊ hoc reſpectu pa⸗

ctum a ſtipulatione validum validatum pꝛoducit actio⸗

nem pꝛeſcriptis verbis.cũ ꝗ̊ᷓ hee actiones.ſ.infoꝛmata ⁊?⁊
peeſcripris verbis non veniant ex eodem fonte non ha⸗
ent ad ſe inuiceʒ ĩpedire. MNec ob.qð dicunt ꝙ actio pꝛe
ſcriptis verbis naſcit᷑ ex cõtractu qꝛ ⁊ hic eſt contractus

lʒ ipꝛopꝛie. Vel veriꝰ pꝛeſcriptis actio naſcit᷑ multĩ mo⸗

dis.nam quandoq; naſcitur ex contractu ⁊ tũc requirit

contractũ innoĩatum vel aliũ: ſed qũq; ex contractu nõ

naſcit᷑ ſ ex pacto.vt eſt hic. Sʒ G.de cho.timẽs dictã.l.
de pac.inter emp.⁊ ven. dicit ꝙ dictum vltramont anoꝛũ
dz intelligi in cõtractu in 430 ex ſui natura non eſt hinc
inde aliquid dãdũ vel fiendũ ſʒ in zctibus in qꝰ ꝰ hincin
de eſt aliqdoãdũ vel ſtendũ vt in veditiõe. vnde cõpetũt
ambe eidẽ qꝛ ibi eſt relatio pacti ad pactũ eo reſpectu
qᷣs eſt creditoꝛ ſibi ĩfoꝛmat᷑ metꝰactio:⁊ eo reſi pectu q̃ e

debitoꝛ ſibi noua naſcit᷑vtdicta.l.ij.de pac.ĩter Ept. ⁊vẽ.

vᷣbi gra.vẽdo tibi rẽ p.x.⁊ ſtati mihi ꝓmittis ire romaʒ

möͤ: qꝛ reſpectu bcij qð debeo recipe ſine creditoꝛ eiꝰ re
ſpectu actio pᷣſcrip.vᷣbis mihi naſcit᷑imo puto etiã ꝙbie

ſtro nõ trahatur retro veſtimientũ nõ poteſt pactũ veſtiri

— – — —

— — — — — — —— — — — — — — ⸗— —

— — —

— — — — — — — —

— — —— 22 — — — —

—

— —

9
nditiz
he N
gatio,
berentiz
conuen:
Künenti
ſaſtiot
odehen⸗
oticnfe
verbobe
incauno
tüͤyetir,
aPpoſiti
latonen
Ncog⸗
en def

ſipel .

lteffeetus
gbis iz
boſtenho
beroertng
neimpetere⸗
Keadir
pponleur
ntſiegni
edehtci
Altomt
lpelenser
Kagidul
bet
Menn ſde
topteſei
Ntüngn
turnonck
kioyel iu⸗
lopteſert
uucnaſei
lotektte
ggik⸗ſed
mpave.
lpſoꝛum
meſtq
ſed que⸗
concnr
ſubſidu
lig non
ſhisni
Nafuenit
begtett
t cond
ndedan
giptisrer
age
Pultoni
Hoctepe
gerarep’⸗
ſecupu
Elt actio⸗

foumau.

ehonbe⸗
getiopt⸗
dtnc
mun ne⸗
crogft
trcn N.
9 dicil
otmond
jeſt hine
,hinen
copeti

naſcũt᷑ due de nouo pᷣſcpᷣti. vna ſtatĩ ꝓpter coherẽtiã cõ
tractꝰ. alia poſtea qn tradã rem per interuentũ rei quaſi

tunc videoꝛ impleſie ⁊ ſic quedam permutatiõis ſpecies

Caue tñ qꝛ lʒ ꝓpt᷑ coherentiã cõtractus ſtatim vna actio⸗
nem pꝛoducat vt dixi: non tñ põt ipſa quo minus obſtet
ex pacto niſi agẽs ex ſua ꝑte implcuerit id qð dʒ ſʒ actio
que naſcit᷑ nõ naſcitur ateq; impleatur ⁊ res interueniat
¶VWogdo redeo ad queſtionẽ noſtra:⁊ dico ꝙ non ſoluʒ

voi ẽ relatio pacti ad pactum due actiones eidẽ poſſunt

competere: ſiʒ etiã vbi nõ ẽ relatio poſſunt competere: vt
S.pꝛobaui:aut ergo pactũ ẽ veſtitum ſtipulatiõe:⁊ põt ꝓ
ducere actiones pᷣſcriptis vbis ⁊ veterẽ infoꝛmare: aut
E appoſitum debitoꝛi:⁊ tunc nunq; infoꝛmat nec ei veſtit
coherẽtia contractus:ſʒ poſtea reiinteruẽtu:aut ẽ cõtra⸗
ctus in quo hʒ inde aliquid flẽdum:⁊ tunc etiã põt infoꝛ

mare ⁊ nouã parere:immo etiã duas ꝑere:vt.S.dixi: nec
placet qð dicunt vltramontani.ſ.ꝙ ſi vẽdo rem meã pꝛo

x.⁊ tu debes ire romaʒ ꝙ reſpectu.x.que debẽt ſolui dici⸗

tur emptio:reſpectu pacti de eundo romã dicitur permu
tatio:qꝛ ſic idẽ contractus diceretur partim nominatus
partim innominatus. Pꝛeterea hec lex dicit ꝙ hec con
uẽtio de eundo romã eſt pars pꝛecij ⁊ ipſius emptionis:

vt.l.fundi partẽ.ff.de contrahẽ.emp.⁊ de hoc etiã dixi.ff.
e.iure gẽtium·S.quinimmo.
¶ In gl. que incipit quidã ibi creditoꝛ honoꝛauit.⁊ tũc
non pꝛoduceret actionẽ ꝑ coherẽtiã contractus:ſed ꝑ in
teruẽtum rei.i In eadẽ gl.ibi vt in vẽditione conuẽtio⸗
nali. Pꝛimo caſu veſtimẽtum non trahitur retro:condi⸗
tio vᷣo ſic vt pꝛobatur.l.j.⁊.l.qui balneum·S.eo amplius

⁊.l.potioꝛ in pꝛĩ·S·videamꝰ.ff. qui po.in pig.habe.¶G In

eadẽ glo.in fi.ibi ſi poſt moꝛtẽS. fl.⁊ eſt verum: qꝛ cauſa

fuit in facto eſſe non in fleri ar.l.patre.ff.de his qui ſunt

ſui vel ali.iuris.

Add t Quia in hac.l.ſatis ꝑ bar. poſt bu. cyn.
1 o p bald.ſaly.⁊ ia.⁊ alios tractatũ eſt an ?

quãdo pactum nudum veſtiatur coherẽtia contractꝰ ⁊ q̃
liter veterẽ actiõis foꝛmã ⁊ nouã pariat de quo ꝑ iaſo.in
l.iuriſgẽ.S·ſubtili.quinimmo.⁊ ibi pleniſſune fuit ꝓſecu⸗
tus an ⁊ qñ habita reſultatione pacti ad contractuʒ reſul
tet cõtractus innominatus vel non.⁊ ideo quia ampliſſi⸗
me iſta mate.ẽ hic.⁊ ibi per ſcribẽtes tradita vt retuli ad

longum andegauis legẽdo iſtã.l.⁊ dictum · S. quinimmo

ideo omitto hic:vnum tamẽ nolo omittere dum dicitur
hic in glo. noſtra in vᷣſi.naʒ ſi poſt mille anos ⁊ circa iſtã
materiam mouect iaſ.map.hic pꝛimo ſi ſit factum pactum

de retrouendẽdo qñcũq; ſoluatur pꝛeſertim ad oẽm vo⸗

luntatẽ vẽditoꝛis non obſtatibus talibus vᷣbis pᷣſcribi⸗

tur.xxx.annis ita notabiliter dicit Ange.in concilio.lv.

qð incipit guillermus ⁊ frãciſcus ĩmo.foꝛtius tenuit pet.
de anch.in conci.cccxxxij.in ij.volu.qð incipit ꝙ ſi ſit fa
ctum pactum ꝙ quotiẽs ⁊ quãdocũq; ſoluatur pᷣcium te⸗
neatur rẽ vẽdere intelligitur ſi:jdecẽ annos pᷣcium offe⸗
ratur:vt ibi ꝑ eum ſᷣm iaſo.may.hic.iiij.coł.vᷣſi.circa iſta
Secundo inſequẽdo materiã ꝓxime relatã ex dicto vᷣſi.
glo.S. relato.⁊ hic bal.in.ij.coł.notabis aliud dictum in
hac materia ſᷣ̃m iaſo.may.hic ꝙ facultas quã hʒ ꝓximi⸗
oꝛ agnatus recuperãdi rẽ alicenatã durat ano tm̃ tex.in.c

titius.ſi de fundo fuerit contr.in vſ.feudoꝝ inter do.et

agnatos quẽ ibibal.no.⁊ per hoc ſubdit ꝙ agnati debẽt
cè multum auiſati ne patiatur labi annũ tex. in.c.j.S. fl. ſi
de inueſt.lis oꝛiatur facit tex.in.c.conſtitutus.ex.de in in

tegrum reſtitutio. Paul.de caſtro concilio.clix.de quo

xꝑ iaſonẽ may. hic.

lidãde obligationis.h.d. C Qucero ad declara

EAtionẽ tex. an hic ſoluerim ſciẽter an ignoꝛãter

certe ego poſſem intelligere in eo qui ſciẽter ſoluit vt non

obligetur ad futurũ lʒ glo.innuat cõtrarium.iſ¶ Itẽ hʒ lo⸗
cum in eo qui ignoꝛauit ius.in eo vo qui ignoꝛauit factũ

non pꝛocedit pꝛopter caudã huius legis: qꝛ etiã ſi ſtipu⸗
latio interueniſſet non obligarcetur errãs in facto.
¶ DOp. de. l. · de fldeicõ. So. vt gloſ.⁊ male: qꝛ aut q̃ris
de repetitione ſoluti ⁊ pꝛocedit diſtinctio an ſciẽter ſolue
rit an ignoꝛãs factum an ius:aut q̃ris de obligatione ad
futurum ⁊ tunc ⁊ ſciẽs non obligatur ad futurum:ſpecia⸗
le eſt vbi concurrit geminus fauoꝛ.ſ.alimẽtoꝛuʒ ⁊ vltime

voluntatis:vt.d.l.j.jde fideicõ. Itẽ vbia ſciẽte intervo:

Tẽpus non eſt mo⸗
S certis annis. ang induccdevlva

nitur ſtipulatio. Itẽ oppo.de.l.cum de in rẽ verſo.ffde
vſur.So.vt glo.qꝛ aut te conuenio: quia tanto tempoꝛe
pᷣſcripſiſti ⁊ male peto:qꝛ tpᷣs non eſt modus ⁊c.vt.l.obli
gationum fere·S:placet.ff. de actioni.⁊ ob.¶ Idem ſi di
cat peto quia nudo pacto pꝛomiſit ⁊ longo tẽpoꝛe pꝛeſti
tit:na male peto nã hic non debemus ad coniccturas le⸗
cture:qꝛ certuʒ ẽ ꝙ ex ſolẽni obligatione non agitur: aut
dico:peto qꝛ pꝛomiſſum ex ſtipulatione ſolẽni: ad cuius
pꝛobationẽ induco longa pᷣſtationem ⁊ poſſum:vt.d.l.cũ
de in rem verſo.modo cum ſimus in caſu dubij non pꝛe⸗
ſumitur ꝙ tanto tꝑe quis accuſauerit:vt.licum de indebi
to.ff.de pꝛobatio.Sʒ hoc non puto in ſeruuute querẽda
pꝛocedere:qꝛ ſic fruſtra eſſent inducte leges dicẽtes ꝙ re
quiritur tantum tẽpus cuius initij meinoꝛia non exiſtit
⁊T quis patiuur quẽ ire ꝑ fundum ex gratia ſciens ius ſuũ
voiq; durarevſq; ad tantũ tempus cuius initij memoꝛia
non exiſtat.ſʒ hic manualiter ſoluit pecuniam tãto tẽpo
re:v ideo non puto in ſeruitutibus pꝛocedere legẽ cuʒ de
in rem verſo:licet gloſ.ioi teneat contrarium.in.l.ſcrui⸗
entes. ff.de ſeruitu.
¶ In gloſ.que incipit caſũ ibi ⁊ ſciẽs. Iſtud non ẽ verũ
quatuʒ ad obligationẽ de futuro ſi veruʒ eẽt quãtum ad
repetitionẽ ſoluti.Butri. ⸗
Add itio Et adde limitationẽ ex iſta.l.qð pactuʒ pactũ nu⸗
nudum veſtitur coherẽtia traditiõis rei dũ qũove
l.legẽ.S.eo.in.l.in traditio.ff.eo.illa regula ĩtelligitur qñ ſtit᷑ cohe⸗
pactum reſpiceret fauoꝛẽ tradẽtis:ſecus ſi eſſet cõtra tra rẽtia tra⸗
dẽtè vt hic ſ̃ʒ bar.⁊ alios hic:⁊ ita no.iſtũ tex. ad hoc gl.ditiõis rei
in.l.ex placito.in glo.j.in fi.j de rerum permu.Ang. in.l.
iuriſgẽ:S·quinimmo.in.vj.colł.ff.eo.facit ꝙ vult bal.in.l.
petens.in.j.q.⁊ ibi iaſ.S.eo.

. „

Squis in conlcribendo.

NAuilibet põt renunciare fauoꝛi ſuo/ahis q̃ pꝛo
ſc introducta ſunt.h.d.
¶Diuide in tres partes:qꝛ in pꝛima foꝛmatur thema ⁊
queſtio ⁊ ratio dubitandi vſq; ibi ¶ Sanximus ibi deci⸗
ditur queſtio ꝑ tres rationes vſq; ibi ( Oẽs uaq; ibi in⸗
fert ex pᷣcedẽtibus vſq; in fi.
¶ Oppo.ꝙ clericus non poſſit renũciare:foꝛo:vt in aut᷑. clericꝰ an
de ſancti.epi ·S· yconomos.So.vt gloſ.qꝛ hic coꝛrigitur poſſit re⸗
vł dic ⁊ melius ꝙ ibi loquitur in caſu ſpeciali ratiõis red nunciare
dẽde in quo non põt declinare foꝛũ.ſ Itẽ op.de aut᷑ ſte= foꝛo.
tuimus.S.de epi.⁊ cleri.So.vt gl.qꝛ hic coꝛrigitur. Qel
dic ꝙ illa haãc non coꝛrigit:qꝛ non dicit ꝙ foꝛo renuncia⸗
re nõ poſſit:vel dic ꝙ hic loquitur qñ habebat duos iudi
ces eccleſiaſticos:⁊ põt ſe aſtringere ad litigandum ſub
vno.iſ¶ Itẽ op.de.c.ſi diligẽti.ex.de fo.comp So.hec coꝛ
rigitur quod eſt verum ĩ iudice ſeculari:ſʒ ſi hʒ duos iudi
ces eccleſiaſticos ⁊ faceret pactum ꝙ ſub vno cõpellere
tur reſpondere bñvaleret:⁊ ita poſſet intelligi hec lex.ho
rum tñ timoꝛe quidã intelligũt hic de alio ſacerdotio qᷓ;
clericali:vt dicit gl. Itẽ op.ꝙ pactũ nil operet᷑ circa iu⸗
riſdictionẽ:vt.l.ſi cõuenerit.ff.de iuriſdictione om.iudi.
So.vt glo.vł melius hic non tractatur de ꝓꝛogatione iu
riſdictionis vł de auferẽda iuriſdictione alicuiꝰſʒ de de⸗
neganda declinatoꝛia reo. Itẽ quomodo põt loqui in ar
bitro:⁊ dic vt glo.ſ Itẽ op.ꝙ arbiter non faciat litẽ ſuaʒ arbiter an
vt · . de arbitris aut᷑.decernimus.So.vt gl.¶ Itẽ op.ſic poſſit face
aut loqueris de duobus iudicibus ipſius rei ⁊ fruſtra pa re litẽ ſuꝗ
unnt interponitur cum electio ſit actoꝛis:vt.l.cum cleri⸗
cis.S.de epiſco.⁊ cleri.aut loq̃ris in alijs iudicibus non
ſuis:⁊ tunc pactum non valet:qꝛ ſic ecẽt dare iuriſdictio⸗

nẽ non habẽti:contra dictã l.ſi conuenerit. Sʒ dic ꝙ hie

põt loqui in eo qui hʒ plures iudices:⁊ hʒ electionẽ reus
vt ſcholaris:dic ergo ꝙ aut quis habʒ plures iudices ſᷣj
regulã.ſ.ꝙ actoꝛ habet electionẽ ⁊ tunc ↄuẽtio nihil oꝑa
tur:vt.l.cũ clericis.S.de epi.⁊ cler.⁊.l.j.ff.de eo.ꝙ cer.lo.
aut qͥs hʒ plures iudices ⁊ hʒ electionẽ qð ẽ j̊ cõem regu
lã:vt ſcholaris:⁊ tũc pactum bñvalet.⁊ ita poteſt ĩtelligi
hec lex.aliqñ quis alterius iuriſdictionẽ vult pꝛoꝛogare
⁊ tunc dicunt quidam ꝙ ante litẽ conteſt.efficitur iudex:
ſz reuocabiłr:poſt lit.conteſt.ſic irreuocabiliter.Alij di⸗
cunt qð ẽ tutius ꝙ ante lit.conteſt.nullã iuriſdictionẽ ac
quirit:poſt ſic ⁊ irreuocabiliter:vt.d.l.ſi cõuenerit.aliqũ
quis ꝓmittit ꝑ pactum vbiq; reſpondere vł in tali loco
reſpondere:⁊ tunc non pꝛopterea aliquis efficitur ſuꝰ iu⸗
dex cum nondum ſit lis conteſtata.Sʒ ſi penã pꝛomiſiſ⸗

—=O uͥ*

=☛ä

Butrigarius ſuper
ſet ſi non reſponderet cadit in penã. Sʒ aliquãdo quis ꝓ
mittit ſoluere voi vl tali loco:⁊ hoc eſt multum cautum
⁊ tunc quilibet effi itur eiuziudex: quia videtur ibi con⸗
tractus celeoꝛatus voi ſolutio deſtinatur:et ſic ratiõe cõ
tractuz ſoꝛtitur ibi foꝛũ:vt.l.oẽm.ff.de iudi.ſ Itẽ op.qꝙ
quls iuri ſuo renunciare non poſſit:vt.l.ne quis·j.de po⸗
Renũcia⸗ ſtu cum ſimilibus. So regula ẽ ꝙ quilibet põt renuncia⸗
re an poſæ⸗ re his que pꝛo ſe introducta ſũt: ſpeciale ẽ in caſibus hic
ſit qs iuri enumeratis ⁊ ratio ſpãlit atis colligitur ex gloſ.in ſingu⸗
ſuo. lis caſibus ita bꝛeuiter ſe expcdiebat dominus mart. Sʒ
tu dic ꝙ aut ꝑ pactum volo tollere id qð continet publi⸗
cã vtilitatẽ ⁊ non valet: vt.l.iuriſgẽ.ũ·ſi paciſcar.ff.e.⁊.l.
quos pꝛohibet ff. de poſtu. aut volo tollere id qð cõtinet
cõem vtilitatem ⁊ non poſſum: vt.l.ij·S·ſed qꝛ ·e de iura.
ca. ⁊ in coꝛ. de non ali·S.ſinimꝰ. aut volo tollere id qð con
tinet odiũ alienũ: vt macedonianũ ⁊ pactũ.l.cõmiſſoꝛie.
in pignoꝛibus ⁊ non poſſum:vt.lł.penul.j de pac.pig.⁊.l.
tam ⁊ ſi.ff. admace.aut volo tollere ꝑ pactum id qð conti
net fauoꝛẽ alienum ⁊ non poſſum:vt.lʒ.ſi vnus.S·⁊ in ſum
ma.ff. de pac.aut continet fauoꝛẽ.ſ.meum ⁊ alterius ⁊ nõ
poſſum:vt.l.j.ij.⁊.iij.ff.de li.cauſa.aut cõtinet tĩ fauoꝛeʒ
meum:⁊ tunc aut ẽ tale qð ꝑ pactum tolli nõ põt ⁊ pactuʒ
nil opatur:vt.ij.de patria po.l.abdicatio.⁊.l.ius agnatio
nis.ff.e.aut ꝑ pactũ poteſt tolli:⁊ tunc aut verba non ſunt
apta ad paciſcendum ⁊ tollendum:⁊ tunc pactuʒ nil oꝑa
tur: vt.l.nec ſi volens de li. cã. aut poſſunt tolli ꝑ pactum
⁊ verba ſunt apta ad pactum:⁊ tunc poſſunt tolli regula⸗
riter:vt hic ⁊.l.pactum.ff.e.nam ſunt ſpecialia que in eis
patẽt.iacob. Butrig.
Ad ditio Ex hac.l.adde regulam vulgarẽ que to
ta die allegatur ꝙ quilibet poteſt renun⸗
ciare iuri ſuo ⁊ ſuo fauoꝛi.Ratio huiꝰ reg.ẽ᷑:qꝛ in re pꝛio⸗
Arbiter ⁊ pꝛia quilibʒ eſt arbiter ⁊ moderatoꝛ.l.in re mãdata·.j. mã
modera⸗ da. etiam in abutendo text. eſt ſing.in.l.ſed ⁊ ſi · S. conſu⸗
toꝛ qᷣlʒ ẽ ĩ luit inver.dum ſe abuti putat.ff.de petitione here.iniquũ
re ꝓpꝛia. enim eſt ingenuis hominibus liberam rerum ſuarum ad
miniſtrationẽ auferre dicit iuriſcõſultꝰ in.l.nõ vſq; adeo
in fl. ff. ſi quis aparente fue.ma. ⁊ iuſtum eſt vnicuiq; ſua
commit.l.nemo exterus.S.de iudeis.Limita tñ iſtud nõ
pꝛoced ere in caſu ſing.poſito in glo.l.penult·j.ne fideiuſ.
do. dentur. in glo.fl.mag.in ver.vir vxo.vᷣſicu.item hãc.
poteſt renunciari huic ti.vt dicit glo.ꝙ regula huiꝰ legis
quilibet põt renunciare nõ pꝛocedit vbicumq; reperitur
pꝛohibitio:⁊ in hoc eſt illa gloſ.ſingu.ſᷣm JYaco.de alue⸗
rotis in.c.pꝛimo de pꝛohibita feudi alienatione per fred.
in vſibus feu.deinde no:tex.noſt.hic in v.fi.ſingularem
ſᷣm omnes doc.ꝙ qᷓ;admodũ iudex male iudicãdo vel ne
gligẽdo facit litẽ ſuã.l.fl ff.de vari.⁊ exoꝛ.cogni.inſti.de
obli.que ex quaſi delic.in pꝛinc.idẽ ẽ in arbitro:vt hic is.
may.vltimo no.hic eſſe tex.ſing.ſᷣm bar.ꝙ iudex qui ab⸗
ſoluit ab obſeruatione iudicij:lʒ per hoc nõ ſit perempta
actio vel ius ptis: tñ facit litẽ ſuã:⁊ dicit bar.qð ẽ notã⸗
dum in infinitũ:⁊ ſic vult ꝙ tunc iudex teneatur ad tota⸗
le intereſſe:licet contrarium teneant bal. Saly.⁊ moder.
hic:tene tamen opi.bar.cum qua tacite tranſit Ja.hic in
vlt. no. ⁊ inter plures fal.que poſſent dari regula huius.l
teneas menti ꝙ in crimi.nõ põt quis renunciare defẽſio.
ſuis glo.eſt no.⁊ ibi bar.no.in.l.pactum.in gloi.fl.verſic.
item pactum ·ff eo.⁊ illã glo.reputat ſing.bal.in.c.cuʒ nõ
ab homine in fl.coł.ex.de iudi.⁊ in.c.cũ veniſſet ad fi.de
teſti.⁊ in.c.quoniam contra fal.ex.de pꝛoba. in.xx.coł.⁊
ĩ.c.p aſtoꝛalis.in.iij.coł.de excep.idẽ bal.in.l.vnica. xiij.
col·j.de confeſſis.ſᷣm Ja.hic ⁊ in.d.l.pactum.verũtamẽ
ſᷣ̃m ang ful.pau.de cain.d.l.pactum.iudices quotidie fa
ciunt contrarium faciendo criminoſos renunciare defẽ⸗
ſionibus iuxta glo.in.l.j.ff.de fur.balnearijs.bal.in.c.cuʒ
dilecti.de appel.ex.⁊ dicit paul.de ca.no.in.d.l.pactum.
ꝙ dic. glo.ſing.ibi pꝛocedit quãdo reus non erat confeſ⸗
ſus delictuʒ ⁊ iſtud teneas:quia quotidie ita pꝛacticatur
⁊ in hoc reſidet finaliter.do.ia.ibil.
Equeſtione tali. Hραuobo⸗
enis viuetis col
Aatũ poſt eius moꝛtem non valet ſine ↄſenſu eiꝰ
Sde cuius bonis queritur. h. d. C Ad euidẽtiam
eſt ſciendum ꝙ aliquãdo paciſcitur quis ſuꝑ bonis ſuis ⁊
daclſt de non loquitur hec lex:aliquãdo duo paciſcũtur de bonis
onis ter tertij ipſo ſciente vel non ⁊ tunc loquitur hec lex.¶ Item
tij qũq; pᷣt eſt ſciendum ꝙ aliquando duo paciſcuntur de bonis ter⸗

ſcdo libꝛo Codicis
tij hoc modo:ſi titius deſcedat tu ſis eius heres.et hoe
modo intelligunt quidam hanc legem ⁊ male quia tunc
pactum nonvalet:non ideo quia contra bonos inoꝛes:ſʒ
quia nil erat dandum vel fiendũ hincindc:aliquando pa
ciſcuntur hoc modo ſi contingat hereditatẽ talis venire
ad nos diuidemꝰeam ſic:⁊ tunc ſi flat volẽte eo de cuius
bonis queritur ⁊ valet ałs nõ ⁊ iſte eſt vere caſus noſter.
Liuide in tres partes:quia in pꝛima parte ponitur the
mna ⁊ queſtio vſq; ibi ⁊ dubitab atur.ibi ponuntur allega⸗
tiones pꝛo vtraq; partevſq; ibi ſed a nobis.ibi ſoluit que
ſtionem vſq; in finem. “
¶Ex tex.pꝛoceſſit ⁊ ſic videbatur contra bonos mo⸗
res ⁊ quia non ſunt /hec eſt allegatio ꝙ videatur valere.
¶ Sed an filiꝰ poſſit cũ pr̃e paciſci de hereditate patris/
⁊ videtur ꝙ ſic.⁊ dic vt glo. = . .
¶ SOpp.ꝙ liceat duobus paciſci ſuper hereditate tertij. Paciſci

vt. l. de illo.ff. pꝛo ſocio.Sol.vt glo.qꝛ ibi paciſcuntur de an ſit lici⸗

hereditate incerti:⁊ eſt argumentum ꝙ conceſſio pꝛeben tũ duobꝰ
de non vacantis certi hominis valet: incerri nõ.¶ Item ſug heredi
op.ſic que non poſſum per me nec per aliũ: ſed per me nõ tate cuiuſ⸗

poſſum paciſci de hereditate mea: ergo nec alis paciſcẽ dã tertij.

tibus conſentire.So.vt glo.quia hic fallit ⁊ male qꝛ imo
non fallit:qꝛ regula pꝛocedit circa idem ſed hic non eſt
idem:quia quando ego paciſcoꝛ tollo michi poteſtatem
ſupꝛemi iudicij. Sed quando alijs cõſentio non mihi au
fero arbitriũ teſtandi ⁊ ideo nimirũ ſi conſentirem: non
ergo hic fallit regła quia ꝓcedit circa idẽ/hic loquimur
circa diuerſa. In fructuariovero diſtingue:quia aut que
ro de eo quod capit effectum a iure ꝓpꝛio ⁊ tunc que poſ
ſem per me poſſum per aliũ.vt.l.aliud.S. refertur.ff.de re⸗
gul.iur.aut quero de eo quod capit effectuʒ de iure com⸗
muni meo ⁊ alterius vt in fructuario ꝓpꝛietario:tunc ſi
ego ſolus facerem fleret ſolo ↄſenſu meo ꝙ deberet fieri
meo ⁊ alterius quod eſſet abſurdũ:ſed alteri poſſum con
ſentire quia tunc fit amboꝛũ conſenſu.Eſt ergo vera re⸗
gula circa idem ⁊ vbi tractamꝰ de eo quod capit effectũ
ex iure meo pꝛopꝛio ſecus circa diuerſa vel in eo qð ca⸗
pi effectuʒ a cõmuni iure. Itẽ op.de ·l.j.vt ac.ab herede
⁊ contra here.incipi.So.vt glo. Itẽ op.de.il.ij.de here.
ven. So.vt glo.ſ¶ Itẽ op.de.l.ſi qͥs ſeruũ.ff. de act.empt.
So.vt glo.qꝛ ibi loquitur in pacto neceſſario.ſ Conclu⸗
de ergo ſic:quia aut paciſcitur ꝙ quis ſibi ſuccedat ⁊ nõ
valet. vt.l.pactum.S.eod.aut paciſcitur ꝙ bona ſua poſt
moꝛtẽ ſuam alicui reſtituãtur ⁊ valet.vt :j·vt actio ab he⸗
re.⁊ contra hered.i¶ Aut paciſcuntur duo ſuper heredita
te tertij ⁊ tunc aut iſto modo.ſ.ꝙ vnus ipſoꝛuʒ tali ſucce⸗
dat ⁊ non valet per hanc legẽ.ſ.quia non eſt aliquid dan
dũ vel flendũ hincinde.aut paciſcũtur ſic ꝙ ſi hereditas
perueniat ad eos ꝙ ſic eam diuidẽt:⁊ tunc aut paciſcun⸗
tur de hereditate incerte perſone ⁊ valet. vt.l.iij ·S· de il⸗
lo.ff.pꝛo ſocio/aut paciſcuntur de hereditate tertij certi:
valet conſentiente eo de cuius bonis queritur / eo igno⸗
rante nonvt hic.fallit in pacto neceſſario quod bene va⸗
let.vt.l.ſi quis ſeruum.ff. de ac.emp.
¶ In glo.que incipit ſed potius ibi.l.iij · S· de illo.valet
conceſſio pꝛebende non vacantis per moꝛtem incerte nõ
certe perſone.
In glo.que incipit ſed ipſe ibi alij tamẽ conſentit.nõ
eſt circa id?᷑ paciſci ⁊ conſentire:quia paciſci tollit ei vo
luntatem ſupꝛemi iudicij/conſentire non.¶ In eadẽ glo.
ibi põt manumitti.qñ.pcedit a ꝓpꝛio iure ſunt paria ꝑ ſe
facere ⁊ conſentire: ſed quãdo pꝛocedit a communi iure
plus eſt conſentire alij qui participat ius/qᷓ; per ſe facere
cum requiratur duoꝛũ conſenſus. . „
Additio Not regulã huiꝰ legis ꝙ pactiões inite Nactiõeſ
inter aliquos ſuper hereditate viuentis inite iter
non valent neq; tenent. ⁊ in hoc cõſiſtit pꝛincipale inten⸗ aliqͥs ſuꝑ
tũ huius.l.⁊ hoc qꝛ contra bonos moꝛes.vt hic ⁊ in.l.qͥ heredita⸗
dã S.dona.ff.de dona.pꝑ doc.in.l.Sctꝰ.ff.de regul.iu.Am te viuẽtis
plia iſtã legem ſeptem modis.pᷣmo pꝛocedit pꝛincipale an valeãt.
intẽtũ hnius.l.etiam ſi interueniret iuramẽtum quia cũ
ſit contra bonos moꝛes non valet. vt in. c. non eſt obliga
toꝛiũ de regul.iur.li.vj.Bal.Saly.⁊ moder.hic Bart.in
iij.col. Scðᷣo amplia vt ꝓcedat etiã in ftlijs.vt tenet gl.
hic in verbo.aliene. cõiter appꝛobata alias quinq; aplia
tiones. vide per Jaſo.hic in.ij.col.Et limita iſtã legem ĩ

. ſuo pꝛincipali intento nõ pꝛocedere altero de ſepteʒ mo

dis. pꝛimꝰ eſt quando pactũ fleret ad liberandum debi.

Ge
e
in
ſi⸗
tio
pu
̃
tu.
ſer
licto bꝛ
cnofpe n
cumaly bi
ppoſt. no

De Cranſactionibus.

res er pᷣm bar.in vlt.col.alia eſt limitatio ꝙ poteſt fleri pacuum peꝛeſ crip.ex᷑ facit in ſimili in.l.pᷣcipimus. in fl,X de appel.
eane de veritate hoĩs incerti in gñe.l.iij.S. de illo.ff.pꝛo ſocio. Alibitñ glo. ſing.in.l.fi. C. de muneri.⁊ hono.non conti⸗
Sinoug,⸗ ſicut in ſim li põt quis ĩpetrare pꝛim im pꝛeben. vacatu: nuãdis.li.x.ꝙ ſociꝰ oim bonoꝝ hʒ excuſa a muner.publi.
uundon raʒ in genere ſed non in ſpẽ pꝛebendãa petri.vt in.c. nulla. pꝛopter perſonã ſocij:x ſi dicatur quare ſecus in caſu hu
Alisenie⸗ de conceſſi igne pꝛeben. ex.alias limitatiões quinq; vide ius.l.voi actio vni facta alteri pꝛodeſt.dicas pᷣm Jaſ. de
ndrau per Jaſo. hic in.iij.col.verſi.iſtum tex.?vc. ige ere rts amashlcinprinsid- hie⸗ no 5.
ſus SJ ,. . K pꝛ as: alłs tranſactio rone cõnexitatis extendi
minnn B tranſactio nib us. Prene Paiececus in verbo iudicari dBere
hturghlecne R firg pꝓaul. de ca.in.l.ſi de certa.in pꝛinc.eo.Ange.
tutte ubꝛica. AAIo. 7 alij. in. I. qui rome. S. ouo fratres. ff de verb. obli.
ò” E q; p a cti 0 Pꝛactũvel tranſ nã cõnexoꝛum idẽ eſt iudiciũ tex.eſt loquẽs in iſta mate⸗
bonosno⸗ We XUactio facta cũ q⸗ ria tutelarum in. l. quid ergo S. pe. in ver. cõnexum. et ibi
ur en buſd am ad pꝛeiudiciũ alioꝛũ non po: bal ad hocno.de cotrario iudi tutel. bal in.l.cum neceſſi
eang Irigit. . d. Diuide ĩ duas partes: quia tatẽ . de ſideicõ.facit qð vult glo.no in c.qꝛ in tantum.⁊
loquitur in genere vſq; ibi cum igitur ibi Panoꝛ.ad hoc no.debẽ.ꝙ diſpen ſatio extendit᷑ ad
W ibi in ſpẽ. Ponc caſum in nubevt litte conexa ⁊ tñ diſpenſationes ſunt odioſe 1 multũ reſtrigẽ
ſummn K N9 EN Bra ſont. de.c.j.in fl.de pꝛeſ.in.vj.glo.in.c.oꝛdinarij.in ver.diſpẽ⸗
ſio po . He A¶Op. de lLſi ex duobus ff. de tutelis ſationes. de offi oꝛdi. in..ẽ?
r ⁊ ra.di.So.vt glo.ſ Itẽ op.ad pꝛimũ membꝛum.ſ. quan D m te Sufficit de facto queſtionẽ eſſe
4 enin do geſſerunt adminiſtratione diuiſa ⁊ videtur ꝙ tũc trãſ Wilt Lb. non calumnioſe vt tranſactio te
aernencu actio facta cum vna pꝛoſit alij quia ſi eſt facta tranſactio E neat hoc dicMtt.
gopaeſſe in cũ gerente ⁊ poſtea cõueniatur qui nullo modo geſſitvel e & Opp. ꝙ hec lex implicct Zia:quia hic dicit
naluin non geſſit ſaltim id de quo queritur poterit opponere ex tranſigit ⁊ tranſigens ab actione tranſit ⁊ recedit ⁊ de
hic nonet ceptionẽ oꝛdinis.ſ.ꝙ pꝛimo conueniatur qui geſſit ꝙ cũ buit aliquid recipere:⁊ littera dicit ꝙ ego dedi quare ma
Poteſtaen flieri non poterit pꝛoñciet iſti qui nõ geſſit traſactio. So. lc.So.altero de duobus modis: pꝛimo ꝙ ſoꝛoꝛ heredita
on nihar aut pactũ factũ cuʒ non gerente vel qui nihil geſſit vł nõ tem mihi reſtituit/⁊ ego ei aliquid dedi ⁊ actionẽ remiſi
tirenzon geſſit ſaltim illud de quo queritur:⁊tunc nullomodo traſ Vel dic ꝙ ſoꝛoꝛ actionẽ habebat ⁊ remiſit ⁊ ego ei dedi
dclochim actio pꝛodeſt illi qui geſſit nec directe nec per indirectũ aliquid. Hec ob.littera quedicit ꝙ trã ſegi quia ĩpꝛopꝛie
uig auta quia non poteſt imploꝛare ꝙ pꝛimo conueniatur non ge loquitur.¶ Itẽ op.ſi nulla lis crat ergo non erat dubium
unc quepor rẽs vt pactum factũ cum gerente/⁊ tunc aut adminiſtra⸗ ergo non eſſet tranſactio.So.erat ſaltin de facto.¶ Itẽ
tur fſdenn tio fuit diuiſa a teſtatoꝛe vel a iudice:⁊ tunc gerenti non op.ſi erat lis de facto ergo calũnioſa:ergo nonvalet traſ
de iureconn pꝛodeſt trãſactio ſed ius cõmune quia de parte alterius acctio. vt.l.in ſumma.ff. de cõdicti.indepiti. So erat calũ
ariotuneſ cõueniri nõ poteſt niſi in caſibus.qui nõ.in.lij.de diui. nia in reo non in actoꝛe. Vel dic ꝙ nulla calumnia erat lʒ
deberetfiet tu.quibꝰ caſibꝰ conuenitur in ſuoſidium nõ gerẽs. aut a de facto tams? eſſet lis. Itẽ op. ꝙ non ſit tran ſactio cuʒ
poſſumcn ſeip is erat diuiſa adminiſtratio vel a nullo/⁊tunc ꝓdeſt nii ſit datũ. Reſpõdeo eſt remiſſuʒ.ſ.actio:⁊ remittere eſt
go vefote ecei qui non ge ſit per in directũ vt dixi.¶ Item op.ad mẽ⸗ dare. Jacob. Butrig. L
pit eſei Frãſactõ bꝛum qñ communiter geſſerũt ⁊ videtur ꝙ tranſactio ciu Add ltio Et dum dic itur in tex.no.ibi ſi nulla ſu
neo gden cũ vno fa⸗ vno facta alijs pꝛoſit.Nã ſivnus conuenietur poterit e cU OiEtU. iſſet q̃ttio ꝙ ad hoc vt valeat tranſactio Trãſactõ
4 herele cta an ali⸗ bñficio diuiſionis opponere vel ceſſionis ⁊ cuʒ ille actoꝛ non requiritur ꝙ de pꝛeſenti ſit lis:ſed ſu ficit ꝙ in futu⸗ ad hoc vt

ij de her, ſs pꝛoſit. nõ poſſit cedere actionẽ contra eũ quẽ liberauit excluder rum po ſit ſubeſſe.vt hic ⁊.l.j cum glo.ff. eo.⁊ ideo nota⸗ ſit bõa qᷣd

raet emp. a petitione. Sol. vt tollas omnes oppoſitiões diſtingue rij ſᷣm Ange.ſolent apponere in inſtrumentis illam clau requirit᷑.
Conchi ſic: quia aut quero an quod vnus ſoluit pꝛoſit aliſs et di⸗ ſulam cum de pꝛeſenti inter partes ſuoſit lis aut in futu⸗
edat 19 coꝙ ſic. vt.l.ſi ex duobus.ᷣff. oc tu. ⁊ ra. diſtra. aut quero rum ſuoeſſe timeatur æc immoplus pꝛobat iſte text. iun⸗
a ſus po an pactũ cũ vno pꝛoſit alijs ⁊ tunc dic aut queris an pꝛo cta glo.ꝙ valet tranſactio non ſolum quãdo in futurum
ctioabhe⸗ ſit directo an per indirectũ.Si queris an directo pꝛoſit timetur moueri lis de iure:ſed etiam ſi ſolum de facto ta⸗
herecitn alijs ⁊ dico ꝙ non ⁊ ita loquit᷑ hec lex/ſi queras an indi: men intellige ceſſante calumnia que viciaret tranſactio⸗
taliſce⸗ rectum pꝛoſit alijs ⁊ dico ꝙ aut alij ſunt tales qui poſſüt nem niſi eflet ex parte rei.l.in ſumma in pꝛincip ff̃ de con
giqnidden opponere beneftciũ oꝛdinis quod eſt qñ non geſſerũt: ſy dictio.ĩdebiti.ᷣin.l.ſub pꝛetextu la.j.j.iſto titulo.⁊ ipi per
iherecttus ille cum quo tranſactum ſit: ⁊ tũc ſibi pꝛodeſt tranſactio Jaſon. may.
Aciſen in totũ per indirectum aut habẽt benefſiciũ ceſſionis qð ”Mẽ
up 4 eſt etiã ſi omnes geſſerunt:dum tamen in dolo nõ fuerit S S Si petitio eſt gñalis tranſactio ſpecia⸗
iſl eis pꝛodeſt ſaltim pꝛo parte /quia cis nõ põt fleri ceſſio. ℳ C. ſis non pꝛeiudicat niſi in eo de quo trãſ
ndin ¶ Idem ſi poſſunt vti beneficio diuiſionis qð eſt etiaʒ ſi INaꝛctum eſt. vna gloſula contradicit magne glo.
e inn fuerint in dolo:quia tunc etiã pꝛodeſt ſibi pꝛo parte / aut . N Anam magna gloſ. dicit ꝙ generalioꝛ fuit peti⸗
d bene alij ſunt tales qui nullum beneſicium de pꝛedictis habẽt tio qᷓ; tranſactio ⁊ bene alia paruula dicit A. Scner alioꝛ
ſtopaler vt quia duo geſſerunt ⁊ duo non:⁊ pactum eſt factũ cũ nõ fuit tranſactio qᷓ; petitio: ſed male dicit:⁊ ideo tene ma⸗
ellonit gerentibus ⁊ tunc nullo modo nec directo nec per indire gnam ⁊ vnam aliam que cum magna concoꝛdat.
menen ctum ꝓdeſt gerentibꝰ. AUltimo diſtingue vt gl. ¶ Modo CDOo. littera videtur mandare ꝙ agat ⁊ ſic quis ĩuitus
e 3 quero que eſt ratio ꝙ ſi omnes geſſerut doloſc hñt bene⸗ agit quod eſt contra.l.jq. vt nemo inuitus.So.vt glo.qꝛ
nſenti ficium diuiſionis ⁊ non ceſſionis. Reſpondeo qꝛ benefli⸗ neceſſitatẽ non imponit.vt plene dixi in.l.jquomodo⁊
voltteiſl ciũ diuiſionis cõpetit per modã exceptionis: beneficiu, quando iudex.i¶ Item oppo.hec lex videtur dicere ꝙ in
endige ceſſionis competit per modũ actiõis:at de cõi dolo bene dex inquirat ſuo officio ⁊ ſic de facto ſupplebit quod eſt
ſtorru poteſt excipi.ſi vnus dolum participans conueniatur.vt contra.l.illicitas S.· veritas.. de offi pꝛeſi. So.vt glo.
mmmuntur l.viro.⁊. l:mulier.ff. ſol.ma. Sed de cõmuni dolo agi non en opponitur ꝙ pꝛeiudicet tranſactio mn omnthoni⸗
erſefeni poteſt. vt.l.apud celſum S. marcellus.ff. de doli excep. ĩ in dolo occultatis.vt.l.tres fratres.ff.de pactis. Sol.
e Modo quero que ſit ratio ꝙ in pluribus tutoꝛibꝰſivnꝰ ibi fuit generalis. “”
goslithe oluat habet actionẽ cõtra contutoꝛẽ ſiue ceſſionẽ ſed in (¶ Item oppo. de.l. ſuꝰ pꝛetertu eo. So. ibi fuit genera⸗
Neylen 1 pluribus fideiuſſoꝛibus non:⁊ dic vt glo. Vel dic ⁊ ſatis lis:ergo pꝛeiudicat in omnibus niſi in dolo occultatis.
Plenmmz , in idem recidit ꝙ qu ando tutoꝛ ſoluit videtur haberere vt dicta.i. fratres æ niſi in vltima voluntate.vt.l. non eſt.
er li n, ſpectum ad eius cõtutoꝛes:ſed fideiuſſoꝛ ſoluendo vel ſe ff. eo.ſpecialis non pꝛeiudicat in eo de quo non eſt cogi⸗
galiv . 4 obligando non habet reſpectũ ad confideiuſſoꝛes:⁊ ideo tzatuucucuuuu.. —
punehlen contra eos actionem non habet ſine ceſſione. Jacobus ¶ Altimo diſtinguevt glo. Caue tamen quia ſi petitio eſ
un ulecl Butrigar. ? ſeect ſpecialis ⁊ poſtea de omnious fieret tranſactio bene
neſtobl Ad d itio Et licet pactio ſeu trãſactio factavni ex ¶valeret non vt tranſactio niſi de eo quod fuit petitum: qꝛ
Nc Pan WEIU.tutoꝛipꝰ alteri tñ nõ pꝛodeſt. alibi tamẽ ſuper illo ſolo erat lis. Sed in aliis valet vt pactum/nec
S glo.ſing.in.c.j.in glo.ſin de iure patrona.in.vj tenet ꝙ ſi nomen tranſactionis ibi falſo per tabellionem appoſitũ
ginggi eccleſia habet ius patrona.cum laico pᷣuilegium eccleſie habet viciare.vt.l.inſulã.ff.de pꝛeſcriptis verbis. Jaco,
ſ⸗ luni cõpetet laico ratione cõmunionis ponit panoꝛ.in.c.j.de Butrigar.
ſcplej n
Gundd

Butrigarius ſuper ſco libꝛo Codicis

Additio PHum dicitur in hac.l.ꝙ ſpecialis tran

actio ſpecialem operatur effectum ẽno.

QAlimita pᷣm bal.⁊ Saly. ꝙ limitata cã limitatum pꝛoducit effectũ
ta limita? ⁊ ad hoc vulgo quotidie allegatur iſta lex. concoꝛdat.l.
tũ ꝓducit in agris limitatis ⁊ ibi bar.ff.de acquirendo reruʒ domi⸗

effectum.

nio:hinc dicit tex.in.l.ij.S· coꝛpoꝛis debilitas.ff. de vaca.
mu.ꝙ infirmitas coꝛpoꝛis pᷣſtat vacationem ſeu excuſa⸗
tionẽ ab his muneribus publicis que coꝛpoꝛe implenda

ſunt nõ q̃ pecunia facit tex.in.l.antepe. ff. ex ꝗͥ cauſis ma
ioꝛes ⁊ tex.no.ĩ.l.cũ duobus·S.cũ duo.ff.pꝛo ſocio.⁊ in.l.

iij. S. eodeʒ modo.ff naute caup.ſtabul.ad idẽ texĩ.l.fl..
de iuriſdictione oĩm iudi.ꝓ quẽ no.ibi bal.in.iij.not.poſt

cy. ⁊ang.ꝙ cõſules mercatoꝛũ qui hñt cognoſcere de cau

. —

ſis mercatoꝛũ / ĩtelligik quãdo cauſe ſũt occaſione mercã

acceptilationem ſublata. Item nota ꝙ ad actioneʒ ſub⸗

tie:ſecus ſi aliter idẽ eſt ᷣm lud.ro.concilio.ccc.in caſu p
poſito ꝙ ſtãte ſtatuto ꝙ conſules artiũ cognoſcãt de cau
ſis intelligitur de cauſis ſpectãtibus ad illam artem ⁊ nõ

de alijs.ideʒ eſt dicendũ ſtante ſtatuto ꝙ libꝛis mercato

rum fides adhibeatur plena fides intelligitur de cauſis
ſpectantibus ad ſuã mercãtiam ſecus ſi ſcriberet de alio

depoſito vel mutuo ſᷣm io.and.in additio.ad ſpec. in tit.

de inſt editione·S· nunc dicendum.vide ludo.ro.concil.

xxiiij. concilio xxv. Alex.in.l.admonendi.i xxviij.cok.

ff. de iureiur. ad alia multa vide Jaſ.may. hic. ij. cokł. x⸗

E ß6ßeſt regreſſus ad pꝛimam actionem: ſed dolo
interueniente agitur de dolo.

¶ Ad euidentiam eſt ſciendum qñq; trãſactio fit per

pactum:⁊ tunc ad pꝛimã põt haberi regreſſus ſi cõuẽtio

nõ ſeruct᷑:aliquãdo fit ꝑ aquuianã ſtipulationem:⁊ tunc

; ad pꝛimam habetur regreſſus.

„

nun
¶ Nota ꝙ acceptilatio ꝑimit obligationem.ſ Itẽ nota

ꝙ de dolo actio datur contra doloſum pꝛima actione per

latã non poteſt rediri. ¶ Item nota ꝙ dictio niſi pꝛimo

ponit. Secũdo excipit: ? ſub regła pma. ¶ Quero qᷣd

velint dicere aquiliana ⁊ acceptilatio ⁊ quare fiat. Reſ⸗

pondeo ſi pcederet contractus iuris ciuilis ſufficeret ac

ceptilatio:ſed quãdo pꝛecedit contractus iuriſgentium

opoꝛtet ꝙ fiat aquiliana ſtipulatio ⁊ poſtea interueniat
acceptilatio: ⁊ fit ſtipulatio aquiliana hoc modo: qꝛ crce⸗

ditoꝛ pꝛimo loquuur ⁊ dicit debitoꝛi quicqͥd mihi ex qua

ſtipulatio libet cauſa debes pꝛomutis ex ſtipulatione et debuoꝛ
aquiliana dicit:pꝛomitto:modo omnes pꝛecedentes obligationes

qũo flt.

niſi dictio pꝛecedit oꝛatio negatiua:ſʒ ſi pꝛecederet affirmatiua tũůc
exciperet.¶ Sed op cõtra hoc de.lʒ.ticia·S. fl.ff.de ma.te⸗
ſta. c.l.j.in fi.ff.de pig.actio.Sol.ad.l.j.in fl.ff.de pig.ac.
qꝛ illud qð excipitur nõ erat ſub pꝛima oꝛatione affirms
tiua:⁊ ideo nõ excipit ſed ponit.¶ Item non ob.dicta lex
ticia:quia ibi omnis mès teſtatoꝛis erat oꝛdinata ad im⸗

qd oxak.

ſunt ꝑ ſtipulationẽ ſublate:⁊ poſtea interponit᷑ acceptila
tio que fit hoc modo:nã debitoꝛ dicit creditoꝛi ꝙ hodie

tibi ꝑ aquilian aʒ ſtipulationẽ ꝓmiſi fers ne acceptũ: di-
cit creditoꝛ:habeo acceptũ qð tuli:x ꝑ hunc modum om ⸗:
nis obligatio tollitur:⁊ ſi dicas quare eſt neceſſaria aqui
liana q pᷣcedit contractus iuriſgẽtium. Rñdeo qꝛ acce.⸗
ptilatio eſt iuris ciuilis:⁊ ideo non põt tollere illa queſũt

iur. gentium cum ſint foꝛtioꝛa ea. ⁊ ſi dicas nõne aquilia

ns ſtipulatio tollit obligationẽ iuriſgentiũ? tamẽ eſt iur.

ciuilis. Reſpõdeo ſic:ſʒ hoc contingit ꝑ modum cuiuſdã

pꝛoditionis:qꝛ aquiliana fingit ſe velle obligare debito⸗

rem ſicut obligatio iur.gen.eum obligauit:⁊ ideo obliga

tio iu. genti. patitur ſe tolli:vt noſti.q. modis tol.obli·.S

eſt aũt.¶ Mõ habes hic ꝙ dictio niſi ponit:x hoc ideo qꝛ

pediendam libertatem: ergo non videtur cõferre eã etiã
ſi ratiões reddiderit Al aliter dictio niſi videtur excipe

re id qð includebatur in pꝛima: vt ſi pꝛima oꝛatio conti⸗
net potẽtiã dictio niſi excipit potentiam: videtur ergo ĩ
di.l.ticia.dixiſſe teſtatoꝛ ꝙ non poſſit ſeruus eſſe liber:ni⸗

ſi rationes reddiderit poterit eſſe liber ſi heres voluerit

non aũt redditis rationibus erit liber:æ per hoc determi

natur queſtio talis.Quidã pꝛomiſit rem ſuam non vẽde
re alicui niſi mibhi nunquid compelletur mihi vẽdere.cer

te non:qꝛ videtur eſſe dictum ꝙ nulli poſſit vẽdere niſi mi

PCLCtione adminiſtrate. t

¶Nactio eſt facta per aquilianam ſtipulationẽ nũ

no.·ſ.de plus peti.l.j.in fi.
E

hi:ſʒ mihi põt:nõ tñ cogatur. ¶ Attẽde tũ quia qñ oꝛatio
affirmatiua pꝛecedit ⁊ ſequitur dictio.excipit in contra⸗

ctibus per modum reſolutionis: ⁊ denotat rem aliqua fu
iſſe:vt cum dico:vendo niſi alius vſq; ad talem diem imne⸗
lioꝛem conditionẽ attulcrit: nà ſi offeratur melioꝛ condia
tio reſoluitur:venditio tñ fuerat perfecta:vt.l.iiij.cuʒ ibi

notatis.ff. de in diem adiect.¶ Sʒ in vltimis voluntati⸗
bus dictio niſi excipit per moduʒ pꝛincipalis diſpoſitio
nis:vt.ſ.videatur diſpoſitio ab initio cõditionalis fuiſſe

nam ſi dicit teſtatoꝛ lego ticio.x.niſi nauis venerit ex aſis

tunc ſi nauis venit. intelligitur ab initio legatum condi⸗

tionale fuiſſe ⁊ non aliqðᷣ: vt.l.iij. ff. de adimen le.z.l. ſi

poſt moꝛtẽ·S. ſi pure.de le.j.¶ Sʒ qͥd in iudicio:iudex mã

Agt ticio:vt de tali poſſeſſione recedat niſi ſentiat ſe gra⸗
uatũ ⁊ coꝛam eo compareat infra tresdies.Certe doc.di
cunt ꝙ pꝛeceptum videtur ab initio fuiſſe conditionale:
vt dixi in vltima voluntate:vt ſic ſtatim ticio comparen

te expiret pꝛeceptum tanq; defecerit conditio: aut ergo
queris qñ dictio niſi ponat:⁊ dico ꝙ aut pᷣcedit oꝛatio af

flirmatiua ⁊ excipit.ſi tamẽ illud qð excipitur contineba

tur ſub pꝛima oꝛatiõe als poneret:vt.l.j.ff.de pig.ac.aut

pꝛecedit oꝛatio negatiua.⁊ tunc ponit:vt hic niſi mens ꝓ

ferentis aliter ſe haberet:vt.l.ticia ·G·fi.ff.de ma.te.vel il⸗
lã intellige aliter vt dixi:aut queris quomodo dictio ni
ſi excipiat:⁊ dico ꝙ in contractibus excipit ꝑ modum re⸗
ſolutionis ⁊ denotat rẽ voluiſſe:vt.d.l.iuij.de in diem ad
iect. In iudicijs⁊ ĩvltia volũtate excipit ꝑ modũ pꝛĩcips

lis diſpoſitionis ⁊ denotat rem ab mitio conditionaleʒ

fuiſſe:vt dicta.l.iij.de adimẽ. le.cũ ſi.¶ Modo quero ſu⸗
per quo dolo actio competat ⁊ vñ pꝛocedat. Reſpondeo

triplex eſt dolus. Pꝛimo dolꝰin adminiſtratione cõmiſ-⸗

ſus. Secũdo eſt dolus inducens adminiſtrationẽ. Ter⸗
tio ẽ dolus ĩ nõ ſeruãdo pꝛomiſſa De quo ergo hic loqui
tur. Dicunt quidam de pꝛimo dolo.ſ.in adminiſtratione
cõmiſſo:quia ille non videtur remiſſus ꝑ generalem trãſ⸗
actionem:ſʒ male dicũt:vt.l.lucius ·S/emptoꝛ.ff.de pactj.
et ideo diſtigue ſic:qꝛ aut generalis remiſſio fuit facta ab
Fuoꝛarne dolum ⁊ nõ videtur remiſiſſe:vt.l.tres fratres
de

pactis.⁊ no.in.l.pomponius ſcribit.ff.de nego.geſt.
aut fit ab eo qui ſcit dolũ cõmiſſuʒ: ⁊ tunc in contractibꝰ
videtur dolum remittere ⁊ in vltuna voluntate non:vt.l.

ſi quis rationes.ff.de li.le.⁊ ẽ ratio differentie:quia lega⸗
tum dependet a ſola voluntate defũcti ideo ſi apparet
defunctum noluiſſe remittere qð pꝛeſumitur cum legata
ex merito legentur:vt.l.nec adiecit.ff.pꝛo ſocio.⁊ qui eſt
in dolo non meretur:nonvidetur eſſe remiſſus dolus:ſed

contractus dependet a voluntate duoꝛum:⁊ ideo ſivnus

dicat ſe ſenſiſſe devno ⁊ alter de alio ſtamus vᷣbis:⁊ ſi ſũt
generalia compꝛehenduntur omnia vt l.emptoꝛ.S. lIuciꝰ.

ff..de pactis.⁊ hoc de dolo còmiſſo in adminiſtratione:ſʒ

ſi dolus fuerit in trãſlatione cõmiſſus ⁊ de hoc loquitur
hec lex:tunc agitur de dolo niſi ⁊ de dolo fuerit tra ſactũ
ſine dolo:lʒ quidã dicant etiã ſi ꝑ dolũ qð nõ placet: ſj ſi
cõmittatur dolus in non ſeruando pꝛomiſſa:queritur an
de dolo actio competat Placen. ꝙ ſic:gl.ꝙ nõ:ſʒ placen.
bñ põt ſuſtineri:qꝛ loquitur in caſu in quo alie actiones

ceſſantvñ refert an remittaʒ dubium litis ⁊ tunc videtur
eſſe contractus facio vt des in quo contractu agitur de

dolo ⁊ non pꝛeſcriptis verbis.Sʒ qñ remitto debitum ⁊
certum remittere tunc eſt dare:vt.l.mulier.ff. de condic.
ob cãm.⁊ ideo tunc alia actio cõpetit.ſ.in pꝛeſcriptis ver
bis ⁊ ceſſat de dolo.vnde placen.non intellexit in dolo in

non ſeruãdo pꝛomiſſa cõmiſſo tantum:ſʒ pꝛopter naturã

contractus innominati facio vt des.

¶ In glo. qque incipit hec dictio ibi enim fuiſſe debitoꝛẽ
2 ideo videtur datio debiti remiſſio:⁊ ita eſt do vt des. ?

ita parit actionẽ pꝛeſcriptis verbis ⁊ ceſſat de dolo.Se⸗
quitur in glo.hic xo. Sʒ dubium videtur remiſſum:⁊ ſic
eſt facio vt des ⁊ pꝛoducit actionem de dolo:vt.l.natura
lis · S. qð ſi facio. ¶ In eadem glo.circa finem: dic quia

tunc reditur ad pꝛimam.vt eo.ſub pꝛetextu.⁊ ibi dicam
¶ In gl.que incipit actio.ibi⁊ ĩtellige ſᷣm Bul.⁊ male. vt

—

n eadem gloſ.ibi vel remitto tibi actionem. in con⸗

tractu vt in contractibus inhereamus verbis. vt.l. em⸗
ptoꝛ. S. luc ius.ff. de pac.in vltima voluntate ſtemus men⸗
ti teſtatoꝛis.vt.d.l.aurelio.in pꝛin.⁊.l.petitoꝛ.⁊.l.ſi quis

rationes. Jacob. Butrig.

ſd
ſieto
ijcßhno⸗
Unatns tra
cu
cl⸗
ven
har
coe
u
ton

gul ergo
koꝛgtiogf
continebe
big ge ant
ſinens⸗
nteelik
odictio n
nodunge
in dieneq
düpiien
ditioſeg
queroſe⸗
eſpoſce

oneconi⸗

oe⸗Ln
ohiclogt
niſtratoe
wlenni⸗
fdepach,
itfactat

resffats

negoget.
ontrectte⸗

enonrtl.

ghinlege⸗
ſieppere
umn legen
Aguic
dolusl
eoſtyni
is: ſiſ

5,lvch

ralioneß
cloqpin
t niſegi
laca:ſi
nertwren
ſplgcen⸗
actiones
evideur
agirur de
ebtum
decond⸗
Pptiser
ci
ferhatunt

edebton
oytdes/
doloe⸗
ſuntſe
tlnumg
die gi
bidicn
4 nale
n. in
Ntl

renen
s

De CTranſactionibus.

Additio Adae de dictione niſi per bar idem bar.

in.l.ſi eum ·S.qui iniuriarũ.ff.ſi quis cau

tio per laſo. may. in · S. ſupereſt inſt. de actio. an ſtet affir⸗
matiue an pꝛiuatiue:vt pꝛomitto nõ vẽdere niſi tibi. dic.

vt ibi ꝑ eum in.ij.colũ.et in.j.ꝑ bar.in.l.ticia·S.lucius. ff.

de pignoꝛ.actione.inno.in.c. dudum. ij.de electione. ar⸗

chi. in:c.j.de conſt.lib.vj. Unde ſᷣm iaſon. may.hic ſi pᷣce

dit of̃o negatiua dictio niſi affirmat ⁊ ponit:ſi vero econ

tra pꝛecedit oꝛatio affirmatiua dictio niſi negat ⁊ pꝛiuat
tex.pꝛo hoc in.l.extraneo.ff.de ventre in poſſeſſio.mitten

do. ⁊ in.l.lij.ff. de cuſto.reoꝛũ.⁊ in.c. cum acceſſiſſent.in fis
ne.e: de conſti.⁊.nota ad actũ pꝛacticũ vnũ qð no.bal.in

c.cum acceſſiſſent in.v.coł.de cõſt. ex.ꝙ ſi ego actoꝛ fſacio
tibi poſitionem ꝙ debes mihi cẽtum ex cauſa mutui:⁊ tu

reus reſpõdẽdo poſitioni dicas nego vel nõ confiteoꝛ ni

ſi pꝛobet / illa dictio niſi ponit ⁊ ideo ſi ꝓbo ꝑ teſtes ade⸗

rit geminata pꝛobatio.ſ.p teſtes ⁊ ꝑ confeſſionem tuam:⁊

no.qꝛ potes repoꝛtare magnum honoꝛem ſᷣm iaſo.may.

Tãſactio

E)ctꝰ ino e&α atus 8 oarind. ue gbuc acra⸗c in.
nreru⸗ tractibus innominatis ſit regłarit᷑ locꝰ penitẽtic.l.ſi pe⸗
cuniaʒ. in pꝛincipio.ff.de condictio. ob cauſam:tamẽ ſpe
ciale eſt in tranſactione ne in ea ſit locꝰ penitẽtie cũ ſit in

hic in.i, coł.ver.⁊ nota ad.q. Et ex hoc ſeqᷣtur effectꝰ ꝙ ſi

fueris condẽnatus nõ poteris agellare quia confeſſus

in iudicio non appellat.l.ij.⁊.l.abſtinẽduʒ.quo.app.non

recipiantur. .æ dixit bal.qð aduocati imperiti neſciũt ad
uertere quid ſit hoc dictuz nego niſi pꝛobetur: teneas bi
coꝛdi ſm iaſo. may.immoꝛtalem fame hic.j.coł.in fine et

2

ij. in pꝛincipio.

8 n.

16.

ſpbſtami⸗ LXicet tranſactio ſit contractus innomi
Additio aarne tꝑ bar.in.l.ſiue apud acta:j.x in cõ

uenta ad lites finiẽdas.l.fratris·.. Et dicas ꝑ iſtuʒ tex.ꝙ
paris potentie ẽ confeſſio ⁊ inſtrumentum: immo aliquã

do confeſſio eſt foꝛtioꝛ ⁊ efficatioꝛ qᷓ; alia pꝛobatio. Iſtud

ſententiam eſſe iniquam ſeu iniuſtam per iſtã confeſſionẽ

debeat ĩ li ſta.i. cõtractus ⁊ cã demõſtrat actionẽ ⁊ ſic pꝛobat ꝙ a⸗
bello exp⸗ ctio non debet in libello expꝛimi: quia ſufficit qualitercũu⸗ ꝗ

mi.

patet ex quattuoꝛ. Pꝛĩo ex pꝛoceſſu etiam inoꝛdinato ra
Hone tñ cbnteſſ ionis põt ferri ſentẽtia valida etiam in cri

minalibus pᷣm bar.in.l.ſi ↄfeſſus.ff.de cuſto.⁊ exhi.reoꝛ.

bal. in. l.-· de iud. ⁊ in.l.mercalem vxoꝛem·j.de cond.ob
turpem cauſam. bonus tex.ĩ.c. piſanis et ibi panoꝛ.ex de

reſt. ſpoliatoꝛum. ſᷣm bald.in aut᷑.j.j.de litis conteſta. Sco⸗
cus dicin alia pꝛobatione:qꝛ tũc ex inualido pꝛoceſſu nõ
oteſt ferri ſententia diffinitiua valida ſ̃m bar. ⁊ alios ĩ
Lpꝛolatam.j.de ſenteñ.⁊ inter.oĩm iud. Secundo facit

poſt concluſionem in cauſa non admittitur pꝛobatio etiã

per inſtrumentum.c. cum dilectus.de ſide inſtru.et᷑ verũ

tamen poſt concluſionẽ in cauſa admittitur pꝛobatio per
conkeſſ ne partis.c. iohannes heremi.de ſide iĩſtru. bal.
⁊ pau.de ca.in rubꝛica.j. de pꝛobatio.do.ant.de bu.in.c.lʒ
cauſam.de pꝛoba.Tertio qꝛ licet contra pꝛobationem iu

ris.⁊ de iure non admittatur pꝛobatio in contrarium per

glo. in.l. fl. T ibi bar.ff. de eo qdᷣ metus cauſa.glo.⁊ docto.

in.l. ſiue pꝛoſidetis de pꝛobatio.⁊ in. c. is qui fidem. ex.
de ſponſa. ⁊ ibi panoꝛ. tamen contra pꝛeſumptionẽ iuris
2 de iure admittitur pꝛobatio in contrarium ꝑ confeſſio

nẽ partis glo.in autent᷑.de equa.dotium.in.S/illud.vnde
ſihirm auk.ſed iam neceſſe.⁊ ibi cy.bar.⁊ alij idem notã
tes de donatio. ante nuptias facit in.l. pꝛima j. de dolo
inducẽdo ſᷣm Saly.ibi quem vide.Quarto facit ꝙ ſi ẽ la
ta ſententia diffinitiua que tranſiuit in rem iudicataʒ:nõ
poteſt amplius retractari: nec aliquid pꝛobari in contra
rium:⁊ tñ ſi pars pꝛo qua eſt lata ſententia fateatur taleʒ

partis retractabitur talis ſententia ita ampliꝰ non me
retur executioneʒ ſᷣm do.inno.in.c.quia pleriq;.ex. de im

munitate eccle.ſequuntur do.ant.de but.⁊ panoꝛ.plenei

c.is qui fidem.ex.de ſpon.ideʒ panoꝛ.in.c.cũ contingat.
xiiij.coł.ex.de iureiurando.

P EE“ tractu datur actio pꝛeſcriptis verbis.h. d.
3 „.

q; quid expꝛimatur: vt.l· certuʒ ff. ſi certum peta.qð ẽ ven

n d ſen Tãtũ valet
eſcriptura quantum cuʒ ſcriptura.hoc dicit
Vel dic ꝙ in tranſactione ſcriptura non eſt de

vnuz de iſtis ſequerẽtur ali
uuit ⁊ ei non ſeruantur pꝛomiſſa querela non eſt ſublata ip

ctus.ff. de pactis. S
¶ In glo. que incipit quo ſolo.ibi eſſet vt hic fuit qꝛ hec᷑
ſopita tollit pꝛeparationẽ ⁊ impedit eam ad heredẽ trã⸗
ſire.¶ In glo. que incipit ſed per:ibi non ſ’ eruaretur:ergo
non eſt verum ꝙ per pactuʒ ipſo iure ſit ſublata: quia ma
tri non competeret.¶ In glo. que inxipit. ſia lege:ibi ipſo
iure per pactum confiteoꝛ eam ſublatam ipſo iure quan⸗
tuſm ad filium non quantum ad matrem per ea q̃ dixi: vt

ta Ex contractu innomina
m mo ·to do vt des veſtito con
Ex ter. Geſta demonſtrat Hota ꝙ res ge

vbi cauſa ꝓpoſita eſt apta ſolum ad vnã actionẽ ꝓducẽ

daã. Sed ſi eſſet apta plures pꝛoducere non ſufficeret cau

ſam expꝛimi. vt plene dixi. S. de eden.l.edita. B
¶ Op.· ꝙ ad querelaʒ rediri poſſit. vt.l.ſi inſtituta.ff. eo.

So. datur marri vt ibi/heredi non vt hic.¶ Item oppq;
heredi detur: quia filius ⁊ qꝛ pꝛeparata. vtil poſthumus
cuun ſi.ff. de inoffi.te. So.hic erat per tranſactionẽ ſopi⸗

ta. vel hic non erat pꝛeparata. Si ergo non eſſ. et per tranſ
actionẽ ſopita tranſiret ad heredẽ qꝛ pꝛeparata. Sed qꝛ
eſt per tranſactioneʒ ſopita matri daretur ſi ipſa viueret
ſed heredi ipſius non cõpetit. ¶ Itẽ op.ꝙ non pꝛoducat᷑

actionẽ de pꝛeſeriptis verbis ſed de dolo cũ fuerit facio
yt des. So. vt glo. ¶ Itẽ op. ꝙ tranſactione nõ ſeruata re
uertatur ad pꝛimã ſi non fuit per acceptilationẽ ſublata.

vt.jeo:ſub pꝛetextu.So.vt glo.qꝛ hic ſpeciale vt ſolo pa
cto tollatur ſui odio. Sed hoc eſt falſũ: quia mater bene
rediret ad querelã ſi viueret:ergo non fuit extincta.vt di

cta.l.ſi inſtituta.= ideo dic ꝙ querela non pꝛeparata des
buit tranſire ad heredẽ ſed pꝛeparabatur per motã litẽ.

Sed quia tranſactio tollit litẽ motam⸗ per oñs pꝛepara
tionẽ querele:ergo non poteſt ad heredè tranſire ſed ma

tri daretur. Itẽ op.ꝙ ex contractu tranſactionis nõ na
ſcatur actio cũ ſit nudũ pactum. So. vt glo. que inuit ꝙ

ſit veſtitũ pactum quaſi pactum ſolũ actionem ipſo iure
reimouerſt.ſed hanc opinionẽ. S. repꝛobaui:⁊ ideo dic
poſito vno abſurdo.ſequitur aliud.nam regulariter pa- Pactum
ctum trãſactionis actionẽ non tollit ipſo iure ⁊hoc ſequi trãſactio⸗
tur: aliud.ſ. ꝙ ad ipſaz poteſt haberi regreſſi us:⁊ ſequitur nis nõ toi
tertium. ſ. ꝙ cum actio non ſit ſublata non eſt impletus lit actiõeʒ

contractus ergo ex ipſo agi nõ poteſt. Sed ſi remoueas

a abſurda.vnde aut mater vi

ſo iure ⁊ ideo ad eam poteſt habere regreſſum:ſed cũ ma

ter moꝛitur extinguitur querela:quia trãſactio remouit

pꝛeparationẽ: cum ergo ſic ſopita ſequitur aliud.ſ. ad
eam heres redire non poteſt / ⁊ ſequitur ꝙ eſt plene ĩple⸗
ta traſactione parit actionem.iſ¶ Itẽ op.ꝙ agatur ob cau

ſamyt ſe reponat in obligationẽ. So.vt glo.in actionibꝰ
quc ex ſolo pacto naſci non poſſunt ⁊ ſublate non poteſt

agi vt quis ſe reponat in obligationem.vt.l.ſiynus.S.pa

non obſtet lex ſi inſtituta ff. de inoffi.teſta.

Ad diti 0 No.ex iſta lege in ver.id quod intereſt

expꝛeſſuʒ: quod in obliga.dandi agitur

ex ſtipulatu ⁊ intereſſe licet regula vulgata ſit in contra⸗
rium in.l.vbi aũt non apparet S.fi.in.l.ſi ſeruum.S.fi. ff.
de verbo. obliga. ⁊ in · S.ſic itaq; inſti. de actio.vbi no. ꝙ i
obliga.dandi pꝛeciſe agitur vt detur non autẽ poteſt agi
ad intereſſe ⁊ bar. hic in. v. col. cũ quo indifferenter oms
doc. hic tenent Ange.⁊ Imo. in.l. ipulationes non diui
duntur. ſaluando iſtũ tex. dicunt ꝙ hic ſtipulatio dandi
fuerat interpoſita ſuper contractu nominato cuius natu
ra eſt pꝛopter eius debilitatem vt licet pꝛomittatur dari
poſſit tamen agi ad intereſſe.l. naturalis· S. .ff. de pꝛeſcpᷣ.
verbis. ? in.l.cum pꝛecibus.⁊ ibi bar /de re.permut. Cy.
⁊ omnes.in.l.ex placito.de re.permu.bar.in dicta.l ſtipu

lationes bart. poſt Cy. in.l.vnica de ſenten que pꝛo eo

inter. ⁊ ad hoc eſt ſing.iſta.l.ᷣm Angel.pic. Et licet cum
iſta opinio bar.ſit cõmunis tamen Jaſo.hic tenet cõtra⸗

rium per ſeptẽ fundameta:⁊ deinde adducit quinq; fun

damenta pꝛo ſententia bar. ⁊ cõmuniter omniũ: ⁊ finali⸗
ter dicit nichil concludendum cogita tamen quia paſſus
eſt valde ſubtilis ⁊ diſputa. teneas tamẽ cõmunem ſentè

tiam Bar. cum malum ſit ab opinione cõmuni recedere.

andr. in.c. capellanus.er de ferijs. r

RN Panſactio nis tium actionis nõ
babet poteſtatem deciſionis. hoc dicit Jaco⸗
W Butrigar.

Butrigarius ſuper ſcdo libꝛo Codicis

r: er iſtum tex. inferũt Bal.Saly.pau.
Add itio. Wenie alij moder.ꝙ quẽadmodũ ꝓ⸗

curatoꝛ cõſtitutus ad agendũ non poſſet trãſigerevt hic

ita non poſſet facerc cõpꝛomiſſum in arbitratoꝛẽ qꝛ cen⸗

ſetur quedã tranſactio.vt eſt glo.in aut.vt differentes iu
di.in pᷣn.col.ix.bar.in aut᷑.ſi vo cõtigerit ⁊ ibi alij doc.S.

de iudi.facit tex.in.c.per tuas.de arbi.⁊ in.c.qui ad agẽ

dum in fi.de pꝛocura.li.vj.doc.in.c.coꝛaʒ felicis.de reſti.
in integrũ.bar.in.l.mandato gñali.ff.de pꝛocur. Limita
tamen pᷣcedens dictũvt per Jaſo.hic in.j.col.
S E t Super alimentis fu⸗
alimentis. mris non tranſigitur
ſuper pꝛeteritis vero ſic.h.d. atio huius le⸗
AAgis eſt: qꝛ in futuris ĩmineret periculũ vt fame
pereat ſuper pꝛeteritis non quia conſtat iã eũ retro fixiſ
ſe/ex hoc etiã ſequitur ꝙ ſuper cauſa alimentoꝛũ futu⸗
roꝛũ poſſit pꝛocedi ſummarie cũ in eis ĩmineat periculũ
ſuper pꝛeteritis non. Item ſequitur eadem ratione ſu⸗
pꝑ futuris poſſit ꝓcedi die feriato ſuꝑ pteritis non. Jac.
A iti Ex pꝛeſenti.l.no.ꝙ ille cui debẽtur ali⸗
d d itio. mẽta licet ſeipſum aluerit de ſuo tamen
poteſt alimẽta pꝛeteriti tẽpoꝛis petere. Et iſtud facit ſᷣm
Bal. hic pꝛoviduis ſe alẽtibus ꝙ tamen alimẽta ſuaruʒ
dotium poſſunt petere:⁊ hoc intellige in alimentis pꝛete
ritis que debentur per actio. vt in caſu pꝛedic. ſecus ĩ ali
mentisque debentur offi. iudi.vt puta per patrẽ fllio iſta
pꝛeterita alimenta hoc caſu peti non poſſunt m Bar. in
l. jᷓ. de indicta viduitate.⁊ ĩ l.libertis quos· S.j.ff de ali.
lega.⁊ibi notabis.limitat niſi filius mnutuo pecuniã acce
piſſet ex qua ſe aluiſſet.⁊ vide Pau.de caſt in.l.diuoꝛtio.
ff. ſoluto matrimonio. ⁊ ibi de vxoꝛe quondã loquitur q̃
non poteſt pꝛeterita ab here.mariti petere niſi eos inter⸗
pellauerit.. annũ reſti.do.⁊ dicit iſtum caſum eſſe quoti⸗
dianũ ⁊ pluries vidiſſe de facto.ſequitur alex.hic de quo

per Ja.in fl. col. hic. õälU
Pe er. Et ſi nihil fuit datũ tranſactio
S J uUpetx. nis nomine dandũ tamen fuit

) enet tranſactio.h.d.¶ Ratio dubitandi erat:
RW ,quia hic erat tranſactio ⁊ nil datum fuit ſed ta
men quia crat dandum valet.
A t 0 Ex pꝛeſẽti.l.no.ex tex.noſt.ibi vim fleri
dde 1 10. pꝛohibebit ᷣm Bal. Saly. ⁊ moder. hic
ꝙ ſi aliquis eſt in poſſeſſ. fundi.⁊ timet moleſtari vel ſibi
vim inferri poteſt imploꝛare offi.iudi.per quod ꝓuidea
tur ne ſibi inferaturvis facu tex.in.l:.fl.in pꝛinc.⁊ ibibar.
no.ff. ꝙ metus cã.tex.in.l.ſeruus·.j.ꝙ cũ eo.ponit pꝛacti⸗
cꝗ nota. Bar. in ſimili in. l. de pupil. S. ſi quis ipſi pꝛetoꝛi.
ff. de no. ope.nuncia.in vlt. col. Adde ꝙ ſi quis timet offẽ
di in perſona põt imploꝛare offi.iudi.⁊ eo mediante co⸗
gere aduerſariũ vt ſibi pꝛeſtet ſecuritatẽ de eo nõ offẽdẽ
do.l.denunciamus vbi Bar.·· de his qui ad eccl.confu.
no. Bar. in.l.j.per illum tex /in quibꝰ cau.colo.cẽſi.li.xj.
idẽ Bar.in. l. capitoliũ. S/ad ſtatuas.ff.de pe.ſpe.⁊ Joh.
and.ti.de pig:S. ſequitur videre ver.quid ſi timeo.⁊ me⸗
lius q; alibi Bar.vbi in materia ponit plures queſtiões ĩ
l.illicitasS. ne potentioꝛes.ff.de offi pꝛeſi.Et iſtud pꝛo⸗
cedit etiã ſi culpa mea pꝛoceſſiſſet: puta qꝛ ego offendi te
vel te vulneraui ⁊ ſic culpa mea ꝓceſſit/qꝛ timeo ne ſimi⸗
liter me offendas adhuc poſſuʒ per officiũ iudi.te cogere
vt pꝛeſtes fideiuſſionẽ ſecuritatis ita ſingulariter Bar.ĩ
lI.qui bona·S.ſi quis iuxta.ff.de dã.infec. Iteʒ qui timet
offendi ab aliquo poteſt petere a iudice vt ſibipꝛeſtet fa⸗
miliã que cũ aſſociet.per glo.ſing.in.l.fl ·j..de eroga.mili.
Ano. li. xij. bar.in.l.factũ.ff de re.diui. L “

dit pꝛoceſſũ ſicut quelibet alia
EXα Rexceptio rei ſemel deciſe.h. d. .
RESE¶ Ex tex. litium finis.] Ex hoc colligitur ꝙ
exceptio traſactiõis impedit ꝓceſſum: quia ſi non ĩpedi⸗
ret pꝛoceſſũ lis cõteſtaretur ⁊ ſnĩa ferretur ⁊ ſic eſſet alia
lis / ergo non eſſet litium finis. .
¶ Oopo. ergo ad ꝓceſſũ hoc modo dñe iudex non eſt ꝓ
cedẽdũ in cauſa:qꝛ ſemel eſt deciſa tranſactione.ſ¶ Item
in qualtbet exceptione rei ſemel deciſe vt iureiurandi ⁊
ſentẽtie ⁊ ſunt tantũ vna.ſ.rci ſemel deciſe. Ratio ergo q̃
re impediunt pꝓceſſum eſt qꝛ ſunt rei ſemel deciſe.ratio ra
riants eſt vt ſit litium finis. Oppono ergo vno modo vt

pꝛeſſionẽ᷑. ff. ꝙ me.cã

mino ⁊ tũc aut eſt dubiu

&& Exceptio tranſactionis impe⸗
Katris. xccp ſactionis impe⸗

E fideico mmillo. ronade

noꝛi vel maioꝛi.hoc dicit. ð =
Ker⸗S ſe Super dubio licet adminiſtrato
+ eles. ri tranſigere bona fide.h.d.
¶ DOp. de l. pactũ. S. ti. ꝓxi.So. hic bona fide
luit factum ibi non. ¶ Item op. ꝙ debitum cer
tum poſſit remittere.vt.l.aduerſus.j de vſu.So pactum
tacituʒ nocet ciuitati vt ibi.expꝛeſſum vero aut fit bona
fide ſuper dubio.⁊ valet vt hic. aut ſuper certo ⁊ mala fi⸗
de ⁊ nõ valet.vt dicta.l.pactũ. Sed quid ſi contractum
debitũ eſt ⁊ remittitur bona fide anvalet /dic ꝙ aut tutoꝛ
in remittendo faci hoc contẽplatione eius cui remittit
7 videtur ambitioſe facere ⁊ non valet / ſed vbi reſpicit
pupillũ ⁊ eiꝰ vtilitatẽ ⁊ valet etiã gratis.idẽ in alijs ad
miſtratiõibꝰ.Et no.G̊ ꝙ admiĩſtratoꝛ ciuitat põt agere.
¶ In glo. que incipit vt ⁊ ibi vt innuit ambitioſe dicam
ergo illud pactũ ambitioſum. vbi habetur reſpectus ad
liberatũ/non ad pupillum.

Ad ditio Ex fine huius legis not. ꝙ adminiſtra⸗ Admiſtra
toꝛ publicus non poteſt debitum liqui⸗ toꝛ publi⸗
dũ gratis remittere:ratio / quia iſtud eſſet dilapidare ſeu cꝰ an poſ⸗
donare:ſed in mandato gñali etiã cuʒ libera nunq; venit ſit debitũ
ꝙ quis poſſit donare.l.ↄtra iuris ciuilis regulas·S. fl.⁊.l. gratis re⸗
ſeq̃n. ff. de pac. ct.l. filiuſfamilias.in pꝛin. ff. de dona.⁊ idẽ

eſt in pꝛelatis eccle.ſᷣm cano.in.c.ij per illũ tex.de dona.
Inno.in.c.j.de depoſi.⁊ in.c.cũ olim.j.de offi.deleg.hic
eſt ꝙ pꝛocur.generalis conſtitutus cũ libera adminiſtra

tione non poteſt renunciare appellationi per eum inter⸗

poſi. ᷣm Angel.in.l.ab executoꝛe·S· fin ali.ff.de appella.⁊
in. l.j· S· j.ff. qui.appell.non licet.⁊ in.l.bonoꝛum.ff.rem
ra.ha.bal.in.lfl·S· · de temp. app.

commiſſo committendo vaiet.hoc dicit. Vel
dic ꝙ euentus damni non pꝛebet auxilium mi⸗

mittere.

751Nterpolitas αNααon0

Ad euidẽtiã
ecexeſt ſciendũ ꝙ quandoq; facta reſcinduntur ex
edicto vt qñ imminet metus coꝛpoꝛis vel moꝛtis/quãdo
q; ex mẽte edicti vt quando eſt metus quaſi moꝛtis/quẽ
doq; reſcĩdũtur iudicis officio.vt.l.fl.ff.qð me.cau.quã⸗
doq; reſcinduntur ex conſtitutione.

—

¶ Dp.· ꝙ reſcindantur ex cõſtitutionibus.vt.l.ſi per im⸗

—

vbi inter dñm ⁊ ſeruũ eſt facta.

tuũ cũ det actionẽ annalẽ.vt.l.ſi cum ex · S· ſatis.ff.ꝙ me.
cauſa. So.vt glo.ſ Itẽ op.ꝙ pactum inter dñm ⁊ ſeruuʒ
valeat.vt.j·de li.cauſa.l.cũ affirmes.So.valet ſuper ſta⸗
tu.vt ibi:ſed ſuper rebus non vt hic.quod nõ placet quis
nec in contrario valet ſuper ſtatu ſʒ hoꝛtabitur dñsvt at
tendat pꝛomiſſa.Et ideo dic ꝙ nec ſuper ſtatu nec ſuper
rebꝰvalet vt hic:ſed ſi flat ſuper ſtatu hoꝛtabitur dñs/nõ
cogetur vt ibi.¶ Item opp.ꝙ etiã ſuper ſtatu cogatur.vt
l.ſi quis ſeruũ.ff. de acquirẽ.here.So.vt glo.¶ Item op.
de.l. fi · eo. So. vt glo.¶ Si ergo fiat pactum inter dñũmẽ
ſeruum / aut fit ſuper re alia ⁊ nõvalet vt hic/aut ſuꝑ ſtatu
⁊ tunc aut fit cũ futuro dño⁊ valet:⁊ cogitur dũs ſeruare
vt.l.ſi quis ſeruum.ff.de acquir.here.aut cuzʒ pꝛeſenti do
de ſtatu ⁊ valet eatenus vt do
min?ꝰ hoꝛtetur ſeruare nõ autem cogetur vt dicta.l.cũ af

firmes.⁊ licet dñs cogi non poſſiu:ſed tamen det liberta⸗

tem tenet conceſſio.

Additio Et dum dicitur in hoc tex.tranſactionẽ

factã metu reſcindi:ergo valet mero iu

re ideʒ eſt in omni alia cõuentione facta metu: fallit i ma

trimonio contracto per metũ quia eſt ipſo iure nullũ.l.ti
cia in pꝛinci.ff.de verb.obliga.l.ſi mulier.S.ſi dos metu.

ꝛeſſion So.multis modis reſcinditurvt di
xi in euidentialibus.i¶ Itẽ opp.ꝙ edictum non ſit perpe

ff. ꝙ me.cauſa.c.cũ locum.de ſponſa.glo.in.l.fi.ff.de aut.

tu. Oldra.no.in concil.xxv.Bald.in tractatu ſuo ſciſma
tis in.vj.colũ.⁊ glo.in.c.conſtituit.xx.q.iij. Alios caſus
enumerat gl.ĩ.c.cũ dilectus.ꝙ me.cauſa. ¶ Vltimo no.
ꝙ tranſactio facta inter ſeruũ ⁊ dñm non valet.vnde ar⸗

Trãſactõ

guendo de ſeruo ad monachum quod. ar. eſt bonum fm facta iter

Inno.c.cũ olim.de pꝛiuile.Bar.in.l j.in pꝛin.⁊ in.S. vſu dñʒ ⁊ fuũ
fructuarius.ff. de ſtip.ſer.hic pꝛobatur ꝙ non valet tranſ nonvalet.

actio efficaciter inter monachum ⁊ abbatem: ⁊ ita tenet

Bal. Saly. hic. ⁊ Fede.de ſe.ĩ cõci.cclij.archi.ij.q.vij.

ĩ. c.cũ paſtoꝛalis. Panoꝛ.in cocil xxxix in. i. voi as in⸗

S

4

(inſs caci
erlieft teth
n et non
ſſclro tev
rps blip
Nem
bene
fegu
y.
a

ninitru A⸗
unligren
idareſet Gen
nchvenkſtn
35Ktl g
na 1itine
de donn.
Nleg.
Imintinn
umn iter
ppellg,
mnfffen

ezvicle
dommii;
jeuidits
untur er
,cusͤ⸗
ttis / ui
cau abH

ſiperin
ituryrn⸗
ſit pe⸗
fg we.
n tſer;
ſuperſty
lcctquis

ſum in nube/deide foꝛmabo vnã queſtionẽ ge
FE Eam Aneraleʒ t declarabo materiã. vltimo foꝛmabo
vnum contrarium. ——
¶ Quero ſi conuenimus de decider it
uentionem pꝛimã per pactũ reſcidimus:q̃titer conſula⸗

tur actoꝛi ſuper actione ⁊ qualiter reo de eo quod dedit.

KReſpondeo reo conſulitur qꝛ aut nõ dedit ⁊ retinet / aut
dedit ⁊ repetet per cõdictionẽ ſine cauſa:qꝛ cã eſt reda⸗

Actoꝛi autẽ cõſulitur hoc modo/qꝛ aut remiſit actioneʒ
ſuã nudo pacto ⁊ tunc agit ex ea ⁊ ſi excipiatur de tranſ⸗
actione pᷣma replicabitur qðeſt reſciſſa:aut remiſit actio
nem ſuã per acceptilationẽ.⁊ tunc hic eſt triplex opinio.
vna ꝙ detur vtilis antiqua ꝑ.l.penul.⁊ fl.j.ſi aduerſꝰ trãſ
act.quod non placet/quia ibi ex eqtate reſcinditur ⁊ con

tra voluntateʒ meã ⁊ eadem equitate mihi reintegratur

actio:ſed hic volũtarie tranſactionẽ actoꝛ reſcidit:⁊ ſibi
imputet quod ſibi nõ pꝛeuidit vt faceret de nouo obliga
ri reum. vt.l.ſi vnusS.pactus.ij.reſponſo.ff. de pactis.
Alia opinio eſt ꝙ detur directa quod non placet cum ſit
extincta. vt.l.qui res.S. areã ff. de ſolutio.alia opinio eſt
ꝙ agat de facto quod non placet per.l.ſi pupilli.S. videa
mus.ff. de negoc.geſt.⁊.l.quotiens.S. item ſi tẽpoꝛali. ff.
de adminiſtra.tutoꝛ.aut ergo ego puto ꝙ nullo modo iu
uetur ⁊ ſibi imputetur:quia nõ pꝛouidit ſibi ⁊ vltimũ pa⸗
ctum nec actionem poteſt ꝓducere / nec aliquem iuuare
cũ ſit ſublata in totum.vel ſi velis dicere ꝙ iuuetur dic ꝙ
cum pecuniã reddiderit vt poſſit ſuum debituʒ conſequi
yben pactũ fleri non potuit videtur pecuniam ſine cau⸗
ſa reddidiſſe/ aget cõdictioe ſine cauſa ad pecuniã quã
reddidit argu.l. eleganter. ff de condictione indebiti.
¶ Itẽ opp.ꝙ ſemel deciſo negocio non poſſit ſcðᷣʒ pactũ
valere.vt.l.j...quando ꝓuo.nõ eſt ne.Sol.vt glo.
C P glo. que incipit vt et inutilis ex equitate / illa equi
tas hic nõ habet locũ:quia ibi ex neceſſitate reſcinditur
tranſactio equitate pꝛetoꝛia hic voluntariis.
In eadẽ glo.in fl.ibi inter ſtipulantem·S.j.vñ rigoꝛ iu⸗

dicioꝛum illud operatur.

ddr t Erx hac.l.iũcta.l.cauſas.jeo.vltra ſcri⸗
1 10 bentes not.ex iſto tex.ꝙ potentioꝛ ⁊ effi

Coõſenſus cacioꝛ eſt conſenſus partium q; reſcriptum pꝛincipis:pa
partiũ effi tet hic vbi tranſactio poteſt tolli per conſenſum ⁊ tamen
cacioꝛ eſt non poteſt tolli per reſcriptũ pꝛincipis niſi cauſa ſubſiſtẽ
reſcripto te.vt per glo.⁊ do.in.l.fina.S.ſi contra ius vel vtilita.pu

pncipis.

bli.per doc.in.c.que in eccle.ex᷑.de conſtitu.facit tex.in.c.

ex multiplici de decimis.tamen per conſenſum partium

bene poſſunt tolli per regulam.l.nihil tam naturale ff. de
regul.iuris.⁊ in.lpꝛout. ff.de ſolutio.vide hic per Jaſo.
may.ad multa.in.ij.colla.circa pꝛincipium. verſiculo.vl

tra. ? C. B
T rrelponſum. A aertonez extin⸗
. P ł: ctam per acceptila
tionem nõ redditur: ſed ea ceſſante nõ ſeruatis
pꝛomiſſis reditur ad pꝛimam:hic inepte querẽ

EAHpzomiſſis redii.
ti benigne reſpondet imperatoꝛ.

¶Ex tex.pacti exẽplũ jvt diſtinguas vt ſequitur.Que⸗

ro de quo querebatur hic dicit glo.an poſſit ſupꝛa tranſ⸗
actionem veniri ⁊ male quia non eſt dubiuʒ: quia contra

veniri nõ poteſt altero caſu ipſo iure/altero per exceptio
nẽ:⁊ ideo dic ꝙ querebatur an ad pꝛimam poſſit haberi
regreſſus. äl
¶Op. ꝙ per acceptilationẽ non potuerit tolli obligatio
iuriſgẽtiũ. So. vt glo. Sed certe rei vẽdicatio ex obliga
tiòe nõ venit.vt inſti.de acti.in pᷣn.ſed bñ cauſatur a dño
að habetur de iuregẽtiũ/⁊ ſic bñ potuit ĩtelligere glo.ꝛ
dic vt ipſa.¶ Itẽ op.qũo potui rem meã ſtipulari ⁊ in a
lianam deducere.Reſponde vt gloſ. quia ſtipuloꝛ id a

quod rei vendicatione teneris ⁊ valet tacituʒ quod non

Yaleret expꝛeſſũ vt ſi ſtipuloꝛ rem mes mihi reſtitui.
¶ In gloſ. que incipit tu qui.ibi tranſactionem venire

hoc nõ videtur queri:q ſiue per aquilianam ſiue per pa⸗
ctum non poteſt contra tranſactionem venire: ſed queri

tur an ad pꝛima actionẽ poſſit haberiregreſſus. In ea⸗
dem glo.ibi domiciꝰ.⁊ deterius imperatoꝛ in.l.mercalẽ.
de condic.ob tu.cauſam.

De Cranſactionibus.

4 itt orpſq Inpactis contrarijs vlti⸗
diuerla. In baenis on Ponam ca
nus de decidendo a lite ? poſtea cõ

ta ad non cauſa licet glo.dicat agi condictiõe indebiti:

¶ In glo. que incipit vt ⁊·

FP 5 Non eſt cõcedendũ reſcriptis ꝙ;
Aulas. ius alteriꝰ abſoꝛbet in totũ.h.d.·
¶ QAuero de rõne dubitadi. Reſpõdeo qꝛ vide
Wed batur ꝙ ſolũ poſt lit.conteſt. valeret trãſactio:
ſed certe de hoc bene potuit dubitari: ſʒ hoc nõ q̃rit hec
lex. Sed querit an tranſactio valẽs poſſit per reſcriptuʒ

„„

reſcindi: ⁊ dicit ꝙ non. ¶ Modo quero que differentia Ca
ſit inter litem ⁊ cauſam.Et dic:vt glo. Et eſt argumentũ lis in q̊ͥ dif
ſtatuto cauetur ꝙ ſi aduocatus alicuius ſe abſentauerit ferunt.

cauſa rei publice ꝙ in illa cauſa non poſſit ꝓcedi donec
redierit. Modo pone ꝙ aduocatus meus ante litis con⸗
teſta. abſentauit ſe c rei publice an differret cauſa mea⸗
certe non.qꝛ ſtatutum dicit de aduocato cauſe ⁊ cauſa di
citur poſt litis conteſta.⁊ non ante. ergo. ⁊ c. =
¶ In glo. que incipit dicunt:ibi dubia lite.⁊ hec videba
tur dubitatio huius legis. Sed certe hoc non querit hec
lex:ſed an trãſactio valida poſſit per reſcriptũ reſcindi.
Ad di ti 0 Ex pꝛeſenti lege no. ſ̃m paul.de caſt. et
e'iaſo. may hic non valere reſcriptũ impe
tratum in cauſa in qua eſt legitine trãſactũ ⁊ ſi impetre⸗
tur reſcriptũ eſt ipſo iure nulluʒ /et ad hoc habes ꝓ exce⸗
ptio tranſactionis q eſt exceptio litis finite.l.ſi fratris..
eo. c.j.de litis ↄteſt.in.vj.non ſolum opponit᷑ ad impedi⸗
endum litis cõteſt.⁊ ſic litis ingreſſuʒ vti ibi:ſed etiã ad
infringendũ reſcriptũ /⁊ ad elidẽdum iuriſditionẽ iudi⸗
cis ſuper hoc delegati⁊ ita declarat glo.magiſtra.in.c.j.
in gl. mag. ad fi.de lit.ↄte.in.vj.Addẽe ꝙ eo mõ ipetratio
reſcripti nõ facta mẽtione de ſentẽtia qᷓtranſiuit in rem
iudica.eſt ſubꝛeticia ⁊ cõſequẽter ipſo lure nulla.d.l.fl..
ſenten. reſ.non poſ. ⁊ eſt tex.no.in.c.expoſita.de arbi.glo.
et doc.in.c.ſuꝑ lr̃is.de reſcrip.no.do.cardi.in.c.cũ olim.
in pᷣn. per illum tex.de pꝛeſcrip.referens ſe ita conſuluiſſe
de quo vide hic allegata per laſo.may.Fallit ĩ cauſa ma
trimoniali. in qua valet impetratio reſcripti non facta
mentionc de ſentẽtia pᷣus lata. Ita tenet lapus de caſtei⸗
lio.in allegatione.lxxxix. incipiente.duo pꝛelati.in.iiij.
col.allegat.io.and.in.c.tenoꝛ.de re iudi.⁊ eſt ratio fal.qꝛ
ſententia q̃ fertur in cauſa matrimoniali nunqᷓ; tranſit in
rem iudi. vt ibi.⁊ in.c. latoꝛ.de re iudi. Limita etiaʒ iſtũ
tex. et pꝛedicta vt . glo.fi. hic niſi in reſcripto diceretur
nõ obſtãte iſta.l.iſtum caſum habui de facto andegauis.

m pꝛoponas. ſion ſeruaris
e e N VNR.9 traſactionis no⸗
nine coueniunt debeo eſſe cõtentus altero:ſcʒ
aut data repetere:aut excipere:niſi ſit dictum

rato manente pacto.hoc dicit.

2

¶ Ob. de. l. vbi. .eo. So. regulariter debeo eſſe ↄtentus

altero fallit: ſi eſt dictum rato manẽte pacto. Itent fallit
qñ pꝛima actio eſt per acceptilationẽ ſublata. Itẽ op.

de.l.ſi quis maioꝛ.j.e.So.ihi ſpeciale in odium veniẽtis
cõtra trãſactionẽ iuramẽto firmatã: regła geſt ꝙ ſi non
ſeruat᷑ trãſactio /debeo eſſe contẽtus altero:fallit vbi eſt
dictum rato manente pacto. Item fallit vbi pꝛima actio
eſt per acceptilationem ſublata:qꝛ repetã qð dedi:⁊ ſi ve
lit poſtea agere non põt:quia nõ habet actionem. Item
fallit vbi traſactio fuit iuramẽto firmata. ¶Wodõ q̃ro
cuius ſit electio: Et dic vt glo.qꝛ licet vbi plura ſub vno
iure alternatiue debẽtur electio ſit rei: vt.l. plerũ q;. ff. de
iure do.vbi tamen ſub pluribꝰ iuribus plura debetur: vt
eſt hic. tunc qui habet electionẽ iurium / habet ⁊ rerum qᷓ
ſub iuribꝰ cõtinẽtur: vt.l.ij.S. pꝛoinde.ff. de eo cer.lo.
o. qu ſ.ibi in electione repetẽtis qꝛ
alternatiue veniunt ſub diuerſis iuribus/nõ ſub eodẽ.
—— R anſig ere In omi crimine in quo
BB*eimponitur pena ſangui
nis pmiſſum eſt trãſigere in niſi crimine adul
Arij: in alijs non: niſi in crimie falſi.vel dic ſan⸗
inis in ”äl

penis ⁊c̃. vt in llo.
CDiuide in partes quattuoꝛ:quia pᷣmo ponit᷑ vna regu
la:vſq; ibi Lexcepito ibi eius exceptio vſq; ibi in alijs
Ibi ponit᷑ ſecũda regula vſq; ibiccitra ibi ponitur exce

ptio ſecũde regule vſq; in finẽ.¶ Ad euidẽtiam eſt ſcien⸗ Eria ſunt

. 4

dum ꝙ criminũ queda publica/quedã pꝛiuata. de pꝛiua⸗ multipli⸗
tis nihil dicit.⁊ hoc ꝓbatr᷑ ex illo vſi.in alijs autẽ.⁊c.nam cia.

vnũ contrarioꝛũ dat intelligere aliud. quid tamen iuris

ſit in pꝛiuatis die

*

am. ¶ Item eſt ſciẽdum ꝙ aliqñ dicit

capitale erimen quod imponit penã adẽptionis iure ci⸗

Butrigarius ſuper ſcdðo libꝛo Codicis
Crimẽ ca nilis vel naturalis.vt.l.j.c..ij.ff. de publicis iudi.ſed acci epiſc.⁊ clericis vnde ꝓpter immanitatẽ crimĩs cuilibet guno
pitale quõ pitur capitale ꝓ eo qð ingerit penã ſanguinis nõ autem datur pꝛoſecutio criminis non aute remiſſio: qꝛ ſic reſul⸗ ninnis l
capitur. ponitur hic pꝛo eo qð adimit libertatem: quia cadit ſub taret trariũ pↄmentis legis / que fuit vt maleſicia talia nõ . abatft
ſecũda regula.ſ.qꝛ nõ ingerit penã ſanguinis:ergo exclu remaneant unpunita. ct oꝛdinata ad vnum effectum non nlehe⸗
ditur a pꝛima/⁊ ratio hui? legis eſt: qꝛ cuilibet eſt licituz debent ↄtrariũ operari:vt.l.ij. in fine .de iura.calũ.⁊.l. ni⸗a
redimere ſanguinẽ ſuum. que ratio ceſſat vbi non adimi ſi cui ſerui. oẽs ff. de le.ij.⁊.l.cum vinum ff. dc vino tri. et 4.
tur ſanguinis ⁊ ſuccedũtur regule pꝓhibitoꝛie.ſ.quia duʒ olce. le.ſʒ ſentẽtia tenet ⁊ iuſiurãdũ maxime eſt neceſſariũ
tractetur de iure publico / non põt ſieri trãſactio.(¶ Item qꝛ tendunt ad deciſionem criminis.vnde cũ ſit conceſſa 1
q̃ro qͥd de mẽbꝛi abſciſione non videt᷑ ꝙ cadat ſub ma cuilibet executio criminis. ergo poſſunt vſq; ad finem H.
regula:qꝛ nõ eſt capit ale.nec ſub ſecũda.quia ingerit pc- perducere / et finis eſt ſententia vel uramentum. Que⸗ 4
nam ſanguinis.quid ergo: dicũt quidã ꝙ ideo hic nõ di dam ergo reſpiciunt deciſionem criminis: vt ſententia. 6
citur de mebꝛi abſciſione:qꝛ hoc tẽpoꝛe in aliquo crimie illa eſt permiſſa. Quedã reſpiciunt declarationem crimi l
publico nõ imponitur pena mẽbꝛi abſciſionis. licʒ in cri⸗ nis: yt eſt iuramẽtnm ⁊ illud etiã eſt permiſſum:vt dicta
mine pꝛiuato ſic qñq;: vt · de ſerui. fu.l. fugitiui. ſed die l. eum qui.⁊.l.pꝛeuaricationis.ff.de pꝛeuarica. Quedã re ſe
ꝙ cõtinetur ſub pꝛima regula.vnde pꝛima regula loquit ſpiciunt remiſſionẽ vt trãſactio/⁊ pactum.ct hec fieri nõ 4
vbi adimit᷑ vita vel pars vite⁊ ſanguinis. Secunda lo⸗ poteſt in pꝛeiudicium alioꝝ:vt.S. e. tranſactionis.i Iteʒ
quitur in capitalibꝰ in qᷣbus tñ nõ ingerit pena ſanguis. op. omnibus pꝛeiudicetur per trãſactionem que flt ſu⸗ 1.
¶ Vodo quero ad qͥd dicatur trãſactio in pꝛimo caſu per dubio: vt. l. pꝛeſes · S. e. So. yꝛ. fatetur cõtrarium.glo. 3
ꝑmiſſa? Reſpõdeo ᷣm oẽs. ;tum ad hoc vt reus nõ ha⸗ tenet ꝙ non pꝛeiudicet alijs:ſed ſibi ſic. Nec ob.l.pꝛeſes. e
beatur pꝛo cõfeſſo.qð eſſet als: vt.l.in oĩbus.ff. de pꝛeuas q loquitur in alio iure pꝛiuato non ineo: vt expoſcatur 1,
rica. ? in hoc cõcoꝛd ant oẽs ꝙ qᷓtum ad hunc effectũ eſt publica vindicta. ꝛeterea ibi loquitur in adminiſtrato er
pmiſſa vel ꝓhibita. Sed nundd intelligit permiſſa vel p re qui habet plenioꝛem adminiſtrationẽ qᷓ; hic:quia hic
hibita qᷓtũ ad hoc vt accuſatoꝛ nõ cadat in turpillianũ. ſolum habet executionem criminis.Sed ia.de arenis di 1n
æ in hoc concoꝛdãt oẽs ꝙ non loqᷣtur:qꝛ ſemꝑ accuſatoꝛ: cit ⁊ bene ꝙ etiã ſibi ipſi nullo caſu pꝛeiudicet:quia fatu⸗ he
deſiſtẽs cadit in turpupillianũ.vt.l.ab accuß⸗ atione. ff. al uñm eſſet dicere/ ꝙ poſſet remittere quoad ſe grauioꝛa cri⸗ 4
turpiił. Aerũtamen vltramoõtani diſtingũt an eſſet iq in⸗ mina:ſcilicet vbi imponit᷑ pena ſanguinis:vt hic in pꝛin⸗ .
ſcriptus accuſatoꝛ/⁊ tunc incidat᷑ in turpillianũ an no.⁊ cipio.et alia q́;tum ad ſe remittere poſſet vt in ſecũda ree
nõ: ſed de hoc nõ curo hic:qꝛ iam ſe inſcripſerat ⁊ in cau gula. nec ob.dicta.l.pꝛeſes.vt dixi. qꝛ ibi eſt alio modo .
ſa ꝓceſſerat. Aut queris de trã ſactione ꝓhibita vel ymiſ publicum. Item ibi alius adminiſtratoꝛ. Itẽ illud ꝙ ibi
ſa q;tum ad hoc:vt idẽ non poſſit ad accuſationẽ redire. cauſa trãſactiõis datur / debet eſſe rei publi.hic non.loqͥ 4
et dicit glo. qꝙ aut traãſigit in caſu hic ꝑmiſſo/⁊ non poteſt tur ergo hec lex q;tum ad hunc effectum vt reus habea⸗ .
idẽ in accuſationẽ redire. ſed alij ſic. aut loqueris ĩ caſu tur pꝛo confeſſo.vel non.vt.S.dixi.non qᷓ;dtum ad hoc:vt
Hic ꝓhibito ⁊ põt etiã idẽ ad accuſationẽ redire.ſed Ja. quis ſibi vel alijs pꝛeiudicet. ꝗ Item opp.ꝙ etiã eidem n
de arenis tenet ꝙ ſemꝑ etiã idẽ poſſit ad accuſationẽ re-⸗ non pᷣiudicetur:vt.l.iuriſgẽtium/S· ſi paciſcar.ff. de pa⸗ 4
dire. vt . dicã. Aut loqris an ſit ꝑmiſſa q;tum ad hoc vt ctis.Solu.trãſactio quãdo eſt permiſſa pꝛeiudicat traſi⸗ Trãſactõ 4
alij ad accuſationẽ redirenõ poſſunt/a tunc ſᷣm oẽs quo genti ⁊ non alij.quãdo non eſt permiſſa nulli pꝛeiudicat. qñ ẽ ꝑmiſ
cũq; caſutrãſigatur non fit alijs pꝛeiudiciũ.¶ Item ro Alij dicũt ꝙ trãſactio quãdo eſt ꝑmiſſa pꝛeiudicat omni ſa:an poſ⸗ 4
ad euidẽtiã: an hec lex loquat᷑ in trã ſactione an in pacto bus:ſed quãdo non eſt permiſſa pꝛeiudicat ſoli trãſigen⸗ ſit alicui K
Certe ᷣm opinionẽ illoꝝ qui dicũt hic fieri differẽtiã ſo ti. Alij ſoluũt ꝙ lex contraria loquit in pacto:hec in trãſ⸗ pᷣiudicare biſckſ.
lum ctum ad hoc:vt reus habeatur ꝓ cõfeſſo. vel nõ lo⸗ actione ar. dictel. pꝛcſes. Sed ꝗJa. de arenis.· tenet ꝙ nõ rphbihi
quitur regula ꝑmiſſoꝛia in traãſactione / et in pacto multo pꝛeiudicet vllo caſu quo ad ſe:vt. S. dixi. ¶ Expedita un inc i
foꝛtius. ſed regula ꝓphibitoꝛia loquitur ſolũ in trãſacti⸗ pꝛima regula venio ad eius exceptiones. Et op.ꝙ nõ ſo pp 4.
one ⁊ nõ in pacto:ſed ᷣm opinionẽ illoꝝ qui dicunt trãſ. lum in crime adulterij ſit pꝛohibitũ: ſed etiaʒ in crimine unpheeal
actionem ꝑmiſſam / vel ꝓhibitã q;tum ad hoc vt idẽ nõ raptus:vt.·j.in quibꝰ cau ſerui.pꝛo pᷣmi.lib.l.penul. So. Utum.
poſſit ad accuſationẽ redire vel poſſit:tũc loquitur tota dicunt quidam ꝙ oppoſitio eſt vera.ſed melius ſolue:vt 4.
in trãſactione vel in pacto:ſed ſᷣm opinionẽ illoꝝ qui di vltimo dicit glo. ¶ Item op. de. l. ſi maritus.S ſi negaue⸗ .
cunt phibitã vel ꝓmiſſam q́;tum ad hoc: vt et alius non rit.ff.de adulte.Sol.vt glo.qꝛ ibi renũciatio / hic pactũ. 4
poſſit ad accuſationẽ redire/vel poſſit: tũc pꝛima regula Tu dic m vltramontanos ꝙ nec ſibipꝛeiudicet: ibi ſed n
pmiſſoꝛia loquitur in trã ſactione ſed regula phibitoꝛia venire poteſt iure cõmuni cum alijs /⁊ alijs non pꝛefert᷑: e⸗
loquitur in pacto tm̃ ⁊ exponũt ſic. tranſigere vel paciſci ſed ibi ideo excluditur quia alius iam inchoauerat. be
id eſt trãſigẽdo paciſci. Ja. but. ¶ His pᷣmiſſis ad eu⸗ ¶ Item op. de. S. adultera.in aut᷑.vt nulli iudi. Solu. vt e
dentiã pone caſum in terminis hoc modo.Titius accu⸗ glo. Ael clarius ibi erat iam pena delicti impoſita.vnde ⸗
ſauit aliquẽ de crimine publico capitali querit᷑ an ſuper tranſigitur ſub pena non ſuper crimine. ¶Nunqd ergo hi
boc crimen poſſit trãſigi. Rñdetur ꝙ eſt tale crimen ex¶pma regula permiſſoꝛia loquitur etiã in pactoꝛ certe ſic. 1
quo imponit᷑ pena ſanguinis ⁊ trãſigi poteſt: excepto cri¶quia ſi eſt permiſſa trãſactio/multofoꝛtius ⁊ pactũ. Sed 4
mine adulterij. Aut eſt tale crimen ex quo nõ imponitur quid in ſecunda regula pꝛohibitoꝛia nũquid loquuur in
pena ſanguinis ⁊ traſigi nõ põt niſi in criminefalſi. h. d. pacto ·certe non: qꝛ licet ſit pꝛohibita trã ſactio. tñ pactũ r
¶ Op. ſit phibita trãſactio in omni caſu: vt. Lab accu poteſt fieri: vt l.furti.g. pactus. ff. de his qui not. infa. et u
Trãſactõ ſatione.ff. ad turpil. So.eſt ꝓhibita q;tum ad hoc vt ac⸗ ideo puto illã ſolam eſſe hic veram lecturã ꝙ hic quera⸗ n
qñ dicat᷑ cuſatoꝛ cadat in turpillianũ:ſed eſt ꝑmiſſa q;=tum ad hoc tur de tranſactione licita vel illicita:qᷓ;tũ ad hoc vt reus n
pꝛohibita vt non poſſit ad accuſationem redire.idem ßm glo. ⁊ eſt habeatur pꝛo cõfeſſo.vel non.Et exceptio que hic fit de le
ſeu ꝑmiſſa pꝓmiſſa tum ad accuſatum vt ſi traſigat in caſu pꝑmiſſo adulterio fit atrãſactione nõ a pacto. ¶ Item quero hec .
noõ habeatur ꝓ cõfeſſo. in caſu pꝛohibito ſic. ſed vltramo⸗ lex loquitur in crimmalibus publicis ied quid in pꝛius⸗ Trãſactõ hr
tani ſoluũt ſic. ꝓ aut accuſatoꝛ ſe ĩſcripſit ⁊ tũc ſi deſiſtat tis:an valct trãſactio ⁊ videtur ꝙ ſic:quia hic ſolum ꝓhi facta ĩ cri
cadit in turpilſtanũ aut ſe non inſcripſit/ et non cadit in bet in publicis. in contrarium videtur ꝙ non poſſit fieri minib⸗ b⸗
turpillianum. ſed de hoc hic non curo / quia hic ſe inſcri⸗ trãſactio: quia cõpꝛomiſſum fieri non poteſt: vt. l.non di uatis: an 9
pſerat et in cauſa pꝛoceſſerat: et ideo cadit in turpillia⸗ ſtinguemus.S. iulianus ff. de arbi. cum cõpꝛomiſſum hʒ valeat. n
num. ¶ Item op. ꝙ eo caſu quo eſt ꝑmiſſa pᷣiudicet oibus naturã trãſactionis:vt in aut᷑.vt differen iudi·S.j. Pꝛe⸗ nl
vt. leum qui·S. in popularibꝰ. ff. de iureiur. cũ ſi. Sol. xꝛ. terea licet pꝛiuatum ſit crimen. tamen quãdo agitur cri⸗
coõſfitetur oppoſitionẽ. Tu dic ꝙ ↄtraria loquũtur in ſen minaliter agitur ad publicã vindictã et ideo non poteſt
tentia æ iureiurãdo:quod nocet in oĩbus.hic in trãſacti: remitti. Pꝛeterea videtur caſus in.l.licitatioS. qð illi⸗ e
one vel pacto quod non nocet alijs:x eſt ratio:q; in iure cite.ff. de publi. ſuam ergo ciuilem pꝛoſecutionem poteſt l
publico eſt miht cõceſſa executio crimmis quaſi iniuria remittere ⁊ de ea cõpꝛomittere/criminalem nõ. Quid er⸗
ſit ulata omnius in vniuerſo non in ſingulos:qꝛ tẽtum go:certe diſputaui hanc materi in caſu foꝛtioꝛi:nam iu⸗ f
quilibet per ſe poſſet agere criminaliter ⁊ ciuiliter actio⸗ dex vigoꝛe ſtatuti inquirebat de crimine pꝛiuato / et cri⸗ in
ne iniuriarum:vt.l..S: vſq; adeo. ff. de iniurijs. quod nõ mine liquefacto offenſus remittit iniuriã nunquid tollit d
eſt hic. nam eſt tãtum vna iniuria illata omnibꝰ in cõmu inquiſitionẽ iudicis: dicebatur ꝙ non. ego dicebã ꝙ ſic. 8
ni: vt.l.manicheos.ð.de hereticis.⁊.lłſi quis m hoc.õ.de et pꝛobo ſic.quia iniuria fit in vniuerſo omnibus non in 4

myt dieng
Quedire
ec ſerino
W
quefir ſi⸗
umn go⸗
blpeſes
erpoſcatur
miniſtrato

cgis hie.

earenisd
quiafat⸗
Aulon⸗
Ncinpen⸗
ſecüdant⸗
lio moto
Alud
icnon b
us haber⸗
ad hocxt
etiäeidon
rffdepy
dicartraſ⸗i
vꝛeiudicn ci
licatommiſte
itraͤſigen
ec in trieſe
tenet nd
Expedi
p. noſ⸗
n crimmire
enul. So⸗
g ſoluen
ſi negen⸗
hicpagi.
cetibiſd
onprefett
oglerat.
Soln N
oſitapnte
unqgeng⸗
certeſe.
ti Gl
oqultur n
D tfi ad

ot ipf⸗D“

hic guere⸗
ocfas
ehiefid⸗
tlenoh 4
4ingein e,
ſolun h .
hoſtfe .

E xecutio ſingulari:vt dicta.l.manicheos:ſʒ criminis executio eſt
criminis cuilibet conceſſa/ſed non criminis remiſſio.ſed in pꝛiua⸗
cuilbet eſt tis non eſt niſi vna iniuria que mihi facta eſt/ mihi ſoli
ꝑmiſſa: ſʒ eſt queſitum ius:non autem rei publice aliqua iniuria fa
nõ remilſ⸗ cta eſt.⁊ idco licet ex ſtatuto detur iudici pꝛoſecutio vin
ſio. icte mee:vt poſſit inquirere.eſt tamen ius vnicuʒ ⁊ me⸗
um cuius ꝓſecutio mihi per accuſationem et iudici per
inquiſitionem eſt conceſſa:cum ergo ius ſit fundatum in
perſona mea poſſum illud remittere ⁊ quo ad ciuilem et
quo ad criminalem accuſationẽ ⁊ inquiſitionem:abſur⸗
dum eſt em̃ ꝙ ſubſt antia rei vel iniurie ſublata remaneat
eius imago:vt.il.j.in pꝛin.j.de lati.liberta.tollen.poteſt
ergo ſuꝑ crimine pꝛiuato fieri tranſactio per quam ciui⸗
lis pꝛoſecutio ⁊ criminalis accuſatio et inquuitio tolle⸗
tur.nec ob.l.abolitio.j.de abolitio.qꝛ loqᷣtur in crimie pu
blico. C Op.ꝙ crimen falſi debeat poni ſub pꝛima regu⸗
la cum imponat᷑ pena ſanguinis:vt·j.de falſa moneta.l.j.
So. illud eſt in caſu ſpãli in quo bene permittitur tranſ⸗
actio ex pꝛima regula:ſed quando iponitur pena depoꝛ⸗
tationis quod eſt regulare tunc eſt tranſactio permiſſa
exceptione ſecũde regule.⁊ ex hoc maniteſte pꝛobatur ꝙ;
pꝛima regula loquitur ſolum in capitali ex quo imponi⸗
tur pena ſanguinis/quia ſi loqueretur de moꝛte ciuili cũ
hec regularis imponatur in crimine falſi eſſet in eo con⸗
ceſſa trãſactio ex pꝛima regula nõ ex exceptione ſecũde.
Item quando imponitur pena ſanguinis eſt pmiſſa per
pꝛimam regulã non per exceptionem a ſecũda: quia pꝛi⸗
ma regula loquitur vbi non imponitur pena ſanguinis/
vnge non eſſet bona exceptio.Sed quare in crimine falſi
eſt permiſſa tranſactio etiam ſi ingerat penã ſanguinis:
NReſpõdeo vt glo.quia in eo plerũq; vertit᷑ dãnum pecu⸗
niarium:⁊ ideo lex concedit tranſigi.Conclude ergo ſic
ꝙ hec lex loquitur tota in publicis criminibꝰ. Item quã⸗
do loquitur de capitali hic ſumitur capitale pꝛo eo quod
ingerit penã ſanguinis. Item loquitur hec lex de tranſ⸗
actione permiſſa vel pꝛohibita quãtum ad hoc vt reus
hibeatur pꝛo confeſſo vel non.⁊ in caſu in quo eſt permiſ⸗

Trãſacti= ſa tranſactio multofoꝛtius ⁊ pactum. Sed quando pꝛo⸗

one ꝓhibi hibetur tranſactio non ꝓpterea pꝛohibetur pactum.vn⸗
taan intel de exceptio que fit de adulterio non fit a pacto:ſed a trãſ
ligat᷑ pa⸗ actione ⁊ hec eſt ipſa veritas.opoꝛtet nos tamen tenere
ctum ꝓhi⸗ aliã quã ponit glo.ſcʒ ꝙ in caſu permiſſo traſigẽs:⁊ ideo
bitum. nõ admittatur amplius:licet videatur abſurdum ꝙ quo
ad ſe poſſit/ grauioꝛa remittere:leuioꝛa non. Vltimo vt
oia colligas diſtingue:quia aut quero de pꝛiuatis:et tũc
gut quero de tranſigente/aut paciſcente:aut de compꝛo⸗
mittente.ſi de tranſigente:tunc eſt conſiderare quattuoꝛ
effectus.vnus an ſit permiſſa quãtum ad hoc vt reus ha
beatur pꝛo confeſſo.vel non.et dico ꝙ in quattuoꝛ caſibꝰ
reperio ꝙ pꝛo confeſſo habetur ſi tranſigat.⁊ ideo ad ali⸗
os non extẽdam:⁊ hij caſus ſunt in.l.ſi furti.⁊ in.l.j.ff.de
his qui no.infa.Aut q̃ris an valeat trãſactio qᷓ;tũ ad hoc
vt accuſatoꝛ nõ incidat in turpillianũ:⁊ dic ꝙ nõ incidit
pena turpiliani nõ hʒ locũ in crimĩbꝰ puatis:vt.l.ſi qͥs
repetere.S.ſi ſtellionatꝰ. ff. ad ſenatꝰ ↄſul.Si q̃rꝭ q;tũ ad
hoc vt non idem redeat ad accuſationem ⁊ dico ꝙ nõ da
tur ei pꝛoſecutio criminis in alium cõmiſſi. Si autem lo
quimur de pacto dico ꝙ eſt permiſſum ⁊ non habet᷑ reus
pꝛo cõfeſſo.nec incidit accuſatoꝛ in turpillianum.nec idẽ
nec alius poteſt ad accuſationem: vt dicta.l.furti:S. pa⸗
ctus.ff. de his qui not. infami.Attende tamen quia ſi ex
iniuria mihi facta oꝛit᷑ ius agẽdi rei publice nõ dico exe
cutionem tantũ:ſed ius agendi tunc tenet remiſſio quã⸗
tum ad me:ſed non pꝛeiudicat rei publice: vt.l.licitatio.
S · ꝙ illicite.ff. de publica.aut queris de cõpꝛomiſſo et cõ⸗
muniter tenet glo.l.non diſtinguemus.S.iul.ff. de arbi⸗
tris.ſcʒ ꝙ aut agitur ciuiliter ⁊ poteſt cõpꝛomitti:aut cri
minaliter ⁊ non:licet tranſactio in vtroq; ſcilicet ciuili ⁊
criminali fleri poſſet.⁊ eſt ratio differentie:quia quando
aliquid fit ad vnum effectum: ſi ille effectus ſequi non
poteſt illud fleri non debet:vt.l.hec ſtipulatio·S. diuus.
ff. vt le.no. ca. Sed ita eſt ꝙ compꝛomiſſum fit ad execu⸗
tionem criminis/quam executionem nõ poſſet facere ar⸗
biter quando agitur criminaliter: quia penam legalem
non poſſet imponere:ergo compꝛomitti non debet. Sed
trã ſactio fit ad remiſſionem delicti⁊ hoc fieri poteſt per
eum cui ius competit:ergo tenet tranſactio.ſi loquamur

in publicis criminibus:tunc aut loquimur in his in qui

De Tranſactionibus. Fo. LVII.

bus imponitur pena ſanguinis/vtũc aut q̃ris an ſit ꝑmiſ
ſa quãtum ad hocvt reus non habeatur pꝛo confeſſo ⁊ di

co ꝙ nõ hr ĩ caſu ꝑmiſſo:ĩ ꝓhibito vero ſic ⁊ ita loquitur

hec lex ſᷣm veram lecturã ⁊ ᷣm omnes:aut queris an ſit ꝓ
hibita vel permiſſa quãtum ad hoc vt actoꝛ cadat vel nõ
cadat in turpillianũ:⁊ dico ꝙ ſemper cadit.vt l.ab accu⸗
ſatione.ff.ad turpillia.⁊ ideo quãtũ ad hũc effectũ nõ lo
quitur hec lex. VUltramontanitamen dicunt ꝙ aut accu⸗
ſatoꝛ ſe iam inſcripſerat ⁊ dicũt ſi deſiſtat cadit ĩ turpu⸗
lianũ ſi nondũ ſe inſcripſerat non: aut queris an ſit ꝑmiſ

ſa vel pꝛohibita quatũ ad hoc vt idẽ poſſit vel nõ poſſit

ad accuſationẽ redire:⁊ tunc etiã loquitur hec lex ſᷣm gl.
qꝛ aut traſigit in caſu permiſſo/⁊ nõ poteſt idẽ ad accuſa
tionẽ redire:aut iĩ caſu pꝛohibito ⁊ poteſt. ⁊ hoc opoꝛtet
nos tenere poſtq; glo.dicit. Sed Jacob. de arenis tenet
contrariũ:qꝛ abſurdum videtur ꝙ poſſit crimina grauio

ra etiꝗ quo ad ſe remitterevt in pꝛima regula ſed lieuioꝛa
non vt in ſcdᷣa. aut queris an valeat trãſactio vel nõ quã

tũ ad hoc vt alius poſſit ad actionẽ redire/⁊ tũc non loqͥ

tur hec lex:qꝛ ſiue in caſu permiſſo tranſigat ſiue in ꝓhi⸗

to non pᷣiudicat alijs / licet quidã dicunt ꝙ trãſactio no
cet alijs pactũ nõ ar.l.pꝛeſes.S.eo.qð nõ eſt verũ vt dixi
⁊ hec in pꝛima regula in eius exceptione.ſ.adulterij.dic
ꝙꝓ aut volo facere locũ alijs ⁊ poſſũ.vt.l.ſi maritꝰ.S.ſi ne
gauerit.ff.de adulter.aut volo tranſigere ⁊ tunc aut volo

traãſigere ſuꝑ delicto ⁊ nõ poſſũvt h̊ ⁊.l.de crĩe.j.de adul

te. Pactũ tñ gratuitũvʒ vt reꝰnõ hr̃et᷑ ꝓ cõfeſſo.vt.l.fur
ti · S pactus.ff.de his qui not.infa.⁊ exceptio adulterij q̃
hic fit/fit a trãſactione nõ a pacto aut volo trãſigere ſuꝑ
pena iã impoſita ⁊ poſſũ.vt in aut᷑.vt nulli iudiS· adulte
rã. Hec ob.pꝛedictis in aut.vt liceat ma.⁊ a·S·penult.qꝛ
illa clauſula nõ refertur ad crimẽ adulterij: vt dicit glo.
Si autẽ loqmur ĩ criminibꝰ ĩ qbꝰĩgerit᷑ pena ſãguĩs ⁊ſit
ĩ ſcðᷣa regula:tũc regłarit᷑ trãſigi nõ põt/paciſci ſic.vt di
cto · S· pactus.fallit in crimine falſi:⁊ rationẽ.S.dixi.⁊eſt
ibiglo. Jacob. Butrigar. .
Ad ditio Hec lex ſᷣm bar.eſt ſubtilis ⁊ ſingula.et
E1 eius diſtinctio nõ reperitur alibi in iure
ſm Bal. hic:⁊ eſt materia vtilis ⁊ quotidiana apud nos
⁊ ſᷣm pau.de caſt.hic frequenter accidit inter heredes of
fenſi ⁊ offendẽtẽ fieri cõcoꝛdiã data pecunia / vt pluries
vidi in patria mea ibi vxoꝛ de facili data ſibi pecunia ſe
deſiſtit ab accuſando occiſoꝛem mariti /idẽ de filijs vidi
Notabis ex hoc tex.pꝛimo regulã permiſſiuã ꝙ in omi⸗
bus delictis publicis ingerẽtibus penã ſanguinis licitũ
eſt traſigere vł paciſci:qꝛ licitũ ẽ cuilibʒ redimere ſãgui Trãſige⸗
nẽ ſuũ.l.ij.f de bo.eo.qui moꝛ.ſibi.cõ.ideʒ dicas in acto⸗ re ſeu pa⸗
re ſᷣm bar.⁊ alios hic:qꝛ eadẽ pena puniri debet ſi non ꝓ ciſci licitũ
bet ſicut reus.l.fl. de accuſatio. ideo ſibi pari modo eſt eſt in oĩbꝰ
permiſſum ſuũ ſanguinẽ redimere ſᷣʒ Jaſo.may.hic poſt delict pu
pꝛedictos doctoꝛes. Limita tñ ꝙ iſta regula non habet blicis ige
locũ de iure canonico cum non imponatur de iure cano. rẽtibꝰ pe⸗
pena ſanguinis.glo.in.c.pᷣuaricatoꝛ.ij.q.iij. Inn.in.c.cũ nãſãguis.
opoꝛteat.de accuſa.ex ⁊ in.c.crimina.de colluũ.detegẽ.ex gun

⁊ ſic ceſſat ratio huiꝰ tex.⁊ regule.S.relate.ex iſto tex.hic

reſponde per Jo.fab.hic ad·c.ij.ex de pe.⁊ dic hic ſuper
iſto paſſu per Jaſo.may.in.ij.col.vᷣſicu.ſecũdo aduerte
⁊c.quare in adulterio non eſt permiſſa tranſactio dic vt

hic per doc. Cy. Bal. Jaſo. may. Limita vt hic per Ja⸗

ſo.may.pꝛoſequi vt hic per eum.
P Bb⸗ 2 ete tu Quãdo dolꝰ dat cau⸗
A p. XY ſam tranſactionireſci
ditur auxilio replicationis vel actionis de do
EASAo hoc dicit. —
¶ LSp.ꝙ ſi poſtea ĩſtr̃m reꝑiat᷑ reſcĩdat᷑ trãſactio. vt.l.ĩ⸗
peratoꝛes.ffde re iudi.So.vt glo. Itẽ opp.ꝙ de dolo
actio nõ poſſit locũ hr̃e:qꝛ ſi aduerſaria ſubſtraxit inſtr̃a
hʒ locũ furti:ergo nõ hʒ locũ actio de dolo. vt.l.j.⁊.ij.ff.
de crimi.ſtel.So.vt gl.qꝛ ſine furto fuerũt ſubſtracta qð
fuit altero de duobꝰmodis ſᷣʒ gl.vltramõtani ⁊ alij qͥdã
dicũt cõpetere de dolo ⁊ furti.nã actio q̃ dat᷑ ĩ ſubſidiuʒ
tũc demũ deſinit ↄpetere cũ ſuꝑeſt qͥ ↄpetat ad idẽ /ſecꝰſi
ad aliðↄpetat.vt.l.i ꝓuiĩciali.ĩ pn.⁊ibi ð h.ff.ð oꝑ.no.nũ.
ſz ita ẽ ꝙ actio ð dolo dat᷑ ad ĩtereſſe/ actio furti ad penã
ergo ſe non ĩpediunt /ſed certe ipſi male dicunt:qꝛ poſtqᷓ;

dolus cadit in ſpeciale nomẽ delicti non agitur de dolo
vt. S. dixi. Alij dicunt ꝙ actio de dolo nõ ſe cõpatitur cuʒ

alia actione non famoſa/ſed cuʒ alia famoſa ſe: vt actio

Butrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

furti qð nõ placet ea rõne qua pꝛima:⁊ ideo tene ſolutio

Cõtractꝰ
an valeat
vbi dolus
dat cauſã
cõtractui.

nẽ glo. ſi vis. Vel dic ꝙ eſt dolus ãtecedẽs cõmiſſus ĩ cõ

tractãdo ⁊ ille ꝓducũt actionẽ furti:ſed ille dolus ante⸗
cedẽs cauſat hodie trã ſactionem qꝛ occultãtur inſtrumẽ
ta ⁊ non parit actionẽ furti:qꝛ aſſidua cõtractatione non
fit furtũ /ſed actionem de dolo michi pꝛoducit:⁊ ſic ſunt
diuerſi doli:⁊ hoc mihi videtur equius.ſ Itẽ op.ꝙ ſi do
lus dedit cãm contractui ipſo iure cotractusnon teneat.
vt. l. elegãter. ff. de dolo. So.vt glo.¶ Itẽ oppo.ꝙ in trãſ
actione que eſt ſtricti iuris dolus interueniens eã viciet
ipſo iure.vt.l.ĩ ſumma.ff. de cõdi.indebi.So.vt glo.et cõ
clude ſic: qꝛ in contractu bone fidei ſi dolus det cãm co⸗
tractui ipſo iure non tenet / ſed ſi ad traditionẽ ſit ꝓceſſũ
agitur actione de dolo.Si vero dolꝰ det cam contractui
ſtricti iuris regulariter tenet cõtractus:ſed agitur actio⸗
ne de dolo:fallit in trãſactione in qua ſi eſt dolꝰ in reo bñ
tenet trãſactio.Sed reſcinditur vt hic:ſed ſi eſt in actoꝛe
dolus ipſo iure nõ tenet.vt.l.ĩ ſumma.ff.de condic.inde.
Sea vltramontani dicunt ꝙ non eſt fieda differẽtia ĩter
reũ ⁊ actoꝛẽ nec inter cõtractus bone fidei ⁊ ſtricti iuris
qꝛ ſemper tenet contractus /ſed agitur ad reſcindẽdum:
12tractus habet ſui ſubſtãtialia lʒ quedã q̃litas faciat
vt veniat reſcindẽda. Pꝛeterea dicunt ipſi foꝛtioꝛ eſt rõ
dominij qᷓ; actiõis qð ꝓbat᷑ ſic: qꝛ ſuper libero homine
facta venditio ĩpeditur dñij trãſlatio:non tñ impeditur
naſci obligatio vel actio ſi hentes fuerũt ignoꝛãtes.vt
l. liberi.ff.de Zhen. emp.foꝛtius ergo impeditur dñiũ qᷓ;
obligatio ⁊ actio / ſed certũ eſt dicũt ipſi ꝙ ex inutili con
tractu ⁊ doloſo trãſfertur dñium ⁊ ſᷣm citramõtanos:er
go muito foꝛtiꝰ dʒ ex eo naſci obligatio ⁊ actio naſcitur
ergo ⁊ tenet cõtractꝰ:ſed nõ venit poſtea reſcindendꝰ au
xilio actionis vel replicationis doli.Sed certe ipſi male
dicunt qꝛ licet in oĩibus gctibus requiratur bona fides ĩ
bone fidei requiritur ꝓ ſubſtãtia contractꝰ.vt.l.bonã I⸗
de ac.⁊ obli.in alijs requiritur vt adminiculum ⁊ q̃litas
ſi ergo interuenit dolus ĩ ↄctu bone fidei tollit bonam ft
dẽ.vt.l.ꝙ nerua.ff depo.ergo non eſt verũ ꝙ aſſint ſubſtã
tialia contractꝰimmo deficiũt:ergo non tenet cõtractus
NHec ob.rõ ipſoꝝ de dñio:qꝛ ꝓhibitio operatur circa illð
ad quod tẽdit:ſed in libero homine ꝓhibitio eſt oꝛdina⸗
ta ad impediendũ dominij tranſlationem:quia in libero
homine non poteſt dari dominium: ſed non eſt oꝛdinata

pꝛohibitio ad contractũ impediendũ: æ ideo contractus

tenet inter ignoꝛantes ⁊ cõtractus ꝓducit obligationem
⁊ obligatio actionẽ.vñ hoc non contingit ꝙ potentiꝰ im
pediatur dñium q; obligatio vel actio:ſed qꝛ pꝛohibitio
quandoq; oꝛdinatur advnũ qñqʒ ad aliud. Oꝛeterea lex

dicit vbi dolus dat cãm contractui bone fidei ꝙ nullus

eſt contractus.vt.l.elegãter ·S·j.ff.de dolo.ſed nion eſt cõ
tractus ergo nec obligatio que ex ea naſci dʒ /nec actio q̃
ex obligatione oꝛitur / nec eſt verũ ꝙ ex inutili contractu
dominium trãſferatur:ſed ex voluntate dñi pꝛetextu cõ⸗
tractus qui putat᷑ valere ⁊ nõ valet:nã erroꝛ cauſe volun
tatem dñi non remouet.vt.ff.de condi.inde.per totum:⁊
bene eſt verũ ꝙ ſi ſubſtãtialiter contractus adeſt ꝙ tenet

vñ dic ꝙ aut conſideras contractum bone fidei ⁊ tũc cuʒ

in eo de ſubſtãtia requiratur bona fides dolus interueni
ens eã pꝛiuat ⁊ nõ deficit ſubſtatia:⁊ per ↄñs ⁊ contractꝰ
ſed in ſtricti iuris bona fides requiritur vt quoddam ac
cidens:⁊ ideo ſi ceſſet bona fides quod eſt accidens non
tollitur cõtractus ſed agitur ad reſcindendũ. Modo di⸗
cũt vltramontani ꝙ non debet diſtingui an dolus ſit in
actoꝛe an in reo cũ diſtinguamus contractũ bone fidei a
ↄtractu ſtricti iuris ⁊ vna diſtinctio videtur aliã tollere:
quid ergo: ego poſſuʒ dicere ꝙ in cõtractibusbone fidei
dolus dans cauſam contractui ipſum viciet ipſo iure ſi ĩ
cidit in contractu nõ:ſed ĩ ſtricti iuris:regulariter dolus

dans cauſam cõtractui nõ viciat ipſo iure ſiue ſit in acto

re ſiue in reo:ſpeciale eſt in tranſactiõe q̃ licet ſit ſtricti iu
ris /ſi dolus in actoꝛe eſt ipſo iure nõ tenet.vt.l.in ſũma.
ff.de cõdi.inde.ſed ĩ reo tenet ſed reſcinditur vt hic. Vel
verius dic ꝙ quidã dolus cõmittitur in litigando non in
tranſigendo:⁊ tunc ſi eſt in actoꝛe trãſactio poſtea facta
non tenet ſed in reo ſic.vt dicta.l.in ſumma.vel quidã cõ
miſſus eſt dolus in tranſigendo:⁊ tunc ſiue ſit in actoꝛe ſi
ue in reo valet /ſed reſcinditur vt hic. .
Add 7 Vec lex eſt ſingu. m Bal. Ex qua patʒ
Ad dirto *ꝙ trãſactio facta bona ſide non reſcin⸗

ditur etiã per iuſtrumenta de nouo reperta: ita amplia.
Il.fratris. S. eo. ̃m Bald. Saly. qꝛ eſt impoſitus vltimꝰ

finis liti ⁊ ſic pꝛobationibus:nam poſt lit finitã ampliꝰ

pꝛobationes non admittuntur. adde ꝙ alia rationem aſ⸗

ſignat bal.in.c.j.ad fi.ex eo.per illũ tex.quẽ ad hoc repu

tat no. dignum ⁊ mirabilem quia facta trãſactione bona
fide omnia inſtrumenta ⁊ iura ſũt ipſo iure caſſa ⁊ irrita
ideo cum ſint annullata non poſſunt tranſactionem ifrin
gere:⁊ ille tex.eſt ad hoc melioꝛ qui ſit in iure ſᷣm Bal. in
rub.ex eo.in.iij.col.Limita regulam huius tex.quando
tranſactio eſſet facta pꝛetextu iuramẽti neceſſarij falſi:qꝛ
tunc poteſt retractari per inſtrumenta de nouo reperta ſi

cut ſententia glo.eſt no.in.l.ſi ex falſis inver.pꝛecibDimus

ad flieo.quam glo.reputat ſingularem pꝛo limitatione
huius legis do.Alex.in.l.admonendi in.v.col.vbi dixi.
ff. de iureiuran.

. —

BItunm de die h. d. .
N RN. ¶ DSp. de.l. gracch? de adulte. So. aut diſcre
tio nõ variat᷑ ex tẽpoꝛe:⁊ ideo nõ viciãtur acta vt hic:ſʒ
delictũ bene aggrauat᷑ ex tẽpoꝛe vt ibi.¶ Itẽ op.de · S. ſe
debũt.in aut᷑.de iudi.Sol.nõ tenẽtur iudices ſed ere niſi
vſq; ad veſperas vt ibi.poſſunt tñ ſi volunt ſtare etiaʒ de
nocte ſi volũt vt hic/⁊ ita vidi de facto ſeruari:quia vidi
ferri ſententiã in media nocte. H .
dd iti Ex hac lege adde ꝙ tranſactio ⁊ ſentẽ⸗
. ltio. tia equiparantur.Adde ꝙ fallit vno no.
caſu:quis ſuper his que dependent ex teſtamento nonva
let tranſactio niſi inſpectis cognitiſq; verbis teſtamenti
l. de his.ff. eo.l.j.in pꝛincip.ff.quẽadmo.teſta.aperi.ᷣſicut
nec valet iuramentum gloſ.in.l.fina.in glo.ij.j:de rebus
credi.Et tamen iſto caſu valet ſententia:gloſ.eſt no.in.l.
iij · S· item ſi ipſe inverbo euicerit.ff.ſi cui plus qᷓ; per.l.fal
ci.quam ibi notant Ange.⁊ Inno.eam etiam notat.Ale
xand.in.l.ſub pꝛetextu.la.j.S.eo.⁊.in.l.imperatoꝛes.ff. de
re iudica. In ſecunda parte habes ꝙ actus qui flunt ſo⸗
lo conſenſu.ita valent facti de nocte ſicut de die.vt hic.⁊
l.ad teſtium poſſ.ff.de teſtamen.Aduerte tamen ꝙ inſtru⸗
menta facta de nocte/niſi ex cauſa neceſſitatis ſunt ſuſpe
cta pᷣm Bal.in.c.j.in penul.col.de fide inſtrumen.adeo q;
ſi notarius dicat inſtrumentum factum de die / ⁊ erat de
nocte pꝛopter hoc inſtrumentum non redditur falſum:
quia intelligitur de die natu.xxiiij.hoꝛarum /vt in.l.mo⸗
re.ff. de fer.ᷣm Inno.in.c.conſuluit.in ft.de offic.delega.
Bal. ⁊ Pau.dẽ ca.hic.Bal. Ange.⁊ moder.in.d.l.moꝛe.
3 mol.in.l.qua etate.ff.de teſtamen.idẽ feli.in.d.c.con⸗
uluit Bal. in. c. ij. de ferikss. “
è—ê G m ea Simulata non valent:ſed vera
72 * cr Glart. Po. tria diliaeter
Es: n iſta materia tria diligẽte
S Add itio nota valde vtilia:pꝛimo ꝙ in
ſtrumẽtum ſimulatum eſt tanqᷓ; coꝛpus ſine ſpiritu quia
cõſenſus eſt remotus ab actu:ita egregie ĩquit bal.i.lł.j.j⸗
plus vale.ꝙ agi.ideo tale inſtrumentũ nõ retinet ampliꝰ
nomen ĩſtrumenti ita no.bal.in.l.pᷣcibus per illũ gex
pꝛobatio.⁊ in.l.ᷣfi ·Sin cõputa.:j.de iure delibe.⁊ in.l.ſinõ
ſoꝛtẽ in pᷣn.ff.de condi.ĩde. Jo.de imo.in.l.ft.ffa qui.ap⸗
pel.nõ li.⁊ in.c.cõtingat.in ſcdðᷣo mẽbꝛo.ff.de iureiu.hinc
eſt ꝙ ſtante ſtatuto ꝙ cõtra inſtrumentũ nulla exceptio
poſſit apponi:tñ ſemper põt opponi quod eſt ſimulatum

pm Bar. in.l.j ·S. ⁊ parui.ff.ꝙ vi aut clam Bald.iĩ.l.j.vbi

limitat·.plus valere ꝙ agi.⁊ in.l.ita nobis pudoꝛ.j de a⸗
dulte.do.Anth.de bu.⁊ alij.i.c.itẽ cũquis.de reſt.ſpolia.
Secundo aduerte ꝙ ↄctus ſimulatꝰ adeo eſt nullꝰipᷣo iu
re ꝙ etiã ſi apponat᷑ iuramẽtũ nõ firmat᷑ iuramẽto: ĩmo
etia iuramẽtũ eſt nullũ.gl.eſt ſin.ĩ.l.ẽptio.⁊ ibi bal.⁊ alij
plꝰvalere ꝙ agi.quã gl.ad h̊ reputat ſingularẽ.panoꝛ.
ĩ.c.ad noſtra.iĩ.vj.col.de emp.⁊vẽ.de cuiꝰvᷣitatevide per
bal.i. l.j.ĩ.j.col.jde oper.lib.ꝑ bal.⁊ ange.i.lfi.ff.qͥ ſatiſ.
cog.p bal.i.l.rogaſti · S. fl.ĩ vlt.col.vbi limitat.ff.ſi cer.pe.
ang.i.l.ij.j·de dot.cau.nõ nu. Imo..l.nemo põt.ff. de le.
I.cano.in.c.cũ ↄtingat.de iureiu.Tertio aduerte ꝙ ſimu

S 4 Tantuʒ valent fa
RZ On minoꝛem.as de nocte quan⸗

Sniĩa a iu
dice lata
de nocte
valet.

Tranſla⸗
tio ⁊ ſnĩa
eqᷣparant᷑

Dde

latio nõ põt liqde ꝓbari:iõ ſufficiũt vᷣiſiłes ↄiecture ſicut Simula⸗

2

iĩ dolo.l.dolũ.j de do.ita ꝑ aliq̃ vulgaria ↄſuluit paul.de tio an poſ
ca.ĩ ↄci.lxxxij.qð ĩcip.viſis his q ſuperiꝰallegãtur ĩ vlt. ſit pꝓbari.

col.⁊ ĩ cõcil.cccxxvj.qð ĩcipit in cã mota.vide hic pꝑ Ja⸗
ſo.hic plene pꝛedicta confirmantem. bJa:

gicl⸗C
ou re⸗
tchri tin

srous
petut de⸗

Hu

angs
1 Vlin
i aol⸗
inmn
lboeftn
one bofe
atint
Memif,i
InBal
1 glence
ffelige
ofepertaf
Lecipinns
inttatone
rbidi

Wlentft
Gdkequan⸗

autdi
Wenen
degſeb
ſederniſti
eetize
iguigpil

0ſentd
it vnono to
Nononnach
eſtament
pert ſiat
de febus
Atnonnl.
iöperl,
otat. Ae
oresffh
jfluntſo⸗
bpthic
ginſtnn⸗
unt ſuſpe
adeog
erat de
falſun:
inl. mo⸗
cdelege
dl more.
..c Col

nſedvens

tdligte
zinogin
rituquir
baliliſ⸗
etanpl
jterſde
inl ſino
qula⸗
eiu hiſe
excchti⸗
gulatun
Alj. w
orſder
fei.
lißoin
ito: ine
balcui
Eanon⸗

Z Tranſactio non reſcinditur ex p⸗
matoꝛ. iatione e n heabu⸗ 1 6
Fa gESςTranſactio facta ſuper
MKanlactio. renõ poꝛrigiturad
S= pꝛeiudiciuʒ ſuper alia.hec lex legitur duobus

De Tranſactionibus. Fo. LVIII.

.aâà modis: vt in glo. Is bu.

actionem. hoc dicit iac. cuz.l.ſi quidẽ e. Hec
lex loquitur in indebito: ſʒ.l.ſi quideʒ. loquitur

in debito.

Indebi⸗
eu ſolutuz
ex catraͤſ⸗
actiõis nõ
repetitur.

¶ Nota ꝙ indebitum ex cauſa tranſactionis ſolutũ non

repetitur.¶ Itẽ nota ꝙ cui denegatur exceptio multo foꝛ
tius eius actio:ſicut econtra cui datur actio multo foꝛti

us exceptio:vt.l.cui damus.ff.de reg.iur.C.l.j·S· ꝙ ait.ff.

de ſuperfl. H
¶ Op.· ꝙ poſſit repetere:vt.l.ſi qͥd poſſeſſoꝛ.ff. de peti. he⸗

redi ⁊ attẽde qꝛ gl.aſſignat ↄꝛium ad.,l.ſed ad ſubaudituʒ
⁊ dic ꝙ ab eo cui ſoluit repeteret ſi eius nomine ſoluiſſet

vt in contrario:ſed hic pꝛopꝛio nomine ⁊ ex pꝛopꝛia obli⸗
gatiõe ſoluit. Itẽ ad idẽ op.de.l.ſi tibi·S· fi.ff. de pactſ.
So. vt pꝛecedens contrarium.¶ Item op.dc.l.ſi ex duo⸗
bus. ff. de tu. ⁊ ra.di. So. vt.S. —ðWD

7

¶ In glo. que incipit ⁊ cui denegak. ibi nec etiã a veris.

qad hoc ſubauditũ ſignotur contraria ommia.

¶ In eadem glo.ibi ⁊ ſic ẽ ʒ.nõ ad.l.que dicit denegare

petitionẽ ab co cui eſt ſolutuʒ.ſed ad id qð.S.dixit ab he

redibus nõ poſſe reyer . Yn ea.glo.ĩ fl.ibilʒ ĩ ſũma.vbi

Actio an

poſſit intẽ

tari ex pa

nsẽ: vt ib

calũnia fuit in actoꝛe ⁊ ideo trãſactio nõ tenuit:⁊ idẽ vbi
cũq; trãſactio nõ teneret:vt.l.elegãter.ff.de cõdi.inde.
g Infirmitas coꝛpoꝛis non impe
A N An um. it trãſactionem: infirmitas a⸗
nimi ſic. hoc dicit. ¶ Ex hoc tex. tabelliões po⸗

eger coꝛpoꝛe ⁊c̃.

Oℳ

. Sicut querela indebiti ita debi
7 quid em.iiceſiat ꝓpt᷑ tranſactionẽ.h.d.

7 maioꝛes Cauſa impulſiuavel fina
R ³½LB:lis ab altera tm parte in
X α⅓ corzde retẽta non reſcindit tranſactionem: nec
dat repetitionem ſoluti. hoc dicit.
Op.de.l.ſi repetẽdi ij..de condi.ob cauſam. So.aut cã
nalis eſt ab vtraq; ꝑte in coꝛde retẽta ⁊ ĩducit repetitio
i:aut ab altera tm̃ parte ⁊ non vt hic.
faeapud Ex nudo pacto trãſactio⸗
Ju e P nis nõ dat᷑ actio:ſed nõ ſer
uat pꝛomiſſis reditur ad pᷣmitiuã.h. d.vl dic
.tm valet trãſactio ſine ſcriptura quãtũ cum
ſcriptura.h.d. Iſta lex videt᷑ ſibi mnuicẽ ꝛiari:qꝛ dicit pᷣ
mo ꝙ ex pacto nõ agit᷑: poſtea dicit ꝙ cõpellit᷑ aduerſariꝰ
implere qð ↄuenit:ſed ſolue vt glo.
¶ Sp. ꝙ ex pacto nudo trãſactionis poſſit agi:vñ videt᷑
obſtare.l.iij · S·j.ff.de cõdi.ob cãm.So.vt gl.qꝛ datujr reo
q̊ ſoluit pecuniã ad repetendũ ſi ea nõ ſeruent᷑ ꝓmiſſa: ſʒ
hec nõ videt᷑ bona ſolutio:qꝛ cõdictio ob cãʒ nõ naſcit᷑ ex

cto nudo pacto:ſed re ↄᷣhit᷑ vt inſti.q. modis re ↄᷣhit᷑ obligatio·S.j.
trãſactiõiſ Pꝛeterea vbi nõ ẽ dare rõnẽ differẽtie nõ eſt dare ius di

uerſũ:ſed inter actoꝛẽ ⁊ reũ nõ ẽ dare rõnẽ differentie:er⸗

go nec ius diuerſum:ſʒ qdã dicũt ꝙ hic ẽ ctus facio vt
des q debet ꝓducere actionẽ de dolo: ſʒ cũ actoꝛ habeat
aliã.ſ. pmitiuam nõ habet de dolo:reus vo non hʒ aliã.⁊

ideo dar ei de dolo:⁊ cõdictio ob cauſaʒ qð nõ placet:qꝛ

actoꝛ habet aliũde actionẽ pᷣmitiuam ⁊ aliũde de dolo:⁊
ideo ſe nõ impedirẽt ⁊ hãc opinionẽ glo.repꝛobat dicẽs

ꝓꝙ hic ẽ do vt des. cũ remittere ſit dare:ſj certe remittere

bñ ẽ dare qñ certũ remittit᷑:ſʒ qũ duobꝰ euentus remitti-⸗

tur remittere nõ eſt dare:ſʒ facere:⁊ ideo meliꝰ repꝛobat᷑
ꝑ rõnẽ quã dixi.Alij dicũt cõſiderari oꝛdinẽ ſolutionis:
qꝛ hic pᷣuenit in faciẽdo ibi ĩ remittẽdo ⁊ ita exponit᷑ opi
nio bul.qð nil ẽ ⁊ ideo aſſigna veram rõnẽ.ſ.qꝛ implẽti ex
ꝑte ſua ↄctũ innõiatũ datur actio ex eo:ſed ita eſt ꝙ reus
ſoluendo implet plene: ergo debʒ poſſe agere ⁊ pꝛeſcripti

verbis ⁊ condictione ob cauſam: ſed actoꝛ remittendo

non plene implet ⁊ ideo nõ agit.¶ Contra hoc oppo.ꝙ⁊
actoꝛ plene impleat cuʒ ꝑ acceptũationẽ liberet. So. hic
nõ interuenit acceptilatio:alij dicũt ꝙ ſi interueniret ad⸗
huc plene impleſſet cũ ſaltim de facto poſſet agere qð nõ

&ε Querela debiti7 inde⸗
Ec intentio. ellit peopter traſ/

nunt in teſtamentis:talis ſanus mente: licet

teſt. vel

placet.¶ Item op.ꝙ actoꝛ poſſit cõpelli ad couendum ꝙ
non aget/ergo plene implet:rñdeo ſi caueret᷑ bñ iĩpleret⸗
ſed hic nõ cauit nec ad hoc cogi pot:ſecꝰ invltima volun

tate.vt.l.iiij.ff.de condi.inſti.ſi ergo caueret ipleſſet. Sʒ
cerrte cõtrariũ no.S.ti j.l.j.in fin.Et ideo dic ꝙ aut do vt
caueas de nõ agẽdo/ tũc cauendo unples / ⁊ ita itelligs
tur hec glo.aut do vt liberes me/⁊ tũc cauendo nõ iples

vt in cõtraria glo.¶ Itẽ oꝑ.ꝙ ex pacto trã ſactionis aga

tur. vt. S. eo. nec intetio in fi. So. hic nõ interuenitſtipula

tio ibi ſic. Itẽ op.dc.l.ſi ꝓfundo.So.vt glo.UVel dic vᷣʒ
vltramõtanos ꝙ ibi reus dedit/vt actoꝛ ꝓmittat nõ age
re:⁊ ideo ꝓmittẽdo plene iplet/⁊ ideo agit.¶ Itẽ op. de
l. cõmodata.S.co.So.ibi nõ eſt nudum pactum ſed veſti
tũ /vt ibi dixi:aut ergo qris ex parte rei ⁊ ille ſoluẽdo im
plet/⁊ ideo agit ⁊ pᷣſcriptis verbis:⁊ ob cauſaʒ.in actoꝛe
dic ꝙ aut pꝛomiſit liberare:atunc liberãdo per acceptila
tionẽ implet:liberãdo per pactũ nõ implet/aut pꝛomiſit
nõ petere ⁊ nũqᷓ; poteſt implere/aut ꝓmiſit cauere de nõ
agendo:⁊ tunc cauẽdo de nõ agẽdo vel ꝓmittẽdo de nõ
agendo implet qð cõuenit:⁊ ideo põt ex contractu age⸗
re cum ipſum plene impleuerit. Itẽ op.ꝙ rei vẽdicatio
nõ pendeat/ĩmo dimutẽdo rem penes aliquẽ tẽpoꝛe effi
cit᷑ dñs.vt.l.iij ·S.·j.ff.ad.l fal.⁊.l.iiij. So.vt dicã ſuꝑ glo.

Et vt bñ tollas oppoſitionẽ diſtingue ſic: qꝛ aut di poſi

tio reſpicit dñiũ ⁊ rẽ:qꝛ dico reliquo rẽ penes te⁊ res ſit
tua/⁊ tũc efficit᷑ dñs ⁊ per dñiũ:aut diſpoſitioreſpicit rei

vẽdicationẽa actionẽ / vt q;ꝛ ſimpliciter ꝓmitto rẽ penes
reũ dicẽs me litẽ nõ moturã/a tũc remanet mihi dñium

directũ/a reovtile/vñ nõ pꝛoꝛſus perdidi dñiũ⁊ ſic reivẽ
dicatio pẽdere poteſt:ar.planũ ⁊ ibi no.ff.fami.herc.⁊.l.
certi iuris/de heredi.vel ac.ven.i Itẽ op ꝙ nũq; ſit re⸗
greſſus ad pꝛimã ſeruatis pꝛomiſſis.vt.l.q;uis.j ad tur⸗

pil. So. vt gl. ¶ Itẽ op. ꝙ actio de dolo locũ hẽat. Si do

lo fuit inductꝰ ad tranſigendũ /vel ſi non interuenit agit᷑
ob cãm ſi ꝓmiſſa nõ ſeruentur/ergo ſemꝑ agitur ex trãſ⸗

»*

actione. So. vt glo.¶ Itẽ quero qᷣd differat iſta traſactio Tranſac⸗

ab innoĩatis.Rñdeo differt a do/vt facias:qꝛ hic eſt re⸗ tio in quo
mitto vt des ⁊ ſic facio vt des. Sed qͥd differt a facio vt differat a

des Rñdeo:qꝛ hic eſt factũ tale qð ipleri nõ põt/alia fctã gᷣctibꝰ in⸗

regulariter ĩpleri poſſunt ꝑlene:vt ex ſuperioꝛibꝰ patet. noĩatis.

Itẽ qꝛ plene impleri nõ põt nõ ſemꝑ agit ex ea actoꝛ niſi
qñ plene implet ⁊ ĩplere põt:ſed in cõtractu/faciovt des
põt ſeimnꝑ implere ⁊ per ↄñs agi. Item hic ex hoc facto.i.

remiſſione ſemꝑ adeſt aduerſario: qꝛ ſtatim exceptio ſibi

aueritur in contractu facio vt des / non ſemper adeſt.
Et ex hoc inſurgit quarta differẽtia.ſ.ꝙ hic ſeꝑ ex facto

adſit aduerſario nun põt locũ habere de dolo actio: ſʒ

pꝛeſcriptis verbis.ſed in facio vt des qñq; agitur pᷣſcri⸗
ptis verbis qñq; de dolo.vt not.l.naturalis:.· ꝙ ſi faciã

ff. de pꝛeſcrip. vᷣbis. Itẽ quero qñ poſſit offerre iſte reꝰ

ꝙ trãſactionis noĩc dari ↄuenit/⁊ ſic euitare actionẽ pꝛi
mã.glo.tenet ꝙ quãdoq;.vltramõtani diſtigũt ſic ꝙ aut
obligatio hʒ diem ⁊ cõditionem⁊ purgari non poteſt vn

—

lde eẽ caſus in.l.ſi ſuper.S.eo.Si autẽ hʒ diẽ⁊ mo

tẽ ↄteſt.ſuper pᷣncipali actiõe ⁊ ſi non interſit vel modicũ
interſit.vt.l.ſi ita quisS.ſeia.ff.de verbo.ob.⁊ rñdent ad

l.item veniunt .S. idẽ recte:quia dicũt ꝙ ibi non fuit ĩ mo

ra qꝛ ibi non erat dies. Itẽ non ob.l.ſi maioꝛ.j.co.qꝛ illa
intelligitur ſᷣm iſtam. Hec ob.hec lex que dicit rei vendi
catione Practe qð non ꝓpterea intelligo ꝙ lis fuerit cõ⸗
iĩ fuit conteſt.erat conteſt.ante tranſactionem ſa
ctam.Sed tu poſſes eos concoꝛdare cum glo.ſic:qꝛ aut

coõmiſſa in moꝛa inſurgit obligatio ad penam:⁊ tunc aut
eſt pena legalis ſcilicet ĩtereſſe ⁊ poteſt purgari.vt.lł.ſiita
quis.·S. ſeia.ff. de verboꝛum obligatjo.aut eſt conuentio⸗
nalis ⁊ non purgatur cum habeat diem. vt. l magnam ·†
de cõtrahen. ⁊ cõmi. ſti. z.l.traiecticie· S. de illo. ff. de act.

⁊ ob.niſi in in iudicijs ⁊ circa pꝛeparatoꝛĩa.vt.l.⁊ ſi poſt

tres.ff.ſi quis cau.aut nulla pena ſequitur: et poteſt tunc

quandocunq; purgari.vt hic cum ſit hic legalis electio.
vt.l eum qui certare.ff.de verboꝛuʒ obligatio.⁊ ita dicit
glo. ⁊ bene. ”J́ÿM
¶ In glo. que incipit nudo.ibi reſpondeo videoꝛ plene
impleſſe quod eſt verum ſi conueni de cauendo/ſccus ſi
conueni de remittendo /vel de non petendo.
¶ In gloſ. ea. in flne. in.l.eleganter.S. penulti. Item
per hoc ſemper adeſt ex illo non/⁊ ex bos inſurgu alis
ij

ũ debuit dari ad diẽ᷑:ſed põt purgari poſt diẽ vſq; ad li

ſta lex ¶

Buutrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

ſcʒ ꝙ ex iſto ſemꝑ adſit agit᷑ pꝛeſcriptis verbis.ex illo de
dolo qñq; vt.l.ſolẽt de pꝛeſcrip.ver.ff. In glo.que inci⸗
pit dr in fi.ibi.l.ii ·S.j.refert an pactũ ſit ſuꝑ actiõe remit⸗

tenda an ſuꝑ dñio tranſferẽdo ar.l.palam. ff. fami herc.

⁊.l.certi iuris ·..de ac.vel here.ven.¶ In gl.q̃ incipit non
pciſe.ibi reponat ĩ obligationẽ ⁊ re cõtrahit᷑ obligatio.
Additi 0 Et no.ex pꝛeſẽti.l.ibi ex pacto nudo hic
Nepꝛobari pſᷣm ange.ꝙ trãſactio eſt contra
ctus innominatus:qꝛ ſi eſſet conuentio nominata ex pa⸗
cto nudo ageretur.il.iuriſgentium in pꝛinc.ff.de pactj.di⸗
ctum ange.eſt veriſſimum ꝙ tranſactio eſt contractus in
nominatus:vt late per bar.hic in pe.coł.⁊ eſt tex.in.l.j.in
verbo trãſigendi:⁊ ibi bar.ad hoc no.ff.de pac.⁊ tex.in.l
ij. ⁊ ibi bar.ad hoc no.ff de iureiur.tñ iſte tex.inducendo.
vt per ange.nihil pꝛobat:qꝛ cõuẽtiones nominate pacto
nudo pꝛoducunt actionem qñ ſunt de iure gentium ita lo
quitur.d.l.iuriſgen.in pꝛinc.ſed conuentiones iuris ciui
lis etiã ſi ſunt nominate/tñ pacto nudo non pꝛoducunt a⸗

ctionem vt declarat ⁊ pꝛobat bar.in.l.iuriſgentium · S· q⸗

nimmo in pe.col.ff.de pac.

o Si dat᷑ fundꝰex cã trãſ
ee Ipꝛo fundo actionis debet᷑ euictio
ſi dimittitur non debetur.h. d.

. é (. Op. de. l. ſiue apud. S. e. So. vt glo. ſed vltra
montani intelligunt ꝙ hic fuit veſtitum pactum vt ibi di
xi.¶ Item op.de.l.ſi donatc.ff.de donatio.inter virum ⁊
vxo. So. vt. glo.

. Abi petitio ẽ geners
B b P 2 etextu. lis ia nerto Senera

“Kactio gñalis non nocet ĩ iure petita. h. d. cuʒ.l ſi
de certa.j..e. Diuide in duas partes: quia in pꝛima ponit
regulã vſq; ibil Erroꝛ aũt ibi videt᷑ ponere quadã exce⸗
tioneʒ vſq; in fl. C Erroꝛ ¶ Iſte vſi legit tribꝰ modis.
Ano mõ ꝙ ſit erroꝛ ĩ poſſeſſiõẽ. Alio mõ ꝙ ſit erroꝛ circa
dñiũ ⁊ ſᷣm has duas intelligitur ꝙ trãſactio ad illã rẽ nõ
poꝛrigatur.Alio modo ĩtelligitur ꝙ poꝛrigatur ⁊ diriga
tur ſermo ad tutoꝛem.ſ Quero de his lec. ⁊ quare ſᷣm pꝛi
mas duas non poꝛrigitur trãſactio ad illã rem. Rñdeo
qꝛ ſi tunc non erat dñs trãſactio nõ poꝛrigitur ad ius ſu
turum:vt.l.ſi a colono.ff.de vᷣbo.oblig.⁊.l.vbum opoꝛte
bit de verbo. ſig. ⁊ illa eſt veritas.ſ Sed quid ſi pupillus
erat dñs rei.ſed egit perſonali actiõe tutele ⁊ traſegit:an
ſibi pꝛeiudicat:vt poſtea rei vẽdicatione agere non poſ⸗
ſit. certe hic eſt in.l.ſi de certa .xe.quã hic iũge anteqᷓ; ma
teriã huius legis recites.
Banſactione. Agas ainimdi⸗
Ae⸗ EE. nem ſuã nõ audit᷑.
¶ Op. de. l. ſub pꝛetextu.S. e. So.vt glo.qꝛ aut

. laduerſariꝰfuit in dolo ⁊ reſcinditur:vt ibi aut
petens reſcindi fuit in dolo ⁊ nõ auditur vt hic: aut vter⸗

q; fuit in dolo ⁊ nullus alteri poteſt dolũ obijcere.is.bu.

Si petitio ẽ ſpecialis ⁊ trãſ
CS d e certa. actio gñalis ad ſpeciem pe⸗
I titã reſtringitur. hoc dicit.
AE& (LAd. I. ſub pꝛetextu. pꝛimo op. de l. tres fr̃es.
ff de pactis.So.vt glo.¶ Itcʒ op.de.l.ſi de certa.e.So.
hic fuit gñalis petitio ⁊c.dic vt glo. Itẽ op.ꝙ ⁊ ſi vtrũ⸗

qʒ; gñale nõ pꝛeiudicet in omnibus vt.l.licet. de iudi.di⸗

cit glo.aliud in iudicio:qꝛ reſtringitur ad cogitata ⁊ hãc
glo.exponũt ſic vltramõtani /quia aliud in iudicio: quia
odioſum ⁊ ideo reſtringatur:aliud in tranſactione que ẽ
fauoꝛabilis: æ ideo amplietur. Sʒ ego puto glo.aliter in⸗
tellexiſſe.ſ.ꝙ iudicium redditur in inuituzʒ: ⁊ ideo non eſt
ibi dare conſenſum duoꝛum:ſʒ actoꝛl tm̃:⁊ ideo mens a⸗
ctoꝛis inſpicienda eſt vt ibi:ſed trãſactio fit ex ↄſenſu am
boꝛũ ⁊ ideo ſi ĩter eos fucrit cõtrouerſia ſtamus verbis⁊
ſi ſunt gñalia in oĩbus pᷣiudicãt: vt.l.emptoꝛ·S.lucius.ff.
de pactis. Sed tñ non mihi videtur ꝙ gl.verũ dicat.ſ.ꝙ
aliud ſit ĩ trãſactiõe qᷓ; in ſentẽtia: qꝛ licet.l. de iudi.fuit
pꝛoſecutio ſpecialis: vnde ⁊ pꝛoſecutio ſpecialis reſtrin
git generalem petitionem: ſententia non nocet niſi in ſpe

cic pꝛoſecuta:ita eſſet in tranſactione: quia ſi petitio fuiſ⸗

ſet gñalis ⁊ ꝓſecutio ſpãlis trãſactio ĩdeſinite fctã reſtrĩ
geret᷑ ad ſpeciẽ ꝓſecutã: qꝛ illa ſola videt᷑ ĩ iudiciũ dedu
cia ⁊ ꝑ conſequens de ills ſola erat dubiũ:⁊ ſic de ea ſola

Hlis nocet in oĩbus:vbi petitio ſpecialis ⁊ tranſ

potuit fleri trãſactio/aut ergo omnia fuerũt gener alia ?
ſnia ⁊ trãſactio ⁊ nocet ĩ omnibus:aut media pꝛoſecutio
fuit ſpecialis ⁊ illa habet petionem reſtringere:⁊ ideo ſiẽ
ſi petitio ſpecialis pᷣcederet traſactionem non poꝛrigere
tur ad alia ita nec nũc.⁊ idẽ ĩ ſentẽtia vt.d.l licet.aut om
nia fuerũt ſpecialia ⁊ nõ nocet ĩ alijs.¶ Sʒ ad pꝛimũ mẽ
bꝛũ op.de.l.cũ aqᷣliana.ff.e. So.dicunt vltramontaniꝙ
aliquando de omnibꝰ cogitatur in gñe:lʒ in quibuſdã nõ
in ſpecie.vt qꝛ pupillus bñ vult trãſigere de qualibet ad⸗
miniſtratione: ⁊ tunc bene poꝛrigitur tranſactio ad om⸗
nia vt hic: aut de quibuſdam nec in genere nec in ſpecie
cogitaui:⁊ tunc non pꝛeiudicat in alijs:vt dicta.l.cum a⸗
quiliana ar.l.iij · S.j ·de inoffi.te.Sed tu dic ꝙ aut con⸗
ſtat ⁊ de om̃ibus ſentijt ⁊ pꝛeiudicat in omnibus vt hic:
aut certum eſt ꝙ de alijs non cogitauit:⁊ tunc non pꝛeiu⸗
dicat in illis:vt.d.l.cum aquiliana: aut dubitatur ⁊ ſta-⸗
tur generalibusverbis:vt.l.emptoꝛ.S.·lucius.ff. de pactj.
Sed quãdo petitio fuit ſpecialis:aliquando ẽ ſpecialis
reſpectu rerum quãdoq; reſpectu cauſarum.reſpectu re⸗
ruʒ loquitur.l.ſi de certa.reſpectu cauſarum loquuur gl.
eius.¶ Pone ergo ꝙ petij rem vnã ⁊ poſtea tranſigo ge⸗

neraliter quid erit. reſpondeo aut indefinite tranſigo: et

tunc pꝛeiudico ſolum in re petua:quia de ea ſola potuit
tranſigi:qꝛ ſuper ea ſola erat lex.aut tranſactio fuit facta
hoc modo pꝛomitto hanc rem non petere ⁊ nullam aliaʒ
⁊ tunc bñ pꝛeiudicat in omnibus.Nec ob.ſi dicas ꝙ non
eſt dubium de omnibus:qꝛ valet iure trãſactionis in pe⸗
tita ĩ alijs valet iure pacti.⁊ hec de gñalitate reꝝ. Sed
quid de gñalitate cãrum. Pone ꝙ vnã rem petij ex vna
cã ⁊ tranſegi an ex alia cauſa potero petere gl.dicit ꝙ nõ
⁊ allegat per ſe tres ratiões. Pꝛima eſt qð iuris eſt in to
to ⁊c.vt patet in glo.Scðda ratio eſt de ſtipulatione habe
re licere per.l.ſtipulatio iſta ·S· ſi quatenꝰ.ff.de verbo.ob.
Tertia ratio eſt ꝑ.l.ſi vnus ·S.penul.ff.de pactʒ. Sed cer
te he rationes non obſtant ⁊ pꝛimo ad pꝛimã reſponde
vt gloſ. Item ad vltimã rationem reſponde etiam vt gl.
Ad.l.ſtipulatio iſta ·S.ſʒ quatenus.reſpõde ꝙ ibi ẽ ratio
poteſtas cauſe:ex qua de euictione tenetur ar.l.emptoꝛẽ.
S· qui aũt.ff.de euic.videtur ergo dicendum ꝙ ſicut ſi pe
titio ⁊ pꝛoſecutio ⁊ tranſactio eſt generalis quo ad res
pꝛeiudicat in omnibus rebus: ita ſi eſt generalis petitio
pꝛoſecutio ⁊ trãſactio quo ad cauſas pꝛeiudicet quo ad
omnes. Sed quando ſpecialis eſt petitio rei ⁊ indefini⸗
ta tranſactio tunc vltramontani dicunt ⁊ ſatis bene ꝙ
aut ex certa cauſa peto rem vt depoſiti⁊ tranſigo ⁊ non
nocet ſi agatur ex alia aut ſimpliciter petij rem ⁊ genera
liter dicens meam vel mihi debitam ⁊ tranſigo pꝛeiudi⸗
co quo ad omnes cauſas mihi.Sed tamen poſſet ſuſtine
ri glo.hoc modo quia in rebus quando vnam rem peto
⁊ poſtea indefinite trãſactio non poteſt valere niſi ſuper
ea de qua eſt dubium ⁊ ſic de ea quam pꝛoſequoꝛ niſi fle⸗
ret generaliter tranſactio:quia valeret in alijs iure pacti
vt dixi.Sed in cauſis ſecus:quia ſi peto rem licet exvna
cauſa ſpeciali dubium eſt ſuper tota re:ergo poteſt tranſ⸗
actio fieri vt pꝛeiudicet etiam quo ad omnes.Sed pu⸗
to verius qð.S.dixi.ſ.ꝙ inter res ⁊ cauſas non ſit differẽ
tia ar.l.iubemus:ſ.ad velle. =
¶ In glo.que incipit generalis.ibi redditur in inuituʒ.
⁊ ideo attenditur ſola mens actoꝛis. .
¶ In glo. eadem ibi in tranſactione que ex conſenſu. et
ideõ attenditur conſenſus duoꝛum:⁊ ſi inueniam diſcoꝛ⸗
dare inherebo verbis. L —
¶ In glo. que incipit de quibus.ibi ·S. queſituʒ.⁊· S. ſed
quatenus.ibi eſt ratio poteſtas cauſe:ex qua de euictione
tenet᷑ ar.l.emptoꝛẽ · S.qui aũt.ff.de euict.
Ad ditio No.ex pꝛeſenti lege ꝙ trãſactio genera⸗ Trãſactõ
4 lis facta per verba gnalia:tamen reſtri⸗ gñalis fa⸗
gitur ad rem ſuper quam litigabatur iuribus alle.in glo. cta ꝑ vᷣba
idem eſt dicendum in cõpꝛomiſſo.l.ſi cum dies·S. plenuʒ: gñalia:re⸗
ff. de arbi.idem eſt in computationibus ſeu calculationi⸗ ſtrigit᷑ ad
bus.l.emp·S.lucius.ſᷣm verum intellectum.ff.de pac.idẽ rẽ ſuꝑ qu⸗
etiaʒ in pac.lſi ex pluribus.ff.de ſolutio.⁊.l.fi ·S·idẽ que litigat᷑
ſiit.de cond.indeb.¶imita niſi ſint fructus vei pena que
ſũt aceſſoꝛia rei pꝛĩcipalis:qꝛ tũc trãſactio gñalis ſe extẽ
deret ad acceſſoꝛia.l.ij.’ff. ſi qs cautio.l.fi.ĩ . ff. de eo qðᷣ
certo loco ſʒʒ bar.i.l.aurelio · S. gaiꝰ.ff.de liber.legata.ſa⸗
ly.⁊ moderni hic. Scðo limita niſi eẽnt de appẽditijs.l.
ſi cũ tibi.cũ gl.fi.ĩ finej de iud.faciũt nõta ꝑ panoꝛ.in.c.

6

qui
dol
cere
kica
gen
eal
ſum
niii
hite
vici⸗
vent
oqu
natue
4plt
tioꝛ
pote⸗
infl.
ſcit

iſ
lenie 1
ſltaſo linit
Ctu ftün
lgta ris⸗
ith.
lſee
aict
aöf
hoſt
ſapo
ge
lica
ulkſ.

= = =

==

6

crallst
dſecuto
leoſt
erigere
Anon
imüm
ranig
duſcind
libetad⸗
dom
in ſperie
loung
Aut conn
opthic⸗
Onpꝛein⸗
turt ſtg⸗
depact.
ſecians
ſbectune
gutturg.
nſigog⸗
nſigo⸗g
4 ponut
fitfann
amn ali;
360non
nisinpe⸗
Sel
iſer mi
diciteen
Seſtinto
vohehibe
erboch,

Gec cer

eſponce
mN g.
1e ratie
mptoꝛ⸗
cut ſipe
ad res
petiti⸗
tquo dd
indetfint
s beneg
igo on
negenen
preud⸗
ſerſckine
ſen pet⸗
gii ſor
aniſſ⸗
Urepea
ceteryn⸗
eſttranß

4 1
uichoſe

ognm,

ſch e
leinga,
Sgeu

De Tranſactionibus.

qꝛ intantũ.de pꝛeben.ex.⁊ in.c per venerabilẽ.q filij ſunt
legitimi.ex.⁊ dicit bar.in.d.l.ſi cũ tibi.S.allegata ſe neſci

re alibi.⁊ de iſto termino appẽdicijs ẽ tex.in.l.qͥ heres.ff

de acquir.here.quẽ paul.de caſt.ibi poſt ange.dicit ſe ne⸗

ſcire alibu⁊ eſſe vnicum in iure.Tertio limita niſi ſint cõ⸗

nexa glo.eſt ſingularis in.c.accuſatus.in verbo iudicari
de hercticis.in.vj.pᷣʒ pau.de caſt.do.alex.hic ang. imo.
in.l.qui rome.S.duo fratres.ff.de verbo.oblig.dic vt ꝑ ia

ſo. may. de iſtis connexis vt in.l.j.S. iſto titu. idem iaſon

Conditio
turpis an
vitiat con
tractum.

mi iudicij: ſed hic nõ tollitur poteſtas ſupꝛemi iudicij:er⸗

e may. hic. B

actio niſi pꝛius fuerit per aqui

lianã ſtipulationem nouata. h. d.

m donationis. Seistin vole
. TLLEB ti non ifertur
dolus. h. pꝛimo. Ad pactum contra bonos mo
AAres quis non aſtringit᷑.h. d.
¶ Op.pꝛimo ꝙ conditio fuerit turpis ⁊ ꝑ cõſequẽs vici
et ctũ:nã turpia de iure cenſent᷑ impoſſibilia:vt.l.condi
tiones.ff.de condi.inſtit.ſed impoſſibilia viciarent cõtra
ctum:vt inſti.de inutili ſtipS. ſi impoſſibilis:ergo ⁊c̃. So
lu.vt glo.diſtinguẽdo per tres caſus:ſed placẽti.tenet
glo.⁊ quidam doctoꝛes ſequentes eum tali ratione:quia
illud pactum viciatur per quod tollitur poteſtas ſupꝛe⸗

go ⁊c.Simile: certuʒ eſt ꝙ ſi qua pꝛomittit nubere alicui
ſub pena non tenet pꝛomiſſio:vt.l.fl.j.de ſpon.ſed beneva

let ſi inſtituo te ſi tali nup.quia eſt in poteſtate tua nubere

⁊ ita hic. Sed ſi iſta conuentio non eſt turpis tunc licet
non poſſit compelli ad implendam conuentionẽ: ſi tamẽ
non impleat tranſactio venit reſcindenda.⁊ hoc videtur
multum equum.
¶ In glo. quc incipit non dolus.ibici.in actoꝛe.hic nõ lo

quitur de ſcientia que fit cum dolo aduerſarij:immo ſine

dolo ⁊ dolum facit ceſſare vñ non video quid voluerit di
cere hec glo. In glo.que incipit cum eſſet.ibi quia in pa
ri cauſa.⁊c. ſic ergo aut liberaui te:⁊ de inſtiutione ĩ coꝛ
de retinui ⁊ tu nil expꝛeſſiſti:⁊ tũc loquit᷑l.ſi maioꝛes.S.
e.aut liberaui te ⁊ nil dixi de inſtitutione:ſed tu pꝛomiſi⸗
ſti me facere heredem: ⁊ tunc⁊ ſi per ſtipulationem pꝛo⸗
miſiſti ⁊ viciatur pꝛomiſſio:ſed non trãſactio:aut libera⸗
uite ⁊ expꝛeſſi de inſtitutione:⁊ tunc aut dixi per ſi.⁊ tũc
viciatur conuentio ⁊ non trãſactio /⁊ ſi nõ ſeruentur con
uenta idẽ/ſi per vt.⁊ hoc caſu quado per vt videtur recte

loqui hec lex.quia cum tranſactio ſit contractus innomi

natus qui habent fieri pervt:⁊ hec ſᷣm gloſ.Sʒ ſm placẽ.
⁊ vltramontanos ſiue fiat per vt ſiue per ſi tenet conuen⸗

tio:quia non tollit arbitrium vltime volũtatis:non ergo
poteſt compelli ad ſeruãduʒ pactum:⁊ hoc dictat iſta lex

Dolꝰ ñ fit
volenti et
ſciẽti:qũo
itelligitur
iſta regła

in fl.Si tñ nõ ſeruet᷑ trãſactio reſcindetur ⁊ pꝛo hac opi.
lacit.l.ij..de inſti.⁊ ſubſti.ſub condi.factis.
Add ttio Et dũ dr ĩ hac.lꝙ volẽti ⁊ ſciẽti non fit
10.dols. Limita niſi ĩ fraudẽ.l.ghatar: ita
limitat bal.i.c.j.in.iij.coł.de plus petitio.ſiłr volenti nõ
fit ĩiuria.l.j.S· vſq; adeo.⁊ ibi bar.de iniurijs.ff.⁊. in t. q;⸗
uis. ⁊ ibi bar.no.ff.de ĩ ius vocãdo.fac̃ tex.no.i.l.nõ puta

uit S.· ſi ꝗs ſus manu.ff. de bo.poſ. tabulas ꝑ dy.in regu
la ſciẽti de reg.iur.li.vj.Adde.l.nemo.de reg. iur.ff.⁊ ad
pdictã regulã ꝙvolẽti nõ flat ĩiuria facit anvaleat pactũ
qð facit ruſticus cũ nobili ꝙ ſi amodo eũ reꝑiat ĩ vinea

poſſit eũ impune ꝑcutere vł ſibi veſtes auferre vł pigno⸗

ra / ponit bar.i.d.l.j.S.vſq; adeo.Guibł de cu.alber.bal.an
ge. ⁊ raph.ful.i.l.ſi vnꝰ.S.·illð.ff.de pac.⁊ an valeat pactũ
ꝙ liceat facere vindictã pꝛopꝛia auctoꝛitate ponit bar. in
aut᷑.ſacramèta pubeꝑ ·j.ſi aduer.vẽditio.

Manlactionem alme um alleget

dicit Jacob. Butrig. . .
In hoc vctu nonvenit acceſ⸗

2 7 mat 02 ſio ciuilisrõne moꝛe cũ ſit ſtri

K(RR0 cti ſuris. h. d. m do. mar. Scʒz gl. dicit ꝙ ettã
AQA 1¹âä1äüä nihil datum ſit dari tñ ſperetur ⁊ poſſit non
er. & reſcinditur traſactio hoc dicit.
4 Ke R ſſi Si nõ ſeruant᷑ ꝓmiſſa pe⸗
AOint I3. titur pena. h. d. ¶. Op. hic
Aa. Pcna fuit adiecta q́;titati: non cõmittit᷑. So.

4
4

dicunt quidã vltramõtani ꝙ aut in trãſactiõc erat factũ
⁊ tunc tenet pene adiectio:⁊ ita intelligunt hãc legẽ.Aut
in trãaſactione ↄtinebat᷑ pecuniã dari/cx nõ tenet:vt.l.cuʒ
allegas·j.de vſuris.¶ Wodo vidi dubitari de tali q̃ſtio
ne:nos dicimus ꝙ ſi cõpꝛomittũt in aliquem vt arbitra⸗
toꝛẽ ꝙ iſtud ↄpꝛomiſſum eſt quedã trãſactio:vt in aut.vt
diffe. iudi ·S· ſi tñ. Modo pone ꝙ arbiter iuſſit ego dem
decẽ tibi/⁊ nõ dedi.nunqͥd cado in penã:Et videt᷑ ꝙ nõ.
qꝛ per ea q̃ dixi:qꝛ cũ dixerim ꝙ ſi in trãſactione cõtines

tur datio quãtitatis et ei adijciat᷑ pena ꝙ nõ cõmittitur:

ita videt᷑ in cõpꝛomiſſo qdð habet vicẽ trãſact ionis ſi cõ⸗
tincat dationẽ qᷓ́;titatis/⁊ adijciatur pena non videt᷑ cõ⸗
mitti ſi nõ pareat᷑.Sed quidã dicũt ꝙ cõmittitur:qꝛ hic
qᷓ;titas ex ↄuentione nõ datur ſed ex pᷣcepto arbitri /nec
ꝓmittit quis quãtitatẽ dare:ſed ſtare ⁊ parere dicto ar⸗
bitri. ⁊hic eſt merum factuʒ.ideo pena adiecta valet ᷑ᷣm
quoſdam.
EEID: retento nõ tenet tranſ⸗

actio.hoc dicit Jaco.Butrig.

D amuis Penitẽtia non habet locũ
K e EES. poſt liberationẽ ⁊ remiſſio⸗
Vànem in contractum tranſactionis.h.d.
¶ DOp. ſic. trãſactio ſi eſt ↄtractus innoĩatus.
habet locũ penitẽtia:vt.l.ſi pecunia.ff.de condi.ob cãm.
et ꝓpter hanc legẽ dicebat dñs mar.deſtrui opinionem
oſarum: vnde ipſi diſtingunt ꝙ aut ctus innoĩatus
It gratia vtriuſq; ⁊ nõ habet locũ penitẽtia vt hic. Aut
fit gratia alterius tantũ /⁊ tũc ille põt penitere cuius gẽs
fit alter non. vt.l.ſi pecuniã. ff de ↄdi. ob cãm.⁊ hanc opi⸗
nionem tenet Ja. de rauen. Alij tenent gloſas.ſ.vt di⸗
ſtinguatur: an res ſit integra ab vtraq; parte ⁊ poſſit pe⸗
nitere. Aut ab altera eſt ipletus cõtractus ⁊ ille poſſit pe⸗
nitere.Et ad hãc legẽ poſſes reſpõdere ⁊ dicere ꝙ licitũ
ſt penitere re integra:ſed hic nõ eſt res integra:qꝛ iam ꝑ
liberationẽ eſt queſitũ ius aduerſario:ſed certe idem qñ
pecuniã do vt aliquid facias:nã iam eſt tibi queſitũ ius
ct dominiũ in pecunia:⁊ tñ penitere poſſum:vt dicta.l.ſi
pecuniã.Alij dicunt ꝙ hic ſpeciale fauoꝛe liberationis.
Collige ergo hic tres opiniones.Et eſt pꝛima opinio:vt
diſtinguas ꝙ ſi fit gr̃a vtriuſq; nõ habet locũ penitẽtia
vt hic. Aut gratia alterius:⁊ tunc ille cuius gra fit poteſt
penitere alter nõ.vt dicta.l.ſi pecuniã.⁊ hac tenet Ja. de
rauen.⁊ dñs mar.Secũda opinio eſt gl.⁊ dy.⁊ pe.dicen⸗
tium/ꝙ aut ↄᷣctus eſt impletus hinc inde:⁊ nõ licet reſili
re:vt.l.ſiue apud.S.e.Aut dᷣctus eſt impletus ab vna ꝑte
tm̃ et tũc ille qui impleuit põt penitere niſi aduerſariꝰ ſit
ꝑatus dare ⁊ offerat:qꝛ tunc nõ reſcindit᷑:⁊ ita intelligat
hec lex:qꝛ hic volebat offerre:vt. S.l.ſi maioꝛ.ſecus ſi nõ
offerret vel offerre nõ poſſet qꝛ nõ ↄgruo loco ⁊ te.Alia
eſt opi.S.de cho.qͥ dicit ꝙ aut eſt ilerehinc inde:⁊ nõ lʒ
reſilire.aut alter tm̃:⁊ tũc qͥ ĩpleuit põt penitere niſi offe⸗
rat᷑.fallit ĩ caſu vbi etiã hʒ locũ peuitẽtia ſi offerat᷑ in.l.ſi
pecuniã.qꝛ dicit ipe ꝙ ibi eſt ᷣctus innoĩatꝰ do vt facias
quod aſſimilatur contractui mandati: ſed in mãdato hʒ
locum penitentia:vt.l.inter cauſas.in ft.ff mandati.ergo

ideʒ in do vt facias.qð ei aſſimilatur:vt.l.naturalis·S.ſi.

ff. de pꝛeſcrip.verb. dicit ergo ipſe ꝙ in contractibus in⸗
nominatis habet locum penitẽtia quãdo in cõtractibus
noĩatis quibus aſſimulãtur habet locum penitẽtia:ſic er

go dicit ipſe cõtractus do vt des aſſimulatur emptioni
cõtractus fac io vt des:vel facio vt facias aſſimulatur lo⸗
cationi:ergo i eis non habet locum penitẽtia.ſicut nec
in cis nominatis quibus aſſimulãtur:ſed ↄtractus do vt
facias aſſimulatur mãdato ⁊ ideo in eo habet locum pe⸗

nitentia:vt.l.ſi pecuniã.ff.de cõdi.ob cauſam. Sed certe

ipſe maledicit. quia contractus do vt facias non aſſimi⸗
latur mãadato.cũ mãdatũ ſit gratuitũ ⁊ iſte non:ĩmo aſſi

milatur locationi.vt.l.naturalis.S. at cum do vt facias.

2 ideo tene mediã opinioneʒ ſcʒ ꝙ aut eſt impletus hinc
inde ⁊ non habet locum penitẽtia.Aut a nulio eſt imple⸗

tus:⁊ habet locum penitentia.aut eſt impletus ab altero
et ille poteſt reſilire niſi aduerſarius offerat quod debet
quã oblationem facere nõ poteſt ſi tenetur ad factum:qꝛ
illud non poteſt taliter offerri:vt habeatur pꝛo impleto:

vt nõ.in.l.acceptam·ꝓ. de vſuris.et ideo habet locum pe⸗

nitentia:vt.l.ſi pecuniam.ff.de condi.ob vu am.

Fo. LIX.

Exceptio
nõ nuũera⸗

õ

Bjutrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

Add it 4 Adde ꝙ in trãſactione non habet locuʒ
0. exceptio nõ numerate pecunie.l.ſi trãſ⸗

te pecunie actionis.pde nõ nu pec.quem tex. voluit allegare bal. in
nõ hʒ locũ rubꝛiea.ex.de trãſactionibus.v.col.Et dicas ꝙ eſt ſpale
in trãſactt in trãſactione:vt nõ ſit locus penitẽtie:etiã ſi reus ſit in

one.

moꝛa implendi ea que cõtinẽtur in trãſactione ſ̃m paul.
de caſt. poſt guiller.de ſuʒa.in.l.ſi maioꝛ.ie.ti.Et dicas

ꝓꝓwpactum.l.cõmiſſoꝛie valet in trãſactione ſᷣm raph.cu.
in cõſi.clxvj.incipiẽte facta fuit quedam trãſactio.

e en,, g AVbi trãſactio eſt aqui
S B 1 P actum. iiana ſtipulatione ⁊ ac⸗
cceptilatione pena firmata ſi fiat cõtra/ repe⸗

Metuntur data / ſoluitur pena / 1 cogitur quis trãſ
actioni parere.hoc dicit ſm lec.aʒo.que eſt vera.
¶Ex tex.pactũ velꝓ.i.qꝛ dicit..repeti data ꝗ nõ ẽ gra
tuitũ.lʒ gloſula ꝑuula alit᷑ exponat ⁊ male ĩ pꝛia cxpõne.
¶Op.ꝙ non differatur petitio: qꝛ qui pꝛioꝛ.⁊c.vt.l.qui
pꝛioꝛ.ff. de iudi.So.vt glo.⁊ dic ꝙ quãdo ſola ratio oꝛdi
nis debet attendi/tũc pꝛocedit lex qui pꝛioꝛ. Sed hic eſt
alius.ſ.poteſtas cõuenti/qui poteſt agentem excludere s

petitione.⁊ hec eſt vera opinio:licet alij aliter dicant.

¶ Item op.cum ſit actio per acceptilationẽ ſublata quo⸗
modo ad eã poteſt redire / ergo ſine actione experiri nõ
poteſt: vt.l.ſi pupuli.S.videamꝰ.ff. de nego.geſt.HNuius
timoꝛe ſunt hic quinq; opiniones. Una ꝙ agat de facto
volente aduerſario.tres ꝙ agatur de iure.quinta ꝙ de fa

cto agit᷑ inuito aduerſario:⁊ ſcdᷣa ſol.nõ ꝓcedit. NHec ob.

l.j.q li.ab emp.di.qꝛ ibi pactũ erat tale ꝙ poterat accu⸗
ſat ionem pꝛoducere ſecus qñ non poteſt: vt. l. ſt i vnus · S.
pactus:ff. de pactis. NHec ob.il.ſi diuerſa:qꝛ ibi pꝛima nõ
erat extincta ſed eliſa. Tertia ſo.non eſt vera.qꝛ in.l.j.et
ijſi aduerſus trãſac.ex equitate reſcindit᷑ trãſactio.vn⸗
de eadem equitate reintegratur actio mihi:qꝛ me inui⸗
to reſcinditur qð non eſt hic.Quarta nõ eſt vera:qꝛ cau⸗

ſa non reducitur ad non cãm.qꝛ ille qui dedit cauſa trãſ⸗

actionis plene impleuit/nec cauſa dicitur pendere/⁊ qð

poſtea repetit non facit ſoluẽdo contractuʒ: ſed ex noua

cauſa.ſ.ꝓpter delictum aduerſarij. Item quinta non eſt
bona:qꝛ imo inito reo agere nõ poteſt:ſed pᷣma eſt vera.
Sed ſᷣm vltimã eſt argumentũ ad queſtionem. Statuto
cauetur ꝙ non reddatur ius ei qui non ſoluit collectas.
Modo pone ꝓꝙ ago contra eum qui collectã non ſoluit:
ipſe dicit ꝙ non habeo actionẽ.ego replico ꝙ ipſe nõ po
teſt mihi hoc obijcere/cũ ei non debeat reddi ius.nũqᷣd
debeo optmere:videtur ꝙ ſic per hãc glo.Tu dic cõtra.
qꝛ hic ego iam habuerã actionem/⁊ erat per acceptilati⸗
onem ſublata.vnde ego pꝛobabã pꝛimã cãm ⁊ reus non/
de acceptilatiõe opponere/⁊ ſic ſuccũbebat:ſed in q̃ſtio
ne noſtra ego nunq; habuerã actionẽ.vnde dato ꝙ reus
nil poſſit opponere.tamen niſi ego pꝛobem obligationẽ/
ego ſubcũbo.vnde refert an habui actionẽ: ſed eſt eliſa.
⁊ tunc mihi pꝛodeſt ſtatutuʒ.an habui actionẽ:ſed extin
cta.et tunc ſᷣm actionem mihi non ꝓdeſſet ſtatutum pᷣm
vltimam opinionem ſic.an nunqᷓ; habuerim actionem:
⁊ tunc ſtatutum mihi non pꝛodeſt:vt modo dixi.¶ Item
op.ꝙ cum non poſſit niſi de facto agi ꝙ pꝛopter factum
non cõmittatur ſtipulatio:vt.l.ea quidem.j.ſi ma.ita fu.
ali.Sol.vt glo.ſ¶ Item op.de.l.ſtipulatioS.queſitum.ſff.
de verbo. oblig. So.ibi ſtipulatio reſpicit ius/⁊ attende
qꝛ glo.loquitur in caſu certi.ſ.ſi eſt certũ ꝙ ſtipulatio re⸗
ſpiciat factum vel ius.Sed quid in dubio: Reſpondeo.
due ſunt opiniões.vna eſt.ꝙ aut ſtipulatio poteſt ↄmitti
pter ius/⁊ nõ ↄmittat᷑ ꝓpt᷑ merũ factũ:vt dic.l.ea qͥdẽ.
Aut nõ poteſt cõmitti pꝛopter ius:vt eſt in maleficijs et
alijs ſimulibus:⁊ tũc cõmittitur pꝛopter merũ factuʒ:vt
l. eum qui duas j.de adulterijs.et.l.ſi quis non dicam.&.
de epiſco.⁊ clericis.et.l.ſtipulatio ·S.id quoq;.ffde vᷣbo.
obliga.Alia opinio eſt.ꝙ aut ſi contra fit de facto/ex illo
facto leditur aduerſarius et cõmittitur etiã ppter merũ
factum:vt dicto·S.id quoq;.aut ppter factum non ledi⸗
tur aduerſarius/⁊ tunc nõ ↄmittitur ꝓpter factum:vt di
cta.l.ea quidem.quid ergo dicemus: Reſpõdeo iunge ſi

mul opinionem ⁊ dic ꝙ aut ſtipulatio põt cõmitti ꝓpter

ius ⁊ non cõmittitur ꝓpter factum:vt.l.ea quidẽ.j.ſi ma.
ita fue.ali.aut veniendi q̊ de facto alius ledit᷑/⁊ punitur/
cõmittit᷑ ꝓpter factũ:vt hic.et.l.ſtipulatio.S.id quoq;.ff.
de vᷣbo. ob. Et ſic eſt argumentũ ꝙ ſi liberaui te per acce
ptilationẽ ⁊ pꝛomiſi penã ſi ᷣ venirem ꝙ cũ non poſſum

contra venire de iure cõmittatur pena.Si de facto g̊ ve⸗
niã maxime cum gtra veniẽdo ledat᷑ alius:vt dic.l.ſtipu
latio· S· hi quoq;. Itẽ op.quomodo hʒ acceptilatio vin Acceptis
culũ iuris.dicit glo.ꝙ hʒ ⁊ ꝑ hoc eſt argumẽtũ ꝙ ĩ pacto tio an ha⸗
de non petẽdo ſit naturalis obligatio. Sed dic ꝙ aut q̃⸗ beat vicu⸗
ris de aqliana ⁊ illa hʒ iuris viculũ: ⁊ ad illã poſſunt hec lũ iuris ſt
vᷣba referri.Aut q̃ris de acceptilatiõe ⁊ illa nõ hʒ vincu⸗ cut pactũ
luʒz ꝓde:vt ꝓbabo triplici rõnę. Pꝛĩo diſpoſitio opatur de nõ pe⸗
ſᷣm mẽtẽ agẽtis:vt.l.labeo·S.fi.de ſuꝑlec.le.⁊A.obligati tẽdo.

onũ ſuõᷣa.ff.de actio.⁊ oblig.ſed intẽtio faciẽtis accepti⸗

lationem eſt obligationẽ oẽm diſoluere ⁊ nõ inducere.
Pꝛeterea verba oꝑantur id ad qð ſunt oꝛdinata ſed ac⸗
ceptilatio oꝛdiat᷑ ad liberãdũ ⁊ nõ ad obligãdũ. Pꝛet᷑ea
acceptilatio eſt ymaginaria ſolutio:vt inſti.qͥ mo is tol.
obli. S. eſt aũt.ſed ſolutio obligationẽ nõ inducit.ꝗ.⁊c̃.
Sed ipꝛope põt dici hr̃e vinculũ.qꝛ ſicut dr in vĩculis qͥ
nõ põt exercere⁊ hr̃e ptãtẽſſuã:vt.l.ſuccurrit᷑ff.ex qͥ.cau.
ma.⁊.l.j.ff.de ſerui.vꝛba.pᷣdi.ſic ⁊ creditoꝛ dr̃ in viculis
⁊ obligatꝰ qͥ actionẽ ⁊ ius ſuũ exercere nõ põt/⁊ ita ĩpꝛo⸗
pꝛie pñt hec vᷣba referri ad acceptilationẽ. ¶ Itẽ oppo.
ꝙ nõ eſt mirũ ſi penã petit ⁊ excipit/⁊ data repetat ꝙ hic
non ſubalternãt᷑:ſed ꝙ accipiat ⁊ repetat data ⁊ penã nõ
videt᷑ ꝙ poſſit:qꝛ ſubalternãt᷑ pena trãſactioni.nã dictũ
ẽꝙ ſi nõ ſeruet etiã ſoluat penã ⁊ reddat accepta.⁊ iõ vi⸗
det᷑ ꝙ altero debeat eſſe ↄtẽtus:vt.l.ſi qͥs a ſocio.ff. ꝓ ſo⸗
cio.So.fateoꝛ ꝙ ſubalt᷑nãtur ⁊ ꝙ dʒ eligere:ſed eliget pe
nã ⁊ data ⁊ dicet aduerſario age ſi potes.ſj̊ qꝛ actionem
nõ hʒ:agere nõ poterit:vt.l.ſi pupilli.S.videamꝰ.ff.de ne

go. ge. ?. l. qtiẽs · S· item ſi tali.ff.de admi.tu.ĩmo iudex
ſuo officio poterit eũ repellere.ar.l.qͥs ꝓhibʒ.ff. de poſtu.

et ſi dicas q̃re non eſt eiectio trãſactionẽ rũpẽtis ꝙ velit
ſoluere.cũ ꝓpꝛie ſit reus mõ.vt.l.plerũq;.ff de iure doti.
Njñdeo qꝛ hec veniũt ſub diuerſis iuribꝰ.ſ.agẽdi ⁊ exci⸗
piẽdi.⁊ ideo qͥ hʒ electionẽ iuriũ ꝑ ↄñs eoꝝ q̃ ſub iuribꝰ.
¶ In glo.q̃ incipit que ibi.ĩmo vt ſeruet᷑ pactũ:hec eſt
bona rõ ad repꝛobãdã quartã opinionẽ. Sʒ ad repꝛobã⸗
dã hãc.dic ꝙ in.l.qñ liceat ab emp.di.fuit tale pactum ꝙq
potuit actionẽ ꝓducere:hic non.⁊ in.l.ſi diuerſa erat.tũc
actio eliſa non extincta. .
Ad ditio Nota diligẽter in iſta glo.in vᷣbo pena.
1 q̃ quotidie allegat᷑ ad hoc ꝙ iudex etiã
parte nõ petẽte tenetur repellere actoꝛẽ carẽtem actione

qũñ ſibi conſtat ꝑ ipſius ꝑtis cõfeſſionẽ vel ex actis. Idẽ

tenet glł.in.l.ſi vnus.S.pactus ne peteret.ff.de pactis.in
vbo. opponendi. Et ibi clarius ꝑ bar.⁊ no.bar.in.l.poſt
legatũ.in.iiij.col.ff.de adimẽ.leg.⁊ in.l.ita ſtipulatꝰ ad ſi
nem.⁊ in.l.ſi titius.Et ibi ałs andegauis oꝛdinarie bis
legẽdo ti.ſolẽnem.de vᷣbo.obli.ff illud ibidẽ ad plenũ re
ſolui.⁊ ibi ꝑ ymo.⁊ modernos ꝑ imol.in.l.iiij ·S.hoc aũt
iudiciũ.ff.de dãno ĩfecto:q;uis ang.peru.ibi teneat õriũ

⁊ male ſᷣm iaſo.may. hic in.iij.col.circa finẽ vᷣſi.no. ergo

Et ꝑ doctrinã iſtius glo.no.bar.ſe als dixiſſe in q̃ſtione

de facto occurrẽti.ſtatuto cauet᷑ . ãnitus poſſit ĩpune

offendi aliqs occidit bãnitum: iudex foꝛmauit inqſitio⸗
nem ᷣ euʒ nõ audebat ↄparere alius cõparuit ⁊ allegauit
bãnum occiſi/x fecit liquidũ bãnum iudici.iudex dz eum
abſoluere ex quo ei cõſtat clare ꝙ ex foꝛma ſtatuti puniri
nõ põt. Cõtra bar.tñ tenẽt ang.ſaly.⁊ moderni hic. cy.in
l.reos.ĩ.vj.q.⁊ ibi bal.in.xiiij.colj.de accuſ⸗ atiõibꝰ. ang.
de are.ĩ rub.ð excep.ĩſti.in.xj.charta.vbi dixit ꝙ habuit

de facto bis de quo etiã per bal.in.l.j in.ij.col.quo.et qñ

iudex.⁊ in.l.jS. offiliꝰ.ff. ne quis eũ qui in ius vocatꝰ eſt
Vi ex. ⁊ in. c.j.S. iniuria.de pace iur.firmãda in vſibꝰ feu⸗
doꝝ.qᷓ;uis aliter videãtur velle Jaco.bu.⁊ bal.in.l.decu

riones.j.de infamibꝰ.Pic tñ ſᷣm ĩaſ.may.hic in vᷣſi.vltra
bar. ⁊c. vbi multa dicit quẽ videas.Adde tñ ad pᷣceden⸗

tia ꝙ licʒ ſtatutũ ex cã rõnabili factũ excuſet occidentẽ
yalet in foꝛo contẽtioſo tamen talis occidens peccat in
foꝛo cõſcientie ꝑ glo.no.xxiij.q.ij.⁊ in.c.inter.ſed ea nõ

2

obſtate alber. de ro. in. iiij. pte ſtatutoꝝ.q.xix.refert au⸗

diuiſſe a młtis theologis tenẽtibꝰ Ʒꝛum et bene · qꝛ talis
occidens facit auctoꝛitate ſtatuti vñ ſicut iudex q eſt mi
niſter. l.occidẽdo malefactoꝛes nõ peccat/ĩmo meretur.
xxiij.q.v.ꝑ totũ.maxĩe in.c.reos.limitãdo vt ibi albe.
J quis Qui venit aduerſus trãſactio⸗
ES *nem iurata cogitur ſtare traſ-

AN actioni/reddit accepta/penã adiectà ĩcurrit.
AAet no. infamia. hoc dicit Jaco. Butri.

Penmn ne
ſt lir ſe
. ce⸗
u
ſu

lun
o
ot
ſie

ſnipno⸗
Jtioppo
betarohie
Npeni o
1, ni diei,
ta. i⸗
loff oh⸗
dcligetge
actionen
ffdeſt
mo iude
fdepoſn
tisnt
e iuredori
edir ete⸗
ſub iurhe⸗
ttihec et
repeobi⸗
epactung
ſaerat ti

pbopen,
iudereti⸗
mactofe
ctis N
pactisn
in. poſ
lardadt
narie bi
Aplenüre
Shoc in
enearzri
ſino eng
ſp ſtoone
ſſit ipune
inqſro⸗
allegauit
erdzeun
ipunn
hic ci
Gibdang
ghabet
noe
er
ſchyn⸗
inl denn
i
ptden⸗
vccilan⸗
eecu
tian,
cfen o⸗
atln
dckn
neninn⸗
bipube⸗
fiſpcti
rerif
ſcurtte
. .

13

Diuide in partes duas:quia pꝛima ponit dictumvſe 6
ibiſeos etiam ibi ampliat dictum vſq; in fi.dictum lo⸗
quitur in iurante per deum amplia in iurante per pꝛin⸗
cipem. ¶ MNota ꝙ periurus eſt infamis cõtra.l.de periu
rio de crimi ſtel.⁊.l.lucius ff.de his qui not.infa.i¶ Itez

nõ.ꝙ petuntur data. æ excipitur contra legem cum pꝛo⸗
ponas. S. e. ¶ Item no. ꝙ cõſequoꝛ penam ⁊ rem: contra

l.ſi quis a ſocio.ff pꝛo ſocio. Item no.ꝙ quis iudicem

impetrando videt᷑ contra venire. Item per ſolã interpel

Jurãs ꝑ lationem videtur contra venire.¶ Item no. ꝙ eadẽ pena
ꝓncipe es punitur iurans per pꝛincipem:ſicut per deum.

dem pcna ¶Op. ꝓ ſola interpellatio non faciat quẽ in penã inci⸗

punit᷑ ꝗᷓ in dere:vt.l.amplius.frem ra.ha.So.hic conuenit non cõ

rãs ꝑ deũ tra venire.ibi nõ poteſt. Et ideo cõſidera quattuoꝛ que

vidẽtur idem ⁊ non ſunt.ſed multũ differunt.nam aut ꝓ
mitto ratum habere ⁊ tunc quocũq; actu contra veniat᷑

ↄmittitur pena:vt l quo omniũã.in pꝛin.ff. rem ra.haberi.

agut conuenio non ↄtra venire ⁊ tunc ſola interpellatione

videoꝛ cõtra venire et idem ſi cõuenio controuerſiã non

mouere:vt.l.diuus.de peti.heredi.ff.aut pꝛomitto nõ pe

tere ⁊ tunc cõmittitur lite conteſta. vt dicta.l. amplius.

Seld aliquãdo etiã pꝛomitto non agere/⁊ hec videt᷑ cõ⸗
mitti etia ante litis ↄteſt.qꝛ qui pꝛohibet᷑ agere videtur
litem cõteſtari non poſſe:vt.l.j.ff.qad velle.⁊ l.j.ff. ad mac.
Sed op.ꝙ expectetur ſententia/ ad hoc vt in penã in⸗
cidat:vt.l.qui cum maioꝛ.S. accuſare.ff.de bo.liber. So.
dicunt quidã ꝙ ibi in pena legali:hic in conuẽtionaliqð
quidam impugnãt dicentes ꝙ hic de legali etiã dicit: qꝛ
de infamia. Et ideo dic in ſtipulatione amplius non pe⸗
ti:quia in alijs non muto quod dixi.ꝙ aut loquimur de
pena conuẽtionali/x illa cõmittitur lite conteſtata: vt di
cta.l.amplius. Aut loquimur in legali/x illa non cõmitti⸗
tur vſq; ad ſententiã:vt.l.in ſeruitutem S.petiſſe.et.l.qui
cũ maioꝛ:S. accuſaſſe.ff.de bonis libertoꝝ. et.il.alia . de
his quibus vt indig. quia mitius agitur cum lege qᷓ; cũ
homine:vt.lcelſus.ff de arbitris.¶ Iteʒ op.ꝙ periurus
Periurꝰ non ſit infamis:vt.l.lucius.ff. de infami.So.ibi non fuit
an ſit iſa⸗ ſentẽtia lata cum teſte qui erat periurus:ſed cum pꝛodu⸗
mis. cente. Vel dic referendo rem ad materiã potius q; ad.l.
lucius. & aut venio contra iuramẽtum tantum/et non
ſum infamis.aut contra iuramẽtum et contractũ venio/
⁊ tunc ſum infamis:vt hic.nõ ratione deſerte religionis:
ſed quia dolum cõmiſi qð pꝛobo ſic.ſi cõmitto dolum in
gduerſarium teneoꝛ actione de dolo ciuiliter et crimine
ſtellionatus crimĩ aliter. Modo ita eſt ꝙ criminale iudi⸗
cium infamat quãdo eius ciuilis actio if̃amaret:vt.l.in⸗
famem.ff. de public.iudi.ſed actio de dolo ciuilis infa⸗
mat:vt.l.j.ff.de infami.ergo ⁊ criminale.Aut ergo cõue⸗
nioꝛ quia deieraui/et non ſum periurus.Aut qꝛ dolum
in aduerſarium commiſi et tunc ſic. ’M
¶ Item oppo. de.l.ij.j..de iureiuran.Solu.aut quis iu⸗
rat de eo ⁊ non efficitur infamis.aut alij ⁊ tunc aut venit
Ʒʒ iuramentũ tãtum/ non eſt infamis.Aut alij: quia do
lum in aduerſarium cõmiſit ⁊ ſic vt hic.¶ Sed qͥd in mi⸗
noꝛe ſi traſegit ⁊ iurauit: Reſpondeo ſi minoꝛ iurat non
cõtravenire ratione minoꝛis etatis:⁊ tunc iuramentum
facit eum maioꝛem.eſt ergo perinde ac ſi maioꝛ ſine iura
mento trãſegiſſet:vt altero debeat eſſe contentus aduer⸗
ſarius.vt.S.e.l.cum ꝓponas.Aut iurat dupliciter / ſcʒ ſe
non contravenire ratione minoꝛis etatis nec alia:tunc
videntur duo iuramẽta.vnum facit eum maioꝛem aliud
faceret eum cadere in penas huius legis tanq; maioꝛem
vt no.in.l.j.de reſcin.ven.iſ¶ Iteʒ op.ꝙ oĩa petere nõ de⸗
beat:vt. S. e. cum pꝛoponas. Solu hic ſpeciale. Eſt ergo
regula ꝙ alter debet eſſe contẽtus:ſallit vbi eſt actum.vt
vtrũq; petatur.vt.l.qui fidem.ff. e. Item fallit vbi eſt iu
ramẽto firmata. Item vt hic. Item in l. vbi. S.e. ¶ Item
oppo.ꝙ penã ⁊ rem habere non poſſit.vnde videtur ob⸗
ſtare.l.ſi quis a ſocero.ff.pꝛo ſocio. Sol.hic eſt ſpeciale.
ſic ergo vbi quis contra tranſactionẽ iuramento firma⸗
tam venit punitur quattuoꝛ penis:quia notatur ĩfamia/
reddit accepta/penam ſoluit/compellitur ſtare trãſacti⸗
oni.hoc dicit.

õ Iz Si deuentum eſt ad tranſ⸗
(PS J ex ka lſis actionem pꝛetextu falſi vi⸗
AV) ciat᷑ trãſactio:etiã iuramẽto firmata. Sed ex
AVyno capitulo non inducit᷑ initiũ ad aliud,h.d.

De Tranſactionibus.

Fo. LX.

¶ Diuide in tres partes:qꝛ in pꝛima ponit vnum dictum
vſq; ibi ita demum. ibi vna limitatio vſq; in finem.
¶Quero quomodo pꝛetextufalſoꝛum inſtrumentoꝝ ve
ni ad tranſactionem. Rñdeo quando ałas tranſacturus
non eſſem non vidiſſem inſtrumẽta. Item quero quomo
do ſuper vno capitulo fui motus falſis inſtrumentis / in
alijs non. Reſpõdeo quia mouebat tres lites: æĩ vna vte
batur falſis inſtrumentis in alijs non.vel alia non reſcin
duntur.vt.l.j.⁊.ij.j.ſi ex falſis inſtrumen.
¶Sed quid ſi dedi pecuniam pꝛo tribus capitulis totã
ſimul/æ in vnovtebatur falſis inſtrumentis quomodo re

petam pecuniam pꝛo falſo capitulo. Reſpodeo pꝛo rata

quod dic vt glo.⁊ allegat glo.legem qui olidum . S. etiaʒ
de le.ij. ⁊ male/quia debet allegare legem qui ſoliduʒ.&.
cuʒ poſt moꝛtem:⁊ ſic eſt ar. ꝙ ſi ſtatuto cauetur ꝙ id qð
dat pater in dotem ſilie detrahitur de extimo ſuo quod
debet detrahi pꝛo rata.verbi gratia pater poſuerat omia
ſua bona in extimo quevalebant mille/ extimatoꝛes ex
timauerunt ea duo millia vt plerumq; fit ⁊ ſic in duplo ⁊
pater det filie centum in dotem debẽt extrahi de extimo

ſuo ducenta.ſ.pꝛo quolibet denario duos ſicut in extimo

poſitum fuit ar. huius glo.¶ Item quero quomodo itelli
Facur tranſ⸗ actio facta vt de falſo queri nõ poſſit. Reſpõ Trãſactõ
eo ſi oſtendit inſtrumenta ⁊ tranſegi non tenet tranſ=⸗ fctã vt de
actio. Sed ſi oſtẽſis inſtrumentis dixi ea falſa ⁊ ille ne⸗- fło q̃ri nõ
gauit ⁊ ſuper hoc trãſegimus nõ viciatur tranſactio:⁊ poſſit qũ
amplius de falſo queri non poterit. ¶ WModo expedito intelligit᷑.
textu venio ad materiam:⁊ pꝛimo quero quot modis de
falſo queratur. Et dic vt glo.⁊ minus bene:nam glo plꝰ
dicit q; dẽat/æ minꝰ etiã plꝰ:qꝛ replicatio ⁊ exceptio poſ
ſent poni pꝛo vno:ſed quia exceptio datur reo ⁊ replica⸗
tio actoꝛi commodius eſt ſingulas cauſas ⁊c᷑ ſed glo.eſt
defectiua:quia non dicit quomodo reſtitutione reſcinda
tur dolus.vt dicit hec lex:ſed poteſt in hoc ſuſtineri:quia

pꝛimo datur reſtitutio /⁊ ea data competit exceptio vel

replicatio:⁊ ideo cum reſtitutio ſit pꝛeambula exceptio⸗

nis vel replicatiõis ſatis poſſit reſtitutio ſub eis compꝛe
hendi. Sed tamen minus plene dicit:ꝙ etiam officio iu⸗
dicis queritur de falſo.vt.j.de teſti.l.nullum. Sed nũqᷣd
opoꝛtet ꝙ pꝛimo de falſo criminaliter accuſetur:⁊ hic vi⸗
detur caſus ꝙ non. Sed dic ꝙ aut eſt idem qui obtinuit
⁊ qui dolum commiſit ⁊ tunc poſſum quã via poſſũ elige
re vt hic:aut vnus falſuʒ commiſit ⁊ alter obtinuit:⁊ tũc

pꝛimo debet conueniri doloſus ⁊ in ſubſidium qui com⸗

modum ſentit ar.l.fi.in pꝛin.ff. de eo per quẽ fac.eſt.
¶ Item quero an anteq; detur reſtitutio poſſit obijci de Obijci de

falſo. Reſpõdeo quedam reſtitutio datur a lege ⁊ de hac ffo an poſ

poteſt obijci anteq; aliquid detur a iudice.vt l.papi ·S.ſi ſit añq; re
filius.ff. de inoffic.teſta quedam datur ab homine: ⁊ de ſtitutio de
hac ooijci non poteſt / niſi cuʒ data fuerit.vt.l. necnon. S. tur.
exceptio.ff.ex qui.cau.ma.⁊.l.naʒ ⁊ poſtea.S.ſi minoꝛ. ff.
de iureiurã. Ad pꝛopoſituʒ ergo hic deceptus habet du⸗
plex auxuium vnum ab homine.ſ.reſtitutio:⁊ de hoc ob⸗
iſjcere non poteſt niſi poſtq; ſibi fuerit a iudice conceſſa
Aliud auxiliuʒ habet a lege.ſ.actionem in factum ad in⸗
tereſſe:⁊ de hac per modum compenſationis poteſt obij
cere quandocunq; conueniatur.
¶SOp.⁊ videtur ꝙ non exigatur reſtitutio cum ſub con⸗
ditione videtur facta ſi inſtrumenta ſunt vera. Reſpon⸗
deo nõ immo eſt pura:⁊ ideo opoꝛtet reſolui. Item op.
de. l. in ſumma.ff.de condic.inde.que ob.in duobus ⁊ pꝛi
mo quia hec requirit falſum:ibi requirit dolũ tantũ ⁊ nõ
falſum. Itẽ ibi ipſo iure non tenet hic ope reſtitutionis.
So.vt glo.qꝛ hic dolus non fuit:licet falſuʒ eſſet.vt dicit
glo. Sed hoc ipugnat pe.dicens ꝙ falſum pꝛoductuʒ ab
ignoꝛante pon pꝛeberet reſtituti dnem:ſed ſolũ quando a
ſciente falſum pꝛoducitur. ſic intelligit.l.ſi pꝛetoꝛS.mar
cellus.ff.de iudi. Pꝛeterea ſi eſſet falſum ⁊ non dolus eſ⸗
ſet ſententia lata contra ius litigatoꝛis:⁊ eſſet reſcinden
da per appellationem. Sed certe ipſe male dicit:quia ſi⸗
ue ignoꝛanter falſum fuerit pꝛoductum ſiue ſcienter ve⸗
nit reſcindẽdum.vt dicto:S.marcellus.Nec ob qð dicit
ꝙ eſt lata contra ius litigatoꝛis: quia bene verum eſt ꝙ
quãdo ſimpliciter eſt lata contra ius litigatoꝛis ſine ali
quo falſo ꝙ reſcinditur remedio reſtitutionis.ſed quan⸗
do falſum interuenit habet locum reſtitutionis reme⸗

dium: et ideo eius ratio non congruit: ſed alia ratio⸗

ne glo.nõ poſſet defendi:quia ſi eſſet wus⸗ dalns non re⸗

Inſtf

Butrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

ſeinderetur ſi eſſet dolus ĩ reo / ſi in actoꝛe ſic. Et hec lex
loquitur de vtroq;. Itẽ ſi eſſet ſolum falſum ⁊ non dolꝰ

tunc ſi eſſet iurata trãſactio pᷣtextu doli / nonveniret reſcĩ

denda.vt.l.iij. fi.’jſi minoꝛ ſe ma.dixe.aut ergo adeſt ſo
lus dolꝰ ⁊ tunc aut in actoꝛe ⁊ reſcindit᷑/ aut in reo ⁊ non:
⁊ ſic non pꝛocederet hec lex que loquitur pariter ĩvtroq;.
Itẽ qꝛ ſi eſſet ſolus dolus non reſcĩderetur ſi eſſet iura
ta.vt.l.ij.S.ſi aduerſus ven.Si aũt eſt falſum ſine dolo ⁊
tunc reſcinditur beneficio reſtitutionis vt hic/aut inter⸗
uenit dolꝰ ⁊ falſum ⁊ nõ eſt dubiũ ꝙ reſcinditur ⁊ ſi eſt in
actoꝛe reſcinditur ipᷣo iure/ſiin reo ope reſtitutionis.
¶ Itẽ op. ꝙ ſi eſt iurata reſcindi non poſſit.vt.l.ij.jſi mi⸗
noꝛ ſe ma.dixerit.So.iuramentũ firmat contractumvbi
eſt dol? ſimplex vt ibi. Sʒ vbi eſt dolꝰ ⁊ falſũ non:vt hic.
¶ Item op.de.l.ipſe.iad.l.coꝛne.de fal.So.vt glo.¶ Itẽ
op.de.l.j.j..de plus peti.⁊.l.qui agnit.ff.de except. Sõ.vt
glo.¶ Sed quid ſi ex ſacramẽto falſo quis obtinuit.Rñ⸗
deo vt glo.Collige ergo ſic:qꝛ aut queris de caſu huius
legis ⁊ videtur ꝙ hec lex videtur loqui qñ fuit falſũ ⁊ nõ
dolus.Sed qñ dolus tm̃ tunc non ꝓcedit hec lex:qꝛ tũc
aut eſt in actoꝛe ⁊ reſcinditur:aut in reo⁊ non / at hic loqͥ
tur in vtroq;. Itẽ ſolus dolus non reſcinderet eam iura⸗
mento firmata.vt l.ij.ſi minoꝛ ſe ma.dixe. Si aũt eſt do⸗
lus ⁊ falſũ in actoꝛe ipſo iure nõ tenet / in reo tenet: ſed re

ſcinditur ope reſtitutiõis. Itẽ quero an ſi inſtrumentũ
m ſi ſit vicioſum ĩ vna parte an reddatur ſuſpectũ in alia par

it ĩvna ꝑ= te.dñs Mar.diſtinguebat ſic quia aut inſtrumẽtũ eſt vi⸗
te vicioſũ cioſum qꝛ falſum ⁊ tunc ex vna parte vicioſa ĩducitur ſu
an reddat᷑ ſpicio ad aliam:qꝛ ſi ex vno inſtrumento inducitur ſuſpi
ſuſpectũ ĩ tio ad aliud multo foꝛtiꝰ de vno ad ſeipſum. vt.l.ſi quis

glia.

aliqd. de ſuſcep.⁊ archa.aut inſtrumentũ redditur ſuſpe
ctum non quia falſum ſed raſũ in loco / de quo eſt queſtio
⁊ tunc in alijs non hẽtur ſuſpectum.vt.l.edicto.jde edi.
di. adri.tol.Sed ipſe videtur male dicere per hãc legem
quia hic dicit ꝙ ſi inſtrumentũ in vno capitulo continet
falſum ꝙ in alio non inducit pᷣſumptioneʒ falſi.dic ergo
ꝙ aut tabellio iam eſt conuictus de falſo:⁊ tunc ſi poſtea
conficit inſtrumẽta reddũtur ſuſpecta.vt.l.ſi quis aliqᷣd
de ſuſcep.⁊ archa.Si autẽ pꝛius ↄfecerit anteq; dãnare
tur tũc aut conficit illud de quo qritur qᷓ; illud cuius oc⸗
caſione de falſo dãnatus eſt:⁊ tunc nulla ſuſpitio reddit

in pcedenti:aut confecit illud de quo querit᷑ poſtqᷓ; fecit

illud ex ͥ nunc dãnatus eſt:⁊ tunc aliqualiter reddit᷑ ſu⸗
ſpectum id de quo queritur. ar.l.ſi cui.S. ijſdẽ.ff. de accu.

g.l.non omnes:.S. a barbaris.de re mili.⁊ hoc ſi ſententia

eſt lata contra tabellionem: ſi autẽ ſententia eſt lata nõ
contra tabellionem ſed contra pꝛoducentem: ⁊ tunc in

alijs inſtrumẽtis poſtea fabꝛicatis inducitur q̃dã pᷣſum

ptio falſi / multo foꝛtiꝰ in eodẽ in alia parte:in alijs ante

factis non. vt.d.l.ſi cuiS. ijſdẽ.¶ Sed cõtra hocſolet op⸗
poni.de.il.ij.in fl.S.devete.iur.enucle.vbi ſi in aliqua par

te eſt falſum / non debet allegari in aliq̃ parte liber. Sed
dic ꝙ ibi allegabat libꝛũ qui quo ad ſui foꝛmã dicitur in⸗
diuiduus:vñ quedam reſpectuvnius totalis foꝛme dicũ
tur indiuidua.vt.l.ſtipulationes nõ diuiduntur.in pꝛinc.
ff. de verbo. oblig.⁊.l.ſi is ꝗͥ quadringenta.iad.i:.falci.⁊.l.
grece.ff.de fideiuſſoꝛ. Item eſt heclex in argumentum
ꝙ dictio ex non denotet cauſam materialẽ immediatam:
quia hic dicit ꝙ facta fuit trãſactio ex falſis inſtrumẽtis
⁊ tamen nõ immediate ex ipſis ſed ꝓpter ipſa facta fuit/
vnde fuerunt occaſio ⁊ non cauuuu.
Ad diti 0 Iſta lex eſt ſing. ̃ᷣm oen. de caſt. ⁊ po
nitur limitatio.ad.il.ſi quis maioꝛ.S.eo.
ideo ſucceſſiue poſita eſt. Limita iſtam legem tribus mo
dis:pꝛimo ſi inſtrumenta falſa fuiſſent talia que non ſuf⸗
ficiebant ad victoꝛiã:tunc vani timoꝛis nõ eſt habenda
ratio.l.ſi quis ab alio in pᷣn ff.de re iudi.in.l.habitatoꝛes
in fi.ff. loca.ſᷣm do.Alex.hic referentẽ ita limitare ſolum
Guil.de ſuʒa.hic.Tu adde ꝙ idẽ plenius dicit Alber.al⸗
legando tex.in.c.ex litteris.de fid.inſtru.⁊ in.l.fi.j.. qui le
gi perſo. Secundo limita quando inſtrumenta non fue⸗
runt pꝛoducta nec oſtenſa:ſed aduerſarius ſimpliciter ia
ctauit ſe habere.ſᷣm Alber.de ro.hic per tex.in.l.ſi maioꝛ
tranſegiſti.S. eo. Tertio limita quando aduerſarius non
comjmiſit falſitatem inſtrumenti: ſed alius eo ignoꝛante
tune pꝛius debet agi contra illum tertium ad intereſſe ⁊
poſtea in ſubſidium haberi regreſſus contra iſtũ ſᷣm Ja⸗
cob. Butrig.in.l.fl.ſi ex fal.inſtru.⁊ hic queʒ ſequitur x

commndat domi.Alex.inferius.circa.v.col.
Tranſactio interpoſita ſu⸗

. DB bemus. per dubio ſtatu recte valet.
hoc dicit. — „S
SOp. de. l. iterpoſitas. S. eo. So. vt glo. Glo.
induci

argumentum ad cauſam conuerſationis qunid
non puto facile admittendum in his que non dependent
a conſenſu ſolo litigantium ⁊ in cauſa matrimoniali.
¶ In glo. que incipit hic eſt. in cauſa cõuerſationis qð
non puto in eo quod non eſt de potentia tranſigentis ar.
l.nec ſi volens q/de li.cauſa. Jacob. Butrigggs.
Ad diti Valet tranſactio ſuper cauſa ſtatus.
O. h. d. Quero nunquid papa poſſit diſpen Diſpenſa
ſare cum aliquo monacho iam pꝛofeſſo:quia efficiat᷑ lai⸗ re an poſ⸗
cus ⁊ poſſit caperevxoꝛeʒ: dicas ꝙ ſtante pꝛofeſſione nõ ſit papꝛ
poſſit ita expꝛeſſe loquitur tex.in.c.cum ad monaſteriuʒ. cũ mona⸗
e de ſtatu monacho. Sed papa ſi vult poteſt facere de cho iã pꝛo
monacho non monachum:quia ſicut papa conſtituit oꝛ⸗ feſſoꝙ effi
dinem monachoꝛum ita poſſit ſubuertere ⁊ multomagis ciat᷑ laicꝰ
cumvno monacho diſpenſare ꝙ efficiatur laicus ſᷣm In ⁊ poſſit
no.in.c.pꝛeſoiter.in glo.ſua.j.in fi.de ſacra.non reiteran. vxoꝛẽ du⸗
Bal.in.c.j.in vlti col.de mili.vaſſal.qui cõtu.eſt late Jo. cere.
and.in regula ſemel deo dicatum. de regul.iur.in.vj. Ca
men tutioꝛ eſt magis communis opi.⁊ hanc ſerua ꝙ pa⸗
pa non poſſit niſi ex vꝛgenti ⁊ maxima cauſa diſpenſare
cum monacho/⁊ ꝙ efficiatur laicus ⁊ capiat vxoꝛem.⁊ ꝑ
doc.in dic.c.cum ad monaſterium.glo.in.c.ſunt quidam
⁊ ibi late arch.xxv.q.j.gloſ.in.c.cũ olim.⁊ ibi Panoꝛ.⁊
nno. de clèe. coniu.glo.in cle.j.⁊ ibi Cardi.⁊ Inno.de
conſang.⁊ affi.late Jo.andr.in.c.j.⁊ ibi Antho. de bu ex
de vot. Panoꝛ.in.c.rurſus.qui cler.vel vouẽ.

De erroꝛe calculi.
MKubꝛica.

C Ad euidentiam pꝛimam glolſ.l.quot modis dicatur

calculus.
w Kr. 0 2 em Erroꝛ calculi non
— nocet etiam ſi ſtipu⸗
latio interueniat niſi ſit ſententia vel
tranſactione deciſus hoc dicit.¶ DHiui
de in tres partes:quia in pꝛima inter⸗
Ruenit ſola computatio vſq; ibi ſed et ſi
per. ibi ĩteruenit ſtipulatio nõ animo
ι tranſigendi vſq; in finem.
x.r eruenit. Que tranſactio vel res iudi⸗
cata decidit erroꝛem indebita pꝛomiſiſti non ſuper erro⸗
re tranſigendo ſed ſimpliciter ꝙ pꝛopter co mputationez
pꝛomiſiſti in ſtibulationem deducendo.
¶ Ooppo. ꝙ ſententia non tollat erroꝛeʒ.vt.l.j.ff.que ſen. Erroꝛem
ſine appel reſcin.So.vt gloſ. Tu dic ꝙ hic loquitur quã an tollat
do hic facta fuit queſtio erroꝛis ⁊ poſtea ſuper ea tranſ⸗ ſententia.
actio ibi non fuit de erroꝛe queſtio.vnde caue/quia con⸗
trarium non debet ſignari ad.l.ſed ad id ꝙ dicit gloſ.ꝙ
etiam ſi erroꝛ fuerit in ſententia ꝙ ipſa non reſcinditur.
Et ideo collige bꝛeuiter materiam ſic: quia aut ſimplici
ter fuit facta computatio ⁊ iſta non nocet:idem ſi ſtipula
tio interueniat non animo tranſigendi.vt ĩ fine huius le
gis:aut interuenit computatio ⁊ eſt lata ſentẽtia vel trãſ
actio facta:⁊ tunc valet ſententia ſi erroꝛ non fuit expꝛeſ
ſus nõ tenet hoc modo:quia ſi plura ſunt capitula vicia⸗
tur ĩ eo in quo eſt erroꝛ ⁊ non in alio.vt.l.etiam.ff.de mi
noꝛ. aut eſt vnum capitulum ⁊ tunc ſiue ſit diuiduum ſiue
indiuiduum non tenet ſententia. vt.l.in hoc iudicio.ff.fa
mi.herc.¶ Sed in tranſactione dic ꝙ aut habet plura ca⸗
pitula:⁊ tunc vicium in vno non poꝛrigitur ad aliud/aut
eſt vnum tantum capitulum ⁊ tunc aut indiuiduum ⁊ vi⸗
ciatur totum/aut eſt diuiduum ⁊ tunc pꝛo parte ĩ qua eſt
erroꝛ viciatur/pꝛo alia non.vt.l.placuit.ff. de vſuris.⁊ in
hoc differt tranſactio a ſententia x eſt ratio: quia tranſ⸗
actio fit ex conſenſu / ſententia redditur in ĩuuũ. vt.l. in⸗
ter ſtipulantem.in pꝛin.ff. de verbo.obliga. Si autem
pꝛeceſſit queſtio de erroꝛe tunc in tranſactione poſtea ſe
cuta non potuit erroꝛ eſſe cum ſit deciſiua in ſententia be
ne poſſet eſſe erroꝛ cum ſit declaratiua/⁊ tũc aut fuiſſetjex
pꝛeſſus in ea⁊ non teneret:abls ſic. =
¶In gloſ. que incipit ſententia. ibi de medio.⁊ dic ꝓſi

inl
bel
K
re
ſunt

um
ſtis

De poſtulondo. Dea

4 uo.diuer. iudicio. F o. LXI.

voſtne ſunt plura capitula viciũ in vno non poꝛrigitur ad aliud non numeratam: poteſt obijci quãdocumq;.⁊ ꝙ littera
rn ſungdlura cnntkua vi trantmerlome, vrl llsm. Faj fe de dicit. .bienniũ ſubaudi maxime: ⁊? hec eſt ſatis bona le⸗
J mino. ſi aũt eſt vnum capitulũ. aut eſt indiuiduũ ⁊ viciat᷑ ctura: Alia lectura eſt ꝙ loquatur in eadẽ ſumma que ex⸗
i. herciſ.ir actione non:⁊ in mmt. eee 7 2. . LSrP
men Erroꝛ cal ſami. herciſ.in tr liar ꝙ erroꝛ calculi põt allegari vyſʒ biẽnium: æ tunc pꝛobat actoꝛ ꝙ nil eſt:quia non poteſt ha
ii N Er . eAdditio Rad.xxx.an gl.eſt in.l.calculi.ff.de admi. bere locum exceptio non numerate pecunie: quia non fu⸗
tenisgf ſc aile a⸗ re. ad ciui pertinen. bar. in. d. l.ij.? limita vt ibi. per eum. it facta confeſſio peetextu numerationis de futuro:ſed ex
gnen ſe et vide.. in omnibus in fi cum glo. F de diuer et tempo. de berterlto 7 evm ut exceptio doli vel urulatſonis
pꝛeſcrip.¶ Atem erroꝛ calculi poteſt allegari in cauſa ap ku egene de TEertig ler et Lprind oecondi on
1king, pellationis ſiue ſit deductus in cauſa pꝛincipali ſiue nõ. 1 nr omerc⸗ ker rie —— . giur .
ſtdiond⸗ m paul.de ca.in conſil.xxxiiij.quod incipit in caſu pꝛe-⸗ pꝛom ti iuneroſſon ctur ad. Lſingu . d
fenkl ſenti. tñ ex modico erroꝛe non viciatur calculus tex. eſt bic peng non erat ſolutioni parata: ? ideo in contractuʒ
uni in. l. uis.ff. ve cõdi.et demon. per quẽ tex. ita dicit bal. mutuitranſire non potuit: hic confiteoꝛ ꝙ hic non po⸗
inni in. lj. ad fi .ſi aduer. ſolu illuz ter. ad hoc reputat ſing. teſt habere locum exceptio nõ numerate pecunie: qꝛ hic
rngan bal.in. l.pꝛo hereditarijs. in. iij.col.j·de here. act. ⁊ in. cſi n ttpe numerdtionis: ed gng eerert
ſinrnfge ꝓponẽte. de reſcrip. Itẽ in materia adde ꝙ illi qui dant le litteram: vt. S. æ poteſt opponi quãdocũq; e
rrſt pecuniã mercatoꝛibus ad dimidia lucri ⁊ dãni.non poſ⸗ maxime.j.bienniuzʒ. Alia lectu eſt. ſ. ꝙ loquat᷑ in qualibet
nct ſunt petere calculũ ⁊ rationem niſi in fi.anni.⁊ non pꝛius ſumma etiaʒ que excedit ſalariũ/⁊ que non etiã potuit in
Knran ua no. bar.⁊ reputat tenendũ menti in.lneminem per il⸗ neemunn deduci: quia pecunia non eratparata ſolutioni:
emn M; o r er i equit᷑ lud. ro: in ſing. nec habet locum exceptio nõ numerate pecunie:cum non
Jj. cep. et archa.lib.x. ſequit᷑ lud.ro:in ſin . nexc erat
flienſen n afae vletmacne bar in lifi ve naufra.lib.xj. 5 fuerit confeſſus pꝛetextu numerationis future:ſ habet lo
npjT ee . A. ie . „ =è cum exceptio Enulstioms que poteſt opponi quãdocũ⸗
nngn —— ;c maxime.j.biẽnium.
ſpenne De P 0 ſtuland 0. ¶In glo. que incipit ibi in factum.ibi condic.ob turpeʒ
tent⸗ ”ů8 cam.lj.ſemp incumbit onus pꝛobãdi ante biennium: et
tvicen Rubꝛica. poſt: ꝑ dictam.il.j.per hoc.l.dicunt quidaʒ ꝙ in obligatio
Penot s bi Belgorain non ſolum eſt ciuilis obligatio:ſed etiã narurs
Unode è ofortag Pꝛohibi⸗ is hoſt biẽniũ:qꝛ paciſcẽdo quis labi biennium videtur
e⸗ N Gm a pꝛekfecto tio ꝓpetua tacite cõſentire obligationi ex quo conſenſu naſcitur na⸗
Aoer diffinitiuã / facit ꝓhibitum perpe⸗ A, turalis obligatio:vt. l. j. in pꝛin. ff. de penis.
nmuuo abſtinere debere. hoc dicitt. Elam ento Ab ſentia patroni non vi
¶ QOp. de. l. fl. ff. de penis. Sol. vt glo. E ciat ſententiam: fallit in
c vltima eſt vera.¶ Iteʒz op. de.l. impa⸗ Raduocato fiſci h. d. litis eſt im
ve hio guſnoai⸗ Fhemmmgt J qua. actum de uota itis eſt impꝛo
n Lollige ergo hac materiã ſic.qui batum. hoc dicit. õ
den quis eſt pꝛohibitus. Et quero qualiter vigoꝛe pꝛohibi: ve QAuerit Sio quiai de vigcſima rte ne
tionis debeat abſtinere.et tunc aut per interlocutoꝛiam nit dic vr o. tem qu i de nee D . nen 1
duli fuit pꝛohibitus ⁊ tunc poteſt pꝛohibere durate tenroze cum eſſet que ti⸗ dered goreſe rr e 3 d s
ſiſtip⸗ pꝛohibitionis ſue/⁊ non vltra:nec in alio loco:vt dicta.l. quero an in caſũ palmarij pote Pab no de quora.
ntia ſinali.f. de penis. Aut ſentẽtia fuit — 7 tunc en ſpondeo ſic: qꝛ non reperitur pꝛohi Nineria⸗
.(Dit pꝛohibitio eſt tempoꝛalis/et tẽpoꝛaliter abſtinebit / er in AAeoeg 12
ar loco iuriſditionis ⁊ non gri: But —— ate BDead ooetla iner 0
eda ⁊ tunc perpetuo erit pꝛohibitus:ſed non extra iu⸗ AdAr1 1 y3 .
Ras liezionig iudieis:or lexco ffe ceſ argutere HS ru iu dicioꝛũ in 2 ca.- l. p
cum banniti ſint baniti per interlocutoꝛiam ꝙ tale bui⸗ —— J m. Sn hac. l.
loid⸗ Sum eos non afficiat erha loeman vnde banniti ſunt: Z patronum. à hoc oꝛ2
rend ideo poterunt teſtari / contrahi/⁊ alia facere ⁊ contrahe Se d ine Panein Anmatiuin Gerundlo
gtio re.ar. dicte.l. ex ea. et. l.imperatoꝛ.ff. e. Aut queris an ra⸗ NR2 pbona caſum in terminis in nube. Dein
tione infamie ſit pꝛohibitus: Et dic ꝙ eſt pena perpetua Qde foꝛmabo duo vl tria aonzergri⸗ 3
geſukn et que debuit / tunc ſi eſt talis qui infamiam irrogat: et r e iain al. elde tormabd ouc; a
nrgtinn tunc cum ſit infamis quocũq; loco vadat / erit quolibet nns art an e e. annill oo
tano loco pꝛohibitus: vt.l.j· S· hoc edicto.ff. e.titu. Si autem A onctn ine ninhingt : bi ob
* fuit tempoꝛalis ⁊ impoſita que debuit/⁊ tunc finito tem ſtabit: venio ergo a pꝛimum ⁊ ſummarie dicit. x pᷣu
uce poꝛe pene durat infamia. Et ideo erit vbicũq; pꝛohibi⸗ ricatione aduocati punitur aduocatus / ſentẽtia reſcindi
nanntt,oralin Natce 5 deguin weintor Amende Bottt v get lnririo inperart,non aut
nſ ocnirtohotane rinain⸗ Rrinſame tranſactũ ⁊ erit quo ipſo iure ſit nulla ſententia pꝛeuaricatione pꝛobata:vt.l.
u ad alia loca pꝛohibitus/nec in eodem tẽpoꝛe finito:vt.l. minoꝛ.S.j.ff. de minoꝛ. Sol.vt gloſ.quia hec lm ula. Tu
itl quid ergo.S. pena.ff. e. Y abbo. dic ꝙ hic aduocatus fuit pecunia coꝛruptꝰ ⁊ ipſo iurenõ
plltrif . 1 Libertinus de ſta tenet ſententia pꝛobata pꝛeuaricatione ⁊c. dic vt gloſ. .
ernt Ec ceteroꝛum.iaa poſtulando nõ ¶ Item oppo.ꝙ ſit concludendum contra aduocatuʒ noõ
ie, repellitur.hoc dicit Ja. Bu. dAöAdääält ſit ſentẽtia reſcindenda:vt.l.eleganter. S. pe.ff. de do⸗
fdenn ſi Except:ſſimulationis lo. So. aut queris de dãno litis⁊ iſta inſtaurantur:aut q̃⸗
SE
n⸗ Purrirte 2 pbaninre acrintalti⸗ ſ. d de ea ter Fi Ptoehrator f oe dolo. Item op. ꝙ eo ipſo vqs Calũnia⸗
hden Pinanto⸗ GR .e ta onun ſaiaid . Ula debebar et poruit non pꝛobat non ealiuratire HantellePndevideeur ob⸗ lr pᷣſũa
Ni ſrri en ali tio: vt. l ſtare. l. id cuius. S. i iti. de adulterijs. aut ↄſtatde tur qs eo
ilt ecte geneitcrelincanin herhimnret crcrgelc:l, bonoanema nondadar dbt mramtsd wiaivs Hod den
i⸗ vhone. s nmne lang debitier aucrum ad illam eſt ꝙ non pꝛobat calumniari videtur vt hic fallit in caſibus pꝛobat.
nt renccng rmmlatus et quandocũq; poteſt exceptioſi⸗ ſpecialibus:vt in contrarijs. ꝗ Item op. ex.ꝙ is on 5
in Uationis i etiam poſt biẽnium. Huius timoꝛe ſtauretur immo coꝛrumpẽs ſuccũbat etiã ſi als habebat
n unlstionla opponi cearn tur in ſumma ue excedit bonam cauſaʒz:vt.l.j.j·de pena iudi.qui male.Sol.hec ʒ
ſantler ſon obüge lainauaria; gaus non po⸗ illam: qꝛ inſtauratur eatenus / vt ſi pꝛobetur coꝛruptela
tuhe teſt in cautionem mutui deduci cum non ſit debitum: pecunie ſuccumbet:ſi fuit coꝛruptela pᷣcum tunc pꝛincipa

lis cauſa ſub marte decurrit:⁊ ita etia poſſet intelligi he

at exceptio ſimulationis.et ꝙ dicit littera non nũe⸗ marte decurrit:⁊ ita etia poſſet gi heè
ſk a s ere orlaftoni e lex.¶ Item op.hec.l.dicit ꝙ lata ſententia ʒ aduocatũ re

rate pecunie.expone id eſt ſimulatiõis ꝓpter pecuniam

Butrigarius ſuper ſcoðo libꝛo Codicis

ſcinditur ſententia contra clientulũ:⁊ ſic ob.res inter ali
os acta per totuz. ⁊ qui. res iudi.non noce.per totũ.So.
dic ꝙ pꝛobata pꝛeuaricatione aduocati agetur cotra cli⸗
entulum:⁊ idem pꝛobabitur/t ſententia reſcindetur/⁊ ve
riſimile eſt ꝙ ſi pꝛobauit cõtra paternum ita pꝛobabit cõ
tra clientulum:vel dic ꝙ dum pꝛobatur contra patronuʒ
trahitur clientulus ⁊ ipſi ſciẽti pꝛeiudicabitur:vt.l.ſepe.
5·ſed ſcientibus.ff. de re iudi. Conclude ergo caſum pin⸗
guẽ ſic:patronus meus ab aduerſario meo coꝛruptꝰ paſ⸗
ſus eſt ſe vinci.queritur qualiter mihi conſulatur. reſpon
detur ꝙ ſi pꝛobabo de pꝛeuaricatione ipſius ꝙ ipſe extra
oꝛdinem punietur:⁊ de pꝛincipali cauſ⸗ 3: denuo queritur
hoc modo ꝙ ſi fuit coꝛruptus pecunia:⁊ hoc pꝛobetur ci
tato aduerſario meo ipſo iure ſententia reſcindetur ſi pꝛe
cibus ope reſtitutiõis:⁊ ea reſciſſa cognoſcetur de cauſa
ſcʒ hoc modo:quia ſi aduerſariꝰ pecunia coꝛrupit aduo⸗
caãtum meum perdet cauſam ⁊ ſi ałs fouebat bonam cau
ſam. Si aũt coꝛrupit pꝛecibus cognoſcetur de cauſa pꝛĩ⸗
cipali ⁊ lis nõ ſuo marte decurret.Si ad ceteros ſũptus
conueniam aduocatũ actione de dolo: ſi autem pꝛobare
non potero pꝛeuaricationẽ aduocati in dubio pꝛeſumoꝛ
calũniari ⁊ puniar:vt erat puniendus aduocatus.ſ.infa⸗
mia ⁊ extraoꝛdinem:⁊ ſententia firma manebit a qua nõ
fuit appellatuʒ.hoc dicit.⁊ ceſſant omnia contraria. Ja⸗
cob. Butriga. .
EBeaduocatis fiſci.
—R t Fiſcalem cauſam inchoatam
OX Bm . non deſerit aduocatus pꝛetex
tu ſalarij nõ ſoluti.h.d. Ja. But. S
O 3 ſt Qui in vna cauſa fiſco pꝛeſtitit pa
U. trocinium: in alia poteſt contra fi⸗
. ſcum poſtulare.hoc dicit.

ſc Aduocatus tenetur ſiue faciat qð non de⸗
EHJ UL.bet /ſiue omittat qdð facere dʒ.h.d.

Si pꝛocuratoꝛ cognoſcat
R2 Atio naleS. inter fiſcum ct pꝛiuatum
debet cognoſcere pꝛeſente aduocato fiſci. hoc
9 dicit Jaco. Butrig.

toꝛum MKubꝛica.
S S A Ea que pꝛofert aduocatꝰ
R S 1 ue. coꝛriguntur vſq; ad ſentẽ
Atiaz: ſicut ea que pꝛofert cliẽtulus hoc
rr dicit cum. l. fl .eoð. Solu. vt hic ⁊ in. l.
contraria. .⸗ .
Prn R 02 Negatiua pꝛobabilis per rerũ
4 r 2cS. natura debet pꝛobari h. d.
¶ Ad euidentiã eſt ſciẽdum ꝙ duplex eſt libel⸗
Libellꝰ ẽ ρ *σE&us. ſ. conuention alis ? ſupplicatoꝛius ⁊ devtro
duplex. q; poteſt loqui hec lex. ¶ Itẽ eſt ſciendum ꝙ qñq; errat
aduocatus ⁊ loquitur.l.j.S.e.⁊.j.e.l fl.quãdoq; tabellio
ſcribens ⁊ loquit̃ hec lex. ¶ Quero qͥd faciebat dubiuʒ ĩ
hac.l.certe afſeueratio cõtẽta in libello: ⁊ vidi multotiẽs
de facto hoc euenire:nã luſtrales terrarum debẽt denun⸗
ciare maleficia:⁊ quia neſciunt lr̃as faciunt ſibi ſcribi cui
dam notario nomẽ delinquentis ⁊ locuʒ: qñ q; contingit
tabellionem errare in nomine delinquẽtis vñ iudex vult
luſtrales de facto punire.certe erroꝛ tabellionis non de⸗
bet nocere:vt hic. J
Negans ¶ Oppo.ꝙ negatiua non debeat pꝛobari:vt.l.actoꝛ.:j.de
an debeat pꝛobatio. huius timoꝛe ſunt hic due ſolutiones in effectu

De erroꝛe aduoca

non eſt neceſſe:tutius ergo eſt ſe referre ad certã ſcriptu⸗
rã ⁊ poſtea per eam pꝛobabitur ꝙ in minoꝛi quaãtitate fue
rat condemnatus:nã ſic quotidie fit cum quis dicat tici⸗
um non eſſe deſcriptuʒ in viginti qͥnqnnijs:⁊ ideo ſibi nõ
debet reddi ius:quis pꝛobabit certe negans:qꝛ pꝛobare

poteſt:nã appoꝛtabit libꝛum vbi ſunt omnes deſcripti.et
diligenter omnibus numeratis ſi ſibi non reperiatur de⸗

ſcriptus erit pꝛobata negatiua per argumentum a diui⸗
ſione:vt.l.obligationum fere S placcet.ff.de actioni.⁊ ob.

⁊.l.patre.de his qui ſunt ſui vel ali.iuris. ſic ⁊ hic ſi iſteĩ
libello aſſeruit ſe condemnatum in cã certa:⁊ ſic ad certã

ſcripturam ſe retulit poterit pꝛobare pꝛoducendo ſentẽ⸗

tisã ſe in minus condemnatum: vel ſi retulit ſe ad certum

tempꝰ poterit pꝛobare ꝙ eadẽ die iudex erat alibi:⁊ ideo
pꝛonunciare non potuiſſet per.l.optimã.j.de gᷣhen.⁊ cõ⸗

mi ſti.vel pꝛobabitur per teſtes qui tota die fuerunt cum

iudice:⁊ dicet ꝙ non potuiſſent aliã ferre ſententiã quin
ipſi audiuiſſent per.l.j.ff.de iti.ac.qᷓ pꝛiua.aut ergo hic eſt
pꝛobabilis negatiua ꝙ eſt ſi ſe retulit ad certaʒ ſcriptu⸗
rã locum vel tempus:⁊ tunc pꝛobabitur per negãtem: et
ita pꝛocedit ſecunda ſolutio gloſ.aut ẽ impꝛobabilis qð

eſt ſi non retulit ſe in libello ad certã ſcripturã locum vł

tempus ⁊ tunc pꝛocedit pꝛima ſolutio glo.

t que delunt aduocatis
partium iudex ſuppleat.

¶nõ factũ hoc dicit. Cuʒ queratur quid

/an poſſit ſupplere ius aut factuʒ. Si q̃
HKVris an poſſit ſupplere ius:⁊ dico ꝙ ſic:
N e O αε q? ſi aduocatus non allegat. l. vł minꝰ
kEacher gbonã allegabit iudex ꝓ co. ᷣm omnes
aut queris an ſuppleat de facto:⁊ dic ꝙ aut ẽ ſibi notum
vt iudici:vt quia quis in libello dicit ſe militem ⁊ pꝛocu⸗
ratoꝛem talis:certe iudex ſupplet factum:quia que afferũ
tur in libello videntur confiteri:vt.l.cum pꝛecum·j.de li⸗
berali cauſa ⁊.l.ijde tempoꝛe appella.⁊ de lit.conte.au
tent᷑.offeratur.⁊.l.j.de officio aſſeſ.aut ſibi eſt notuʒ factũ
vt pꝛiuatum:⁊ tunc aut illud pertinet ad ineptitudineʒ iu
dicij ⁊ poteſt ſupplere ſᷣm Ja.de arenis qð puto verum
hoc modo:qꝛ inquiret ⁊ qð eſt ſibi notum: et pꝛiuato faci
et ſibi notum:vt iudici ar.l.nullum.j.de teſti.⁊.ff. de pꝛo⸗

cur.l.filius·S. milites.⁊ ibi no.l.fi.de peti.heredi.⁊ ibi no

ta ar.l.quos pꝛohibet.ff de poſtu. aut non pertinet ad in⸗
eptitudinem iudicij ⁊ non poteſt ſuppiere:vt hac glo.vt
lullicitas.. veritas.ff. de offi.pꝛeſi.

Ex quibus caulis
ifamia irro gatur.

Nfamie Vincula irrogata ad
E- cuſtodiam non irro⸗
A d. Sãt infamiam. hoc dici. Quãdo dica⸗
RHEKM tur minui vel conſumi fama. dic vt gl.
NWeN E Conuentus in factuʒ ex edicto de pu
A.NIE B. blicanis in dupluʒ non infamat᷑ hoc
Ndicit. Iſta lex habet duas lectu. Una ꝙ non fu
REAAAAN. erit ↄdemnatus furti: nec damnari potuit. A⸗
lia ꝙ non fuerit damnatus furti.potuit tamen dãnari fur
ti ſi de furto fuiſſet accuſatus:ſed fuit conuentus ex edi⸗
cto de publica.

n dubitaͤdü. Sepyle.

Raooſſit ſupplere iudex.dic ꝙ aut queris

pꝛobare. Una ꝙ ꝓbẽt eo ipſo ꝙ contrarium non pꝛobat᷑.Alia ꝙ ꝓ

betur vere ratio:qꝛ pꝛobabilis eſt:nam poterit ſententiaʒ
oſtendere in qua continebitur ꝙ in minoꝛi quantitate nõ
fuit damnatus:ſed certe actoꝛ dicet bene eſt verum ꝙ in
ſententig quam pꝛoducis non fuiſti condemnatus niſi in
tãtum:ſed in alia ſententia ſic dicet reus pluralitas ſentẽ
tiaꝝ nõ pꝛeſumitur niſi pꝛobet᷑:vt.l.ſi frumẽtum.S.ſi plu⸗
res.ff.de rei vẽd.Sed dicit actoꝛ ego pꝛobo manifeſte q
ſunt due:qꝛ reus confitetur debita: ⁊ ſentẽtia apparet de
alia ar.l.cum pꝛecum/j.de liberali cã.nunquid ergo ſuffi⸗
cit ꝙ inducat ſententiã q̃ continet minoꝛeʒ quãtitatẽ: cer
te videtur ſufficere ꝙ cum ſuꝑ eadem cã non poſſent fer⸗

ri ſentẽtie due ꝙ vltima nonvaleret:vt.lj.quãdo pꝛouo.

¶ Oppo.ꝙ damnetur furti.vt.l.etiam ꝗ. de furtis.ergo Fur an ſit
infamatur:vt.l.non poteſt.ff.de furtis.So.dicit glo.in ef infamis.
fectu ꝙ hic ceſſat furti crimenvł pꝛopter ignoꝛãtiã recioiid
entis:vł pꝛopter voluntatẽ ſoluentis:ſed in cõtrarijs fu⸗
it in dolo.⁊ ideo tenetur furti ⁊ per conſequens infamat᷑
Alia ſo. eſt ꝙ potuit agi furti:vt in contrarijs.ſed nõ fu⸗
it actum:vt hic ſed actione in factum.⁊ hãc appꝛobat gl.
iz ꝙ gl. male dicat: ꝓbo ſic qꝛ ĩ.l.ꝛia nõ exegit plꝰq; debe

ret:ſ abduxit ãcillã loco pignoꝝ ĩdebite:⁊ iõ acilla no fu

it facta ſua:⁊ qꝛ ctauit eã potuit furtũ cõmittere ⁊ tenet
furti:ſed hic exegit plus qᷓ; deberet ⁊ factus eſt dominus
pecunie ſibi ſolute:ideoq; in ea non poteſt furtum com⸗
mittere: vt.l.ſi pꝛocuratoꝛi.ff. de condi.ob cauſaʒ. ⁊ de cõ
di.fur.l.quonisʒ.¶ In gl.que incipit: quia hic. ibi coacte

cclibs

ni.
Alte
Virt
tabl
wu

ſein s
ſtnechu
lin n⸗ hin
6 ch

ncc
ut
lce
fgre
ſis
nner
Uira
Gi
ſtſo
Nebet
lier
corri
legss
cim
lcet
ergo

gek.ll

itq
ite

pen
tgtefhe
Getici⸗
ſtii
Nobae
tprie
Nrde⸗
dii⸗
lto.
Lſitei
dcen;
oſenti⸗
Certun
Liſeo
.1c,
nr cun
lü qpin
hicet
ſrin⸗
leffer
ls
Ncun

i
.
Spe
Uderius
turqocd
Eqbens
i Gii
cogſie:
mir
Vonnes
biſotun
poar
resſtei
miſdel⸗
conle
tüzfaci
dinal
b verin
gtoful
de hon
ia ſbine
netodin
cgon

uis

tur.

etlil
Nn inc⸗
odic⸗
ſeyt g.
dept
nii ho⸗
Pnonfi
D
urifr.
egal⸗

io eft
fäͤreepe
niofh
fimt⸗
Anöͤfn
obng⸗
ßot
lapiſt
etn
vmninm
mn o.
Adel
dt

Ex quibus cauſis infamia irrogatur.

volens. immo ideo nec tenetur nec teneri poteſt furti: qꝛ
exegit pecuniã:que eſt facta ſua in qua non potuit furtuʒ

committi:vt.l.quoniã.ff. de condi.fur.⁊.l.ſi pꝛocuratoꝛi.
ff.de condi.ob cauſã.⁊ iſti.de obli.ex delic · S.j.⁊.l.j.ĩ pꝛĩ.

ff. de fur.¶ In glo.que incipit ſuo ibi in actione in factũ.

tu dic vt. ð. diDr.
Ex quibus caulis infa⸗
mia irrogatur.

⁊ ſic ĩnuit ꝙᷓ potuit conueniri:ſed non fuit conuẽtus. Sʒz

S

criminis penam videtur de ĩfamia dã
nati traãſegiſſe hoc dicit.¶ In hac.l. p⸗
„ Eceda hoc oꝛdine: quia poſito ſumma⸗

de ponã caſum in nube ⁊ ipſum exem⸗
rrPplificabo ᷣm glo. deinde diuidã appa
atum in quattuoꝛ partes ⁊ ſignabo quattuoꝛ genera cõ
trarioꝛũ. VUltimo foꝛmabo quaſdam queſtiones⁊ ero bꝛe

uiter expeditus. ¶ Ad euidẽtiã eſt ſciẽdum ꝙ plura ſũt

Inkfamẽ que releuãt ab infamia aliquẽ:nã eſt pꝛimo appellatio a

quẽ plura ſententia:vt.l.furti.in pꝛin.ff.e.ti. Item pꝛincipis remiſ⸗

ſüt ꝗᷓ rele⸗ ſio:vt.l.ſolent.ff.e. Item iudicis alteratio pene: vt hic.⁊

mia.

uãt ab ĩfa l.quid ergo/S. pena grauioꝛ.ff.e. Itẽ trãſactio ꝑtium iuſ⸗

ſu iudicis ſuper crimine:vt.d.l.furti.S.qui iuſſu.i¶ Iteʒ ẽ

ſciendum ꝙ iudex alterãdo penã quãdoq; auget eãa:⁊ tůc

loquitur.l.quid ergo/S.pena.ff.e.⁊ ·j/l.pꝛoxima pſᷣm vnam

lec.quãdoq; minuit penã:⁊ tunc aut ſine cauſe cognitiõe
1 tunc loquitur.l.generaliter de decur. ſ̃ᷣm vnã lec.⁊ e.l.

ad tempus.⁊.ff.de iniurijs.l.diuus iclo minuit cum
cauſe cognitione:⁊ tunc loquitur.l.iſta pone caſum in nu
be:vt littera ſonat.

¶ Ex tex.⁊ ſi.i.q;uis.. Debuit.ſ.ſnĩa dicta cert rõnibꝰ
ſic ex cã dixit.i.pꝛo grauioꝛi impoſuit leuioꝛem coꝛpo-⸗
ralem tñ videtur ⁊ in eius conſequentiã remiſiſſe infamie
penã. Modo quero de exẽplis legis ⁊ dic vt glo.Et que

ro que potuerit eſſe ratio minoꝛationis:⁊ dic vt glo.vt er
go oꝛdinate capias materiã diuide ĩ quattuoꝛ partes eã:

qꝛ videtur dicere.l.iſta.pꝛimo ꝙ iudex poteſt alterare pe

nã. Scdo ꝙ alterata pena ceſſat pena legalis. Tertio ꝙ

alterata pena tollitur infamia. Quarto ꝙ hoc contingit
virtute cuiuſdã traſactionis.Et ad quodlibet iſtoꝛuʒ no

tabilium eſt per oꝛdinem opponendum. Et pꝛimo ad pꝛi
mum quo dicitur ꝙ iudex poteſt penã minuere.

Penã an ¶ Op.·ꝙ iudex minuerce non poſſit penã.vt.l.j.circa pꝛin

poſſit mi⸗ cipium.ſf.ad turpilł.⁊.l.ſi qua pena.deverbo.ſig.⁊.l.alið
nuere iu⸗ S inter mulctaʒ. So.aut iudex tm̃ pꝛonunciat ſuper deli

dex.

cto ⁊ de pena nihil dixit:⁊ tunc ſuccedit pena legalis:vt
in contrarijs:aut vltra pꝛoceſſit penaʒ imponendo:⁊ tũc
aut impoſuit legalem ⁊ planum eſt aut aliam ⁊ poteſt vt
hic ex ptãte.l.ſibi conceſſa.Alij dicũt ꝙ penas extraoꝛdi
narias poteſt mutare vt hic/oꝛdinarias nonvt in contra
rijs.Cõtra hoc op.ꝙ nõ põt dici augerivel minui id qð ẽ
incertum:ſed pena extraoꝛdinaria eſt incerta cum ſit ar⸗
bitraria:ergo non poteſt dici minui vel augeri.So.vt gl.
quia poteſt augeri vł minui reſpectu pene que in talibus
eſt ſolita imponi.¶ Item op.ꝙ non poſſit alterare: quia
debet ſeruare leges:vt..de iudi.l.rem non nouaʒ.aut᷑.ho
die.⁊ in coꝛpoꝛe vnde ſumitur.So.dicunt quidam ꝙ hec
coꝛrigitur.tu dic ꝙ poteſt ex cauſa ex poteſtate generali
legis ſibi conceſſa.i¶ Item op.ſicut ſe habet accuſatio in
criminalibus ita actio in ciuilibus. Sed in ciuilibus nõ
licet mutare actionem:vt.l.vt fundum.ſff. communi diui.
ergo nec in criminalibus accuſationem.et.l.pꝛopoſitam.

Penã an et.i.libelloꝛum.ff.de accuſatio. So.argumentum pꝛoce⸗

poſſit iu⸗ dit quãtum ad pꝛopoſitionem ꝙ ſicut in ciuilibus debet
dex alte⸗ pꝛoponi lex quo accuſatur aliquis ſed non q́;tum ad dif⸗

rare ⁊ in qͥ finitionem.nã in ciuilibus non poteſt alterare in crimina

bus cribꝰ libus ſic:vel dic ꝙ ſicut in ciuilibus ſeruat actionem pꝛo

poſitam:ita ⁊ in crĩalibus ſeruat accuſationeʒ ⁊ legẽ ſiue

penam legaleʒ imponat ſiue aliã ex poteſtate legis.¶ Itẽ
op.ꝙ vno petito ĩ aliud nõ flat condemnatio:vt.l.fl,⸗J. de
fideicõ.li.ſed hic petit certum.ſ.penã depoꝛtationis ⁊ pu
blicationis bonoꝛum:ergo non debuit aliam imponere.

NReſpondeo nõ ẽ nouuʒ ꝙ vno petito in alind flat condẽ

natio effectualiter:nam hoc eſtin ciuilibus:vt.l.qui reſti

T ſi leuerioꝛ. Sbliugerer

Irio pꝛemittã quedã ad euidẽtiã:dein⸗

tuere.ff.de rei vendi.nam ſi res non reſtituãtur condem⸗
natur reus inquantũ in litem iuratũ fuerit licet hoc peti
tum nõ fuerit ſic ⁊ hic ex iuſta cauſa:multo foꝛtius poteſt
condemnari in alio qᷓ; petitum eſt/vel poſſũ dicere ꝙ cõ⸗
dẽnatur ſolum in eo qð petitum eſt:qꝛ ſimpliciter petijt
accuſatoꝛ eum puniri de crimine ⁊ nõ expꝛeſſit pena: vel

ſi expᷣſſit tñ cũ ex poſitiõe legis iudex alteret penã /videt᷑

impoſita ſᷣm legem ꝓpoſitã. Circa ergo iſtud pꝛimũ no⸗

notabile diſtingue ſic: quia aut agitur ciuiliter in cauſa ci
uili:⁊ iudex nõ debet ĩ aliud cõdẽnare q; petituʒ ſit. vt.l⸗
fi.de fideicõ.li.niſi neceſſitate rei deueniat ad extimatio⸗

Fo. LXII.

nem. vt.l.ſi quis ſeruum.ff. de verbo.obli.⁊.liin re:S. ſi ex

cauſa:ff.de condict.fu. aut agitur de crimine:⁊ tunc aut

ciuiliter ⁊ poteſt alterare.vt dicta.l.qd ergo.S.pena gra⸗

uioꝛ.ff. eo. aut agitur de crimie criminaliter/⁊ poteſt etiã

iudex penam alterare.vt in hac.l.¶ Ad ſecundã partẽ et
ad ſecundũ notabile op.ꝙ nonvideatur pena alterata: ſʒ
vtraq; imponatur vt.l.nemo.in fi.S.de epi.audi.Sol.vt
glo.⁊ dicta.l.quid ergo:S.pena grauioꝛ:qꝛ aut iudex di⸗
xit ⁊ vtraq; imponitur quod nõ placet vt·j.dicã.Et ideo
dic ꝙ aut iudex ponit pꝛo pena legali ſuã ſubꝛogatiue:et

tunc videtur a legali recedere vt hic: aut pene nõ ponun⸗

tur ſubꝛogatiue ſed copulatiue/⁊ vtraq; imponitur vt in
contrario.ſ¶ Item op.ꝙ ambe concurrãt etiã ſiſucceſſiue
iponãtur.vt.l.quotiẽs.ff de ac.⁊ ob.⁊.l.ſi quis ſepulchꝛũ
j de ſepul.viola.Sol.aut plures pene imponũtur a lege
copulatiue ⁊ vtraq; imponitur/aut plures pene imponũ
tur ſucceſſiue nõ ſubꝛogatiue vna ad aliã/x tunc omnes
coõmittuntur vt in contrarijs:ſed vna tãtũ imponitur vt
hic.¶ Item op.ꝙ non ſolũ omnes committãtur: ſed etiã

omnes exigatur cũ effectu.vt.l.j.j/quãdo.ciui.actio.So.
aut ſunt plures criminales:⁊ tunc oẽs committuntur ſ

vna tatum exigitur.vt.l.ſenatus.ff.de accuſa.aut plures

ciuiles imponũtur:⁊ tunc vna tollit aliã quatenus cõcur

rũt. vt.l.⁊ ita·S.nouiſſime.ff.nau.cau.ſta.aut vna eſt ciui⸗
lis/alia criminalis:⁊ tũc vtraq; imponitur vt in ↄtrario.

CLonclude ergo ſic:qꝛ aut plures pene ĩponuntur a lege:
aut vna a lege alia a iudice:ſi a lege aut copulatiue ⁊ fũc
Comittuntur ⁊ exiguũtur.vt dicta.l.nemo ⁊.laneminerĩit
ꝓvnde vi.⁊.leiij .jqui accu.nõ poſſunt:ſi ĩponunt᷑ ſucceſ
ſiue:tũc oẽs cõmittuntur.ſed an exigãtur oẽs: dic ꝙ aut
ambe ſunt ciuiles ⁊ tollũt ſe quatenus concurrũt ⁊ non ĩ

plꝰ.vt.l.et ita · S. nouiſſe ime.ff. nau. cau. ſta.⁊ inſti.ſi quadr.
pau.fe.S.·fina.Aut ſunt ãbe criminales ⁊ dicunt᷑ quidã ꝙ

tollunt ſe quatenus concurrũt ⁊ non in plus:ego puto q;

vna in totũ tollat aliã.vt dicta.l.ſenatus. aut vna eſt ciui

lis ⁊ alia criminalis:⁊ tũcvna nõ tollit aliã.vt dicta.l.jqᷓ.

quãdo ciui.ac.niſi ãbe cõpeterent ad vindictã qꝛ tunc ſe

cus.vt.l.cum emacipati.de col.bono.⁊.l.pꝛetoꝛ edixit.ff.

de iniur.⁊. l.quod ſenatus.⁊ ibi nota.aut vna iponitur a
lege alia a iudice vt eſt hic:⁊ tũc aut ipſe expꝛimit quod ĩ
ponit loco legalis ⁊ planũ eſt etiã ſᷣm glo.qꝛ tãtum vnaĩ
ponitur.aut nil expꝛimit:⁊ tũc in dubio videturvna veni
re loco alterius niſi ſit dictũ ꝙ vtraq; locũ habeat /ſic em
eſt in ciuilibus:nã apponendo penã cõuentionalemvide
tur a legali recedere.ſ.ab ĩtereſſe niſi ſit dictũ ꝗ vtrumq;
poſſit qꝛ tunc eſt ſecus.vt.l.qui fidem.ff.de tra ſactio.⁊.S.
eo.cũ pꝛoponas.⁊.ff.de pac.l.reſcriptũS.ſi pacto.
¶ Ad tertiã partem cõtrarioꝛũ venio ⁊ opꝙ non videa
tur per alterationem pene ĩfamia eẽ remiſſa.vt.j.de gña⸗
li aboli.l.fl. So.vt glo.que videtur ſolũ variare caſum et
non ſoluere cõtrarium:nec videturvera eius ſolutio ⁊ ra
tio:qꝛ ſi eſſet bona tũc ſiue iudex ſiue pᷣnceps remittat pe
nã videbitur remittere infamiã in eius ſequela/⁊ ſic erit
eadẽ ratio in vtroq;:⁊ dic ꝙ anteq; pena ĩponatur ꝙ ĩifa⸗
mia eſt ↄña pene ita ꝙ ipſa amota etia ifamia tollatur: ſʒ
poſt ſententiã cepitvtrũq; per ſe ſubſiſtere/vñ licet remit
tatur vnũ.ſ.pena nõ videtur remiſſũ aliud.ſ.infamia.

la etiã poſt ſentẽtiam lata.vt patet in.l.ij.j..ſi penden.ap⸗

Peneplu
res qñ poſ
ſüt iponi.

Infamig

an dicat
remiſſaꝓ
ꝗalteratio ⸗
nẽ pene.

Sed contra hoc videtur caſus:nã ea q̃ veniunt ⁊ in ſeᷓ

pel.⁊.l.fi.ſi reus vel accuſatoꝛ moꝛ.fue.Sed rñdeas ꝙ in

legibus ꝓxime aeZarte fuit a ſentẽtia appel.⁊ ideo per
et iudicatũ ⁊ ſic veniunt in ſequelãa vx

inde eſt ac ſi non e

veniebat ateq; iudicaret:ſed certe ſi infamia eſt ſequecla

tunc ſiue cũ cã ſiue ſine tollatur pena tolleretur ⁊t ĩfamia.

cõtra.l.diuus.ff. de iniur.⁊.l.gencralier. ff. de decuri.⁊.l.

falſi · S· oꝛdine.ff.ad.l.coꝛ.de fal.quomodo ergo poteſt ſu⸗
ſtineri glo.nos poſſumus dicere ꝙ hoc faciat odiũ pene

Byjůutrigarius ſuper ſcdðo libꝛo Codicis

remittende ſine cã:contra.l.ita.vulneratus.ff.ad.l.aquil.
ſed ego puto ꝙ ſint alie rationes de quibus · dicam.
¶ Itẽ op.ꝙ non tollatur inſamia.vt.l.diuus.ff. de iniur.
So.ihbi ſine cã/hic cum cauſa. Itẽ op ad idẽ de.l.ad tẽ⸗
pꝰ. So codẽ modo. el ibi fuit ipoſita pena que debuit.
¶ Itẽ op. ad idẽ de.l.qͥd & pena quioꝛ.ff. eo. So. aut ꝓ

pecũiaria ĩponit᷑ pecuniaria ⁊ nõ vr remiſſa ĩfamia. Ite,ʒ

multo magis ſi pꝛo tribunali imponatur pecuniaria vt i
contrario:aut p pecuniaria fuit impoſita coꝛpoꝛalis/vel
ꝓ coꝛpoꝛali coꝛꝑalis maioꝛvel minoꝛ cũ cãe cognitiõe/⁊
videt᷑ remiſſa inf̃amia vt hic.¶ Conclude ergo ſic:q; aut
ena qñ pena fuit per indulgentiã remiſſa ⁊ per gratiã aut per in⸗
dicat᷑ re dicẽ alterata. Si fuit per gratiã remiſſa nõ tollitur infa⸗
miſſa ꝑ in mia vt.l.fi.de gñali aboli. aut fuit per iudicem alterata c
dulgẽtiã tũc aut cũ rõe: aut erronee ⁊ ſine rone.ſi cũ rõc tũc ſiue fu
gratiam erit aucta ſiue minuta tollitur ĩfamia/ ſi eſt mutata coꝛpo
ralis in coꝛpoꝛalẽ/ſiue pecuniaria ĩ coꝛpoꝛalẽ muleo ma⸗
gis. vt dicta.l.quid ergoS pena grauioꝛ.non ſi eſt muta
ta pecuniaria ĩ pecuniariã multominus.vt dicto.S quid
ergo.ſi aũt erroꝛe ⁊ ſine cauſa minuitux /tunc nõ tollitux
infamia. vt.l.diuus ff. de iniur.⁊.l.ad tẽpus:ſco.ſᷣm vns
lec.⁊x.l.generaliter.ff.de decurio.
¶ Ad quartã partẽ ⁊ quartũ notabile op ſic idẽ non po⸗

—

teſt eſſe cauſa duoꝛũ contrarioꝛũ.vt.l.cum hisS. j.de cõ⸗
di. indebi. ⁊.l.repugnãtia. de regul.iur. ſed tranſactio eſt
cã ĩfamie irrogate.vt.l.qm. ff e.⁊.l.furtiS· pactꝰ: ̊ nõ dʒ
trãſactio eẽ cã ĩfamie remittẽde. So.dicũt doc. aut trãſi
git᷑ ſuper crimine ⁊ non tollitur infamiavt in Zꝛio / aut ſu
per infamia ⁊ ſic vt hic.Sed hoc non videtur verum:qꝛ
qui tollit crimen per tranſactionẽ ſactã ſuper eo videtur
tollere omnem penam.vt.l.duobus· S exceptio.⁊· S· colo
nus.ff. de iureiuran.⁊.l.furti ·S·j.ff.de his qui no. infa.et
ideo alii dicunt ꝙ aut tranſigit iudex ⁊ tollitur infamia.
vt hic aut partes ⁊ nõ vt in cõtrario.⁊ eſt ratio:qꝛ aucto⸗
ritas iudicis alijs trãſigentibus tollit infamiã. vt.l.fux⸗
ti ·S. qui iuſſu ff. eo.quãto foꝛtius quãdo ipſemet tranſi⸗
git. ar. l.ij. S· que oĩa.de vete.iur.enucle..Sed ego puto
aliã eſſe ronem:qꝛ quãdo pars trãſigit in caſu pꝛohibito
videtur cõfiteri crimen ⁊ equiparatur condẽnato de cri⸗
mine ⁊ ideo nõ tollitur immo irrogatur infamia:ſed quã
do iudex trãſigit.i.alterat etiã penã qð nõ eſt ĩ trãſactio⸗
ne per te. Pꝛeterea in trãſactiõe ꝑtis datur pecunia que
nõ poteſt tollere crimen:ĩmo ⁊ ſi iudex imponeret penaʒ
pecuniariã ꝓ coꝛpoꝛali non tolleret infamiaʒ. vt dicta.l.
quid ergo/S. pena grauioꝛ. Oꝛeterea trãſactio partis eſt
pꝛohibita ⁊ actus pꝛohibitus nõ debet releuare deliquẽ
tem ĩmo grauare/ſed iudicis permiſſa eſt: aut ergo ꝑtes
trãſigunt/a tunc aut in caſu permiſſo⁊ nõ infamatur reꝰ:
aut in caſu ꝓhihito ⁊ tunc ſic/aut iuder trãſigit:⁊ tũc aut
ſimpliciter trãſigit ⁊ nil alið facit:⁊ nõ releuat ab ĩfamia
aut trãſigit ⁊ penã alterat:⁊ tunc bene releuat ab ĩfamia
vt hic. ¶ Modo q̃ro de rõnibus omnium pꝛedictoꝛũ.
¶ꝛimo qro ſi aggrauat iudex penã que eſt rõ ꝙ non
eſt infamis.Rñdeo:qꝛ quãdo aggrauat non videtur dã⸗
natus ᷣm foꝛmã.l.ſed ex arbitrio iudicis:⁊ ſic nõ erit in⸗
famis /ſed hec rõ non placet:qꝛ vt.S.dixi.cũ alteret ex po
teſtate.l.ſibi conceſſa.vt dãnatus ſᷣm foꝛmã .l.Alia rõ eſt /
qꝛ infamia videtur in ſequelã criminis venire:⁊ ideo re
miſſa pena/ videtur infamia remiſſa qð non placet.vt.S.
dixi. Alia rõ eſt/qꝛ qui in vno grauatur ĩ alio debet rele⸗
uari:vt.l.eum qui.ff.de iureiur.cũ ergo grauetur in pena
maioꝛi releuet᷑ ab infamia.Et ſi dicas vna pena nõ debe
ret aliã tollere /ſed deberet poſſe eligi.vt.l.quotiẽs.ff. de
ac.⁊ ob.cũ ſi.Reſpond eo illud eſt verũ ãteqᷓ; ſit lata ſen⸗
tentia ⁊ vna pena ipoſita.Sed qñ vna eſt impoſita vt hic
amodo alia eſt ſublara.vt.l.ſi quis cũ totũ ·S· plane.ff.de
Punitꝰ excep.rei iudi.⁊.l.ſi ds homicidij.jde accu.⁊ eſt in argu
pẽa ſtatu⸗ mẽtũ ꝙ ſi ſcholaris cõmiſit hic homicidiũ/⁊fuit hic pu
ti non põt nitus ſᷣm ſtatutum pena pecuniaria nõ poterit poſtea ac
poſtea pu cuſariĩ ciuitate ꝓpꝛia ⁊ puniri pena legali.ar.pꝛedicto.
niri pena Si aũt minuit᷑ pena ⁊ tũc aut gratioſe remittitur per pn
legali. cipẽ ⁊ tũc nunq; remiſſio poꝛrigitur niſi ad expꝛeſſe con⸗
Remiſſio ceſſuʒ / etiã ſi ſit eadẽ ratio invtroq;.vt dixi in.lłj..de di
pꝛincipis uerſis reſcriptis. Et ideo licet pᷣnceps remittat coꝛpoꝛa
ſolũ ſe ex⸗ lẽ non videt᷑ remittere infamiã. Itẽ quãdo erroꝛe ⁊ ſine
tendit ad cã iudex remittit ꝙ tũc non remittitur infamia:qꝛ quan⸗
expᷣſſa ĩ lit do aliquid cũ rõne diſponitur hʒ conſequẽtiã que fit me
teris. diante rõne.vt.l.legitimos.ff. de legi.tu.⁊ ĩſti.de legi.pa.

tu. ſed qñ ſine rõne aliquid ſit non hʒ conſequentiã: qꝛ cs⸗
ret rõne.vt.l.qð non rõne.ff. de legibus.vbi ergo vnceps
remittit gratioſe vel iudex erronee/⁊ ſine cã non remitti
tur inf amia:qꝛ quãdo ſine rõne factum eſt ad conſequen
tiã trahi non debet. vt dicta.l.qð non rõne:ſed quado iu
dex ex cã penã diminuit:vt qꝛ pꝛopter etatem vel aliã rõ
nem / eadem rõ eſt infamie remittende:⁊ ex pꝛedictis pa⸗
tent rõnes caſuum.S.dic.¶ Modo quero qñ alteratur pe
na an pena veniat ex lege eadẽ an ex cã famoſa an ex ar⸗
bitrio iudicis ⁊ quomodo.nã ex.l.pꝛopoſita nõ videt᷑ ve
nire cũ lex pꝛopoſita aliã penã exigebat nec ex delictovł
ex cã ꝓpoſita eadem rõne. Itẽ nec ex iudicis arbitrio qꝛ
illud nullo caſu deberet ĩfam arc/niſi adeſſet crimen ⁊ cã
famoſa. Sed ego dico idẽ eſſe crimen ⁊ eãdem legeʒ: ſed
penã alteratã bñ ex eadẽ lege venit pena alterata ⁊ nõ vi
detur alia pena impoſita qᷓ; petita ex poteſtate legis con
ceſſa iudici. HNõne ſi cõdemnãdus in pecunia ſoluere nõ
poſſit punitur in coꝛpoꝛe ex poteſtate legis.vt l.ſi ds id.
S.in ſeruos.ff.de iuriſd.om.iu.⁊.l.quicũq;.j de ſeruis fu
gi. nec videtur alia pena iponi qᷓ; debuerit pꝛopter ſubꝛo
gationem huius que fit loco pꝛime.⁊ex eadẽ lege dicitur
coꝛpoꝛalis imponi /nec videtur alterata ſed ea q̃ debuit
eſſe impoſita poſt/q; legis eiuſdem auctoꝛitate.¶ Item ꝗ
ro qñ ſieri debeat pene alteratio ſi fieri debeat. Reſpon⸗ Pene al⸗
deo alteratio aut ſit ex cã neceſſaria / vt qꝛ debet ſoluere teratio qñ

ecuniã ⁊ non habet:⁊ tunc dico ꝙ poteſt duobus tẽpoꝛi fleri dẽat.

us alterari vno tẽpoꝛe ſententie: qꝛ iudex videbit ꝙ nõ
hʒ pecuniã qꝛ eſt monachus: ⁊ ideo cũ ſit ſibi notum ꝙ

penam pecuniariã ſoluere non poterit coꝛpoꝛalem impo

nit ⁊ ita loquitur lex ſi quis id.ff.de iuriſ.om.iu.ſᷣmvnam
lectu.⁊.l.quicunq;.de ſer.fugi.⁊ flet hoc vel ex poteſtate
generali.l.quid ergoS. pena grauioꝛ.ff.eo. vel ex ſpecia⸗
li.l.ſi quis id.ff.de iuriſ.om.iu/poteſt etiam ⁊ in executio
ne alterare ſi pꝛius ſibi nõ conſtabat ꝙ pecuniariã ſolue⸗
re nõ poſſet/nam cõdemnabit eũ in pecunia ⁊ ſi in execu⸗

tione appareat cõdemnatũ nõ poſſe ſoluere pecuniã tũc

puniet eum in coꝛpoꝛe ex poteſtate.l.ſi quis id.vel.l.qᷣd
ergo S5 pena grauioꝛ.⁊ hec vera qñ alteratio fit ex cauſa
neceſſaria. Si autẽ fit alteratio ex cauſa pbabili nõ ex ne
ceſſit atevt eſt hic/tũc tꝑe ſnĩe alterat iudex vt hic.Sʒvi⸗
di dubitari de tali q̃ſtione quidaʒ accuſauit ticiũ.lł.iulia.
de vi publi. ⁊ pꝛobat violentiã ſibi factam ⁊ nõ pꝛobauit
ꝙ fuerit facta cuʒ armis vel dixit ſe ꝑcuſſum a ticio cũ ſã
guine ⁊ ꝓbauit de percuſſione non de ſangnine cũ diuer

ſe pene his caſibꝰ imponerẽtur:modo dicebat accuſatoꝛ

iudici:ĩponat penã reo ſaltimviolẽtie ſine armis poſtqᷓ;
ꝓbata eſt / vel percuſſionis ſine ſanguinc ex poteſtate vo
is per hãc.l.cõceſſa:nunquid debet hoc fleri.videtur ꝙ;
non/qꝛ ſi loqueris ĩ ciuilibus nõ põt ĩ aliũ ferri ſententia
qᷓ; quod petitum eſt.vt.l.fi.de fideicõ li. Item nec actio
poteſt mutari poſt lit.conteſt.vt.l.edita.S.de eden. Aut

verbũ ponderoſum volo mutare ⁊ poſſum vſq; ad ſentẽ⸗

tiã. vt.l. in delict/S fi.ff. de noxa.in criminalibus aut vo⸗

lo alterare crimen ⁊ non poſſum aut legem ⁊ non poſſum

aut penam ⁊ poſſum.dicet ergo iudex ꝙ exviolentia ſine
armis ſi fuiſſet pꝛopoſita⁊ pꝛobata bene poſſet imponere
penam....iulie.de vi publi.non poteſt imponere penam.l.
iulie.de vi puata.cum pꝛobata nõ ſit publica qꝛ ſic eẽt le⸗

gem alterare ⁊ crimen. Sed S. de cho. dicit in queſtio

nibus pꝛedictis poteſt iudex cõdẽnare ̃m id qð pꝛoba⸗
tum eſt licet pꝛopoſitũ nõ fuerit.⁊hoc pꝛobat᷑ per.l.qͥd er
go·S.pena grauioꝛ.vbi fuit ppoſita actio furti non ma⸗

nifeſti /⁊ tã qꝛ verberatum fuit de furto manifeſto pꝛoba
tione attenta condemnatus fuit de furto manifeſto in q̃⸗
druplum qð non placet:quia immo ibi fuit ꝓpoſita ſim⸗
pliciter actio ſurti /vel etiam furti non manifeſti non ex
furto manifeſto:ałas nõ diceret᷑ imponi pena grauioꝛ.

ſed que debuit.⁊ ideo non puto ꝙ iudex ex crimine nõꝓ

poſito condẽnet q́;tumcũq; pꝛobatũ fuerit. Itẽ quero

an ſit neceſſe cãm fuiſſe famoſam. Picũt quidam ꝙ non

per.l.imperatoꝛ.ff.de poſtu.quidam ꝙ ſic per hanc legez

quia tempoꝛe pene fuit infamis /ergo erat cã famoſa:⁊ iõ
ego dicerẽ ꝙ aut queris an ex vi pꝛohibitiõis debeat ab

ſtinere ab oꝛdinc:⁊ dico ꝙ ſic durãte tẽpoꝛe pꝛohibitio⸗
nis poſt non:aut queris an ex vi infamie debeat abſtine

re/⁊ dico ꝙ aut ca criminis non fuit famoſa ⁊ poteſt eſſe
in oꝛdne:aut fuit famoſa:⁊ tunc aut durat tempus pene ⁊

debet abſtinere: aut finitum eſt: ⁊ tunc durat ĩfamia poſt

Fo. LXIII.

Ex quibus cauſis infamia irrogatur.

. ☛ e— — —

☚K

—,— —
*2

tempus pene / debet abſtinere quod ſi eſt pecuniaria pe

na fuit pꝛo coꝛpoꝛali impoſita:vel pꝛo coꝛpoꝛali coꝛpoꝛa
lis minoꝛ ſine cauſa/vt ex ſuperioꝛibus patet:aut poſt tẽ
pus pene non durat infamia quod eſt ſi coꝛpoꝛalis ꝓ coꝛ

duas lecturas.
LDEmo Qui abſtinuit a bonis paternis nõ eſt
—— einfamis. hoc dicit.
S 3 7 furti Si ꝓpt᷑ furtũ nõ fuerit actũ furti
F .

ſed ↄdictione furtiua vł rei vẽedi

poꝛali fuit impoſita maioꝛ vel minoꝛ cã cognita:tunc po ARεπαα& l
teſt admitti ad oꝛdinem ſᷣm determinationẽ queſtionis Vn catione ceſſat ifamia.h.d. Vel dic ꝙ vbi ex cri
1 yltime quã ·..faciam.¶ Itẽ quero an ſaltim durãte tẽpo⸗ AQmine famoſo fertur diffinitiua irrogat᷑ ĩfamia
3 Infamia re pene ſit infamis eo cãſu quo poſt tẽpus pene nõ debet ex ſentetia/⁊ nõ ex genere pene:et ideo non expectat᷑ im⸗
4 an ceſſet remanere infamis certe gloſ.tenet in dicto·S. qͥd ergo. poſitio pene:ſed condẽnatus in rei vendicatione vel cõo⸗
pi tꝑe pene. aut pena habet tractum in tẽpoꝛe:⁊ interim eſt infamis/ dictione furtiua nõ efficitur infamis.hoc dicit.
aut non habet tractum in tempoꝛe:⁊tunc interim non eſt ¶Sp· ꝙ ictus fuſtium infamet ⁊ expectari debuit:vt.l. Fuſt ium
1 infamis /⁊ eſt ratio:qꝛ lex de tẽpoꝛe non currit momen⸗ ictus.ff.e.⁊..e.fuſtibꝰ.So.ibi pꝛecedit interlocutoꝛia et ictꝰ an ifa
4. to.vt.l.cũ non ſolum.S.j.de bonis que li. Itẽ quero an cauſa famoſa/q̃ non ſufficiũt ad infamandum niſi ſequa⸗ met.
1 relegatꝰ vł ab oꝛdie mot?ꝰ poſſint finito tꝑe pene ſi nõ re- tur genus penc ignominioſe:hic pᷣceſſit diffinitiua q̃ ſuf⸗
1 manet ĩfamis ad nouũ honoꝛẽ aſpirarevł veterẽ recupa ficit:licet pena nodum fuerit impoſita.¶ Item op. ꝙ dã⸗
r re.Sic diſtĩgue qꝛ autvult aſpirare ad nouũ honoꝛem ⁊ natus de furto ſit infamis:vt.l.non põt.ff.de furtis. SOo.
t tunc tanto tempoꝛe debet vacare quanto fuit in pena:⁊ vt gl.⁊ pꝛima ſolu.eſt diuinare.Sʒ martinꝰ potuit moue
i relegatus et ab oꝛdine motus. vt.l.oꝛdine.ff.ad munici ri tali rõne:qꝛ ſentẽtia facit ius inter litigãtes/iter alioos
n Pert pa.aut vult veterem recuperare/⁊ tunc aut non vacat:et non.vt.ſqui.res iudi.non no.per totũ.cum ergo de in/fs
re teng non poſſunt recuperare / nec relegatus/nec ab oꝛdine mo mia tractet᷑ ⁊ inter alios vt ſi velit dãnatus teſtificari ꝓ
0ͦ ſaice tus.Si autẽ vacant tunc poſſunt recuperare:verum hoc aliquo certe non debet ei nocere:niſi ꝓbatum ſit crimen.
n caſu differunt relegatus ⁊ ab oꝛdine motus/qꝛ ab oꝛdie Sed male dicit qꝛ quedã aff:ciũt perſonã vt eſt infamia:
9 motus recuperat ipo iure:ſed relegatus recuperat ꝑ no⸗ ⁊ talis nocet quo ad om̃s.vnde nõ allegabitur ſententia
o nam electionem. vt.ff.de decur.l.ij.Et eſt ar.ꝙ doctoꝛes inter alios lata.ſed infamia iam irrogata.ſed quedã non
n qui de bononia receſſerunt ꝙ ſi reuerterentur ꝙ nõ redi⸗ afficiunt perſonã:vt in condẽnato pecuniaria. vel alia: ct
M fent in collegio voc oꝛ locug non racart⸗Keah ſe yges iſta gon hieindicat inter alios. iniuria ſa
it⸗ ret tũc recuperarẽt hac for̃a:qꝛ ſi fuerũt relegati recupe Hãnatus de iniuria fa
rant ꝑ nouã electionẽ:⁊ cẽſebũt᷑ iunioꝛes ĩ collegio lʒ an ◻ Niuriarum. o in ↄtumeliã
le⸗ tea eſſent de antiquioꝛibus:ſi aũt erãt ab oꝛdine motire MVodñi ẽ infamis. hoc vien erler legit dud⸗
l cuperabunt ipſo iure/aſi ante erant de antiquioꝛibꝰꝛxnüũuc ;.. Mlbus modis.ideo qꝛ hic videt᷑ eſſe emphiteota.
tie erunt:⁊ hec ſufficiant de materia. ⸗ DEb ito es Debitoꝛ qui cedit bonis nõ eſt
1 J p oſſid oniũ Aucta penavidetur ℛ LCB infamis. h. d. Jaco. Butrig.
de ifamia trãſactũ. S 7 te Conuentus crim ine expilate heredi⸗
ri h. d. m vnam lecturam. OWE.tatis infamatur. hoc dicit Jaco. bu.
Hec lex legitur duobus modis vt videatu dο ¶ In glo. que incipit quis ibi furti: imo non
lin repetere id quod lex ſuperioꝛ. Legunt ergo quidam EAdeſcẽdit a furto niſi oꝛigine inſpecta: quia lo⸗
uit hic loquatur in pena aucta: lex ſuperioꝛ in minuta: alij co furti datur.
e ꝙ hic etiaʒ fuit minuta:ſed ſupꝛa loqᷣtur in remoto ab oꝛ⸗ A Si pater increpat filium inſurgit infa
ſs dine hic in relegato:ſed ego puto ꝙ alia ratione varietur G qułe.mia facti non iuris. h.d.
ec hic caſus.ſ.ne pᷣncipium videatur contradicere fini. S vN ll m Siuſte ſunt irrogate ad exqui
nin ego puto ꝙ verioꝛ ſit illa.ſq penafuerit aucta ⁊ violatrr B am. ſtionem criminis infamiã irro
ſtß aliq̃liter.naʒ ſecũda lec.nõ placet /qꝛ ſeueritas ſnĩe ferẽ⸗ eV YAgant. hoc dicit Ja. bu.
eo de non releuat ab ĩfamia:ſʒ releuatio ſententie late.⁊ que H. NAEC. Op. ꝙ efficiatur infamis: vt. ff. e. l. lucius. et
g ſit differentia inter hãc.l.⁊ ſuperioꝛem.dic vt glo. J.e.fuſtibus. So.aut ẽ pᷣcedenti diffiuitiua ſentẽtia irro⸗
ſnu E nes Decuriones nõ ĩcurrũt atus ictus fuſtiũ.⁊ irrogatur infamia vt in contrarijs.
c⸗ cutiones. infamiam ex ghe pene: ſʒ ut non pꝛecedit diffinitiua ⁊ tunc ſi inferãtur ictus ad
Au eam que eſt ex ſnĩa irroganda.h.d.¶ Diuide in cxquiſitionẽ criminis.tunc nulla infamia irrogatur/nec
nie duas partes: qꝛ in pꝛima loquitur in irfamia iuris/nec facti quicqͥd dicat gl. Aut ex ĩterlocutoꝛia in⸗
Jo⸗ rrogãda ex genere pene vſq; vbi verũ.ibi loquitur de ir feruntur ictus fuſtiũ:⁊ tunc ſimul.ſ.cauſa famoſa⁊ inter⸗
ln roganda ex ſnĩa vſq; in finem. öllocutoꝛia ⁊ genus pene ignominioſe infamiãꝗ irrogant.⁊
ſne ¶Erx tex.pꝛonunc iauit diffinitiue. ¶ Nota delictũ c0 d tunc infamis quis ex genere pene: vt · e.fuſtibus.
nc miſſum ⁊ penam / ſed executioni mãdari non põt/⁊eſt ar. Emine Qui nõ pugnat pꝛo patria
nl. ad queſtionẽ.ſtatutum dicit q; malapagus poſſit impune Eminem. non eſt infamis.hoc dicit
o offendi:aliud ſtatutũ dicit ꝙ in maleficijs iudex ex offi⸗ Jacob. Butrig.
ti⸗ cio poſſit ꝓcedere ⁊ habeat arbitriũ:pone ergo ꝙ mala⸗ Ecreto NRemittũtur mulieri triſtioꝛ ha
dy⸗ pagus fuit offenſus/⁊ iudex volebat inquirere:dicebant bitus ⁊ actus ploꝛandi:ſed ſi nu
de quidam ꝙ non:qꝛ non eſt maleficium /ſed certe male di⸗ bat infratẽpus luctus infamat᷑. h.d. Ja. but.
npl cunt:quia licʒ non debeat pena imponi eſt tamen delictũ Oſtib us Ad euidentiã eſt ſciẽdum ꝙ Infamia
obt ⁊ maleficium vt eſt hic:quia aſtrictus eſt decurio pene⁊ UGS. infamia iuris tribus modis iuris qᷣbꝰ
nna⸗ tamen executio pene non poteſt fieri:ſic ⁊ hic eſt vere ma XAH imponit᷑. Uno modo a iure ipᷣo facto. Alio mo modis in⸗
ſim leficium:ergo poteſt inquirere/⁊ tenet inquiſitio licet pe o irrogãtur per ſentẽtiam. alio modo irrogã fertur.
nes na non ſit imponenda: nam exceptiones que reſpiciunt tur ex genere pene. ¶ Attende tñ qꝛ quando a lege ipſo
lor. terminum ⁊ ſententiam inducunt abſolutionem/ ſed pꝛo facto imponit᷑ infamia /tunc ſi velim obijcere tali infa⸗
ſog ceſſum non impediunt:tenet ergo inquiſitio quia eſt ma mi ꝙ nõ poſſit eſſe teſtis qꝛ infamis: ſufficit me ꝓbare fa
ero leficium / ſed iudex poſtea in fl.non debet penam impo⸗ ctum.i.delictum per eum cõmiſſum:ſed qñ per ſententiã
ſon nere: non ergo bene infertur non imponitur pena/ergo venit infamandus opoꝛteret me etiam ꝓbare ꝙ ex deli⸗
ege non eſt delictum: quia ſeparatoꝝ ⁊c. vt.l naturaliter·S· ccto fuiſſet condẽnatus.ałs non ſequeretur ꝙ eſſet infa⸗
eib nichil. ff. de acquir.poſſ.⁊.l.papinianꝰ exuli.ff. de minoꝛ. mis lʒ cõmilſiſſet delictũ. Tertio modo irrogat infamia
1e D temvus Siue imponatur pena ᷓ iuris.ſ.ſi pcedit famoſa cã ⁊ ſequat᷑ ĩterlocutoꝛia ⁊ ictus
to⸗ . H d debet ex crimine famoſo fuſtium t⁊ tunc dicitur infamis ex genere pene. nam ſola
tine Hiue ſine cã fuit minoꝛata durat ifamia poſt t⸗ cauſa famoſa nõ ſufficit vbi debet ex ſentẽtia infainari.
R pus. hoc dicit 'm vtramq; lecturaam. Itẽ ſi eſt cã famoſa nõ ſufficit ĩterlocutoꝛia:vt.l.qͥd ꝙᷓ · S⸗
et ¶ Sop.·ꝙ fama in totum conſumitur non ſolum minua qſitũ.ff.e.⁊.eo.l.interlocutio.ſʒ ſi ẽ cã famoſa ⁊ ferat᷑ ina⸗
Not tur. So. vt glo. terlocutoꝛia ⁊ poſtea ſequat᷑ pena ignominioſa: vt ictꝰ fu
¶ Secundo opp.ꝙ finito tempoꝛe pene tollatur infamia. ſtiũ/tũc eſt ĩfamis:⁊ dr ifamis ex gñe pene. Sʒ qñ eſt cã

vt.l.⁊ ſi ſeuerioꝛ.S.eo.So.vt glo. SS
¶ In glo. eque ĩcipit pꝛopter.in fine ibi minuta. Vel hic
impoſita que debuit / ibi non/⁊ ſic hec lex poteſt habere

famoſa ⁊ ferat᷑ diffinitiua tũc genus pene nõ expectat᷑:ſʒ

ex ſola ſentẽtia eſt infamis.hec eſt ergo infamia iuris / et
hẽz plures effectus.⁊ per hoc apparet ꝙ glo.in.l.neminẽ⸗

&.e.male dicit qꝛ qñ ex inquiſitiõe criminis qs fuſtigat᷑.
⁊ ſi non ex cã famoſa nulla infamia iuris vel facti ſeqtur.
Infamia ¶ Item eſt ſciendũ ꝙ eſt infamia facti de qua.S.e.ea que.
facti qͥt hʒ et hec habet duos eſfectus ſᷣm omnes. Pꝛimꝰ: qꝛ repel⸗
cffectus. lit quẽ a dignitate:vt.l.ij.j· de digni. li. xij. Itẽ facit:vt ta
li inſtituto qui eſt infainis infamia facti poſſit ſuꝑ defun⸗
cto rũpere teſtm̃ tanq; turpis perſona inſtituta: vt. l. fra⸗
tris j.de inoffi.teſta. Item hʒ tertium effectum ſᷣm glo. qᷣ
elſt in.l. caſſius.ff. de ſẽnat.ſcʒ qꝛ repellit a teſtimonio.
X O d z. t g Furti iniuriarũ / vel
E n ana 03. de dolo damnatus
meſt infamis: non ſi iureiurando pur gauit con
l Aſcientiam ſuam. hoc dicit. CQuid ſi ego nõ
deliqui:ſed qꝛ vereoꝛ litigare ſuper furto tranſigo. certe
glo. tenet in.l.athletas·S. fl. ff.e. ꝙ nõ efficioꝛ infamis.ar.
l. item · S. ij. ff. de ali.mu.iudi.cau.fac.⁊ videtur ꝓbare iſte
tex.a contrario ſenſu.ibi pꝛo mala conſcientis.
— KNt xlo cutio Interlocutoꝛia nõ in
et famat /niſi infamia fa
cti. hoc dicit Jaco. Butrig.

r.as vltra licituʒ modũ.hodie omne fenus eſt
res an ſint impꝛobũ ⁊ tale fenus exercẽtes ſunt infames h. d. CEx
ifames: et hac legevidi dubitari de tali q̃ſtione.qꝛ quidã fecit teſtm̃
an poſſint ⁊ inſtituit quẽdã feneratoꝛẽ:frater teſtatoꝛis vult rũpere
ſuccedere teſtamẽtũ dicẽs turpem ꝑſonã inſtitutã ⁊ nedũ turpẽ ſed
infamem infamia iuris. ergo ⁊c. ¶ Sed vidi dubitari an
eſſet infamis ipſo iure: et hoc ideo quia ſtatutum habe⸗
mus ꝙ ſi minoꝛ vult alienare. interſit alienatio vnus de
pꝛopin quis ſuis.qui ſit bone opinionis et fame. alłs non

Fenerato

valeat ↄᷣctus. Modo dr ꝙ cõtractus nõ valet:qꝛ contra

ctui interfuit vnus ꝓpinquus pupilli qͥ erat feneratoꝛ/et
ſic non erat bone opinionis ⁊ fame:ĩmo infamis vt hic.
Verum ego puto ꝙ ſtatutũ intellexit de hoĩe bone opi⸗

nionis. Alio modo i.qui non eſt diſſipatoꝛ bonoꝝ ſuoꝛũ.

vnge non eſt veriſſimile ꝙ cõſentiat minoꝛi vt diapidet.
¶ Mogdo ergo q̃ramus an valeat cõtractus dicũt qui⸗

dam ꝙ ſic.qꝛ non eſt infamis feneratoꝛ:ſed infamandus
ex ſentẽtia vt hec littera ſonat.Sed glo.ꝓbat ꝙ ipᷣo iure

ſit infamis dicens ꝙ ex ſnĩa infamari nõ poſſet ſi ageret
crimine ſtellionatus cũ ius ciuile non infamaret.ſ.con⸗
dictio indebiti.Sed nõne ego poſſem dicere ꝙ poſſet per
ſententiã infamari ex crimine ſtellionatꝰ:⁊ ſic nõ ipſo iu
re ⁊ ſic crimen ſtellionatus veniat ab actionc de dolo in⸗
ſpecto oꝛigine:ſʒ indebiti ↄdictio loco eius ſuccedat:vt
not. in ſimili.S.e.ſi te.Et ſi dicas hic nõ eſſe dolum:qꝛ cũ
ex cõuentiõe faciat dolus nõ infertur aduerſario ſciẽti:
vt. l. j. in fl. ff. de ac. emp. Poſſem dicere e lz non fuerit in
dolo fenerandus eſt tñ hodie exigẽdo vltra licitum ⁊ ſic
crimen ſtellionatus infamaret:⁊ ſic ex ſentẽtia infamabi
tur:vt ſonat tex.vel tene glo.
— IYfr atres Quandoq;ʒ excuſat a crimie
Eimbecillitas cõcilij:vt qꝛ nõ
ett doli capax: vt.l. j. in fl.. de fal. mone.et.l. in
puberem. ff. de furtis. Qñq; excuſat imbecilli⸗
Mioꝛ an⸗ tas etatis:vt doli capax excuſatur ab adulterio / niſi ſit
nis qñ ex⸗ maioꝛ.xiiij.an.vt.l.ſi adulteriũ.in pꝛin.ff.de adulte.qñq;
cuſat᷑ a cri beneficium legis:vt qꝛ lex ſtatuit aliqð delictum eſſe in
mine:et ſi maioꝛe ⁊ non in minoꝛe:vt eſt hic.et in muliere minoꝛe q̃

exerceat nõ petiſt tutoꝛem filijs.Qñq; cxcuſat iudicis officiũ.vt

artẽ ludi⸗ l.auxiliũ.in pꝛin.ff.de mino.qñq; excuſat reſtitutio: vt.l.
crã:an ſit ſi ex cã·S.nunc videndũ.ff.de mino.Et hec lex dicit bꝛe
infamis. uiter ſi minoꝛ viginti annis artem ludicrã exercet/non
eſt infamis.hoc dicit. Jaco. Butrig.
¶ Doppo. vno modo vt glo.⁊ ſolue vt ipſa.

Id em Pꝛopꝛio nomine dãnatus acti⸗

— infamis. hoc dicit Jacobus Butrigarius.
De pꝛocuratoꝛibus.
Mubꝛzica. 8

¶ Continua vt glo.et quero differentiam inter aduoca

tum ⁊ pꝛocuratoꝛẽ: ⁊ dic vt glo. Item quero inter hũc
titulum ⁊ ti.manda. differentiã.et dic vt glo. Jac.But.

harum.S. interemptum. ff de le.iij. et.l. uriſgenum 5.
¹

11 Ad euidẽtiam eſt ſcien
Mypzꝛo bum. dum olim quoddã fe

põt cõmitti:

one pꝛo ſocio pꝛopter dolum eſt

do libꝛo Codicis

A L ti Abi dubium eſt de ma⸗
U 0 dato actoꝛis admittit᷑
pꝛocuratoꝛ ⁊ demũ cum cautione de
rato.hoc dicit Jacob. Butrig.
¶¶Sp. ꝙ ſic verbum cautionis pꝛola⸗
tum ſumitur pꝛo cautione ſimplici: vt
l. ſancumus j/ de verbo. ſigni. ac ꝓcu⸗
rrratoꝛ non ſimpliciter cauet: ſed ſatis
dat: vt.l.j.S·ſtipulationũ.ff. de pᷣto.ſtip.⁊.¶pꝛetoꝛie.So. Cautiõis
vt glo.qꝛ hic ſumitur impꝛopᷣe ⁊ dic ꝙ cautio eſt genus ⁊ vᷣbũ quot
hʒ tres ſpecies ſub ſe vt glo.i¶ Sed op.cõtra glo.ſic.nam ſpẽs ſub

S 55

Der

genus ꝓpꝛie repᷣſentatur in qualibet ſui ſpecie.vñ ꝓpꝛie ſe habet.

dicitur homo eſt animal.vt.il.j.ĩ fl.ſi cer.peta.et.l.ſi quid

dolo malo.ff.de pactis:cum ergo cautio ſit genus.ſi ſu⸗

matur pꝛo ſpecie ſua/ĩ ſatiſdatione dicetur ſumi pꝛopꝛie

⁊ nõ impꝛope. Sed dic ꝙ aut ſumas cautionẽ pꝛo gñe ⁊
tunc male dicit glo.aut accipis pꝛo ſpecie ⁊ tũc ponit᷑ im

pꝛopꝛie vt in glo.¶ Itẽ op ꝙ hec.l. innuit ꝙ ipſe ꝓcura⸗
toꝛ exigat cautionẽ: imo videtur ꝙ ipſe pᷣſtet:vt.l.ſeruuʒ

quoqʒ · S/ ait pᷣtoꝛ.ff. e. So.fateoꝛ oppoſitionẽ ⁊ dic vt gl.
I¶ Itẽ op. ꝙ nõ caueat:vt.l.nõ diſtinguemus · S· fl ·ff. de ar
bit. So. ibi hẽbat mãdatũ ad ↄpꝛomittẽdũ.⁊ ideo videt᷑
hẽre ad ꝓſequẽdũ litẽ.¶ Itẽ op.ꝙ ĩdiſtĩcte cauesat:vt.l.
nõ ſolũ ·S. qui alieno.ff.dẽ ꝓcu.So.illa ſᷣm iſtã:qꝛ aut cõ

ſtat de mãdato ⁊ nõ cauet:imo ſine cautione admittitur:

aut ↄſtat ꝙ non hʒ mãdatũ ⁊ non admittitur etiã cũ cau⸗
tione:vt hic.ſ Sed ↄ pꝛimũ mẽbꝛũ op.jꝙ etiã ſi cõſtet de
mãdato caueat:vt.l.illud/S.·ſi talis.ff.de mino.⁊.l.qui in
rem.de oꝑi.no nuncia.So.ibi hẽbat minus legitimũ qꝛ
hẽbat gñale vbi ſpeciale exigebat᷑. Itẽ op.ꝙ etiã ſi cõ⸗
ſtet ꝙ non habeat mãdatũ admittatur:vt·.j.e.exigẽdi.ct
ff. e. ſed he. So. ibi ſpale in quibuſdã ꝑſonis cõiunctis/q̃

admittũtur cuʒ cautione de rato. Collige ergo ſic qꝛ aut

cõſtat ꝙ non hẽbat mandatũ ⁊ nõ admittitur niſi ſit con
iuncta ꝑſona:vt.·j.e.exigẽdi.Aut ↄſtat ꝙ hẽbat mãdatũ:
⁊ tunc aut hʒ ſufficiens ⁊ admittit᷑ ſine cautione de rato.
Aut hʒ minus legitimũ:vt qꝛ hʒ generale vbi ſpãle exigi

tur / vel habet ad aliã ⁊ non ad hoc et tunc non admittit

ſi autem eſt dubium de mandato / tunc admittitur cum
cautione de rato vt hic.ſ Itẽ op.ꝙ etiã ſi cõſtet de mada
to caueat:vt.l.ſeruũ quoq;:Sait ptoꝛ.ff.e.So.ibi.loquit᷑

in ſatiſdatione de defendẽdo qua pᷣſtat etiã ſi mandatũ

habet.¶ Itẽ op.ad ideʒ de.l.j.j. de ſatiſ.So.ibi loquitur
ex pte rei.⁊ in cautiõe de iudicato ſoluẽdo q̃ pꝛeſtat᷑ ctiã
ſi cõſtet de mandato ⁊ eſt rõ pꝛedictoꝝ:qꝛ illa ſatiſdatio

debet ceſſare ꝓpter mãdatum q̃ cõmitti non põt ꝓpter
mandatũ:nam illa ſtipulatio non dʒ interponi que non
cõmitti põt:vt.l.hec ſtipulatio ·S.diuus.ff.vt le.nomine

caue.⁊.lnon cogendũ·S. diuus ſabinꝰ.ff.e. Sed cautio
de rato eſt illa qᷓ̃ ꝓpter mãdatum cõmitti non põt.qꝛ qð

dñs ſemel voluit opoꝛtet ratũ hẽre: vt.l.põponius ſcri⸗

bit. ff. de nego. ge ergo illa cautio vbi adeſt mãdatũ non
dʒ interponi:ſed cautio de defendendo dñm quẽ pꝛeſtat
ꝓcuratoꝛ/actoꝛ non reddit᷑ nutilis ꝓpter mãdatũ.ĩmo
g interponi/lʒ aſſit mãdatũ.idẽ eſt ⁊ in cauti
one iudicatũ ſolui quã pᷣſtat ꝓcuratoꝛ rei ¶ Wodo q̃ro

quare cautionẽ de rato nõ pꝛeſtat ꝓcuratoꝛ rei. Rñdeo

qꝛ regulariter nõ intereſt dñs hẽat ratũ vel non:nã cum
caueat iudicatum ſolui ꝓcuratoꝛ rei ⁊ ſoluat qð intereſt
actoꝛis.an reus ratũ hẽat ⁊ ſi nõ intereſt nõ poſſet cõmit
ti cautio cũ debeat cõmitti ad intereſſe:vt.l.fl.ff.de pᷣtoꝛ.
ſti. Si non põt cõmitti non debet interponi:cauſaliter tñ
poteſt intereſſe ⁊ per ↄñs poteſt cõmitti:ergo debet tunc

interponi:vt.l.non ſolũ ·S. ſi ſtatꝰ.et · S· eſt ⁊ aliud.⁊.l.põ⸗

ponius ·S.ſi is.ᷣff.e.ſed ꝓcuratoꝛ actoꝛis ſemꝑ qñ eſt du⸗
biũ de mãdato cauet.qꝛ ſemꝑ rei intereſt hẽri ratũ ne ve⸗
xetur ſumptibꝰ ⁊ litibꝰ.¶ Itẽ quero qͥd ĩpoꝛtet vᷣbũ cau⸗ Cautlois
tionis:? Rñdeo aut ꝓfert a lege aut ptoꝛia/ aut ciuili. Si vbum qd
ſpᷣtoꝛia tũc accipitur ꝓ ſatiſdatione qñcũq; ſit genus:vt impoꝛtet.
l. a toꝛe.ff de ptoꝛia ſtipu.⁊ hic.aut ꝓfertur a lege ciuili.
vel hoĩe qð idẽ eſt:⁊ tũc aut ꝓfertur cũ aduiõe idonei⁊
ſumit᷑ pꝛo ſatiſdatione: vt.l.mãdato titij ·S.ſfi.ff.mãda.⁊
inſti. de ſatiſdati.tu· S. fi. Aut ꝓfertur ſimpliciter ⁊ tun
cũ nõ poſſit referri ad oẽs ſpẽs ſuas:vt qꝛ nõ eſt eadẽ rõ
oĩm ſpecierũ:⁊ tũc refertur ad eandẽ ſpẽm ⁊ ſic ad cauti

onẽ nudã.ar.l.q̃ſitum · S.illud.ff. de le.iij.ſic dicimꝰ in ꝓ⸗

miſſione.nã eſt genꝰ.⁊ põt referri ad ſtipulationẽ ⁊ nuldcſ’ũ

biu
bot
iure
Peſncgs date
chaicurefe
ollectiereye
Neott, nion
fenneretuue⸗
ioe gen
nitigen
e. uaie
Ohe
ia
toin

”

De Pꝛocuratoꝛibus. Fo. LXIIII.

miſſionẽ. Aut & pꝛofert vᷣbũ ꝓmiſſionis a tabellione. t in cauſa appellationis: ? tunc aut in pꝛima fuit pꝛeſtita ſa

tunc ꝓpter auctoꝛitatẽ ꝑſone bñ refert᷑ ad ſtipulationẽ:
vt.l. ſciendũ.de vᷣbo.obli.Sed ſi pꝛoferat᷑ ab alio imꝑito
vt a teſte.tũc refert᷑ ad ſpeciẽ nudã.ſ.ad ꝓmiſſionẽ nudã.
Itẽ quero an hec cautio poſſit mutari.⁊ dic vt glo.vel
plenius dic ꝙ aut qris an poſſit ex cõuentione partiũ al⸗
terari/ ⁊ dico ꝙ ſic.ſed efficitur cõuentionalis:vt.l.in cõ⸗

uentionalibꝰ.ff.dðe vᷣbo.obli.⁊.l.j.in.fi.ff. de pᷣtoꝛia ſtipu.

non aüt allego leges gloſe Aut queris an poſſit alteraii
inuito eo cui dʒ caueri ⁊ tunc dic ꝙ aut lex dicit ꝙ ſatis

tiſdatio ⁊ ſatiſdabit ⁊ ĩ iſta:quia pꝛima ſatiſdatio ad cau⸗
ſam appellationis non poꝛrigitur:vt.l.cum apudiff.iudi.
ſo. aut in pꝛima inſtaãtia nonfuit ſatiſd atio petita ⁊ tunc
in cauſa appellationis peti non poterit vt ſic negligẽtia ĩ
vng inſtantia noceat in alia ar.l.fi · S. illud.jde tẽpo.ap.
Ultumo nota maritũ poſſe eſſe pꝛocuratoꝛẽ vxoꝛ nõ cu
ratoꝛem vt in glo.

6 qIII Hõòn defenſo minoꝛe fit miſ⸗
Bm qui. ſio in poſſeſſionem bonoꝛum

4 „ etur ca f deiuſ veipignor eri geer eius 4 alate dz eius. ſed nealigene defenſoꝛ ab amtiniczat Amittra
yt. l. pmiſſo. de conſti. pecu.c.l.iiij.S. adijci.ff. de fideicõ. . Iſne remouetur. hoc dicit. ¶Quero quomodo ſit Amiſtra⸗
e lu.ct. l... iubet. de colla. bo. Aut dicit ſimpliciter ſati do⸗ Cogeſidus ad defendendum dici log cogetur remo⸗ toꝛ alicuiꝰ
nſi, riet tunc cũ ſatiſdatio poſſit referri ad fideiuſſoꝛes ⁊ ad uendo eum ab adminiſtratione ſi nolit defendere:ſed cer mioꝛis qͥ⸗
in obligatione gcneris vel alternatiua. ar. I. plerũq;. ff. re duo remedia: ⁊ ideo dic ꝙ compellet cum pꝛeciſe ca⸗ gẽ lus a0
6 de iure dotiũ. Aut lex dicit ſatiſdari debere cum fideiuſſ. ptis pignoꝛibus et mulcta indicta et hoc eſt pꝛimum re⸗ defẽdẽdũ
4 ct ab illa foꝛma non poteſt recedi contra volũtatem eius medium pꝛetoꝛis: vt inſti. ſatiſda.S.fi.⁊.l.j.j.reſpon.ff. de
H ſes qñ cui ſatiſdari dʒ vt.l paulus ff. de ſolu. ¶ Itẽ quero qñ di adminiſtratione tu. Sed ſea ecundum remedium eſt ipſum
dicat du⸗ catur res facta dubia: dicit glo. ꝙ per negationẽ vt. iu. remouere ab adminiſtratione alium ſubꝛogare:vt. l. fi.
. bia.· Eauibus ad liber. ꝓcla.non li. Sed cerie ego bene cõfi⸗ S. vefenſionem.de admi tu. ¶ Item quero qualis cauſe
teoꝛ ꝙ per negationẽ res efficitur dubia.i.non reddit᷑ cer cognit᷑io exigitur ad hocvt fiat miſſio in bonis abſentis.
4 ta:vt dicta.leiij.qui.ad li. ꝓclama.non lʒ.ſi tũ res nõ effi⸗· Hñdeo ſummaria ⁊ erit ſi ummaria duobus modis. Pꝛi
6. citur dubia: ita mens iudicig vacillet. na cum ꝓpatio fno quia non plene. ꝓbabit ſed foꝛte per iuramentum ca
ftat iudici:vt.l.quinquaginta.ff. de ꝓbatio.⁊ hic nil ſit ꝓ lumnie ar.l.theſaurus ·ff. ad exhibẽ. Alij dicũt ꝙ plenius
d batũ iudexnõ hj dubiũ imo pꝛo certo ꝙ pcuratoꝛ nullů debet vocere de iure ſuo: ⁊ tunc dicetur cauſa ſummaria
t habeat mandatum: qꝛ illa que allegant᷑ in iudicio/ſinõp pꝛopter id tãtum qð ſequitur. Secundo dicitur ſumma⸗
teh bẽtur habent᷑ ꝑinde ac ſi non eſſent: vt.l.duo ſunt titij. de ria:quia altera tm parte pꝛeſente pꝛoceditur vt dixi in.l.
iudicis vacillare.habe ſe ſemit 3 Exl f. ex qui.cauſis in poſ.ea. Itẽ q̃ro in quibꝰ bo Wiſſio in
4 bationẽ ⁊ reus habet ſemiplenã pᷣſumptionẽ ꝓ ſe qͥ pᷣmo nis flet miſſio.dicit glo.ꝙ aut agitur reali ⁊ fit imo in poſſel. ĩ q⸗
ir hẽbat plenã:⁊ ideo merito dʒ dici tunc res dubia cũ hñt re petita aut perſonali:⁊ tunc olim fiebat in omnia bona bus bonis
. aliqd P ſe quilibet. nã dicit lex ꝙ in dubijs cauſis refert hodie pꝛo menſura debiti declar ati:ſʒ ſi agitur ypotheca dʒ fleri.
4 luramentũ: vt. l admonẽdi.ff. de iureiu.ſed nunqᷣd dĩ du⸗ rig fit miſſio in omnibus bonis:ſʒ hoc vltimum ita pꝛoce
c biuz p ſola negationem: certe nõ imo per ſemiplenã pꝛo⸗ dli ſi agatur ypothecaria pꝛo omnibus ſecus ſi pꝛo vna
gi bationem:vt nõ.dicta.l.admonẽdi.⁊.l.in bone fidei . . de re:quia tunc illa ſola reuocaretur:vt.l.fulcinius·S. itẽ vi
d iur eiur. ſic ⁊ hic dicetur eſſe dubiũ ſemiplene ꝓbato mã⸗ deamus.ff ex qui.ca. Item etiam ſi agatur pꝛo omnibus
m AMefacta dato. ve conſuetudine tñ ſeruatur opinio glo. Ytẽ qro ſhale videtur in legato vt non auocentur omnia:ſed qua
i Dubia ĩ cu re facta dubia in cuius erat electione an ꝓcuratoꝛis caue tenus eſt legatum: vt.. . & fi ..communia de lega. verũtñ
ius electi⸗ re vel plene ꝓbare mandatũ. Rñdeo licet de hoc ſit owgi⸗ quidã dicunt ꝙ ibi loquitur in effectu:ſed tñ omnia aduo
tti one erit / nio:tñ hec ẽ vᷣa ꝙ ſit electio ꝓcuratoꝛis cũ tencat᷑ alena⸗ cat. ¶ Iteʒ quero ex cuius contumacia fiat miſſio:⁊ dicũt
i vel cauere tiue:vt.l.plerũq;.ff. de iure dotiũ. Pꝛeterea nil pꝛodeſſet quidã ꝙ ex contumacia Scuratoꝛ qð impugnat ia. de a⸗
di vel plene ꝓcuratoꝛi feciſſerẽ dubia: ſed poſſet reus ab eo exigere re. per. Ij.S ſi ꝓcuratoꝛ ff ſi quis ius dicen. nõ obtemꝑa. ?
mãdatũ p plenã pꝛobationẽ mandati: dicimꝰ ergo ꝙ ꝓcuratoꝛ ad male: qꝛ ibi loquitur in mulcta que nõ põt imponi domi⸗
d bare. iudicia admittatur ſemiplene pꝛobato madato cũ cauti⸗ no niſi exvero dolo ⁊ per conſequens ex pꝛopꝛiò vt nota.
u one inuito reo:vt hic. ſʒ in ꝓcuratoꝛe ad negocia ſecus: in. l. non videtur.ff. de regulis iuris. Sed quãtũ ad miſſi
J quia ſi milleſies velit cauere ⁊ dubitetur de mãdaro debi onẽ in poſſe.dic ꝙ ante lit. conteſt. contumacia p ocura⸗
n toꝛ non cõpellitur ci ſoluere:vt in aut.de mãda.pᷣn.S.j. toꝛis non nocet dño poſt lit. conteſt.ſic vt.il. apud celſuin
ani A dd 4 Ex hac lege adde tres cõclu. vnam ex⸗ S · queſitũ ·ij.ff.de doli excep.⁊.l.pure.S. actoꝛis.
o 1 o pꝛeſſam in tex. alias duas tacite a con⸗ Additio No. ex pꝛeſẽti ꝙ adminiſtratoꝛ pꝛopter
Nre trario ſenſu ſᷣm glo.hic.⁊ in.l.non ſolum ·S.qui alienoet eD DeelU. eius negligentiã vel contumacia poteſt
ſon ibi doc.ff. eo. cano. in. c.j. ex. eo. ſpec. in ti. de ſatiſda.Siij. per iudicem ab adminiſtratione remoueri ? ad hoc iſte
nine Pꝛima concluſio eſt ꝙ pꝛocura.de cuius mandato dubi terx.eſt ſing.ᷣm bal. in. l. mãdatum in.vj. coł.jmãda.ꝙ iu⸗
ltur / ad mittitur cũ cautione rati. amplia iſtam regula, dex qui videt pꝛocuratoꝛeʒ abſentis eſſe contumacẽ põt
MB duobus modis. Pꝛimo vt ꝓcedat nõ ſolum in pꝛocura. eum pꝛiuare officio ne eius contumacia boſt hac in ali⸗
ſat⸗ pꝛiuate ꝑſone/ſed etiam in pꝛocuratoꝛe pꝛo vniuerſitate quo noceat domino ⁊ no.bene iſtã pꝛacticã ⁊ idem dicii
hon ꝙpꝛocura. vniuerſitatis ſi dubitetur de eius mandato/ ſaly.hic in vltimo not. ⸗
admittur cum eius cautione rati. tex. eſt no.in.l. ij. S hoc E ia. Abſens ex pꝛobabili? neceſſaria cau
ine etiam . .de iura. calũ et ibi no. bal.in. iij. not. ? reputat te⸗ ENN N.Ul. ſa minus legitime defeſus reſtituitur
dali nendum menti. Secũdo amplia vt pꝛocedat etiam coꝛ; Vy /ad totꝗ cãz. hoc dicit. ¶ Mota abſentẽ reſtitui
ar bitris cum arbitria redacta ſint ad ſimilitudinem iudi Aad totã cam. Item nota ꝙ mulier non poteſt
ide⸗ cioꝛum. l.j.ff de arbi ita patet ex no.per glo.in.l.non di⸗ defendære.¶ Item nota ꝙ quinon poteſt agere nec defen
(n ſtinguemꝰ. S. penul.ff. de arbi.per doc.hic. Spec. in titu. dere.ſ¶ Item nora ꝙ mulier in reʒ ſuã pꝛocuratrix poteſt
tt de ſatiſda .S. iij. in verſi.item queritur. an cautio de ra⸗ agere. H HS
int to debeat pꝛeſtari in arbitrijs. Iſtam cõcluſionẽ limita ¶ Sp. ꝙ non reſtituatur quia non potuit contra ipſum Abſẽs an
to. q́ttuoꝛdecim modis:ꝑ iaſo.hic latiſſime.in.j.ij.⁊.iij.col. diffinitiue pꝛonunciari:ſed interlocutoꝛie.l.fulcinius.ff. ſit reſtitu⸗
lerti m rẽ In omni cauſa pecuniaria pꝛo⸗ quibꝰ ex cau.in po.ea.nam lit.non conteſtata non poteſt endus.
e curatoꝛ admittitur dum tñ ſolẽ⸗: ferri diffinitiua ⁊ ſi feratur non tenet:vt.l.ᷣfi · S.illud .(. de
ho⸗ VV mqpiter ſatiſdet. hoc dicit. tempo.ap.So.hic ſe abſentauit lite cõteſtata.q¶ Itẽ op.
to⸗ „AA&Op. hec littera innuit eſſe cauſam appellati ꝙ male arguat tex. naʒ queſtio foꝛmatur in muliere defẽ
ee 6 onis ergo non põt peti caueri de rato:vt.j.e.l.ita demũ. dente ⁊ tex.reſpondet᷑ in muliere agente ⁊ multuʒ ſunt di
r So.vt glo.ſ¶ Itẽ op.de.lʒ.penul.S.ad crimen.ff.de publi. uerſa hec.ſ.agere ⁊ defendere:vt.l.j⸗ ſde ſatiſda. Solu.
S iudi.So.vt glo.Contra quã op.de.łꝝfi /de iniur. So.vt bene loquitur tex.ſi adiſcias ei maioꝛem hꝛopoſitionem
Pg glo. Collige ergo ſic.qꝛ aut venit ad cauſam pꝛincipalẽ ⁊ arguas ſic. qui non admittitur ad agendum pꝛo alio ꝓ
l et in ca dʒ ſatiſdare ⁊ niſi ſatiſdet reijcit᷑ vt hic.ᷣm vnam pter conditionem perſone non admittitur ad defenden⸗
elt lec.⁊.l.ſeruũ qͥq;S· ait ptoꝛ.ff. e.Aut venit ad cãm appel dum:ſed mulier non admittitur pꝛo alio ad agendum ꝓ⸗
ls lationis tm̃/⁊ nõ fuit ad pꝛimã ⁊ tũc dʒ ſatiſdare.yvt.l.fi. pter conditionem perſone:ergo nec ad defendendum-
n I de ↄſoꝛ. eiuſdẽ litis.Aut fuit in cã pncipali ⁊ mõ venit ¶ Item op.ꝙ non reſtituatur ad totam cauſam:ſed ad apᷣ
ſſ
lli

pter conditionem perſone pꝛohibetur etiam defendere:
ſed mulier pꝛohibetur pꝛo alio agere pꝛopter conditionẽ
perſone:ergo pꝛohibetur alium defendere:cum ergo mi⸗
les non fuit legitime defenſus iuuatur ope reſtitutionis
ad totam cauſamvlł ipſo iure ſᷣm ea q̊.S.dixi.h.d.
Vltra duo no.bar.hic poſt gloſ.no.dili⸗

But rigarius ſup

er ſcoo libꝛo Codicis

natoꝛiã. So. vtglo.que ſolũ diuerſificat caſus ⁊ ideo dic

ꝙ declinatoꝛias alias ⁊ dilatoꝛiã remittit vt in cõtrario

Sed hãc declinatoꝛiã remittit duabus rationibus. Pꝛi
ma qꝛ miles poſſet eſſe terribilis aduerſario ⁊ ex hoc poſ
ſet ſuccumbere aduerſarius ⁊ ſic ſaperet naturã perẽpto⸗
rie. Alia ratio eſt quia eſſet damnum reipublice quia a mi

„ —

pellandum tantumvt.l fi·ff. de ĩ integ. reſtitu. So.· hic nõ bet nocere ei qui talem elegit:vt.l.j. cuiuſcũq;.ff. de ex⸗ .
fuit plene defẽſus: ibi ſic.¶ Quero an ſit opus reſtitutio⸗ crxrci. .l.ſed ⁊ ſi pupillus·S parui.de inſtito. Alij dicũt ꝙ 6
ne an ipſo iure iuuetur: æ ꝙ iuuetur ipſo iure pꝛobo ſic: q ratio eſt quia ſi condemnaretur ⁊ bona publicarentur no 4
ſi mulier nullo modo poteſt defendere: ergo eius contu⸗ pꝛodeſſet reo cautio de ſatiſdando:quia non eſſet ſibi cõ⸗ 6
macia non facit abſentem eẽ contumacem:ſi ergo non eſt ſultum: ſed certe hec ratio pꝛocederet quando non habe⸗ 4
cõtum ax:ergo ſententia lata ð eum ipſo iure non tenet: vt ret mãdatũ:ſed quãdo haberet non qꝛ tunc executio ect 4
l.j·S. item cũ ex edicto.ff. que ſnĩe ſine appel.reſcin. Si er⸗ fienda in dominum: tene ergo pꝛim rõnem vel hãc vlti⸗ 1
go non tenet ipſo iure ergo non eſt op⸗ reſtitutione. Secd mã quãdo non habet mãdatum.
dic ꝙ aut lite non conteſtata contra abſentem ſed conte⸗ Additi 0 Per iſtum tex.determinat bal.ꝙ pꝛela⸗ 4
ſtata cuʒ muliere eſt ſententia lata:⁊ tunc ipſo iure abſen⸗ ,tus accuſatus de dilapidatione in curis
ti non nocet: aut fuit facta conteſtario cum eo qui ſe poſt romana non poteſt interim tãq; ſindicus monaſterij age
= ea abſentauit:⁊ tunc aut mulier tempoꝛe ſnĩe fuit citata ⁊ꝰ re vel conueniri qð eſt tenenduʒ mẽtiſᷣm bal.tamẽ adde
ego condemnatus:vel mulier citata ⁊ ipſa condemnata: lo. in · S· ſi quis autem.⁊ ibi Ang.de are. ĩſti. de ſuſpe. tu.
æ tunc ipſo iure etiam non nocet abſenti:quia non eſt con acit tex. in. c. licet hely·S· qꝛvero.de ſymo.Sed in contrs 4
tumax: vt.l.j·S. item cuʒ ex edicto.ff. que ſen. ſine appel. rium eſt foꝛtiter tex.in.c.venerabili.de offi. deleg. ⁊ ibi gl. .
reſcin.⁊ ita pꝛocedat glo.que dicit ipſo iure iuuari:⁊ etiã in verb.ſuſpectus per bar.⁊ alios in.l. ꝙ ſi foꝛte · S. j. ff. de
in caſu ſuperioꝛi poſſet ſuſtineri glo.aut fuit abſens tem⸗ ſolu.cano.in.c.omnipotens de accu.Limita iſtum tex.ſa c
poꝛe ſnĩe citatus:ſed mulier comparuit ad defenſionem: uoꝛe fiſci. tex. eſt no.in.l.pe.ff.de accu. Secundo limita ſi
? tunc licet abſens non ſit vere contumax:eſt tamen ficte accuſatoꝛ deſiſtat vel tranſactus ſit annꝰ.l.reus.ff.de mu. u
2 tenet ſententia:ſed reſtituitur ad totam cauſam cum ſi ⁊ hono.l.lucius·S. idem reſpondet.ff.ad munici. le
fuiſſet legitime defẽſus reſtitueretur ad appellãdũ. Itẽ W lit 1Etiã ex reſcripto non admuti⸗ ſ⸗
op. ꝙ mulier poſſit agere: vt. l. iiij. ff. de li. ca. So. vt gl. po . em.ꝛur ad ſimplicem defenſionẽ mi ſn
ne ergo caſum pinguem ſic:miles quidã fuit conuẽtus e les: ſed admittitur ſi eſt in rem ſuam. hoc dicit
lite cum eo legitime conteſtata ſe abſentauit cã rei publi⸗ aAcũ. I. que ſtipendia..e. N.
ce ⁊ ſic ex neceſſaria ⁊ pꝛobali cauſa cum eo abſente vo: ¶ Op. ꝙ ex reſcripto poſſit remitti ꝙ ſi id de quo minus d
eius ad defenſionem comparuit ⁊ lata fuit ſententia con⸗ videtur ⁊ c᷑.ſed ita eſt ꝙ potentioꝛ eſt ratio dilatoꝛie qᷓ; de 1
tra militem abſentem qui poſtea reuerſus eſt ⁊ querit ab dlinatoꝛie: qʒ patet: q; ſi fideiuſſoꝛ dilatoꝛiã omittit non
imperatoꝛe qualiter ſibi coſulatur imperatoꝛ repetit the⸗ agit mãdati interim: vt. ff mada.l.ſi tibi madauero in ᷣn
ma pꝛopoſitum vt videat an bene intellexerit querentem cipio:ſed declinatoꝛiã poteſt obmittere:vt.l.fideiuſſoꝛ S. 1
⁊ eo bene intellecto rñdet ꝙ non fuit legitime defenſus xꝓ quedꝗ.ff. mãda.ſed dilatoꝛiã remittit pꝛinceps: vt.l.quo
vxroꝛem: ⁊ hoc pꝛobat ſic qui pꝛohibetur pꝛo alio agere pꝓ tiẽs.S. de pꝛeci.impera.offerẽ. ergo multo foꝛtius ⁊ decli 3

iline

vaB
(uwyt
drrer

Miles an Add itio genter ꝙ mulier non poteſt eẽ pꝛocura⸗ litia reuocaretur ⁊ reſcripta contra publicãvtiluatẽ non Miles an caunloc
poſſit eſſe trix pꝛo marito etiam abſente indefẽſo.licet iſto caſn be⸗ valent:vt.l.reſcripta.S. de pꝛeci.impera.offeren.⁊ ſic pa⸗ poſſit eẽ p oſcie ni

pꝛocura=⸗ ne poſſet eſſe pꝛocuratrix pꝛo patre.l. feminas.ff. eo. intel tet ꝙ due ſolutiones vltime quas ponit gl.ſunt rationes curato. Ci ann⸗
trix ꝓ ma lige quantum ad totum pꝛoceſſum:ſed quantuʒ ad allega prꝛime ſolutionis.¶ Item op. ꝙ poſſit eſſe pꝛocuratoꝛ mi· ſosno⸗ S
rito abñte dum ſolum cauſas abſentie bene mulier admitteretur ſ̊y les:vtjj.e.que ſtipendia.So.poteſt eſſe pꝛocuratoꝛ in reʒ ſiegio ce
bal.in.l.alienam·eo. ss ſuã:vt i bi non ſimplex vt hic.¶ Item oppo.ꝙ poſſit pꝛo n
1 S nnumero ſuo eſſe pꝛocura. vt.l.filius · S· milites.ff.eo.So. e
Ctione MNon admittit᷑ quis ad agẽ Pr=fateoz oppoſitionem. Sed an idem in clerico. 1
VAAR dum pꝛo alio niſi eum pꝛoq y R Reſpondeo ſic vt glo. OðUð

agit velit defendere
R COp. ꝙ non debeaz defendere: ſed cauere de
defendendo:vt.l.ſeruum quoq;.S. ait pꝛetoꝛ.ff.e. So.aut
reus vult in continenti reconuenire ⁊ debet defenderevt
hic aut non vult ſtatum defendere ⁊ tunc debet cauerevt boc dicit.
in ↄtrario.i¶ Sed contra hoc opponit pe.ſic ꝙ ſi reus poe⸗ R¶ Quero an hec lex habeat locum invtili pꝛo
tit ſibi caueri:⁊ pꝛocuratoꝛ dicit ſum paratus defendere poſita nomine militis ⁊ in directa pꝛopoſita nomine mili Actio di-
ſtatim reus poterit pꝛocuratoꝛem grauare ⁊ de ſatiſdan tis ⁊ certe habet locum hec lex in vtraq;.Sed in quo dir recta ⁊vti
do qð erit abſurduʒz. ¶ Sed glo. in. l. ſed ne. ff e. reſt⸗ pondet ferunt directa ⁊ vtilis.ſed certe differunt in narratione ⁊ lis in quo
ꝙ aut reus habet in pꝛomptu iura ſua: debet ſtatim age concluſione.nam qui pꝛoponit vtilem debet ſolum titu⸗ differunt. 4

W Pꝛocuratoꝛ aliũ ꝓcurato 1
— Bod quiS.inõ facit. b. d. ia.bu. . ſ

R V ₰½ Miles in rem ſuam
4 3 GB 1 ſtip endia. poreſt eẽ pꝛocuratoꝛ OOY?J

lum allegare ⁊ non ceſſionem:ſed titulus eſt talis ex quo

re:aut non habet in pꝛomptu ⁊ ſtatim nõ cogitur agere:
ſibi cauetur. ¶ Sed querit. S. de cho. quid ſi actoꝛ mittit ſolo trãſitvtilis:ałs ſi ex ſolo titulovtił nõ trãſiret opoꝛ
pPpcuratoꝛẽ ĩ lõgiquã ꝓuĩciã ad litigãdũ ꝓ ſe? reꝰdicit teret fieri mẽtionẽ ceſſiõis ĩ narratiõe ⁊ ſivtilis ꝓponere
vult ꝓcuratoꝛẽ ſatiſdare de defẽdẽdo actoꝛẽ ĩ cã.x.miliũ tur quando ex titulo ſolo trãſit vtilis nõ debeo agere ex
libꝛarum ⁊ pꝛocuratoꝛ qui eſt ibi extraneus non poteſt ccſſioe vñ dicã / dico te debitoꝛẽ ticij in centũvẽdidit mi⸗ 4
fideiuſſoꝛes inuenire quid erit nunquid excludet᷑ ipſe ab hi nomen:quare peto te mihi condemnari: ⁊ ſic cõcludo
agendo per tales fraudes rei.dicunt quidam ꝙ commit⸗ mihi ſimpliciter: ſed ſi pꝛ’oponã directã nomine cedẽtis.
ttetur iuratoꝛie cautioni poſtq; ſatiſdare non poteſt ar. l. tunc exercitium directetraſeat ꝑ ceſſionem debeo ceſſio⸗
De die.ff. qui ſatiſda.cogan.x.l.cum clericis.S.de epiſ. et nem allegare ⁊ dicere dico te debitoꝛeʒ talis ⁊ eum mihi 8
clericis. vt ſic obuietur fraudibus ar.l. ſatis de falſis. ? ceſſiſſe ius ſuum: quare peto te mihi pꝛocuratoꝛio noĩe 1
l.in fundo.ff de rei vendi.qð ſatis eſt equũ.lʒ bene nonꝓ cõdemnari:⁊ ſic patet ꝙ etiã in narratione ⁊ in concluſio
betur niſi vt dixi. ¶ Item op. ꝙ ſatiſdare non debeat vt.l. ne eſt differentia an pꝛoponatur vtilis vel directa:quecũ
ſeruũ · S. fl. cum.l. ſe.ff. e. So. vt gl. quia aut eſt pꝛocuratoꝛ: q; tamen pꝛoponatur opoꝛtet allegari contractum ceden
in rem vnamtt. =Sð tis ⁊ vti eius adminiculo.Ex hoc inſurgit argumẽtũ ad n
= Eum Accuſatus de crimine non debʒ eſ queſtionem. Solet queri an exceptio que obſtabat cedẽ⸗
AEECE ſe pꝛocuratoꝛ alterius.¶ Sed que ti obſtet ceſſionario.⁊ certe ego puto ꝙ aut loqmur in ceſ Ceſſiona⸗ v.
W geſt ratio huius.l.reſpondeo.quidam intelligüt ſione aut in delegatiõe ſi loquimur in ceſſione: tunc exce riꝰq̃lit᷑ fot i⸗
H, RD, „. loquatur in crimine capitali.Et ẽ ratio tune ptio que obſtabat cedenti ſemper obſtat ceſſionario ſiue met libel⸗ n
quia ſicut condemnatus non poſſet in cauſa ſubſiſtere ira agat vtili actione ſiue directa cum ſemper nominet in li⸗ lum. i
nec lite pendente:vt.l.qui reus.ᷣff. de publi. iudi.alij intel⸗ bello auctoꝛem ſuuʒ / ⁊ eius adminiculo vtitur: vt. S. dixi
ligunt in quolibet crimine ⁊ dicunt ꝙ ratio eſt quia tẽde⸗ vt.l.pomponius ·S. cum quis.ff. de acquiren. poſſeſ.. l. pu ſ

ret ad ſuam cauſam potius q; ad alienã:ſed certe hoc de

re · S· actoꝛis.de doli excep.Si aũt loàmur in delegatiõe

ex
g
no
lco⸗
obe⸗
eit

nelg
tutis
age
dde
lt.
n
bigl
fide
erft
lta ſl
eine.

miti⸗
nei
(diet

minus
echde
it on
dunfn
ſorg⸗
ld
1deli
lo dr
Nrario
. P⸗
vocpo⸗
eripto⸗
igan
tenon N
ſic hrgh
tiones ant⸗
toꝛnx·
rinte;
ſit poo
0,G0.
lerico⸗

Dcure⸗
n
n ſam
curotot

tlig
enlibn
vodkſn
nonetlei
mmtiwin
erc
et oho
geret
iditn⸗
cocod⸗
das⸗
ſſc⸗
Immhi
nio hol⸗
nnlſt
zque
lin
raii
tcehli/
rud
ne
. ſuen
etule
,S
elul
legnhe

S=

4

=

7

=☛
=

De Pꝛocuratoꝛibus. Fo. LXV.

tunc creditoꝛ non vtitur adminiculo ſui actoꝛis: unmo
gsgit ex pꝛopꝛia ſtipulatione quã fecit:⁊ ideo tunc pꝛece⸗
dit illa diſtinctio an habeat cauſam lucratinam / ⁊ ei ob⸗
ſtat exceptio ex perſona delegantis:aut habet cauſã one
roſam ⁊ tunc non.vt.l.doli.ff.de nouatio.Nec ov.l.apud
celſum . S. ſed cum legitima. vbividetur loqui in ceſſione:
et tñ dicit non obſtante ceſſionaria exceptione ex perſo⸗
na cedentis:nam poteſt allegari duobus modis vno mo
do ꝙ ibi fuit vendita hereditas ⁊ non iura.vnde exvẽdi
tione hereditatis traditione ſequuta efficioꝛ dñs.vt.l.qͥ
tibi de here.vend.⁊.l.ẽptoꝛ.⁊ ibi no.⁊ ideo mihi obſtat
exceptio/qꝛ ago ex pꝛopꝛio contractu necvtoꝛ adminicu
lo alterius:quia ago ex pꝛopꝛio dominio fundato in me/
nec habeo neceſſe ĩ libello nominare auctoꝛẽ meũ:⁊ ideo
ſolet etiam queri de bannito/vel malapago quibus non
debet reddi ius an ci cedant actionem ſuam. Alij obſtet
ceſſionaria exceptio ex perſona cedẽtis ⁊ multum eſt cõ
munis illa opinio vt diſtinguatur an ceſſionarius inten⸗
tet vtilem nomine ſuo ⁊ ei nõ obſtet exceptio ex perſona
cedęẽtis / an intentet directum nomĩe cedentis: ⁊ tunc ob
ſtet ⁊ ita loquitur pᷣm alium intellectum dicta.l.apud cel
ſum ·S.ſed cum legitima.tñ vt dixi melius eſt diſtiguere
ceſſioneʒ a delegatione ⁊c̃.etiam hic eſt ar.ꝙ exceptio cõ
penſationis que obſtabat cedẽti obſtet ceſſionario t hoc
duplici rõne:pꝛima qꝛ exceptio compẽſationis eſt in rẽ.
AItẽ qꝛ ceſſionariꝰ vtitur adminiculo ſui actoꝛis vt dixi.
¶ Auerit glo.an miles in ſuis cauſis criminalibus poſ⸗
ſit interaſſe.⁊ dic vt ipſa. Itẽ ⁊ inducit legẽ in argumen⸗
tũ ad duo:pꝛimo cuius dicatur eẽ ꝓpꝛia cauſa. Secũdo

an pꝛocuratoꝛ in rẽ ſuam iuret de calumnia. ⁊ dic vt glo.

Jacob. Butrig.
Ad ditio Quero qualiter cognoſcatur an ꝓcura⸗
Pꝛocura Oet toꝛ in rẽ ſuã intentet directas actiones
toꝛĩ rẽ q̃ti nomine cedentis an vtiles nomine ꝓpꝛio ſuo.dic vt per
ter cogno Bar. ⁊ alios hic.⁊.in.l.ſi duo.ff.de ſolu.⁊ in.lłſi quis ĩ reʒ
ſcek an in⸗ vbi glo.ff. de ꝓcur.⁊ in.l.plane.ff. fami.her. Bal. in.l.fl.j
tẽtet dire⸗ qñ fiſ.vel pꝛiua.⁊ vcritas eſt ꝙ iſtud cognoſcitur ex con⸗

ctas actio cluſione libelli.nam ſi petat condẽnari pꝛocuratoꝛio no⸗

nes noĩe mine ſibi apparet ꝙ intẽtat directas:ſi vero petat condẽ
cedẽtꝭ an nari ſuo nomine ⁊ ad ſuam vtilitatẽ tunc intentat vtiles

vtiles no⸗ Effectus eſt duplex:qꝛ q ĩtẽtatur vtilis ſuo nominc ex
mie ꝓpᷣo.ceptio que obſtaret perſone cedẽtis puta ſi eſſem excõica

tus qui nõ poteſt audiri agendo.c.ij.de excep.in.vj.⁊ in

c.intelleximꝰ. de iudicijs.non obſtaret cedẽti: ſecꝰ ſi intẽ

taret directã ᷣm bal.⁊ paul.de caſt.hic.Secundo qꝛ pᷣui⸗
legia actionis puta actionis de dote habẽt locum ſi intẽ
tetur directa nomine cedentis ſecus ſivtilis nomine ſuo
Hᷣm Bar. in.l.poſt dotẽ. ad fi.ff.ſolu.matri.Bal.in.l.j.ĩ.v.
colꝗ. de pꝛiui.dot.⁊ in.l.ij.quando fil.vel pꝛiua.⁊ ĩ.l.he⸗
redemj. de heredi actio.

EREE NMNõ pꝛeiudicat ꝓcu
an J pꝛo ¶ uratoꝛ. ator dñoĩ eo quod
excedit mand atum. h. d. ec lex habet tria
ſeon d: ꝛlmun durat vſq; ad verſiculum
ꝙ ſipĩcnum. Secundum durat vſq; ad verſiculum cuʒ ſi
quid. Tertium duratvſqʒ; in finẽ.⁊ quodlibet reſponſum
habet duas lecturas:⁊ ideo quodlibet legam per ſe.
¶ Erx tex.ad vnam ſpeciẽ .i ad vnum articulũ cauſe ſ̃ʒ
vñz Mar. vl.i. vnã litẽ pʒʒ gi.⁊ ſic ĩtelligit᷑ duobꝰ modis.

¶ Quogd ſi plenam. ¶ Iſteverſiculus hʒ duas lecturas.

vna ꝓ. S. in pꝛincipio fuit datus ad vnum articulum hic

ad totam cauſam. Alia lec.eſt quod.S. habuit mãdatum

ad vnam litem:ſed non habebat plenam defenſionẽ:hic
ſic cũ hoc impoꝛtet ſuũ dictũ.
ſiculus legitur duobus modis: vno modo in dolo com⸗
miſſo in tranſigẽdo: alio modo in dolo commiſſo in liti⸗
gando.i¶ Quero qũo in pꝛincipio huius.lʒ.fuerit datꝰ ad
vnam ſpẽm. Reſpondeo duobus modis:vno modo ꝙ fu
it datus ad vnum articulum:⁊ ideo non põt ad ſentẽtiaʒ
venire ac ſi fuiſſet datus ad totam cauſam poſſet ad ſẽtẽ
tiam venire:vt in ſecundo reſponſo. Si tamẽ dolum cõ⸗
miſiſſet in litigãdo teneretur dño actione mandati / vt ĩ
tertio reſponſo:alio modo poteſt intelligi ꝙ in pꝛimo di
ccto hẽbat mandatũ ad vnã litem:⁊ ideo non poteſt tran
ſigere qꝛ non hẽbat de hoc ſpãle mandatum ad vnam li
tẽ /vel gñale cum libera:cum habuiſſet poſſe etiam tran⸗
ſigere vt in ſecundo caſu. ſi tamẽ dolum in tranſactione

Cum quid. ¶ Iſte ver

commiſſum teneretur domino actione mandati:vt in ter
tio caſu. ¶ Nota ergo ꝙ datus ad vnam ſpecieʒ non po Pꝛocura
teſt aliam mouere:ſic ⁊ indelegato.vt dicu glo. Item q̃ toꝛ datus
ro quando dicatur habere plenam defenſionem. Hicunt advnã ſpe
quidam ꝙ habet plenam quando habet ſpeciale cuʒ libe ciẽ nõ põt
ra intelligentes ſᷣm reſponſum in pꝛocuratoꝛe tranſige⸗ aliã moue
re/ſed hoc non placet:quia etiam generale cuʒ libera ſuf re.
ficeret.vt.l.libera.ff.de pecu.⁊.l.pꝛocuratoꝛ cuʒ libera. ff.
eo. Pꝛeterea hec lex dicit non reſcindi rem iudicatã: er⸗
go nonloquuur de tranſactione ſed de ſententia.de hoc
tamen ſtatim plenius dicam.i¶ Opp.ꝙ dolus pꝛocurato⸗ Pꝛocura
ris non noceat domino.vt.l.apud celſum.S.queſitum.ſff. toꝛis do⸗

de doli excep. So.dicunt quidam ꝙ hic habebat ſpecia⸗ Iꝰ an noce

le mandatum in contrario non. Alij dicunt ꝙ aut habet gt dño.
generale cum libera ⁊ poteſt nocere vt hic / aut ſine libe⸗
ra ⁊ non vt in contrario.Alij dicunt ꝙ aut loquimur ãte
litẽ cõteſt atã ⁊ non nocet dominovt in ↄtrario: aut poſt
lit. conteſt.⁊ poteſt nocere vt hic.quid ergo eſt veriꝰ.Rñ

deo aut pꝛocuratoꝛ vult nocere dño per contractũ.ſ.trã⸗

ſigẽdo:⁊ tunc pꝛocedit illa ſolutio/ꝙ aut habet ſpale vel
generale cum libera ⁊ nocet dño vt hic ſᷣm vnam lec. Si
autẽ gñale tantum tunc ſecus vt in contrario:aut pꝛocu⸗
ratoꝛ vult nocere domino in executione iudicij / ⁊ tunc
pꝛocedit illa ſolutio:aut non eſt lis conteſtata ⁊ nõ nocet
vño vt in contrario:aut eſt lis cõteſtata ⁊ nocet vt hic ſᷣp
aliam lec. Atem opp.ꝙ non agat contra pꝛocuratoꝛem
ſed poſſit agere contra aduerſarium /vel ſi conueniat᷑ ex
ſnĩa poſſit opponere exceptioneʒ doli.vt.l.cum a te.ff. de
dolo. So.aut aduerſarius fuit in dolo ⁊ tunc pꝛocedit cõ
trar ium:qꝛ quantum ad vim ſentẽtie ſi velit agere obſta

bit ei exceptio:aut queris quo ad alia damna:⁊ tunc aut

vult ſubire aduerſarius iudicium ſub exceptione ſi collu
ſum eſt ⁊ non conuenitur de dolo.vt.l.ſi pꝛocuratoꝛeʒ in
pꝛin.ff. manda.cũ ſi.aut non vult ſtatim ſubire:⁊ tunc de
bet cõueniri de dolo pariter vt pꝛocuratoꝛ:ſed quia ꝓcu⸗
ratoꝛ tenctur actione mandati⁊ aduerſarius debet tene⸗
ri de dolo/ceſſat actio de dolo pꝛopter actioneʒ que com⸗
petit. ſed ſi a pꝛocuratoꝛe exigi non poteſt conueniet᷑ ad
uerſarius:ſi autem aduerſarius non fuit in dolo non con

uenitur ipᷣe niſi in ſubſidiũ.vt.l.fl.in pꝛin.ff.de eo per quã

fac.erit:⁊ ideo dicimꝰꝙ autvnus ſolus cõmittit dolũ aut
plures ſi vnꝰ:ſolꝰ ille ſolꝰ conuenitur ⁊ non alter.verũ eo
non exiſtẽte ſoluẽdo agitur contra eũ qui ex dolo lucra⸗
tus eſt in ſubſidiũ.vt.l.fl.in pꝛin.ff.de eo per quã fac.erit.
Si autem plures ſunt in dolo /aut omnes ĩ contractu do
lũ commiſerũt aut omnes extra contractũ:⁊ tunc poſſuʒ
eligere quẽ volo.vt.l.ſi plures.ff.de dolo.autvnꝰ cõmiſit
dolũ in contractu alter extra contractũ tunc licet ſᷣm re⸗
gulã conuenire quẽ velim vel illum pꝛimo ad quẽ cõmo
dum peruenit ex dolo/cũ ⁊ ipſe dolum participauerit: tñ
quia ille qui commiſit dolum in contractu tenetur actio
ne ex eo contractu et opoꝛtet ceſſare actionẽ de dolo qua
deberet teneri ille qui commiſit dolum extra contractuʒ/
cum actio de dolo ceſſet qñ alia competit. Opoꝛtet ergo

pmo cõueniri eum qui dolum cõmiſit in contractu actio

ne ex eo cõtractu vt hic:⁊ ſi non eſt ſoluendo tunc agetur
cõtra eũ qui commiſit extra dolũ vt hic. qð intellige hic
quãtum ad damna alia.vt.S.dixi.niſi ſit ſtatim paratus
ſubire iudiciũ ſub exceptione qua dixi quãtum ad dãnuʒ
ſententie. dic vt dixi facit.l. eleganter.ff.de dolo.⁊.l.cum
in plures·S· veſtimenta.ff.loca.
¶ Item quero quotidie in pꝛocuratoꝛiis ponitur dãs ei Pꝛocura
plenum ⁊c̃ ⁊ ſpeciale vbicunq; exigitur ſpeciale/an pꝛo⸗ toꝛ an po⸗
pter hanc clauſulam poterit pꝛocuratoꝛ iurare de calum terit iura⸗
nia. Reſpondeo ſiue pꝛocuratoꝛ eſt conſtitutus generali re de calũ
ter ad omnes lites ⁊ nil eſt dictum de iuramento calum⸗ nia iterue
nie:ſiue dictum eſt generaliter ꝙ poſſit iurare de calũnia niẽte clau
in qualibet:ſiue eſt conſtitutus ſpecialiter ad vnam cau⸗ ſula dans
ſam/⁊ de iuramento nil eſt dictum nullo modo poterit ei plenum
iurare de calumnia / ⁊ hoc pꝛobo ſic.iuramentum debet ⁊c.
pꝛeſtari vbi poteſt cadere periurium vt ſic metu periurij
quis a mala cauſa abſtineat.vt.l.ij i.de iuramẽto calum⸗
nie.ſed hic non poteſt cadere periurium vt pꝛobabo:igi⸗
tur non debet reſpici ſacramentum ꝙ non poſſit hic ca⸗
dere periuriũ /ꝓbo ſic. nã aut ꝓcuratoꝛ iurauit verũ ⁊ nõ
eſt dubiũ qð non eſt ꝑiurus:aut iurauit falſum/⁊ tũc aut
iurat ſuper animã ſuã ⁊ iſtud non eſt ſacramentum domi
ni immo ſuuʒ / imo nõ debet reſpici:aut iurat ſuꝑ animaʒ
i

Butrigarius ſuper ſ. ecũdo libꝛo

domini ⁊ tunc nec ipſe pꝛocuratoꝛ eſt periurus quia non
iurat per animã ſuam / nec ipſe dñs eſt periurus quia no
videtur delictum hoc pꝛocuratoꝛi madaſſe: vt.l.iij.&.· ſi
pꝛocuratoꝛ.ff. ꝙ quiſq; iuris.⁊.l.creditoꝛ· S·fi.ff. mada.
opoꝛtet ergo ad hoc vt pꝛocuratoꝛ poſſit iurare de calũ⸗
nia ꝙ ſit ſibi ſpecialiter mãdatum: vt iuret in tali cauſa
ſpecificata ſcilicet quã habet cõtra talem de tali re ſuper
animã domini. Ja.
WXeV E Tutoꝛes vel curatoꝛes in cauſa pu⸗
N q;. pulli / vel adulti pꝛocuratoꝛes non fa⸗
ciunt niſi lite a ſe conteſtata. ipſi vero pupꝑilli
Bauctoꝛitate tutoꝛum poſſunt ↄſtituere. hoc. d.
dic. Mon cõſtituitur ꝓcuratoꝛ niſi a dño.hoc.d. IJs.

Tel

Quero de ratione huius legis: Reſpõdeo ratio pꝛimi

aſus eſt:quia nõ ſunt dñi/⁊æ pꝛocuratoꝛ debet a domino
enkiui Bed⸗ quare conſtituunt actoꝛem: Reſpondeo:
quia actoꝛ etiã a non dño poteſt conſtitui.Ratio ſecũdi
caſus eſt / quia ipſi pupillinon ſunt legitime etatis. Mo⸗
do due ſunt regule. Ana eſt ꝙ que nõ poſſum per me/nõ
poſſum per alium. ſic eſt hic:quia pupillus nõ poteſt per
ſe pꝛocuratoꝛem conſtituere.ergo nec per alium:vt ꝑ cu⸗
toꝛem. Alia regula eſt ꝙ poſſum per alium poſſum ꝑ me:
ſed pupillus per alium non põt pꝛocuratoꝛem conſtitue⸗
re.ergo nec per ſe.ſed quod poteſt ſolus poteſt bene cum
alio:⁊ ſic cum tutoꝛe poterit cõſtituere.ratio tertij ca ſus
eſt ꝙ per litis conteſta.tutoꝛ ⁊ curatoꝛ ſunt facti domini
litis:ergo tanq; domini poſſunt pꝛocuratoꝛẽ cõſtituere.
¶ Expedito textu cum rationibus ſuis veriio ad recita
tionẽ materie per contraria ⁊ queſtiones.Et pꝛimo op.
Pꝛocura ꝙ tutoꝛ poſſit pꝛocuratoꝛẽ conſtituere:ouia eſt dominus
toꝛẽ in rẽ vt l:qui fundũ.S·ſi tutoꝛ.fr.ve vſuca. empto.⁊..vulgo.
pupilli an de in lit.iurando. So.vt glo.qꝛ ve u ſunt dñi ſed quaſi
tutoꝛ ſti: domini:at in conſtituẽdo ꝓcurato⁊ exigit᷑ ꝙ ſit verus
tuere poſ⸗ dñs/⁊ non quaſi.( Itẽ opꝑ.ꝙ tutoꝛ vel curatoꝛ nõ poſſint
ſit. actoꝛẽ conſtitueremo pꝛeſes:vt inſti.de cura·S.·fl. So.
dicunt quidam ꝙ tutoꝛ ⁊ curateꝛ ↄſtituũt/ ſed pꝛeſes in⸗
terponit decretum. Auj dicunt ꝙ duobus modis poteſt
Actoꝛ ĩ rẽ conſtitui actoꝛ. Qno modo: iudice tãtum vt in contra⸗
pupilli po rio. Alio modo a tutoꝛe vel curatoꝛe auctoꝛitate iudicis
teſt ↄſtitui vt hic. Lu dic ꝙ tutoꝛ veꝭ curatoꝛ debẽt noĩare actoꝛem:
duobꝰ mo ⁊ petere vt iudex eum confirmet/c iudex confirmabit eũ
dis. periculo nominãtius vt ꝓbatur dicto/S. fl.inſti. de cura.
Op.ꝙ etiam non dñs poſſit pꝛocuratoꝛem cõſtituere:
vt.l.ſi pꝛocurato⸗cm.S.j.ff.manda.Solu.vt glo.quia ibi

in pꝛocuratoꝛe uegocia hic ad iudicia. Sed ↄtra hoc

oppo.ſic.omnis diffinitio debet cõuerti cum ſuo diffini⸗
to:ſed ita eſt ꝙ pꝛocuratoꝛ eſt ille qui eſt cõſtitutus a do⸗
mino.ergo ⁊ ad negocia.Si debʒ eſſet ꝓcuratoꝛ opoꝛtet
ſit conſtitutus a dño.vt.ff.e.l.j. So. dicunt quid am ꝙ
i ſolum diffinitur pꝛocura.ad litẽ qð non placet/ ideo
dic ꝙ ibi vterq; ꝓcuratoꝛ diffinit. Sed reſponde ꝙ ideo
pꝛocuratoꝛ ad iudicia non poteſt pꝛocuratoꝛẽ cõſtitue⸗

re qꝛ actio nõ eſt ſua.ſed dñi/ſed pꝛocuratoꝛ ad negocia

ita eſt dñs negocij ſicut mãdans.vnde ſi dominus man⸗

dat mihi ꝙ emam ei fundum ego poteram ita emere mi-

chi ſi volebam ſicut ſibi.que eſt ergo differẽtia inter ꝓcu
Pꝛocura ratoꝛem ad negocia mandantẽ alii/⁊ pꝛocuraroꝛẽ ad iu⸗
toꝛ ad ne⸗ dicia.Reſpondeo eſt differentia in actione mãdati:nam
gocia ⁊ ꝓ ſi mando tibi actionem/tu mihi teneris actione mãdati:
curatoꝛ ⁊ ſi tu mandas alij inter me ⁊ illum non eſt actio manda
ad iudicia ti:quia non mãdaui nec inter te ⁊ eum cui mandaſti. Itẽ
in q̊ dr̃nt. mãdare non potuiſti ratio erit quamdicam.Si aur̃em
mando tibi negocia ⁊ tu alij mandas / inter te ⁊ me erit
actio mãdati:⁊ĩter te ⁊ eũ cui mãdaſti erit mãdati actio:
quia madare potuiſti. Item differunt in executione mã⸗
dati:quia datus ad litem non poteſt exequi per alium:⁊
eeſt ratio.quia cum actio inhereat mihi domino adeo ꝙ
ſine voluntate mea ꝓponere eã nõ poteris. Si ergo mã⸗
do tibi / tu non potes alij mandare:quia ille non habebit
voluntatẽ mei domini:ergo agere non poterit:vt.l pupu
li.S.videamus.ff.de negocijs geſt.⁊.l.quotiẽsS. item ſi
tẽpoꝛali.ff.de admi.tu. Itẽ quia alteri mandare domini
actionem eſt quedam ſpecies alienationis:vt.l.ſi pupil⸗
li S.quid ſit.ff.de iure deliberã.ſed alienare rem domini
non poteſt pꝛocuratoꝛ ſine voluntate eius:vt.j.e.pꝛocu⸗
ratoꝛem.⁊.lʒ.ſi pꝛecium.ſed pꝛocuratoꝛ ad negocia poteſt

exequi per alium:qꝛ negocium nõ eſt amplius meum qᷓ;ᷓ

ſuũ:⁊ ille cui mãdabit erit pꝛocuratoꝛ ſuus:ſed ex volun

.
₰ℳ

Codicis
tate mea pᷣcedenti vel ſequẽti cogoꝛ habere ratã emptio
nem meo nomine factam:pꝛocuratoꝛ tamen poſſet pꝛo ſe/
emere ſi vellet / vel ꝓ alio. Nel potes dicere quãdo mã
datur actio vt electũ miniſteriũ ꝑſone ⁊ vt per ſe ipſum
ageret:ſed quãdo mãdat negocia videtur mãdare ꝙ vel
per ſe vel ꝑ alium faciat.¶ Itẽ op.ꝙ non dñs poſſit ꝓcu⸗
ratoꝛem conſtituere:vt in aut᷑.de ſanc.epiſc.S. ſi quãdo.
col.ix.So.vt glo.Alij dicũt ꝙ quidã ſunt adminiſtrato⸗
res ad ſui cõmodũ vt epiſcopus ⁊ iſte põt pꝛocuratoꝛem
cõſtituere: vt in cõtrario.Quidã ſunt ſimplices admini⸗
ſtratoꝛeæ ine ſuo cõmodo:vt tutoꝛ:⁊ talis non põt pꝛo⸗
curatoꝛẽ cõſtituere ſicut facit pater qui eſt legitimus ad
mini: ratoꝛ filij in bonis aduenticijs ad ſuum cõmodũ:
quia hobet vſumfructũ:vt.l.cũ non ſolum et.l.cum opoꝛ⸗
tet · de bonis q̃ li.⁊ poteſt pꝛocuratoꝛẽ conſtituere:vt.l.
j.in ſ.j..de bo.materni.Sed certe tex.non dicit ibi ꝙ pa⸗

ter conſtituerit pꝛocuratoꝛẽ:ĩmo glo.ibi intellexit ꝙ fuit

ↄſtitutꝰ a fllio auctoꝛitate patris vel ab ipſo pr̃e poſt litẽ
conteſta. et ſic erat factus dñs ergo eſt tutius dicere/qꝙ
conſtituũt actoꝛem ⁊ tunc nullũ erit dubium.Si autẽ di
cant ꝙ ꝑꝛocuratoꝛẽ conſtituãt erit dubiũ cum de hoc ſit
opimo vt dixi.¶ Itẽ op.ꝙ etiã poſt litis cõteſt.nõ poſſit
pꝛocuratoꝛem cõſtituere.vt.l.minoꝛis.jde pꝛedi.mino.
So.immo nulla eſt cõteſtatio / ſed alienatio rei minoꝛis
cui debet ꝑſonaliter auctoꝛari. Modo quero que diffe⸗ Pꝛocura
rentia ſit inter actoꝛem ⁊ ꝓcuratoꝛc̃.⁊ dic vt gloſ.verũ. toꝛ ⁊actoꝛ
intellige glo in actoꝛe generali.naʒ poteſt dari ſpecialis quõ diffe⸗
actoꝛ ad vnã cauſam:⁊ ea finita finitur eius officiũ:vt.l. runt.
ſi actoꝛij.de appolla.⁊ ibi dixi. Item quero quid ſi mi⸗
noꝛ ſine tutoꝛis auctoꝛitate ꝓcuratoꝛem cõſtituit ⁊ fuir
admiſſus ad agẽdum: an valeat ſentẽtia:?: Reſpõdeo vt

glo. Itẽ quero datus eſt actoꝛ ad litẽ ipſi mioꝛi.nunqͥd

minoꝛ auctoꝛitate illius actoꝛis poterit pꝛocuratoꝛem
cõſtituere ad cauſam agendã. Jaco.de are.dicit ꝙ ſic:qꝛ
videbitur actoꝛ ipſe agere qui auctoꝛitatẽ pᷣſtauit.ar.l.ij.
S· que omnia.S.de veteri iure enucleã.et.l.item eoꝝ ·S.· ſi
decuriones.ff.ꝙ cuiuſ.vni.no. Modo ſubijciamus rem
in termis vt clarius videatis.minoꝛ eſt de ciuitate bono
nie ⁊ vult agere in ciuitate fauẽtie cõtra quẽdam fauẽti⸗
ninũ ⁊ petit ſibi dari actoꝛẽ ad litem:iudex fauẽtinꝰ ſibi
dare non põt/cũ non ſit de eius iuriſditione.vnde iudex
bononiẽſis dat ei actoꝛẽ quẽdam bononiẽſem vt debet /
iſte bononiẽſis non vult ire fauẽtiã ⁊ dimittere negocia
ſua nundqd ſaltim minoꝛ põt conſtituere ꝓcuratoꝛẽ quẽ⸗
dam fauentinũ:licet abſentẽ auctoꝛitate huius actoꝛis.

Jaco.de are.dicit ꝙ ſicvt dixi.Sed ego putarem tutius

eſſe ſi minoꝛ qñ petit actoꝛẽ diceret peto actoꝛẽ mihi da
ri ad auctoꝛitatẽ pꝛeſtandã cuidam pꝛocuratoꝛi per me
flende.de tali fauẽtino abſenti in cauſa quã intendo ha⸗

bere cum tali de fauẽtia de tali re.ſ Item quero an poſſt Pꝛocura
conſtitui ꝓcuratoꝛ incertus glo.ꝙ non per.l.dũmõ.ffe. toꝛ ĩcertꝰ

Tu dic ſᷣm dñm mar.ꝙ aut dico conſtituo mihi pꝛocura ĩ rẽ pupil⸗
toꝛem eum quipꝛimo capitoliũ aſcendit ⁊ non tenet cõ⸗ li an poſſit
ſtitutio qꝛ poſſet aſcẽdere aliqs qui eſſet meus inimicus conſtitut.
⁊ abſurdũ eẽt ꝙ ille eẽt meꝰ ꝓcuratoꝛ:⁊ ita põt loqͥ dic.l.

dũuũmõ.vbi plene de hoc dixi. Aut dico / ↄſtituo mihi ꝓcu

ratoꝛẽ eũ quẽ titiꝰ elegerit ⁊ tũc tenet ↄſtitutio:qꝛ vide᷑
me certũ ↄſtituere declarãdũ ꝑ titiũ. ar.l.vnũ ex familia
ff. de le.ij.⁊ ideo tutiꝰ faciet titiꝰ qũ aliquẽ eliget dicẽdo
declaro talẽ in ꝓcuratoꝛẽ dñi mei/⁊ ↄſtituo vł ſubſtituo
⁊ ſubſtitutũ declaro loco mei ſi ipſe titiꝰ pꝛimo erat pcu⸗
ratoꝛ/⁊ aliũ ſubſtituit loco ſui ex poteſtate ſibi per dñũm

conceſſa:vnde nõ debet dicere ꝙ eum ſibi cõſtituit ꝓcu⸗

ratoꝛem ſed domino. E .
F&α SH Pire᷑ENiEx parte rei non requiritur
N Eigendi. madatũ / ex parte actoꝛis cõ
NVüuuncta perſona mãdatũ non cogitur allegare
,admittitur filius minoꝛ a defendentibus vbi
pater abſens erat in aliquo incõmodo afficiendus.h.d.
Diuide in duas partes:quia in pꝛima ponit dictum qð
pꝛobat duplici ratione vſqʒ; ibi ſane.ibi facit vnã oppoſi
tionẽ ⁊ ſoluit vſq; in finẽ᷑.Alij dicũt ꝙ pꝛima pars loqui
tur in maioꝛe / ſecũda in minoꝛe.Alij ꝙ pᷣma loquitur in
allegante cauſas abſentie. Secũda loquit᷑ in plene defen
dẽte.Tu dic ꝙ pꝛima loquitur in minoꝛe ⁊ plene defen⸗
dente. ¶ Pone caſum in terminis hoc mõ.querebat pa
ter ab imꝑatoꝛe ego fui cõuentus a titio ⁊ lite cõteſtata

me abſentaui/filius me? minoꝛ ad defenſionẽ meã com⸗

1

— — — — —

— —. —— — — —

- =,ͤçGP dw

—
—

—.— — — — —

—

6
Phara r
loe ſ
ſislrqg
tulege d
mſcier⸗

— — — — — — — — —.(—.—

=,ãẽ — ——

1.

ſor

dſbi
nder
ebe/
ch
qpe⸗
ris.
Gtius
dide
ernne
ohe⸗
peſt
jffe loi
curg iſir
tc⸗ lg
icus
igen
Nlack
mmilis
cido
ſtio⸗

De pPꝛocuratoꝛibus. Fo. LXVI.

paruit: iudex eum repulit / vel repellere volebat duplici
ratione. Pꝛima/quia non habebat mandarum. Secun⸗
da/quia erat minoꝛ.¶ Modo quero an iudex bene fece⸗

rit: Imperatoꝛ queſtionẽ repetit vt videat an bene intel

lexerit querẽtem/et eo intellecto reſpondet ꝙ filius non
debuit repelli non obſtantibus rationibus ſupꝛadictis.

Et pꝛimo:pꝛima non obſtat duplici ratione. Pꝛima eſt:

quia defenſoꝛ rei regulariter non cogitur habere manda
tum eum ergo filius venerit ad defenſionẽ rei ſcilicet pa
tris ſuimon debuit ab co exigi mandatum. Secunda ra⸗
tio eſt: quia ſi etiam veniſſet ad agendum pꝛo patre non
tenebatur allegare mãdatum cum ſit de coniunctis per⸗
ſonis. Ad ſecundã rationem que faciebat contra filium

fſcilicet de minoꝛi etate reſpondetur ꝙ licet de rigoꝛe afs

minoꝛ nõ deberet admitti. de equitate tamen in caſu iſto
iuſtius fuit fllium minoꝛem audire qᷓ; patrem abſentem
graui condẽnatione afficere.hoc dicit.¶ Quero de quo

Minoꝛ debeat cauere: Reſpondeo de defendendo. Sed quid di
agẽs ꝓ pa cit poſtea textus de alia obſeruatione:certe loquitur de
tre de qͥ dʒ ſatiſdatione de dolo quod abſit ⁊c.dic vt dicit glo.nec

cauere.

eſt verum ꝙ cautio de defendendo compꝛehendat illa
tris:vt quidam dicebant.nec eſt verum ꝙ cautio debea⸗
tur de rato/cum veniunt ex parte rei regulariter.
¶ E xpedito textu ⁊ eo declarato per vnam queſtionem
venio ad recitationem materie per contraria / et queſti⸗
ones.ſ Et pꝛimo oppo.ꝙ omnis qui venit ad agendum
debeat mandatum ſaltem ſemiplene pꝛobare: et tunc
admitti cum cautione de rato.vt.S.e.l.j. Solu.vt glo.
Item hec lex facit pꝛo opinione placen.ſed dic ꝙ non
facit vt dicit glo.Et tene gloſam in fine.quia coniuncta
perſona/non cogitur allegare mãdatum:ſed de rato ca⸗
uet quando agit:vt.l.pomponius in fi.ff.e.¶¶ Item que⸗

Pꝛocura ro que ſit legitima etas/que requiratur ad hoc vt quis
toꝛ ad hoc ſit pꝛocuratoꝛ: Reſpõdeo vigintiquinq; annoꝝ.vt dicit
vt qs ſit q̃ glo.contra quam oppo.ꝙ ſufficiat.xvij.vt.l.j.in pꝛinc.ff.
etas legi⸗ de eden.Solu.vt glo.quia ibi in aduocato:hic in pꝛocu⸗
tima reqͥ⸗ ratoꝛe.i Item oppo.ꝙ ſufficiant.xviij.vt inſti.qui ma.

ratur.

non po.S. eadem lege.Solu.vt glo.quam unpugnat ꝗJa.

de arenis dicens ꝙ cuiuſcunq; tempoꝛis poteſt haberi

pꝛocuratoꝛ ad negocia:et ſibi imputet qui talem elegit:
yt.l. ſed ⁊ ſi pupillꝰ.S. ꝓinde.ff. de inſti ⁊.l.j.S·cuiuſcũq;.
ff. de exercito. nec.S. cadẽ lege.poteſt loqui in ꝓcurato⸗

re ad negocia:quia cum ſeruus poſſit eſſe pꝛocuratoꝛ nõ

eſſet iuſta cauſa manumittendi ſeruum vt haberet eum

pꝛocuratoꝛem ad negocia.et ideo dicit ipſe ꝙ pꝛocura⸗

toꝛ ad negocia poteſt eſſe cuiuſcũq; etatis. Sed in pꝛo⸗
curatoꝛe ad iudicia dicit ipſe ꝙ aut venit ex parte acto⸗
ris ⁊ poteſt eſſe xviij.annoꝛum:vt in contrario. Aut ve⸗

nit ex parte rei/⁊ tunc aut non debet exccutio fieri in euʒ
vt quia habet mandatum/nec ſatiſdedit ⁊ poteſt eſſe cu⸗
iuſcunq; etatis. Aut debet executio in eum fieri:⁊ tunc
non poteſt eẽ minoꝛ vigitiquinq; annis. Sed certe ego

puto glo. bene dicere ⁊ Jaco.male.⁊ puto ·S. eadeʒ lege.

loqͥ in pꝛocuratoꝛe ad negocia. Nec ob.quod dicit Jaco

bus de arenis:quia aut conſideras ipſum pꝛocuratoꝛem
ſimpliciter: ⁊ tunc cuiuſcunq; etatis poteſt conſtitui ad

negocia.Aut conſideras an in minoꝛe manumittente ſit
iuſta cauſa manumittendi ſeruum vt pꝛocuratoꝛem ha⸗

besat:⁊ dico ꝙ tunc ex iuſta cauſa manumittendi ſeruum

vt pꝛocuratoꝛem habeat:et dico ꝙ tunc ex iuſta cauſa ſi
eſt octodecim annoꝛum/als non.nec obſtat quod dicit
de obligatione:quia hic non attendo:immo dico ꝙ in iu
dicio minoꝛ non admittitur:quia non habet legitimam
perſonam. ⁊ hec eſt ratio quare pater filio debet auctoꝛi
tatem pꝛeſtare:vt.l.cum non ſolumj.de bo.que liberis
nec ob.ꝙ poteſt habere pꝛocuratoꝛem ſeruum quia lex
pꝛopter duas rationes concedit vt fiat liber:pꝛima quia
poterit obligari minoꝛi ſi male gerat:vt.l.eum actum.ff.

de nego. geſt. Item quia pꝛeſumit lex ꝙ pꝛopter benefl⸗

cium quod recipit libertatis a minoꝛe erit ſibi legalioꝛ.
ar. l. ſed ⁊ ſi lege· S. conſuluit de peti.heredi. Aut ergo lo⸗
queris in aduocato ⁊ ille poteſt eſſe ſi eſt tantũ ſeptemde

cim annoꝛum:vt.l.j.ff.de poſtu.ratio eſt qꝛ non repꝛeſen⸗
tat pſonã dñi: qꝛ tũc deberet repᷣſentare legitimã ꝑſonã.
vt.l.momẽtarie.qui legi ꝑſo. Aut loqueris in ꝓcurato

re/æ iſte cum repꝛeſentet vnã de perſonis pꝛincipalibus
iudicij debet eſſe vigintiquinq; regulariter: vt hic nota.
nec curo veniat ex parte actoꝛis an rei vel an obligetur/⸗

yel non: quia debet habere perſonam legitimaʒ. vt dicta

l.momentarie/aut loqueris in pꝛocuratoꝛe ad negocia

⁊ tunc aut conſideras ipſum pꝛocuratoꝛẽ ſimpliciter: et

dico ꝙ poteſt eſſe cuiuſcunq;/etatis ⁊ ſibi imputet qui ta
lem elegit. vt.l.jS· cuiuſcunq;.ff. de exercito.⁊ de inſtito.
l. ſed ⁊ ſi pupillus.S. pinde.aut conſideras an ſit iuſta cã
in minoꝛe manumittendi ſeruum ſuumvt eum pꝛocurato
rem habeat/⁊ dico ꝓ eſt iuſta cauſa ſi ſeruus eſt.xviij. an
noꝛũ.non ałs.vt inſti.qui manu.non poſſunt·S.eadẽ le⸗

Se Hec ob ſeruus poteſi eſſepꝛocuraton pzopter ratio
nes quas.S.dixi.¶ Itẽ op.ꝙ ſi iuſtum eſt illud cuius cõ

trariũ eſt iniuſtũ. vt.l.ius pluribus.ff.de iuſti.⁊ iur.Si er
go iuſtum fuit minoꝛem repellere.ſed de rigoꝛe non fuit
iuſtũ:tũ de eqᷣtate nõ fuit iuſtũ ſed iniuſtũ:⁊ per cõſequẽs

iuſtuʒ fuit eum admittere de equitate. VUel dic ꝙ aliquid Juſtũ ali
eſt iuſtum cuius contrarium eſt iuſtius:⁊ tunc debet fieri qͥd eſt cuiꝰ
qð iuſtiꝰ eſt vt hic:aliqͥd ẽ iuſtũ cuiꝰ Sꝛiũ eſt ĩiiuſtũ:⁊ tũc contrariũ
illð ĩiuſtũ fleri non debet.⁊ dic vt glo.q Item opp.ꝙ mi iuſtiꝰ eſt.

noꝛ non poſſit ad litem venire.vt.ffeo.ſi minoꝛ.So.pluri
bus modis:qꝛ in pꝛima parte erat maioꝛ ⁊c.ſed tene glo.
Item op.ſic vt clare intelligas pꝛedicta:aut minoꝛ ad⸗
mittetur cõdemnabitur ⁊ non reſtituetur/x tũc repugnat

l.ait pꝛetoꝛ.S. geſtum.ff.de minoꝛ.que dicit minoꝛeʒ reſti

tui vbicunq; leditur/aut admittetur ⁊ condemnabitur ⁊æ
reſtituetur:⁊ tunc erunt decepti aduerſarij auctoꝛitate.l.
3.l.eos.j/de his qui ve.eta.impe.aut dices ꝙ admittitur/

ſed non cõdemnabitur: ⁊ tunc eſt contra cõem opi.ſ.que
eſt vt quilibet defenſoꝛ debeat condẽnari. vt.l.liberto. ff.

de neg. geſt.⁊.j.de ſen.⁊ interlo.om.iud.l.j.huius timoꝛe
ſunt hic plures opinion.vt patet in glo. Sed tene gloſ.⁊
dic ꝙ in tota lege eſt minoꝛ ⁊ venit ad plenã defenſioneʒ
⁊ condemnabitur ſᷣm cõem opi.nec reſtituetur. Nec ob.

l.ait pꝛetoꝛ ·S· geſtum.qꝛ hic eſt ſpeciale ne quis auctoꝛi⸗

tate legis decipiatur.¶ Item quero an coniunctꝰ admit
tatur vbi ſpeciale mandatũ exigitur.⁊ dic vt glo.
In glo. que incipit ibi cum ſit.ibivel ſatiſdare.qð non
eſt verum:qꝛ ſatiſdare cogitur.vt.l.pomponius.in. fi.ff.
eo.⁊ ideo ſequens eſt veribꝛ.
Ad d ti 0. Ex hac.l.no.j.ꝙ ex parte rei quilibʒ ad
EOmittitur ad defendendum ſine manda⸗
to/quia publice intereſt.l.ſeruum quoq; · S. publice.ff.eo.
Extende nedum ad totã cauſam:ſed etiã ad vnum arti⸗
culuʒ tm̃.l.ij.⁊ ibi Bar.ad fi j.de nego.geſt.Secũdo no.

ꝙQ önemo admittitur ad defendẽdum ſine ſatiſda.de iudi⸗

cato ſoluendo/vt hic.Limita quinq; modis ſᷣim Jaſonẽ

hic. deinde no.ꝙ coniuncta perſona admittitur ſine man

dato ad agendum pꝛo coniuncta perſona. iſtam regulaʒ
extende quattuoꝛ modis per moder.hic.

OO

Ali cauſa in cauſa appellationis nõ opponitur.
Whoc dicit.

Quero devno vt glo.pꝛima.⁊ dicvt ipſa.pꝛo cuius de

⸗

claratione attende:qꝛ triplex eſt exceptio pꝛocuratoꝛia Ex

. Exceptio declinato⸗
Tad emum..ri omiſſa in pꝛincipa

ceptio

vna eſt /tu non cauiſti de rato:⁊ illa debet opponi ãte lit. ꝓcurato⸗

conteſt.vt.l.pomponius·S.rati.ff. eo.Si autem pꝛocura⸗ ria eſt tri⸗

toꝛ interuenit poſt litem conteſt.⁊ poteſt tũc opponi poſt plex.

vt. l. ij ..de conſoꝛ.eius liti.

Secunda eſt exceptio/tu non habes mandatuʒ ⁊ ſic es

falſus ꝓcuratoꝛ:⁊ iſta poteſt opponi qñcũq; cum reddat

iudicium retro nullũ.vt.j.eo.l.licet.

Tertia eſt exceptio /tu non potes eſſe pꝛocuratoꝛ/⁊ iſta
aut opponit᷑ ei qͥnec ꝓ ſe nec ꝓ alio põt eẽ ꝓcuratoꝛvt ſer
uo:⁊ tunc etiam qñcunq; poteſt opponi:quia redditur iu
dicium retro nullũ.vt.lʒ.jS·j.ff.qui ſatiſda.cogũ.aut op⸗
ponitur ei qui non poterat pꝛo alio/poterat tamen pꝛo ſe

eẽ ꝓcuratoꝛ vt militi ⁊ femine/⁊ tũc dʒ opponi añ lit.cõ

teſt.ſi ante interueniant vt hic vel poſt /ſi poſt. vt arg.d.l.

ij ·de conſoꝛ.eiuſ.li.⁊ de hoc plene dicã ·jeo.l.licet.

Add t Exceptio pꝛocuratoꝛis dʒ opponi ante Exceptio
tto *liteʒ ↄteſt.poſtea autẽ opponi nõ poteſt ꝓcurato⸗
etiã in cã appellatiõis.h.d.Et eſt multũ no.ſᷣm bar.vt.j.· ris qñ de
dicã.⁊ ẽ vnica ⁊ ſing.ĩ iure iſtã regulaʒ.limita.xv.modis beat op⸗

̃m iaſo.hic.

i ij

7 O Qð fauoꝛe mĩoꝛis ĩtroductũ eſt
n eo nõ dʒ ĩ eius leſionẽ retoꝛq̃ri.h.d.

F Fi Extẽde iſtã.l.q̃ttuoꝛ mõis ö⸗
Additio movt nedũ hẽat locũ ĩ adulto

Byjÿutrigarius ſuper

de q̊ loqt᷑ tex.ſed etiã ĩ pupillo.glo.eſt in.l.neq; tutoꝛes ĩ
glo. pe.S. eo. Bal. Saly.⁊ alij hic. Secũdo extende etiazʒ
ſi nemo cõparuit pꝛo minoꝛe pᷣm doc.hic per rõnem.S.re
latã niſi eſſet adeo minoꝛ ꝙ careret intellectu:tunc idem
eſſet ꝙ in furioſo.l.furioſo.⁊ ibi Bar. ff. de re iudi.Bal.in
l.neq; in fi, de cõtrahen. ⁊ commit.ſtip. Lertio extende
iſtam.l.ſi minoꝛ ꝓ parte obtinuiſſet ⁊ pꝛo parte ſuccubuiſ
ſet:qꝛ ſi capitula ſint diuerſa valet in fauoꝛẽ minoꝛis:in
alijs capitulis eſt nulla.ar.l.etiam · S.· j.ff. de minoꝛ.⁊.l. ex
falſis .de tranſ.ſᷣm Alber.hic. Quarto extende ad eccle
ſiam cũ minoꝛ ⁊ eccleſia equiparẽtur.c.j. de in integ.re⸗
ſti. glo.c doc.in.l.imperatoꝛes.ff. de re iudi.⁊ ita in termi
nis iſtis tenẽt cõiter cano.in.c.caſum.de iudi.ꝗ mo.in.l.
queſitum.ſuper glo.j.ff.de re ini.z
R— Sꝛatis mãdatũ paciſci de qͥta litj⸗
Item. non licet . h. d. An autem qui mer⸗
cedem ex pacto accipit poſſit actionem nomi⸗
EAne domini pꝛoponere in iudicio dicã · eo. Ja
cobus Butrig.

(Kocuratoꝛem. Pagerrard: ut

Ale mandatum vel generale cum libera res do⸗

ſulitur tñ emptoꝛi contra dñm ſi pꝛecium in eius vtilita⸗
tẽ eſt verſum.h.d.cum.l.ſi pꝛecium.jeo.
Ba NAS Officiũ pꝛocuratoꝛis eſt volũ
( Nuitus. tarium ? avolete ſuſcipitur et
Jrecuſatur.h.d. Hec lex habet tres partes:qꝛ in
EBoꝛima loquitur in ꝓcuratoꝛe actoꝛis ſᷣm omes
vſq; ibiſed nec defenſionẽ. ibiloquitur ſᷣm quoſdam ĩ ꝓ
curatoꝛe actoꝛis/a tunc variatur tribus modis. Quar⸗
to modo legitur ſᷣm cõem opinionẽ ⁊ verã in ꝓcuratoꝛec
rei vſq; ibi cum fidem.illeverſiculus variatur ne videat᷑
deſtruere opiniones ⁊ lecturas pᷣcedẽtes:⁊ quidam refe
rũt eum ad pᷣncipiũ / quidã ad medium. Pone ergo caſũ
ſicĩ pꝛima parte. ¶ Queritur ab imperatoꝛe:quidãvult
me conſtituere pꝛocuratoꝛẽ ſuum ad agendũ pꝛo eo:ego
volo eſſe eius ꝓcuratoꝛ nunquid compelloꝛ:ſed ſuſceptã
cauſam debeo explicare ⁊ appellare/non autem compel⸗
loꝛ appellationẽ pꝛoſequi.h.d. ¶ Sed nec.¶ Iſte · S.
loquitur. in pꝛocuratoꝛe actoꝛis ſᷣm quoſdã ⁊ tunc intelli
gitur tribus modis. Secũdo legitur ⁊ melius in pꝛocu⸗
ratoꝛe rei:ponã ergo pᷣmas tres lecturas pꝛimo⁊ ad eas
opponã ⁊ pꝛimo pono pꝛimã ſic. Pꝛocuratoꝛ actoꝛis ve
nit ad cauſam dicit reus defende dñm:quia volo euʒ ſta
tim conuenire nunqͥd compellitur defendere: reſpondet᷑
non:qꝛ ſufficit ꝙ ĩpleat mandatũ.ſ.agendo cauſaʒ quã
Kn cepit: nõ autem defendere compellitur. h. d. ¶ Ad hãc
lectu.op.tribus modis ⁊ timoꝛe /tertie oppoſitionis re⸗
cedã ab ea:⁊ an poſſit defendi dicam inferus.
¶ Pꝛimo ergo op· ꝙ cõpellatur defẽdere.vt.s.eo.actio

Pꝛocura nem.⁊ l.mutus·S. pena.ff.eo. So.non compellitur pꝛeci⸗

¶mini in eius pꝛeiudiciũ alienare non põt con⸗

ſecũdo libꝛo Codicis

onſum huius legis ⁊ non ad ſecundum. ¶ Sed an hec
Panſn poſſit ſi eri dicam.ſed contrarij timoꝛe tran
ſitur ad aliam lecturam que eſt ꝙ pꝛocuratoꝛ cauit de de
fendendo non vult reus ꝙ defendat ꝓcuratoꝛ pꝛeciſe et
pꝛocuratoꝛ nonvult an compellitur: ? reſpondetur ꝙ nõ.
¶ Op.nonne ſi cauit eſt obligatus ad defendendum/ er⸗
go debet cogi. So.aut queris an cogatur a domino/⸗ di
co ꝙ non:quia ſufficit ꝙ pꝛocuratoꝛ cauit ad hoc vt poſ⸗
ſit agere:aut queris an cogatur ab aduerſario / ⁊ dico ꝙ
non:ſed ſufficit ſtipulationem committi vt hic:ſed cõtra
hoc eſt. I. ſed ⁊ hec·S. pꝛeter.ff.eo.vbi dicitur ꝙ pꝛeciſe cõ⸗
pellitur. Et ideo trãſeamus ad lec.tertiã que eſt ꝙ cauit
pꝛocuratoꝛ:⁊ queritur an poſſit compellia dño/⁊ reſpõ⸗
detur ꝙ non:quia debuit admitti ad agendum poſtqᷓ; ca
uit.¶ Sed op.ꝙ a domino poſſit cogipꝛeciſe.vt.l.ſi defũ⸗
ctꝰ.ff. eo. So.aut dño dedit ſuos fideiuſſoꝛes ⁊ compelli⸗
tur a dño pꝛeciſe vt in contrario.aut pꝛocuratoꝛ dedit ſu
os:⁊ tunc non cõpellitur a dño vt hic:ergo aut a pꝛocu⸗
ratoꝛe agente petitur ꝙ caueat de defendendo:⁊ tunc co⸗
gitur cauere ſi vult in actione perſeuerare ałs repellitur
ab agendo.vt.l.mutus ·S.pena.ff.eo.nec videtur implere
fidem ſuſceptam:quia videtur etiam ſibi mandatum vt
defendat/cum ſine defenſione explicare non poſſit mãda
tum:⁊ ideo iſte caſus non eſt hic:qꝛ repugnat verſiculus
cum fidem.per quem repꝛobatur hec lectu.poteſt tamen
ſuſtineri altero de duobus:pꝛimo referendo verſiculũ cũ
fidem.ad pꝛimum reſponſum legis /vel intelligẽdo ꝙ re
us omiſit petere ſatiſdationem ante lit.conteſt.⁊ ideo nõ
poteſt poſtea petere:aut pꝛeſtita ſatiſdatione reus vult ꝙ
kiaarato⸗ pꝛeciſe defendat ⁊ poteſt eum compellere.vt
ſed ne · S. pꝛeter.ff.eo.per quẽ ·S repꝛobatur ſecunda lec.
nec poteſt defendi:auspꝛeſtita ſatiſdatione dominꝰ vult
pꝛeciſe compellere ꝓcuratoꝛeʒ vt eum defendat ⁊ poteſt
vt.l.ſi defunctus.ff.eo.per quã repꝛobatur tertia lectu.q̃
tamẽ poteſt defendi quãdo pꝛocuratoꝛ ſuos fideiuſſoꝛes
dedit non qñ dñs dedit ſuos. vt.S.dixi. C Expeditis
his tribus lecturis.ſᷣm quas hec lex tota loquitur in pꝛo
curatoꝛe actoꝛis/ſecũda in pꝛocuratoꝛe rei.Querebatur
ergo ab imperatoꝛe an quis poſſit compelli agere pꝛo ali Pꝛocura
quo: ⁊ reſpondetur ꝙ non:ſed ſi ſuſcepit mandatum ad toꝛ an poſ
vnam cauſam debet eam perficere ⁊ appellare:ſed pꝛoſe ſit cõpelli
qui appellationem nõ tenet᷑. ¶ Modo queritur an quis agere pꝛo
cõpellatur reum defendere ⁊ ſic eẽ pꝛocuratoꝛ rei.Rñde aliquo.
tur ꝙ non:ſed ſufficit ꝙ quis impleat mandatum quod
quis ſuſcepit/nõ aũt inuitus cogitur ſuſcipere.h.d.⁊ pſᷣm
hoc verſiculus cuʒ fidẽ. refertur ad omnia pᷣcedẽtia:poſ
ſes etiam eum referre ad pꝛincipium tantũ vt gloſ.facit.
Op.ꝙ compellatur appellare ⁊ pꝛoſequi.vt.l.fi.ff.an ꝑ
alium cauſa appel.So.vt glo.ſ¶ Itẽ op.ad idẽ de.l.qui p
pꝛio · S. itẽ queritur.ff.eo.So.vt glo.eodẽmodo quo pᷣce
dens.⁊ vide quod ibi not.in contrario.
¶ Item op.de.l.incõmodato .S.ſicut.ff.cõmoda.vbi non
ſolum inchoari ſed finiri debet.So.ibi loquitur in con⸗

——— — — — —

—, ðð

—- — — — — — —.

— —

toꝛ ſi egit ſe vt hic:ſed cauſatiue:qꝛ repellitur ab agendo ſi nõ defẽ m inc r in ce
g aliquem dat vt in contrario.Alij ſoluunt ꝙ aut petitur ꝙ defẽdat nexis / at in cauſa appellationis nullam connexitateʒ ha
an poſſit ante litẽ conteſtatã ⁊ debet vt in contrario. Aut poſt lit. bet cum pꝛincipali.vt in glo.

cogi vt de conteſt.⁊ non tenetur:qꝛ huiuſmodi exceptiones debent Item op.extra ꝙ cõpellatur exequi appellationem. vt Appellãs
fendat. opponi ante lit.conteſt.¶ Item op. ꝙ compellatur defen l.Herẽnius ·S. gaia.ff.de euic.So.aut litigo ad pꝛopꝛium an ↄpellat

dere:nam dñs qui ſibi mandauit vt aget videtur ſibi mã
dare vt defendat:ergo ei tenetur pꝛocuratoꝛ actione maã
dati ergo compellitur. Sol.aut queris an compellatur
ab aduerſario ⁊ dico ꝙ compellitur eatenus vt non ad⸗
mittatur ad agendum ſi velit defendere:aut queris an
cõpellatur a domino ⁊ dico ꝙ ſi non defendit non vide⸗
tur impleſſe mandatum:⁊ ideo domino tenetur actione
mandati.vt.l.ſi pꝛocuratoꝛem·S.j.ff. manda. Alij dicunt
ꝙ; dominus videtur mandare id ſine quo mandatum ex
plicari non poteſt. Sed illud ſine quo poſſibile eſt imple⸗
ri mãdatũ nõ videtur mandari.ſed ſine defenſione põt
explicari mandatum vt ſi non petatur ⁊ ideo non vide⸗
tur mandatum.

¶ Tertio op.ſic actione mandata videtur mand atuʒ id

ſine quo non poteſt explicari mandatum.vt.l.ad reʒ mo
bilem.⁊.l.ad legatum.ff.de pꝛocura.Sed ita eſt ꝙ ſinede
fenſione non poteſt ĩplere: quia repelletur ab agendo ſi

non defendat / ergo non implebit fidem ſuſceptam. vnde
obſtat verſiculus cum flidem.⁊ ideo non videtur hec lec.
poſſe defendi.verumtamen quidam volentes eam defen
dere:dicunt ꝙ verſiculus cum fidẽ.refertur ad pꝛimuʒ re

cõmodum pꝛincipaliter ⁊ ſecundario:⁊ tunc poſſum ap⸗ pꝛoſeqͥ ap
kelere ſ volo vel non et pꝛoſequi ſi volo arg.l.ſi quis li pellatio⸗
ellos:j.de appel.⁊.l.eos in fi.aliquando negocium nul⸗ nem.
lo modo me reſpicit vt qꝛ ſum ꝓcuratoꝛ alterius:et tunc
ſufficit appellare:ſed non teneoꝛ pꝛoſequi niſi de hoc mã
datum ſuſceperim:immo ⁊ ab appellando excuſoꝛ ppter
paupertatẽ vt hic.vt.l.ſi pꝛocuratoꝛẽ ·S.ſi ignoꝛantes.ff.
de pꝛocurat. ⁊.l.ſi actoꝛ.jde appel.Sed aliqñ cum reſpi⸗
cit me pꝛincipaliter:vt quia ſum emptoꝛ rei:ſed ſecunda

rio ⁊ in effectum pertinet ad alium vt ad venditoꝛeʒ.idẽ

ſi ſum fideiuſſoꝛ ⁊ tũc debeo appellare ⁊ pꝛoſequi niſi do
minus ſit pꝛeſens ⁊ ei denũciem vt appellet ⁊ ꝓſequat᷑.
quia tunc ego excuſoꝛ ⁊ ita loquitur lex idemq; ĩ fi.ff. mꝗ
dati.⁊.l.herẽnius ·S. gaia.ff de euic.aut conſtat ꝙ habet
malam cauſam ⁊ non cõpellitur appellare in dubio pᷣſu⸗
mitur habere malã cauſã pꝛopter ſnĩaʒ:⁊ ideo excuſat᷑ ſi
nõ appellauit:vt.l.gñabłr · S.· fl.ff de iureiu.verũtñ ſi appel
lat pᷣſumit᷑ credere ſe hr̃e bonã cãʒ:⁊ ideo cõpellit᷑ pꝛoſe
qui poſtq; appellauit.vt.d.l.herẽniꝰ.cũ ibi notatis.ff. de
euic.¶ Vltimo quero quando dicatur pꝛocuratoꝛ inuitꝰ.
⁊ dic vt glo. Jac. Butrig.

— — —

x*

Se

E E

Pre
dn
ltg
et
lee,
vule
Ntek
wi
oues
its
pio
Atur
oali pre
nad mnu
noſe cht
guis An
ſide An
vod
1kn
pol
ane
gnis
ßee

non
con⸗
ehe

niumn MNgr
nnel
noltn
nnlenn
ttune
Neni
Pyer
lof
feſpi⸗
Unds
zidi
ſi do
dut
fni
habet
ſ⸗
ſatſi
p.
ge⸗
foe
uic⸗

ꝛocura οNNifi Erx hac. .no. quod nemo inuitus cogi⸗
Additio *tur ſuſcipere officiũ ꝓcur.ſecus in naduo

toꝛis offi⸗ 95 ½ . cus in aa
ciũ nemo cato.l.j·S: ait pꝛetoꝛ.ff.de poſtu.⁊.l.ꝓuidendũ.verſi.ſi qͥs

cogit᷑ ſu- vero monitusij.de poſtu.et duplicem rationẽ diuerſitat
aſſigna. vt per bal.hic in.j.no. Item ſecus eſt in doctoꝛe
qui poteſt inuitus cogi ad cõſulendũ.l.in ſacris.vbi glo.
⁊ bar.no.C.de pꝛoxi.ſacro.ſcrinio.lib.xij.dic ꝑ moꝛder.

ſcipere.

in.l.eum qui.S.Fallit iſta lex in ꝓcuratoꝛibus palatij ſo⸗

litis operas locare ſᷣm raph.⁊ paul.de caſt.hic imol.in.l.

dãni·S.ſi is qui.ff.de bã.infec.quicquid ibi teneat ludo.
ro.et dubitat do.alex.hic. Item fallit fauoꝛe reipublice

vel flſci. ar.l.hi qͥ ad ciuilia.pde appella.et.l.ſi magiſtra⸗

tus.ff.de mune.⁊ hono.ſᷣm ſaly.⁊ do.alex.hic.

TLienam. Dulier ad pꝛocurationẽ nõ
admittit᷑: qꝛ virile officiũ ẽ.
¶ QOopo. de. l. feminis.ff e. Solu.ſicut ibi ad⸗

AEImittitur filia pꝛo patre vt ibi. ita admitterem
hic matrem pꝛo filio ſi eſſet maioꝛ fllius: ſed quia eſt mi⸗
noꝛ ⁊ poteſt ſibi alia via conſulere.ſ.petẽdo tutoꝛem dari
filio ideo nõ admittit᷑.¶ Itẽ op.ſi admittit᷑ mulicr.ergo
venit cõtra velleyanũ.So.due ſunt regule quare ꝓhibet
mulier. Vna eſt:qꝛ virile officium eſt ⁊ ꝓpter hanc regu
lariter nõ admittitur:vt hic.fallit in caſibus.vt dic.l.fe⸗

minas.in quibꝰ nõ ob.iſta regła.Sed nunqd velleyano
iuuatur:qꝛ intercedit.⁊ hec eſt ſecũda regła.Rñdeo.aut

interuenit ex parte actoꝛis / ⁊ tũc licet ſatiſdet ⁊ oblige⸗

tur nõ iuuatur:quia pꝛopꝛiã obligationẽ ſubit ⁊ nõ alie⸗

nam. Aut interuenit ex parte rei ⁊ tunc aut habet manda
tum ⁊ non debet fleri executio in ipſam qꝛ non eſt obliga
ta ⁊ ideo nõ videtur intercedere/nec iuuatur. Aut nõ ha⸗

bet mandatũ vel ſatiſdedit de iudicato ſoluẽdo/⁊ tunc

vigdet᷑ alienaʒ obligationẽ ſuſcipere ⁊ velleyano iuuatur

S. ad velleyanum. Jaco. Butrig.

niſi renũciaſſet velleyano qð facere poteſt:vt.l.antique.

vel poſtea.h. O. Pone caſum in nube vt littera

¶ Op.· ꝙ hec lex male dicat:quia ꝓcur.ante litis cõteſt.

non ↄſtituit alium pꝛocuratoꝛẽ /poſt ſic. Item ante litis

conteſta.non fit dũs:poſt ſic.So.dicunt quidã ꝙ pꝛocu
toꝛ ante litis cõteſta.veniens poteſt fieri dñs per conte⸗
ſtationem: ſed veniẽs poſt non poteſt fieri dñs ꝑ conte⸗
ſtationẽ:⁊ ideo q;tuʒ ad hoc differt. Sed gl.dicit ꝙ ĩmo
equiparãtur ꝑ.l.ij.de cõſoꝛ.eius lit.que facit hoc modo.
quia equiparãtur pꝛocuratoꝛ interueniẽs ante litis ↄte.
anteq; lis cõteſtetur pꝛocuratoꝛi veniẽti:quia ab vtroq;
exigitur ſatiſdatio.tu dic ꝙ ſicut pꝛocuratoꝛ veniẽs ante
litẽ conte.per litis conteſta.fit dñs:⁊ pꝛocuratoꝛẽ conſti
tuere poteſt.⁊ ita qui venit poſt ⁊ cepit tractare cauſam
⁊ efficitur dñs. Item ſicut ille qui venit ante / debet ante

inchoare:ita ⁊ venits poſt debet cauere poſt.ar.l.et ele⸗
ganter.S.ſi poſt.ff. de condi.inde. Iteʒ op.ad idem cer

tum eſt ꝙ pꝛocuratoꝛ veniẽs ante litis conteſta.poteſt
reuocari ⁊ lis ad dominũ tranſferri:ſedveniẽs poſt non.
Solu.vt glo.quia aut fit tranſitus de pꝛocuratoꝛe in do⸗
minũ.⁊c. Sed certe hec lex non tractat de poteſtate trãſ⸗
ferendi litẽ. Sed quid iuris ſit ea tranſlata.⁊ ideo dic ꝙ
aut queris de poteſtate trãſferẽdi litem:⁊ tunc dic ꝙ aut
queris de trãſferẽda a domino in pꝛocuratoꝛeʒ ⁊ poteſt
tranſferri ante litis conteſt.⁊ poſt.vt hic. Aut queris de
tranſferenda lite a pꝛocuratoꝛe in pꝛocuratoꝛẽ alium:et
tunc dic ꝙ aut pꝛocuratoꝛ interuenit ante litẽ conteſta.⁊
tunc cõteſtationẽ efficitur dominus litis:⁊ poteſt aliũ
conſtituere ante non.vtij.e.nulla.et.l.pcuratoꝛibus.Aut

interuenit poſt litis conte.et tunc quado incipit cauſam

tractare efficitur dominus ⁊ poteſt aliũ pꝛocuratoꝛẽ cõ⸗
ſtituere.Aut queris de tranſitu a pꝛocuratoꝛe in dominũ
⁊ tunc aut eſt lis cõteſtata ⁊ poteſt fieri cum cauſe cogni⸗
tione non ałs a ꝓcuratoꝛe inuito:vt.l.ꝓcuratoꝛibus e.

Pꝛocura Aut non eſt lis conteſta.⁊ poteſt fleri pꝛocuratoꝛe inuito
toꝛ intue⸗ ⁊ ſine cauſe cognitione.vt.l.ante litis.ff.e.Aut queris qͥd

niẽs poſt iuris ſit lite tranſlata ⁊ tũc pꝛopꝛie loquitur hec lex:quia

litẽ ↄteſt. id eſt iuris eſt ſiue ſit trãſlata ante litẽ ↄteſtatã/ſiue poſt

an debeat vt hic.¶ Item quero an pꝛocuratoꝛ interueniẽs poſt litẽ
danari.

AThil Nulla eſt differẽtia inter pꝛocurato⸗
lll. rem venientẽ ante litem cõteſtatam

Eſonat. Quero in quo nil interſit: Et dic vt glo.

peclaratione

conteſta.debeat dãnari:Hic ꝙ ſic vt glo.in caſibus in qᷣ⸗

Bꝛocuratoꝛibus. Fo. LXVII.

bus ſentẽtia poteſt adaptari in cum. Sed an ipſe domi⸗

nus debet danari:glo.ꝙ non.⁊ ſubaudi maxime in.l.fur
ti ·S·qui alieno.ff.de his qui not.infami. Sed ego non
ſubaudio maxime:⁊ ideo dicerem ꝙ aut pꝛocuratoꝛ in-
teruenit ante litis conteſta.⁊ tũc ipſe ſolus dãnetur. Aut
interuenit poſt litis conteſt.⁊ tunc vterq; dãnabitur do
minus quia litẽ cõteſtatus eſt ⁊ pꝛocuratoꝛ:quia pꝛoſe⸗
cutus eſt ⁊ illa lex furti S.: qui alieno.recte intelligendo
hoc pꝛobat: quia dicit ibi ꝙ dominus nõ eſt infamis:qꝛ
ab initio per ſe nõ litigauit.quaſi dicat ꝙ ſi ab initio do⸗

minus fuiſſet ⁊ litẽ conteſtatus fuiſſet:licet ꝓcuratoꝛ ve⸗

niret dãnandus:quia eſt ꝓſecutꝰ nihilominus ⁊ ipſe do⸗
minus:quia litẽ eſt conteſtatus et eſſet dominꝰ infamis.
⁊ ideo dic non ſubaudiri maxime in dicta.l.furti.⁊ ratio⸗
nem·j/ſubijciaʒ.¶ Quero ergo an ſicut pꝛocuratoꝛ ex ꝑte
rei venit condẽnãdus ꝓcuratoꝛio nomine.ita ⁊ pꝛocura
toꝛi auctoꝛis fiet odẽnatio ꝓcuratoꝛio noĩe.⁊ puto ꝙ ſic.

tali ratione quecũq; gerimus ſi ex noſtra perſona.⁊c. vt

l.quecũq;.ff. de actio.⁊ ob.hinc eſt ꝙ ſi ꝓcuratoꝛ ſtipula

tur aliquid debet ſtipulari ſibi ꝓcuratoꝛio nomine:vt ſic

obligatio fundetur ⁊ oꝛiginem capiat in perſona ſua:nã
ſi diceret ſtipuloꝛ dari dño non teneret ſtipulatio niſi
eius intereſt domino dari:vt.lſtipulatio iſta·S. alteri.ff.
de verbo obliga. ſicut eſt in contractibus / ita ⁊ in quaſi
cõtractibus.modo ita eſt ꝙ pꝛocuratoꝛ in iudicio quaſi
contrahit. vt.l.licet.S. idem ſcribi.ff.de peculio.opoꝛtet
ergo ꝙ obligatio ⁊ ſententia in eius perſonam fundetur.

vngde debet dicere iudex condemno titium ad dandum

decem ſeio pꝛocuratoꝛio nomine pꝛo taliſſic ex parte rei
debet dicere condẽno titium pꝛocuratoꝛem ſei pꝛocura⸗
toꝛio nomine ad decem.Sed ſi dommus fuiſſet litem cõ⸗
teſtatus et poſtea pꝛocuratoꝛem conſtituiſſet:tunc quia
vterq; quaſi contraxiſſet in iudicio dominus per conte⸗
ſtationem pꝛocuratoꝛis pꝛocedendo ineſt vtriq; dãnan⸗

dus ⁊ de iure non:vt omnium ſeruaretur opinio:vt alibi

glo. dicit. ¶ Item querit glo.an pꝛocutatoꝛ conſtirutus Pꝛocurs
ad ſententiam audiendam vel ad alium articulum cauſe toꝛ ↄſtitu⸗
non ad totam cauſam debeat damnari.⁊ dicit gloꝙ nõ. tus ad ſen
et ex hoc nos dicimus ꝙ licet in cauſa capit ali non poſſit tẽtiã audi
interuenire pꝛocuratoꝛ ad plenam defenſionem / poteſt endãa: vel
tamen venire ad vnum articulum:vt ad pꝛoducendum ad aliũ ar
vnum teſtem.vel ad opponendam vnam exceptionem: ticulũ cãe
vel ad audiendum ſentẽtiam.⁊ eſt ratio:quia non debet an poſiit
dãanari:vt in hac glo.et per hoc ceſſat ratio.lpe·S. ad cri⸗ dãnari.
men.ff.de publi.iudi.
⸗ Aritt 19 Maritus tanq; coniuncta ꝑſo⸗
B.na ꝓponit actiones pꝛo vxoꝛe.
boc pꝛimo:⁊ ſpecies expꝛeſſa facit ceſſare ge⸗
HE aAnus tacitum hoc ſecũdo. ¶ Hota ar. ꝙ mari⸗ Perſone
tus eſt de coniunctis ꝑſonis:nam ille dicũtur coniuncte ↄiuncte q̃

perſone que admittuntur ad agẽdum ſine mãdato:æ he dicatur.

perſone dicũtur coniũcte que appellatione ſuoꝛum cõti⸗
nentur /⁊ ille cõtinentur appellatione ſuoꝝ que non coguiua
tur inuite ferre teſtimonium contra coniũctum: ⁊ ex hac
conſequẽtia ꝓbatur ꝙ maritus continetur appellatione
ſuoꝛum ⁊ ꝙ non cõpellitur dicere teſtimoniũ contra vxo
rem hec ꝓbãtur hic.l.ij. ff.de accuſa.et.l.iulia.ff. de teſti.
C Do. velſ or pactis cõuentis.So.vt glo.pꝛo cuius
ciendũ ꝙ tria genera rerum habet mulier.
Pꝛimo dotales quas marito tradidit in dotem. Scðo

parafernales: vt quas mulier tradidit marito: ſed nõ in

dotẽ:⁊ de his marito videbat᷑ ei mãdaſſe tacite defenſio⸗
nem earũ ⁊ vendicationem.ar.l.ſancimꝰ.S.de ſacroſan.
eccle.⁊ ideo ꝓpter tacitum mandatũ non cauet de rato.
Tertio habet tres res q̃ nõ ſunt dotales /nec paraferna⸗

les: vt ſunt qᷓ viro non tradit ⁊ in his cum maritus cuſto
diam / nec per cõſequẽs tacitũ mandatũ habeat cauet de

rato vt hic.¶ Item op.ꝙ vno cõceſſo videat᷑ ⁊ aliud mã⸗
datum:vt.l.ad legatũ.et.l.ad rem mobilem.ff.e.So.vno

coceſſo videatur ⁊ aliud cõceſſum ſine quo cõceſſum ex⸗
plicari non poteſt: vt ibi:non aliud oĩno ſeparatũ vt hic.

Item op. ꝙ ſpecies expꝛeſſa nõ deroget generi. vnde
licet de vno negocio expꝛimat᷑ nõ ꝓpterea videatur ꝓhi
bitum: vt.l.queſitum. S.penul.ff. de fundo inſtru. et.l:.le⸗

gata. de ſupellec.lega.cum ſi. Solu.aut ita eſt ꝙ vult ve⸗

nire in caſu vbi habet mandatum:et poteſt ſine cautione
de rato.Sced in alijs caſibus admittetur.ſ.cum cautione
. i iij

de rato et ita concoꝛdat cum contrarijs. vnde ex vno

mandato videtur reſeruari genus vt pꝛius de iure con⸗

muni: vt ſcilicet admitatur vt pꝛius cũ cautione de rato
Sed quia doctoꝛes nr̃i intelligũt aliter legem iſtam.ſcʒ
ꝙ nullo modo admittatur in alijs maritus.et ideo ꝓ ſo⸗

Species lutione contrarij opoꝛtet nos ſic diſtinguere:qꝛ aut expᷣ⸗

quõ dero⸗ mitur genus ⁊ ſpecies: ⁊ tunc ſpecies nõ derogat generi
get gůi.

Exceptio ?

niſi quãtum ad ſe quia genus non poꝛrigitur ad eam:ſed
ad alias: vt.l.doli clauſula. ff. de verbo. obligatio. et.l.

ſi ſeruus ſeruũ·S·inquit lex.ff. ad.l.aquil. Nerũ reſtrinꝰ⸗

git genus qualitatiue:vt poꝛrigat᷑ ad ſpecies ſimiles ſpe
ciei expᷣſſe in qualitate:vt.l.fl·S.cui dulcia.ff.de vino tri
ti.⁊ oleo lega.⁊ ar.l.ſeruus.de verbo.ſigni.Aut expꝛimi⸗
tur ſpecies ⁊ indiuiduũ reſtringit ſpeciem ad ſola indiui
dua expꝛeſſa:vt.l.queſitum. de fundo inſtru.et quod ibi
no.⁊.l.legata.de ſuppellec lega.et.l.cũ delanionis··cui
fundi.de fundo inſtruc. Aut expꝛimitur ſpecies et genus

eſt tacitum ⁊ tunc ſpecies derogat generi vt hic.et.l. cuzʒ

pꝛetoꝛ.ff. de iudi. Honliect vomi
S on licet dom
Vo curatoꝛib ESuo lire cöteſtata
cum pꝛocuratoꝛe tranſferre in ſe cauſam niſi ex
WAᷓiuſta cauſa.h.d.¶ Ego vidi dubitari de tali q̃⸗
ione: quia lite conteſtata cum ꝓcuratoꝛe dñs non vult
litem totam in ſe tranſferre:ſed ad vnum articulum veni
re:ſc ilicet pꝛoducere vnum teſtem. an poteſt. Quidã ꝙ;

non per hanc legem ⁊ male ĩmo poteſt quia volebat totã

cauſam aſſumere ⁊ ideo non poteſt:nam dicit perſequen⸗
di ⁊ dictio per denotat rem ꝑfectam.l.vꝛbana/S. pnocta⸗
re.et.l.edificia· S. perfeciſſe.ff. de verb.ſigni.poſſum ergo
ad vnum articulum venire maxime vbi timetur collu⸗
ſio.ar.l.ſi ſuſpecta.ff.de inoffi.teſta.et.j.de liti.aut᷑. nunc
ſi heredes.Aut ergo vult in totum aſſumere negocium ⁊
poteſt eum cauſe cognitione et non ſine vt hic. Aut ad
vnũ articulum vult venire ⁊ tunc poteſt. Modo quero

quomodo fiat tranſitus ad dominũ ſi contingat hoc ex

cauſa fleri: Reſpõdeo quia ꝓcuratoꝛ narrabat dño oĩa

que fecit. ſcʒ quomodo poꝛrexit libellum ⁊ litem eſt con-
teſtatus ⁊ dñs cõpꝛobabit omnia et videtur iudicium in

eum tranſlatum.vt no.in.l.que omnia.et.l.ſe.ff.e. verius
puto ꝙ pꝛocuratoꝛ debeat cedere ius inſtantie:vt no.in
lincauſc. g:her ante od nitio. ffe. .
EAE Glla oꝛtuo dommolite cõteſtata nõ
expirat inſtantia:ſed eam pꝛocura

Aaurmet iuriſditionem ſuaʒ per ſolam citationẽ

teſta.ſicut hic flrrmat mandatum pꝛocuratoꝛis litis con⸗
teſtatione. nam mand atum pꝛocuratoꝛis ⁊ delegationis

equiparantur. vt.l et quia.ff. de iuriſdi.oĩm. iudi. Ja. bu.

Exceptio que reddit iudicium retro

indicij: ĩmo etiã poſt ſententiã hoc dicit.
¶ Op. ꝙ hec exceptio cũ ſit ꝓcuratoꝛis debe⸗

ꝓcurato⸗ at opponi ante litis cõteſt.⁊ non poſt. vt.S. e.ita demum.
ria qñ poſ et.ff e pomponius·S. rati.⁊ hic in pꝛin.Sol.quidã ꝙ hic
ſit opponi eſt ſpeciale in exceptione tu non es pꝛocuratoꝛ ⁊ iudicis

Except

incõpetentis /qð intellige qũ ignoꝛãter litigauerũt.Alij

dicũt ꝙ eſt ſpale in exceptione qͥ reddit iudiciũ retro nul
lum qð idẽ eſt. Alij dicũt ꝙ aut ſciebam michi exceptio⸗
nem cõpetere/⁊ mihi pᷣiudico:ſi non obiicio ſtatim: aut
ignoꝛo:⁊ tũc ſemꝑ poſſum obijcere:vt hic.ar.l.mater.ff.
de inoffi. teſta. Aut dubito ⁊ tunc debeo obijcere añ litis

ↄteſt. ⁊ non poſt:vt.ff.e.l pomponius.S.rati. ſed tu dic ꝙ
io eſt triplex exceptio ꝓcuratoꝛia.Ana eſt tu nõ es ꝓcura⸗

ꝓcurato⸗ toꝛ⁊ iſta opponitur qñcũq; vt hic. Itẽ eſt exceptio.tunõ
ria eſt tri- potes eſſe ꝓcuratoꝛ ⁊ iſta opponit᷑ vſq; ad litẽ ↄteſtatã.

plex.

vt. S. e.ita demũ. Alia eſt exceptio tu non cauiſti de rato
et iſta debet opponi ante litis conteſta.vt.S.e.ita demũ.
et.l.pomponius ·S.rati.ff.e.¶ Ad ſecundum membꝛum

op.ꝙ etiã iſta exceptio tu non potes eſſe ꝓcuratoꝛ.poſſit

qñcũq; opponi:vt.i.ij ·S. j.ff qui ſatiſdare cogã. Sol ſᷣm

Ja. de arenis in hac exceptione tu nõ potes cẽ ꝓcuratoꝛ

debet ſubdiſtingui ſic:qꝛ aut hec exceptio opponit᷑ tali

nec pꝛo ſe/nec pꝛo alio poterat eſſe pꝛocuratoꝛ ratione coõ

ditionis perſone: vt quia ſeruus vel minoꝛ. ⁊ iſta poteſt
obijci in quacũq; parte iudicij.vt dicta.l.ij· S.j.qᷣ ſatiſda.

Nroꝛ exequitur.h. d. Solet queri an delegatus

noniſte ꝙ ſic: nos dicimus ſolum firmari per litis con

nullum põt opponi in quacũq; parte

Bu5ỹutrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

cogũtur.sut opponitur tali qui licet pꝛo alio ĩ iudicio eſ⸗
ſe non poterat tñ pꝛo ſe poterat vt miles: ⁊ tũc iſta debet
opponi ante litẽ conteſtatã ⁊ nõ poſt.vt.S.co.ita demũ:
Sed quid ſi dico te non poſſe eſſe pꝛocuratoꝛẽ rõne: q·
cauſa eſt publici iudicij:certe tenet glo.ꝙ ſolum ante litẽ
conteſtatam opponat᷑in.l.q;uis indubitati j. de adulte⸗
rijs per.l.ſi maritus·S.pᷣſcriptiones.ff.de adulterijs.cui
concoꝛdat. Ja.de are.⁊ male:qꝛ ideo pꝛocuratoꝛ ĩ publi
cis criminibus non põt venire:qꝛ ſibi nõ poteſt mandari
cauſa:vñ ſicut ſi nullũ haberet mãdatum poſſet qñcunq;
repelli / ita ⁊ quãdo habet minus legitimũ:ar.l.quotiẽs.
ff.qui ſatiſdare cogũtur.Tutius eſt ergo dicere ꝙ ex par
te actoꝛis qñcunq; poſſit repelli:qꝛ cũ cã erat publica nõ⸗
magis pertinebat ad mandãaãtẽ qᷓ; ad aliũ NHec ob.l.q;uis
indubitati: qꝛ loquitur in ſpeciali caſu qñ in tota cã fue⸗
rat vſq; in finem. Sed tempoꝛe ſententie opoꝛtuit accu⸗
ſatoꝛẽ ſe abſentare cã rei publice ⁊ ideo põt ꝓcuratoꝛem
conſtituere/maxime qꝛ venit ad vnum articulũ.ſ.ad ſen⸗
tentiam audiendã. Mec ob.l.ſi maritus ·S. pᷣſcriptiones:
qꝛ non loquitur de exceptione ꝓcuratoꝛia ſed de alia.ſ.
lenocinij.Sed ſi dicas pꝛocuratoꝛem venire ex partce rei
foꝛte poſſet ſuſtineri opi.glo.⁊ Jaco.de are.⁊ tunc condẽ
nabitur dñs ⁊ non ipſe iuxta ea q̃ dixi.õ.eo.nihil. Sʒ qͥd
ſi iudex inquirit in caſu pꝛohibito nunquid negatione
facta de crimine/i⁊ ſic lite conteſtata poterit opponivt iu
dici / vos non poteſtis ſuſtineri in hoc crimine tãqᷓ; accu
ſatoꝛ ⁊ iudex.⁊ certe ego puto ꝙ qñq; poſſit opponi/quia
redditur iudicium nullũ cũ non ſint in iudicio oẽs perſo
ne que ad iudicij ſubſtantiã requiruntur.ſ¶ Itẽ quero an
exceptio libelli male ↄcepti poſſu qũcunq; opponi.Ego Exceptis
puto ꝙ ſic per l.libelloꝛũ.ff. de accuſationi.ver.ꝙ ſi libel⸗ libelli ma
li.vbi dicit ꝙ ſi libellus non ſit bñ conceptus nomen rei le cõcepti
abolet᷑ de reis.per quod patet ꝙ loquimur etiã poſt lit. qũ poſſit
conteſt. quia ſolum poſt lit.conteſt.dicitur nomẽ accuſa⸗ opponi.
ti recipi inter reos.vt.j/.de adulterijs.l.adultera. ¶ Ad
aliud membꝛũ quo dicitur tu non es ꝓcuratoꝛ:põt qñcũ
q; opponi.opponitur ſic: nonne ab initio cum aſſeruit ſe
habere mandatũ ⁊ ego negabã res eſt effecta dubia:er⸗
go ſucceſſerunt duo pꝛeſtanda alternatiue.ſcilicet vel ca
uere de rato /vel pꝛobare mandatum. vt.S. eodem.l.j.
Sed vnum alternatiuoꝛũ tollitur per cõteſtationẽ.ſ.cau
tio de rato.vt.ff. eo.pomponius·S.rati.ergo ⁊ aliud.ſ.vt
non poſſit obijci qð non habet mandatuʒ.vt l.ſi vnus·G.
ſi ſtipulatus.ff.de pactis.So.dicit dñs Mar.ꝙ aut dico
ſimpliciter tu non es pꝛocuratoꝛ ⁊ non poſſum poſt lit.
ↄteſt.aut dico tu nõ es ꝓcuratoꝛ⁊ hec ſum paratus ſtatĩ
— tunc audioꝛ quandocũq;.Sed hoc non videt
bene dictum:quia cum excipiens ſemper debeat pꝛoba⸗
re qð excipit.vt.l.quinquaginta.ff.de pꝛobatio.ergo iſta
expꝛeſſio ꝙ eſt paratus pꝛobare nihil operatur.vt.l.nõre
cteij.de fideiuſſ.⁊.ff.de lega.j.l.hec verba.Sed foꝛte dñs
Marti.voluit dicere ꝙ quando ante litẽ conteſtatã obij
cio tu non habes mandatũ nulla neceſſitas pꝛobãdi mi⸗
hi ĩminet /⁊ ideo non eſt neceſſe ꝙ pꝛobationẽ offerã: ſed
nado poſt litẽ obijcio tunc pꝛobare debeo.Sed tu poſ⸗
es reſpondere aliter altero de quattuoꝛ modis: pꝛimo
ꝙ pꝛocuratoꝛ pꝛimo allegauit madatum ⁊ ego non nega
ui cum habere mãdatum:vnde nõ fuit locus cautioni de
rato:ſed modo poſt litem cõteſt.nego.⁊ ſic tãtũ nunc in⸗
cipit peti cautio de rato:ergo eam petere potero vel ſivo
lam pꝛobare eum non habere mandatum potero. vt.l.
ij .de conſoꝛ.eiuſdem litis.vel dicam ꝙ ipſe dominus
veniens poſſit eum repellere et cauſam ſuam agere quã⸗
docunq; de rato cauerit / cum in eius pꝛeiudicium nihil
egerit.vel poſſum dicere ꝙ etiam ipſe debitoꝛ poterit euʒ
repellere ⁊ dicet licet in iudicio emergenti in quo de per
ſonis diſputatum fuit fuerit admiſſus cum cautione de
rato ad agendum tamen dico me non condemnandum
tibi pꝛocuratoꝛio nomine pꝛo tali:quia nõ es eius pꝛocu
ratoꝛ/ nec in hoc iudicio pꝛincipali pꝛobaſti mandatum
et ideo vidi ſemel ꝙ quidam aſſerens ſe tutoꝛem pupilli
cum negaretur eum eſſe tutoꝛeʒ pꝛocurauit ĩ hoc iudicio
emergenti per inſtrumentum et inuentarium ſe eſſe tu⸗
toꝛem et fuit admiſſus ad agendum pꝛo pupillo poſtea
Biebarionibns factis de debito: dicit debitoꝛ pupil⸗
liſe non condemnandum agenti tutoꝛio nomine: quis
in hoc iudicio pꝛincipali non pꝛobauu ſe tutoꝛem eſſe.
vnde opoꝛtet ꝙ in vtroqʒ pꝛobet. Vel dic quarto

cide⸗
i ꝙ per ſolã negationẽ nõ fuit facta res dubia: ⁊ ideo non ſam ⁊ ad rñdendum ſub iuramento in anima ſua ſic et ſic
Nne⸗ fuit locꝰ cautionis petẽde/ ideo etiã poſt lit.conteſt.po⸗: ⁊ narrare omnia ĩ quibus ſuper crimine poſſet interroga
nteli tero eũ excludere.Sed qũo tualeicemnergen de ꝑpſonis ri⁊ tunc cum appareret pꝛocuratoꝛem eſſe plene inſtru⸗
dllte expedietur cũ nõ conſtet ꝓcuratoꝛẽ mandatũ habere: re ctum de conſcientia domininon compelleretur dominꝰ
ꝰ ſpondeo quia ĩ hoc iudicio emergẽti nõ venit pꝛocurato comparere.¶ Item quero quid ſi ceſſiſti mihi iura cõtra
ihlhi rio nominc/ſed pꝛopꝛio nomine venit.¶ Itẽ op.ꝙ dicãa⸗ ticium debitoꝛeʒ tuum ⁊ dum ego litigo iudex vult ꝙ tu
niri tur controuerſie:vt.l.ſi ꝗs.ff.de iudi.So. vt glo.ĩmo dic pꝛꝛincipalis compareas quaſi melius ſcias negocium qᷓ;
fang ꝙ nec etiã de perſona eſt iudiciũ cum hec lex pᷣupponat cgo an poteſt hoc facere: quidaʒ ꝙ ſic per hanc legẽ.Tu
neni⸗ eum falſum eſſe.¶ Atem oppo.ꝙ iudiciũ ſit aliquod:qꝛ ſi dic ꝙ aut litigat pꝛocuratoꝛ ſimplex ⁊ poteſt vocari dñs
raf dñs non habet ratũ cõmittet᷑ ſtipulatio de rato.vt.l.j. Sẽ. vt hic ex cauſa quã dixi/aut litigat pꝛocuratoꝛ in rem ſu
Neni co.ti.So.vt glo.⁊ dic ꝙ aut quer an iudiciũ ſit aliqducd am ⁊ tunc ſte lueʒ conteſtata ſi eſt queſtio de perſona bñ
Mih quãtum ad pꝛeiudiciũ dñi /⁊ dico ꝙ aut habuit ratů au poteſt vocari dominus vt queratur habeat madatumvł
ci nõ:ſi habuit ratũ:tũc ei pᷣiudicat ⁊ ratũvidet᷑ hr̃e ⁊ appel non. Si autem lis eſt conteſtata tunc cum pꝛocuratoꝛ ſit
R lado.vt.l.iij. S. fl. f.rẽ ra.haberi: aut nõ habuit ratũ tunc dominus factus ⁊ cõmodum ⁊ incõmodum ad eum per
nn ſibi nõ p̃iudicat:aut queris an ſit aliqð iudiciũ quãtũ ad tineat abſurdum eſſet ꝙ dñs vocaretur ⁊ ꝙ per aliquam
. en pꝛeiudiciũ domini⁊ dico ꝙ aut habuit ratũ aut nõ/ſi ha reſponſionẽ quam faceret pꝛeiudicaret pꝛocuratoꝛi ĩ reʒ
lcſe⸗ buit ratũ /tunc ei pᷣiudicat ⁊ ratũ videtur habere etiã ap ſuã/niſi quando haberet regreſſum de euictione ĩ aucto
Niones pellãdo.vt.l.iij.S./fl.ff.rẽ ra.ha.aut non habuit ratũ tunce rem:quia tunc effectualiter cauſa pertineret ad auctoꝛeʒ
e Aul ſibi non pꝛeiudicat: aut queris an ſit aliquod iudiciũ in ¶⁊ ideo poſſet citari ⁊ hoc caſu poſſet defendi illa opinio.
hattete pꝛeiudiciũ ꝓcuratoꝛis ⁊ eius fideiuſſoꝛũ ⁊ dico ꝙ ſic do ¶ Item quero quis dicatur maximus iudex.⁊ dic vt glo.
nce Solutum mino hñ̃te ratũ. Itẽ quero an ſi eſt ſolutũ falſo ꝓcurato Jacob. Butrig. ’”
fto pcura ri poſſt rtreheti di vt glo. len ec ſiue ſi 1 ſolutů Per ſen d r
tone toꝛi anpoſ tentiã ſiue ſine poſſit repeti:qꝛ hic fuit iudiciũ actitatuʒ R
whinri ſit repern cũ perſona nihas egenchar que actionẽ in iudicio de⸗ 2 lic eat P 0 tentt 0 ꝛib us.
ihuen ducere non potuit ⁊ hoc niſi dñs haberet ratum: qꝛ tunc Kub
Dni/le traheret ad ſe iudicium/ſᷣm.l.cum putarem.quã allegas ꝛica
eg erſ⸗ gloſ.fuit legitima perſona in iudicio ⁊ cum ea lata ſnia.
lneron Dic ergo ꝙ aut cũ nemine fuit diſputatum de mandato/ Juine Non licet mihi aduocã
ni.Ecokn aut cum aliquo:ſi cum nemine fuit diſputatũ de emergẽ⸗ eLE.teʒz petentẽ aſſumere nec
Gſilber e ti ⁊ fuit admiſſus cũ cautione hic nũq; fuit negatũ habe⸗ D ectionem in potentem tranſferre. hoc
omnenntiec⸗ re mãdatũ:⁊ tunc qñcunq; fuerit ei ſolutum poterit repe dicit cum ſequenti.
i poklrc ti pccunia.vt.l.ſi ſine · S. marcellus.ff.rem ra.hab.aut fuit aAd euidentiã eſt ſciendum ꝙ aut a⸗
ralſuggt aut fuit allegarum madatũ ⁊ ꝓbatũ:⁊ tunc aut cũ debi⸗ lieno in potentem rõne officij ⁊ loqui
1.(A toꝛe fuit pꝛobatũ ⁊ nõ cum dño:⁊ dicũt quidã ꝙ pꝛeiudi⸗ — tur hec lex. Sed de potente alia rõne
hotſci cet dño per.l.ij.⁊.iij.ff.ꝙ cum falſo tutoꝛe.Sed Jaco. de Ra Woquitur lex vlti ... de alie iudi. ¶ Itez
gſene are.dicit ꝙ ĩmo nullo modo pᷣiudicet dño ⁊ aliud eſt ĩ tu eſt ſciendũ ꝙ aut actoꝛ alienat ⁊ loquit᷑ hec lex: aut reus
bige⸗ toꝛe cuius auctoꝛitas dependet a iudice:⁊ ideo ſi iuderx· ·⁊ loquitur titulus.de alienatione iudi.mu.cã fac. Que⸗
etyala declaret euʒ tutoꝛẽ eſſe piudicat omnibus:⁊ ita loquitur ro an cadãt ab actione ipſo iure.⁊ dic vt glo.
lenli l.ij.⁊.iij. quod falſo.tu.ſecꝰ in ꝓcuratoꝛe cuiꝰauctoꝛitas ¶ Op. de. lij.S. de aduo.diuer.iudi.So.vt gloſ.¶ Item
öſecil nõ depẽdet a iudice / ſed a ſolo dño:⁊ ideo dic ꝙ aut fut op.de.lj.j· de ſuffragi.So.illa ſᷣm iſtam.¶ Qucro añ pꝛe⸗ Pꝛeſes
d pꝛobatũ mandatum cum ſolo ꝓcuratoꝛe ⁊ non piudicat ſes poſſit cãm delegare.ꝛ dicvt glo. que ĩnuit ꝙ delegatꝰ an poſſit
vnns dño nec in madato nec in cã pꝛincipali vt.f eo.l.in cauſe apncipe poſſit quacũq; cãm delegare ⁊ de hoc ſolet du⸗ cam vele⸗
autdic aut fuit ꝓbatum cum domino ⁊ ei nocet ⁊ in cauſa pꝛin- btitari verũ.G.de cho. tenet ꝙ quãtumcunq; cã eſſet ałs gare.
pogli cipali ⁊ in mandato.vt dicta.l.cum putarem.ff.ſami.her indelegabilis tñ per delegationem pꝛincipis fit delega⸗
tus ſtoti ciſcunnd. . , bilis vt delegatus a pꝛincipe poſſit eam delegare.ar. ff.
onve GB icun Illuſtris non litigat niſi per pꝛio de le.ij.l.pater·S.·quindecim:ſed male facit illa lex:quia
un, — „ G. curatoꝛem h.d. , ibi erat determinata pꝛohibitio:ſed delegatio cãrum me
chi, OD c ius Nota ꝙ dictio vſq; ponitur in⸗ ri vel mixti imperij eſt generaliter ⁊ indiſtincte pꝛohibi
Ntlnir⸗ Oduſiue.Si queris an dictiovſ ta:⁊ ideo non videtur ꝙ licet imperatoꝛ ex pꝛiuilegio eã
nene Aſ di⸗ ponatur incluſiue.Dic ꝙ aut conſtat de mente deleget ꝙ flat delegabilis. vt ſic delegatus a pꝛicipe poſ
uichi ctio quo RexAAHX⁊ illud ſeruatur aut non cõſtat de mente ⁊ tunc ſit eò delegare.glo.tamen hic aſſentit Guillermo ⁊ in.l.j.
gich ſumitur. aut tractatur de fauoꝛe ⁊ extendã eaz: aut de odio ⁊ non .qui pꝛo ſua iuriſdi.⁊ de hoc ibi dicã. ¶ Itẽ quero quã⸗
uun⸗ extendam eam in dubio deſeruiat accuſatiuo caſui ha-⸗ do valeat ceſſio:⁊ dic vt glo.
ftiſ bet denotare rem extra terminũ ⁊ terminus ⁊ terminatũ Ad d iti Nota ꝙ aſſumens patrocinium poten⸗
upet non ſunt idẽ:⁊ ideo in dubio ponitur excluſiue.vt.l.ſiunn tCiO.tioꝛis punitur in amiſſione cauſe. Simi
b:puin ãanos.⁊ l.nõ putabã.ff. de cõdi.⁊.de.iuxta illos vᷣſus.In liter ciuitatenſes qui faciunt ciuem emere aliquam rem
honnegt campo curro ⁊c̃. pꝛo eis impoſitis ⁊c. Mã puniuntur in amiſſione talisrei
woonide RW. . R i & Om̃is citatio ha empte que debet publicari:ita no. Barto.in.l.j. per ülum
nunc ii⸗ E pecun arijs. ber incluſaʒ pote textjꝓ.de naui.⁊ non excuſſ.li.xj.Extende iſtã legem tri⸗
hſlſitl R ſtatem pꝛocuratoꝛis mittẽdi niſi iudex expꝛeſ⸗ bus modis:pꝛimo vt habeat locum tam in actoꝛe qᷓ; reo
no Nl. Wa Elb ſerit dñm perſonaliter venire.h. d. ¶ Iſta ler Fm — e.⁊ moder.hic qᷓ;uis gloꝗj.in rubꝛic.ti.
dofminn inducitur in argumentuʒ ad plures q̃ſtiones. ⁊ pᷣno nos j. æ in.l.penul in fl.ff. de alie iudi.teneat ꝙ ſolum habeat
gere ei habemus ſtatutum ꝙ quando citatur aliquis ⁊ debet ba locum in actoꝛe. Limita iſtã legem quattuoꝛ modis: pꝛi
uun nhhl niri / debet citari vt veniat ipſe vel alius ꝓ eo. Modo nũ mo vt pꝛocedat in potentioꝛe ratione officij ſecus ſi ſit
Mlrte cius euʒ citauit vt veniret vel alius pꝛo eo: dicunt qui⸗ potentioꝛ alia ratione puta diuitiarum:vel quia ſit de p⸗
vo dene dam ꝙ bannum poſtea datum non valet:qꝛ nõ eſt ſerua⸗ mgtibus ciuitatis p᷑ʒʒ glo.hic.⁊ in.l.pꝛoxi.⁊ glo.⁊ doc.in
uroofede ta foꝛma citationis:ſed certe ĩmo valet per hanc legẽ:qiꝛ c.fi.de alie.iudi.bar.in.l.pena.ff.de alie.iudi.ſpecu.in tit.
gnanlun cum tacite intelligatur ꝙ veniat per ſe vel per vnum er-⸗ de ceſſio.actioS.j.in.j.col.Secundo limita niſi eſſet offi
iuspl go expꝛeſſio nil operaretur. vt.l.non recte:.j.de fideiuſſo. cium ex quoveriſimiliter timoꝛ non incutitur a ceſſate rõ
ndotun Item eſt argumentũ.pone ꝙ accuſatus de crimine ·..·re⸗ ne huius.l.puta qꝛ eſſet tabellio qui eſt iudex cartulariꝰ
nohl lłgationem miſit pꝛocuratoꝛem pꝛo ſe.iudex vult q důs fm Bal...l.pꝛoxuna.in fin. Tertio notabi.limita niſi ille
ccte⸗ veniat quia foꝛte vult eum toꝛquere nunquid põt facere qui aſſumpſit patrocinium potentioꝛis litigaret cum em·
ſeſed eum venire:hec lex facit ꝙ non quia hoc non debet fieri potentioꝛi: quia tunc videtur feciſſe non vt metum inſe⸗
lopote niſi ex cã que cauſa debebit ꝓbari per allegantẽ eã.vt.l. rat ſʒ vt excludat.l.cum pater.S.ticio.ff. de le.ij.ſ̃ᷣm pau.
phl⸗ actoꝛ . de pꝛobati.ſed nonne videtur iuſta cauſa ſi dicat ⁊ moder.hic.qui dicit ꝙ vidit de facto bononie in perſo⸗
hricii melius ſcit dũs veritatem an deliquerit q; tu pꝛocur. cer na caiuſdaʒ mulieris vidue. Quarto limita in cauſis cri
nentſt te ſic per hanc legẽ. ⁊ ideo tutius faceret reus ſi in pꝛocu minalibꝰ ĩ ꝗbus ĩgeritur pena ſãguinis. ãa licitũ eſt ſã
cnn ratoꝛio diceret conſtituit talem pꝛocuratoꝛẽ ad talẽ cau guinẽ ſuũ q̃lit᷑cũq; redimere.l.j.ĩ flijvbo.eo.qͥ moꝛ.ſi:/oſc.

Ne liceat potentioꝛibu2s. Fo. LXVIII.

i ilij

Butrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

glo.⁊ doc.in.l.tranſigere..de trãſac.⁊ qui obuiat cardi⸗
nali dum ducit᷑ ad patibulũ dʒ liberari a pena moꝛtis ſᷣm
bal.⁊ paul.de ca.in.l.adictos·jide appel.do.bar.veronẽ.

col. de elec. vtinam oẽs qui doctoꝛant᷑ in floꝛẽtiſſima an⸗
degauoꝝ vniuerſitate facũdia ⁊ eminẽti ſcientia rigoꝛo⸗
ſoq; examine quibus adeptus eſt regentiam amantiſſi⸗

in cautela.ij. “ mus zs trinſen artardne franeiſcus EHD fu⸗
E gr F, PEsS Hec lex loquitur de ſe⸗ turũ pditi eſſet doctoꝛãdus dʒ ter examinari ar. in
= J cuiuſcũq;. aael rubꝛice. l.vnica.de alth.lib.x.C.per ioh. de pla.in.l. magiſtros. et
„¶.ZOp. de. l. pe. ff. de ali. iudi. So. vt glo. Jaco. in.l.medicos.de ꝓfeſſoꝛ.⁊ medicis.lib.x.C.⁊ tandẽ dictꝰ ton
2Butrig. Hlnicr cius augmẽtatis Vrzunine caſittltis ac vicepßſi⸗ lon
ea 5 ens concilij ducatus andegauie eſt effectus. ce⸗
Behie den votetio eRNefiſcus velres pu. pꝛocu. 8
e titulos pdijs affigüt. alicunimeſtet. Kubꝛie 4
mine titulos pdijs aſtigut. alicuipꝛeſtet. Mubꝛica. 12
Kubꝛica. . Eipublice Fiſeus debitoꝛe ſu tue⸗
N Qρ ec νειι— ri nö dʒ aduerſus pꝛiua⸗
Nimad uertimꝰ. ler tum cuius etiã eſt debitoꝛ ſiue debitũ cofitea⸗ mn
bꝛeuit᷑ duo dicit pᷣmo ꝙ qͥ titulos potẽ Mtur ſiue neget. hoc dicit cum.l.fl.e. ſoſr,
tum alienis rebus ĩpoſuerit ſiue ſcien⸗ . si
te potente ſiue non ſᷣm sʒo.in ſumma Gm alle as Sicut aduocato ita aihet
in metallum dãnatus:potẽs vero qui . g nec fiſco partem litis küde

4 ſciẽter hec eſt paſſus perpetua no.infa
AEERAAE*& mia hoc pᷣmo. Reus cõuentus qui po
tentis nomen in iudicio allegauerit petit cam ⁊ potens
qui ſcienter hoc paſſus eſt notatur infamia.h.d.
t nemo pꝛiuatus titulospꝛe
dijs luis vel alienis iponat.
N 5 e „ Pꝛopꝛiñ eſt pꝛĩcipi impo⸗
EAE E le. nere titulũ pꝛedijs ſuis: et
fee ideo alius titulũ imponens ctiaʒ pꝛo
pꝛedio pꝛiuat᷑ eo.hoc dicit.
¶SBlo. intelligit hanc legẽ qñ pꝛediũ
Nerat inſcribẽtis ałs ſecus. Et hic eſt
YNargumentũ ꝙ ſi ſtatutũ dicit ꝙ ſi quis

ꝙ hoc hʒ locũ qñ equus vel plauſtrũ erant illius qͥ bladũ
depoꝛtabat ałs ſecus:qꝛ dñs equi qͥ non eſſet in culpa nõ
deberet eo pꝛiuari /ſi expoꝛtans teneret᷑ ſoluere extima⸗
tionẽ fiſco.ar.l.meminerĩt.jvnde vi.et.l.quicũq;·S· fi ·
de fugi. ſeruis. Eoeclexloquitut in duobvs
e . ec lex loquitur in duobus ca
N E quis. ſibus.ſ.ſiue quis ꝓpꝛia vela im
ponit pꝛedijs alienis.vel aliena alienis ⁊ ſi ple
Ebeius eſt capite punit᷑:ſi clariſſimꝰ dãnatur in

metall

uʒ: ⁊ quilibet ꝓpꝛia auctoꝛitate poteſt vela reijce⸗

poteſt cõcedere:vt per fiſcum tueatur.hoc di
2 cit tex. glo. Sicn ſiſ bi ſ
VAS icut fiſcus debitoꝛem ſuum
Boꝛret.

ita nec creditoꝛem ſuum. hoc dicit Jacobus
. dButrigarius. . — .⸗”
De negocijs geſtis. Kub.
meſtica affectio quod minus eſt dene
gant repetionem impenſi.hoc dicit.
¶ Ad euidẽtiãeſt ſciẽ̃dũ ꝙ eſt pietas
⁊ iſta eſt inter patrẽ ⁊ filiũ. Itẽ eſt offi
cium.et hoc eſt qdð dʒ homo hoĩ. Iteʒ

5

Re RRkemi pozꝛtauerit bladũ er ciuitatẽ ſuꝑ equo Hαeſt domeſtica affectio / aut mouet ad
vel plauſtro ꝙ equus vel plauſtrũ cũ bouibus cõſiſcetur impẽdẽdum ⁊ nõ impedit repetitionẽ.aut mouet ad do⸗

nandũ ⁊ impedit repetitioneʒ. Item eſt obſequiũ qð dʒ

libertꝰ patrono.vt.j/e.officio.¶ Diuide in duas ꝑtes:qꝛ

pꝛimo ponit dictum vſq; ibi cum etiam.ibi pꝛobat a mi⸗
noꝛi vſq; in finem. ”“
¶ Op.ꝙ mater non facit tutoꝛes ſuſpectos:immo ipſiſe

ipſos malis moꝛibus. So.non facu eos ſed petit decla⸗

rari.¶ Itẽ op.ꝙ ex pietate nõ fecerit ĩmo ex neceſſitate:

vt. l. ſciat · . de legi.heredi.So.ſᷣm Ja.de are.ex neceſſita

te petit tutoꝛes vt ibi.ſed ex pietate petit eos remoueri:

vt hic. ¶ Item oppo. ꝙ impenſum cauſa pietatis repe⸗ Impẽſuʒ

contra pꝛiuatos non adiuuat:

Alilis gui re ⁊ nulla criminali relinquetur occaſio.Et nota ꝙ foꝛ: tatur.vt.l neʒennius ff e.Solu.hec ſᷣm illam quia repe⸗ cã pietaij
us punit᷑ tius punitur vilis qᷓ; nobilis quia tractatur de pena coꝛ⸗ tit niſi pꝛo parte ſtetur: vt ibi.¶ Item op.ꝙ ꝓteſtatio ni⸗ an poſſit
qᷓ; nobilis poꝛali ſecus ſi de pena pecuniaria tractatur vt.l.pꝛope⸗ cchil operet᷑.cum ex neceſſitate faciat.So. dicere tutoꝛes repeti.

rãdum.S.ſin autẽ.j.de iudi.et.l.pedius.ff.de incen.ruina
nau.⁊ plene dixi.in.l.iij.v.deſumma trini.¶ Itẽ nota
depoꝛtatus ꝑdit libertatem qð videtur õᷣ cõiã iura.Se
dic ꝙ hic ſpale. vel dic ꝙ depoꝛtatur.ſ.in metallũ.i¶ Itẽ
no.ꝙ vbicũq; exceptio oꝛdinatur ad ꝓceſſuʒ eũ impedit
vt eſt hic:qꝛ hic ꝓhibet accuſationẽ recipi. Idẽ dicũt qͥ
dam in velleyano ⁊ macedoniano:qꝛ lex dicit actio peti
tiove detur: ⁊ ideo dicũt ꝙ impedit ꝓceſſuʒ:vt.l.j.in pᷣn.
ff.ad velleya.et.l.j.ffad ma. Item in exceptione rei iudi⸗
cate qꝛ lex dicit ꝙ amplius non audiat᷑ agens/vel accu⸗
ſans.⁊ ideo ꝓceſſum impedit:vt.l.ſi cui.S.hiſdẽ.ff. de ac⸗
cuſa.ſic ⁊ in exceptione tranſactionis ⁊ iuriſiurandi.

Gt nemint liceat line auctoꝛi

tate iudicis ligna ipꝛimere.
Rrrrr- Exp e NRebꝰ alienis etiã mihi obli

PE- gatis vel pꝛopꝛijs non a me
poſſeſſis non poſſum ſigna imponere.
voc dicit cum ſe.
Add itio Iſtum tex.dicit bar.
V * ſe ſepe allegaſſe in
idignꝰ pe⸗ . examinibus ſcholarium qui debent
tens inſi- Emm EE„aRinſignia doctozatus petere a doctoꝛi⸗
gnia do⸗ bus non aũt pꝛopa auctoꝛitate ſibi conferre ⁊ idẽ tenẽt
ctoꝛalia ange.⁊ paul.de caſt.hic.Et ſcholaris indignus petendo
peccat inſignia doctoꝛalia peccat moꝛtaliter glo.eſt in cle.ij. in
moꝛtalit. ꝓᷣbo honoꝛe de magiſt.panoꝛ.in.c.cũ in cũetis ·S·j.ðin.ij.

Scholar⸗

D

ſuſpectos eſt pietas:vt hic.⁊ ideo nõ repetitur impẽſa:vt
hic niſi ꝓteſtatio facta fuerit:vt dic.l.neʒenniꝰ.ſʒ petere
tutoꝛes eſt neceſſitas non pᷣciſa ſcʒ cauſatiua:ſed velit
filio ſuccedere:⁊ ideo etiã cum ꝓteſtatione non repetit.
Alij dicũt ꝙ potuit impẽdere/etiã in petendo tutoꝛcs.et
ideo aĩo ſuccedẽdi filio ſed pietate volẽs ſibi ſeu filio ꝓ
uidere.⁊ hoc videt᷑ facere qñ ꝓteſtatur ⁊ ſic eo caſu repe
tet:qꝛ videtur pietate mota ad petendũ nõ ad donãdũ.

vt. ff. e.is qui. Sed ego puto ꝙ illud ſit verũ ꝙ vbi impẽ⸗
dit in petendo tutoꝛes ꝙ ꝓteſtatio nihil oꝑetur:lʒ ſit ne⸗

ceſſitas cauſatiua nõ pᷣciſa.aut ĩpẽdit in dicẽdo eos ſuſpe
ctos eſſe/⁊ tunc in hoc ſic pietas ⁊ ꝓteſtatio ꝓſit.¶ Item
op.ꝙ dicere curatoꝛes ſuſpectos nõ ſit pietas ſicut eſt in

tutoꝛe qꝛ curatoꝛ nõ datur ꝑſone pupilli ſed rebus tutoꝛ

ꝑſone:cũ ergo impẽſa facta in curatoꝛe ꝑſonã nõ reſpici
at:nõ dr̃ facta cã pietatis:ergo ĩdiſtincte dʒ repeti. So.

licet pꝛĩcipaliter det᷑ rebus.ſecundario tñ datur ⁊ ꝑſone
⁊ matri vtrũq; facit ↄtẽplatiõe ꝑſone filij &̊ idẽ ĩ vtroq;.

Itẽ op.nõne mater naturalit᷑ tenet᷑ ad gubernãdũ filiũ
⁊ P ↄñs ad hanc impẽſaʒ ergo repetere nõ dʒ:vt.S.de iu⸗
ris ⁊ fac.igno.cũ quis.So.tenet ex inſtinctunature non
redacto ad aliquã neceſſitatẽ.tria ergo ſunt.ſ.petere re⸗
mouere ſuſpectos ⁊ ĩ hoc eſt pietas.⁊ ideo cũ ꝓtceſtatioe
recipit ałs nõ. Ideʒ eſt qñ nõ in ꝑſonã filij.ſed circa eos
ĩpẽdit. Aliud eſt peteretutoꝛẽ ⁊ hec eſt neceſſitas cauſati
ua ⁊ hoc nõ puto ꝙ etiã cũ ꝓteſtatiõe repetat. Itẽ aliud

eſt. ſ.pᷣſtare alimẽta filio mioꝛi triẽnio/⁊ hec ẽ neceſſitas
pᷣciſa:⁊ ideo multo minus repetit etiã cũ ꝓteſtatione.

ſiit
prilgt
ciflter

egto it
tenlitis
r hoedi

en ſuun
Adinnt
Nacobis

ub.
etas
eſt do
ecdene
e dicett.
eſpietas
teeſtofi
hoi gre
nonet d
let ad do⸗
liü qod
ptes:gt
gtam’

noipſie
t deche⸗
teſſitate:
neceſſttu
emoner :
tis repe
vis rehe dſ
eſtationene
fe tutores
inpeſent
ne
ſäſvalt
Nrepeti.
noꝛcsct
ſaufllog
aautepe
donidi⸗
wi impe⸗
nhſtne⸗
ecsſihe
ſtſgin
ſicutekn
custuet
nöreſte
Gpei
negoe
iyptro,
icdiflin
Ntdelt⸗

poſtea ſu

De Negocijs geſti. Fe

Ontra Vtililtergeſtũ negociũ ĩpube⸗
N ris hʒ repetition ſi eſt factꝰ lo⸗
cu pletioꝛ ⁊ non ałs hoc dicit.
¶ Op. ꝙ ſibi la dicat: qꝛ dicit ꝙ eſt vtile et
poſtea ꝙ eſt neceſſariũ.i.vtile.vel erat neceſſarium reſpe⸗
ctu ꝑſone /nõ reſpectunegocij. Vel dic ꝙ eo ipſo ꝙ erat

neceſſariũ hẽbat in ſe vtilitatẽ/⁊ ſic vna ſpẽs aliã inclu⸗

dit ꝑ modũ effectus nõ ꝑ modũ ſpeciei oppoſite: vt dolꝰ
culpam ⁊ materia actum. ¶ Item op. ſi eſt neceſſarium
in quẽcũq; ſequatur euentus debet repeti:vt.l.in pupil⸗

lo.ff. de ſolu. Solu.expone neceſſarium.i.vtile.vt.S.di⸗

xi. ¶ Quero quando debeat eſſe locupletioꝛ:⁊ dic vt glo.
¶ Item op.ꝙ etiã in negocio vtili ſufficiat vtil iter incho⸗

aſſe:vt.l.ſed an vltro.ff.e:ſed ibi ĩ maioꝛe.Sʒ quid ſi iguno

rauit menſurã impenſaꝝ an repetet:quidã ꝙ ſic.tu dic ꝙ
non quia hic ſuccurritur minoꝛi ratione minoꝛis etatis
nõ ratiõe doli aduerſarij vñ non curo:fuit ſciẽs vel igno
rans ar.l.ij.ſadvelly. Pꝛeterea hec lex requirit ꝙ ſit lo⸗

cupletioꝛ ⁊ ꝙ non ſolum ſit vtilitas:ſed etiam finiiuʒ:na

etiã de caſu quẽ ignoꝛauit tenetur. Uegocht
— 39 fy Megocium quo
MAIuepꝛo fratre. otdterpediri
partevenit in hac actione:qð non potuit ꝓ par
te expediri venit in fami.her᷑.h.d.

E D ,D gi ⸗ il⸗
i pupille. Serens negaia buhi

S ato m Curatoꝛ teſtamento da⸗
rat ꝛe ri nõ poteſt:ſi tamen geſ⸗
As ſerit hac actionetenetur.h. d.

dicit Jacob. Bu. ”
kicio Obſequium impedit repetitionẽ im⸗
pẽſe niſi interuenerit pꝛoteſtatio.hoc

F ₰☛ J ab eo. Succeſſio creditoꝛis debitoꝛia
ctioneʒ pꝛo rata ſucceſſionis ex

tinguit. h. d.

W .ſʒys & Actio negocioꝛum geſt. eſt
Kai Duerſus. ctt nes nec ei pꝛeſcribit

niſi ſpacio.xxx.annoꝛum.h.d. .
Ex tex. Ciuiliter Jexpone vt glo. vel dic ꝙ di⸗
cit ciuiliter ad differentiã actionis criminalis.hoc dicit
Jacob.vutrig. zie 8 eſt mei
P 41 MNegociuʒ qð eſt meũ
pecuniam. atibabitione ita de⸗
yn mum fit meum ſi ratum habeo.h.d.¶ Op. ꝙ de
beã ) debitoꝛẽ agere nõ g exigẽtẽ:vt.ff. e. l. ſol⸗

. 0

. uẽdo. So. vt gl. qꝛ hic habui ratũ:ibi nõ.ſ Itẽ op.ꝙ aga

tur mãdati ⁊ non negocioꝝ geſt.cũ ratihabitio cqparet᷑
mandato:vt.l.ſemper.ff.de reguł.iur.So.vt glo.⁊ iunge
ſimul ſolutiones ⁊ dic ꝙ aut habeo ratum geſtum me pñ
te aut abſente pꝛimo caſu agitur mãd ati:vt.·. qui patitur
ff. manda.⁊.l.ſi remunerandi·S.ſi paſſug. Secundo caſu
aut eced it mandatum ⁊ a pꝛincipio Vir recuſatum: ſed
ceptum ⁊agitur mãdati:vt.d.l.ſemper.ſᷣm vnã
lecturã:aut nullum pꝛeceſſit:⁊ tunc lʒ ratihabitio equiꝑe
tur mandato quãtum ad compꝛobationem negocioꝛum:
vt. d.l. ſemper vᷣm aliã lec.non tamen equiparãtur quãtũ
ad ſpeciem actionis:quia hoc caſu agitur actione nego⸗
cioꝝ geſt. vt hic. Modo querovnde naſcatur hec actio
dicit glo.⁊ dy.⁊ dominus mar.ꝙ hic naſcitur ex rati ha⸗
bitione ⁊ male:qꝛ lex dicit ꝙ naſcitur ex negocio geſt. vt. l
iij. S· hec auteʒ actio.ff.e. Pꝛeterea hoc pꝛobo duplici ra⸗
tione.pꝛimo qꝛ hec ſũt paria ab initio eſſe tale vel redire
ad tale:vt.l.cum dos.in pꝛincipio ⁊.l.fl.Sed ita ẽ ꝙ ſi ab
initio negocium eſſet meum ſine ratihabitatione naſce⸗
retur actio ex negocio geſto:vt.d.l.ij·Schec aũt.ergo idẽ
ſi ex poſt facto efficiatur meum:vt per rati habitationem
nam ratihabitio trahit negocium a me ⁊ facit eſſe meum
vt.l.ſi pupilli:S. idem ait ſi ticiuʒ.ff.e.¶ Pꝛetereavbi ad⸗
eundum effectũ concurrunt due cauſe vna per puus a⸗

lia per poſterius ſemper effectus denominatur a pꝛioꝛi ⁊
non a poſterioꝛi que venit ad validandum pꝛimam ⁊ noõ

eius effectum. verbi gratia:ſi lexvenit ad roboꝛanduʒ pa

ctum modo ad actionem pꝛoducendam concurrunt due

cauſe.ſlex.⁊ pactum:ſed quia pactuʒ venit per pꝛius lex
per poſterius:⁊ lex venit ad confirmationem pacti ⁊ nõ
eius effectus ideo agitur ex pacto non ex lege:vt.l.legiti

tur mandati pupille actio.negocioꝛũ geſt.hoc

ma.ff. de pactis.ſimile ĩ.l.ex placito :de re.permu.⁊.l.cũᷣ
enim de noua.ff.ita eſt hic: nam ad pꝛoducendam actio⸗
nem negocioꝛum geſt.concurrunt due cauſe.ſ.negocium
⁊ ratihabitio:ſed ita ẽ ꝙ negocium ſe habet ꝑ pꝛiꝰ/ratiha
bitio ſe habet per poſterius.⁊ ratihabitio venit ad coꝛro
boꝛationem pꝛime cauſe.ſ.negocij ⁊ nõ effectus eius: nꝗ
venit vt faciat negocium eſſe meum ⁊ non ad aliud.vt di
cta.l.ſi pupilli·S·idem ai ſi ticium.ff. e.ergò effectus.i.a⸗
ctio negocioꝛum geſt.debʒ nominari a negocio geſt. ⁊ ex
lpſo naſci ⁊ non ex ratihabitione:aut ergo queris vñ na⸗
ſeatur actio negocioꝛuʒ geſt. ⁊ dico ꝙ ex negocio geſt. vt
S.pꝛobaui.aut queris quãdo naſcatur ⁊ dico ꝙ demum
ratihabitiõe ſecuta:⁊ ita poſſet ſuſtineri opinio glo.⁊ dy.

⁊ alioꝛum eum ſequentium.

atrmi; S, vnt Aliquãdo mater impédit
Limenta. 3 petendo tutoꝛem filijs

V vel faciẽdo ſuſpectos remoueri: ⁊ de hoc loqᷣ
He. – 8 tur lex p̃ᷣma. æ. ij. S. eo. aliqñ impendit ĩ alimen
ta filij ⁊ in his q̃ filij perſonã reſpiciũt/⁊tuc loquitur hex
lex in ᷣmo caſu.aliquando impẽdit in rebus filij ⁊ loqᷣt
ferunga pars huius legis: aliquãdo maritus impendit
in vxoꝛẽ ⁊ tũc loquitur lex id quod.eo.Et ſummarie di
cunt he due leges ꝙ vbi pietas vel domeſtica affectio ĩ
teruenit ceſſat ĩpẽſi repetitio.hoc dicit cũ.l.qð in vxoꝛeʒ
.eo.hec lex videtur facere differẽtiã inter alimẽta ⁊ aliã
impenſam. Sed nonne idem eſt vtrobiq; / qꝛ aut mouet᷑

pietate ⁊ nõ repetit/aut no mouet᷑ pietate ⁊ repetit Rñ.
ſic. Sed cauet ibi ꝙ qñ impẽdit in alimẽta ſemꝑ pꝛeſumi
tur pietatis cauſa feciſſe / ſed in alia impenſa nõ:qꝛ qñq;

mouet᷑ affectiõe ad impendendũ ſed non ad donanduʒ ⁊

tunc repetit: quandoq; mouetur pietate ad donandum

tũc nõ repetit in dubio recurrimus ad cõiecturas vt pᷣſu
mat᷑ voluiſſe donare vel nõ ex quãtitate ſumptuũ ? patri
monijvtriuſq;.ſ.fllij ⁊ matris.quicqͥd dicat glo iũge hic
legẽ ꝙ invxoꝛẽ.ad cuiꝰdeclarationẽ attende:qꝛ autvxoꝛ

viuit ⁊ eſt infirma ⁊ loquitur lex id qð.ĩ pꝛimo caſu aut

vxoꝛ eſt moꝛtua ⁊ tũc loqᷣtur dicta lex id qð in ſcðo caſu.
¶ Spp.ad.l.alimẽta.de.l.neʒẽnius.ff.eo.So.aut habet

aim repetendi ⁊? hoc ↄſtat ⁊ repetit:aut nõ/jx nõ:in dubio

nõ pᷣſumitur habere animũ repetẽdi niſi fuerit ꝓteſtata

vt in contrario.i Sp.ergo non videt᷑ differẽtia inter im

penſam alimẽtoꝝ ⁊ aliã.qꝛvtrobiq; diſtinguit᷑ an habuit
animũ donãdi vel non:at hicvidet᷑ facere differentiã / er

go male. So. ſi eſt certũ ꝙ voluit repeterevel ꝙ noluit nõ
refert inter impẽſas / ſed ĩ dubio ſic:qꝛ ĩpẽſam ĩ alimẽta
nõ videt᷑ velle repetere / in alia colligit᷑ animus repetẽdi
ex qualitate ipẽſarũ.i¶ Itè op.de.l.ſi qs a liberis· S. ſi vel
parẽs. ff. de libe. agno.⁊.l.neʒenniꝰ.S. pene.ſᷣm vna lectu⸗

rã.ff.e.⁊ ..diuoꝛ.fac.liberi apð quẽ educ.de.l.vnica.q̃ͥ le

ges obſtãt in duobus:pᷣmo qꝛ dicũt ꝙ mater ex neceſſita

te hʒ alere:vñ neceſſitas ĩped it repetitioneʒ ⁊ nõ pictas: de ꝓpꝛio
ſecundo qꝛ etiã millies ꝓpteſtãdo nõ repetetur. Sol.aut nutrire fi⸗

tinebat pꝛeciſe ad matrẽ qð eſt ſi filius eſt mino: triẽnio

vel maioꝛ t pater eſt moꝛtuus vł vniꝰ⁊ inops ⁊ mater di

ues vel diſſolutũ eſt matrimonium culpa vxoꝛis:⁊ tunc

etiam millies pꝛoteſtando non repctit vt in contrarijs.?

hoc ratione neceſſitatis non affectionis: aut impenſa y⸗
tinebat ad filiuʒ / quia pater erat moꝛtuus ⁊ filius piues:

⁊ tũc aut habuit animum repetẽdi ⁊ repetit:aut nõ/⁊ nõ

in dubio pᷣſumitur affectionis cã facere ⁊ ideo nõ repetit

vt hic:aut impenſa pertinebat ad patrem / vt quia filius

erat maioꝛ triennio ⁊ pater diues ⁊ tunc in dubio pꝛeſu⸗
mitur habere animum repetendi a patre. vt.l.ſoluendo.

ff. de negoc. geſt. ⁊ dicta.l.ſi quis aliberisS. ſi mater.Si
autem mater impendit in rebus filij tunc colligitur ani⸗
mus donandi ex qualit ate impenſarum ⁊ facultatum vt
hic. Secundo caſu aut impendit circa aliud qð habet ne
ceſſitatẽ cãtiuã vt in petendo tutoꝛes filijs ⁊ tunc idem

quod ĩ neceſſitate pꝛeciſavt ⁊ pꝛoteſtando non repctat:lʒ

alij contra vt dixi.S.eo.l.j.⁊ ita debet diſtingui ⁊ ſupple

ri hec glo.que videtur male dicere. ꝗ Modo venio adl.
id quod.circa quã diſtingue:qꝛ aut mulier viuit ⁊ eſt ſa⸗

ritus non repᷣetit quia ex neceſſitate facit non ex pietate.

vt. l. in rebusS/ poſſunt.ff. como.⁊.ff.de donatio.inter vi

mfr impẽdit in alimẽta filij aut in rebus filij:aut circa ali liũ mioꝛ?
ud qð hʒ neceſſitatẽ cauſatiuã:pmo caſu aut impẽſa per triẽnio.

na ⁊ eſt in ſeruitio mariti:⁊ tunc etiam pꝛoteſtando ma⸗

Butrigarius ſuper ſcdðo libꝛo Codicis .

ßt
rum ⁊ vxoꝛem.l.ſed ⁊ ſi vir ·S. finali.aut mulier eſt inflr⸗ ſed putabam meum: tunc aut erat alienum re ipſa ⁊ ſer⸗ ne
ma ⁊ tunc aut habet dotem ⁊ ex ea debet maritus eam ua...in hoc iudicio.ff.communi diui. ſi erat alienum ipſo S 4
alere:vnde non repetit etiam pꝛoteſtando.vt.lʒ.ſi cum do geſtu ſerua.l.fi.ff.e.⁊.l.ſi pene · S· quãuis.ff. de condi.inde⸗ 4

tem.S.ſin autẽ in ſeuiſſimo.ff.ſoluto matrimo.Si autem
mulier non habet dotem aut non habet alia bona ⁊ mari
tus habet neceſſe eã alere:⁊ ideo non repetit. Aut habet
alia bona mulier ⁊ tunc habet locum hec lex qꝛ cum vir
non teneat᷑ hos ſumptus facere videtur facere de dome⸗
ſtica affectione et ideo nõ repetit niſi pꝛoteſtatus fuerit:
vt hic in pꝛimo caſu. Aut mulier habebat dotem ⁊ fune⸗
ris impenſas ad dotem.et ideo ſi maritus habet dotem
ex pacto non repetit ſumptus.Si alius habet dotem re⸗
petit ab eo:vt.l.in eum.ff. de religioſis. Si vero mulier
dotem non habet funus pertinet ad maritum:⁊ ideo non
tenerit ab aliquo: vt.l.ꝙ ſi nulla.ff. de religioſis.qð dic
vt ibi.

P filius Si fllius ſoluat dum eſt in po⸗
teſtate debitum paternum vel
V ſui iuris animo donãdi ſoluit non repetit: hoc
A dicit. Hiuide in duas partes: quia in pma lo⸗
quitur in genere vſ; ibi. ſi igitur. ibi infert in ſpecie vſq;
in finem.¶ Ad declarationẽ huius tex.quero de duobus.

bi. =.l.repetitio. Si autem habui animũ alium obligãdi:
quia bene putabam negocium eſſe alteriꝰ:⁊ tunc aut erat
illius cuius contemplatione geſſi vere ⁊ planuʒ/aut erat
illius tantum cura ⁊ ſollicitudine:⁊ tunc babeo obligatũ
cum cuius contemplatione geſſi et eum cuius reuera e⸗
rat negocium:vt.l.ſi pupilli.in pꝛin.ff. e. ⁊ ita poſſet intelli
gi hec lex.ſ.ꝙ maritus erat pꝛocuratoꝛ vxoꝛis.Si aũt nõ
pertinebat ad eum cuius contem platione geſſi cura ⁊ ſol
licitudine:ſed quocunq; modo:vt qꝛ negocia peculiaria
geſſi contemplatione filijvel ſerui ⁊ tũc pr̃em vel dñm nõ
poſſum cõuenire ſuo nomine ſed nomine filij vel ſerui de
peculio:vt.d.l.ſi pupilli · S· ſed ſi ego.ff.e. Si autem nul⸗
lo modo pertinebant ad eum cuius cõtemplatione geſſi
tunc pꝛocedit opinio odo.qꝛ habeo obligatum eum cuiꝰ

vere ſunt:non cõſiderato cuius contemplatione geſſerim

⁊ hoc ſi erat alterius re ipſa:vt.l.iteʒ ſi putaui.ĩ fl ff.e.⁊.l.

ſi pupilli · S. ſi quis ita ſimpliciter. Si aũt negocium erat

alienum ratihabitione tunc nõ poſſum habere obligatuʒ
eum cuius contemplatione non geſſi cum non ſit habe⸗
re ratum non ſuo nomine geſtum.

Gn

Hebitum Et pᷣmo quero an quãdo ſui iuris ſoluit repetat: Et hec
paternum lex loquitur in caſu certi.ſ. quando cõſtat voluit donare J atern Paterna pietas impedit
ſolutũ a fi vel non:in dubio colligitur animus donãdi ex facultati⸗ P 0. repetitionem.h.d.Quero
lio ſui iurĩ bus vtriuſq; ⁊ quantitate impẽſe.¶ Sed qᷣd ſi erat in po Aui caſus impediant repetitioneʒ:⁊ dic vt glo.
exiſtẽte vł teſtate:certe aut ſoluit de caſtrenſi vel quaſi ⁊ tunc i,dem Wat Item ſecunda opinio gloſ. ibi poſſet.ẽ vera ex
nõ:an poſ ꝙ in eo qui eſt ſui iuris:ſi de pꝛofectitio ſoluit nil repetet qua ego dicebam ſemel cum quidam vellet ſumptus re⸗
ſit repeti. cum ſit paternũ.¶ Sed quid ſi de pꝛofectitio ſoluit. Re⸗ petere qͥs fecerat in quadam iuueucula quã nutriuerat et
ſpondeo iure veteri idem quod. S. ſed iure nouo qð do⸗ ego dicebã ꝙ aut illa ſteterat penes eum ſana ⁊ talis eta⸗
minium non acquiritur patri viuo patre nõ repetit cum tis ꝙ eius erant alique opere:⁊ tunc opera cũ ſumptibus
no bhabeat adminiſtrationẽ: ſed pater. Szʒ patre moꝛtu debet compenſari:⁊ per conſequens non repeti:vt in hac

idem eſt ac ſi de caſtrenſi ſoluiſſet:quia colligetur animꝰ
donandi vel non ex cõiecturis que dixi. Conclude ergo
caſum pinguem ſic. querebat iuuenis ab imperatoꝛe ſic
pater meus pꝛo patre ſuo auo meo a quo fuerat eman ci⸗
patus ſoluit debitum. deinde ab auo meo patre ſuo fuit
heres inſtitutus vna cum fratribꝰ ſuis patrui mei:dein⸗
de pater meus me herede inſtituto deceſſit vellem a pa⸗
truis meis repetere pꝛo poꝛtionibꝰ hereditarijs id quod
ſoluerat pater meus queritur nũquid poſſum: Heſt põdet
imperatoꝛ in genere ꝙ ſi fllius ſoluat pꝛo patre ſiue ſit in
eius poteſtate non repetit quod ſoluit. qõ intellige ſi ſol⸗
uit de pꝛofectitio peculio / vel de aduentitio iure veteri
ſed iure nouo ſi non habuiſſet animũ donandi patre vi⸗
nente non repeteret eo moꝛtuo ſic. Si autem ſoluit de ca⸗
ſtrenſi peculio vel quaſi tunc idem quod in eo qui eſt ſui
iuris videlicet ꝙ aut animum habuit repetendi ⁊ repetit
etiam viuo patre.Si habuit animũ donandi repetere nõ
poteſt. animus vero colligetur ex coniecturis que dixi:
cum ergo ſoluens fuerit ſui iuris ⁊ habuerit animũ repe⸗
tendi poteſt eius filius repetere.hoc dicit.
In glo. que incipit non de. ibi. de pꝛofectitio / vel de
aduẽtitio iure veteri. Seqtur in glo.quid autẽ de aduẽ⸗
tit io ſcilicet iure nouo.¶¶ In eadem glo.ibi ſᷣm io.contra.
tu dic recurri ad coniecturas vt pꝛedixi.

SS 7 mand atum Licet interueniat
E He err. mandatum tertij:
h nihilominus inter dominũ ⁊ geſtoꝛem com pe
Atit hec actio. hoc dicit. ¶ Pꝛima glo. foꝛmat
vnain queſtionem. Secũda vnum cõtrarium: imo duo.
capio ergo vltimam ⁊ op. ꝙ detur actio in factum:vt.l.ſi
mand auero.S. ſi curatoꝛ.ffman. Solu.vt glo.Aliud eſt
coõtrarium qð eſt in pꝛincipio huius glo. ſubtilis in ſum⸗
mario. ¶ Modo venio ad pꝛimam glo.an ſit neceſſe ꝙ ge
rens habuit contẽplationem ad vxoꝛem /certe in hoc eſt
opinio:nam eſt opi. Jo. alia eſt glo. de qua hic.et. l. item
ſi putaui. ff. e. Lertiã eſt opinio mar. et odo.qui dicunt ꝙ
aut negocium erat mulieris rati habitiõe ⁊ tunc opoꝛtet
qꝙ eius contemplatione ſit geſtum:⁊ ita pꝛo cedat opinio
JZo. aut pertinebat ad vxoꝛẽ re ipſa vel ipſo geſtu/⁊ tunc
non eſt neceſſe ꝙ habeat contemplationem ad vxoꝛem⁊
ita pꝛocedit opinio gloſ. ſed vltramontani hoc repꝛo⸗
bant per.l.ſi pupilli·S· ſed et ſi ego.ff. de nego. geſt. ſed
non bene:et ideo diſtingue: quia aut gero non habens
animum aliquem obligandi quod erat alienum re vera:

glo. Si aũt non fuiſſet ſana penes eum vel talis etatis ꝙ
eius nulle erant opere tunc ſecus.

2 ½ tum agitur mandati:
ſi non agitur negocioꝝ geſt. hoc dicit.
AACOpbo. ꝙc agitur tãtũmodo mandati ſiue in
terueniat mandatũ ſiue rogatio:vt.l.j.⁊.ij.ffman.Solu.
vt glo. ⁊ tene pꝛimam ſolutionem.

rn 5αω Admiſtratio ad curatoꝛeʒ
422 ratoꝛis nõ trãſit tenet᷑ tñ ex ꝓpꝛis
G culpa defuncti. hoc dicit. Pone caſum vt lit⸗
tera ſonat ⁊ exponaʒ litteram queram de rs
tione expoſitionis ⁊ in illa ratione expediam totam glo.
¶ Modo expone tex.vtiliter. modo incipio abvltima gl.
⁊ op.ꝙ heres curatoꝛis teneat᷑ ex dolo ⁊ lata culꝑa ⁊ le⸗
ui ⁊ de oĩbus de quibus defunctus tenebatur:vt.j de he⸗
redi.tu.l.j.⁊.ij. So.vt glo.quia aut cõuenitur ex perſona
defuncti ⁊c᷑.⁊ dic vt glo.Sed attende quia glo .j· dicit: ſʒ
contra:⁊ illud contrarium ſignat ad differentiã quã.S.fe

ci:quia videtur fieri differentiã inter directam ⁊ vtilem
ad op.de.l.actio.ff.e.So.vt glo.i Nunc venio ad aliã

gloſ. ⁊ quero quare hic exponatur vtili.i.vtiliter rſdoo
duplex eſt diuiſio actionum. Una ꝙ actionum alia dire⸗ Actionuʒ
cta alia contraria. Item actionum alia directa alia vti⸗ duplex ett
lis. nam dicit glo.inil.iij. de ac. ⁊ ob ꝙ aut contrahentes diuiſio.

habent idem nomenvt ſocij:⁊ tũc quilibet habet actionẽ

directam aut habent diuerſa nomina: tunc aut vnuʒ nõ

deriuatur ab altero vt eſt emptoꝛ ⁊ venditoꝛ:⁊ tunc etiã qͥ

libet habet directam actionem. Si auteʒ deriuatur ab a⸗
liovt eſt mandans ⁊ mãdatarius:tunc ille qͥ habet nomẽ
deriuatũ habet contrariaʒ: ille qui habet nomẽ a quo ali

ud deriuatur habet directã:hec regula fallit h̊ qꝛ hicvnũ
nomen non der matur ab alio ⁊ tñ vnus habet directam
alter contrariã. ad pꝛopoſitum directa reſpectu Zꝛie ſp
datur ei qui eſt dominus negocioꝛum. Sed quãdoq; da
tur directa ⁊ reſpectu vtilis qð ſi dominus negocioꝛum

tempoꝛe geſtionis erat dominus vel ſucceſſit ei qui erat

dominus.quandoq; daturvtilis:⁊ tamen dicitur directa

reſpectu contrarie qð eſt quando tempoꝛe geſtionis non
erat dominus nec ſucceſſit ei qui erat dominꝰ:ſed nego⸗
cia non habebant dominũ quia erant hereditaria: ⁊ hoc
venit ex mente legis:vt.l.j.ff.e.E contra geſtoꝛi datur ſẽ
per contraria reſpectu directe.iſta tamen contraria quã⸗

H

darſn doq; dicitur directa reſpectu vtilis qð ẽ ſi geſtoꝛ fuit vo d.l.in cõmodato·S.ſicut.aut acceſſit vt omnia gereret te⸗
lum ioſn luntar ius.aliquando datur vtilis reſpecu directe contra netura ſe exigere:⁊ ſic poſſet hic intelligi: aut acceſſit vt
gltol⸗ rie:vt quãdo geſtoꝛ erat neceſſarius ⁊ hec vera cõſidera⸗ ynum tunc a ſe exigere non debet pꝛecedens debitum: ſʒ
bligi⸗ ta per ſona agentis ſiue ſit dominus ſiue geſtoꝛ. Sed con id qðs ex adminiſtratione epit deberi ſic/⁊ ita poſſet hic
en ſiderata perſona conuenti variatur per aduerbium: q· intelligi ⁊ hec eſt veritas.
anter quandoq; agit dominus directa quolibet reſpectu et M .
obligri agit directa ⁊ directo conuenit geſtoꝛem quod eſt quan 6 7 . t Mon pꝛohibetur ad liber
teene⸗ do geſtoꝛ fuit voluntarius ⁊ negocium tempoꝛe geſtio N⸗ cogna I. tatem perduci ſeruꝰ a do
ſetinel nis erat domini vel eius cui ſucceſſit:quandoq; eade,z mino:qꝛ negocium meum gelſit.h.d.
Biglini directa vtroq; reſpectu datur vtiliter vt quando gerens BaaTAA LQuero de ratiõe dubitadi in pꝛio reſpõſo
lcmtſcl erat neceſſarius: quandoq; agit dominus vtili reſpe⸗ xdic vt glo.¶ Modo quero an ex geſtione poſſit conue⸗
becbluan ctu directe: que tamen vtilis eſt directa reſpectu con⸗ niri. Rñdeo ex pꝛuna adminiſtratione regulariter conue
ldiinn trarie ⁊ hoc quando non fuit dominus negocioꝛum ali⸗ niri non poteſt:vt hic fallit in.l.pꝛomiſſe.ſian ſeruꝰ ex ſuo
ddſenide quis:quia erãt hereditaria:⁊ hec quãdoq; datur directo fac.⁊ hoc ſi factus liber non perſeuerauit in adminiſtra⸗
Aemnn⸗ vt contra voluntarium geſtoꝛem:quãdoq; vtiliter vtcon tione:ſed ſi perſeuerauit/aut adminiſtratio nõ eſt conne⸗
tione gef tra neceſſariuʒ: econtra geſtoꝛ hʒ contrariã reſpectu dire xa cũ pꝛĩa ⁊ noↄuenit᷑ de pꝛia:ſp ð ſcda ſic: aut admiſtra
eumn ⸗ cte que tamen dicitur directa reſpectuvtilis contrarie:vt tio fuit ↄnexa:⁊ tũc aut ago )ᷣ eũ:qꝛ geſſit tꝑe ſeruitutis ⁊
ſegeſerin quãdo fuit voluntar us geſtoꝛ ⁊ hec quãdoq; datur dire⸗ male ago:aut ago qꝛ ꝑſeuerãdo ĩ admĩſtratione hodie fa
ififfert cto:vt quãdo negocia habuerunt dominum:quãdoq; vti ctus liber hodie non exegit debitum contractum tempo
ociameng liter vt quãdo fuerunt hereditaria:cuʒ ergo hic negocia reſeruitutis ⁊ bñ ago:vt.l.eum actum.⁊.l.at qui natura.
eobligen habuerint dominum datur domino directa omnium re⸗ S.ſccuola.ff. e.vnde refert an agat᷑ ex ãtiqua adminiſtra⸗
nſipabe⸗ ſpectu:ſed qꝛ geſtoꝛ fuit neceſſarius datur vtiliter:⁊ ideo tione velut ex cãẽ immediata ⁊ male a gitur:aut agitur ex
ic hic exponitur:nã variatio ꝑ nomen fit ex ꝑte agentis ſecunda geſtionevelut ex cã immediata/ꝛ ex antiqua ve⸗
var iatio per aduerbium fit ex ꝑte conuenti.nã ſᷣm gram⸗ lut ex occaſione ⁊ bñ agitur.
im Nomẽ et maticos nomen ſignificat ſubſtatis c qualitateʒ a ſubſti ¶ Item op. ꝙ de ante geſto teneatur: vt l. ſipeculium. ff.
d. An aaduerbiũ tia ſeparatà: ſed aduerbium ſignificat ſubſtãtiã ⁊ qualita de pᷣeculio lega. So. non tenetur vt conueniatur: vt hic:
dieygt qᷣd ſignifl tem actiue ⁊ ſic qualitatem non ſeparatam a ſubſtatia: ſie ſed tenetur vt poſſit de peculio deduci vt in contrario.
evente cent.· exrgo quãdo dominus agit directa directo:quãdoq; dire Item op.ꝙ de antegeſto teneatur:vt.ljfi .j. de peti.here
mnptof, cta vtiliter:quãdoq; vtili directo: quãdoq;ʒ vtili vtiliter. i. So. ibi ſpale: qꝛ ſeruus hʒ vnum pꝛo ſe qꝛ pẽdente lite
— Econtra geſtoꝛi datur contraria: quãdoq; directa vtili: hereditatis conſequitur libertatem:ergo habet aliud cõ
ataisa ter:quãdoq; vtilis directo:quãdoq; vtilis vtiliter vt ex tra.ſ.ſi vt de antegeſto reddat rationem ar.l.eum qui.ff.
üingtb⸗ vpꝛedictis patet. Quiimp igit repe de iureiurando.
rndt B neg ociu tit impenſum ⁊ vſu⸗ † E ocium Caſus foꝛtuitus non venit
Aras eius.hoc dicit. 1S— g ers in bonefidei iudicijs ſine
2 B vno Qui reʒ hereditariã communi Sſpali pacto. hoc dicit.
enitmmt VUIEU.nomine diſtraxit negocioꝝ ge. 4. (Quero quo modo potuit eſſe bactum. dic
rmancu⸗ Aackione tenerur. 9dododoo. yt glo. ¶Quero quado veniãt caſus foꝛtuiti in hac actio Caſus foꝛ
t. HF. a1(Op. ꝙ non agit negocioꝛum geſtoꝛum nec ne ⁊ quatuʒ ad pꝛeſentẽ materiã bꝛeu ter ſic diſtingue:qꝛ tuiti qũve
atiſineß poſſit habere ratum ſi agat fami.herciſ.So.vt glo. aut conuenio tecum de caſu foꝛtuito ⁊ ſatis eſt expꝛeſſum niãt ĩ acti
nan. Solt ⁊ ideo teneris:vt hic: aut conuenio tecum de periculo:vt one nego.
B toꝛ . Inter tutoꝛem ⁊ curatoꝛem ex ꝓꝑ- tencar de omni periculo:⁊ tunc non teneris de caſu:ſed geſto.
VEE.· te vna ⁊ voluntarium geſtoꝛeʒ ex de lata culpa leui ⁊ leuiſſima: veruʒ tenevt glo.ꝙ ſi ałs de
deigah alia eſt differentia quo a gelt onez t ad mini⸗ natura cotractus veniebat leuiſſima culpa:modo pactũ
tñͦex gyn e A ſtrationis finem ⁊ admini rãdi potentiã. de periculo facit venire caſum foꝛtuitũ:vt ſic aliquid oꝑe
ſum lr ¶ Siuide in tres partes:q;ꝛ pꝛima ponit differẽtiã inter tur per. l. ſi ugds g. ve c Poc impugnãt vltramontani
Gn en tutoꝛem ⁊ curatoꝛem ex parte vna/⁊ geſtoꝛem ex parte dicentes ꝙ bñ eſt verum ꝙ verba debent aliquid operari
eramm alia quãtũ ad adminiſtrationis finem ſ ibi. ᷣm que vbi poſſunt operari:ſed vbi non poſſunt oꝑari non opan
a ibi ponit quãadã cõionẽ inter hec duo vſqʒ ibil De ceter tur ⁊ ſibi imputet qui ea adiecit.vt pꝛobatur ĩ.l.ſi quis ſer
wokwie ibi ponit differentiã aliã.ſ.in adminiſtrãdi poteſtate v’ſ uum.S.ĩquit.ff. ad.l.aquiliã.⁊.l.queſituʒS.penul.ff. de fũ
enhnn in finem. do inſtruc.⁊ inſtur. le. Sed hic non poſſunt operari:qꝛ v⸗
el de QAuero quomodovoluntas imponat fineʒ adminiſtra ba non operãtur vlira mentẽ:vt.l.labeo.in fĩ.ff.de ſuppel
eroſti Aolũtas tioni.Rñd eo ĩ hoc eſt duplex opinio: vna ꝙ quãdocũq lec.lega.Sʒ non videtur eſſe de mente:vt aſtringat ſe ad
loſdien qũo impo velit dimittere poſſit:licet acceſſerit ad omnia geſturus ?⸗ caſum foꝛtuitum cuipꝛouidere non poteſt:vt l.fl.j.de pꝛe
tiüri nat finem ſic attenditur voluntas ſᷣm finem. Alia opinio eſt ꝙ attẽ ſcrip.xxx.an.Si aũt aliqui ſpecialiter expꝛimãtur ⁊ poſt
umtlin admini⸗ daturvoluntas?m initium:vt ſi acceſſit ab initio/vt om: ea generalis clauſula ſubijciatur colligimus ꝙ de quoli
enionddi ſtrationi. nia geſturus: ⁊ de omnibus tenetur:aut acceſſit vt aliqua bet foꝛtuito velit teneri:nã genus poſt ſpẽs pꝛolatum cõ⸗
eliter ſin tm̃ gereret cũ ſolum de illis teneatur: ⁊ hec eſt vera iudi: pꝛehendit alios ſimiles expꝛeſſe:vt.i.jſ · S. cui dulcia.ff de
n utn cio meo:⁊ ſᷣm has duas variationes variatur. ⁊ verſicu⸗: Ayino triti.⁊ ole.le.⁊ per dy.extra de regulis
ta une lus ſᷣm q̊i. quia tenetur de his ad que acceſſit geſturus 2 Aiuris. c. generrt. ððUUR
Dntrahene Alij exponunt ſᷣm que.i.qꝛ põt quãdocũq; dimittere lʒ . E Actio negocioꝛum geſto⸗
bet 30. acceſſerit omnia geſturus: ideo tenetur ſolum de geſtis. EaaaNAH g 0 ¶ 8. rum eſt perſonalis non rea
gut ini Tertij dimiſſis opinionibus pꝛedictis exponũt ᷣm q̃.i. lis.hoc dicit.
tuncetul qꝛ põt accedere:vt omnia geſturus ⁊ omnia gerere potu
iuaturche, it:tunc ideo tenetur de omnibus que gerere potuit:ſed q̃ 7 uis Contraria pꝛohibitio tollit a⸗
babeinumn da nõ põt licet acceſſerit vt omnia geſturus.ſ exigere de⸗ VSe. ᷣctionem negocioꝛum geſtoꝛuʒ.
mnencoil bita cum careat actione ⁊ ideo de hoc non tenetur niſi eſ hoc dicit.
Bqtbien ſet coniuncta perſona:quia ſine mandato agere poteſt:et ¶QAuero ſi mãdaui tibi vt emeres reʒ pꝛo.x.
t dutenn ideo tenet᷑ ſi non exeeet. ⁊ tu emiſti pꝛo.xx.x vtiliter feciſti:qꝛ bñ valebat.xxx.an
peenne⸗ ¶ Op. ꝙ curatoꝛ ⁊ tutoꝛ non gerãt ex neceſſitate: ſed er potero agere ⁊ dic vt lo.
nilogn voluntate:vt inſti. de cura.S. iteʒ inuiti. So.aut quero de ¶ Op.· ꝙ contraria pꝛohibitio non tollat hanc actionem
negocionn neceſſitate ex parte geſtoꝛum: ⁊ ille datur ĩuitus:aut qu vr.l.ſi quis mandati.S. pꝛoculus.ff. de inſti. So.aut que⸗
tcl u ei ris ex ꝑte eius cui datur ⁊ nõ datur inuitꝰ.¶ Itẽ op.ꝙ fi-⸗ ris an dominus poſſit cõueniri inſtitoꝛia:⁊ dic ꝙ nõ poſt
cturdltun nita tutela vel cura non finiat᷑ adminiſtratio: vt... vt cau ᷓ; pꝛohibuit: vt hic.aut queris an cõueniatur de peculia
tionon ſe poſt pubertatẽ. So.vt gl.qꝛ ibi in connexis.¶ Itẽ op. ⁊ ĩ inuitum:vt.i:.ſi quis ſeruuʒ ·S. etiam ff. de peculio.niſi
gſoänee Geſtoꝛ an geſtoꝛ teneatur de omnibus:vt.l.in cõomodato.S:ſicut.ff. ademerit peculium ſeruo: quia tunc in nihilum obligatur
ribttl teneat᷑ de cõmo. So.aut acceſſit vt vnum gerat ⁊ ſolum tenetur de ¶ Item op. de.l.at ſi quis ·S. tem labeo.ff. de religioſis.
irexsctis. ilo vt hic non ve alijs niſi alius erat omnia geſturus: t ¶So. vt glo.

egocijs geſtis. Fo. LXX.

Buÿutrigarius ſuper ſcdᷣo libꝛo Codicis

De his que vi metus ve
caula fiunt Rubꝛica.

Itenentur de interitu. hoc dicit ¶ Capio
ſecundam glo.⁊ oppo.ꝙ meticuloſus

ceptiõe· Sꝙ ſi homo. ff. e. So. hic intel⸗
Aligitur cum diſtinctione illius.

„

d pꝛimam glo.⁊ videtur ꝙ indiſtincte teneatur de interi
tu: vt.l.pꝛima.S. rectiſſime:⁊.l merito.ff. de vi ⁊ vi.ar. So

lu. multa ſunt contraria violentiarũ ⁊ dic vt glo. ꝗ Op. ꝓ

fur ⁊ meticuloſus non teneantur de interitu: vt.l.ſubtra⸗

cto.ĩ fi ·· de furtꝭ. So.ibi moꝛa erat purgata.hic nõ.¶ SS

qũo purgatur.reſpondeo per oblationem rei ſubſtracte.

tem ſi nouetur per ſtipulationem qð ex cauſa furti de⸗

betur: vt. d. l. ſi ſubtracto.⁊.l ſi abducta·j. de furtis.

Se t Spõtanca ſolutio tollit vi⁊ me⸗
Bm C. tum qui cõmiſſi ſunt in pꝛomillio

ne. hoc dicit.

Solutum vt Launtcpenultima. ff. de condi. ob tur. cam. So. aut in H
p metũ an miſſione ⁊ etiam in ſolutione fuit metus ⁊ repeto vt ibi?
poſſit re⸗ hic in fi aut ſolum in pꝛomiſſione fuit metus c non repeti
peti:
tres rationes. verum vltima ratio non pꝛocedit:qꝛ habet
locum quãdo quis vult repetere:vt indebite ſolutum: qtꝛ
tunc allego contrarietatem: ſed qñ volo repetere q⸗ metu
allego diuerſa ⁊ non contraria:?. ideo poſſũ.Si ratio gl.
eſſet vera ſequeretur ꝙ etiam ſi eſſet metus etiam in ſolu⸗
tione non repeteretur qð eſſet abſurdum: v ideo dic ꝙ aut
queris an poſſit repetere tanq; indebituʒ ⁊ non poteſt ra
tione pꝛedicta:aut vult repetere qð metu pꝛomiſit:⁊ tunc
aut fuit metus ſolum in pꝛomiſſione ⁊ non in ſolutione ⁊
tunc aut volo repetere:quia indebitum ⁊ non poſſum ra
tione pꝛedicta:aut nolo repetere pꝛopter metum ⁊ nõ poſ

ſum:quia metus non fuit in ſolutione:aut fuit metus etiẽ

ĩ ſolutione:⁊ tunc aut volo repetere q; indebitũ ⁊ non poſ
ſum ratione ſupꝛadicta:aut volo repetere pꝛopter metuz
mihi illatũ:⁊ poſſum: vt hac.lĩ fl. ¶ſ Modo venio ad gl.

yꝛ. que hʒ tres ptes. Pꝛima dicit pꝛeſumitur enim quere

lam non habuiſſe devi. hec particula eſtvera ſi intelligas
de pꝛeſumptiõe iuris ⁊ de iure contra quã non admittit
pꝛobatio:nam ſi intelligeres de pꝛeſumptiõe contra qua
admittitur pꝛobatio:male diceret qꝛ ſequeretur q; pꝛobã
do metum in pꝛomiſſione adhibitum repeteretur ſolutuz
licet ſponte ſoluiſſet qð eſt falſum. Secunda particula di
cit aut igitur oĩno non repeteret hec particula eſt vera in

telligendo pꝛimam vt dixi in pꝛeſumptione iuris ⁊ de iu

re contra quã non admittitur pꝛobatio. Sed ſi intellige⸗
res pꝛimam de pꝛeſumptione contia quã ad mittitur pꝛo
batio malediceret hec ⁊ illa. Tertia ꝑticula dicit aut ea
tenus pꝛepeditur donec pꝛobet contrarium.ſ.vim adhibi
tam in pꝛomittendo pꝛopter rationem qua repꝛobaui pꝛi
mam particulam ᷣm vnum intellectum ſiue intelligas ꝙ
pꝛobet contrarium.ſ.vim adhibitam in ſoluendo:qꝛ hec
lex pᷣſupponit ꝙ ſpõte ſoluit. ¶ Modo venio ad finẽ gl.
omiſſo medio qui debet recitari per queſtiones ⁊ oppoſi⸗
Indebi⸗ tiones ꝙ poſſit repetere:q; errauit in iure:vt.l.regula.⁊.l.
tuʒ erroꝛe iurj.ff.de iuris ⁊ fa.igno.So.vt glo.¶ Item op.vbi quid
iur ſolutũ fit contra legem non valet qð ſequitur ex eo vel ob id: ſʒ
an poſſit contra.l.fuit facta pꝛomiſſio ergo ⁊ ſolutio inde facta de
repeti. bet reſcindi:vt.l.non dubiuz. S. de legi. So. vt glo. vl dic
aut lex ſimpliciter pꝛohibet ⁊ pꝛocedit contrariuzʒ: aut
pꝛocedit vltra dando actionem vel exceptionem: ⁊ tunc
tenet:ſed debet reſcindi vt hic.ſ¶ Itez op. ꝙ a pꝛimoꝛdio

tituli poſterioꝛ debeat foꝛmari euentus:vt de imponẽ. lu⸗

cra.deſcrip.per totum. So.aut finis venit per modũ coꝛ

rectionis ⁊ nouationis ad pꝛimoꝛdium vt eſt hic qꝛ me⸗

tus in pꝛomiſſione adhibitus purgatur per ſolutionẽ ſpõ
taneam: et tunc non foꝛmatur poſterioꝛ cuẽtus a pꝛimoꝛ⸗
dio:vt hic niſi ſit facta relatio ad pꝛincipium licet ſubla⸗
tum.: vt. l. cuʒ filius S. heres meus. ff. de le.ij.⁊.l. meuio . S.
auie: vbi autem pꝛimoꝛdium nõ eſſet coꝛrectum:tunc pꝛo
cedit contrariũ. ꝛeterea cõtrarium pꝛocedit vbi finis

„412 Fur me
Erlecutionem. 0n
non teneatur de interitu: vt.l.ſi cum ex

¶ Lontra hanc ſolutionẽ op.⁊ venio

WE ¶ Sp. ꝙ etiam ſi poſtea ſoluat repetat ſolutũ

tur vt hic in pꝛincipio ⁊ que ſit ratio dic vt glo.quia ſunt

habet neceſſariã conſequentiam ad pꝛincipium. vt.l. iij.
S·ſcio.ff de mino.ſed hic nõ habuit neceſſe ſoluere ꝓpter
ꝓmiſſionẽ qꝛ habuit exceptionẽ.¶ Modo ouerit glo.qͥd

ſi incontinẽti ſoluã ſponte poſt pꝛomiſſionẽ an repetã qͥ; Solutum

dã ꝙ ſic per.l.iij · S. ſcio.ff. de minoꝛ.⁊.l.ſi mulier·.j.ad vel⸗ ſpõte⁊ in⸗
leia.⁊.l.ab hoſtibus.S. ſed qð ſimpliciter.ff. ex quib.cau. continẽti
ma. Sed male dicunt non obſt. l.iij · S· ſcio. qꝛ ibi pꝛimus poſt ꝓmiſ
actus ⁊ ſecũdus actus iudicãtur ſub eadẽ rõne.nam ſc= ſionemen
cundus actus ibi habet neceſſariã ↄnam ad pꝛincipiuʒ ⁊ poſſit re⸗
vtrũq; cauſat᷑ ab adhibitione facti in minoꝛi etate:nã cũ peti.
ſit obligatiõis habet neceſſe ſoluere factus maioꝛ:⁊ ideo
ſibi datur reſtitutio contra vtrũq; actum / hic vero nõ ha
buit neceſſe ſoluere qꝛ exceptionẽ habet:⁊ ſi dieags nonne
minoꝛ habebat reſtitutionem /ergo potuit ſe tueri vt iſte:
NReſpondeo nõ:qꝛ cũ minoꝛ non habeat reſtitutionẽ a le
ge ſed ab homine:⁊ ideo de ipſo apponere nõ potuit ate⸗
Peſſer ibi dara vrl na poſtea·S.ſi minoꝛ.ff. de iureiu.
ed hic habet exceptionẽ a lege ⁊ de ipſa potuu oppo⸗
nere ⁊ hic ſequẽs actus nõ iudicatur ſᷣʒ pꝛincipiũ.i Itẽ
non ob.l.ſi mulier.ꝙ ibi non in ſecũdo actu:⁊ eſt eadẽ rõ
que in pꝛimo.ſ.mulieris fragilitas qñ.j.bienniũ iterũ ꝓ⸗
mutit:⁊ ideo ſicut iuuatur cõntra pꝛumũ ita ⁊ cõtrs ſcðʒ
at hic non eſt eadẽ ratio.yvt.S.dixi.¶ Itẽ nõ ob l.ſi ab ho
ſtibꝰ.S· ſed quod ſimpliciter: quia ibi vtraq; leſio cauſar
a pꝛioꝛi abſentia:q;ꝛ etiam reuerſus habet cõponere ſarci
nulas ⁊ impedimentũ ꝓpter abſentiam pꝛeteritã / at hic
non eſt eadẽ ratio vt pꝛedixi:⁊ hec vera intelligo niſi ſol
uerit ad huc metu inſtãte vt qꝛ ꝓmiſit per metũ ⁊ ſtatim
qꝛ habebat pecuniã penes ſe ſoluit ⁊ tũc metum non iſe⸗
rente aduerſario:qꝛ ſolũ dixit poſtq; habes pecuniã qua
re de pᷣſenti non ſoluis:nã tunc puto ꝙ repetet/⁊ ideo di Confeſſio
cit lex ꝙ confeſſio facta in toꝛmẽètis nõvalet niſi perſeue facta ĩ toꝛ
ret cõfeſſus in loco remoto a loco toꝛture vt ſic nõ ummi⸗ mẽtis nõ

neat metus toꝛmentoꝛũ pꝛopinquoꝛum als aſſeueratio valet.
nõ tenet vt colligitur ex.l ij de cuſto.reo quod male ob

ſeruãt iudices malefactoꝝ:nã confeſſionem factã in toꝛ⸗
mẽtis faciunt incontinenti ratiflcari:vnde adhuc inſtat
metus toꝛmentoꝝ ⁊ poſtea faciunt ſcribi ꝙ ſponte ⁊ libe
refuit cõfeſſus de crimine ſine aliquo mem⁊ male faciũt
Itẽ quero quid ſi per metum iuraui ſoluere ⁊ ſpõte ſol Solutum
ui an repeto.⁊ dicit glo.⁊ bene ꝙ de iure ciuili non repe⸗ ꝑ metũ in
tit: de iurc canonico ſic: ⁊ eſt ratio:qꝛ ius ciuiletollit ⁊ re teruenien
mittit hoc iuramentũ.vt in aut᷑.ſacramẽta·j.ſi aduerſus te iuramẽ
vẽd. .l. fi ff. qui ſatiſda. cogun ⁊ ideo cum nullus motus to an repe
periurij immincat ſponte ſoluendo non repettt / ſed de iu ti poſſit.
re canonico non remittitur ſacramentũ:⁊ ideo imminet
metus periurij ⁊ infamie ſi non ſoluat vt ſicut ſi immme⸗
ret metus coꝛpoꝛis ⁊ ſolueret repeteret: multo foꝛtiꝰvbi
imminet metus anime ⁊ fame.ar.l.ſancimꝰ..de ſacroſã.
eccle.⁊.ff. eo.l.iſti quidem. de iure ergo ciuili non immi⸗
net metus aliquis/⁊ ideo non repetitur ſponte ſolutum:
ſed de iure canonico imminet metus / ⁊ ideo ſolutum re⸗

petitur.

¶ In gloſ. que incipit immo.ibi ceſſat repetitio vt indes
bitiſed vt ex alia cauſa ſic.vt.l.in numerationibus.ff de
ſolutio.
Fa J vi Vendentifundũ per metum dat᷑ vti
△RA¾ DIL. us in ré / ſi tamẽ pꝛecium reddat niſi

y oꝛeſcriptione repellatur. h. d. Hec lex dicit tria
FE vtilé dari / ciũ reddi/ p̃ſcpᷣtionẽ poſſe obſtare.
¶ Ad pꝛimũ dictum op.ꝙ non agatur rei vendicatione
cum dñiũ fuerit in emptoꝛẽ traſlatũ lʒ metũ intulerit vt ĩ
ſti. de rerum diui · S. ꝑ traditionẽ.So.vt glo.qꝛ habet vti

le non directũ alege: ⁊ qꝛ nõ videt᷑ ⁊c.vt in glo.¶ Ad idẽ

op·ꝙ agat᷑ perſonali actiõe ꝙ metꝰ cã.⁊ nõ ĩ rẽ.vt.l.metũ

C.ſed S pꝛetoꝛ. ff.eo. So.vt glo.qꝛ habeo tria remedia.

¶ Ad ſcdᷣm dictũ op.ꝙ pᷣcium non reddatur.vt.l.ſi man
cipiũ ·j de rei vendi. So.vt glo.vel verius.hic vendidit
dñs ⁊ pꝛeciũ recepit ibi non vendidit /nec pꝛeciũ recepit
⁊ ideo non reddit illud.¶ Itẽ oppo.de.lj. de pꝛeſcrip.
xxx.an. So.vt glo.⁊ plenius:quia aut erã debitoꝛ fiſci ct
reddo quia pꝛecium fuit verſum in vtilitatem meam ſcʒ
indebitum. Si autem non eram debitoꝛ fiſci cum pꝛcciũ
mihi non pꝛofuerit non reddam vt ibi.

¶ Item oppo. de.l. .oe reicindend vendi. Sol. vt gloſ.

Collige ergo ꝙ aut pꝛecium peruenit ad metum paſſum
et reddit ałas non. ¶ Item op. ꝙ etiam ſi peruenit non
reddat·jeo.ſi per impꝛeſſionẽ.So.vt glo.qꝛ ibi ſpeciale.

ſio

Gist
iſt pe
ered
Nio⸗
rced
tioꝛ
lan
dit⸗a
hbert,
preſc
vera⸗
Ftfft
eſtvi
auctea
dei
vicu
ſoꝛi:
metn
opoc
empt
nicio
herſo
clim

lehn coan
nsci latur
oli; 5dir

eſtis

ns voꝛe.
lhrinutr

unie
quer⸗
gbia
lona
ſacto⸗
lrat e
ret
dorni

Nthiß.
ſepye ddedo pci ptoꝛi ſ. idei iciat eum ipſo iure:ſed dolus vallatus vt eſt
dD lnene gobde gur oprtadanendengeumengtsurdi turnon icin niteKgnsin a Nallirdanhun
heidg debitü cre do liberetur a pꝛimo emptoꝛe. . e de äs
ſuinl jn ditoꝛi cre- uit creditoꝛi creditoꝛis ſui nam tene bobiqule ſol⸗ ideodicam bie cõtraetum tenere.¶ Itẽ quero quãto tẽ⸗
n harror⸗ nir. pzerinenre dencia.din oc dra ſuo:qꝛ poꝛe durat reſciſſe oꝛia ⁊ dic vt glo.
ntn loe credito: alijſno orcqitoꝛicenetur e tund Gruerud arrahl⸗ nol moeirelintbin cum militares“ ar. in
netni⸗ elcaͤirorie ioler hie ntelligt. Siaure als tene: ¶ In glo que incipit pꝛeſcribit.ibi eſt res integra: quis
inn er ider meo:no ideo quia alij teſncatur tuncſivolo rre nomeſt pꝛoceſſum ad trad tionem. 4 In cadem gloe ibiyt
nnen alt iſu aut meo creditoꝛi nõ intererat ſolui ſuo ⁊ non illud in ſimplici dolo.qð videt᷑ verius.
etonohn ſtoꝛi L ecuniam. et in glo. ff. de nego. geſt. aut ☛: Actio ꝙ me.cauſa datur i⸗
snanne liberoꝛ:vt.l.cum pecuniam.et in glo.ff. de neg J per vim. a annum ad quadrupluʒ
intereſt mei creditoꝛis ⁊ liberoꝛ/non ipᷣo iure ſed ope ex⸗ Zber ra annum ad quadrupluzʒ
nt ceptionis compenſando.So.ſpeciale eſt in.l.ſolutum.in nolt annu datur ad ſimplũ ſi alia actio nõ com⸗
enſe i io. vbili ipſo i ndo betit. hoc dicit.
wutir⸗ Feirerretcere Saenoeilierdori dſottr elar red⸗ Cux tex. õ reſtituatur quia condemnatur ad rem ⁊
Neiud der 4 m. ? dic vt glo. ratio patet ex ſuperioꝛibus / ⁊ eſt ſi nõ reddit ↄdẽnatur ad quadruplũ: ⁊ ſic ferũt᷑ due ſniĩe.
n ahe 4 i . l. nom n ue res pig.obli.po.i¶ Ad tertium di? ¶ Op.ꝙ hec nunqᷓ; competat cũ ſꝑ alia cõpetat:qꝛvtilis
iir in r noten hd itempoꝛis ne ſſit obſtare in rem ſemper datur.So.vt gl.Caue tamẽ quia in re mi⸗
. Ne ctuʒ op.ꝙ pꝛeſcriptio longitempoꝛis non poſſit moer 1gl. E. 1
ſtenlein uia paſſus metum habet actionem qð metus cauſa que hi per metum ablata ſunt conſideranda duo.ſ. directum
ͤtmip pekrſonalis: ergo non debet tolli longo tempoꝛe: vt.l. dominium qð in te tranſtuli.⁊ ratione huius habeo per⸗
chneſch hereditatẽ jein quibus cauſis ceſſet longi tempo pꝛeſcri: ſonalem:vt illud mihi des. Itevtile qð habeo t huius ra
bkſicbho⸗ tio. So. vt gl. quia hic de vtili in rem loquit᷑.Alij ꝙ hic tionc pꝛopono realem vtilem in rem vt mihi rẽ reſtituas
eout drcedir mos terminos: ergo a non ſuis excedatur. pꝛima de quo plene dicam. S. e.l..?. ijſ. M
nereſeri, tutioꝛ. ¶ Item op.factus dñs non pꝛeſcribit:vt.l. ſequit. KN On intereſt. Siue ſum coactus ven
1ti ah S .lana.ff. de. vſuc.l.iij ·S.ex plurimis.de acquiren. ꝓoſſeſ. i r U. dere ſiue minoꝛi pꝛecio
Gonnſifl ſed ita eſt ꝙ emptoꝛ factus eſt dominus /licet metũ adhi Nvengere ſiue ſuſto pꝛecio vendere reſcinditur
in ſtun buerit:ergo pꝛeſcribere amplius non põt.Sol.vt glo. qꝛ a venditio. hoc dicit cum glo.
n non ⸗ peeſcribit vtilinon direge magis lont 5 vnlor he⸗ Erex Han ſi ð.fuit coactus vendere hic minoꝛi
cuniän era. ¶ Item op. ꝙ nõ poſſit pꝛeſcribi cum ſit res vi BSedereg. DS
ritonte vee oct Hb eem. Sorvr gloenam hic · FA ¶ Op. vno modo vt glo.⁊ q̃ro qͥd ſi compellat
liſi periarfee eſt vicium perſonale non reale.¶ Item op.qꝙ mala fides . iuſto pꝛecio vendere. die vt glõo. .
cnoimnn ti auctoꝛis noceat ſucceſſoꝛi etiam ſingulari.vt aut. male ft NSNS D inuid iam Dignitas nõ inducit
Aſeneraon. dei.j·de pꝛeſcrip.xxx.an.So.illud de iure nouo:nã olim ——— 1. pᷣſũptionẽ metꝰ. h. d.
od nalech vicium perſonale auctoꝛis non nocebat ſingulari ſucce⸗ 7d on ati onis Omnia facta ꝑ me⸗
actiinton ſoꝛi:ſed reale:hodie etiam perſonale nocet.ſic ergo paſſo ZG tum veniunt reſcin
chuciſſt metum poteſt opponi ꝙ pꝛecium reddat.i¶ Item poteſt aa hoc lfet. ius Jinnuit ſtipulationẽ eẽ cõ
onter pe opponi ei ꝙ pꝛeſcriptio longi tẽpoꝛis non ber hainmn —– x ax. clige Di znuit tip ionẽ
nale taci mnpeotem quia ilehaber maiamſdemicct res on aon Fennſe a heat. ea itales ſiue exponas pꝛo moꝛte:qꝛ
i höreſ t vicio affecta.ſed per ſecũdum emptoꝛẽ en nocet ier Cpar . r ſu . aee erbongs e 3 caie dree
non fepenn perſonale auctoꝛis. Item nec res vicio a Erre 1: 6 de h dic nan lüp Pangee Cc vrglo. mg 1
tollit aſemn olim hodie non poſſet obijcere ꝑer aut.male fidei.q mine capitali er – glo. qꝛ arguis
adueridin Actio qõ do quero an ſi longo tẽpoꝛe pꝛeſcribatur vtili in rem tol⸗ a partibus inſu ſeicnts u 3 19s.
us moun metus cg latur actio ꝙ metus cauſa. Et ſᷣm — vnam quã = D m . e. ctio as metus ca non atur er
tſed deuni an tollat᷑ S. dixi. quia qõ excedit ſuos terminos re rer a W E E olls boe u dil . . ke en i me
de ſinſ un So utotofttantſog per quãdam cõſequẽtiam / ſum qꝛ non eſt iuſtus metus:vt hic:aut volo repetere tan .
Ronhat aulacum actio ꝙ metꝰ cauſa detur ad dãnum ⁊ ſi ab ini⸗ qᷓ; turpiter datum:⁊ tunc aut eſt turpitudo ex parte acci⸗ Repeti
n ſnm to nõ haberẽ danum ꝙꝙ res non fuiſſet mea/ita ſi er poft pientis tm̃ ⁊ repetitur: aut turpitudo ex parte dantis vel an poſſit
ſlmme facto deſinat eſſe mea/ ceſſat dãnum/a tollitur illud qd vtriuſq; ⁊ non repetit᷑:aut nulla eſt turpitudo/ tunc aut turpiter
i erat cauſa actionis quod metus cauſa:⁊ ideo ipſa tolli⸗ cãfuit ſequura ⁊ nõ repetitur/aut nõ ſequitur ⁊ repetitur datum.
tontilt tur:⁊ ita pꝛocedit ratio gloſe.de.lʒ.fina.j.de his qui a non ſi cã erat expꝛeſſa.ſi non/nõ repetitur: vt.d.l. ſi repetendi.
Nbuufn domino ma. nam ibi ſublata cauſa actionis penalis qð ¶ Declaro pᷣdicta querendo qñ eſt turpitudo vnius vel
fit per pꝛeſcriptionemper conſequens penalis actio tol⸗ amboꝛum?:⁊ dico ꝙ aut iſte qui ſoluit vere erat debitoꝛ ſt
umnake litur in conſequentiam ſimile.l.vnus.j.in qui.cau.tol. ſci.⁊ tũc eſt turpitudo ex parte vtriuſq; nec repetet᷑. Jdẽ
lndctti long temp.pꝛeſcrip.Sed certe ego non puto ꝙ glo. bene ſierat habilis ad munera ⁊ dedit vt excuſaretur.idem ſi
erdienn dicat / nec ob. l. fl. de his qui a non domi.ma.quia ibi pe⸗-⸗ dedit ne accuſaretur ⁊ vere deliquerat ⁊ erat tale crimẽ
ſecben nales actiones veniebant in conſequẽtiam pſecutoꝛe: · ex quo tranſigi non poterat. Eſt autẽ turpitudo tm̃ reci⸗
mdicnto. ideo nunirum ſi ſublata illa perſecutoꝛia tollãtur ille p pientis:vt qꝛ dans non erat vere debitoꝛ / vel erat inhabi
htuetn, nales / q ſunt acceſſoꝛie: ſed hic actio quod metꝰcauſanõ lis ad munus vel delictum nõ commiſerat: ?⁊ hoc caſu re⸗
heen⸗ eſt oꝛ ginaliter penalis. æ eſt pꝛincipalis / nec venit in co⸗ peetitur per condic. ob tur. eãm. quandoq; nulla eſt turpi⸗
ſ Sl ſequẽtiam vtilis in rem: æ ideo nõ tollit᷑ ea ſublata. Pꝛe⸗ tudo: vt quado deliquit ⁊ crimẽ eſt tale de uo poterat
fenliut terea hic non tollitur cauſa dãni ⁊ leſionis.quia amiſſio tranſigi ¶ Ad legem accuſationis oppo.de.l.nec timo⸗
Bufennis dominij directi fuit cauſa dani ꝗ cauſa hodie durat: re ff. e. So. vt glo.
yrllnun ⁊ actio ab eo cauſata durat:vt.l.ſed et partꝰ.ff.ꝙ me.cau WCW Etum 5 actatio vel conteſtatio non ꝓ
dc nncdli ſa. facit quod no.in.l.iteʒ ·S. item. ff. de ali.mu.iudi.cauſa Rð be bat vim vel metum.hoc dicit.
cciiſeeht fac.ſ¶ Item querit glo.eo caſu quo agitur cõtra ſecundũ Cl ec lex legitur duobus modis vel tribus
deptehh, emptoꝛem actione qð metus cauſa vnde naſcatur actio HaneeH vb patet in gloſ.r ĩtellige cum determinatione
biorflac dicit glo. ꝙ ex varijs figuris cauſarũ.tu dic ꝙ naſcit᷑ er glo conſiderata ana rare perſe naruz Et er boe collige
mn meunſ pꝛimo metu ⁊ delicto datur cõtra quẽlibet ad quem res argumentum ꝙ ſi Aiauis Nrinaris e ſ beu urum ne?
cum prcl Venditio peruenit:quia eſt in rem ſcripta ⁊ venit ex obligatiõe: qꝛ eſt talis qui Ratere hoc genre ſi poſtea me Pered- lat
ꝓ metũ fa rei peruentione obligatur:vt.l.iij.S. eſt autem.ff ad exhi accuſatus dicht ſe feciſſe mandato alterius/⁊ mandas d
S0lN cta ⁊ renõ bendum. Item quero quid ſi per metũ vẽdam ⁊ nõ tra⸗ coæt ſe non dinr keiteri gut⸗ ige erat als facturus rien
tun in tradita q̃ didi an cõpetat hec actio.videtur ꝙ n auin iyſe iure cõ ſi non nanelan Etrcertt aenifurereruin⸗ ierrebeoyte
etvent actio ↄpe⸗ tractꝰeſt nullus cũ dolus ei dederit cauſazʒ:ſed certe nos minas pꝛece lentes: 7 ide ſenanang ringhi
bi ee⸗ tat. dicimus ꝙ dolus ſimplex dans cauſam contractui bone non ſolum.S. pꝛoculus.⁊·S. ſi mandato.ff. de iniurijs.

De His que vi metuſpe cauſa fiunt. Fo.LXXI.

Bu53trigarius ſuper ſcðo libꝛo Codicis

¶ In glo. que incipit qꝛ pꝛeſens.ibi.⁊.ff.e.l.non eſt.⁊ ar.
ꝓii quis imꝑa.maledi.l.vnica. Lsa
αά&πω Löoſtitutus
A J per impꝛellionẽ. ctcio co⸗
Ppellens ad vendendum ſibi vel alij ad eius vti
Alitatem rem reddit ⁊ pꝛecium perdit.hoc dicit
6(NWα6 Bacob. butrig. Qea M
= Ps ẽditiones ⁊ omnia

7.

ñ

Be dolo malo Rubꝛica.
= krdeiullo Faniieͤnet

Uibet ad emendam rem pignoꝛatam ex
cccauſa contractus in quem fideiuſſit.
Dhoc dicct.
Auero que ſoꝛs ⁊ que vſure hic fi⸗
deiuſſoꝛi reſtituuntur:⁊ dic vt glo.⁊ at
ttenge qꝛ vbi ſecundus creditoꝛ offert
creditoꝛi pꝛioꝛi non repetit vſuras a debitoꝛe totiꝰ pecu
nie quam ſoluit.ſʒ ſolum ſoꝛtis ſolute:⁊ eſt ratio:qꝛ non
videtur facere gerendo negocium debitoꝛis:ſed ſuum ꝓ
pꝛium vt conferat ſibi pignꝰ.vt.l.ſi pꝛioꝛ· S· ij. ff. qui poti.
in pig. ha.Sed hic fidęeiuſſoꝛ videtur ſoluere ⁊ gerat ne⸗
gocium debitoꝛis / vt dicam.⁊ ideo totius ſoluti debet
Fideiuſ- vſuras habere.¶ Item quero an dominiũ ſit trãſlatũ in
ſoꝛ an poſ fideiuſſoꝛem:qͥdã q; ſie p tex.qui dicit ꝙ dommium reſti⸗
ſit emere tuit.Alij ꝙ non ⁊ poteſt pꝛobari ſic/qꝛ cum fideiuſſoꝛ re⸗
pignoꝛa cepit mãdatũ de fideiubendovidetur recipere ⁊ de ſoluẽ
creditoꝛi do. Pꝛetereafoꝛtius pꝛobo.dicit lex ꝙ pꝛioꝛ creditoꝛ vẽ⸗
obligata: dẽs ſcðᷣo nõ tã videturvẽdere:qð eſt ex neceſſitate redde
⁊an dñiuʒ re quã hʒ neceſſe facere pꝛopter oblationẽ.vt.lłiij.et iiij.
videatur de diſtracti.pig. ſic ⁊ hic cũ fideiuſſoꝛ ſoluens videt᷑ po⸗
trãſlatuʒ ĩ tius ex neceſſitate pꝛeambuli cõtractus pꝛeſumptione iu
eum. ris accipere qᷓ; exemptione:⁊ ideo dñium nõ trãſit ⁊ hoc
poteſt ſuſtineri/tutius tamen videtur dicere ꝙ domini⸗
um tranſeat.
¶ Item op.ꝙ fideiuſſoꝛ debeat admitti vt quilibet / vt..
ſi pater.S:·qui duos.ff.de adopt.So.hic ſpale ratione ſu⸗
ſcepte fidei. ¶ Item op. ꝙ agatur actione mãdati ⁊ nõ de
Dolo:vt.l.ſi madato ticij:S.j.ff.mãdati. So.vt gl.⁊ pꝛĩa
ſolutio eſt vera:qꝛ exponitur de dolo.i.mandati nomine

doli:⁊ ſi dicas quomodo eſt in dolo:quia tex.dicit ꝙ bo⸗

na fide fructus percepit.Rñdeo ꝙ fuit bona fides reſpe⸗
ctu venditoꝛis.vel dic ꝙ etiam fideiuſſoꝛ vere habuit bo
nam fidẽ/ſed iuris pꝛeſumptione non habet bonam fidẽ
¶ Itcʒ op.illud debet reſtituere pꝛocuratoꝛ vł fideiuſſoꝛ
dño qð conſecutus eſt occaſione mandati ⁊ non aliudvt
l.qui pꝛopꝛio ·S.vt in ceteris.ff.de pꝛocurato.cuʒ ergo ad
fideiuſſoꝛem res peruenerit nõ occaſione mãdati:ſed em
ptionis ergo domino reʒ reddere nõ tenetur.So.vere ꝑ⸗
uenit ad cum ex venditione pꝛeſumptione tamen iuris
quã non admittitur pꝛobatio /vel melius fictiõe pꝛeſumi
tur ex mandato ad eum perueniſſe. . 2.
¶ In glo.que incipit ẽ ergo in fi.ibi · S· qui duos hic ſpe
ciale pꝛopter rationem ſequentis gloſe. Jaco.Butrig.
E do lo Actio ð dolo nõ ↄcurrit cũ alia
AESE ⁊ cã cognita ↄpetit h̊ dicit. Li
V Ajmitat᷑ ergo hec lex duobꝰ modis. Vno vt non
tit

competit denegatur cum cauſe cognitione.⁊ quid verta⸗
tur in cauſe cognitione dicvt glo.vltuna.

¶ Op. ꝙ concurrat cum alia qꝛ concurrit cum certi con

Actio de dictione:vel ſine cauſa:vt.l.iij:S.j.ff.de condi.ob cauſaʒ
dolo anↄ⸗ So.illa eſt gñalis ⁊ non excludit ſuam ſpeciem.¶ Item
currat cuʒ op.ꝙ ↄcurrat cuʒ actione ꝙ me.cauſa:vt.lʒ.ſi cũ exceptio
alia. ne. S. eum qui.ff. ꝙ me.cauſa.Sed illa eſt ſpecies huius/⁊x
id eo concurrit cum ea. vnde habet ſe ad modum inuidi
Pecs ſſetn Abſ⸗ nti cu runt tem
„v enti currunt tem⸗
6 OB n poſlu nt. poꝛa actionis de dolo
. iure nouo: ſed datur reſtitutio olim non curre
bant.hoc dicit pᷣm vnam lecturam:vł dic ꝙ iu
iz nouo currunt abſenti:ſed datur reſtitutio.hoc

4 E

re veter

Iſta lex ẽ dicit ſᷣm aliam. Junge hic.l.fl.que videtur huic ↄtraria.

vltia hui?ꝰ g&νω1τιιπ Actio de dolo olim durabat an
titu. —O B tim m no vtili:hodie biennio cõtinuo

detur quando alia competit. Itẽ ⁊ ſi alia non

et datur ad intentandam ⁊ flniendam actionem de dolo
et currit pꝛeſenti ⁊ abſenti.h.d.
CbG abſenti non currant tẽpoꝛa vt.S.e.l.nõ poſſunt
o. curruntvt hic:ſed non cuʒ effectu quis reſtituitur: vt
in contrario:ſed huic repugnat dicta.l.non poſſunt:qꝛ di
cit ꝙ currit a tempoꝛe reuerſionis:⁊ ſic ſine reſtitutione.
Sed expone ꝙ exinde currunt.ſ.cum effectu:qꝛ tunc ne⸗
gligens eſſe incipit. Alij dicũt ꝙ ibi loquitur de anno vti
li iure veteri hic de biennio continuo iure nouo qð con⸗
currit etiam abſenti:ſed datur reſtitutio ⁊ hec placet /licʒ
alij aliter dicant.i¶ Iteʒ op.ꝙ hec actio debeat perpetus
ri:vt.l.fl..de pꝛeſcrip.xxx.an.So.hic ſpeciale et in.l.fl.
de tempoꝛe ĩ ĩitegrũ reſti.
¶ In glo. que incipit non ergo. ibi ſicut eſt in reciſſoꝛia
i.in officio iudicis quo petitur reſtitutio non dicas de
vtili reſtituta:vt.j.declarat.(¶ In eadem gloſ.in fl. ibi · S·
quinquennij:dic vt nota.dicto/CS·aliter atq;.

4 m 10 onas Contractꝰ inno
MR P P minatus faciovt
. des pꝛoducit actioneʒ de dolo ad repetitionẽ
S Q ſoluti niſi ſuperſit rei vendicatio dñio traſlato
cui vendicationi poteſt cauſa ſtatus pꝛeiudicare.h.d.
¶ Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ inter liberum et ancil⸗ Mrimõi⸗
lam non eſt matrimonium ſed contubernium /vt.l.cuʒ an uʒ nõ ẽ int
cillis j.de inceſt.nup.⁊ ideo hic dicit de contubernio. liberum ⁊
¶ Ex tex.Vel ei tradidiſti vt pꝛocuratoꝛi in rem ſuam ancillã.
facto dñio tranſlato vt in miniſtrum manumiſſionis.
¶ Nota ꝙ in hoc contractu datur actio de dolo. Itẽ ꝙ ꝑ
alium fit manumiſſio.¶ Itẽ ꝙ quandoq; per traditioneʒ
non trãſit dñium.¶ Itẽ qᷓ cã ſtatus pꝛeiudicat rei vendi⸗
cationi.⁊ ad hec quattuoꝛ dicta eſt per oꝛdiuem opponẽ
dum.¶ Ad pꝛimum ergo op.ꝙ hic non agatur de dolo qꝛ
conuenit dare mancipium pꝛo eadem ancilla dãda:⁊ ſic
eſt do vt des:ergo agitur pꝛeſcriptis verbis:vt.l.natura
lis.ff.de pꝛeſcriptis verbis.So.vt gl.qꝛ non ẽ do vt des
¶ Item op.ad idẽ in eo caſu qͥ dicit ꝙ tradita ancilla nõ
ſaltim eo caſu eſt do vt des:ergo debet agi pꝛeſcriptis vᷣ⸗
bis:vt dicta.l.naturalis.So.non tradidi vt eſſet ſua: ſed
vt manumitteret. Itẽ op.ꝙ etiã in hoc caſu agatur pꝛe
ſcriptis verbis:vt.l.cum mota.S.de tranſact.So.vt glo.
Item op.ad idẽ de.i.iij.S.j.ff.de cõdi.ob cãm.Solu.vt
glo.ſ¶ Item op.ad idẽ de.il.ſolẽt.ff.de Sreſerinris verbis.
So.ibi eſt tale factum ex quo aliqd adeſt aduerſario:hic
non fuit:ergo hic conuentio vt manumitteret ancillã ⁊ re
ciperet mancipium:⁊ ſic eſt facio vt des ⁊ ſic pꝛoducere
debet actionem de dolo:qꝛ non eſt tale factum ex quo aſe⸗
ſit aduerſario:⁊ licet hic in vno caſu tradiderit ad manu
mittẽdũ non tradidit vt aduerſarius ſibi haberet ſʒ vt ꝑ
eum pꝛocuratoꝛem dominum factum per traditioneʒ:vt
per miniſtrũ manumiſſio fleret:vñ non pꝛopterea ẽ do vt
des.⁊ per hoc ceſſant contr aria pꝛi mi dicti. Ad ſecũdũ Mãumiſ⸗
op.ꝙ per alium non poſſit fleri manumiſſio:vt.l.apud.ff. ſio an poſ
de ma.vindi.So. vt glo.qꝛ hic non fuit ſimplex pꝛocura ſit ꝑ aliũſt

toꝛ:ſed factus dominus:ergo fuu do vt des.rñdeo non ẽ eri.

verum qꝛnon aſſumpſit dñium vt ſibi haberet ſʒvt manu

mitteret.¶¶ Ad tertium dictũ op.hec lex innuit ꝙ ꝑ tradi⸗

tionem potuit dñium non tranſferri ad hoc op.de·S.per
traditionẽ inſti.de rer.diui.⁊.l.traditionibus.Sẽ.de pacti
So.vt glo. Ad quartum dictuʒ op.ꝙ licet queſtio ſtatꝰ
tmoueatur non ſileat rei vendicatio:ſed vtrũq; ſimul agi⸗
tetur:vt.l.adite j..de oꝛdi.iudi.So.hic ſtatus mouet᷑ pꝛĩ⸗
cipaliter ibi per modum incidentis.⁊ ita debet determi⸗
nari hec glo. ¶ Modo expedita gloſ.quero quare in cõ Cõdictio)
tractu facio vt des:non habet locum condictio ob cãm. ob caʒ an
et pꝛeſcriptis verbis.Rñdeo dicũt quidaʒ ꝙ cõdictio ob hẽat locũ
cãm datur ad repetendum ſolutum:ſed factum nõ poteſt ĩ pctibꝰ in
repeti.ergo in facto vt des nõ habet locum condictio ob noĩatis.
cauſam.i¶ Itẽ pꝛeſcriptis vbis datur ei qui plene imple⸗
uit:ſed qui facit factum non plene implet: ⁊ ideo non ha
bet locum in facio vt des.recurratur ergo ad actionẽ de
dolo:vt.l.naturalis·S. ꝙ ſi faciam.ff.de pᷣſcriptis verbis.
⁊ hec opinio eſt multũ cõis.Sʒ alia eſt opinio in qua mł
tũ gl.inſiſtũt in.d.l.ſolent.que eſt qꝛ in do vt facias / dãs
plene implet.ergo agit pꝛeſcriptis verbis /ſed in facio vt
des. aut factum eſt tale in quo adeſt aduerſario ⁊ faciens
dicitur implereplene/⁊ ideo tunc agitur pꝛeſcriptis ver⸗
bis.vt.d.lł ſolent.ſi autem factum eſt tale ex quo nõ adeſt
aduerſariovt eſt hic tunc faciens nõ plene implet:⁊ ideo

kaillſ

nneſſn
ndicis
bnftbis

nchh inne
masftcco
lepetticne
Miotriſrn
arehd⸗
nunckanel D

plazen

Nten ſungi
hiſionis.
do. ign
lradnnone
Areivene⸗
NemppN
rdedolo
adicaeſe
Stl,hu
nedonde
ghellani
eſeniptsß⸗
ſſetſus ſt
ggotur or
So. vt go
m. Solun
tis verbis,
crſariohi⸗
Ancillzet
pꝛoduct
nex avo⸗⸗
ritad mann
berer hn⸗
ditionenn
tereedon
(AAſeidi
Utlopudf
plergroonn
ſigeononen
aßyt mant
gotn⸗
oodeghe
8,5 de dag
getio r⸗
gſimlag,
s nonelpi⸗
etdeten,
ogunlil⸗
aohin i
cidcen,,
unhieti
tanN
pone nſſ⸗
ov onnl
action: d
Hrionen
ſomqpen⸗
facigedi⸗
Anrſrn
otfacan⸗
ſcrots ⸗

De dolo malo.
agit de dolo / vt hic ⁊ eſt ſatis equa opinio. Sʒ contra pꝛi
mam opinionẽ videtur obſtare:qꝛ ſi in cõtractu facio vt

des pꝛeueniat᷑ in faciendo ceſſant omnes ſupꝛa dicte ra

tiones quare non debet dari pꝛeſcriptis verbis actio et
ob cãm. Idem ſi in contractu do vt facias pꝛeueniatur ĩ
faciendo ceſſant rationes/quare pꝛeſcriptis verbis debe
at dari ſi recte inſpicias.cum ergo rationes defendentes
pꝛimã opinionẽ reſpiciãt ſolum ſolutionem ⁊ non conuẽ
tionẽ non vidẽtur pꝛocedere.ſ¶ Sʒ tu defende pꝛimã opi
Aliqd qñ nionẽ triplici ratione. Eio qꝛ qñ aliquid fit pꝛopter ali⸗
fit ꝓpt᷑ ali ud non attenditur illud qð fit:ſed illud pꝛopter qð fit vt

ud / nõ at⸗l.⁊ ſi non ſintS.perueniamus.ff.de auro ⁊ ar.legato.Sic

tẽdit᷑ illð ⁊ in ſolutione:vt.l.ſi ita ſtipulatus.⁊.l.cum enim.ff. de no

qð fit:ſʒ il ua.⁊.l.ex placito.j.de rerum permu.ſed ita eſt ꝙ factio v

lud ꝓpter datio venit ſolum ad conuentionẽ implendam.ergo non
quod fit. ſolutionis oꝛdo:ſed ipſa conuentio ⁊ eiꝰ oꝛdo dʒ inſpici.
Secunda rõ qꝛ ↄſenſus ꝓducit naturalẽ obligationẽ:vt
l.j.ĩ pꝛĩ.ff.de pact.ſʒ illa naturalis nõ ẽ efficax ad agẽdũ

niſi habeat adminiculũ iur ciuilis adminiculũ:ergo iu⸗

ris ciuilis ſuꝓꝑueniens confirmat naturalẽ ſᷣm ſui naturã
quã hʒ oꝛigin aliter non aũt immutat ⁊ alterat eam qꝛ ſic
faceret contra vim eius ad qð inducitur contra.l.fl j. de
iura.calũ.ad pꝛopoſitum ergo quãdo in conuentione fa⸗
cio vt des ꝓducta ẽ naturalis obligatio oꝛdinata ad a⸗
ctionẽ de dolo. robur ergo ciuilis ſuperueniens per im⸗
plementum non alterat eamvt aliam actionem pꝛoducat

Pꝛeterea cum conuentio vt dixi ſit oꝛdinata ad pꝛodu⸗
cendam actionem de dolo faciẽti ⁊ diceres ꝙ pꝛeuentio

facta ꝑ dãtẽ ei pꝛoduceretur pꝛeſ’ criptis verbis:ſequeret
ꝙ ex eo contractu innoĩato diuerſe actiones naſcerentur

contrahentibus qð eſſet abſurduʒ cum ſemper in contra

ctu innominato actio que daturvni contrahentiũ eadem

detur alij.¶ In glo.q̃ incipit manumittẽdũ.ibi ẽ ꝓ facto

immo dic ꝙ hic non cedit vt ſibi retineret:ſʒ vt manumit
teret vt in pꝛincipio ſequentis glo.
¶ In glo. que incipit ab ea dicente.ibivel ab iſto.pꝛimo
caſu non eſt pꝛeiudicialis ſecundo ſic vt inſti.de actio ·S.

pꝛeiudiciales.ſᷣm go io ſ n eadem glo.in fi.ibi rei ven

dicatione qð eſt verum ſi ſimpliciter moueatur /ſecus ſi
per modum incidentis:vt.jde rgi meli. .
Pr e ſg e 5 ec actio nõ datur cõ⸗
S J lup eriti te tra parentẽ vel patronũ
Pꝛopter reuerentiam perſonaꝝ:ſed loco eiꝰda⸗
AAAtur in factum. hoc dicit.
¶ Sp.ꝙ in factum non detur contra parẽtẽ vel patronũ
quia ſic daretur reſtitutio contra eos ʒ.l.fi.⸗qui ⁊ aduer⸗
ſus quos.So.reſtitutio que datur a lege bñ datur contra
parẽtẽ vel patronũvt hic:ſed ea que datur officio non /vt
in contrario.¶ Item op.ꝙ famoſa actio detur contra pa
rentẽ. vt.ff. defurtis.l.ſi quis vxoꝛi · S.j. Item op.ad idẽ
de.l. ſed ⁊ ſi · S· pꝛetoꝛ ait.ff.de in ius vocan.cum ſi.So.vt
glo.ſ Item op.ad idem de.l.j.S. interdictuʒ hoc.ff.de vi
⁊ vi arma.So.vt glo.⁊ male: quia licet interdictum non
infamet infamia iuris.inf amat tamen de facto: ⁊ ideo
dic ⁊ ibi dari in factum nomine interdicti:vt nota.in.l.ſi
quis in tatã. ĩ pꝛin.magne glovñ vi.

Holus pꝛobatur ex qualitate fa⸗

FEANER lum. acpor bieu. Circa lge iſtã bꝛe⸗
Dolꝰnõ pᷣ ¶ ¶ E)Auiter diſtingue quia in contractibus non pꝛeſu
ſumit᷑ ĩ 3⸗ RAâImitur dolus niſi pꝛobetur vt hic ⁊.l.cum ita le

ctibus. gatur·S. ſpes.ff.de auro ⁊ argẽ leg.⁊.l.quotiẽs · S.qui do⸗
lo.ff. de pꝛoba. In delictis dic ꝙ aut loqᷣmur de his qͥ ſũt
de genere pꝛohibitoꝛum ⁊ pꝛeſumitur dolꝰ vt.l.ſi quis fu
mo.ff.ad.l.aquiliam.⁊.l.j.j.de ſicca.aut loqᷣmur de his q̃

ſunt in gñe permiſſa in ſpecie tñ phibita/ tũc aut flũt cla
⁊ pꝛeſumitur dolus:aut palam ⁊ non /vt.l.non extimo.fſfK.

de admi.tu.⁊ derinnup. k. igel etntch hereckltn
7 aioꝛi repudianti heredita
A J matioz. tem ſibi delatã nõ ſubuenitur
NE negiatadolo aduerſarij.hoc dicit.
ad AS&LOp. ſic quãdo dolꝰ dat cam rei ipſo iure nõ
valet ꝙ agitur: vt. l. eleganter.ff. de dolo. Sed hic dolꝰ
dedit cãm repudiationi:ergo repudiatio ipſo iure non te
net:ergo non debet recurri ad hanc actionem:vt.l.ij.ff. e.
Solu.vt glo.tu dic ꝙ repudiatio non aſſimilatur contra⸗

ctui bone fidei ſed ſtricti iuris qui ſemper valet ſʒ agitur
de dolo ad reſcindendum:vt.l.cum poſtea.S.de pactis.?

l.penulj.de inutili ſtipula. JOacob. Butrig.

△

peeſſe vt ſic in vtraq; di

ſirüi a

De in ĩtegrũ reſtitu. Jo. LXXII.

De in integrum reſtitutio⸗
ne minoꝛzum. Mubꝛi.
ððDUd Expꝛeſſa⁊ tacita renũcia
4 Llud. querele pꝛeiudicat ma
Nioꝛibus non minoꝛibus.h.d.¶ Ad eu⸗
dentiam eſt ſciẽdum ꝙ renunciatio qᷓ⸗ Querele
(rele fit tribus modis vno modo expᷣſ: renũciatõ
e qꝛ dicit renuncio. QAñqʒ fit tacite ⁊ fit tribus
boc duobus modis/vel patiendo labi modis.
2◻ quinquenniũ / vel agnoſcendo relictũ
in teſtamẽto/vel aduocaãado pꝛo eo.vt.l.papi.ff.de inoffi.
teſta.cũ ſi.de qua renunciatione hic loquatur dicam.
¶ Op. ꝙ debeat diſtingui an habeat curatoꝛẽꝛ ipſo iure
renunciatio non noceat:aut non habeat ⁊ tunc nocet me
ro iure:ſed detur reſtitutio.vt.jeodem.ſi curatoꝛẽ. Sol.
vt glo.duobus modis vno modo ſoluit in fine.ſ ꝙ ſit ſpe
ciale odio querele.Sed certe hec ſolutio tendit in oppo⸗
ſiti / aꝛ ſi querela eſt odioſa ergo facilius deberet tolli qᷓ
alia / ⁊ hic dicit ipſo iure non tolli:ſed glo.ſentit ꝙ ſit ſpe
ciale odio q̃rele.i.exheredationis pꝛopter quam compe⸗
tit querela.Alio modo ſoluit glo.in pꝛincipio.ſ.ꝙ hec ſᷣj
illam. ¶ Sed contra hanc opp.ſic qꝛ hic loquitur pariter
de renũciatione expꝛeſſa ⁊ tacita.ſed tacita ipſo iure nõ
nocet minoꝛi cum nõ currat ſibi tẽpus. vt.l.fi in quibꝰ
cau.in integrũ reſtitutio nõ eſt ne.& nec expꝛeſſa ipſo iure
non nocet.So.dicũt quidam ꝙ hic non loquitur de taci
ta que fit per curſum tẽpoꝛuʒ. Sed aduocando pꝛo teſta
mento vel agnoſcẽdo egarle hec tacita equiparatur ex
traq; diſtinguatur ſᷣm l.ſi curatoꝛẽ eo.
el dic ꝙ loquitur ĩ tacita per curſũ tẽpoꝛis ⁊ verbũ nõͤ
cadit / pꝛopꝛie ⁊ impꝛopꝛie ponitur. Conclude ergo caſũ
pinguẽ ſic.Querit iuuenis ab ĩperatoꝛe ſic / ego fui exhe⸗

redatus a patre ita ꝙ mihi cõpetat querela inofficioſi te

ſtamẽti contra teſtamentũ ſuũ ego renũciaui q̃rele queri

tur an poſſim ad ipſam redire. Reſi pondet imperatoꝛ q̃

rens a iuuene an ipſe ſit maioꝛ.xxv.annis an minoꝛ iuue⸗
nis dicit ſe eſſe minoꝛ:imperatoꝛ tunc reſpondet ꝙ ſi eſ⸗

ſet maioꝛ ⁊ renunctaſſet querele expꝛeſſe / vel tacite: nullo
mõ poſſet ad ea redire. Sʒ cũ dicat ſe minoꝛẽ ei nõ nocet
repudiatio qð itelllige ſi fuiſſet expᷣſſa ꝑ pactũvł tacita p

aduocationẽ vel agnitionẽ legati ſi fuit facta ſine curato
re quẽ habebat ipſo iure non nocet.Si cũ eo nocet mero

iure/ſed datur reſtitutio:ſi autẽ fuit tacita per lapſum tẽ

poꝛis ipſo iure ſibi non nocet.h.d.⁊ ceſſant contraria.

¶ In glo.q incipit cũ effectu. ibi vel dic ᷣm. ſolu.credo
contrarii. de.I. iij..eod. ? ſic redit ad pꝛincipiũ glo.¶ Se

quitur in glo. ſpale in odiũ qrele: hec ratio tẽdit in oppo
deberet faciliꝰ tolli:⁊ ideo expone modũ q̃relꝛe⸗
a eſt heredationis ob San e rcls⸗
N uo ad beneficiũ reſti⸗
B temp O2c. mtionis cõis denegan⸗
duzʒ liberi nol ſuppleprereei h d. dut
. S imilat hec lex adu
Icuratoꝛem. unneree leradl
tem ⁊ ſine eo contrahentem pꝛodigo / pꝛodigꝰ
F Qaſſimilatur pupillo: ergo ſunt ſimiles iſti tres.
hoc dicit tex.⁊ glo.
¶ Op. ꝙ adultus non ſit ſimilis pꝛodigo cum pꝛodigus Adultꝰ et
non poſſit teſtari.vt.l.ſi is.ff de teſta.ſed adulta ſic.vt.eo. pꝛodigus

ti. l.qua etate.So.ſunt ſimiles vt hic:ſed non per omnia eqparant᷑.

vt ibi. ¶ Item op.ꝙ pupillus ⁊ adultus non equiparẽtur
vt. l.j S. fuit queſitum.ff.ad trebel.Sol.vt gl.⁊ plene not.
in cõtrario.ſ Item op.de.l.puberes.ff.de verbo. obliga.
So.vt glo.quia puncta l.contrariã poſt dictionẽ ſuis.

¶ Auero an iudex poſſit ſupplere defectum curatoꝛis ? Judex an

—

contrahẽdo.Reſpõdeo aut adultus habet curatoꝛem ⁊ poſſit ſup⸗
auctoꝛitas iudicis non ſuppplet eius defectum / aut non plere defe
habet ⁊ ſic de quo plene dicam.in.l.bonoꝛuʒ.·j.qui admi. ctum curꝗ
ad bo.poſſ.po.i¶ Item op ꝙ debeat diſtingui an interue⸗ toꝛis in ʒ⸗

nerit decretum / an non. vt. l. lex qᷓ tutoꝛes.j.de admi.tut.hendo.

So.vt glo.quia hec ſᷣm ilam.
In glo.que incipit quantuʒ.ibi ait pꝛetoꝛ·S. permitti

tur ibi erat neceſſaria alienatio vt ibi nota.¶ Sequitur ĩ

glo. ⁊.· j.qui admi.ad bono.poſſeſſ.po.l.bonoꝛum.ibi non
kea 5 vel curatoꝛ.ſimile in.l.ſi infantij.de iure deli⸗
berandi.

GButrigarius ſuper ſcðo libꝛo Codi cis 42?
7 minoꝛem Qui allegat minoꝛem Tintra. Mon tollitur beneficium reſtitu
ſi inde fundat inrentton Ainrrostions haz

tionis per moꝛtem eius õ̊ quem
ſis eſt conteſtata. Aacob. Butrig.

habet illam pꝛobare. hoc dicit m verum in⸗ Scienti vere vl pꝛeſumptiue
FEzb hroner 2 E tutela.non infertur dolus. h. d. tex. ⁊ ſing
Minoꝛ ¶ Op. ꝙminoꝛ ctas nũqᷓ; debeat pꝛobari cum ſemel ſue⸗ Agglo. qꝛ lex videtur ĩnuere ꝙ liceat pꝛopꝛiã frau
etas quõ rit minoꝛ. vnde qui allegat curſum debet ꝓbare qꝛ facta RAdẽ allegare 8. l. ſi donationis. S. de tranſactiõi⸗ D
dʒz ꝓbari. non pᷣſumuntur niſi pbentur. vt. l. ij ff. de ꝓbatio. Solu. bus ⁊ ꝙ allegando fraudem ſuam conſequatur bñflciuʒ
dicunt quidã ꝙ hoc ideo eſt: quia tẽpus currit ip ſo iure reſtitutionis contra.l.minoꝛ. ff. de minoꝛ.⁊.l.ſi alterius·j·

ſi minoꝛ ſe ma.di.idcirco ſunt hic due lecture. Ana ꝙ mi B
noꝛ deceperit auunculum falſo pꝛobando etatem ä

ſine facto hominis. Sed certe iſta ratio non eſt vona: q
¶ Ad hanc op.ꝙ dolum ſuum allegare nõ debet: vt.l. cũ Mioꝛ an

pm hoc allegans minoꝛẽ non haberet neceſſe ꝓbare.Et

ideo ad euidẽtiam pᷣdictoꝛum quero an dicere maioꝛem

vel minoꝛẽ ſit affirmare vel negare: Reſpondeo quẽ di⸗ donationis.S.de tranſac.So.non allegatur ibi niſi con⸗ teneaf do iun
cere maioꝛẽ eſt allegare curſum tẽpoꝛis: ⁊ conſequens tra ſcientem vt hic vel clarius minoꝛ petit reſtitutiõeʒs di lũ ſuũ alle ſisre a
affirmatiua eſt. Sed dicere quẽ minoꝛẽ /eſt negare curſũ cendo ſe minoꝛem? leſum ⁊ nullam turpitudineʒ allegat gare. vele⸗
tẽpoꝛis:et ideo eſt negatiua.vtraq; ramen pbabilis eſt auunculus excipit ꝙ dolum commiſit etatem pꝛobando 1 ave
per cõputationẽ tẽpoꝛis.vt.l.ij.de tempo. appel et aut.· minoꝛ replicat ꝙ fuit ſciens vnde ⁊ non fuit illatus dolus Eſ,

⁊ ſic exceptio cum replicatione ſe tollent ⁊ remanebit pe

offeratur.j· de litis conte. Aut ergo eſt pᷣſumptio pꝛo gli⸗
quo vt ex aſpectu ⁊ tunc iudex ſm illam ꝓnunciat.yt.l.
minoꝛ vigintiquinq; annis ex aſpectu ff. de mino. Sed

titio pꝛima minoꝛis ſine turpitud ine ex qua vincet: vt.l.
apud celſum · S· marcellus.ff. de doli excep.¶ Item op.

ſi hoc nõ apparet quis pꝛobabit dicit glo. in l. de etate. ff. vbi pꝛobauit falſo etatem non reſtituatur: vt.l.minoꝛ. ff. ſtcun
de mino. q aut quis ꝓponit affirmatiue aut negatiue æ? c. de minoꝛ. So.hic fuit ſciens tutoꝛ iure vel iuris pꝛeſum⸗ ſert
quod non eſt verũ cum hic negatiua ſit pbabilis de rerů ptione quia erat tutoꝛ ⁊ auunculus. Sed in contrario ſoele
natura. ⁊ ſic debet ꝓbari: vt l.actoꝛ .de ꝓbatio.vnde gl. erat ignoꝛans:qꝛ erat ſolum tutoꝛ nõ auũculus ⁊ due ra⸗ lust
malc dicit niſi intelligas eam ſic ꝙ üle qui affirmat. i. qui tiones vincunt vnam: vt.l.nam ⁊ ſi. ff. de ino ffi. teſta.⁊ in uibe
inde fundat intẽtionem ſuã velexceptionem pꝛobet ille aut.de conſan ⁊ vterinis fra.in pꝛin.¶ Item op.ꝙ ſibinõ danſe
qui negat. i. qui inde intentionem ſuam nõ fundat/non ſuccurratur: vt.l.ſi. alterius ſi mi. ſe ma. dixerit. Sol. ibi rwdo
pꝛobet. modo bene diceret minoꝛ.ergo qui vult reſtitu⸗ pꝛobauit contra ignoꝛantẽ hic contra ſcientem. ¶C Sed fume⸗
tionem petere dicit ſe fuiſſe minoꝛem tempoꝛe cõtractus quero contra quid volebat hic reſtitui non contra etatezʒ ichl
⁊ ſic negat curſum tempoꝛis / debet tamen pꝛobare quia quia adhuc eſt minoꝛ⁊ admittuur vt minoꝛ contra libe⸗ folit
negatiua eſt pꝛobabilis ⁊ quia inde fundat intentionem rationem factam auunculo:non qꝛ in illa non fuit dolus. Nin
ſuam:hoc pꝛobato ⁊ leſione pꝛobata aduerſarius debet MRñdeo vult minoꝛ reſtitui ideo qꝛ dicit poſt pꝛobationẽ gbita
ſuccumbere niſi pꝛobet exceptionem ſuam:vt.l.ſiue poſſi negocia fuerunt neglecta:⁊ideo vult reſtitui vt tutoꝛ qui gais
detis . de pꝛobatio. opponet ergo ⁊ dicet lapſa eſſe eem non geſſit tenear̃ de neglectis:vł tutoꝛ allegabat ꝙ poſt bene
poꝛa reſtuutionis petende non ꝙ ego fuerim maioꝛ te⸗ pꝛobationẽ factam cucurrerat tm̃ tẽpus qð non poterat ergo
poꝛe codtractus et debet pꝛobare pꝛopter duo. Pꝛimo reſtitutionẽ petere:certe dicet minoꝛ ꝙ ſibi non debet ob pune
quia affirmat allegando curſum tempoꝛis. Secundo ſtare ꝓbatio cum fuerit tutoꝛ ſciens turis pꝛeſumptione ctua
quia inde fundat exceptionem ſuam / ⁊ per hoc colligey Alia lectu.ẽ vt euitet contraria in tutoꝛe qui falſo pꝛoba⸗ vollit
ſempꝑ qui fundat actionẽ vel exceptionẽ ſuã vel replica⸗ uit etatem vnde minoꝛ non allegabat pꝛopꝛium dolũ ſed ſcip
tionem ex maioꝛi vel minoꝛi etate. illã debet pꝛobare et tutoꝛis.¶ Ad hanc op.a diuiſiõe ſic:qꝛ aut fuit liberatus nier
hoc ſentit glo. hic in fl. ibi vel vere intelligenti.⁊c.quam tutoꝛ per acceptilationẽ:⁊ tunc cũ dolus dederit cãm ac ſdet
expone ſic. qui olim fuit minoꝛ ⁊ hoc ꝓbauit reſtitutionẽ ceptilationiipſo iure nõ tenet:ergo non eſt neceſſaria re⸗ us
petendo hodie pᷣumitur minoꝛ.ſ.infra tẽpoꝛa reſtitutio⸗ ſtitutio:aut fuit liberatus per pactũ: ⁊ tunc habet minoꝛ lten
nis petende eſſe vbi non occurreret dubiu. vt non appa⸗ pꝛumam actionẽ:⁊ ſi ex pacto excipiatur replicabitur de letn
reret quis inde fundaret ius ſuũ magis q; alter indicerẽé dolo tutoꝛis ergo non eſt neceſſaria reſtitutio. So. dicit oli
onus pꝛobandi alleganti maioꝛẽ etatem quia affirmat. glo.ꝙ poteſt loqui quãdo fuit liberatus per acceptilatio⸗ oe
. Modo querit glo.an qui olim fuit dñs ?hodie pᷣuumaf nem ⁊ acceptilatio equiparatur cõtractui bone fidei. Sʒ tio eqpa⸗ *
Pñs olim dominus ⁊ dicit ?⁊ bene ſic cum dominiũ nõ ꝑdatur ſine perinde ẽ ac ſi in contractu bone fidei eſſet pꝛoceſſum ad rat᷑ ↄctui ſan
an hodie facto meo.vt ̃ de pꝛobatio.lſiue poſſide.niſi in caſun vbi traditionem quo caſu agi deberet de dolo: ſed qꝛ eſt mi⸗ bone ſidei 1op
pᷣſumatur/ ſolo curſu tẽpoꝛis dominiũ amittit vt. l. qui agros... de noꝛ ⁊ habet reſtitutioncm ceſſat de dolo:hec non placet *M
dñs. omni agro deſerto.⁊ hoc facit fauoꝛ tributoꝛũ:vt ſic poſ⸗ ſcqʒ ꝙ liberatio equiparetur cõtractui bone fidei:quia iſte lerſ.
ſeſſiones tollãtur ⁊ tributa ſoluant᷑. ¶ Sed quid in poſſeſ caſꝰ vł actꝰnõ nũeratur ĩiſti.de actio.ĩ·S.actionũ.⁊ ideo A
ſione an qui olim poſſedit ⁊ hoc con at pᷣſumatur hodie eã equipara contractui ſtricti iuris vt ſio teneat qñcũq; 4
oſſidere? Rñdeo aut qui olim poſſedit ⁊ hoc conſtat ceů dolus interueniat:ſed debet agi de dolo ſed quia iſte eſt
odie dubitat᷑ an poſſideat / negat ſeBolligere aut dicit minoꝛ poteſt reſtitui/⁊ ideo ceſſat de dolo. Item põt hec
ſe poſſidere pᷣmo caſu nõ pᷣſumi poſſidere nec naturalit: lerx intelligi quando liberauit per pactum:nam ſi agat a⸗
qꝛ nõ eſt in re vel in cõſpectu/nec ciuiliter: qꝛ ciuilis ſolo ccione pꝛima ⁊ excipiatur de pacto nõ põt minoꝛ replica
aĩo perditur:⁊ iſte nõ videtur habere animũ poſſidendi re niſi pꝛius petieru reſtitutionẽ contra exceptionẽ.nam nn

qui negat hec vera niſi in duobus caſibꝰ. Vnus eſt quã⸗
do ex contractu res ꝑuenit ad eum. nam hoc ꝓbato pᷣſu⸗
mit᷑ hod ie poſſidere de quacũq; neget:vt.l.nec credito⸗
resꝗ. de pigno.actio.Secundus caſus eſt quãdo pꝛoba⸗
tur ꝙ tẽpoꝛe litis conteſtate poſſidebat.vt.l.non ignoꝛa⸗
bi ſ. ad exhibendum. Si autem qui olim poſſedit hodie
dicit ſe poſſidere /tũc pꝛeſumitur ciuiliter poſſidere quia
pꝛeſumũtur ↄtinuaſſe poſſe eſſionem ⁊ pꝛobatis extremis
pꝛeſumitur media. vt.l.quicũq; j. de a poch.publi. lib. x.

naturaliter vero non pꝛeſumitur poſſidere cum non ſit

in re vel in conſpectu /niſi ſolã naturalem habebat vt fru
ctuarius /quia tunc cũ eam ſolo animo retineat bene pᷣſu
meretur naturaliter poſſidere:vt no.in l.j.ff.de acquiren.
poſſeſſio. ⁊ dicam in.l. licet · · de acquiren.poſſeſſio.

Abi minoꝛ leditur ſui
5. Inoꝛ ib us. facilitate vel aduerſarij
dolo reſtituitur. hoc dicit Jacobus Butri⸗
Agarius.

de reſtitutione q̃ datur ab homine non põt opponi añqᷓ
data fuerit:vt.l.necnon · S. exẽplo.ff.ex qͥ.cau.ma.⁊.l.nazʒ
⁊ poſtea · S.ſi minoꝛ.ff.de iureiur.qð verum puto quando
tutoꝛ non cõmiſit dolum in pꝛobanda etate:ałs cum mi⸗
noꝛ haberet replicationem doli de iure communi non eſ⸗
ſet ei neceſſaria reſtitutio. Põt ergo hec lex ĩtelligi tribꝰ

modis.AUno modo quãdo minoꝛ dolum commiſit ⁊ eta⸗

tem pꝛobauit ⁊ datur ei reſtitutio:qꝛ tutoꝛ fuit ſciens ve⸗
re vel pꝛeſumptiue:⁊ ideo dolus ei non infertur ⁊ per hoc
ceſſant contraria huius lecture. Secundo modo põt ĩtel
ligi quãdo tutoꝛ etatẽ ꝓbauit ⁊ ꝑ acceptuationẽ liberatꝰ
fuit quo caſu non ideo ꝙ hic liberatio equiparetur cõtra
ctui bone fidei traditioe ſequuta:ſʒ quia equiparatur cõ⸗
tractui ſtricti iuris tenet liberatio quãdocũq; dolus in⸗
teruenerit vt.l.cuʒ poſtea.S.de pactis.ſʒ debet agi de do⸗
lo ſʒ quia iſte eſt minoꝛ ⁊ poteſt reſtitui:ideo ceſſat de do
lo actio et reſtituitur vt hic. Tertio mõ põt intelligi qũ
tutoꝛ pꝛobauit ⁊ fuit liberatus per pactũ quo caſu neceſ⸗
ſe eſt minoꝛi vt petat ſe reſtitui contra exceptionem pacti
vt ei non obſtet:nam anteqᷓ; reſtitutio ſibi detur non põt

8

m teſtin
8) qen

finpin
Miäfng
nſacnii
rbiſtenz
Lleridof
nuon
en

eenlai
utioezd li
Dobanc
Nunsdoles
nanebt)⸗
ineert
leminor. ſ.

fis Paſiorn

nconuree
15 1 dlery
teſta,eng

p.,ſibita

lt. Sol b
n. CS
Itra etetg
tontralbe
hfutrdols.
Pprobatich
lttutorei

abar aett

non potern
on deberch
eſunpron
falſo poh⸗
umn doläſt
itliberan
erit cäme
ceſſaris
abermine
licabinrdr
o⸗So N
acccptüeto
nefei n
Noceſimnal,

ſed teti

eoN
ileiguinſt
toniitc
negt qncg
ciniſecl
gienporhea
umnſisgk;
ninor tchic
eptionenn
opponi
tocl
alocunn
munincnt,
riteligind⸗
mmmiit cß

ſeee eo

rturcer!
0 Gle

Vti iure
cõi qͥs di⸗
catur.

De filiofa. minoꝛe. De

contra exceptionẽ replicare. vt dicta. l.nam ⁊ poſtea · S. ſi

minoꝛ.⁊ ideo opoꝛtet ꝙ reſtituatur vt hic.qð puto verũ
vt dixi:quãdo tutoꝛ nõ cõmiſit dolum in pꝛobãda etate:
quia ſi cõmiſiſſet tunc minoꝛ contra exceptionẽ pacti ha
beret replicationem doli de iure cõmuni ⁊ ideo non eſſet
ſibi neceſſaria reſtitutio ⁊ non pꝛocederet hec lex. et ita
debet declarari glo.hic poſita que videtur implicare cõ
traria.

Minoꝛi leſo reſtituitur etiã
DJ n 02¾ ib uUö3. omiſſ is negligẽtia vel erro⸗
re.hoc dicit.

Inv id etur Mõ videtur circũſcri⸗
“ê Vebi minoꝛ qui iure cõ⸗
Emuni vtitur. hoc dicit Jaco. Butrig. ¶ Quero
quis dicatur vti iure còi: Et dic vt glo.rõ hu⸗
ius legis eſt.qꝛ minoꝛ reſtituitur quãdo leditur ſui facili⸗
tate:vel aduerſarij dolo:vt.S.e l.minoꝛibus:ſed hic non
eſt leſus aduerſarij dolo nec facilitate ſui cum fecerit id
quod quililibet paterfamilias feciſſet.Ad euidentiã glo.
yꝛ.eſt ſciendum ꝙ ſi loquar affirmatiue de antecedenti ⁊
conſequẽti.antecedens eſt ſpecies ⁊ conſequẽs eſt genꝰ.
vt cum dicitur homo /ſequitur:ergo animal.nam ſpecies
infert genus affirm atiue:vt.l.ſi quid haꝝ.S· interemptũ.
ff. de le.iij. ¶ Item eſt ſciendũ ꝙ non circũſcriptus eſt ge⸗
nus ⁊ habet duas ſpecies:nã circũſcriptoꝛũ quidã ſunt
qui bene ĩchoauerũt ⁊ mediauerũt ⁊ bene finierũt.Qui⸗
dam ſunt qui bene inchoauerunt: ſed male finierũt caſu.
modo ergo ſi vti iure cõmuni eſt ſpecies nõ circũſcripto
rum:ergo bene infertur.vſus eſt iure cõmuni:ergo nõ eſt
circũſcriptus. Exponamus ergo glo.yꝛ.conſequẽtiam
tollit non.i.hec negatio non tollit ↄſequẽtiã ſcuicet illã

väytitur iure cõmuni:ergo circũſcriptus.quia hoc non ſe⸗

Filiuſfa.
minoꝛ ſi fi⸗
deiubeat:
an ſit reſti

quitur oppoſitum infertur.i qinfert᷑ ꝙ non eſt circũſcriptꝰ
quia pars eius eſt.i eſt ſpecies non circũſcriptoꝛis:ergo
bene infert genus:vt ſic dicatur vſus eſt iure communi.
ergo non videtur circũſcriptus et hec ſᷣm vnam lec. ꝓut
punctuamꝰ poſt dictionẽ non.Alio modo poſſumus pun
ctuare.ſcʒ ante dictionem non vt dicamus cõſequẽtiam
tollit ſ.hec lex que vſus eſt iure cõmuni:ergo eſt circun-
ſcriptus:hanc cõſequẽtiam tollit hec lex non oppoſitum
in fert.i.non infert ꝙ ſit circũſcriptus /quia pars eius eſt
id eſt ſpẽs.i.eſt ſpẽs non circũſcriptoꝝ.ergo nõ infert ge
nus aliud qᷓ; ſuũ ſcilicet nõ circũſcriptum.Alij exponunt
al iter ⁊ dicunt ꝙ hec lex tollit conſequẽtiam ſcʒ illam vi⸗
detur circũſcriptus:ergo reſtituẽdus hanc cõſequẽtiam
tollit:qꝛ ſi eſt vſus iure cõmuni ergo nõ eſt circũſcriptus
oppoſitũ infert.i.infert ꝙ non ſit reſtituẽdus quia pars
eius eſt.i.ſpecies.Sed hugo aliter ĩtelligit ⁊ exponit cõ⸗
ſequẽtiam tollit.⁊c.vt patet in glo.Sed certe eiꝰ illatio
⁊T opinio bene ꝓcedit in oꝛatione ſumpta ex aliquo:quia
poteſt vtraq; eſſe vera.ſcilicet in oꝛatione ſumpta ex vni⸗

uerſo non:vt.l.ſi is qui ducẽta· S. vtrum. ff. de rebꝰ dubi.

Alij intelligunt aliter vt patet in glo. Sed tene pꝛimam
et ᷣm lec.quas dixi.S.

¶ In glo. que incipit ponc.ibi infert ſpeciẽ:affirmãdo/

negãdo ſic. In eadẽ glo.ibi.iure cõmuni ⁊ ecõtra.Sed
iſtud inferre ẽx particularibꝰ ꝓcedit in oꝛatione ſumpta
ex aliquo non ex vniuerſo:vt.l.ſi is qui ducẽta·S· vtrũ.
de rebus dubijs.

ofamilias minoꝛe.
IX kilius. umatomulze e

RIerxtraneo reſtituitur niſi per ſucceſſio⸗
. nem Icſio tollatur. hoc dicit Ja. Buk.
Diuide in duas partes: quia in pꝛi⸗
A) ma loquitur quãdo fideiubet pꝛo ex⸗
R & traneo: ct itelligo extraneũ cõmunem
rAA& qui non habet filium in ptãte: vt. l. · G.
de rei vxo.acti.⁊ hoc vſq; ibi.ſed ⁊ ſi ꝑte.ibi

—-

extraneũ.ff.
fideiuſſit pꝛo patre vſq; in finẽ. Quero an differẽtia ſit /
an fĩdeiuſſerit pꝛo patre:an pꝛo extraneo: pla.ꝙ ſic ⁊ ma
le:quia debes hic habere in tex.ſed ⁊ ſi.et ſic denotat di⸗
uerſitatem in facto ſcʒ vnionẽ in iure. Item multa dixit
hic pla ⁊ male vt dicit glo.
¶ In glo. que incipit ſcʒ ipe filiꝰ ibi.ar.huius legis que
videt᷑ diſtinguere extraneum a patre. Jaco.

fideiuſ.mĩo. Fo. LXXIII
ideiuſ. mĩo. JFo. LXXIII.
Vbi filiuſfami. mutuũ accepit
N kr ater. non cõtra macrdoni nit:er d G
non eſt tutus iure cõmuni habet beneficium re
as Aſtitutionis. h. d. Ja. Hec lex habet duas deter
minationes vt patet in littera.
¶ Oppo.ſic hec lex dicit ꝙ ſi iuſſu patris cõtraxiſſet non Filiuſta.
reſtitueretur filius quod eſt cõtra legẽ.iijS. ſed vtrũ. ff. ſi ↄtraxit
de mino. So. vt glo.quia regulariter vbi iuſſu patris cõ⸗ cũ aliqͥ iuſ
trahit reſtituitur filius:ſed non pater:vt in cõtrario:ſpe⸗ ſu pris an
ciale eſt in mutuo vt iuſſu patris accipiens mutuo nõ re⸗ veniat re⸗
ſtituatur:⁊ eſt ratio quia plus gaudẽs de vno peccatoꝛe ſtituẽdus
penitentiam agente. ⁊c. Item ꝙ pater etiam inuito filio
reſtituatur: vt.l ꝓater.ff.de mino.Solu.quidam intelli⸗
gunt hanc ſᷣm illam. Tu dic. ꝙ ibi petit ſe reſtitui pater.
vt obligationẽ futurã euitet quod poteſt inuito filio: ſic
ergo minoꝛ ſi contrahit iuſſu patris nõ habet pater reſti
tutionẽ ex perſona ſua ſed ex perſona filij petit volẽte fl⸗
lio non inuito niſi velit reſtitui contra futuram obligati⸗
onem fallit.hoc vbi ⁊ filius non reſtituitur: vt pꝛedixi.
Item op.ꝙ ſi accepit mutuo habet auxilium macedo⸗
niani ⁊ ſic eſt tutus iure cõmuni ergo non debet reſtitui.
So.hic non accepit cõtra macedonianũ.¶ Item op.er⸗
go accepit vt faceret quilibet diligẽs ergo nõ debet reſti
tui.Reſpondeo non ſequitur ⁊ exẽplum patet in glo.
¶ In glo.que incipit quo caſu.ibi eſt ſpecialiter.i.ſpeci
ali caſu contra regulam cõmunem. In eadem glo.ibi
qð non placet ſcʒ ꝙ filio inuito.¶ In eadem glo.in fli.ibi
expone.vt ibi.quia ibi volebat reſtitui aduerſus obliga⸗
tionem futuram non aduerſus iam contractã. In glo.
que incipit quia tunc.ibi quando facto.i.caſu foꝛtuito.

De fideiullo. minozum.
Mubꝛica.

Rðõä „π Abi fideiubetur p mino⸗
* ρ☛ 1 Oſt. re non reſtituit᷑ fideiuſſoꝛ
* N iſi quãdo dolus aduerſarij ĩteruenit
Rpoc dicit cum..l.ſequẽti.
2 ¶ Op. a diuiſione:qꝛ aut iſtud pꝛediũ
GSnfuit minoꝛis quod vendidit ſolẽniter
rA1 tunc emptoꝛz eſt effectus dominus er
2 Ego non poteſt euinci ab emptoꝛe / niſt
per iniuriã iudicis que minoꝛi non nocet ipſo iure:vt.l.ſi
per impꝛudẽtiam. ff de enic.ergo non eſt neceſſaria reſti⸗
tutio.Aut vendidit rem aliena:⁊ tunc non eſt leſus:licet
pꝛecium reddat emptoꝛi:ergo non debet reſtitui. So.vt
glo.quia poteſt intelligi vtroq; caſu.
¶ In glo. quc incipit conſequitur.ibi alij dicũt ſoluẽdo
contrarium.de.lſi per impꝛudentiam quando pꝛedium
erat minoꝛis quia fuerat paternum.
n= ea Hec lex repetit ſuperioꝛem vt aliqᷣd
2 gddat et ponit regulã et exceptionẽ.
mCOp. ꝙ minoꝛi ſit conſultum ipſo iure ⁊ ideo
E Anon ſit opus reſtitutione:vt.jde pꝛedi.mi.per
totũ.eti.de admi.tu.l.lex que.So.hic interuenit decre⸗
tum ibi non.¶ Item op.ꝙ ſi decretum iteruenit ceſſat re⸗
ſtitutio:vt.l.ait pꝛetoꝛ·S. permittitur.vᷣſi.ſed credo.ff.de
mino.So.vt glo.quia ibi ſpeciale in alienatione neceſſa⸗
ria.i¶ Item op.ꝙ ſi fideiuſſoꝛ ex perſona minoꝛis teneat᷑
non ex ſua cum ſit fideiuſſoꝛ.So. vt glo.quia tenetur ex
cõtractu ꝓpꝛio tamen ꝓpter perſonã minoꝛis.i Modo
venio ad glo.magnã ⁊ op.in fine a diuiſione.quia aut do Dolꝰqũ
lus dedit cauſam cõtractui ⁊ eſt ipſo iure nullus:ergo nõ dat cãm
eſt neceſſaria reſtitutio. Aut dolus incidit in contractũ / ctui: qñq;
⁊ agit᷑ ex eo cõtractu⁊ ſic eſt tutoꝛ iure cõmuni.Solu.vt ĩcidit ĩ ʒ⸗
glo.⁊ tene pꝛimam ſolutionẽ bul.i liren op.beneficium ctum.
perſonale non poꝛrigitur ad fideiuſſoꝛem:vt.l.exceptio⸗
nem. ff. de exceptio.ſed beneficium reſtitutionis eſt per⸗
ſonale. ergo non debet dari fideiuſſoꝛi vltimo caſu hu⸗
ius.l. Solu.vt glo.⁊ clarifica melius qꝛ dolus eſt cauſa

reſtitutionis hic ⁊ maioꝛis ⁊ minoꝛis/qð patet: quia illa

eſt ratio.l.qua ceſſante ceſſat ⁊ lex:vt.l.ſi remunerãdi:S.
j.ff. de mino. Aut dolo ceſſante ceſſat reſtitutio ⁊ dolo aſſi
ſtente adeſt reſtitutio:non ergo hic loqͥtur de bñficio qð
datur ex ꝑſona minoꝛis quod eſt ꝑſonale:ſed cauſat᷑ ab
aduerſarij dolo.Sed dñs dy.dicit ꝙ duplex eſt cã reſti⸗
tutionis.ſ.minoꝛ etas ⁊ ex hac fit reale ⁊ dat᷑ fideiuſſoꝛi/⸗
nam leſio pᷣpõderat:qꝛ eſt immediata cauſa nnno⸗ etss

Butrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Coo

mediata ⁊ ideo potius eſt attendenda immediata.vt.l.ſi
ita ſtipulatus.ff.de verbo.oblig.ſic ⁊ in.l.frater a fratre
obligatio naturalis per filium queſita eſt potẽtioꝛ in pa⸗
tre:⁊ ideo ſola perſona inſpicitur eius. Sed hec opinio
dy.non placet:qꝛ ſᷣm hoc vbicũq; eſſet leſio que eſt cauſa
beneficij.bñficiũ eſſet reale.⁊ ad fideiuſſoꝛes poꝛrigere⸗

tur oĩ caſu.quod eſt falſum. nec video quare leſio ſit ma⸗
gis cauſa ĩmediata beneficij q́; minoꝛ etas cuʒ circa idẽ

concurrãt.nec video quare leſio pꝛeponderet. Pꝛeterea

non nocet hec duo cõcurrere ſcʒ leſionẽ ⁊ minoꝛem etatẽ

certe ſic:vt.l.nam ⁊ poſtea ·S:ſi minoꝛ.ff.de iureiuran.ſed

cum in fideiuſſoꝛe nõ poſſit concurrere niſi leſio non aũt

minoꝛ etas:ergo non debet habere beneficium reſtituti⸗
tutionis.⁊ ideo ego dicerem ꝙ hec duo pariter ſcʒleſio ⁊
minoꝛ etas ſunt cauſa reſtitutionis/nec pᷣponderat leſio
magis q; etas regulariter.⁊ ideo beneficium eſt ꝑſonale
nec ad fideiuſſoꝛem poꝛrigitur.Sed aliquãdo pꝛeponde
rat leſio ⁊ hoc pꝛopter alterũ de duobus:vel quia aduer
ſarius fuit in dolo/et ex hoc pꝛeponderat leſio etati ⁊ ex

hoc pᷣualet cauſa realis.⁊ ſic ad fideiuſſoꝛem poꝛrigitur:

vt hic.vel quando reſtituto minoꝛe ⁊ fideiuſſoꝛem eius
eſt aduerſarius habiturus regreſſum alium:⁊ ſic fideiuſ⸗
ſoꝛ certat de dãno/⁊ aduerſarius de lucro ⁊ ex hoc pꝛe⸗
põderat leſio ⁊ ſic cauſa realis et ideo tunc ad fideiuſſo⸗
rem poꝛrigitur ałs non.vel potes dicere vt pꝛedixi:ſcilʒ
ꝙ dolus ſit cauſa reſtitutionis cõmunis minoꝛis ⁊ maio
ris ⁊ ſic quilibet ex perſona ſua hʒ beneficiũ.ſ Itẽ op.ꝙ

Keſtitutõ fideiuſſoꝛi det᷑ reſtitutio etiã ſi nõ ĩteruenit dolus aduer⸗
an det᷑ fl⸗ ſarij:vt.l.minoꝛ.ff.de pꝛocura.So.ibi reſtituto minoꝛe ⁊
deiuſſoꝛi: eiꝰ fideiuſſoꝛe ẽ aduerſariꝰ habiturꝰ regreſſum in aliũ ⁊
nõ ĩterue⸗ ideo leſio pꝛeponderat ⁊ ſic fit reale:vt.S.dixi. Itẽ op.
niẽte dolo ꝙ indiſtincte denegetur reſtitutio fideiuſſoꝛi:vt.l.mar⸗
aduerſa⸗ cellus.ff.de fideiuſſo. Solu.aliquãdo minoꝛ eſt tutus ip⸗

rij.

ſo iure ⁊ hoc poteſt cõtingere dupliciter.vno modo quã⸗
do eſt tantum naturaliter obligatus ⁊ tunc fideiuſſoꝛ nõ

reſtituitur/nec ex perſona minoꝛis:quia minoꝛ non reſti⸗

tuitur /nec ex ſua:quia eſt maioꝛ.Aliquando minoꝛ iuua
tur ipſo iure alio modo:vt quia nullo modo eſt obligatꝰ
⁊ tunc etiam non reſtituitur fideiuſſoꝛ:quia eſt tutus ipſo
iure.Aliquando tenetur minoꝛ efficaciter ciuiliter ⁊ na⸗
turaliter:ſed petit reſtitutionem/⁊ tunc aut aduerſarius

fuit in dolo ⁊ ſuccurritur etiam fideiuſſoꝛi.vt hic in ft.
Aut aduerſarius non fuit in dolo/⁊ tũc aut reſtituto mi⸗

noꝛe ⁊ eius fideiuſſoꝛe aduerſariꝰ minoꝛis eſt habiturus
regreſſum in alium ⁊ reſtituitur fideiuſſoꝛ:vt dicta.l.mi⸗
noꝛ.ałs non.vt.S.l.ꝓxima.⁊ hic in pn.¶ Sed quomodo
reſtituto minoꝛe ⁊ ſic ſublata pꝛincipali obligatione põt
fideiuſſoꝛia remanere: vt.l.cum pꝛincipalis.ff. de regu.
iur. So.dicunt quidã ꝙ reſtitutio cum ſit a pꝛetoꝛe indu⸗
cta non poteſt aliquod vinculũ tollere / nec ciuile/ nec na
turale:ſicut pꝛetoꝛ non poteſt quẽ facere heredem eſſe vł

deſinere:vt inſti.de bo.poſſeſ.S:quos autem.et ideo põt

durare fideiuſſoꝛia.Alij dicunt ꝙ tollit obligationem ci⸗
uilem:vt ſentẽtia/naturalẽ non:iũcta ea que no.in.l.iuli.
ff.de condiinde.ſed hec non eſt bona ſimilitudo:quia iu

dex ferendo ſententiã non habet animũ inducẽdi vel tol⸗

lendi obligationem ſed declarandi:⁊ ideo nimirum ſi na
turalẽ non tollit:vt.l.ſicuti S.ſi queratur.ff.ſi ſerui.vẽdi.
Sed in reſtitutione iudex intẽdit omnia reſcindere.vl⸗
tramontani tenent ꝙ nulla obligatio tollatur:ſed pſona
ab abligatione eximatur/⁊ ſic remanet obligatio ſine ꝑ⸗
ſona volans per aera:ſicut cum decedit debitoꝛ ſine he⸗

rede:nam remanet obligatio:licet non inhereat alicuiꝑ⸗
ſone / ⁊ ideo fideiuſſoꝛ põt teneri:certe lʒ hoc ſit ſatis ꝓ⸗

babile ego puto ꝙ vtraq; obligatio per reſtitutionem tol
latur/non ipſo iure ſed ope exceptionis:⁊ ideo poteſt fi⸗
deiuſſoꝛia remanere.ar.l.intelligere:.j/ de.lui.pigno.

Si tutoꝛ vel curatoꝛ. c.
ARKubzica.

Ss Y iam NMinoꝛi etate datur reſti
IEꝛ tutio de his que geſſit in
fmfminoꝛi etate quã petit ꝑ ſe ipſum / ſi eſt
maioꝛ. vel per pꝛocuratoꝛem ſi eſt mi⸗
noꝛ. hoc dicit. Aut ergo eſt adhuc mi⸗
„.noꝛ ?1 petit per curatoꝛem. Aut eſt ma⸗

licis

ioꝛ. ⁊ infra tẽpoꝛa reſtitutionis petende ⁊ petit per ſeipᷣm
aut eſt maioꝛ ⁊ lapſa ſunt tempoꝛa reſtitutionis petende
⁊ agit per pꝛocuratoꝛem.¶ Quero an ſi adiunit heredita⸗
tem ipſo iure ſit tutus / idem ſi eſt pubes ⁊ habebat cu⸗
ratoꝛem.vt.S.tit.ij.l.iij. Si autem cum tutoꝛe adiuit vel
adultus cum curatoꝛe vel ſolus ſi eum non habebat / ope
reſtitutionis iuuatur. Jacobus Butriga.

Pe Auctoꝛitas tutoꝛis vl cu
S FInoz ib US. ratoꝛis interueniens vel
Pooteſtas conueniendi eos beneficium reſtitu⸗
HEAEEà tionis non ollit h d votld ti ſ perſt
— Oppo.ꝙ hec lex ſit ſuperflua per.l.
△ Tiam. Pboid Go. vt glo.alia contraria
O◻ . õ aitor è“ 47
Pu 6 i creditoꝛ in contrahẽ
WE creditoꝛ. do reſpexit curatoꝛeʒ ⁊ nõ
BH eius officium non reſtituitur minoꝛ. hoc dicit
.

ℳ⁰ Butriga.
Ti a Oppo. ꝙ hec ſit ſuperflua per.l.
4 etiam.S.co.Sol.vt glo.quia hic
plus dicitur q; ibi. Item opp. ad vtraimmq; de
D Æ1l. cuʒ mandato. ff. de mino. So. vt glo. quia hec
m illã. Vel melius ibi adminiſtratio trahit oꝛigineʒ ab
officio voluntario hic a neceſſario ⁊ hecvera licet alij ali
ter ſoluant.¶ Item op.de.l.pꝛoperandum ·S.fina.j.de iu⸗
dicijs.vbi ſolum in ſubſidium reſtituitur. So.vt gloſ.
¶ Item op.de.l.in cauſe.ff.de minoꝛ.quia poſtq; habʒ au
xilium oꝛdinarium debet ceſſare extraoꝛdinarium. Sol.
vt glo. Vt ergo omnia liqueant.ſi queris an officium iu
dicis poſſit concurrere cum alia actione.Dic ꝙ aliquan⸗
do officium iudicis non eſt introductum in ſubſidium ⁊
tunc concurrit cũ alio auxilio.vt.l.j·S·per hanc.⁊ ibi no.
ff. de rei vendica. Aliquando eſt inductum in ſubſidium
vt eſt hic:⁊ tunc aut per oꝛdinarium non poſſum habere
idem ſed aliud vel minus:vt quand o intereſt mea rẽ ha⸗
bere potius qᷓ; pecuniam ⁊ tunc etiam oꝛdinarium non
excludit extraoꝛdinarium.vt.l.in pꝛouinciali.ff. de oper.
no.nuncia.⁊ quod ibi nota.⁊. in.l.in cauſe.j.S.fi.ff de mi
noꝛ.Si autem poſſum conſequi omne damnum per vtrũ
q; auxilium: ⁊ tunc aut oꝛdinarium ⁊ extraoꝛdinarium
competunt contra diuerſos aut contra ceũdem:pꝛimo ca
ſu aut ille qui tenetur via oꝛdinaria geſſit officium volun
tarium:⁊ pꝛimo debet conueniri in ſubſidiũ ⁊venit ad re
ſtitutionem.vt dicta.l.cum mandato.aut geſſit officium
neceſſarium:⁊ tũc eſt minoꝛis electiovt hic.fallit vbivult
reſtitui contra tempus inſtantie.vt dicta.l.pꝛoperandũ.
Si autem iſta auxilia competunt contra eundem.⁊ tunc
ceſſat extraoꝛdinarium.vt.l.in cauſe.in pꝛinci.la.ij.ff.de
minoꝛ.¶ Item opp.ꝙ electio vnius pꝛeiudicet in alio:vt
l.fl...de codi.Sol.vt gloſ.⁊ male:quia dicit contra.l.ma⸗
nifeſtiſſimi.j. de furt .Et ideo dic ꝙ hic eſt eriale⸗ Uel
verius in cõtrario per electionem eſt acquiſitum ius ad
uerſario hic nõ.vt.l.apud aufidium.ſff.de opti.le.⁊ de ſta
tu li.l.ſi ſtichuʒ aut pamphilum. Item quero qͥd ſi mĩioꝛ
nõ appellauit.Et dic vt gl.remittẽdo ⁊ ibi dicã. L

Si in communi eademnq; cau⸗
la in itegrum reſtitutio poſtu⸗
letur. Rüubeicg
ASEc ſi maioꝛ. Renadtaugre⸗

2

Rgitur. hoc dicit. vna gloſula que inci⸗
e/ pit ⁊ nõ nomiĩe ⁊c.q vult quod nõ meo
mno mine geſtum poſſum habere ratum
Eaquantum ad confirmationeʒ geſtoꝛis
E= Ne RReA= ,* pꝛeiudicium mei licet non quantum
ad hoc vt habeam actionem negocioꝛum geſtoum.
¶ Modo quero quid ſi minoꝛ petijt reſtitutionem in cau
ſa cõi indiuidua vt de ſeruitute an ꝓderit ſocio ſuo:glo.
ſic ⁊ alleg.pꝛincipaliter.l.ſi communeʒ.ff. quemadmo
dum ſeruitu. admit. x.l.loci coꝛpus·S. ſi fundum. ffſi ſer⸗
ui.vẽdi.Sʒ vltramontani hoc ĩpugnãt.pꝑ.l.ꝑ fũdũ.ff. de
ſerui.ru.pᷣdi.nã dicũt ꝙ ĩ ſeruitute cõſtituenda ẽ ipa diui
dua qꝛ qlibet põt per ſe cõſtituere licet ex cõceſſione vlti
mi confirmetur ſed in ea ſeruanda eſt indiuidua:ad pꝛo⸗

Judicis
officiũ an
poſſit con
currere
cum alis
actione.

ſona minoꝛis ad maioꝛem non poꝛri⸗

tperſeee
s zin
herett⸗
bebet h⸗

eaiutn
en,o

itorign
hehiens N
lun feſtlee

aſtupel
Kcanmnt

inconmth;
ratorezn

hoc det

erftng pel
Gloqrigh
tung
goe geinhe
torgnet⸗
gliecralht
fnaſdenn
. vtgo⸗
ſch habzn
Arium. G.
officiunn k
Ccaliqunc
ſubſidſumeN J
ancAbino
in ſobſidſunre
ſum haberetd
eſt mearehe⸗
inariumnton
Aliffdeope.
Flffdent
um perni
oꝛdinarinn
mipꝛimoe
iciumvol
zvenitadnt
ſit offichn
fallitrbiui
properunli
ndemanne
ncllaiffoe
cetineliont
coptralna⸗
Peciele V
ſtun isel
liledeſt
foga ſtrie
dics.

tan⸗
pok

S=

Bfificiuzʒ
vniꝰ qũo

neficmſ
tiöſset
non pont
Maqye inh
nod non⸗
gbere uc
nez geſen
onqumnun
Korum.
unnn
ſo ſon.
doſuct

ꝓſit alteri

Bi aduerſus rem iudicatam. Fo. LXXIIII.

poſitum ergo cum hic tractatur de ſeruitute reintegran⸗

da ⁊ ſic quaſi de nouo conſtituenda: ⁊ ideo eſt diuidua

⁊ ideo minoꝛe reſtituto non reſtituit᷑ alter. non obſtant di
cunt ipſi.ll alleg.per gloſam/⁊ pᷣmo.i:.ſi cõeʒ.qꝛ loquitur
in ſeruitute cõſeruanda ⁊ ſic eo caſu eſt indiuidua:⁊ ideo
piꝛodeſt beneficiũ vnius alteri:hic loquimur in ea conſti⸗
tuenda per reſtitutionem ⁊ ſic eſt diuidua. Item nõ obſt.
l.loci coꝛpusSſi fundũ:qꝛ aliud in ſententia que ex con⸗

ſenſu non fertur ⁊ fertur pꝛedio ⁊ ideo eſt indiuidua:⁊ ſie

omnibus pꝛodeſt.aliud in ſeruitute cõſtituẽda que ex cõ

ſenſu fit vt dixi:ſed male dicũt: qꝛ debes cõſiderare tria

ipſazʒ ſeruitutẽ ⁊ ipſa eſt indiuidua.vt.l.vt pomũ.ff.de ſer

uitu.⁊ dicta.l.ſi cõem.aut cõſideras ipſas ſeruitutes ⁊ il⸗

le etiã eſt indiuidua:quia eſt factũ /⁊ facta ſunt id iuidus

vt.l.ſi is qui quadringẽta·S.quendã.ff.ad.l.falci.aut cõ⸗

ſideras ipſam pꝛohibendi ptãtem:⁊ certe iſta poteſt eſſe
diuidua.aut dicta.l.per fundũ.⁊ ideo glo.bñ dicit.ſ¶ Itẽ
op.de.l.iij ·S· ſcio.ff.de minoꝛ.vbilicet minoꝛ factus ma⸗
ioꝛ ſoluat id ad quod fuit obligatus in minoꝛi etate põt
etere reſtitutioneʒ ſic videtur hic:qꝛlicet factus maioꝛ
aberet ratũ id quod eſt geſtũ eo tempoꝛe quo cerat mioꝛ

nihilominus poſſet reſtitui. Sol.ibi maioꝛ factus ſoluit

ex neceſſitate pambule obligationis in minoꝛi etate con-

tracte ⁊ ita ſecũdus actus habet neceſſariam cõſequẽtiã

ad pᷣmuʒ geſtum ĩ minoꝛi etate:⁊ ideo debet reſtitui: hic
minoꝛ non habuit neceſſe ratũ habere:⁊ ideo non reſtitui

tur.vt nõ·j.ſi ma.fac.l.ij.¶ Item oppo.ꝙ beneficiũvnius
pꝛoſit alteri.vt.l.ſi quis ſeparatim/S·quotiens.ff.de ap⸗

pel.So.ibi loquitur in beneficio quod erat ratiõe ambo

rum hic non. Dic ergo aut beneficium erat cõmune ãbo
ruʒ:vt qꝛ omnes erãt mioꝛes ⁊ ſic tractatur de beneficio

reſtitutionis /vł omnes erant maioꝛes ⁊ tractatur de be

neficio appellationis:⁊ tunc pꝛodeſt ſocio ſi eadeʒ eſt rõ
defenſionis in eo/als non.vt dicto·S.quotiens.aut bene
ficiuʒ non erat cõe:vt quia vnus erat maioꝛ alter minoꝛ:
⁊ tunc aut cã erat ĩidiuidua ⁊ ꝓdeſt ſocero.vt.d.l.ſi cõeʒ.
aut diuidua ⁊ tunc non vt hic. Ja.Bu. L

HSi aduerſus rem iudica⸗
tam. Mubꝛzica.

— Leſus minoꝛ per ſentẽtiã
W In niS. teſtiruirier, dw⸗ tamẽ reſti
Atutio maioꝛi non conceditur hoc dicit.
Diuide in duas partes quia pꝛimalo
61 quitur in minoꝛe vſq; ibi ceterũ. ibi in
Amaioꝛe vſq; in finem.
C¶Oppo. quattuoꝛ medijs ⁊ querã tri⸗
„ b' modis ⁊ ero expeditus.¶ Sp.ergo
pꝛimo ꝙ etiam ſi ſentẽtia ſit lata in maioꝛi etate detur re
ſtitutio vt. l. iij · Sj. ff. de minoꝛi. So.vt glo.ↄtra qð op.ꝙ
ſiue dolo aduerſarij ſiue ſine fuerit cauſa pꝛoducta detur
minoꝛi reſtitutio ſi tamẽ.jmodicum tempus poſt mino⸗
rem etateʒ ↄpletã feratur:vt.l.ab hoſtibusS.fi.ff ex qui.
cau.maioꝛes.Sol.hec ſᷣm illam ſᷣm quoſdam:⁊ male:qꝛ

imo ibieſt aliud: qꝛ leſus eſt. ⁊ ifra modicum tpᷣs ifra qð

habuit neceſſe componere ſarcinolas ⁊ ideo ſicut tempꝰ

abſentie reſtituitur ita ⁊ẽ modicum tempus: que ratio hic

ceſſat:quia iudicium actitatum tempoꝛe minoꝛis etatis

eum non leſit: ſed ſententia que fuit lata in maioꝛi etate

vnde fateoꝛ ꝙ ſi in minoꝛi etate aliquid commiſiſſet faci⸗

litate ſui ꝓreſtitueretur.¶ Item op minoꝛ iuuatur etiam
in his que fiunt tempoꝛe maioꝛis etatis ſi habeant neceſ

ſariam conſequentiã ad id quod factum eſt ĩ minoꝛi eta
te.vt.l.iij ·S. ſcio.ff. de minoꝛ.at hic ex iudicio inchoato
tempoꝛe minoꝛis etatis neceſſario fertur ſententia in ma
ioꝛi etate per.l.de qua re.ff.de iudi.ergo contra ipſam de

beret dari reſtitutio. Sol. vnde eſt neceſſe vt iudex iudi⸗

cet poſtq; cognouit de cauſa.vt dicta.l.de qua re.ſed nõ
eſt neceſſe vt ſit iudex:⁊ ideo talis ſententia non habet ne

ceſſitatem ad iudicium ſequi.

Item oppo. ꝙ etiam de alijs ſpeciebus non debeat au⸗
diri.vt.l.ſub pꝛetextu:j.de re iudicata. So.aut iudicium

fuit actitatum generaliter ⁊ ſententia generalis/⁊ nocet

in omnibus / vt in contrario:hic fuit petitio ſpecialis et
ſententia ſpecialis ⁊ hec eſt veritas licet alij faciant ditſ⸗

ferentiam inter tranſactionem? ſententiam ſed male.
¶ Modo qro an teneat ſententia in. v tantum ſi de alijs.

v.nil dicatur:quid am ꝙ ſic per l.etiam.S.j ff. de minoꝛi.
alij cõtra per.l.in hoc iudicio.ff. famil.herciſcun. Lu dic
ꝙ aut iſta.x.petcbantur ex diuerſis capitulis ⁊ valet ĩ ex

pꝛeſſo /nec viciatur pꝛopter tacitum.vt dicta. l. etiaʒ· S· j.
ff.de minoꝛibus. MNec obſtat.l.quid tamen.ff. de arbitris.
quia ibi habebat arbiter limitatam poteſtatem: ⁊ ideo ſi
foꝛma compꝛomiſſi egreditur ſententia non tenet:at hic
loquimur in iudice qui iuriſdictionem limitatam nõ ha⸗

bebat:potuit ergo de quibuſdam iudicare ⁊ in eis valet

ſentẽtia. Aut dicta.x.petebantur ex vno capitulo:⁊ tunc
non teneret ſententia:quia licet ałs ſit regulare ꝙ ſi vici⸗
um eſt in vno capuulo diuiduo ꝙ non vicietur vtile per
inutile.vt.l.qui ſcit.ff.de vſuris.eſt tamen ſpeciale in ſen

tentia vt ſi ſit vicium in vno capitulo ⁊ diuiduo totumvi

cietur.vt l.in hoc iudicio.fffami.perceiſ.
¶ Item quero quid iur ſit de quinq; in quibus tacuit.di

cunt quidam ꝙ in illis videtur abſoluere.alij ꝙ non/im⸗

mo iterum debebit de illis.x.diſputari:⁊ hoc vltimumvi
detur tenere glo.quid ergo: diſtingue:quia aut illð quod
fuit tacitum fuit pꝛopoſitum pꝛincipaliter ⁊ de ilo debu⸗

it expꝛeſſe ⁊ in ſcriptis pꝛonunciari als non valet ſenten

tia tacta ſuper eo.vt.l.ij.ſde ſen ⁊ pericu.reci. H
Modo quero quid ſi a ſententia fuerit pꝛo parte appel

latum ⁊ reciſa ſententia pꝛo parte quid erit. dicunt vltra⸗
montani ꝙ valet:⁊ ſic licet ab initio debeat ſuper toto ꝓ⸗

nunciari tamẽ ex poſt facto debet remanere pꝛo parte iu

dicatum vt.l.circa.ff.de inoff teſt. Sed certe hec queſtio

non pꝛocedit:quia licet reſcindatur pꝛo parte:tamen ſu⸗
per illa parte pꝛonunciatur abſolutoꝛie vel condemnato
rie ⁊ ſuper illa parte remanet pꝛima ſententia/ꝛ ſic ſuper
toto eſt pꝛonunciatuʒ / ſicut ab initio potuit pꝛo parte ſie

ri abſolutio ⁊ pꝛo parte condemnatio:nec hic pꝛocedit il

lud argumentum de.l.circa.quia ſi queratur an id quod

d qdipe

impedit flendum impediat iam factum. Dic ꝙ aut impe⸗ dit fiẽduʒ
dimentum venit ex parte cauſe materialis: ⁊ tunc qð im anipediat
pedit fliendum impedit iam factum.vt.l.inter ſtipulan⸗ iã factum.

tem · S.ſacram.ff. de verboꝛum obligatio.⁊.l.celſus.de ar

bitris.idem ſi venit ex parte finalis.vt.l.vꝛannius.S· ſi
cum duo.ff.de fideiuſſoꝛ. Si autem impedimentuʒ venit

ex parte cauſe efficientis:tunc licet impcdiatur fiendum

tamen impeditur iam factuʒ.vt l.patre furioſo.ff. de his
q̊ͥ ſunt ſui vel alie.iuris. Si autem impędumentuʒ venit
ex aliquo accidenti ⁊ tunc ſi illud impedimentum eſt oꝛ⸗
dinatum ad impediendum factum tantum ⁊ non fien⸗
dum ⁊ illud ſolum impedit ⁊ ita pꝛocedit argumentum.
de.l. circa.ff.de inofficio.teſtamento.⁊.l.non diſtingue⸗

mus.·S. ſacerdotio.ff.de arbitris.ſed hic non poteſt iſtud

cadere vt dixi:quia hic ita ex poſt facto eſt pꝛonuncia⸗

tum ſuper toto/licet in parte abſolutoꝛie ⁊ in parte con⸗

demnatoꝛic ſicut ab initio erat pꝛonunciatum ſuper to⸗
to:⁊ ideo nimirum ſi tenet ſententiavt pꝛedixi. Jacobus
Butrigar.

„ Icum ater MReſtituitur minoꝛ cõ⸗
Eei P Utra ſententiam ſtatus
A ui licet latam pꝛo parte ſua contra ſe.hoc di⸗

¶ Sopo. ꝙ pater veniens contra factum ſuum non de⸗ Pf veni⸗
buerit audiri.vt.l.poſt moꝛtem.ff.de adoptio.Solu.qui⸗ ens qᷣ fa⸗
dam confitentur oppoſitionem dicentes ꝙ hic male fuit ctũ ſuũ an

iudicatum. Alij dicunt ꝙ aut patri obſtant duo: ſcilicet dẽat audi

factum ſuum ⁊ curſus tempoꝛis:⁊ tunc non poteſt con⸗ ri.

trauenire/vt in contrario.Aut ſolum factum ſuum ⁊ tũc
poteſt vt hic:hoc impugnat Jacobus de arenis ⁊ vltra⸗

montani dicentes ꝙ ſicut venditio ab initio ĩiualida per
curſum tempoꝛis non firmatur:ſic nec emacipatio:quia

non eſt dare rationem differentie argumen..l.a ticio.ff.de
verboꝛum obligatio.Sed tu poſſes ſuſtinere gloſ.⁊ dice
re ꝙ ſit ſpeciale in emancipatione:⁊ hoc faciat fauoꝛ ſta⸗
tus / vt diu non ſit in dubio ſicut ⁊ ałs minoꝛ pꝛeſcriptio
locum habet in ſtatu.vt.j/ne de ſtatu defunc.idem hic fa⸗
cit fauoꝛ eoꝛum qui ſecum contraxerunt tanq; cum pa⸗
tre fa.vt non decipiantur argumen..l.ſi quis patrem. ff.

ad macedonia. et.ꝓ.. ad macedonia. l.ij.et argument..

barbarius.ff. de officio pꝛetoꝛ. Sed dominus Jacobus

de are. et vltramontani dicunt aliter ſcilicet ꝙ in.l.poſt

Buttrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

moꝛtem non facit differentiã curſus tẽpoꝛis:ſed qꝛ poſt
moꝛtem filie de eius ſtatu queritur ſicut ałas eſt · /ne de
ſta.defunc. DPicendum eſt ergo ſᷣm eos ꝙ aut queritur de
ſtatu alicuius poſt moꝛtem ſuam:⁊ tunc aut ille qui facit
controuerſiaʒ venit contra factũ ſuum ⁊ non auditur.vt
dicta.l.poſt moꝛtem aut non venit contra factum ſuũ qꝛ
dicebatur aliter fuiſſe factus ſui iuris ⁊ audit᷑ vſq; ad qͥn
quenniũ vt.ne de ſtatu defunc.per totum. aut querit᷑ de
ſtatu alicuius viuentis:⁊ tunc poteſt patervenire contra
factum ſuum cum ipſo iure non tenuerit vt hic:ſi tamẽ ft
lius eſt minoꝛ poteſt reſtitui vt hic⁊ hec vera niſi filiꝰ p⸗
ſcripſiſſet exiſtentiã ſui iuris longo tẽpoꝛe.vt.l.jij de pa⸗
tri. po. ¶ Itẽ op. ꝙ pꝛeſes non poſſit reſtituere aduerſꝰ ſẽ
tẽtiam latam a ꝓconſule cuʒ pꝛeſes ſit minoꝛ eo:⁊ ſic ob
ſtat.l.minoꝛ.⁊.l.pꝛefecti.ff de minoꝛ.So.vt glo.¶ Item

Filius an op.ꝙ filius non poſſit reſtitui contra patrẽ.vtj.qui ⁊ ad

poſſit reſti uerſus quos.l.fi.So.hic reſtituitur contra ſentẽtiã /⁊ ſic

tui pr̃eʒ. contra factum iudicis:⁊ non contra patrẽ vt in cõtrario

hec eſt vera alijs reiectis.

D u erlus CLontra ſnĩam latã a delega
to pꝛincipis ſolus pꝛinceps
reſtituit. h. d. 5
DOo ſic appellatio ⁊ reſtitutio paribus paſſi
bus ambulant.vt.l.pꝛeſes.ff. de minoꝛi.ſed ad aliũ q; ad
pꝛincipẽ appellatur a ſnĩa delegati.vt.l ꝓꝛecipimus·:j de
appell.ergo idem in appellatione.Sol.ſicut hic reſtituit
pꝛinceps ita ibi ad ipſum bpalaenn licet cognuio cauſe
appellationis quibuſdaʒ iudicibus cõmittatur. Vel dic
ꝙ aliud ĩ appellatiõe ĩ q̃ de ĩiqᷣtate delegati q̃rit᷑ ⁊ alið ĩ
reſtitutione in qua nõ queritur de iniquitate. Sed an de
legatus poteſt cõtra ſentẽtiã ſuam reſtituere: videtur ꝙ
non.per.l.ſi vt pꝛoponis.j.qũo ⁊ qñ iudex. Vltramonta
ni tenẽt ꝙ ſic:arguendo a ſimui:nam ꝓcuratoꝛ datus ad
pꝛincipalẽ cãm dʒ cauſam reſtitutionis agitare quaſi ſit
eadem cauſa cum pꝛima:licet ſit ſecus in cã appellatiõis
fic ⁊ delegatus de cauſa reſtitutionis cognoſcet quaſi fit
eadẽ cauſa cuʒ pᷣma pᷣncipali.ar.l.qui pꝛopꝛio.S·itẽ q̃rit᷑.
ff. de pꝛocurato.aut ergo tulit ſententiã que eſt nulla ⁊ ex
pirat eius iuriſdictio.vt.l.ſivt ꝓponis quo ⁊ qñ iudex.
aut tulit ſnĩam que valet / ſed eſt reſcindenda ⁊ tunc rein⸗
tegratur iuriſdictio ei:qꝛ idem venit diſputandum. Sed
ego puto aliud eſſe in mãdato pꝛocuratoꝛis quod eſt ge⸗
nerale ⁊ aliud in mandato iuriſdictionis quod habʒ cer
tam foꝛmam:vnde ſicut ſi tulit ſententiã que eſt nulla nõ
poteſt amplius cognoſcere licet idẽ ꝙ pꝛimo veniat di⸗
ſputandũ ita nec reſtituere poteſt quando tenuu.⁊ atten
e:qꝛ.l.fl.vbi ⁊ apud qͥs qua gloſ.alleg. intelligo quã tu⸗
lerat ⁊ ſic durabat adhuc eius iuriſdictio.vł intelligo ꝙ
fuit delegatus ad cauſam reſtitutionis /ałs non poſſet re
ſtituere:ſed oꝛdinarius contra ſuam ſententiam bene po
teſt reſtituere.

rem Sententia lata contra minoꝛeʒ
2E L.indefenſum diffinitiue nonvalʒ:
ſed lata contra ipſum defenſum legitime tenet
ſſeg datur reſtitutio.hoc dicit cum.l.ſequenti.
Hiuide in quattuoꝛ partes:quia in pꝛima ſententia fuit
lata contra tutoꝛem vel curatoꝛem minoꝛis vſq; ad.l.cũ
⁊nos.ibi fuit lata contra minoꝛem defenſum vſq; adver
ſi.eodem iure.ibi fuit lata contra pꝛocuratoꝛem minoꝛis
legitime defendentem vſq; in finem. .
¶ Ad.l.cũ ⁊ nos mĩoꝛes.S.eo.pᷣmo op. ꝙ indiſtincte nõ

5.

Snia lata ſit nulla:ſed diſtinguatur an curatoꝛem habuit vel non.
3 mĩoꝛẽ ĩ vt. S.de in integrum reſtitutione.l.ſi curatoꝛem. So.qui⸗
defẽſũ an dam ꝙ hec ſᷣm illam ⁊ male.⁊ ideo dic vt glo.⁊ bene pꝛo⸗

vgleat.

batur.l.quia minoꝛ non habet legitimam perſonam.vt
l.j. ⁊.ij .j/qui legiti.perſo.
en ⁊ alibi dicit lex ꝙ inuitus curatoꝛem accepit ĩ iu⸗
licio. quia per ſe litigare non poteſt. vt inſtit. de curatoꝛ.
GSfinali.⁊ ita pꝛobatur.l.licet glo.dicit ꝙqU non.
¶ Item oppo.ꝙ teneat ſententia ſed detur reſtitutio vt.l.
apud iulianum.ff. ex quibus cauſis maioꝛes.⁊.l. ſi fini⸗
ta:S.ſi pupillus.ff.de damno infec.Sol.ibi ĩ interlocuto

ria hic in diffinitiua. ¶ Item oppo. ꝙ valeat ſententia.

vt.l.non eo minus.S.de pꝛocuratoꝛibus. Sol.ibi fuit la⸗

ta pꝛo eo.ſ Ad.l.in rem. opp.ꝙ minoꝛ non habeat reſti⸗
tutionem licet ſit tutus iure communi appellatione.So.

vt glc dic ꝙ ideo nõ excluditur minoꝛ per appellationẽ
a reſtitutione quia plenius ei conſulitur per reſtitutionezezz
vt no.j.in qui.cauſis in integrum reſti.non eſt nece. Sed Tꝑa ap⸗

an currant tempoꝛa appellationis minoꝛi.glo.ꝙ ſic:ego pellatiois
puto ꝙ non: ſpeciale eſt in tempoꝛe inſtãtie pꝛopter rigo⸗ an currãt
rem iudicij ⁊ quia modicum damnum eſt quia minoꝛi re minoꝛ.
ſeruatur ius ſuum vt not.jſi tut.vel curat.l.etiam.ij.ali⸗
ud in tempoꝛe appellatiõis:quia per hoc ledetur ius mi⸗
noꝛis:quia non ſupereſſet ei actio:⁊ de hoc plene dicaʒ .j
in qui.ca.in integrum reſti nõ eſt nece.l.ſancimus.i Mo
do querit an ſi tutoꝛ non affuit tempoꝛe ſententie valeat
ſentẽtia: videtur ꝙ ſic per.l.q;uis indubitati.j de adulte
rijs.econtra ꝙ non per.l.ſi pꝛeſes quomodo ⁊ quando
iudex: quid ergo: dic vt glo.⁊ male.⁊ ideo dic ꝙ aut to⸗
to tempoꝛe defenſionis affuit tutoꝛ licet non tempoꝛe ſen
tentie ⁊ valet vt dicta.l.quãuis.Si aũt non affuit defenſi
oni lʒ quandoq; affuerit nonvalet vt dicta.l.ſi pꝛeſes. Sʒ
quid ſi in pꝛincipio non fuit defenſus ſed ĩ pꝛoceſſu ſic an
valet ſententia: dic ꝙ aut fuit tutoꝛ ad legitimos actusvt
ad conteſtationem ⁊ iuramentum calumnie ⁊ defenſionẽ
⁊ tenet᷑ ſententia ałs non. Sed quid ſi nunq; affuit tutoꝛ
⁊ lis fuit conteſtata cum minoꝛe ⁊ lata ſentẽtia pꝛo mino
re an valet.ego puto ꝙ nonvalet:ſed ſilis fuiſſet conteſts
ta cum tutoꝛe ⁊ poſtea non affuit tutoꝛ ⁊ minoꝛ ſe defẽdit
⁊ lata fuit ſententia pꝛo eo:⁊ tunc valet:⁊ ita loquitur lex
non eo minus.S.de pꝛocura. ð”M
¶ Vltimo op.ꝙ minoꝛ non reſtituatur: vt.l.eum qui ff.
de minoꝛ. So. vt glo.
¶ In glo. que incipit quia non.ibi ⁊ ad hoc ſ.ad queſtio
nem iſtam in contrarium tamẽ ad pꝛemiſſa.⁊ iunge hic vᷣ
ſiculum ſed dic contra.¶ In eadem glo.ibi ſed dic cõtra
Jis hic.ſ.in noſtra queſtione.¶ Id eadem gloſ.ibi eiuſ⸗
em legis pꝛobant.tu dic idem in vtroq; caſu quia nõ cu
ro deſierit eſſe tutoꝛ vel non:ſed an defenſus fuerit nec eſt
ſumendum argumentuʒ a contrario ſenſu in dicta.l.ſi pᷣ⸗
ſes.¶ In glo.que incipit mandaretur.ibi iudicialia cur⸗
runt.qd eſt verum in tempoꝛe inſtantie cauſe pꝛincipalis
quia reſeruat ius minoꝛis.⁊ ita videtur ſentire glo.S.ſi tu
toꝛvel cura.l.etiamij.ſecus in tempoꝛe appellationis qð
ledit ius minoꝛis.

Di aduerſus venditionem
Mubꝛica.
84 nis pꝛoceſſit a mino
re iuramentum excludit beneficium
reſtitutionis.
¶ Op. ꝙ vbi contractus eſt contra le Juramen
Sein iuramentum nonvaleat:vt.I. nõ tũ nõ tenʒ
Edubium. 5. de legibus: ſed contractus qñ vctyeſt
rnrm EEAAAA,à minoze initus eſt contra. l. ergo ⁊c. legẽ.
So.ſᷣm mar.nec credo ꝙ mar.intellexerit ſimpliciter in
perpetuo pꝛohibitis.i.in regula que nullam exceptioneʒ
patitur:ſed puto ꝙ intellexerit ꝙ quando cõtractus ſub⸗
ſtantia eſt impꝛobata:tunc non valeat iuramentum:vt di
cta.l.non dubium:aut non eſt impꝛobata ſubſtantia con
tractus:ſed foꝛma quia non ſeruantur ſolemnia ⁊ tunc iu
ramentuʒ valetvt hic:hoc tamen non appꝛobatur hic:a⸗
liter ſoluit bulgarus.⁊ bene.ſ¶ Iteʒ op.ꝙ tutoꝛ poſſit con⸗

trauenire etiam non obſtante iuramento:vt.l.ſi alterius

ſi mi. ſe maio.dixerit.So.vt glo.ſ Item op.ad ideʒ de
l.ſi ex falſis.S.de tranſac. Solu.duobus modis vt glo.et
vtraq; eſt vera.

Acram enta Contractus puberum
N Rero. · iuramento firmati nec
reſtitutione reſcinduntur. hoc dicit.
HEA ILEx tex. Hec querimoniã ] hoc poteſt ĩtelli⸗
gi duobus modis. VUno modo ꝙ fuit iuratum ſuper con
tractu per vim vel metum ⁊ non ſeruatur iuramentũ /vt
querimonia maleficioꝛũ tollatur. Alio modo intelligitur
ꝙ fuerit iuratum ſuper vi vel miuria.ſ. de ipſa non fiet
querimonis ⁊ non tenet iuramẽtum. ¶ Ad euidentiã eſt
ſciendum ꝙ opinio fuit inter martinuʒ ⁊ bulga.nam bul.

tenet in.l. codicis ꝙ iuramentum firmet contractum qð
As ipſo iure valebat non ſi non valebat:martinus tene⸗

bat ꝙ quemlibet firmabat:et ad decidendam hanc que⸗

ſtionem fuit facta hec autentica. Qualiter ergo venit

amniloi

lle
dt
alev
llig
ecß
iuade
lc
non⸗
nnuch
en
het
Kürri
ſioy
ele
nact
ſais
Pran
er
pny n
nnnfrmin
ItienSoi
ili hoen
lar
Cum
goͤde
tu⸗
den
ſenit
Aatt
bant
vero
ſunt
guen
vale
far
pꝛe
fam
noꝛ
iio

iRäſt liee
ſcuni⸗te
verb
ſtne
auan
gt
erat
nai
ſite

1Merö

nosgengnt
1dekenſecne
gfuirtun
tiapro nin
iſetcottetz
ſoꝛſe defici

loquiturt
tunlif

ſaddqpete
liungehie⸗
ſed dic cinn
goſ ibieii
ſupianoͤ
Sfueritnerck
indictal ſ⸗
dicielinan
ſepꝛinconl
leglosin
ellationioff

jonen

naltoſdin
Neſits nin
t bentfein

eſteonnl
naleat tl ii
tacoptniane
ſimnpliciert
erccptioß,
Stractusſt
nentumgd
bbſtantisen
nnisttunl
oꝛ poſſto
t.l. ſialteie
adice
dis ge⸗

us hihm
to firmett
iclt. A.
umnſpe,e

Bi aduerſus venditionem.

ad.l.codicis dicit mar. ꝙ venit declaratiue vt. ſ. ⁊ olim?
hodie iuramentum firmet contractum etiam que ałs nõ

valebat:ſed hec autẽtica hoc declarat:bulgarus vero in⸗
telligit ꝙ veniat determinatiue qꝛ lex codicis ĩdiſtincte

de q̊lʒ minoꝛe loqᷣt᷑:hec aut᷑.diſtiguit puberẽ impuberẽ⁊
ita demum per iuramẽtuʒ firmatur contractus ſi eſt ałs
validus ⁊ ſolemnis: ⁊ hoc tenent etiam vltramontani et
pꝛobatur hic per tex.quia dicit ſuper contractibus:ſʒ cõ

tractus qui eſt nullus non eſt contractus:ergo ⁊c᷑. Pꝛe

terea hic dicit non retractandis:ergo de contractibus qͥ
tenẽt ałs retractari nõ poſſent:vt.l.nã ⁊ ſi.ff.ð ĩ iuſt.rup.
⁊irri.fac.teſta.Alij moderni dicũt ⁊ hec eſt cõmunis opi
nio ꝙ hec aut᷑.venit ad.l.codic coꝛrectiue:qꝛ de iure.C.pᷣ
ualebat opinio bulga.qꝛ iuramẽtũ firmabat ſolum con⸗
tractum qð erat alłlsvalidũ.hodie hoc coꝛtxectũ ẽ qꝛ etiã
ſi als non crat contractus ſolẽnis ⁊ validꝰ firmatur per
iuramẽtũ ⁊ ſic hodie firmata eſt opinio martini que iure
veteri nõ erat vᷣa/⁊ hoc etiã ſtatim declarabo ꝑ quoddã

Juramẽ⸗ contrariũ.i His pꝛemiſſis ad euidentiã pꝛĩo op.ꝙ iura⸗
fum an fir mẽtum non firmet ctũ inualidũ vt.l.nõ dubiũ.S.de leg.
met ↄctuʒ So.iſtud ſpãle iure nouo ſᷣm omnes opi. vt flrmetur qu?-
iualidũ. do erat inualidum ſolum ratione minoꝛis etatis:ſecus ſi

alia ratione.alij vt mar.dicunt ꝙ etiam olim firmat cõtra
ctum cuius ſubſtantia nõ erat ĩpꝛobata ſed foꝛma.ſed lex
nõ dubiũ.loquit᷑ qũ cõtractꝰ erat impꝛobatꝰ in ſui ſubſtã
tia.Alij vt bul.confitentur oppoſitionẽ ⁊ dicũt ꝙ etiã ho

die nõ firmat᷑ qñ erat nullus ſed ſolũ qũ eratvalidus ⁊ ſo
lẽniter factus:ſed minoꝛ poterat reſtitui ratiõe minoꝛis

etatis hodie non poteſt ſi iurauit non cõtrauenire.⁊ pꝛo⸗
bant hoc ꝑ tex.iſtũ vt.S.dixi.ſed pꝛima ſo.eſt cõis⁊vera.
¶ Nodo venio ad queſtiones per oꝛdinẽ ſuper quolibet
verbo ⁊ pꝛimo venio ad vᷣbũ ſacramenta ⁊ circa ipſum

ſunt foꝛmande tres queſtiones venio ergo ad pꝛimam. ⁊

quero quid ſi iuro per caput meum ſeruare contractũ an
valcat:videtur ꝙ ſic vt.l.iij.ff.de iureiurã.ſed certe ibi iu
ramentum habet vicem conuentionis ⁊ pacti ⁊ ideo põt
pꝛeſtari tale vt contrahentibꝰplacet.ſʒ hec lex reſpexit iu
ramentum in quo poteſt cadere periurium vt ſic eius ti⸗
moꝛe ſeruetur cõtractꝰ ⁊ ſic loquitur de eo qð reſpicit re⸗
ligionẽ ad deũ ⁊ hoc pꝛobat pꝛima lex codicis ⁊ ethimo⸗

Sacramẽ logia ſacramenti:qꝛ ſacramentũ dicitur ſacra mens ⁊ ſic
tũ dẽ q̃ſi licet arguere:vt.l.decernimus..de epi.⁊ cle.⁊.l.pupillꝰ
ſacra mẽs ·S. territoꝛium.ff.de verbo.ſig.¶ Item quero an ſufficiat

verbotenꝰ iurare.quidam ꝙ ſic: qꝛ hec lex loquitur indi⸗
ſtincte ar.l.de pꝛecio.ff.de publici.tu dic ꝙ debet tangere
euangelia/ cum hec lexveniat ad determinationẽ.l.codi⸗

cis ⁊ declarationẽ ⁊ eo caſu locus eſt legi interpꝛetantiq̃ᷓ

erat legi interpꝛetate vt in aut᷑.de filijs añ cõfec.do.ĩſtru.
na.in pꝛin.⁊.l.jS·hec actio.ff.ſi quis teſt.li.eſſe iuſſus fue
rit.cum ergo lex codicis exigebat ꝙ tangerentur ſcriptu
re:ergo ⁊ hec ⁊ non eſt nouũ ⁊c.vt.l.ſciẽdũ.ff.qui ſatiſda.

Juramen coguntur. ¶ Item quero an ſufficiat iurando tangere ali
tũ ad hoc am chartam qᷓ; euangelia ⁊ aliquod lignum.⁊ videtur ꝙ
vt valeat nõ quia ibi nõ ſunt euangelia.vltramontanitenẽt ꝙ ſuffi
q̃d reqrit᷑. ciat tangere aliam cartam vł lignumvt ſic magis inſpici

atur opinio iurantis ⁊ relatio quam habet ad euangelia
qᷓ; ad cartã ſuꝑ quã iurat ꝑ baculũ ⁊ hoc de ↄſuetudiĩe eſt
admiſſum luper qualibet carta iuretur qð de iure non
puto pꝛocedere.quidaʒ tamen cauti ſemper poꝛtant ſecũ
vnꝗ cartulam in qua ſunt ſcripta ſaltim aliqua verba de
euagelio vt ſuꝑ illis iuret᷑ qð ẽ tutiꝰ.¶ Mõ venio ad ver
bũl Puberũ ⁊ circa ipᷣm quero qͥid in impubere: Reſpõ
deo in eo ſeruantur iura vetera in quibus dic ꝙ aut non
ſunt doli capaces ⁊ iuramentum in eis non cadit quia ꝑ⸗
iurare eſt delictuʒ:vt.l.de periurio.ff.de crimi.ſtelli.at in
tali impubere non caderet delictum vt.l.impuberẽ.ff.de
furtis.cum ergo periurium in taleʒ non caderet:ergo nec
ſacramẽtũ qꝛ hec ẽ natura coꝛrelatiuoꝛũ:vt.l.qui iuraſſe.
ff. de iureiuran.ſed ſi eſt doli capax ſeruo opi.bulgari qꝛ
iuramentum firmat contractum ꝙ ałs valebat: ſed illud
qð nõ valebat:non ergo in impubere doli capace ſeruo le
gem codicis ⁊ opi.bulga.ĩ eo qui ẽ pubes ſeruo opi.mar
ti.⁊ hanc aut᷑ĩ impubere qui nõ eſt doli capax neutriꝰopi

Juramen nionem ſeruo. Mõ venio ad verbumſ ſpõte ⁊ op.ꝙ fa⸗
tũ ꝑ metũ cta metu valeant ſed veniant reſcindenda: vt.l.metũ ·S.
factuʒ an ſed volenti ⁊ per totuʒ.ffꝙ me.cau.So.regulariter facta

metu tenent:ſed veniunt reſcindenda:vt in contrario.fal
lit in dote vt. l. ſi mulier · S· ſi dos. ff. quod me. cã. Item fal

lſit in iuriſdictione per metum pꝛoꝛogata vt.l. j. ⁊. ij. ff. de

iudi. Itẽ fallit hic in iuramento a minoꝛe pꝛeſtito.¶ Mo
do venio ad verbum ctibus ⁊ quero nunquid iura⸗
mentum firmet iudicia. Et alia ⁊ ad euidentiã huius eſt
ſciendum ꝙ quidam dicuntꝙ hec aut᷑.eſt ſancta ⁊ fauoꝛa
bilis vt ſeruetur religio vbicũq; poteſt ſeruari ſine peri⸗
culo anime quia anima debʒ pꝛeferri oĩbꝰrebꝰtꝑalibꝰ: vt
l.ſancimus.S.de ſacroſanctis eccleſijs:cum ergo hic poſ
ſit ſeruari ſeruabitur.immo dicebat mar.ꝙ in cauſa capi
tali non debet iurari de calumnia:quia cum liceat redi⸗

mere ſanguinem ſuum ⁊ per conſequens negare verita⸗

tem ⁊ ſic periurarę:⁊ ideo ſacramẽtum eſſet fruſtra Uerũ
glo.tenet ꝙ immo debet iurari nec ẽ licitũ redimere ſan⸗

guinem ſuum deierando ſed aliter: eſt ergo fauoꝛabilis

iſta autent᷑.pᷣm quoſdam.ſ̃m alios ẽ odioſa quia per hãc
autent᷑.hodie diſcipantur omnes minoꝛes ⁊ depaupera⸗
ti cõmittunt poſtea omnia delicta. Ad pꝛopoſitum ergo
nunquid habet locum in contractibus largo modo ſum⸗
ptis / in quibus hĩic inde nõ naſcitur obligatio?⁊ videtur
ꝙ ſic:quia iſti appellantur contractus ar.S.ꝙ me.cauſa.

l. ſi donationis.⁊ colligitur inſti.de obliga.ex contractu.

Sed certe ſi dicas hanc autent᷑.fauoꝛabilem extendes
eam ad eos:ſi dicas eam odioſam intelligam eam ſoluʒ
de contractibus pꝛopꝛie in quibus hinc inde naſcitur o⸗
bligatio. Sed nunquid iuramentum firmet teſtamentũ

ſi iuret eum non mutare:certe ſᷣm nos non:ſᷣm canones Juramen
foꝛte ſic:pꝛo nobis facit ꝙ hic loquitur de contractibus fũ de non

quoꝛum appellatione non continetur teſtamentum:vt.l. mutando
verba contraxerint.ff.de verbo.ſig.Sed quid ſi ſtatutuʒ teſtm̃/ an
loquatur de contractu an compꝛehendet ſtipulationem: valeat.
ego puto ꝙ ſic:quia cum tribus modis ſumatur contra⸗
ctus.vt nota in.i.labeo.de verbo.ſig.ſaltim ᷣm vnum mo
dum compꝛehendit ſtipulationeʒ ⁊ ſatis pꝛopꝛie licet nõ
pꝛopꝛijſſime. eꝛercren dicit lex ꝙ ex cõtractu oꝛitur obli
gatio verbis /litteris/re/⁊ cõſenſu:vt inſti.de obligat.ex

contractu in pꝛin.⁊ maxime hoc dicerem pꝛopter com⸗

munem modum loquendi qui dat pꝛopꝛium ſignificatuʒ

vt inſti.qui da.tu.po.in fi.et.l.labeo.ff.de ſupellec.le.et.l.

tij.in fl.Sed quid in iudicijs pone ꝙ iudex vult toꝛquere
minoꝛem pꝛopter delictum/dicit minoꝛ ego non poſſum
confiteri ſine curatoꝛe/curatoꝛ non Wit Wetorliart nec
poteſt toꝛqueri vt auctoꝛiſetur:quia non delinquit:dicit
iudex confiteare tantum et iura non venire contra con⸗
feſſionem:nunquid cogitur ſtare confeſſioni:? videtur ꝙ
non.quia hec lex loquitur in iuramento ſponte pꝛeſtito⸗
ſed iudicium redditur in inuitum:vt.l.inter ſtipulantem.
S·j.ff. de verbo.ob. Sed ipſi iudices arguunt ſic: quia in
iudicijs quaſi contrahitur:vt.l.licet · S.idem ſeribit.ff. de
pecu.at hic loquitur de contractibus quoꝛum appellatio
ne ſepe cõtinentur quaſi contractus vt patet inſti.de obli
ga.ex male.in pꝛin.⁊ de obli.ex quaſi malefi.in pꝛin.ergo
tenet iuramentum.ego non puto ꝙ teneat qᷣcqᷣd dicat gl.
⁊ hoc pꝛopter pꝛimam rationem quam feci⁊ per aliaʒ ta⸗
lem:quia hec lex dicit quando iurat ſuper contractu ⁊ re
bus ſuis:ſed in iudicijs plerumq; flunt confeſſiones non
ſuper rebus:ſed ſuper delictis:nec ſeruatur gloſ.de cõſue
tudine.ſi quis tamen ſponte et non per modum iuriſdi⸗
ctionis neceſſarie iret coꝛam iudice ⁊ conficeretur ſe de⸗
bere mihi centum vt qͥtidie fit ⁊ iuraret ſe non venturum
contra confeſſionem foꝛte non poſſet eam retractare licet
eſſet minoꝛ ar.l.generalit᷑.S.de epiſcopis et clericis.¶ Sʒ Juram̃tſi
quid ſi iuro generaliter non venire contra aliquem con⸗ de nõveni
tractum anvalet:⁊ videtur ꝙ non:quia cum deveat iura⸗ endo ↄ 3⸗
ri ſuper contractu ⁊ nullus contractus hic eſt de pꝛeſen⸗ ctũ an va⸗
ti ergo non tenet. Pꝛeterea iuramentuʒ debet poꝛrigi ad leat.
ea que ſunt in mente iurantis.Sed ea que ſunt de futuro
non ſunt in mente iurantis nec videtur ſuper eis iurare
⁊ poſſet eſſe talis contractus in futurum ſuper quo non iu
raret vllo modo. Pꝛeterea confeſſio facta pꝛeiudicat in⸗
ter pꝛeſentes non inter abſentes:vt.l.certum.ff.de confeſ
ſis.vltramontani ſolum reſpondent ad hanc vltimam et
dicunt ꝙ aliquando quis cõſfitetur extra iudiciuʒ ⁊ tuno
confeſſio ſolum pꝛeiudicat inter pꝛeſentes. Sed aliquan
do confitetur quis coꝛam iudice ⁊ iudex repꝛeſentat vi⸗
cem omnium abſentium dicens ſe recipere nomine omni
um quoꝛum intereſt tanq; publica perſona:⁊ tũcvalet iu⸗
ramentum:vt ·:j.quando muli.tute.offi.fungi po.l.j.⁊ au⸗
tentica.ad hec.ff.rem pupilli ſal.fo.l. ſernuin quod non
. lij

7

Bu5utrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

puto verum quia non facit hoc tanq; publica perſona:li⸗
cet ipſe hoc dicat qꝛ ĩ hoc non eſt publica perſona cũ ſibi
hoc non ſit cõmiſſum:vnde egreditur iuriſdictionem ſu⸗
am ⁊ ideo eſt vt pꝛiuatus vt.l.iij.ff.de offi.pꝛeſidis.⁊.l.ex
tra territoꝛium.ff. de iuriſdi.omni.iudi. Sed quando eſt
ſibi commiſſum a lege:vt dicta auten.ad hoc. tunc habet
perſonam publicam.idem in alijs ſibi commiſſis.ideʒ di
co in tabellione qui non poteſt alij ſtipulari tãq; perſona
publica licet ſcribere poſſit niſi in caſibus ſibi commiſſis

vt eſt in ſtipulationibus pꝛetoꝛijs ⁊ iudicialibus:ſic intel
ligo dictam.l.ſeruum.ff. rem pu.ſal.foꝛe.nã ⁊ tabellio ꝑo⸗
teſt facere ſcripturam que non eſt publica vt dixi in.l.ſcri
pturas:jqui poti.in pig.habe. Modo quero quo modo
debeat cuſtodiri an.ſ.dominium trãſeat:quidam ꝙ non
ſed datur publiciana:tu dic dominium tranſire.ſ Item ꝗͥ
ro an occaſione deceptiõis vltra dimidã iuſti pꝛecij poſ⸗
ſit contrauenire:⁊ dic ꝙ ſic.quia iuramentum facit eũ ſo
lum maioꝛem ⁊ hoc verum niſi iuraſſet non contrauenire
ratione etatis nec alia ratione vt nota.in.l.ij .j/de reſcin.
Juramen vendi. Item quero an hoc ſit gener aliter verũ ꝙ ſacra⸗
tfum an fir mentum firmet omne pactum:⁊ ſic ſit ſpecies veſtimenti
met omne dicunt quidam ꝙ non:qꝛ illud eſt ſpeciale cuiꝰ contrariũ
pactum. ⁊c.vt.l.ius ſingulare.ff.de legi.ſed ſpeciale ẽ vt firmet in
opis vt.l.iuris iurandi.ff.de operis liber.⁊ ſpãle eſt eti⸗
am hic ergo in alijs ſecus:vltramontani tenent contra.⁊
pꝛobant ſic/ſi iuramentum obligationem inducitvbi non
oꝛdinatur directe ad illam:vt.l.actoꝛi :j de iureiuran.er⸗
go multo ſrtius dert inducere quando directe oꝛdina⸗
tur ad illud vt eſt cum nudo pacto pꝛomitto dare et iuro

berando.puta ſtatutũ diſponit ꝙ mulier non poſſit ↄtra⸗
here ſine conſenſu duoꝝ pꝛopinquoꝛum: nunquid poſſit
liberare vide ibi per eum ⁊ per bal.in rubꝛica.⁊ in.l.jijde
pac. ⁊ in.l.pactũ.in.xxj.qj de colla.ct.in.l.ſiue apud. vbi
late videas ꝑ do.alex:ide trãſac.in ſcðᷣo nota.cũ multis
ↄcoꝛd.ibi ꝑ eũ aſſignatis.Cõfirmo etiã ꝙ illud qð dici
tur in zctu habeat locũ in diſtractu. Naʒ videmꝰ ꝙ ſicut
Ictus pᷣbet iuſtũ ti.⁊ iuſtã cãm ad pᷣſcribendũ vel vſuca⸗
pien.eõ modo diſtractus.⁊ ſic liberatio pꝛebet titu.pꝛe⸗
ſcribendi. tex.eſt in dic.l.pomponiusS.·ſi is qui pᷣcario.
vt ibi no.ange.imo.⁊ moderni. Sicut etiam videmus ꝙ

qquis per contractum ſoꝛtitur foꝛum in locum in quo cõ⸗

trahit.c.romana .S.contrahentes.de foꝛo compe. in.vj.
ita per diſtractum quis ſoꝛtitur foꝛum.l.exigere dotem.

vbi bar. et alij. ff. de iudi.⁊ in.l.quo loco.vbi bar.ff.de cõ⸗
di. ĩdebi.late per bar. vbi dixi ⁊ limitaui.in.lʒ.j.v.de ſum⸗
ma trini.et fi.ca.Adde quintam extenſionem ꝙ hec aut᷑.

habet locum in quaſi contractu.puta in additione here⸗
ditatis ⁊ ſimilibus.ideo ſi minoꝛ ſine curatoꝛe adiret he
redi.⁊ iuraret qᷓ;uis lederetur per iuramẽtum non reſti⸗
tueretur in iſto quaſi contractu.ita voluit glo.bene pon⸗
derata.j. in vltima parte dum allegat.l.iij·S. idem ſcri⸗

bit. ff. de pecul.Et vide ꝙ iſta aut᷑.habet locũ in iudicijs.
in quibus quaſi contrahitur.et ita tenẽt omnes.Et dum

dicitur in glo.ꝙ iſta aut᷑.habet locum in iudicijs.no.per⸗

petuo iſtam extenſionem glo.⁊ doc.⁊ nunq; obliuiſcaris
quia ex ea habes mirabilem cautelam ⁊ pꝛacticam quã⸗ Minoꝛ iu
do minoꝛ comparet in iudicio ſine curatoꝛe/facias eum rãs de nõ
iurare de non veniendo contra pꝛoceſſum ⁊ ſententiam. veniẽdoõ

S

ſep
A
ſhen
ſ

ar.l.qui liberis S hec verba.ff.de vulga.⁊ pupilla.⁊.l.iij. ſi minoꝛ iurat valebit iudicium /ſententia/⁊ pꝛoceſſus.et ꝓceſſũ vel
de lega.pꝛeſtã.Sed certe ego puto eos male dicere:quia ita limitat᷑ totus titui:qui legi.perſo.non habent.Iſtud ſnĩam: an
refert an in iudicio ad litem decidendam deferatur iura⸗ limitat ſingu.bar.in conſilio.quod incipit berardus.de valeat iu⸗
mentum qꝛ tunc ideo pꝛoducit obligationeʒ fauoꝛe deci tuderto minoꝛ.de quo fecit mẽtionem.S.in.j.parte glo. ramentũ.

ſionis litis.Sed quãdo alibi aliquid nudo pacto pꝛomit in.xj.fallen.vt pꝛocedat quando verba iuramenti ſunt Di⸗
titur ⁊ iuratur tunc cum iuramentumveniat ad odium in concepta in futurum. puta quia minoꝛ iurauit non con⸗ nalt
ducendum.ſ.obligationem ⁊ ideo hec non poteſt regula⸗ travenire iudicio:tunc ꝓcedat quod dixit:ſed ſi minoꝛ 1... W
riter: ⁊ ſicubi reperiaturcõtrarium eſt ſpeciale:vt dicta.l. aliquid confeſſus eſt in iudicio qð ſit de pꝛeſenti vel de han Ce
vt iuriſiurandi.Sed an minoꝛ poſſit per pꝛocuratoꝛeʒ iu pꝛeterito ⁊ iurauit puta confeſſus eſt poſitionem cũ iura⸗ Itkfminin
rare Reſpõdeo ſic:ſi habet ſpeciale mandatum ad iuran mento eſſe veram.tunc non habet locũ iſta autentica:nec lenip dien
dum ſuper tali contractu vt in ſimili plene dixi.S.de pꝛo glo.ĩmo ſi reputatur leſus non obſtãte iuramento poteſt alch inen
cura.l.ſi pꝛocuratoꝛ. “ .⸗ reſtitui in integr. Et mouetur ꝙ iſta aut᷑.ſolum habet lo⸗ Unun mine
J Additio Aſta eſt noua conſtitutio Imperatoꝛis cum quãaãdo iuramentum concipitur in futurum:puta iu⸗
· Frederici oꝛiginaliter ſituata in.c.pꝛĩo. rat non contrauenire ſecus ſi de pꝛeſenti iurat / vel de leſo
S·ſacramẽto.de pace iuramẽto fir.in vſibus feudoꝛum.⁊ peeterito /non ſumus in terminis huius aut᷑.et iſtam limi nule
habet ſᷣm Bar.materiam pꝛofundiſſimam ⁊ ſubtilem:et tationem refert ⁊ ſimpliciter ſequitu: do.antho.de alex.
ſubdit do.cy.hic ꝙ iſta autentica deducit ad inferos ani hic in vltima col.Alij non tangunt et ſi caſus continge⸗ 7
mas multoꝛuʒ qꝛ pꝛebet cãz captandi minoꝛes ᷣm Jaſ. ret:conſidera quãtum valeret auctoꝛitas Bar. in conſi⸗
may.hhic poſt cy.Et cõclude ex mẽte bar.ꝙ iſta aut᷑.eſt fa lijs/nec inuenio ꝙ aliquis contradixerit vnq;.vide ple⸗ Ppaif
uoꝛabilis quia pꝛouidet anime minoꝛum que eſt cunctis ne alia fundamenta que adducuntur per Jaſonem may. niſtkas
rebus pꝛeferenda.l.ſancimus.S.de ſacroſanct.eccle.⁊ ſic hic. Et in pꝛeſenti autentica ſubiungit Pe.de ancho. ꝙ m min
iſta autentica extenditur habere locum non ſolum in con dicitur enoꝛmis leſio quando eſt vltra dimidiam eius gter
tractu emptionis ⁊ venditionis ſed etiam donationis at quod accepit iuxta.l.ij. de reſcin.ven.ſaluo niſi tempo⸗ ſoꝛe
q; in quolibet alio contractu ᷣm bar.hic poſt gloſ.⁊ oẽs re iuramenti facta eſſet mentio de enoꝛmi leſione quo lico
doc.dempto do.cy. hic in.xij.q.qui multuʒ ſtomachatur caſu pꝛopter enoꝛmem leſionem cui eſſet renũciatum nõ ſiin
contra iſtam autenticam dicens eſſe ſumme odioſaʒ ⁊ ini poteſt peti abſolutio a iuramento ſaluo / niſi eſſet enoꝛ⸗ uhe
quam animas ad inferos deducendo ⁊ ꝙ huic iniquitati miſſima ita Petrus de ancho. in locis pꝛeallegatis.Et ſn
adheſerũt cano.ĩducẽtes.c.cũ otigat.ex.de iureiu.⁊.c.qᷓ; ſic concludas ſᷣm Petrum de ancho.in.c.canonum ſta⸗ uf⸗
uis.eo.tili.vj.de pac.⁊.c.lʒ.de iureiu.ĩ.vj.Ex iſta doctri tuta.in.ix.qpꝛinci.de conſtitu.ꝙ vbicunq; minoꝛ iura⸗ M
na bar.cũ gl.elicit᷑ no.rła quã bñ no.ſʒ ia.may.hic ꝙ vbi uit non contrauenire:tunc ſi fuerit enoꝛmiter leſus po⸗ lign
cũq; tractat᷑ de obᷣuãtia iuramẽti dato ꝙ illa.l.vł ſtatu⸗ teſt recurrere ad iudicem eccleſiaſticum / et petere abſo⸗ un
tũ ĩduceret maſs pensas:tñ illa.l.cẽſet᷑ fauoꝛabił mere ꝓ lutionem a iuramento:quia iuramentum non debet eſſe nen
Erer obſeruantiã iuramẽti ⁊ debet extẽdi quantuʒ ſit poſ xinculum talis iniquitatis.vnde con ſuluit expꝛeſſe in ca
ibile non autem cenſetur odioſa quia pꝛincipalius de; ſu iſtius autentice.⁊ in caſu.c.cum contingat.de iureiu⸗ Go⸗
attẽdi obſeruantia iuramẽti qᷓ; alie pene ita vult bar.hi rand.ſᷣm opinio.vin. Ita etiam concludit. in.c.quãuis nilt
cũ quo alij cõmuniter tenẽt. idem tenuit do.ant.de bu. in de pac.in ſua diſputatione incipiẽte.C. laicus.vbi dicit in⸗
c.fl.de cõſue.ex.pet.de anc.⁊ imol.ĩ.c.quis.pꝑ illũ text.de ꝙ non indiſtincte debet ↄcedi abſolutio a iuramero: vt woi
de pac.li.vj.do.alex.in.l.q iuraſſe.ĩ pꝛin.ff.de iureiuran. dicit dñs chꝛiſt.in caſu huius autẽtice /niſi appareat de geſc
Vltra glo. adde ꝙ iſta aut᷑.ſacramẽta extendit᷑ etiãẽ vt ha enoꝛmileſione.Et de pꝛedicto articu an peri poſſit abſo ſ
beat locũ cũ iuramẽtũ minoꝛis ſit interpoſitũ ſuꝑ diſtra lutio a iura mẽto in caſu iſtius aut᷑.⁊ ſimilium. vltra pꝛe⸗ de⸗
ctu ⁊ ſic ſuꝑ libera ſi minoꝛ ſit leſus non reſtituit᷑ ĩ itegri dicta vide per abba. in dicto.c. cum contingat. in.xix.
ꝑ iuramẽtũ:itẽ extẽdũt bar.⁊ doc.hic per glo.que reputa col.et ibi per imol.in tertio membꝛo pꝛinci.per abba.in
tur ſing.in.liij·S. contrario.ff.de contra.iudi.tutel.ſequi conſi.viij.in.ij.volu.incipiente.laurentia mulier.⁊ in cõ nen
tur do.anto.in.c.ij.de ſpon.imo.poſt Ange.in.l. pompo. ſilio.lxxij.incipiente.quinq; dubia.⁊ in conſilio.lxxij.in⸗
5§· ſi quis pꝛecario.in ſin per illum text.ff. de acquirend. cipiente in hac cauſa.que ad pꝛeſens vertitur ad fl. in.j. Mum du
boſſeſ. vbi dicitur ꝙ glo.in.d ·S.contrario eſt ad hoc ſin⸗ volu.archy.imol.et gemi.in.c.quãuig.de pac.in. vj.per kiiCe
gu. Confirmo per illud ꝙ tangit bart.in.l.ſi vnus · S.pa⸗ illum textum.in verbo oĩno Imol. in.c.quintauallis.in pihtpan
ctus.in.vj.coł.ff.de pactis.dum querit cum ſtatutum lo⸗ penulti.char.de iureiurando. et in.l.cum vir. in. xv. col. Mtüdef⸗ den
quens in contractu habeat locum in diſtractu ⁊ ſic in lix ff. de vſucapi.et no. Ludo.roma. in conſi. ccccxxxvij. nicie
7 ae:O

18

ſpoſſttore
nuni
enln incip. in caſu ꝓpoſito aduertẽdum cenſeo in vlt.col.¶ in committitur attenditur ſolum pꝛima conuentio.⁊ hec a
acimi; l.qui ſuperſtitis.ff.de acqui.here. Oaul.de ca.hic in.iij. pꝛedeceſſoꝛe minoꝛis cepit:ſed quando debet committip
lud col.in conci.ccxxij.in.ij.vol.inciꝑ.viſa facti narratiõe.in pter fieri ipſum factum magis attenditur qᷓ; pꝛeambula
denpof iij.⁊.iuij.col.⁊ videas dñm meũ do.Antho.de petrucia ſo conuentio ⁊ hoc factuʒ a minoꝛe cepit et ideo iuuatur ar.
üpaſin lẽnem ⁊ egregiuʒ doc.regentẽ in facultate ciuili in famo l ſi fllius.ff. de verbo.obli.⁊.l.quida cum filium.in eodeʒ
bPettileg ſa vniuerſitate Caturceñ.aduocatũ regiũ ibi in toto pꝛie ti.aut g obligatio ẽ ↄmittenda ppter fleri ⁊ iuuat᷑ minoꝛ:
lizere ſidatu caturcenti in ſua ĩminẽti repetitiõe.l.maximũ re⸗ vt. d.l. cũ flliꝰ. aut dʒ ↄmitti pꝓpt᷑ nõ fieri/⁊ tũc aut dʒ mit
tnyicenng⸗ mediũ.ff. de iureiur.in.ij.effectu iuramenti.⁊ ibi.in.j.car. ti ſemel et non iuuat᷑ vt hic:aut dʒ ↄmitti pluries ⁊ iuua⸗
uming, multa accumulauit in materia huius aut᷑.ad qð videas tur pꝛo alijs vicibus que ſuo tempoꝛe current ar.l.cum qͥ
cnei Phi.francũ.in.c.q;uis.de pac.⁊ ibi ad plenũ dixi oꝛdia dam.5S.fiſcus.ff. de vſuris.⁊ hec in his que ſunt inchoata
tgnenein rie legẽdo.d.c.quis.in vniuerſitate Andegauenß. cum defuncto ⁊ conſummanda cum minoꝛe:ſed in his qꝗᷓ
bnfe, nnnnchoata ? conſummata ſunt cum defuncto indiſtincte
hlſöſn 6 R integrum. Siuel legaru unbe denegatur reſtitutio: vt.l.que a patre.jde reſti. mui.
ea Nrrius dolo datur ei reſtitutio. hoc dicit Jacob. Siad uerlus d onatio nem.,.
nriing MA Butrigar. H F J que Haͤue lus vonartonezre⸗
unnonnet —“ „.5 H„ E Coppo eomne reirzcn en. Honatio
.—K IR—— RAKOoppo. io reſcindatur: vt.l. Donatio
en Di ad uerlus vend itio⸗ 83 asdis Toe ſeeEeino. Soig nuobus Ppt nupti
Birine ſr vt glo. Et ſecunda ſolutio pꝛo as facta ꝑ
Nni nem. Mubꝛica. Apatur in contrario:ſed ambe ſunt vere minoꝛem
. B dri . NIſii eas miſces ſimul:⁊ ideo dic ꝙ aut fu an poſſit
ecluſe⸗ a Tiam. Contra venditioneʒ bſi vrrmrr lit res immobilis ⁊ ſic exigebat decre⸗= retractari
Veclulene gnoꝛis pꝛetoꝛij vel iundi tuʒ: aut mobilis ⁊ ſic non exigebat decretum pꝛimo caſuu
uackcungti N cialis quod cepit a minoꝛe minoꝛ re⸗ aut erat donatio pꝛopter nuptias:⁊ tunc potuit fieri cum
Lefcisanie ſtituitur ex enoꝛmi damno non ex mo decreto:ſi tamen fuiſſet minus leſus minoꝛ poſſet reſtitui
htſanemin e⸗ ico / ſi cepit a pᷣdeceſſoꝛe minoꝛis nul ⁊ ita poteſt intelligi hec lex:aut erat donatio ſponſalicia
1 oeeſtgt i lo modo reſtituitur. hoc dicit cum ſe⸗ ⁊ non eſſet quia cum decreto debuit fieri:at decretum ſo⸗
ebet nt ie AAquen. ⁊ hec eſt veritas quicquid dicẽat lum debet interponi ex iuſta cauſa ſed iuſta cauſa inter⸗
tbermiigN rrr Nalij. Hec pꝛima lex legitur tribus mo ponendi decretum non eſt vt fiat ſponſalicia donatio:er
inſponegom dis.vno modo in pignoꝛe pꝛetoꝛio qͥd cepit a minoꝛe. go non interponitur ⁊ per conſequens nonvalet donatio
uramenti ſe Alio modo ᷣm vltramontanos in pignoꝛe etiã conuẽtio ⁊ ita poteſt intelligilex contraria.Si autem res erat mo⸗
ſautfoncn nali quod cepit a minoꝛe. Alio modo in pignoꝛe pꝛetoꝛio bilis:⁊ ſic non exigebat decretum tunc potuit fleri ex eaa
teſeäſtinte vel conuẽtionali qð cepit a pꝛedeceſſoꝛe minoꝛis. . ſponſalicia donatio.Si autem fui modicum leſus ⁊ non
neſenidn Mioꝛ an ¶ Op. ꝙ pꝛo modico dãano reſtituatur licet non pꝛo mi⸗ reſtituitur ⁊ ita etiam poteſt intelligi hec lex:aut fuit mul
onenchion ſit reſtituẽ nimo.vt...ſcio.ff de minoꝛ.⁊.l.⁊ ſi ſine·S·itẽ faciunt. So. tũ leſus ⁊ põt reſtitui ⁊ ſic etiam Pen ĩtelligi lex via.
autehtictee dꝰ etiã ꝓ dicuntvltramontani ꝙ eſt ſpeciale in pignoꝛe:qꝛ ałs nõ = 3 E inte Ex text. Nobis abſtulit t hoc iu
mento pod modico iuenirẽt qᷣ ſibi mutuarent. Alij dicũt ꝙ hic pignꝰ cepit a ꝰ*re cõi ⁊ minoꝛis:vt.S. ſi in cõi ea.
um habelle dãnum. minoꝛe ⁊ eſt pꝛetoꝛium:ſecus ſi eſſet conuentionale vt in T cS. I. j. Meceſſariũ eſt] quia non tenuit aliena⸗
wumputat⸗ contrario:⁊ hec eſt veritas.Alij dicũt ꝙ hic cepit a pÄde⸗ ER : tio ⁊ eſt hoc ipᷣo iure ⁊ iure ſpãli minoꝛis ¶ Alie
lurat/ ven ceſſoꝛe minoꝛis qð eſt falſuʒ / niſi ſubaudias maxime:na nari poſſunt vel cum decreto ⁊ ĩteruenitł Imploꝛare po
etiſtamliri nullo modo reſtitueretur. teſt ⁊ hoc nõ ipᷣo iure ſʒiure reſtitutiõis ſpeciali mioꝛis.
tho. de 14 ————= ¶ Oop. de l. ij . · de inoffi.dona. So. vt pꝛima gloſ.ſ Op.
1s conting⸗ E n quam Ad euidentiã eſt ſciẽdũ de..:.ᷣfi.ſi ma.fac.ra ha.So.vt tertia glo.¶ Oppo.de.l.ſi.
ar. in coi “õl e⸗ E quod eſt pignus conuen qui æ aduerſus quos. So. vt vltima glo.
i vileſe Pignoꝛñn Frionale qð cepit a minoꝛe ⁊ in hoc idẽ qð invẽ ¶ Quero qõ ſit iſtud ſenatus conſultum de quo hic loqͥ
onenne multa ſüt ꝗanditione: qꝛ reſtituitur ex modico dãno non ex tur ⁊ dic vt antepenult.glo.
ede ng genera. minimo.vt.l.ſcio.ff.de minoꝛ.⁊.l.ſinę.S.item faciutt. ¶ Item quero que ſint res que ſine decreto poſſũt aliena⸗
mikmncn⸗ Atem eſt pignus pꝛetoꝛium: vel iudiciale qð cepit a mi ri:⁊ dic vt penult.glo. Jacob. Butrig.
liumn, ſiro in ver eimtone l. Primna Yremreg tnnenr. it orſzta iiin or
ne n 1. „ .vt. S. l. Pxima. IE. e „ze 4
ilſene ſi interuenit fraudis cõſiliũ/⁊ hoc vltimo caſu habet plꝰ Di aduerlus libertatem.
dncn minoꝛ q; maioꝛ:qꝛ poteſt rẽ vẽdicare ab emptoꝛe ⁊ omiſ U
nſchran ſo creditoꝛe quod maioꝛ facere nõ poſſet.vt.l.j.⁊.i.cũ bo⸗ ET ſt Libertatem competentẽ
– na·j.ſi ven pig.aga.⁊ his caſibus non eſt opi.ᷣm nos licʒ PO. vrententi⸗ que pꝛo liber
cnonin vltramontani aliter dicant vt dixi.S. l. pꝛoxi. Item eſt tate competit non datur reſtitutio:ſed
nſlenn pignus cõuentionale quod cepit a pꝛedeceſſoꝛe minoꝛis (ccontra competiturã ſic hoc pꝛimo Ju
nlieſ⸗ ⁊ in hoc eſt triplex opinio.vna ꝙ reſtituat᷑ ſi patitur enoꝛ ure communi poteſt reuocari. hoc dicit
hunine me danũ vel volus aduerſarij interuenerit. Alij exigũt totus tirulus.
neae, vtiũq; cõcurrere.Alij dicũt ⁊ hec eſt veritas ꝙ nullo mo ACEx tex. Inſtaurationem nota ꝙ
etpreſen do reſtituitur per.l.emilius.ff.de minoꝛ.verũ gl.in.lʒ.ſi cũ Uarre=iuger reſtitutionis de pꝛincipali nego
deſne⸗ militaribꝰ.j.de reſti.militũ:ſubdiſtingue hoc caſu an cre cio non pꝛonunciat ſed ſolum reſcindit ſententiam ⁊ ſer⸗
in itoꝛ vendat pignus extra cõuentionẽ pꝛedeceſſoꝛis mi uat cauſam vt ꝓbatur in.l.ijij.in qui.cau ĩ integr.reſtitu.
o d N noꝛis ⁊ tunc indubitãter non reſtituitur:aut vendit ex le non eſt neceſ.nec ob.ſi dicas ꝙ tantum operet᷑ reſtitutio
luramale ge / citato poſtea minoꝛe et contumace ᷣm.l.ſi cõuenerit. quantum appellatio:at iudex appellationis pꝛincipaleʒ
apen ff. de pig. ac. modo reſtituetur: qꝛ ex cõtumacia minoꝛis cam decidit ergo ⁊ iudex reſtitutionis. quia confiteoꝛ ꝙ Appella⸗
imeftii pꝛocedit venditio.⁊ hec eſt ſatis equa licet quidã dicant tantum operatur appellatio que datur a lege: quantuʒ re tio qᷓ dat᷑ a
n. nhe ꝙ indiſtincte non reſtituitur quaſi ſemper vidcatur factũ ſtitutio.i.cum fuerit data ab homine quia alege non da⸗ lege tm o⸗
ngr inrt tacitũ pactũ a pᷣdeceſſoꝛe minoꝛis ꝙ poſſit creditoꝛ vẽde turt:ſed ita eſt ꝙ appellatio interpoſita reſcindit ſentẽtiã peraĩt᷑ qtũ
er in re ſᷣm legem:⁊ hec communiter tenetur: pꝛima tamen eſt ¶⁊ reſeruat cauſam pꝛimam:ergo idem facit reſtitutio da⸗ reſtitutio
gllierun . equioꝛ ⁊ ideo mihi magis placet. ta per iudiceʒ vt.ſ.ipſa data reſeruetur cauſa pꝛiſtina:vn data ab
ſlolrri⸗ Miĩoꝛ an ¶ Oppo.ꝙ in inchoatis cum defuncto ⁊ conſummatis de argumentum non ob.immo facit pꝛo nobis vt ex ſupe homine
Grad i iuuet᷑ ĩ dã cum minoꝛe iuuetur minoꝛ vt.l.cum filius·S. in hac.ff. de rioꝛibus pʒet.
gcin no ichoa⸗ verbo obliga. So. aut pꝛeiudicium paratur minoꝛi pꝛo⸗ ¶ DOp. de.l.ſi quis conditiõe.ſi qͥs omi.cã te.⁊.l.penulti.
gtanti n t0ci defũ pter non fieri ⁊ ex hoc cõmittitur obligatio:⁊ tũc non re fff.de reſcin.ven.cum ſimilibus vbi videtur tutus ipſo iu⸗
rintren cto ⁊ cõſũ ſtituitur vt hic. nã ꝓpter nõ ſoluere vẽditur pignus:aut re quaſi tacita conditio ſic repetita.So.vt glo.i Itẽ op.
cccnnl mato cum eſt obligatio committenda pꝛopter ſteritunc reſtituitur de.l. fl .· e.⁊.l.ſi dolo.ff.de dolo.So.vt glo.

BGi aduer.pẽdi.Gi aduer.do.Si ad.liber. Jo.LXX

ipᷣo mĩoꝛe vt in contrario.et eſt ratio quia quando nõ pꝛopter fieri

¶ Item op. ꝙ poſt libertatem pꝛeſtitam den⸗ reſtitutio.
iiij

Butrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis Hl

yt.l. pupulꝰ ff de ma. vi. So. vt gl. ¶ Itẽ op. de.l. niſi. ĩ fl. cuniam retinere anteq; ſolueret: ergo debet reſtitui vt ſo

ff. de mino. So. vt glo. Sʒ qͥd ſi curatoꝛ non eſt ſoluẽdo. lutio ei non obſit ⁊ ſic pecuniã habeat ? repetat non ob⸗ ſe⸗
dic vt glo.ar.l.fi.in pꝛin.ff.de eo per quem fac. erit. ſtante compenſatione:als reſtitutio eſſet verbalis ⁊ non n ne
Pr TC ſi 1 lex debet legi cum ſequẽti: quia realis ⁊ ideo iudex debet dicere reſtituo te ad pecuniam n 8
4 N ſequẽs hanc repetit vt addat. Et ad non autẽ ad actionẽ.idem puto in maioꝛe errate in facto aeh
euidentiam eſt ſciendum ꝙ ſunt tria iura ᷣmo quia equiparatur minoꝛi erranti in iure: vt. l. j.ff. de in
eeeſt ius vetus gin auod mind⸗ non Boleforibe⸗ integr.reſtitu. B
tatem dare inter viuos niſi cauſa pꝛobata ⁊ hoc nullo iu . . L .
inac re eſt immutatũ / ſed in teſtamẽto non poterat dare liber 2 iad uerlus do tem.
libertatezʒ tatem ſeruo ſuo niſi eſſet iam. xx. ann. Sed iure inſtitutio WE= SBo niam VWulieri ſuccurrit an⸗
dare. num immutatum eſt: quia poteſt dare libertatem in teſta BIeratIHL que dedit dotéẽ vl⸗ ſn
mento dũmodo ſit.xvij.ãno. vt᷑ inſti.qui.ex cau.ma.non tra ; dignus eſſet maritus. h. d. Ja. ne
po · S. fi. Sed hodie iure autẽricoꝛum poteſt libertatẽ da ₰CEr tex. omnia bona] homini non lun
re ſeruo in teſtõ ſtatim ſicut teſtari poteſt quod eſt ſi eſt digno tanta dote. aus
xiiij. annoꝛũ.vt in aut᷑.vt ſpon.lar. S.j.quod exaudio.cũ à Y. COp. ꝙ non detur reſtitutio heredi KReſtituts ſen
in libertate inter viuos nihil immutatũ eſt. minoꝛis ge habc ureconnun actionẽ hrea ii
1 A- OSb dote. KRũñdeo hic erat factũ pactũ dari here⸗
Di ad uerſus tranſactio de lucrãda dote.hoc impugnat Ja. de arenis dicens ꝙ di mioꝛis. So.
nem NKubꝛica . tũc reſtituere contra pactũ de lucrãda dote ⁊ non cõtra gati
. dationẽ dotis qð eſſet ð mentem huiꝰ legis.⁊ ideo tenet nine
rrr D Abl minoꝛ leditur in diui⸗ ipſe aliã opi.ſ.ꝙ iure cõmuni petitur dos ſed ꝓpter fru⸗ ch
W I. ſione vel tranſactione re⸗ ctus ꝑceptos medio tẽpoꝛe dignitatis ꝙ excedebant di⸗ nin
à ſtitutio datur ⁊ data reſtitutione om-⸗ gnitatẽ viri petitur reſtitutio. Itẽ op.ꝙ oĩa bona poſſit nob
PvI nia reintegrantur in ſtatum pꝛiſtinuz. dDare in dotem: vt.l. nulla..de iur̃e do. So. aliquãdo mu⸗ tßm
K(K hoc dicit cũ ſe. quia lex ſe. videtur idẽ lier dicit ſe leſam qꝛ vĩa bona dedit in dotẽ ⁊ male dicit. nus
vicere q iſta: ideo variat᷑ duobꝰ mo⸗ Aliqñ dicit ſe leſam qꝛ dedit tantã dotem indigno viro/ gob
HAais iſta. vt patet ĩi glo. Jacobus Bu⸗ ⁊ tunc poteſt reſtitui ipſa ⁊ eius heres vt hic.Aliqñ mu⸗ tine
E trigar. 1. lier dicit ſe leſam qꝛ vitra vires.⁊c̃.dic vt gl.¶ Item ãro ſote
7 er p Nribus mois vel arwor Smo an pᷣdia poſſit in dotem dare.⁊ dic vt glo.⁊ tenẽ opi aʒo. ec
RAE AE&HYLLeꝙ hec ſit ſuperflua per iuperioꝛe. So. (nu
Iyn vyt glò. ¶ Secũdo op.ꝙ non ſit neceſſaria reſti⸗ S 1 ad uerlus d elictum. ſpe
“tutio cum alienare non potuerit. vt.. de pꝛedi. R ub ica tap⸗
minoꝛ.per totuʒ.⁊.l.lex q̃ tutoꝛes.de admi tu.So. hic in 2 * lto

teruenit decretum ſi fuit neceſſariũ ⁊ ita hec ſᷣm illã:alas
ipſo iure quilibet cõtraueniret.vt.l.cũ pꝛoponas ⁊ l. ſub
pꝛetextu. S de tranſac.¶ Item op. ad hane legem ⁊ ſupe⸗
rioꝛẽ:⁊ videtur ꝙ reſtituto minoꝛe nõ reintegrentur om
nia aduerſario.vt.l.cuʒ minoꝛ.ff.de minoꝛ.So.ſi reſtitui
tur minoꝛ in vno capitulo.ĩ eodẽ omnia reintegrant᷑ ad⸗
uerſario vt hic non ĩ alio capitulo vt ibi.¶ Item oppo.
actio extĩcta nõ reſurgatvt l.qͥ res · S. areã.ff.de ſolu. So. 2. ◻W◻ doli capax: z ſic delictũ non põt in eũ dis.
non reſurgit ãtiqua ſed datur noua vtilis ope reſtitutio⸗ adere: vt lI. mpuberẽ. ff. de fal. æ . de fal.mo.l.j.in ft. et.l.
Mioꝛ an nis ⁊ hecvera. Modo quero an minoꝛ poſſit ad diuiſio qui iuraſſe.ff. de iureiur. Aliquãdo ei cõſulitur ꝓpter im
poſſit ad nem ꝓuocare.dicit glo.ꝙ non:ſed pꝛouocari ſic. Jac.de becillitatẽ etatis. vt licet ſit doli capax.vt l.ſi adulteriũ
diuiſionẽ are.tenet cõtra.per.l.inter pupillos.ff.de aucto.tu.⁊.l. D cum inceſtu.ff.de adulte.Aliqñ ei conſulit᷑ beneficio.l.vt
ꝓuocare. dia.de iure dotiũ:⁊ iõ dicit ꝙ ex neceſſaria cauſa poteſt qꝛ lex ſtatuit delictũ in maioꝛe ⁊ nõ in minoꝛe:vt.l.ſi fra⸗

Ncrimininibus. Et

ctum venit ex dolo non iuuatur minoꝛ
ſecus ſi ex culpa hoc dicit cũ ſe.¶ Ad Minoꝛi

ſuccurritur minoꝛi ĩ delictis. Pꝛimo in delictf.
imbecillitate cõcilij:vt quãdo non eſt qͥnq; mo⸗

ad diuiſionem pꝛouocare ałs non. ,
SDi aduerl?ẽ lo lutionẽ. Rubꝛi.

4 X lo Si leditur minoꝛ ĩ ſo
emp lutione ſibi vel a ſe fa
à cta reſtituitur minoꝛ. hoc dicit totus
Wtitulus. SS“”
AN¶ ODp. ꝙ minoꝛi non detur reſtitutio:
/&α Aſed ei ſoluatur auctoꝛitate curatoꝛis.
N. ⸗ vt l.ſancimus. ⁊. l.conſtitutione·j.de
r = admi. tu So ibi ſpecialiter in duobus
caſibus.¶ Item opp ꝙ ⁊ alibi reſtituatur.vt.l.ait pꝛetoꝛ
S.permittitur. ff. de minoꝛ.So.aliquando ſoluens mino

ri conſequitur plenam liberationem: quandoq; plenioꝛẽ

cẽ. dic vt glo. =èMDÿ .
e S s& Op. a diuiſione quia aut mi
Kre. d 2 b ito noꝛ ſoluit debitum ⁊ repetu
A'EAcommuni iure dñio non tranſſato / aut nõ erat
WWBoebitum ⁊ quilibet etiam communi iure repe⸗
teret.So.vt glo.quia inſufficienter arguis.ſ Item opp.
ꝙ eo caſu quo minoꝛi datur reſtitutio reintegratur credi
toꝛi obligatio naturalis:ergo de ipſa poterit compenſa⸗
tionem opponere.vt.l.etiam·j.de compenſatio.So.qui⸗
dam confitentur oppoſitionem ⁊ male.⁊ ideo dic ꝙ hic
ceſſat compenſatio.vt no.in.l.interdum.ff.de condic.in⸗
de.Sed quid am diſtingunt an minoꝛ petat reſtitui ſe cõ
tra ſolutionem ⁊ tunc cum reintegretur / tunc obligatio
aduerſario poterit compenſare / aut petit ſe reſtitui con⸗
tra ſubſtantiam naturalis obligationis qua tenebatur ⁊
tunc cum reſciſſa ſit obligatio non poterit de ea obiici cõ
penſatio:ſed certe male dicunt.nam debet reſtitui miĩoꝛ ĩ
eo ꝙ leſus eſt:ſed ita eſt ꝙ leſus eſt in eo:quis poterat pe⸗

tres.S ex qui.cau ĩfa.irro.etj.l.ꝓxima.quãdoqʒ minoꝛi
cõſulitur iudicis officio/nõ vt totaliter iuuetur ſed pena
pꝛopter etatem minoꝛetur ſi agatur ex delicto criminali
ter:vt ff de minoꝛi.lauxilum.quandoq; iuuatur benefi⸗
cio reſt tutionis eatenus vt habeatur pꝛo tranſacto /vel
confeſſo. quod eſt quando ex delicto agitur ciuiliter:
vt.l.ſi ex cauſa · Snunc videndum.ff. de minoꝛ.⁊ hoc ſi de
lictum venit ex dolo:ſed ſi ex culpa reſtituitur in totũ vt
hic:dic ergo ꝙ vbi minoꝛ iuuatur imbecillitate cõcilij iu⸗
uatur ipſo iure:vt dicta.l.impuberẽ.idem quando iuua⸗
tur imbecillitate etatis:vt dicta.l.ſi adulterium cum ince
ſtu S·j.ff. de adulterijs.idem quãdo iuuatur bñficio.l.vt
Tl.pꝛoxima.Sed extra caſus pꝛedictos aut minoꝛ delin
quit ex culpa ⁊ iuuatur ope reſtitutionis in totuʒ: aut de
linquit ex dolo ⁊ tunc aut agitur crimmalit᷑ ⁊ non iuuat
in totum:licet quandoq; iudex officio ſuo penam mino⸗
ret ratione etatis:vt dicta.l.auxilium. Si autem ciuiliter
non iuuatur in totum:ſed ceatenus reſtituiturvt habeatur
pꝛo confeſſo vel tranſacto ſi potuit confiteri vel tranſige⸗
re ⁊ non fecit.als non:vt dicto ·S. nunc videndum.

Si aduerſus vlucapionem

reſtitutio poſtuletur. Rubꝛica
D Sntra. In vſucapione inchoa⸗

tfa cũ defuncto finita cũ
minoꝛe currit tpᷣs et datur reſtitutio.
hoc dicit ſᷣm communem opinionẽ.
Op.ꝙ contra minoꝛem non currat᷑
vſucapio vt.l.bone ftdei. ff. de acquir.
F. Rre. do. So. hic erat adultus. ibi impu⸗
Abes. ¶ Item op. ꝙ contra pupilluʒ cur⸗

n

ſel
bern

ctiuite
tat me
dalsenef
Apeann
Uleinficg
tliſf dei

en ſeun

Aitdl

hod
oninl n

to rriti
hunfactonint
futü paei
18 Nensgt
tnon cön
Kiceotene
phterf
edebantdi
uboſgpeſt
iqnaͦdo
male dict
Gignopin
Aliqi
(Itemnq⸗
ne opiez

.

hus

Huaturfninon

ado noneti⸗
npoͤt in ii⸗
l. inficl
. ppkerin
ſi adolteni
meficioln
evtl ſifm
doqzminot
ur ſedheni
tocrimingi
Etur bentſ⸗
nmnlactonl
ur (uuilten
Ahoeſide
intrtün
neccliſiu
gando iuna
uncoun me
büficiol t
minoꝛdalt
oruz an
tnon iut
mann ni
temciulin
thebem
peltrunſce

BSi aduer.fiſ.Si ad.cre.Gi mi.ab he.ſe ab. Fo. LXXVII

rat:vt.l.apud celſuʒ ·S.ſi quis.ff.de doli excep. So.vt gl.
KRes pu⸗ ¶ Item op.ꝙ etiam res adulti non poſſint pꝛeſcribi cum
pilli an nec alienari ⁊ vſucapio eſt ſpecies alienationis:vt.l.alie
poſſint vẽ nationis verbo.ff. deverbo.ſig.So.hic loquitur de his q
di ſeu pꝛe⸗ poſſunt alienari:⁊ ſic de mobilibus.ſ¶ Sed cõtra hoc op.
ſcribi. Tatan mobiles hodie alienari non poſſunt:ergo nec p⸗
cribi vt.l.lex que tutoꝛes.pde admi.tu.So.ante illam le
gẽ res mobiüles omnes poterãt alienari:ergo vſucapi:ho
gienon omnes mobiles ſʒ quedam ⁊ in illis etiaʒ põt lo⸗
qui:⁊ iſte eſt vnus intellectus huius.l.⁊ in hoc concoꝛdãt
vltramõtani.Alij dicunt ꝙ loquitur in pꝛeſcriptiõe.xxx.
annoꝛum inchoata cuʒ minoꝛe qð nan paoccdit quia cũ
illa nõ currat in hanuiar. etate anteq; ſit completa erit fa
ctus maioꝛ bñ.xl.annoꝛum:ergo non debebit reſtitui cuʒ
ſit maioꝛ:vt.l.ſicut·S.non ſexus.de pꝛeſcrip.xxx.anno.
t.l.iij · S·ſed vtrum.ff.de minoꝛ.i¶ Item op.ꝙ ipſo iure ſit
minoꝛ tutꝰ.vt.l.ſcimus.jin qͥ.cau.i ĩtegr.reſti.non ẽ nece.
So.ſpᷣm glo.hic loquitur in inchoatꝭ cum defuncto ⁊ cõ⸗
pletis cum minoꝛe: ſed contrarium loquitur quãdo cum
minoꝛe debuit inchoari:⁊ iſte eſt vnus intellectus huius
l.⁊ cõis:ſed vltramontani dicunt ꝙ hic fuit inchoata cũ
minoꝛe ⁊ loquitur in rebus alienabilibus:vt in omnibus
mobilibꝰiure veteri hodie in quibuſdam tm̃:vt.d.l.lex q̃ͥ.
ſᷣm hoc hodie erit coꝛrecta hec lex per dictam.l.ſanci⸗
mus.qꝛ ipſo iure non currit pꝛeſcriptio vel vſucapio ⁊ re
pꝛobant ipſi opinionẽ glo.dicentis ꝙ eadẽ ratio ẽ qñ fu⸗
it inchoata cum defuncto ſicut quando inchoatur cũ mi
noꝛe:ergo idẽ ius:vt.l.adigere·S·q;uis.ff. de iure patro.
Sed certe ipſi male dicunt qꝛ in vſucapione ſemper inſpi
citur initium:vnde ſi ab initio habui bonam fldem mala

ſuperueniẽs mihi non nocet:vt.l.jS.hoc tmmõ.·.. de vſu

tap tranſfoxſic ? hic inchoata cum defuncto currit iſpe⸗
eto initio etiam hodie licet detur reſtitutio.

Di aduerlus kiſcum relti⸗

tutio poſtuletur
Kubzica.

S
2 Y fiſco competens iudex in cã reſtitutio⸗

ſide.hoc dicſt cum ſequenti.
quennalis contra emptoꝛem:hodie currit pꝛe
ſcriptio quadriennij contra fiſcum: ſʒ hec nõ
habent locum in minoꝛibus.hoc dicit.
Fiſcꝰ du⸗ ¶ Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ fiſcus alienat rem alie
pliciter rẽ nam vt ſuam:⁊ tunc olim dominus poterat agere contra
alienã põt emptoꝛem vſq; ad quinquennium non poſtea ⁊ hec pꝛe⸗
vẽdere. ſcriptio minoꝛibus non currebat hodie emptoꝛ ſtatim ẽ

ſecurus:ſed vſq; ad quadriennium agitur contra fiſcum:
⁊ an hec pꝛeſcriptio currat minoꝛi j. dicam:ſed aliquan⸗

do fiſcꝰ vẽdit rẽ alienã vt alienã ⁊ pꝛopter debitũ: ⁊ tũc

aut vendit ſolemniter ⁊ non reuocatur res licet ſit mino⸗
ris aut non ſolẽniter. Ad hoc autem vt ſolemnis ſit ven⸗

ditio opoꝛtet ꝙ vᷣe ſit debitum ⁊ ꝙ bona fide diſtrahatur
? iuſto pꝛecio ⁊ ſubhaſtatione facta ⁊ ꝙ plus offerẽti de⸗
tur: vt.l.j.⁊.ij.ſi pꝛo.pub.pen.iſ Querit gl.qͥd hodie in mi
noꝛe?⁊ dicit glo.ꝙ admittitur ad rem vendicandam qð

non puto quando m noꝛi ſuccurritur /quãdo leſus eſt ſui

facilitate vel dolo aduerſarij qð non eſt hic: quia quili⸗

bet maioꝛ pꝛiuaretur dominio rei ſue:⁊ ideo dico ꝙ iure
veteri minoꝛ ⁊ maioꝛ poterãt vẽdicare rẽ ⁊ vſq; ad quin⸗
quennium maioꝛ:ſed minoꝛ etiã poſtea /hodie vero ⁊ mi
uoꝛi ⁊ maioꝛi non datur actio ad rẽ ſed in fiſcum ad pꝛe⸗
cium. puto tamen ꝙ minoꝛ poſt quadriennium admit⸗
titur ſicut olim poſt quinquennium admiuttebatur/maioꝛ

vero non:a hoc pꝛobat.l.neq; .de reſti.mi.

¶In glo uc incipit duobus.ibi ſuam admitteret. imo
2

pꝛecium non ad rem quicquid dicat glo.¶ In eadem
glo.ibi pᷣcio ſoluto.ſi erat debitoꝛ.

Di aduerlus creditoꝛmm

RKubzica.

S 7 pꝛ obus Siminor ledaturt

contractu mito cuz
nis eſt pꝛocuratoꝛ ceſaris vna cum pꝛe

D t Abi fiſcus alienat rem alienã vt
Die O. ſuam: oli currebat pꝛeſeriptio qͥn

rrrr m et iple Licet regulari⸗
—R Eeb ρι μιter mior emptoꝛ
6 petendo reſtitutionem deheat pꝛoba⸗
e ſe minoꝛem ⁊ leſum /ſpale eſt in con⸗
tractu mutui vt pꝛeſumatur leſus niſi
S Eſit locuplex.h. d. cum ſequenti.
D ¶ODp. ꝓꝙ debeat pꝛobare ſe leſuz t mi⸗
rr☛ Moré vt. I. minoꝛibus. S. de in integr. re
ſtit.⁊.l.nam ⁊ poſtea ·S.ſi minoꝛ.ff.de iureiur.ad hoc dicit
ꝙ pꝛobatur locuplex.So.vt glo.tribus modis ałs quat⸗
tuoꝛ ⁊ illa eſt vera qꝛ hic eſt ſpeciale.¶¶ Item quero quo Minoꝛ qͥ⸗
modo debet pꝛobare minoꝛem locupletatum. dicunt qui mõ dʒ pꝛo
dam ꝙ ad liquidum.ſ.pꝛobando ꝙ mutuauit pecuniã ad bari locu⸗
emendum frumentum ⁊ ipſemet numerauit vẽditoꝛi fru⸗ pletatus.
menti idẽ ĩ eccleſia vt nota.ĩ aut᷑.hoc ius poꝛrectuʒ:g.de
ſacroſan.eccle. Alij dicunt ꝙ non debet pꝛobare adliqᷣdũ
locupletioꝛẽ:ſed ſufficit ſi pꝛobet creditoꝛ ꝙ minoꝛ indi⸗
gebat tũc pecunia pꝛopter talẽ rẽ puta pꝛo emẽdo frumẽ
to ⁊ ꝙ in illã cãm mutuauit ⁊ hoc ſufficit per.l.fl.ff.de ex⸗
erci.⁊ hec eſt magis cõis opinio:⁊ idem dicũt in credito
re eccłie. Itẽ oppo.ꝙ non ſit hoc ſpãle vt creditoꝛ pꝛo⸗
bet:immo ⁊ alibi pꝛobare tenet᷑:vt.l:.ſi pdiũ.⁊.l.ſi pꝛedio⸗
rũ/de pꝛedi.mino.ſ¶ Ad euidẽtiã huius ſolutionis ẽ ſciẽ Agẽs ſeu
dũ ꝙ quilibet qͥ agit vel excipit debet pꝛobare id qð ẽ cã excipiens
ſue actionis vel exceptionis.ad pꝛopoſitum ergo quan⸗ tenet᷑ ꝓba
doq; minoꝛ dicit contractum rei ſue ipſo iure ic nul⸗re id qð ẽ
lum:quia ſine decreto ⁊ per hoc agit rei vẽdicatione ipſo cã ſue acti
iure ⁊ tunc pꝛobat ſe dominuʒ ſi aduerſarius excipiat pᷣ⸗ onis vł ex
cium fuiſſe verſum in rẽ minoꝛis ⁊ per hoc vult retinere ceptiõis.
rem minoꝛis opoꝛtet ꝙ pꝛobet minoꝛem locupletatuʒ cũ
inde fundetur eius exceptio:vt dicta lege pꝛedioꝛum.ali

quando minoꝛ dicit ſe leſum ideo quia contraxit: nam

dicit ꝙ non expediebat ſibi vendere/⁊ tunc pꝛobata leſi
ne in contrahendo ſi aduerſarius crcipiargpoechnnſſug
verſum in vtilitatem minoꝛis ⁊ per conſequens vult reti
nere rem opoꝛtet ꝙ etiã tunc pꝛobet minoꝛẽ locupletatũ
cum inde fundet exceptionem ſuam: vt dicta.lpater.S. ſi
pecuniam.ff. de minoꝛ.aliquando minoꝛ dicit ſe leſuʒ nõ
quia contraxit:quia bene expediebat ei contrahere ſed
pecuniam quam recepit perdidit ⁊ tunc cum a perditio⸗
nefundetur minoꝛis reſtitutio debet pꝛobare eà non au⸗
tẽ aduerſarius eũ locupletẽ ⁊ hoe regulariter:vt.d.l.naʒ
⁊ poſtea.S.ſi minoꝛ.fallit ĩ mutuo in quo leſus pꝛeſumit
niſi ꝓbeturlocuplex vt hie.

Si mioꝛ ab heredi
tate le abſtinuerit.

vos. Siue leſus eſt minoꝛ in

— O. ageundo ſiue in repudia⸗
MAe reſtituitur. hoc dicit iſte titulus cũᷣ
ſequenti. S
Tcum. Querit glo. an veniat de iure pᷣ⸗
N 3ERLIL. toꝛzio an ciuili ? hec eſt de mate⸗
lllria legis.qui ſe patris vnde li.Sed dic quo
WWagq pꝛeſens ꝙ ad hereditatẽ aui materni non
venit de iure ciuili cuʒ ſit cognatus niſi ꝑ aut᷑.de heredi.
ab inteſta:ſed ad hereditatẽ paternã ⁊ aui paterni venio
de iure ciuili.Sed an poſſum venire ad hereditatem aui
omiſſa paterna. Reſpõdeo ſi ego ⁊ pater meus eramus
in poteſtate aui ⁊ tunc cũ hereditas auitina ⁊ paterna ſit
mixta non poſſum de iure ciuili:ſed de iure pᷣtoꝛio poſſuʒ
ad vnã admitti.Si autẽ eramus ambo emãacipati ⁊ tunc
etiam de iure pᷣtoꝛio admittoꝛ ſolum ad vnã. Si autẽ pa
ter erat emãcipatꝰ ego nepos nõ.⁊ tũc etiã de iure ciulii ⸗
poſſum admitti ad auitã omiſſa paterna.¶ WModo ſolet Suꝰ quõÿ
dubitari an ſuus incõtinenti hodie ſit heres re ⁊ nomine dicat᷑ inc
an ſolum noĩe:⁊ dicunt quidã ꝙ eſt re ⁊ nominedicet † ſe tinẽti hr̃s
abſtineat:quia cum de iure ciuili eſſet heres re ⁊ noĩe ius re ⁊ noiĩe.
pᷣtoꝛium dedit ei poteſtatẽ abſtinendi.vnde niſi abſtine⸗ † Als niſi
ant remanẽt heredes re ⁊ noĩe:⁊ hoc pꝛobãt per.l.fi.j·de
cur.furi.et.l.iij.de iure deli.Alij dicũt ꝙ eſt ſolum heres
nomine hodie incõtinenti: nam ius pᷣtoꝛium dando be⸗
neficiũ abſtinendi conſtituit eum loco extranei:vt.l.nec
emancipatus.ff. de le.j.et hoc vltimũ puto verum:qꝛ cũ
de iure ciuili habeat duo.ſ.nomen ⁊ rem ius pᷣtoꝛium nõ
poteſt nomen tollere ſed rem ſic ⁊ effectũvt inſti.de bo.
po · S· quos aũt.¶ Item op.ꝙ etis re ſit heres etiã ſi abſti

.

Butrigarius ſuper ſcdðo libꝛo Codicis

Vo

fo

g
neat.vt.l. cũ quaſi ff. de fideicõmiſ.liberta.Sol.remanet lit petere pꝛeciũ cum vſuris an ſine eis qð nõ eſſet in ma ne
heres re qtum ad libertates vt valeãt vt ibi. Item q;tũ toꝛe.et ſi dicas ergo lucrabitur cum aliena iactura. MKe⸗ a
ad confirmãdas tabulas pupillares.vt.fr. de acquirẽ.he ſpõdeo non.qꝛ ſi petit pᷣcium cũ vſuris dabit rem cũ fru⸗ u
redita.l.iuli.⁊.l.ita tamen.ad trebel. Modo pone ꝙ mi ctibus:habet ergo tũc ſolum pꝛiuilegium in electione. n
noꝛ nullũ reſtituat ⁊ poſſit repudiare hereditatẽ quã adi N It t Tutoꝛ qui non ſatiſdedit ipſo 6 4
uit quomodo ꝓbabit leſionẽ dicit Jaco de are.ꝙ debert 5 U O. fure minoꝛi non pꝛeiudicat.hoc aan
ꝓbare tot eſſe debita in hereditate/⁊ quot facultates heæ dicit Jaco. Butrig. n
reditatis ad hec onera non ſufficiunt pꝛobãdo quãtita⸗ r- A νας Pꝛeſcriptiones que olim nu
tem earum. Ego puto ꝙ ſufficiat ſi pꝛobet ſe tantum eſ/ſe MXMn KR uc im uS. urrebãt: ſed reſtitutio da⸗ 1 .
obligatũ vna occaſione hereditatis.nã tunc ſatis appa⸗ E) batur / hodie ipſo iure non currũt. hoc dicit. et e
reret eũ leſum poſtq; obligatus eſt niſi per aduerſarios RE at Iceſſant otraria. Diuide in partes quattuoꝛ. qꝛ ſun
pꝛobetur ꝙ facultates hereditatis ſufriciant ad ſoluen⸗ pꝛimõ ponit dictuʒ ſpeciale cũ ratione/⁊ rõnẽ rõnis vſq; en
dum. dvi. ſed humanius ibi qð dictũ erat in ſpecie extẽditvſq; ſ e
— omnes Neſtitutio datur cum Hint ibi cmelius etenim libi ponitur ratio extenſionis vſq; ibi lite
mnn IE.dicio aiieno:et ideo dʒ dari Cyidelicet bi ponitur exceptio vſq; in finem. giat
acauſa cognita illis citati.h.d. ¶ St atuto caue⸗ EEx tex.nõ currere lid eſt tᷣa pꝛopoſita ad ꝓponendã no⸗
tur ꝙa die citationis tali die ꝓcedat ſic iuldex· cxceptionẽ nõ numerate pecunie. vel.i. cum tepoꝛe labi. tin
Modo pone ꝙ iudex aliqͥd pꝛonũciauit aliquo pᷣſente:ſſ- ¶ Pꝛimo ad pꝛimã partẽ op ꝙ tẽpoꝛa exceptionis non noit
non citato:dicebatur ꝙ nõ valebat qꝛ etis pꝛeſens deber mnumerate pecunie non curràt minoꝛi: vt l.ſi intra..de nõ lee
citari vt hic.ſed ego intelligo ꝙ hic erant pᷣſentes:ſ. in ei numerata pecunia. Sol. ibi erat inchoata cũ deſuncto ⁊ ſuloe
uitate / non coꝛã iudice:qꝛ tunc nõ eſſet neceſſaria citatio. finita cũ minoꝛe:hic erat inchoanda cũ minoꝛe ⁊ hecvᷣa. Hot
ꝛeſẽtes ¶ Querit glo. an ꝑ pꝛeſentes ſi ſit maioꝛ pars piudicetu· Item op. in eo ꝙ littera dicit carere:qꝛ aut refers tead ui
quõ pᷣiudi abſentibꝰ ſi non ſint citati:quidam ꝙ ſic ..l. x ſuum ff. de repus ⁊ male dicis qꝛ immo tẽpus ſemper currit. Aut te hep
cãt abſen⸗ pac.ſed illa lodtur in caſu ſpali.⁊ ideo dic ꝙ nõ pᷣſentes refers ad exceptionè ⁊ illa currit:qꝛ datur minoꝛi.Solu. ſtn
tibus. pꝛeiudicãt abſentibꝰſed cõtumacia abſentiũ eis nocet ſi exponendo litterã vt dixi.¶ Itẽ op.ꝙ pꝑ hãc legem nõ ſit gini
fuerint citati.Sed an legatarij debest citari:certe multto cõſultũ minoꝛi:ĩmo eſt leſus qꝛ olim finita minoꝛi etate cun⸗
magis qꝛ cum eis fuit quaſi cõtractum ꝑ aditionẽ. Secd habebat quadriẽnium ad petendã reſtitutionẽ: ⁊ ea peti Opal
quomodo hic ꝓceditur ad diffinitiuꝗ ſine contecatione ta habebat biznium ad exceptionẽ ꝓponẽdã ⁊ ſic.vj an⸗ lone
cũ ałs hoc fleri non poſſit/niſi in cauſa appellationis: vt nos hodie nõ niſi biẽnium. Reſpõdeo immo iuuatur: qꝛ Aautt
l.fi.S. illud.j.de tpᷣe in integrũ reſtitutio.ſed hic eſt ſpoale licet olim haberet finita minoꝛi etate quadriẽniũ ad pe⸗ une
⁊ eſt ratio qꝛ mihi non põt eſſe aliter cõſultũ niſiper difſrſi tendam reſtitutionẽ:ſi tamen fuiſſet negligẽs in ea peten lbet
nitiuam. nam cum nihil petam ab aduerſario nõ poſſum da per biẽnium perdidiſſet biẽnium reſtituendũ:vt.l.nec iii
mitti in poſſeſſionẽ bonoꝝ ſuoꝛum:vbicũq; ergo non phot non . S. ſi quus ſepiꝰ.ff ex qui.cau.ma. Pꝛeterea ſi minoꝛ Idi
conſuli niſi per diffinitiuã pꝛoceditur ad eã ⁊ lite nõ cõte eſt tutus ipſo iure habet beneficiũ a lege: quia ſubueniri i
ſtata. ⁊ ideo quidã floꝛentinus cũ eſſet cancellatus de ſo non põt. At reſtitutio datur ab hoĩe:et ideo poteſt ſub⸗ ct
cietate ſua volebat ſe facere reponi fecit citari aduerſa⸗ uerti per fas ⁊ nefas vt hic ꝓbatur:⁊ ſic eſt argumẽtũ ꝙ Uiuere dent
rios ipſi volebant cõparere / modo certũ eſt ꝙ actoꝛ non melius eſt viuere legibus q; regi etiã a bono viro. Pꝛe⸗ meliẽeſtle ſsͤſe
poteſt ſe facere mitti in poſſeſſionẽ bonoꝝ aduerſarioꝛu; terea beneficiũ legis nõ tollit᷑ iuramẽto:bñſicium hoĩs gibꝰ qᷓ re⸗ ſutal
qui ſunt contumaces qꝛ nil petit ab eis. quomõ ergo ſibi ſic.vt in aut.ſacramenta. Itẽ plus grauatur minoꝛ in re⸗ gi etiams ti
ↄſulitur: certe poteſt ꝓcedi ad diffinitiuã ſententiã etii ſtitutione petẽda pꝛobãdo leſionẽ/⁊ alia qᷓ;ᷓ ſi ipſo iure ſit bono viro np
lite non cõteſtata.idein eſt ſi quis firmãs dicit ſe nõ ine tutus. Item hodie poteſt hãc exceptionẽ ſibi ꝑpetuare bbenn
tandũ amaſſano terre:qꝛ cum no poſſit mitti in poſſeſſio⸗ ſtatim ſicut vult / olim nõ poterat niſi pꝛius reſtitueretur pohi.
nem bonoꝝ nuſtralis qꝛ nil petit ab eo:x ideo nõ poteſt ad eam ꝑ ſententiã qð erat ſibi graue ⁊ periculoſuʒ: vt.l. Ni
pꝛocedi ad diffinitiuã etiã lite nõ conteſtata.vt. quomõ fi.j.. de tèpoꝛe in integr. reſti.et ſic patet ꝙ longe meliꝰ eſt lor
⁊ qũ iudex.autẽ.qui ſemel ⁊ de hoc ibi diiYi. ſibi ꝙ ſit tutus ipſo iure q; ope reſtitutionis.¶ Item op. lupn
7 n quib us cauli 8 reltit utio npetue ſint oẽs exceptiones etiã in maioꝛibũs:vt.l.pu leſo
. —LeE *, re.in fi.ff. de doli excep.So.quedam exceptiões cauſant ſafo
in inte rüũ noõ eſt necell⸗ aria. Atẽpoꝛe vt pꝛeſcriptiones / et iſte etiã tpe finiũtur.q̃dam eſer
g 4 cauſantur a facto ⁊ nõ finiũtur tẽpoꝛe vt eſt regulare: vt 1na
. R b 2 icdas. in cõtrario. Quedã cauſant᷑ a facto ⁊ tpᷣe finiunt᷑:hoc eſt öt
U e caſuale: vt hic ⁊ eſt ratio pꝛedictoꝛum:qꝛ ideo regulari⸗ ſeci
b RNihil eſt in hac.l.nec in ter nõ currit pᷣſcriptio cõtra exceptionẽ: qꝛ pᷣſcriptiones ila
S B Jnoꝛi us. ſequenti. ð ex negligẽtia currũt:at in ptãte rei nõ eſt exceptionẽ op⸗ ſſ
DEEEEA Tribus modis cõ⸗ ponere regulariter niſi ↄueniat᷑ &̊ regłariter ſunt ꝑpetue. Fie
MWoꝛa cõ⸗ Pl Id/⸗ R minoꝛzum. minit moꝛa iure coi Sed quedã ſunt quas reus põt per modũ exceptiois ꝓ⸗ ec
mittit᷑ tri⸗ ¶M ſcilicet per diei appoſite lapſuʒ. Itẽ per interæ ponere quãdocũq;: vt iſta de qua hic loqᷣmur ⁊ cũ circa le
bꝰ modis. . ⸗ pellationẽ cõgruo loco ⁊ tẽpoꝛe factam. Item iſtam cadat negligentia rei /ergo et pꝛeſcriptio que pꝛo⸗ itg
per litis coteſtationẽ. Sed moꝛa re ipſa cõmittit᷑ multis pter negligentiã currit ꝙ poſſit cam ꝓponere quãdo ve⸗ an
modis.Quãdoq; pꝛiuilegio actionis:vt.l.jS· exactio ··· iit pꝛobat᷑j..de non nu.pec.l.ſi intra.i¶ Ad ſecũdam partẽ ale
de rei vxo.act. Qñq; ꝓpter maliciã delinquẽtium vt in huius legis q̃ loquitur de alijs pᷣſcriptionibꝰ oĩbus op. d
delictis: vt.l.j.S.rectiſſime.⁊.l.merito.de vi ⁊ vi arma. et ꝙ currat pᷣſcriptio ⁊ nõ detur reſtitutio:vt.l.ſi mater.jne ſen
l. in re furtiua:jde cõdi. furtiua.⁊.l.parui.quãdoq; pꝛiui de ſtatu defuncto. So. ibi ſpale. ¶ Item op.ad idem de.l. tni B
legio ꝑſone:vt eſt hic.⁊ attẽde qꝛ hic dat᷑ puuegiũ actio. ꝓperandũ.S.fl.j.. de iudi.Sol.ibi loquit᷑ in ea que etiam l
ſcʒ actioni ex teſtamento:qꝛ ſapit naturam bone fidei. olim ip iure currebat ⁊ non dabartr᷑ reſtitutio:⁊ ratio eſt: n
¶ Sp. a diuiſione qꝛ aut minoꝛ vẽdidit ⁊ tradidit ⁊ o⸗ q mioꝛi reſeruatur ius ſuũ:hic qñ olim currebat dabat e
muni iure ẽ moꝛa ſibi ↄmiſſa:vt.l.curabit.de actio.emp. reſtitutio. Item op.ad idẽ de.l.emiliꝰ.ff. de mino. So. muen
et. l. iulia · S. ex empto.ff.de actio.emp.Aut vendidit ⁊ nõ ibi fui inchoata pᷣſcriptio cũ defuncto.hic erat inchoã⸗ dar
tradidit ? tunc non cõmittitur moꝛa ei cũ non tradiderit da cum minoꝛe. Solue ergo gñaliter oĩa pꝛecedẽtia ꝙ lo rir
quid ergo: dicũt quidã ꝙ vendidit ⁊ tradidit:⁊ ſi diess quũt᷑ quãdo olim currebat reſtitutio ſine ſpe reſtitutiõis Pen moſt
ergo iure cõmuni ei cõmittitur moꝛa.Reſpõdeo verũ eſt hec innouat ſolũ illas que currebãt ſed reſtitutio dabat᷑: r n
ſed huic repugnat textus qui dicit in minoꝛũ ꝑſona.⁊ c. ⁊ ita dixi in ſũmario. Item op.ꝙ currat tẽpus ſed det᷑ n i⸗
et ideo dicũt quidam ꝙ ſᷣm regulam cõmittat᷑ minoꝛi re reſtitutio:vt.·j.ſi quis igno.rẽ mi.lj.⁊ fl.So.ille ceꝛrecte eNonm
ipſa ⁊ nõ alijs.ſed in caſu iſto ei cõmittat᷑ ⁊ etiã alijs co. ¶ Itẽ op.ad idẽ de.lłj.S. ſi aduerſꝰ vſu. So.ſᷣm vltramõ⸗ ny
mitteretur. Sed iaco.de are.melius ſuſtinet tex.et dicit tanos illa eſt coꝛrecta:ſed certe immo nõ eſt coꝛrecta:qꝛ hin
ꝙ poteſt loqui quãdo minoꝛ vendidit ⁊ tradidit:ſed em⸗ loquitur qñ fuit inchoata cum maioꝛe:⁊ ipſi hoc idem re heef
ptoꝛ fructus non percepit.quo caſu maioꝛi nõ eſſet moꝛs pꝛobant dicẽtes ꝙ ideʒ eſt ſiue inchoetur cũ minoꝛe ſiue ſdey
cõmiſſa ſed minoꝛi ſic vt hic. Item põt loqui ſᷣm eum qñ cum defuncto:vt.l.ſicut ·S.nõ ſexus.de pᷣſcriptio.xxx.an. ſhere
vendidit ⁊ nõ tradidit:qꝛ eſt in electione minoꝛis an ve-⸗ ſed male dicũt per.l.ſi fundũ.ff.de fundo.dota.Sed ipſi

Qui et aduer.quos.Gi minoꝛ ſe ma.di. Jo. LXXVIII.

henr reſpondent ꝙ qñq; quis pꝛiuilegiatus ſuccedit in louum hoc inſpecto debet currere:ſed quia non cauſatur a con⸗
non pꝛiuilegiati: ⁊ de tẽpoꝛe pꝛiuilegij quatum ſit dura⸗ rractu defuncti habet reſtitutionẽ:vt.l.etiam.ff.de mino.
en de⸗ turum et longũ eſſet expectare ⁊ tunc nõ vtitur pᷣuilegio 7. S. ſi aduerſus vſucap.l.j.Quedam pꝛeſcriptiones ſunt
ſ üffv vt dicta.l.ſi fundum:nã ibi incertũ eſt q;tum ſit duratu⸗ inchoande cũ minoꝛe⁊ in his attende:qꝛ quedã olim cur
Cone rum matrimoniũ:aliquãdo ſuccedit pꝛiuilegiatus ⁊ eius reb⸗t ſine ſpe reſtitutionis/æ in his nil imutatur per hãc
dockri pꝛiuilegiũ nõ eſt longo tẽpoꝛe duraturũ ⁊ tunc vtitur pꝛi legẽ:quedꝗ currebãt ſed dabatur reſtiturio ⁊ in his non
car boe uilegio:vt dictoS. non ſexus.Sed certe ipſi male dicunt imutsatur qꝛ ipſo iure hodie non currũt vt hic in pꝛeſcri⸗
qꝛ quãdo fuit inchoata cum defuncto in initio inſpecto prione. xxx. anno. dic ꝙ aut eſt inchoata cum defuncto ⸗
ceon quod invſucapionibus attenditur:vt.l.vna.S hoc tantůũ non currit minoꝛi in pupillari etate ⁊ in hoc eſt ſpeciale ĩ
tintode modo.j de vſuc.trãſtoꝛ.dʒ currere ⁊ ſi opponas:ergo nõ ea ſed cõpletur in adulta etate:ſed non minoꝛi datur re-⸗
wedte debet dari reſtitutio: vt.l. emilius.ff.de mino.Rñdeo qũ ſtitutio: qꝛ licet fuerit inchoata cũ defuncto non tamẽ ex
lumng qʒ pꝛeſcriptio fuit inchoata cũ defuncto ⁊ eius cõtractu eius contractu:aut eſt inchoanda cũ minoꝛe ⁊ tunc cũ i⸗
kinonß venit:⁊ tunc totum detrahitur ad pᷣncipium ⁊ ad contra cchoetur ſolũ in adulta etate non põt finiri niſi quãdo mi
mtb ctũ defuncti.ar.l.ſi fillius.ff. de verb.ob. ⁊.l.qdã cũ fili’ũ. noꝛ erit extra tẽpoꝛa reſtitutionis:⁊ ideo nõ reſtituit᷑ nõ
ofgi S·fi.⁊ qui poti.in pig.habe.⁊.l.qui balneũ.⁊.l.qui potioꝛ anteqᷓ; ſit cõpleta:qꝛ adhuc habet cõe auxilium.vt.d.l.in
⁊ ideo ſicut ad contractũ defuncti nõ dat᷑ reſtitutio.vt.l. cauſe non poſtq; eſt completa qꝛ exceſſit omnia tempoꝛa
Ppneli qui 3 baore ee ketimil. re erig aerientr⸗ reſtitutionis.vt.l.iij·S.ſed vtrum.ff.de minoꝛ.
“W ab eo cauſatã ⁊ ita loquitur.l.emilius.ſʒ qũq; pꝛe WDiri of a annornſe a
eln eſt inchoata cum defuncto:non tamen ex eius contracuu Qui et ad uerl? quo 3 Mubzi.
mmjdeß, mõ iſto caſu initio ĩſpecto currit minoꝛi verũ qꝛ ex vÿ ctu ¶ Mota quod dixit nõ poſſunt nam regula eſt ꝙ contra
inch ⁊ facto defunctinon venit non datur minoꝛi reſtitutio ? oinnes poſſunt reſtitui.Exceptio eſt de quibuſdam ⁊ de
etheck, ita loquitur.l.j.S.ſi aduerſus vſuca. Hec ob.dicta.l.ſiut his loquitur hec lex.Et attẽde qꝛ rubꝛica dicit qui ⁊ de
rinun CS.non ſexus:quia ſpeciale eſt in pᷣſcriptione.xxx.vel.xl. hoc loquitur pꝛima lex. Itẽ dicit ⁊ aduerſus quos:⁊ de
mr an.ſui odio vt etiam inchoata cum defuncto doꝛmiat t⸗ hoc loquitur ſecunda lex/ vel põt loqͥ ſecũda lex de vtra⸗
t poꝛe pupillaris etatis ⁊ ĩ adulta etate perficiatur ⁊ detur q; parte rubꝛice. R
hal gl. reſtitutio. Itẽ op.ꝙ hoc non ſit nouum per hanc.l.cũ ?⁊ S e=⸗- er R co nlilio Mon gerere actꝰ
enſſt olim ipſo iure iuuabatur.vt.l nõ eſt incognitũ.S.in qui. 17 MADNIYX publicos ſed ĩdu
inmict cau.non eſt nece.in integr.reſtitutio.So.vt glo.¶ Item ſſtrioſe gerere tollit reſtitutionẽ. h. d.
erlae op.ad idẽ ꝙ ſiue loquamur in rebus pupilli repugnat lex V L caſũ in nube vt littera ſonaet.
ſc en⸗ bone fidei.ff.de acquiren.rerũ domi.ſiue loquamur in re ¶Op. ꝙ minoꝛ non debuerit pmoue Mioꝛ an
llatun adulti repugnat lex alienationis verbũ.ff. de verb.ſigni. iad honoꝛes.⁊ So. vt glo.¶ Oppo.ꝙ poſſit pꝛo⸗
müad pe nam cum genus pꝛohibeatur.ſ.alienatio pꝛohibetur que Wec lex ſibijpſi contradicat:nam qͥd ꝓ moueri ad
nagen libet eius ſpecies.vt.l.ſi quis harũ.S.ĩteremptũ.ff.dele. REx.A. æſdeſt deliberatio:qꝛ aut mioꝛ pꝛobat ſe honoꝛes.
Ndülne iij. ⁊ per conſequens vſucapio q eſt ſpecies alienationis minoꝛe ⁊ leſum ⁊ reſtituitur.nõ obſtãte ꝙ geſſit actus pu
anſinho⸗ vt dicta.l.alienatiõis.So.ſᷣm Ja.de are.hic loqt᷑ de re- blicos vt hic in fi.aut nõ pꝛobat ⁊ reſtituitur.vt.l.nam ⁊
niſhuntt bus que erant alienabiles ergo ⁊ pꝛeſcriptiles:ſed pe.di⸗ poſtea.S.ſi mĩoꝛ.ff.de iureiu. So.vt glo.Ego puto ꝙ aut
oportf⸗ cit ꝙ que pꝛohibẽtur alienari ꝓhibẽtur pꝛeſcribi ſᷣm eun ꝓbakt ꝙ geſſit ⁊ nihil de ĩduſtria pbat᷑ ⁊ nihil facit:q;ꝛ aut
ngumafigd dem modũ:ſed aliter ſic:nã tutoꝛ poteſt alienare rẽ mino ꝓbat ſe miĩoꝛẽ ⁊ leſũ ⁊ reſtituit᷑:aut nõ ꝓbat ⁊ nõ reſtitui
yvo. Pen ris ſed poſſidens poteſt pꝛeſcribere⁊ ſic diuerſe per/ſone aut ꝓbat ſemiplene ⁊ defert᷑ ei iuramentũ: aut pꝛobat ꝙ
ciun hoti ſunt alienãs ⁊ pꝛeſcribens qð nihil eſt.dñs Mar.dicit ꝓ induſtrioſe geſſit tunc ſibi pꝛeiudicat eo caſu quo ſemi⸗
ninor inteft quedã pꝛohibentur alienari fauoꝛerei/vt res ſacra ⁊ iſte plene pꝛobauit de leſionex minoꝛi etate nõ dabitur ei iuſ
pſoiureſtſe non poſſunt pꝛeſcribi ⁊ ita pꝛocedit contrariũ:quedã pꝛo iurandi.ſ¶ Itẽ nota de notario de quo dicvt dixiide ap
lppetun hibentur alienari fauoꝛe perſone vt res pupilli ⁊ iſte non pel. l. cues. H —
ſtitueretur pꝛohibẽtur pꝛeſcribi vt hic/ſed hoc non eſt veruʒ:pꝛimo Czn glo que incipit.i.fecerit.ibi actus publici.i.non qꝛ
loſuz,n per dictã.l.ſi fundũ. de fundo dota. vbi fauoꝛe rei.ſq:ꝛ do Seſſit.¶ Sequitur in gloſ.ſed induſtria per eos ꝓbata ex
gemelidc talis eſt ꝓhibetur alienatio.¶ Sed tu poſſes rũdere ꝙ il⸗ actibus: qꝛ ĩduſtrioſe geſſe it. Ya. bu.
fJtem e⸗ lud pꝛocedit initio inſpecto.ſed certe immo eſt ibi fauoꝛ Ve m Beneficium reſtitutionis datur mi⸗
dus:Ftll perſone.ſ.mulieris ⁊ non rei/vt ꝓbatur in.:.j.ff.ſo.matr. E. L noꝛi cõtra parentẽ vel patronũ.h.d.
des calini ſed foꝛtius repꝛobatur opinio dñi Mar per.l. ſi inter. f. ανC.Op. de. l. ſi ſuperſtite. S. de dolo. So. vt glo.
jfünr icen de ſerui. vꝛba.pꝛedi.⁊.l.naʒ ſatiſ.ff quẽadmo.ſerui.amit ο Itẽ op. de. l. e ſi minoꝛ ff. de minoꝛ. .· debo.
fegllnet ta. nam qñũq; licet qdam alienare quenõ licet pᷣſcribi et queli l. f S. in vtroq. So. vt So gedte op. de. lſi cum pa
khocck ecõtra quedã pꝛeſcribi que nõ alienari.gl.ſoluit ꝙ hic eſt ter. S. ſi aduerſus rem iudi. So.vt glo.que remittit.Con
oclini ſpeciale vt illud argumẽtũ hic nõ ꝓcedat vt ⁊ als fallit cdude ergo ſic cum filius vult reſtitui:aut vult reſtitui cõ
ſgipions in.l.quẽadmo.de agrico.⁊ cenſi.ſim glo.que eſt in.l.Yj. tra patrẽ ⁊ factum eius ⁊ non auditur vt hic:aut vult re⸗
ne ij.de ſerui.fugi.vel ergo teneas opi. Ja.de are.vel glo.ſ. ſtitui cõtra patrẽ ⁊ non factũ eius ⁊ poteſt.vt.l.fl.S.ſi ad⸗
teht a ꝙ hic ſit ſpeciale.ſ Vltimo opp.qid eſt hoc quod dicit de uer.vem iudi.aut vult reſtitui contra factũ patris ⁊ nõ cõ
lunge pꝛeſcrip.xxx.an.nã ipſa non poteſt cõpleri in minoꝛi eta tra patrẽ ⁊ auditur.vt.l.fiſci ·S/in vtroq; jde bo.que lib.
dn in te.nec .tempoꝛa reſtitutionis /ergo reſtitutio dari nõ po ⁊ hoc in reſtitutione que datur officio:ſed ea que datur
nriche⸗ teſt. So. dicunt quidam ꝙ ſi cepit cũ pᷣdeceſſoꝛe minoꝛis alege iudiſtincte competit contra patreʒ.vt.l.ſi ſuperſti
. ior non datur reſtitutio quod eſt falſũ.vt.S.ſi auerſus vſu⸗ te.S. de dolo. Ja. Bu.
ggee ca.l.j.Alij dicunt ꝙ ſi cepit cum minoꝛe ⁊ finiatur cuʒ eo I . . a Rtre⸗
dannt dur —— finita quod nõ eſt verũ:qꝛ tunc eſſet S 1 mino 2 ſe maioꝛ em d ixe
ſochnel factus bene.xliiij.anno.ad minus ergo non debet reſti⸗ rit Kub ꝛica
manctt tui.vt.l.iij · S/ſed vtrũ.ff.de minoꝛi.Alij dicunt ꝙ dabitur — E ä
didende! reſtitutio vſq; ad. xxviij. annũ. ad tẽpus quod fluxit ĩ mi Cic titulus loquitur quando minoꝛ mẽtitur in etate ⁊
aegin noꝛi etate licet nondũ ſit cõpleta pꝛeſcriptio quod eſt fal aliquando minoꝛ ſe aſſerit maioꝛem ſine dolo ⁊ loquitur
fuſt ſum:qꝛ tunc habet rei vẽdicationẽ adhuc:ergo non reſti pꝛima lex huius ti. aliquando aſſerit ſe maioꝛem ⁊ cũ do⸗
feber dan tuitur. vt.l.in cauſe.ff. de minoꝛ. ⁊ ideo dic ꝙ qñ cum mio lo ⁊ loquitur ſecunda lex:tertia lex ponit vtrũq; caſum.
enni 0 re incipit nunq; reſtituitur: quãdo cuʒ defuncto ſic.¶ Vl W J cumm ino Abi mino:
m ih⸗ timo ſi queris an pꝛeſcriptio currat minoꝛi: dic ꝙ aut lo⸗ Aih. 2. ſine dolo af
citugl⸗ Pꝛeſcri: quoꝛ de inchoata cũ defuncto ⁊ ex eius cõtractu/⁊ finiẽ ſerit ſe maioꝛem bñficium reſtitutiõis
etiut6 ptio an da cũ minoꝛe: æ tũc habeo duo/ vnum quod eſt cauſata a Inon pdit. h. d. Quidã intelligũt ꝙ ſo⸗
od currat mi contractu defuncti qui contractus non habet reſtitutio⸗ lu oblatis tabulis credidit ſe maioꝛẽ
gſi noꝛi. nem. vt.l.qui a patre.ff.de reſti muli.ergo nec cauſatũ ab Nnihil aſſeruit ſed hoc nõ eſtverũ:qꝛ tũc
le conte eo.i pꝛeſcriptio. Iteʒ habeo ꝙ eſt initiata cũ defuncto Hbeclex nõ hr̃et dubiũ ĩmo loqtur de eo
D hoc bᷣm ſui initiũ debet currere.vt.l.j·S.hoc tantũmodo RamemAMqui affirmauit ſe maioꝛem.
coneltult I de vſuca.tranſfoꝛ.quedam fuit inchoata cũ defuncto ſſ- SJ is Vbi mĩoꝛ doloſe aſſerit ſe maioꝛem perdit
elinn nõ ex eiꝰ Zctu ⁊ tũc hẽo ſolũvnũ.ſ.itiũ hĩtũ cũ defũcto ⁊ LB. beneficiũ reſtitu.h. d. ⸗
ſotrren
guß

SY. Abi adeſt dolus minoꝛis
J al terius. nõ datur reſtitutio:vbi ad

Aus adeſt ſed ſimplicitas habet locum diſtin⸗
ctio huius legis in fi.ſᷣm opinio.Aʒo.Alij intelligũt vlti
tmam partẽ. l. qn dolus maioꝛis iteruenit.
Reſtitutõ ¶ ¶ Op. ꝙ ſidolus aduerſarij interuenit poſſit minoꝛ reſti
an oct᷑ mi tui ⁊ ſi iurauerit.vt.l.ſi ex falſis.S.de tranſactio.huius ti
noꝛi inter moꝛe ſunt hic lec.⁊ ſolue ᷣm Aʒo.duobus modis:pꝛimo
ueniente qꝛ hic in fine nullus: dolus interuenit. Secũdo q; ibi de
dolo ad⸗ iure cõmuni venit ad reſcindendũꝛhic de iure ſpeciali et
uerſarij. vtraq; vera.¶ Itẽ op.contra Aʒo.aut dolus dedit cauſã
contractui ⁊ ipᷣſo iure eſt nullus /aut ĩcidit ⁊ agitur ex cõ
tractu:ergo ceſſat reſtitutio. So.ſᷣm eum non fuit hic vo
lus. Alij tenent ꝙ fuit dolus aduerſarij.⁊ rñdet ad.l.ſi ex
falſis.ꝙ ibi fuit dolus ⁊ falſum hic ſolus dolus ⁊c.dic vt
glo. Sed opi.Aʒo.eſtvera quia aut dolus minoꝛis inter
uenit ⁊ non iuuatur:aut aduerſarij ⁊ iuuat᷑ etiꝗ ſi iuret vt
dicta.l.ſi ex falſis.at nullus dolus ĩteruenit ſed minoꝛ ex
ſimplicitate aſſeruit ⁊ tunc aut affirmauit cũ iuramento
coꝛpoꝛaliter pꝛeſtito⁊ non reſtituitur / aut affirmauit cuʒ
iuramento ⁊ non coꝛpoꝛaliter pꝛeſtito ⁊ reſtituitur eate⸗
nus ſi pꝛobet per inſtrumentũ / aut ſine aliquo iuramẽto
aſſeruit ⁊ iuuatur indiſtincte.¶ Itẽ op.ꝙ pariter pꝓbetur
per inſtrumenta ⁊ teſtes.vt.l exercẽdis Tse fide inſtru.
unſtẽo So. hic eſt ſpeciale ⁊ vbicunq; a remotis fit pꝛobatio ma
plꝰ ſtat᷑ qᷓ; gis creditur inſtrumẽto qᷓ; teſtibus qꝛ labiliseſt hominũ
teſtibus. memoꝛia. vt.l.hac conſultiſſima.S· at cũ humana.jquite
ſta.facere po.⁊ ideo dicitur in Apocał.audiui vocem de
celo dicentẽ mihi ſcribe ⁊c.qꝛ per ſcripturã meliꝰ memo
ria conſeruatur.¶ Item op.qꝙ licet ſit minoꝛ in dolo iuue
tur.vt l.minoꝛ ex aſpectu.ff. de minoꝛ.So.vt glo.⁊ eſt rõ
qꝛ dolus cõmiſſus reſpectu vnius contra alium nõ pᷣiudi
cat.vt.l fulciniusS.ꝙ ſi aduerſus.ff.ex qui can in po.ea.
¶ Itẽ op.ad idẽ dẽ.l.de tutela.S.de in integr.reſti.So.vt
glo.¶ Modo quero an poſſit renũciari minoꝛi etati. ⁊ di
cit glo.⁊ bñ ꝙ nõ:qꝛ hoc ipſo minoꝛ lederetur ⁊ ſic poſſet
petere reſtitutionem vt poſſet admitti ad reſtitutionẽ pe
tᷣlſiã ⁊ ſic eſſet dare reſtitutionẽ reſtitutiõis qð eẽ nõ dʒ.
vt ti. j. per totum. Welius eſt ergo ꝙ ipſo iure non tene
Cõfeſſio at renunciatio.ſ¶ Ad pꝛimam.l.huius ti:op.ꝙ erronea cõ
erronea feſſio ipſo iurc minoꝛi nõ noceat ⁊ ſic non ſit opus reſtitu
an pᷣiudi= tione.vt.S.de iuris ⁊ fac.ignoꝛãtia.l.cum teſtamẽtũ.So.
cet mĩoꝛi. ibi confeſſus fuit enunciatiue hic diſpoſitiue. Nelverius
hic non reſtituitur aduerſus erronea confeſſionẽ qꝛ ipſo
iure nocet vt ibi:ſed aduerſus contractum poſtea ſubſe⸗
quutũ ex quo leſus eſt vt hic. Et eodẽ mõ reſpode ad le⸗
gem cum ⁊ ſoluta..de condic.inde.que hic ſignatur ꝓcõ
traria:nam nec ibi nocet erronea confeſſio ipſo iurc.

cit quandã pꝛeſumptionem doli non tamen talem q̃ ꝓba
tionẽ trãſferat in minoꝛẽ:qꝛ etiã ſine aliqua confeſſiõe de
bebat pꝛobare ſe minoꝛẽ ⁊ leſum ſi reſtitui volebat.yvt.l.
nã ⁊ poſtea ·S·ſi minoꝛ.ff de iureiur.

— Bm circa Si erroꝛ nõ fuit expꝛeſſus
S in ſnĩa valet:ſed eſt reſcĩdẽ
BdQa ope reſtitutionis.h.d.fᷣm vnam lecturam.
R.e AAHec lex habet duas lec. vna ꝙ fuerit erratũ in
cõputatiõe annoꝛum:alia ꝙ fuerit pꝛobata per falſos te⸗

j·ff. que ſen.ſine ap.reſcin.So.vt glo. Itẽ op.ꝙ denega
ta reſtitutio non ſit amplius cõcedẽda.vt.jti.j.per totuʒ
So.vt glo.quia hic petit ex alia cauſa de nouo ſuperue⸗
nienti ad aliud. ¶ Ad ſecundam lectu. op.ꝙ cõi iure re⸗

habet reſtitutionẽ duplicẽ. Sed contra hoc op.vbi cur
rit ius nature ⁊ accidentis attenditur ius nature ⁊ nõ ac
cidẽtis. vt.I.j.⁊.ij.ff.de cura.furi.& ita ⁊ hic debet reſtitui
attenta etate ⁊ ex ipſa ſola non pꝛopter falſa inſtr̃a. Sol.
Curatoꝛ poſſum fateri oppoſitionẽ. Vel dic ꝙ curatoꝛ dat᷑ ĩ ſubſi
q̃re dat᷑ fu dium furioſo quando non poteſt dari ratione etatis:⁊ iõ
rioſo. ſi adeſt minoꝛ etas non datur ratione furoꝛis ſed reſtitu⸗
tio pꝛopter falſa inſtrumenta non datur in ſubſidium: et
ideo poteſt concurrere cumilla que datur ratiõe etatis.
¶ Item oppo.a diuiſione:quia aut ſententia fuit interlo⸗
cutoꝛia ⁊ põt peti ↄꝛio ĩperio reuocari.vt.l.qð iuſſit.ff.de
re iu. aut fuit diffinitiua ⁊ nõ dz apliꝰdari reſtitutio.vt·j·

Bujutrigarius ſuper ſcoo libꝛo Codicis H

H . Heſt dolus maioꝛis datur reſtitutio: vbi null?ꝰ oo

Quero ergo qd operetur hec cõfeſſio. Reſpondeo iĩidu

ſtes. ¶ Ad pꝛimã lec. op.ꝙipſo iure non noceat.vt.l.j· S·

ſeind atur. vt..·ſi ex falſis inſtru. per totum.So.vt glo.qꝛ

ti. i. et ſic nũq; dat᷑ reſtitutio. So.potuit eẽ ĩterlocutoꝛis:
quia potuit de etate opponi per modũ emergentis id ꝓ⸗
ceſſum qð nõ eſſet ꝓcedendũ /cum eſſet lapſum tẽpus re⸗
ſtitutionis petẽde. ⁊ non obſtat ꝙ põt grio imperio reuo
cari:qꝛ plus cõſequetur minoꝛ per reſtitutionẽ qᷓ; per re⸗
uocationẽ᷑:vt diximus de reſtitutionce ⁊ appellatiõe que
concurrũt qð non placet:qꝛ etiã reuocatione ↄrio impe⸗
rio oĩa reſcindit ſicut reſtitutio. Itẽ poteſt loqui in diffi
nitiua qꝛ de etate foꝛte x modũ incidentis erat oppoſitũ
quo caſu queſtio incidẽs tacite terminatur cũ pꝛincipali
? datur reſtitutio qꝛ ex noua cauſa petitur / nec ob. ꝙ põt
appellare:quia plus ei confert reſtitutio.
In glo. que incipit rectoꝛ. ibi vt·.·titu.j.l.j. Sequitur
in glo non eſt alia cauſa.ſ.noua:⁊ ideo non datur reſtitu⸗
tio:hic eſt noua cauſa ⁊ ideo reſtitutio datur Jacobus
Burrig. . .
Di lepius in integrum re⸗
ſtitutio poſtuletur. Rubꝛ.
n J oſt Petita reſtitutio ⁊ dene
* Pp W. gata nõ eſt ampliꝰ conce
denda niſi petatur ex noua cauſa / vel
μaliud. h. d. cum duabus ſequentibus.

C¶ Ex tex. em debuiſtis a pᷣma yel a
ſecũda ſentẽtia:tutius tñ eſt ꝙ a ſcða.

„ ¶ Quero quid eſt reſtitui ad appellã⸗ Keſtitui
um et quid ad totã cauſam: Rñdeo ad appel⸗
quãdo reſtituoꝛ ad appellãdum / reſtuuoꝛ ad.x.dies.ad lãdũ: c ad

appellandũ.⁊ ſi labũtur.x.dies anteq; appellem ꝑdo be⸗ totã cãm
nefſicium. Item ſi appello ⁊ non ꝓſequoꝛ tẽpoꝛa fatalia quid ſit.
ꝑdo beneſiciũ mihi datum. Sed ſi reſtituoꝛ ad totã cau
ſam:tũc reſcinditur ſentẽtia ⁊ reintegrat᷑ ius meũ:vt.S.
in qui.cau.in integr.re.non eſt ne.lᷣ.ij.et ideo vſq; ad tri⸗
ginta annos durat ius meũ. Item qro quid ſi minoꝛ ap⸗
pellauit ⁊ non eſt ꝓſecutus:an poterit reſtitui ad tẽpoꝛa
fatalia: qͥd am dicũt᷑ ꝙ fatalia currũt ſine ſpe reſtitutiõis
vt .deiudi l.ꝓperandũ ·S/fl.quod nõ placet:qꝛ aliud eſt
in tẽpoꝛe inſt antie cauſe pꝛincipalis:vt ibi.quia minoꝛi
reſeruatur integrum ius ſuum/ꝛ aliud in inſtantia cauſe
appellationis in qua ſi nõ reſtituitur perdit ius ſuũ.Alij
dicunt ꝙ tẽpoꝛa fatalia olim currebãt minoꝛi:ſed dabat᷑
reſtitutio:hodie ipſo iure non currunt minoꝛi.vt.l.ſanci⸗
mus.S.in qui.cau.in integrum re.non eſt neceſ.⁊ hoc bñ
põt ſuſtinere. ¶ Quero quare ſi eſt mihi denegata reſtitu⸗ Meſtitutõ
tio ʒ ſentẽtiã q̃re iterũ non poſſum petere.Rñdeo qꝛ aut an poſſit
volo petere gᷣ pꝛimã ⁊ nõ poſſum qꝛ obſtat mihi exceptio pluries pe
rei iudicate ꝑ quã fuit mihi denegata reſtitutio non ↄ ſe⸗ ti.
cundã qꝛ ſic reſtitueret᷑ vt poſſet reſtitui contra pꝛimã ⁊
ſic daretur reſtitutio reſtitutionis ⁊ circuitus qð nõ vult
lex.vt.l.dñs teſtõ.ff.de condi.indebi.Sed quare admit⸗
titur ex noua cauſa? Reſpõdeo:qꝛ vbi mutatur cauſa nõ
obſtat exceptio rei iudi.vt.l.mater.⁊.l.an eadem.ff. de
excep.rei iu.⁊ intelligo nouã cauſam/antiquã q olun cõ⸗
petebat:ſʒ nõ fuit ꝓpoſita qꝛ poterat eẽ ꝙ ex pluribꝰ cau
ſis poterat reſtitui. Item eſt noua ſi de nouo incipit cõ⸗
petere.¶ Item q̃ro quare reſtituat᷑ ad appellandũ: Re⸗
ſpondeo qꝛ ex alia cauſa petit ſe reſtitui ⁊ ad aliud petit᷑.
¶ Vodo op.ꝙ non poſſit minoꝛ reſtitui contra ſentẽtiã
cũ poſſit de iure cõi appellare ⁊ tẽpoꝛa appellationis ſibi
non currũt:vt.l.ſancimꝰ.S.ti.ij. So.poſſum dicere ꝙ cur⸗
rant tẽpoꝛa appellationis et ſic eſt neceſſaria reſtitutio.
Vel dic ꝙ non currũt tẽpoꝛa appellatiõis.⁊ tñ currit ap
pellatio cũ reſtitutione:qꝛ appellatio nõ tm̃ confert ſicut
reſtitutio vt patet in glo.¶ Itẽ op.ꝙ poſſit pluries reſti⸗
tutio dari ⁊ non tm̃ ſemel vt.l.minoꝛ deniq;S. ſed ⁊ ſem⸗
pꝛonius.ff. de mino.So.vt glo.¶ Item op.de.l.ij. . iij ..⸗
e.Solu.ibi ex noua cauſa.(¶ Item op.de.il.⁊ ſi ſine ·S. reſti
tutus.ff.de mino.So.vt glo.quia non fuerat denegatuʒ
immo conceſſum ⁊ ad aliud petitur. Sed qͥd ſi fuit dene⸗
gata reſtitutio quam petij dicẽs me leſum in ſententia.
Modo peto:quia dico me pꝛobationes omiſiſſe nũquid
audiar:certe ſic.quia petitur ex noua cauſa. .

De his qui veniam etatis

impetraue. Rubzica.

ſoangi
ntepns e
eriorene
derre⸗
letbeg
Scindff
Roppoſti
Uuprnnepal
eecb

ligrgin
Wreir⸗
r Zacobe

ſegveſthrs
Jaßtmayp
elgeſch
iadgppeli i
m: Bident
Ar dies all
len gdoben
org ardut
ad wolicn
omei⸗ſt⸗
o ſchad t⸗
Aſiininor⸗
tisstien
efeſtinniis
etiqealinge
quls miel
ſantig cal.
lus ſuü. A
rlſec dabt
lvt ſane⸗
ceſchoeti
gata feſtn
ideogant
mihiercegon
mtionanzel
nnna ainit
nognon
quare aanit
uurcaſum
de
Uäqolma
iniß
Moincſptt
landit he
Ailud per
ontraſeſtini
larionisſ
diceregan⸗
riareſtitnn
Atñunt
coffenſ
Prterſnp
ſlin
delie
ſfrogftf
retdenlh⸗
hüſfutiue⸗
viſenng

De His qui

mari an
poſſit qs

p ꝓcura⸗

toꝛẽ.

Og Venia etatis tollit minoꝛi beę
5 neficium reſtitutionis. non
confert poteſtatem alienandi /vel obli
gandi rem immobilem ſine decreto.
kramn non admutitur ad fideicõmiſ⸗
ſum relictum minoꝛi cum fuerit legiti⸗
m* & Ie ctatis. hoc dicit totus titulus.

Pc Mnues Queri ſolet an quis poſſit legiti
EtEE. mari per pꝛocuratoꝛẽ ſi nõ eſt le⸗
gitimus. Reſpondeo ꝙ nõ: quia ſicut in ado⸗
EEptione vbi iudex habet per aſpectũ inſpicere:
an ſibi epediat adoptari: vt.l.nec abſens.ff. de adoptio.
ita ⁊ in legitima etate habet videre anveriſimile ſit ꝙ ſit
filius illius qui vult eũ legitimari ⁊ vbicũq; in aliqͥ actu
iudex habet inſpicere aſpectum alicuius ᷣm aſpectum
infoꝛmari/nunq; ille poteſt per ꝓcuratoꝛẽ agere:ſic ⁊ hic
habet maſculus cetera facere/adire pꝛincipẽ et ĩpetrare
veniã / poſtea venire ad iudicem/ ⁊ ꝓbare ſe maioꝛẽ.xx.
annis ⁊ ſe induſtrioſum eſſe:ſed mulier poteſt per ꝓcura

toꝛem adire pꝛĩcipem et iudicem ꝓbare ſe maioꝛẽ.xviij.
an. ⁊ non de induſtria.

¶ Op · ꝙ minoꝛ non poſſit eſſe ſenatoꝛ. So.vt glo.
¶ In glo. que incipit nam qui per ſe.ibi.l.j.iſte ponunt
caſum ſpalem.ille ponunt regulꝗ ꝙ poſſit per ꝓcuratoꝛẽ
facere ſed in eo ꝙ exigunt ſpale mandatũ/ponũt caſum
ſpecialem.
— Oppo.ꝙ ſine decreto alienare
„ S 3 4 ui. poſſit:vt.l.ij · qñ opus non eſt.
So. bi pꝛinceps ſpãliter alienationẽ conceſſit
M AWhic non. Itẽ op. ad idem de aut᷑.ſi captiui.S.

de epilco. cleri.So.vt glo.¶¶ Modo q̃ro quid ſi alienãt
cum decreto an reſtituent᷑: glo.ꝙ ſic et male.⁊ ideo dic ꝙ

in alienatione flenda bene equiparãtur oẽs minoꝛes: vt
hic: quia nullus põt ſine decreto alienare:ſed alienatiõe
facta nõ equiparant᷑:qꝛ ille qui impetrauit veniã non po
teſt reſtitui:vt. S.e.l.j.alter ſiic.
In glo. que incipit ergo ⁊ cum decreto in fli. ibi reſti⸗
tutio:qð non eſt verũ:vt.S e.l.j.et ideo dic in alienatione
fiẽda ſine decreto ſunt pares:qꝛ nõ tenet.ſed ſi facts fue⸗
rit cũ decreto differunt:qꝛ ule qui veniã impetrauit non

reſtituitur / alter ſic ̃m dũm nsr ſact g .
UR— um facit quis mention
822 7 aliq uid legitime etatis videt᷑ ſe re⸗
Vn ferre ad legitimã naturaliter. hoc dicit.
E“K( Op. ꝙ ſufficiat ciuiliter fleri:vt.l.deo nobj.

in pꝛin S. de epiſ. ⁊ cleri.⁊.l.iij.j..de cõdi.inſti. So. vbi ex

ciuili ⁊ naturali facto reſultat idẽ effectus:⁊ tunc ſufficit
ciuiliter factum:vt in cõtrarijs:ſed quãdo reſultat idem
effectus:⁊ tunc nõ ſufficit ciuiliter fieri vt in contrarijs.
Aut expectat᷑ naturalis ⁊ tunc ſecus vt hic.quod idẽ eſt
cũ dy. vnde dic ꝙ vbi ciuile factum conſumat effectũ eiꝰ

de quo agitur non expectat᷑ naturalis: vt in ↄtrarijs alłs

ſecus vt hic. ⁊ qtum ad iſtã.ꝙ hic diſponẽs nõ videt᷑ ſe
retuliſſe in mente ad id quod accidentaliter fit:ſed natu⸗

aioꝛ factus ratũ habue.
èð Geſtum in minoꝛi etate
* JYinter. io⸗ factus ratũ ha
Mpuerit nõ habet reſtitutionem. hoc di⸗
Accit. cum ſequen. Sed quare hic dicit ſi
ne dolo: Reſpondeo vt glo. .
C n glo.que incipit.ſi enim libi non
poſſe

raliter.

Apoſſet confirmari. id eſt non eſt veriſi⸗
mm:m⸗ile confirmari.

QGi poſt. oh droos modie: r go er ſol

☛

Bbi etapud qus cognitio. tc.

Contra ſententiã pcu⸗
J quid ratoꝛis ceſaris reſtituit

6
1. 7

ſolus pꝛinceps hoc pꝛimo.in petenda
reſtitutiõe minoꝛ ſequitur aduerſarij
uui foꝛum. hoc ſecundo. et licet cauſa
reſtitutionis ſit mixti imperij. tamen
W. voteſt delegari. hoc dicit vſq; in fi⸗

E nem titu.

ve.eta.ĩpe. B i maioꝛ factus. H Fo. LX XIX.

H 8 GB m ſcimus Quidam dicũt ꝙ oĩa
E uEB. que ſüt mixti imperij
unt delegabilia: ſed beneficiũ reſtitutionis
ergt mixti imperij / hodie non. ſed certe ĩmo ⁊
hodie eſt mixti imperij:qꝛ oĩa que expediũtur mero offi
cio iudicis cum plena cauſe cognitise ſunt mixti imgij:
immo ⁊ ſi requirũt tantũ ſemiplenã cauſe cognitionẽ ſũt
mixti imperij.Sed in hoc refert:qꝛ ea que exigunt plenã
cauſe cognitionẽ nõ delegãtur:ſpeciale eſt hic fauoꝛe mi
noꝛum:ſed ea que requirunt ſemiplenã cauſe cognitionẽ
poſſunt delegari vt.l.nec quicq;· S. vbi decretũ.ff. de offi.
ꝓcõſu.⁊ lega.Et ex hoc collige ꝙ quedã cauſe mixti in
perij ſunt delegabiles/q̃dã non. Attende ꝙ iudices car⸗ Cartula⸗
tularij ſunt illi qui ſunt oꝛdinarij ⁊ habent iuriſdictionẽ rij iudiceſ
inter volẽtes tm̃ ⁊ multi ſunt in tuſcia:nam quaſi omnes qui ſunt.
tabelliones ſunt iudices oꝛdinarij ⁊ faciunt inſtrumẽta
debiti. ⁊ mãdant in eodem inſtrumẽto debitoꝛi volenti
⁊ ſponte confitenti ꝙ ſoluat vſq; ad talem diem.delegati
ergo iſtoꝛum non cognoſcunt de reſtitutione. Sed nun⸗
quid ipſimet cognoſcunt.glo.tenet ⁊ bene ꝙ non.quam

appꝛobant vltramontani tali ratione:quia ſi delegatus

conoſcit vt oꝛdinarius.qui eum delegat.⁊ eodem modo
poteſt cognoſcere ⁊ delegans ergo ſi delegati iſtoꝛũ non

poſſunt cognoſcere:ergo nec oꝛdinarij ipſoꝛum. Modo

attende qꝛ licet ſit quis datus ad vniuerſitatẽ cauſarum
que occurrẽt in tali loco.nõ tñ eſt oꝛdinariꝰ ſed delegatꝰ
qꝛ delegatio fit reſpectu cauſarũ ſed oꝛdinaria iuriſditio
confertur reſpectu loci.vñ dicit᷑ cõmiſi tibi talẽ locũ:vel
caſtrũ.vt.l.jS·cũ vꝛbem.ff.de offi.pᷣfec.vꝛb.⁊.l.iij.de offi
cio pᷣſidis.ſ¶ Sʒ an arbiter poſſit reſtituere?⁊ glo.ꝙ non/
et bñ:ſed põt ꝓnũciare reſtituendũ.⁊ ex hoc collige ꝙ ſi
iudex qͥ de reſtiturione cognoſcit / cõmittit cõſiliũ ſapiẽ⸗
ti:⁊ ſapiens cõſulat minoꝛẽ reſtituendũ ⁊ iuderx lecto cõ
ſilio dicit.et ego ſic ꝓnuncio.nõ videt᷑ valere ſnĩa qꝛ dʒ
reſtitutionẽ ꝓnũciare de reſtituẽdo:nã hec ſunt diuerſa
inter ſe per hanc glo.niſi dicas ꝙ videatur dicere ⁊ ego
ſic ꝓnuncio.ſ.vt mihi cõſulitur ſcilicet ꝙ ego eum reſti⸗
tuam/tꝛ ſic reſtituo.Sed ſi dicat expᷣſſe et ego ꝓnũcio eũ

—„

reſtituendũ male diceret.¶ Modo ergo qro an delegatꝰ Delegatꝰ
po ſit ĩ integrũ reſtituere/certe quattuoꝛ ſũt caſus in qᷣbꝰ an poterit

põt:nam aliqñ quis eſt delegatꝰ ad vniuerſitatẽ cauſaꝝ/ cognoſce
⁊ tũc etiã põt de cauſa reſtitutiõis cognoſcere. Aliqũ eſt re de cã re
delegatus qͥs ſpaliter ad cãm reſtitutionis ⁊ tũc etiã põt ſtitutiõis.
cognoſcere.Aliqñ quis ſpãliter eſt delegatꝰ ad vnã cau⸗
ſam:ſed queſtio reſtitutionis incidit/et tunc etiã poteſt
cognoſcere. Sed quomodo põt ĩcidere queſtio reſtitu⸗
tionis: Reſpõdeo ſi delegatus eſt quis ad cognoſcendũ

de aliqua cauſa inter minoꝛẽ ⁊ aliũ:⁊ minoꝛ in illa cauſa

aliquid confitetur / vel aliquid cõmittit / et ab eodem iu⸗
dice petet ſe reſtitui/ał's exemplificari nõ poſſet hoc.⁊ hi

tres caſus ſunt hic.Sed aliquãdo quis delegat᷑ ad cau⸗

ſam inter minoꝛẽ ⁊ alium ⁊ lata ſentẽtia minoꝛ vult reſti⸗
tui contra illam nũquid poterit idem reſtituere qui ꝓnũ
ciauit: vltramõtani quãdoq; dixerũt ꝙ ſic per.l qui pꝛo⸗
pꝛio Sitem queritur.ff.de pꝛocura.Sed ipſi poſtea ſeip⸗
ſos coꝛrexerunt ⁊ bene dicentes ꝙ cõmunis opinio eſt in

cõtrarium ⁊ eſt verũ.nec ob·S.item queritur.quia mãda
tum pꝛocurationis eſt magis latum q;̊ mandatum iuriſ⸗
riſditionis. vnde iudex ſemel functus eſt officio ſuo.

Rgregee dicitur eius officium expiraſſe quando tulit
entẽtiam que nulla erat:vt.l.ſi vt ꝓponis.ſ.quomodo ⁊
quãdo iudex. multo foꝛtiꝰ dicitur expiraſſe quãdo tulit

ſententiã que eſt aliqua:ſed venit reſcindẽda bñficio re⸗
ſtitutiõis. Pꝛeterea hec lex pꝛobat hoc expꝛeſſe quia di⸗
cit ꝙ ſolum cognoſcũt illi qui nominãtur:et ergo nõ iſte
de quo hic non fit mentio. J

¶ Ob. ꝙ cã reſtitutionis delegari nõ poſſit cũ ſit mixti Reſtitutõ
imperu:vt.l.nec quicq;·S. vbi deęcretum.ff.de offi pꝛocõ⸗ nis cã an
ſul.⁊ legati.So.vt gl.quia hic ſpeciale.Secũdo op.hec poſſint de
cõuertuntur adinuicem aliquid cõpetere iure magiſtra⸗ legari.

tus ⁊ eſſe delegabile:vt.l.jff. de offi eius cui manda eſt

iuri.ergo magiſtratus poterit cognoſcere et ſic eſt con

tra.l. ea que.ff. ad municipa.So.vt glo. ꝗ¶ ean oppo.ꝙ
hodie competat iure magiſtratus cum indi
delegari. So. glo.fatetur oppoſitionẽ quod non placet:
quis licet coꝛrigatur ratio/nõ ꝓpterea coꝛrigitur dictũ
vt. ff. de teſta.l.eius qui.ct·.j.de li.pꝛe.l meminerit.et dixi

ſtincte poſſit

in autentica.qui ſemel.quomodo ⁊ quando iudex.

Butrigarius ſuper ſcðo libꝛo Codicis

De reputationibꝰ q füüt ſtc.
Mubꝛica.

2 Di NKReſtitutio omnia in pꝛiſtinuzʒ
WWWlL. ſtatum reſtituit. h. d.
¶ Oinide quia pꝛimo ponit regulam

da incipit ibi Et ideo.
CEr tex. Interceſſoꝛ non vt fideiuſ
ſoꝛ. ¶ Item op. de. l. pater / S· ij. ff. de
er = mino: cum ſi. vbi non reddit pꝛeciuʒ.
So. vt glo.¶ Item op. de. l. j. de reſcin. vendi. So. vt glo.
in contrario. Item op.ꝙ ſi minoꝛ nouet obligationez al
terius ⁊ reſtituatur ꝙ non reſtituat creditoꝛi actio in an⸗
tiquum debitoꝛem: vt inſti. ꝗ mod.tol. obliga § pteres.
So. vt glo ⁊ tene vltimam ſolutionem. Item op.ꝙ ipſo
iure ſubducatur minoꝛ ⁊ reſtituatur actio in antiquuʒ: vx
l. aliquando.x. I. debitrix. cum ſi. ff. de ad velle. So. ibi re⸗
ſtitutio datur a lege ⁊ eodem momento fiunt quattuoꝛ:q
obligat᷑ mulier:et liberatur poꝛ debitoꝛ / ⁊ ſubducitur mu
lier / reintegratur actio in antiquum debitoꝛem:hic reſti⸗
tuitur ab homine. . .
¶ In glo. que incipit ⁊ ita.ibi ipſo iure mulier non tene⸗
tur immo ab initio tenetur:ſed ipſo iure ſubducitur in
debitoꝛem antiquum.¶ In eadem glo.ibi qð nec natura
liter tenetur intercedendo niſi in caà peculiari.

Etiã ꝑ ꝓcuratoꝛẽ cãm reſti. ec.
Srr Mubzica.
. Auſam. Per pꝛocuratoꝛem

habẽtem ſpeciale ma
gatum peti poteſt reſtitutio. hoc dicit
α iaco. Sed nunquid per patrem: dic ꝙ
ſic: filio volente eo inuito non niſi con
E=E. tra futuram obligationem: vt. ff. eo. l.
quem.in pꝛin.J acob. butrig. . „
In integrum reſtitutiõe po
NA ſtulata ne quid no⸗

ui fiat Rubꝛica.

MWMPengente cauſa reſtitutionis nil de⸗
SObet innouari.hoc dicit iacob.butriga.

De reltitutione militum
RKubꝛica.

AVbi leſio
– valerianus. na fuir co⸗
ſũmata cũ defuncto milite: ſed cõſum
Rmatur ſᷣm tempꝑꝰ moꝛtis licet mero iu⸗
re maioꝛi heredi reſtitutio denegetur
tamẽ de equitate ſibi conceditur. hoc
dicit tex gl. ¶ Ad euidentiaʒ eſt ſcien
e=Rdum ꝙ tempus petende bonoxꝝ poſſeſ.
bonoꝛum tranſuerſaliũ ſunt.c.dies.ſed in bonis aſcen⸗
dẽtium ⁊ deſcẽdentiuʒ eſt annus:quo tempoꝛe elapſo ex
clud itur a iure petendi ille qui petere poterat ⁊ hoc ſi tra
ctamus de bonoꝛum poſſeſſione perdenda per curſum tẽ
poꝛis ⁊ de hoc loquitur glo.Sed ſi tractamus de bonoꝝ
poſſeſſione perdenda per moꝛtem:quia non adita nõ trãſ
mittitur tũc pꝛopꝛie loqͥtur hec lex.⁊ ita ꝓceſſit lex tertia
CS.acquirere.ff.de bonoꝛum poſſeſ.
¶ Ex tex. Exactos Jet ita cõſummata fuit leſio cum de⸗
fũcto ⁊ dicam. ¶ Oppo. ad.l.iſtam ſed ad id qð ĩnuit a
cõtrario ſenſu. ſ. ꝙ leſio fuiſſet conſummata cum herede
non haberet reſtitutionem: ad hoc op.de.l.patronus alłs
antonius.ff.de acquiren poſſeſ.Solu.dicunt quidam hic
ſubaudiri maxime nec ſumi ar.contrario ſenſu qð nõ pla
cet:quia ſi leſio non fuit conſummata cũ valeriano vale⸗
rianus nnnqᷓ; habuit beneficium reſtitutionis: cum eſſet
tutus iure communi:aut ergo heres vult petere ex perſo

Secundo pꝛobat per exempla. Secũ⸗

Gſtulata in itegruü.

na ſua ⁊ non poteſt:quia eſt maioꝛ:⁊ quia hec lex dicit ex
perſona defuncti / et tunc non poteſt cum defuncto ali⸗
quid competere. Sed vltramontsni dicunt ꝙ aut leſio
fuit cõſummata cum herede ⁊ non habet reſtitutionẽ ex
perſona defuncti ſed ex ſua quod nõ placet:qꝛ maioꝛi vel
ei qui non fuit abſens non datur: vt. l.iij. S. led vtrum. ff.
de mino.niſi dicas ꝙ quãdo finitur cũ herede reſtituitur
ad tẽpus quod fluxit cum defuncto qð tñ nõ placet.Alij
dicunt ꝙ de equitate datur heredi ⁊ ſic ſecũ ↄſumetur:vt
in cõtrario non de rigoꝛe vt hic. Vel iũge ſimul.et dic ꝙ
aut finitur leſio/cuʒ defuncto ⁊ de rigoꝛe detur reſtitutio
heredi.Aut cõſumatur cum herede ⁊ tũc inſpecto rigoꝛe
nõ ſubauditur maxime / ſed equitate in ſpecta ſic. Tu dic
ꝙ quedam leſio cõſumatur per lapſum tẽpoꝛis ⁊ in hac
pꝛocedit.l.cõtraria.Quedã leſio conſummat᷑ per moꝛtẽ/

? de hac hic loquitur:qꝛ hic in momẽto moꝛtis leditur:

quia hereditatẽ non aditam non trãſmittit ad heredem
⁊ ideo qꝛ tunc leditur eodẽ momẽto acquiritur ei benefi⸗
ciũ reſtitutionis ⁊ ad heredẽ trãſmittit᷑ vt hic.ſed poſſes
ſuſt inere glo.ſic ꝙ aut heres vult reſtitui ꝓpter leſioneʒ
que cauſat᷑ a curſu tẽpoꝛis et poteſt de rigoꝛe ſi leſio fuit
conſummata cũ defuncto.ſi non fuit cõſummata cũ de⸗

functo /tunc de rigoꝛe non poteſt:vt hic a cõtrario ſenſu.

de equitate ſic vt in cõtrario:⁊ ita pꝛocedit glo.aut vult
reſtitui pꝛopter leſionem que in momẽto moꝛtis cauſa⸗
tur abſenti:quia hereditatem non trãſmittit ⁊ poteſt re⸗
ſtitui ex perſona defuncti.¶ Item op.ꝙ beneficium reſti⸗

NKeſtituti

tutionis hic locum habere non poſſit:quia repns bonoꝝ onis bñfl⸗

poſſeſſiõis petende eſt vlile: ergo nõ debuit a

ſenti cur⸗ ciũ an ha⸗

rere ipſo iure.vt inſti.de bo.poſſeſ.S finali.et ſic videtur beat locũ
ꝙ nunq; fuit neceſſaria reſtitutio defuncto cum iure cõ⸗ in tꝑe bo⸗

muni tutus fuerit. Sol. ̃m pla. ⁊ male. Alio modo ſoluit noꝝ poſſeſ

glo.⁊ videtur ſibi implicare cõtraria:quia dicit ꝙ pꝛocu ſionis pe⸗
ratoꝛem potuit dimittere/ſed militia impeditus non po tẽde.

tuit dimittere.⁊ ideo datur ſibi reſtitutio ⁊ heredi ex ꝑſo
na eius ſed hoc nõ placet. Pꝛeterea in eo qui eſt abſens
neceſſaria ⁊ ꝓbabili cauſa non diſtinguit lex an potuerit
ꝓcuratoꝛem dimittere an non: ĩmo indiſtincte iuuatur:
vt.l.ſed ꝙ ſimpliciter ·S· aduerſus.ff.ex qui.cau.ma.Sed
potes dicere ꝙ aut non potuit ꝓcuratoꝛem dimittere⁊
tẽpoꝛa cõmui iure ſibi non currũt:vt.l.ij ·S/dies.ff. quis
oꝛdo in bono.poſſeſ.ſerue.aut potuit dimittere/et non
dimiſit:⁊ tunc currũt ei tempoꝛa ſed datur ei reſtitutio
indiſtincte non habita diſtinctione:an potuit ꝓcuratoꝛẽ
dimittere an non. quod ſecus eſſet in abſente neceſſaria
cauſa tantum: vt.l.papi.exuli.ff.de mino. et.l.ſed ꝙ ſim⸗
pliciter · S: aduerſus.ff.ex qui.cau.ma.⁊.l.fl.de in integrũ
reſti. Aut potuit pꝛocuratoꝛem dimittere / et dimiſit: ſed
pꝛocuratoꝛ non petijt ⁊ tunc currunt tempoꝛa ⁊ reſtitui⸗
tur:quia ſi in cauſa aliqua fuiſſet legitime defenſus reſti⸗
tueretur ad appellandũ:vt.l.fina.de in integr.reſti.ergo
multo foꝛtius hic reſtituitur quando pꝛocuratoꝛ omiſit
quod petere debuit ſcilicet bonoꝛum poſſeſ.Et his duo⸗
bus caſibꝰ poteſt loqui hec lex. Vltramõtani diſtingũt
aliter quã diſtinctionẽ alibi ponit glo.in duobus locis:
ſcilicet in.l.ſenatus.ff.de offi.pꝛeſid.et.l.is qui.ff.ex qui.
cau.ma. et dicunt ꝙ aut potuit pꝛocuratoꝛem dimittere
cõmode/⁊ non dimiſit ⁊ non reſtituitur:vt l.non enim.
ff. ex quibus cau.ma.Aut nullo modo potuit dimittere/
et ipſo iure ſibi non currit tempus.vt.l.ij ·S.dies.ff.quis
oꝛdo in bonoꝛũ poſſeſ.ſeruetur. Aut potuit ſed cum dif⸗
ficultate tunc quia potuit currit ſibi tẽpus:ſed cum diffi
cultate datur ſibi reſtitutio vt hic.Sed certe licet hec di
ſtinctio alibi appꝛobetur non tamen in caſu nr̃o.⁊ ſi vis
coõcoꝛdare eos dic ꝙ aut q̃ris an imputetur ei/quia dum
ipſe erat pᷣſens non petijt ⁊ pꝛocedit illa diſtinctio:an po
tuerit commode petere:aut nullo modo potuit.⁊c̃. Aut
queris an ſibi imputetur / quare pꝛocuratoꝛem non di⸗
miſit: et videtur indiſtincte non imputari abſenti cauſa
rei publice ſed in abſente neceſſaria cauſa tantum ſecus.
Item oppo.reſtitutio datur quãdo leſio abſenti cauſa⸗
tur ⁊ non als:ſed hic non eſt leſus pꝛopter abſentiam ſed
pꝛopter taciturnitatem:ergo non debet reſtitui:vt.l.pe⸗
nulti ff. ex qui.cau.ma.So.licet datur a taciturnitate.ta⸗
men taciturnitas cauſatur abſentia. ct ideo reſtituitur.
¶ ltimo hec lex eſt in argumẽtũ ꝙ minoꝛ hereditatem

eſtitutõ

qñ datur

abſenti.

non aditam ad quemcunq; heredem tranſmittat ſaltim

beneficio reſtitutionis / cum vltimo momento tempo⸗

hon
4
ſel
hid
ſta
ſop
hec
her
nc

deft
lemn
At
temn
ſen
ſat
ar
u
us
ln
bene
ben
lepi
gor⸗

C
ſen
leg
lain
llet
lian
turk
nreſ
Ctu non
fndck ada
ien d ain
mlned ducl
ien ine⸗
le
hain
cof
hica
au

chi
bol
ſtte
lune
o
tſen
Pe
dee
(
ſunn
hone
Mest
ſſe
ſsle
arl
urd
ſibe⸗
n
Ulud
ſenti
fer⸗
lade
lig⸗
ſon
lie
(oin

8

erdicktet
ctot
Kaurlee
dmunf
efettui⸗
Nlaen Pj
unenne
nladſe
uyfeſttnto⸗
decongor
ſeTunt
loen hee
ber nond
s ledin⸗
Aherelen
ſcdpoſes
Nerleſong
eſileſiofuit
Umatach de⸗
trarioſenſ.
glo au
ortis cauſn
1poteſt te⸗
icium reſ, N
Mrsbonutd
Ppſenti aue.
ſicvidantt
cummiure c
modo ſorun
dicitgooain.

E

diusnon doln
heredierpe⸗
i eſtabſen⸗
renpotuet
cte iouann
l.na. Gol
dimltteren
bies ff. ga
tereen nan
ei reſtiuni⸗
t pchretoi
e neceſſnn
lſdin
de in integin
etdiniſtſc⸗
oatfettu⸗
ekenſus ſckt
grrckl a
Urrtotoni
Etbis duo⸗
uni diſtungit
vobus loche
uiff er l⸗
ꝛem duninen
.l. non eunn,
nit dininn
dleoſl⸗
Lſed and
ſec cun i
te liccthee
ſunio
rei auudn
ſtinctonnn
itel ,
in ichd⸗
gpſenti
umm ſal⸗
Aſeric
pſeremni i,
Ktnent
curnieteſi
eo tetluſin
eheſeclitſ

ſtot NNn
ſmütet

peno ten⸗

poꝛis videatur ledi cum ad heredem non trãſmittat eam
⁊ ideo tunc videtur in moꝛtis momento acquirere bene
ficium reſtitutionis qð tranſmittit ad heredẽ ⁊ de hoc ti
bi dicam als. ¶ Cõclude ergo caſuʒ in terminis pinguẽ
iſta foꝛma Ualeriano cẽturiõi cohoꝛtis duodecime alpi
noꝝ ⁊ ſic abſenti cauſa rei publice delata fuit hereditas qͥ
deceſſit anteqᷓ; bonoꝛum poſſeſſioneʒ peteret:queritur an
heredi conſulatur. Reſpõdetur ꝙ ſi leſio fuit conſumma⸗
ta cum defuncto:quia omnia tempoꝛa cucurrerunt eo vi⸗
uente heres habet reſtitutionem ex perſona defuncti qui
defunctus potuit reſtitui ⁊ hoc dicit tex.⁊ nõ plus.Si au
tem totuʒ tempus non curreret in perſona defuncti tunc
aut vult heres reſtitui pꝛopter leſionem cauſatã ex curſu
tempoꝛis ⁊ de rigoꝛe non debet audiri vt hic a contrario
ſenſu de equitate tamen reſtituitur ex perſona defuncti
ſaltim ad illud tempus qð fluxit in vita defuncti: ſed vl⸗
tramõtani dicũt hoc caſu eũ reſtituenduʒ ex pꝛopꝛia ꝑſo
na.Si autem vult reſtitui pꝛopter leſionẽ cãtam ꝑ moꝛtẽ
quaſi in momẽto moꝛtis leſus fuerit abſens cũ heredita⸗
tem nõ tranſmittit ad heredem:⁊ ſic ſibi fuerit acquiſituʒ
beneficium reſtitutionis et hoc tranſmiſerit ad heredeʒ
bene poteſt: verũtamen qꝛ hec ex quadã legis benignita
te pꝛocedunt poteſt hoc de equitate pꝛocedere ⁊ nõ de ri
goꝛe:⁊ hoc eſt ꝙ debetis tenere de materia iſa.
¶ In glo.q icipit ideſt finitos.ibi tacuiſſet.cucurriſſet ei
tẽpus ⁊ nõ reſtitueretur ⁊ ita taciturnitas nõ abſentia fu
it cauſa leſionis ⁊ ſic debet ceſſare reſtitutio:vt.l.ante pe⸗

nult.ff.ex qui.cauſis ma.

d. Siue contra abſentem pꝛeſcriba
J qui tur actioni ſue ſiue rei datur reſti
tutio. hoc dicit tex.cum glo. Siuc ſtiatur vſ
N iue finiatur vſu⸗
Bod tempoꝛe.ẽ io in abſẽtia vl
modico tempoꝛe ſiue non bñficio reſtitutiõis
D‿ſubducitur tempus vſucapionis eiuſdemqʒ; ab
ſentie/ſit pꝛimum mediumvltimumve.hoc dicit. Hec lex
legitur duobus modis. Anomodo in vſucapiõe comple
ta in abſentia ⁊ hoc ſᷣm mar.Alio modo invſucapione cõ
pleta in pꝛeſentia ⁊ hec eſt cõmunis opinio.i Ad euiden
tiam eſt ſciẽdum ꝙ due ſunt opi mar.pꝛopter quas varia
tur hec lex. VUna fuit ꝙ ſi abſens reuertitur ⁊ vſucapio in
pꝛeſẽtia finiatur:ſi finiat᷑ ifra modicũ tpᷣs reſtituitur:als

Reſtitu⸗ non.Alia opinio fuit ꝙ hic reſtituatur abſens ad rem nõ
tio an det᷑ ad actionem tm̃:nos tenemus contra.in duobus:nam di
abſẽti ad cimus ꝙ qñcũq; finiatur vſucapio tempus abſentie ſub⸗
rem an ad ducitur. Item dicimus ꝙ reſtitutio datur nõ ad rem: qꝛ

tm.

actionem in ea non fuit leſio:ſed in curſu tempoꝛis. Pꝛemittam:er

go lec.mar.ſᷣm quã pone caſum ſic:quidam fuit pꝛeſens
pꝛimo ⁊ ſecundo anno vſucapionis: in tertio fuit abſens
⁊ completa eſt vſucapio in abſentia:queritur qualiter mi
hi conſulatur ſᷣm mar.reſpondetur ꝙ pꝛoponetur beneft⸗
cium reſtitutionis ĩfra annũ vtilem ad reſcindendaʒ vſu
capioneʒ ⁊ rẽ hñdam: ſed lapſo anno vtili non audiretur
h. d. lec. mar.eſt bñ bona in ſe:ſed in eo ꝙa contrario ſen⸗
ſu reſtringit hanc legem ꝙ ſi vſucapio eſſet finita in abſẽ⸗
tia non reſtitueretur male dicit. Itẽ quia dicit ꝙ hec duo
conſequitur per reſtitutionem.ſ.reciſionem vſucapionis
⁊ rem:ſed nos dicimusꝙ quãdoq; compleatur omne tpᷣs
abſentie:ſʒ abſentie ⁊ vſucapionis non ad rẽ reſtituit᷑:ſed
ad actionem ⁊ ita res expeditur duobus iudicisßss.
Op. contra mar.ꝙ vſucapio hic fuerit in pꝛeſentia cõ
ſummata qꝛ dicit tpᷣis medij ⁊c. Sed reſponde vt ipſe ex
ponendo tex.vt glo. Item op.ꝙ etiãſi in pꝛeſentia cõ⸗
pleatur ſubducat᷑ tpᷣs abſentie qdᷣcũq; fuerit:vt.l.necnõ.

S ſi quis ſepius.ff.ex qui.ca.ma. Pꝛeterea licet medium

ipᷣs leſionẽ non perfecerit tamen ledebat ⁊ iũctũ cũ alijs
leſit ſicut dicimus in legatis:qꝛ non ſolum vltimum dici
tur dodrãtẽ excedere:ſed ⁊ oĩa pꝛecedentia ⁊ ideo de om
nibus detrahitur falcidia:ſed ipſe reſpondet ꝙ non attẽ
dit᷑ niſi id qdð leſionẽ perficit / caſus videtur in.l.iij · S. vñ
illud.ff. de minoꝛ. OPꝛeterea dicit ipᷣe ꝙ ſi cõpletur in pꝛe⸗
ſentia fuit negligens:⁊ ideo non dʒ reſtitui:vt.l non em̃.
ffex qui. ca.ma. Sʒ ipſe male dicit nec ob.l.iij.S. vnde il⸗
lud:qꝛ ibi ſolus actus ſententie ledit ⁊ non iudiciũ pꝛece
dẽs:⁊ illud ſolum attenditur:nec ob.l.non enim:quia hic
non fuit negligens circa reſtitutionem petendam qꝛ non
dũ erat vſucapio completa: ſed fuit negligens circa ius
commune:⁊ ideo completur vſucapio contra eum ⁊ per⸗

De Reſtitutione militum.

dit dñium:ſed tamen datur ei reſtitutio circa quam non
fuit negligens alłs eſſet dare abſentiã ⁊ leſionẽ ſine reſti⸗
tutione contra titulum ff.ex qui ca.ma.⁊...e.i Itẽ op.cõ
tra mar.ꝙ ad rẽ non reſtituatur qꝛ tex. dicit ꝙ vendicat
poſſeſſionẽ ⁊ ſic reivẽdicationẽ reſtitutiõe data ſʒ ipſe ĩtel
ligit ꝙ vendicet poſſeſſionem.iſper bñficium reſtitutiõis
Item op.ꝙ nõ reſtituatur ad reʒ qꝛ ad id debet reſtitui
in quo eſt leſus per abſentiaʒ ⁊ non ad aliud:vt.l.ante pe
nult.ff.ex qui.ca.maio.ſed hic nõ eſt leſus ĩ re:quia eã nõ
poſſidebat tꝑe quo ſe abſentauit:ſed eſt leſus in rei vendi
catione quam ꝑdidit per vſucapionẽ/a ideo illa ſola de⸗
bet reſtitui:⁊ hac ratione opinio mar.non pꝛocedit.Con
clude ergo martinũ male dicere ⁊ ideo pone caſum ſic ßz
cõem opinionem dum quidam fuit pꝛeſens res eius vſu⸗
capiebatur ⁊ lapſo vno anno vſucapionis ſe abſẽtauit cã
rei publice ⁊ eo abſente cucurrit ſecundꝰannꝰ vſucapiõis
poſtea reuerſus eſt ⁊ completa eſt vſucapio j.alium annũ
eo deel ente queritur qualiter ei cõſulatur Reſpõdet᷑ ꝙ be
neficio reſtitutionis reſcindetur vſucapio:nã annus me⸗
dius abſentie ſubducetur de vſucapiõe ⁊ hoc fiet ĩfra an⸗
num vtilẽ non poſtea:nec ampliꝰ tᷣs ſubducitur qᷓ fuerit
tempus abſentie ⁊ eo ſic ſubducto poterit ſuam in alio iu
dicio vendicare.h.d. ¶ Ad expeditionem huiꝰ materie
ſunt plures queſtiones ſoꝛmãde ⁊ ideo quero pꝛimo quo
caſu habeat locum hec lex. Reſpõdeo ſᷣm dñʒ mar.habet
locum qñ conſũmatur in abſentia ſecus ſi in pꝛeſẽtia:⁊ p
ſe inducit. pantonius.ff. de acquiren. heredi. ſed certe il
la.l.dicit cõtrariũ lʒ dicat dari de equitate ⁊ ibi cõſumma
tur leſio non ex curſu tꝑis ſed ꝓpter moꝛtẽ:qꝛ queſtio eſt
de puncto ⁊ dubitat᷑ an abſenti currerit an heredi.ſedvbi
leſio cõſũmatur ꝑ curſum tꝑis hic eſt opi.ſed puto dari re
ſtitutionẽ eius tꝑis qð fluxit defuncto ⁊ ex perſona defũ
cti.dicimus ergo hic reſtitui tempus abſentie ⁊ vſucapio
nis coniunctim:nam ſi eſſet tempus pꝛeſentie ⁊ vſucapio
nis non reſtituitur. Item ſi eſt tempus abſentie ⁊ nõ vſu

capionis non reſtituitur. ¶ Item quero ad qͥd dat᷑ reſtitu Reſtitu⸗

tio dicit mar.ad ipſam rem ⁊ ad reſcindendam vſucapio
neʒ:vt ſic euitetur circuitus.vt.l.dñs teſtamẽto.de cõdi.
indebiti.⁊ ne per plura iudicia expediatur qð poteſtvno
expediri:vt.l.in cauſe.ff. de minoꝛ.ſed male dicit qꝛ nun⸗
qᷓ; reſtitutio poteſt plꝰ reddere qᷓ; abſtulerit leſio:vt.l.an⸗
te penult.ff.ex qui.ca.ma.modo ergo aut tꝑe quo me abſe
taui poſſidebam:⁊ tunc reſtituoꝛ ad rem qꝛ in ea ſum leſꝰ
aut tꝑe quo me abſentaui non poſſidebam vt fuit hic et
tunc non reſtituoꝛ ad rẽ qꝛ non ſuʒ in ea leſus:ſed adven
dicãdã reciſa vſucapione ⁊ opoꝛtet rem tunc duobus iu⸗
dicijs expediri.¶ Iteʒ q̃ro quid ꝓbetur in hac ca. Reſpõ
deo qũ res expeditur vno iudicio:vt quia fui leſus in re:
⁊ tũc pꝛobo me poſſediſſe tꝑe abſẽtie ⁊ ſic leſus in re:ſi au
tem res non expeditur vno iudicio:ſed duobus:vt qꝛ nõ
poſſidebã tꝑe quo abſentaui tũc in pꝛimo iudicio reſcidẽ
te ꝓbato rem vſucaptã me abſente cã rei publice ⁊ pꝛoba
bo ſummarie ꝙ res erat mea:quia al iter nõ appareret le⸗
ſio ⁊ quilibet debet pꝛobare qð eſt cã ſue intentionis: ſed
in ſecundo iudicio plene pꝛobato de dñio: vt.l.celſus. ff.
ad exhiben.⁊.l.iij.‚S.ibidẽ. Sed nonne ſententia lata de
claratiue in pꝛimo iudicio qũo ſum dñs pꝛobabo in ſecũ
do certe non quia ſententia lata in iudicio ſummario nõ
pꝛobat in ſequenti: vt.l.ſi iudex ali.ff.de his qui ſunt ſui
vel ali.iur.¶ Itẽ q̃ro an in hoc iudicio debeat lis cõteſta
ri ⁊ videtur ꝙ non vt.S.ſi ab heredi.ſe abſti. aut᷑.ſi oẽs.e⸗
contravidetur ꝙ ſic ꝑ.l.pꝛoperãdũ.j.de iudi.⁊.l.fi·S.illx
I de tempo.appella.Sʒ dic ꝙ aut loqueris de bñficio re⸗
cindẽte ⁊ in eo bñ põt pꝛocedi ſine conteſtatiõe ſi aduer⸗
ſarij citati nõ cõpareant vt in pꝛima allegatione: aut loq̃
ris in actiõe vtili reſtituta:⁊ ĩ ula debet litẽ cõteſtari ſi de
bet ad diffinitiuam ſententiã pꝛocedi vt in ſecunda alle⸗
gatione.¶ Item qro qͥd ↄtinebit᷑ in ſentẽtia certe?in iudi
cio reſcindente iudex annũ vel bienniũ devſucapione qð
currit in abſentia ſubducat ⁊ ita reſcindat:qꝛ non rema⸗
net cõpleta:vñ adhuc neceſſe eêt alius annus vel bienniũ
ad vſucapionẽ cõplẽdã:vñ dicet iudex reſtituo te vt poſ
ſis vendicare rem tuam ſicut poteras anteq; abeſſes rei
publice cauſa:ſed in iudicio ſecundo rei vẽdicationis ꝓ⸗
nunciabit mihi rẽ reſtituẽdã:⁊ hec ſufficiant quantuʒ ad
iſtam legem.Alias queſtiões huiꝰ materie foꝛmabo in.l.
ſuꝑuacuũ·j.de tẽpo.in integ.reſtitu.petende.alias foꝛma
bo in. l. ſi ab hoſtibus.jex qui:ca.ma.¶ In gloſ.que inci⸗

„ * . 7 G , *
Butrigarius ſuper ſcdðo libꝛo Codicis
dit di ibi 4 ilẽ. i ili W Hic fuit leſus pater meus dum B
dierm. drr uerſoing ſelnure⸗ 4 I in tra. tr innozita habebat totuʒ 2

S *
2

5 i publice pa⸗ e Atempus minoꝛis etatis ſue ⁊ poſt eã annuz vti za
Gno ꝛzare Aſes auſ ipolire ai⸗ E AAE, 04 me trãſmittit annũ vtilẽ ſi deceſſit ĩ mi luhae⸗
titur miſſionem non vendi —– dimnittis id quod ſi⸗ tdicn
tiionem. hoc dicit. noꝛi etate: ſed in maioꝛi trãſmittit ad me ſoli id quoe nfin
(Ee (E Abſenti cuius rem vendit fiſcus vt -p bi ſupereſt de anno vtili ⁊ iſtud tempus mihi minoꝛi ve r⸗
E B „pri griennii lci abſenti non currit.h.d. —
1 NE pꝛiam lapſu quadriennij beneſicio re entinong cur Minoꝛi cõſulitur toto tempo⸗ Nnor
Aiitutionis non obeſt. h. d. intra. AMuinorio etatis 4 .
J. Ke e, ere minoꝛis etatis ⁊ poſtea ĩfra 15
Ja a ¶.Agd euidentiam dic ꝙ aliquando fiſcus ven en ynon currit abe⸗ gunmn
dit rem ſuâ vt alienã ⁊c.vt dixi.S.ſi aduerſꝰ fiſcũ.l.edite. annum ytilem: qui Sne annꝰ? non ⸗ mos
——— Venditio pignoꝛ facta per cre ſenti vel minoꝛi ipſo ure. 4 ns
cum. ditoꝛeʒ abſente milite beneflcio *D X* erlon a Vbi heres ſuccedit defüu⸗ gin
A reſtitutionis reſcinditur. hoc dicit. P cto qͥ reſtitui poterat non Ei
A Op. ꝙ cum venditio ex contractu militis ꝓ babet ex perſona defuũcti tempus minoꝛis eta Piu
cedat non ex abſentia non deberet reſtituimiles. So. di⸗ ittis ſed annũ vtilem. h. dv. .B 4 m
ſtinguẽdũ an de eqᷣtatevt glo.an ex cõuentionevẽdiderit — A qu e Hec lex repetit ſuperioꝛes et ad⸗ geuen
an ex pacto ⁊ ſi dicas qũo quando ex pacto vendidit de 2 dit de impetratione venie que fit ſra
bet ei reſtitutio denegari cum militia ĩpeditus nõ potue⸗ poc modo:qꝛ aditur pꝛinceps⁊ impetratur ve no
rit pactum adimplere certe nonvideo /⁊ ideo puto ꝙ cti⸗ Eeee a nia pꝛinceps concedit ⁊ videtur ſub cõditio⸗ . niſe
am ſi ex pacto vendatur ⁊ militia impeditus non potuit ne concedere ſi pꝛeſidem adeat ⁊ pꝛobet duo.ſ.ſe maioꝛẽ niraun
pactum implere ad dieʒ ⁊ res ſua vendatur ꝙ reſtituatur xx.annis.⁊ induſtrioſuzʒ / ⁊ hoc bꝛobato: erunc hobekuj faſun
ar. I. iubemus. ff. ex qui. cau. ma.⁊.l.antepenul. pꝛo maioꝛe ⁊ extunc currit ei annus vtilis ⁊ facit hoc a 1 mnnuun
¶ In gloſ. que incipit ſᷣm legem. ibi non reuocat. im⸗ queſtionem que fit. S. eo.l.j.¶ Queritur an ſi maioꝛ dece⸗ ſi ſ
mo videt᷑ ꝙ ſi occupatus pꝛopter militiam ad diem non dat infra annum vtilem ⁊ ſuccedat minoꝛ ei an currat ei nn
fecit qð debuit ⁊ ſi ex pacto vẽdatur habeat reſtitutionẽ annus: ſed detur reſtitutio: quidam ꝙ ſic.gloſ.contra⁊ Pꝛule⸗ ſaleſio⸗
ar. l. iul. 1. l. antepenul. ff. ex qui. cau.-xma. bene. ¶ Si ergo queritur an pꝛiuilegiatus ſuccedens E e e⸗ Mehon
NA G In conſũmatis cũ defũ⸗ non pꝛiuilegiato vtatur pꝛiuilegio ſuoꝛ diſtingue: qꝛ aut giatꝰ ſuc⸗ (ſettun
* e A 4 patre. cto heres non vtitur pꝛo leſio fuit cõſummata cum defuncto ⁊ nunq; ſucceſſoꝛ pꝛi⸗ cedésno lanno
pꝛio pꝛiuilegio. hoc dicit. ,B uilegiatus vtitur pꝛiuilegio.vt. l. que a patre.S. de reſtit. iaiste⸗ hereſti
S 9 Beneficium reſtitutionis non da⸗ mili. aut fuit inchoata leſio cũ defuncto:ſed eſt con ſumẽ an vta dnon
Ancimꝰ?. ur militipꝛeſenti. ſed abſenti 1 o⸗ da cũ herede pꝛiuilegiato /c tunc ſubdiſtingue: quia aut ſuo dulle: ſettur
cupato cauſa rei publice.hoc dicit. tunc quero de herede pꝛiuilegiato ſuccedente ex par⸗ Sio. hedieu⸗
erren b ili te eius qui pꝛeſcribit:aut ſuccedit ei cõtra quẽ pꝛeſcribit᷑ lenpn
. D e Vv xO us m pꝛimo caſu vtitur pꝛiuilegio heres niſi vtatur adminicu Fien
t R b ica lo ſui auctoꝛis.vt.l.pomponius·· cum quis.ff.de acqui. pusah
A um U 2 * poſſeſſ.aut quero de pꝛiuilegiato ſuccedente ex parte eiꝰ lies f
NS E l b g Quẽad⸗ contra quẽ pꝛeſcribit᷑:⁊ tunc aut leſio pꝛocedit ex contra deturt
mpoꝛa bus. modum cctu defuncti: ? tunc aut pꝛopter fleri/r heredi datur reſti⸗ ſsdet
Freſtituitur abſens ita ⁊ eius vxoꝛ que tutio. vt. l. cum fllius. S in hac.ff.de verbo.oblig.aut pꝛo⸗ ſcriet
4. M ſequuta fuit abſentem. h. d. cũ ſequẽti. pter non fieri ⁊ heredi non datur reſtitutio. vt.l.j.⁊.ij.S. crioni
Pꝛima pars huius.l.eſt plans: ſʒ ſi aduerſus vendi.pig.aut leſio non pꝛocedit ex cõtractu mſnn
7 qułę. rſiculus: ſed quia. habet quattu defuncti licet cũ eo inchoata fuerit:⁊ tũc regulariter cur linpr
Roꝛ lec. ⁊ quãlibet lecturã ponã ꝑ ſe ⁊ poſtea foꝛ: iit iſpecto initio tempoꝛis:ſed datur reſtitutio.vt.l.vna. ſnen
acG.mabo Zτ– Nm cuius timoꝛe ſũt hic lecture. Po S. ſi aduerſus vſuca.fallit hic vbi ipſo iure datur annꝰ vti jnen
ne ergo pꝛimã lec. que eſt in glo.que incipit datiui caſus lis vel hodie quadrienniũ non currit:licet inchoauerit a ſund
ſunt ⁊c.⁊ illa magis placet.¶ Secunda lec.eſt in pꝛinci: defuncto/x eſt rõ ne det reſtitutio reſtitutiõis ⁊ vt euitet᷑ nrnih
pio glo.que incipit a venditoꝛe. circuitus qui eſt euitãdus maxime in materijs odioſis. letame
¶ Et in eadem gl. ẽ tertia ⁊ quarta lectura ⁊ quarte lec. vt. l.dñs teſtamento.de condic.inde. Item fallit in odio ſckinn
videtur obſtare quia aut caliditas fuit in muliere ⁊ non ſa pꝛeſcriptione.xxx.vel.xl.annoꝛũ que in pupillari etate tonete
dz reſtitui:vt.l.⁊ qͥ data.ff. ex qui.ca.ma.aut non fuit cali currit licet inchoata fuerit cum defuncto.vt.il.ſicut·S·nõ legig
ditas in ea ⁊ dz reſtitui ſine pᷣcio reddito. So.de equitatte ſexus.] de pꝛeſcrip.xxx.an. *
Vrxroꝛ mi⸗ pſᷣm mar.que equitas eſt burgał.i Ad oẽs lec.op.aut mua doede
litis an de lier non fuit in dolo ⁊ hoc videt᷑ velle littera:qꝛ dicit ꝙ ca tend ke Non eſt conſulendum actoꝛi ꝗͥ rqti⸗
beat reſti⸗ liditas non nocet mulieri:ergo in ipſa non fuit ⁊ tunc de⸗ n DE. negligit: ſed reo qui non negli⸗ net
tui qñ eſt bet reſtitui pꝛecio reddito:vt.d.l.⁊ qͥ data. So.mulier nõ Igit hoc pꝛimo. Ex cauſa pꝛocedit iudex vltra nin
abſens ꝓ⸗ fuit in dolo:vt in pꝛimis tribus lecturis qͥd ergo de pᷣcio ⸗BAtempus legale hoc ſcðᷣo:omnes dilationes ſüt niin
pter rẽ ſu⸗ aut ẽ conuerſum in eius vtilitatem ⁊ reddat ipa vt in ſe ccões hoc tertio dicit vſq; in finem. Cauti aduocati rei ſi derdeb
am. cũda lec.⁊.iij.ałs ipſe vẽditoꝛ vt ĩ pꝛima vł dic ꝙ mulier credunt actoꝛem non ꝓbaſſe de iure ſuo in dilatione qua tina
in dolo fuit pꝛeſumptiue ſᷣm quartã lecturã q̃ nõ placet. petijt pꝛopter ſuã negligentiã non patiuntur ꝙ reus pe⸗ i Une
¶ In glo. q incipit a venditoꝛe.ibi pꝛobari non poſſit. per tat dilationẽ ad pꝛobandũ: qꝛ ſi peteret actoꝛ qui pꝛimo itnn
inde ac ſi non eſſet:vt.l. duo ſunt ticij.ff. de teſta.tu.¶ In non pꝛobauerat in ſua dilatione pꝛobaret in dilatiõe da⸗ fanc n
eadẽ glo.ibitunc enim caliditas.pꝛeſumpta. In eadez ta reo.Sed ſi non petijt reus dil ationem actoꝛ ampliꝰ ꝓ nn
glo.ibi ⁊ mulier calide pꝛeſumptione iuris. bare non poteſt:quis dilationem non habet /nõ ex perſo⸗ . iewes
D t b 1 te ſ na ſua:quia neglexit / non ex perſona rei /quia reus nõ ꝑe der
. emp 021 us in in gr tit:aut ergo ſuper ſunt tempoꝛa multa ⁊ vtriq; dantur co eſtit
ſt t ti Rub ꝛica grue dilationes:aut modicum ſupereſt de tẽpoꝛe:⁊ tunc heede
reli Utionis ſtc. 45*% actoꝛi negligenti non datur dilatio vltra terminum lega ſtlley
= R illis. Mucq; heres habz ad re lem reo non negligenti ſic quod eſt verum ſi reus nõ fuit ige
”õsl ſtitutionem petẽdam ex negligens in ſuis exceptionibꝰpꝛoponendis. Sed ſi fuiſ Pent
Perſona defũcti niſi id qd de anno vti ſet negligens tunc ſecus:quid eĩ ſi actoꝛ tempeſtiue egit cocn⸗
li minoꝛi ſuper erat. Sed ex ꝑſona ſua ⁊ pꝛobauit ſed reus exceptiones nõ pꝛopoſuit niſi iuxta ſler⸗
habet vt iſtud tempus anni vtilis ſibi finem tempoꝛis certe ſicut actoꝛi negligenti nõ datur dis C
Aminoꝛi vel abſenti non currat. hoc di- latio vltra tempus legale / ita nec reo negligenti in exce⸗ ie⸗
cit vſq; ad.l.petende.j.e. Hic minoꝛ in ptionibus pꝛoponendis cũ potuit:ſed quando actoꝛ mo ſocir
2 —α☛ minoꝛi ctate cepit militare. C Op. ram traxit ita ꝙ reus non potuit tempeſtiue pꝛoponere V lo⸗
iſte annus currat abſẽti:ſʒ poſtea detur ei reſtitutio: ⁊ ſie exceptiones ſuas/tunc pꝛocedit hec lex.Et ſic nota ꝙ iu igi

reſtituetur ad annũ vt ĩfra ipſum petat reſtitutioneʒ. So.

mar.fatetur oppoſitionem:tu tene glo. L

dex ex cauſa poteſt tempus legale excedere vt hic.⁊.l.in
tra vtile.ff.de minoꝛ.

Czr
ſane

ſensden Ssn e L Loco anni vtilis ¶ In glo. que incipit ⁊ in integrum ibilex hoc pꝛohibeat
dunm [SSSE Bper uacnamm. aui dabatur olim 2 A aliud tempus datur ad illam.ſ. tempus reſtitutũ ab
anin Se reſtitutionibus hodie datur quadriennium cõ ſentie ⁊ leſionis ⁊ non quadriennii/⁊ ſufficit in ea liteʒ cõ
ſtin Ainuum: qð non currit in minoꝛi etate vel abſen teſtari vt perpetuetur ⁊ hec vera Ja.
W tia.hoc dicit. ¶ Diuide in tres partes:quia in pꝛima po⸗ s
nunini nit dictum vſq; ibilꝙ non ſolum libi extendit dictum vſ⸗ P 7 mino Minoꝛi q infra tpoꝛa com⸗
q; in finem. M 02² mũia excep.nõ nũ erate dot
otenge MNota ꝙ hodie datur quadriennium continuum olim non oppoſuit dant᷑xij. anni a tempoꝛe nuptia⸗
poſteg ife annus vtilis/⁊ multis modis dicitur tẽpus vtile: qð dic RGruz. heredi maioꝛi datur annus. heredi minoꝛi
nanmnce⸗ vt gl.¶ Wõ op.ꝙ beneſicium quadriennij non ſit pꝛodu⸗ datur quinquennium.hoc dieit. Poſito ſummario conti
ctum maioꝛibus /ſed minoꝛibus nec ſit pꝛiuilegiatum / ſſy nuo hanc rubꝛicam hoc modo / in dote confeſſata ⁊ nõ ſo
teodltdef⸗ tempus minoꝛis etatis vel abſentie:vt.l.iij ·S· vtrũ.ff. de luta ad exceptionẽ nõ nũ erate dotis dantur quedam tẽ⸗
efaron minoꝛ. So.vt glo.quia non eſt pꝛiuilegiatum:ſed expꝛiui poꝛa cõmunia de quibus.j.de dote cau.non nu.l.fi.⁊ aut.
mmnorst legiate rei datum. JGMZMM ibi poſita.Sed quia vltra tempoꝛa communia datur mi⸗
Ztem op.ꝙ ex varietate locoꝛum varia iuris diſpoſi⸗ noꝛi alia tempoꝛa ratione minoꝛis ctatis ⁊ reſtitutionis
res ael tio hauca ur: vtil idcoq. ſeoe eo qð certo loco. So.ibi beneficio:idco de his tempoꝛibus erat videndum:⁊ ideo
enie teft nõ varietas locoꝛum:ſed varia pꝛecia rerum inlocis va⸗ ponitur hic hec aut᷑.quia hic tractatur de tempoꝛe qð da
permunte rietatem inducit. ¶ Item op. ad ideʒ de.l.j.⁊. .ij.ff. de offi. tur pꝛiuilegio minoꝛis ctatis⁊ bñſicio reſtitutiõis:⁊ ideo
ſbcösti⸗ pꝛoconſu.⁊ le. So.ibi non varietas locoꝛum / ſed limitas in materia reſtitutionum ponitur: ſed.l.fi.⁊ aut᷑.ibi poſita
IEeeo e eia iuriſditio circa loca varietatem inducit. ¶ Item op. ꝙ loquuntur in tempoꝛe communi: ⁊? ideo hec aut᷑.ibi non
nehhen WMioꝛile⸗ quadriennium ſtatim currat leſione conſummata non ponitur. ¶Ed cuidentiam eſt ſciendum ꝙ quis quandoq;
ſethen ſo qñ inci ſolum poſt xxv. annum. So. minoꝛi leſo currit quadrien· confitetur: ſed ante ſunt facta dotalia inſtrumenta: ⁊ tunc
nandig biiat curre nium ſolum poſt. xxv. annum completum: ſed maioꝛi ab? ſtatim confitens ſibipꝛeiudicat: vt.l.in cõtractibus .. de
na fe tps. ſenti cauſa rei publice currit a tempoꝛe reuerſionis ⁊ con non nu.pecu quãdoq; econtra poſtes flũt dotalia inſtru⸗
lof conmn ſummate leſionis.nam licet eſſet reuerſus/ſed nonduʒ eſ mẽta ⁊ anteq; quis confitet᷑ ⁊ tunc pꝛeiudicat ſibi poſt tẽ
ſucceccuf ſet leſio conſummata nondum inciperet currere cum ad⸗ ßor⸗ legalia que ſunt in dicta. l. fl · . de dote cau. no nu. et
gue: aus huc non competeret ius petendi reſtitutionem cũ adhuc oc iure communi: ſed minoꝛ qui confitetur habet alia tẽ
ceſortit eſſet tutus iũe communivnde circa reſtitutionem peten poꝛa pꝛiuilegio minoꝛis etatis poſt communia tempoꝛs
5 deneſti dam non eſſet negligens licet circa iuſſionẽ ſic vt dixi.ↄX. ⁊ potes intelligere ꝙ loquitur hec aut.eo caſu quo maio
4 corſtnid⸗ de reſti. mili.qð tempoꝛe. Item ſi eſſet leſio conſummats ri ſtatim pꝛeiudicat confeſſio vel ctiam quando pꝛeiudi⸗
e⸗ alaui ſed non eſſet adhuc reuerſus nondum ſibi curreret cum caſſet poſt tempoꝛa commũia: ⁊ qð dicit ſtatim expone.i.
ctecthis reſtitutionem impetrare non poſſet pꝛopter abſentiaʒ im poſt tempoꝛa communia:vel pꝛopꝛie ſᷣm pꝛimam.¶ Diui
n 4 peditus:⁊ ſic negligens non eſſet:currit ergo ſolum iſtud de in partes tres:quia pꝛima loquitur in ipſo minoꝛe con
nipeetht tempus a tempoꝛe reuerſionis ⁊ conſummate leſionis. fitente vſq; ibil Eoq; moꝛtuo libi loquitur in herede eiꝰ
mannta Item op.ꝙ non ſolum quadriennium: ſed totum tem⸗ maioꝛevſ; ibil Sed ⁊ ſi heres libi loquitur in herede eiꝰ
fentgt pus abſentie reſtituatur:vt.l.ſed ⁊ ſi per pꝛetoꝛemS·. que minoꝛe vſq; in fl.¶ Caſus in terminis eſt planus.
er ei tiẽs.ff. ex qui.ca.maio. So. aut queris de tẽpoꝛe ĩfra d ¶ Ex text. Anno continuo poſtqᷓ; aliud non expꝛimi⸗
dtteram detur reſtitutio:⁊ iſtud eſt quadriennium vt hie: aut que⸗ tur:vt.l.j..de ferijs. Nota ꝙ minoꝛi dãtur.xij.anni reſti⸗ Dot non
ſdanuliif ris de tempoꝛe ad quod datur reſtitutio:⁊ iſtud ẽ ts aba tuto:vt poſſit exceptioneʒ non nũerate dotis opponere: numerate
ligaltt ſentie ⁊ vſucapionis coniunctim:qꝛ licet toto tẽpoꝛe vſu hoc vſq; ad.xij.annos a tempoꝛe nuptiarum.i¶ Item no exceptio
tljeni cahionis fuerim abſens ⁊ poſtea etiam per decẽnium nõ ta currit ei ſine ſpe reſtitutionis iſtud tempus.i¶ Item currit etis .
er cotfae reſtituitur mihitꝑs abſetic totum: ſed vſucapionis. Ite nota ꝙ heredi eius maioꝛi datur ãnus continuus.¶ Itẽ miĩoꝛibꝰ ⁊
Hariteran ſi in pꝛeſentia currit totum tempusvſucapionis exceptis nota ꝙ heredi eiꝰminoꝛi dat᷑ quĩquẽniũ.¶Circa pꝛũmꝗ hʒ multa
Nlyn vj. menſibus /⁊ poſtea me abſente reſtituũtur mihi ſolum posrtẽ aut᷑.nr̃e quero qñ ĩcipit tpᷣs.xij.annoꝝ.Rñdeo a tẽ ſpãlia.
turanne vj. menſes:ſed ad petendam reſtitutionẽ iſtoꝛum.vj.mẽ⸗ poꝛe nuptiaꝝ:⁊ ſi dicas ꝙ debet incipere poſt tꝑa legalia
choauert! ſium habeo quadriennium ⁊ finito quadriennio reſtituũ ⁊ ſic nõ a nuptijs.Rñdeo immo currit a tꝑe nuptiaꝝ octa
31 N euit tur mihi.vj.men ſes:⁊ iſtud erit tẽpus vtilis reſtitute. Ca rũ pᷣm quoſdã /vł ↄhẽdarũ ſᷣm alios:⁊ eruũ mirabile ꝙ cõ
is odioſt ue tamen quia licet habeam quadriennium ad petendaz putatio fit retro tpis huius:⁊ dum durat cõmune. Atten
fallitinoct⸗ reſtitutionem:ſi tamen ſum negligens in petenda reſtitu de tñ ꝙ doc.nr̃i moderni dicũt ꝙ lz iuris poteſtate minoꝛ
vplaricken tionc tanto tempoꝛe quantum effluxit in abſentia tempꝰ qWui eſt. xiiij. annoꝝ poſſit nuptias ↄhere:tñ ipſius habili⸗
tl ſicur negligentie coꝛrodit tempus abſentie/ ſic per indirectẽ tas ⁊ cõſuetudo ↄhẽdi ẽ in.xv.ano flnito.dicũt &̊ ꝙ a tpe
erxcludoꝛ ante quadriennium a reſtitutione petenda.⁊ ſ,j Shendarũ currunt tꝑs ⁊ ſic a.xv.anno ⁊ potcerit tũc aſcẽ
hoc debet intelligi.l.ſed ⁊ ſi per pꝛetoꝛemS. quotiens.ff. dere vſq; ad.xxvij.snnos ⁊ vna die plus:⁊ ita non aſcen
dumaat ex qui.ca.ma.vnde ſi totum tempus currerat in abſentis dit vltra tpᷣs cõmune reſtitutionũ:qð ẽ.xxix.annoꝛum.⁊
Vinonee / excepta vna die habeo quadriennium ad petendam re⸗ hec ẽ cõis opinio:ſedvltramotani itelligũt ꝙ tp̃s nuptis
tinder in ſtitutionem ſi non negligã. quicquid dicat gl.⁊ reſtitue rum vᷣhẽdaꝝ eſt ſtatim finito.xiiij.anno:⁊ ſic ĩ pꝛima die
blltotsſi mihl vna dies ⁊ hic erit tempus vtilis reſtitute:⁊ eadem quintidecimi ⁊ ſic iſti.xij.anni pñt aſcẽderevſq; ad.xxvj.
uocktitel dDie debeo litem conteſtari ⁊ perpetuarivtilem reſtitutam annos ⁊ vnam diem plus qð eſt ſatis equum. Scd mar.
vilatovehti 12 ſi non poſſum mihi imputem: quia fui tantum negligẽs tclligte g eunatrenpus a tempoꝛe nuptiarum.ſ. cõtra
rgeisß Reſtituti in directa. ¶ Wodo quero an per conteſtationem perpe⸗ ctaruʒ vnde poſſet extendi vſq; ad.xxx vij. annum:ſed in
oꝛquipinn onis bñſi⸗ tuetur hoc beneficium. Reſpodeo aut queris de benefi⸗ fine.xxv.contrahet.⁊ pꝛo mar.facit lex que dicit ꝙ quan⸗
dilt ciu an per cio reſcindenti. 1. de iudicis officio ⁊ illud non perpetua⸗ do de nuptijs loquimur intelligitur de contractis ⁊ non
tor an/ etuet o tur: vt hic ſicut nec actio de dolo: vt.S. de dolo.lł.j.aut que contrahendis:vt.l.ſcimusj..de nuptijs.Sed tamen pꝛi⸗
nöͤcrie⸗ it. ↄteſta⸗ ris de vtili reſtituta ⁊ ula poteſt perpetuari infraà tempus ma opinio glo. communiter tenctur. Et ſi oppo. mar. eſ⸗
iarensniai. treſtitutum ſicut ⁊ directa poterat perpetuari:cuius loco ſet vera male diceret littera ſi minoꝛ: qet maioꝛ reſtitue⸗
. denmi hec datur. Item quero qualc ſit iſtud quadrienniuʒ an retur ſᷣm eum. Sed pꝛo mar. facit littera quam quidam
ih etm vtile vel continuum/a dic vt glo.¶ Ex pꝛedictis aũt col⸗ habent ſic vt tranſcendat: nam ałas non tranſcenderet᷑
hanntg lige quãtum tempus detur ad reſtitutionem et ad quid xrxix.annos niſi a tempoꝛe nuptiarum contractarum fie⸗
emm öft qꝛ aut loqueris de tempoꝛe ad qð ⁊c̃.vt.S.dixi.Iteʒ quu ret computatio:ſed expone tranſcendat id eſt aſcendat:
nmtf do currat. Item quale ſit.ſ.an vtue vel continuũ que om vt exponit gl. ¶ Expedita vna queſtione ꝓ declaratiõe
8. tecs S nia ex ſuperioꝛibus patent. tex.venio ad contraria pꝛime partis que ſunt ſeptem: et P
nhe ſiunn ¶ In glo. que incipit id ẽ differentiã ibi ꝙ certo loco da pꝛimo op. ꝙ minoꝛ veniat communi iure:vt.l.fl. et aul.
ſn riideo qꝛ ibi non loci varictas:ſed varia rerum extima⸗ ibi poſitaj.de dote cau.⁊ non nu. So.hic erat excluſus
nö tio circa locavarietatẽ inducit. ¶ Sequitur in gl.⁊. de of⸗ iama communi iure.
etin 1r fi.pꝛoconſul.⁊ le.l.j.⁊.ij.nec ibt loci varietas⸗ Ka limita⸗ ¶¶ Item op.ꝙ tempoꝛa huius exceptionis ipſo iure mino
W ta iuriſditio circa loca varietatem inducit. ri non currant vt.l.ſancimus.de tempo.in iteg.reſti.So.
eſh ¶ In glo. que incipit ſi nõ.ibi maioꝛem reuerſuʒ de ab hic ſpeciale.i Item op.ꝙ ad reſtitutionem petendam ha
ſeni ſentia.Et ita currit a tꝑe reuerſionis ⁊ cõſũmate leſiõis.

„

Quibus ex cauſis maioꝛes ett. FJo. LXXXI.

beat totum tempus ſue minoꝛis etatis ⁊ Vtnd dusriam

Butrigarius ſuper

nium:vt.l.ea que. So.hic ſpeciale.ſ Item op.ꝙ non de⸗
Mioꝛ leſꝰ beant currere niſi finita minoꝛi etatẽ vel ſaltim poſt leſio
qũo ſit re-⸗ nem:vt.S.c.l.j.So.hic ſpecialc. Item op.ꝙ detur qua⸗
ſtituẽdꝰ ⁊ driennium ſolum ⁊ non.xij.annoꝛum.So.hic ſpeciale.
ifra quod ¶ Item op.ꝙ tempoꝛe reſtitutionis petende ſubducatur
tps. tẽpus minoꝛis etatis: vtj.e.l.fl. So.hic ſpsãle.i¶ Itẽ op.
ꝙ ſi currant tempoꝛa debesnt reſtitui: vt.l.etiam.ff. de
minoꝛ.So.hic ſpeciale.⁊ ita collige multa ſpãlia. Mo⸗
doquero pone ꝙ tempus nuptiarum cõtrahendaruʒ ſit
xv.annoꝛum. ſed poſtea per quinq; annos poſt contraxi
nuptias ⁊ fui confeſſus quomodo a tempoꝛe contrahen⸗
darũ nuptiarum currit tempus cum ante non elſeʒ leſus
quia non eram confeſſus: ergo non eram reſtituendus.
Pꝛeterea potui habere auxilium commune:ergo non ſe
ſtitutionem tunc habebam:ergo circa eam non fui negli⸗
gens:ergo mihi non debebat concurrere:vt. l. ab hoſtibꝰ
S. fi.ff ex qui ca.ma. Reſpondeo ꝙ non currit ſibi ante⸗
qᷓ; competat ſed non ſemper ſibi competit ⁊ datur totum
tempus.xij.annoꝛum:nec hoc dicit heclex:ſed quãdo cõ
trahit datur ſibi tantum tempus quãtum ſupereſt a tem⸗
poꝛe quintidecimi anni vſq; ad. xxvij. ⁊ illud ſibi incipit
currere cũ contraxit vñ non currit a tempoꝛe nuptiarum
contrahendarum:ſed exinde fit computatio.xij annoꝛũ.
¶ Ad pꝛimam partem op.ꝙ heres habeat ſolum id qð ſu
pereſt defuncto ⁊ ſic interduʒ plus anno / interdũ minus
vt. S. e.l.j.⁊.ij.⁊ per totum So.hic ſpeciale. Modo que⸗
ro quid ſi minoꝛi non ſupererat annusvel ſupererat plus
anno an habebu integrum annum: certe ſic: quia aliqñ
habet plus heres qᷓ; defunctꝰ:vtj.ſi penden.appel.moꝛs
interue.l.ij.Modo pone heres maioꝛ ſuccedit minoꝛi cõ
feſſo / poteſt eſſe ꝙ minoꝛ deceſſit altero de tribus tempo
ribus vel infra minoꝛẽ etatẽ ⁊ infra tempus communevł
infra minoꝛem etatem ⁊ infra tempus reſtitutionis: vel
infra tempus.xxvij.annoꝛuʒ ⁊ poſt.xxv. Modo quero
de quo tempoꝛe moꝛtuus fuerit. Reſpõdeo loquitur quã
do moꝛtuus eſt minoꝛ in minoꝛi etate ⁊ infra tempoꝛa re
ſtitutionis. Item quando deceſſit in maioꝛi etate: ſed in⸗
fra tempoꝛa reſtitutionis ⁊ poſt vigeſimũ quitũ ãnũ ⁊ añ
vigeſimũſeptimũ.nã his duobus caſibus habet eius ſuc
cech oꝛ annum ex perſona defuncti quantumcũq; tempus
ſuperfuerit defuncto. Sed ſi deceſſiſſet dum adhuc habe
ret tẽpus commune tunc non reſtitueretur heres non ex
perſona ſua quia ẽ maioꝛ/non ex perſona defuncti: quia
ei non competebat:vt.x de teſta.mili.l.j. Ad tertiam par
tem op.ꝙ heres non habeat quinquennium licet ſit mi⸗
noꝛ:immo ſolum illud qð ſupererat defuncto poſt vigeſi
mumquintum annum ⁊ ſic biẽnium:vt.l.ea que.S.e.So.
hic ſpeciale eſt.¶ Item op.ꝙ iſtud quinquẽnium non cur
rat ſibi toto tempoꝛe minoꝛis etatis:vt je.ſuperuacuam
So hic ſpeciale. Modo quero quo tempoꝛe hic deceſ⸗
ſit minoꝛ confeſſus. Reſpondeo ſiue deceſſit poſt tempo⸗
ra communia ⁊ infra tẽpus reſtitutionis ⁊ in minoꝛi eta
te ſiue deceſſerit poſt tempoꝛa communia⁊ infra tempus
reſtitutionis ⁊ in maioꝛi etate habet locum hec lex: quia
minoꝛi qui ſucceſſit datur integrum quadriẽnium ex per
ſona defuncti.ſi autem deceſſit infra tempoꝛa communia
ſiue eſſet in maioꝛi etate ſiue in minoꝛi heres minoꝛ non
poteſt reſtitui ex perſona defuncti:quia defuncto nunq;
competit reſtitutio:vt.S.de reſti.mili.l.j.niſi diceres da⸗
ri de equitate per.l.pantonius.ff.de acquirend.heredi.ſʒ
ex per ſona pꝛopꝛia ſaltim reſtituetur ad illud tempus qð
de iure communi ſupererit defuncto Jaco.

Ex quibus cauſis maioꝛes.
RBubꝛica.
pꝛopte

Rtentiam contra ſe latam reſtituitur ad
totam cauſam. hoc dicit. C Ad euiden
tiam pꝛemitte ꝙ ad hoc vt quis dica-
y Itur rei publice cã abſẽs nõ refert an q s
(AQſit legatus ad pꝛincipem an a pꝛincipe
eKAHXOp. ꝙ ſi iſte fuerit abſens nõ debuit
poſſe ad diffinitiuam veniri:vt.l.pꝛctoꝛ.⁊.l.ꝙ iuſſit.ff. de
re iudi.So.hic ſe abſentauit lite conteſtata.¶ Item op.
ſi fuit abſens:ergo non cõtumax / ergo ſentẽtia nõ tenet.

Meuerſus de abſẽ
tia qui inuenit ſen⸗

ſnia ð euz E A
lata ẽ reſti
tuẽdꝰ ad E
totã cãm.

ſecũdo libꝛo

4

odicis

vt.l.ſi vt ꝓponis quomodo ⁊ quãdo iudex.et.l.ea que. Snia lata
So.hic fuit citatus ad domũ ⁊ ſic ficte contumax quod ð abſentẽ:
ſufficit an ſententiam: vt.S. de teſta.mili.i.ignoꝛare non an teneat.
debet. ¶ Item oppo. ꝙ ſolum ad appellãdum reſtituatur
vt. l. fl·ff. de in integrũ reſti. So.hic non fuit defenſus:vł
minus legitime. ””äl
¶ In glo. que incipit ſcʒ romanoꝝ ĩ fi.ibi.l.quo abſente
remittendo ad..i.fi.ff.de in intregrũ neli. aco. butk.
Fnng, . Ex iuſta cauſa ⁊ pꝛeſenti cõ
id circo tra ſententiam datur reſtitu
tio.hoc dicit. .
¶ Op.. ꝙ ſentẽtia ipſo iure nõ teneat cum nõ
fuerit citatus:vt.l.j.S item cum ex edicto.ff.que ſen.ſine
appel.reſcin.Solu.hic fuit citatus ad domũ.Alij intel⸗
ligunt hanc.l.in arbitro.Ad quam lec.op.a diuiſione ſic.
gut arbiter fecit citari partem et non venit/⁊ cõmiſſa eſt
ſemel pena:ergo nõ põt ad diffinitiuã pꝛocedi amplius:
vt.l.ſi duo · S. ſemel.ff. de arbitris.aut non fuit citata ⁊ nõ
valct ſentẽtia.So.hic erat actum ꝙ pluries poſſet cõmit
ti pena:vel ꝙ arbiter etiã parte nõ citata poſſet ꝓcedere.
Sed quia hec lex loquitur de leſione que contingit pꝛo⸗
pter ſentẽtiam ⁊ nõ ꝓpter ſtipulationem cõmiſſam:ideo
pꝛima lectura placet.
¶ In glo.que incipit.i.iudicẽ.ibi vel poteſt dici vt de⸗
ſeruiamus littere que dicit apud arbitrum. ¶ In eadem
glo.ibi altera parte abſente nõ teneat.a ſi citar̃etur coꝛa
arbitro ⁊ non veniret ſemel eſſet cõmiſſa pena.vñ ampliꝰ
cõmitti non poſſet:⁊ per conſequẽs nec ad ſnĩam perue⸗
niri niſi eſſet dictum ꝙ ſepius poſſet cõmitti:vt.l.ſi duo.
5ſemel. l.diem ꝓferre .S. ſi quis litigatoꝛũ.ff.de arbit᷑.

. n cõtractibꝰ
RNecontractibus. α²,
Eſulitur minoꝛibus ⁊ maioꝛibus.hoc dicit.
H¶ Op. a diuiſione ſic. aut dolus dedit canſam
contractui⁊ ipſo iure non tenet/aut incidit in contractũ
⁊ agitur actione ex eo cõtractu:ergo non officio. So.vt
Elo gul⸗ hic loquitur de officio mercenario.⁊ ideo attẽ⸗
e quia ſi in libello agit quis rei vendicatione ⁊ dicit in
cõcluſione quare peto per vos ⁊ veſtrũ officium condẽ—.+
nari:dicerẽt quidã ꝙ male diceret:quia cũ pꝛoponat rei
vendicationẽ non debet officium et ſic via extraoꝛdina⸗
ria intẽtari: vt.l.in cauſe.ff.de mino. Sed certe libellus
bene dicit quia intelligit agẽs de officio mercenario: nãa
nulla actio poteſt expediri ſine officio mercenario: vtl.
ij . S.· poſt oꝛiginem.ſff.de oꝛigine iuris. Item op.nonne
idem eſt ſtricti iuris: certe ſic.ſed ibi doõlus reſcinditur
cxceptione vel replicatione doli ⁊ non actione ex eo con
tractu. Sed an etiã ſtricti iuris habet locum quod dixi
de officio mercẽnario: Reſpondeo ꝙ ſic.quia ſemper eſt
neceſſariũ officium in qualibet actione vt pꝛedixi:ſed de
bone fidei ideo hic dicit:qꝛ nullis plus pꝛodeſt iudicis
officium. ¶ Item quero vſq; ad quod tempus audiantur
decepti?:Et dic vt glo. Jaco. Butrig.
Es Vinoꝛ ⁊ res publica ↄparãtur in reſti⸗ B
“ tutionibꝰ.h.d.¶ Quero quibꝰ datur be EKeſtituti⸗
neftciũ reſtitutionis: Reſpõdeo minoꝛibꝰ da⸗ onis bũfi⸗
tur toto tpe etatis ⁊ poſt / infra quadriẽniũ ſal⸗ ciũ qbus
uo eo qð hẽs in aut᷑.ſi minoꝛ.S.de tempo.in iĩtegrũ reſti. datur.
¶ Itẽ datur maioꝛibꝰ leſis ex iuſta cã ⁊ hoc ti.ff.e.¶ Itẽ
rei publice romanoꝛũ datur ſᷣm oẽs. ſed de illa ciutate
dubitabat ⁊ de eccłia.⁊ dicũt quidã ꝙ reſtituitur eccłia: .
qꝛ cum equiparet᷑ rei publice:vt.l.fl.S.de ſacroſan. eccle.
⁊ res publica minoꝛi:&̊ ⁊ eccłia minoꝛi/i⁊ ſic reſtituet᷑ mi⸗ .
noꝛ vt minoꝛ. Sed intra quãtuʒ tẽpus põt reſtitui: certe
cũ equiparet᷑ minoꝛi/⁊ minoꝛ poſſit reſtitui toto tpꝑe mio
ris etatis ⁊ ea ↄpleta ifra quadriẽniũ: ſic videt᷑ ꝙ eccłia
toto tꝑe q̊ eſt eccłia ⁊ etiã deſinat eẽ eccłia ifra quadriẽ⸗
niũ poſſit reſtitui/ſed ſemꝑ hoc eſſet valde durũ ꝙ ſemꝑ
donec eſt eccłia reſtitui poſſet.⁊ ideo dicũt vltramõtani
ꝙ eccłia eqparat᷑ mioꝛi leſo facto maioꝛe:vt ſic ĩfra qua⸗
riẽniũ petat reſtitui ⁊ nõ vltra:eqparat᷑ ¶ minoꝛi qꝛ eſt
reſtituẽda ſicut mioꝛ qñ eſt leſa ſʒ hʒ ſolũ q̃driẽniũ ſicut
mĩoꝛ factꝰ maioꝛ ⁊ currit ſibi lʒ mĩoꝛi diũ ẽ in mĩoꝛi etate
nõ curreret/⁊ hoc ẽ verũ:nã lex magis fauet rei determi
nate ⁊ finite q; indeterĩate:vt l.ij.S. cũ furioſi.ff.de tute.⁊
ra.diſtra.⁊.l.ſi longius.ff de iudicum ergo longum eſſet
ſpectare ꝙ eccłia deſineret eſſe eccłia nõ expectat᷑ Item
eſſet durum expectare ⁊ ideo non expectatur:vt.l.pater

B

eE

rvimyo⸗
eſte
cecont
ſcctin
cg
nid
ußf.
Gren
fommm
ſerſus
ſt in
lerei
ep⸗
ſgtioe⸗
ldigne
le ſec
llegat
Peta
ſague
lerigo
umſie
anre⸗
grum
obeer
umni
lſcen
ono
entn
gefurverbe
deci hon
ociolegart
ſſtugg guia
. toten
beant
8n.
1399

ſee
lsp.
leuu

ont
uia
nc
ſecon
cuig⸗
kegcz
Haop
u
. ſing
Meto
opr
3
guia⸗
ante⸗
or
Ino
S.

ntcus

rur glal
eſtivennr

Kfenſiene

gogbe
oheN

heſmniei

Nurfn

de 8
gleſcn
A ht
huſcneſe
Tcomiſece
iamgie
tcietaans
voſetcänt
ſtpctict
W
mlſamice⸗

dieinrde
(Zeanden
egfetur cni
.phang
liam perue⸗
vtl.ſi dun
ffde ant
cotracthe⸗
gefideicon⸗
ocditt.
editcalſn
incontraat
ficio. Son
ideo gtte
ner dicit⸗
ium conds
voponatnt
traordinnn
te libellun
tenarioni
nario: !
nop. nonte
felcindin
ſeexreoc⸗
nqvoddit
uͤſenpere⸗
ediriſel de
Meſt iudſes
ggodiantu

Zurinteſt
Pydrrurbeß⸗
nonbde
crieniüſtl⸗
ſtegüͤreſN
tiffe J
Ilo cunat
iturcectt
roſan. ⸗
reſtituein⸗
eſtituitcnt
ototpen
Gckgegt
ftnntſi⸗
uigſn
vtremötant
ſciffans
tonec⸗
ieniü ian
ioꝛt ℳ

Ciuitateſ
qñ iminet
danũ rei⸗
pub. an
poſſint re⸗
ſtitui.

Legatꝰ iu
ſta de cã

abſẽs qũo

reſtituit ⁊
ifra qð tẽ⸗
pus.

Quibus er cauſis maioꝛes etc. Fo.LXXXII.

ſeuerinã · S. ſocrus.ff. de condi.⁊ de.⁊.l.mutiane:ſed expe
ctare ꝙ minoꝛ efficiatur maioꝛ eſt certum ⁊ determina⸗

tum nec eſt nimis longum. Item non eſt durum ⁊ ideo
expectatur: eccleſia ergo ſolum habet quadriennium.

Sed an alie ciuitates qᷓ; roma poſſint reſtitui:qͥd am q;
ſic per duas rationes ⁊ vnam legem:⁊ pꝛima ratio eſt ta⸗
lis:quia vbicũq; verba poſſunt operari ᷣm impꝛopꝛium
intellectum ſi hoc pꝛocedat ex mente legis trahuntur ad

impꝛopꝛium vt.l.liberoꝛum.S.qui cum caſſius.⁊.l.cuʒ q
decedensS. ſeia.ff. de le. iij.⁊.l.ſceuola. ff. ad trebeł.ſed

ita eſt ꝙ ſᷣm mentem ⁊ impꝛopꝛie appellatione rei publi⸗
ce continentur etiam alie ciuitates:ergo debent reſtitui

te/qð pꝛobatur ſic:quia mens colligitur ex ratione legis

vt.l.legitimos.in pꝛin ff.de legi.tu.⁊ inſti.de legi.patro.

tu S. fl.Sed ratio quare res publica romanoꝛum reſtitu⸗

atur eſt quia per alios gubernatur ⁊ non facile poteſt ſci
re omnia:vt.il.barbarius.ff.de offi.pꝛeſidis.⁊.l.ij.S.ſi ad

uerſus fiſcum.de offi. eius qui vicem alte. Sed hec ratio
eſt in qualibet ciuitate: ergo idem ius:⁊ ꝙ appellatio
ne rei publice contineant᷑ etiã alie ciuitates licet impꝛo⸗

pꝛie pꝛobatur ĩ.l.ſed ⁊ hiS. pꝛeterea. ff. de publica. Sed
ratio eſt quia potentioꝛ eſt ratio in cauſa qᷓ; in cauſato:vt

l.digna.S. de legi.⁊ aut᷑. multo magis.S.de ſacroſan.ec⸗
cle.ſed ita eſt ꝙ legati reſtituuntur occaſione ciuitatis vt
l.legatis.ff.ex qui.ca.ma.ergo multo magis ipſa ciuitas.
eeeren videtur caſus.S.de offi.qui vicem alte.ge.l.j.
laduerſus fiſcum. ¶ In contrarium arguitur ſic. in ma
teria odioſa non debemus extendere verba vltra pꝛopꝛi

um ſigniſicatum:ſed hec eſt materia odioſa cum reſcin⸗
dat ea que de iure communi tenent:vt.l.ſcio.ff.de in inte⸗

grum reſti.⁊.l.in honoꝛarijsS.ſed cum reſciſa. ff. de ac.⁊
ob. ergo ⁊c. Pꝛeterea verba tunc trahuntur ad impꝛopꝛi
um intellectum cum pſᷣm pꝛopꝛium operari non poſſuntvt
l.ſceuola.ff. ad trebeł.⁊.l.verbis devul.⁊ pu.ſed verbũ rei
publice poteſt pꝛopꝛie operari ĩ re publica romanoꝛũ: er
go non trahitur ad alias ⁊ per hoc tollitur pꝛimum argu
mentum in contrarium allegatum:nam pꝛocedit quãdo
verba poſſunt operari ſᷣm pꝛopꝛium intellectum. Item
non ob.ſm ar.quia minoꝛ eſt falſa:nam non eſt verum ꝙ
legati reſtituãtur pꝛopter ciuitatẽ:immo pꝛopter ſeipos

quia iuſta cauſa abſunt ⁊ ex clauſula generali reſtituũtur

vt. l. ſed ⁊ ſi per pꝛetoꝛem · S. fl.ff.ex qui.ca.ma.ĩmo illa ra
tio tendit in oppoſitum:nam cum legati ciuitatis non ha
beantur pꝛo abſentibꝰ rei publice cã:vt.l.legatis.ff.ex qͥ.

cau. maio.⁊ dicta.l.ſed ⁊ ſi per pꝛetoꝛẽS·fl.ergo nec ciui

tas a qua ſunt miſſi continentur appellatione rei publice
tem non ob.l.j. S. de offi.e.qui vi.alte.ge.vbi dicit † pꝛe
es pꝛouincie cognoſcit de reſtitutiõe rei publice ⁊ ſic vi
detur loqui de alia re publica qᷓ; romana cum loquatur ĩ
pꝛouincia:quia ibi res publica romanoꝛum volebat reſti
tui aduerſus pꝛiuatuʒ qui erat de pꝛouincia /⁊ ideo opoꝛ
tet ꝙ ſequatur foꝛum eius:vt.l.ij.S.vbi ⁊ apud quẽ.ſecus
ſi econtra pꝛiuatus contra rem publicã peteret ſe reſtitui
quid ergo:ego dico concoꝛdando cuʒ omnibus ꝙ alie ci
uitates q; romana non reſtituuntur ex clauſula qua abſẽ
tes cã rei publice:⁊ ita non extendo nomẽ rei publice ad

pꝛopꝛium intellectum in materia odioſa:⁊ ita pꝛocedunt
argumẽta ſecundo loco aſſignata:ſed reſtituũtur ex clau

ſula generali ſi qua mihi in cauſa ⁊c᷑.vt dicta.l.ſed ſi per
pꝛetoꝛem. S.fl.⁊ ex eadem clauſula reſtituuntur legati nõ
pꝛopter ciuitates:ſed pꝛopter ſe:quia iuſte abſunt ⁊ eſt iu
ſta cauſa in ciuitatibus illa que eſt in ciuitate romana. ſ.
quia difficile eſt ꝙ omnes ſimul conſentiãt in vnum ⁊ ſci

tionẽ ibi⸗

ant ea que gerũtur Idem dicerem in quolibet caſtro ma
gno vel villa magna cum ſit eadem ratio.ſecus dicerem

„

driennium vt dixi in eccleſia. H
¶ In gloſ.que incipit cum aliquo.ibi:S·ſumus.ille equi
parant eccleſiam in alijs ciuitatibus nonromane. Sed

Jab hoſtibus. hum aewer

Rr v matre reuerſus patre ⁊ matre ibi defunctis: in

E. ☛ Hueniẽs rem paternam vſucaptam ad recupera
eget quattuoꝛ remedijs:ſcʒ fictiõe poſtliminij

i modica gens ibi habitaret / etiã ſi ciuitas eſſet ſenagia.
Sʒj.quantũ tẽpus poterunt reſtitui Reſpõdeo.j.qua

legis coꝛnelie / reſtitutionis cvtilis reciſoꝛie.hoc dicit. .
¶ Iſta lex habet duos intellectus /vnus eſt ꝙ inuenit reʒ
pꝛeſcriptam.

Oop.ſic:reuerſus habʒ vtilem reſtitutam: ergo nõ agit

ad exẽplum vtilis ĩmo ipſi vtili.Hums timoꝛe ſunt hic

iiij.ſolutiones.verum quarta ſolutio facit nouã lecturaz
ſ. ꝙ hic reuerſus nõ ĩuenerit rẽvſucaptam. Et eget fictiõ
ne poſtliminij ⁊ coꝛnelie non reſtitutione:qꝛ habet dire⸗
ctam vẽdicationeʒ ad exemplum vtilis/que daret᷑ ſi vſu
capio eſſet completa.

¶Item opp. ad vtramq; lectur. videtur ꝙ vtili actioni

–

e co non pꝛeſcribatur ano:quia actioni non nate non pꝛeſcri⸗
licet impꝛopꝛie contineantur: quia continentur ex men⸗

bi poteſt. vt.l.jj/de annali exceptione. ſed ita eſt ꝙ non

eſt nata anteqᷓ; reſtitutio detur ergo ante eam non poteſt

pꝛeſcribi. So.dicunt quidam ꝙ habet leſus etiam ſine re
ſtitutione vtilem a pꝛetoꝛe moꝛtuo: ſed eſt ſemiuiua que
poſtea puriſicatur per pꝛetoꝛem viuum.vt in leone dant
exemplum qui voce viuificat filios: cum ergo ſit natura Leo ſola
poteſt ei pꝛeſcribi.Alij dicũt ⁊ hec eſt communis opinio voce viui⸗

ywS¶ʒ —⸗on eſt nata ante reſtitutionem. reſpondẽt ad cõtra⸗ ficat fili⸗

*

trario: tamen eius natiuitati bene poteſt pꝛeſcribi vt ha
bes in.l.cum notiſſimi ·S. eodeʒ iure.j de pꝛeſcrip.xxx.an
no.Alij dicunt ⁊ in idem recidit ꝙ pꝛeſcribitur per indi⸗
rectum pꝛeſcribendo officio quo mediante datur reſtitu
tio non directe actioni ipſi.ſ Item op.ꝙ vtilis non tolla
tur anno:immo tanto quod ſuꝑerat tempoꝛe captiuitatꝭ
vt.l.ſed ⁊ ſi per pꝛetoꝛeʒ ·S.quotiẽs. ff.ex qui.cau.ma.⁊.l.
nec non.S.exemplo. Sol.fateoꝛ oppoſitionem:quia vti⸗
lis anno non tollitur:ſed officium quo mediãte vtilis re
ſtitui debet ⁊ ita per indirectum excludent. Conclude er
So caſum pinguem ſic. ¶ Querit iuuenis ab imperatoꝛe
domine ego cum patre ⁊ matre mea fuimus capti ab ho⸗
ſtibꝰ / ego ſuʒz reuerſus /⁊ pater meus ⁊ mater ibi deceſſe
runt / inueni quẽdã poſſidere rem que fuerat patris mei:
quero qualiter mihi conſulatur. Reſpõdetur ꝙ ſi res eſt
pꝛeſcripta ego egeo quadruplici auxilio / pᷣmo beneficio
poſtliminij per quod fingar ſemper in ciuitate fuiſſe ⁊ ꝑ
hoc non fuiſſe ſeruum effectum aras non poſſem parenti
bus meis ſuccedere. Item eſt neceſſaria fictio.l.coꝛne⸗
lie.per quẽ pater meus ⁊ mater fingantur moꝛtui pꝛeam
bula hoꝛa captiuitatis ⁊ per conſequens liberi ałas non
poſſent heredem habere. Itẽ eſt mihi neceſſaria reſtitu⸗
tio. Item eſt neceſſe ꝙ intêtemvtileʒ reſtitutam ad exem
plum illius vtilis que olim cum ſolemnitate pꝛoponeba⸗
tur a qua vtili ergo excluderer per indirectum ſi non pe⸗
terem per reſtitutionem infra annũ vtilem. nam pꝛeſcri⸗
beretur officio iudicis quo petitur reſtitui vtilis actiõis.
Si autem res non eſt pꝛeſcripta egeo ſolum duplici au⸗
xil io.ſ.beneficio poſtliminij per quod ſim liber. Jtem
fictione coꝛnelie per quam parentes mei liberi cenſeãtur
⁊ ſic poſſe habere heredem ⁊ ſine aliqua reſtitutione intẽ
tabo directam rei vendicationem ad exemplum vtilis ꝗᷓ
daretur ſi vſucapio fuiſſet complcta que vtilis tolleretur
anno per indirectum vt dixi.vel etiam directe ſi dicamꝰ
eam ſtatim natam ſed ſemiuiuam.h.d.ſᷣm qualibet aliaʒ

rium ꝙ licet actioni non nate non poſſit pꝛeſcribi vt ĩ cõ os.

lecturam ⁊ ceſſant contraria. . S SD
Modo q̃ro quotuplex eſt reciſoꝛia.Reſpondeo duplex Reciſo⸗
actiue ⁊ paſſiue.nam actiue reciſoꝛium officiũ iudicis re ria quotu⸗
ſcindens paſſiue vt vtilis reſtituta.¶ Item quero quale plex ſit ⁊ q̃
nomen habeat an ſit nomen actionis:⁊ dic ꝙ non immo le nomen
eſt cognomen quicquid dicãt alij / ⁊ reciſoꝛia actiue qua hẽat ⁊ vñ
reſcinditur vſucapio appellatur officium iudicis. vt.l.ſi naſcatur.
quis ſtipulatus.de verbo.obli.⁊ reciſoꝛia paſſiue dicitur 2
vtilis reſtituta que pꝛimo erat directa vel eadem directa
que erat inefficax iuxta ea que dicam. .
quero vnde naſcatur reciſoꝛia ſiue loquatur de of⸗
cio reſcindente ſiue de vtili reſtituta. Reſpondeo ſilo⸗
queris in officio reſcindente.aut conſideras ipſum actũ
iudicis reſcindentis/a iſtud eſt quoddam factum ⁊? non
ius:vnde non poteſt dici naſci vt pꝛobatur in l.quintus
mutius·S.idem pomponius.ff.de annu.le.ſed ſi conſide⸗
ras ius quo petitur ⁊ imploꝛatur officium:⁊ iſtud eſt na⸗
tiuum quia habet materiaʒ paratam / ex qua naſci poteſt
ſcilicet leſionem ⁊ abſentiamvel mminoꝛem etatem.vt.l.iu
riſgen tium·S.j.ff.de pactis. J
1Sed quid de reſtituta vnde naſcitur. Reſpondeo quã⸗ Reſtituta
oq; actio erat per pꝛeſcriptionem ſuplata eſt in vſu⸗ vñ naſcit᷑.

Butrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

capione rei mobilis:nã dominium tollitur in t otuʒ. Mo

do hoc caſu dicunt quidam ꝙ vtilis reſtituta eſt datiua
quia non habet materiam vnde naſcatur:ſed certe ipſi ve
rum dicerent ſi ſola actio reſtitueretur: ſed non ſolum a⸗
ctio hic reſtituitur ſed etiam dominium vtile/quia illud
qð mihi abſtulit leſio debet reſtitutio reintegrare / vt.l. fl.
.de ſen.pa.⁊ re.ſed cuʒ fuerim leſus in dominio:ergo mi
hi reſtituatur dominium vtile:cum ergo mihi reintegre⸗
tur vtile dominium qð eſt materia vtilis in rem poſſumꝰ
dicere ⁊ bene materia vtilis in rem eſſe datiuam:ſed ipſã
vtilem in rem eſſe natiuã quia habet materiam ſibi reſti⸗
tutam:ſed quandoq; per pꝛeſcriptionem non erat in to⸗
tum ſublata actio:ſed eliſa:vt eſt ſᷣm glo.in omnibus acti
onibus perſonalibus:modo pᷣm hoc nulla actio reſtitui⸗
tur: ſed remouetur obſtaculũ pꝛeſcriptionis vnde agetur
pꝛima actione que ex contractu venit:⁊ ſi excipiatur de
pꝛeſcriptione replicabitur de reſtitutione data: ſed vltrs
montani tenent ꝙ hodie omnes perſonales actiones in
totum tollantur per.l.ſicutj.de pꝛeſcriptio.xxx.an.ibi vi
uendi vlterius ⁊c.⁊ per.l.omnes in.e ti.ibi ꝙ pꝛedictoꝛũ

xl.an.extinctuʒ eſt ⁊c.vnde ſᷣm eos ſemper debet reſtitui

vtilis:qð ſatis poſſet dici ⁊.l.obligationum fere · S· pla⸗
cet.ff.de ac.⁊ obliga.quã glo.allegat pꝛo ſc.⁊ in dicta.l.ſi
cut.loquitur in obligatione non in actione.vnde dicunt
vltramontani bence eſtverum ꝙ obligatio non tollitur tẽ
poꝛe cum ſit iurugentium: vt dicta.l.obligationum ferc.
ſed actio que eſt iuris ciuilis bene tollitur pꝛeſcriptionc

Reciſo⸗ ⁊ tempoꝛe:vt dicta.l.ſicut.⁊.lomnes.(¶ Item quero quã⸗

ria actio do naſcatur reciſoꝛia reſtituta: dicunt quidam ꝙ ſtatim

qñ naſcat᷑ vſucapione cõpleta datur a pꝛetoꝛe moꝛtuo ſcʒ ſemiuiua

Rei vẽdi vt rei vendicatio

vnde poſtea in ea pꝛetoꝛ viuus inſufflat ſpiritum vite nec
mirum ſi ſtatim dat:quia id qð fit a pꝛetoꝛe moꝛtuo vel s
lege poteſt fleri ab hoĩe:vt.l.iunius diophãtus.ff.de mi⸗
noꝛ.⁊ quia incontinenti eſt nata ſᷣm eos poteſt ei directe
pꝛeſcribi anno vtili. Alij dicunt ⁊ hec eſt communis opi⸗
nio ꝙ naſcitur demum reſtitutione habita ⁊ hec vera in
actione que per pꝛeſcriptionem tollitur ipſo iure.ſed in il
la que ſolum eliditur vt eſt in perſonalibus ſ̃m glo.nata
eſt ab initio:ſed eſt inefficax pꝛopter pꝛeſcriptionem: ſed
reſtitutio remouet obſtaculuʒ pꝛeſcriptionis ⁊ reddit eã

efficacem:quando ergo tollitur ipſo iure per pꝛeſcriptio⸗

nem vtilis naſcitur demum reſtitutione petita:⁊ per hoc
cum non ſit ante natiua non poteſt ci directo pꝛeſcribi:ſʒ

eius natiuitati.i.officio quo mediante petitur reſtitui vn

de pꝛeſcribitur anno vtili hodie quadriennio:vt ⁊ in.l. cũ
notiſſimi·S· eodem iure·j·de pꝛeſcrip.xxx.an.⁊ hec eſt cõ⸗
munis opinio.

Be aliena. mutandt iudicij
cauſa facta. Mubꝛica.

R PBP

ffectus.hoc dicit. vel dic ꝙ due cauſe
pꝛoducunt duos effectus.nam domi⸗
nium mihi parat vendicationem: alie
natio actionem in factum. Pꝛima ex
poſitio pꝛime glo.eſt vera non ſecũds
⁊ ideo quero ꝙ ſũt neceſſaria ad hoc
nihi competat. Dicunt quidã ꝙ duo.ſ.

catio ad h 5 ego ſum dominus ⁊ ꝙ aliquis rem meaʒ poſſideat als

vt alicuiꝰ

ego poſſiderem non poſſet mihi competere reivendica

petat qͥt tio ⁊ hoc ſentit glo.in.i:.certi iuris·j de rei ven.que dicit
ſũt neceſ⸗ ꝙ ille qui vult cedere rei vendicavionem pꝛo re quaʒ poſ⸗

faria.

ſidet ꝙ cedit competituram ⁊ non competentem:ſed hoc
non eſtverum:quia immo ex ſolo dominio cãtur mihi rei
vendicatio ⁊ ipſam habeo licet poſſideam et hoc pꝛobat
hec lex ſᷣm vnam litteram. Exercitium tamen rei vendi⸗
cationis non habeo niſi cum alijs poſſidet quia meip⸗
ſum cum poſſideo conuenire non poſſum: ⁊ ideo dicit
lex ꝙ ſi ego conueni aliquem rei vendicatione qui tunc

non poſſidebat rem meam ſed iudicio pendẽte cepit poſ

ſidere / ex cadem inſtãtia recte fiet condemnatio:quia mi
hi non ſuperuenit ius de nouo:ſed poteſtas dirigendi rei
vendicationem in illum:vt.l.ſinautem.S. poſſidere. ff. de
rei vendi. Item quero quot ſunt neceſſaria quo ad hoc
vt competat actio in faceum ex hoc edicto ⁊ dic vt gloſ.
¶ Item quero an etiam in alienantem deturvtilis in rem

Hõä Ad poſitioneʒ
Bm in rem. cauſe ſequitur

quia dolo deſijt poſſidere Reſpondeo ſic.ꝗ¶ Item quero Actto ĩ ſ
an actio in factuʒ ex hoc edicto tollatur per directam rei ctũ an tol
vendicationem que competit contra emptoꝛem⸗⁊ dic ꝙ lat . dire⸗
non vt gl. quia vna datur ad rem / alia ad intereſſe.¶ Itẽ ctã rei vẽ⸗
nũquid tollitur vtilis in rẽ que datur in alienãtẽ quia do dicatiõeʒ.

lo deſijt poſſidere tollitur per actionem in factum ex hoc
edicto.iReſpondeo ꝙ non eadem ratione. Pꝛeteres illa
que datur quia dolo deſijt poſſidere non pꝛopꝛie dicitur
vtilis in rem:ſed debet dici directavtilitervt ſic variatio
flat per aduerbium ⁊ non per nomen cum fiat variatio ex
parte reivt.S.de nego.geſt.l.curatoꝛis.⁊ ibi dixi. ⁊ ideo ſi
cut directa directo que competit contra emptoꝛem non
tollit actionem in factum competentem contra alienan⸗
tem: ita non debet eam tollere directa vtiliter que com⸗
petit contra eundem.¶ Altimo quero an directa in rem
que competit contra emptoꝛem tollat vtilem in rem /vel
directam vtiliter que competit contra alienantem ideo
quia dolo deſijt poſſidere vel econtra.Reſpondeo aut ẽ
actuʒ directa directo pꝛimo contra emptoꝛem ⁊ aduocs
ta res ⁊ tunc tollitur vtilis in rem vel directa vtiliter que
competit contra alienanteʒ qui dolo deſijt poſſidere / aut

econtra pꝛimo fuit actum contra alienantem vtili in rem

⁊ non tollitur directa que competit contra emptoꝛem.
De receptis arbitris
Rubꝛica.

/Rparit quia vilis:ideo pꝛouidendum ẽ
Xſtipulatione penali.hoc dicit. CHiui⸗
ge in partes tres:quia in pꝛima poni⸗
tur dictumvſq; ibil Et ob hoc ibi dat
8 remediũ cõtra pꝛemiſſa vſq; ibi (ſed ſi
yVltra jibi limitat pᷣcedẽtia. ¶ Rora ar.
a cõiter accidentibus /quia ab ea ſentẽtia appellatur que
pꝛoducit actionem iudicati:ſed ſententia arbitri non pꝛo
ducit:ergo ⁊c̃.⁊ per hoc eſt argumentum contra opinio⸗

nem Yaco. de arenis.qui dicit ꝙ quando ſentẽtia eſt nul⸗

la ⁊ appellatum eſt ꝙ iudex non debet pꝛonunciare male
appellatum ſed fruſtratoꝛice per.l.quedam.ff.fami.herciſ.

⁊.l.fl.ff.de iure patro.nam hic dicit ꝙ a ſententia qͥ nõ ꝓ⸗

ducit actionem iudicati:non debet appellari:ſed illa que

bet dicere fruſtratoꝛẽ male appellatum.
¶ Op. ꝙ non ex vtilitate ſententie:ſed ex maioꝛitate iu⸗
dicis non appelletur:vt.l.j.ff.de offi.pꝛefec.pꝛeto.So.in
terdum non appellatur pꝛopter vtilitatem ſententie vt
hic:quandoq; pꝛopter maioꝛitatem iudicis:vt in contra
rio.¶ Item op.ꝙ a ſententia appelletur:vt.l.arbitro.ff.qͥ
ſatiſdã.coguntur.iſ¶ Item op.ad idem de.lʒ.non diſtingue
mus · S· cum arbiter.ff e.Sol.ibi eſt quedam reclamatio
non appellatio.¶ Sed quid hodie cum quandoq; actio⸗
nem iudicati inducat ſententia arbitri vt.j.e. cum antes.
an poterit ab ipſius ſententia appellari.Rñdeo vt glo.

S Qui non paret arbitro in cõ⸗
KEAA JJ co ntra. arèdo incidit in penã com⸗
pꝛomiſſi. hoc dicit.¶ Wodo quero vndeveniat
Khoc ꝙ ſi nõ cõparet cadat in penã. Reſpondeo

eſt nulla non pꝛoducit actionem:ergo ⁊c̃.vnde iudex de⸗

KA Citatꝰ n
qꝛ pꝛomiſit hoc expꝛeſſe ꝙ ſi nõ pareret in oĩbus caderet ↄparens

in penã. Itẽ ⁊ ſi ſolum pꝛomiſiſſet parere ſentẽtie:qꝛ cum an cadat

ſentẽtiã impediat nõ veniẽdo / merito cadit ĩ pena.¶ Sʒ
quid ſi ẽ cõpꝛomiſſum in arbitruʒ hoc acto ꝙ poſſit pꝛo⸗
nũciare altero abſente an ſi ctatus nõ venit cadit in pe⸗
nã. Reſpondeo nõ /qꝛ ſentẽtia nõ impedit cuʒ poſſit ferri
eo abſen.ſed ſi ꝓmiſit in oĩbꝰ parere arbitro ſub pena ca
deret etiã ex citatione:⁊ ita tenet glo.in.l.non ex oĩbꝰ. ff.
de arbit. ſic ergo vbi ſolũ ꝓmiſit ꝑere ſnĩe:tũc ſi accuſatꝰ
nõ cõpareret pena cõittitur qꝛ impedit ſentẽtiã ⁊ expirat
officiũ arbitri /niſi eſſet dictũ ꝙ pena poſſet cõmitti pluri

es:vt.l.ſi duo:S.ſemel.ff.de arbi nã tũc cõmittet᷑ ex citati

one ⁊ etiã ex ſnĩa:aut fuit actũ ꝙ ꝑte abſẽte poſſit ꝓnũcia
re:⁊ tũc ꝓpter citationẽ nõ ↄmittit᷑:ſj ꝓpt᷑ ſnĩam ſic/ſi nõ
pareat᷑.ſ Itẽ q̃ro qͥd ſi nõ vult ↄparere añ liteʒ ↄteſtatã.

an cadat in penã. dicunt quidã ꝙ nõ: qꝛ nõ impedit ſentẽ

tiã:qꝛ lite nõ ↄteſtata nõ poterat ad ſententiã ꝑueniri:tu
dic S.qꝛ immo impedit:qꝛ ſi veniſſet fuiſſet lis cõteſtata?
potuiſſet ad diffinitiuã perueniri Jacob. L

penã.

bat
niar

nyrillinnen
nptoren

9

gtentisat
Cctionenmni
videndun:
ict (Da⸗
hprüns pon
bhoc)bide
ſcͤbilſ
1,(Hoan
pellamr ge
Ntrinonpe
tra opinid
itig eſtn⸗
ciare mie
mi herel.
Niaqno
ſed üls gi⸗
le inderde

gorſatein
hrelo Gon
ſententeen
Nincoſmn
lafbinoft
diltnhre
jfeclamat⸗
logg acti⸗
Nontg⸗,
Ubinonncs

oheſeit.
hihell⸗
elin,,

nitiegon

la

S S n ſtipulatiõe de ſtã⸗
AAN& J Ub itroꝛ um. Paenco arbitro in
Aſt tacita conditio/ſi dolus malꝰ ab fuerit.h. d.
SC Op. ſi ſtipulatio habet hanc conditioneʒ ta
olus ineſt:ergo non debet excipi immo ipſo iu⸗

re ſtipulatio non debet committi cum deficiat eius condi

tio:vt.l.cedere diem.ff.de verbo.ſig.So.vt gl.⁊ male/ qꝛ

tacita conditio ſi erat expꝛeſſa ſuſpendit licet tacita non

impediat / trãſmiſſio nõ/expꝛeſſa ſic.in.l.cõditiones.alł.
in glo.⁊ ideo dic ꝙ conditio ſuſpẽdit illud qð reſpicit: ſʒ
interdum reſpicit obligationem ⁊ eam ſuſpendit vt in cõ
trario:quandoq; reſpicit effectuzʒ:vt eſt hic quia videtur
ꝙ pꝛomittere parere cum effectu ſi ceſſet dolus ⁊ tunc ſo⸗
lum ſuſpendit effectum vt hic:ita no.in.l.ita demum.ſff.e.

⁊.l.item quia.de pac.¶ Item op.ꝙ ĩdiſtincte pareatur ar

bitro:vt.l.diem.S.ſtari.ff.e.So.illa ᷣm hanc vt ita demũ

pareatur ſi dolꝰ abeſt.¶ Item quero quid ſi dolus tertij

interuenerit an obſtabit exceptio agẽti ⁊ dic ꝙ ſicvt glo.
⁊ eſt ratio quia licet agens doluʒ non commiſerit /hodie
tamen committitur dolo tertij.i.ſententia eius dolo lata
vt.l. apud celſum.S.ſi cũ legitima.ff.de doli excep.ia.bu.

F

S AE gen ee s ναN Lompromiſſum iu⸗
S E in arbitris. fanuenro vallatuz p⸗

Se Btum reperitur ſcriptum altero de tribꝰ modis
hic poſitis ⁊ pꝛoducit actionem ałs nõ /⁊ ita hic ſcriptu
ra eſt de ſubſtantia:nec curatur an fuerit iuratuʒ:ſed ſuffi

cit ſcriptum eſſe coꝛam arbitro qð iuratum eſt.¶ Diuide

in.vj.ptes. Pꝛimo exoꝛdiũ.Scðdðo tenoꝛ legis ⁊ vbi arbi
ter iurauit ⁊ partes ⁊ eſt ſcriptum altero de tribꝰ modis.
Tertio iurauerũt partes ⁊ eſt ſcriptũ altero de tribꝰ mo
dis.QAuarto ſolũ arbiter iurauit ⁊ ẽ ſcriptũ altero de tri⸗
bꝰ modis.Quito nõ reperit᷑ ſcpᷣtura facta.Serto lʒ iura
tũ nõ fuerit:tñ poſt ſnĩiam ĩteruenit emologatio ⁊ cõpꝛo⸗
batio partiũ ambarũ. Scðdða pꝑs iĩcipit ibi ¶ Si igit᷑. .CTer
tia ibi.( Sinautẽ de arbitro. Quarta ibi. Sed ⁊ ſi ipſe
Quita ibi. Sinaũt ſcriptura. Sexta ibi.ſſi qͥ aũt.Jan⸗
teq; recites hic glo.poſitam lege.l.cum antea.j.e.ia.bu.

= L. ficatur iudici in tribus
in pꝛincipio: vt in conteſtatione: in medio vt
EA/’in confeſſionibus: in fine:vt in ſentẽtia. h. d.
¶ Diuide in tres partes quia in pꝛima pariſicat arbitrũ
iudici in fine ⁊ ſic ĩ ſententiavſq; ibi Licet ibi parificat
arbitrũ iudici in pꝛĩcipio litisvt in conteſtationevſq; ibi
Laltera aũt libi parificat arbitrũ iudici ĩ medio vt ĩ cõfeſ
ſionibus ⁊ pꝛobationibus vſq; in finem. Modovenio ad
recitationem glo.l.ne in arbitris.(¶ Et pꝛimo op ꝙ ex ſen
tentia arbitri non detur actio vt.S.e.l.j.So.vt gloſ.quia

non naſcitur illa in factum que datur ałs ſed generalis.

Iteʒ op.ꝙ non detur actio in rem vt l.ſicuti:S. ſi quera
tur.ff.ſi ſerui. vendi.So.vt gl.quia in tribus caſibus da
tur in rẽvt gl.¶ Itẽ quero an he actiones ſimul ↄcurrant
7 dic vt glo.verũ vltramõtani dicũt ꝙ ↄdictio ex lege et
in factum poſſunt concurrere quia ambe ex equitateveni

unt:ſed glo.dat aliã rationem: qꝛ condictio ex lege cum

Judex an
poſſit teſti
ficari de

alia non currit:quia habet ſolum locuʒ quãdo obligatio
ex lege noua inducitur:nec eſt cautum quo genere actio⸗
nis agatur:vt.l.j.ff.de condi.ex lege ⁊ ideo gl.bene dicit.

¶ Item op.qꝙ arbitri dicto ſtetur:licet ſit vnus vt.l.ab ex

ecutoꝛe.ff.de appel.cum ſi.So.in officio iudicandi ſtatur
dicto vnius niſi ſit commiſſum pluribus: vt.l. ſi ex tri⸗
bus..l.ſi inter pares.ff.de re iudic.in officio interpꝛetan
di etiam vni creditur: vt dicta.l.ab execut.ſed in officio
teſtificãdi nõ creditur vni ſoli vt plenaʒ pꝛobationem fa

ciat:vt.l.iuriſiurandi.j.de teſti.⁊ hic. Pꝛeterea hic requi

rebatur ſcriptura.pꝛodeſt tamen als ad ſemiplenam pꝛo

bationem.vt l.in bone fidei.j.de iureiur.fallit in officiali⸗

bus quibus creditur in ſibi commiſſis ⁊ leuibus: vt.l.ſi
quis decurio:.j.de falſ.in grauioꝛibus non/niſi quatenus
ad denunciationem ipſoꝛum poſſu inquirere:vt.l.j · S. ſa⸗
ne.ff. de off. pꝛefec.vꝛ.⁊.l.j.S.diuus.ff.de cuſto.reo. Itẽ
quero an iudex poſſit teſtiſicari de geſtis coꝛam eo:⁊ dic
qꝙ aut cognitio cauſe durat in qua vult teſtificari coꝛam

geſtis co⸗ eo ⁊ non poteſt:quia in vna cauſa non poteſt eſſe iudex et

ra eo.

teſtis in iuriſditione contẽtioſa:vt.l.per hãc.S.de aduo.
⁊. l.ij.de offi.pꝛeto.Si autem expirauit cauſa ⁊ tunc aut
expirauit per appellationem ⁊ tunc in his que reſpiciunt

De Beceptis arbitris.

ducit actionem. hoc dicit. aut ergo iuramene⸗

Fo. LxX

terminũ ⁊ deciſionem cauſe non ſibi creditur:qꝛ ſuſpectꝰ
eſt:vt.l.eos.j..de appel. In alijs q̃ reſpiciũt oꝛdinationẽ
iudicij poteſt quia non reperitur ꝓhibitus: vt.l.ob car⸗
men.S.item ſenatꝰ.ff.de teſti. Si autem cauſa expirauit
per lapſum tẽpoꝛis ⁊ litigatur coꝛam alio / vel petita eſt
reſtitutio contra ſententiam ſuã.coꝛam alio bene poterit
eſſe teſtis:quia non reperitur pꝛohibitus.ar.dicti ·S· item
ſe enatus.nec ob.hec lex per ea que dixit glo. Itrẽ non ob.
l fl.ff. de teſti. quia ibi eodem tẽpoꝛe habebat aliud offi⸗
cium in cauſa quia erat pꝛocuratoꝛ ⁊ ideo non poteſt in
cadeʒ cauſa eſſe teſtis. ¶ Modo venio ad recitationẽ.l.
cum antea. Et pꝛimo ego quero quid ſi ante ſententiam
cõpꝛobauit ſentẽtiam.dicit glo.ꝙ valet per.l.j.S.de pac.
cum ſi.Sed certe ſi huic non obſtaret ideo quia eſſet ius
futurũ bene poſſet paciſci ſuper eo.⁊ ita pꝛocedit lex.glo.
Sed hic obſtat aliud quia paciſci ſuper futuro laudo eſt
remittere dolum futurum quod eſt contra.l.iuriſgentiũ.
Sſi paciſcar.ff.de pac.⁊ ideo nõ valet ſi flat ante ſnĩam.
¶ Oppo.ꝙ actio ex ſentẽtia arbitri non naſcatur.vt.g.
c l.j.So.vt glo.quia hic ſpeciale.(¶ Item op.ꝙ etiã olim
nal cebatur actio in pꝛimo caſu huius legis:vt.l.diem.G.
fl. ff e. So.vt glo.¶ Modo quero quid ſi fuerit datum pi
gnus ⁊ dic vt glo. verum in dubio ego puto videri da⸗
tum vt detur parti paciſcenti cum omnia que fiunt in iu⸗
dicio referri videâtur ad litigantes: vt.l.pe ff.ſi qs cau.
⁊ ideo puto ꝑinde eſſe ac ſi pena eſſet appoſita:⁊ ſic ceſſa
bit hec lex cum ſibi pꝛouiderint litigãtes.i¶ Item quero
quid ſi pꝛomittatur pena ⁊ dicatur rato manente pacto:

⁊ dic vt glo.¶ Item quero an acta coꝛaʒ arbitro pꝛobẽt Acta coꝛã
coꝛam iudice: ⁊ dic ꝙ cõfeſſiones bene pꝛobãt coꝛam iu arbitro an
dice que facte fuerũt coꝛam arbitro. Sed in atteſtationi ꝓbẽt coꝛã
bus dic vt glo. que an verum dicat dicam.j.de teſti.l.fi. iudice.

⁊ hec inter eoſdem ſed an inter alios pꝛobẽt: dic vt glo.
¶ Altimo attende ꝙ hec lex ſolum loquitur tota quãdo
pacto nudo partes pꝛomiſerunt parere arbitro.
kr Ecernit Hec aut᷑.venit ad coꝛrectionẽ
L.codicis.⁊ eſt pꝛohibitoꝛia:⁊
habet duos intellectus: vnũ vt pꝛohibeat iura
RXA,AAmentũ arbitrij. aliud eſt vt pꝛohibeat iuramen
tum oĩm.ſ.litigãtiũ.⁊ arbitri ſᷣm diuerſas lec.et hec aut᷑.
bꝛeuiter hoc ĩtẽdit.Hodic nõ lʒ ↄpꝛomiſſũ cũ iuramẽto
vallare.h.d.¶ Pone caſuʒ vt l̃a ſonat. Modo q̃ lec.ſit
verioꝛ.Et dicũt qͥdaʒ ꝙ littera dʒ dicere ei q̃ſi dicat ꝙ ꝑp
aut᷑.iſtã nõ ꝓhibet᷑ quo minus partes iurent ⁊ firmẽt co⸗

pꝓmiſſum ⁊ ꝓcedit lex codicis:ſed ꝓhibet arbitrũ iurare

⁊ ſi iurauerit.ſi doloſe male iudicet puniet᷑ a deo/ſi igno
rãtia ſolũ erit ꝑiurus:ſed cõpꝛomiſſum remanet validũ.
Alij intelligũt ꝙ loqtur indiſtincte ꝓpter pꝛincipiũ qð

Dicit cũ ſacramẽti religione:⁊ nõ dicit a quo ſit pᷣſtitum

⁊ ſic erit ̊ legẽê/x viciabit᷑ cõpꝛomiſſum. Pone ꝙ ꝑtes
iurauerũt ſeruare ↄpꝛomiſſum ⁊ adiecerũt penã:nũquid
ↄmittet᷑ pena: dicũt quidã ꝙ nõ:qꝛ eſt õj.l.vt.l.nõ dubiũ.
S.de legi.Alij dicũt ꝙ cõmittet᷑ pena:⁊ rñdetur ad.l.non
dubiũ:qꝛ aliqñ viciat᷑ aliqͥd in ſui ſubſtãtia ⁊ tũc nõ valʒ.
nec id qðſequit᷑ ex eo.vel ob id.⁊ ita ꝓcedit.l.nõ dubiũ.
Aliquãdo non ĩpꝛobatur ſubſtãtia ſed qualitas ſiue foꝛ⸗
ma:vt eſt hic.nam non eſt pꝛohibitum cõpꝛomitti.i.cum
iuramento:⁊ ſic qualitas eſt pꝛohibita.⁊ ideo licet quali
tas vicietur non viciatur quod ſequitur ex ea: vel ob id
ſcʒ pena ⁊ ideo ↄmittetur.⁊ ita hic:⁊ hoc ſentit mar.in.l.
non dubiũ.⁊ glo.in aut᷑.qui res.S.de ſacroſanc.eccle.nõ
autẽ intellexit mar.ꝙ.l.non dubiũ.ſolum ꝓcederet in ꝑ⸗
petuo ꝓhibitis.licet glo.dicat eũ ſic intellexiſſe.ĩmo in⸗
tellexit ꝙ loqueretur in his quoꝛũ ſubſtãtia eſt ĩpꝛobata

ſecus ſi ſolũ q̃litas ſine foꝛma. Circa materiã ↄpꝛomiſ⸗ Compꝛo⸗
ſi.⁊ maxime circa.l.cũ antea eſt ſciendũ ꝙ multis modis miſſum fſit
fit ↄpꝛomiſſũ:nã qñq; fit nudo pacto parẽdo tantũ.qñq; mult mo⸗
interuenit ſolũ penalis ſtipulatio ſi non pareat᷑.aliqũ in⸗ dis.

teruenit ſolũ ſtipulatio de parẽdo ⁊ non pena.aliquãdo
interuenit ſtipulatio de parendo ſtipulatio penalis ſi nõ
Barcainr. aliqñ interuenit nudũ pactũ ⁊ ſtipulatio pena
is ſi nõ pareat᷑:ſed nõ eſt dictũ rato manẽte pacto.aliqñ
eodẽ caſu dicit᷑ rato manẽte pacto:dico ̊ ꝙ aliqñ nudo
pacto fit tm̃ ↄpꝛomiſſũ/qꝛ pmittunt nudo pacto ſtare ar
bitro.⁊ tũc loqᷣtur lex cũ antea.⁊ ſᷣm eã iuuant᷑ ꝑtes q̃ de
lege ↄfiderũt.Aliqñũ interuenit ſtipulatio penalis tm̃:qꝛ
ꝓmittis penã ſi non pareas/⁊ tunc non loquitur lex cum
antea.quia loquitur ſolum quando pena non fuit ꝓmiſ⸗
Luin.

IXXIII.

HButrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

ſa:ergo hoc caſu remanet ius antiquũ. ar. l. queſitum · S.
illud.ff.de lega.j.pterea hic litigantes ſpꝛeuerũt legis au
xiliũ/⁊ ꝓuiſionẽ. aliter ſibi ꝓuidẽdo non debent bñflciũ
legis habere / cum de lege non confiderint.nec de ipſius
bñficio:ſed tm̃ ſuam pꝛouiſionem habebunt quã ſibi fece
runt.vt.:j.de pactis conuen.il.vlt.aliquãdo interuenit ſti⸗
pulatio de parendo ſed non de pena: T tunc agitur
itereſſe iure veteri ⁊ nouo.vt.l:.litigatoꝛes.S ij. ff. eo. ⁊ ita
non ꝓcedit lex cum antea:aliqñ interuenit ſtipulatio de
parẽdo ⁊ de pena ⁊ ſi non pareatur:æ tunc ex pma agitur
ad intereſſe: ⁊ ex ſcdõᷣa ad penã: ſed vna tollitur per aliã.
vt.l.ſi quis a ſocio.ff pꝛo ſocio.niſi eſſet dictum rato ma⸗
nente pacto.vt.lł.qui fidẽ.ff.de tranſac.nec tunc pꝛocedit
lex iſta. Aliquãdo nudo pacto pꝛomittis parere ⁊ per ſti
pulationem penã ſi cõtra fiat:æ tunc etiã non ꝓcedit lex
cum antea. Sed aliquãdo interuenit nudũ pactum⁊ de
parendo ſtipulatio ad penã ſi non pareas ⁊ dictuʒ eſt ra⸗
to manẽte pacto. Modo quero an tunc habeat locuʒ lex
cum ãtea.dicunt quidam ꝙ non quaſi legeʒ conceſſerim.
Alij dicunt ꝙ hec clauſula rato manente pacto facit com
pꝛomiſſum eſſe duplex ita ꝙ poſſit affirmationem recipe⸗
re ⁊ actionem pꝛoducere ᷣm.l.cum atea.⁊ ita tenet gloſ. ĩ
L.ij.ff eo.cui conſentit Jaco.de are.inuito tamen. ſz vltra
montani contra/verũ id quod dixiꝙ quando interuenit
ſtipulatio de parendo ⁊ penalis:etiã ꝙ debeo eſſe vtentꝰ
altera niſi eſſet diceum rato manente pacto.
¶ Opp. ⁊ videtur ꝙ vtrũq; poſſim petere licet non ſit di
ctum rato manente pacto. vt.l.ſi quis rem.ſff.de arbit. ſed

dic ꝙ ſtipulatio penalis ſubalternatur ſtipulationi de pa

rendo ⁊ ſententie arbitri:⁊ ideo debeo eſſe contẽtus vna

niſi eſſet dictum rato manente pacto jnã tunc nõ ſubalter

Arbiter

ab arbitra ſpondeo differunt in

natur vna alteri ⁊ ita pꝛocedit quod dixi / ſed ſtipulatio
penalis non ſubalternatur pꝛime actioni quam habebã
ad rem vel ad pecuniam.ſ.actioni depoſiti vel mutui vel
ſimili:⁊ ideo licet penam petierim ⁊ exegerim nihilomi⸗
nus agere pꝛimitiua actione ad rem vel ad pecuniam eti
am ſi non ſit dictum rato manente pacto:⁊ ita loquit᷑ lex
contraria quod tñ intellige / vt ibinota.
¶ Item quero in quo differat arbiter ab arbitratoꝛe. Re
tribus. Pꝛimo quia arbitratoꝛ adi

toꝛeĩ quo tur ſuper contractu: arbiter ſuper lite dirimẽda ⁊ in hoc

Differt.

mutatur natura iudicij:vt.ff. eodem..l.j.⁊· j·.de iudicijs l.
rem non nouam. Secundo quia arbitratoꝛ non habet ſe
uifoꝛmam iudicij ſed arbiter ſic. vt.l. cuʒ antea S. licet.
tem arbiter debet ſequi ius.vt.l.rem non nouã ⁊ aut᷑.
ibi poſita⸗j· de iudicijs. Arbitratoꝛ non debet ſequi me⸗
um ius ſed equitatem: ⁊ ideo ſi inique arbitretur petitur
eius laudum reduci ad arbitrium boni viri ſecus in ſen⸗

centia arbitri vt.l. nonne. ff pꝛo ſocio. Sed quid eſt quod

fit quotidie ꝙ quando aliqui habent litem muicem ⁊ cõ⸗
ꝛomittunt in titium tanqᷓ; in arbitratoꝛem de omnibus
keibus quomodo poteſt dici arbitratoꝛ cum de lite com
pꝛomittatur / ſic debet dici arbiter vt. l.ſi duo · S· arbitro
rum.ff. ꝓ ſocio.Certe ego non poſſum ſuſtinere commu⸗
nem opinionem quam dixi ſcilicet ꝙ arbiter adeatur ſuꝑ
lite arbitratoꝛ ſuper contractu niſi vno modo:videlicʒ ꝙ;
quãdo litigantes compꝛomittunt in titium tanq; in arbi
tratoꝛem ꝙ videantur inuicem tranſigere ⁊ alite diſcede
re:quaſi dicat recedamus a lite⁊ trãaſigamus ad inuiceʒ
pꝛo tãta pecunia quãtaʒ declarab it titius:⁊ ſic ſuper trãſ
actione ⁊ contractu videtur adiri vt ſic ſuper eum decla⸗
retur quid nomine tranſactionis dari debeat que tranſ⸗
actio iã finita eſt:⁊ a lite receſſum ar.in aut᷑.vt diffe. iudi.
S·ſi tamẽ. Modo quero an poſſit renunciari per pactũ

Renũcia⸗ quod non poſſit reduci arbitramentũ ad arbitriuʒ boni

ri an poſ⸗

viri. ⁊ dicunt doc. ꝙ in quolibet cõpꝛomiſſo ĩeſt tacita cõ⸗

ſit ꝑ pactũ ditio ſi ceſſet dolus:ex animo etiaʒ ſi fuerit iuramẽto val
ꝙ non poſ latum:⁊ ideo ſi dolus interueniat poteſt ſine periurio re⸗

ſit reduci
arbitra⸗

tractari ſᷣm oẽs quãtũcunq; pactũ ĩteruenerit de non re
ducẽdo.vt.l.fi· . de nõ nu.pe. Sʒ qͥdã eſt dolꝰ re ißa de q̊

mentũ ad loqt.l.ij. de reſci.vẽd.de iſto dolo re ipᷣa młtũ vubitat᷑ an

arbitriuz

oſſit p pactũ remitti:vt ſic nõ poſſit laudũ reduci ad ar⸗

—

boni viri. bitriũ boniviri.ſi ĩcidat dolꝰ re ipha.dy. tʒ ⁊ multũ ẽ cõis

opi.ꝙ nõ obſt. pacto põt reduci ad arbitriũ boniviri:nã ĩ
q̃libet cõuẽtiõe gñali tacite ĩtelligit᷑ legalis diſpoſitio ꝑ
modũ ↄditiõis:vᷣbi gra ſi pꝓmitto colonũ nõ expellere de
fundo ĩtelligit᷑ ſi ſoluat mercedẽ. vt.l.qro.S.intra locato
rem.ff locati.¶ Item ſi pꝛomitto filiũ non exheredare/in

telligit᷑ niſi cauſam ĩgratitudinis cõmittat per quam me

reatur exheredari:vt.l.qᷣdã cũ flliũ.ff.de verbo ob.ſimile
in.l.v ir bonus.ff.iudi.ſol.⁊.l.non cogendũ:S. at ſi iuſtas.
ff.de pꝛocura.ſic ⁊ hic quia licet pꝛomittat ꝙ non petet re
duci laudũ ad arbitrtiũ boni viri / itelligit ſi ceſſet qlibet

dolus ſiue ex aĩo ſiue re ipſa ⁊ hec eſt muitũ cõmunis opi

nio: non tamen mihi placet vt ſtatim dicam: verum qui⸗
dam adinueniunt talem modum quia dicunt remitto of⸗
ficium iudicis quo mediante petitur laudũ reduci ad ar⸗
bitrium boni viri /⁊ ſic dolum non remitto:ſed actionem
que datur pꝛopter dolum ſicut poſſum remittere actionẽ
depoſiti que competit ⁊ datur ad dolum ⁊ ipſum dolum
futurum non poſſem remittere:vt.ff.de pac.l.iuriſgẽtiuʒ.
§· ſed ⁊ ſi quis paciſcatur: ſed certe ipſi male dicunt nam
actio depoſiti nõ datur pꝛincipaliter ad dolũ ſed ad rem
⁊ pꝛopter rem / licet etiam pꝛopter dolum:⁊ ideo qui re⸗
mittit actionem depoſiti pꝛincipalitervidetur rem remit
tere ⁊ tacite ⁊ in conſequentiam dolum futurum:ſed cum
laudum petatur reduci ad arbitrium boni viri niſi pꝛo⸗
pter dolum remittendo iudicis officium per qð petitur
reduci ſatis expꝛeſſe dolum remitto ⁊ expꝛeſſa nocent et
nõ expꝛeſſa nõ nocẽt:vt.ff.de regulis iu.l.expꝛeſſa.⁊ ideo
ego puto hoc eſſe verum quicquid dicat dy.ꝙ per pa⸗
ctum non poſſit remitti reductio ad arbitrium boni vi⸗
ri vbi dolus ex animo interuenit ſiue remittam officium
iudicis ſiue reductionem:ſed non video quin dolꝰ re ipᷣa
contingẽs poſſit remitti per pactum.nec ob. argumentũ
dy.quia verum eſt ꝙ tacita conditio intelligitur ineſſe ni
ſi contrarium expꝛimatur.quid ergo ſi pꝛomitto non pe⸗
tere reduci laudum ad arbitrium boni viri ſiue ſit equum
ſiue iniquum dum tamen dolus ex animo arbitri non in⸗
terueniat quare non valebit hoc pactum certe non video
c hoc tenet roffre in.d. l. ij . de reſcin.vendi.dicitur etiam
ꝙ hoc tenet Innocen ·⁊ etiam tenet hic iaco.de are.⁊ pꝛo
bat pulcherrima ratione.certum eſt enim ꝙ ſtipulatio pᷣ⸗
toꝛia poteſt alienari ex conuentione partium ⁊ tũc fit cõ⸗
uentionalis vt.l.in cõuentionalibus.ff. de verbo.ob.qua
re ergo non ita hic poteſt conueniri expꝛeſſe per pactum
qᷓ; laudum non pꝑcretur reduci ad arbitrium boni viri ſi⸗
ue ſit equum ſiue iniquuʒ dum tamen dolus ex animo ar⸗
bitri non pꝛocedat:ſed re ipſa ⁊ inhoc ſapiat naturamar
bitri cuius ſententia retr actari non poteſt / certe valde be
ne fleri põt.⁊.l.vñ ſi nerue.ff.pꝛo ſocio. videtur loqui ĩ do
lo ex animo pꝛocedente:qꝛ dicit ita pꝛauum eſt vt manife
ſta eius iniquitas ⁊c.⁊ ideo cũ quidã meus clientulus ꝓ
miſiſſet ſub pena nõ petere reduci laudum ad arbitriũ bo
ni viri ſiue eſſet equum ſiue iniquum:dum tamẽ dolus ex
animo non intercederet:cõtingit ꝙ dolus re ipſa interue
nit ⁊ volebat petere reduci ad arbitriũ boniviri:ſed time
bat ne penam incurreret pꝛopter opiniones que ſunt va⸗
rie:circa hoc(vt dixi)ego dedi ſibi cõſiliũ vt cederet ius
ſuum ticio amico ſuo hac foꝛma cedo tibi iudicis officiũ
ad reducendum tale laudum ad arbitrium boni viri: ſed
⁊ inquantum mihi competit ſine commiſſiõe pene:modo
ticiꝰ exꝑiet᷑ de iure ceſſo ⁊ ſi iudex ſequẽdo opinioneʒ q̃̊ ẽ
magis cõis: dicat poſſe reduci nõ obſtãte pacto ⁊ planũ
ẽ qꝛ pena nõ ↄmittit᷑ ſi aũt iudex nõ ſequat opinionẽ quã
de iure puto verã ⁊ dicat nõ poſſe reduci ad arbitriũ bo⸗
ni viri obſtãte pacto cum dolus nõ ex aĩo:ſed re ipſa ĩter
uenerit:nec etiã tũc cõmittet᷑ pena:qꝛ cedens nõ ceſſit pu
re ſed ſub cõditiõe.ſed ⁊ inquãtũ cõpetebat ius ſibi redu
= cẽdi ſine commiſſiõe pene ar.ff. de ali.mutandi
iudi. cã fac.l.iij ·S· opus ⁊ ibi nota.

In mulieran compꝛomit⸗
Ancimus. ti nõ poteſt.hoc dicit.
De ſatildando
M Pꝛocuratoꝛ actoꝛis ꝓ⸗
Sn elt. pter dubium cauet de r8
tto ⁊ de recõuentiõe indiſtincte pcura⸗
Htoꝛ rei cauet iudicatũ ſolui indiſtincte
Mhoc dicit. ¶ Diuide in tres partes ꝗ?

in pꝛima ponit de cautione de rato vſ⸗
Hq; ibil Sin autem eiibi ponit de cau⸗

28 —w . Etiõe de recõueniẽdovſq; ibi. Rei aũt
ibi ponit de cautiõc iudicatũ ſolui q̃ pᷣſtat᷑ a pꝛocuratoꝛe

e

ſeirſa
ina
zven
foral
N.

t
(.
ſe
Pcau
Nheo
guuch
undt
koue
(Cere
depꝛe
glerpe
Alhee
ſeoſe
furſug
hberin
locat
ſanti
ren
deine
e
dirlin
ſopis
guig
15
0
idic
linnn
9⁰
G
tur
dolo
cellu
cekel
lsc⸗
guan
Pirs ergo⸗
Cprit tunn
bus mno
tahe
mot
itn
noct
nten
datu
mnp.
dcea
Uürnn
tt
ſda⸗
lenet
ſei⸗
ſerc
türdU
Vend
r
iueo
ſe
95
dte
tgit
Uatu
loce
comn⸗
ſepf
fen
ſeib

lten
lun
hep
tar
te
ſon

anmfte
bſinie rei vſq; in finem:continua rubꝛicam ad remota vel ad ꝓ tIi0 I eN
hiltm xima ⁊ ſic.Hictum c.S.de arbit.verum quia ſimilitudinẽ De f 0 ꝛmul 19 ſ 1P etratio nib 9
Pace habent cum iudicijs vt.l.rem non nouam.j·de iudi.⁊.l.j. Kub ica
c dſbe ff.de arbitris.ideo erat videnduʒ de iudicijs:ſed quia in 2 .
mmnson ipſo exoꝛdio cauetur ⁊ ſatiſdatur ideo de hoc ponit hic. Pe D ςDuo ſolemnia remouentur
Ferungl ¶. NHNota ergo ꝙ mandatum facit illam ſatiſdationeʒ ceſ De ris hic titulo impetrationis et
ennitoofr ſare que redditur ſuperflua pꝛopter mandatum. Sed ſo⸗ foꝛmularum hoc dicit totus ti.
ducigln⸗ la cautio de rato redditur ſuperflua pꝛoꝑter mandatum: E CAd cuidentiam eſt ſcienduʒ ꝙ olim
Atohen vt pꝛobabo ergo ſola illa reddirur ſuperflua. Sic patet ui volebat agere adibat pꝛetoꝛẽ ⁊ im=
nectoe quis cum dominus non poſſit non ratũ habere qð ſemel e petrabat ab eo foꝛmulam agendi ⁊ da⸗
un dolun mandatur.vt.l.pomponius ſcribit.ff.de nego.geſt.ergo „ BSBSot ei cartulam quandam. Item ſi ca⸗
niſgai ſtipulatio non poteſt committi: nam hec ſtipulatio ſiut R . 9 AKodebat a ſyllaba vel faciebat malum la⸗
icunt neft cetere pꝛetoꝛie debet cõmitti ad intereè: vt.l.pꝛetoꝛie.ff. tinum cadebat a tota cauſa:⁊ foꝛmula impetrata vocaba
ſded ten de pꝛeto.ſtipulat.Si non poteſt cõmitti ergo non poteſt tur vulgaris foꝛmula:vt.l.ſi ſeruus nauem.ff. de fur.⁊ hec
eogin interponi:vt.l.non cogendum·S.ſabinus.ff.de pꝛocurat. oinnia ſunt ſublata.
fentent ⁊.l.hec ſtipulatio/S. diuus.vt le.no.ca.ſed alie ſatiſdatios ¶Op.· ꝙ ſolemnia non ſint mutanda:vt.l.diuus.ff.deĩ in
mnſedan nes.ſ.de defendendo vel de iudicato ſoluendo nõ reddũ⸗ tegrũ reſti.So.ſolemniavtilia ſunt ſeruãda vt in contra⸗
inſine⸗ tur ſuperflue pꝛopter mandatuʒ vt expꝛeſſe patet ergo de rio:ſuperuacua non vt hic.¶ Modo extra dico ꝙ hec lex
Göetine bet interponi non obſtante mandato.¶ Item nota ꝙ re⸗ pꝛobat id qð dicebam in.l.edita.S.de edẽ.ſ.ꝙ bene expo⸗
nocente uocatio pꝛocuratoꝛis nõ debet nocere aduerſario igno⸗ natur actio.i.vulgaris foꝛmula naʒ actio poteſt ſumi pꝛo
eſnetie ranti:nam hec ſunt paria aliqd non eſſevel eſſe ⁊ me igno iure per ſequendi ⁊ iſta non eſt vulgaris foꝛmula. Item Foꝛmula
ordr rare:vt.l.manifeſtiſſimi:S. ſinauteʒ neſcius.⁊.l.mater. ff. poteſt ſumi pꝛo libello bene concepto vt ſic idem ſit ſulo⸗ vulgar qᷓ
umn boni ſ⸗ de inoff..teſta.⁊ inſti.mandaS. recte. Item nota de tem giſmus legiſtaruz ⁊ vulgaris foꝛmula ⁊ libellꝰ/⁊ hoc mo dicat.
zmofienn poꝛe opponendi huiuſmodi exceptiones de quo plene do actio eſt vulgaris foꝛmula olim ⁊ hodie quicquid di⸗
dobni⸗ dixi in. l.j.S.de pꝛocurato.i¶ Item nota de pena pꝛocura-⸗ cat glo inſti.de actio.in pꝛin.⁊ hoc pꝛobo ſic quia accidẽ
rguneti tionis actoꝛis qui non cauet de defendendo dominum: tia poſſunt adeſſe ⁊ abeſſe pꝛeter ſubiecti coꝛruptionem:li
ur incſen quia non admittitur ad iudicium eius nomine:vt.l.mu⸗ cet ergo quedam accidentia eius ſint ſublata.ſ.impetra⸗
ttonen tus·S.· pena.ff.de pꝛocua. tio ⁊ ꝙ qui cadit a ſyllabs non cadit a cauſa: non tamen
lſtegun ¶Sp.ꝙ ſi eſt reuocatum mandatum nullo modo valeat cius ſubſtantia eſt ſublatavt.l.ſi ſeruꝰ.ff. de furti.⁊ de hac
D iudicium:quia eſt falſum.ff. de falſi.ergo redditur iudici loquitur.l.edita.qdð patet quia ſi ibi ſuneretur pꝛo nomi⸗
tenoniie um nullum: vt.l.licet.S. de pꝛocurato.⁊.l.vero.ff.de ſolu. ne actionis ſiue pꝛo iure perſequendi non eſſet verum ꝙ;
dcturgi So. diſtingue vt glo.quã repꝛobat dominus mar.dicens ralis editio vera demonſtraret ſpeciem future litis: ⁊ ma
denntg gl. non pꝛobatur per rationẽ vel legeʒ immo impugna/ le refertur relatiuum qua ibi poſitum:qꝛ actio non emen⸗
ſulns tur quia licet iudex ignoꝛet ſi tamẽ aduerſarius ſic eſt in datur:ſed cauſa que in libello eſt:⁊ ideo ibi accipitur pꝛo
natücſtc dolo:ergo debet reſeindi iudicium:vt.l.ſi pꝛetoꝛ ·S. mar⸗ libello bene concepto:⁊ ſic pꝛo vulgari foꝛmula que olim
natan cellus ·ff. de iudi.ſed certe glo.poteſt ſuſtineri:nam hic li⸗ ⁊ hodic locum habet licet olim cum ſolemnitate impetra
ene ſer eſſet inpllcer ſcientia naner lari non tamẽ Ner do⸗ ret᷑ hodie nõ⁊ de hoc plene dixiĩ dicta.l.edita.S.de edẽ.
Pen ena us eiꝰ.⁊ ꝙ glo.verũ dicat pꝛobo ſic:certũ ẽ ꝙ in iudicijs e2 6 .
le quaſi nabuugvriliec gudn ſe ibis dr her eumn BD luretur. ꝓp „ ter cal u. Pze E⸗
udicia ergo iudicia equiparent᷑ contractibus debet idem in his B R SS
naturant Inaiei⸗ ſtatui qðᷣ in colnrractious ſed vnus contrahit:licet ad cõ ſtand 9 * ubꝛ ca. H
nevulig Ictibus modum alterius attenditur ſcientia vel ignoꝛantia con⸗- R 0 mnib Siue peto p⸗
urloqmig trahentis vt.l.cum mancipium.ff.de edi.edic.⁊.l.huiuſ⸗ E Us. bationem q̃vi
eſ tſmmli modi de contrahen.emp.⁊ ven.ergo ita erit hic quia attẽ .QAdeat᷑ ſuꝑflua ⁊ ſic peto mihi pꝛobarivł
clienlle, ditur iudex qui eſt ille qui iudicium ducit licet ad com⸗ volo pꝛobare cũ grauamiĩe aduerſarij
dgbinlit modum alienuʒ: vt.l.ij·S· poſt oꝛiginem.ff.de oꝛigi.iuris 2 (Zebes de calũnia iurare.h.d. ¶ Hiui⸗
amidollet gaut ergo ⁊ iudex ⁊ aduerſarius ſcit reuocatum eſſe man⸗ ade in duas partes qꝛ in pꝛima volebaʒ
reipſa tnen datum ⁊ tunc non tenet iudicium nec ſententia:aut ſciuit à Pib aduerſariũ cuʒ eius grauamine vſq;
Uytteſchin tm̃ pꝛocur.⁊ tũc nõ:licet ſit falſus habetur pꝛo vero auuo E& E. 2. Aibil Me aũt libi volebã pꝛobare cuʒ ad
zleſut ſp ad commodum rei pꝛopter iuſtam ignoꝛantiam: aut ſci⸗ uerſarij grauamine vſq; in finẽ. ¶ Quero qᷓ̃ differẽtia ſit Inſtru⸗
Nteedent iu uit iudex ⁊ tunc cum eius ſcientia vel ignoꝛantia debeat inter inſtrumẽtũ ⁊ litteras.Rñdeo inſtrm̃ eſt publicũ:lit mmentum ⁊
udicb ofiil attẽdi vt dixi ergo viciatur ſentẽtia:aut ignoꝛauit iuder terc pꝛiuata ſcriptura:⁊ eſt argumẽtũ ad queſtionem ſta⸗ littere in
bont rttſ ſed aduerſarius ſciuit ⁊ tunc attenta iudicis ignoꝛantia tuto cauet᷑ ꝙ domini de gabella cognoſcant de oĩbꝰ cau⸗ quo diffe⸗
epenenN tenet iudicium Merum quia non eſt cõueniens dominuz ſis.ex quibus dʒ ſolui gabella ſi inde non fuerit factũ in⸗ run.
dchnnongi ledi pꝛopter dolum pꝛocuratoꝛis ⁊ aduerſarium ſciente,y ſtrumẽtũ:mõ ponc ꝙ ſcriptura pꝛiuata eſt nunqd cogni⸗
Nacot hoanl ſi excipiat aduerſarius ex ſententia pꝛo ſe lata replicabi-⸗ tio pertinebit ad dños de gabella: videt᷑ ꝙ nõ: na appel⸗
noplicnecti tur de dolo vt.l. eleganter.S.ſi ꝓcuratoꝛ.ff.de dolo.⁊.l.cũ latione inſtrumẽtoꝝ cõtinẽtur oĩa qꝗͥ cam inſtruũt: vt.l.j.
Aarbiniü do venderet.ff. de pig. acti. Item op.ꝙ dominus reuocare fff.de fide inſtrumẽ. et per cõſequẽs ſcriptura pꝛiuata. Sʒ
dtriggi non poſſit mand atum ⁊ ideo ſemper teneat iudiciuʒ:vt.. certe ↄꝛium videtur dicendum ex cõi modo loquendimã
csnoceſtnl que omnia.ff. de pꝛocurato. So. vt glo.i Item op.ꝙ etia non appellamus ſcripturã pꝛiuatã inſtrumẽtũ ⁊ hoc etiã
zis ſhinen ſi conſtet de mãdato tamen caueat᷑ de rato: vt.l.de pupil videtur voluiſſe hec lex que ponu vt ſpecies diuerſas ea.
dedinnnnl lo · S· qui pꝛocuratoꝛio.ff.de op.no.nũ.⁊.l.quia poterat ¶ Alio modo põt exponi vt patet in glo. Quero cui incũ⸗ Onꝰ ꝓbꝗᷣ
8 ad trebeił.So.vt glo.Tu dic ꝙ ibi de mandato minus bat onus ꝓbãdi:dicit glo.ꝙ qũq; pꝛoducenti quandoq; di cuiin⸗
corpenn legitimo:quia conſtabat de generali in caſu in quo ex-ige aduer ſario qð declara ſic:aut ſcriptura ẽ pꝛiuata ⁊ ꝓdu⸗ cumbu.
1 cdet batur ſpeciale vt ibi notatur.¶ Modo quero qualiter cõ⸗ cẽs dʒ pꝛobare qꝛ illa per ſe non pꝛobat:vt.j.de pꝛobat.l.

De Joꝛmulis.

ſtituatur pꝛocuratoꝛ in actis. Reſpõdeo actoꝛ ibit vel re⸗
us coꝛã iudice ⁊ faciet ſcribi a notario hoc modo. Talis
comparuit coꝛam nobis ⁊c̃.⁊ dixit ſe nolle amplius per
ſeipſum cauſam agere/⁊ ideo conſtituit talem pꝛocurato

inſtrumenta.⁊.l.exemplo.aut eſt publica ⁊ tunc aut eſt ex
emplum aut oꝛiginale.ſi eſt exemplum debet pꝛobare pꝛo
ducens:quia ei non creditur niſi pꝛobetur cauſa:vt aut᷑.ſi
uis in aliquo documẽto.S.de eden.⁊.l.ij.⁊ .l.qcũq;.ff.de

ob rem in actis qui hanc cauſam exerceat ⁊ perficiat ⁊ hoc lde iſtru. aut ẽ ipa oꝛiginslis ⁊ tũc aut ẽ ſuſpecta:qð põt
tot⸗ euen ſcribat tabellio in actis. eẽ altero de tribꝰ modis vel experſona ſcribentis qui eſt
uncnn ¶ IAn glo. que incipit aduerſario in inuituʒ.vel etiã poſt ſolitus alia falſa cõficcre/vł ex perſona pꝛoducẽtis:vt.l.
ſnceſe litein conteſtatam non curo.ar.j.de pꝛocu.l.nihil.ſed qui ſi qs·S.j.ff.de edẽdo.vł ex ipſa qꝛ raſa vel coꝛrupta ĩ loco
bliſſe 8 tum ad hanc.il.pꝛocedat glo.quia loquitur de ſatiſdatio⸗ de quo eſt queſtio: ⁊ iſtis caſibus debet pꝛobare pꝛo⸗
nsſniͤ, ne pꝛeſtanda vel euitanda que ante litem conte.debet pe ducens:vt.l.iubemus·j.de pꝛoba. Si autem caret omni
voneden . ſtari:vt.l.pomponius·S. rati.ff.de pꝛocura. In glo.que ſuſpitiõe ſtatur iſtrumẽto donec ↄꝛiũ ꝓoetur: vt.l.cũ pꝛe
honte incipit actis.in fi.ibi·S etiam.vel ibi conſtabat de mäda cibus · j.de pꝛobat.. l.optimam.de cõtrsahen. ⁊ comit.ſti⸗
nen to minus legitimo. pula.⁊ inſti.de inutili ſtipulatione·S item verboꝛum.

*

l iiij

——ZM.

Juramen militudinem ſupplicij.vt.l.fl.j.ꝓde accuſa. Modo quero
fũ calũnie an in cauſa crimiali iurari debeat de calumnia?⁊ videtur
an ſit pᷣſtã ꝙ non/quia qui grauatur in vno videtur releuari in alio:
dũ ĩ crimi vt.l.imperatoꝛ.de le.ij.cum ergo in criminali puniatur ſi

nali cã.

militud ine ſupplicij ergo non iuramento. Pꝛeterea lici⸗
tum eſt vnicuiq; redimere ſanguinem:vt.l.j.ff.de bo.eo⸗
rum.ergo non debet iurare ne concedatur ei periurare.
Pꝛeterea quia patronus calumnioſe accuſatꝰ non puni
tur:vt.l.qui cum maioꝛ.ff.de bo.li. Pꝛeterea perſone in⸗

habiles admittuntur ad accuſandũ ⁊ ſic q̃ͥ iurare nõ poſ⸗

ſunt: vt. l. in tribꝰ.ff. de iudi.et.l.j.ſi per vim vel alio modo
contrarium tenet glo.⁊ bene Et reſponde ad.l.qui cũ ma
ioꝛ.quia non eſt verum ꝙ calumnioſa accuſatio conceda
tur:ſi tamen pꝛopter calumniam non perdit patronus bo
noꝛum poſſeſſionem:vt ibi ſed cum iuramento coercetur:
vt hic. Ad id qð diciturde perſonis habilibꝰ:dic ꝙ eo ca
ſu quo lex facit eas habiles ad litigandum faciet eas ha⸗
biles ad iurandum ⁊ ad omnia ideo iurabunt: vt not.d.
l.jj.ſi per vim vel alio modo.Ad alia argumenta reſpon
de vt glo.Sed contra ſecundam reſponſionem quam fa⸗
cit glo.poſſet opponi: bene eſt verum ꝙ vbi due peneve
niunt ex eadem lege ꝙ ambe imponũtur:vt.l.nemo.S.de
epi.audi.Sed quando ex diuerſis legibus veniunt debe
ret vna ſufficere.Sed dic ꝙ non eſt ita hic:nam ⁊ in ciui⸗
li punitur in refectione expenſarum ⁊ iuramento vltimo
colligit glo.ꝙ minoꝛ iurat de veritate ⁊ reſpondet.Circa
qð dic ꝙ aut queris an iuret de calumnia:⁊ dico ꝙ non/⸗
q̊ ſit ratio dica ·.e.l.ij ·S.qð obſeruari.aut queris an iuret
de veritate ⁊ tunc aut eſt unpubes ⁊ non iurabit aut pu⸗
bes ⁊ tunc aut queris an iurabit in cauſa pꝛopꝛia ⁊verita
tem reſpõdebit/⁊ dic ꝙ ſic.vt hac glo.aut queris an iurs
bit in cauſa aliena tanq; teſtis.⁊ tunc aut eſt cauſa ciuuis
⁊ ſic vt.l.inuiti.ff.de teſti.aut criminalis ⁊ tũc non admit
tetur nec iurabit niſi ſit.xx.an.vt.l.in teſtimoniũ.ff.de te⸗
ſti. aut queris an factꝰ pubes poſſu teſtificari de his que

vigit in pupillari etate ⁊ dico ꝙ ſic:ſi de his que tunc vi⸗

dit ſine ratione nunc videt rationem:vt ſi videat ticium

arare fundum neſciebat tamen ꝙ eſſet poſſidere hodie ſic

ſecus in alijs. Jacob. butrig.

7 non iuratur quia ſufficit generale iuramẽtum
MHcalumniec. hoc dicit. Hec aut᷑. venit ad coꝛrecti

onem.l codicis ᷣm quaʒ in ſingulis iurabatur / hodie nõ

quia ſufficit vnum generale/⁊ de ſuperfluis iuramentis
non vtimur. ¶ Quero an omnia iura loquentia de iura⸗
mento particulari ſint coꝛrecta per hanc autent᷑.dico ꝙ
non:nam deſtructa ratione que eſt hic in tex.ĩ initio iuret
⁊c̃.deſtruetur effectus eius:modo ergo aut queris de oc
currentibus ante litem conteſtatam ⁊ iuratur particula⸗
riter ante litem cõteſtatã: aut iurabitur particulariter ⁊
in ſingulis cum nondum ſit generale pꝛeſtitum de occur
rentibus poſt litem conteſtataʒ /⁊ tunc aut generale iurs
mentum fuit omiſſum ⁊ iurabatur in ſingulis quia ceſſat
ratio huius.l.Sed ſi generale non fuit omiſſum tunc am⸗
plius in ſingulis non iuratur vt hic.
¶ Itez oppo.ꝙ etiam in medio litis iuretur:vt in autent᷑
de teſti · S quia vero Reſpõdeo vt glo.quia ſpecialiter o⸗
poꝛtet ibi iurari non obſtante iuramento generali vt vi⸗
deatur neglectum ⁊c.vt.l.item apud:S.hoc edicto. ff. de
iniur.¶ Item oppo.de.l.que bona.S.penulti.ff.de dam⸗
no infecto.So.vt glo.⁊ pꝛima ſo.eſt verioꝛ cum determi
natione tamen quã dixi.
P r m et Omnes qui participant litem
L* habent Kurgare conſcientias
uas iuramento vel quaſi hoc non poteſt remit
WM Bti/1 qui recuſat iurare punitur ſiue ſit actoꝛ ſi⸗
ue reus:hoc habet locuʒ ĩ omni loco ⁊ in litibus futuris.
hoc dicit Jacob.butri.
¶ Diuigde in plures partes quia in nouem In pꝛima pꝛo
cedat lis cum pꝛincipalibus perſonis ⁊ de eoꝝ iuramen⸗
to queritur vſq; adS. qð obſeruari. Secundo pꝛocede⸗

bat lis per legitimos adminiſtratoꝛes:vt per tutoꝛes et

curatoꝛes vſq; ad verſicu. Similiq; modo.Quarto agi⸗
tabatur per pꝛocuratoꝛem ex parte rei cum mandato vł

Sõ .

Butrigarius ſuper ſecũdo libꝛo Codicis

SOp. ꝙ aliter compeſcatur calumniavt inſti. de pena te.
liti.So.vt glo.quia cohercetur per calumniam vt hic: et
per refectioneʒ expenſarum: vt ibi in criminalibus per ſi

ſine vſq; ad ·S. ſed qꝛ veremur. Quĩto interſerit an poſſit
hoc iuramẽtuʒ remitti vſq; ad.v.hoc etiã. Sexto loquit᷑

quãdo de mãdato ꝓcuratoꝛis actoꝛis dubitabatur vſq;

ad.S. ꝙ ſi actoꝛ. Septimo punit nolentem iurare vſq; ad
p. ſic enim. Octauo cõcludit ad pꝛemiſſa oſtendens quis
ſit effectus huius legis.vſq; ad v.an ſi qua.Nono ⁊ vlti
mo oſtẽdit hanc legẽ eſſe generalẽ vſq; in finẽ.¶ Ad eui⸗
dẽtiam eſt ſciẽdum ꝙ hec lex facit mentionẽ de lege rem
non nouã j.de iudi.qꝙ licet ſit poſterioꝛ in oꝛdine fuit poꝛ
in cõpoſitione.⁊ ſi dicas ꝙ debẽt leges oꝛdinate poni ve

rum eſt leges eiuſdẽ tituli. , ,
¶ Sppo. ꝙ hec lex male dicat/ꝙ ſit ſtatutum de iura⸗

mẽto in patronis.cum poſt iſtam legẽ fuerit hoc nouiter
inductum.vt.l.rem nouãj de iudi.So.licet iſta ſit pꝛioꝛ
in oꝛdine / illa tamen in compoſitionc.¶ Item oppo.ſi il⸗
la fuit pꝛioꝛ in cõpoſitione deberent etiam eſſe in oꝛdine:
vt.l.cum ergo.ff.de ſta.ho. So.oꝛdo attenditur in codẽ
titulo:vt leges pꝛimo facte pꝛocedant vt in grio.ſed in di
uerſis ti.non vt hic. Itẽ op.ꝙ iudex iuret vt in aut᷑iuſ⸗
iuran.quod pꝛeſta.ab his.circa pꝛin.So.iurat generali⸗
ter in pꝛincipio ſui regiminis ⁊ ideo in ſingul.non iurat.
vt.S.in aut᷑.hoc ſacramẽtum.ſed pᷣponuntur ei vt recoꝛ⸗
detur.⁊ eſt ar.ꝙ poteſtas bononie cũ in pꝛincipio ſui re⸗
giminis iurct omĩa ſtatuta ſeruare/non deberet poſtea
lurare particulariter ſcholaribꝰ.Sed dic ꝙ cum hoc no
tabiliter fleri debeat videretur eẽ neglectũ ſi non fieret:
vt.l.item apud · S.hoc edicto.ff. de iniur. ar.in aut᷑.de te⸗
ſti · S. qꝛ vero.¶ Item op.ꝙ hec lex ſibi contradicat quia
dicit hic. et ·e · S· fl. iurari in initio.poſtea dicit ꝙ iura⸗
tur poſt narrationẽ.ſed dic ꝙ narratio eſt initiuʒ iudicij
⁊ ideo ſi incõtinẽti poſt narrationẽ fiet.ſatis videt᷑ in ini
tio iuratum eſſe.vt.l.lecta.vᷣſi.dicebam. ff. ſi cert. peta.

¶ Item op. ꝙ pꝛimo reus iuret / deinde actoꝛ. vt inſti. de Jurareqͥſ
pena te.liti ·S.j.So.hic ẽ certa iuris diſpoſitio:⁊ ideo oꝛ⸗ debeatp⸗
do ſcripture ibi non attẽditur. Itẽ eſt adhuc ↄtra ille·S· mo reꝰ vł
quia dicit pꝛius:ſed qꝛ ibi dicit pꝛius / ſub.qᷓ; ad alia pꝛo⸗ actoꝛ.

cedatur.¶ Quero an aduocati debeãt iurare:⁊ dic ꝙ ſic
de iure:ſed de ↄſuetudine nõ ſeruat᷑. Itẽ quero an ante
litis conteſta.debeat cliẽtulus conſulere aduocatũ cum
nondum de calũnia iurauerit:et dic ꝙ non vt glo. ⁊ certe
hoc bene ſeruatur in palatio noſtro.nam ſi que ꝓpoſitio
nes fiunt /iudex facit aduocatũ recedere ⁊ interrogat cli
entulum de ſua conſciẽtia.verũ aduocati bene debẽt vi⸗
dere an capitula pꝛocedãt/⁊ ſub hoc pᷣtex.faciunt aduo⸗
cati omnẽ maliciã: nam ad hoc vt habeãt ſpaciũ loquẽ⸗
di cum clientulo ſtatim vt oſtẽduntur poſitiones dicunt
eas non ꝓcedere qꝛ duplices qꝛ imꝑtinentes /⁊ qꝛ nega⸗
tiue vt ſic oꝛta queſtione.de hoc cõmittatur alicui ſapiẽ⸗
ti cõſilium/ ⁊ ſic interim conſulũt cliẽtulum qualiter ha⸗
beat reſpõdere:ſed cautus iudex incõtinẽti faciet ſibi di

ci que ſunt ille ̊ non ꝓcedunt ⁊ ſi reperist aliquas nega⸗

tiuas eas reijciet:⁊ ſi reperiat aliquã dubiam illam reſer
uabit.ſed alijs faciet incõtinenti reſpõderi. Nerũ cano⸗
niſte hoc non ſeruãt licet dicant ſe habere melioꝛẽ conſe⸗
quẽtiam qᷓ; nos ⁊ peſſime faciũt:nam ipſi aduocati reſpõ

dent poſitionibus ⁊ dant reſpõſionem in ſcriptis clientu

lis ſuis. Itẽ quero quis iurabit in duplicibus iudicijs
⁊ dic vt glo.qꝛ vterq; ⁊ actoꝛ ⁊ reus.i J tẽ quero quis pᷣ⸗
mo iurabit ⁊ dic ꝙ pꝛouocãs:vt.l.in tribꝰ.ff.de iudicijs.
Item quero quando reus opponat exceptionem pacti
dẽ non petẽdo qͥs pꝛimo iurabit ⁊ dic vt glo verum glo.
non videtur ꝓcedere/nec eius q̃ſtio:nam cũ interrogati⸗
ones ⁊ reſponſiones fiant poſt litem cõteſtatã ⁊ iuramẽ⸗
tum calũnie generale pᷣſtitum ⁊ ante diſputẽtur perem⸗

pꝛorie:ergo amplius iurari non debet:vt aut᷑.hoc ſacra⸗

mentum.Sed glo.poſſet ſuſtineri in exceptionibus emer
gentibus ante litem conteſtatam/cum iuramentum non
pꝛeceſſerit:vel etiam quando ipſam exceptionem oppo⸗
nendo litem conteſtatur: vt quia cum reſpondet libello
con fitetur vera eſſe contẽta in eo:ſed dicit ſibi factum pa
ctum de non petendo:⁊ ſic cum non expectetur amplius

iuramentum generale iurabitur ſingulariter ſuꝑ iſta ex⸗

ceptione ⁊ reus pꝛimo cum videatur agere / et ex hoc ſu⸗
munt aduocati illud quod quotidie faciũt:nam faciũt in
allegationibꝰ pꝛimo allegare aduocatũ actoꝛis q; rei: ſi
cut pꝛimo iurat actoꝛ qᷓ; reus niſi quando ſolum eſſet ſuꝑ
exceptione rei:nam tũc reus videtur actoꝛ vt dixi. Glo.
tamẽ videtur dicere ꝙ oꝛigine attenta ſemper pꝛimo iu⸗

hien

Ala⸗
ſt⸗
Gno
I.
hn
ſve
ſepe
ſpſi
tai

9

De Jureiurando pꝛ

opter calum. dan. Jo. LXXXV.

t neſ=t
Kloloene rabit actoꝛ. Itẽ quero an hoc iuramẽtũ remittatur pa⸗ iurat:quia ſi ſcit ſe calumnioſe mouiſſe non iurabit ⁊ ſic
batnr rentibus ⁊ patrono:⁊ cõmunis opinio eſt ꝙ ſic: nam põt cadct a cauſa. Item cum ſcisat ſe debere iurare de pꝛeteri
Neſſgil allege remitti non ab homine.vt.·..S. ſed quia veremur. to abſtinebit ab initio alite mouenda:⁊ ideo cohercet ca
W uraͤs in ¶ Itẽ quero an ſi quis in pꝛincipali cauſa iurauit habeat lumnitam:⁊ eſt ar. ad queſtionẽ. Quidam ſentiens ſe mo⸗
1onort cã pᷣncipa neceſſe iurare in ca appellatiõis.⁊ dic ꝙ ſic: quia eſt alia uere malam cauſam iuxta ſententiam petijt iurari de ca⸗
eſAtan⸗ li an tene⸗ cauſs qᷓ; pꝛima. Pꝛeterea dato ꝙ eſſet eadẽ cꝗ eſt tamen lumnia:querebatur an excuſaretur ab expẽſis pꝛeteritis
deſcenm atur poſt⸗ alia inſtantia ſᷣm oẽs:at hic iurando videtur ſe potius re dicebatur ꝙ non quaſi a calumnia pꝛeterita non poſſit iu
lneſntin ea iurare ĩ ferre ad inſtãtiam qᷓ; ad cauſam vt ꝓbabo:ergo iuramẽ⸗ ramento purgari.Econtra videtur ꝙ ſic cuʒ referatur ſe
ntepoln. cã appel⸗ tum in vna inſtantia pꝛeſtitũ non poꝛrigitur ad aliã. Et ctiam ad pꝛeterita de hoc dicã .l.ij.
lationis. ideo iterum iurandum. ⁊ ꝙ videtur iurare ſuper inſtan⸗ ¶ Quod. ¶ Abi cã agitatur per legitimam perſonamvt
un deiez tia non ſuper cã patet:quia qñ quis habet iuſtaʒ inſtaõtii tutoꝛes curatoꝛes ⁊ ſimiles ipſi extimãtur ſcireveritatẽ:
hoenanin ⁊ ſuper ea recte iurat:⁊ tñ non habet iuſtã cauſam vt eſt ⁊ ideo iurant non minoꝛes.h..d.
ſaſtoin emptoꝛe a quo res cuincitur per veruʒ dñm.vt.l.vtiq;. ff. ¶ Quero que ſint legitime perſone ſimiles hic exp̃ſſis.
moppoßie de rei ven. ⁊.l. at qui naturaS·cũ me.de nego.geſt.pꝛeter x⁊ dic ꝙ pater in bonis aduenticijs ⁊c.vt in glo.ſ Modo
einonite ea quod tutoꝛ auctoꝛiſatur duobus pupillis inuicem li⸗ venio ad gloſ.magnam pꝛimam hic poſitam ⁊ oppono
turin ni⸗ tigantibus:quia ſᷣm credulitatẽ facit credens bonam in duobus modis ex ea: pꝛimo ſic videtur ꝙ tutoꝛ iura⸗
Pioſcdnnd ſtãtiã vtriuſq;:licet ſit impoſſibile ꝙ cauſa vtriuſq; ſit bo re non debeat:quia deſtructo conſequenti deſtruitur an
rinatit⸗ na. vt.l.accipientis.ff. de aucto tu.cũ ergo iuretur ſuper iĩ tecedens:ſed ita eſt ꝙ ideo iuratur vt interrogationes ⁊
ftgenerat ſtãtia tm̃ ⁊ nõ ſuꝑ cã ⁊ alia ſit ĩſtãtia cãe pᷣncipalis ⁊ alia reſponſiones poſt iuramentum fiant et tutoꝛ reſpondere
Alronin appellationis ſʒʒ omnes licet an ſit eadẽ cã:queſtio ſit / er non poteſt:quia eius reſponſioni non ſtatur.vt.l.certum
ranteen go iuramentũ invna pꝛeſtitũ ad aliam non poꝛrigitur/er Sdenul veconſeſſ Sed certe ego poſſem dicere ꝙ re
eoſfin go iterum iurabitur. ¶ Itẽ quero quid ſi finita eſt cauſa ſponſiones nõ flant ſub iuramento iſto maxime iure iſto
deret hoe triennio ⁊ reinchoetur an iurabitur⸗ ⁊ puto ꝙ ſic. cũ om cum iurabat ſolum ſe putare fouere bonam cauſam ⁊ ſic
cumſwen⸗ nia acta ad pꝛeparationeʒ in pꝛima cauſa expirauerint ⁊ reſponſiones non ſunt conſequens iui amenti. Vel ſolue W
“Bl alia eſt inſtantia. vt dixi.¶ Item quero quid ſi in medio vt gloſ.multis modis. Ucrũ pꝛima ſolutio ⁊ ſecunda qᷓ Tutoꝛum
au.deſs inſtantie mutetur iudex an iterum iurabitur ⁊ dicit gloſ. ſunt quaſi idem ſunt vere vt diſtinguas ſic: quia aut tu⸗ ſeu curato
icar 4 ꝙ non:quia non eſt alia inſtantia ⁊ fingitur idem iudex. toꝛ confeſſus eſt:⁊ reſpondit verum ⁊ ſtatur eiꝰ dicto:aut rũ ↄfeſſiõi
iet ii Item quero quid ſi poſt litẽ conteſtatã reo volente mu reſpondit falſum:⁊ tunc aut errauit in facto ⁊ tollitur eiꝰ an ſtetur.
ckcen. tefur actio an iterũ iurabitur. Ultramontani dicũt hance conkfeſſio cõmuni iure.vt.l.non fatetur.ff. de confeſſ.aut
nu queſtionẽ nõ ꝓcedere: qꝛ dicunt actionẽ mutari non poſ errauit in iure ⁊ tunc minoꝛ beneſieio reſtitutionis iuua⸗
. kinit ſe poſt litẽ conteſtatam.vt.l.edita.S.de eden. Sed certe tur ar.l.interdum.ſff.de condic.inde. Item opp.ꝙ nõ iu
ncart en ipſi male dicunt:quia gloſ.in qſtione pꝛeſupponit mu⸗ ret tutoꝛ:nã duobus litigantibus poteſt pꝛeſtare auctoꝛi
Ninuf tatio fuerit facta volente reo:⁊ ideo pꝛocedit queſtio: in tatẽ.vt.l.accipientis.ff de aucto tuto.aut ergo dices euʒ
fotictpl,nl qua dic ꝙ aut actio mutata inſurgit ex eodem facto qaue non iurare de calumnia/ ⁊ hoc eſt contra hanc legẽ: aut
Nhnſlegn pꝛima ⁊ amplius nõ iurabitur cum ſuper facto iuratum dices eum iurare ⁊ ſic iurabit pꝛo vtroq; ſcilicet pꝛo acto
addlun fuerit ſemel: aut inſurgit ex alio facto:⁊ tũc iuratur iteri re⁊ reo:⁊ ſic erit periurus contra legẽ videamus.ff. de ĩ
fen dgſt ar.l.qui bona.S.pe.ff.de dãno infec.Sic ergo autẽ finita litem iurãdo:⁊ hic in fl. So.dico ꝙ auctoꝛitatem pꝛeſtat
nero enant eſt pꝛima inſtatia aut durat:pꝛimo caſu ſiue ſit finita per duobus litigãtibus cum tertio non inuicem:⁊ tunc opoꝛ
ocatii n ſententiã ⁊ appellatũ ſit/ſiue per lapſum triẽnij ⁊ reinte⸗ tet duobus contrarijs reſpõdere que videntur obſtare.
glo 1en gratur ⁊ ſemꝑ iurabitur. Secũdo caſu aut nil mutatur et deund eſt qð dixi ꝙ non poteſt eſſe qui deieret. Secun⸗
ne ppoſtn aplius non iuraturvt autẽtica hoc ſacramentũ:aut iĩmu⸗ ũ pꝛopter effectum condẽnationis:quia veniet condẽ⸗
errogatel tatur iudex ⁊ nõ iuratur iteꝝ:aut mutatur actio quod po naãdus ſibi ipſi contra.l.licet · S.ſi plures.ff de pꝛocurato.
edebetſi teſt eſſe reo volẽte:⁊ tunc aut actio noua ꝓcedit ex eodez Sed pꝛimum nõ obſt.quia poteſt verum iurare:pone er⸗
lunt dne⸗ facto quo pꝛima ⁊ non iuratur amplius ałs ſic. Item ᷓ go ꝙ vnus pupilloꝛũ vendicat rem ſuam ab alio: certe il
Niü loqni ro quid ſi agnatus vendicat cognatum detentũ ⁊ vendi-⸗ lc habet iuſtam inſtantiã alter ſe defenditvt ſpectet ſentẽ
nes dicunt cat contravolũtatẽ defuncti quis iurabit.Rñdeovt glo. tiã:vt ſic ſibi cõmittatur ſtipulatio de euictione cõtra au
Aneg ⁊ dic vt glo. „IILtoꝛẽ ſuum / certe iuſtam habet inſtantiã: ⁊ ſic vterq; po⸗
Alicuiſchi⸗ 21 iſto Hec aut᷑.venit ad.l.codicꝭ addẽ⸗ teſt licite auctoꝛari⁊ iurare.vt.l.vtiq;.ff de rei vendica.
gpalten 6 AM IO. do: na pʒz l. codicis iurabat acto: Mõ obſtat ſcᷣm quia tutoꝛ non litigat ſed pupilli eiꝰ au
facleſbit, Ale putare bona inſtantia vti:et econtra reus ſe ctoꝛitate: ⁊ ideo vnus pupilloꝝ alteri condemnabitur au
lignasnegy Eoutans bona inſtantiavti venit ad contradicẽ ctoꝛitate tutoꝛis pꝛectãtis victoꝛi:⁊ victo non autez ipſe
nilamnckr dum. Modo vltra hoc iuratur per aut.iſtã ꝙ pꝛobatiöes tutoꝛ ſibi ipſi condẽnabitur ⁊ ſic non obS.ſi plures.
Oeri cano⸗ quas non putabat neceſſarias eẽ non cxiget ab aduerſa ꝗ Modo quero quis debeat cãʒ actitare:⁊ dico ꝙ aut lo
iccoſſe rio ⁊ bꝛeuiter hoc intẽdit. Pꝛeter ſpẽm iuramenti q eſt ĩ ueris de monacho litigãte:⁊ ſerua qð dixi in aut᷑.cã q
octtifehi l. codicis adijcit᷑ noua ſpẽs vt iuret non petere in tota li⸗ fit cũ monacho.S.de ſacroſan. eccle. aut querꝭ de minoꝛe
igrisclinn te pꝛobationem non neceſſariã: ideo dixi in tota lite ne litigante:⁊ circa hoc dic ꝙ ſi eſt infans non poreſt agere
us udicß ſepius iuretur.h.d. ¶ Ad euidentiam eſt ſciendũ ꝙ ſjß me cuaãm nec ↄueniri põt nec in iudicio eſſe.vt.l.neq; impube
neolisß rã opinio.interrogationes ⁊ reſponſiones fiunt ſub hoc res.ff. de in ius vocan.ſed reuocabit ipſe tutoꝛ ⁊ cauſam
R iuramento ⁊ ſi non iuraretur generaliter pꝛo tota cã eſſet ipſe actitabit ſolus.vt.l.j·S. ſufficit.ff.de admi. tut.aut eſt
gotenſit iurãdũ in ſingulis.vnde ſi fleret vna poſitio deberet iuns maioꝛ infante:⁊ tunc altero de duobus modis poteſt agi
cunge re ꝙ non peteret ſuper illa pꝛobationẽ non neceſſariam. ca: nam poteſt ipſe tutoꝛ conueniri/vel ipſe pupillus au⸗
en Ntn Sed hec lex voluit generaliter iurari ſuper tota cauſa ne ctoꝛitate tutoꝛis: immo qͥdã ambos cõueniunt dicentes
tnt, ſepius ſit iurandum. conuenio vel ago contra tutoꝛẽ ⁊ contra pupillos aucto
kitin KR I Hec aut᷑.venit ad.l.co tritate tutoꝛis.Sed qͥs iurabit de veritate.Reſpõdeo ipe Juramè⸗
eu lin D D e incipa eS.dicis addendo nouaz minoꝛ ſi eſt talis in quo poſſit cad ere veritas:qꝛ habet in tũ calũnie
it hor nr ſpeciem iuramẽti.ſ.ꝙ nil dedit iudicibus ⁊c. tellectum alas non.vt.ł ĩpuberem.ff.ad.l.coꝛn.de falſis. an ſit per
onibie n daabeꝛeuiter hoc intẽdit poſt duas ſpecies iuramẽ Poſſes tñ dicere ꝙ impubes pꝛeſumatur neſcire verita⸗ adultũ vł
neſnunnn, ii/ de quibus dictum eſt in. lI. ⁊ in aut᷑.in iſto.adijcitur hic tẽ ⁊ ſi non admittitur in cã aliena vt teſtis.vt.l.iulian.ff. eiꝰ curato
nen ſ noua ſpẽs iuramẽti.hoc dic̃.¶ Sʒ q̃ro ſi aduerſariꝰ vult deteſti.multominus in ſua in qua dãnum poteſt pati:vn rẽ pᷣſtãdũ
ond le lſnre vtvideat abſentem iurare cuius expẽſis ibit:certe ab de impubes etiã doli capax non videtur admittendus ĩ
bituunt ſentis.ar.l.generaliter·j.de iureiuran.⁊.l.pꝛetoꝛ·S. defen cauſa pꝛopꝛia cum in aliena non admittatur.ſed adultꝰ
turaniie di.ex qui.cau.in po.ea. Jurãt ergo tria vnum ꝙ non mo ſic. vt.l.inuiti.ff.de teſti.⁊ iurabit etiam ſine curatoꝛe:ſed
ſſiniſuc, uerunt litem calũnioſe ⁊ hoc per legẽ codicis. Scðʒ ꝙ reſponſionem non faciet ſine curatoꝛe. Sed quis iurat
4 ertnen non petet pꝛobationem de ſuperfluo⁊ hoc per aut᷑.ĩ hoc. de affectiõe?certe aut eſt pubes minoꝛ ⁊ ipſe iurabit / aut
unfiii⸗ Tertiũ ꝙ nil dabit vel dedit iudicibꝰ ⁊ hoc per iſtã auł. eſt impubes ⁊ non iurabit:ſed ipſe tutoꝛ iurabit volẽs/ſʒ
ishn ¶ Sed quid pꝛodeſt iurare nõ mouiſſe litem cum hoc iu-⸗ non inuitus. vt.l.videamus. ff. de in liem iurã. Sed qͥs
uneſ 6 ramentum ſit de pꝛeterito ⁊ calumnia pꝛeteritaʒ non co⸗ iurabit de calumnia.reſpondeo tutoꝛ non minoꝛ. ſed que
noi 4 hercet ſed futuram. Reſpondeo ideo de pꝛeterito etiam eſt ratio cum auctoꝛe tutoꝛe poſſit de veritate reſponde⸗
erpe

2

Butrigarius ſuper ſcdo libꝛo Codicis

re. Rñdeo dicunt quidã ꝙ iuramentũ eſt de ſubſtãtiali⸗
bus litis/⁊ hec requirunt perſonam legitimam. Sed cõ⸗
tra videtur quia iuramentũ poteſt omitti:ergo nõ eſt de
ſubſtãtialibus iudicij a's omiſſum viciaret iudicium.
Sed potes dicere ꝙ aut iuramentum eſt petitum ⁊ pꝛe⸗
ſtitum ⁊ tunc eſt de ſubſtantia/aut eſt petitum ⁊ non pꝛe⸗
ſtitum:⁊ tunc etiam de ſubſtantia eſt/ aut non eſt petituʒ
neqʒ pꝛeſtitũ:⁊ tunc non eſt de ſubſtantia vt dicam in li⸗
bello. de litis conteſt.aut᷑.offeratur. Sed poſſes aliam
rõnem reddere.ſ.qꝙ minoꝛ veritatẽ ſcire poteſt.ſ.ꝙ talis
numerauit pecuniã tali:⁊ ideo de veritate poteſt teſtifi⸗
cari.Sed qualitatẽ cauſe neſcit iuris pꝛeſùptione:nã nõ
ſufficit credere niſi iuſta ratione credatur. vt.l.iulianus.
ij.ff. de act. empti. alłs credulitas ſine iuſta rõne caderet
in temeritatem de qua in.l.plagij jad.l.iuł.de plag.vn⸗
de non puto ꝙ temeritas excuſet a periurio: ſed creduli
tas cum iuſta ratione: cuʒ ergo minoꝛ iuris pꝛeſumptio
ne cauſã.i.qualitatem cauſe pᷣumatur ignoꝛare ⁊ non ſci
re:quia ſcire eſt per cauſas cognoſcere: ideo non iurabit
de calumnia ipſe ſed tutoꝛ:⁊ ideo non eſt vera illoꝛuʒ opi

nio qui dicunt non dari tẽpus ad deliberandum.vt.j·di⸗

iliuſfa. cã. ¶ Modo quero quid ſi filiuſfſamilias litigat quis iu⸗

ſi litigat rabit.Rñdeo ſi litigat in caſtrẽſi vel quaſi aut eſt maioꝛ:

an dẽat iun ⁊ tãc ipſe agit cauſam per ſe ⁊ ipſe iurabit: qꝛ ſibi nullum
rare de ca obſtaculum obuiat non patria poteſtas:qꝛ illa nihil ope
lumnia. ratur in caſtrenſivel quaſi/non etas:quia eſt maioꝛ iura⸗
bit ergo ipſe.Si aũt eſt minoꝛ tunc licet ceſſet obſtaculũ
poteſtatis / tamẽ adeſt obſtaculũ etatis.vñ dabitur cura
toꝛ non ſibi:qꝛ eſt in poteſtate.vt inſti.de tut.in pᷣn.ſed da
bit᷑ liti. Vñ ſi peteret qͥs curatoꝛẽ ſibi dari male peteret:
curatoꝛ ergo litigabit ⁊ iurabit tanq; adminiſtratoꝛ legi
timus vt hic.ſi autẽ fllius litigare vult in aduenticio pe⸗
culio:tunc aut pater acceptauit vſumfructũ:⁊ ipſe ille qͥ
actiões ſuſcipit ⁊ mouet:ideo ipſe pater tanqᷓ; legitimus
adminiſtratoꝛ iurabit vt hic.⁊ qui foꝛte diceret ipſum fi⸗
lium ſi eſt maioꝛ iurare etiã conſenſu patris:⁊ patrẽ etiã
foꝛte non eſſet male dictũ:licet ipſi dicant ꝙ non eſt inte⸗
ger pꝛopter patriam poteſtatem. Si aũt pater non acce⸗
ptat vſumfructũ tunc non eſt legitimus adminiſtratoꝛ/
aut ergo filius eſt maioꝛ ⁊ per ſeipᷣʒ litigabit: non tũ ſine
conſenſu patris iurabit de calumnia:quia nõ eſt integer
pꝛopter patriaʒ poteſtatẽ qui pater habebit ei neceſſe cõ
ſentire. vt. l. cum non ſolum/S. neceſſitatẽ.j.de bo. que lib.

vbi pꝛobãtur hec omnia.Si aũt filius eſſet minoꝛ tũc nõ

poteſt per ſeipſum litigare:ſed petet curatoꝛẽ dari non ſi
bi ſed liti:qꝛ cum ſit in poteſtate ſibi nõ poteſt dari tutoꝛ
vt dixi. vt inſti.de tute.ĩ pꝛin.⁊ iſte curatoꝛ datus liti agi
tabit cauſam/x tãqᷓ; legitimus adminiſtratoꝛ iurabit de
calũnia vt hic /non aũt ipſe minoꝛ vt dixi/⁊ hec eſt vᷣitas
? ita debet intelligi glo.hic poſita /naʒ ꝓut dicitur neceſ
ſariũ conſenſum patris referas ad aduenticiũ peculium
Interro⸗ ⁊ ita bene ſuſtinetur licet quidã eã repꝛobẽt.¶ Modo ve
gationes nio ad quartã gloſ.⁊ pꝛimo circa eã quero:ex quo titulo
ex qͥ titulo flant interrogationes.rñdeo quedã ſunt ad pꝛeparatio⸗
ſub qᷓ ſpẽ ⁊ nẽ litis:⁊ iſte flũt per ti.de interroga.ac.⁊ ante lit. ↄteſt.
qñ ⁊ ſub qᷓ Quedam fiunt ad deciſioneʒ litis: ⁊ hec fiunt ad deciſio
foꝛma de⸗ nẽ litis ⁊ hec fiunt per titulum de cõfeſſ. Et circa hec eſt
bẽt fieri. vidẽdũ ſub qua ſpẽ iuramẽti fiãt /qua foꝛma flat/⁊ quã⸗
do fiãt.Et de his hic loqᷣtur / q̃daʒ fiunt teſti:⁊ hec flunt
ad voluntatẽè aduerſarij:nã facit fleri interrogatiões te⸗
ſti. ad ſuũ ſenſuʒ dũmodo non ſint extranee.vt.l.ſi poſtu
lauerit.ff.de adul.⁊ .ij.de teſti.l.teſtiũ.⁊ ibi de hoc dicam.
Redeo ergo ad noſtras.ſ.ad illas que fiunt ad deciſio⸗
nẽ ⁊ quero ſub qua ſpẽ iuramenti flãt.⁊ dic vt gloſ.quis
mult a ſunt capuula iuramẽti:⁊ ſᷣm verã opinionem ſunt
ſuꝰ capitulo ülo/quod eſt in aut᷑.in hoc ſacramẽto.S.eo.
Sed qua foꝛma fiũt: Reſpõdeo de iure deberet fieri hoc
modo:credis tu ſuper hoc aliquã debere fleri pꝛobatio⸗
nem vt dicit gloſ. Sed de conſuetudine fit tantũ hoc mo
do credis hoc verũ eẽ vel non. ¶ Modo q̃ro quando de
heat fieri interrogatio. ⁊ ad euidentiã huius queſtionis
Poſitiõi⸗ eſt ſciẽdum ꝙ multa opponũtur poſitiõibus:nã opponi
bus ĩ iura tur qñ q; ꝙ ſunt ipertinentes /qñq; ſunt negatiue/ quãdo
mẽto calũ q; ꝓꝙᷣ ſunt duplices/qñ ꝙ ſunt implicitc/qñq; ꝙ ſunt de
nie multa pendẽtes/qñq; ꝙ ſunt poſitiones iuris ⁊ de his omnibꝰ
opponũt᷑.⁊ ſingulis eſt videndũ an ⁊ quãdo ſint admittẽde vel nõ.
Hitco ergo quãtã ad pꝛimũ ꝙ aliquãdo opponitur poſi⸗
tionibus ꝙ ſunt ĩpertinentes.circa qð dic ꝙ quedaʒ ſunt

pertinentes oĩno vt eſt cũ minoꝛ vult pꝛobare ſe minoꝛẽ
7 leſum vt reſtituatur:⁊ iſte debent admitti ſᷣm oẽs. vt.l.
jꝗ̃. de dila.ibi ſpaciũ inſtructiõis ⁊ exhibẽde ⁊c.aut ſunt
omnino impertinẽtes:⁊ tunc non admittũtur: qꝛ ad illa
nõ poꝛrigit᷑ iuramentũ ſub quo dʒ rñderi.vt.l.nõ nudis.
æ.l.non epłis . de pꝛobat.quedã ſunt pertinẽtes ſed nõ
oĩno.i.quando non pꝛobant per ſe ſed adminiculantur/
⁊ hec debent ad mitti:⁊ ideo in cã poſſeſſionis bene debe
ret admitti capitulũ dñij ⁊ eum adiuuet:nã pariter ꝓbã
tibus partibꝰ de poſſeſſione ſi alter eoꝝ etiam de dñio ꝓ⸗
babit / obtinebit tãq; duplicia iura obtinẽs: vt dixi .j. vti
poſſi.l.vnica.licet quidã cõtra ꝑ.l.naturaliter·S.nihil.de
acquiren.poſſeſ.ff.ſed male dicunt omnia:ergo q̃ poſſunt
coadiuuare ꝓbationẽ /vel iudicium debẽt admitti vt ſic
q̃ ſi non pꝛoſunt ſingula multa iuuãt:vt ꝓbat᷑ in. .iudicia
de rei ven. ⁊.l.iij · S.idẽ diuus.ff.de teſti. Aliqũñ opponit᷑ Poſitio⸗
poſitiõibus:qꝛ ſunt negatiue ⁊ dicũt quidã ꝙ non debẽt nes negs⸗
admitti qꝛ ula ſunt ponibilia q̃ ſunt ꝓbabilia:ſed negati= tiue an
ua eſt ĩpꝛobabilis ergo ĩponibilis:ſed dic ꝙ vbicũq; ne⸗ ſint ꝓba⸗
gatiua ꝓbabilis eſt ſ̃m ea q̃ dixi in.l.optimã.de cõtrahẽ. biles.
⁊ cõmitten.ſti.⁊ tunc eſt ponibilis ſed aliqñ nõ eſt ꝓbabi
lis per ꝓbationes ⁊ tunc dicerẽ ꝙ aut fit poſitio ⁊ de cu⸗
ius facto depẽdet: vt quia dico te mihi numeraſſe ⁊ tũc
debet admitti:qꝛ per cõfeſſionem aduerſarij ꝓbari põt.
ar.l.marcellꝰ.ff.rerũ amo.⁊ in aut᷑.de heredi.⁊ falci ·S·ſi
vero abſunt.Sed ſi res dependet a facto eius.de quo q̃ri
tur ⁊ tunc non eſſet ita tutũ admitti.ſi tũ equitas moueat
mdicem ad hoc admittet eã:vt.l.vbicũq;.ff.de interrog.
act.i Aliquãdo opponit᷑ poſitionibꝰ ꝙ ſunt duplices vt
eſt cũ dico hoc modo pono teſtatoꝛẽ feciſſe teſtamẽtum
et mihi.x. legaſſe.modo iſte ſunt due poſitiones ſub vna.
nam poſſibile eſt ꝙ fecit teſtamentũ.⁊ tñ nihil legauit:et
ideo debẽt diuidi qꝛ ĩminet periculum reſpõdẽti vel in⸗
terrogãti:nam aut interrogatꝰ ſimpliciter affirmabit et
põt eſſe ꝑiurus ſi alterum nõ erat verũ.Aut negauit ſim
pliciter qð põt etiam ſi ſola pars vna eſt falſa:nam cum
negat ſub vna oꝛatione totũ non videt᷑ ſingula negare:ſj
ipᷣm vniuerſuʒ qð ex vns ſola particula falſa reddit᷑.vt.lʒ.
ſi is qui ducenta.S. vtrum.ſff. de rebus du.licet quidam
dicãt ⁊ male ꝙ videtur ſingula negare.nõ ergo habebit
actoꝛ qð petit cum liceat reo negare totũ:ergo iudex fa⸗
ciet petitionẽ diuidi ⁊ cuilibet ꝑ ſe rũderi.ſ Aliqñ oppo⸗
nitur poſitionibꝰ ꝙ ſunt implicite ⁊ hec ſunt ſimiles ſupe
rioꝛibus:vt eſt cum dico pone ꝙ teſtatoꝛ mihi legauit.x.
ſingulis annis quo ad ſtarem cũ herede ſuo.⁊ hec omĩa
fecit fauoꝛe mei.modo poſſet decipi reſpõdens ſi ſimpli⸗
citer cõſitetur hec fuiſſe facta fauoꝛe legatarij: ⁊ ideo dʒ
diuidi.nam ꝙ habebat legatũ eſt bene fauoꝛe/ſed ꝙ ſtet
cum herede/eſt fauoꝛe heredis:ſed qñq; bonũ eſt facere
tales poſitiones aduerſarijs quãdo habẽt malã cauſam
vt decipiãtur:⁊ ideo feci ſemel vnam fieri ſic inſtrumẽtũ
debiti.dicebat talis nũ erauit.⁊c.et nõ fuerat nũeratio fa
cta ego ex parte rei ponebã ſic.dico me confeſſum fuiſſe/
recepiſſe mutuo centũ/a numerata eſſe dato ꝙ in pᷣſentia
numerata non fuerint actoꝛ ſtatim fuit confeſſus hoc ⁊ ꝑp
hoc ſtatim apparuit inſtrumentũ falſum eſſe: qꝛ dicebat
numer auit.(¶ Aliqñ opponitur poſitionibꝰ ꝙ ſunt depen⸗
dentes: vt ſi dixiſti me heredẽ talis.⁊ ego negaui poſtea
dicis. Item pono ꝙ hereditatẽ adiſti/certe hec depẽdet
a pꝛima ⁊ ideo nõ debet admitti qꝛ poſſem reddi ꝑiurus
ſi cõfit erer:vt.l.qui iuraſſe·S.·ſi pater.ff.de iureiur.i¶ Mo
do quero an pluries poſſit ĩterrogari aliquis ſuꝑ cadem Interro⸗
poſitione.⁊ dic ꝙ aut eſt iuamẽtum de credulitate⁊ fit Sari an

Fm idẽ tẽpus interrogatio /ſcdᷣo loco ⁊ tũc nõ dʒ admit: po- it d;

ti: qꝛ redderetur periurus / quia m idẽ tẽpus non poteſt bluries ſu
idem credere ⁊ nõ credere/⁊ ſic ꝓcedit.l.qui iuraſſe.ff.de pei eacdẽ
iureiur. Aut eſt iuramentũ de credulitate ⁊ fit interroga⸗ Poſitionc.
tio ex interuallo/⁊ tunc põt interrogari ſecundo loco:qꝛ
non reddit᷑ periurus.nã põt eſſe ꝙ heri vnũ credidit/ho

die credit aliud. Aut eſt iuramentũ veritatis ⁊ nõ debet

interrogariniſi ſemel etiã ſᷣm diuerſa tẽpoꝛa:qꝛ id qð eſt
verũ ſemꝑ eſt verũ.vñ poſſet reddi ꝑiurus.ar.idẽ. dic.l.
qui iuraſſe.⁊ ideo fuit q̃ſtio hic:qꝛ quidã interrogatus ſi
interfuerit tali negocio ⁊ dixit ꝙ ſic.⁊ iterrogatꝰ de quo
milleſimo dixit ſe neſcire/poſtea reuerſus/a poſtes iĩter⸗
rogatus dixit ꝙ fuit in tali milleſimo certe nõ poſtea eſt
ꝑiurus:qꝛ poteſt eſſe ꝙ neſcit ãnos dñi:vel de milleſimo
non recoꝛdabat᷑ tũc:modo ſic.qꝛ fecit rõne dominij⁊ in⸗

Cmi
hucix
CE

oop.

Uns (A

Eeher uata
Ninme ſtio
lte hoies
fleit
ireſp
Lyna
cpio⸗
lun
won
ſde
fnde
Peed
rar
ſtur
chen
Urarn
ln
li⸗
lnen
lhn
ſtuer
anfi
iegttvpan
lvedſoltezn
nintöehen
in iurad
coꝛre
farer
ſiut
(rre
urat
Lpo
ho⸗.
de
Mpg
luret.
Curar
tioni
dpini
Cc⸗⸗
un

oipoſin
nminfe
nlintſe
lgſtoppone
Vnon doherſe
tlnen
bicſggeſtn
decrthi
nöck pbtr
ſtiotdeh
mefaſſeriie
pooni i,
lt gleigſ
,dequoi,
tas monen
e intenng
duplicestt
teſtamenun
hes ſubynn
ülegente
detipelin
Cſfirmabtte
negank n
ſarnan an
ls negereß
reddikn!
cet quiden
go haben
o iuderſ
liqnopy⸗
imtlesſpt
ilegauitt
Theconi
pöſi ſimp⸗
i: Tidedtr
e ſec ge
niͤeſt faeen
nali uin
cinſrunetn
tnüeritiof
ſſun fuſe
gin ßſents
ſushoct9
eg diceht
ſundehen⸗
egnipoſi
hecdieitt
düipiun

Utilitas
eſt triplex
m iuramẽ
to calũnie

De Jureiurando pꝛopter calum. dan. Jo. LXX

uenit milleſimũ.põt ergo pluries interrogari ᷣm diuerſa
tꝑa in his q̃ dixit nõ vᷣa ſj̊ nõ recoꝛdabat᷑:vel de creduli⸗
tate dixerat. Aliqñ opponit᷑ poſitiõibꝰ ꝙ ſunt iuris:nã
dico ꝙ filius ſuccedit pri ab inteſtato.certe iſte eſt caſus
legis.⁊ ideo dic ꝙ aut eſt poſitio iuris ſcripti ⁊ nõ debet
adm itti.aut eſt poſitio iuris cõſuetudinarij ⁊ dʒ admitti
vt.l.ij/q̃ ſit long.conſue. Sed quid ſi dicat ſe dubitare/
an dab tur ei tẽpus ad deliberandũ: dicũt quidã ꝙ non
qꝛ ſtati ſcit/an credat vel nõ.Sed tu dic ꝙ debet dari di⸗
latio:nã non ſufficit credere niſi iuſta rõne credatur:vt.l.
plagij. de plagia. ⁊ ideo debet dari dilatio.⁊ ſi iudex fa⸗
tuus denegauerit dilationẽ reſpõdeat negatio pᷣmiſſa:vt

dicit glo.Sic ergo aut quis interrogat᷑ de veritate ⁊ dʒ

ei dari dilatio ad deliberãdum.aut interrogatur de cre⸗
dulitate ⁊ tũc aut interrogat᷑ de facto alieno ⁊ dʒ dari ei
dilatio qꝛ iuſte põt dubitare:vt.l.fl.ff.pꝛo ſuo.aut de ſuo
facto interrogatur.⁊ tunc aut de remoto ⁊ põt merito du
bitare:qꝛ labilis eſt hoĩm memoꝛia.et ideo dʒ ei dari di⸗
latio.ar.l.hac conſultiſſima:Sat cum humana.j.qui te.
fa.po.⁊.l.ijS.ſed qꝛ.de veteri iure enu. Si interrogatur
de facto ſuo ꝓximo:tũc nõ debet ei dari dilatio.ar.ff.ad
vellei.l.aliquãdo.hoc tamẽ cõmittitur iudicis arbitrio.
¶ Quid em̃ ſi interrogat᷑ de negocio ꝓpꝛio:⁊ etiã de ꝓxi
mo:ſed eſt quedã ratio longa ⁊ implicita quã non potuit
tenere mẽti.Certe deberet dare dilationẽ.Sed qͥd ſi iu⸗
dex non vult dare dilationẽ quãdo debet:certe cõſilium
eſt ſᷣm glo.ꝙ rñdeat negatione pꝛemiſſa als non admitte
rem talem reſpõſionẽ niſi in caſu pᷣdicto poſſem etiã ꝓte
ſtari ꝙ iudex ſibi iniuſte denegat dilationem dare.
¶ Si aũt. Si veniat ꝓcuratoꝛ ex parte actoꝛis vel rei
cũ mãdatovlł ſine nõ audit᷑ volẽs ꝓcedere ĩ cã niſi faciat
pꝛĩcipalẽ iurare.h.d.vſq; ad S. ꝙ ſi actoꝛ.omiſſo S.ſqʒ qꝛ.
¶ Ex tex.mãdare vt peragat totum/mãdare tñ poteſt
anteq; iuretur. . .
¶ Sed quia. Juramentũ hoc non põt remitti qꝛ non
oð pꝛiuatã vtilitatẽ ſed ob cõem ĩtroductũ eſt.hoc dicit.
Ad euidẽtiam eſt ſciendũ ꝙ triplex eſt vtilitas.eſt pꝛi⸗
uata q̃ͥ reſpicit ſingulariter quẽlibet vt eſt iuramentũ te⸗
ſtis. Quedã eſt publica.i.fiſci.quedã eſt cõis.ſ.q ad om̃s
hoĩes reſpicit.i.cõiter nõ ſingłariter:vt eſt hic.ſ.vt lites
ſileãt in cõi ⁊ hec cõmunis pᷣfertur publice vtilitati fiſci
q̃ reſpectu huius cõis appellat᷑ pꝛiuata:vt.j.de cadu.tol.
l.vna S. hec oĩa.⁊ in aut᷑.vt iudi.ſiue quoquo ſufra.in pᷣn⸗
cipio Et hec cõmunis vtili non poteſt pacto remitti:vt
l.iuriſgentiũ ·S. paciſcar.ff.de pac.⁊ in aut᷑.de nõ ali ·S·qꝛ
vero veriſſime.ſ¶ Ad .S.ſi aũt.op.ꝙ hodie oẽs leges loq̃n
tes de cautione rati ſint coꝛrecte:qꝛ aut venit dñs ad iu⸗
randũ.⁊ videtur ratũ habere.aut nõ iurabit/i⁊ i cauſa nõ

ꝓceditur. Sed dic ꝙ nõ ſunt coꝛrecte / quid enim ſi ante

liuramẽtũ pᷣſtandũ ſunt facte multe expenſe ⁊ dñs poſtes
ratum nõ habeat nõne cõmittetur cautio de rato ꝓpter
expenſas pᷣteritas certe ſic. Pꝛeterea poteſt eſſe ꝙ poſt
iuramẽtum calũnie iam pᷣſtitum interuenit ꝓcuratoꝛ de

cuiꝰ mãdato dubitatur ⁊ ſic cautio de rato eſt neceſſaria:
vt. l.ij. de cõſoꝛ.eiuſdẽ li. Item põt eſſe ꝙ iuramẽtum ca⸗

Pꝛocura
toꝛ oſtitu⸗
tus a dño
an iuret ð

calunia.

lũnie non petetur ⁊ ſic dñs nunq;ᷓ venict ad cam:vt no.
in.l.papi ·S· ſi is.ff.de pꝛocura.ſ Item op.ꝙ dñs poſſit cõ
ſtituere ꝓcuratoꝛẽ/⁊ anteq; de calũnia iuretur:vt.l.etiã.
ff.de ꝓcura.So.vt glo.⁊ dixi ſuꝑ textu. Itẽ quero an
ꝓcuratoꝛ iuret: Reſpõdeo ꝙ ſi eſt pꝛocuratoꝛ ſimplex ⁊
iſte ᷣm cõmunẽ opinionem iurat.ſʒ dñs mar.tenebat ꝙ;
deberet iurare ⁊ hoc ꝓbat ſic.certũ eſt ꝙ olim ꝓcuratoꝛ
iurabat:vt.l.qui bona.S.penul.ff.de dã.infec.nec reperit᷑
coꝛrectũ non ꝑ.l.codicis.qꝛ licet dicat actoꝛẽ ⁊ reum iu⸗
rare non ꝓpterea remouet quin ꝓcuratoꝛ debeat iurare
ſicut nec iuramẽtum aduocati eſt coꝛrectũ. Item non eſt
coꝛrectum ꝑ aut᷑.pꝛicipales. Jurare nõ remouet quin ꝓ⸗
curatoꝛ iuret:ĩmo tex.qui ibi dicit in medio migrauerint
⁊c.poſſet ĩtelligi ꝙ loqueret᷑ de pꝛocuratoꝛe ⁊ ſic faceret
pꝛo.Sed ſi intelligas de herede non facit pꝛo.nec cõtra.
Pꝛeterea.vᷣ.ſic enim.je.l.facit pꝛo.qꝛ videt᷑ velle ꝙ oẽs
ꝓticipantes litem iurẽt:ſed ꝓcuratoꝛ participat eã:ergo
iuret.⁊ ſi aduocatus iurat qui minus pꝑticipat litem qᷓ; ꝓ
curatoꝛ ⁊ tñ aduocatus iurat:ergo ⁊ ꝓcuratoꝛ.⁊ his ra⸗
tionibus videt᷑ ꝙ debeat iurare. Sced ſi nolo tueri cõem
opinionẽ dicam ꝙ ideo aduocatꝰ iuret qꝛ ſe ipſum in iu⸗
dicio repꝛeſentat ⁊ non aliũ.ſed ꝓcuratoꝛ nõ ſe ipᷣm:ſed
dñm repᷣſentat/ac dñs iurauit:ergo ſuꝑ verũ nec aduoca

XXVI.

tus iurat de cõſuetudine verũ.ꝓcuratoꝛwo iurare pᷣ dño
poſſet ſi haberet ſpale mand atũ ad iurandũ in iſta cauſa
nõ als vt plene dixi.S.de ꝓcu.il.ſi pꝛocuratoꝛ.Si autẽ in
ꝓcuratoꝛe loqmur rei.tũc aut qrit᷑ an in cꝗ pncipali quã
defendit dẽat iurare/⁊ dico ꝙ nõ.ſʒ dũs:aut loq̃ris in cã
ſtipulatiõis de iudicato ſoluẽdo cũ ipe vt pꝛĩcipalis exi
ſtat ⁊ iurabit ipſe.nã poſſibile eſt ꝙ nunq; aliquid recupe
rabit a dño.ſ¶ Itẽ nec ob.il.nõ ſolũ.S.ſed interdũ.ff.de ꝓ⸗
cura.qꝛ ibi danum in aliũ redũdabat hic pᷣncipaliter ad
ipſum.Sed quid in ꝓcuratoꝛẽ in rem ſuã certe nõ eſt du
bium ꝓꝙ ipſe iurat cuʒ ad ipᷣm ꝑtineat negocium.Sed an
dñs iurabit:videt᷑ e ſic.ſi actoꝛvelit cũ dñs melius ſciat
veritatẽ negocij:vt l.ſi actoꝛ malit.ff.de ꝓcura.ſed certe
hoc videtur valde abſurdũ ꝙ dñs debeat iterrogari⁊ ĩ
ptaãte ſua ſit per ſui reſpõſionem dãnificare pꝛocuratoꝛẽ
in rem ſuã dicendo cõtractũ eſſe ſimulatũ vel alia. Sed
dicũt quidam ꝙ aut agit directa noĩe dñi ⁊ iurabit dñs.
aut vtili noĩe ſuo ⁊ tunc ipᷣe ſolus iuret qð non puto rõne
quã dixi:nã bñ eſt verũ ꝙ in pncipio cauſe pdteſt vocari
ille qui melius nouit veritatẽ vt ipſemet iudiciũ ſubeat:
vt dicta.l.ſi actoꝛ malit.Sed quo ad cauſaʒ inchoatã cũ
vno alius vocet᷑ non inuenio.Alij dicũt ꝙ aut dñs tenet᷑
de euictione ⁊ iurabit.aut nõ/⁊ nõ.Ego puto eũ indiſtin
cte non debere iurare.ſ Ad ·S.ſed qꝛ.op.ꝙ poſſit hoc iu⸗
ramentũ ꝑ pactum remitti cũ quilibet ſuo fauoꝛi poſſit
renũciare:vt.l.ſi quis in conſcribẽdo.S.de pac.So.hoc
nõ eſt inductũ in fauoꝛem ſinguloꝛũ ſed cõem ⁊ ideo pot
remitti.¶ Item op.ꝙ poſſit remitti:nam ita demũ pᷣſta⸗ Juramen
tur ſi petatur:vt l.iuſiurandũ ⁊ ad pecunias.ff.de iureiu. tũ de calũ
ergo ſi nõ petatur põt remitti tacite/ergo ⁊ expꝛeſſe:vt.l. nia an po
cum quid.ff.ſi certũ petatur:ĩmo plus debet oꝑari expᷣſ⸗ ſit omitti
ſum q; tacitũ:vt.l.fi..de noua.So.nõ ſemꝑ equiparãtur in cauſa.
tacitum ⁊ expᷣſſum:ĩmo dictum eſt expᷣſſa nocere non ex⸗
pꝛeſſa nõ nocere:vt.ff.de regu iu.expᷣſſa.⁊ ita eſt hic.Alij
dicunt ꝙ nõ poteſt nec expᷣſſe/ nec tacite remitti ſed omit
ti ſic.⁊ hoc tenet dñs mar.vñ dicebat ꝙ aut iuramẽtũ eſt
boin ⁊ pꝛeſtitũ ⁊ planum eſt.aut eſt petitũ ⁊ non pᷣſtitũ.
oc caſu erat de ſubſtatia iudicij qꝛ petitũ:⁊ ideo iudici⸗
um non tenet ſi non eſt pᷣſtitum.⁊ ideo quidã ꝓcuratoꝛes
malicioſi qui veniũt ex parte rei dum litẽ cõteſtant᷑ di co
narrata ꝓut narrãaãtur vera eſſe.⁊c.⁊ peto iurari de calũ⸗
nia.modo actoꝛ qui de hac cauda iuramẽti non ꝑppendit
ꝓcedit in iudicio ⁊ nihil de iuramẽto dicitur lata ſnĩa:di
cit pꝛocuratoꝛ rei ꝙ iudiciũ fuit nullũ:qꝛ iuramẽtum ca⸗
lũnie fuit petitũ ⁊ ſic erat ſubſtãtiale ⁊ fuit omiſſio ⁊ ideo
iudiciũ nullum.ſed aliqñ iuramentũ non eſt pᷣſtitum nec
petuũ ⁊ tunc nõ eſt ſubſtatiale iudicij ⁊ ideo omiſſum nõ
viciat iudiciũ /nec dicitur tacite remiſſum ſʒ omiſſum: vt
ſtatim patebit.pone ergo ꝙ duo litigauerũt non petito

nec pꝛeſtito iuramẽto dum eſt pꝓpe ſentẽtiam reus qui vi

det ꝙ habet malã cauſam ⁊ qð ipſe cõdẽnabitur petit iu
rari de calũnia malicioſe:qꝛ ſi actoꝛ nolit iurare cadet a
cauſa/ſi iuret excuſabitur ab expẽſis reus ꝓpter iuramẽe
tum calũnie:nunqͥd debet audiri reus petẽs iurari.certe
ego vidi determinari ꝙ ſic.ꝑ quod patet ꝙ nõ erat tacite
remiſſum:qꝛ amplius peti nõ potuiſſet ſed erat omiſſum.
⁊ ideo in quacũq; parte iudicij peti põt.Sed nũquid ex⸗
cuſabit reũ ab oĩbus expẽſis etiã pᷣcedẽtibus⁊ iuramen⸗
tum: dicũt quidã ꝙ non.qꝛ iuramentũ purgat ſolum ca⸗
lũniam futurã non pꝛeteritã.in cõtrariũ facit glo.S e.il.j.
in pꝛin.q̃ dicit ꝙ iuret ſe mouere vel mouiſſe litem putãs
habere bonã cauſam ꝑ quod videt᷑ ꝙ iuramẽtũ ſe referat
ad pᷣterita ⁊ ſic calũniam pᷣteritã purget:ſed ſatis poteſt
dici ꝙ ab expenſis pᷣcedẽtibus iuramẽtum nõ excuſetur:
ſed a ſequẽtibus ſic/ ad hoc vt malicijs obuietur.¶ Iteʒ
op.ꝙ poſſit remitti iuramẽtum. vt.l.iuſiurandũ ⁊ ad pe⸗
cunias·S.qui iuſiurãdũ.ff de iureiur.So.remittit᷑ a lege
parẽtibus ⁊ patrono / ab homine non remittitur:vt hic.
¶ Modo q̃ro an clerico remittat᷑ hoc iuramẽtum: Et vi Juramen
detur ꝙ ſic.vt.l.cũ clericis.S.de epi.et cleri. Tu dic õ.qꝛ tũ de calũ
ibi loqtur de ſacramẽto iudicio ſiſti.qꝛ remiuttitur:qð re nia an re⸗
mittif hoc non.vñ dic ꝙ aut cõuenitur de facto ſuo ⁊ iu⸗ mittat᷑ ele
rabit.Aut de facto eccłie.⁊ tũc aut de ſpali ⁊ nõ iurabit. rico.
aut de alio ⁊ iurabit ꝑ alium:vt in glo.¶ Itẽ quero an iu
ramentũ teſtis poſſit remitti:⁊ dic ꝙ ſic.qꝛ illud reſpicit
vtilitatẽ ſinguloꝝ litigãtium.ſed iſtud eſt inductũ ob cõ
munem vtilitatẽ qð puto veruʒ habito reſpectu ad id qð
lites minuũt in cõi ⁊ facit eas eſſe paucioꝛes numero:ſed

Butrigarius ſuper ſcdðo libꝛo Codicis

pꝛout decidit lites iam inchoatas videtur reſpicere cõ⸗

Juramẽ⸗ modũ litigantiũ.¶ Itẽ qro an a pᷣncipe poſſit remitti.⁊
tũ calũnie dic ꝙ ſic vt glo.ſi dicat nõ obſtãte tali lege:ſed ſi quis di

an poſſit cat per reſcriptũ impetraſſe ne iuret ⁊ aduerſariꝰ reſcri⸗

remitti a ptum per mendaciũ impetratũ:an ĩ hac q̃ſtione emergẽ

pꝛincipe

ti iurabitur.⁊ dic vt glo.ꝙ ſic ratione dubitationis.
Hoc etiam.¶ bi dubitatur de mandato pꝛocurato⸗
ris/actoꝛis cauet de rato ⁊ facit dominũ iurare de calum

nia.h. d. Sed quid ſi dñs eſt multum lõge / ita ꝙ cito ve⸗

nire nõ poterit an admittatnr ꝓcuratoꝛ ad agendũ.Di⸗
cunt qͥdaʒ ꝙ ſic:etiã ſine aliquo ſacramento calũnie.ar·ſ.
co.in fl.Alij dicũt ꝙ ipe iurabit.Alij dicũt ꝙ hoc eſt tuti
us ꝙ ipſe petet curatoꝛem dari bonis:ille tanq; legitimꝰ
adminiſtratoꝛ iurabit.
¶ Quod ſi.¶ Pena non iurantis actoꝛis eſt vt cadat ab
actione:reus habetur pꝛo confeſſo: per hoc ſacramentuʒ
purgantur calumnie:⁊ lites dirimuntur.h.d.
¶Ex tex iudici ſententiã pꝛoferre. Nota ergo ꝙ con⸗
feſſusvel pꝛo confeſſo habitus debet nihilominus condẽ
nari ⁊ hic eſt caſus.Et ſic ſtatuto cauetur ꝙ bannitus de
crimine habeatur pꝛo confeſſo ſi capiatur bannitus bene
habetur pꝛo confeſſo/ſed tamen debet condemnari: ⁊ ſta
vides ſeruari de facto.nam dicit poteſtas ꝙ talis bãnitꝰ
fuit de tali crimine:⁊ vigoꝛe ſtatuti habeatur pꝛo cõfeſſo:
ideo ĩ ipſum tãq; in cõfeſſum ſententiã decapitationis ꝓ
fero ⁊c. ¶ Quero an actoꝛ ipſo iure cadat a cã an per ſen
tentiã.⁊ dicvt glo. ¶ Spp.nunqᷓ; ſic eũ cadere a cã ſi no
lit iurare qꝛ foꝛte non vult pꝛoſequi.So.vt glo. Itẽ op.
ꝙ cadat a iure ſuo.vt·.j.ti.j.l.pꝛoperãdum.S·ſinautem ex
geſtis.So.hic eſt contumacia in nõ iurãdo / ibi in nonve

Appella⸗ niendo.Quero an qui noluit iurare ſi condemnatꝰ fue⸗
re an poſ⸗ rit poſſit appellare. Reſpondeo quidã ſunt contumaces
ſit ↄdẽna⸗ in nõveniendo/a per hoc etiã in iurãdo:⁊ per hoc iſti nõ
tꝰ q noluit appellat/niſi veniãt iudice ſedente pꝛo tribunali. vt.l.ft.

lurare.

KRñũdere

nolẽs ĩ iu feſſo.nã ſi certum eſt ꝙ ſi denegat iurare hẽtur pꝛo cõfeſ⸗

dicio an

ff.de ĩ ĩtegr.reſti.quidã ſunt contumaces in non iurãdo
reſpondẽdo vel reſtituẽdo ⁊ hi bene appellãt.vt.ff.de ap
hethgrecitd: S uſſu⸗. ¶ Op.ꝙ nõ poſſit ferri diffinit iua
ite nõ cõteſtata.vt l.fĩ · S. illudj.de tẽpo.⁊ re.appel. So.
vt glo.qꝛ hic bene fuit cõteſtata. Item quero quid ipoꝛ
tent hec verba rei qualitas:⁊ exẽplifica vt glo.qð unpu⸗
gnat Jac.de are.dicẽs ꝙ nullus eſt ita fatuus qui libel⸗
lũ foꝛmaret ⁊ diceret ſe metũ intuliſſe:⁊ dic ꝙ reꝰ habet᷑
pꝛo confeſſo.⁊ videtur confeſſus id quod in libello conti⸗

netur ⁊ non aliud.¶ Pone ergo ꝙ actoꝛ lite cõteſtata fe⸗

cit poſitiões ⁊ poſt eas dixit/⁊ peto iurari de calũnia reꝰ

nõ perpendit de illis verbis in quibus petebatur iurari

de calumnia:⁊ ideo nõ iurauit ĩ ꝓceſſu cauſe.dicit actoꝛ
reum habẽdum pꝛo cõfeſſo ⁊ condẽnandum:qꝛ non iura
uit cum eſſet petitum:reusvidẽs ꝙ habetur pꝛo confeſſo
vult opponere exceptionẽ pacti de nõ petendo/nunquid
poteſt:videtur ꝙ ſic:qꝛ nõ plus debet operari ficta cõfeſ
ſio qᷓ; vera:ficta eſt ꝙ ſi eſſet vere cõfeſſus narrata in libel
lo.ſ.ſibi mutuaui pecuniã poſſet opponere exceptionẽ pa
cti.ergo ⁊ nunc licet videatur cõfeſſus narrata in libello
⁊ hoc vult iſte tex.duʒ dicit ⁊ ipſa rei q̃litas ſuggerit ⁊c̃.
Sed certe hoc nõvidetur bene dictũ:qꝛ cum in libello di
cat mutuaui tibi.x.ceſſas ſoluere quare peto te condẽna⸗
ri in eo quod dicis ceſſas ſoluere: vider᷑ dicere eũ nõ ha
bere exceptionẽ:qꝛ ille qui habʒ exceptionem non ceſſat

cum non ſit in moꝛa.lł.lecta.ff.ſi cer.pe.Nidetur ergo cõ⸗

fiteri ea q̃ ſunt in libello / ⁊ ſic ſe ceſſare/⁊ exceptionẽ nõ
habere:⁊ ideo non poterit peremptoꝛiã exceptionem op
ponere/ſed declinatoꝛiã ſic:⁊ que reſpiciat ꝓceſſum:vt ſi
dicat nõ dʒ ei reddi ius:qꝛ bãnitꝰ:nã iſtã bene poterit op

ponere quãtumcũq; hẽatur pꝛo confeſſo in narratis in li

bello.¶ Quero an qui denegat reſpondere hẽatur ꝓ con

ſo vt hic:ſed quid ſi iurauit ⁊ reſpondere nonvult:in hoc

hẽat᷑ ꝓ cõ eſt opi.⁊ ideo pꝛemitte ꝙ qui tacet non confitetur nec ne

eſſo.

gat. vt.l.j.G.ſcientiaʒ.ff.de tribu.⁊.l.qui tacet.de regulis

iur.⁊ hoc eſt verũ.ſed aliquãdo equiparatur affirmanti

vfb negãti ⁊ quãdo hoc ſit videndũ eſt:⁊ aut loquimur in

contractibus ⁊ ſerua.l.gaius.ff. de pig.ac.⁊.l.ſi flliusg.
inuitus.ff.de pꝛocurato.aut loquimur in iudicijs.⁊ tunc
dicunt vltramontani ꝙ aut denegat reſponderc in pᷣpa⸗
ratoꝛijs ⁊ habetur pꝛo negãte ſi negatio ſibi nocet. vt.l.
de etate · S. qui tacet.ff.de interrog.ac.Sed in deciſoꝛijs

dicunt ipſi ꝙ non inueniunt ꝙ debeatur hẽri pꝛo confeſ⸗

ſo:ergo non extẽdent ad deciſoꝛiã cum hoc ſit od ium et
penale ⁊ plus noceret in deciſoꝛijs qᷓ; in pꝛeparatoꝛijs.
Ja.de are.dicit ꝙ hẽtur pꝛo cõfeſſo/⁊ hoc pꝛobat ſic: po
tentioꝛ eſt ratio in cã qᷓ; in cãto:ſʒ ita eſt ꝙ iuramẽtũ cau⸗
ſatur a poſitionibus ⁊ interrogationibus.nã ad hoc eſt ĩ
uentũ iuramẽtum ad hoc vt ſub eo interrogationes fiãt
⁊ qui denegat iurare habetur ꝓ confeſſo vt hic:ergo mul
to foꝛtius qui denegat reſpondere hẽtur pꝛo confeſſo cũ
reſponſiones ſint cauſe iuramẽti vt dixi. Pꝛeferea dico
(dicit ipſe)q̃ veniũt ex eadẽ lege ⁊ fonte debẽt eadẽ lege
decidi.vt.l.fi.j..de nup.ſed cum iuramentum ⁊ interroga
tiones veniãt ex eadẽ lege.ergo ſicut nolẽs iurare hẽtur
pꝛo cõfeſſo/ſic ⁊ nolens reſpondere. Sed certe ipſe male
dicit.pꝛimo qꝛ hec duo non veniũt ex eadẽ lege quod pa
tet:qꝛ iure iſto imponebatur hec pena non iurati:⁊ tamẽ
iure iſto non fiebant interrogationes ſub iuramento
calumnie:ſed hodie fit per aut᷑.in iſto ſacramento: ergo
non veniunt ex eadem lege. Item iuramentum non eſt
inductum pꝛopter interrogationes/nec tẽdunt ad eũdeʒ
effectum:nã iuramentũ eſt inductum vt lites ſileãt in cõ
muni ⁊ nõ inchoẽtur: ideo reſpicit communè? vtilitatẽ:
ſed interrogatiões fiunt ad deciſionẽ litis inchoate/⁊ iõ
non reſpiciũt cõemvtilitatem:ſed luigãtium vt releuent᷑
ab onere ꝓdãdi. Dominus Mar.dicit 4 hẽatur hoc pꝛo
confeſſo ſi hoc ei nocet /vel pꝛo neganteſi hoc ei nocet.
Sed nos dicimus ⁊ ſeruamus neſcio quid ſeruent alij ꝙ
aut loquoꝛ in tacẽte in cõtractibus/ ⁊ recurro ad.l.gaiꝰ.
de pig.ac.⁊.l.filius·S·inuitus.de ꝓcur. Aut loquoꝛ in pᷣ⸗
paratoꝛijs iudicioꝛum/⁊ he interrogationes q tunc fiũt
vidẽt᷑ ſapere naturã iuramẽti calumnie:qꝛ flunt ob com
munẽ vtilitatẽ vt lites ſileant in communi:⁊ ideo in his
hẽtur pꝛo cõfeſſo vt.d.l.de etate ·S.qͥ tacet.⁊ hic in · S. ꝙ ſi
actoꝛ.aut loquoꝛ in deciſoꝛijs/⁊ tunc tencmus nos:⁊ ita
ſeruatur ꝙ aut interrogatio fit ignoꝛãti:vt qꝛ iudex facit
citari ticiumvt veniat reſponſurus poſitionibus factis
ꝑ talẽ. Modo ticius ignoꝛat quid in eis poſitionibꝰcon⸗
tineatur/⁊ hoc caſu non hẽtur pꝛo confeſſo:quia ibi debʒ
adaptari fictio vbi poſſet adaptari veritas.vt.l.ſi Mas⸗
ff.ſi cer. pe. Sed ita eſt ꝙvere confitens non habetur pꝛo
confeſſo vt.l.non fatetur.ff.de iur.⁊ fac.ignoꝛ.ergo nec ſt
cte confeſſus hẽtur pꝛo confeſſo:aut interrogatio fit ſciẽ
ti / vt qꝛ iudex facit ticium citari vt veniat reſponſurꝰ ta⸗
libus poſitionibus ⁊ miſit ei copiã interrogationũ ⁊ non
vult ei reſpondere:vel dum fuit citatus venit coꝛã iudice
⁊ iuſtex monſtrat ei poſitiones:⁊ cum easvidit dicit ꝙ re
ſpondeat ⁊ non vult:his caſibus hẽt᷑ pꝛo cõfeſſo ⁊ pꝛonũ
ciat iudex poſitiones hẽri pꝛo confeſſo.
¶ Antiqua.¶ Hic oſtẽdit hãc legẽ gñalẽ eẽ quo ad loca
ſed limitat᷑ quo ad tẽpoꝛa. . .
¶ NMota ex hoc vᷣſic.ſinautẽ non.ꝙ exceptio ſuꝑueniens Exceptio
boſt litẽ conteſt. pot opponi poſt: lʒ de ſui natura ãte de⸗ ſupueniẽſ
eret opponi. Itẽ nota ꝙ ſipoſt litẽ cõteſt. incipiat mi⸗ poſt lit.cõ
hi cõpetere ꝙ dẽo ſtatim opponere cum incipit mihi cõ⸗ teſt. quan⸗
petere ałs non audioꝛ.⁊ hoc pꝛobat tex.ibi⁊ in pᷣmo poſt do poſſit
hãc.¶ Itẽ nota ꝙ hec ſunt paria ſuꝑuenire ius ex legeve opponi.
teri ⁊ ex noua. Itèẽ nota ex vᷣſicul.ſinautẽvna.ꝙ indu⸗
ctum ad vnum effectum non debet eius oppoſitum ope⸗
rari.

Explicit liber Secundus.
Sequitur Tertius.

De iudicijs. Mubꝛzica.

ſtprlatic
ict
¶Ap
foprima
10,S0.y
cu3
ffdene
igibic
Nei ine u
nmm comeae
ſünlnicdic.
vn chsoffic
cier tumnon
oce ahicloe
Gieliniudtie
migFdefely
ciovenin
benepot
Nthicha
lindun
fevſurer
ſtantap
vehire.
conrar
dn dee
nouata
fuitnouP
nen
Neop
ſinn
keofcio
äͤntoi
Sdepolt
ineſ⸗
lerpſur⸗
Nerſont
injergo
lep rein
wopon
en⸗
ftamol
Kringat
tgſupe
Doſckag
nidee
ſunb gegn
6 ſt⸗ ſonqo⸗
Cln rure
alrie
tpenie⸗
fideſri
todeſiz
Pawyel
dbumg
ſtipul
ftnonan
erhama.
anntorf
ekca
nöckcin
btine
loney
lomntn
ſahoen
mntſon
ſoekſn
oudd

S.

ſtotin „, „ ð
achoege EKEER icio Ceptum iudicium non nouatio.t glo.dicit hic ꝙ volũtaria nouatio fit per iudi⸗
iones e DOeeeD'perimit ſtipulationem ciũ:ergo ita demũ ſi velit actoꝛ ał's non.Sed nouũ adij⸗
lceron vſurarũ commiſſam vel committẽdaʒ citur pꝛime qð dic vt glo. Item ⁊ pꝛo ſentẽtia adijcit᷑: vt
colſcc h. d. m vtraq; lect. ec lex hʒ duas dicit glo. ⁊ in eo qð dicit ꝙ durat pma ⁊ naſcitur alia dic᷑
Neiereadien lec.vna ꝙ loquatur de ſtipulatione tẽ⸗ vt dixi.j.ſi plures vna ſenten. fue.condẽ.l.j.⁊.ij.
cbetenge ů F ſpoꝛe iudicij pꝛo parte tempoꝛis comn⸗ ¶ In glo. que inc ipit que pendẽte.alij dicũt hec lec.nuil⸗
miitene A miſſa/ pꝛo alio tẽpoꝛe nõ/ſed currit p? lam patitur cõtrarietatẽ.¶ In glo.que incipit qꝛ nec.ibi
Zümehin 2 adeéte iudicio. Scdᷣa lectu loquitur in io.cõtra in hoc qꝛ dicũt ſtricto iure vſuras officio nõ ve⸗
cckteipſen ſtipulatione commiſſa quo ad om̃e tẽpus tẽpoꝛe cepti uu mire ſed debere peti in noua inſtãtia:vt hic ſecus in bone
legegtolgt dicij:ſed non fuerunt petite pꝛo omni tempoꝛe. .— ſidei:vt dicto· S. item ſciendũ. Sequitur in glo.nec di⸗
hſninttn ¶ Ad pꝛimã lectu.opp.ꝙ iudicio cepto nouetur obliga⸗ cas.·hec eſt opinio ↄ ſolutionẽ io. In eadẽ glo.ibi.ff de
d innnen tio pꝛima/x vſure amodo non currat.vt.l.aliã.ff.de noua rei ven. nõ ſolũ. So.pᷣm io.ibi loquitur in rei vẽdicatiõe
– tio.So.vt glo.qꝛ ibi interuenit ſtipulatio nouans /hic iu que ſapit naturã bone ſidei:vt.e.ti.iul.ſcribit ſi hoĩcʒ.id⸗
nofunnmnt diciũ.¶ Itẽ op.ꝙ hic etiã iudiciũ nouet. vt.l.delegare.S.· circo iudicabo de ea vt de bonefidei:vt.l.in minoꝛũ.Sg.in
bduntageit fl. ff. de noua.So.ibi fuit facta litis cõteſtatio animo no⸗ qui. cau. integrũ reſti. non eſt neceſſaria:vel ibi loquit᷑ in
les ſieit c gmrjuãdi: hic non. ¶ Itẽ op. æ intro magnam glo.⁊ videtur ꝙ intereſſe: hic in vſura que eſt odioſa.¶ In glo.q incipit et
nuneſitme Aſure qᷓ vſure que currerunt pendẽte iudicio veniat ex eodẽ offi in ibi ſuperuacuã:iĩmo eſt verũ in officio iudicis quo pe⸗
inchoehe currerunt cio in eadẽ inſtãtia.vt.l.ediles.S.item ſciẽdum.ff. de edi titur reſtitutio/⁊ eſt reciſoꝛia actiue non inutili reſtituta

unnnann pẽdẽte iu⸗ liti.edic. So.potuerũt venire officio iudicis ſi fuiſſet iudi
uunhn dicio an cijs officiũ impetratum vt in contrario / ſed hic impetra⸗
“ n veniãt ex tum non fuit. Alij dicunt ꝙ nec officio venire potuerunt:
t ecodé offi⸗ qꝛ hic loquimur in actione ſtricti iuris: ſed cõtrariũ loqt
muendſ cioĩ cadẽ in iudicio bone fidei. Sed contra hãc videtur.l.non ſolũ
noaalaj inſtantia. ff. de rei vendi. vbi etiam ĩ iudicio ſtricti iuris potuit offi

que eſt reciſoꝛia paſſiue.
Ad d iti 0 No.vnũ in pᷣſenti.l.illud quod vult glo. Citatio
· mag.hic ꝙ in executione ſentẽtie non re alicuiꝰ an
quiritur alicuius citatio iſtud vult glo. dum dicit ꝙ ſine reqrat᷑ in
cauſe cognitione mãdabat᷑ executiõi / ergo ſine citatiõe: executiõe
quia vbirequiritur cauſe cognitio.ibi eſt neceſſaria cita⸗ ſentẽtie

tloquo⸗ ⸗ cio venire:ſed ipſi ſoluũt ꝙ ibi loquitur in intereſſe qued tio.i:.in cauſe.S. cognita.ff. de mino.l.uj.S.cauſa cognita.
es tuncfi bene potuit in officio etiã in ſtricti iuris ſecus in vſuris ⁊ ibi.glo.magiſtra.⁊ bar.ibi.ff. de bono.poſſeſ.verũtamę
fontcbcn vt hic. habes ergo pꝛimã lect.expeditam que poteſt diu no. bal.l.j.in vlt.col.S. de iuris ⁊ facti ignoꝛãtia.ꝙ in exe
iedint dqi in duas: vna ꝙ pendente iudicio potuerũt officioveni cutione ſentẽtie dʒ pars citari: in quo puncto diſtingue:
hicin re vſure ſifuiſſent petite/ſed non fuerunt:⁊ ideo in alia in vt per bar.in extrauag.ad repꝛimendũ in vᷣbo.executio⸗
musnoott ſtantia petitur.alia eſt ꝙ pendente iudicio non potuerůüt nẽ pleniꝰ bar.in.l.a diuo pio.S. in venditiõe.vbi late mo⸗
tqivderfeil venire. Alij ponunt ſecundã lect. de qua. S. dixi timentes der. pᷣſertim do.alex.ff. de re iudi.cum cõcoꝛ. ibi ſignatis.
– contrariã de.l.aliã.ff. de noua.⁊ de.l.ediles.S.item ſcien⸗ ⁊ bar. ibi docet pꝛacticã.in.l.defen.ff. de auc. tuto. ponit
oſtonſyem dũ.de edili.cdic.¶ Op.ergo ꝙ ſtipulatio vſurarũ ꝑpimat late cy.⁊ alij in.l.ab executoꝛej.quo.ap nõ recipi.cano.
orgblaihideß nouata pꝛincipali ſoꝛte vt.d.l.aliã. Sol.ſiue ſit verum ꝓ i.c.ex rõne.de appel.⁊ ſi iudex faceret executionẽ parte
zicgn fuit nouatio ſoꝛtis ſiue non.tamen contrariũ loquitur in non citata poteſt talis pars appellare ſᷣm cy.in dic.l.ab
Nhabenrpo vſuris que currere debẽt.hic de his que iaʒ cucurrerũt. executoꝛe in fi.⁊ bar.in dic.S.in venditione ⁊ ſi iudex nõ
ſr ergonet re op.ꝙ veniant in eadẽ inſtantia.vt.d.l.ediles.S/itẽ yult admittere appel.ſed vult exequi poteſt ei reſiſti de
gotio fit i ſcicduʒ.ff. de edili.edic. So. ibi loquitur in his que durãa⸗ facto.ita in terminis tenet cy.hic in penul.q.facit.l.pꝛo⸗
eſponſuren te officio cucurrerunt / hic ane d ecn op.ad vtrãq; lec. hibitum ·⁊ ibi bar.no.C. de iure ſiſci.lib.x.reliqua dic vt
ationiͦ 4n ꝙ finito iudicio ſuper ſoꝛte nõ poſſint petivſure.vt.l.iij. bhabes per modernos.in dic·S.in venditione.
t cors udie ð.depoſiti.So.ibi veniebãt iudicis officio / hic actionis cx Abieſt petitio generalis /ſententia
dit dicitit iure.¶ Op.extra ꝙ non poſſint eodem iudicio agi de ſoꝛ: Icet. gñalis mediat ꝓſecutio ſpecialis lʒ
feſo hronn te⁊ vſurarum cum attingat eãdem cauſam agendi:nã ꝓ obſtet exceptio rei iudicate replicatur.h.di.
pter ſoꝛtem debẽturvſure:cum ergo ſint iudicia cõtingẽ Erkmi 'mm veram lec.
eegnoulet tia / ergo debent ſe ĩpedire. vt.·.ſundi.⁊.l.fundũ.ff de ex= ¶COb. aut petuio fuit ſpãlis/⁊ non nocet ipſo iure aut
cep.rei iudi.So.hec lex nõ dicit ꝙ inchoato iudicio ſuꝰ gñalis ⁊ debet nocere cum effectu. So.vt glo. qꝛ tres ſũt
ofipvgtent vno poſſit eodẽ tempoꝛe aliud interpꝛetari ſed eo finito. caſus.¶ Itẽ op.ꝙ noceat cũ effectu:vt.l.ſub pᷣtextu.S.de
anmtirten garem contra hoc op.ꝙ etiã finito vno iudicio non poſ tranſac.Sol.dicunt quidã ꝙ aliud in tr ãſactione:vt ibi.
t nehittit it amplius agi / ⁊ debet ooſtare exceptio rei iudicate. cũ aliud in ſentẽtia vt hic.qð nil eſt. ĩmo idem in trãſactiõe
cbinticet attingat eandem cam. vt. v.l. fundi. .l. fundum. So.ſi ſe ¶qꝛ ſi fuiſſet pꝛoſecutio ſpalis trãſactio generalis reſtrin⸗
irnwntt tẽtia ſuper ſoꝛte fuiſſet abſolutoꝛia fateoꝛ ꝙ de vſuris nõ geretur ad ſpeciẽ pꝛoſecutã:vt hic in ſententia.ꝗ Itẽ op.
poſſet agi:niſi ſoꝛs fuerit debita:ſed hic fuit condẽnato⸗ de..i.ſi cum tibi e. So. vt ibi.

reinserlege

ria:⁊ ideo poteſt agi pꝛo vſuris licʒ ex eadem cã agatur:

Additio Ho.ex hac.l.regulã ꝙ ꝓſecutio ſpecia⸗ Oꝛoſecu⸗
EVU. lis reſtringit ſentẽtiã generalẽ ad pſe⸗ tio ſpalis
cuta.¶ Limita iſtaʒ legẽ quinq; modis. Pꝛimo niſi alie reſtringit
ſpẽs ſcienter ⁊ doloſe ſint pꝛetermiſſe:tũc ſententia nõ re ſniam ge⸗
ſtringitur ad ꝓſecuta immo gñaliter in oibus pᷣiudicat: neralẽ ad
ꝛ2tunc ceſſat equitas huiꝰ.l.tex.eſt ſingu.in.l.de rebus. ꝓſecuta.

umtin Nouatio qꝛ agitur ad alið.ſ Modo q̃ro an per iudiciũ fiat noua⸗
wpoſtun an flat pꝑ tio/⁊ quot ſint nouationes.⁊ dic vt glo.ꝙ alia eſt volũta
iudicium. ria æc. Nerũ circa ꝓcuratoꝛem veniẽtẽ ad iudiciũ dic ſic
ꝙ aliquãdo quis venit ad defenſionẽ debitoꝛis mei ⁊ po
ndus⸗ teſt venire me inuito ⁊ ſatiſdabit ipſe veldñs ꝓ co.vt in⸗

ſti. de ſatiſdat.S. fi.et hoc caſu dicit. Jaco.de are.⁊ Gui⸗
do de ſuʒa.ꝙ fit nouatio:⁊ dicunt gloſ.hoc ſentire in.iꝛ.li⸗
berto vel amico.ff.de negoc.geſt.nã dicunt ipſi ꝙ non eſt
dubium ꝙꝙ cum ſatiſdet de iudicato ſoluẽdo ꝙ committe

tur ſtipulatio de iudicato ſoluendo ⁊ ↄdemnabitur.⁊ ſol

uet / ergo nouatur pᷣma:ſed certe ipſi male dicũt:quia nõ
fit nouatio.nam ſi fleret nouatio non fleret cõdemnatio
ex pꝛima cã quod tamẽ eſt falſum.vt.l.plautius.⁊.l.ſi ꝓ⸗
curatoꝛ.ff.de ꝓcur. Pꝛeterea ſtipulatio iudicatum ſolui
non eſt cõmiſſa ãteqᷓ; iudicatum fuerit in pᷣma cã.vt.l.j.ſi
nõ eſt cõmiſſa:ergo non nouat.vt.d.l.j.nec nouat poſt.qꝛ
oſt ſententiã dantur actiones vna in factũ / alia ex ſtipu
atione.vt.d.l.plautius.fateoꝛ tamen ꝙ ſi pꝛocuratoꝛ cõ⸗
demnatus ex ſtipulatione conuentus ſoluat liberat᷑ reꝰ:
ſed hoc nõ eſt ex nouatiõe ſed ſolutione.aliqñ interuenit
ꝓcuratoꝛ ĩ rem ſuam ex parte rei:ſed nõ venit animo no
uandi pꝛimã obligationẽ ⁊ poteſt venire me inuito:⁊ ita
poteſt ſuſtineri glo.que eſt.S.ti.j.l.j.S.ſimiliq; modo.⁊ ĩ
l. liberto.ff. de negoc.geſt. Aliqñ venit in rem ſuam ⁊ aĩo

nouandi ⁊ non poteſt me inuito.vt.l.nec creditoꝛes:ſ. de

de arbi. quẽ bar. ⁊ oẽs. in verbo maligne.reputt ſingu
larem.hic ⁊ ibi.et bal.in.c.paſtoꝛalis.S.qꝛ vero.circa fi.
de offi. delega. ⁊ in.c.exceptionẽ.de excep. Secũdo limi
ta qñ alias ſpecies in nihilo eſſet ꝓſecutus in aliquo ſen⸗
tentia in oĩbus pᷣiudicaret niſi fauoꝛe minoꝛis.tex.eſt ſin
gularis in.l.ſi minoꝛis.ff.de admi.tuto.quẽ bar.ibi poſt
glo.no.pꝛo limitatiõe huiꝰ legis.Tertio limita niſi alia
eſſent cõnexa.tex.eſt ſingu.in.l.ſi cum tibi.ſᷣm bar.et oẽs
ibi.eo.de iſtis ↄnexis.in.l.j.S.de trã ſac.OQuarto ⁊ qͥnto
limita vt hic per iaſo.fl.col.

Sr orz Cognoſeit iudex de incidè⸗
4 Te Botiens. ti qui de pꝛincipali cogno⸗
gmſcere nõ poſſet. hoc dicit. de hoc dicam in. l. ij.
◻de peda. iudi.

Ad dD iti 0 Licʒ iudex incidẽter cognoſcere poſſit
.

. eo quod pꝛincipaliter ałs nõ poſſet. ve⸗
rſitamen iudex ſecularis non pot cognoſcere incidenter
de omni cauſa ſpeciali vt puta matrimonij vel legitima⸗

tiõis.vt in.c. latoꝛ.⁊ ibi cano.in.c.tuã.de oꝛdine cog. dt⸗
ximus poſt bar.in.l.ol nouatione.. de ſacroſanc. eccle.

Butrigarius ſuper Tertio libꝛo Codicis

⁊ hic per bar.⁊ alios doct.in.c.ſi iudex laicus.de ſenten.
excõica.in.vj.⁊ pꝛedicta intellige vera qñ eſt queſtio ſuꝑ

iure ſpaãli.ſecus ſi ſuꝑ facto ᷣm bar.hic.⁊ in.d.l.omni no⸗
uatione.⁊ in.l.ij.de iuriſdi.oĩm iudi.⁊ in.l.ticia.ff.ſoluto

matrimonio. Sequũt᷑ cõmuniter cano. in.d.c.tuã.⁊ in.c.
cum ſit gñalc.de fo.cõpe.⁊ dicit bal.in.l.fllium.ff. de hi⸗

qui ſunt ſui vel alie.iur.ꝙ ita ſeruatur de cõſuetudine ſe⸗

quũtur etiã raph.cu.⁊ do.alex.in dic.lticia.⁊ do.aler. in
conſi ix.in.iiij.volu.qð incipit pᷣſtantiſſime.doc.paul.de
ca.in omni nouatione.Limita tñ doctrinã bar.hic. lx.

modis.vt ꝑ alex.in.d.l.ticia ff ſolu.ma.de quo vide bal.

Judex ſe⸗ hic ſeptẽ referẽtem. Adde tñ nouiter per iaſo.may.hic ꝙ
ccaris nõ licet iudex ſecularis nõ poſſit cognoſcere de ſe ſpirituaii
põt cogno tamen põt ſe intromittere interrogando.ita no.bal.in.l.

ſcere dere vbicũq;.ff. de inter.actio.⁊ vide hic iaſonem adducẽtem .

ſpñali: po quattuoꝛ limitatiões vltra alex.⁊ bal.hic.et adde glo.in
teſt tñ ſe ĩ⸗ c.ex litteris.in glo.ſfi ex.de iureiur.⁊ glo.in ſumma.xj.q.
tromitte⸗ j. doc.in.c.de cauſis.ex.de offici.⁊ poteſt.iud.deleg.an et

re ingerro⸗ quãdo ſecularis de facto poſſit ſuꝑ re ſpũali cognoſe eere .
gãdo. Prmn A ATr Licet ſentẽtia generalis
E cum tibi. don noceatin ſpecie non

elegatꝰ Secũda regula eſt ꝙ delegatus oꝛdinarij non põt ſubde

Sp del. licet. S. e. So. vt dixi in ſummario. ⁊ in glo.in

= 7 D̃ . ce Delegatus non delegat niſi ſit
⸗ delegatꝰ a pꝛincipe.h.d.vel dic
ezSr Rille qui habet iuriſdictionem ꝓpꝛie dignitatis
ſubadelegat. ſz delegatus nõ habet iuriſditionẽ
ratione ꝓpꝛie dignitatis:ergo non delegat.
¶ Op. ad pꝛimũ dictũ de.l.cum pꝛetoꝛ ff e. Sol. vt glo.
¶ Itẽ op. ꝙ delegatus a pꝛicipe nõ ſubdeleget:vt in aut᷑.

adhec. Sol. vt ibi dicã.¶ Quero quid ſi iudex delegsuit

cãm meri imperij an poterit ſubdelegar i:dicũt quidã ꝙ;
ſic quia videtur facta delegabilis ꝑ delegationẽ pꝛimaꝗ

ꝑ.l.pater flliũ ·S· quĩdecim.ff.de le.iij ſʒ certe ibi res exi⸗

uit cauſam ꝓhibitionis: qꝛ nullus partẽ ſuã alienat: ſed

dic ꝙ hic durat phibitio: nam cauſa de ſui natura nõ eſt

delegabilis:⁊ ideo non puto ꝙ poſſit ſubdelegari.de hoc
tamen dicam ꝓ. qui pꝛo ſua iuriſdi l.j.in. fi.

Add it Lollige hic duas regłas. Pꝛima eſt ꝓ
1 O. iuder oꝛdinarius pot delegare cauſam

ad ſuã iuriſditionẽ ꝑtinẽtem tex.in.l.vnica.ſ quipꝛo ſua
iuriſditione. E xtede iſtud etiã ſi oꝛdiaria iuriſditio eſſet
puilegiata tamen poſſet delegari ar.tex.in.c.fl.⁊ ibi bal.
de officio oꝛdi.no.ad hoc ⁊ dicit ibi ꝙ vix reperit᷑ alibi.

oꝛdinarij legare ratio eſt.qꝛ delegatus nullã ppꝛiã habet iuriſdi⸗
nõ põt ſub tionẽ:ſed fungitur munere iudic delegãtis.:lj.S.quim⁊⸗
delegare. da.ff. de offi.eius cui mãda.eſt iuriſdi.ita tenẽt doc. hic.

in. c. cum bertholdus,de re iudi. Iſtã regulã amplia tri⸗

bus pꝛĩcipalibꝰ modis. Pꝛimo amplia vt ꝓcedat ꝙ ne-

etiã de cõſenſu partiũ põt ſubdelegare m bal poſt inno.

in.c.cũ bertholdus.in.iiij.col.de re iudi.⁊ ibi ꝑ do.anth.

de bu.in.xij. col.Spec.in ti.de iudi.deleg·S· j.ver.ſed nũ⸗
qd. Scðo amplia etiã ex cauſa abſentie vel neceffarij im⸗
pedimẽti nõ põt delegatꝰ ĩferioꝛis ſubdelegare ita tenct
no.bar.in.l.legatꝰ.circa fl.ff.de offi.pꝛocõ.⁊ leg.qᷓ;uis ex
iſtis cauſis poſſit oꝛdinarius cauſas meri vel mixti im⸗
erij ſubdelegare.l.j. in pꝛin.ff. de offi. eius cui maãda. eſt

iuriſdi.l.placet·.j.de peda.iudi.Tertio amplia iſtã regu⸗

lam vt ꝓcedat etia poſt lit.cõte.glo.in.c.j. de ꝓcu.in. vj.

Et glo.in.c.cũ cauſam. per illũ tex.de appel.⁊ gl.in.d.c.

cũ bertholdus.doc.hic bar.in.l.moꝛe.in.iiij.col.quãuis
cõtrarium teneat glo.magna.in.l.⁊ quia.ff. de iuriſditiõe

oĩm iudicũ.⁊ in. lLlegatus.de offi.pꝛocõſulis.tamen dic
ꝙ ſimile nõ eſt bonũ:quia ꝓcuratoꝛ efficitur dñs litis.l.

neq;.⁊ in.l.pꝛocuratoꝛibꝰ.vbi tex.foꝛmalis.S.de ꝓcura.
Secus eſt in iudice.ratio diuerſitatis eſt:qꝛ ꝓ litis cõte.

quaſi contrahitur.l.iij ·S. idem ſcribit.ff.de peculio. Secd
dicũtur quaſi cõtrahere.nõ autẽ iudex m
raph.in.l.fl.Sv.vbi ⁊ apud quẽ.Licet glo.ibidẽ cõtrariũ
teneat ⁊ male iudicem delegatũ poſt litem cõteſtatã ſub⸗
delegare poſſesm iaſo.may. Iſtam ſecũdam regulã limi

partes ſunt ꝗᷓ

ta octo modis:ſcʒ delegatũ poſſe ſubdelegare quas limi

tationes nolo hic referre:ſed vide iaſo.may. hic. j.ij. if.
colũnis. Mouco tamen hic vnũ dubiũ.vtrũ ſubdelega⸗

tus poſſit iubdelegarc: Dicq non ctiam ſi ſit delegatus

; pꝛoſecuta/nocet tamen in appendicijs pꝛoſeccu
WARti. hoc dicit. cũ glo.⁊ ceſſat ↄtrariũ.de. l. lʒ. S. e.

ab oꝛdinario cũ dauſula vt ſubdelegare poſſit ꝙ poteſt

fleri. ⁊ ita ſe habet cõis cõſuetudo m io.and.et ibi glo.⁊
phi.fran.in.c.is cui.de officio et pote.iudi.deleg.lib.vj.

Subdelegatus tñ a delegato non ſolũ oꝛdinarij:ſed necc
pape/pꝛincipis/vł alterius ſubdelegare aliquo mõ põt.

ar.c cum caãam.ex.de appel.idem hoſt.⁊ glo.in.c.ſuꝑ qſti⸗

onum:.S.poꝛro.ex.de offi.⁊ pote.iudi.deleg.ratio quar

ſubdelegatus nõ ſubdelegat eſt: qꝛ poſſet ire in infinitiũ

ſᷣm anth. Jo.and.et phi.fran.in.d.c.is cui.de offi.?⁊ pot.

iudi.deleg.⁊ ibi vide phi.fran.

eſt pꝛohibitoꝛia vſq; ibi ſp ſi ↄtra.
Secũda eſt punitoꝛia vſq; in finẽ. Itẽ pꝛima

niarias excedẽtes ſummã trecentoꝛũ aureoꝛũ.Ita dele⸗

gat iudex ſi eſt publicis occupationibꝰ impeditus ⁊ tunc

põt delegare totũ:ſi tamen velit ſibiſentẽtiam reſeruare /
tũc debet cãm audire:ſed hac foꝛma.ſ.reſeruata ſentẽtia
non põt delegare iudex appellationis vel delegatus/qui
contra fecerit punietur.hoc dicit.

KRO◻D

2 *et ſentẽtia nulla que ſequitur.
rSEOo. ꝙ nõovicietur ſentẽtia ſi obmittatur ex⸗
EAceptio: vt. lI. ſta demum. S. de pꝛocura. So.erat
ibi talis dnr licet ꝓ alio non poſſet eſſe ꝓcuratoꝛ:poterat
tamen eſſe pꝛo ſe / hic pꝛo nullo. Jaco.

Em Nullum iudiciũ eſt cum ſerno/x acti
Nbetatum cum ipſo nullũ eſt. hoc dicit.

Areali.alio modo in perſonali.¶ Quero qð iudi⸗
cium erat iſtud: Et dic vt glo.nemine cõparente mittet᷑
pꝛo grauia:vt heredes cõparcãt ⁊ ſi non ↄparẽt/vl alter
pꝛo eis dabitur curatoꝛ bonis qui ea vẽdet / ⁊ ſatiſfacict
creditoꝛibus:vt.l.ſi diu.ff qui.ca.in poſſeſ.ea. 4

vyno modo in vtroq; ſcripto. alio mõ in vtroq;
non ſe cripto. Pꝛetermitta ergo quedaʒ ad cui⸗
Ponã caſum in nube vt littera ſonat.Querã de

denti.
exẽplis leg.opponam/querã de quibuſdã.diſtinguam et
ero bꝛeuiter expeditus. Ad euidentiã eſt ſciendũ ꝙ tri⸗

D h ec Diuide in duas partes:qꝛ pꝛima

AAſubdiuitur in tres:qꝛ pꝛims loquitur in iudice
oꝛdiario cognoſcẽte de cauſa pᷣncipali vſq; ibi itẽ iudex.
ibi loquitur in iudice oꝛdinario cognoſcente de cauſa ap
pellatiõis vſq; ibi delegatus aũt.ibi loqᷣtur in delegato.
vſq; ad vᷣſi.contra.⁊ bꝛeuiter hoc intendit.Cauſas pecu⸗

Hec lex legitur duobꝰ modis: vno modo in

N 5 Equitas pꝛefertur rigoꝛi.h. d.
3 T a cuit. ¶ec lex legi᷑ duobꝰ modis.

Eruns Judicium nullũ eſt cum ſerno:

Jus ſtri⸗

bus modis dicit᷑ ius ſtrictũ.vno modo qꝛ ab eo recede⸗ ctũ dr tri⸗

re non licet:vt inſti.de iure natura.S reſponſa. Alio mõ bꝰ modis.

ad differẽtiam bone ſidei:qꝛ iudex debet tenere frenũ in

manu ſtricti iuris vt inſti.de acti:S actionum. Alio mo

do dicitur pꝛout plus/vel minꝰ dictat qᷓ; equitas vt hic.
Pone caſum in nube ſic. Occurrit ꝙ equitas dictat vnũ

rigoꝛ ↄtrarium dictat.queritur qð debeat pᷣferri: reſpõ⸗

detur ꝙ eqᷣtas. Quero de exẽplis legis:Et dic vt glo.
qꝛ in qualibet exceptione eſt equitas:in regula rigoꝛ.
¶ Itẽ quero an loquat᷑ in vtroq; ſtricto / vel non. et certe
poteſt loqui in vtroq; ſtricto:vt.l.ſi quis ſeruoꝛum. de
furtis. Item poteſt loqui in nõ ſtricto.in hoc ꝙ dicit de
rõne rigoꝛis.nã ſi habes relationẽ ad cauſam expᷣſſum
in quo eſt rigoꝛ ⁊ illud eſt ſtrictũ:ſi habes reſpectũ ad ca

ſum nõ expᷣſſuʒ ad quẽ vis trahere pactionẽ iuris ſtricti /

vel equitatis:tũc loquitur in nõ ſtricto:⁊ potius eſt tra⸗

henda ratio equitatis qᷓ; rigoꝛis. Itẽ op.qꝙ recurratur

ad pꝛincipẽ:vt.l.j.S.de legi. Sol.aũt eſt vtrũq; ſtrictum

⁊ ſic in pceptis redactũ/ pꝛeualet edtas vt hic. Aut nõ
eſt ſtrictum aliquod ⁊ tunc adit᷑ pꝛinceps vt in cõtrario.
vel dic ꝙ in vtroq; ctiã non ſtricto/pᷣualet equitas hoc

modo. qꝛ aditur pꝛinceps:vt qð eſt in terminis iuſticie
reducat ad pᷣcepta/⁊ reducet ſᷣm hanc legẽ pᷣferendo eq⸗
tatem:vt hic.⁊ ſi nõ haberetur eius copia pꝛeferret eqᷣta
tem:vt hic.¶ Item op.ꝙ rigoꝛ pꝛeferatur.vt.l.inter cãs.
S non oiĩia.ff. manda. So. aut eſt ſtrictũ vtrũq; aut neu⸗
trum.⁊ habet locũ hec lex. aut alterũ tantũ eſt ſtrictũ/et
pᷣfertur ſtrictũ /eti ſi ſit rigoꝛ:vt in contrario. Itẽ op.
vtrũq; ſeruetur:vt.l.edita.ẽ.de eden.So. aut concoꝛ⸗
ant ⁊ vtrũq; ſeruatur vt in cõtrario.aut diſcrepat ⁊ tũc

equitas pᷣualet vt hic.¶ Itẽ op ꝙ pᷣferatur rigoꝛ.vt patet

in vſucapione q̃ eſt ↄtra equitatẽ naturalẽ:vt.l.nam hec

nstura.ff· de condi.indebi. So. aut vtrũq; eſt in gñe / vel

ſtumſtn
tkiudici

ſi Peen

tlj an
Hdeplan
Swenint
ninen.
furium
Poperic
erhlene
eno vul
diciture
1Fibic

Add

bi vide
inlerſt
guüturt
tecckia ⸗
ſcreris.
feitgoo⸗
ferqri⸗
dedam
traruſticea
ſannrlan
les met
Mmwe decaſtch
fin necauſe

anfee
manſerit
Megengſ

ſtcum ſen
neſequinr.
bimlttature
ra. Soct
Natorponnt

mſernoſete
eſt hoc de
vno nocol
uerogd ⸗
Mrente mia
paritypkur
tAſatifuet
4.
r figorih!
nob? moe
mo in vn⸗
edazadch
1. Qucrin
ſtmgvane
ſcendügm
Deoſtaetei
hnſa. Aonin
tehereffenin
nun. on
ritas he,
tusdiennn
thfenires
Etdieng⸗
feguar
elnon cet.

=

2

4
4
.

ſeruoun ſn

t bi Aun
Vrincinab⸗
tecuitto
mnlnis e
ßſtben

De Judiciſss. Fo. LXXXVIII.

vtrũq; ĩ ſpecie: vel rigoꝛ ĩ genere equitas in ſpecic ⁊ tũc
pꝛefertur equitas vt hic:aut eſt equitas in genere rigoꝛ ĩ
ſpecie ⁊ pꝛefertur rigoꝛ vt in contrario. Jaco.
d ices Negulariter omne iudiciuʒ eſt
TDyꝓplenariũ: ⁊ ideo iudex plene hʒ
Judiciuzʒ Adiſcutere. h. d. ſ Ad euidẽtiam eſt ſciendum ꝙ;
eſt triplex quoddam iudicium eſt ſummariũ ⁊ hoc eſt ca
vcʒ ſũma⸗ ſuale vt.iiij ·S· ibidẽ.ff.ad exhibendum.quoddam eſt ple

riũ:plena⸗ num vt eſt regulariter in ciuilibus vt hic quandoq; ple⸗

riuʒ ⁊ ple⸗ niſſimumvt in criminalibus.vt.j.de pꝛobatio.l.ſciant.
niſſimum. ¶ Opp.ꝙ nedum plenarium:ſp etiam pleniſſimum debe
at eẽ iudicium.vt.l.ſciant.j de pꝛoba.So.vt glo. IJtem
op.ꝙ immo debeat eẽ ſummarium.vt.l.j.S.cum patronꝰ
ff. de offic. pꝛefec.vꝛb.⁊.l.nec quicqᷓ;·S.de plano. de offic.
pꝛocon.⁊ legati.So.vt glo.⁊ hoc declara melius ſʒʒ Ja.
de are.ſic nam vnum contrarioꝛum declarat ſuum oppo
ſitum vt inſti.de tute.in pꝛinc.¶ Modo videamus quod
eſt iudicium plenarium ⁊ tunc ſciemus quod eſt ſumma
riũ. Plenarium eſt quãdo lis conteſtatur ⁊ moꝛe oꝛdina
rio ꝓceditur / ⁊ plene de cauſa cognoſcitur:⁊ ambe ꝑtes
ſunt pꝛeſentes/⁊ iudex audit vtramq; partẽ.Si ergo ali
quod iſtoꝛum remoues remanet ſummarium.nã ſi iudex
ummatim pꝛocedit ⁊ non plene cognoſcit dicitur ſũma
rium licʒ ſit pꝛeſens vtraq; pars ⁊ vtramq; audiat iudex
vt.l.j.S·cum patronus.ff. de offi.pᷣfec.vᷣb.⁊.l.nec quicqᷓ;.
§ de plano.⁊ de offi.pꝛocõſu.⁊ lega.⁊.l.ſi quis aliberis.
S.· meminiſſe.ff.de libe.agno.⁊.l.iij S.cauſe.de vẽ.in poſ.
mitten. 1 tẽ ſi altera pars eſt abſens dicitur iudiciũ ſum
marium lʒ iudex plene examinet iura vtriuſq;.vt.jeo.l.
pꝛoperãdum .S:ſinautẽ reus. Itẽ ſi vterq; eſt pᷣſens ⁊ iu⸗

dex plene cognoſcit:ſed tamẽ vnam partẽ tantum audit

qꝛ nõ vult audire exceptiões reqͥrẽtes altioꝛẽ indagineʒ
dicitur etiã tunc iudicium ſummariũ.vt.l.iij·S.ſciẽdum.
⁊. S· ibidẽ.ff.ad exhibend.cum ſi.
Ad ditio Dic in pᷣſenti.l.ꝙ ſnĩa lata tam bꝛeui tẽ⸗
0B poꝛe ꝙ acta non potuerũt veriſimiliter
bñ videri eſt ipſo iure nulla ſᷣm Bar.in.l.pꝛolatã ad fi.⁊
in.l.ex ſtipulatione.j.de ſentẽtijs ⁊ interlocu.om.iudi.ſe⸗
quũtur do. Antho. JImo.⁊ Panoꝛ.in.c.ij.de re iudi.⁊ in
c.eccłia ſancte marie.poſt glo.ibi de conſti.⁊ in.c.tam ex
litteris.ꝑ illum tex.vbi Panoꝛ.limitat de in integ.reſt.
facit glo.in.l.ſed ⁊ ſi ꝑ pᷣtoꝛẽ·S·quotiẽs.invᷣſi.vnius diei
ffex qui.cau.ma.⁊ tex.in.l.ſi finita·S.non autẽ ſtatim. ff.
de dam. infec. ⁊ dicit do. Jaſo.in voce qð iſtud facit con
tra ruſticos qui illamet die qua factũ eſt cõpꝛomiſſum ꝓ
ferunt laudũ ꝙ nihil valʒ. Vltimo non obliuiſcaris:ſʒ te
neas mẽti in ꝑpetuuʒ vnum quod valde exclamat Pau.
Interro⸗ de caſt.hic ꝙ quãdo fiunt interrogatoꝛia circa pᷣparatio
gatꝰ circa nẽ cauſe puta interrogatur pars an habuerit cẽtum mu⸗
pᷣparatio⸗ tuo non tenetur reſpõdere:ſʒ ſolum quãdo fiunt interro⸗
nẽ cãe/ pu gatoꝛia circa pparationẽ cauſe puta an ſit heres vel an

ta an ha⸗ poſſideat:debẽt ergo fleri capitula vel poſitiones in qui

buerit cen bus ille qui ponit affirmat/⁊a iſtud põt ꝓdeſſe parti. ⁊ di⸗
tũ mutuo cit hoc e tenẽdũ mẽti.⁊ ꝙ habuit de facto ⁊ pauciſciũt⁊
an teneat᷑ ꝙ faciet honoꝛẽ qñ pꝛacticabis tu. adde in terĩis Bart.iĩ

rñdere. l.i. ff. de interro. actio.⁊ in.l.vnica.circa pꝛinc. de cõfeſſ.

⁊ in.l.ij.S.ꝙ obſeruari.circa.iij col.j.de iura.calum. Et
vltra eũ alia vtilitas eſt ⁊ differẽtia:quia quifacit poſi⸗
tiones dz pꝛius iurare qð credit eas eẽ veras:ałs aduer
ſarius non tenetur rñdere glo.eſt in.l.vnica.in glo.mag.
ad fi.j de confeſſ.quã ad hoc reputat ſing. Bal.in. c. per⸗
tractandis.de iura. calum. Sccus in co qui fecit interro
gationẽ:quia non affirmat ſᷣm ⸗ aſo. may. hic.
SWS D b emus Hec aut.venit ad cõfirma⸗
NV tioncm..l.codicig.nã ibi di⸗
ctũ eſt ꝙ iudex debeat pluries interrogare par
W,Eates an velint aliquid addere / hoc cõfirmat hec
aut᷑.⁊ addit de dilatione dãda. F
¶Sp.ꝙ alie dilationes dentur.vt.l.ad peremptoꝛiũ. ff.
de ludicijs cum ſi.So.ibi in dilationibus citatoꝛijs hic

in expectatoꝛijs. Itẽ op.ꝙ alie dilationes dentur ⁊ nõ

detur ſecunda niſi cũ cauſe cognitione.vt.l.oꝛatione. ff.
de ferijs. ? ſ.de dilat.l.j.So.ibi ĩ dilatioibꝰdatis ad ꝓbã
NRenũcia⸗ dũ. Mõ q̃ro qdã qñq; renũciãt allegatiõibꝰ qũq; teſti⸗
tio facta bꝰ/quãdoq; inſtrumẽtis an tenet renũciatio: dicit glo.ꝙ
allegatiõi renũciatio tenet in allegationibus iuris:vñ ſi ambo renũ
bo vel teſti ciant ſtatim iudex pꝛocedit:ſi alter tãtum tunc iudex ei qꝗͥ
bo vł iſtru non renunciauerit dat dilationẽ / nec in eãdem dilationẽ

audietur alter:quia eſt excluſus renũciatione ſecus ſi eẽt mentisan
aliter excluſus.vt.l.pendente.S.de tempoꝛe in integr.re⸗teneat.
ſtitutio.pe.ſed ĩ teſtibus ⁊ in inſtrumẽtis nõ tenet renun⸗
ciatio.vt dicit glo. Et eſt argumentũ ad queſtionẽ quo
tidie in inſtrumentis apponitur ꝙ ꝓmittit debitoꝛ ſic fa
cere ⁊ ꝙ non pꝛobabit contra inſtrumẽtum niſi per ſcri⸗
pturam ⁊ aliud inſtrumentum:nunquid valet hoc pactũ
videtur ꝙ ſic: qꝛ quod poteſt lex /debet poſſe conuentio
cõtrahentium.vt.il.fl·.j.de fideiuſſoꝛi.ſed lex põt mihi ꝓ⸗
hibere pꝛobationẽ fieri aliomodo qᷓ; per ſcripturam. vt
l.gnaliter.S. de nõ nu. pec.ergo ⁊ conuẽtio.cõtrariũ diccid
mus per hanc glo.quia eſt renũciare pꝛobatiõi fiẽde per Renũcia⸗
teſtes que renũciatio non tenet.vt in hac glo. Nerumta⸗ re an poſ⸗
mẽ Jac.de are.tenet ꝙ renũciatio teneat etiã in teſtibꝰ⁊ ſit qͥs ꝑx te
in inſtrumẽtis per.l.ſi quis in cõſcribẽdo.S.de pactis.⁊ ſtes vel in
intelliguntS.qꝛ vero.in aut᷑.de teſti.ꝙ ibi nõ fuerat renũ ſtrumẽtũ.
ciatum ſed cõcluſum in cãꝗ quo caſu poteſt teſtes pꝛodu⸗
cere niſi inpediatur:quia didiſcerit teſtiſicata ⁊ſic quar
ta dilatio lapſa/cõmuniter tñ tenemus glo.Sed nũquid
tpᷣs poterit tpᷣs abbꝛeuiare.videtur ꝙ nõ:quia beneficiũ
a lege cõceſſũ non debet auferre.Sed dic ꝙ quedaʒ ſunt
a lege diſpoſita que tamen in poteſtate iudicis ſunt poſi
ta vt eſt in delictis nã pene ſunt a lege ſtatute.vt.l.j.ff ad
turpil.⁊ tamẽ iudex ex cã poteſt minuerevel augere.vt.l.
quid ergo·S.pena grauioꝛ.ff.de his qui notã ĩfa.⁊.S.eo.
l. ⁊ ſi ſeuerioꝛ.ſic trienniũ qð datur ad lites finiendas eſt
in iudicis poteſtate.vt.jeo.l.ꝓperãdum.circa pꝛinci.ibi
nullus tã audax ĩuenitur ⁊c.⁊ ideo ſi reus nolit exceptio
nes opꝑponere niſi iuxta finem triẽnii dicet iudex ſi diffe⸗
ras vſq; ad finẽ excipere /actoꝛ tunc volet replicare:⁊ ſic
ꝓpter exceptionẽ tuam ⁊ replicationẽ actoꝛis non pote

ro deliberare an debeã abſoluere vel cõdẽnare infra triẽ

niũ ⁊ ſic triẽniũ nõ erit ĩ mea ptãte vt dʒ eẽ ꝑ.l.pperãdũ
⁊ ideo ſicut actoꝛi poteſt· abbꝛeuiare tẽpꝰ ad agẽdum.vt
l.ſi eo tẽpoꝛe·jde remi.pign.⁊.l.diffamari.de ingen. ma.
⁊.l.ſi ea.qui accu.nõ po.ita ⁊ reo ad excipiẽduʒ:põt ergo
tẽpus ex cauſa minuere.
Ad d iti 0O Ex iſta aut᷑.potes colligere tria not. vt
ertD. habes ex doc ⁊ pᷣcipue ꝑ domi. Alexan.

hic Itẽ ex fi.lex.ibi legibus ⁊ moꝛibus nota.duo.pꝛimo

ſim Bald.⁊ Salp.hic ꝙ iudex dʒ iudicare non ſolum ᷣm
ll. etiam ſᷣm conſuetudines patrie.⁊ iudicãdo cõtra cõ
ſuetudinẽ ita facit litẽ ſuam ſicut ſi iudicaret contra ius
commune ſᷣʒ eos.cõfirmo: uigata nnnur. tranſgreſſoꝛ Cõſuetu⸗
cõſuetudinis ſicut tranſgreſſoꝛlegis.c.in his.xj.di.glo.ĩ dinis trãſ
c.ex litteris in glo.iij.de conſue. bal.in.l.j.in.ij.colq que greſſoꝛ ita
ſit long. conſue.⁊ in.c.cum omnes.in.vj.col.de conſtit.⁊ punitur ſi
idẽ Bal.in.l.ſi quis non dicã rapere.in.iij.col.in pꝛin.S. cut tranſ⸗
de epiſc. ⁊ cle.vbi dicit ꝙ aſſeſſoꝛes ita debẽt obfuare cõ greſſoꝛ le⸗
ſuetudi.ſicut.ll. ſtatuta:⁊ ita dʒ puniri de trãſgreſſione gis.
conſuetudinis ſicut de tranſgreſſione.l.ſcripte:dũmodo
ſit cõſuetudo publica ⁊ notoꝛia.facit etiã quod vult idẽ
Bal. in rubꝛica.ex de dila.ꝙ ſi iudex non ſeruat cõſuetu⸗
dinẽ patrie cum ex ea ius fiat ita poteſt appellari ſicut ſi
non ſeruaret ius commune.Scðdo notabis ex eo.tex.ᷣm
Bal. ⁊ Saly. ꝙ ſicut iudex ſupplet circa ea q̃ ſunt in legi-
bus ꝑ ti.S.que deſunt aduo.ita ſupplet circa ea q̃ ſunt cõ
ſuetudinis ꝙ eſt verũ quãdo conſuetudo eſt notoꝛia ał's
ſecus ſᷣm Bal. poſt Cy. in.l.ij.j. quãdo pꝛouocare nõ eſt
neceſſe.⁊ ibi Bald. —
B li Nec iureveteriꝑ ti.de qui re.ad eun.
Oiu. eg. nec iure nouo ꝑ hanc.l. ꝑmiſſa
MW feſt cauſe diuiſio.hoc dicit. Hec lex habʒ tres
a AaAllecturas: ponam ergo pꝛimam ⁊ ad ipſam op⸗
ponã ⁊ ſuſtinebo pꝛout potero:deinde ponam ſcdᷣam ad
eam ⁊ eazʒ ſuſtinebo pꝛout potero.ponam tertiam ⁊ eam
defendam: quia nullam patitur contrarietatẽ. Eſt ergo
pꝛima lectu.ꝙ vnus impetrauit vnum iudicè ſuꝑ cã poſ⸗
ſeſſionis ⁊ alius impetrauit alium iudicẽ ſuꝑ cauſa pꝛo⸗
pꝛietatis certe hoc facere non debet/a ſi fecerit arbitrio
iudicis punietur.hoc dicit. G
¶ Ad hanc legẽ op.qꝙ illa ratio ne cauſe continẽtie diui

dankt non ſit illa q̃ artat eũ ad litigãdum ſub vno iudice:

ſz illa que eſt in.l.papinianꝰ.j.de ſẽtẽ.Sol.hic cõcurrunt
ambe rationes:⁊ illa q eſt ibi. Sʒ hoc non videtur bñ di
ctũ:quia in.l.cum papinianꝰ.loquitur quando de alia re
agit᷑ hic quãdo de eadẽ. Sʒ dic ꝙ aut qritur de eadẽ re
T tunc non poteſt adiri alius iudex ꝓpter duas rationes

,

Butrigarius ſuper Tertio libꝛo Codicis

vna eſt alia in dic.l.cũ papinianus. Si aſit querit᷑ de alis vtraq; ibi ꝓuidet ne huius legis diſpoſitioneʒ imped iat ie

re tunc habet ſolũ locũi ratio que eſt in.l.cum papinianꝰ. factũ iudicis culpa vk caſus in eius perſona cõtingẽs vſ
Item op. ꝙ obſtet exceptio rei iudicate:vt.l.cũ q̃ritur. q; ad· S.· illo pꝛoculdubio. ibi pꝛouidet ne huiuſmodi di⸗ yn
æz. l. cum de hoc.de excep.rei iudi.So.hic nõ erat adbuc ſpoſitionẽ impediat culpa aduocatoꝛũ.vſq; ad·S·hec au Yy0 .
lata ſentẽtia in pꝛima inſtãtia dato ꝙ eſſet lata non obſts teʒ omnia. vbi eſt ſcdᷣa pars pꝛincipalis. In pꝛima ergo ſinaa
ret exceptio rei iudicate:qꝛ de alia re agitur:vt.l.ſi de ꝓg⸗ parte cxoꝛditur ⁊ ponit rõnes quare facit hanc legẽ ⁊ p⸗· deßſia
pꝛietate.ſi a non cõpe.iudi. ¶ Scða lec.eſt ꝙ idem im mo ponit rationẽ finalem ibi ne lites ⁊c. Secũdo arguitt cpotuus
petrauit iudicẽ ſuper vtraq; lite. Ad hãc op. ꝙ rõne oꝛdi apari cũ criminales ⁊cc. tertio pꝛobat a minoꝛi ibi. ⁊ pe⸗ guo e
nis impediat᷑ æ non iſta que eſt hic. vñ videtur obſtare.. cuniarie ⁊c ¶ Item oſtẽdit hãc legè gñalem eſſe quo aa ncncf
incerti de interdic. cum ſi. So. dicũt quidã ꝙ cõcurrit loca⁊ tẽpoꝛa ⁊ ſuã diſpoſitionem ponit in vᷣſ.cenſemus. ſocexe
Petiro⸗ duplex ratio.ſ.hec ⁊ illa.u dic ꝙ aut volo pponere/pe⸗ Ex tex.ciuitatum. alterius qᷓ; romane.vt.. dicaoam. gena
riũ ⁊ poſ⸗ titoꝛiũ ⁊ poſſeſſoꝛiũ adipiſcende vel recuperande ⁊ tunc Nota ꝙ tractus inſtãtie hʒ odium in ſe: qꝛ eius cõtra Inſtatie e Nge
ſeſſoꝛium poſſem coꝛam eodẽ iudice / coꝛã diuerſis non vt hic.⁊ ſic riũ.ſ.abbꝛeuiatio eſt fauoꝛabilis:⁊ hic eſt ar.ad q̃ſtioneʒ tractꝰ hʒ eng
adipiſcẽ⸗ ratio oꝛdinis nõ impedit vt hic. Aut volebam ꝓponere de facto.nam ſtatutũ hẽmus ꝙ ſi aliqua petitio poꝛrigs odiũiſe. euid
de poſſeſſi petitoꝛiũ ⁊ poſſeſſoꝛiũ retinendũ ad idẽ:⁊ tũc nõ poſſum tur in pꝛeiudiciũ alterius debcat aduerſarius citari/⁊ iu ai⸗
onis:an ſi etiã coꝛã eodẽ iudice ꝓpter cõtrarietatẽ ⁊ oꝛdinẽ:vt in dex habet pꝛonũciare an ſit equa vel iniqua de equitate no Menn⸗
mul itẽta⸗ cõtrario.Lertia lec.nullum contrariũ patitur qꝛ oĩa lo. non de iure:modo quidã poꝛrigebat petitionẽ antianis ſe cerlous:
ri poſſint. quũtur pendẽte pꝛima inſtãtia hic ea finita ¶ Itẽ quero in cꝗ quaʒ habebat cũ tali pꝛocedi poſſit ſummarie / di 1 ulse
an delegata vna cauſa videaf᷑ alia delegata? Et dic vt cebatur ꝙ hec petitio erat iniq̃/ſed certe ꝑ hãc legẽ vide ſocontet
glo. in. l. ſi de ꝓpꝛietate.ſi a non ↄpeten.iudi nec obſtabit tur equa:nã ſi cius contrarium.ſ.pꝛoꝛogat io eſt odioſuʒ griones
cxceptio rei iudicate in hac tertia lectura:cũ aliud ſit c? ⁊ ĩiquũ:ergo abbꝛeuiatio eſt equa ⁊ fauoꝛabilis:ſed hoc goßdei
ꝓpꝛietatis ⁊ alia poſſeſſionis. .— eſt verum quãdo peteretur minus bꝛeue tẽpus:qꝛ omne uſonẽ⸗
P glo. que incipit neq; ibi.ſed per iſtã legẽ.quaſi di⸗ nimium eſt odioſũ.Lex enim vult vt plene cognoſcatut ulape
cat bona eſt caſus poſitio ꝑ hãc legẽ ne cae ↄtinẽtia diu ⁊ veritas fmeniatur.r Ecojl uaices enhprlleo, uerom
datur poſſet etiã vtraq; ratio cõcurrere.ſi de eadẽ re age ⁊ ideo plene debet cognoſci niſi in qbuſdam caſibus in ntqan
retur.¶ In cadẽ glo.ibi ᷣm aʒ.vt hic ſed aliud reugnar qbus ſummarie Fegderd modicam leſionẽ continent ltfmc⸗
ſi velit alium iudicem habere.ſ.ne cauſe continẽtia diui⸗ vt.l. ille a quo·S. ſi de teſtamẽto.ff. ad trebel.x.l.nec quic⸗ Mnoſon
datur vt hic. 6G · 5S. vbi decretũ. de offi. ꝓconſu.⁊ le.¶ Itẽ nota ꝙ i cau iun Ser
Add itio E x hac.l.habes regulã vulgarem ꝙ cõ ſis ciuilibus datur triẽnium / in criminalibus biennium. Pihece
tinentia cauſe nõ debet diuidi coꝛã di ¶ Itẽ nota ꝙ omnia que ad iudiciũ redigũtur ſunt in iu⸗ ſoeriei
nerſis iudicibꝰ vt hic tototi.de qui.reb. apð cundẽ iudi. dicis ptãte:⁊ ideo dilationes etiaʒ a lege datas põt mi⸗ lerccie
catur.ff.x cano.in.c.fti.ex. de iudi.⁊ in.c.j.ex.de cauſa poſ-⸗ nuere ſicut penas legales alterare. vt.q l. quid ergo · S. pe⸗ tanrie
ſeſfio. et ꝓpꝛieta. Limita iſtã regulã ſex modis. Pꝛimo na grauioꝛ.ff. de his qui not.infa.⁊. ẽ. eo.l.⁊ ſi ſeuerioꝛ. ⁊ iſt coꝛan
vt ꝓcedat ſi apponit᷑ a parte ałs valeret ꝓceſſus coꝛam facit hoc ad id quod dixi. S. eo.l.iudices. . enptioi
vtroq; ſᷣm inno.⁊ panoꝛ.in.c.cum. M.ferar.er.de cõſtit. ¶ Op. ꝙ tex.male dicat dum dicit de ſiſcalibus:nam ſu⸗ inecpe.
idem paul.de caſtr.poſt bal.idem reliqui moderni hic. pꝛa dixit de ciuitatibus ⁊ per hoc de romana que eſt idẽ nit
idem do. anth. de bu. in. d. c. . de cauſa po. ⁊ ꝓpꝛie.eẽ. Et fiſcus.So.vt glo.qꝛ ſupꝛa loquutꝰ eſt de alijs ciuitati cnonid
notabis repꝛobatis opinionibꝰ in cõtrarium ꝙ huiummo bus nõ romana. Ael dic ꝙ ãte traſlationẽ imperij ĩ pᷣnci ſetapye
di exceptio ne cauſa cõtinentie diuidatur debet opponi em idẽ erat fiſcus ⁊ res publica romanoꝛũ/ſed poſt trãſ ci N
ante litis cõteſta.⁊ non poſt ſicut nec alie declinatoꝛie.l. lationẽ in pᷣncipẽ cepit res publica obtinere locũ cuiuſli
penul.in fi de exceptio.c.inter monaſteriũ de re iudi. bet alterius ciuitatis ⁊ habere ius ſeparatũ a flſco licet mude
de quo habetur p glo.in.l.exceptionẽ. de ꝓba. iſtud eſt puilegia retineat:ſupꝛa ergo loquitur de ciuitate roma⸗ ſe
de mẽte cy. hic. Sed ego habeo ꝙ ſi vna cauſa ẽ cepta co na litigãte de ꝓðo iure ſuo poſtea ſubijcu de iure ſiſci.⁊ he
ram vno iudice poſtea trahatur coꝛã alio ꝙ exceptio dʒ ideo habes diuerſos ti .de iure fiſci.⁊ de iur.rei publice 04
opponi antelitis conte poſtea opponi nõ poteſt ᷣm bal. cæuſe.ergo flſcales ⁊ publice terminãtur vt alie:quod in⸗ ſd
in.l.peremptoꝛias.in vlti. col.j.ſenten. reſcin. non poſſe. telligit qͥdꝗ doc.ſic ꝙ nõ excedũt trienniũ ſed non termi cn
⁊ in diſputatione accuſatꝰ de vi turbatiua in.xj.col.ymo. nãtur vt alie:quia habẽt plus de tẽpoꝛe:qꝛ etiã die feria ſhac⸗
in. l. cum pꝛocuratoꝛ·S. dñs.ff. de ope.no.nuncia. do. alex. to poteſt cognoſci ⁊ ita intelligebat tex.gloſ. Itẽop. Ninane⸗
in conſi.cccclxx.quod incipit magnifice pꝛetoꝛ.in.x.col. cauſa duret minus.vt.l.fi.j.vt in frau.cre.Sol.idi in cau CErn
ſicut nec exceptio pꝛeuentionis foꝛi poteſt opponi poſt ſa criminali /hic in ciuili. Itẽ op.ad idẽ vt in aut.vt cle in Jue
lit. conteſt. ſᷣm bal.in aut᷑.ſed nouo iure.in penul.col.de rici apud pꝛopꝛios epiS.ſi tamẽ.Sol.dicit gloſ.ꝙ ibi eſt Ci in
ſer. fugi. Secũdo lunita iſtã legẽ no.quãdo actoꝛ ⁊ reus ſpeciale. alia ſunt ſpecialia.vt in glo.¶ Itẽ op. ꝓ minoꝛi utis i
ſunt eiuſdem foꝛi / ſecus ſi diuerſi:vt quia vnꝰ ſit laicus / tempoꝛe finiatur. vt j.quomodo ⁊᷑ quàdo iudex.aut᷑.qui iſefuit
alius clericus:tunc in cauſa poſſeſſionis ⁊ ꝓpꝛietatis pp ſemel.So.vt glo. Tu dic ꝙ ibi loqᷣtur de tẽpoꝛe dato ad amun
terunt diuerſi iudices adiri ᷣm foꝛum cuiuſlibet tex. eſft expectãdum actoꝛẽ non aũt de tẽpoꝛe dato ad finiẽdam ſv⸗
no.in.c.fl.et ibi clarius cano.de iudi.imol.in.l.exitus.ff. litẽ de quo hic loquitur. Modo quero quid ſi ſtatutum laſnen
de acquiren.poſſeſ.paul.de caſt.⁊ do.alexan.hic.ſed cauue dicit ꝙ quelibet cauſa fliniatur ĩfra duos mèſes nunquid (Rent
quia glo.magna in pꝛimo intellectu pla.quem omnes di porerir inir poſt. dicũt quidam ꝙ non:nõ debuit finiriẽ laltnent
cunt eſſe verum in ſe vult cõrrarium in quãtum loquitur fra tẽpus a lege municipaliſtatutũ ałs oſtea flniri non üten
de bononieñ ⁊ mutineñ. qui ſunt diuerſi foꝛi / niſi dicos poteſt. Alij dicunt ꝙ aut lex que diſponit de minoꝛi tem⸗ tert
ꝙ ambo tamen ſunt laici ſecus in d.c.fina.Tertio/quar⸗ poꝛe loquitur cũ iudice:qꝛ dicit ꝙ debeat terminare ifra ultue
to/quinto/ſexto limita ſᷣm iaſo.hic in.iij. col. dDdieiem:⁊ tunc non pꝛopterea tollitur inſtatia immo durat ſoſeci
Sõ triennio / ſed iudex erit periurus:quis non ſeruauit ſtatu imneiure
R 0 p er and um Mãadat hec lex tumyvt iurauit:aut loquitur cum inſtantia quta dicit ꝙ tã ſemane
* Taie I.· omnino cauſa, tum duret:⁊ tunc finitur tanto tempoꝛc inſtãtia:⁊ hec eſt madifin
/ciuilem infra triẽnium a tẽpoꝛe litis cõteſtate multum in vſu/⁊ pꝛo hoc facit lex quinquaginta.ff. deex udepen
RKuaKterminari ⁊ ne hoc impediat abſentia actoꝛis cu.tu. Alij dicũt ꝙ quocũq; modo loquatur ſtatutũ ſem ictoꝛis el
pꝛouidet pꝛimo. Et ne hoc ĩpediat abſentia rei ꝓuidet per inſtantia duret triennio vt pꝛobatur in hac lege:nam Nhabebit
ſecũdo. Et ne hoc impediat factũ iudicis / vel caſus foꝛ dicit ꝙ cauſa pꝛope finem triennij terminetur.⁊ aut. qui urinen
tuitus hoc tertio.Et ne hoc impediat cauſa aduocatoꝛũ ſemel/dixit iuxta finem per ſex menſes non tamen pꝛo⸗ fensat
tutoꝛũ vel curatoꝛũ.hoc dicit vſq; in finem. ¶ Diuide in pterea tollit quin poſtea poſſit inferri donec duret trien⸗ rant
partes duas.quia pꝛima loquitur in maioꝛibus vſq; ad nium: licet ⁊ ałs quando vnum diſponitur in vno tem⸗ Contreun
Ss· hec autem omnia. Secũda loquitur in minoꝛibꝰ vſq; poꝛe videatur contrarium in alio tempoꝛe eſſe ſtatutun keſthit,
in finem. ¶ Itẽ pꝛima pars ſubdiuiditur in partes qui; vt.l.ticia cum teſtamento · S. finali.ff. de leg.ij. tamen hie lalſanker
quia pꝛima ponit pꝛouiſionem ſuam mandans cauſas ci eſt colligendo argumentum a contrario ſenſu quod ca⸗ wberpen⸗
uiles a tempoꝛe litis conteſta. infra triẽnium terminari deret in ſtatuto/ cognoſcet ergo infra tempus ſtatutuʒ a umnin
4 ſq; ad· S.·et ſi quidem. ibi pꝛouidet ne huiꝰ modi diſpo⸗ ſtatuto vigoꝛe legis municipalis:⁊ eo lapſo ceſſante ſta⸗ ndat
ſitionem impediat contumacis rei vſq; ad ·S.· ſinantem tuto cognoſcet ex diſpoſitione legis communis ⁊ hoc vi Ke

De iudiciſss. Fo. LHXXXIX.

alt Ai teneri a quibuſda niſi ſtatutũ diceret ꝙ oĩno infratĩ etiam ſſ etat liquidum ſed ſolum edictum circunduccba
da tin tepus terminetur vel ꝙ poſtea non ꝓcedatur ⁊ hec mul⸗ tur: ſed hic loquitur iure nouo quo caſu ſi eſt liquidum
P ſhen tuʒ videtur equa.Sed pꝛecedẽs magis eſt in vſi u. Aes poteſt decidi totum negocium ſi non eſt liquidum non
Ublmgen op. ꝙ alio tẽpoꝛe finiatur lis.vt.j de appel.aut᷑ ci d. So. poteſt liquidari ſed abſoluitur ab obſeruarione iudicij.
ätn ibi in cauſa appellationis hic in pꝛincipali.¶ Item opp. ¶ Item op. ꝙ ſi non eſt liquidum liquidari p ſſit ⁊ ſic to
Gogralt de . S. ſi autem in medio.jeo. So ibi iudex pꝛimus erart tum negociũ decidi.vt quomodo ⁊ quando iudex aut᷑.
nori biihe moꝛtuus vel remotus hic non. ¶ Itẽ op.ꝙ poſſit durare qui ſemel.So.illud iure nouiſſimo.
emn N plus.vt e de iudicijs.e.venerabili.So.aliud de iure ca Item quero an ex neceſſitate iudex ſpectet finem trien
lgſen en nonico ſʒ quod nunq; finitur: aliud de iure ciuili.¶( Que nij an exvoluntate. ⁊ dic vt glo.⁊ ratio eius poteſt eẽ:qꝛ
enſen. ro an ex conſenſu partium poſſit pꝛoꝛogari.⁊ dic vt glo. olim nullo tempoꝛe poterat terminari actoꝛe abſente: qꝛ
cescit, EItem quero quid ſi ſententia eſt lata poſt triennium.⁊ reus inſtare non poterat Si ergovelis dicere ꝙ quando
naläſtng, dic vt glo. ¶ VUltimo diſtingue:quia aut vterq; eſt abſs cunq; poſſit iudex ferre hoc non botes aliqua lege dice⸗
eitiohorig ⁊c.vt in glo. re non per legem veterem: quia ſᷣm illam nullo tempoꝛe
nscitaie Inſtatuai d ditio Inſtantia regulariter in ciuilibus triẽ⸗ tfertur nec per legem nouam quia permittit ſolum pꝛope
nde eeon cats ciuili EOU.· nio durat a tẽpoꝛe litis ↄteſt. vt hic no. finem triennij ergo ante remanet pꝛohibitio iuris anti⸗
nenteg bo q;to te⸗ Ange. in aut᷑. de exhibẽdis reis hinc dicit not.bal.in aut. qjui:econtra actoꝛe pꝛeſente ⁊ reo abſente poterat in qua
tſunnattn poꝛe du⸗ clericus.S.de epiſ.⁊ cleri. ſi ſtatutũ diſponat S cauſe ci cunq; parte triennij terminari: licet ergo lex dicat ꝙ iu⸗
dhiclegig ret, uiles terminentur ifra. lx. dies ꝙ, intelligitur a tẽpoꝛe li⸗ dex non debet differre amplius quando de triennio non
btloetocſit tis conteſt. per iſtã legẽ facit:qꝛ ſtatuta recipiunt interb⸗ ſuper ſunt niſi ſex menſes non tamen pꝛohibet iudicem
wpleſthe tat ionẽ a iure cõmuni glo.in.l.ᷣfi · S.in cõputatiõe vbi do⸗ ante poſſe pꝛocedere. .
ſehns non ccto. j.de iur. deli.l.ij. cuʒ ſimilibusjde noxa. Et adde cõ Item opponitur qũo dicitur reus fugiens cum inſtet:
hecogſ cluſionẽ ꝙ ſententia lata vltra ts inſtantie eſt ipſo iue ⁊ dic vt glo.
deeppelat nulla per rationem quã dat Bar. hic ⁊ ſequũtur commu Item oppo.quomodo alia dilatio detur ⁊ non decem
lun ſdit niter omnes de quo per Panoꝛ.in.c.pe.⁊ ibiplene vide dierum.vt.j.quomodo ⁊ quando iudex. aut᷑.qui ſemel.
ionecolife an ⁊ quando pereat inſtantia.De iure cano.tñ ibi non pe So. hec lex coꝛrigitur. s
tlneegtn Tijt ſ̃m cano. Limita pꝛimo ex doctri. Bar. quando tem (¶ Item oppo.ſi non fuit inuentus quomodo fuit contu⸗
tenotigia pus ſolum ſtatueretur iudici ⁊ nõ iuriſditioni vt hic per max ⁊ ſic ſententia ferri non poteſt. vt l.j · S itez cum ex
sbientin eum. Sccundo tertio quarto quito limita vt hic ꝑer Ja⸗ edicto.ffq ſenten.ſine appel.reſcind. So.vt glo. Tu dic
irnr ſuntiin ſo. in pe.col.circa finem huius pꝛinci.Quero quid in cau ꝙ non fuit inuentus in iudicio:ſed per nuncium ſic:⁊ ita
dutashan ſis clerici vtrum inſtantia pereat triennio: dic ꝙ ſi cauſa vere fuit contumax: aut ergo nullo modo fuit citatus ⁊
ndegogr clerici eſt coꝛaʒ iudice ſeculari recipiat ibi perem tionẽ non tenet ſententia:aut fuit citatus ⁊ non inuentus ⁊ tũc
liſi 4 inſtantie ̃m leges ⁊ ſtatuta laicoꝛum. Si aũt cauſa laici tenet ſed appellare poteſt:aut fuit citatus ⁊ inuẽtus ⁊ ap
laſiſann eſt coꝛam iudice eccleſiaſtico non habebit ibi locum per-⸗ pellare non poteſt vt hic.
it 4 emptio inſtantie: quia non habet locum de iure cano.yt ¶ Item op. ꝙ non denegetur remedium appellandi. vt.l.
lbhnsnun in. c. pe. de iudi.ita voluit no.cal.ĩ quadã ſua diſputa. que diuus.ff. de in integ. reſtitutio. So. hec m lllam.
muleck incipit ſtatuto cauetur. per hoc etia dixit archi. ij. q. v. in Item oppo ꝙ ſemper ſit liquidum: quia aut actoꝛ pꝛo
deallisct C. non ideo. ꝙ ſi clericus litigat coꝛã iudice laico non po- bauit ⁊ eſt liquidum pꝛo eo/aut res pꝛobauit idemq eſt
einperhin teſt appellare ante ſententiam niſi in caſibus in quibꝰ iu⸗ liquidum pꝛo eo. Si autem nullus pꝛobauit videtur eſſe
ſegpofn ra ciuilia admittunt appellationẽ de quibus dixi in. c. ſu liquidum pꝛo reo t ideo diffinitiue debet abſolui. vt. C.
relocliau per eo.de ap.⁊ ſi laicus litigat in foꝛo eccleſiaſtico poteft de edendo l.qui accuſare.Sol.vt gloſ.quia illud vtroq;
i sſſool appellare ante ſentẽtiam indiſtincte ſicut canones ꝑmit peꝛeſente.¶ Item op. qũo finiuntur omnia acta cuʒ actio Acta qu⸗
iultate ton tũt.vt in.c.vt debitus.de ap.⁊.c.j.de appella.eo.ti. ſit perpetuata.vt.l.fl.p de pꝛeſcript.xxx.an.So.ſᷣm domi finiũt cuz
de iureßfi GQT ſic id Abſente actoꝛe t reo pſen num Martinum acta ad deciſionem cauſe durant. vt.l. actio ſit .
Ur. tei penſt U em.teex negocio non liquida⸗ fina.S.de arbitris.hoc ſaluo ꝙ ſi loqueris in teſtibus ſta petuata.
1alieen to fertur diffinitiua pꝛo eo qui melioꝛẽ cauſam fouet.h.d. tur atteſtationibus ſi ſunt morenl Bean vmam zune ſi RèỹÿM

ſednonun vſq; ad·S.ſinautem reus.i¶ Diuide in duas partes quia ĩ velit aduerſarius iterum pꝛoducentur.vt.l.fin.j.de teſti⸗

Pen deen pꝛima negocium non erat liquidum vſq; in i. bus.quod dic vt ibi dicam:aut queris de pꝛeparatoꝛijs
ucſgien ¶ LEx tex.ex vna parte.] eſt ergo ſummarium iudicium ⁊ illa finiuntur vt hic / niſi quantum ad perpetuationem
Gol biina fm aco de are.incuſante. actionis vt in ↄtrario. Item quantum ad fructus vt ve⸗
Sinan ¶ Mota ergoꝙ iudex nunqᷓ pꝛocedit niſi ad inſtantiaz niant quaſi ſit malefidei conſtitutus. vt.l.litigatoꝛ.j. de
lgoſbi partis inuente in iudicio fuit tamen inuentus a nuncio fruc.⁊ li.expenſis ſᷣm quoſdam.
iepgnn t⁊ ſic fuit vere contumax als nõ haberet locum ꝙ ifra di ¶ Wodo quero an reus poſſit liquidare.x dic vt glo.
lder aul citur in verſicul.nullo.ſ.vt ei denegaretur remedium. ¶ Item op.quomodo per iuramentum pꝛobatur cum iu
thor duhi Auero ad decdlarationẽ tex. quomodo deducãtur expẽ ramentum non pꝛobet niſi deferatur ab aduerſario.vt.l.
Mrcfidn ſerei in expenſis actoꝛis. ⁊ dic vt glo. . lij.· S. delata.ff. de iureiur. So. hic eſt ſpeciale pꝛopter pꝛe
neſitnnun ¶ Mota tria/oꝛdinem iudicij: quia iudex nõ pꝛocediri ſumptum dolum aduerſarij ⁊ difficultatem pꝛobationis
ntesnmnl continenti inſtante/ſed pꝛope ſinem triennij ⁊ non ante: ¶ Wodo iterum opponit glo. ꝙ maioꝛ detur dilatio vt di
icchltfuni quia triennium eſt datum actoꝛi ad inſtandum: ⁊ citatur cta aut᷑.qui ſemel.⁊ dicit glo.ꝙ eſt coꝛrecta hec/quod pu
afnn. actoꝛ ter ⁊ in qualibet habet dilationem.x.dierum ⁊ non to verum actoꝛe abſente ⁊ reo pꝛeſente ſed non eſt econ⸗
l clx tengdit iudex ad deciſionẽ cãe niſi poſt contumaciã acto⸗ tra:immo hec iura remanent incoꝛrecta ⁊ eſt ratio:quia
nnnne ·ðð ris.¶ Secũdo nots de deciſione cãe qꝛ aut non eſt ſiqdũ actoꝛ abſens plus grauatur: quia lite non conteſtata pꝛo
humn 4 tctunc iure iſto non poteſt reus liquidare ⁊ abſoluitur ab ceditur ad diffinitiuam ſententiam contra eum quo nõö
tnn n bſeruationc iudicij ⁊ vtraq; ſententia eſt diffinitiua:iſedeſſet reo abſente. Item pꝛopter contumaciam binam ca⸗
ſne vna diffinit inſtantiam/alia totam cauſam.i¶ Tertio no⸗ dit a cauſa quod non eſt in reo:cum ergo tantum graue⸗
gud⸗ e ta de pena contumacie:quia aut non eſt liquidum ⁊ pena tur nimirum ſi habet plus tempoꝛis qᷓ; reus vt ſic magis
ſtſite actoꝛis eſt ꝙ expirant acta vnde reuerſus ſi volet litiga⸗ aggrauetur eius contumacia cum maioꝛem penam de⸗
ugn re habebit neceſſe omnia facere de nouo. Item condem⸗ beat pati ar.l.j.vt.jcertum tempus. H
nu tan natur in expenſis rei ſacramento declarandis ⁊ abſolui Item opponitur ꝙ inſtantia non duret triennio.vt di⸗
tu tur reus ab obſeruatione iudicij. Si autem eſt liquidum cta aut᷑.qui ſemel. Sol. ſm gloſ.hec coꝛrigitur:ſed male
ſeutt . tunc aut actoꝛ fouet malam cauſam ⁊ fertur diffinitiua dicit:quia ibi non loquitur de tempoꝛe inſtãtie/ſed dato
n nn, contra eum ⁊ damnatur in expenſis ⁊ non poteſt appel⸗ abſenti ad venienldum. J
ebunun 5 lare ſi fuit vere contumax. Si autem actoꝛ fouet bonam een opponitur ꝙ pꝛopter contumaciam debeat ca⸗
rin u cauſam fertur ſententia pꝛo eo:ſed de condemnatiõe ſoꝛ ere a cauſa.vt.l.contumacia.ff. de re iudicata. Soluevt
Leſe un⸗ tis expenſarum actoꝛis deducuntur expenſe rei. vt.ſ.ĩ ti gloſa. ¶ Item opponitur ꝙ non puniatur contumax in
giſunn 6 tum minus condemnatur. CHais textualiter expeditis expenſis.vt.l. eertum · S. penulti. ff. de confeſſis. Solue vt
n d . yenio ad oppoſitiones. Op.ꝙ abſente actoꝛe inſtantiali gloſ. Collige ergo tria iura: nam eſt ius digeſtoꝛum ⁊
gnſut, tis ſed ſolum circũducitur cdictum. vt.l.x poſt.ff eodẽ. fßm illud actoꝛe abſente reo pꝛeſente non poterat dit⸗

Sol. lllud veteri uure ſm quod non ferebatur diffinitius

finitiua ferriietiam ex negocio liquidato:ſed ſolum cix⸗

cũducebatur edictum:vt.l.⁊ poſt. ff de iudi. Aliud ius co
dicis ⁊ ſᷣm hoc ſi ex pꝛobationibus factis anteqᷓ; actoꝛ

abeſſet negocium eſt liquidum / et fertur difinitiuaaut

non eſt liquidũ:⁊ tũc reus liquidare nõ poteſt:ſed abſol⸗

uitur ab obſeruatione iudicij.Aliud eſt ius auctẽticoꝝ

pᷣm illud poteſt reus pᷣſens actoꝛe abſente liquidare ne⸗

gocium / etiam lite non cõteſtata: ⁊ citabitur actoꝛ ter/⁊

Habebit tẽpus triginta dierum inter vnam dilationem ⁊
aliam ⁊ quãtum ad hoc tẽpus coꝛrigitur iſte·S. ſed non
puto coꝛrigi qtũ ad ·S.ſequẽtẽ.quãdo reus eſt abſens et
actoꝛ pꝛeſens:vt.S.dixi.¶ Item actoꝛ abſens hodie ex
bina contumacia cadit a iure ſuo:vt dicta auctẽtica qui
ſemel. Sed an idem in reo abſente vt pꝛopter cõtumaciã
cadat a cauſa:dic ꝙ non reperiuntur in hoc coꝛrecta iu⸗
ra vetera: ergo eis tabbbo.
Add itio Et no. hic ex iſto tex. in verbo requiren
te parte ſᷣm bar.⁊ alios doctoꝛes hic.ꝙ
iudex non poteſt ꝓcedere contra partem abſentem: niii
Judex an pꝛocedat ad inſtantiã alterius partis pꝛeſentis ⁊ inſtan⸗

poſſit ꝓce tis facit tex.in aut᷑.qui ſemel.in verbo. reo poſtulante·j·

dere ꝑtẽ quomodo ⁊ quãdo iud.no.bar. in aut᷑.ciquid ad fij/de

sbſentẽ. temp.appel.Et ex hoc duo inferuntur. Pꝛimum ꝙ qua⸗

do vtraq; pars eſt abſens non poteſt iudex peruenire ad
ſententiam diffinitiuã: quia nemo eſt qui petat: vt tenet
glo.S.in pꝛinci.huius legis.in glo.magna.in verbo triẽ⸗

nij. in.iij. parte.⁊ glo.hic. in vbo.licẽtia.Scðo infert᷑ ꝙ ſi

iudex ferat ſentẽtiã/⁊ nõ appareat ꝙ lata ꝑte ĩſtãte ſniĩa
eſt ipſo iure nulla.ſᷣm bar.⁊ alios.in.l.vnica ·j.vt que deſ.
aduo.ang.⁊ imol.i.l.de vnoqͥq;.ĩ pn.ff.de re iudi.⁊ paul.
de caſt. S.eo.l.j.in pꝛin.in.ij.col.qꝙ aliqñ vidit ꝓceſſum in
quo ↄtinebat᷑ ſentẽtia:⁊ qꝛ nõ apparebat ad cuius inſtã⸗
tiam fuiſſet lata/fuit pꝛonũciatum ꝙ eſſet nulla.facit glo.
no. in.l.ſancimus · S.cum autẽ.in verbo.contumacia.jad
trebel.que dicit.ꝙ iudex debet facere ſcribi in actis. ad

cuius petitionem faciat actum iudicialem. Et dum dici
Kur in iſto · S· in tex. ibinec pars fuerit inuenta ſᷣm bal.hic
eſſe tex ꝙ creditur relationi nuncij publici qui dicit ſe ci

taſſe aliquem ad domum ⁊ non inueniſſe per ſonaliter: et
ideo pᷣm bal.quando iudices cõmittunt nuncio publico
vt citet aliquem perſonaliter ſi eum inuenerit:alłs citet
ad domũ /ſtatur relationi nuncij ꝙ eum perſonaliter non

inuenit: ideo citauit ad domum. Adde ꝙ cõmunis con⸗
cluſio eſt ꝙ nuncio publico plene creditur in his que ſpe⸗
ctant ad eius officium:puta ꝙ aliquem perſonaliter cita

uit.c.cum parati.vbi glo.⁊ docto.de appel.ſecus ſi depo⸗
neret er officium. Et no.bal.in.l.j.S·cura carnis.ff. de

officio pꝛefec.vꝛ.et in extrauagan.ad repꝛimendũ.in ver
bo per nuncium ad fi.adde bar. in.l.pꝛeſes.ff.de officio

pꝛeſid.bar.in l.cum qui.in·S. finita ff como. bal.in l. ſci⸗
endum. ff.de verbo.obliga. Jo and.in.c nouit.de offici.

delega. bal.in.c.cum dilecti.de dolo ⁊ contuma.in.v.col.

feder.de ſe.conſi.cxlij.incipi.domino Joãni Car zabs.

conſi x incipi. Jacobus cxecutoꝛ.

¶ Sin autem reus.¶ Oppo.ꝙ negocio non liquido nõ
poſſit liquidari:ſed abſoluatur ab obſeruatione iudicij:
vt. S. pꝛoxi · S· Solu.ibi loquit᷑ actoꝛe abſente/⁊ reo pꝛe⸗
Sniĩa an ſente hic ecotra actoꝛe abſente / reo pꝛeſente.¶ Item op.
poſſit fere ꝙ abſente reo feratur ſolum interlocutoꝛia ⁊ fiat miſſio in

ri reo ab⸗ bonis rei.vt.l.fulcinius.ff.ex qui.cau.in poſſe.ea.⁊.l.cum

ſente. Pꝓponas.⁊ auctẽtica ibi poſita.j.de bo.aut᷑.iudi. po. Sol.

ibi non erat lis conteſt.hic ſic.¶ Modo quero quis ſit il⸗

le qui non ſolam perſonam de re abſentis pᷣtendat ⁊ dic
vt glo.¶ Item op. ꝙ poſt ſentẽtiã audiatur:vt.j-.quomo⸗

do ⁊ quãdo iudex.l.conſentaneum.cum ſi. Solu.aut non
eſt lis conte.vel quaſi ⁊ tunc fit miſio in poſſeſ.rei petite
ex interlocutoꝛia ⁊ audietur de poſſeſſione infra annum/
⁊ non poſt.⁊ de pꝛopꝛietate perpetuo:vt lſi quis emptio
nis.in fi ·j..de pꝛeſcriptio.xxx.an.Aut eſt conteſtata: vel
quaſi:⁊ tunc aut non eſt liquidum / nec lata diffinitiua et
auditur infra annum de pꝛopꝛietate / non poſt. de poſſeſſi

one nunq; auditur: vt.l. conſentaneum. quomodo ⁊ qua-⸗
do iudex.l.j.⁊ ij. .· vbi in rẽ actio. Aut negociũ eſt liqdũ.
æ lata di finitiua:⁊ nũqᷓ; audit᷑ de ꝓpetate/nec de poſſeſ⸗

ſiõe / niſi appellauerit veniẽdo: iudice ſedẽte ꝓ tribuna⸗

li:vel alia iuſta cq fuit abſens:vt hic.c.l.diuꝰ.ff.de in ĩte⸗

grum reſtitu. ¶ Item oppo. ꝙ audiatur perpetuo donec

fuerit res vendita vel creditoꝛi adiudicata:vt.l.fulciniꝰ.

⁊.l.pꝛetoꝛ.ff.qui.cau.in poſſeſea.Solu.aut loquimur in

Butrigarius ſuper Certio libꝛo Codicis

reali ⁊ pꝛocedit diſtinctio quã.S.feci. Aut loquimur in

perſonali:⁊ tunc aut fit miſſio pꝛopter interlocutoꝛiam?
auditur perpetuo volens ſe defendere.⁊ ſatiſdando etiã

ſi non ſoluat debitum. Si autem fuit facta miſſio per dif⸗ 1.

finitiuam auditur ſi velit ſoluere debitum /non ſi ſe velit
defendere / niſi res ſit vendita vel creditoꝛi adiudica⸗
ta:quia tunc nullo modo auditur:vt dicta.l.fulcinius.⁊

l.pꝛetoꝛ.¶ Sed que eſt ratio ꝙ in perſonali auditur poſt
diffinitiuam.in reali non: Reſpondeo quia in reali non
poſſet reuocari miſſio vel interloculoꝛia de mittendo mi⸗
ſi diffinitiua pꝛecedẽs qua pꝛonũciatum eſt rem eſſe moe⸗

ram reſcinderetur.alłs non eſſet iuſta cauſa quare res ei

deberet reſtitui:ſed ita eſt ꝙ illa diffinitiua pꝛecedens re

uocari non poteſt ⁊ ab ea nõ fuerit appellatum:ergo nec
eius conſequẽs.Sed in perſonali aliud eſt:quia bene po

teſt renocari miſſio dato ꝙ diffinitiua de debito non fue⸗
rit reuocata:⁊ hoc per ſolutionem debiti fiendam: vt dis
xi.ſic ergo hec lex loquitur in reali ſ̃ᷣm glo.poſſet etiam

loqui de perſonali quado per perſonalem petitur res:vt

per actionem ex empto:quia tunc ſi in ea flat miſſio prr

diffinitiuam nunq; audietur ſecus quãdo agitur ꝑſona⸗

li ad quãtitatem ⁊ poſtea fit miſſio in bonis:vt dixi. Aut
ergo agitur reali ⁊ tũc facias tres caſus:vt.S.dixi.qꝛ aut
eſt lis conteſtata /vel quaſi.⁊c̃.aut ad quãtitatẽ.ſi ad rem
tũc ſi fiat miſſio in ea per diffinitiuã nunqᷓ; auditur reus:

⁊ ita etiã põt loqui hec lex.Si agitur per ſonali ad quã⸗
titatem ⁊ poſtea fit miſſio in rebus.aut fit ex interlocuto
ria ⁊ auditur de pꝛopꝛietate / ⁊ de poſſeſſione perpetuo ſi

venit ad defendẽdum ſe:ſi ex diffinitiua auditur ſi venit
dd ſoluendũ /non ſi ad defendẽdum.¶ Modo quero cer⸗
tum eſt ꝙ ſi abſens non eſt contumax non tenet ſententis
lata contra eum. Sed nũquid tenet lata pꝛo eo:glo.picit

ꝙ ſic/⁊ male.cõtrarium no.⁊ melius. in.l.ea q̃ quomõ

2 quãdo iudex.⁊ ibi dixi.nec ob.l.qᷓ;uis.indubitati.j. de
adulter. que allegatur in glo.qꝛ loquitur in alio caſu / ſci⸗
licet quando toto tẽpoꝛe cognitionis vſq; ad ſentẽtiaam
fuit pꝛeſens ⁊ tẽpoꝛe ſniĩe ſe cauſa rei publice abſentauit:

⁊ ſic in ſpeciali caſu loquitur.
Cum autem. ¶ Ex tex. Pꝛeſentia repleatur

No.ergo ꝙ vbicũq; iudex altera parte citata ⁊ pꝛoce·

dit repꝛeſentat partem abſentem.

—,

¶ LOppo. ꝙ vere cõtumax appellet: vt. l.creditoꝛ. S. miſ⸗

ſus ff. de appella.Solu.vt glo.

¶ Huiuſmodi. ¶ Ex tex. Si enim anterioꝛi tempoꝛe

hic neceſſario in actoꝛe abſente pꝛopter finem.

ankon . Victus victo
Din autem alterutra.reonaenatur
in expenſis ſiue iudicatum eſt vtraq; parte pꝛeſente ſiue
altera tantum.hoc dicit.¶ Quero an victus victoꝛi ſems

per condẽnetur in expenſis.⁊ dicit glo.ꝙ ſic.ſed fallit ꝓ⸗

pter contumaciam victoꝛis ⁊ pꝛopter iuſtam ignoꝛantiäö
condẽnati. Item quero an hoc ſit cõmune in contuma
cia actoꝛis ⁊ rei ⁊ dic vt glo.¶ Item quero quomodo iu
ſta cauſa excuſet ab expẽſis: certe quado quis habet iu⸗
ſtam li. negandi.¶ Modo quero an ſi actoꝛ abſens obti⸗
net ⁊ ſic expenſe pꝛeſentis veniunt pꝛopter cõtumaciam

abſentis.an venient abſentis ꝓpter victoꝛiã Placen. ꝙ
non ⁊ potuit moueri ꝙ cum declaretur iuramẽto abſens

iurare non poterit. Sed dic vt glo.ſQuero an iuramẽ⸗
tum excuſet ab expenſis: Dicunt vltramontani ꝙ non. tũ an excu
quia expenſe veniunt ex ſola victoꝛia / nec reperitur ex⸗ ſet ab ex⸗
ceptum ꝙ iuramentum excuſet. Et ſi opponas contra pẽſis.

eos ꝙ pꝛeſumatur verum iuraſſe / et ideo debeat excu⸗

ſari: nam non eſt veriſſimile ꝙ in minoꝛem. ac. vt.l. fl⸗
nalij.ad.l.iuliam. repetun.⁊ ar.in auctentica / nouo iu⸗

re.ipſi dicunt ꝙ pꝛeſumptionem iuramenti tollit ſenten⸗

tia ſequens.ar.l.nam poſtea.S.ſi dãnetur.ff. de iureiurã.

Sed certe ipſi male dicunt /quia ſententia non venit di⸗

recto contra iuramentum nam licet declaret eum foue⸗
re malam.non tamen remouet / quin putauerit haberebo
nam cauſam. Sed in ·S. ſi dãnctur.ſententia directo ve-⸗

nit contra iuramentum / nec eſt verum ꝙ ex ſola victoꝛis

veniant expenſe:immo pꝛoter temeritatem: vt in rubꝛi-⸗

ca inſti.de pena teme.liti.⁊.ff.e.eum quẽ temere.⁊ ideo di

cit lex in coꝛpoꝛe de iudiiꝙ iudex debʒ deliberare de ani
mo litigantium.⁊ ſi viderit neminem condẽnandum in
expenſis. Quidam ergo calũnioſe litigant / ⁊ iſti condẽ⸗
nantur in expenſis.quidam non calũnioſe/ſed temera⸗

huicſp
ſeobe
tumnae
jentel
deben
ani
reae
injſ⸗
hong.
tigan
de do
gerat
deert
1uß
haute
Non h
pe.
leſere
deſue
A di
hliee
lohra
Gina
feden
Aße
e
tis o
dicto
gtpt
htoꝛi
ſecus
lhrii
ſtin
buert
nyle
Rocen
de ur
de e

(abſa

De iudicijs.

Fo. XC
õ ℳ*

ioꝛ qᷓ; minoꝛ.vt.l.pedius.ff. de incen.rui.nau. ⁊.l.fina.ad Muniri

ſannet rie litigant:x iſti etiam in expenſis condẽnantur: vt di S.· j. de reb. cre.⁊ in.:.edita.S.de edẽdo.⁊in.l.j.S. de adus.
ſinn cta.leuʒ quem temere. Sed quãdoq; ceſſat calunia ⁊ te⸗ diner. iudi.⁊ in aut᷑.gñ aliter.S.de epiſco.⁊ cleri.do.Ant.
niſi ol meritas:⁊ tunc non condẽnatur in expenſis.ceſſat aůt de but. ⁊ alij in.c.finẽ litibus.de dol.⁊ contuma. ex. dicũt
noſſtent calũnia ⁊ temeritas pꝛopter iuramentum de calũnia: pa iſtud eſt relinquendũ arbitrio iudicis:qui ex qualitate
tni Auntr tet quia nõ eſt veriſimile quẽ eſſe imemoꝛem.⁊c. vt dicta facti ⁊ condẽnatione perſonarum hẽat arbitrari. Tu in
lfie Nis l. fina. de temeritate patet: quia nõ ſufficit ſimpliciter pu-⸗ hac materia lʒ non poſſit dari certa doctrina ſᷣm ꝗaſon.
luui nins4 tare/niſi iuſta ratione putetur.⁊ hoc videtur iurare/ſcil;ʒ map.hic in.iiij.col.fac.ix.concluſiones. Pꝛima eſt ꝙ hʒ
enn ꝙ iuſta ratione motus credit fouere bonam cauſam:vt.l. opinioncʒ doctoꝛis tenentis pꝛo parte pꝛo qua litigat di
eumrtim iulianus· S.ij.ff. de actio. emp.⁊ dixi.v. de iur. calũ.l.ij. tt xitur habere iuſtam cam litigadi cũ doc.habeat poteſta
ſtoft ideo excuſatur rahter iuramentum ab expenſis / ⁊c hoc tẽ gloſandi ⁊ interpᷣtãdi ⁊c. ⁊ eius opiniones ſunt pꝛoba
eneſene puto verum / niſi expꝛeſſe de calũnia doceatur. biles.cij. cum ibi no.de poſtula.pᷣla.glo.in.lłjj/de legi.⁊ ĩ
le⸗ fibt d d itio No. ex pꝛeſenti:Sregula vulgarem: vt l.j.j de pꝛofeſſ.qui in vꝛ.conſtãti.li.xij.ita in ſpecie tenet
Anteht Lictꝰ vi⸗ Wd We.in tex.et per iaſo.in.j.notabili.Amplia Pe.de ancha.poſt antiquos.in cle.ne romani in pᷣnci.de
ia⸗ eſgo ctoꝛi ĩ ex⸗ iſtam regulã vt pꝛocedat etiam coꝛã arbitro ſᷣm ſpecu.in clecti.cardi.in cle.ij.de magi.Bal.in.d.aut᷑. generaliter.
ſguiabehen penſis dʒ titu. de arbitro· S. fl.verſi.ſed cũ.⁊ inno.in.c.ex parte.de doc.in.c.vt debitus de appella.⁊ no. Panoꝛ.in.c.calum
Wbtonnft. ↄdẽnari: arbi.hoſt.in ſumma.in titu.de arbi:S. qualiter ad effectũ. niã.de pe.⁊ limita.⁊ inteilige.vt ibi per eũ. Secunda cõ⸗
ncafnetng iſta regła verſi.ſed nunquid poteſt. Tertio amplia vt iſta regula cluſio litigans qui habet pꝛo ſe conſilia aliquoꝝ doc.au
opoſttten limitatur pꝛocedat in moꝛtuo qui non habebat iuſtam cauſam liti cctẽticoꝝ.qꝛ ſint ſcripta ⁊ ſigillata dicit᷑ habere iuſtã cãm
Matuuos n mbtis mo gandi. Ham eius heres debebit in expenſis condẽnari litigãdi ⁊ſic excuſatur ab expen. ᷣm Bar. in.l. in bonoꝝ.
fumiſong dis. cum cenſeatur eadem perſona cum defuncto:vt in aut. peer illum tex.ff. de bo poſſeſſ. Bal.⁊ Saly.in.l.iuris igno
agnurgen de iureiur.a moꝛiẽte pꝛeſti.in pꝛin.ſᷣm bal.in.l.ſi pater. · trrantia.j.qui admit.Ange.⁊ Imo.in.l.ſi conuenerit.ff.de
niokdir ſi pen. ap.moꝛs interuenerit. Iſtã regulã limita multis re iudica. Quod limita duobus modis.pꝛimo ĩ perſonis
Ndiriter modis. Pꝛimo ⁊ pꝛincipaliter limita niſi victus habue⸗ que non habent per ſe ſcire iura.ſecus ſi eſſet aliquis do⸗
tltgeſietin rit iuſtã cauſam litigandi.l.qui ſolidum·S. etiã.ff.de leg. ctoꝛ ſᷣm Bartol.⁊ alios in locis pꝛeallegatis.Secundo ĩ
suditurten ij.pꝛobat᷑.in·S. opoꝛtet. in aut.de iudi.ſᷣm glo.⁊ doc.hic. tellige quando haberet conſilia ſaltem duoꝛum doctoꝛũ
ſeuln que autẽ cenſeantur iuſte cauſe dicam inferius. Adde S:quod autem.in aut᷑.de non alienand.pᷣm Bal. in dicta
erinterlochl iuſta cauſa litigadi nõſolum excuſat ab expen. vt pᷣdixi. l.iuris ignoꝛantia.ᷣin.ij.qfacit quod vult Bar.in pemio
neperpeni ſed etiam excuſat ab omni pena iuris ⁊ canonis ſᷣm Jo. ffon.in fine pꝛinc.⁊ qð vult idem Bar. in.l...S· fina ff. de
äiturſit and.in. c.j..fina.ᷣ de elec.in.vj. in nouella. quem refert. ¶ verbo obli. Alias cõcluſiones vide hic per Jaſo.in. iiij.
ddoqneron ſequitur bal.in.j.col.⁊ in aut.generaliter.in.v.oppoj.de col. Altimo pꝛo ꝑfecto cõplemẽto iſtius pᷣme fallen.no.
lenetſettat epiſc.⁊ cleri.¶ Secũdo limita dictam fal.quãdo adeſſet perpetuo ꝙ quãdo iudex abſoluit partẽ victam eo quia
– ſtatutum diſponẽs ꝙ victus victoꝛi condẽnetur in exx habuit iuſtã cauſam litigãdi tenctur in ſnĩa expꝛimere il
ſaaiſimn ſis:nam ĩtelligeretur etiam ſi victus habuiſſet iuſtã cau⸗ lam cauſam tex.eſt in· S opoꝛtet.in aut᷑.de iudi. ita Bal.
nätninin ſam litigandi.ſᷣm alber. de ro.hic. poſt oldra.laud.⁊ in in auft.generaliter alleg. ſpec. in titu. de expen · S. nunc vi⸗
intloctit ſecũda parte ſtatutoꝛum.in.q.cxcij.quid ſi ſtatuto cauea dendum verſ.quidem: vbi nihil dicit: debuit allegare in
Gad ſenint tur ꝙ victꝰ victoꝛi vbi dicit ſe ita de facto obtinuiſſe.idẽ S.poſtremo.circa pꝛin.⁊ in ti.de ſenten. ꝓla·S. q̃liter. ver.
eecbſctat tenet ange.in aut.de exhi.reis in pꝛinc.per glo.verbi in tverũ Hoſt. Jo.and.⁊ alios in.d.c.finẽ litibus.Jo.qnd.
verbo caſum quã ad hoc dicit eſſe ſingulariter notãädam in. c.ſicut.de re iudi.Bal.in.l.pꝛeſes.j.de ſen. Bal.in aut᷑
glenm idem tenet ange.in.l.non ſolum. ff. de rei vendi.¶ Tertio nouo iure.in.iij.no.per illũ tex eo.⁊ ibi no.ſubdit ꝙ niſi
ſaretgen pꝛĩcipaliter limita dictam fal.ꝙ iuſta cauſa litigãdi extu i1iuderx in abſolutione expenſarũ inferat cauſaʒ abſolutio⸗
3, ſet ab expenſis.fallit in expenſis que debẽtur ratione cõo⸗ nis facit litem ſuã per iſtum tex. Heinde quero quid ſi
oltorgil tumacic iuxta.l.ſancimus·-eo.ſᷣm ſaly.hic.in.j.col.refe⸗ aliquis habuit iuſtam cauſam litigandipꝛo parte tempo
rente ita tenuiſſe fran.accur.iſta ratione:qꝛ tales expenſe · xvis ſcilicet vſq; quo in iudicio fuit pꝛoductum inſtrumẽ⸗
S debentur iure actionis in factum.l.jS. penul.⁊ ibi glo.ff. tã.Et dic ꝙ ab inde in antea debet condemnari in expen
ftiontenpen ſi quis iudi.non obtempe.ſed quando expenſe debẽtur ſis:iõ ↄſiliũ eſt ꝙ tale ĩſttrm pducat᷑ ̃ᷣm Bar.⁊ alios h̊ ⁊
Re. iure actionis iuſta cauſa litigãdi non excuſat:vt dixi.gõ. pleni bar.in.l.j.in pꝛinc.in.iiij.col.ff.ad turpillia.⁊ in.l.
Victuo ni in.j.fallen. Idẽ tenet ſaly.non iſta ratione que tamen eſft qui alterius vbi videas.ff de regu iur.⁊ in.l.deſtitiſſe. ff.
micondänn bona.ſed qꝛ contumacia non poteſt includi in iuſta cẽ li de iudicijs.⁊ in.l.ſi quis inficiatus.per illum textum. ff.
tepreſneſt tigandi:vide de hoc glo.oꝛdinariam.in.c.finem litibus. de poſtu.⁊ in.l.rem alienam S. finali. ff. de pignoꝛ. actio.
us niantſn de dolo ⁊ contumacia.er.in glo.magna ſuper verbo. mo Bald.in.l.terminato.in penulti.col.ad fin.de fruc.⁊ lit.
pſicſecflth deratas expen.circa pꝛincipiũ. Idem tenet ſpec.in titu. expen.Limita tamen vt per OPetr. de ancha.in concilio
ſtamignunt de expenſis.S.ſin autẽ.vᷣſiculo.hoc autẽ.i Quarto limi⸗ ccxlj.quem refert ⁊ ſequitur do. Matheſi.in no.lxxxiij.
unein connunt ta ſᷣm ange.hic.quando quis ſuccubuit in aliqua inter⸗ ſimiliter econtra qui malicioſe diſtulit pꝛeſentare inſtru⸗
roqondcht locutoꝛia:tunc debet indiſtincte condẽnari in expenſis mentum quod erat deciſiuum litis ad hoc vt aduerſariũ
ctisheha non habita differẽtis / habuerit iuſtam cauſam litigãdi: fatigaret expen. debet in illis expenſis condemnari. ita
or dbſels n vel ne.allegat inno.in dicto.c.finem litibꝰ.bal.refert idẽᷓ teenet ſingu.Cyn.in.l.vnica:j.vt que deſ.aduo. ¶ Quero
er cöummen tenere ſpec.in titu.de expen·S. ſin autẽ.vᷣſi.ſed nunquid vtrum iudex poſſit condemnare victumvictoꝛi in expen.
oti Panl deficiens.⁊ inS·nunc de expen.vſi.hoc autem ſcias.ſed ſinon ſit petitum. Reſpon.ꝙ iudex ſi non petitur poteſt
ramatninſ bal. dicit ꝙ hoc pꝛocedit de ſtilo curie:ſed non de iue condemnare in expen. quia iſtud emergit in lite ⁊ perti⸗
ſerogninim huic opinioni.bal.finalit᷑ inclinat iaſ.may hic. facit reg. net ad officium eius vt hic.⁊.l ediles·S.item ſciendum.
ontantg N, noſtra hic.que vult indiſtincte victũ victoꝛi in expen. cõ ff. de edi.edic.x.l.non ignoꝛet de fruc.⁊ lit. expen. ta men
epermt, dẽenari.⁊ ſic cum.l.iſta non diſtinguat /nec nos diſtingue ſi iudex condemnationem omittit non punitur ex hoc ſi
vonus re debemus.l:.de pᷣcio.de pub.in rerũ actione.ff. maxime non erat petitum. vt.:.iiij .S· hoc autem iudicium.ff. de
odebetitß ⁊ pᷣcipue cum ꝑ aliã.l.diſtinctũ non reperiamꝰ. Ita dicit dam. infect.⁊ ibi hoc tangitur per di.⁊ ibi dixi.⁊ pꝛopter
en. e Kl bar.in exuag.ad repꝛimendã que in crimine leſẽ maieſta hoc ſitis cauti ꝙ ex parte actoꝛis ſemper ponatis in li⸗
nlcunep tis ꝓcedit᷑ in vſibꝰ feudoꝝ.vide bar.tacite dicẽtem ꝛin bello petit eum condemnari ad pꝛedicta cum damnis et
i olt int dicto inno.S. relato ꝓxime.nam dirxit bar.in.l.nõ ingno expenſis factis ⁊ faciendis ⁊c.ſimiliter ex parte rei hoc
f vein rat.p illũ tex.j.de fruc.⁊ litiũ expen.ꝙ ſuccũbẽs in ĩterlo petatis.non ſunt alis.
NoniN,n cutoꝛia tenet᷑ ad expen.iõ ibi qꝛ cãm nõ hẽat litigãdi als ¶ Sinautem vtraq;. ¶ Sppo. ꝙ minus puniatur ma⸗
et

cunt ſecus ſi cãm habuit litigãdi vt ibi.⁊ ita ẽ de mẽte canoni

ehett ſtarũ in. d.c.finem. de dolo ⁊ cõtu.er.¶ Quinto limita fal l.faui. de plagi.Sol.aliquando dignitas minuit crimen grauiꝰ qͥs
uen ſecr lit in ſpoꝛtulis quas aduerſarius tenet᷑ reſtituere ſiu⸗. ha ⁊ tunc minuit pen am. vt.li.iij.S.de ſumma trinita.⁊ flde dẽat ma⸗
. in buerit iuſtã cauſam litigandi ſiue non. m bal.in.l.fina. catholi.Aliquando dignitas auget crimen ⁊ tunc auget ioꝛ an mi⸗
rt nns inn vlti. col.· de fruc. ⁊ lit. expen. dicit tamen bal. ꝙ iſtud penam. vt.l. pꝛeſbiteri.S. de epiſcopis ⁊ clericis. Aliquã⸗ noꝛ.
en ürt pꝛocedit ex conſuetudine quarũd am ciuitatum:ſed non do dignitas nec auget nec minuit crimen: ⁊ tũc aut tra⸗
eneſ e de iure vt eſt glo. ſingu. inS. tripli.in glo.j.magna inſti. ctamus de pena coꝛpoꝛali ⁊ minus punitur exiſtẽs in di
ben in⸗ Deoe acti. Ad pꝛemiſſa quero qudo quis dicitur habere gnitate vt in contrario:aut de pecuniaria ⁊ magis puni
dinn i cauſam litigadi.vt nõ teneat᷑ ad expen.bal.in.l.gñaliter. tur maioꝛ vt hie. S

V

Butrigarius ſuper Tertio libꝛo Codicis
Inſtãtie ¶ Op. de.l. ſi iudex ff. eo. So.vt gloſ.¶ Itẽ quero an qᷓ empta:tñ adhuc iudex põt declarare inſtãtia eſſe perem⸗ a
tpᷣs an cur ſtat per iudicem currat tempus inſtantie: ⁊ dic ꝙ aut lo⸗ ptã ⁊ condẽnare in expẽ. illã partem cuius ca inſtatia pe d
rat qñ ſtat queris de tꝑe actionis ⁊ illud currit.ſed dat᷑ reſtitutio ꝓ rijt.adde Bar.in.l.ij.per illum text.j.vt intra cer.tẽp.qõ (mund
ꝓ iudiceʒz. ua loquit᷑.l.ſʒ ⁊ ſi ꝑ pᷣtoꝛẽ̃.qͥ.ex cau.ma.⁊.ff.de dolo.l.ait cri.ter.quã ad hoc reputat ſing.Ang.in pᷣn.huius legis. ſun ſuu
pꝛetoꝛ ⁊.l.arbitrio. aut loquoꝛ de tempoꝛe inſtãtie cauſe Limita in arbitro qui nõ poteſt ꝓnunciare inſt atiã per⸗ Vm n
pꝛincipalis:⁊ illud currit ſine ſpe reſtitutionis vt hic:aut emptã ſᷣm Bal.in.c.ſancimus.in.ij.col.quo.tẽp.⁊ licet nic⸗
loquoꝛ de tempoꝛe inſtantie cauſe appellationis ⁊ illud do. Alex.teneat cũ limitatione de qua per eũ adde ꝙ cõ⸗ ſire
ipſo iure non currit.vt in aut᷑.vt ſpon.lar.S.hoc quoq;. trarium tenet Imol.in.l.ſi quis in arbitratu.in antepn. Ckn
Item q̃ro qð hic dicitur de ſuppletione ãni an habeat col.ſf.de verb.õbl.⁊ Bar.ſi recte inſpexeris in.l.admouẽ L Homn
locũ in iudice annali.⁊ dic vt glo. Itẽ quero an habeat di.ff.de iureiur.in.iiij.col.in ver.quero pᷣmo ſi actoꝛ.ſᷣm ſtile
toen in udice alti durat 5um ſex menſibꝰ. ⁊ dic ꝙ nan⸗ Jaſo.· hic fl. col. 3 . . . 1
qꝛ ſic nunqᷓ; finiretur cã ʒ̊.l.ij·S. fi.S.de iuramen.calum. ES urat iudex ”ñ”ͤ
¶ In glo. que incipit ex n fi.ibi finiri: immo nõ ha 2. in non no uam in pꝛincipKio aun
bebit locum tunc hec lex.ne qð pꝛo compendio litium in õäaäaudginiſtrationis ſue ⁊ iudicat ꝓpoſitis ſacro N— lſepe
troductum eſt contrariam figuram trãſfoꝛmetur. vt.l.ij. Gx . ſactis ſcripturis ⁊ aduocati cauſe iurant.h.d. nſin⸗
5S·fl.S.de iuramen.calum. . ¶ Op.ꝙ iurare debeãt vt in aut᷑.iuſiurãdum.S. pe.Sol. eu
I L ld ubio Si ſtat per aduo iurãt in pꝛincipio ſue adminiſtrationis.Sed ĩ cais poſt⸗ lunan
T 0 pe ocu catũ vel culpã eiꝰ ea ponũtur euãgelia vt hic: quero de duobus.vt gl.⁊ dic non
quominus infra triẽniũ terminetur punitur. Si ſtat per vt ipſa. r
clientulos in ſolutione ſalarij ceſſante pꝛouidetur per ſo Additio Licet iſta lex ſit ꝓlixa tamẽ eſt multuzʒ ſdie
Cã an ſit ĩ lutionem ſalarij.h.d. ¶ Quero an cauſa ſit in ſentẽtia ex . E 6 no. z moꝛalis m Cy. Paul de caſtro 4dlas
ſnia expꝛi pꝛimẽda.Reſpondeo aut iudex vult aggrauare condem hic.⁊ eſt valde vtilis pꝛo ſalute iudicũ ⁊ aduocatoꝛum ſi Nope
mẽda. natũ vltra quà patiãtur verba ſententie:⁊ tunc debʒ hoc eẽ bene ſeruarẽt:ſʒ male ſeruãt maxime aduocati qui ſpe ceun⸗
in ſententia expꝛimere.vt.l.penulti:j.de ſuſpec.tu.idem ſi turpis lucri raro cãs deſtituunt ſimn Pau.de caſt. hic. Et che
vult minoꝛare/vt hic.Si aũt vltra verba aggrauare nõ notabis ex iſto tex.magnũ pᷣiudicium quod poteſt face⸗ ettene
vult nec alienare ⁊ tunc cõſiliũ datur ꝙ nullam cauſã ex⸗ re aduocatꝰ parti deſiſtẽdo ⁊ dicẽdo ꝙ hʒ malã ↄſciẽtiã ſeng
pᷣmat ne ſi illa deficeret/deficeret ⁊ ſnĩa:ſʒ ſi exòmit ali⸗ de ſua cã.nã pars nõ poteſt ꝑ iſtum tex.aliũ aduocatum Curn
quã dʒ dicere maxime motus tali ratiõe vel motus hac petere.dicit tñ Pau.de caſt.qꝙ nũqᷓ; vidit lllud obſeruari ſlute
rõne ⁊ alijs pluribus ar.l.qui teſtamẽto.de excu.tu.⁊.l.ſi ⁊ ꝙ iudex dʒ magnã diſcretionẽ in hoc pꝛeſtare ideʒ Ja ſiqen
is ad quẽ.de acquiren.heredita.Alij dicunt ꝙ aut certa ſo.map. hic. raͤin
eſt cauſa in actis ⁊ eam non debet expꝛimere / akłas ſic:vt SES Od Vrnerius hic poſuit vnã exceptio itis
hic.⁊.l.penul.de excu.tu. ,B 3 S le.ne ⁊ male:quia omnes iurant iudi⸗ AQAus
¶ Op. ꝙ non habeãt aduocati ſalariũ /niſi iam pᷣſtito pa care ſᷣm ꝙ iuſtius videbitur ſᷣm leges Jacob. noin
roctuio: vel nicsige- ſagftag. e ibi dicit annarkr e Butrigar Erpenſ 2
⁊ ſic etiã ãteqᷓ; pᷣſtet. Quid ergo:ego puto ꝙ quilʒ a xpenſe non veniũt per ĩ⸗ cid
ex contractu Rebeat illuʒ impleſſe. vt.l. iul · S· offerri. ff. de WAS An cimus. terlocutoꝛiã niſi per blu⸗ niſi
act. empti. ⁊ ideo aut agit clientulus cõtra aduocatũ / vel y e ſionem iudicij. h. d. Uel dic ꝙ abſens cõtumax deal
iudex pꝛo eo vult ꝙ pꝛeſtet patrociniũ:⁊ dʒ fuiſe ſolutuʒ non auditur reuerſus niſi omnes ſmnptus ad⸗ hac
ſalariũ: aut agit aduocatus pꝛo ſalario ſibi pꝛeſtando et uerſario reſtituat.h. d. ſtate
debet impleſſe ⁊ pꝛeſtitiſſe patrocinium vel ſatim incho ¶ Op. ꝙ hec lex ſit ſuperuacua per.l.ꝓperãdum.S. eod. o
aſſet pꝛeſtare ar.l.ex conducto.ĩ pᷣn.ff.de loca.ſʒ de cõue So.vvt glo.quia in multis differt hec ab illa. 1Are op nl
tudine datur in pꝛincipio pars ſalarij aduocato ⁊ in me⸗ nulla taxatio fiat.vt l.qͥ reſtituere.ff.de reivẽd. b.noſt ſon
dio alia pars/⁊ in fine ĩ allegatiõibus alia pars:⁊ideo iu alege vt ibi:ſed ab hoie ſic vt hic.¶ Itẽ opp.ꝙ ſi fiat ab cem
dex in cõſuetudinẽ ſeruaret ar.l.circa:j.loca.⁊.l.edem.v hoiĩe debeat fleri anteq; iurẽt vt in aut᷑. nouo iure.hic po ſonn
qꝙ ibi nota.ff.de vſufruc.l.ſi defuncta.⁊ ꝙ ibi nota.ſ Iteʒ ſita.So.hec coꝛrigitur.i¶ Itẽ op.ꝙ ſi fiat ab homine de⸗ ſerer
Aduoca⸗ quero quo iure aduocatus conſequatur ſalariũ. Reſpon beat fleri añq; iurẽt vt ĩ aut᷑.hic poſita.So.hec coꝛrigit᷑. loſie
tan poſſit deo regulariter officio mero.vt.l.vnica:.j.de ſuffra.ſʒ hic ¶ Itẽ op.ꝙ etiã poſt iuramẽtũ flat taxatio.vt. l.videamꝰ Wa
peti ſalari mercenario cauſe. Item dicit glo.ſecus ſi per eum aduo ff.de litẽ iurã So. ibi loquitur ĩ iuramẽto affectiõis hic hon.
um ⁊ quo catũ ſteterit ar.l.aduocationis.jde condi.ob cãm. ſed il⸗ veritatis.⁊ eſt rõ differẽtie:qꝛ poſt iuramẽtum veritatis done
lure. la nihil facit.nã aliud eſt querere an cõpellatur pꝛeſtare taxare ect iurãtẽ redarguere de ꝑiurio:ſʒ taxare poſt iu⸗ caeh
patrociniũ ⁊ loquitur hec lex.aliud eſt querere an ei de⸗ ramentũ affectionis non eſt redarguere de periurio iurã ltia⸗
beat ſolui ſalarium vel repeti:⁊ tunc ſi ſtat per eum nõ dʒ tẽ:ſed eius affectionẽ refrenare:⁊ ideo poſt põt taxari lʒ ſmnb.
ſolui vel repetit᷑.vt.d.l.aduocatiõis.ſed potes ſuſtinere ãte taxari ãte debuerat. Quero an in ĩterlocutoꝛia ve⸗ Expenſe nule⸗
glo.ſi dicas ꝙ aut ſtat per eũ:ſed compellitur per hanc.. niãt expenſe.⁊ dicunt canoniſte ꝙ non:qꝛ venient ĩ diffi⸗ an veniat i.
⁊ tunc habebit ſalariũ vt hic:aut ſtat per eũ ⁊ non cõpel⸗ nitiua.Sed certe ipſi male dicunt ꝙ poteſt eẽ:qꝛ ĩ emer⸗ ĩ ĩterlocu⸗ pin
litur:⁊ tunc non dʒ habere.vt.d.l.aduocationis.iſ¶ Item gẽti iniuſte litigaſti/⁊ in pᷣncipali iuſte.veꝝ ipſi ĩtelligũt toꝛia. n
op.de.l.pꝛoxima ·S.fl.peo.So.vt gl.¶ Itẽ quero quid ſi hẽc legẽ ꝙ hicveniãt rõne cõtumacie ⁊ non pciſe veniũt eſ
citentulus non habet vñ ſoluat.Reſpondeo vt glo. ſed per cõcluſionẽ iudicij. Sed tu diſtingue ꝙ aut peto . ii
¶ In glo.que incipit vt valitudo.in fi.ibi aduocatiõis cxpẽſas ratione contumacie:⁊ tunc veniunt ſaltim ꝑ mo ni
illa nihil facit:qꝛ loquitur de ſoluendo vel repetẽdo ſals dum excluſionis iudicij vt hic aut peto ratione victoꝛie
rio/hic de cõplendo eum pᷣſtare patrociniũ / niſi dicas ꝙ ⁊ tũc aut vici in diffinitiua ⁊ veniunt vt.l.pꝛoperãdum.
tunc habebit ſalariũ ⁊ compellitur pꝛeſtare pr̃ociniũ. S.eo.aut vici in interlocutoꝛia:⁊ tunc aut nõ expectatur iu
¶ Hec aũt. ¶ Sed quid de actis an durẽt.t dic ꝙ acta diffinitius vt ſi petij me mitti ĩ poſſeſſionẽ bonoꝛum ticij “
ad deciſionẽ durant. ſaluo eo quod dicã in teſtibus.j.de ⁊ quidã tertius cõparet:⁊ dicit remittã eſſe datam in ſui e
teſti.l.fl.acta ad pꝛeparationem expirant. pᷣiudicium ⁊ reuocãdã:modo alia diffinitiua inter iſtum at
¶ Op.· ꝙ pupillo non currat tẽpus:vt in aut᷑. de heredi. comparẽtem ⁊ me nõ expectatur:⁊ ideo puto venire ex⸗ e
⁊ fal ·S.pupillus.So.vt glo.i¶ Atẽ op.ꝙ ipſo iure habeat pẽſas:ałs impꝛobitas litigatoꝛis nõ puniretur cõtra le⸗ ce
electionẽ que conuiciãt.vt.l.etiam.S.ſi tu.vel cura.So. gem inſti. de pe.te.li.aut vici in interlocutoꝛia ⁊ expecta⸗ a
hic ſpeciale. Jaco. ” tur diffinitiua vt eſt ſivinco in emergenti.nam in incidẽ unt
Add iti 0 No.ex pꝛeſenti tex.ibi nihilominꝰ ſuuy ti non pꝛonunciatur:⁊ tunc cum poſſibile ſit ꝙ in emergẽ ſer
habere vigoꝛẽ tex.expᷣſſioꝛem de iure ꝓ ti male litigaui /⁊ in pꝛincipali nõ:⁊ ideo ne impꝛobitas Wo⸗
qᷓ;uis lapſum ſit trienniũ ⁊ perẽpta inſtãtia tñ durat ius litigantis remaneat impunita/puto ꝙ veniant. mhl
agẽdi de nouo.qð intelligeveꝝ in cauſis ciuilibus ſeuus ¶ Item quero an delegatus poſſit citari.⁊ dic vt glo. . W Wm
eſt in criminalibus glo.in.il.fl..de calum.no.bal.i.l.abo⸗ dd t Nota pꝛincipalem regulã ꝙ contumax Cötumax Nre
litio.per illũ tex .de abolitio.qð vltimum limita qñ in⸗ itio amplius non auditur niſi pꝛius ſolutis ñ dzʒ audi⸗ cuin
ſtãtia cãe criminali perijt culpa pr̃is ſʒ Saly.hic ꝙ mul damnis ⁊ expenſis litis: concoꝛdat text.in.S. omnem.⁊ ri niſipꝛ nn
tũ teneas coꝛdi. Collige ex intellectu glo.poſite in ver. ibi Angel. in aut᷑.de litigio.⁊ text. in autentic.qui ſemel ſolutis di lo
ſentẽ. ᷣm iaſo. poſt bar. ſingu. alios ꝙ lʒ inſtãtia ſit per⸗ que inde ſumitur quomodo ⁊ quando iudex. eſe ns n
19 litis.
, *

mi mun
dul decen
dnoeconn
noctiti

decaſtheett

= =

malzoſei
i aduocnn
lud obſeren

ſare ice

yniexcet
es iuraptius⸗
lleges Yeot

onvenitpei
i niſiper ſn
bſens cönner
gſinnprusth

Gdum 5 eol
Nẽoyg
So⸗ noft
Pſifianh
iure hien⸗

b bommine ℳ

dhecconigt
Ntl vilem
affectosh’
tum veritui
tararepoti⸗
epeniuroini
bärurn,
enocntoris n

41

venientidift,

6

teiggienmn /
pbpitclig
nßcſei

gue gellſea

nt ſaltinorn

tione en

propefüin

öͤexpeemn

vonotunti
edatanh
ainueritn
returcinn
oris etpetn
nam inin 1
lgnenen

nelnonhi

unt.
Nlentg,

Extende iſtam regulam duodecim notabilibꝰ modis.
Pꝛimo extende vt ꝓcedat in omni cõtumace:nã tribus

Cõtumax modis dicitur cõtumax ſiue citatus non cõpareat ⁊ accu

dr qs tri⸗
bus moõis

ſetur eius contumacia vt dixi in.l.pꝛoperandumS.· et ſi
quidem.S.eo.ſiue cõparet ⁊ illicẽciatus recedat ſᷣm bar.
in.l.conſentaneum.in fi’j.quomodo ⁊ quãdo iud.⁊ in.l.ſi
finita ·. S. iul.in.v.col.ff.de dam.infec.⁊.l.de etate.S.qui ta
cuit.ff.de inter.actio.ſiue compareat et nolit reſpondere

in omnibus iſtis tribus ſpeciebus cõtumacie habet locũ

iſta lex vt patet ex eius gñalitate ſᷣm cy. bal.et ſaly.hic.
An autẽ habeat locũ in ficto contumace vel pꝛeſumpto.

Tu addeꝙ iſta lex habet locum quãdo citatus cõparet

coꝛam iudice ⁊ pꝛoteſtatur ꝙ non intẽdit in eum conſen⸗

tire per aliquem actum quẽ facit vel in futuruʒ faciet/ qꝛ
niſi addat clauſulam quã boni pꝛocuratoꝛes ſemper po⸗

nunt / ſcilicet niſi ⁊ quatenꝰ artetur a ture iſte cenſetur cõ
tumax.perinde ac ſi non cõparuiſſet ſᷣm inno.vbi plene

canoniſte in.c.cumana.de elc.ang.qui dicit ſe pꝛacticaſſe

contra vnum magnũ aduocatum.iin.l.non videtur.ff. de

iudi.et in.S.j.in aut᷑.de exhi.reis cũ multis concoꝛ.quas

alas dedi.⁊ ponit no.ad pꝛopoſitum bal. in.l.ij.in vlti.

no.per illum tex·.j.vbi decuria vel choꝛtali.textus eſt in

c.eum qui.de dolo.⁊ con.er.vide ſingulariter petrum de

ancha.in conſi.xxij.quod incipit per ſtatutum. Secũdo
extende iſtam legẽ quãdo dominus cõſtituit pꝛocurato⸗
rem generalẽ cum mandato ſufficiẽte:quia ſi poſtea pꝛo⸗

curatoꝛ non cõpareat dominus amplius nõ auditur niſi

ſolutis expenſis.ita bar.in.lł.j.S.ſi pꝛocura. in.iij.col.ff.
ſi quis ius di.non obtempera.Tertio extẽde iſtam legẽ

ctiã in minoꝛe cõtumace qui etiam nõ auditur niſi reſar⸗

citis expen.ſᷣm bar.in.l.ſi finita ·S.ſi foꝛte.ff.de dã.infec.

noõ inuenitur in ſpecie:ſed pꝛobo quia minoꝛ ⁊ eccłia eq⸗

Quarto extende ad eccłiam ſiue pꝛelatum eccleſie / iſtud

parãtur.glo.in.l.ſi res publica jex qui.cau.maio.glo.in

c.j.de in integrũ reſti.vel quia eccłia vtitur iure cõmuni
niſi ſpecialiter reperiatur pꝛiuilegiata.c.j·S.ſi cliẽtulus.

de alie.feud.⁊ facit quod dicitur in.l.ſi certis annis.S.de
pac.per iaſo.Quinto extẽde vt locum habeat in vniuer⸗

ſitate:vel ita pꝛobat iſte tex.in verbo.perſona.cum appel
latione perſone veniat vniuerſitas ad collegium vt dixi
in.l.fina.S. de pac. Sexto extende iſtam legẽ vt habeat
locum nedum in reo citato vt dicit tex.ſed etiã in actoꝛe
citante quia ſi poſtea ſe abſentaret/⁊ eſſet cõtumax iuxta
l.pꝛoperandum .S.⁊ ſi quidem.S.e.non audiretur niſi re⸗
ſarcitis expen.vt hic.⁊ foꝛtius pꝛocederet in actoꝛe cita⸗
to ſicut in reo.ſᷣm cy.bal.ſaly.⁊ paul.de caſt.hic. Septi⸗

mo amplis ſiue tales expenſe ſint petite per partem ſiue

non. iudex poteſt tamen ex officio denegare audiẽtiam

donec expenſe reſtituãtur ſᷣm pe.cy.bal.⁊ ſaly.⁊ paul.de

ca.hic. Octauo extende ꝙ contumax non debet audiri
etiam ſi reſarciat expenſas donec deficit vnus nummus
ſ̃m bal.in.c conquerẽte.in.j.col.de reſti.ſpolia.⁊ ad hoc
multa cumulaui in aut᷑.qͥ rem. poſt glo.ibi:j.de ſacroſan.

cccle. Nono extende etiam ſi cõtumacia non habuit im⸗

pedire vel retardare ꝓceſſum tamen veniũt iſte expenſe
ſm ſpec.in titu.de expen.in.S.ſed nunquid deficiens.in
verſi.ſed quid ſi.⁊ ibi bal.in addi.in.j.col.circa medium.
⁊ vᷣſi.ſi contumacia.Contrariũ tenet cy.hic.ſed bal.hic.
in.iiij.q tenet pꝛimã opinionẽ quẽ omnino videas:quia
vult ꝙ tales expenſe veniãt tanq; dãnum ⁊ non tanq; in⸗
tereſſe. Hecimo extende vt iſta lex locum habeat nedum
in iudice oꝛdinario:ſed etiam in delegato ante litẽ conte
ſtatam vᷣm cy. hic.in.xij.q.⁊ bal.in.xj. VUndecimo exten⸗
de vt etiã locũ habeat in cauſis criminalibꝰ quãdo ꝓce⸗

ditur per denũciationem vel accuſa. nam ſi denuncians

ſit contumax non auditur niſi pꝛius reſarcitis expenſis:
qᷓ;uis videatur tractari de fauoꝛe publico:vt delicta pu⸗
niantur.l.ita vulneratus.ff.ad.l.acquil.ita tenet cy.hic.
in.xv.q.⁊ ſequenti.⁊ ſaly.in.xj.ar.l.ſeueriter.j.de excuſa.

tuto.⁊.l.j /de ſump.recupe.lib.x.Hhuodecimo extende⁊

amplia iſtam legem vt pꝛocedat etiam ſi deficeret vnus
nũmus de expen.litis ſᷣm bal.in.c.conquerente.in.j.col.
de reſti.ſpol.Et ad hoc vide plura que cumulaui in aut᷑.
qui rem. de ſacroſanc.eccle. Tertiodecimo pꝛo amplia⸗
tione adde ꝙ contumax condẽnatur in expen.licet in li⸗
bello nõ fuerit petitum.c.cum dilecti.⁊ ibi no.bal.in.vij.
col.de dolo.⁊ contu. Limita iſtã legem niſi contumax
poſt contumaciã incontinẽti compareret quia purgaret

8
2

De iudicijs.

in. c.ſalonitane.in.ij.col.lxiij. diſt.

4

„ „

ſuam contumaciã. ita ſentit glo.in.l.⁊ ſi poſt tres.ffſi qᷣs
cautio.⁊ ibi Jac.bu.ſicut ⁊ purgatur moꝛa.l.ſi ita quis.
S.· ſeia cauit.ff. de verbo.obliga. Licet bal.in dic.l.⁊x ſi
poſt tres.et paul.de caſt.hic teneat contra iſtam limita⸗
tionem tu tamen tene eam pᷣm iaſo.hic.vᷣſi.teneo hanc.

Fo. X

CI.

in.iij.col. Secũdo limita quãdo citatus non comparet

non ſui culpa:quia fuit per alium ipeditus ſᷣ̃m bal in di⸗
cta.l.⁊ ſi poſt tres.in.ij.col.iſtud tenet paul.de caſt.hic.
per vnum ſimile quod dat vt hic per eum.tu pondera hic
eſſe tex.in verbo.mala cõſciẽtia abfuerit qui nihil aliud

yvult dicere.adde paul.de caſt.in.l.ij.S.j.ff.ſi quis cau.et

ibi no.per illũ tex.ꝙ ſi citatus fuit iuſte impeditus ⁊ iudi

ci conſtet de impedimẽto non poteſt condẽna.in expen.

ratione contumacie ſicut nec ſuper pꝛincipali negocio.

oh.and.⁊ doc.in.c.j.de dolo ⁊ contu:libꝛo.vj.⁊ ibi ad⸗
unt ſi iuſtũ fuerit impedimẽtum ſtatur arbitrio iudicis
per no.in.l.j.ff.de iure deliberandi:in.c.de cauſis.er.de
officio ⁊ poteſta.iud.delegati. Tertio limita ꝙ citatus
perſonaliter vel ad domũ fuit citatus tali tẽpoꝛe ꝙ po⸗
tuiſſet in termino comparere ſi voluiſſet.l ex conſenſu·S·
finali.ſf. de appella.alłas non dicitur mals ſciẽtia ab eſſe
pꝛout requirit iſte textus.in fine.ſᷣm ſaly.hic.in vlti.col.
No.ex tex.ibi ex huiuſmodi vicio ꝙ contumacia dicitur

vicium. adde quod panoꝛ.in. c.j. in.iij.col. de iudi.Ho.

ꝙ contumacia eſt peccatum moꝛtale.vnde contumax di

citur in ſidelis.lxxxj.diſtin.c.ſi qui pꝛeſbiteri.et maximũ Cõtumax
eſt peccatum inobedientie.xxx.q.j.in.c.ſciendum.con⸗ eſt ĩfidelii
tumacia eſt peccatum adde.c.ij.de maio.⁊ obe.car.alex. ⁊ peccat

hec aut.
Bſt iuſinrandum. ager e.
Jas partes.Et pꝛima reſpicit legẽ ſancimus/et
Aeam coꝛrigit.⁊ durat pꝛima pars vſq; ibi ſed ſi

cit.Hodie poſt iuramẽtum non fit taxatio/⁊ expenſe nõ
veniunt vbi iudici videbitur vtrũq; litigantiũ bono aĩo
litigaſſe.hoc dicit Jaco. Butrig. MM
dditio Limita tamen iſtam auctẽticã vt ꝓce⸗
Odat in expenſis pꝛobãdis per iuramẽtũ
partis vbi iudex poteſt taxare ⁊ moderari ſecus in expẽ
ſis pꝛobandis per teſtes ſᷣm bal.in.l.ſancimus.S. eo.et

paul.de caſt.hic.nunquid autẽ in iſta taxatione iudicis

ſit neceſſaria citatio alterius partis vltra ea que dixi in

l.ſancimus.S.eo.bal.in ſpecie.in.c.j.in pꝛinc.ſi de inueſti.

inter do.et vaſal.lis oꝛia tenet ꝙ non requiritur aliqua
citatio eo quia eſt pena pᷣcedentis contumacie.iſta ratio
bal.nõ eſt bona.cum iſta auctẽtica generaliter pꝛocedat

non ſolum in expen.ratione contumacie:ſed etiam in ex⸗

penſis ratione victoꝛie litis vt pꝛobatur in · S. opoꝛtet.in
aut᷑.de iudi.vnde ſumitur iſta auctẽtica:⁊ ꝓbatur ex vl⸗
timo reſpõſo huius tex.⁊ ita in ſpecie tenẽt cy.bal.⁊ ſaly.
hic ĩmo plus tenuit ĩno.in.c.ſepe.de appel.ꝙ iſta auctẽ⸗
tica q;tum ad taxationem iudicis habet locum etiam in
expẽſis que debẽtur iure actionis:ſequitur paul.de caſt.
hic.ꝙ multum no.pꝛo magna extenſione huius.

gtam recuſatur/⁊ alius loco eius ſubꝛogat᷑ qui
Ga ν°½ obtinet locũ pꝛimi. hoc dicit. ¶Diuide in par⸗
tes ſex.quia in pꝛima ponit dictũ generale vſq; ibi cum
etiã ex generalibus. Ibi rationẽ dicti vſq; ibi.licet enim
ex impiali. Ibi ponit caſum ſpecialẽ in caſu magis du⸗
bio vſq; ibi anteq; lis. Ibi tempus recuſationis vſq; ibi
ei poꝛrecto. Ibi cui offeratur libellꝰ recuſatiõis vſq; ibi

eodem. Ibi per quẽ compellatur eligere arbitrum:quia

iudex recuſatus hoc facit:quia ſaltim quãtum ad hoc re
manet iudex vſq; in fi.hec lex.⁊.l.fl.·.e.tendunt ad idem.
nam aut iudici pꝛeſenti quis vult dare libellum repudia⸗
tionis ⁊ loquitur.il.flij.c.¶ Quero de foꝛma libelli recu⸗
ſationis.⁊ dic vt glo.⁊ attẽde tria tempoꝛa/ ⁊ que in eis
remedia locum habeant dic vt glo.
¶ Et nota ꝙ ſubꝛogatus loco mei videtur idem ꝙ ego
⁊ eſt ar.ꝙ ſi debeo eligere ⁊ facio aliquẽ ꝓ me eligere vi⸗
deoꝛ elegiſſe:vt.l.vnũ ex familia.ff.de leg.ij. His expe

.% W☚ — e — . 1
viderit. Secũda reſpicit legẽ pꝛoperandũ.⁊ bꝛeuiter di⸗

V ſi m i Delegatus etiam a pꝛin⸗
* Pertillimi. αdbeinen⸗ conteſta

moꝛtalik.

ditis textualiter quero de duobus. Oꝛimo an oꝛdinari⸗ Oꝛdĩariꝰ
us poſſit recuſari? Mar.ꝙ ſic.glo.ꝙ nõ ⁊ bene.⁊ ad leges iudex an
ſuas reſpõde vt glo.verũ ad.l.nemo.potes aliter reſpõ= poſſit recu
dere.ſ.ꝙ ar.a contrario ſenſu ſumit᷑ ab eo quod eſt cauſa ſari.

m iij

Butrigarius ſuper Tertio libꝛo Codicis

finalis legis. vnde dicã tibi non recuſat᷑ oꝛdinarius ante
litis conte.ergo delegatꝰ poſſet/⁊ tũc bene ꝓcedit.ar.a

cõtrario ſenſu.ſed non ꝓcedit ſic non põt recuſari poſt li

tẽ conteſtatã:ergo ante põt:hoc non pcedit qꝛnon ſumi⸗
tur a cauſa finali:vt in.l.conuẽticulã.S.de epiſc.et cleri.
Itẽ quero an cauſa ſuſpitionis debeat expꝛimi.glo.ꝙ
non ⁊ fundat ſe per tex.qui dicit ſi putat eum ſuſpectũ eũ
recuſet. Nerũ alibi dicit Ja.de are.ꝙ vbicũq; dicit᷑ ſi ta⸗
lis putet:intelligitur de putatiõe qͥ eſt cum iuſta ratione
⁊ non de fatua.tamen tene glo.⁊ ad cõtraria reſpõde vt
glo. ſecus de iure Ziaen bon⸗ dicit glei No. pꝛimoq
77 a eſt bona ⁊ vtilis lex. Ho.pꝛimo
Delegatꝰ Ad ditio delegatus etiã a pꝛincipe poteſt de iure
a pꝛincipe ciuili recuſari:vt ſuſpectus:⁊ multofoꝛtius.de iure aute
an poſſit cano.poteſt etiã oꝛdinarius recuſari vt ſuſpectus.c.cum
recuſari. ſpeciali.vbi glo.⁊ doc.de appel.c.ſi quis contra cleri.de
foꝛo compe.c.ſuſpitionis.de offi.dele.⁊ de iure cano.eli⸗
guntur arbitri iuris qui de cauſis ſuſpitionũ cognoſcãt

iuribꝰpꝛealle.ĩ c.ſcðᷣo requiris ·S.fi.de appel.⁊.c.cauſam

que de offi.dele.⁊ dicit bar.in.l.qꝛ poterat.ff.ad trebel.ꝙ

in terris imperij ſeruatur ius ciuile:ſed in foꝛo cano.⁊ in

terris ſubiectis eccleſie ſeruat᷑ ius canonicũ.Que autem
ſint iuſte cauſe ꝓpter quas poſſit iudex vt ſuſpectꝰ recu⸗
ſari habes glo.in.c.cauſam que ⁊ glo.in.c.cũ ſuꝑ.de offi.
dele.et glo.in.c.accedens.ſecũdo ⁊ ibi doc.vt lite non cõ
teſta.enumerãt cano.in.c.poſtremo.vbi tex.pꝛinci.de ap
pella. multas enumerat.Spec.in ti.de iudi.delega.in·S·
ſupereſt videre per totũ ·S. ⁊ io.and.⁊ alij in.c.legitima.
de appel.in.vj.vide hic pleniſſime per iaſo.may.an ⁊ qñ
ex quibus poſſit recuſari iudex.Et inter ceteras cauſas
recuſationis tenebis mẽti:ꝙ ſi cauſa ſubtilis cõmittatur
doctoꝛibꝰ groſſis.iſta eſt cauſa ꝑ quã poſſunt vt ſuſpecti
recuſari.ita vult bal.in.l.fina.xvj.q/de hered inſti. Cõ⸗
mendabis mẽti in tex.hic.cum etiã ex gñalibꝰ foꝛmis ꝙ;
pᷣfectus pᷣtoꝛio poteſt ↄdere ſtatuta/⁊ ꝑ hoc infert ange.
ꝙ cum cardinales legati equiparãtur pᷣfecto pᷣtoꝛio.glo.
in.l.j.ff.de offi.pꝛefec pꝛeto.certe cardinales legati de la
tere pape poſſunt condere ſtatuta in ꝓuincia.in qua ſunt
legati.⁊ ita ſᷣm eũ fecit bononie domi.egidiꝰ cardinalis
ſabieñ. dum ibidẽ eſſet legatus pape.Adde bar idem te⸗
nentẽ.in pᷣfec.pᷣto.⁊ cardinalibꝰ legatis ꝙ poſſint ſtatuta
condere.in.l.omẽs populi.ff.de iuſti.⁊ iur.in.iiij.qpe.q.

pꝛincipalis.⁊ in.l.j.in pꝛin.ff.ꝙ quiſ.iuris.Adde.c.fina.

de offi. leg. ⁊ ibi ſcribentes.docto.in.c.j.de loca.card.ʒa⸗
bar. in.c.cum oẽs.de conſti.in.ix.qcontra ius cõe adde
doc. in.c.j.de vᷣbo.ſigni doc.in.c.fi.de confir.vtil.vel in⸗
util.doc.in.c.fi.de ſponſal.

Pa Hec aut᷑.venit addẽdo ad.l.co⸗
Ld J V erxo dicis:nã licet oꝛdinarius nõ re⸗
i cuſet᷑ ei tñ epᷣus aſſociatur ⁊ amicabiliter cõpo
nent inter ꝑtes.ſi velint liigantes als ſᷣm foꝛ⸗
mam iuris ꝓcedent.hoc dicit Jaco.Butrig. .
¶ Op. ꝙ oꝛdinarius nõ recuſetur vt ibi: ſed aſſociat᷑. vt
hic.¶ Itẽ op.in eo ꝙ dicit amicabili cõpoſitione:nam iu
dex non põt eſſe arbiter illiꝰ cauſe cuiꝰ fuit iudex:vt.:.ſed
ſi in ſerui · S· ij. ff. de arbi. So.non põt eſſe arbiter vt ibi:ſʒ
arbitratoꝛ ſic vt hic.i Itẽ op.ꝙ hic nõ poſſit eẽ arbitra⸗
toꝛ cũ ille adeatur ſup cõtractu. arbiter vero ſuꝑ lite:ꝗ
loquitur hic de arbitro.Sol.ĩmo aditur hic ſuꝑ ↄctu.vi⸗

dent᷑ enim ꝑtes trãſegiſſe/⁊ alite receſſiſſe ꝓ tanta pecu⸗-

nia quantã duxerit iudex ⁊ epᷣus:⁊ ita magis ſuper trãſ⸗
actiõe ⁊ ſic ſuꝑ ↄᷣctu videtur aditus qᷓ; ſuꝑ lite vt colligit
Oꝛdĩariũ ex coꝛpoꝛe vñ ſumitur hec aut᷑.ſ¶ Modo q̃ro qualiter foꝛ
iudicẽ ha mabit libellũ ille qui habet iudicẽ oꝛdinariũ ſuſpectũ.di
bẽs ſuſpe⸗ cunt quidã ꝙ dicet qꝛ habeo vos ſpectũ /ideo peto aſſo⸗

ctum quõ ciarivobis epᷣm qð eſt falſuʒ:qꝛ aſſociatio fit a lege nõ ab

foꝛmabit hoĩe. dicet ergo qꝛ habeo vos ſuſpectũ.ideo peto vna cũ
libellum. aſſociato vobis a lege iudice.ſ.epo debere in cã ꝓcedere
⁊ non ſine. Jaco. ä
FE ti Oꝛdinariꝰ imperitus litterarũ:quia
. H 1 poteſt eſſe peritꝰ factoꝝ põt cauſam
eerpegire maxime per ſuos aſſeſſoꝛes.hoc diẽ.
N W AGlo. videtur dicere ꝙ oꝛdinariꝰ poſſit per aſſeſ
ſoꝛes expedire/ delegatus non vt in aut᷑.de iudi.S. appel⸗
latiõe:⁊ ideo opoꝛtet ipſum eſſe peritũ iuris.Alij dicunt
vt vltramontani ꝙ etiam delegati poſſunt habere aſſeſſo
res ⁊ cauſam per eos expedire.⁊ ideo poſſunt eſſe ĩperiti

vt in coꝛpoꝛe.vt defunc.ſeu fuS penul. Sed quidã ſunt

xij. delegati a pꝛincipe:⁊ illi per ſeipſos habẽt cognoſco⸗
re:⁊ ideo debent eſſe periti:vt dicto·S· appellatione. Ja⸗

cob. Butrig.

Ad diti Et dum dicitur in hac lege m commu
. itio nem iĩtellectum ꝙ imperiti litterarũ poſ
ſunt eſſe iudices:dicunt tamen Hoſtien.Anth.de butr.et

anain 'j de conſan.⁊ affi.per illum tex.in verbo et eẽ ĩperiti

atuta canonum non ignoꝛent ꝙ ſi iudex ignarus cano⸗
nuʒ iudicat in cauſa matrimoniali ꝙ ſnĩa bene tʒ ſed pec
cat:quia debebat alteri delegare / vel peritos conſulere.

Judices
an poſſit

litterarũ.

Vltimo not.ex tex.noſtro hic pꝛo ſui ⁊ legis ſcientia ſᷣm

Bald.⁊ Saly.ꝙ ille qui iudicat debet habere duplicem
conſcientiam pꝛopꝛiam ⁊ legis: in dubio debet ſequi illã
legis:adde qð vult Bal.in.l.ij.in fl.col.j.de ſenten.ex pe
riculo re.ꝙ iudex debet habere duos ſales vnum ſapiẽ⸗

tie ne ſit inſipidus:⁊ aliũ recte conſcientie ne ſit diaboli⸗

cus idem Jaſon. hic in flne.

NE ſari non poſſu ⁊ ſapiat naturam oꝛdinarij. naʒ
dicit ſpecialis ergo ſecus ſi generalis.Et ↄtinuatur hec

m ſpecialis. Heeler viaerul p⸗

ſu ꝙ delegatus ad vniuerſitatem cauſarũ recu

lex ad ſuperioꝛa hoc modo / aut volo recuſare iudicẽ pꝛe

ſentem:⁊ tunc loquitur.l.apertiſſimi.S.eo.aut volo recu⸗

ſare abſentem:⁊ loquitur hec lex ⁊ dicit ſũmarie Poſſuzʒ

iudicem delegatuʒ mihi ſuſpectum abſentẽ recuſare etiã
non oblato ei libello:ſed defenſoꝛi vel pꝛincipi.h.d.

¶ LRNota ꝙ delegatus ad vniuerſitatem cauſarum ſapit

naturam oꝛdinarij ⁊ vidi dubitari an inquiſitoꝛes eſſent

oꝛdinarij an delegati: ⁊ dicũt quidaʒ ꝙ delegati ſunt ad
vniuerſitatem: quia eis commiſſa iuriſditio eſt reſpectu

cauſarum ⁊ non territoꝛij:⁊ ideo dicimus ꝙ aut commit
tit᷑ iuriſditio reſpectu territoꝛij: vt quia dicit facio te iu⸗
dicem in taliloco:⁊ videtur dari iuriſditio oꝛdinaria.vt
l.j· S· cum vꝛbem.ſff. de offi.pꝛefecti vꝛb.⁊.l.iij.de offi.pꝛe⸗
ſidis.aut com mittitur reſpectu cauſaruʒ vt quia dicitur
volo ꝙ cognoſcas de omni cauſa concurrenti in talilo⸗

co:⁊ tunc videtur delegari ad vniuerſitateʒ cauſarum:ſa
pit tamen naturam oꝛdinariji:⁊ ſic eſt ĩ ĩquiſitoꝛe hereti⸗
coꝛũ:quia commiſſa eſt iuriſditio reſpectu cauſarum ſci⸗
licetvt cognoſcat de omnibus caſibus contingentibꝰcir

ca fidem in tali loco.ſ Item nota ꝙ libellus poteſt offer⸗
ri etiam alij q; illi qui recuſaturvt.l.vt perfectius:j.de an
na.excep. Item nota ꝙ infra triduum compellitur elige⸗
1 Item nota ꝓꝙ ſi diſcrepant in eligendo eligit ipſe iu⸗
ex. L
¶ Sppo·ꝙ iudex debeat iuriſditionem denegare ſi non
concoꝛdant in eligendo:non auteʒ ipſe eligat.vt.l.huiuſ

modi .S. fina. de le. j. So hic. erat queſtio inter actoꝛem ⁊

reum ⁊ denegare iuriſditionem eſſet tantuʒ damnũ acto⸗
ris ⁊ lis diferretur quod eſſet abſurdum.Sed in contra⸗

Inqſitoꝛ
an ſit oꝛdi

nari? vel

delegatꝰ.

rio erat queſtio ĩter duos actoꝛes ⁊ ideo eſt quid eis im⸗

putetur ſi non concoꝛdant:⁊ ideo repelluntur.ſ Pꝛeter⸗

cg foꝛtioꝛ eſt ratio iudicis poſt litem coꝛam ſe inchoataʒ

quã ante.vt.l.ediles·S.item ſciendum.de edili.edic.Cuzʒ

ergo hic fuerit aditus iam eligere que vult ſi partes non
eligant:ſed in contrario non fuit aditus adhuc:⁊ideo eli

gere non poteſt: ſed eos repellit/c de hoc plene dicam in
l.iij ... communia de lega.

¶ Item oppo.ꝙ sa ſubdelegato appelletur ad delegatum
an delegautt. vt.l.jqui pꝛo ſua iuriſditione. Solue vt
gloſa.

¶ Querit glo. an ſine ſea criptis poſſit recuſari.Circa quod

dic ꝙ eſt libellus conuentionalis:⁊ iſte debet in ſcriptis

tentia.vt.l.ijde ſentẽ.ex peri.reci. Item eſt libellus ap
ke lationis ⁊ iſte debet offerri in ſcriptis.ſi ex interuallo
lat recuſatio ałs ſi ſtatim ſufficit viua voce. vt.l.ij.ff. de
appella.⁊.l.litigatoꝛibus.:j.de appellatio. Idem per om
nia puto in libello recuſationis cum per eum recuſetur pᷣ

mus iudex ſicut per per libellum appellationis.

Libellẽ ẽ

offerri.vt.j.de litis conteſtatio.aut᷑.offeratur.⁊ ideʒ ĩ ſen triplex.

¶ Item oppo.ꝙ a ſententia arbitri non appelletur.vt.võ.

de arbi.l.j. So. vt glo. =

ſubꝛogato loco delegati.

¶ In gloſque incipit appellatur de delegato. immo de

¶ In gloſa que incipit.·.i.cognitu. ibi ßᷣm quoſdam et

male.

in n ¶ In eadẽ glo.in fi.ibi cãrum.illa lex qui p ſua iuriſditio
Antdieſe ne loquitur in delegato a pꝛincipe:aut ergo eſt delegatꝰ
nN Ab oꝛdinario ⁊ appellatur ad delegantem ſiue ſit delega⸗
enen tus a pᷣncipe ſiue ab altero/verum lʒ appelletur ad pꝛin⸗

cipẽ ipſe nõ cognoſcit ſed alij.vt.l.pᷣcipimus·p/de appel

tiſſimi. S. eo. aut loquimur ĩ ſubdelegato a delegato ⁊ tũc

d hutogt n aut eſt delegatus a delegato a pꝛincipe ⁊ ſerua.łj.in flj
larectei ui pꝛo ſua iuriſditio. aut a delegato ad vniuerſitatẽ cau
tos gtn ſarum ⁊ ſerua.l.j.ff. qui ⁊ a quo appellan. ſit YJaco.
o anlin Additio Ex hac lege apparet ꝙ libellus recuſa⸗
benetan Libell're Ei tionis dʒ offerri coꝛã iudice recuſato: ſi
bere dlhſen cuſatiõis adeſt in ciuitate⁊ eius copia poteſt haberi ita intellige.l.
dchefſigili coꝛã q̊ͥ iu⸗ apertiſſimi.S.⁊.c.ſuſpitionis.ex de offi.deleg. ſi autẽ ha⸗
deſenefere dice debʒ bes ſufficit ꝙ libellꝰ recuſationis offeratur coꝛã oꝛdina⸗
unun ia offerri- rio iudice illius loci: itavult iſta. lI. ⁊ ſic habes ex iſto tex.
eheſtdieha facere regulã ꝙ quãdo abeſt a ciuitate ille coꝛã quo debʒ
actus fieri vel ſui copiã non pſtare/poteſt talis actus co
tlerilan, ram alio expediri:et ad iſtud coꝛroboꝛandũ adducit hic
econtrario in Jaſon.xij.deciſiones:⁊ inter cetera dic ꝙ iudex malef⸗
encauſgrüte cioꝝ qͥ de cauſis ciuilibꝰnon cognoſcit regulariter.l.ſole
noudinnie mus . S.latrũculatoꝛ.ff. de iud.tñ ſi vacat officiũ cauſarũ
ktimanrhe ciui ar⸗ tẽpoꝛe moꝛtali poterit dictus iudex malefl.co
ſſreiudti gno ſcere de cauſis ciuili.vide Ange.in repe.l.ſi vacãtia.
Aut voloftn in. viij. col. ⁊ ſequẽti de bo. vacan.li. x. per iſtum tex. iun⸗
marie don cta. d.I. Ultimo no.ex ver.fl. Bart. ꝙ ſententia mãdatur
recuſcregi executioni per iudicẽ appellationis ꝙ intellige verũ qñ
napih.. iudex appel.conſirmauit pꝛimam ſententiam: ſi auteʒ ap
uſarum i pellatio eſſet deſerta:tunc qꝛ per deſertionẽ confirmatur
ſitoꝛeseſenge pꝛima ſentẽtia abſq; iudice appel.tũc pꝛimus iudex mit⸗
legatiſint, tit eã executioni.l.pꝛecipimus.S. officijs ſ de appel.aut᷑.
Salnguut ſi qui litigantiũ.vbi no.S.de epiſ.audi.Ange.⁊ Dau. de
tioeſt reſpen caltrohi⸗
diclkfacoteſe uàu „ 44ð 4.
hri De ſpoꝛtulis. Rubꝛica.
r gudien rr n . g Inchoatalis ꝑ vnũ
Zcuuſanm AVAiri. Aidi dubitari an ſi vnꝰ tabellio
iſtor hen Aicepit pꝛoceſſum / an alter poſſet aliqᷣd
cauſarumſ Mo de pꝓceſſu ſcribere: ⁊ dico ꝙ nõ niſi pꝛi
ringentibin Y Aunus impeditus fuerit / quia tũc poteſt
Spoteſtofn N Hyyt. l. vnica. ff. de offi. conſul. idem ĩ exe
ectius ſden rꝛ ÿc(cutione.vt hic.ar.l.vbi.ff.de iudicijs.
elliturcig⸗ Sed quantũ ad executoꝛes non ſeruamus hanc legẽ:ſʒ
deligitipeen⸗ quantũ ad alios officiales. ⸗
Pe⸗ Mnib us Nandat heclex ꝙ iudices
denegareſton N ponant frenuʒ malicijs nũ⸗
igatctlhul rcioꝛuz ⁊ quomodo ponit hec lex. hoc dicit. JIs
nter acent A cob. Butrigar.
lan De pedaneis indicibus.
Unr(Punn . R
ediliedt „ mn;
baftesn . R MNõ habet iu⸗
ſhl ocuratoꝛ riſditioneʒ ꝓ
ſenedient curatoꝛ ceſaris ĩter pꝛiuatos ſic /nec
Nehedt poteſt cauſam inter eos delegare.h.d.
a deltn Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ pꝛo⸗
1a, giet WVcutatoꝛ ceſaris habet iuriſditionem ĩ
de. ter fiſcũ ⁊ pᷣuatũ / iter pꝛiuatos nõ:niſi
Eirae 9. EEA qñ vicepꝛeſidis cognoſcit vel eſr eius
ng 1 luriſlictiopꝛosogats. Quero de duobus vt gloſ. ⁊ dic
ber vt ipbla.
nt igſi K.3 Hiuide in tres partes Pꝛima vſ
chlcliß WE Lacct. dernbirr Scendavln
ſicrininne ☛ Aad ver. dũ tamen. Tertia vſq; in finẽ. Pꝛima
c.⸗ Nli 3 Ha oquitur in vilibus ᷣm quoſd am/ſᷣm alios lo⸗
enſcen quitur de cauſis que excedunt.ccc.aureos. Scðᷣa loquit᷑
inreanſen! de cauſis meri imperij. Tertia de cã ingenuitatis.Alij
nis. diuidunt in quattuoꝛ partes:qꝛ pꝛima loquitur in cauſis
Pelenn que excedũt.ccc.aureos vſq; ad verſi.ꝙ non ita.Secun⸗
3 da loquitur in cauſis meri imperij vſq; ad verſic.ꝙ vſq;ʒ.
roimmin Tertia ſᷣm Ja.de are.redit ad pꝛincipium legis vſq; ad

ver.dũ tamen.Quarta loquitur in cauſa ingenuitatis et

la.idẽ in ſubꝛogato ĩ loco delegati recuſati vt hic.l.⁊ ap⸗.

do De ſpoꝛtulis. De pedaneis iudicibus. Fo. XCII.

ſummarie dicit. Cauſe que excedunt.ccc. aureos pꝛeter
occupationẽ delegãtur ad cognitionẽ tãtum:pꝛopter oc
cupationẽ delegãtur in totum hoc pꝛimo.cauſe meri im⸗

erii ⁊ ingenuitatis non delegantur.h.d. Lege ergo quz⸗

ibet partẽ per ſe:⁊ pꝛima particula legitur duobus mo-⸗
dis vno modo in vilibus cauſis/de quibus non poterãt

Ite cognoſcere pꝛopter impedimẽtũ:ſed nõ eſt bona/ eſt

tamen facti:qꝛ lex iſta videtur ſibi implicare contraria:
nã videtur loqui de impedimento facti /⁊ dicit ꝙ oli non
poterant cognoſcere pꝛopter impedimẽtum facti:⁊ dicit
ꝙ hodie cognoſcunt etiam aſſiſtente facti impedumento
quod videtur abſurdum:⁊ ideo ipſi dicũt ꝙ erat impedi
mentum iuris:quia olim pꝛohibebat eos cognoſcere / ho

die non. Alia lectu. eſt vera:videlicet ꝙ loquatur de ipe⸗

dimento facti /vt olun modicum impedui delegabãt/ho
die nõ niſi ſint multum impediti:⁊ loquitur in cauſis ex⸗
cedentibus.ccc.aureos.hoc dicit vſq; ad verſ.ꝙ non ita.
Modo ꝗaa.de are.iũgitver.quodvſq;.cum pꝛincipio hu
ius legis ⁊ dicit ꝙ eo caſu quo erant leuiter impediti nõ
delegant quod eſt verum in totum:ſed cognitionem po
teſt delegare reſeruata ſibi ſentẽtia:⁊ hoc dicit ver.quod
vſq;. Collige ergo iſtam particulam ſic in cauſis excedẽ
tibus.ccc.aureos.aut eſt leuiter impeditus:⁊ non poteſt

in totum delegare.vt in pꝛincipio.l.ſed cognitioneʒ poſ⸗

ſunt delegare vt in verſiquod vſq;.Aut eſt multum ipe
ditus ⁊ poteſt delegare in totum.vt in ver.ita tamẽ. VUe⸗
rumtamen ſi vellet cognitionem delegare poſſet voicum

qe„vpꝓnltamen dixi ꝙ ſolam cognitionem mandat:⁊ ſibi reſer⸗

uata ſentẽtia / debet rem audire vt aut᷑.ad hec.S.de iudi.
Modo ſequitur in ver.ꝙ non ita.⁊ loquitur in cauſis me
ri imperij que delegari non poſſunt ⁊ ᷣʒʒ glo.loquitur hic
verſi.ꝙ vſq;. Et ſᷣm hoc naturale aduerſatur verſi.dũ ta
men.quia non debet aduerſari cum idem ſit in illis meri

imperij:ſi ſᷣm JYa.de are.pꝛout verſic.ꝙ vſq;.refertur ad

pꝛincipium bene aduerſatur ver.dum tamen. Collige er
go ꝙ aut loquimur de cauſis vilibus:⁊ tunc pᷣm quoſdã
olim non poterant cognoſcere hodie ſic.vt hic in pꝛinci.
ꝙ eſt falſuʒ/quia ⁊ olim ⁊ hodie poſſunt cognoſcere ⁊ de⸗
legare / ⁊ ſi nõ ſint in aliqͥ impediti:aut loquimur de cau⸗
ſis que excedunt.ccc.aureos:⁊ tũc aut ſunt leuiter impe⸗
diti ⁊ non poſſunt in totum delegare.vt hac.l.in pꝛincip.
ſᷣm veram lecturam:poſſunt tamen cognitionem delegas
re vt in ver.qð vſq; ſᷣm Jacob.de are.aut ſunt multum in
pediti ⁊ poſſunt in totum delegare ſi velint.vt in hocvᷣſi.
ita tamen. poſſunt tamen ſibi ſententiam reſeruare ⁊ ter
audient cauſam vt dixi.aut loquimur in cauſis meri im⸗
perij ⁊ iſte non delegantur vt hic in verſic.ꝙ non ita. aut
loquimur in cauſa ingenuitatis:⁊ tunc delegari non po⸗
teſt vt hic in verſicul.dum tamen.aut loquimur in cauſa
libertatis vel ſeruitutis /ct poteſt delegari ᷣm Jacobum
de arenis per.l.iamdudum/j.vbi cauſa ſtatus agi de.
¶ Oopo.ꝓꝙ non poſſit de ingenuiate cognoſcere.vt.l.j.
de oꝛdi.iudic.⁊ Sol.vt gioſ.quia ibi non impeditur pꝛe

ſes cognoſcere ex defectu iuriſditiõis ſed in carboniani.

Modo circa expeditionem materie noſtre querendum
eſt que cauſe ſunt delegabiles ⁊ que non /⁊ quid eſt me⸗
rum imperium/⁊ quid mixtum/⁊ quare ſic dicatur/a que
cauſe cadunt ſub pꝛedictis.
¶ Quero ergo que cauſe ſint delegabiles ⁊ que non:⁊ gl.
tenet ꝙ cauſe meri imperij vel mixti nullo modo delegẽ
tur ea que ſunt iuriſditionis:ſic ⁊ de mero imperio eſt ſi
tractatur de amiſſione vite libertatis vel ciuitatis et de
mixto ſunt que expediuntur cum plena cauſe cognitione
7 decreti interpoſitione /vel etiam per ſententiam ⁊ cau⸗
ſe excedunt.ccc.aureos.alia ſunt iuriſditionis ſcilicet q̃
expediuntur per diffinitiuam ſententiaʒ ⁊ non excedunt
ccc.aureos:vel expediuntur officio iudicis: ⁊ cum leui
cauſe cognitione:⁊ ita gloſa bꝛeuiter ſe expedit de his.
acerii intelligunt aliter ad quoꝛũ declarationen
eſt ſciendum ꝙ iuriſditio eſt genus:⁊ habet quattuoꝛ ſpe Juriſdi⸗
cies:pꝛima eſt merum imperium /ſecũda eſt mnixtum:ter tio hʒ ſub
tia retinet nomen generis et vocatur iuriſditio / quar⸗ ſe qᷓ̃ttuoꝛ
ta eſt modica cohercio.Alij faciunt tantum tres ſpeci⸗= ſpecies.
es ⁊ ponunt modicam cohertionem ſub mero imperio/
alij ſub iuriſditione vt gloſa. Oꝛ autem iuriſditio ſit ge⸗
nus /patet: quia in diffinitione cuiuſlibet pꝛedictarum
ſpecierum ponitur et repꝛeſentatur in eis: ergo eſt ge⸗
nus.vt.l.j.in fine.ff.ſi certum petatur.cet.l.ſi quid harum

S interẽptũ.de le.iij.⁊.l.iuriſgentiũS. dolo.ff. de pactis.

Imperiũ ¶ Modo q̃ro quare dicatur merũ imperiũ: Reſpondeo

merũ q̃re tribꝰ rõnibꝰ pmo qꝛ collatũ fuit ĩmediate pᷣncipi a ppło
ſic vocat᷑. romano ſine vlla neceſſitate cognoſcendi:⁊ ſic eius pote
ſtas eſt libera:vt.l.digna.S.de legibus:nã neceſſitas de⸗
trahitur libertati:vt.:.libertas.ff.de ſta.ho. Item unpe⸗
rium cõmunicatũ eſt inferioꝛibꝰ: ſed cum quadã neceſſi⸗

les/c quedã non.⁊ quãtum ad vim delegationis non eſt

õ

Butrigarius ſuper Certio libꝛo Codicis

differentia inter glo.? Ja.⁊ G./ſed qtum ad iuris ſubti⸗
litatẽ ſic: nã he due cauſe que ſunt delegabiles ſᷣm glo.
ſunt delegabiles pᷣm Ja. ⁊ G. ⁊ nõ alie:ſed glo.ponit eas
omnes ſub iuriſditione. Jaco.⁊ GO.ſub mero ⁊ mixto ⁊ iu
riſditione.¶ Quero ergo que cauſe ſint delegabiles: Re⸗ Cauſe q̃
ſpondeo pᷣm glo. eſt expeditum: quia non ille que ſunt ſint dele⸗
meri vel mixti imperij: ſed ᷣm Jaco.de arenis.⁊ Guil. gabiles.
de cug.eſt conſiderare quid delegabile in mero imperio

Nubꝛzica.

tate/ vnde attenta oꝛigine qꝗᷓ eſt in pꝛincipe dicitur merũ.
Secũda ratione dicit᷑ merũ qꝛ abſolutũ a quadã neceſſi⸗ ⁊ in mixto/t in iuriſditione.⁊ in quolibet eoꝝ eſt quid in Culd
tate actionis.nã licet qlibet iudex habeat neceſſe cogno⸗ delegabile. In mero ergo impꝑio eſt cõſideraretria gene ſini
ſcere ⁊ iudicare gñaliter:vt.l.minimũ ·S.iudicandi.ff. de ra cauſarũ:quia q̃dam ſunt magne:⁊ iſte ſᷣm omnes non eit.
muncri.⁊ hono.quedã expediũtur ſine neceſſitate imme⸗ delegaãtur niſi cõtingat pᷣſidem abeſſe cauſa rei publice: i
diata/ inherens iuri ꝓpoſito vt ſunt criminales que non vel ſi neceſſariã moꝛã patitur in itinere:vel quãdo pꝛocõ ſent
exped iũtur neceſſitate actionis:ſed per actionẽ. vt inſti. ſul ſuo legato mãdat/ his caſibus ſola cognitio mãda⸗
de publici.iudi.⁊ per inquiſitionẽ:vt.l.cõgruit.ff.de offi. tur:vt.l.j.S·huius.ff.de offi.eius.⁊.l.ſolẽt.ff.de offi.pcõ. ſo⸗
pᷣſi.vnde officio nobili non neceſſitate actionis ꝓcedũt: ⁊le.quedam ſunt medie vt relegatio ⁊ grauis cohertio: nörn
ſed quedã neceſſitas ĩminet iuri ꝓpoſito:vt actio q̃ falat ¶⁊ tunc etiam non delegãtur niſi in caſibus ſupꝛa dictis:⁊ ſos
iudicem officio mercẽnario deſeruire actioni ⁊ in cauſa tunc etiã quo ad deciſionẽ:vt.l.ſi quis erit.ff.de offi.pꝛo⸗ ſnp
ꝓcedere:vt.l.ij·S· poſt oꝛiginem.ff. de oꝛigi iuris.⁊.l.edi conſul.⁊ lega.Quedã ſunt minime ſᷣm Guil. vt modica lyil⸗
les· S. itẽ ſciẽdum.de edili.edi.dicit᷑ ergo merũ imperiũ⸗ cohertio ⁊ iſte delegantur:quia cõpetunt iure magiſtra⸗ hont
qꝛ abſolutũ. Itẽ dicitur merũ.i.non habet aliquã mixtã tus.vt in aut᷑.de defen.ciui·S·audiẽt.⁊·S·leuia.ergo dele (
comodi pecuniarij: ſed tantum in coꝛpoꝛis cohertione gantur.vt.l.j·S·que vero.ff. de offi.e.cui mãda.eſt iu.⁊.l. ſetun
Imperij cõſiſtit. Quero ergo que cauſe ſint meri imperij.glo.di⸗ ij. de iuriſdi.oĩm iudi.quod intellige qð eſt de mero im⸗ ſiu
meri q̃ſin cit ꝙ vbi tractatur de amiſſione ciuitatis vel libertatis / perio eo caſu quo.S. dixi. Sed ſᷣm glo. eſt de iuriſd itione ſctuenlegnt
cauſe. ⁊z non alie.Sed quid in relegatione:certe videt᷑ licʒ non ⁊ ideo delegatur. In cauſis mixti imperij eſt cõſiderare inntſcin
ſ̃m glo.tamen ſᷣm Ja.de are.eſt meri imperij qꝛ officio quaſdam magnas:vt ſunt ille q̃ requirunt plenam cauſe il knd
expedit᷑:nec cõſiſtit in pecuniario cõmodo.ergo ſᷣm glo. cognitionẽ ⁊ ille non delegantur. Quedam ſunt leues: vt aunnr none
paucc ſunt de mero ĩperio: quia ſolũ maxime:ſed ᷣm ia. que non requirũt plenam cauſe cognitionem/⁊ iſte dele⸗ fincrtan
plures /quia etiam medie vt relegatio.ꝗ Itẽ mẽbꝛi abſci gantur:licet ſint mixti imperij.vt.l.nec quicq;.S· vbi d⸗e⸗ nmre⸗
ſio quia partem adimit vite.⁊ quelibet magna cohercio cretum.ff.de offi.pꝛoconſul.⁊ leg. Itẽ in cauſis iuriſdi⸗ Cãax tris ltcs hebet
coꝛpoꝛis eſt de mero ĩperio.vt.lꝝ.ſi quis erit.de officio g⸗ tionis ſunt conſiderãda tria generã cauſarum:nam que⸗ ſunt gna. ſctcoz niin
conſul. ct le. Sed pᷣm G. de co. modica cohercio eſt de dam ſunt magne/quedam medie/quedam minime. Ma cori⸗
mero imperio / ſic adhuc plures cauſas habes ᷣm Ja. gne vt ſtatus queſtio.licet glo.ponat in cauſis mixti im⸗ GSed
verum hoc videt᷑ cõtra.l.mãdata· S. j.ff. de offi. eius cui perij ⁊ in hac cauſa ſtatus: Hic ſᷣm Ja. de arenis. ꝙ aut ſie⸗
mãda.eſt iuriſdi.ſed reſpõdet ꝙ nõ eſt meri reſpectu ma⸗ eſt queſtio ingenuitatis ⁊ libertinitatis / ⁊ delegari non Gei
ioꝛis cohertionis:vel meliꝰ ſuſtineas eũ ſic.qꝛ aliquĩdo poteſt: vt hic in fine. Aut eſt q̃ſtio ſeruitutis ⁊ libertatis: fab⸗
leuis cohertio imponit᷑ mero officio:⁊ tunc eſt meri ĩpe⸗ ⁊tunc eſt delegabilis ſicut ſi eſſet queſtio de dominicis. toe
rij c tñ eſt delegabilis et ita ꝓcedat opi. S. Sed quan⸗ ⁊ tunc eſt delegabilis ſicut ſi eſſet queſtio de dominio cu ita
doq; imponit᷑ officio mercenario cauſe/æ tũc nõ eſt meri iuſlibet vilis rei:vt.l.iamdudum.vbi cauſa ſta.agi.Sed jin
Imperij imperij ⁊ ita loquatur dic.l.mãdata.¶ Modo quero de dc hoc mihi videtur durum.ſcilicet ꝙ cauſa ſeruitutis ⁊ a
meri diffi⸗ diffinitione meri imperij. Et dico ꝙ merũ ĩperiũ eſt po⸗ libertatis poſſit delegari:⁊ videtur contra.l.j.j· de oꝛ⸗ it
nitio. teſtas ſeuerioꝛis vltionis tendẽs ad publicã vtilitatẽ ſe⸗ dine iudi.Cauſe medie ſunt ille que excedunt trecentos ho
parata a cõmodo pꝛiuatoꝛis.ſed JYa. de are. ſed ᷣm. H. di aureos. Et in his dic ꝙ aut pꝛeſes modicum occupatꝰ / ſe
cam merũ imperiũ eſt poteſtas nõ dico ſeuerioꝛis vltio⸗ aut multum. Pꝛimo caſu non poteſt cauſam in totũ dele ai
nis qꝛ etiã leuem cohertionẽ cõtinet tendẽs ad publicã gre licet ſit iuriſditionis vt hac.l.in pꝛinci.poteſt tamen len
vtilitatẽ ſeparatã a cõmodo pꝛiuatoꝛis:⁊ ſic ſᷣm HG. ſub q;tum ad cognitionẽ delegare reſeruata ſibiſentẽtia:vt dbi
mero imperio ſunt cauſe magne/ medie/c infime ſᷣm Ja. hac lege.vᷣſi.quouſq;.Si autẽ eſt multũ occupatus /tunc üs
de are.magne⁊ medie ſunt de mero imperio no mninimc poteſt in totum delegare ſi velit: vt hac.l.vᷣſiita tamen. e
m glo.magne tamen ſunt de mero imperio.¶ Modo q̃⸗ poteſt etiam ſibi reſeruare ſentẽtiam ſi velit ⁊ ſolam co⸗ D
ro quare dicatur mixtũ imperiuʒ: Reſpõdeo tᷣm glo.qꝛ Snitionem delegare:ſed his caſibus quibus dixi eum ſi⸗
habet aliquid a iuriſditione quod eſt eius minimũ ſcʒ ꝙ bi ſentẽtiam reſeruare debet ter cauſam audire. vt.S. de si
conſiſtat in pecuniario cõmodo ⁊ a mero imperio habet iudi.aut᷑.ad hec. Cauſe minime ſunt ille que nõ excedũt M
qð eſt eiꝰ maximũ.ſ.quia non ſunt delegabiles ⁊ ideo ab cãm trecẽtoꝛum aureoꝛum ⁊ in his dicunt quidã ꝙ olim nur
eo ſumũt nomen.i¶ Quero ergo que cauſe ſint mixti ĩpe⸗ B his nõ poterat cognoſcere ſed debebat delegare
Imperij rij: Reſpõdeo ſᷣm gl.oẽs que delegari non poſſunt:⁊ nõ odie poteſt etiã ipſe cognoſcere:vt hac.l.in pꝛinci.ſed lir
mixti que admittunt ciuitatẽ vel libertatem ſed ſᷣm Ya. de arenis. male:qꝛ olim ⁊ hodie poterat cognoſcere⁊ delegare cũ ſln
ſint cauſe. et SG. quia in hoc concoꝛdant:ꝙ ille ſunt mixti imperij qᷓ cauſa ⁊ ſine:vt·pe.l:.fi.⁊ ſic inueni in quolibet genere cau nide
officio iudicis expediũtur ⁊ nõ nzecſute actiõis: vt eft ſarum ſiue ſint meri imperij /ſiue mixti / ſiue iuriſditiõis. i
noui iuris collatio. vt bonoꝛũ poſſeſ.petere. Itẽ decreti Quedam ſunt delegabiles/quedam non.⁊ hec ſufficiãt de
interpoſitio vt ſuꝑ alienatione rei minoꝛis vt ſunt ꝓpul⸗ de materia noſtra.
ſatiõis / rebellionis / miſſio in poſſeſſionẽ vt.l.iubere.ff. D acet Delegatus non ſubdelegat.hoc dicit. lti
de iuriſdi.oĩm iudi.Sed harũ cauſarũ quedã requirunt Jaco. Butrig. in
plenã cauſe cognitionem/a non delegatur. Quedã ſum⸗ PSN T t. Vbi delegatus iuder impedi⸗
mariã ⁊ delegatur vt.l.nec quicq;S· vbi decretum.ff.de R acuit. tur ſubꝛogaãdus eſt alius eius Goce
offi. pꝛocon.⁊ le.⁊ differt decretũ ⁊ ſententia:quia decre⸗ VAloco.hoc dicit. Vel ꝙ inchoatũ iudicium per
Hecretũ ⁊ tum eſt qdam deliberata ꝑmiſſio condẽnationẽ vel abſo Wvynum debet per eund em terminari niſi ſuꝑue⸗ lei
ſnĩa quõ lutionẽ nõ continẽs.ſentẽtia vero eſt deliberata ꝑmiſſio niatur neceſſitas. h. d. Intellige ſi ſe abſentauit? debet leni
differunt. condẽnationem vel abſolutionẽ continẽs.¶ Sed quare dinu abeſſe / tunc alius ſubꝛogatur.alłs non.vt.l.ſi lõgius. uüͤf
1 dicũtur mixti imperij cum ſint delegabiles: Reſpõdeo fff. de iudi. . „ nent
non rõne qua dicit glo.ſed alia:nã quia expediũtur ſine . d Cauſe vilioꝛes delegantur / maio⸗ Nee
neceſſitate actionis /in hoc participãt cum mero. Itẽ QCe am res non. hoc dicctt. t
conſiſtunt in pecuniario cõmodo baen iha en ſur ſdi JM R
tiõe/⁊ ideo dicũtur mixti imperij. odo q̃ro que ſint ⸗ U,—— „2 err
iuriſdictionis. Meſpode⸗ pᷣm glooss jvelear brlmnr Qui peo ſua iuriſd itio ne d
ſed pᷣm Ja. de are.⁊ G. ule enim ꝑ ſentẽtiam expediũtur e8 irt
Kae Sed in his q̃dã ſunt magne/quedã medie/ iud lces dare poſlunt. Tiur
q̃dam minine vt·patebit.⁊ de his quedã ſunt delegabi⸗ i

besf
iiti

ſa ſut
WNE P e - Piuide legẽ aliquando tempoꝛe initij non erat impedimentum volũ⸗
Kpnn R a ularum. in partes du tatis nec Poteſtatis: r Mis delegatus als iuriſditiones
Chhlroti as ᷣm me:qꝛ pꝛimo ponit vnã reguls: habebat ⁊ partes ſcienter litigauerunt:⁊ tunc valet qð fa
ll g ſſel vm glo. duas vſq; ad verſi.hec teneẽt. ctum eſt potius vigoꝛe pꝛoꝛogationis q; delegationis vt
nin ſunſe⸗ ibi ponit exceptionẽ vſq; in finẽ ⁊ hec hic in pꝛia queſtione glo.aliquãdo tẽpoꝛe initij non erat
e bul lex bꝛeuiter hoc intẽdit. Delegatꝰ nõ impedimentum poteſtatis:qꝛ bñ habebat alłs iuriſditio⸗
dinpeig 3 delegat niſi fuerit delegatus a pᷣncibe nem: ſed erat defectus voluntatis:quia ꝑtes ignoꝛabant
oreſtgaig 28 Ah. d. Glo. intelligit ꝙ pꝛima pars ſub⸗ delegationem non valere:poſtea ceperunt ſcire ⁊ nihilo⸗
faretuge diuiditur in duas:qꝛ pꝛimo ponit vnã regulã vſq; ibi: minus litigare:⁊ tunc confirmantur omnia ⁊ trahitur re
mnomng ſi quis:ibi ponit aliam ⁊ caſum mutat vſq; ad ver.hec te tro confirmatio:vt.l.iuł.ff.qui ſatiſd are coguntur:⁊.l.iij.
ſren Pble neat. Tu dic ꝙ nõ mutat caſũ:ſʒ pꝛimo pꝛohibet vſq; ibi rem ra.ha.aliquãdo tempoꝛe initij erat defectus poteſta
lgicopoi ꝙ ſi quis.ibi ponit quid iurꝭ ſit contra hanc legẽ factum tis:qꝛ nullam iuriſditionem habebat:⁊ tũc aut erat iuriſ
Cgnitionite fuerit vſq; ad verſi.heclteneant ni. ditio eradicata in delegante:⁊ tunc per iuriſditionem ſu⸗
fdeofigi Quero ad declarationẽ tex.in quo differat pꝛimꝰ ca⸗ peruenientẽ confir matur hodie:ſed non trahitur:vt.d.l.
uiscohetig ſus a ver.ꝙ ſi quis.⁊ dic vt glo.qua ſuſtine hoc modo:qi: galiquando:⁊ hoc in ſecunda queſtione gloſ.aut non erat
ſnditter in pᷣmo caſu foꝛte pꝛeſidi epᷣs delegauit cauſam inter cle eradicata:⁊ tũc non confirmatur hodie nec retro: vt di⸗
tffdeofige ricos:vñ lʒ clericꝰ ſit de ꝓuincia pᷣſidis tñ iure oꝛdĩario cta.il.apud celſum.S. ſi a ticio.⁊ in glo.contraria. Sp.ꝙ
Ul vt rocie non habet cognitionem in eo.Sed ſᷣm me nõ opoꝛtet vio confirmetur:vt.l.ij..communiavtriuſq; iudi.So.vt glo.
iuremagerr lari lf̃am:qꝛ ego dico ꝙ pᷣmus caſus pꝛohibet/ſecundus tu dic ꝙ ibi non confirmatur: vt valeat vigoꝛe ſententie/
leun ercode⸗ ponit quid iuris ſit ſi contra fllt. ſed contractus.¶ Item op.ꝙ aliud impediat delegatio⸗
ſicaekintl ¶ Op.· ꝙ licet delegatio ab initio non tenuerit tũ confrr nem q; incompetẽtia iudicis.ſ.ſi cauſa eſt indelegabilis:
etdeneoſn metur. vt. I. obſeruare. de off pꝛocõ.⁊ lega.So. ibi ſuuue ¶vt.l. j.ff. de off eius cui man.eſt iuriſdi. So.ↄfiteoꝛ:⁊ ideo
deiuriſttin Delegatꝰ nit iuriſditio delegati.hicnõ.¶ Mõ quero quid ſi hic de ad hoc vt teneat delegatio plura requiruntur que dic yt
eſtcöſihen ſi eſt ds ab legatꝰ hẽbat ałs ꝓpꝛiã iuriſditionẽ lʒ nõ ĩ cꝗ iſta ⁊ ꝑpes glo. Item op.ad finem.l.qð eſt ꝙ dicit non habita diſti
plenn an icogruo ⁊ ſciẽtes eũ ab ĩcõgruo delegatũ litigauerũt ſub eo an va⸗ ctione cauſarum:ergo ſi delegetur ſibi vna cã poterit ſub
ſuntletegft ꝑtes liti⸗ leat qð fit ab eo.⁊ dicvt gl.ꝙ ſic.qð ĩtelligevigoꝛe pꝛoga delegare aliam ſibi non delegatam:qð erit abſurduʒ: ſed
niriſted⸗ auerunt tionis non delegationis.¶ Sed quid ſi iſte delegatꝰ ab ĩ dic vt glo. ꝙ hic intelligit ꝙ poſſit ſubdelegare quainlibʒ
eß pbir ciẽter co⸗ congruo non hẽbat iuriſditionẽ ⁊ ꝑtes litigauerũt ſcien cauſam ſibi delegata: ſiue erat alas delegabilis ſiue nõ
auſisiune ru3 co: an ter coꝛã eo: nõ tñ potuerũt iuriſditionẽ ꝓꝛogare cũ nullſãs ⁊ hoc tenẽt vltramontani per.l.pater · S. quindecim.ff. de
funan LEaleat qð hébat. vt. l. uatoꝝ. de iuriſ. om. iu. Sed poſtea ſuperue le. iij. Sed certe hoc non placet. ⁊ ꝙ dicit tex. hic non ha⸗
minine A. fit ab eo? nit iuriſditio ſibi nõ in cꝗ iſta/ſʒ alia:an cõfirmẽtur acta bita differentia cauſarum ſub.ſi tamen erãt delegabiles/
ſionittin coꝛã eo dicit gloſ.hic ꝙ ſic a tẽpoꝛe hodierno non retro. nec ob. lI. pater ·S. quindecim. quia aliquando afficitur
enrenis gi Sed cõtrariũ videt᷑ dicere glo.j.vbi de crimine agi opʒ. perſona ⁊ non res:⁊ tunc pꝛocedit.l.contraria:quia ibi te
1deleggn l.j. Et ideo dic ꝙ aliqñ interuenit erroꝛ a pᷣncipio: qꝛ liti ſtatoꝛ pꝛohibuit quẽlibet alienare parteʒ ſuã:aliquando
i gauerũt coꝛã delegato qͥ hẽbat iuriſditionẽ / ſʒ ꝑtes igno afficitur res ⁊ cauſa:⁊ tunc ad quãcũq; cauſa vel res trã⸗
toͤtl mnnz rabãt:ſed poſtea ceperũt ſcire ꝑtes ꝙ nõ tenebat delega ſeat trãſit affecta:vt.l.imperatoꝛ.ff. de his qͥ not. infa.ſic
— tio an cõfirmet / certe ſic / ex pꝛogatiõe /nõ ex delegatiõe: eſt hic:quia affecta eſt cauſa indelegabilis:⁊ licet pꝛiuile⸗
dedanch ⁊ ita ꝓcedit vna q̃ſtio glo.q eſt.j..vbi de crimine agi opʒ. gio pꝛincipistranſeat ad delegatum tamẽ tranſit affecta
lagal l.j. in fi. glo. Aliqñ nulla iuriſditionẽ hẽbat delegatꝰ ab i vt ipſe delegare non poſſit:vnde ſi teſtatoꝛ affeciſſet rem
llenutut cõgruo ⁊ partes litigauerũt ſciẽter:ſʒ poſtea ſupuenit iu quia dixiſſet nolo ꝙ exeat familiã non poſſet alienari ad
iſ den riſditio delegãti vel delegato an cõfirmet᷑ delegatio:mõ gquãcumq; perſonam peruenerit:vt.l.peto · S. fratre.ff. de
unt trecene in hoc glo licte variant.⁊ Ja.de are.vult eas cõcoꝛda lec. ij.⁊.l.vnum ex familia:licet aũt hoc verum ſit:egonon
unocap re hoc modo:qꝛ aliqñ nullũ impedimẽtum in initio ĩter⸗ recederem a glo.quia vſus non eſt contra eam:vbicum⸗ Glola ac⸗
mintotüi uenit:vt qꝛ delegatus ałs iuriſditionẽ habuit ⁊ ꝑtes ſciẽ q; ergo glo.firmat pedes ſerua eam niſi vſus ſit ĩ contra⸗ curſij ſꝑ ẽ
poteſttanm tes eũ ab incongruo delegatum litigauerunt:tũc non eſt rium:qꝛ tunc recedas ab ea:quia etiã a lege receditur ꝓ⸗ tenẽda ni
Ppſentetin dubiũ ꝙ teneat qð agitur vigoꝛe ꝓꝛogatiõis nõ delega⸗ pter conſuetudinem contrariã:vt patet in aut᷑.dos a pa⸗ ſi vſus ſit
ccupats tn tiõis. Si aũppartes litigauerũt ignoꝛater ab initio /ſed tre.i¶ Op.ad finez huius.l.ſᷣm vnã litterã: a ſubdelega⸗ ĩ cõtrariũ
tit umm poſtea ſciuerũt eum ab incõgruo delegatũ ⁊ ſcienter liti: to appelletur oꝛdinarie:vt.l.fi.S.de iudi. So.hic appella
Cittſnc⸗ gauerũt a hẽbat ałas iuriſditionẽ/tũc ↄfirmat᷑ ⁊ trahit tur a ſubdelegato:ibi a ſubꝛogato loco delegati recuſati.
bus ditiaun⸗ retro.vt.l.iij.ff.rẽ ra.ha.⁊.l.iuł.q ſatiſda.cogũ.Aut ſʒ tẽ CSn l. que incipit quo caſu.ibi delegantis. Itẽ ꝙ cau⸗
ulſt ni pus zieentrii tinpeclimentlvt ⸗ als durtaltione⸗ ſa ſu delegabilis.
gve öetatti non hẽbat delegatus:⁊ tunc dicit ipſe ꝙ aut erat iuriſdi⸗ ,„ 5 . „„
Uentiͤn tio ei eradicata in perſonam delegati vel delegãtis ⁊ cõ Ne quis in ſua cauſa iud icet
cbeher detgnt firmatur / ſed nõ trahitur retro:vt.l.aliqñ.ff.de offi. pcõ⸗ MRub i ca SS
clinpinaltt ſul.⁊ legati. Si aũt nõ erat eradicata iuriſditio in perſo⸗ * l
erdetgnec nã delegantis vel delegati ab initio:tũc licet ſibi ſuperue Rerrnr Ener a li 3 ꝓPpꝛia cauſa nec
ſbetgenerect niat iuriſditio nõ confirmat᷑vt.l.apud celſum .S.ſi a ticio „EaE& MW: iudico nec ius mihi
ſriniſitis ff. de doli exceptio.⁊.l.ſi a ticio.de rei vendi. Sed certe Ndico. hoc dicit. ¶C Quero q̃ differẽtia
icher ſuftei non videtur bene loqui in materia noſtra:quia licet iuriſ ſit iter iudicare ⁊ ius ſibi dicere ⁊ dic
een dictio eſſet eradicata per electionem iam de ipſo factam Borgioo.
thoedii⸗ tamen quando confirmatur per ſuperuenientem iuriſ⸗ C¶ Zp. de. l. fl. S. de fideiuſ. So ibi im⸗
S dictionem:quia cum confirmatio non trahatur retro er⸗ NVpꝛopꝛie ponitur iudex.¶ Item op. de
ertnen go conteſtatio facta eſt nulla/⁊ iuramẽtuʒ calumnie: quo R rAAl. iure manda. So. ibi loquitur de di
sinber ilhet modo ergo confirmabitur ſnĩa ſequẽs cũ ſubſtãtialia iu ſpenſatione non iudice.¶ Item op.de.l.ſenatus.ff. de of
notl Auͤlt dicij nulla fuerint:niſi intelligas Ja.qñ iuriſditio ſuper fl.pꝛeſi.So.ibi erat actio tempoꝛe peritura ⁊ eatenus au
uicteinſt uenit añ lit. ↄteſt. Vetũtamen ipſe inducit.lʒ.ſi quis alie⸗ dit vt perpetuetur et non plus. Item op.de.l.vnica.de
inen nſſe nã. ff. de act. emp.ſed nõ bene fscit /vnde aliter diſtingue confelſ.So.vt gloſ.
ſemutnen rem in contractibus / aliter ĩ iuriſditione:in contractibꝰ Additio Adde ꝙ aliquis poteſt eſſe iudex:vt pu
nliliht⸗ dicerem ꝙ ſi vendo rem alienam:a poſtea mihi ſuperue⸗ L· ta in crimine notoꝛio:vt quia ficbat in⸗
1 nit dominium / aut michi ſuperuenit ante dominium q; iuria pꝛelatolvel alicui iudici de quo per inno.in.c.ex par
lgnnunmme tibi traderem rem:⁊ tunc tibi queritur dominiuʒ exvigo te. e.j.in.j.coł.ver.ſed ſi inferioꝛi ex.de verbo.⁊ rerum ſi⸗

ſtone
.

retraditionis:qꝛ tradens factus eſt dominꝰ.vt dicta.l.ſi
quis alienã. aut mihi ſuperuenit dñium poſtõ; tibi tradi⸗
di⁊ tũc aut ex cã qͥ hʒ fictionẽ ð pᷣterito: tũc dñiũ tibi q̃
ritur. vt.l. ꝓinde.ff.ſi cer.peta. aut ex cã q̃ non hʒ fictionẽ
Dde p̃terito:⁊ tũc nõ q̃rit᷑ tibi dñium lʒ publiciana quã ha⸗
bes foꝛtificet᷑ vt pᷣualeat ᷣ rei vendicationẽ meaʒ. vt.l.ſi
a titio.ff.de rei vend. In iuriſditione ſunt q̃ttuoꝛ caſꝰ:qꝛ

.

iuriſdi.etc. Ne q in ca ſua iudi. Fo.XCIII.

grnif.vide panoꝛ.in.c.pꝛopoſuit.fi.coł.ex.de appel.dic ꝑ.

inno.in.c.noſti.de electione.ex᷑⁊ in.c.irrefragabili de of⸗

ficio oꝛdinarij.⁊ ĩ.c.paſtoꝛalis.e᷑.de donatio.vide nota

biliter ãge. peruſinũ hic.Adde ad pꝛedicta gloſ.no.in.l.
ictus fuſtiũ.ff. de his qui not.infamia.vbi ſi in flagran⸗

ti crimine quis reperiatur /non ẽ opus citatione nec alia
cauſe cognitione:⁊ iſta eſt ratio ad ſupꝛadicta quare iu⸗

*

——

Butrigarius ſuper Tertio libꝛo Codicis

dex in cauſa pꝛopꝛia poteſt pꝛedicto modo diffinire.
Qui legitimã perlonã ſtadi
in iudi. ha. Mubꝛica.

c ita intelligo.l. non eo minus de pꝛo
— cur ꝛtoꝛe. ſecus ſi cum ipſo pupillo fuiſ
ſet lis conteſtata. quia cum deficerent ſubſtantialia iudi⸗
cij non puto ꝙ valeret ſnĩa etiã ꝓ minoꝛe lata.
S ( 7 Judicium poſſeſſio⸗

2 O mentanee. nis momentanee põot

exerceri per perſonã minus legitimã dum ta⸗

titoꝛium.hoc dicit. .
¶ Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ poſſeſſoꝛioꝛum: quedã

oſſeſſo⸗ ſunt adipiſcende: qued am retinende:quedã recuperande

rioꝝ tria poſſeſſiõis / vt habuiſti..quoꝛũ bo.quoꝝ lega.⁊ vnde vi.
ſunt gãa. ⁊ vti poſſi.¶ Itẽ quedã poſſeſſoꝛia expediuntur actiõis
iure / vt triticaria ⁊ condi. indebi. alia actione in factum
vel interdicto.vt iſti. de interdic ·S fi.pone caſuʒ in nube
vt l̃a ſonat.i¶ Quero quid ſit obꝛepere. Reſpõdeo eſt de
Obꝛepere licito ad illicitum traſire:⁊ fiebat trãſitus de poſſeſſoꝛio
qd ſii. ad petitoꝛium / ſiue pendente poſſeſſoꝛio ſiue eo finito et
pyupillus poſſeſſoꝛium actitabat qð poteſt:ſed petitoꝛiuzʒ
nõÿõ. Alij intelligunt ꝙ alieno nomine agebat vtroq; caſu.
¶ Pꝛo declaratione qro de duobus ⁊ pꝛimo in quo poſ
ſeſſoꝛio loquatur hec lex Reſpondeo dicunt quidam ꝙ
non habet locum ĩ.lſi quis in tantam:qꝛ illa attĩgit cam
dominij/⁊ in hoc ſatis confiteoꝛ. Itẽ non in adipiſcẽda
ſed in recuperãda poſſeſſione ſicut in ea alłs admittit᷑ per
ſona minus legitima: vt.l.j.·ſi per vim vel alio modo: ſʒ
in poſſeſſoꝛio retinende non habet locum. Sʒ quare hoc
ſi ſe poteſt tueri a violẽtia agendo contra violẽtum qua
re ergo non poterit ſe tueri contra vim in poſſeſſoꝛio reti
nende multo magis: vt.l.cui damus de re.iur.dicunt qui
dã ꝙ rõ huius.l.ẽ odiũ violenti:qꝛ ſpol iauit a poſſeſſione
2 ᷣm hãc rationem non habet locuʒ hec lex in poſſeſſoꝛio
retinẽde:ſed certe illa non eſt ratio huius.l.ſed ratio ẽ qꝛ
iudicium eſt vile ⁊ momentanceuʒ ⁊ reſeruatur ius in que
ſtione dominij. ⁊ hec ratio locũ habet in quolibet poſſeſ⸗
ſoꝛio agendo ⁊ defendendo. Sed quomodo minoꝛ pote
rit iurare de calumnia. Reſpondeo quia lex que facit eũ
habilẽ ad litigãdum facit cum habilẽ ad alia. hoc tenet
glo. etiã in pupillo:verũ qꝛ quibuſdã videtur durũ ꝙ pu
pillus litiget / ⁊ intelligunt ꝙ hic agebat alieno nomine.
Teſtis ꝓ ¶ Wodo dicit gloſ. ꝙ argumentum eſt hic ꝙ teſtis pꝛo⸗
nger ſun ductus ſuꝑ poſſeſſoꝛio:non debet interrogari ſuper peti⸗
poſſeſſo
rio an poſ de poſſeſſoꝛio ſic factum an teſtis ſuper petitoꝛio interro
ſit interro gari:⁊ dico ꝙ non/qꝛ quãtum ad illud non ẽiuratꝰ⁊ ideo
gari ſuper eius dicto non ſtarcetur.vt.l.iureiur.j.de teſti.aut queris

petitoꝛio. an in cã poſſeſſoꝛij poſſit foꝛmari capitulum dñij: ⁊ dic
aut queris an ex ꝑte actoꝛis admittatur/⁊ dico ꝙ non ni-

ſi in poſſeſſoꝛio retinẽde.vt infra dicam/x ẽ rõ qꝛ ẽ omni⸗
no impertinẽs.vt.l.naturaliter · S.· nihil.ff. de acquirẽ. poſ
ſeſ. aut queris ex parte rei.⁊ dic ꝙ aut loqueris in interdi
cto recuperãde ⁊ non debet admitti: qꝛ poterit replicari
ꝙ ſpoliatus eſt ante omnia reſtituẽdus / verum cum hey
replicatio inſpiciat pꝛoceſſum exceptionis dʒ ad eum op
poni/⁊ ſi actoꝛ paciſcat᷑ exceptionẽ audiriet de dominio
pꝛobari ſuccumbet. nã ſicut exceptio reſt piciens pꝛoceſſũ
actionis debet ad ipſuʒ opponi:ałs non auditur / ita ⁊ re
plicatio reſpiciẽs pꝛoceſſum exceptionis:vt.l.eleganter.
5§·ſi poſt. ff. de condi. indebiti.⁊.l.ſed x ſi ſuſcepit. de iudi⸗
cijs: ⁊ videtur caſus . de adulte.l.qm̃ alexãdrum.aut lo⸗
queris in interdicto adipiſcẽde poſſeſſionis:⁊ tũc nõ ad⸗
mittitur capitulũ ſi reus dicat hodie conſtat/hodie aga⸗
tur:nõ ałs vt.l.ſi is a quo.ff.vt ĩ poſſeſ.leg.⁊.l.ſi conſtate.

.quoꝝ bono.in poſſeſſoꝛio retinẽde dic ꝙ admittuur tã

erx parte actoꝛis q; ex parte rei /quia coadiuuare põt. naʒ
aut vnus pꝛobabit melius de poſſeſſione q; alter: ille oo
tinebit / aut pariter pꝛobãt de poſſeſſione ⁊ obtinebit qui

.J I19 . . .
Jcum Neq; pupillꝰ neq; adul

MaA men pꝛetextu poſſeſſoꝛij non tranſeatur ad pe⸗-

tur agere / aut reus defendere:

toꝛio /circa qð dic ꝙ aut queris an ſi capitulum ſolum eſt

Bubzica.

pꝛobabit etiã de dñio tanq; duplicia iura obtinẽs: vt. ..
nam ⁊ ſi.ff. de inoffi.teſta.⁊ in aut᷑.de conſan.⁊ vteri.fra ⸗

tri. in pꝛincipio.⁊ plene dixi.pvti poſſi.l.vnica.cum ergo
poſſit coadiuuare debet admitti.vt.l.iudicia.jde rei vẽ
di. .l.iij· S·idem diuus.ff. de teſti. IJaco. Buf.
Ad diti 0 Adde ꝙ iſte tex.eſt ſingularis hic in vᷣſi
X cud fina.⁊ in pꝛĩcipio ſᷣm paul.de caſt.
hic quem plenc vide.

t nemo inuitusagere vel
accu. cogo. NKubꝛica.

T Nuitus. Peclar tion no⸗
SeS / re legis ſũt ↄſiderã Jura ſu
da tria iura. Pꝛimo eſt ius.ffoꝝ.⁊ ſᷣm Seraim
q lillud actoꝛ / nec pꝛeciſe / nec cauſatiue videlʒ co⸗
Acõpellebatur agere ſed ſolum circũdu dicis ⁊ au
e cebatur edictum: vt.l. et poſt. S. circũ⸗ ctẽticop.
Aducto. ff. de iudi. Secundũ eſt ius co⸗
icis/a ſm iſtud cõpellitur ſm foꝛmã.

l. pꝛoperandũ- ⁊ ſi quidẽ.quia aut eſt liquidũ de cauſa

⁊ poteſt ferri diffinitiua. aut nõ eſt liquidum/⁊ tunclidq⸗
dari non poteſt ſed abſoluitur reus ab obſcruationc iu⸗
dicij. Tertium eſt ius auctenticoꝝ/c im iſtud compelli⸗

tur agere ſᷣm foꝛinã auctẽtice.qᷣ ſemcl.ꝓ. quõ ⁊ qñ iudex.

¶ Sppo. ꝙ quis compellatur agere.vt j. quomodo ct᷑
quãdo iudex.auctenti.qui ſemel.Solu.ibi inchoauerst
agere / hic non. ¶ Item op. ꝙ etiã ſi non inchoauit com⸗
pellatur agere / nam ſi non agat excludetur ab agendo
ſpacio triginta annoꝛũ: vt.l.ſicut.⁊.l.cum notiſſimi .j·. de
pꝛeſcrip.xxx.an.So.compellitur cauſatiue:vt ibi non pᷣ⸗
ciſe vt hic. ¶ Item oppo.ꝙ pꝛeciſe cõpellatur:vt.l. ſinan
tem.ff de nego.geſt.⁊.l.ij.arbi.tu.cum ſi. Sol.illud co⸗
tingit in cauſa aliena ⁊ ratione officij.¶ Modo quero an Judex an
iudex poſſit ſtatuere certũ terminũ actoꝛi infra quẽ agat poſſit ſta⸗
⁊ poſtea eum non audiat. Reſpõdeo ꝙ ſic ex cauſa vt in tuere cer⸗
queſtione glo.ar.l.ſi es · . qui accu.non po.⁊.l.diffamari. tũ tminũ
de inge. ma.⁊.l.ſi eo tempoꝛe.de remiſſi:pig.ſ Item q̃ro actoꝛi in
an idem ſit in reo vt non cõpellatur ſe defendere: Et dic fraquem
ꝙ ſic vt glo.contra quod op.ꝙ compellatur pꝛeciſe:vt.l. agat.
ſed he· S. pꝛeter.ff de pꝛocura.Solu.ibi ſpeciale ⁊ in cau
ſa aliena. Collige ergo ſic.aut queris an actoꝛ compella⸗
n ꝛimo caſu / aut actoꝛ
nõdum incepit agere/ aut cepit. Si non cepit pꝛeciſe nõ
compellitur vt hic:cauſatiue ſic in duobꝰ caſibus.vnus

eſt quia ſi patiatur currere ſpacium triginta annoꝝ am⸗

plius non audictur: vt.l.ſi quis.⁊.l.omnes. de pᷣſcriptio.

xxx.an. Alius eſt quãdo iudex ex cauſa ſtatuit certum tẽ

pus actoꝛi infra qð agat:qꝛ niſi agat infra illud / poſtea
non auditur. vt.l. diffamari.j de inge. ma. x.l. ſi eo tem⸗
poꝛe.de remi.pig.⁊.l.ſi ea.qui accu.non poſſunt.Aut iam

incipit agere/⁊ tunc cõſiderotria iura. Pꝛimo ius.ffoꝝꝛ.
⁊ ſm illud non compellebatur pꝛocedere pᷣciſe vel cauſa

tiue: ſed circũducebatur edictum: vt l.? poſt. 5. circũdu⸗
cto.ff. de iudi. Secũdum eſt ius codicis ⁊ ſ̃m illud cau⸗
ſatiue cogitur iuxta foꝛmã que eſt in.l.pꝛoperãdum.S. ct

ſi quidem. Tertium eſt ius auctẽticoꝝ ⁊ ſᷣm illud cõpel⸗
litur ſp̃m auctẽticã qui ſemel.quomodo ⁊ quãdo iudex.

Si autẽ queras an reus compellatur defendere dicoc
non eſt regulare ſed ſufficit mitti in poſſeſ.vtl. ſatiſq;. ff.
de inius vocan. Cauſaliter compellitur in cauſa altens.
vt. l. ſed he· S· pꝛeter.ff. de pꝛocura. Jaco. Butrig.

De oꝛdine udicioꝛum.

Dite Ad cuidẽtiam dic ꝙ ſi cini⸗
ð lis incidit ciuili loquit᷑ hec
Alcx ⁊ ſecunda. Si criminalis ciuili lo⸗
RNaquitur.l.iij.ſi ciuilis ⁊ crimmalis pꝛin
Acipaliter pꝛoponsãtur loquitur.l.fina.
3 e. ¶ Itẽ eſt ſciendum ꝙ quãdoq; plu
ℳ 8 Era iudicia occurrunt pꝛincipaliter / et
E EEn tunc aut ſunt plura criminalia 7 tunc
aut pꝛoponũtur hinc inde.⁊ dic vt.l.j.⁊.l. neganda·j.qui
accu.non po.ect.lis qui reus.ff. de publicis iudicijs. Si
pꝛoponuntur ab vna parte tantum / ſiue vnus contrs
vnum /ſiue contra plures pꝛoponat / ſerua l.qui de cri⸗

cöfn
ioly here

Hprin
CR
lione
gbeſt
pꝛonn
2
09.4
itat
hice
rato⸗
ſuee⸗
mſi
loyt
ſahe
Nhe
hage
berhe

ehgi uitti
fiher am
luns co no
Iee
hedit
ſonen
ſcerei
iudic
Popt
npui
venie
ſe 60
un
cheli
tario
hicin
gl
jede
eſtye
etpr
nunci
ain

9

ddrinee
nd Neri fe 8
ciaſderin
N mn
Rrishiente
npalldeag

geteye
Ubricn

cruſonife
ioſroſcrig,

mine.j.qui accu.non po.⁊.l.ſenatus.ff. de accuſa.aut ſunt

plura ciuilia:⁊ tũc aut hincinde pꝛoponuntur ⁊ loquitrr

l.qui pꝛioꝛ.ff.de iudi.S.l.in operis.ff.loca.aut ab vna par
te tm̃:⁊ tunc ſerua dy.ex.de reg iur.c.nullꝰpluribus.⁊ ma
teriã cumulationis:de qua dixi de eden.il.edita.aliquan⸗
do ciuilis ⁊ crimmalis pꝛoponitur:⁊ tunc ſerua.l.vnicã.

ꝓj.quãdo ciui.ac. Aliquãdo plures cauſe pꝛoponũtur:vñ

pꝛincipaliter alia incident᷑:⁊ tunc aut ciuilis incidit ciui⸗
li:⁊ loquitur hec lex ⁊ ſequens:aut criminalis incidit ci⸗
uili.⁊ loquitur.l.iij.idem ſi ciuilis incidat criminali: ſed
lex fi ·.e.loquitur quando pꝛoponitur pꝛincipaliter ciui⸗
lis ⁊ criminalis.⁊.l.noſtra bꝛeuiter hoc intẽdit. Si que⸗

D
y
4

De oꝛdine iudicioꝝ. De litis cõteſtatione. Fo.XCI

vtraq; plene cognoſcat /nõ tñ ꝓuunciat expᷣſſe ſuꝑ incide

ti.ſed tacite eo ipſo ꝙ ſuper pꝛincipali expᷣſſe pꝛonunciat
poſtq; de incidẽti plene cognouit.hoc dicit. ¶ Alia lec.ẽ
ꝙ ꝓpoſita fuerit carboniana:⁊ ſic poſſeſſoꝛiũ ⁊ ſumma⸗

rie cognoſcit᷑ de oĩbꝰ ⁊ de ſtatu/ſed plenaria q̃ſtio differk

itps pubertatis.ſ¶ Op.ꝙ nõ debeat differri qſtio.vt. l. iij.
5S miſſum. ff.de car.edic.So.hic agitur poſſeſſoꝛio ibi p-

titoꝛio.ſ Modo q̃ro an ſuꝑ incidẽti ſit pꝛonũciãdum.⁊ ĩ
hoc ẽ opi.ſed dic ꝙ q̃dã ſunt emergẽtes ⁊ in iſtis expꝛeſ⸗
ſe ꝓnunciatur.q̃da ſunt incidẽtes ⁊ in his non ꝓnuncia⸗
tur expꝛeſſe ſed tacite:vt hic. Sed qͥd differunt emergen

tes ab icidẽtibus.Rñdeo in tribꝰ. Pꝛimo qꝛ emergens Emergẽſ

nõ naſcitur ante iudicium:qꝛ cum opponatur ad ipm vt qũo dif᷑⸗
ipſum pꝛiuet non ẽ dare pꝛiuationẽ añ habitum.vt.l.ma⸗ fert ab ĩci
numiſſiões.ff.ð iuſti.⁊ iur.vt ẽ ſi dico teſtẽ ꝓductũ ꝑ te nõ dẽti.

kus ſobiſn ſttio ſtatꝰ queſtioni bonoꝝ incidat de vtraq; plene cogno
r an ſcitur: ſed ſolum ſuper pꝛincipali ꝓnunciatur. hoc dicit.

e ec calſtine . bet D ,ſo .
kcilſniui ¶ ¶Ad euidẽtiã eſt ſciẽdum ꝙ aliquãdo pupillus pꝛopo⸗

rmni umiſtt poſſeſſoꝛium vt carbonianũ:⁊ tũc differtur q̃ſtio vſ; poſſe eẽ teſtẽ. nã hoc non poſſum opponere anteq; pꝛodu
lichnd⸗ Pupillꝰ ad tempoꝛa pubertatis:qꝛ ſibi expedit aliquãdo agit pe-⸗ cas euʒ: Idem in exceptione iuriſiurandi ⁊ ſententie pꝛo
linfnin 1 Lagat pe⸗ titoꝛio.i.petitione hereditatis:⁊ tunc qꝛ agit expedit ſibi ut opponitur ad pꝛoceſſuʒ:nã reſpectu pꝛoceſſus nõ erãt
tidid⸗ titiöe he⸗ agere:⁊ ideo queſtio non differtur:vt hic ſᷣm pꝛimaʒ lec. nsꝗte ante iudicium licet reſpectu actionis ſic. Sed inci⸗
dun net reditatis quã pꝛemitta:ſed ſi conueniatur tunc ſic. Nidi dubitari dens naſcitur ante iudicinm:ergo ⁊ exceptio:vt pactum
anichhr an poſſit de foꝛmatione libelli.ſ.an ſit dicẽduʒ ꝙ teſtamẽtum rum de non petendo.Secundo differunt:quia emergẽs oꝛdi⸗
iſtu ſ agi de ſta⸗ patur pꝛimo ⁊ poſtea pꝛoponere petitionẽ hereditatis ? natur ad impediẽdum pꝛoceſſũ cãe pᷣiudicialis. incidẽs
nccmu tu ſuo. certe hec lex videtur velle ꝙ poſſit agi petitione heredita vero ad iuſticiã petitiõis:⁊ ideo cognitionẽ pꝛincipalis
guorſe tis ⁊ non petere rumpi:qꝛ de lege rũpitur: ⁊ ideo agit pe- noõ impedit ⁊ ex hoc inſurgit.Tertia differẽtia: qꝛ emer⸗
⸗gvonocne titione hereditatis:⁊ tunc docet ruptum eſſe. CEx tex. gens diffinitur expᷣſſe per ſuam ſnĩiam cum aliter in pꝛin⸗
biinchaum Nec enim impedit quia de natura incidentis ẽ vt nõ tol cipali pꝛocedi non poſſit. Incidens vero deciditur taci⸗
nchozuit cen lat cognitionem negocij pꝛincipalis.ſed ſi ſemel cũ eo ex te ꝑ deciſionẽ pꝛincipalis:vt hic. Neruʒ in hoc dicũt qui
ur ab aget aminatur ſecus in emergenti:quia illa impedit pꝛoceſſu, dãꝗ eẽ verum:qñ ciuilis incidit ciuili:ſed ſi criminalis cri
tnorlſimiſn in pꝛincipali. minali:vel criminalis ciuili:vel econtra.dicunt expᷣſſe ſu
evt bbinoß NQ¶ ¶ Hota ꝙtria dicit hec lex. Pꝛĩo ꝙ pupillꝰ cuius agna per vtroq; ꝓnũciandũ:vt l.qm̃ alexãdrum j.de adulte⸗-
Kunyt.l ſin tione rũpit᷑ teſtamẽtũ ꝓponit petitionẽ hereditatis ⁊ p rijs.tu dic indiſtincte ſuꝑ incidẽti nõ pꝛonũciãdũ:⁊ in.l. Exceptio
1Sol üt queſtio ſtatꝰ nõ impedit cognitionẽ. Item ꝙ pꝛeſes non qm̃.opponebat᷑ de ſtatu ꝑ modum emergentis.¶ Modo in ĩcidẽti
Wodoquon pꝛonunciat ſuper qõne ſtatus:lʒ de ea plene cognouerit. qro an ꝓnũciato ſuꝑ pꝛĩcipali obſtet exceptio ĩ icidẽti ſi an obſtet
ninfracpeege⸗ ¶ Ag hec dicta per oꝛdinem eſt opponendum: ⁊ pꝛimo de ipo pᷣncipałr nũc qrat᷑⁊ dic ꝙ aut ð ĩcidẽti nõ fuit ple ꝓnũciato
icercanani op.ad pꝛimum ꝙ pꝛeſes non cognoſcat de petitione here ne cognitũ:⁊ tũc nõ obſtat exceptio ſi ð eo pᷣncipałr q̃rat᷑ ſuꝑ pᷣnci⸗
o,11difennit ditatis.Sed differat:vt.l.iij ·S.miſſuʒ.ff. de car.edic.So. vt. l.ſi iudex ſᷣm vnã lec.ff.de his qͥᷣ ſunt ſui vł ali.iur::aut pali.
lg Zenit hic expediebat pupillo cognoſci: quia habebat teſtes pa de incidẽtifuit plene cognitũ:⁊ tũc aut expꝛeſſum ⁊ pꝛin⸗
endcreEiReN ratos. Sed in contrario expediebat differri. ¶ Itẽ op. ꝙ cipale põt eẽ iuridicum ⁊ verum dato ꝙ tacitum nõ ſitve

urpeeciſenl,

ſiue expediat pupillo differri ſiue nõ differatur:vt.l.iij · S.

rum:⁊ tunc non obſtat exceptio in incidenti ſi de ipſo pꝛĩ

eclller intt miſſũ. de car.edic. So.petitoꝛiũ differt᷑ ſi expediat pupil⸗ cipaliter queratur: vt.d.l.ſi iudex pᷣm aliam lec.nã poteſt
ctorcompell lo vt dicto · S· miſſum.ſi nõ expediatnõ /vt hic ᷣmvnã lec. elſeno eſt filius:⁊ tñ debẽtur ei alimẽta:vt qꝛ pater co⸗
Aſu/ aur ae ſed poſſeſſoꝛium non differtur:ſiue ſibi expediat ſiue non. tempſit plaucianũ.aut pꝛincipale non poteſt eſſe iuridicũ
epitpꝛeciſen vt in cõtrario ⁊ hic ſm aliam lec. Item op.ad ſecũdum ⁊ verum niſi ⁊ incidẽs ſit iuridicũ:⁊ tunc aut aliter petik
cſbus n queſtio ſtatꝰ ipediat cognitionem hereditatis:vt.l.li⸗ modo vel aliud qᷓ petebatur pꝑ modum incidẽtis / aut idẽ
ta amnoptn ber homo.·j.de peti.heredi.So.vt glo.qꝛ ibi loquitur de ¶⁊ eodẽ modo pꝛimo caſu nõ obſtat exceptio / vt.lq in di⸗
deßſenzt Stat⸗ qõ ſtatu defũcti hic heredis in quo dic ꝙ aut queſtio ſtatus em .· S. ſi rationem.ff. de cõpenſa.et.l.vẽdicãte.de euic. ⁊.l.
amitertni An ipedi= heredis opponitur ꝑ modum incidẽétis: vt q;ꝛ dico nõ po ſinautom. de nego.geſt. Secũdo caſu obſtat vt hic. de pᷣn
rn llud om at cogniti tuit tibi deferri hereditas: q; ſeruus / a tunc examinatur cipali vero ſp iudex pꝛonũciat:vt.l.de q̃ re.ſf. de iudi.
ilſiOim onẽ here⸗ cum pꝛincipali: vt hic: aut ꝑ modum emergẽtis: vt qꝛ di⸗ P J ueſtio Hec ſũmaturvt pꝛecedens
ſint duu Alitstis. co non potes agere q: ſeruus / v tunc impediret pꝛoceſſuʒ J que ¶ Ex tex. Pꝛiꝰ ..i. anq;; de
hoſn luftn ¶ Iteʒz op.ꝙ littera ſibi contradicat:qꝛ dicit ꝙ cognoſcit W pꝛincipali pꝛonuncietur: examinatur tñ vtrũq;
un cn ds ſtatu ⁊ ꝙ cognoſcere non põt.So.cognoſcit hic/qꝛ ex ſimul ⁊ ſolum de pꝛincipali pꝛonunciatur.
eſclen ſt pedit minoꝛi.Sed cognoſcere non põt.ſ.ałs.ſ.ſi pupillo KE ili Vbi ciuilis crimiĩali inci⸗
nnſſll wnon expediret.ſ Item op.ꝙ etiã als pꝛeſes poſſit cogno —S m ciui Lł. dit vel econtra de vtraq;
giff ſe ſcere:ĩmo ei reſeruatur:vt.S.de peda.iudi.l.ij. So.vt gl. plene cognoſcitur: ſed de pꝛincipali pꝛonun⸗
hgiun⸗ tu dic ꝙ non im peditur ex defectu iuriſditionis:vt ibi:ſʒ .·AAciatur expꝛeſſe/ de incidẽti tacite.hoc dicit Ja
fnilud 8 pꝛopter vim carboniani ſic ſi pupillo nõ expediret vt hic cobus butrigarius. 2èò
ot nicoie innuitur.¶ Item op.ad idẽ ꝙ ałs poſſet cognoſcere cum B Ego puto opi.yꝛ.veram eẽ
fendere nel veniat per inodum incidentis: vnde quilibet iudex poſ⸗ 5 ontam. ſ. ꝙ hec lex loquatur in pꝛe⸗
ſſenl in ſet congnoſcere:vt.l.quotiẽs S.de iudi.So.non impedi DAJiudicialibus cauſis. al's pꝛocederetur ſimul in
rincnſtaitn tur pꝛeſes cognoſcere ex defectu iuriſditionis: etiã ſi pi vtracq;:ex oꝛdine tamen pꝛius in criminali.
Burri⸗ cipaliter ꝓponatur /nec minoꝛ iudex ſi incidit:vt in con⸗

unn

trario:ſed vigoꝛe carboniani ſi pupillo non expediret.vt
hic innuitur.¶ Item op.de.i:.penult.ff.oe car.edic.So.vt
glo. ¶ Ad tertium dictũ op.ꝙ iudex debeat pꝛonuncia⸗
re de incidenti:vt.l.de qua re.ff.de iudi.So.vt gloſ.⁊ ula

Delitis conteſtatione
KRubꝛica.

Eg. Hec citatio aduerſarij nec li⸗
Esg.

andeg e eſt vera quia pꝛonunciat tacite vel expꝛeſſe:at h̊ tacite fa VBS. belli oblatio faciunt conteſta⸗
aul inie cit pꝛonũciãdo ſuꝑ pꝛincipali. ¶ Contra hoc oppo.ꝙ ꝓ tionẽ:ſed narratio cum contradictiõe
ninlscuii nunciato ſuꝑ pꝛincipali nõ videtur pꝛonunciari ſuꝑ inci (APoc dicit. Jac. bu. r
Lcrinniſefi dẽti nec in eo obſtat exce ptio / vt. l.ſi iudex ali.ff. de hijs ¶ Ex tex.· Añ iudicium not.ꝙ per li⸗
rpennn in qui ſunt ſui vel ali.iuris. So.hic de incidenti fuit plene 2 bellum non viciatur iudiciuml Cote⸗
l cognitũ ibi non. Collige ergo hãc lec.ſic ⁊ caſum pingus Aʒę S ſtatam Jex parte vna Actionem Jex
pünegimn ꝙ tutoꝛes nomine pupilli petitionẽ hereditatis ꝓpoſue2⸗ RAR EHâÖParte allis.
ninnen runt ⁊ oppoſita fuit queſtio ſtatus iudex cognoſcit de pe ¶ Mora ꝙ per libellum non viciatur iudicium:qð eſt cõ⸗ Judiciuz
lirgnirſt titione hereditatis/nec differt queſtionẽ: q; expedit pu- tra canoniſtas qui tenent ꝙ ſola citatione firmetur iuriſ⸗ nõ viciat᷑
is bdliß 5 pillo ⁊ cognoſcit de queſtione ſtatus: ⁊ eã plene exami-⸗ ditio iudicis pꝛoꝛogata: nã per citationem non inchoat᷑ ꝑ libellũ.
g nat:licet ałas ſi pupillo non expediret non poſſet cogno iudiciũ:ergo nec confirmatur iudicium: verum ipſi poſ⸗
eaied ſcere vi carboniani nõ ex defectu iuriſditionis.⁊ licet de ſent dicere ꝙ cutatio eſt pꝛeparatoꝛia iudicij:⁊ ideo p cita

nualau

Byjÿutrigarius ſuper Tertio libꝛo Codicis

tioneʒ firmetur/ſed contra eos facit:qꝛ pꝛeparatoꝛia nõ
faciunt deſinere rẽ eſſe integram. vt.l.ſi pecuniã.ff.de cõ⸗
dictio.ob cauſam. ⁊ ideo ſola citatione non videtur fir⸗
mari.
Judiciuʒ ¶ Opp.qꝙ iudicium incipiat a vocatione in ius vt inſti.
a q̊ ſit ĩci⸗ de pe.te.liti ·S.final.So.initiatur per conteſtationemvt
piendum. hic:ſed omnis qui agere vult incipit a vocatione in ius
vt in contrario non ꝙ vocatio in ius faciat conteſtatio⸗
nem.

4 Itẽ op.ꝙ conteſtatio ⁊ citatio ſint idem:qꝛ habent eũ⸗
E

m effectuʒ. vt.l.ſicut.⁊.l.oẽs.j.de pꝛeſcripxxx.an.So.
aut quer an ſint idẽ:⁊ dico ꝙ non vt hic:aut quer an ha
beãt eundem effectum/⁊ dico ꝙ ſic:in quibuſdaʒ non.nꝗ
ad interrũpend am pꝛeſcriptionẽ lõgi tẽpoꝛis vellvſuca⸗
pionẽ non habẽt eundẽ effectum:quia conteſtatio inter⸗
rumpit ⁊ actionẽ ꝑpetuat non citatio:ſed quãtũ ad inter
rũpendã pꝛeſcriptionẽ.xl.an.habent eãdem vim nonta⸗
men quantum ad perpetuandam actionem. ¶ Itẽ op. ꝙ
Libelli libelli oblatio ſit idẽ ꝙ conteſtatio:quia actionẽ ꝑpetuat
oblatio in ſicut conteſtatio.vt.S.quando li.pꝛin.da.l.j.⁊.ij. Sol.vt
q̊ differt a glo. æ male. Tu dic ꝙ non ſunt idem vt hic: verum libellꝰ
ↄteſtatio⸗ ſupplicatoꝛius in aliquibꝰ actionibus habet vim conte⸗
nelit. ſtationis vt in cõtrario non libellus conuentionalis de qͥ
hic loquimur.
Item opponitur ꝙ etiam libellus conuentionalis ſit
idem ꝙ conteſtatio:nã poteſt ferri ſnĩa eo oblato ſicut ſi
cõteſtatio facta eſſet.vt .j-.qũo ⁊ qñ iudex.aut᷑.qui ſemel.
So.non eſt idẽ ꝙ conteſtatio vt hic:ſed tamẽ ibi eſt ſpe⸗
ciale. vt lite non conteſtata ad diffinitiuã pꝛocedatur: q;
actoꝛ eſt abſens:⁊ aliter nõ poteſt conſuli ipſi reo niſi per
diff nitiuã.¶ Quero ſic/hec contradictio que facit conte
ſtationem nunquid ſi reus comparet ⁊ neget iudicem eẽ
cõpetentem actoꝛ dicat competẽtem an erit lis conteſta
ta? Certe non:⁊ ideo intellige contradictionẽ factã ſuꝑ
negocio pꝛincipali facere conteſtationeʒ. Nic ergo ꝙ ali
quando reus citatus comparet ⁊ opponit declinatoꝛiã:
⁊æ tunc non conteſtatur litem:immo vult excludere eã.vt
l.ſed ⁊ ſi ſuſceperit.ff.de iudi.⁊.l.ita demũ.S.de pꝛocura.
⁊.ff. eo.l.pomponius·S. rati.Aliquãdo opponit exceptio
nem mixtam vt iuriſiurandi⁊ ſententie:⁊ tunc aut oppo
nitur per modũ declinatoꝛie:⁊ ideʒ quod.S.dixi.vt.l.nã
⁊ poſtea in pꝛin. ff. de iureiur.⁊.l.fratris.S.de tranſactio.
Aliquando opponitur per modum peremptoꝛie:⁊ tunc
fit conteſtatio:quia dicit ĩiquã petitionem:ideʒ in mera
peremptoꝛia. Aliquando reus comparet ⁊ negat: tunc
aut negat ſimpliciter ⁊ fit conteſtatio ⁊ attendo quia ne⸗
gando ſimpliciter videtur negare vniuerſum non ſingu⸗
la.nam ratione partis falſe poſſum negare totum in oꝛa⸗
tione ſumpta ex vniuerſo.vt.l.ſi is qui ducẽta in·S· vtrũ.
ff. de rebus du.⁊ eſt caſus.in.l.ſi ſeruus.s·ſi plurium.ſff.ſi
quis caut. nec eſt verum immo fatuum ꝙ dicunt quidam
ꝙ negando ſimpliciter nedum vniuerſum: ſed et ſingula
videar negare ⁊ ſic ſʒʒ eos ſi creditoꝛ ſecũdus agat hypo
thecaria contra pꝛimum ⁊ dicat rem fuiſſe in bonis de⸗
bitoꝛis ex ſe mutuaſſe ⁊ rem ſibi obligatam:⁊ pꝛimus cre
ditoꝛ neget ſimpliciter / videbitur negaſſe ſingula ⁊ ſic in
rem fuiſſe in bonis pꝛeferretur pꝛimo vt in coꝛpoꝛe de tri
en.⁊ ſemi ·S.illud quoq;.ſed hoc eſt abſurdum quia cum
vniuerſalis oꝛatio ex vno ſolovicietur poteſt ſimpliciter
negare: non tamen ſequitur ꝙ ſingula negauerit rem
non fuiſſe in bonis:nam foꝛte ideo negauit quia non mu⸗
tu auerat agẽs aliquid domino rei vel de pignoꝛe non cõ
uenerat.Aliquando reus comparct ⁊ negat cum hac pꝛo
teſtatione ꝙ non habeat animum conteſtãdi:⁊ in hoc ca
ſu eſt opinio.nam gloſ.tenet ꝙ non fiat conteſtatio per
l.ſi debitoꝛ · S· j. ff. qui. mo.pign. vel hypo. ſolui. et.l.ſi
quid.S.finali.ff. de vſufructu et.l.debet.ff. naut.cau.ſta
bu. Alia eſt opinio domini Martini dicentis ꝙ aut iu⸗
dex admiſit pꝛoteſtationẽ/⁊ tunc non fit conteſtatio: aut
repulu eam:quia dixit volo tantum ꝙ conteſteris:⁊ tunc
pꝛoteſtatio nichil operatur. vt dicta.l.debet.⁊ hec ſatis
equa.Alij dicunt ⁊ participant cum canoniſtis ꝙ pꝛote⸗
ſtatio nil operatur contra factum:nam pꝛoteſtatio habʒ
aliquid fingere/at circa facta non cadit fictio.yt.l.in bel
lo· S. facte.ff. de capti.⁊ poſt. reuer.et.l.nec enim.ff.ex
quibus cauſis maioꝛes.Quid ergo: Reſpondeo ꝙ licet
pꝛoteſtatio non poſſit tollere factum: poteſt tamen tol⸗
lere mentem a verbis.vnde ſi vendo tibi rem hec eſt fa⸗

cti:quia eſt contractus: vt.l.conſilio.in fin.ff.de cur.furl.
ſi tamen pꝛoteſtoꝛ ꝙ illis verbis nolo vendere:lʒ non tol⸗
latur factũ tolliiur volũtas a facto ⁊ remanet meꝝ factũ
⁊2 nonvidetur quis dixiſſe verbo qð mente non agitauit:
vt.l.labeo.in fi.ff.de ſupellec.le.ad pꝛopoſitum ergo aut
iſte voluit remouere mẽtem a verbis:qꝛ lʒ verbo negaret
nõ tamen intẽdebat negare mẽte:hoc eſſet verũ/⁊ bñ po⸗
tuit hoc facere:ſed ſi vere intendebat negare illis verbis
ſed volebat ꝙ ex illis inſurgeret conteſtatio:tũc pꝛocedit
id qð dicunt illi.ſ.quia pꝛoteſtatio nõ operatur contra fa
ctum:qꝛ non fit ad remouendam mentem:ſzʒ vt ex verbis
⁊ ex mẽte nõ ſequat᷑ iuris effectus/qð facere nõ põt cum
iur effectus a lege non ab homine pꝛocedat: vt.l.j.ff. ad
turpilł. Itẽ quero an ſi confiteatur quis conteſtetur li⸗ Coõſeſſiõe
tẽ ⁊ videtur ꝙ non:qꝛ hic non eſt contradictio:econtra ꝙ fctã an cẽ⸗
ſic:qꝛ hic eſt ſimul teſtatio:nec hec lex dicit requiri cõdi= ſeat᷑ lis ↄ⸗
tionẽ. Sed dic ꝙ aut cõfitetur quis añ libelli oblationẽ ⁊ teſtats.
nõ videt᷑ lit. ↄteſtari:ſʒ fit ei qͥddã pᷣceptũ ð ſoluẽdo.jtpᷣs
arbitrio iudicꝭ:vt.l.ſi debitoꝛi.ff.de iudi.aut ↄfitet᷑ poſt lii
belli oblationẽ:⁊ tũc videt᷑ ↄteſtari ⁊ põt ferri diffinitiua
⁊ hᷓ etiã ſentit gl. Itẽ q̃ro qͥid ſi oblato libello reꝰ veniat
reſpõſurus ⁊ abſente actoꝛe rñdeata neget an erit lis cõ⸗
teſtata.videtur ꝙ ſic:qꝛ hic interceſſit variatio ⁊ rñſio:tu
dic contra.triplici ratione. Pꝛima qꝛ(vt dixi)ſicut ꝑ ne⸗
gationẽ fit cõteſtatio ita ꝑ confeſſionẽ:ſed certum ẽ ꝙ cõ
feſſio facta parte abſente nihil oꝑatur:ergo ⁊ negatio fa⸗
cta parte abſente nil oꝑatur:vt.l.centum .S.ſi quis abſen
te.ff. de confeſ. ¶ Pꝛeterea ſpeciale ẽ in aut᷑.qui ſemel.vt
lit non conteſtata pꝛocedatur:⁊ tñ ibi fuit libellus oblatꝰ
ſed reſponſio fuit facta parte abſente:⁊ dicitur lis nõ con
teſt. Pꝛeterea ↄteſtatio eſt ſimul teſtatio:⁊ ſic vtraq; par Conteſta
te pᷣſente:ergo ſi alter ẽ abſens nõ poteſt dici ſimul teſta⸗ tio dĩ q̃i
tio:ergo nec conteſtatio.Sequitur aut᷑ offeratur q̃ ẽ ſum ſił teſtato
pta ex coꝛꝑe de exhibẽ. ⁊ introdu.rei ·S·ſancimꝰ.coł.v.

WRW f Hec aut᷑.nõ põt commode
2 keratur. der nuari ad.l.codicis: qꝛ
WIioſa lex loquitur de litis conteſtatione.autenti
Aca vero loquitur de pᷣambulis conteſtationis:
ſcʒ qꝛ alibi commodius adaptari non potuit: ideo poſita
eſt hic in materia lit.conteſt.⁊ hec aut᷑.bꝛeuiter hoc inten
dit.Offertur libellus vocato ad iudicium ⁊ datur dilatio
xx.dieruʒ ⁊ eos reus de multis deliberat ⁊ fideiuſſoꝛes
pꝛeſtãtur:⁊ ſine his conteſtatio facta non tenet.h.d.
¶ Ex tex. Libellus. hic nõ ſumit᷑ libellus pꝛo pane ci⸗
nericio:vt ſumitur in.l.iudices..de epi.audi.ſʒ eſt peioꝛ
libellus iſte:qꝛ ꝑ eum pett̃ aliqͥd a reo.Et exinde iunge
hic data fideiuſſione ⁊ poſtea ſume pꝛebitis ſpoꝛtulis de
liberat ſuꝑ omnibus que ſequuntur. ¶ In recitatiõe ma
terie huius aut᷑.pꝛocedã oꝛdine ſingulari qꝛ qdᷣlibet ver⸗
bum per ſeipſum et ſingulariter expediam opponendo
7 querendo.
¶ Venio ergo ⁊ op.ad pꝛimum verbũ.ſ.offeratur/ꝙ nõ Libelli
debeat offerri / ſy ſufficiat verbo dicere vł edere:vt.l.j· S. oblatio
edere.ff. de edẽ. So.ibi de iure veteri. hic deiure nouo:ĩ⸗ an ſit ð ne
mo cauti faciunt tres libellos: vnũ dãt iudici / aliũ vocãt ceſſitate.
ad iudicium / alium ſibi retinẽt:vt poſſint habere eum qñ
cũq; velint.¶ Item op.ꝙ etiã iure nouo nõ offerat᷑ libellꝰ
vt.S.de epi.⁊ cle.aut᷑.generaliter:⁊.l.nec quicqᷓ;·g· de pla⸗
no.de offi.pꝛoconſul.⁊ le.So.aliquãdo ꝓceditur actiõis
iure:⁊ tunc aut cognitio ẽ plenaria ⁊ offertur libellus: vt
hic:aliter tamen hodie/⁊ aliter olim:aut non eſt plenaria
⁊ tunc non datur libellus:ſʒ talis qualis petitio dʒ in act⸗
poni / nec eſt neceſſe reo offerri:ſʒ accipiet copiã ex actis:
⁊ ita ꝓcedit de ſubmerſis ⁊ naufragijs:vt dicta.l.nec qͥe⸗
qᷓ;: ⁊ eſt ratio qꝛ ſiue plenarie pꝛocedatur ſiue ſummarie:
de quibus ſummarijs habes in.l.iij· S. ibidem.ſf.ad exhi
bẽ. ⁊ dixi in.l.iudices.S.de iudicijs:tñ expectatur diffini
tiua que debʒ ex petitione foꝛmari:vt.l.ij.j.de ſẽ.ex ꝑicu.
reci.aut agitur officio:⁊ tunc aut loqueris in mercẽnario
⁊ in illo non offertur libellus:⁊ ita pꝛocedit glo.l.j.ff.de ĩ
terro.act.aut loqueris de officio mero:⁊ tunc aut pꝛopo
nitur officiuʒ ad foꝛmã actionis ⁊ expectatur diffinitiua
qꝛ peto aliquid mihi dari vel fieri:⁊ tunc aut requirit᷑ pla
na cauſe cognitio:⁊ offertur libellus:vt.l.ꝙ ſi minoꝛ.S·re
ſtitutio ⁊ · S. vlti.ff.de minoꝛ.aut requiritur ſummaria co
gnitio:⁊ tũc debet offerri talis qualis petitio:vt.l.j·· cũ
patronus de offi.pꝛefec.vꝛ.⁊.l.ſi quis a liberis ·S· memi⸗

niſe
uran
pattn
leſp
helbe
jnen⸗
glcq
dereg
o
uii
zdet
olit
urs
net
ſeita
ſſetn
Coptin
hen
els tenp
erſo
ſockrenp

(
a

hoſer
or
ſonpl
ick.
Nod
lrt diu.
inor riso
dehoe
ſdice
rro/
(lj/vt
fl Et
aute
ytibi
feggt
betof
ſcoci
unmt
nlei
ludig
udiſ
llep
tett
Itdic
wisg
ſalart
hec
Dare
cumd
rob
Urgn
Deuhtr
g
Naibe
Ali.
nab⸗
en
mninal
hoben
contr
iden
d
A⸗
ooſt ſde
Kilutith
ſſolee⸗ A
Pbre
tun
ipu
le⸗
ere
fomp
iuc

.

8

fdecrf
aehnan niſſe de libe.agno.x.l.ſi iudex ali.de his qͥ ſunt ſui vel ali. tũ in iudicis arbitrio:et hec ẽ opi. Ja.de are.et certe ipᷣe
netmey ſte, iur.aut non pꝛoponitur officium ꝑ modum actiõis:qꝛ nõ male videtur dicere in pᷣmo mẽbꝛo. Nonne terminꝰ da⸗
enonagt⸗ petitur aliqd dari vel fleri ſʒ ꝑmitti/qꝛ petitur decretum tur a lege ⁊ tamen poteſt abbꝛeuiari per iudicẽ/licet ſine
tumn enn interponi ſuꝑ alienatione rei minoꝛis: nam decretum eſt miniſterio iudicis detur:vt dicta.l.pꝛoperandum. Item
Verboftent deliberata ꝑmiſſio condẽnationẽ vel abſolutionẽ non cõ tempus actionis vel accuſationis datur a lege/⁊ tamen
dverüſebige tinens / ⁊ tunc non exigitur libellus:nec petitio /vt. l. nec abbꝛeuiatf᷑:vt.l.ſi ea.qui accu.nõ po. Idem in tẽpoꝛe da⸗
Neilsete quicq;S· vbi decretũ.ſᷣm vnum intellectum. ⁊.l.omnia. to ad deliberãdum.vt.l.cum antiquioꝛibꝰ.de iure delib.
lotüepet de reg. iur. ¶ Item op. ꝙ etiã iure veteri offerebatur libel Idẽ in tpe dato iudicatis ad ſoluẽdũ:vt.l.qui pꝛo tribu
raruranmne lus. vt.l. libel oꝛuʒ.ff.de accuſa.So.ibi in criminali hic ĩ nali.ff.de re iudi.Quid ergo dicã:Certe in his que dan⸗
nſberrnte ciuili.¶ Item opꝑ. ꝙ etiã olim detur libellus / vt. l. iudices tur alege miniſterio hominis /vel ab ipſo homine nõ re⸗
ereſoinn S. de epi. audi. So.aliter ſumitur libellus:vt dixi exvonẽ cedoa Jaco.de are.Sed in tẽpoꝛe quod datur a lege ſi⸗
at life do litteram.¶ Item op.ꝙ libellus non offeratur / ſed eda ne miniſterio hominis.dic ꝙ aut ita eſt ꝙ eſt pᷣfixus ter⸗
Scanefnt tur actio / vt.l. edita.S. de eden. So.dicunt quidã edi acti minus ⁊ non vltra habeat ⁊ tunc ppõt dare ⁊ abbꝛeuia⸗
kieicton 4 onẽ que ẽ idem ꝙ libellus.⁊ de hac actione loquit᷑ dicta re:vt dicta.l.pꝛoperandum ⁊.l.ſi ea qui accu.non po. Si
etſeqliicͤſen l. edita.ſ.pꝛo libello bñ concepto ⁊ vulgari foꝛmula / vt.l. autẽ vult excedere terminos legis pᷣmiſſos tunc non pu⸗
hinit ſi ſeruus nauẽ.ff. de furtis.⁊ idem ꝙ argumentũ legiſtaꝝ to poſſit niſi ex poteſtate legis hoc faciat: vt quia lex
doiii continẽs rẽ ⁊ cãm ⁊ omnia q̃ cõdẽnationẽ concludunt:. Vltra pꝛocedit dando eipoteſtatem:vt eſt in.l.ſi eo tẽpo⸗
auftint hoc patet:qꝛ in.l.edita.dr ꝙ põt emẽdari qð refertur aa re.de remiſſio.pig.⁊ in.l.cũ antiquioꝛibus:ij.de iure deli.
fen dinn Libellus rem vel ad cãm.¶ WModo venio adverbũ Ei qui ⁊ exB o Poſſem etiam dicere ꝙ in. l. cum antiquioꝛibus.nõ tol⸗
bbelorchn qñ ⁊ cui collige tempus oblationis libelli.ſ.ꝙ poſt legitimationẽ litur ei ſimplex dilatio legalis:ſʒ reſpectu creditoꝛistan
S ſit offeren perſonarum qð pꝛobat᷑ ſic:qꝛ dicit ꝙ offerat᷑ vocato:aut tum non habetur pꝛo herede:vt ſic poſſit bona vendere
ritorff, dus. ergo aduocatus veniat ⁊ ei offeratur:aut venit alius pꝛo tanq; vacãatia ſic in.lł.ſi eo tẽpoꝛe non tollat actionẽ:ſed
diriſ n eo:⁊ dicet actoꝛ/egonõ vocaui te: ⁊ tunc ille oſtendet ſe erxceptionẽ inducat.ar.l.ſi diu.ff. qui.cau.in po.ea. et.l.
geenachl poſſe repꝛeſentare vocatũ /quia eſt pꝛocuratoꝛ curatoꝛv· cum aliquis.·j de iur.deli.ſ Modo venio ad verbũ Re⸗
centunige tutoꝛ vocati /vt.l.tutoꝛ qui reꝑtoꝛium.ff. de admi.tu.na,zʒ cuſet Et op.ꝙ indiſtincte iudex nõ recuſetur:ſed refert
or heggioſn non plus iuris ratio ⁊c̃.vt.l.quidã referunt.ff.de iure coo gan ſit oꝛdinarius /an delegatus:vt.l.apertiſſimi.S.de iu⸗
Fſiquis dicił᷑.vñ poſt legitimationẽ offertur libellus.ſ Modoyve icijs.So.hec ſᷣm illam. Et attẽde quia hec lex videtur
ken ſetnelt nio ad verbũſ Judicium eſt ſciẽdũ ꝙ quattuoꝛ ſunt iu pꝛobare ꝙ exceptio incõpetentis iudicis non tollatur
lbalus oh udicia dicia. Eſt pꝛimo iudicium dei:⁊ ibi nõ offertur libellus: per libelli oblationem: ſed per conteſtationẽ. quomodo
cturlistin fut qᷓttuoꝛ quia omnia ſunt nota deo:ſʒ demon bñ offert libellum / ſy enim poteſt ſcire iudex / an poſſit de cauſa cognoſcere / et
ſicytragnl de hoc nil ad nos ad pᷣſens Eſt iudicium qð agitur coꝛs an excedat.ccc.aureos.niſi videat libelluʒ. Idẽ videtur
dictſimuluft iudice/⁊ ibi offert᷑ libellꝰ /vt hic Eſt qð agitat᷑ coꝛã arbi⸗ in exceptione pꝛocuratoꝛia:quia quomodo poteſt ſcire
fferguurgi ini tro/⁊ in hocvidet᷑ offerri libellus /qꝛ hʒ ſimilitudinẽ iudi reus an ſit talis cauſa que requirat ſpeciale mandatum/
Mcimd ohy. cij / vt. l.rem non nouã.S. de iudi.⁊.l.j.ff.de arbi.⁊.S.eo.l. niſi pꝛius ei oblato libello.Et ſic videtur hoc contra id
fl. Econtra videt᷑ ꝙ non debeat offerri / vt. S. de epi. ⁊ cle. quod dixi ꝙ demũ poſt legitimationem perſonarũ offe⸗
o höt conndt aut᷑. gñaliter. Sʒ non obſtat / qꝛ non loquitur de arbitro ratur libellus ⁊ ꝙ non pꝛius iuris ratio ⁊c. Solu.duplex
ladlcodicse vt ibi dixi. Eſt et quartum iudicium ꝙ coꝛam arbitrato eſt oblatio. Uns que fit iudici / ⁊ tunc libellus ponitur in Libelli
ſtationeaen re agitatur ⁊ iſtud non pꝛopꝛie dr iudicium/nec in eo de⸗ actis:et reus poteſt eum videre anteq; ſibi offeratur in oblatio ẽ
conteſtatioſe bet offerri libellus cum non pꝛocedat moꝛe iudicis / vt.I. actis ex narratione libelli poterit videre an velit patile duplex⸗
tuitetdeopoſ ſi ſocietatẽ.S. arbitroꝝ.ff. ꝓ ſocio.¶ Modo venio ad ver gitimationem perſonarum / ⁊ ſic de perſona ꝓcuratoꝛis
uiter hoc inn buml Pꝛebitis ſpoꝛtulis op.ꝙ non pꝛeſtẽtur añ ſpoꝛ: poteſt inſtructus.ſed poſtea ipſi reo offeretur/⁊ ipſe deli⸗
1 datur dDua tule / qꝛ ſolum poſt lit. conteſta.ſoluuntur /vt ĩ coꝛpoꝛe de berabit an iudex ſit competẽs vt hic.¶ Item quero quo⸗
t fideinſn iudi·S.ne aũt.immonullo modo pᷣſtãtur / vt ĩ coꝛpoꝛe vt mõ ex ſubſcriptione libelli apparebit an ſint lapſi dies:
tencth . iudi.ſine quo.ſuf. So.aut queris de ſpoꝛtulis nuncioꝛuʒ KReſpondeo quia ynus libellus offertur iudici:vt dixi/⁊
lasropereß ⁊ ille pꝛeſtantur añ /vt hic/aut de ſpoꝛtulis iudicis /⁊ tũc iſte ponitur in actis.⁊ ex hoc poterit iudex videre an ſint
Audl hktre aut eſt delegatus ⁊ debz habere ſpoꝛtulas poſt li. conte. lapſi dies: quia ſcribitur dies poꝛrecti libelli in actis.
Et eringe in vt dicto · S· ne autem.in hoc tñ ſerua conſuetudinem loci. ¶Sed ↄtra hoc op.ergo iudex iudicabit ex his que crũt
biisonlen vbi agitur / aut ẽ oꝛdinarius ⁊ nõ dʒ habere ſpoꝛtulas cũ ſibi nota contra.l.licitas· S. veritas.ff.de offici.pꝛeſidis.
feckrren ſalariũ ꝑcipiat de publico / vt ĩ aut. vt iudi.ſine quoqͥ ſu. So.omnia que ſunt in actis ſunt ei nota vt iudici.⁊ ideo
n ſſchum 2 hec eſt veritas qͥcqᷣd dicat gl.¶ WModo venio ad verb“ũ Fm ea poteſt iudicare/a ſi dicas bene eſt ei notum vt iudi
nic ic IData fideiuſſione op.ꝙ indiſtincte non ſatiſdetur/ſea,d ci initium tẽpoꝛis:ſed curſus non.immo ille eſt ei notus.
lunchhe cum diſtinctione an poſſideat immobilia vel nõ: vñ vide vt pꝛiuato ⁊ nõ ex actis didicit:immo a matre didicit di
een tur ob. l. ſciendum.ff. qui ſatiſda.co. So. hec determina⸗ numerare. Sed dic ꝙ aut poſtq;; initiũ eſt ſibi notum vt
ſoſrum 66 tur ꝑ illam. ¶ Modo venio ad verbũl.xx.dierũ. lx op.ꝙ iudici et ex actis videtur curſus ei eſſe notus vt iudici:
lelglei 1 i dentur. x. vt. S. de iudi. pꝛoperãdum. So.ibi in dilatione vt.l.ij · S. fina.⁊ · S.j.j de tẽpo.appella.¶ Modo venio ad Snĩa dit⸗
Nekelſeſaſ data ad veniendum hic ad deliberãdum.ſ Itẽ op.ꝙ ad verbũ Litis ergo cõteſtatio Et q̃ro de duobꝰ. Et pꝛi⸗ finitiua
udiciAlünoe, deliberandum detur ad deliberãdum detur aliud tempy mo an ſinelibello poſſit ad diffinitinã veniri: Et videt᷑ ꝙ an poſſit
nhabartuni vt.l.ij · de exhibẽ.rei.So.dicunt quidã ꝙ aliud in crimi non:qꝛ ſnĩa dʒ ex libello foꝛmari:vt.l.ij .de ſen. ex peri⸗ ferri a iu⸗
dſofniiſi, nalibus / vt ibi:aliud in ciuilibus:vt hic.tu dic vt glo:qi cu.reci. Pꝛeterea libellus omiſſus viciat conteſtationẽ: dice non
cbicß deH idem tempus datur ad deliberãdum ſuper libello in cri⸗ vt hic.⁊ in coꝛpoꝛe vnde ſumitur.⁊ ſine cõteſtatione non oblato li⸗
. Cgfuramin minali qð in ciuili. Sed in criminali habet hoc plus: qꝛ poteſt ſentẽtia foꝛmari vt.l.pꝛolatam:j.de ſentẽ.et.l.fl·G. bello.
fiturlbelto habet tempus ad componendum meſtos penates: vt in illud.de tẽpo.appel. Sed dominꝰ mar.dicit ꝙ aut libel⸗
tionetpenn contrario: tempus ergo deliberationis ſuper libello eſt lus eſt petitus ⁊ oblatus/⁊ planum eſt ꝙ ex eo fertur ſen
sheltiohi idem in ciuilibus ⁊ in criminalibus cuʒ in criminalibus tentia:vt dicta.l.ij de ſentẽ.cx pericu.reci. Aut nec eſt pe
eteohiitt i⸗ pꝛocedatur ad inſtar ciuilium / vt. l. abſentem. ff. de penis titus / nec oblatus:⁊ tũc tacite videtur omitti/⁊æ valet iu⸗
vtdical o/ ⁊.l.inter accuſatoꝛẽ.ff.de publi.iudi. Modo q̃ro an hec dicium:vt.l.ij·S·ſed quia.S.de iuramẽ.calũ.Aut petitur
u ſueſmnmn. Dilatio dilatio poſſit abbꝛeuiari a iudice. Rñdeo dicũt quidã ꝙ ſed non offertur ⁊ tunc viciatur iudiciũ vt hic.Sed quo⸗
bidenfkli an poſſit ſi dilatio datur a lege per miniſterium hominis /vel a iu⸗ modo ſi nõ eſt datus libellus poterit ferri ſentẽtia ʒ.l.ij.
Cnmnof abbꝛeuia⸗ dice poſſit minui:⁊ ita hic/ałs non. Alij dicũt plenius. ſ. de ſentẽ.ex picu.reci.⁊ ideo itellige qð dixi de libello nõ
ſteſetrie ris iudice ꝙ aut dilatio datur a lege ſiue miniſterio hominis:⁊ tũc oblato ĩtellige ꝙ nõ fuit oblatꝰ parti/fuit tñ oblatꝰ iudici
innctinin abbꝛeuiari non licet/aut datur a lege miniſterio homis ⁊ in actis poſitꝰ.alłs nõ video quõ poſſet ferri diffinitiua
adngolifin et tunc aut iudex vult dare pᷣter legẽ/vt qꝛ lex dicit nõ da qꝝ cum libellus ſit materia ex qua dʒ foꝛmari ſententia ?
1tuſcn hi ri pluſq;.x.dies ⁊ iudex vult dare minus qð non eſt con-⸗ deficiente materia deficit materiatum:vt.l.inter ſtipulã⸗
mroſfhi tra legẽ: ⁊ tunc põt ſine aliqua cauſa minoꝛare:ſed ſi vultt tem. S. ſacrã.ff. de verbo.obliga.⁊.l.cum res·S. aream.de
An nclſi⸗ facere contra legem/qꝛ dar e plus/tunc põt cũ cã:ſine c? ſolutio. Hec dicas tantum poſſe omitti:immo etiam ex⸗
ſning non: vt. l.j.j. de dila.et. l. nonnunq;. ff. de iudi.aut tᷣs da? preeſſe.quia reſpicit fauoꝛem rei:vt deliberet/⁊ non com⸗
hinnnt 4 a iudice/ vt qꝛ dilatio datur ad qrẽdum aduocatum vel munem vt faciat iuramentum calumnie: et ideo poteſt
nton i ad agẽdum:vt.l.ſi ea /qui accuſa.non po.et iſtud eſt to⸗ per pactum expꝛeſſe remitti / ſiue ergo fuerit expꝛeſſe
ne⸗ enn
bene

Delitis cõteſtatione.

Fo. xCV.

☛

Butrigarius ſuper Certio libꝛo Codicis

remiſſum ſiue tacite omiſſum valebit ſententia dum mo⸗
do ſit petitio iudici oblata: ⁊ in actis redacta.i¶ Item

Lwellꝰ ſi q̃ro an ſi nõ fuerit oblatus libellus ⁊ facta fuerit conteſta

fuerit obla tio perpetuetur actio.Rñdeo aut queris in caſibus in q⸗

tus ⁊ lis

bus ſola citatio ĩterrũpit pꝛeſcriptionẽ:vt ẽ ĩ pᷣcriptiõe

ↄt. fuerit: xxx.an.⁊ tunc non attendo an conteſtatio fuerit vitioſa
an ꝑpetue vei nõ qꝛ ſola citatio mihi ſufficit:vt.l.omnes.⁊.l.ſicut de
tur actio. pᷣſcript.xxx.an.aut queris de caſibus in quibus exigitur

Petere

conteſtatio ad interrũpẽdum ⁊ ꝑpetuandũ: vt in vſuca⸗
pione ⁊ pᷣſcriptione longi tꝑis / vt.l.ſi poſt acceptuʒ.ff. de
de rei vẽ.⁊ tunc videtur ꝙ cum non habeatur pꝛo conte⸗
ſtatione:quãtum ad vim ſnĩe ⁊ ex ipᷣa fcrẽde:ſed non quꝗ
tum ad perpetuationem actionis ⁊ interruptionẽ / vel ni
ſi dicas ꝙ aut nõ fuit petitus nec pᷣſtitus ⁊c̃.vt.S.dixi: et
ſic eo caſu quo dixi nõ vitiari iudiciũ nec conteſtatio vi⸗
tiabitur.¶ Itẽ quero an ille qui dʒ ſatiſd are poſſit pigno
ra dare ⁊ glo.ꝙ ſic.idẽ tenet dñs mar.ꝑ.l.plus cautionis
ff. de regu iur. Sʒ certe ego bene fateoꝛ ꝙ plus eſt habere
pignoꝛa q; fideiuſſoꝛes:vt.d.l.plus.ſʒ tñ non licet ſoluere
creditoꝛi plus eo inuito ſi foꝛma mutetur:vt.l.paulus. ff.
de ſolut. .l. deterioꝛẽ.de vſu ⁊ habita.hic aũt eſt data foꝛ
ma / vt fideiuſſoꝛes dentur vt hic ⁊.l.pꝛetoꝛie.ff.de pꝛeto.
ſtipula. ergo non licet eã mutare: ſecus ſi lex diceret ſim⸗
pliciter ſatiſd ari:quia tunc poſſet eligere debẽs ſatiſda⸗
v Are:vt. l. plerũq;.ff. de iure dott. .Y
b ll Im Non recipitur libellus a iu
J 1 dice niſi actoꝛ caueat ð lite
M e inchoanda infra duos menſes.hoc dicit.

E

De plus petitionibus.
MKubꝛica.
SS Vbi cautio ẽ per dolũ
⸗ BD 10 ſas extoꝛta ⁊ ſequitur peti⸗
Aio añ conteſtationem ẽ locus penitẽ⸗
ſtie poſt cõteſtationẽ nõ trãſactio ⁊ cõ
Aeeſſio tollũt hec. hoc dicit. Diuide ĩ du
Aas ptes:qꝛ in pꝛima ponuntur regule:
Min ſecunda exceptiones. Secũda ibi
E *cETraãſactionibus C Ad euidẽtiam eſt
ſciendum ꝙ aiiqn quis ſimpliciter petit plus ⁊ non habʒ
locum hec lex:ſed qꝛ temerarie litigat punitur ſᷣm l.ꝓpe⸗

plꝰſimpłr rãdũ.S.de iudi.⁊.l.eũ quẽ temere.ff.e.⁊ inſti. de acti · S· tri

ꝗs dicat᷑.

pli. aliquãdo cautionẽ ꝑ dolum extoꝛquet⁊ poſtea petit
in iudicio:⁊ tunc loquitur hec lex in qua dicit ꝙ aut vult
penitere añ litẽ conteſtatã ⁊ põt vt hic in pꝛima parte pꝛi
me partis:aut vult penitere poſt litẽ conteſtatã:⁊ non po
teſt vt hic in ſecũda ꝑticula pꝛime partis.¶ Itẽ eſt ſcien⸗
dum ꝙ qdam ſpoꝛtule pꝛeſtãatur executoꝛibus.i.nuncijs:
⁊T hec pᷣſtantur añ lit.conteſtata:lʒ Jac.dicat cõtra ⁊ ma
le. vt inſti.de actio ·S.· tripli.q̃dam pᷣſtãtur iudicibꝰ: ⁊ he
pᷣſtantur poſt lit.conteſt.vt in aut᷑.de iudi ·S. ne aũt.¶ Itẽ
eſt ſciẽdũ ꝙ olim dabãtur ſpoꝛtule ſᷣm has.ll.ᷣm quaãtita
tẽ cãc/qꝛ de magna cauſa dabatur plus nũcijs /de mino⸗
ri minus:ſed hodie videtur ꝙ ſoluant᷑ ſᷣʒ longitudinẽ iti
neris.nã dicunt nũcij:ego debeo habere tot denarios de
quolibet miliari.His pᷣmiſſis pone caſuʒ in terminis ꝑ te
qꝛ planus eſt AUerſiculus trãſactionibus legitur duobꝰ
modis. Uno modo vt ponat tm̃ vnum caſum. Alio mo⸗
do vt ponat duos ⁊ intelligũt qͥdã ꝙ etiam ſi ꝑ dolum fi⸗
at tranſactio valeat.⁊ hoc liquebat.
¶ Op. ꝙ ſi in trãſactione interuenit dolus detur replica
tio contra eam:vt.l.ſub pᷣtextu.S.de tranſac.⁊.l.actione.
So.dicunt quidã ꝙ hic ſpãle vt tencat etiã ꝑ dolũ: qꝛ fit
ſuper dolo qð nõ placet:qꝛ ſi per dolum fieret augeretur
delictum:ergo ⁊ pena deberet augeri non minui:vt.l.qui
cũq; ·de ſerui.fugi.Et ideo dic ꝙ fuit facta ſuper dolo:

Confeſſio ſed non doloſe.¶ Item op.ꝙ ſecunda confeſſio ſtatim nõ
de indebi⸗ pᷣiudicet:ſed poſt biennium:vt.l.ſi mulier.j. ad velli.So.
to qũo pᷣ⸗ vt glo.quã declara ſic:lex contraria loquitur in muliere
iudicet ↄ⸗ que ſtatim obligare non poteſt: qꝛ pᷣſumitur fragilitate

fitẽti.

ſexus decepta:que deceptio tollitur qñ bis eſt confeſſa ⁊
biẽnio deliberare potuit: vñ decepta nõ pᷣſumit᷑ hic ſtatĩ
ſi ſe potuit obligare.¶ His expedit qð eſt ad tex. decla⸗
rationẽ/ redeo ad pꝛincipiũ.l.⁊ op.ꝙ qui ichoauit punia
tur:licʒ non conſummauerit:vt.l.quis ſit fugitiuus.ff.de
edilit. edicto. Solu.ibi ex ſola deceptione fuit fugitiuus
⁊ cõſũmatur delictuʒ hic non:qꝛ debet ↄſũmari ꝑ petitio

nẽ q̃ non videtur facta añ conteſtationẽ:vt.l.amplius .

rẽ ra.hab.vel dic ꝙ hic loquitur in leuioꝛibus in quibus
nõ ſufficit inchoaſſe.¶ Itẽ op.ꝙ etiã ſi añ lit. cõteſt. peni⸗
teat puniatur: vt inſti.de act · S· tripli. So. vt gloſ.qꝛ non
punitur pena iſta ſʒ illa. Sed ia.de are.dicit S.nã dicit ꝙ
S. tripli. loquitur in ſpoꝛtulis.que ſolum pꝛeſtant᷑ poſt
litẽ conteſt atã non añ/⁊ ideo ante non habet locũ illa pe
na/qꝛ cum ceſſet ſimplũ / ergo ⁊ triplũ:vt.l.ſi cum except.
S·quadruplatur.ff. ꝙ me.cã.ſʒ ipſe male dicit /qꝛ · S· tripli.
loquitur in ſpoꝛtulis que nũcijs datur ⁊ añ lit.conteſt.⁊

ideo illa pena pᷣt locũ habere.¶ Itẽ op.ad idẽ ð.l.eũ quẽ

temere.ff.de iudi. So.ppunitur in expẽſis vt ibi / ſed non ĩ
tota cã vt hic.i Itẽ op.ꝙ non habeat locum pena·S. tri⸗
pli.qꝛ pꝛomittitũr hodie duplum:ergo videtur a pena tri
pli recedere:vt.S.ti.j.aut᷑.libellum.So/S.tripli.coꝛrigit᷑
vt ibi no.¶ Itẽ op.ꝙ debeat diſtingui an pꝛobet ꝑ inſtru⸗
mentũ vel teſtes reus an ꝑ confeſſionẽ vel iuramẽtũ.vt.l.
eum qui.ff.de iureiur. So.gloſ.confitetur oppoſitionẽ ⁊

male:qꝛ ſᷣm eã non eſſet differẽtia an peniteret᷑ añ lit.con⸗

teſt.vel poſt cũ ſꝑ confitendo penã euitaret vel deferẽdo
iuſiurãdũ: ſed ia.de are.ſuſtinet ⁊ dicit ꝙ hic patitur plłꝰ
poſt lit.cõteſtatã:qꝛ licet confitẽdo euitet penam huiꝰ.l.
ſoluet ſpoꝛtulas.vt in·S.tripli.quas nõ ſolueret añ. Sed
hoc repꝛobaui ſupꝛa/qꝛ ⁊ añ ſoluit ſpoꝛtulas/nõ dicas ꝙ
in hoc plus grauetur:qꝛ añ lit.cont.puniretur ſoluʒ reſpe

ctu ſpoꝛtularuʒ dataꝝ nuncijs / ſed poſt litẽ conteſtatam

puniat᷑ etiã reſpectu dataꝝ iudicibꝰ/x ſic ĩ plus grauek / ſʒ
certe hoc non fuit de mẽte noſtre.l.facere differẽtiã inter
pꝛimũ caſum ⁊ ſecundum quãtum ad ſpoꝛtulas. ſed quã⸗

tũ ad amiſſionẽ debiti Pe.dicit ꝙ qñ penitet poſt lit. ↄte.
ꝙ aut reus nõ ſtat cõtẽtꝰ ↄfeſſione actorſ:immo hoc non

obſtante:vult pꝛobareper teſtes vel inſtrumenta dolum

actoꝛis:⁊ tunc poteſt ⁊ cadet a tota cã:vt hic ꝙ reus ſtat

confeſſioni actoꝛis:⁊ tunc videtur renũciare pene huius
l.⁊ tũc ꝓcedat glo.ĩ.d.l.eum qui.Sʒ certe ego puto indi
ſtincte ꝙ poſt lit. conteſt. cadat a debito:qꝛ debitum ẽ cõ
ſummatũ ⁊ perfectum:⁊.l.euʒ qui.loquitur quãdo pena
imponebatur ſolum pꝛopter grauamen pꝛobationis iniũ
ctum actioni nude ceſſante grauamine per confeſſionem
vel iuramẽtũ ceſſat a pena:at hic pena non imponitur ꝓ⸗
pter grauamẽ pꝛobationis:ſed pꝛopter doloſam cautio⸗

nẽ ⁊ petitionẽ qð eſt delictum cõſũmatũ lit.conte. Itẽ Petens
op.ꝙ pꝛopter plus petitionẽ non puniatur in tota cã:im⸗ plus quo
mo vincit in parte ſibi debita in alia non:vt.l.pꝛoperan⸗ puniatur

dum .S·ſinautem.S.de iudi.So.ibi ĩteruenit ſola petitio
vel dic ꝙ hic loquitur in dolo ꝓbato ibi non / dic ergo ꝙ
aut interuenit cautio ⁊ petitio:⁊ tunc habet locuʒ hec lex
qꝛ aut penitet añ litẽ conteſtatã ⁊ euitãt hanc penã / verũ
nõ ceſſat pena expenſaꝝ:vt.l.eũ quẽ temere.ff.de iudi.ve⸗
rum ſi dolus ꝓbetur punietur /⁊ in pena tripli.que pꝛopt
dolũ verum tantum pᷣſtaretur repꝛobata opi.ia.de are.ſʒ
ſi non pꝛobatur dolus /ſed eſt ſolum pꝛeſumptus:tunc ſuł

ficeret refectio expenſarũ: vt dicto ·S. tripli.qui loquitur

de ſpoꝛtulis nuncioꝝ /⁊ ẽ coꝛrectus per aut᷑.libellum. S.
ti.j.aut vult penitere poſt lit.cont.⁊ tunc aut aggrauat᷑ re
us pꝛobare per teſtes vel ĩſtrumẽta de dolo/⁊ tunc punit
pena huius.lpʒ oẽs /aut pꝛobat ꝑ confeſſionẽ aduerſarij
⁊ nihil hoꝝ conuincit᷑.punitur etiã hac.l.ʒ pe.ſed ſi hoc
caſu non cõuincitur tunc euitat penã huius.il.⁊ ita pꝛoce
dit.l.eum qui.de iureiur.ſᷣm eũ /ſed glo.indiſtincte tenet
ꝙ ſi ꝑ confeſſionem actoꝛis pꝛobetur videatur eẽ renun⸗
ciatum pene huius.l.ſed penã ſpoꝛtularum nuncioꝛum et
iudicis non euitat ſi pꝛobetur eius dolus:vt.d ·S· tripli.
ſed ſi non eſt in dolo vero vel pꝛeſumpto ſolum punitur ĩ
expenſis.Sʒ ego puto ꝙ nullo modo poſt lit.cont.poſſit
confiteri ⁊ cuitare penã huius.l.cum delictum fuerit con
ſummatũ.⁊.l.eum qui.loquit᷑ in alio caſu vt dixi.Si au⸗
tem interuenit ſola pluris petitio ⁊ nõ cautio / tunc aut ẽ
in vero dolo ⁊ punitur in expenſis ⁊ ſpoꝛtulis vt.d·S. tri
pli. aut eſt in dolo pꝛeſumpto qð eſt eo ipſo ꝙ non pꝛobat
⁊ tunc in ſolis expenſis punitur:vt.l.eum quẽ temere. ff.
de iudi.aut non eſt in vero dolo / nec in pᷣſumpto / qaꝛ habu
it iuſtã cauſam litigãdi/tunc nec in ſpoꝛtulis triplicatis/
nec in alijs ſumptibus punitur:vt..de iudi.aut᷑.nouo iu
re.⁊ in coꝛpoꝛevñ ſumitur:ceſſat autem dolus pꝛeſumptꝰ
ſi iuratum fuit de calumnia/ vt dixi.S. de iudi.pꝛoperadũ
⁊ ideo in expenſis non punitur /ſed ſi verus dolus pꝛoba
retur tunc iuramẽtum non excuſaret:qꝛ in icertis nõ cer⸗

iet
ghi

liebh
ui debe

.

—,

=,E
=
—
=
–
=☛
=ç= fU
S
S=
=

EE
⸗= S

=
S= 8
= —

=ꝛ
S=
—
S
S. = Z
Se .
= S
— ==

☛ 2
E. =
.„=— = 2
=
=
=

enteſetgflten
areta deril

ſighichanurg

uenm i
ſolunetmi g
olasnöder
mirckurſinep

Ktlleconctnn
ſcignogueß

teredſftntüe.

ſpotklmg ſlci
penitetpottltye
torſimmohoce
nſtrumerrs doln

iwthicgtee

nüciare Nereh
tenecgolluhl
odehtmii
Auturcnitefm
1pꝛobaticnoei
per confeſſme
doloſam can
ilit conteſ,
Vrintotacin
henitſolg hei
inon / dicengl
betloczhn
thancpeni
mereff deilhin
hatriglegrſi
1ta0hiisdene
eſummumf
tmipligllogei
er aAt lbelun!
ncantsgorautn
edoloſuunconi
ſcioneadetin
elehe ilin
hristiufi
o iniſtnertn⸗
Vdeunr titenn
gumniin
altoetd nt

oſaunfning

N N
voklicoeht
llcunfrt

=
=S= =
S

. D k. Dila tion ibus.

tis ⁊dᷣ vt.l.pedicuł·S.argento.ff.de auro Targen. leg. ?. l.

in his. de condi.⁊ de.

De dilationibus.
MNMNMubꝛica.

””ð Bada & dilatio ad
Boniam. naructione iis 2

datur. ᷣm moderationẽ locoꝛum/nec

Neſt de ptãte iudicis dare vel denegare
I⁊ regulariter non datur niſi ſemel. h.d.
C¶Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ di⸗
AOAlationum quedam ſunt citatoꝛie ⁊ ex⸗
pectatoꝛie:de quibus habuiſti in.l.iu⸗
ita ⁊.l.pꝛoperãadum.S.de iudi.quedaʒ
ſunt pꝛobatoꝛie ⁊ de his hic loquitur ⁊ multum differunt
inter ſe:qꝛ differunt in numero ⁊ in quãtitate. Itẽ iſte ad
pꝛobãdum dant᷑ ⁊ ſic ad fauoꝛẽ/ille adveniẽdum ⁊ ad cõ

tumacẽ conſtituẽdũ /⁊ ſic ad odium.Diuide ĩ ꝑtes quat

tuoꝛ:qꝛ in pꝛima querit an ſit danda dilatio/⁊ dicit ꝙ ſic

ſi petatur ⁊ petatur pꝛopter inſtruẽdã cãm ⁊ rerũ neceſſi
tas exigit vſq; ad vᷣ. hac ratione.ibi querit qualis dila l. pꝛoperãdum.S. de iudi. que obſtãt in duobus. pꝛimo qꝛ
tio vel quãta ſit dãda vſq; ad v.ꝙ ita.ibi querit an ſit in

ptãte iudicis darevel denegare dilationẽvſq; ad verſ.ſʒ

eãdem.ibi ponit quot dilationes dari debeãt vſq; in fi.
¶ Nota ꝙ dilatio datur ſi petat᷑ de neceſſaria cã.¶ Iteʒ
nota ꝙ datur ſᷣm moderationẽ locoꝝ.¶ Itẽ ꝙ non eſt de
ptãte iudicis dare vel denegare/põt tñ dare minoꝛẽ dila
tionẽ ſi velit ꝙ lex dicit ꝙ nõ det maioꝛes:ſed de minoꝛi

Pilatiões bus nõ pꝛohibet.¶ Itẽ nota ꝙ amplius qᷓ; ſemel dari noõ

an dari

poſſũt plu

ries qᷓ; ſe⸗

debẽt. ¶ Quia hic nõ ſunt glo.volo hanc.l.gloſare ⁊ inci⸗

pio a cauda et pꝛimo ad finem.l.op.ꝙ non ſolumvna ſed

etiã plures dilationes dentur:vt.l.fl.ff.e. So.hic in pecu

niaria cã ibi in capitali ĩ qua dãtur due actoꝛi ⁊ tres reo.
Et pꝛo declaratione huius ſolutionis quero que ſint ca⸗
pitalia.Reſpondeo illa que adimunt vitã ciuilem vel na
turalẽ:pecuniarie ſunt vbi pena pecuniaria imponitur ⁊

ſm hoc quid erit de mẽbꝛi abciſione / vel relegatione: cer

te ego dicerẽ ꝙ cum participent de criminali ꝙ in parteʒ

adimunt vitã dabunt᷑ tres dilationes ſicut in capitalibꝰ

ar. l. qͥd erit.ff. de offi.pꝛoconſu.⁊ leg. verũtamẽ cõmuni⸗

ter doctoꝛes exponũt.capitali.i criali ſiue agat᷑ ad penã

coꝛpoꝛalẽ ſiue ad pecuniariã applicandam fiſco.⁊ pecu⸗
niariam exponunt qñ ciuiliter agitur.ſed certenõ video
quare ſi agatur de modica pecunia applicanda fiſco dẽ⸗
tur plures dilationes qᷓ; ſi agatur ciuiliter ad maioꝛẽ ſũ⸗

mã:ſed hoc eſt ideo qꝛ lex inſpexu qð regulariter contin
git. ſ. ꝙ regulariter criminales habent magnum põdꝰ: æ
ideo tres dantur. Modo quero quare plures danturi

criminali qᷓ; in ciuili?: Reſpõdeo ꝙ magnũ ⁊c.vt.l.addi⸗
ctos de appel.⁊ ideo maioꝛes pꝛobatiões ⁊ clarioꝛes ĩ

criminibus requirũtur:vt.l.ſciant.j.de pꝛobat.Sed qᷓre
plures dantur reo. Reſpondeo qꝛ non eſt ita inſtructus

vt actoꝛ /vt. l. petẽde.S.de tpᷣe in integ.reſti.pe.Sed qua⸗

re in ciuili nõ dant᷑ plures reo qᷓ; actoꝛi. Rñdeo pꝛopter

duo:pꝛimo pꝛopter equalitatem: vt.l. in ſacris:j de pꝛo⸗
xi.ſacro.ſcri.⁊.l.fi . de fruc.⁊ lit.expeñ. Item qꝛ aliter ẽ

pꝛomiſſum in ciuili:qꝛ ſi ꝓbetur impedimẽtũ ĩ pꝛima da

rio.¶ Modo capio mẽbꝛum ciuilium ⁊ op.ꝙ etiã in ciuili

la concoꝛdat cum verbo facile qð eſt· nam vna tm̃ datur
cũ leui cauſe cognitione:vt hic.ſed cum magna cauſe co⸗

Zllatio

tur alia.ſ Sed op.ꝙ etiã in ciuili dentur plures reo:vt.l.

fauoꝛabilioꝛes.j de reg.iur.So.in re certa non fauemus
magis actoꝛi qᷓ; reo:vt hic.ſed in re dubia aut tractamus
de pꝛeparatoꝛijs ⁊ fauemus actoꝛi /vt.l.inter ſtipulãätem.

S· j.ff. de verb. ob. aut deciſoꝛijs ⁊ fauemꝰ reo:vt in cõtra

dentur plures dilationes:vt.l.oꝛatione.ff.de ferijs.So.il

gnitione dantur plures:vt in contrario/⁊ hoc innuit hoc

verbum facile.¶ Quero ergo quid vertatur in cãe cogni-

ad hoc vt tione ad hoc vt detur dilatio. Reſpõdeo in pꝛima que dã
dek qͥd ver tur tria:pꝛimo ꝙ nõ petatur cum euidẽti calumnia cã dif
tat᷑ in cꝗe ferẽdi liteʒ:qꝛ tunc non daretur:vt.l.ſatis.j.de fal. Secũ
cognitiõe do ꝙ Deratnr ſuꝑ his que inſtruũt cãm: vt hic pꝛobatur:

nam ſuper alijs nõ daretur:vt.l.neq; natales.j.de pꝛoba.
⁊.l.non epłis.Zertio ꝙ detur ſᷣm moderamen locoꝛuʒ vt

hic pꝛobatur.Sʒ que cauſe cognitio requiritur ſi petatur

ſecunda. Reſpondeo maioꝛ q; pꝛima: quia requiruntur
illa tria que requiruntur in pꝛima ⁊ yltra hoc debet pꝛo

reo. So.aut loqueris de di

Fo. XCVI.

bare ſe fuiſſe impeditũ in pꝛima:qꝛ fecit citari teſtes ⁊ pi

gnoꝛari ⁊ tamen nonvenerunt:idem eſt ſi petit tertiaʒ/qꝛ
pꝛobabit ſe impeditum in ſcða.Sed ſi vult petere quar⸗
tam/tũc aut in cã non fuerunt pꝛoducti teſtes:⁊ tunc au⸗
ditur in quarta ⁊ quinta ⁊ etiã in milleſima/ dũmodo ꝓ⸗
bet ſe ĩpeditũ in pꝛecedẽti.Si aũt fuerunt ꝓducti teſtes
in cã/tunc auditur petens quartã duationem. Si iterue
niant oĩa que.S.dixi.⁊ vltra hoc iuret ſe non didiciſſe te⸗
ſtificata.vt in aut᷑.de teſti·S.ſi vero.Alij intelligunt illuʒ
S. ꝙ in eadem dilatione non poſſunt teſtes quarto pꝛodu
ci niſi iurent qð dixi.Sed quarta dilatio nunqᷓ; datur vʒʒ

eos:⁊ hec videtur verioꝛ opi.Sed pꝛima cõſuetudine ro

boꝛatur:⁊ ideo eam tene. Modo pone ꝙ in pꝛima dilatio

ne fui impeditus circa duos teſtes:quia feci eos citari
pignoꝛari ⁊ tamen non venerunt ad deponendũ: ſʒ cira

alios non fui impenditus nec feci eos pignoꝛari. Modo

peto ſecundã dilationẽ nunquid in ea potero pꝛoducere

nata cã determinatum pꝛoducit effectum ⁊ videtur pꝛo⸗
bari m.l.admonendi/S.in quibus ſolis ⁊c.ff.de iureiur.
Item op.ad ea que dixi de.l.iudices.⁊ aut᷑.ibi poſita.⁊

aliud tpᷣs ibi datur qᷓ; bie P teʒ qꝛ pares dantur actoꝛi ⁊
llationibus pꝛobatoꝛijs ⁊ pꝛo

cos in quibus non fui ipeditus. Rũdeo nõ:naʒ determi

cedunt que dixi:aut de expectatoꝛijs ⁊ citatoꝛijs ⁊ ꝓce⸗

dũt ↄꝛia ⁊ eſt rõ:qꝛ in contrarijs ⁊ dilationibus ulis nõ

conſiſtit pondus cauſe:⁊ ideo lex non curauit vni fauere
magis q; alij.ſed in iſtis conſiſtit põdus cauſe.ſ Itẽ op.

ꝙ nulla dilatio det᷑ actoꝛivt·eo.ſi quãdo.So.ibi ſpãle.

Itẽ op.ꝙ etiam alibi idẽ contingat ⁊ ita non ſit ſpecia

le. vt. l. petende in fi.S. de tẽpo.in integ.reſt.petẽ. Sol ibi

nõ ſupererat plus de iſtãtia:⁊ actoꝛ cãm traxerat:⁊ ideo
ſoli reo datur dilatio actoꝛ tũ vtetur eadẽ:ergo hec lique
bãt.Hhic ꝙ dilationũ quedã ſunt expectatoꝛie abſentis vt

te rñdeat arg.aut᷑.in iſto.S.de iura.calum ⁊.l.plagij.jad

l.faui.de plagi.quandoq; petitur dilatio ad querendum

aduocatum:⁊ hanc dicunt quidam non dari pꝛimo:quia

elſt ſpecialc in fiſco.vt.l.velamẽto.S.de poſtu.ergo ĩ alijs

in contrarium ius commune. Pꝛeterea cũ aduocati ho⸗

die non iurent de calũnia non dehbẽt partes ↄſulere eos.

Tu dic contra /nnã reuerſo de abſentia datur modicũ tẽ⸗
pꝰ vt aduocatũ q̃rat.vt.l.ab hoſtibꝰ.S.fi.ff.ex qͥ cau ma.
Nec ob.pꝛima ratio qꝛ bene eſt ſpãle in fiſco vt ſi feratur
ſententia cõtra eũ abſente aduocato ſuo nõ valeat /ſed ꝙ

fiſco/ſʒ cõe oĩbus.Nec ob.ſcða ratio/ qꝛ ⁊ olim ãte litem

veniat/⁊ tunc loqtur.l. pperãd.S.de iudi.quã dicũt gl.
coꝛrigi ꝑ aut᷑.qui ſemel.Quedã ſunt expectatoꝛie pᷣſentis
yt reſpõdeat de quibus loqtur.l.iudices.⁊ aut᷑.iubemus.
Z3.de iudic.Quedã ſunt deliberatoꝛie ⁊ circa hoc eſt ſcien
dũ ꝙ ſuper multis deliberatur ſuꝑ rñdẽdo:⁊ añ lit ↄteſt.
⁊ poſt. ⁊ iſta dilatio bñ dari debet ſiue dẽat reſpõdere de
veritate ſiue de credulitate cum debeat iuſta ratione cre
dere ⁊ afficiatur ex credulitate rñdens ſicut ſi de veritaa⸗

dilatio detur ad eũ aduocatum querẽdum non eſt ſpale’

cõteſtatã aduocatus non iurabat ⁊ tñ ate litẽ conteſt. pe-⸗

tebatur eius conſiliũ ſuper foꝛmatione libelli ⁊ exceptio

nibus declinatoꝛijs ⁊ alijs que clientulus facere neſeiret

tum ⁊ añ liteʒ conteſtataʒ ⁊ poſt.Quedã ſunt pꝛobatoꝛie

ſine aduocato. Datur ergo dilatio ad querendũ aduoca⸗

⁊ hec eſt materia noſtra in qua dic ꝙ aut loquimur in cIʒ

ciuili aut ĩ criminali. In ciuili dic ꝙ datur pꝛima dilatio

cum leui cauſe cognitione ĩ qua vertũtur ea que.S. dixi.
Sed cũ leui cauſe cognitione non datur niſi vna vt hic.
Scd cũ maioꝛi cauſe cognitione datur ſecunda ⁊ tertia.
vt. l.oꝛatione.ff.de ferijs.⁊ quid veniat in cauſe cognitio

ne. S. dixi. Item datur quarta cum ſacramento vel ſine.

vt. S. dixi. ¶ Modo hic q̃ro/pone ꝙ ĩ pᷣma die dilatiõis fe

ci citari teſtes:⁊ non venerũt in ſecunda die nihil feci:in

cunt quidam iudaiʒantes ꝙ non debet dari:quia text.di

tertia feci eos banniri nunquid debet mihi dari ſcõᷣa.di⸗

cit ſi rerum vꝛgentiſſima ratio ⁊ c.at hic non eſt vꝛgenti

ſima ratio:qꝛ non fecit cõtinueid quod facere potuit cũ
deberet inſtare ↄtinue ⁊ nũqᷓ; quieſcere.Sʒ ipᷣi certe ma

le dicũt:quia iſte tex.non eſt ita ſtringẽdus:immo quod

—

d mediũ cõpetens debet ſeruari.vñ ipſi dicunt contra

l.ij · Sſi tamen.ff.ſi quis cau.i¶ Sed nunquid dies feriati es an cõ⸗

computantur in dilationibus Certe ſic:attende ergo qꝛ

aut occurrit impedimentum iuſtum in pꝛima dilatione

Feriati di

putẽt᷑ ĩ di
lationibꝰ.

V.

Butrigarius ſuper Certio libꝛo Codicis

ex parte partis:qꝛ fecit quicquid potuit/⁊ tamen teſtes
non veniũt/a tunc ipſo iure audit᷑ ad nouam dilationem

ſi petant:vt dicta.l.or̃one.⁊ erit arbitraria.Aut fuit ipe⸗

ditus ꝑ iudicem qui non ſtetit ad banchũ:vel ꝓpter feri

gs: tunc audit᷑ ope reſtitutionis: vt.l.ſed ⁊ ſi per pꝛeto⸗

rem. in pꝛin.ff.ex qui.cau.ma.⁊ multũ refert an ipſo iure

veniat /an ope reſtitutionis:qꝛ quãdo venit ipſo iure pe-

tit dilationem nouã:non autẽ petit ſibi reſtitui lapſam/⁊
ad iſtam nouã petendã non currit aliquod tẽpus ⁊ dabi
tur arbitrio iudicis.ſed quãdo venit mediate reſtitutio⸗
ne:tũc petit ſibi reintegraritẽpus ſolũ:qð in pꝛima dila⸗

tione fluxit tẽpoꝛe feriarũ / vel tẽpoꝛe qͥ iudicis copia nõ

fuit.⁊ ſi tanto te fuerit negligens in reſtitutione petẽda
Stum eſt tẽpus qð debet reſtitui tẽpus negligẽtie coꝛro
it tẽpus reſtituendũ:æ ideo non auditur: vt.l.necnõ.G-
ſi quis ſepius.ff. ex qui.cau.ma.⁊ hoc ꝓderit ad id qð ſta
tim dicã. In criminalibus dant᷑ due dilationes actoꝛi/⁊
tres reo.cũ leui cauſe cognitiõe:vt.l.in pecuniarijs.ff.e.

Et qusare plures qᷓ; in ciuili / ⁊ quare plures reo.S.dixi.

odo pone ꝙ de criminali reus fuit iuſta cauſa impe

AGW
ſape in oibus tribus dilatiõibus: vel actoꝛ in duabus:

nũqd debebit dari alia.Glo.in dicta.l.in pecuniarijs.di
cit ꝙ non.qꝛ lex vltra non ꝓcedit:equitas tñ ſuadet.qͥd

ergo:certe habui queſtionem de facto ⁊ obtinui hac foꝛ⸗

ma.qꝛ aut impeditꝰ vult nouã dilationẽ petere rõne ĩpe

dimenti /⁊ non põt.⁊ ita ꝓcedat glo.aut vult petere ſibi

reſtitui amiſſam ꝓpter impedunentũ/a debet audiri: vt

dicta.l.ſed ⁊ ſi per pᷣtoꝛem.in pꝛin.⁊ qꝛ venit reſtitutiõis
remedio ſi fuerit negligens in reſtitutione petẽda tanto
tpᷣe qᷓ;tum ceſt reſtituẽdum tẽpus negligẽtie coꝛrodit tẽ⸗
pus reſtituẽdi/ ita non audit᷑:vt dicta.l.necnon.s·ſi qͥs
ſepius.ff.ex qui.cau.ma.⁊ hec de matetie nfa ſ uekeist. 6
PEEE i traho per reſcript
AR quando. reum ad udlce noͤ ſuc /di
latio datur reo/non actoꝛi.h.d.
H¶ Op. ꝙ non poſſit trahi ad iudicẽ non ſuum
reus.vt l in criminali j.de iuriſdi.oĩm iudi.So.ibi ſine
reſcripto vult trahere:hic cum reſcripto.
‚ GB d Hec aut᷑.male eſt oꝛdinata ꝑ yꝛ.qꝛ
0d. inuit ꝙ viciet᷑ impetratio reſcripti
qð eſt falſum/qꝛ nõ viciat᷑ ſi foꝛma huiꝰ legis
ſeruata non fuerit.
Ex tex. aut ꝓpꝛo ⁊ ſ̃m glo.⁊ male:qꝛ ſiue excquatur ⁊
ſuccũbat ſiue vincat/⁊ nõ exequatur /qð eſſe põt refũdit
oès ſumptus:vt.l.pꝛoperandum.S.⁊ ſi quidẽ.S.de iudi.
C hoc vltimo tenet glo. .
¶ SOp.ꝙ alia dilatio def.vt.l.ꝓperandũ ·S.⁊ ſi quidẽ.ð.
de iudi. So.ibi litigat᷑ coꝛã iudice rei /hic coꝛã alio.
S— Kingee dilatiõe qeſcit iu
5 ue patsS. dicis officiũ:hoc dicit pꝛĩo
v i dilatiõe ↄputant᷑ dies feriati ⁊ nõ feriati/ni
N AR aliud expꝛimat᷑.h.d.Hec lex eſt argumẽtũ ꝙ
ſi iudex dicit do tibi tantũ tẽpus ꝓ pꝛima / ſcðᷣa / ⁊ tertia
dulatione videt᷑ ꝙ nõ valeat:qꝛ pᷣcedẽte pᷣma dilatiõc vi
det᷑ dare ſecũdã.Sʒ ipſe dat ſᷣm idẽ tẽꝑꝰ nõ aliq̃ pẽdẽte.
P 20 ced ente Ea q̃ expediũt᷑ cũ ple⸗
5 LEna cauſe cognitiõe ex⸗
oediunt᷑ iudice ſedẽte nõ ꝓcedẽte.hoc dicit.
. ¶ AIſte tex.facit ſilogiſmũ talẽ:ea que reqᷣrũt
cãe cognitionẽ plenã nõ cõcedunt᷑ a iundice ꝓcedẽte.Sʒ
dil atio ſit dãdavel nõ /reqᷣrit cãe cognitionẽ plenã:ergo
nõ ↄceditur a iudice pꝛocedente.

¶ No.ꝙ vbi ẽ plenaria cognitio dʒ iudex ius reddere.

tẽ ꝙ dilatio reqrit plenã cãe cognitionẽ. Tertio ꝙ de
emergẽti cofnaleriq pꝓceſſum ĩpedit ⁊ decidit᷑ ꝑ inter⸗
locutoꝛiã/ad quã ĩterlocutoꝛiã ꝑuenit᷑ tali q̃li ↄſtitutiõe.

Judex in ¶ Quero an in cãe cognitiõe ſic dãda vel nõ dẽat ſedere.
cãe cogni Picũt quidã ꝙ in cognitiõe ſic ꝑ hũc tex.ibi.⁊ cognitio
tione:an cãe.⁊c.Sed in actu quo dat nõ eſt neceſſe ꝙ ſedeat.Alij
debeat ſe⸗ dicunt ꝙ etiã in dãdo dʒ ſedere gr̃a honoꝛis:vt.l.ij.j vbi

dere.

ſena. vel clari.⁊.l.quiſquis.S.de poſtu.⁊ hoc in tex.ibi in⸗
dulgeri queat.⁊c.in cognitione ergo dʒ ſedere ſᷣm oẽs.ſʒ
⁊ in dãda vel ſaltim nõ ire.qꝛ ſenſus nõ eſt ita bonꝰ eũdo
ſicut quieſcendo.Sed attẽde qꝛ per interlocutoꝛiã deci⸗
ditur emergens/⁊ fit in ea cõteſtatio ꝑ negationẽ:vnde

ſi aduerſarius dicit iudicem non debere pꝛoced ere pꝛo⸗

pter talem cauſam:⁊ ego dico ꝙ ĩmo debet ꝓcedere/ſta⸗

tim eſt lis cõteſtata/x opoꝛtet ꝙ decidatur bec emergẽs

per interlocutoꝛiaz: æ ideo cauti aduocati nolunt reſpon

dere talibus exceptionibus ne litem conteſtẽtur: qꝛ tunc
eſſet neceſſaria interlocutoꝛia que emergẽtẽ decideret añ
qᷓ; pꝛocedatur. Unde dicunt iudici domĩe pꝛocedatis:qꝛ
nolo exceptioni ſue reſpondere:qꝛ ſolum opponit vt diffe
ratur iudicium. verumtamen alijintelligunt ꝙ hic loqua
tur de pꝛincipali cã que deciditur quãdo emergens exce
ptio per interlocutoꝛiam eſt reiecta:⁊ vtraq; lec.eſt bona

⁊ idem eſt ſenſus vtriuſq;. j

m a nob ig Facts relatione pꝛin⸗
cipi nulla datur dila⸗
tio:qꝛ negocium plene inſtructũ ad eum remit
AWtitur. hoc dicit. hec lex eſt in argumẽtuʒ ꝙ quã

do iudex committit alicui ſapienti conſiliuʒ: cõſultoꝛ nõ
debet audire partes ſi velint pꝛobare aliquid coꝛam co:
quia negocium plene inſtructum ad ipſum conſulturum

miſſum fu.⁊c. Tene ſcdᷣam lec.hic poſitã qꝛ pꝛima eſt cõ⸗
tra.l.eos.j.de appella.vbi dicitur ꝙ ab omnibꝰ debet ve⸗

MRritas inquiri qð ſine dilatione fleri non poteſt.
1R Nter Siue inter pꝛiuatos ſit ſiue ĩter pꝛi
uatum fiſcum non eſt dilatio dene⸗
ganda. hoc dicit iac. butrig.
Ec de ſtatu Etiam ſi in cauſa ſtatus
pꝛobationis de vltra ma
yrinis partibus exigatur dilatio nõ egreditur
nouem menſes.hoc dicit ia.bu. .

De ferijs.
MKubꝛica.

Ve
2:

¶¶ Continua vt gloſ.⁊ quot ſint genera feriaꝝ:dic vt gl.

Boniamconlulis.

Erur caſus. ſᷣm pꝛimam poſitionem que
* rit᷑ an ſit differentia inter cauſam ap⸗
. pellationis ⁊ pꝛincipaleʒ.ſᷣm ſecundã
— queritur an ſit differẽt ia inter ſolẽnes
kerias ⁊ repẽtinas.
P ull O Diſpoſita reſpectu nominis re⸗
IV· ſoluto nomine reſoluunt᷑: vt hic
RL. l. fl. in fi.. de inoffi. teſta. .ff. de capi. di. l. tu⸗
telas in pꝛin.vel dic.Que carent noĩe appella⸗

NR Pꝛincipium huius.l.pꝛobat ꝙ;
N Mues hec ſunt paria dicere ꝙ ſunt ferie
vel ꝙ non reddatur ius:⁊ ita allegabã contra
WW☛6⁰,U Mtnℳ‚illos qui dicebant ꝙ ſi ſtatutuʒ dicebat ꝙ eſſẽt
ferie ꝙ partes bñ poterant renunciare ſtatuto:ſed ſi dice
bat ꝙ non redderetur ius non potcrant renunciare que
Z as vot non placet ꝑ.l.iſtã q̃ͥ pꝛĩio dicit iuridi

cos.poſtea ſubiicit feriaꝝ dies ⁊c᷑.ia.bu.
Ctus Voluũtarie iuriſditionis actus pñt
fieri tꝑe feriarũ. hoc dicit.
nreigpe Nihil hic Jacobus
HKouinciarum. Hihi hic Jacobus
—– Jes Hiuide in duas partes quia pꝛima
Deeſt generalis in omnibus ſolemnitati⸗
bus vſq; ibil dominicum itaq; Jqula eſt ſpalis in
Adie dominico adeo ꝙ eſt ſpãle in die dñico: ſe⸗
cus in alus ſolenitatibus pᷣm di.ſ QAueritur an ſi pᷣco ci⸗

Wu=
RD ¶In hac lege duobus modis poni⸗

Pꝛeeo ſi

.

tauerit aliquem die dominico vt compareat die lune: an ci

tauit ali

valeat citatio ⁊ dicunt ꝙ ſic qꝛ nõ refert quo tempoꝛe qͥd quẽ in die
agat᷑:ſʒ ĩ qʒ tᷣs effectꝰ rei dirigatur: vt.l.ĩ ts.⁊.l.ſi eũ. dñico de

de heredi.inſti.⁊.l.ij.de donat.pꝛopter nuptias. In con⸗ ↄparẽdo

trariũ videtur iſte tex. quia dicit ꝙ taceat apparitio.veꝝ die lũe:an

ſtionẽ diſputaui. Et ↄſidera in citatiõe tres actus. Unꝰ

eſt quando iudex pꝛecipit de citãdo:⁊ iſte non poteſt fie⸗

ri die feriato cum hoc pᷣceptum ſit quedam ſententia in⸗

terlocutoꝛia: vt.l.cum clericis.⁊.l.omnes qui..de epi:ꝛ
clericis. Secundus eſt actus citationis quẽ facit nunci⸗
us:⁊ dicunt etiam ꝙ die dominica non poteſt facere per
hunc tex. Sed in alijs ſolemnitatibus poſſunt ſᷣm regu⸗
lam cõmunẽ q vt tps ĩ quod effectꝰ rei dirigitur attenda

tur: rt dicta.l.in tempus. cum ſimilibus. Tertius eſt act?

dir intelligit ꝙ ſit ſpeciale in die dominico in alijs ſolem⸗ valeat ci⸗
nitatibus pꝛocedit pꝛimum argumẽtum:hãc tamen que⸗ ta

tio.

oꝛ
ſogar
hene
derat
ſtige
coy
ſelite

Pily becte
ſopogtydia

6

ſn cotey

täli lerve
ct. ctüc

4
N
rh
4

1

olionrz
6

lgui
s
ici⸗
lerit
ſenf
Sd
ecri
chp
lono
hieſe
oc
noſi
noꝛo
loͤſit
tone
ſiqs
Pütit

iltiroq
peo⸗ſon

(e⸗

Asſtictti
fe

donen

len

fieion
Pre
Pſtſteſigg

t dieto d

Hincanaſens
onisdeylnum
to n egeenr

ſglending
nluls

ws nocdis
npoſitionenen
mter cauſemen
lez Emnſeennti
tia ter ſoe

ctn nomminisn
eſoluunk: tne
decapi dily
ntnoieepo
fig⸗

vims ht
dlere unftn
alegabi cn
zdichhtg i
ſunuoſetidi
tenmneinen
iͤpriodietint
ieseisln
itinstenefi,
hot dickt.
bl be hecn

gige
8 gu an
ſpro ennti
Guctpien
endenſtoſ
giurmnißeic
aren dielnenn

litſotlin,
ugnis gicr,

ragnftſ

ſectnm/

teſt cee

ſunt inr in
Gan

De iuriſditione omnium iudi

bat ſibi tutoꝛẽ dari:⁊ iuder ferrarienſis nõ poterat ei da
re cũ non ſit ſuus iudex. Sed dicũt quid ꝙ poterit ꝓꝛo
garc iuriſditionẽ illius iudicis ex certa ſcientia ⁊ petere

relatiõis quẽ facit pꝛeco qñ talẽ citauit:⁊ iſte etiã põt fle⸗
ri dic feriata. Iacob:. Burrioig.
Ad ditio Nota glo.ſingularẽ in vbo fideiuſſiõis
. 2 opm ang.⁊ fulg.iĩ.l:ij.S.eo.ti.idẽ ia.may.
in.l.vinũ.iij.coł.ff.ſi cer.peta.ad hoc ꝙ die feriata etiam
Hebitoꝛ ð ĩ honoꝛẽ dei põt capi debitoꝛ de fuga ſuſpectuʒ etiã ſi eẽt
fugaſuſpe in die paſche ꝙ ẽ valde no.ſʒ iaſo.may.in.d.l.vinũ.adde
ctopt capi hic aliud qð ẽ ſingulare ꝙ nõ ſolũ creditoꝛ/ſʒ etij eiꝰ ꝓcu
etia in die ratoꝛ põt caꝑe debuoꝛẽ fugitiuũ glo.ẽ ſingu.ĩ.l.j.in.ij.gl.
paſche. vbi quis de curiali vel coartali conditione conuenia⸗
tur ſ̃m ia. map. in · S. j. inſt. de actio.in.xij.coł.

Be iuriſditione oim iudicũ
Rubzica.
Bn quidem. Maemns ,

cognitionẽ inter duos puatos niſi ex

Mſona ad perſonam. h..
HC¶.Ex tex. ccũ ⁊ pꝛocu. Jarguit᷑ ſic vbi
„VAiliquis habet aliã iuriſaitionẽ põt ex
AWAoſenſu eiꝰ iuriſditio pꝛoꝛogari:ſʒ ꝓcu
ratoꝛ videl als iuriſditioneʒ hẽre.ergo ꝑ nos potuit pꝛo
rogari.¶ Op.ꝙ ſi ꝓcuratoꝛ nõ fuit ↄpetens iudex nõ te
leat eiꝰ ſnia:vt.l.fi.:j.ſi a nõ ↄp.iudi.ſʒ ſi nõ fuit ↄpetẽs iu
dex ab iteſtato: nec etiã ex poſt facto qð eſſet ſi ignoꝛãtes
litigauiſſent /tũc nõ teneret ſnĩa vt in ↄꝛio. Si aũt nõ fu⸗
it cõpetens ab initio/fuit tñ factꝰ cõpetens ꝑ cõſenſuʒ ſpõ
tee litigatiũ coꝛã eo ⁊ ex certa ſcĩa tenet ſnĩa: ⁊ ita loquit᷑
Juriſdi⸗ hec lex.¶ Querit᷑ an añ litẽ ↄte.firmet᷑ iuriſditio pꝛoꝛoga
tio ꝓꝛoga ta:dicũt qͥdã ꝙ nõvt.l.co tꝑe.ff.de pecuł.⁊.l.ſi cũ dotẽ.S.
ta an fir⸗ co tẽpoꝛe.ff. ſo.ma.Sed qꝛ de hoc eſt dubiũ dic ꝙ aliqñ ĩ⸗
met᷑ añ li. teruènit cõſenſus tacitꝰ ĩ pꝛoꝛogãdo:qꝛ ſcienter litigant
conteſt. ⁊ tũc ſolũ ꝑ cõteſtationẽ firmat᷑:vt hic in glo.ar.pᷣdictaꝝ
legũ:aliqñ interuenit cõſenſus expᷣſſus:⁊ tũc aut eſt expᷣſ
ſus in ꝓꝛogatiõe fienda.ſꝙ talis ſit iudex:⁊ ĩ hoc dicũt
qdã ꝙ ſtatim fit iudex:reuocabiliter tñ qꝛ añ lit. ↄte.po⸗
terit declinari:⁊ ita defendũt opi.G.q̃ eſt in.l.ſi per erro⸗
rem. ff. de iuriſ.om.iud.⁊ ſic intelligũt.l.ſi cõuenerit.e.ti.
ed poſt lit cõt.firmat᷑ irreuocabiliter ſicut in legato/qꝛ
acqrit᷑ ignoꝛati:reuocabiliter tñ donec fuerit agnituʒ: vt
l. cũ pr. S.ſurdo.⁊ ibi nota.ff. de le.ij.ſed qꝛ gl.tenet ꝙ nul⸗
lo mõ firmet᷑ añ lit.conte.ideo tene eã:aut qͥs cõſentit ex⸗
pꝛeſſe nõ ꝓꝛogatione:ſed hoc mõ qꝛ dicit ꝓmitto coꝛam
quocũq; iudice rũdere ⁊ non opponcere declinatoꝛiã foꝛi
mõ ſi cõuentus rñdet bñ qᷣdem/qꝛ per cõteſtationem fiet
pꝛoꝛogatio ⁊ nõ añ:ſi vult añ lit.conteſt.declinare põt cũ
nõ ſit adhuc iuriſditio pꝛoꝛogata:ſed cadet in pens cõuẽ
tionalem ſi fuit expᷣſſa/vel tenebitur ad ĩtereſſe ſic loqᷣf᷑.l.
ſi qͥs in cõſcribendo.S.de pactl.⁊ de epi.⁊ cler.nec aliter
pñ̃t ĩtelligi ille.ll.xhec eſt opi.ia.de rauen..⁊ bona. Iteʒ
Juriſditi q̃ro q̃t modis fit pꝛoꝛogatio.Rñdeo de perſona ad per⸗
oõnis ꝓꝛo⸗ ſonã/de re ad rẽ/⁊ de tempoꝛc ad tpᷣs:⁊ hoc indubitater.
gatio qt ¶ Sed an fit de loco ad locũ /verbi gra:ptãs mutinẽſis ẽ
modis fit ĩ ciuitate bononie ⁊ duo bononiẽſes volũt eius iuriſditi⸗
⁊ an flat ð onem pꝛoꝛogare:vt iter eos cognoſcat in bononia:queri
loco ad lo tur an poſſit ⁊ videtur ꝙ nõ:qꝛ oꝛdinariꝰ debet tenere ſe⸗
cũ dem maioꝛisvt.l.penul.ff.de iuſti.⁊ iure.at hic non poſſʒ
tenere locũ maioꝛis:ergo ⁊c. Pꝛeterea in pᷣiudiciũ bono
niecñ. iudic.hoc fleret qͥ debet de omnibꝰ cauſis hic cõcur
rentibus cognoſcere: vnde lʒ partes poſſint pꝛoꝛogare ĩ
ſui pᷣiudiciũ:vt hic.nõ tñ in pᷣiudiciũ iudicis:vtj.res int
alios acta ꝑ totũ.Eſt ⁊ alia rõ ⁊ foꝛtioꝛ:qꝛ eiꝰ qͥ nullã iu⸗
riſditionẽ hʒ nõ põt fieri ꝓꝛogatio:vt.j.e.l.pᷣuatoꝝ.at po
teſtas mutinen.hic exũs eſt oino pᷣuatus:vt.l.fl.ff.de off.
pfec. vꝛ. ⁊.l.iij.ff.de off.pſi.ergo ⁊c᷑.Alij volũt tenere ↄꝛiũ
⁊ arguũt per.l.q̃ro.ff.de ſolu.⁊ rñdet᷑ ad ſcdᷣam rõnẽ ꝑ · S.
plane inſti.de rerũ di.Sʒ certe male dicũt ⁊.l.q̃ro.de alia
adminiſtratiõe loquit᷑ ⁊ nõ de iuriſditione:⁊ ideo pꝛĩa ve
Pꝛoꝛoga rioꝛ.ſ¶ Iteʒ q̃ro qͥd ipediat ꝓꝛogationẽ.Rñdeo metꝰ.cũ
tionẽ iuriſ pᷣuet ↄſenſũ vt colligitur ex.l.ſi qͥ ex ↄſenſu a ↄꝛio ſenſu.S.
ditionis de epᷣa.audi. Item erroꝛ vt.l.ij.ff.de iudi.⁊.l.ſi ꝑ erroꝛeʒ.
qd ĩpedi⸗ de iuriſ.om. iud. Itẽ penitentia:qꝛ pñt penitere añ lit.ↄt.
⁊ nõ poſt:vt.l.ſi ↄuenerit.ff.de iuri.o.iud. Itẽ pſone iha⸗
bilitas.nã minoꝛ pupillꝰnõ põt ꝓꝛogare:qꝛ nõ ẽ perſona
habilis ad iudiciũ:⁊ ideo fuit dubitatũ dũ qͥdã eẽt expul
ſus de bononia ⁊ eſſet pupillꝰ ⁊ in ciuitate ferrarie vole⸗

Rpꝛoꝛogatiõe:fit ergo pꝛoꝛogatio de pꝑ⸗

tutoꝛẽ perl.vbi aſſunt.de tu.⁊ cu.da.ab his.Sʒ certe bñ
puto ꝙ tutoꝛ qui eſt maioꝛ bene poſſit pꝛoꝛogarec. vt.d.l.

vbi aſſunt.ſecus ĩ pupillo qui nõ habet legitima perſonã

vt. S. qui legiti perſo:per totum. Itẽ pꝛoꝛogationẽ impe
dit qualitas cãrum ſi ſunt criminales:ĩ quo dic ꝙ aut fit
pꝛoꝛogatio ĩ criminali coꝛam eodẽ iudice qͥ atłs habebat
merũ imperiũ ⁊ poteſt fieri.vt... vbi de cri.agi opoꝛt.l.j.
aut non hẽbat merum imperiũ ⁊ fieri nõ põt:qꝛ non eẽt
ꝓꝛogat᷑io eiuſdem iuriſditiõis:ſed eſſet de nouo dare qð
eſſe non poteſt.vt lilabeo:S hanc autẽ.ff.de arbi.⁊.l.ſi cũ
dies.in pꝛin.ff. de pꝛecar.l.ſed ⁊ ſi manente.¶ Itẽ pꝛoꝛo⸗
gationẽ impedit defectus iuriſditiõis.vt.j.eo.pꝛiuatox.
¶ NWodo oppo.⁊ videt᷑ ꝙ in pꝛocurstoꝛẽ ceſaris cõſen⸗ Pꝛocura
ſiſſe nõ potuerint.vt.l.qualẽ.in pn.ff.de arbi So.aut vo⸗ toꝛ ceſar⸗
lunt cõſentire vt iudicet ⁊ poſſunt ⁊ taq; in arbitrũ:vł tã an poſſit
qᷓ; in iudicẽ/vt hic:aut vt ſie indicet:tũc dicunt quidã ꝙ eẽ iudex ĩ
in arbitrũ ſic conſentire non poſſunt.vt.d.l.qualẽ.in iudi ter aliq̃ͥs

eæẽ ſic.vt:l.ſi conuenerit.ff. de re iudic.Tu dic ꝙ nec in ar qͥ ↄſeſerũt

bitrũ nec in iudicẽ poſſunt conſentire / vt ſic iudicet:quia ĩ cũ tãq; ĩ

fm legem ꝓnunciare debet non ſᷣm voluntatẽ partiuʒ: vt arbitrum

l.rẽ non nous.⁊ aut᷑.ibi poſita.S.de iudi.Nec ob.l.ſi con⸗ ſeu iudicẽ
uenerit.qꝛ ibi volebant partes vt contra pꝛiuilegiuʒ vniꝰs
ipſoꝛum iudex pꝛonunciaret quod poſſunt. Sed ꝙ cõtra
legẽ cõmunẽ iudex pꝛonũciet facere nõ poſſunt:⁊ idco ſi
aliquid volunt facere partes ex cõi ↄcoꝛdia debent hoc
facere per modũ contractus ⁊ non ſnĩe iudicis.¶ Item
quero an ſemꝑ pꝛocuratoꝛ cognoſcat inter fiſcum ⁊ pᷣua
tum:⁊ dicit glo.ꝙ ſic regulariter. Sed fallit in q̃ttuoꝛ ca⸗
ſibus inter fiſcum ⁊ pꝛiuatum.in pꝛimo caſu bene dicit:
in ſecundo videtur hoc cõtingere: qꝛ pꝛimo cqᷓ criminis
qᷓ; bonoꝝ debet expediri. Item vnus non videtur poſſe
adaptari in fiſco:qꝛ non põteſt accuſare de ſuſpecto / niſi
ſit vt quilibet/ergo non venit tunc vt fiſcus:ſed vt quili⸗
bet pꝛiuatus.
¶ In glo. qque incipit quaſi di.in fi.ibi.l.ij.ſed ibi non fe
cit vᷣalere illã ſentẽtiam vt ſentẽtiam: ſed vt cõtractum.
Ad Dditt 0 Ad iſtam...j.dic ſi queratur quid eſt ꝓ⸗ Pꝛoꝛoga
Erogatio eſt extẽſio iuriſditiõis ad alias tio qd ſit.
res vel cãs vel perſonas que non ſunt ſub iuriſditiõe dꝛ⸗
dinaria.vnde vbi non eſt iuriſditio nõ fit pꝛoꝛogatio: qꝛ
qð nõ eſt non poteſt pꝛoꝛogari.l.ſed ⁊ ſi manente.ff. de pᷣ
carijs.ſᷣm Jaſo.in.l.ſi per erroꝛẽ.j.col.ff eo.ti.⁊ ibiplene
videas Jalo.⁊ Cy.in.l.ſi quis ex conſenſu.S.de epiſ.au⸗
dientia pleniſſime Panoꝛ. in.c.p.⁊.g.cx. de officio ⁊ po
teſta.iudi.deleg.remitto ad ea q̃ dixi.in d.liſi qsex ↄſẽſu.
N D rxig. Actoꝛ ſeqt foꝛũ rei nõ econtra h. d.
AV Bee. Op. ꝙ puctio fiat ꝑ ſniaʒ nõ per
A.cõtractũ. vt. l. cũ quida. ff. de iuriſ. om. iu. Sol.
W Kaut qro de pꝛeuẽtiõe quo ad ius foꝛi:⁊ tũc aut
habebã ibi foꝛũ ſolum rõne domicilij:⁊ tũc ſerua.l.cũ qͥ⸗
dã/aut hẽbam foꝛum rõne contractus/⁊ nil operat᷑ mu⸗
tatio foꝛi:aut quero de pᷣuètione quo ad iudicè: ⁊ tunc p
uentio nõ ꝓdeſt:qꝛ mutatio pꝛodeſt licet quãtũ ad cõtra
ctũ ⁊ foꝛũ nõ noceat.vt.l.quiſqᷣs ·S. exceptis.ẽ.de epis et
cle.⁊ aut᷑.cã que ſit cũ monacho.⁊. vbi de cri.agi opoꝛ.
ꝑ totũ.Aut queris de pᷣuẽtiõe quãtũ ad penã:⁊a ſerua qð
dixi in.l.penult.ff.ſi ex no.cã aga.⁊ facit.l.ſtatu liber.S.a
ceteris.ff.de ſtatu liber. *
Add itio Adde ad iſtã legẽ.c.ſi clericꝰ.⁊.c.cũ ſit
0R. gale. e de fo. ↄpe.⁊ ibi plene Panoꝛ. ?
vide cũdẽ panoꝛ.⁊ tex.i c.ꝓpoſuiſti.er̃ ð fo.ↄpe.i.ij.col.
ĩ v.ſʒ q̃ro ⁊ c. vñ vide glo.ſing.ĩ cle.j.de fo.ↄpe.ſʒ panoꝛ.

ĩ.c. ꝓpoſuiſti.de fo.ↄpe.i.j.col.q̃ glo.ĩ.d.cle.dixit ᷓ ꝓpᷣe
ubdit e dẽ rõe domicilij.⁊ ẽ illa gl.ĩ ꝓbo ſubditos ĩ fi.

MPꝛiuati in pᷣuatũ cõ
Mtuatoꝛum. riendon hulana⸗
S hoc dicit. ¶ Op. de. l. j. S. eo. So. ibi ałs hẽbat
HN. Ee A&Liuriſditioné /hic nõ. ¶ Itẽ op. de. l. fi. eo. Sol.
ibi eſt collegiũ.⁊ coꝛpus hic nõ. Itẽ opꝑ.de.S. ſʒ iterim.
ĩ aut᷑.de defẽ.ciui.vbi cĩtas ↄſtituit defẽſoꝛẽ. Sol.ibi eſt
vniuerſitas.¶ Sed g̊ hoc de eodẽS.qꝛ ibi nõ hʒ iuriſditi
onẽ niſi pᷣfectꝰↄfirmet.So.hʒ iuriſditionẽ a ciuibꝰ. SOeecld·
ad miniſtrationẽ nõ/ niſi cõfirmet᷑.¶ Quero qͥs ↄferat iu Juriſdi⸗
riſditionẽ. Reſpõdeo aut loquoꝛ de puatis:⁊ iſti nõ poſ⸗ fio a quo
ſunt dare nouã / vt hic: ſʒ veterẽ pꝛogare.vt.v.eo.l.j.Aut cõfertur.
m dgre non Vr bicalz vere e t⸗k.

Butrigarius ſuper

quero de coꝛꝑe aliq̃:⁊ tũc in his q̃ ꝑtinẽt ad artẽ ſuã pñt
iudicẽ cõſtituere:vt.re.l.fl.aut q̃ro de ciuitate /⁊ hec põt
iuriſditionẽ conferre non meꝝ inꝑiũ:vt in aut᷑.de defen.
ciui·S.ſed interum.lʒ cõfirmationẽ ſpectet.idẽ in cõſuetu
dine / vt ··de ema.li.lj.nã nõ põt dare merũ imperiũ:⁊ eſt
rõ:qꝛ non plꝰ valet tacitꝰcõſenſus qᷓ; expᷣſſus:vt..de qᷣbꝰ.
ff de legi.⁊ inſti.de iure na.S.fi.ſed ꝑ expᷣſſum cõſenſuʒ nõ
põt ciuitas dare meꝝ imꝑiũ:vt.l.illicitas:S:qvniuerſas.
ff. de off. pᷣſi. S ⁊c. Pꝛet᷑ea merũ ĩꝑiũ dat᷑ a lege &̊ nõ ab a
lio vt.l.jS:q mãdatũ.ff.ð off.eiꝰcui mã.ẽ iur.Sʒ qũo pñt
ciuitates italie meꝝ ĩperiũ dare.Rñdeo qꝛ ex pace cöſtã
tie fuerũt ei conceſſa oĩa imꝑialia.nã monetã facere pñt
⁊ vectigalia inſtituere/⁊ ſi non poſſẽt ꝓbare cõceſſionem
ex pꝑte cõſtãtie allegarẽt cõceſſionẽ factã ab aliquo imꝑa
toꝛe ⁊ ꝓbarent diurnũ vſum ꝑ.l.cũ de in rem verſo.ff.de
vſuris.⁊.l.ſeruitutes.⁊ ꝙ ibi not.de ſerriunn
Add itio Et dũ in glo.pꝛima huiꝰ legis dr̃ ꝙ con
ſenſus duoꝝ vel decẽ pᷣuatoꝝ hoĩm non
põt dare iuriſditionẽ faciẽdo illũ iudicẽ qͥ nõ ẽ qͥdẽ ſi eſ⸗
ſfent mille vel duo millia:ſi tñ nõ facerẽt collegiũ eoꝝ ap⸗
Juriſdi⸗ pꝛobatio nõ poſſet iuriſditionẽ dare ſᷣm pau.de ca. Sʒ qͥ⸗
tiõem an ro vtrũ cõſenſꝰvniuerſitatis poſſit dare iuriſdi.dic ꝙ ſic
poſſit da⸗ dũ tñ ſit vniuerſitas faciẽs ciuitatẽ /villã /vel caſtruz vᷣm
re ↄſẽſus pau.de ca.hic.Et ita intelligas pꝛimã glo.huiꝰlegis in
vniuerſi⸗ ſi.itẽ ſecus.⁊ an requirat᷑ cõſirmatio alicuiꝰ electi in iudi
tatis. c&ẽ a ppło qͥ põt dare iuriſditiõeʒ:dicvt ꝑ bar.ĩ.l.abſẽti.ij.
col. ff. de dona. p pau.de ca.hic in fl.coł.dicẽs ꝙ opus eſt
adminiſtrationẽ diſcerni a ſuꝑioꝛe vt vult gloſ.hic argu
mento legis finalis:.jarbitrium tutele. S
WS E m 0 Nõ licet oꝛdinariũ recuſare añ lit.
D·conteſt. vel poſt. h. d. —
NCQOop hic innuitur a ↄꝛio ꝙ poſſit oꝛdinarius
a R Aalrecuſari añ lit. ↄteſt. cũ.l.fl. e.cũ ſi. So.vt gloſ.
¶ Itẽ op.ꝙ etiã li.pẽdẽte poſſit recuſari:vt.l.nõ diſtĩgue⸗
mus ·S. cum quidam. ſff. de arbi.So.ibi in arbitro qui reij
citur ex cauſa/hic in iudice.
Additio Dum vdj in tex. nec pꝛius adde dic ꝙ pᷣ⸗
ſes ꝓuĩcie nõ põt de cauſis vertẽtibꝰin⸗
ter hoĩcs caſtroꝝ vei villaꝝ ſibi ſubditarũ cognoſcere/⁊
eos ad ſe aduocare ⁊ remouere de manibus ſpecialiuz iu
dicũ/qꝛ non hʒ ad hoc ptatẽ in aut᷑.de defenſoꝛibus ciui⸗
ta· S. nulla.⁊.S.ſʒ iureiurã. m pau.de ca.idẽ in archiepo
de cauſis ꝑtinẽtibꝰ in dioceſi alteriꝰ epᷣi ſibi ſubditi.c.pa
ſtoꝛalis.de officio oꝛdinarij.c.romana, de fo.cõpe.in.vj.
ſm pau.de ca.hie ⁊ vide cano.in locis ſupꝛa allegatis.

ℳ6.
K

Ro . in li Sicut in ciuili ita in
Recrim na l. criminali actoꝛ ſequi⸗
AEtur fop rei/x ſi reꝰ ſine celeſti oꝛaculo vel actoꝛ
I..· . ſe trahãt ad ĩcõpetentẽ iudicẽ cadit a iure cau⸗

5
X
NR

—

ſe. hoc dicit. . ..
Actoꝛ an ¶ Op. ꝙ quis poſſit trahi ad iudicẽ incõpetẽtẽ:vt.S. dc
poſſit tra= dila.lł:ſi qũ.⁊ aut᷑.ibi poſita.So.põt cũ reſcripto ibi /nõ ſi/
hi inuitꝰ a ne.vt hic.¶ Item op.ꝙ lata ſententia mandetur executio
reo ad ĩcõ ni cum pꝛoꝛogatio facta fuerit:vt.S.e.l.j.So.hic fuit tra⸗
petẽtẽ iu⸗ ctus inuitus.¶ Modo quero quando cõmittat᷑ pena. Re
dicẽ:⁊ ſi ſpondeo ſᷣm dominum mar.aut citatus coꝛam incompe⸗
fiat q̃ pe- tenti iudice non cõparet ⁊ non committitur pena:vt ar.l.
na veniat quãuis.ff de in ius vocan.aut comparet ⁊ actoꝛem peni⸗
puniẽdus tet ante lit.conteſt.⁊ idem:vt.l.amplius.ff.rem ra.haberi.
aut litem eſt conteſtatus:⁊ vult ꝑeniteri añ ſententiam ⁊
adhuc videtur ꝙ poſſit qu aſi cum hoc delictum ſit de le
uioꝛibus criminibus eo non conſummato habeat locum
penitẽtia:vt.l.j.infi.ffq; quiſq; iur.⁊.l.aliam.de his qui.
vt indig.l.papinianꝰ.S· meminiſſe.ff.de inoffi.te.Si autẽ
vſq; ad ſententiam perſeueret: tunc pena committitur.
Sed quo iure petitur pena:certe ſi reus trahat actoꝛem
quomodo condemnabitur non ex cauſa pꝛopoſita de mu
tuo:quia illa non eſt pꝛobata/ non ex Krnchieriquis illa
non fuit pꝛopoſita:vt.l.non poteſt.ff.de iudi quid ergo.
Reſpondeo.aut actoꝛ trahitur a reo inuitus:⁊ tunc in ea⸗
dem inſtantia non poteſt petere eum condemnari: ſed
in alia condic.ex hac.l.niſi ab initio pꝛopoſuiſſet hoc mo⸗
do peto te condemnari ad decẽ ex cauſa mutui:⁊ ſi contĩ
gat te trahere me ad iudicem incompetentem ex nunc pe
to te iure tuo pꝛiuari:vt.l.conductoꝛes.⁊ qð ibi nota.ff.lo
ca.⁊ conducti.⁊.l.non ab re j..vñ vi.Sed ſi reus trahitur
inuitus:⁊ in eadem inſtãtia poteſt exciꝑe de delicto acto
ris /vt abſoluatur:quia ius ſuperueniens reo quãtumeũ⸗

N

Tertio libꝛo Codicis

q; ſbi pꝛodeſt: vt inſti. de perpe.ac. S. fl. qð non eſt in acto
re niſi ſuꝑueniente ex cã de pꝛeterito:vt.l.ſi rem.S fl. ff. de

pig. ac. qd hic non eſt:immo ex noua cg̊.i.ex delicto rei ſi⸗

bi ſuperuenit. Itẽ põt reus in alia inſtantia agere ⁊ pete⸗

re condi:ex hac lege vt abſoluatur pꝛopter delictum acto
ris.¶ Item quero qũo ẽ poſſibile ꝙ reꝰ trahat actoꝛeʒ in⸗
uitum in vetito examine:⁊ dic vt glo.
¶ In glo. que ĩcipit ſed quomodo ibi agat reus.poteſt
etiam in eadem inſtantia excipere vt abſoluatur vt inſti.
de perpet.ac.in fi. G

Additio Dicit paul. de ca ꝙ iſtam legẽ nunq vi⸗

„* dit pꝛacticari ĩ iſtis penis cõtẽtis in pñ⸗
ti.l.tñ ꝑ hoc non tollitur:qꝛ poſſet pꝛacticari:qꝛ nõ è abo⸗
lita per contrariã cõſuetudinẽ iuxta no.per cy.in.l.ij.que
ſit lõg. cõſuetudo ſᷣm pau.de ca.hic in.j.coł.⁊ eſt ſingu.l.
⁊ terribilis his qͥ trahunt aliquẽ coꝛã iudice incõpetẽte
vł petũt executionẽ ſentẽtie vel ĩſtrumẽti ſᷣm pau.de ca.
R, „ Et ciuilium ⁊ criminalium
6 Agilſterie. mioni habet cognitionem
magiſter militũ inter duos milites ſiue reũ mi
EKaaan Iit 7 actoꝛẽ pꝛiuatũ.hoc dicit.
¶ Op. de.l.jj.vbi ſena.vel clari.So.vt gloſ.tu dic ꝙ aut
quero de cauſa ciuili ⁊ tunc coꝛaʒ magiſtro miluũ:vt hic

Igdem ſi eſt criminalis ⁊ crimẽ militare:⁊ ita etiã hic po⸗

teſt intelligi ſi erat crimen commune:⁊ tunc aut erat enoꝛ

me delictum:⁊ tunc pꝛeſes habet cognitioneʒ ⁊ cohertio

nẽ: vt.l.ji vbi ſena.vel clari.ſpecialevidetur·jde fal.mo⸗
neta.vbi fit remiſſio ad magiſtrũ militũ etiã ĩ enoꝛmi de

lictovel ſi dicerem ibi ſolũ cohertionẽ remitto:vñ eſſetvł
ꝙ delictũ mediocre ſit /vel ſi dicã ꝙ ibi eſt crimen milita⸗

re:qꝛ non dʒ negociari ⁊ monetã facere ſʒ militare:⁊ ideo

nimirũ ſi remittitur:ſi aũt crimen eſt leue:tũc pᷣſes cogno
ſcit:ſed cohertionẽ ad magiſtrum militũ remittit:vt.l.fl.

re mili.

azsnin Poteſt qoᷣlibʒz colle⸗
Eriniquum. artificiox ĩ his

E. 2. & . „e 1
recuſanti imponit᷑ hoc dict.
¶ NHota ꝙ collegiũ põt ſibi facere iudicẽ ⁊ ſuꝑioꝛẽ ĩ his
que ad artẽ pertinent. ken.

¶ Sp.ꝙ nõ poſſint facere iudicẽ:vt.S.e.pꝛiuatoꝛuʒ. So.

ibi ſunt pꝛiuati hic coꝛpus.¶ Itẽ op.ꝙ negociatoꝛes nõ
poſſint eẽ milites:vt.C.nego.ne mili.li.x.So.vt gl.i Itẽ

op.ꝙ oꝛdinarius recuſari poſſit:vt.S.e.l.nemo.So.vt gl.
Item quero quid in vniuerſitate ſcholarium an poſſũt

i udicem facere/⁊ dic vt glo. Ja.butrigs.

i i a Et dũ dr ĩ tex. iuriſdi.⁊ pᷣceptionẽ ptʒ &
Ad d itio ꝙ pꝛepoſiti collegioꝝ ⁊ artiũ hũñt iuriſdi
tio.⁊ ad hoc allegat᷑ iſta.l.ſᷣm paul.de caſt.vñ dicit bar.p
iſtũ tex.ꝙ poſſũt facere ſtatuta ↄſeruãtia iuriſditionẽ cir⸗
ca miſteriũ illiꝰart bar.ĩ.l.oẽs ppłi.ff.de iuſti.⁊ iure.

Quãdo imperatoꝛ inter pu

pillos et vi. c. Mubꝛica.
CHic titulꝰ ẽ ſpãlis ⁊ młta ſpãlia ponit DNiuide rubꝛũ ĩ
duas partes. Secunda incipit ibi ⁊ ne exyibean.

tes:qꝛ pꝛĩa loqᷣtur de

, ma pte rubꝛi. Scðᷣa psicipit ibi ꝙ ſi pu
Pilli. z ſũmarie dicit Oꝛdinarios recu⸗
—R——— Mo. ¶ Ob. ꝙ ex reſcripto trahi pñt: vt.
ſi quando.S.de dilatio.So. vt Ste d Zien op. ꝙ oꝛdina⸗
rius recuſari non poſſit:vt.S.ti.j.l.fl.So.hic ſpʒale.

. Additio Dic ĩ materia huiꝰ.l.ꝙ hodie gñałr nẽo

põt trahi er ꝓuĩciã ſuã niſi iudice negli

gẽte ĩ aut᷑.vt differ.iud .S.j.tñ hodie ſi iudex ꝓuĩcie negli
geret nõ poſſẽt trahi miſerabiles ꝑſone et puĩciã: ſʒ dz cõ
delegata ĩ puĩcia huiꝰ.l.auctoꝛitate ſᷣm bar.hic adeo ꝙ ſi

ĩ reſcripto diceret᷑ nõ obſtante.l.quacũq; nõ ſufficeret im
mo opꝰ ẽ ꝙ dicat᷑ nõ obſtate tali.l.ĩ ſpẽ vel nõ obſtante
ſint ꝑſone miſerabiles:tũc poſſẽt cõueniri ꝑ reſcriptũ er

ꝓuĩciã: als ſecꝰ.nam imperatoꝛ nõ põt ſibil imponeres

q̃ ad artẽ pertinent habere ad ſupioꝛẽ oꝛdina⸗
Ariũ qᷣ recuſari nõ põt pꝛiuilegio dignitatj pens

Pe — 7 contra. Riuide in duas par
S 4 ſcdᷣa ꝑte rubꝛi.Scða ꝑs loquit᷑ de pꝛi

ſat pupilli ⁊ vidue ex pᷣuilegio:⁊ nõtra
hũt᷑ ad iudicẽ nõ ſuũ et ex reſcripto.h.

cl
dnekh
enn fife
digoneſ⸗
sgre te

ttt,

tug

llegennti,
ätiten
miqnſine
wcihli
rtcſfigl
ldſeini⸗
fifngun e
lcinnaimn
beihgifmn,
licsſni
Lioſmde
ronitien,
lactüähe
neguterctaſe
onezt cohetn
tur defin
tizienoꝛmi
nittorpſieſſe
tonmenmiis
militeriin
etüchſese
itemititnlf.

Neſtcͤlizec

martiftorilke

ſugior n
o Dignialn

et ſopioꝛẽi

pꝛingtornz
egoclatoteel
Sovtal S
nemo So,
lariuman oit
eginifi
lniiin
aſt idictin⸗
ſziuniſdtlnich
deifirine

hintayt
ubticä

t Dincenni

rethbent,

=

iuiceinoes e

ehitlenn
Agoſoalf
golepptbi
Ordfnunot
roniegon
ſieterteſei

S
==

.

S=
= = = =
=☚ ☛ =ι

unnn

=

WVbi de crimine agi opoꝛteat. Fo. XCVIII.

qua recedere nõ liceat in ſimili notat᷑ per glo.in·S· fl. qui.
mod. na.effi. ſui. colla.vj.m cy.⁊ paul.de caſt.

Gbi decrimine agi opoꝛteat

Remiſſio
an hẽat lo
cũ ĩᷣctibꝰ

tur et ſententia executioni mandabitur per.l.a diuo pio.

Mubꝛica.

Nlocis vbi commiſſum eſt crimen vel

domicil ium habere.hac dicit cum ſe.
Sed nunquid remittetur ad locum de
rema licti: dic ꝙ ſic regulariter iure nouo vt
in glo. Sed nun
qꝛ exequata ſunt delicta et contractus vt aut᷑qua in pꝛo⸗
uicia:ſʒ in delictis põt fleri vt in aut᷑.vt nulli iudi:S.ſi qͥs
vero compᷣhẽſoꝛũ:ergo⁊ in contractibus:tu dic contra:

quia in contractibus regulariter fit remiſſio: vx vbi de
ratio l.j.⁊.ij.ergo in cõtrarium eſt ius cõe:vt.l.ius ſingu⸗
lare.ff.de legi poſſum in ciulibus conueniri in loco con⸗

tractus:ſed nõ remitti:⁊ ſi aliquis comparet lis conteſta

ff.de re iu. Si nemo ↄpꝑct pꝛonunciabitur interlocutoꝛie
de mittẽdo in poſſeſſionẽ ⁊ mittetur actoꝛ ibi in poſſeſſio⸗
nẽ ſi ibi ſunt bona vel alibi miſſis litteris a iudice qui iu⸗
dicauit ad iudicem in cuius territoꝛio ſint bona:vt.l.pꝛe
ſẽti. S. de his qͥ ad eccle.cõfugi.i¶ Quero q̃ ẽ rõ ꝙvbilis ẽ
cepta ↄdẽnabit᷑. Rãdeo triplici rõne. Pꝛĩa qꝛ vbi iudi⸗
ciũ inchoat᷑ ibi finiri dʒ:vt.l.voi.ff.de iudi Scða qꝛ exce
tio incõpetent iudicis ẽ declinatoꝛia:ergo añ lit ↄt.de
et opponi ⁊ non poſt:vt.l.pomponius·S.rati.ff.de ꝓcu.
Tertia qꝛ per conteſtationẽ firmatur iuriſditio pꝛoꝛoga
ta ergo declinari non põt:vt.l.ſi conuenerit.ff.de iuriſdi.
om.iudi.¶ Modo qro quid ſi ab initio ignoꝛabã incõpe
tentem ⁊ poſtesa ſciui ⁊ litigaui an cõfirmatur iuriſditio.

eſpondeo ſic:qꝛ non fuit defectus ᷣm tps initij niſi vo⸗
luntatis q̃ non inheret ꝓpter erroꝛẽ:ergo cõfirmatio tra

⁊ vxo.ſ Scðo quero quid ſi ab initio iuriſditionem non

hitur retro:vt.l.donationes·S.rati:j.de dona.inter virũ

habebat dum coꝛam eo litigabamꝰ etiã ſciẽtes nõ eẽ no⸗
ſtrum iudicem ⁊ poſtea cepit habere nunquid poſtea con

firmantur retro acta. Reſpondeo vt glo.⁊ bñ ꝙ non con⸗
fſirmantur: qꝛ ſm tps initij fuit impedimentũ ptãtis: æ lzʒ

Cõueniri
an poſſit
delinquẽſ
qͥcũq; lo⸗
co.

poſtea iuriſditio ſupueniat confirm atur vt nunc non vt
retro:vt.l.aliqũ.ff.de offi.pꝛocõſul.⁊ le.ſ Itẽ q̃ro nunqͥd
delinquẽs poſſit quocũq; loco cõueniri:⁊ dic vt gloſ. Si

tñ vno loco punitur in alio accuſari nõ poterit:vt.l.dʒ · S.

fl.ff nau cau.ſta Itẽ q̃ro an ſcholaris habeat hic domi
ciliũ:⁊ tenet gl.in.ſ.heres abſẽs.ꝙ nõ ⁊ bñ:nã nõ fit hicĩ
cola añ decẽniũ:⁊ ideo dicit lex ꝙ cõtinue videtur eẽ in

via:nã appellat viaticum id qð expẽditin ſtudio:vt.l.cũ

filiꝰ.fr.ſi cer. pe.⁊ ideo de ctibus alibi celebꝛatis hic nõ
poterit conueniri. Si aũt hic contrahat rõne gctus ſoꝛti

NRies n hac lege no.glo.ſuper verbo inchoa
Additio. S0Rheg n eo ſuvt⸗

minibꝰ põt qͥs ↄueniriĩ loco vbi

/Aſit ule qui accuſare põt: dic vt glo. ⁊ q̃ſtionẽ de

ſcholari quã foꝛmaui.S.l. pꝛoxima. potes hic foꝛmare.

Ba in pꝛouincia. eulam tra

uuiꝰ.i.exceptionẽ ponit finis ĩ medio ponit ca
ſũ mirabilẽ hoc bꝛeuiter facit. ¶ Hiuide ĩ ꝑtes
tres:qꝛ in pꝛĩa ponit regulam vt rõne delicti ↄᷣctꝰ rei poſ
ſeſſe qs ſoꝛtit᷑ foꝛũ vſq; ad v.eo aũt. In ſcðᷣa ponit caſuʒ

ſing.hñs varias lec.vſq; ad v.excipit᷑. In tertia ponit ex
ceptiõem a pᷣncipio vſq; ad finẽ.lr̃aʒ expone vt gl. CHo
ta ꝙ excquata ſũt iura foꝛi ĩ Zctibꝰ ⁊ quaſi:⁊ delictis ⁊ q̃⸗

ſi.¶ Itẽ no.ꝙ pᷣuilegiũ non excuſat.¶ Ad pꝛimã ꝑtẽ op.
ſic.ſi exeq̃ta ſũt ↄctꝰ ⁊ delicta:& ſic ĩ delict fit remiſſio:&

idẽ ĩ octibꝰ qð ẽ j cõeʒ opi.So.tpe huiꝰ aut᷑.nõ fiebat re

miſſio regłarit᷑ ĩ delict:ſj tm̃ ĩ caſibꝰ:vt.l.ſi cuiff. de ac⸗
cuſa.Sʒ poſtea fuit inductũ ꝑ aut᷑.vt nulli iudi ·S.ſi qs

vo ↄpᷣhẽſoꝝ:⁊ ideo hec edpat tm̃q̃ ad es q̃ tũc eràt indu

.

e r AHſsaρνας Kauſa criminis .
– . eſtiones.a h vnl exz

traoꝛdinarij tract at᷑ altero de tribus

gcauſa inchoata vbi dep̃henditur reus

quid in ctibus fit remiſſio: videt᷑ ꝙ ſic

hic ſoꝛum ⁊ ratione pꝛiuilegij ſcholariũ ſoꝛtitur tres
iudices in qᷣbus hʒ electionẽ: vt in auf. habitas.

iens In crimine plagij ſicut alijs cri⸗

domiciliũ habere depᷣhendat᷑.h.d.ſ Quero qs

. aa e p.ꝙ pꝛiuilegiũ valeat:vt.S.de epi.⁊ cle.aut᷑.ſi

cleric vt gl.duobꝰmodis.iſ¶ Itẽ op.de.l.ſi qñ/⁊ aut᷑.
ibi poſita.S. de dilatiò. So.vt glo.ſ Item op. cõtra gio.
de.l.in criminali.S. de iuriſdi.om.iudi.Sol.illa coꝛrigit
Collige ergo ꝙ autloquoꝛ de pꝛiuilegio ſui iudicis/⁊ il⸗
lud nõ tollitur:vt dicta aut᷑.ſi clericus.aut loquoꝛ de pꝛi⸗
uilegio foꝛi/⁊ tunc aut loquoꝛ in reo qͥ vult trahere acto⸗
rem ex pꝛiuilegio/⁊ non põt hodie vt hic.lʒ olim poſſet ꝑ
dictã.l.in criminali.Aut actoꝛ vult trahere reũ ex pꝛiui⸗
legio ⁊ poteſt:vt dicta.l.ſi quãdo.⁊ aut᷑.ibi poſita.i¶ Itẽ
op.videt᷑ ꝙ hec auf᷑.nil noui inducat/⁊ ante ipſam ⁊ rati⸗
one cõtractus qͥs ſoꝛtiebatur foꝛũ ⁊ ratiõe delicti:vt.l.j.
C.ꝓbi de crimi. agi oꝑ.Sol.hec clariꝰ expᷣmit. Pꝛeterea
lex antiqua loqbatur ſolũ de foꝛo conſequẽdo rõne deli⸗
cti:hic expꝛimit de ↄtractibus.tcc.dic vt in glo.¶ Modo
ergo q̃ro an ratione ↄtractus quis ſoꝛtiatur foꝛũ ⁊ quõ.

Sor an
oꝛtiat᷑ qͥs

Et circa hoc bꝛeuiter ſic diſtingue:qꝛ ſi hic contractũ fa rõne ↄctꝰ/
cio:aut tẽpoꝛe quo cõtraxi ẽ alibi ſolutio deſtinata nõ in et quomõ.

iſto/tũc non videoꝛ cõtrahere hic.ar.l.ſi cũ dies ·S.ſi ar⸗
biter.ff. de arbi.⁊.l.exigere.de iudi.Aut eſt ſolutio deſti⸗
nata hic ⁊ alibi.⁊ tũc videoꝛ ↄhere vbicũq; ſolutio deſti⸗
natur:vt.l.omnẽ obligationẽ.ff de iudi. Aut ſimpliciter

hic ↄtraxi/⁊ tunc aut hic habebã domiciliũ/a ſoꝛtioꝛ hic

foꝛũ duplici rõne.ſ.ratiõe domicilij/⁊ rõne ↄᷣctus.vt.lij.
5 legatis.ff de iudi.Aut nõ habebãa hic domiciliũ:ſʒ ha⸗
eo ꝑgulã /vel tabernã/vł habitationẽ:⁊ tũc hic ſoꝛtioꝛ

foꝛũ roͤne ↄctus tantũ: vt.l.hr̃s abſens · S.j.⁊· S. at ſi qͥs.

ff. de iudi.Sed ſi nullũ iſtoꝝ habeã:et tunc aut habeam
certũ domiciliũ alibi/⁊ tũc aut ſciebat mecũ ↄᷣhẽs me ha
bere alibi domiciliũ ⁊ tũc hic nõ me poterit cõuenire:ſed
in eo loco domicilij: vt dicta.l hr̃s abſens.S. nunquid.

Aut ignoꝛabat /t tunc me poterit hic cõu:nire ſaltim vt

caueam de reſpõdendo in loco domicilij: vt dicta.l. hr̃s
abſens.S.nũquid. Si autẽ alibi nullũ domicil iũ habes/
⁊Tc tũc ↄueniar vbi cõtraxitanqᷓ; vagabũdus:vt dic.l.hr̃s

abſens notatur. Si aliqñ cõuenio de reſpõdendo vbiq;

⁊ tunc ſerua qð dixi.sS.de iuriſdi.omniũ iudi.l.j.
¶ Adeo.i( Iſte vᷣſi.legit᷑ quattuoꝛ modis:coniũcta glo.
q eſt in coꝛpoꝛe cũ illa qͥ eſt hic.⁊ pone caſũ in hoſpite nõ

in eo qᷣ domũ ↄduxit.na eſt differẽtia inter iſtos:vt.l.j· G

ſi.de his qui deie.vel effude.Et diuide in tres ptes:qꝛ in

pꝛima ↄparet hoſpes qͥ deiecit ⁊ dat᷑ ei terminꝰ ad dñm

accuſatꝰ/nec dñs domꝰ vſq; ibi qͥd ſi deſijt. ibi accuſatꝰ
⁊ dñs cõparẽt:ſed accuſatoꝛ abeſt vſq; in fl. Eſt ̊ pꝛima
lec.ꝙ hoſpes aliqᷣd deiecit ⁊ trãſeũtẽ offendit / accuſatur
deijciẽs ⁊ ipſe dñm noĩat ⁊ dant᷑ ei inducie ad dñm pᷣſen
tandũ.⁊ ſi nõ ↄpareat ꝑ ſevł ꝑ aliũ ↄdẽnabit᷑ pᷣſens accu
ſatus.⁊ cetera ꝑ ſe patẽt.Sʒ hec nõ eſt bona lec.qꝛ poſt q;
ꝓſtat de delinquẽte nõ dʒ ille cuius eſt domꝰ cõueniri:vt
l.j·S.· fl. ⁊.l.ſe.ff. de his qui deie.vel effu.⁊.l.iij· S.interdũ.
Pꝛeterea cũ hoſpes poſſit ꝓpꝛio noĩe cõueniri:qꝛ deie⸗
cit/nõ põt dñʒ in iudicio noiare.Scðda lec.eſt in eo qͥ mã⸗

dato dñi deiecit/ vł ↄtraxit qͥ ↄhens cõuenit᷑ ⁊ dñʒ noĩat
⁊ ſeruant᷑ ea q̃ hic dicũtur:ſed hec nõ eſt bona lec.rõnibꝰ

S.dictis:qꝛ delinquẽs vel hens poteſt ꝓpo noĩe ↄueni⸗
ri:lʒ habeat mãdatoꝛẽ:vt.l.nõ ideo.j.de accu.⁊.l. ꝓcura⸗
toꝛ qͥ pꝛo euictione.ff.de ꝓcu.ergo non põt dñm noiĩare.
Tertia lec eſt q̃ ponit᷑ ĩ coꝛpoꝛe videlʒ ꝙ qͥs ꝓmiſit ſiſte⸗
re aliquẽ in iudicio ⁊ petit ĩducias ſibi dari ad notificã⸗
dũ dño ⁊ q̃rit᷑ qð ſit officiũ iudicis:⁊ dic ꝙ dabit dilati⸗
onẽ.⁊ cetera ꝑ ſe patẽt.hãc lec.appꝛobat gl.i Et ad ipſã
op.ꝙ abſens non ↄdẽnetur qꝛ liberat᷑ abſens ſi pᷣſens ſu⸗

ſcipiat iudiciũ:vt.l.ſolutionẽ.ff.de ſolu. So.hic nõ ſuſce

pit iudiciũ aĩo nouandi:qꝛ tũc liberaret᷑/t hec vᷣalʒ glo.

dicat illã coꝛrigi qð nõ placet.¶ Itẽ op.ꝙ nõ poſſit diffi⸗

nitiue condẽnari abſens cum ſecum non fuerit facta con

teſtatio.vt.l.finaS.illud.de tẽpoꝛe appella.Sol.non eſt

vera cõteſtatio:ſed quaſi.nam cũ abſens non veniat/nec
mittat.videtur pꝛeſenti cauſam cõmittere/⁊ ſic mandare
ei cauſam: ſed quia non vere mandat nõ eſt cum co vera

quẽ noĩ auit pᷣſentandũ vſq; ibi.ſi nec ipſe ibi non ↄparet

conteſtatio: ⁊ ideo pᷣmo fit in eum executio. Ften q̃ro Snia an

que ſententia mandetur executioni contra pꝛe
que cõtra abſentem: Reſpondeo pꝛeſens conuenuur ex

ntem / et bpoſſit ma⸗
dari exe⸗

ſtipulatione iudicio ſiſti. abſens ex ſua obligatione / et cutioni 3
fertur cõtra vtrũq; ſnĩa. Quare ergo nõ pariter fit exe⸗ ab ſentẽ vl
cutio in vtrũq; ab iitio.Rñdeo hoc eſt mirabile ⁊ poſſuʒ pᷣſentẽ ⁊ q̃

n

intelligere ꝙ aĩo nouãdi non cõparuerit: ſed ſimpliciter ſentẽtia:

Byjuutrigarius ſuper Certio libꝛo Codicis ꝓyit

non in ſtipulatione Si in pꝛima obligatione flat cõdé⸗ cũq; pꝛomittitur certo loco quid dari actio ſit arbitraria Actioi ar⸗

natio ⁊ ſnĩa contra vtrũq; lara:ſʒ qꝛ vere lis ↄteſtata fut Meſpondeo non: qꝛ vbi in contractu bone fidei pꝛomitti bitrarie
cũ pñte cũ abſente nõ vcreck maſtetgeo eimofit execu⸗ tur quid certo loco dari ex natura acrionis bone ſidei ve an ſit loc⸗ unl
tio 3 pñtem ⁊ eſt mirabile.¶ Quarta lec.eſt ĩ eo d pꝛomi⸗ nit intereſſe:non quia ſit arbitraria: vt.l. in bone ſidei. ff. vbicũ;d p
ſit iudicatũ ſolui pꝛo aliquo que olim in reali pꝛeſtari nõ de eo ꝙYcerto loco.in contractibus ſtricti iuris.in quattu mittit᷑ cer ſcn
debebat/nec hodie in perſonali:fuit tamẽ interpoſita cõ⸗ oꝛ eſt arbitraria ſcilicet vbi mutuatur. quid certo loco red to loco qd nuun
uenitur ille qui pꝛomilit iudicatum ſolui ipſe petit induci dendum. Itẽvbip ſtipulationẽ ꝓmutit᷑ qd certo loco da dari.x q̃re n g
as ſibi dari ad denunciandum abſenti vt veniat ? datur ri. Itẽ ĩ legato ſoluédo certo loco e ioſtituto certo lo dicat᷑ ar⸗ ſna
ei: ac. dic vt. S. dixi ĩ pꝛecedẽtile. Lo. xtrg iſtos caſus lʒ actio nõ poſſit eſſe arbitraria alijs bitrari⸗. ho
¶ In glo. que incipit caſus.ibi alij tamen. ⁊ quia potett de cais yt iſti. de actio· S· pterea.tñ rõne loci põt eẽ arbi⸗ nlin
1 eo uo nomine conuenirinon deber alium in iudicio traria vt veniat itereſſe loci niſi i qttuo⸗ caſibꝰ. S. dictis. ſomn
nominare. ¶ In cadẽ glo ibi ſolutionem derogaretur o Itez qro quare dicat arbitraria. Bñde.: cũ ſit ſtricti ſaſ⸗
caſu quo ſulciperet iudicium non nouando:qꝛ aut nouat luris iudex deberet tenere frenũ in manibꝰ vt.l.fl.de con porel
7 non habet locum hec lex: ſed ula. aut non nouat: ⁊ tune di ob turpẽ cauſaʒ ff. Sʒ hec actio ꝙ̈ certo loco facir es nem
perc lex habet locum. Jaco.burt. . arbitrariã vt iudex extẽdat manũ.ꝓpter ergo hãc adie⸗ lterho
è Lhec aut. c valde ſingu.tñ tex.ẽ valde in ctionè extẽdit manũ:ſʒ qꝛ ſtricti iuris tenet frenũ in ma⸗ gulee
. Additi eptꝰ:⁊ vide tex.ĩ.c.j.ð puilegijs ĩ.vj.q fu nibus vt non extẽdat vltra intereſſe ratione loci:nã aliõ loſcſ
it factus ab iſta aut tñ ibi inno. quartꝰ hac aut᷑. declarar itereſſe ↄſiderare nõ dʒ niſi loci.¶ Itẽ q̃ro an ĩ hac actio⸗ onali
dicẽs ꝙ exẽptus põt rõne debiti vel ↄctꝰ vel rei ſite cuue ne veniat itereſſe tã actoꝛis q; rei ad cuius euidẽtiã eſt gnieh
niri alibi qᷓ; coꝛã iudice ſue exẽptionis:tñ rõne domicilij ſciẽdũ ꝙ lʒ reꝰ ꝓmittat certo loco ſoluere: tñ põt vbicun Ainun
talis exẽptus nõ poterit ex̃ loca cõuẽtiðis ↄueniri:q;uis qʒ domiciliũ hat ↄueniri:⁊ hoc iõ ne reſultet iĩ eiꝰ electi mde⸗
bar. ꝗᷓ dictũ· c.j.no viderat hanc aut᷑. voluerit ĩtelligeree Eonc an dẽat. vt. Lj ff. eo. Reus vero non hʒz electionẽ vbi lindu
etiã exẽptꝰrõne domicilij poſſʒ ex locũ exẽptiõis ↄueniri ſoluat alibi q;ᷓ loco deſtinato.aut & agitur in loco deſti⸗ guan
ab iſto ĩtellec.bar. recedit ⁊ bal.idẽ pau.de ca.hic ĩ.j.co. ato ⁊ hec actio tunc non eſt arbitraris: ⁊ ideo nullũ in⸗ ſparat
Epe Fe Er b d ſſe ſli 2terelſe venit. vt.lꝙ ſi epheſi.ff. oo. Aut agitur alibi q; lo⸗ aeyt
5 AE E de po⸗ eio co deſtinato:⁊ tunc actoꝛ tm̃ eſt ĩ moꝛa/⁊ tũc venit inter mahitea
KAgH eSS eeen eſſe ipſius tm:vt extimetur quaãtũ intereſt rei loco deſtĩs liſie
ne. agi opoꝛteat to ſoluiſſe.põt tñ reꝰ ſi velit dicere ſe velle loco deſtina⸗ deiſu
R b : .H„W to ſoluere:lʒ vbicũq; hẽat vomiciliũ poſſit conueniri.vt geſt
U uca. l.ij · S· ſccuola.ff. eo.Si aũt reus eſt in moꝛa ⁊ cõuenit᷑ ali⸗ uirpe
ASEV, B A1 t 4Vã violentie de biq; in loco deſtinato:tũc venit intereſſe vtriuſq; tã acto ſonpe
N E,AAN. 1 aut em. bet tractari vbiẽ ris qᷓ; rei.nam quia reus non ſoluit loco deſtinato tẽpo⸗ ſenti.
poſſeſſio vel vis illata.h.d. Ja.hhu. re debito: ⁊ ſic eſt in moꝛa qð eſt quãdo ad locũ deſtina⸗ liſterius
Add itio. Hec facit ad ſtionẽ eñs ĩ vno territo tuʒ potuit puenire. vt. lij. S. ſi qs ita ſtipulet epheſi. x. ff. tir⸗unh
1 rio cũ baliſta ſagittat hoĩem ĩ alio terri eo.⁊.l.cõtinuus·S·cũ ita.ff.de verb.ob.ideo actoꝛis ĩter⸗ mnint nibus
Cõueniri toꝛio exiſtẽtẽ poterit in vtroq; territoꝛio de crimine cõöue elſſe venit: ſed qꝛ reus alibi q; loco deſtinato ↄuenit᷑:ideo Pochnepoſſt
vbi debe⸗ niri m bar ĩ.l..ibelloꝝ. ff. de accu.ſᷣm paul. de ca. nec oo⸗ venit cius intereſſe. Si aũtvterq; eſt in moꝛa.ſ.actoꝛ ⁊ re ctiof
at de crĩe ſtat l traiecticie.ff.de actio.⁊ oblig.qꝛ illa loquitur ĩ cõ⸗ us venit intereſſe vtriuſq;. Hec ob.ſi dicas moꝛã cũ mo⸗ gvose
exñsĩvno tractibus paul.de ca.hic. . ra heſ deberer n geua o petit nefenne fi⸗ ab rt D
o E AAhi , dofe smiſ re:qꝛ actoꝛ ĩ moꝛa fuerit:qꝛ hoc non poſſet ſibi reus obij 1glonn
F agitrar S bi fid eicõ mil. Ec. cere cũ ex hoc ſentiat lucrũ.vt.l.cũ in fundo.S.ſi mulier. D
hoicz in a Mub ica ff. de iure do. Si petit qꝛ conuenitur alibi qᷓ; loco deſtina weid
kor 0 weica. Obt 1or lceo nimiri ſinonfit coenſatio iſtoꝛũ intereſſe cũ nnal
4 Ver j veniãt ratione moꝛe.
Ideicommillum eς% Bbiinrem actio. Kubꝛi.
2 rregitas vel maioꝛ pars eiꝰ debet cauſa em 5e 2 uso
4 Ann fideicõmiſſi tractari. h. d. de hoc hẽs Sõ R rem Venditoꝛ dʒ defẽdere Ntiun.
glo.in.l.qð legat᷑ ff. de iudi.⁊.l.fldeicommiſſum. . Ne Eil emptoꝛez in foꝛo empti hennn
. B bi co uen iatur ui certo lo onis. ⁊ vbi res eſt nõ in pꝛopꝛio vendi mnpti
. Des L q Srionis. b.8'd. dien
co dare pꝛomiſit Rubꝛica Rdonin Nendee, dran wer
4 p⸗ 4 2 * ipſũ heon no debeo petere qð hẽo: letati
Sè . ui ꝓmiſit certo lo⸗ aut ñ hẽo ⁊ mihi ñ ↄpetit ĩ rẽ actio.vt
—. Bi certo. ſoluere: alibi püßt Eaα EGlire derei ve. So, exponedo vt gl.
4* oõueniri qᷓ loco deſtinato:⁊ erit actio ¶ Itẽ op. ꝙ nõ imineat ꝑiculũ euictiõis victoꝛi.vt.l.ſi fũ ſete
larbitraria ⁊ habebitur ratio intereſſe do· S. fl · ff. de euic. So. vt gloſ. ¶ Quero an vẽditoꝛ poſſit V
lactoꝛis hoc dicit. ſuſciꝑe iudiciũ ĩuito actoꝛe.qͥdã ꝙ ſic qͥdam ð.Tu dicvt 1hos
M C¶Ex tex arbitraria] i. cui deſernuit gl. ¶ Queroqᷓ ſit foꝛma iuriſditionis.⁊ dic vt glo. . in
K airbitrium iudicis vel officium ratione P

poſſi le i Cõuẽt? a⸗ 6
V. 7 Qui poſſidet alieno noĩe ↄuentꝰ Cõuet po
SEARRAN quis. pst dñʒ ĩ iudicio noĩare:⁊ dat ei lieno noĩe *
dilatio ad denũciãdũ dño ⁊ ſi dñs non veniat an poſſit

ooooocinmam non eſt pꝛopꝛiũ nomen actio
nis actione ex ſtipulatu vel certi condictione.

¶ Soppo /ꝙ non ſolum hoc caſu ſit actio arbitraria: ſeld F „At lis p ↄteſtata quãtũ ad tria. Pꝛimo quan dñʒi iudi Nn
in conſtituto ⁊ in actione exteſtamento: vt.l.ſi heres.⁊.l. tũ ad pᷣſcriptiõis interruptionẽ. Scðo quãtũ ad hoc vt cio noia⸗ ein
ſe ffe ⁊v.l.ſi duo· S. j.ff. de conſti. pecu. So. arbitraria eſt poſſit fieri miſſio ĩ poſſeſſionẽ. Tertio quantũ ad hoc vt re. lſin
hoc caſu cum quid pꝛomittitur certo loco dari:vt hic. augdiat᷑ reuerſy de ꝓpᷣetatenõ de poſſeſſiõe.h.d. ¶ Op. ꝙ ſeti
Item in alijs tribus caſibus.ſ.ſi mutuatur pecunia cer⸗ ↄuẽtꝰnõ poſſit dñʒĩ iudicio noĩare:nã põt ſuo noiepueni lirin
to loco reddenda: vt.ff.e.l.aut ſi mutua. Item ſi legatur ri lʒ alieno noĩe poſſideat.vt.l.officiũ.ff.de rei vend.So. Nlo⸗
quid certo loco ſoluendum:vt.d.l.ſi heres. Item ſi quis aut loquoꝛ ĩ re mobili:tũc põt ſuo noĩe ↄueniri:⁊ideo nõ 1r
conſtituit ſe certo loco ſoluturum pꝛo aliovel pꝛo ſe vt di põt dñʒ noĩare vt ĩ ↄꝛio:lʒ hodie poſſit ꝑ aut᷑.q̃ ĩ ꝓuincia e
cta.l.ſi duoS.· j.ff. e.ti. Itẽ oppo.ꝙ non veniat intereſſe hic loqt᷑ ĩ imobili.⁊ ẽ iõ ſᷣj Ja.de are.qꝛ poſſeſſio rei mo⸗ “ B
väytriuſq;: quia intereſſe venit pꝛopter moꝛam:at vbi vter-⸗ bilis pᷣt facile trãſire de vno loco ad aliũ:⁊ iõ nõ dʒ actoꝛ “
gJ eſt ĩ moꝛa/moꝛa cũ moꝛa dʒ cõpenſari:vt.i:.fi·S· penul. ↄpelli ſeqͥ eũ cuiꝰnoĩe poſſidet᷑.Tu dic ꝙ ẽ rõ:qꝛ poſſidẽſ R
Moꝛa cũ ff. de eo ꝑ quẽ fac. aut ergo actoꝛ ẽ in moꝛa ⁊ intereſſe rei rẽ mobilẽ põt bñ reſtituere ⁊ plene:ſʒ non ſic ĩ ĩmobili qꝛ ſ. I
moꝛa dʒ debet venire / aut reus eſt in moꝛa et intereſſe actoꝛis de⸗ lʒ patiat᷑ ĩgredi:tñ dñs retĩet naturalẽ ⁊ ciuilẽ poſſeſſio⸗ e
ↄpẽſari. bet venire:aut vterq; eſt in moꝛa:⁊ tunc moꝛa vnius cum nẽ ſic ⁊ meliꝰ exhibere pᷣt.vt.l.iij ·S· exhibere.¶ Itẽ op.ꝙ Gan
moꝛa alterius debet compenſari: vt dicta.l.fi·S. penul. g etiã ĩ ĩmobili ↄuẽtꝰpoſſit dñʒ ĩ iudicio noĩareè vt.S.vbi ð nin
non poteſt venire intereſſe vtriuſq;. So. quidam faten⸗ cri.agi aut᷑.qua in pꝛouincis.q̃ facit ʒ ſcdᷣam lec.que im nd
tur:gloſ.tenet contra.vt.ꝓ. dicam. ¶ Quero ergo an vvi⸗ pugnatur. vel etiam ſʒ tertiam:qꝛ loquit᷑ indiſticte.So. em

ri

Bbi de here. agi. Bbi de ratio. V

udinnn;
eiun 1 iilud iure nouo ſᷣm glo. Modo quero an hoc ſit verum hypothecaria reſeruari queſtionẽ de iure pignoꝛis.ſ.an
Ein iſn generaliter ꝙ alieno noĩe poſſidens poſſit dũm in iudicio fuerit a domino obligatũ an non. In noxali actione dic
unnn nomin are. So. aut detineo alieno nominc tantum aut qꝛ vt glo. ꝙ nunqß auditur de poſſeſſione vel de pꝛopꝛietate:
aet ſum cõmodatarius vel depoſitarius rei mobilis 2 poſſie uz vt.l.ij. in fi.ff.ſi ex noxa.cauſa aga. Item queroeo caſu
lcndd meo nomine conueniri: vt.d.l.officium. hodie poſſum do quo dixi audiri reuerſum de pꝛopꝛietate vſq; ad qð tem
ngrcktobe minum in iudicio nominare:vt aut᷑.qua in pꝛouincia.aut pus audietur. Reſpondeo vt gloſ. qꝛ eo caſu quo miſſus
ſrigiſzt, ſum colonus vel inquilinus rei immobilis:⁊ tunc ⁊ olim efficitur poſſeſſoꝛ cum iuſte poſſideat:vt.l.iuſte.de acqui
. gtüüme ⁊ hodie poteram no minare vt hic:aut habeo naturalem rẽ.poſ.pꝛeſcribit longo tempoꝛe contra reum:ſed eo caſu
0.0deis tantumvel ciuilem tm:⁊ tunc non poſſũ alium in iudicio quo non efficit᷑ poſſeſſoꝛ:non põt pꝛeſcribere rei vẽdi.qꝛ
chſtſmne nominare:vt euitẽ iudicium verũ:quidam dicunt ꝙ ciui non poſſidet:ſed pꝛeſcribit iure agendi ſpacio.xxx.an. vt
Nlfideen liter poſſidens non poteſt conueniri rei vẽdicatiõe:qꝛ nil lomnes.⁊.lʒ.ſicut.j/de pꝛeſcrip.xxx.an. Iteʒ quero vnde
loeofteti poteſt reſtituere:⁊ inducunt.l.ſi fundum.ff.de fundo do inſurgat hec quaſi conteſtatio.Reſpõdeo ex citatione fa
Gohietce⸗ ta.⁊ male:qꝛ ſi ibi induco ĩ rem quã aliꝰ ciuiliter ⁊ natura cta de inquilino ⁊ nominatione dominij ⁊ dilatiõe data
ffenüinn liter poſſidet multo foꝛtiꝰin re quã ciuiliter poſſidet.⁊ re⸗ ad nunciandũ domino ⁊ nunciatione facta domino ipᷣo
let fieis gula ẽ ꝙ ſi induco aliquẽ in poſſeſſionẽ ĩiductus acquirit in contumacia exiſtente:nam tunc videtur confidere de
Mibacai⸗ poſſeſſionẽ que erat penes me / vel quã inuenit vacuam ? co qui ipſum nominanit ⁊ ei cam committere poſtqᷓ; nõö
Seligen non aliã/licet coꝛpoꝛe ⁊ animo ingrediatur:vt.lj.ff.de ac venit.ſ¶ Item quero ex qua cognitione fit miſſio.Reſpõ⸗ Miſſio
Püpörporen quirẽ poſſeſ.⁊.l.ſi finita ·S. vbi aũt.ff. de da.infec.⁊.l.non deo ex ſummaria.in quo ergo vertetur hec ſummaria:di poſ. ex qᷓ
laicha glienum.de interrog.act ⁊.l.qui vniuerſas·S. item cũ pꝛieꝛ cunt quidam ꝙ actoꝛi dabitur ſacramentum calumnievt cognitioe
dectani toꝛ. de acqui.poſ.Si ergo habeo ciuilem poſſum conueni iuret ꝙ non petit ſe mitti in poſſeſſionem calumnie cauſa fit.
fihlocdd ri inducendo in poſſeſſionem ⁊ inductus acquiret ciuilez ego puto ꝙ aliqualiter debeat de debito conſtare:vt l cũ
deonli quam habeo:⁊ pꝛobatur hoc/qꝛ actio ad exhibenduʒ eſt pꝛoponas.j.de bo.aut᷑.iudi pꝑo.⁊.l.fulciniꝰ.ff.qui.ex ca.
huraſtif pparatoꝛia vẽdicationis:⁊ tamen datur in ciuiliter poſſi in poſ.ca. ⁊ dicitur ſummaria ꝓpter duo:pꝛimo quia iu⸗
icpenitin dẽtẽ:vt.l.iij· S/fl.ff.ad exhibẽ.¶ Item q̃ro an ſnĩa lata co⸗ dex altero abſente pꝛocedit:vt.l.pꝛoperandum &S.·⁊ ſi qui
eiloo d tra hñtem naturalẽ pᷣiudicet hñti ciuilem vł ecõtra:qui⸗ dẽ. æ S. ſinautem reus. . de iudi. Secundo quia iudex tã
ro diſn dã ꝙ ſic quaſi vna ſit pediſſequa alteriꝰ. Ego puto ꝙ ſint cognoſcit de iure pᷣſeti: vt. l.iij · S. ibidẽ.fr.ad exhibẽdũ
conuelti due ĩ ſubſtãtia qñ ſũt penes diuer ſos:vt colligit᷑ ex.l. pe⸗ Y Cto 2 Actoꝛ ſequit᷑ foꝛuʒ rei ⁊ in reali h.d.
cötenfft gre · S. fl. ff. de acquir.poſ.⁊ ex notatex.l.ex liberis·..de Æ. A W—AH116 ([Quero quid in re mobili ? dic vt
miuſcti⸗ 4 quir.poſ.aut ergo fertur ſñia cuʒ vno ignoꝛãte alio ⁊ alij dE glo. ego puto ꝙ res debeat ſequeſtrari: ⁊ ibi
eſtmato ti non pꝛeiudicatur: aut ſciente ⁊ pñte ⁊ ſic: vt. l. ſepe · S. ſed ArTEYHEAGI vbi eſt: vt ar. l. fideiuſſe 02· G. j. ff. qui ſatiſda.
gloci i ſccientibus ff. de re iudi.¶ Itẽ quero an ille qui dicit ſe al⸗ cogun.i¶ Item quero quid ſi reali agatur vbi reus ⁊ alibi
licginf Poſſidẽſ terius nomine poſſidere debeat hoc pꝛobare. Rñdeo ſic eſt res petita/quis ſententiam executioni mãdabit:⁊ dic
ine⸗ noĩe alte⸗ cum Her ſit gura; ercePri declinatoꝛia ar.l.ĩ exceptio vt gl. Itẽ qro in cuiꝰ electiõe ſit foꝝ eligere:⁊ dic vt gl.
n riꝰan dẽat nibus. ff. de pꝛoba. Item quero an qui dvnũĩm nominauut ð S S
oueiai B pꝛobare poſſit penitere ? ſuo nomine litigare. Rñdeo ſic ar.l. ele⸗ B bide 6 erxeditate
ſong ſagut ctio.ff de noxa.i¶ Item q̃ro ĩ quo habet᷑ ꝓ ↄteſtata: certe a f E R b 5 α
1 Modd quo ad tria q̃ hic dicunt᷑ ⁊ dixi in ſummario.Sed nunqͥd S”Ll I EEe A. U 2 ca.
tſeſinechi habetur pꝛo quaſi conteſtata quãtũ ad diffinitiuã ferẽdã 2, Llic Siue agatur petitione here
tſbireust ⁊ glo.in.l.conſentaneum:⁊ ia.de are.vidẽtur dicere ꝙ nõ ditatis ſiue edicto diui adri
lo ſi mi nam cum hec quaſi conteſtatio ſit irregularis non debe⸗ ani debet agi vbi eſt res. hoc dicit Ja
Bloco da mꝰ ei di plꝰ robur Pler ar ler lſta war ei robur tm̃ quã Ecobus Butrigarius.
zi interele tum ad tria:ergo non dabo in plus:huic tamẽ repugnat S ) orgkffeoartszit
aut᷑ qua in pꝛouincia.vbi ex quaſi cõteſtatione fertur dif T bi d ratio cinus
Pub finitiua:ſed dic ꝙ ibi pꝛeſes defendit dñm:hic autẽ colo⸗ “ D im qu Siue quis geſſerit of
nus voluit pꝛocedere in cauſa:qꝛ tũc potuiſſet ferri diffi⸗ 9 oeficiuʒ publicũ aucto
tordz defiin nitiua.i¶ Itẽ op.ꝙ quãtum ad ĩterrumpendam pᷣſcriptio r ritate ſed vtilitate pꝛiuatũ /ſiue publi⸗
zezinfooemn em non ſit neceſſaria conteſtatio ſed citatio:vt.l.ſi quis &à ESAcum auctoꝛitate ? vtilitate dʒ ibi red⸗
nproptionel emptionisj. de pꝛeſcriptio.xxx.an. So. omnibus reicct e W dere rönẽ vbi adminiſtrauit ? ſcdᷣo ca
dic ꝙ qdam pꝛeſcriptiones ſunt q̃ ſolum cauſantur a faz⸗ Stenn Eiu fit remiſſio pꝛimo nõ.h.d.cũ ſeq̃nti.
pendiceg uoꝛe vt eſtvſucapio:⁊ hoc mõ nõ interrumpitur etiã ꝑx cõ EE no ¶Additio. Regulariter ĩ cõtra⸗
ohetee h teſtationem.ſed quantum ad effectum: vt l ſi poſt acce. ꝗ Hi ctibꝰnõ eſt locus remiſſiomvt ĩ l.
ertireadihn ptum. ff. de rei vendi.quedã cauſantur ab odio tantuʒ: vt eres abſens. ff. de iudi:c.romana.S. ghere. de
gitont ꝛeſcriptio.xxx. vel.xl. an.⁊ ad interrumpendas iſtas ſu- Ga &&è ſał foꝛo ↄpetẽti.iſtud tñ fallit in caſu huius.l.⁊ in
ep iſtlti ficit ſola citatio:vt in contrario:⁊ pꝛopter illas pᷣſcriptio gl.hic:⁊ idẽ guillermus de clu.dicẽs eẽ ſpale ꝙ in ↄᷣctibꝰ
nc nes eſt inducta illa interruptio:q̃dam cauſantur a fauoꝛe vel quaſi fiat remiſſio:⁊ hoc qꝛ iſta adminiſtratio põt ha
nn Lin ⁊ ab odio mixtum:vt eſt pꝛeſcriptio.x.vel.xx.an.⁊ ĩ hac bere delictũ incluſum:⁊ ſicut in delictis fit remiſſio ad lo
dan), eligitur media via:vt ꝓ conteſtationem fiat interruptio cum delicti in.S. ſi vero.in aut᷑.vt nulli iud.coł.ix. IJIta in
dientglo ul ipſo iure:vt.l.moꝛe j.de reiven.¶ Modo quero an ſtatim edditione alicuiꝰ adminiſtrationis.ideʒ vbi agit᷑ de ſta
oſenn poſſideat miſſus in poſſeſſionem:⁊ dic vt glo.ſ Item que tuꝓti.ꝓximo.l.j.idẽ ſi cõparuiſſet coꝛã vno iudice⁊ pꝛo⸗
toncinend ro an reuerſus audiatur de poſſeſſione. Rñdeo aut agiꝭ miſiſſet ibidẽ ↄparere ĩ aut᷑.de exhi.⁊ intro.reis/S.ſivero
ſſfennm perſonali aut reali:pꝛimo caſu auditur quãtũcũq; de poſ regularit᷑ ſecꝰ vt ĩ.c.romana.S. hẽtes.de foꝛo ↄpe.ĩ.vj.
u Pinoen, ſeſſione niſi res fuerit vendita vł creditoꝛi adiudicata:vt fßʒ pau.de ca.hic ⁊ guił.i.l.j.yvbi qͥs de curiali vel coarta
litide l.ſi quis emptionis·S.fi .. de pꝛeſcrip.xxx.an.⁊ hoc verũ li aliq cõdi.conue.Adde glo.ſing.i.l.iã gl.ſup vxbo ꝓ nõ
glantigl hen ſi petitur quatitas.Si aũt peteretur res actione periona datoi fine glo.ĩ vᷣſi.ſʒ ꝑ h̊ͥ pactũ ſʒ bar.ibi q̃ glo.ẽ icogni
ſeho li ⁊ in ea fieret miſſio. idem dicerem ꝙ qñ agitur reali: ta canõiſtis łʒ ab.ĩ.c.fl.ex.ð fo.ↄp.⁊ L.c.j.de iud.vide ple
ſon, Er.kpꝛoperandlj.5 ſinautem reus g de nndl prour ocl ne⸗ aſid...f ſ qͥs ĩ ius vocatꝰ nõ ic.⁊ ibi ẽ gl.pᷣdi.
dereivene”, ur in pſonali. Si aũt agitur ĩ reali:aut non eſt lis cõteſta s 5
Pnin ta vel quaſi:aut eſt conteſtata vel quaſi: pꝛimo caſu fit ta M dlcaã ſtat s ag 1 d X. W n 9 . 1.
han finin im poſſeſſoꝛtꝛ auditur annum depoſſeſione no etra eAA ue. Siſeruus fugita vomio
. Poſefoline ſz de ppꝛietate ſic:vt dicta.l.ſi quis emptionis.ſi autẽ lis Sr a LE. in aliam pꝛouinciam: pꝛi⸗
ithni erat conteſtata vel quaſi /aut non eſt liquiduʒ de cauſa AAEto capitur a domino ⁊ ca poſſeſſionis
irheſi ſic ex interlocutoꝛia fit miſſio tunc nunq; auditur de poſ /tractatur eodem loco: cauſa vero pꝛo
ſeüinchie ſeſſione:ſed de pꝛopꝛietate ſic vt hic:⁊.l.conſentaneum.·· ErE E,GC(„νhDietatis examinatur coꝛam iudiceyn
ni oſce quomo.⁊ qñ iudex.Si autem ẽ liquiduʒ de cauſa:⁊ ſic fit = de fugit.hoc dicit. Seruꝰ? fu⸗
cn e(Non miſſio ex diffinitiua ⁊ tunc nunq; auditur:nec de poſſeſſi⸗ AE „ Mota ergo tres actus. Pꝛimus eſt giens põt
ſben nöm one:nec de pꝛopꝛietate:vt.d.l.conſentaneum in fi.ideʒ p rEECAptionis pꝛopꝛia auctoꝛitate. Secun capi a do⸗
noſn ſetn omnia ſi agitur hypothecaria ⁊ eo caſu quo dixi in reiv? dus eſt cognitio de cauſa poſſeſſionis. Tertius eſt co⸗ mio ppa
ſollin⸗ dicatione ſeruari queſtionẽ dominij eodem caſu dicas in gnitio pꝛopꝛietatis:⁊ hanc legem vidi pꝛacticari in quo auẽitate.

niij

Butrigarius ſuper Certio libꝛo Codicis

dã canonico regulari qui ab oꝛdine fugerat: nã eius pᷣoꝛ
dicebat ſe euʒ excõminicaſſe ⁊ oĩa feciſſe que poterat vñ
imploꝛabat bꝛachiũ ſeculare vt eum caperet:nã pꝛopꝛia
auctoꝛitate poterat capere cũ poſſi ideret.vt.l.quẽadmo⸗
dũ·S.magiſtratus.ff.ad.l.aquiliã.cũ ſi.⁊ quia capit fugi
tiuũ.vt.l.ait pꝛetoꝛ ·S·ſi debitoꝛem.ff.que in frau.credi.⁊
qꝛ capit nõ vt ſibi hẽat:ſed ad iudicẽ reducat: deinde cã
poſſeſſionis tractabitur in loco in quo depᷣhenditurvt.S.
vbi de poſſ. agi opoꝛte.l.j.poſtea reducetur ad locuʒ vbi
fugit ⁊ ibi cauſa pꝛopꝛietatis tractabitur: quia poſtqᷓ; ꝓ
uocat in libertatem debet ſequi foꝛuʒ pꝛioꝛis.idẽ ĩ ſeruo
vt · ..eo.l.iiij.⁊ in coartali per omnia.vt.jti.j.l.j.

L ꝛocuratoꝛ ceſa⸗
£● RKo curatoꝛes. non examinat
C.cauſam ſtatus. h. d. Actoꝛ ſegut
. Actoꝛ ſequitur
J in poſſellione. foꝛum rei ⁊ ĩ cã
ſtatus. h. d. cum ſeanenti⸗ Slihertaris e ſ
SVAW auſã libertatis ⁊ ſer⸗
NES Am dud um uitutis examinat ꝓcu⸗

ratoꝛ ceſaris:cauſamvero ingenuitatis exami

enat ſolus pꝛeſes. ”
¶ Dop.de.l pꝛocuratoꝛes.S.e.que loquitur indiſtincte.
So. illa intelligitur ſʒʒ diſtictionẽ iſtius.vel dic ꝙ aut eſt
queſtio libertinitatis vel ſeruitutis inter fiſcum ⁊ pꝛiua⸗
tum litigantes de quodamtertio/⁊ tunc pꝛo curatoꝛ co⸗
gnoſcit vt hic. aut eſt queſtio inter pꝛiuatũ ⁊ quẽdam quẽ
dicit ſuũ libertũ vel ſeruũ/⁊ tũc hec eſt pꝛopꝛie cã ſtatus
æ tunc non cognoſcit vt in contrario. he ſunt vere/ alie
ſunt truffe: ſed illa que dicit ꝙ hic cognoſcit vicepꝛeſidis
eſt falſa:qꝛ tunc etiã de ingenuitate poſſet cognoſcere vt
g.de offi.eius qui vicẽ alte. gerit.l.j.⁊.ij.⁊ ·vbi cauſc fl⸗
liif⸗ Qued aʒ pᷣſcriptio quique
R litib US. nalis abcoibn ſeruabatur
WRwin cã ſtatus / hodie eſt abolita.h. d.
„ .COp. de to. ti . ne de ſta. defun. So. vt gloſ.

Bbiquis de curiali. Mubꝛica.

*lis fugerit auctoꝛitate

AAE—ναrit câ poſſeſſionis tractabitur: pꝛopꝛie
tatis vero in locovnde fugit.h.d.
(.Ex tex. fuerat audiat .ſ in cã poſ⸗
ſeſſionis conuictus.ſ.poſtea in peti
toꝛio in locovnde fugit.
¶Bp. cꝙ pꝛiullegium non ceſſet. vt..l. pꝛoxi. So vt glo.
Zu dic ꝙ hic voſebat cõueniri coꝛam eo ſub quo illicite
militabat:⁊ ideo nõ auditur/als audiretur vt in ↄꝛio.

Adde glo. ij. huius legis ſingul. ad hoc
Nebitoꝛẽ Ad D tio non ſoluz creditoꝛ pꝛincipal is poteſt

fugiẽtem capere debitoꝛẽ fugiẽtẽ:ſed etiã ꝓcuratoꝛ ipᷣiꝰcreditoꝛis
põt cape⸗ ſᷣm Jaſonem. in · S· j. inſtit. de action.xi.col.Et no.ꝙ an
re credi-⸗ tiquitus erant homines parum induſtrioſi ⁊ non habe⸗
toꝛ pꝛinci bant artem vnde viuerent. vnde dedicabat ſe alicui cu⸗
palis vel rie alicuius ciuitatis vł iudicũ: ⁊ facicbãt ſe balliuos vl
ipſius pꝛo executoꝛes vel ſcriptoꝛes vt ex illis lucris viuerent ⁊ ꝓ⸗

curatoꝛ.

mittebãt ppetuã obediẽtiam ⁊ operã:⁊ iſti largo vocabu
lo dicebãt᷑ milites nõ armate militie:ſicut aliqui qᷣ ſe offe
rũt monaſterio nõ tñ faciunt ꝓfeſſionẽ qui vocatur obla
ti/⁊ ibi ſtãt expẽſis monaſterij ⁊ faciũt hoꝛtos per paſar
lo tẽpo vel coquiam ſᷣm Paul.de aſ. . fcürialt
SAS p iqñouenit᷑ curialis
Ac Pp erp etua * Ppotr ſtatũ curie co⸗
artalisvł ꝓpt᷑ exactionẽ vel ↄcuſſionẽ:⁊ tunc
lodqt hec lex vſq; ad ver. ſuꝑ publicis. aut ↄue⸗
nit ppter publicas fũctiões ⁊ ceſſat oĩs exceptio ⁊ hoc
in ſcðᷣa parte vſq; in finẽ ⁊ ſummarie.h.d.Si curialis cõ
ueniat᷑ ꝓpter ſtatũ vel ꝓpter exactionẽvel ↄcuſſionẽↄue
nit᷑ oĩ exceptiõe foꝛi ceſſate pᷣterqᷓ; armate militie ⁊ bñfl⸗
cij pᷣncipis.Sʒ ſi ↄuenit ꝓptẽ᷑ publicas fũctões ceſſat om
nis exceptio:oꝛdinarius non recuſatur.h.d.
¶ Ex tex.p̃ter eos. Iſte vᷣſ. Fʒ opi.Aʒo. reſpicit pᷣeedẽ
tia ⁊ ſic idẽ erit ſiue ↄueniat᷑ ꝓpt᷑ publi.fũctiões ſiue ꝓpt᷑
ſtatũvt ĩ duobꝰ pᷣdict caſibꝰ excuſent᷑.Alia ẽ opi.ꝙ vᷣſi.
iſte reſpiciat ſeqntia vt ſic vbi qs ↄuenit ppter publi.fun
ctiões nullã exceptiõem poſſit op.⁊ nõ ſit vᷣ. ibi ceteros.

3 Si curialis vel coarta⸗
Iquis

Hoꝛopꝛia poteſt capi ⁊ vbi repertus fue

Vbi ſenatozes vel

clariſſimi.
MKubzica.
. Clariſſimi ĩ cr imi⸗
Bicum . nali cã ↄuẽti nullo
pꝛiuilegio Ho unude micd. ſueri
6 Illuſtres ⁊ ſuperioꝛes in
Enatoꝛ es. ciuilibꝰcauſis iudices hic
— politos ſoꝛtiumur hoc alcit⸗
P Diuide hãc.l.in duas ꝑtes:
RBotiens. νima loquik iilluſtribus
Xæ ſpectabilibus in cã criminali conuentis ha⸗
— ℳ bétibus dignitateʒ cũ ad miniſtratione. In ſe⸗
cũda loquit᷑ de illuſtribus ⁊ ſpectabilibꝰ in cã criminali

cõuẽtis hñtib? dignitatẽ ſine adminiſtratione. Secũda
ꝑs ĩcipit ibilviros aũt ⁊c᷑.⁊ hoc ſit loco ſummarij.

Add itio Ad cuidẽtiã huiꝰ.l.⁊ totius ti.pᷣmitte ꝙ Dignita⸗
DEEDtres ſũt oꝛdinarie dignitatesclariſſime / tesoꝛdina
ſpectabiles/⁊ illuſtres:alie ſũt exoꝛdĩarie vt militia.lłl pe. rie ſũt treſ

qui militare non poſſũt.j. Item ſuꝑilluſtris que non ẽ di
gnitas de ꝑ ſe:ſʒ ẽ q̃dã adiectio dignitatis ſʒ guil.de clu.

licet gloſ.in aut᷑.vt ab uluſtribus coł.vj.appellet eam di

gnitatẽ.vnde ibi guił.de clu.dicit ꝙ qdã eſt dignitas ſu⸗
perilluſtris:⁊ iſta eſt in papa ⁊ imꝑatoꝛe:olim erat in con
ſulibꝰ ⁊æ patricijs:⁊ hec appellat᷑ maxĩa.Alia ẽ dignitas
magna/⁊ iſta ẽ illuſtris vt in pᷣfecto oꝛiẽtis.Quedã ẽ me⸗
diocris:⁊ iſta dicet᷑ ſpectabilis q̃ ẽ ſupꝛa clariſſimã ⁊ iſta
erat in ꝓconſulibꝰ.Quedã ẽ ꝑua ⁊ dicebatr clariſſima q̃i⸗
fra ſpectabilẽ/⁊ hec in pᷣſidibꝰ ꝓuinciaꝝ.lʒ.illicitas ·S· qui
vniuerſas.ff.de offi.pᷣſidis.Quedaʒ erat minima ⁊ care⸗
bat nole dignitatis ⁊iſta ẽ ĩ magiſtratibꝰ municipalibꝰ⁊
defẽſoꝛibꝰ.ã nõ ſunt dignitates:qꝛ ſũt officia cũ admi
niſtratione ⁊ nõ hẽbat aliqͥd de pᷣdictis noĩbꝰſᷣm paul.de
ca.hic ſuper rubꝛica vbi ſenatoꝛes vł viri clariſſuni ciui⸗
livł criminalit᷑ cõueniant᷑.Qui fuit ſenat.vł pr eiꝰſi poſt

ea finiat᷑ offr adhuc durat in dignitate illuſtri ⁊ gaudet

pꝛiuilegio reſpectu huiꝰ.l.pꝛimo qꝛ nõ poſſũt cõueniri ni⸗
ſi coꝛã pꝛincipe vlł eo cui pᷣncepscam delegaucrit. Scdðo
nõ poſſunt ab ipo delegato ↄdẽnari pᷣncipe ĩcõſulto.Ter

tio cũ eoꝝ ꝓceſſus agitat nõ tenent᷑ in carceribꝰ: ſʒ ſedẽt
vna cũ iudice /i aliquo tamen loco ſeparato ⁊ non tantuʒ

eminẽti hij qui nunq; officium habuerũt:tamẽ pꝛinceps
eis concedit dignitatem ac ſi habuiſſent:vt patet in iſtis
qui efficiũt᷑ comites ab imꝑatoꝛe:⁊ tñ nũq; habuerũt co⸗
mitatum vel milites ⁊ nũq; exercuerunt ꝑſonam ſuam ꝓ
re publica in factis armoꝛum:ſti non ſunt pꝛiuilegiati re
ſpectu iudicumvt hic tamen non condemnãtur pꝛincipe
inconſulto ⁊ ſi rome conueniantur non debent cedere:qꝛ
ibi ſunt magni iudices:ſi vero in pꝛouincia vbi non ſunt
tam magni iudices:⁊ tunc ſecusvt ĩ verſi.quotiẽs.qꝛ ha
bentes dignitatem ex pꝛ iuilegio nõ ſunt ita digni ſicut il
li qui hñt ratiõe officiſvel adminiſtratiõis.⁊ ẽ ꝗ illos qͥ p
bullã ſine examĩatiõe faciũt ſe doctoꝛari pau.de ca.h.Et

no.h̊ eẽ tex ĩ vᷣſi.quã ſacra nr̃e pietat pariter ſublimauit ohilitaſ

oꝛatio:ex h̊ habes ꝙ a pꝛĩcipe ꝓuenit nobilitas ⁊ ſic pꝛin
ceps quotidie põt hoĩes nobilitare ſᷣm pau. de ca. hic vi
de bar.in.l.quotiens.de digni.li.xij.C. ⁊ ita nobilitatꝰ fu
it generoſus martinus de barathegy capitaneus affinis

meus qui ſoꝛoꝛẽ meam duxit in vxoꝛem.
In quibꝰ caulſis milites ſtc.
RKRubꝛica.
nomeſtici curiales aut
Mnunes agentes in rebus con⸗
à Vueniri poſſunt non obſtante aliqua
ꝛeſcriptione niſi armate militie. ſᷣm
vnam lec.vel non declinat foꝛum ſᷣm
Haliam lec. .
μOp. 3 lec. illoꝛum qui dicunt ꝙ af⸗
Rrr= RAmata militia excuſat op. ꝙ iſte tex.ſibi
contradicat: quia pꝛimo dicit quocũqʒ pꝛetendat militia
non audiri.Secundd dicit ꝙ excuſatur militia:ſed dic ꝙ
in pꝛima parte loquitur de militia inermi.in ſecunda de
armata.i Itẽ op.de.l. fl. S.ti. ij. vbi in public fũctiõibꝰne

dirlco

foone
nl
ſſoſun
ſenlaͤtn
vocide
Hicnor.
(ientun
ſinpr⸗
uris
ceſerit
ſergus
yndeke
tnyt
ſeuaks

ſncpfie

Nedve

.
miane
Conitinl

ſupning
ſsintics
lirduustee
uifillerfee
lcanete,n
ſrinrgee
lncägifini
Ricne Seiſe
bnmmf⸗
stigninee
tutgemniſfet
eltnitelgen

nssnenmen

S

2

iocznl dect.

Ppelcten.
ickdigntnt⸗
Aimerztincn
Mediger
ie Qvcce
ldemniſimi eſt
Nichrſſimi⸗
lllicnog
tmininatene
Fnunicafe

kofficigci A

noibefmnpln
ridgriſmicu⸗
tpkofebipt
luſtnie gan
ſuütcouenii
gauerit. G
eicöͤſultoſ
ceribd: gſe

totnontmn

=
☛☚

SS
== ==
= =
= - ☛☚ dD – =

=
—,=

=

4

S=
=z

tamẽ pelie
habneiis
tglonenſung
emnäturprtmn
debent cker
cupbtwonſ
ſigonisg
ſen
S
ipundec⸗
vblltastl
in bli
pimnens

ytpatet inli
n
Uprintegenn
ttabigniſan
lerſihlimt
hen dee
glliter

=

ii

=

.

mini licet foꝛi pſcriptionem opponere.So.ibi expone ꝙ
nemini licet niſi ſit miles armate militie:vt ibi mvnam
lec.pꝛout vᷣſiculus pꝛeter eos refertur ad ſuꝑioꝛa. Mo⸗

do pone lec.hugolini qui intelligit ꝙ nulla militia excu⸗

ſat:ſed excuſantur cond uctoꝛes: qð eſt verum niſi eſſent
milites armate militie:qꝛ illi conducere nõ pñt ⁊ ad hoc
excipit verſiculꝰ cũ nõ armata ⁊c.qð aũt dixi milites ar
mate militie non poſſe eſſe conductoꝛes:fallit quando cõ
meatum acceperunt ⁊c̃.⁊ ab hoc excipit vᷣ.niſi.¶ Ad hãc
lec.op.ꝙ pᷣtendẽtes armatã militiã excuſentur:vt.l.fi ·S.
fi.S. ti ij. So.non ob.pꝛout verſiculus pᷣter reſpicit ſequẽ
tia. ¶ Item op. de hac eadem.l.j..vbi dicit cum non arma
ta. Rñndeo illud non refertur ad pꝛincipiuʒ:ſed ad id qðᷣ
dixi conductoꝛes ⁊c.vt dixit. ss
Add itio Iniſta.l.tractatur de his qui militãt in
curia pꝛincipis.i.habent officium circa
perſonam pꝛincipis:exẽplũ in familiaribus pape vt ſunt

capellani/cãtoꝛes /ſcutiferi/⁊ ſimiles ⁊ cubicularij:nã q⸗

uſq; ſunt ad tale officium habent pꝛiuilegium vt non con⸗
ueniãtur coꝛaʒ oꝛdinarijs ſed coꝛam qͥdã ſpeciali iudice
hoc idem erat in familiaribus quibuſdam umperatoꝛis qͥ
hic nominantur:ſi vero de licẽtia pꝛincipis ibidem nego
cientur tunc conueniuntur ratione adminiſtrationis idẽ

ſi in pꝛouĩcijs: quia tũc conuenientur coꝛã eoꝛum oꝛdi⸗
narijs niſi cum commeatu pꝛincipis ad certum tẽpus re
ceſſerũt Idem dicas in familiaribus cardinalium ꝑ hũc
tex.quando dixit ſiue viroꝛum potẽtium ſᷣm paul.de ca.
vnde facit iſte tex.ad queſtionem Abbas vel religioſiꝰex

emptꝰ ab epiſcopo ibi ĩ ſtudio tãq; ſcholaris emit / vẽdit
ſeu al's contrahit poterit ibidẽ conueniri.c.j.de pꝛiuileg.

in.vj. idem ꝑ iſtum tex.paul.de ca.hic.

VObi cãe fiſcales vel diuine ec.
Rubꝛi.
On dekenſe. Cumadd

candoꝛum pꝛopter necẽ defuncti non
vindicatã nõ põt retractari niſi cã cri
minalis coꝛã pᷣſide fiunt terminata ſi
decidi põt.hoc dicit cum ſe.
HCOp. ꝙ poſſit eligi pꝛĩo ciuilis ſi ve⸗

4 RN 2. Blu actoꝛ:vt.l.pᷣbemus.⁊.l.damus:j de
falſſis.⁊.l.vnica.j.qñ ci.ac.cri.pᷣiu.⁊ ex hac.l.⁊.l.j.S.de ad

uo.di.iudi.dicit iaco.de are.ꝙ non poſſũ petere reſtitutio

nẽ ex falſis inſtrumentis niſi pꝛio crimialiter de falſo de
linquẽs accuſet᷑:⁊ ꝑ hoc eẽt argumẽtum ꝙ ſi quis cõuẽtꝰ⸗
ex aliquo inſtrumẽto vellet de falſo pᷣncipaliter agere ci⸗

uiliter:vt ſic pꝛincipalis debiti petitio differat᷑ nõ dʒ au⸗
diri niſi criminaliter accuſet:⁊ ideo rñdet᷑ ad contrariuʒ
ſic ꝙ aut viuit ille qui deliquit ⁊ pꝛimo debet accuſari
crimin aliter qᷓ; ciuilis qſtio intentet᷑:vt hic:aut eſt moꝛtu
us:⁊ tunc bñ poteſt ciuilis pꝛimo pꝛoponi vt ĩ ꝛijs.Sed

certe hec ſolutio nõ ẽ bona:qꝛ etiã ĩ.l.damꝰ.⁊.l.pᷣbemus.

viuebat deliquẽs:⁊ tñ dat᷑ accuſatoꝛi electio ⁊ ꝙ viueret
patet:qꝛ ałs criminalis qᷓ; ibi dicit intentari nõ poſſet:qꝛ
eſſet moꝛte extincta: vt ſi reus vel accuſatoꝛ moꝛ.fue.p
totum:⁊ ideo contraria loquũtur:qñ ciuilis⁊ criminalis
veniũt ex eodẽ delicto ⁊ ð eũdẽ qð hic nõ eſt qꝛ crimina⸗
lis venit ex crimine ⁊ contra delinquẽtẽ:ciuilis.ſ.rei ven
dicatiovenit ex dñio:⁊ cõpetit cõtra heredẽ qͥ non vindi
cauit necẽ defuncti:⁊ ideo diſtingue:qꝛ aliquãdo ciuilis

cẽ hʒ ſe per moduʒ ſubſidiarij ad criminalẽ:vt eſt cũ vnꝰ

delinqᷣt alter vero ex delicto ſentit lucrũ:vt ſi vtoꝛ ſalſo ĩ⸗
ſtrumẽto qð nõ feci:ſed alius:vt.j.de falſis.l.maioꝛem.⁊
l.fl.ff.de eo per quẽ fac.e.⁊ tũc ſi viuit auctoꝛ opoꝛtet pꝛi⸗

mo ꝙ conueniatur ⁊ in ſubſidium ille qui commodum

ſentit:ſʒ eo moꝛtuo conuenitur ille qui commodum ſentit
⁊ ita ꝓcedit opi.iaco.de arenis.⁊ pla.vt...ſi ex fal.inſtru.
per totum.⁊ hoc niſi ſentiens commodum participaſſet
dolum:quia tunc poſſet accuſatoꝛ eligere quem vellet:vt
l.cum in plures·S.veſtimenta.ff.loca.⁊.ff.de dolo.lꝝ.ſi plu
res. Sed aliquãdo criminalis habet ſe pꝛeparatoꝛie ad
ciuilem:vt hic ⁊ tunc ſi viuit actoꝛ delicti debet accuſari

de crimine ⁊ opoꝛtet de crimine iudicari ad hoc vt bona
veniant confiſcãda:⁊ puto heredes debere citari ad cau

ſa criminis:vt ſic eis ſciẽtibꝰ pᷣiudicet᷑:vt dixi.et.l.j.S.de

aduoca. diuer.iudi.aliqñ vna cã/nec ꝑ modũ ſubſidiarie

le WBbi cãe fiſca. etc. Qñ liceat vnicuiq; ſine iud.etc. Fo. C

g

nec pꝛeparatoꝛie ſe habʒ ad aliam:⁊ tũc poteſt accuſatoꝛ
eligere quavelit.vt dicta.l.pbemus.⁊.l.damꝰ. Et eſt ar⸗
gumentũ:ſtatuto cauetur ꝙ qui bona ſua non ponat ĩ ex
tumo ipſa veniãt confiſcanda modo quidam nolebat co⸗
ram pꝛocuratoꝛe cõis cãm bonoꝝ ticij tractare dicẽs ꝓ
bona non deſcripſerat in extimo:ego diceb ꝙ pꝛimo de
bebat titiũ accuſare de crimine coꝛaʒ iudice malefieioꝛũ
yt ſic ꝓnũciaretur ſuper delicto ⁊ bona confiſcanda.naʒ
ſaturl n dieit ↄfiſcata ſint ⁊ ſic . iure: ſʒ die ↄfiſcẽt᷑.
S ui non poteſt penam
S Ro curatoꝛ deſerte accuſatiõis exi
Y. gere ita nec pꝛonunciare vt exigatur.h.d. Hec
ex habet duas lec.vt patet in glo. H
B m Quo officio cogitur quis ſoluere fi⸗
2 ſco eodeʒ officio qui ſoluit exigit ab
yjeo pꝛo quo ſoluit.h. d. ¶ Hora caſum in quo Pꝛocura
8 ꝓcuratoꝛ fiſci cognoſcit inter duos pꝛiuatos. toꝛ fiſci
¶ Op.ꝙ pꝛocuratoꝛ nõ cognoſcat inter duos pꝛiuatos an poſſit
vt. l. j.S. de iuriſ.om. iu. So.hic ſpãle:qꝛ fuit ſoluẽs cõpul cognoſce⸗
ſus a ꝓcuratoꝛe ceſar ſoluere fiſco ⁊ iõ eodẽ offõ dʒ exi⸗ re de cã in
gere ab eo pꝛo quo ſoluit.vt.l.ĩ fraudẽ.S.qui pꝛo alio.ff. ter duos
de iure fiſci. Nel dic ꝙ hic ex pꝛoꝛogatione cognoſcit vt pᷣuatos.
innuit tex.ibi elegeris:⁊ ſub. de cõſenſu aduerſarij.

ſ 1,Si cauſa vertitur inter fi
„ D tilcum. cum ⁊ pꝛiuatuʒ competẽs
iudex eſt pꝛocuratoꝛ ceſaris. Jacob. Butrig.
BY uis In hac lege agit quis ciuiliter con
¶ B. tra colonum ceſaris Jacob.
Add itio No. ex pꝛeſenti.l.ꝙ pꝛocuratoꝛ ceſaris
dicitur illuſtris.vt in hac.l.pᷣm Guiller.
de cu.?⁊ Pau. de caſt. in.l.vniuerſi.j.iſto ti. Et dicas arg.

huius legis ꝙ conductoꝛ bonoꝝ eccłie poteſt conueniri
coꝛã ludice eccłiaſtico ſᷣm pau.de caſtr.hic.

D minicis In hac lege duo coloni ceſa⸗
1 * ciuiłr iuicẽ litigabãt.h.d.
¶ m Hic aliquis agit criminaliter cõtra colo
Lnum vel ſeruum pꝛincipis. Jac. J
W Niu erli Hic conueniebatur pꝛocura⸗
. EEE. toꝛ ceſar de eo quod geratvel
extoꝛſerat.
MAAH(Extex. ſiue a pꝛocuratoꝛe quod idem eſt.
Ad ditio Et dũ dr ĩ hac.l.ꝙ apparitoꝛes ĩiuriã ꝓ
· uicialibꝰ iferẽtes publiceviui cõcremẽt᷑
Iſtð tñ nõ hʒ locũ ĩ ꝓcuratoꝛe regis Frãcie qͥ cũ accuſa
bat᷑ ꝓ ↄcuſſiõibꝰfact ad penã ignis.ego Guil.ð clu.defẽ Pꝛocura
di dictũ ꝓcuratoꝛẽ regis Frãcie a pena ignis dicẽdo ꝙ toꝛ regis
erat illuſtris.pꝑ.l.ſi qͥs aduerſꝰ.S.eo.ti.⁊ ibi notaui.vñ nõ Frãcie di
põt puniri ꝑ aliũ qᷓ; per pᷣncipẽ.l.qͥtiẽs.S.vbi ſenatoꝛes illuſtris ꝑ
vel clariſſimi.vñ dicas ꝙ iſta.l.vniuerſi.dʒ ĩtelligi de mi ſona.
niſtris ipᷣoꝝ puta de baiulo ⁊ executoꝛibꝰvt ſeruiẽtibꝰ ſᷣʒ
BGuil.de clu.⁊ paul.de caſt.hic.⁊ tempoꝛe quo eram Pa
riſiꝰeuenit qð qͥdã ꝓcuratoꝛ regis nr̃i Fracie ĩ ꝑlamẽto
tholoſano cõmiſit aliq̃s ↄcuſſiões tholoſe ꝓpter q̃s fuit
depoſit? ĩ ſenatu pariſiẽſi vbi decidunt᷑ cãe ꝑſonaꝝ illu⸗
ſtriũ.vt ĩ.l.tiẽs.S.vbi ſenatoꝛes vel clariſſimi.ĩter quos
erat dictus pꝛocuratoꝛ regis.
D llum lHec lex loqᷣt᷑ qũ cõuenit᷑ officialis
pꝛocuratoꝛis ceſaris.
PAc ege Hic eſt ſpale vt ſeruus poſſit ciuili⸗
ter conueniri. Jaco.

Qñ liceat vnicuiq; line indice.
Jberam i, Aa er

Oπι ſui deféſionẽ nõ ad ĩiuriã vt.l.ſcĩaʒS.
cũ abr. ff. ad.l.adqł.fallit ĩ caſibus vbi
Alz etiã ad ĩiuriã offẽdere.h.d.totꝰ ti.
Add iti 0 Per has leges vʒ ſta
tfutũ vt liceat bãanitũ
☛n₰F occidere vl offẽdere: qꝛ ↄcernit publi⸗
caã vtilitate lʒ pꝑmittat homicidiũ:tñ nõ ſolũ ẽ ꝑmiſſũ iſis Gomici⸗
iudicibꝰ miĩſtris reipublice:ſʒ etiã cuilʒ pᷣuato cũ ĩ H mĩ diũ an cõ⸗
ſter reipublice dicat᷑ ſ᷑ʒʒ pau.ð ca.Et ꝑ iſtã.l.ĩ ꝓᷣſi.ac moꝛ mittat is
tẽ quã minabat᷑.dic ꝙ ſi aliqs minet᷑ me occidere poſſuʒ qͥ iterfecit
ire ꝑ quãcũq; viã ⁊ ipʒ puenire ⁊ ĩpune occidere ꝑ rõneʒ minatẽ ſe
huiꝰ tex.Et hoc ſi talis minãs fuerat hõ cõſuetꝰ mittere de eũ occi
minas ſuas executiõi ałs ſecꝰ arg.l.famoſi·S.ij.vł.iij.ff. dendo.
ad legẽ iuliã maieſtatis.ſᷣm Psu.de can de⸗
HM Niii

7. 5

re ꝓ here⸗
de ⁊ poſſi⸗ e.

dere pꝛo
poſſeſſoꝛe
qͥd ſit.

4

Petitio⸗
nẽ heredi
tatꝭ an ex
cludat ti⸗
tulꝰ.

BGButrigarius ſuper Tertio libꝛo Codicis

De inofficioſo teſtamẽto.
Mubꝛica.
. B m de Contra fideicõmiſſari
— um vniuerſalẽ qui poſ⸗
idet bona datur querela ⁊ exinde pe⸗
tit io hereditatis. hoc dicit.
¶Ad euidentiam quero quid eſt poſ
ſidere ꝓ herede. Reſpõdeo dicere ſe
heredem cum non ſit. Sed quid ẽ poſ
WD ſidere pꝛo poſſeſſoꝛe. Reſpõdeo nõ cũ
allegarẽ aliquã iuſt am cam poſſidendi.¶ Pone caſuʒ in
nube:duobus modis oppone ⁊ ex ſolutione apparebit ve
rus intellectus.vltimo concliudã caſum pinguẽ.
¶ Op. ergo pꝛimo ꝙ vniuerſalis fideicommiſſarius con
ueniri non poſſit petitione hereditatis cum habeat titulũ
⁊ ſic ob.l.regulariter.ff. de peti.heredi.cum ſi.So.tribus
modis vt glo.pꝛimo ꝙ titulus habetur pꝛo nõ.ti.cũ teſta
mẽtũ poſſit rumpi:ſed hec non eſt vera/qꝛ añq; ſit ruptuʒ
teſtamẽtũ durat:⁊ ꝑ ↄñs titulus vniuerſalis: ⁊ eſt ſciens
⁊c̃.vt in glo ꝙ non placet:qꝛ anteq; rüpatur non curo de
ſciẽtia vł ignoꝛãtia/qꝛ hñt iuſtum tituluʒ. Itẽ poſtq; eſt
ruptum nõ attẽdo ſciam vł ignoꝛãtiã:qꝛ titulus redactꝰ
eſt ad nõ titulum/⁊ ideo dic ꝙ ſi conſidero tpᷣs añq; teſta
mẽtum rũpatur:⁊ tũc hʒ verum ti.nec põt conueniripeti
tione hereditatis:vt in ↄꝛio:ſʒ conuenietur ꝑ qrelã ꝑ quã
rũpetur teſtamẽtũ /quo rupto deſinit habere titulũ ⁊ peti
tione hereditatis cõuenit᷑.h.d.¶ Itẽ op.hic dicit᷑ ꝙ ideo
pꝛoponit qᷓrelã:qꝛ poſſidet conuentus pꝛo herede vł pꝛo
poſſeſſoꝛe.Sʒ certe immo videtur ꝙ detur g̊ verum here
dẽ ⁊ qui verum titulum habet:vt ·j.e.l.ſcimus.So.aut ha
bes reſpectũ ad querelã ⁊ illa requirit verum titulum:vt
in contrario:aut habes reſpectum ad petitionẽ heredita
tis / ⁊ illa requirit ꝙ pꝛo herede vel pꝛo poſſeſſoꝛe poſſide
at/ ⁊ qdð hicvtrũq; pꝛoponebatur ſimulvel ſucceſſiue ideo
dicit ac ſi pꝛo herede ⁊c̃.Alij dicunt ꝙ bñ verum eſt ꝙ re
ſpectu querele quãtum ad ſe requirit verum titulum. Sʒ
qꝛ ille qui pꝛoponit q̃relã videtur pꝛoponere ⁊ petitionẽ
hereditatis:⁊ ideo eius reſpectu opoꝛtet ꝙ poſſideat pꝛo
herede/ vel pꝛo poſſeſſoꝛe qð eſt falſum ꝙ qui pꝛoponit q⸗
relam videatur pꝛoponere petitioneʒ hereditatis: immo
ſunt quaſi contrarie.nã q̃rela competit nõdũ rupto teſta
mẽto/⁊ tunc non põt cõpetere petitio hereditatis:qꝛ aut
pꝛoponitur ex teſtamento:⁊ nõ põt:qꝛ filius non eſt inſti⸗
tutꝰ:aut ab inteſtato/⁊ non põt:qꝛ durat cauſa teſtati: vt
l.q;diu.ff. de acqui.hereditate:aut ergo queris an qui pꝛo
ponit q̃relã videatur pꝛoponere petitionem hereditatis
⁊ dico ꝙ aut vult pꝛoponere ſucceſſiue ⁊ põt:aut codẽ tẽ⸗
poꝛe/⁊ tũc aut vult pꝛoponere ſub conditione hoc modo
pꝛopono q̃relã ad rumpẽdũ teſtamẽtũ ⁊ eo rupꝑto exnũc
pꝛout extunc pꝛopono petitionẽ heredit ati⁊ põt:aut vult
pꝛoponere pure ⁊ nõ põt cum ſint ↄꝛie. Sed vbi pᷣparato
rium ⁊ pᷣparatũ non ſunt contraria vt rei vendicatio ⁊ a⸗
ctio ad exhibenduʒ poſſunt ſimul pꝛoponi:vt.l.j.ff.ad ex⸗
hibẽ. ⁊ ibi not.⁊.l.gemma.e ti.¶ Cõclude ergo caſum pin
guẽ hac foꝛma:q̃rit iuuenis ab imꝑatoꝛe / mater q̃dã filiũ
pterijt: cuius pᷣteritio ꝓ exheredatione habetur ⁊ alium
heredẽ inſtituit grauss eum de hereditate reſtituẽda cui
dã tertio reſtituta hereditate q̃rit᷑ qũo filio pᷣterito cõtra
vniuerſalẽ fideicõmiſſariũ qui hereditatẽ poſſidet conſu
latur Rñdetur ꝙ filius q̃relã inofficioſi teſtamẽti contra
eũ poterit intẽtare:qꝛ bene datur cõtra ti.poſſidẽtẽ iĩmo
non contra alium ⁊ per eã petet rumpi teſtamentum:quo
rupto intentabit petitionem hereditatis contra eũ ꝑ quẽ
aduocabat:⁊ hoc poterit qꝛ titulꝰ fideicõmiſſarij erit re⸗
dactus ad nõ titulũ rupto teſtamẽto.h.d.¶ Item q̃ro an
titulus exclud at petitionẽ hereditatis.Rñdeo aut eſt ti⸗
tulus vniuerſalis aut ſingularis:pꝛimo caſu/aut habens
titulum hʒ malã fidem vt qꝛ emit ab eo quem ſcit vende⸗
re non poſſe/⁊ tunc non excludit petitionem hereditatis
vt. l. nec vllꝗ·S. ſi quis ſciens.ff.de petitione heredi.aut ẽ

D

in bona fide/⁊ tunc excludit petitionem hereditatis niſi

quãdo quãtitate modica eſt diſtracta / vel venditoꝛ non
comparet vt dicta.l.ſi qs. vł ſi titulus eſt redactus ad nõ
titulum rupto teſtamento ꝑ qrelã vt hic fuit ſᷣm verã lec.
Si autem habet quis titulum ſingularem tunc exclud it

petitionem hereditatis niſi quando titulus habetur pꝛo

non titulo:vt.d.l.nec vllam ·S omnibus.
Add . 4 Ex hac lege iuncta glo.magna hic ha⸗
1 10 bes regulã ⁊ tres fal.regula eſt:petitio
hereditatis non datur contra ti. poſſidentem.l. regulari⸗
ter. ff. de peti.here.⁊.l.hereditatẽ.jin qui.cau. ceſ. lõ. tẽp.
pꝛeſcrip.rõ vera ⁊ cõis eſt qꝛ iſte qui poſſidet cũ ti.habet
duo. ſti. ⁊ poſ:ergo debet excludere agentem petitiõe he
reditatis qͥ ſolũ ti.habet. iſtã rationẽ tradunt bar.⁊ doc.
in.l.hereditatẽ de peti.heredi.bar.in.l.ꝓ herede.in pꝛĩ.
ff. eo. bal.in. d.l. hereditatẽ.ſequitur ang.⁊ imo.in.l.ſi is qͥ
bonis. ff.de acqui.here.ange.in.l.pomponius. als icipit
ſi ex equis.ff.de rei vendi.ad iſtam regulam gl.hic ponit
tres fal.⁊ plenius glo.in.d.l.hereditatem:tu adde ſepteʒ
alias no.fal.vt hic per iaſonem in pe.⁊ fi.coł.

We c Hec lex habet quattuoꝛ lec.
4 Bamuis. ⁊ pꝛima ⁊ quarta placẽt alie
HRnon. ⁊ ad euidẽtiã no.ꝙ querela eſt de iure ciui

bonoꝛum poſſeſſionem gratia agnoſcende litis ꝑ moduʒ
cuiuſdã ãnuli ⁊ hec nuliũ ius tribuit filio: ſed facit ꝙ ius
ciuue eum cognoſcit ⁊ dat ei querelam ꝑ quam rumpit te
ſtamentum / poſtea intentat petitionem hereditatis per
quã aduocat bona/x hec lex bꝛeuiter hoc dicit. Qui ha⸗
bet bonoꝛum poſſeſſionem gratia agnoſcende litis nihil
habet niſi intentet querelã per quã teſtamentum rũpat/⁊
tunc agat petitione hereditatis.hoc dicit.
¶ Agd pꝛimam lec.op.ꝙ querela non poſſit intentari cum
detur in ſubſidium / at hic habet bonoꝛum poſſeſſionem:
ergo ⁊c̃᷑. So.vt glo.qꝛ hic non tribuit ius.vel dic ꝙ habʒ
ſucceſſiue ⁊ non ſimul.Secunda lec.nonvalet:qꝛ ſeptima
extraoꝛdinaria datur ab inteſtato que hic locum habere
non poteſt anteq; teſtamentum rumpatur cuʒ durct cã te
ſtati vt.l.quãdiu.ff de acqui.heredi. Item tertia lec.non
placet vt patet in glo.qꝛ aut peteret bonoꝛum poſſeſſionẽ
ex teſtamento/ non poteſt cum duret cauſa teſtati:vt di
xi in pꝛecedenti lectura. Quarta lec.põt ſuſtineri ⁊ ſᷣm cã
nota caſum in quo etiam iure nouo eſt neceſſaria bonoꝛũ
poſſeſſio ſᷣm tab.ſicut ⁊ cum teſtamẽtum eſt ruptum de iu
re ciuili:ſed de iure Sari⸗ cõualeſcit:vt.l.poſthumus. ff.
de iniuſto teſta. Ad hanc lec.op.ꝙ bec exheredatio non
debeat haberi pꝛo exheredatione vt.ff de contra ta.l.nõ
putauit.j.reſponpᷣ.⁊· S.nõ qͥs. So.ibi nõ fuit exheredatio
rite facta hic ſic vt.lʒ.ſi pater.j.de inſtit.⁊ ſubſtit.ſub con⸗
di.factis.hoc dicit.
Ad d itio In terminis huius legis ⁊ glo.hic in vᷣ.
△α q;ᷓuis licet hodie ſit ſublata differẽtis in
ter filios emancipatos ⁊ retentos in poteſtate.l.memini
mus·j.de legi.heredi.⁊.S· nullã vo.in aut.de heredi que
ab inteſt. illud pꝛocedit q;tum ad ſuccedendum ab inte⸗
ſtato / ſed condito teſtamento multe differentie adhuc du
rant qualis eſt iſta ᷣm gloſ. in.l.ſi emãcipati.j. de cołx ĩ
aut. ex cã .j.de lib.pᷣteri.⁊ in.l.gallus ·S·⁊ qui ſi tãtum vbi
bar.⁊ alij.ff.de lib.⁊ poſthu.⁊ ita tene quãauis contrariuʒ
teneat paul.de caſt.hic. .
OOð 7 mater Inducit᷑ hac.l.mirabilis pꝛe⸗

ſumptio:vt pꝛeteritus pᷣſums

“tuere non potuit. hoc dicit. (Ad eui

yn tur inſtitutus ab ea que impetu puer

S entiam ẽ
ſciendum ꝙ aliquãdo expꝛeſſe vocatus repellitur ex pꝛe

Querela

WY li: z ideo filio emancipato non dabatur cum ſit eſt de iure
incognitus an iure ciuili: ſed pꝛetoꝛ filio emancipato dat ciuili.

Pꝛeteri⸗
tus pᷣſu

ſumpta voluntate teſtãtis: vt in ſubſtituto filio qui exclu tur inſtitu

ditur ſi filius filios habuit:vt.l.cum acutiſſimi·Xj de fidei
commil.aliquando non vocatus expꝛeſſe a teſt atoꝛe fin⸗
gitur ex voluntate teſtatorj vocatus: vt ẽ hic in tacita ſub
ſtitutione vulgari ⁊ in tacita pupillari:vt.l.iam hoc iure
in pꝛin.⁊ fl.ff.de vulgari ⁊ pu.⁊.l.cuʒ pꝛecibus ·j.de ipub.
⁊ alijs ſubſti.¶ Item eſt ſciendũ ꝙ hec.l ꝓonit tres caſus
quia in pꝛimo mulier non fuit impedita filium inſtituere
pꝛopter puerperium. In ſecundo ſic. In tertio ponit ca⸗
ſum ſeparatũ in quo erant extranei inſtituti. Secũda ꝑs
incipit ibi:ſʒ cum ea Tertia incipit ibi ſinautem heredes
¶Quero de rõne huiꝰ. l. Rñdeo rõ pᷣcedẽtis dicti ẽ qꝛ ſilẽ
tiũ mris hẽt᷑ ꝓ exheredatiõe:vt ĩſti.ð exhereda.li·S· ir.
cum ſimilibus:qð eſtverum quando eum potuit nomina
re vt h in pꝛima parte caſꝰ et in.l.certi iuris j de teſta.mi
li.⁊ ideo habet querelã Ratio ſecundi caſus eſt:quia mu⸗
lier neſciebat an filiꝰeſſet naſciturus ⁊ puerperio impedi⸗

tus ab ea
q ipetupu
erperij in⸗
ſtituere
nõ potuit.

Efüriebicye
ieli nolin
n
ſegps
lutit
C
lerh
odie
eſtc

4

eſt⸗
ſunt
moꝛt
ſam
mon
Win
ſgn
lben Cs
nn ievtl
liteto tumm
mopqy tiſtea
i con
uteo
lber

n
toe

lobe

bon
nne

l

Se

deireccig
Pnmamnſti
nuncptonte
ltispnoig
ſedfackgin
amrunptn
ereditatsze
diclt Quibe
nge luisnt
Ntumrüpet

lntentarian
poſſeſſione
N dicghe
Aetcrſche
clocumn heet
rcuz duracit
ntertieleeten
Nrummpoſeſonk
ulateſtaunn
ſuſtinerlaßfti
celſarigbones
eſtruprunden
poſtbumaf
rheredahie
contra talnt
it erherolen
ubſtit. ſuben

84go hicfi
a diſferänn
tettatel nenn
Gt deheth a
dendun ehn⸗
frennechnn
cpeniſtechi
ckiſtünm f
Niniscolnn

De Inoffi

ta non inſtituit:⁊ ideo pᷣſumitur ꝙ inſtituiſſet ſi potuiſſet

2 hec pᷣſumptio ſumitur ex duobꝰ. pꝛimo qꝛ pꝛeſumit᷑ ꝙ
inſtituiſſet eũ ex pietate materna. Secũdo ex eo qꝛ alios
filios inſtituit vnde pᷣſumitur parẽ affectionẽ ad oẽs ha
bere:vt.l.ſi nunq; de re.do.ĩmo plus ad iſtũ cum nullã
cauſaʒ ingratitudinis potuerit cõmittere:vt.l.ſi quis in
ſuo .S.legis.j.e. Ratio tertij caſus:qꝛ cũ pᷣſumat᷑ equalẽ
affectionẽ habere tã ad natos q; ad naſcituros:vt dic.l.
ſi nunq;.ſi natos nõ inſtituit pᷣſumitur nec inſtituiſſe na⸗
ſcituros:nã de vno actu trahit᷑ pᷣſumptio ad aliũ eiuſdẽ
gñis.vt.l.ſi cui:.S. hijſdẽ.ff.de accuſa.⁊.l.non eſt·S.a bar⸗
baris. de re mili.
¶ Op. ꝙ in pꝛimo caſu filius pᷣteritus rũpat per contra
tab. non qrela: vt.l.fi.j. de libe.pᷣteri.Sol.illud eſt verum
qñ pꝛeterit᷑ a patre hic a matre cuius pᷣteritio habetur ꝓ
exheredatiõe vt.l.illud.ff.de cõtra ta.⁊ inſti.de exhere.li.
S: mater.¶ Item op.ꝙ in ſecũdo caſu debeat venire tãqᷓ;
exheredatus/⁊ non tanq; iſtitutus cũ pᷣteritio ꝓ exhere⸗
datione habet᷑. Solu.hoc facit pᷣſumptio de qua.S.dixi.
Poſthu⸗ ¶ Modo quero qd ſi duo filii ſunt inſtituti:ſed ex diſpa
mꝰ pᷣteritꝰ ribus partibꝰ inquãtum veniet filiꝰ qui poſtea eſt natꝰ.
ĩ teſtõ ma Rñdeo vt glo.qꝛ in virilem nõ pᷣſumitur iſtitutꝰ.vt alij.
tri habe ¶ Ad hoc op.ꝙ vocetur ad vacantẽ/⁊ ſi nil vacat tantum
ꝓ iſtituto habeat ſolus q;tũ oẽs alij:vt inſti.de hered.iĩſti·&. ſi xo.
qñ in illo So.ibi vocat᷑ a teſtatoꝛe ⁊ ideo venit ad partẽ vacãtem
teſtõ ſũt ĩi⸗ hic vocatur a lege:⁊ ideo venit in virilẽ ⁊ ꝓbatur ſic.ra⸗
ſtituti alij tio limitat effectũ ſuũ:vt.l.hec ratio.ff.de calũ.⁊.l.cũ pa⸗

fllij. ter · S. dulciſſimis. de leg.ij. Si ideo vocat᷑ filiꝰvt inſtitu⸗

tus:qꝛ alij fratres ſunt inſtituti:ergo vocat᷑ vt illi.⁊ ꝑ cõ⸗
ſequẽs in virilẽ.Sed qͥd ſi filij ⁊ extranei ſunt ſimul inſti
tuti: Reſpõdeo vt glo.
¶ In glo. que incipit ⁊ ſi.in fl.ibi poſitionibꝰ.Et qꝛ hec
lex hoc expᷣſſe ponit. In eadẽ glo.ibi.l.nummis.ibi de
odio /hic de fauoꝛe.⁊ ibi eſt dubia volũtas defuncti.hic
eſt certa per hanc.l.⁊ eius rationrz. —
Ad d itio No.ex ſcda parte tex.caſum nouũ ⁊ ſin
*gularẽ in quo poſthumus pᷣteritus in
teſtamẽto matris habet᷑ pꝛo iſtituto qñ in illo teſtamẽto
ſunt inſtituti alij filij:ſecus ſi extranei. Itẽ quãdo mater
moꝛtua eſt in puerperio:⁊ ſic nõ habuit tẽpus mutãdi te⸗
ſtamẽtum.Et als habui iſtũ caſum de facto in villa mea
montiſpaſerij dioce.ſarlatẽſis ↄtra dũñũm Petrũ de yꝛial
ad inſtãtiam guillerme de raynal ⁊ Joãnis yſandu con⸗
iugum.
P m ex ea NRupto teſtamẽto ꝑ quere⸗
õü ex lam fideicõmiſſarie liberta
VAtes pꝛeſtite nõ reuocãtur:ſed viginti aurei dã⸗
Mac-AAtur a quolibet. h. d. Jaco.
Liberta⸗ ¶ Sp· ꝙ rupto teſtamẽto ꝑ querelã viciẽtur libertates:
tes an vi⸗ vt. l.papinianꝰ.S.fi.ff.e.So.dicũt qͥdã ꝙ hoc facit decre
ciẽt᷑ teſtõ tum pᷣtoꝛis.Tu dic.ꝙ aut loqͥmur de libertatibꝰ directis
ruptoꝑ q̃: ⁊ iſte nõ pꝛeſtãtur ante quinquẽnium/poſtea ſic.qꝛ a mo⸗
relã. do non põt intẽtari querela/niſi ex cauſa/⁊ bñficio reſti⸗
tutionis q̃ non poꝛrigitur ad libertates:vt.S.ſi aduerſus
liberta.ꝑ totũ.fideicõmiſſarie vo poſſunt ⁊ ante qͥnquẽni
um.⁊poſſunt pᷣſtari:qꝛ duplici auctoꝛitate vtũtur.ſ.teſta⸗
toꝛis ⁊ heredis:⁊ ideo non reuocãtur:vt hic.ſed viginti
aurei pꝛeſtantur a quolibet.
P1 ater Querela pꝛeparata tranſit ad
5 P quẽlibet heredẽ.hodie etiã nõ
AAN pparata trãſit ad ſuũ/non ad extraneũ.hoc di
E Acit tex. ? glo.
¶ Ex tex. habuiſſet ꝙ quacũq; pparatione pateret.
M Gm queritur. ao dr ela an
q non depᷣhẽditur ha
ere quartam. hoc dicit.
WwAAODp. ꝙ non debeat habere quartã:ſed trien⸗
tem vel ſemiſſem pꝛo numero liberoꝝ vt in auctẽtica no⸗
uiſſima hic poſita.Sol.hec coꝛrigitur.¶ Itẽ op.ꝙ ſi flliꝰ
habet minus querela/nõ tamen hʒ q̃rela:ſed agit ad ſup
plemẽtum.vt.xe.l.omnino.So.hec coꝛrigitu.
Add itio Et dũ dicit᷑ in hac.l.ꝙ tẽpus moꝛtis in
ſpicitur quo ad legitimã filio debitã in
bonis parẽtis. Limita iſtã legẽ duobus modis. Pꝛuno
in caſu auctẽtice vnde ſi parens.⁊ ibi attẽditur quãtum
ater habebat tpᷣe donationis ĩmenſe.ałs parũ haberet
ius. Et ibi ad plenũ dixi andegauis oꝛdinarie legẽdo
Secundo limita qñ ex foꝛma ſtatuti pater ꝓ delicto filij

7

tenetur ei aſſignare legitimã in vita iſto caſu attendere⸗
tur tempus condemnationis filij vt pꝛobat tex.in.l.eius
qui ·S.j.inverbo bona que tunc habuit cũ damnaretur.ſff.
de teſta.per quẽ text.ita tenet Albe.de roſa.in tertia par

te ſtatutoꝛum.in.q.xxxvj.que incip.quero pulchꝛã ⁊ ſub

tilem qᷓſtionem diſputatã padue:idem tenet bal in.l.ij.x
illum tex...de adoptio. Ludo.ro. in.l.ſi fllio.i:ꝓper illum
tex.ff.ſolu.matri.Licet bald.in aliquibus locis teneat ꝙ;
immo debeat attẽdi tempus delicti vt hic per Jaſ.may.
hic.fl.col.Et dic ꝙ iſta lex cũ queritur.⁊ alie ſũniles hic

1i iſto ti.⁊.ff. eo.ti.⁊ alibi vbicũq; reperiantur ſunt coꝛre
cte:quia hodie legitima eſt triens vel ſemis ſᷣm numerũ

liberoꝛũ vt in aut᷑ nouiſſima.ĩfra immediate ſequẽti.vn
de dicit Cy.in.l.filium quẽ habentẽ in.xj.col.jfami.her⸗
ciſ.ꝙ hodie non eſt dabilis quarta legitime.⁊ ibi plenevi
deas per Cy.in diuerſis generibus quartaꝝ:⁊ ibi plene
fuit dictum dum illam legi cum apparatu Andega.

Wrerzſit Quattuoꝛ aut ifra dãt na
Builſlima. 6atnete Semileve
ro dant natis quinq; vel vltra.h.d.
NAA Hec auf. ſe habet ad.l. codicis coꝛrectiue:

qꝛ olim filius dẽbat habere quartã / hodie tertiã vł ſemiſ

ſem pꝛo numero liberoꝛum.
¶ Ex tex.triens.i.tres vncias vel tertiã quã habituri

elſent ab inteſtato / quod in idem recidit recte facta com⸗

putatione. säl
¶ Op.ꝙ non ſufficiat habere debitam quo qͥ relicti titu⸗ Legiti⸗
lo vt in aut᷑.cum de appel.cogno/S.aliud quoq;.So.vt ĩ an dẽat re
lo.⁊ ſecũda placet.Eſt ergo huic aut᷑. derogatum ceo ca liqͥ iure in
u quo ſolemniter diſponit pater: non autem eſt abꝛoga⸗ ſtitutiõis
ta in totum:quia bñ dicit cum pater minus ſolemniter di vel quoqͥ

ſponit. ¶ Item op.ꝙ fllius debeat habere nouem vncias relicti titu

vt in aut᷑ de trien.⁊ ſem·S.excipiatur.So.ibi loquitur in lo.

flilio curiali quihabet nouem vncias. ¶ Sed contra hec

op.ergo reperiũtur alij defraudati.Reſpõdeo immo nõ
quia habet nouem vncias eius quod eſſet habiturus ab
inteſtato.Et ideo diſtingue:quia aut ſunt omnes curia⸗

les ⁊ tunc habent nouem vncias eius quod habituri eſ⸗
ſent ab inteſtato vel totius hereditatis quod idem eſtvt

in contrario. Aut ſunt omnes non curiales ⁊ tunc ſerua
hanc aut᷑.Aut qᷣdam curiales ⁊ quida nõ:⁊ tũc aut curia

les ſunt naturales tantum ⁊ ſatis eſt ꝙ aſſumunt ius legi

timoꝛuʒ per dationem curie /⁊ ideo non pꝛeferũtur alijs
fratribꝰ legitimis ⁊ ita loquitur.l.unperialis.de natura.

li. Aut erant legitimi ⁊ naturales: ⁊ tunc dicam ꝙ curia⸗
les veniant ad nouem vncias totius ⁊ alij ad trientẽ vel

ſemiſſem ⁊ cuilibet detrahitur pꝛo rata. Vel dic ꝙ curia⸗
les habebũt nouem vncias eius quod habituri eſſent ab

inteſtato ⁊ alij trientem vel ſemiſſem eius quod habitu⸗
ri eſſent ab inteſtato ⁊ ita concoꝛdãtur omnes opi. Itẽ

op.ꝙ non hẽat quartã vel tertiã cum fructibus immo ſi⸗
ne fructu.vt.l.vxoꝛi mee.ff.de vſufru.lega.So.vt glo.qꝛ
illa coꝛrigitur.ſ Item quero an ſit aucta quarta que de⸗
betur aſcendentibus.⁊ dic vt glo.Sed quid in collatera
libus.dic vt glo.i Sʒ an quarta vel trebellianica vel fal

cidia eſt aucta.⁊ dic vt glo.¶ Quero extra quare debet fi

lius hodie hr̃e iure inſtitutionis magis qᷓ; legati. hicit
acob.de are.ꝙ ſolum ratione honoꝛis filij hoc flt. vt.l.
lij.ff.de le.pꝛeſta.Alia eſt opi.Odo.dicentis ꝙ fit etiam
pꝛopter commodũ quod eſt ſi inſtitutus ex re certa ⁊ alij
inſtituti repudient poꝛtiones ſuas accreſcent filio tanqᷓ;
inſtituto quod nõ eſſet ſi iure legati haberet.vt.l ex facto
ff. de heredi.inſti.⁊.j.de cadu.tol.l.vnica·S.ſinautem defi
cientis.Alia eſt opinio domini Mar.dicentis ꝙ etiã vl⸗
tra pꝛecedens beneficium habet aliud:quia lʒ alłs inſtitu
tus ex re certa habeatur loco legatarij. vt.l.quotiens·j⸗
de heredi.inſti.tamen fallit in fllio:quia ſemper videtur
inſtitutus ex quota.Nam aut habet quotã ⁊ bene ẽ: aut
non habet ⁊ ei ſuppletur.vt.].eo.omnimodo.Ergovt in⸗
ſtitutus ex quota poteſt habere edictum diui adri.quod
als non haberet.Sed hec nonvidetur bona opinio: qꝛ
filius non venit ad quotã hereditatis/ſed bonoꝛum que

intelliguntur deducto ere alieno vt.l.papiS· qm auteʒ q̃r

ta. ff. eo.
In glo. que incipit immo. ibi omni quarta:qꝛ qui debʒ
hr̃e quartam habet fructus qurttte.
Ad d iti 0 Et dum dicitur in hoc tex.in ver.ex ſub
ſtãtia deficientis:⁊ in.l.pꝛecedenti ꝙ in

——

Legiti⸗

Butrigarius ſuper Tertio libꝛo Codicis

¶Sp. ꝙ conſiderari debeat tẽpus moꝛtis pꝑentis:vt in

legitima regulariter attẽdit᷑ tẽpus moꝛtis patris ꝑ bal.
in.l.ſi qua pena.ff. de his qui ſunt ſui vel alie.iuris.⁊ hic
plene ꝑ doc.infertur qð pater in vita ſua nõ tenetur darce

mã an te⸗ legitimã filio:licet dicat᷑ in euãgelio Luce.da mihi par⸗
neat᷑ pr̃ da tem ſubſtãtie q̃ mihi ↄtingit.verũtamẽ de iure pater nõ
re filio ĩ vi tenetur.tex.eſt pꝛincipalis.in.l.j.S.ſi impubere.ff. de col⸗

ta ſua.

latione bonoꝝ.ita vult bar.in aut᷑.ſi qua mulier.in fine. S.
de ſacroſan.eccle. bal.in.l.q;q;.jad le.fal.bal.⁊ ang.in.l.
lex coꝛnelia.⁊ ibi oẽs doc ff.de vulgari ⁊ pupillari:alber.
de roſate.in.l.ſi lenones.S.de epiſcopali audi.nec ctiã ꝓ
condẽnatione filij condẽnati tenetur pater ſoluere legi⸗
timã vᷣm bar.in dicto ·S.ſi ĩpubere.per eũð bar.in.S.·j.de
heredi.⁊ fal.col.j.doc.in.l.ſi filio.ij.ff ſolu.ma.cũ multis
cõcoꝛ. facit qð not.bar.in.l.ſtichus.ff. de peculio legato.
Valet tñ ſtatutũ ꝙ pater teneat᷑ ſoluere legitimã ꝓ deli⸗
cto filij. ita firmat glo. cõmuniter appꝛobata. in rubꝛica
de decret. decur. lib. x. C. ⁊ pꝛo iſta glo.habẽt cano.tex.de
iure melioꝛc.in.c.ij.de delicti pueroꝝ.quẽ ad hoc ibi no.
pe.de ancha.⁊ alij moderni poſt eũ.⁊ ita firmat bal. ſibi
contrarius.in.l.j.ne filius pꝛo patre. Imol.Alex.et glij
moder.poſt bal.in.d.l.lex coꝛ.vbi dicunt ꝙ iſta eſt magis
cõmunis opi.⁊ ꝙ in pꝛactica obſeruatur ibi videas mul⸗
tas cõcoꝛ.per do.alex.Adeo eſt verũ patrẽ non teneri in
vita filio dare legitimã etiã in caſibus in quibꝰ pater in⸗
uitus cogeret᷑ emãcipare iuxta glo.magiſirã.in · S. fl. iſti.
quib.mo.ius pa.po.ſol.⁊ ibi ange. Idẽ iaſ.may. hic. licet
bar. teneat aliter. in.l.ij..ſi qͥd in fraud. patroni. Pꝛima
tñ opinionẽ ꝙ in pꝛedictis quattuoꝛ caſibꝰ non teneatur
pater legitunã dare filio tenuit ſingulatiter bal in. . non
põt.ff. de adoptio.Ego tamen tenerẽ ꝙ in pᷣdictis quat⸗
tuoꝛ caſibus pater teneretur legitimã ſilio aſſignare als
filij per idirectũ cogerẽtur patri in oĩbus q̃ vellet pater
obedtire:qꝛ cum nõ haberẽt vñ ſe cõmode tractarẽt quo⸗
dãmodo ie patri ſubiectos tanq; ſi adhuc in ptãte eſſent
redderẽtur ⁊ ſic emãcipatio foꝛet eis inutilis:vnde vno
cõceſſo / ⁊ aliud tacite cõceſſum eſſe dicitur ſine quo non

valeret cõceſſio.ꝑ notata plene in.l.ij.ff. de iuriſdi.oĩm iu

di.a.l.ſi binas edes.ff. de Fᷣuitu vꝛba.pᷣdio.⁊ alijs vulga⸗
ribus iuribꝰ.⁊ per cõſequẽs tenet᷑ pater eis legitima da⸗
re.vide tñ motiua ꝑ bal.in.l.ij.j.ſi quid ĩ fraudẽ patroni.
Hãc tñ regulã ꝙꝙ pr̃ nõ teneat᷑ ĩ vita filio dare legitimã.
Limita tamen hic pmo niſi pater ingrediat᷑ monaſter iũ
tunc viuo adhuc patre naturaliter debet᷑ legitima filio ĩ
vita.tex eſt reputa.ſingu ⁊ ibi glo.in.c.cum ſimus. de re⸗
gularib?ꝰ per quẽ ita dicit bal.in aut᷑.ſi qua mulier.in vlt.
col. ⁊ ibi bar. idẽ tenet nõ recoꝛdatus de tex. canoniſts⸗
rum in.d.c.cũ ſimꝰ. qð tamen qualiter ꝓcedat nõ firma

tur hic. qꝛ varij intellectus dantur ibi ad.d.c.per panoꝛ.

ibidẽ. ⁊ imol.ludo.ro.alex.in.l.ſi cũ dotem.in pᷣn.⁊ alex.
in. ix. col.ff ſolu ma. Et de veritate huiꝰ videas plene ꝑ
iaſ.de may.in aut᷑.ſi qua mulier.S. de ſacroſan.eccleſijs.
Limita niſi pater in vita ſua volũtarie aſſignaret legiti⸗
mã/tũc q́;uis augeãtur facultates nõ attẽderetur tẽpus
moꝛtis pris / nec poteſt petere aliqdð augmẽtum legitime
ſᷣm Jaco.bu.in.l pactũ .ſ. de colla.ſequit᷑ bal.ꝓ elegãti in
l.ij. de reuo. do.j· et alijs locis vt hic.per laſo. de may.
iſta tamen limitatio eſt falſa.et repꝛobatur cõiter tex.
expꝛeſſuʒ. in.l.ſi quãdo ·S·fl.vbi caſus ad litteram ·.eo.⁊
ita ꝑ illũ tex. repꝛobat ipſemet bal.in.d.l.pactum.in vlti.
oppo.⁊ in.l.qᷓuis·j.de fideicõ.imo.⁊ ludo.roma.in. d. l.
ſtipulatio hoc modo concepta/⁊ paul.de caſt. in. d.l.ſi qñ
paul.de caſt. ⁊ do.alex.in dic.l.in ratione.la.ij.in vlti. col.
ff. ad.l. fal. Et vltra eos adde illud qð ſingu.no. bal.in.c.
cum. M. ferrarieñ.per illũ tex. in. vij.col.de conſtitu.vbi
per illum textum. dicit bal.ꝙ ſi fllia que recipit dotem
pꝛo legitima pꝛomiſit nihil petere amplius. dicit bal. ſi
poſtea augeant᷑ facultates patris ꝙ poſt moꝛtem patris
poterit filia a fratribꝰ augmẽtum petere ſi excrcuerint ꝑ
Ulum textum. .
6AS ec auctẽ⸗
PNde et ſi parens. ea venn
addendo ad materiã meã nam aliqñ filius le⸗
Nͦditur ꝑ teſtamẽtũ inofficioſum/ tũc loquitur
iſte titulus. Aliqñ leditur ꝑ inofficioſaʒ donationẽ/a tũc
loquitur titu.ſequens.Et hec auctẽtica bꝛeuiter hoc in⸗
tẽdit. Abi fraudatur filius ꝑ inofficioſam donationẽ cõ
ſulitur catenus vt habeat debitum bonoꝝ ſubſidium / et
eatenus inofficioſa donatio reuocatur.hoc dicit.

coꝛpoꝛe.de nup · S. qꝛ vero. Sol. illa loquitur in caſu ſuo.
tẽ op.ꝙ debita iure nature nõ dicatur falcidia:ſed il⸗
la qᷓ eſt iure iſtitutiõis debita:vt.ff. ad.l.fal.. totũ.⁊·jeo.
So. tribus modis dicit᷑ falcidia. Ano modo ꝓpꝛie:vt ꝗᷓ
a falcidio nõ fuit inducta ſed defalcat.vnde a falce dicit

Falcidig

falcidia:⁊ qꝛ iure inſtitutionis debita impꝛopꝛijſſime di⸗ capit᷑ tri⸗
citur falcidia debita iure nature:qꝛ defalcat / ⁊ ſic a falce bꝰ modis.

dicit / ſed nõ a falcidio / nec iure inſtitutionis debita. Et
vidi dubitari/an hec debita iure nature qð eſt immutabi
le inſti.de iure naturali·S. fl. TCu dic cõtra:qꝛ lʒ iure natu

re debeatur:tñ eiꝰ qualitas ⁊ quãtitas a iure ciuili eſt in⸗

ducta:vt in aut᷑ nouiſſima: ergo a iure ciuili põt mutari.
Pꝛcterea iure naturali nulla neceſſitas imponebat pa⸗
tri eã relinq̃re. Itẽ op.ſic hic non tenuit donatio:ergo
remanẽt bona in hereditate:ergo veniũt diuidẽda iudi⸗

cio familie herciſcunde.ergo dʒ ceſſare querela que cum

alia non cõcurrit: vt.j. de inoffi. dona.l fl. Huius timoꝛe
ſunt hic plures ſolutiones:vt patet in glo.

Ad ditio In hac auctentica vltra alios doc. cõ⸗

„

muniter põdera.ex hoc tex.intelligẽdo
ꝙ loquatur tam ex teſtamẽto qᷓ ab inteſtato pꝛout in ſpe
cie ĩtelligit paul.de caſt.hic iſtũ tex.facere ꝓ eo qð tenet

bar. in.l.ticia ſeio·S imperatoꝛ. in.ij.col.ff. deleg.ij. ꝙ ſi

filius cuius legitima fuit extenuata ꝑ immẽſam donati⸗
onem patris ſi heres iſtitutꝰ a patre ⁊ hereditatẽ ſimpli⸗

citer acceptauerit nihilominus põt agere ad reuocandũ

donationẽ idẽ ſequũtur imol.⁊ raph.cu.ibi.⁊ imol.i.c.fl.
in. viij.col.de dona. Dheĩde no.ex hoc tex. ꝙ ꝑ donatione

⁊ ſic per titulũ lucratiuũ pater nõ põt in effectu diminue⸗

re legitimã filijs ⁊ ſic multominꝰ ĩ totũ tollere.Adde ſe⸗
cus eſſe ꝑ titulũ oneroſum puta venditiõis:nã pater ven
dendo oĩa bona/⁊ ꝓmittendo tradere poſt moꝛtẽ poſſet
pꝛiuare filios legitima in totũ eo qꝛ legitima dicit᷑ dedu
cto pꝛius om̃i ere alieno.l.pamphi ·S. quarta.⁊·G·qm aũt

quarta.ff. eo.ita in ſpecie tenet bar.⁊ poſt dy.in.l.heredi⸗

tariũ ꝑ illum tex.ff. de bo.aut᷑.iudi.poſ.⁊ in.l.cũ emanci⸗

pati · S. illud.ff. de col. bo bal.in.d ·S· quarta.⁊ in.lj.pde in

offi. dona. Spoꝛtet tñ tunc ꝙ appareat de vera ⁊ actuali
numeratiõe pꝛecii: vñ nõ ſufficeret partẽ in iſtrumẽto cõ

fiteri ſe pcium recepiſſe quo ad pꝛeiudiciũ fllioꝝ ſᷣm Jo.

de pla. Item . S.ſi quis ad fi.inſti.de inuti.ſtip.quẽ refert
2 ſeqᷣtur̃ do.bar. veronẽ. in cautela.xxxvj.poſtea in ſeq.
ponit duas alias cautelas pꝛiuãdi filiũ legitims. Adde
foꝛtius ꝙ etiã nõ ſufficeret cõfeſſio patris facta in teſta⸗
mẽto per quẽ cõfiteretur ſe debitoꝛẽ alicuiꝰ in piudiciũ
filij / quo ad diminuẽdum vel tollẽdum eiꝰ legitimã als
aperiretur via malicijs ad pꝛiuandũ filios legitima ita
vult bar.ſi bene iſpexeris.in.l.cuʒ qͥs decedẽs.circa me⸗
dium. ff. de leg.iii.⁊ clare ſpec.⁊ io.and.in titu.de cõfeſ.·
nunc vidẽdum vſi.ſed nũquid patris cõfeſſio.do.anto.

de bu in. c. qᷓuis.in ·iij.col.⁊ ibidem panoꝛ.de re iudi.do.

alex.in conſi xlv.in.j.volumiĩe.qð incipit ſuꝑ his.Et dũ

dicitur ĩ glo fi. in vᷣſi.hic vt extraneo donat᷑.dicas ꝙ hec

vᷣba dicta ꝑ patrẽ filio in donatione dicẽdo / dono tali fſt
lio meo tanq; extranco ⁊ bene merito ⁊ ꝓpter merita / et

ſeruicia q mihi feciſti / nõ pſumũt᷑ mer ua ſeu ſeruicis niſi

pꝛobãtur p ipᷣm filium nec credit᷑ pſi patri illud aſſerẽti
cum pᷣſumatur pꝛedicta vᷣba ppter merita ⁊ ſeruicta di⸗
xiſſe in fraudẽ alioꝝ filioꝝ. vide ſingu.bar.in.l.ſi foꝛte.ff.

de caſt. pecu per paul.de caſt. hic. bar.ĩ tractatu de duo⸗
bus fratribꝰ ĩiſimul habitãtibꝰ.in.iij.col.bar.⁊ bal.hic gl.
⁊ doc.in.l.ſi donatione·j.de col.⁊ intelligas pᷣdictã deci⸗

ſionem ꝓcedere etiã interpoſito iuramẽto ꝑ ipᷣim patrẽ.
Mam no crederctur etiã ipſi patri iuranti ſm bar ·in l. cñ
quis decedẽs ·S. ticia.ff.deleg.iij. J

E tem Meptis exhr̃data ex filio emã⸗
. P cipato ⁊ defuncto agit querela.
NVhoc dicit. Dicit glo. pꝛima ꝙ crat emãacipatus
a ala non defunctus. a dicit venire neptẽ. Alia glo.
dicit ꝙ fuius veniret ſi viueret:ergo ſibi inuicẽ cõtradi⸗
cunt:ſed dic ꝙ pꝛima glo.loquit᷑ ᷣm titulũ de coniungẽ⸗
dis cũ emã. lib.nã videbatur ꝙ neptis nõ deberet admit
ti cũ pr̃e ſuo ſed nõ eſt ita:qꝛ ꝑ edictũ de coniũgẽ. admit
titur ſecũ.ſunt enim tria iura:nam eſt ius ciuile ſᷣm quod
emãcipatus oĩno repellitur.eſt ius pᷣtoꝛiũ ſᷣm qð emãci⸗

edẽ dẽ iaſ.may.hic circa
iſtum vltimũ articulũ. vide plene iaſo.may. in.l. frater a
fratre.ff. de condictione indebiti.

punt
C2

ccte parte

UNrruteſtan
Kuns, cuine
trup
tlon
1es.
og
bise⸗
güuns
Cport
ſode
fiane
Litan
che
ctoꝛi
garh
zdicet

donatigenn
diuikdate⸗
wcgn
Pium

dlios ort
ler inralgii
Nopronnt
epeodͤn
fdelcgiig

mneſamdonegn

cditateſn
ad renoend
Iddonti
fecmdime
Olere Adtet
1s.Näpunn
oſtnuni
Eima dickdet
nnn in
ſrinlene
uinlchennm
rutinlſſan
deſl;tagl
tiſtitrunaod
unſthclini
wipotante
legtim A
rfuſttett
lcusnßtei
nelegtmit
flooslegtmmn
ctdis int
intindecſch
coftſio do na
nctdetrlin⸗
priohoint
orti icb
etoncnoti
1penneiu
iſuenicutt
nü ſei
giutſcucun,
rilſſen,

Hecedere
an poſſit
qs ꝓ ꝑte
teſtatus ⁊
ꝓ parte ĩ⸗
teſtatus.

De Inoſicioſo teſtam

patus oĩno ad mittitur.tertiũ eſt titulus de cõiungẽ.cũ
emã.ſᷣm qð admittit᷑ filiꝰ cũ nepte.Sed ſᷣm glo.q reqᷣrit
filiũ moꝛtuũ eſſe loqtur ſᷣm ius pᷣtoꝛiũ:vel in nepte poſt
emacipationem filij.

D Duo excludũt filiũ a q̃re
EArentibus. a/ 5o debite quati⸗
tatis / agnitio volũtatis defuncti.h. d.

R

multis modis excluditur vt in glo.
¶ In glo. que incipit ſunt enim.ibi debita data:idẽ ho⸗
dieè ſi aliqd hʒ:vt.je.l.omni modo. .
DE fli ci ſo Cõtra teſtamẽtum mili⸗
ino Micio etiz non eur⸗ rela n.
Pre e uerela ĩofficioſi teſta
AS 7 h ered Um.. meti datur ↄtra heredẽ
m Einſtitutũ ⁊ heredẽ heredis.h.d. ¶ Duobꝰ mo⸗
= Adis potuit tenere bona: vt hic in tex. et pꝛimo
caſu eſt neceſſaria qᷓrela.Secũdo non. Jaco. Buf.
L Arenarius põt exheredari niſi
R arena. pater laboꝛet eodẽ vicio: qꝛ nil
arenarius arenario.h.d.
6 Vbi indebite grauat᷑ filius eo
J P ater. modo qͥ magis eſt ſenſurꝰ cõ⸗
fõtfmodũ q; grauamen nõ agit qrela.h.d. Jaco.
KAErx tex. ꝑuenire] vñ lʒ ſit grauata habet tñ
recõpenſationẽ grauaminis. ð
Beeenn D b us Ab initio nõ poteſt
B m duol moꝛi quis ꝓ parte
teſtatus / ⁊ pꝛo parte inteſtatꝰ:ex poſt facto ſic
Itunc legata ⁊ fideicõmiſſa qᷓ diuiſionẽ reci⸗
piunt pꝛo parte pᷣſtant᷑/libertates vo ꝓ ſolido.h.d. Ja.

2

Op. ꝙ non poſſit quis pꝛo ꝑte decedere inteſtatꝰ ⁊ ꝓ
Deeas. vnde videt᷑ obſtare inſti.de heredi.inſtiS.

non tñ.⁊.ffj.de regu.iur.l.ius noſtrũ.Solu.non põt ab ini
tio vt in cõtrario / niſi ſit miles.vt.l.j.S.de mili te.ex poſt
facto ſic vt hic.¶ Itẽ op. ꝙ libertates nõ pᷣſtentur rupto
teſtamẽto:vt. l.papinianꝰ.S. fi.ff.e.Sol non pᷣſtãtur ante
quinquẽniũ:vt ibi:ſed poſt ſic vt hic. Tu dic ꝙ aut totũ
eſt ruptum teſtamẽtum ⁊ loquitur lex ↄꝛia.aut pꝛo parte
⁊ loquitur lex iſta. Itẽ quero quis pᷣſtabit has liberta⸗
tes: ⁊ an filiꝰ recipiet extimationẽ ſue partis? Et dic vt
glo.ꝙ ſie.¶ Itẽ op. ſentẽtia lata in q̃rela facit ius quo ad
oẽs. ergo oĩbus debet pᷣiudicare vno rñdente. vt.l.papi⸗
nianꝰ. S. fl. ff. . So. ad hoc vt ſnĩa faciat ius quo ad oẽs.
opoꝛtet ꝙ ſit lata cũ legitimo ↄtradictoꝛe.vt.l.cum nõ iu
ſto. de collu. detegen. Sic ergo fuit cã actitata.cũ legata
ria non pᷣiudicat alicui niſi ſibi:qꝛ non legitimꝰ õdictoꝛ/⸗
⁊ ita poſſet intelligi.l.ij.ff.de excep.rei iudi.Aut eſt lata
cũ herede/⁊ tũc ſi erat heres inſolidũ erat legitimꝰ Idi⸗
ctoꝛ inſolidũ /⁊ ideo oĩbus pᷣiudicat:vt in cõtrario.Aut
erat hr̃s ſolum pꝛo parte / ⁊ tunc ſolũ pꝛo ꝑte eſt legitimꝰ
gdictoꝛ:⁊ ideo ſolũ ꝓ parte legatarijs pᷣiudicat: vt hic.
P m qui Qui ſuccũbit in q̃rela inoffi⸗

Bin cioſi teſtamenti poteſt redire
ad querelã falſi.⁊ ecõtra.h.d.
¶ DOp. ex glo. et poſtea veniã ad ipſam ꝙ ille
qui ſuccubit patiatur exceptionẽ rei iudicate / ſi iterum
agat:vt. l. cuʒ q̃ritur.ff.de excep.rei iu. So.hic agitur ex
diuerſis cauſis non eadẽ.¶ Sed cõtra hoc op.ꝙ videat᷑
eandẽ cauſam agendi ꝓſequi:qꝛ ſicut qui pꝛoponit realẽ
actionẽ videtur ius ſuum in iudicio deducere:⁊ ſi poſtea
agat obſtat exceptio:vt.l.⁊ an eadẽ.S. actiones.ff. de ex⸗
cep.reiiudi.⁊.l.mater·S eadem.ſic ⁊ cũ quis ꝓponit peti
tionẽ hereditatis q̃ realis eſt. Sol.vt glo.ex qua collige:
ꝙ aut ꝓpoſuit q̃relam inofficioſi ⁊ põt querela kalſi ꝓpo

nere:qꝛ non habẽt eandẽ cauſam:vt hic.Aut ꝓponit pe⸗

titionẽ hr̃ditatis:⁊ tunc aut adiecta cauſa ⁊ nõ pᷣiudicat
ſibi ſi ex alia agat:⁊ ita poteſt hic ĩtelligi. aut ſumpliciter
eam pꝛopoſuerit ⁊ ſibi piudicat vt in cõtrario. Itẽ op.
ꝙ ꝑ electionẽ ſibi pᷣiudicauerit:licet nõ exceptione rei iu
dicate:vt l.ſi patronus.de bo.li.Sol.vt glo. Vel dic bᷣm
dy. ꝙ hic eſt cõtrarietas in oꝛigine:⁊ nõ in effectu:ſed in
cõtrario eſt ↄᷣrietas in oꝛigine ⁊ in effectu:⁊ ideo ſibi pᷣiu⸗
dicat. Sed certe ipſe non videt᷑ bene dicere:qꝛ in.l.jj de
furtis.non eſt ↄᷣrietas in oꝛigine ⁊ cum electione tollunt᷑
ꝙ ibi non ſit cõtrarietas in oꝛigine ꝑatet:qꝛ ambo iura

naſcũtur qð nõ eſſet ſi in oꝛigine eſſet Zrietas:qꝛ cõtraria

DSad =Op. alijs modis excludat᷑ filius: vt lapſu
quinquenij: vt...e.l.ſi quis filiũ.in fi. Solu.vt in gl.quia

pꝛout contraria ſunt nõ poſſunt cõcurrere vt.l.ſʒ ⁊ ſi pu.
5S·ſi ĩſtitoꝛia.ff ð ĩſtito.⁊.l.hec vᷣba.ff.devb.ſig.⁊.l.ſi is qͥ
ducẽta.S.vtrũ.ff.de re.du niſi dicas ſuſtinẽdo dy.ꝙ aut
eſt ↄietas ĩ oꝛigine ⁊ ĩ effectu ⁊ tũc per electionẽ vniꝰ p⸗
iudicatur in alio/vt in cõtrario.aut eſt cõtrarietas in oꝛi
gine/ſed non in effectu ⁊ tũc non pꝛeiudicatur vt hic aut
erat contrarietas in effectu ſed non in oꝛigine ⁊ tunc pꝛe
iudicatur.vt.l.j.j.de fur.⁊ erit ratio defendendo eũ:quia
quãdo ſunt ↄtraria in effectu vidẽtur ad diuerſa tẽdere/
⁊ ideo ex diuerſa cauſa vidẽtur venire. Sed ego melius
dicerem altero de duobus modis:pꝛimo ſic:qꝛ aut plu⸗
ra iura ſunt perducta ineſſe ⁊ tunc per electionẽ vnius pᷣ
iudico mihi in alio.vt.l.j.j.de fur.cũ ſi.aut eſt tãtũ vnum
ius pꝛoductũ ineſſe ⁊ tũc ſi eligo incõpetẽs mihi nõ pꝛe—⸗
iudico in alio cõpetenti.Vt hic vel ᷣm Ja.de rauẽ.ſi eli
go ius mihi incõpetẽs aut ſciẽter ⁊ mihi pᷣiudico incõpe
tẽti ex quadam tacita repudiatione non electione vt ĩ cõ
trarijs.aut ignoꝛãter:⁊ tũc mihi nõ pꝛeiudico vt hic.⁊.l.
mater.ff. eo.¶ Itẽ op.ad idẽ de.l.fi.j.de codicillis. Sol.
ſᷣim Dy.ibi eſt contrarietas in oꝛigine ⁊ effectu:hic in oꝛi
gine tãtum.Vel melius ibi ſunt duo iura in eſſe ꝓducta:
⁊ ideo per electionemvnius mihi non pꝛeiudico in alio.
hic autẽ eſt tm̃ vnũ ius ineſſe ꝓductũ:⁊ ideo per electio⸗
nem incõpetentis mihi nõ pᷣiudico in cõpetenti.Vel dic
Fᷣm Ja.de rauẽ.ꝙ ibi elegi ſciẽter hic ignoꝛater.i Vt er
go hec materia plene liqueat ſic diſtingue:quia aut que⸗
ris in caſu noſtre legis qui egit vna via ſibi pᷣiudicet in
alia exceptione rei iudicate.⁊ tũc dic ꝙ aut pꝛopoſuit q̃⸗
relam inofficioſi:⁊ modo agit querela falſi / vel econtra:
⁊ tunc non obſtat exceptio rei iudicate: quia ex diuerſis
cauſis agitur vt hic.aut pꝛimo pꝛopoſuit petitionẽ here
ditatis:⁊ tunc adiecta cã.ſ.quia falſum teſtamentũ vel ĩ
officioſum.⁊ non obſt.ſibi exceptio ſi agat ex alia cãvt.l.
ſi mater.S an eadem.ff. de excep.rei iudi.⁊.l.cum querit᷑
gut ꝓpoſuit eã ſimpliciter:⁊ tũc ſibi pꝛeiudicat: quia vi⸗
detur omne ius ſuum in iudicio deduxiſſe.vt.l.⁊ an eadẽ
Sactiones.ff.de excep.rei iudi.Aut q̃ris an ſibi pᷣiudica
uerit ele tione:tũc dic ꝙ aut plura iura veniũt ex eadem
cãa:⁊ tũc dic ꝙ vno electo pᷣiudicatur in alio.vt.l.quod ĩ
heredẽ.S. eligere.ff.de tribu.aut veniunt ex cauſis diuer
ſis:⁊ tũc electo vno non pᷣiudicatur in alio:aut veniunt
ex cauſis cõtrarijs:⁊ tũc dic ſᷣm dy.eũ ſupplẽdum ꝙ aut
ſunt ↄtraria in oꝛigine:⁊ in effectu:⁊ tunc vno electo pꝛe
iudicatur in alio.vt.l.fl.j.de codicil.aut ſunt ↄꝛia in oꝛi⸗
gine:ſed non mi effectu: ⁊ tũc vno electo non pꝛeiudicat
in alio.vt.l.j.j/de furtis.⁊.l.ſed ⁊ ſi pupillus.S.ſi inſtito⸗
ria.ff.de inſtito. Nel melius ſᷣm Jac.de rauẽ.Aut eligo
mihi ius non cõpetens ſciẽter aut ignoꝛãter. Pꝛimo ca
ſu mihi pꝛeiudico.vt.l.fl.j.de codicil. Scðdo caſu non vi
hic:⁊ pꝛo hoc facit glo.in.l.legitima.ff.de peti.here.⁊.l.lzʒ
q.de hered.fal. Vel poſſet dici ſimpliciter ꝙ eligẽdo ius
mihꝛt non cõpetens ſiue ſciẽter ſiue ignoꝛãter mihi nõ pᷣ⸗
iudicẽ cũ electio ſit nulla.vt.l.iij.⁊.iiij.ff.de op.le.niſi di⸗
cas ſuſtinẽdo hanc opi.ꝙ ſciens michi pᷣiudico non ele⸗
ctione:qꝛ eſt nulla/ſed quadã tacita repudiatione arg.l.

apud aufidium. ff.de op.le. Vel potes ſoluere ꝙ aut duo

iura ſunt mihi ineſſe ꝓducta:⁊ tunc electo vno mihi pꝛe⸗
iudico in alio.vt.l.j.jde furt.cum ſi. quod intellige ſi fui
ſciens ſecus ſi ignoꝛans.vt.l.maniteſtiſſimi.S.ſinautem

dubius·j· de fur. aut eſt vnũ ius tm mihi ineſſe pꝛoductuʒ

⁊tunc ſi eligo cõpetens non poſſum incõpetentem acci⸗
pere:ſi eligo ĩ cõpetẽs mihi nõ pᷣiudico vt hic ar.d.liapð
RRAufidium. de op. le. Jac. But.
7 li a Pꝛeteritio matris pꝛo exheredatio
Be: ne habetur:eſt ergo opus querele.h.
d. Butrigar. ä
Ontra Hiligentia circa vnum auxiliñ
ν pꝛodeſt quãtum ad alterum qũ
Rnon patiebatur concurſum. h. d.

poteſt:ergo non concurrunt. .
¶ Sp.ad hãc legem de.il.ſi ſeruus.ff.vi bo.rap.glo:non
ſoluit. So.aut queris an diligentia circa vnum auxiliuʒ
pꝛoſit circa alium:⁊ loquitur hec lex:aut queris an negli

gentia circavnum pꝛeiudicet ĩ alio:⁊ tunc loqᷣt᷑.l.ſi ſeru·

A4. Ag euidentisã eſt ſciendum ꝙ teſtamentum Teſtm̃ in
aliqñ poteſt dici nullum/aliquando inofficioſum. Sed ſi officioſũ ?
cſt nullum non poteſt dici inofficioſum: qꝛ inofficioſum teſtm nul⸗
datur ad reſcindendũ:at id quod nullum eſt reſcindi nõ lũ qũo diſ

Incõſtan ⸗
tia repꝛo-
bat᷑ ĩ iure⸗

Butrigarius ſuper

Item op. de.l.minoꝛ.ff. de euic. So. aut queris an dill⸗
getia circavnum pꝛoſit in alio quantũ ad pᷣſcriptionem /
? dico ꝙ ſic vt hic. Aut q̃ri quãtum ad exceptionẽ rei iu⸗
dicate:⁊ dico ꝙ aut attingunt eãdem cauſam agendi / et
exceptio rei iudicate obſtat in alio vt in cõtrario.aut di⸗
uerſam cãm agendi ⁊ tunc ſecus vt hic: aut ergo queris
quo ad erceptionẽ rei iudicate/ illa nõ obſtat:qꝛ muta⸗
tur cã agendi:aut queris quãtum ad pꝛeſcriptioneʒ/⁊ di
co ꝙ diligentia in vno pꝛoſit in alio vt hic:aut queris an
negligentia in vno pꝛeiudicet in alio:⁊ dico ꝙènon.
¶ Item op. ꝙ etiã diligenti currat tempus cum ſit conti
nuum. vt. j.eo.ſi quis filius.in fl.So.eſt cõtinuũ vt etig
feriati dies in eo cõputãtur. vt in cõtrario. Sed diligen⸗
a ti non currũt vt hic.¶ Itẽ op.ꝙ diligẽtia in vno non ꝑꝛo

circa vnũ ſit in alio.vt inſti. de excutu·S· qui autem. So. vt gloſ. qꝛ
actũ an ꝓ hic non potuit hec duo iura ſimul pꝛoponere/in ↄtrario
ſit ĩ alio. ſic. Ut ergo hec materia plene liqueat diſt ingue: qꝛ ſi q⸗

ris an diligẽtia circa vnuʒ ꝓſit in alio.tũc dic ꝙ aut erat
talia iura que non patiebãtur concurſum:⁊ tũc diligẽtia
circa vnũ pꝛodeſt in alio vt hic. aut patiebant᷑ cõcurſum
⁊ tũc aut erãt talia iura que cõmunicabant eundem effe⸗
ctũ:⁊ ſic ꝓvno reputabãtur:⁊ tũc diligẽtia in vno ꝓdeſt
in alio vt.l. ſi quis a multis j.de ãna.excep.⁊.l.fl.de duo.
rei. aut non cõmunicabant eũdem effectum:⁊ tũc diligẽ⸗
tia in vno non pꝛodeſt in alio.vt inſti. de excu.tu · S· qᷓ au
tem. aut queris an negligentia circa vnũ pꝛeiudicet cir⸗
ca aliud.⁊ tũc aut ſunt duo iura pᷣncipalia:⁊ tũc negligẽ
tia ĩ vno nõ noccet in alio:aut vnũ ſe habet per modũ pᷣn
cipalis:⁊ aliud per modũ acceſſoꝛij:⁊ tũc negligentia in
vno pᷣiudicat in alio. vt.l.fin.j.de his qui a non do. ma.⁊
l.ſi ſeruus.ff. vi bonoꝛ.raptoꝛ.ita pꝛocedit gloſ.l.item.de
ali. mu. iu. cã fac. aut q̃ris an ſnĩa lata ĩ vno noceat ĩ alio
⁊ dico ꝙ non vbi mutatur cã agendi vt hic.⁊.l.cum que⸗
ritur.ff.de excep.rei iudi.⁊.d.l.minoꝛ.S.j.
Ad D iti 0 Et dicas ꝙ iſta lex debet ĩtelligi plane
04* evt iacet text.adeo ꝙ iſta duo remedia
poſita in text. poſſunt cumulari in eo.libel.vt dicendo di⸗
co teſtamentum patris nullum pꝛopter defectum nume⸗
ri teſtm/vel als in terminis.l.ſi non ſpeciali·.j. de teſta.⁊
dato ꝙ ſit iure perfectum dico inofficioſum ⁊ ita cantant
verba littere ſicut in ſimili admittitur iſta petitio dico ſẽ
tentiam nullam:æ ſi qua eſt/appello.vt no.in.l.j.vbi bar.
⁊ alij quando pꝛouo.non eſt neceſſe Bartol.in.l.ſi expᷣſ
ſim. ff de appella.Bald.in.l.jij.de fur.⁊ in. c.ſancimus.in
quo tẽpo.mil.invſi.feu.facit qð in ſimilivult glo.no.in.l.
qui de inofficioſo· S·j. in glo.magna ad fl.ff.eo.iſte intelle
ctus pꝛobatur pulchꝛo fundamento hoc modo:quia quã
do duo vocabula veniunt ad determinationem ciuſdem
verbi vel participiij / vt eſt hic debẽt intelligi vt vnifoꝛmi
ter ⁊ eodem tempoꝛe operentur ſucceſſiue.text.eſt nota.
in.l.fina.j.de ſenten.⁊ interlocu.omnium ludi.quem bar.
ibi dicit eſſe ſingularem ad hoc ⁊ ſe neſcire alibi cum eti⸗
am ad hoc reputat ſingularem bal.in.c. ſuper eo. ij.de ap
pella.facit ꝙ vulgo diximus ꝙ vna determinatio reſpi⸗
ciens plura determinabilia debet ea equaliter determi⸗
nare ⁊ vnifoꝛmiter.l.iã hoc iureS.j.vbi Bar.⁊ alij no.ff.
de vul.⁊ pul.in teſtamento.vbi bar.⁊ doc ·j.de teſt. milit.
Alibitamen habes ꝙ verbum poſitum iuxta plura deter

minabilia ea determinat pꝛout natura vnicui; cõuenit

tex.eſt no.in.c.cum dilectus.⁊ ibi cardin.? Panoꝛ.in.ij.
col.no.de conſuetu.⁊ tex.in.c.olim ex litteris.de reſcrip.
æ ibi cardi.no.⁊ reputat ſingularẽ.⁊ in.c.ab excommuni
cato eo.titulo. In tex.ibi pꝛeſcriptio exponit Oau.de ca
ſtro.i.exceptio ⁊ ita ſepe exponitur in.l.quotiẽs:j.de pꝛe
ci.impe.offe.in.l.pꝛeſcriptione vbi Saly.declarat ⁊ dixi
I.ſi contra ius vel vtili.publi.ſed mihi plus placet ꝙ hic

pꝛeſcriptio ſtet pꝛopꝛie pꝛo lapſu tempoꝛis ⁊c.ᷣm Mo⸗

WIm kilium Patri exhered ato da
G UIh. tur querela / vel fratri
itur pi perſona inſtituta. hoc dicit ſm ambas

Bmte

A dicit. Butrigar. B
Tlia Inconſtantia repꝛobatur a iurc.
IAla. poc dicit Jacobus Butrigarius
Kdoctoꝛlegum. 3

Que iuſſu patris a marito non di
uertit exheredari non debet. hoc

Certio libꝛo Codicis

g 5αα Filia turpiter viuens exhere
9 ciliam. àri poteſt a patre niſi diſtu⸗
1T hlerit eâ nubere vltra vigintiquinq; annos. hoc
AA dicit cum aut.

Gg E

—

te.S. eo ꝙ nõ poſſum tibi ĩputare inimi⸗ dare an
citiam q̃ pꝛouenit culpa mea/neq; enim poſſum dicere ꝙ poſſit pr ſt
pater exheredauit me ꝓpter inimicitiam cum ipſa cau⸗ liũ ppter
ſa inimicitie ⁊ ſic ingratitudinis ꝓceſſerit culpa mea/⁊ in
credit iaſo.hic qð iſtud ſit verum in iſta materia exhere⸗
dationis. Ałs aũt licet quis fuerit cauſa inimicitiarũ:tũ
poteſt tales inimicitias opponere⁊ allegare. hoc ptz ex

gl. in. l. athlete · S· dat remiſſionẽ.in vᷣbo facta.ff.de excuſ.
tut.quã bal.ibi.no.⁊ dicit raro alibi reperiri ꝙ etiã ſi ini⸗
micitie pᷣceſſerĩt ab eo cõtra quẽ teſtis deponit:tñ hoc nõ

facit quin teſtis repellitur tanq; inimicus. Idem no.do.

anth. de bu. in. c. veniẽs.le.ij.de ſpõſa.vbiꝙ idẽ dictũ eſt
de teſte dicit hẽre locũ ĩ iudice ⁊ arbitro.idẽ tenet alber.
de roʒate.in.l.pe.in pꝛincipio.ff.ſolu.ma. alex.cõſi.xcix.
incipiẽte in cauſa inquiſitionis foꝛmate cõtra Jacobũ.

Quapꝛopt᷑ dic ſm iaſo.may. ꝙ male dicit glo.bar. in.l. cũ

tabulis · S. j. vbi dicit bar.p illũ tex.ff. de his qbꝰ vt indi⸗
gnis. vbi dicit ꝙ regula qᷓ habet ꝙ ꝓpt᷑ inimicitias ↄtra
ctas ĩter teſtatoꝛẽ T legatariũ reuocat᷑ legatũ.l:.iij·S · ft.
ff. de adimẽ. legatis:na pꝛocedit dicit bar.quãdo inimi⸗

citie ꝓceſſerunt culpa legatarij ſecus ſi culpa teſtatoꝛis

per illũ · S. j. in dic.l. cũ tabulis.ff.de his qui.vt idignis.
⁊ dicit bar.ibi qð eſt menti tenendũ.Alij tamen doc. ibi
nihil tangunt / nec ᷣm iaſo.may.alibi tactũ reperit᷑. Cre⸗
do tamen dicit iaſon may.hic ꝙ bar.in pᷣdicta deciſione

male dicat ꝑ pᷣdicta qꝗᷓ dixi. S. de teſte ꝓpter inimicitiꝗ.

Et vltra contra bar.adduco duos tex. Pꝛimo in.l.iiij.

ff. de adimẽdis legatis. in vbo ⁊ peniteat teſtatoꝛẽ pꝛio⸗

ris offenſe. ex quo patet ꝙ ipſe teſtatoꝛ ĩtulerat offenſam:
⁊ ſic fuerat cauſa inimicitiarũ.⁊ tũ reuocatur legatũ per
tales inimicitias. Scðo põdera tex.in.l.ex ꝑte.ff.de adi.
leg. vbi inimicitie ꝓceſſerãt culpa teſtatoꝛis: vt ibi pꝛo⸗
bat tex. in vᷣſi.grauiſſimis inimicitijs ꝓſecutus.⁊ ibi ad
litterã.hoc dicit bar.in fl.Et in eo magis me fundo q; in
verbis tex.⁊ tamen ibi tex.in fl.dicit ꝙ reuocatur legatũ
pꝑ tales inimicitias. Tertio ſuadetur ratiõe:nã ideo per
tales inimicitias cẽſetur tacite reuocatũ legatum iuribꝰ
palle.eo qꝛ pᷣumitur mutata volũtas teſtatoꝛis.Sed il⸗
la ratio pꝛocedit etiã quãdo inimicitie ꝓcedũt culpa te⸗
ſtatoꝛis:qꝛ oĩno mutata ẽ volũtas teſtatoꝛis:ergo lega⸗
tum dʒ intelligi reuocatum. Mec ob.tex. in.d.l.cum tabu
lis · S. j.quia in illa.lnon põt fieriteſtamẽtum. Pꝛimo.qꝛ
nihil de ümicitijs dicit:⁊ dato ꝙ loq̃retur de mimicitijs
pꝛout bar. intelligit.ille non fuerũt inimicitie capitales/
vel graues ꝓut requirũtur ad reuocationẽ legati.dic.l.
iij · S. fl. Mã licet liberta recuſauerit eſſe ↄcubina patroni.
Iſta nõ eſt inimicitia capitalis/aut grauis. ergo de illo
tex.bar.nõ potuit in ꝓpoſito facere fundamẽtum.Limi⸗
ta tamen qð dixi ꝙ licet inimicitia ſupuenerit facto eius
3 quem teſtis ꝓducitur ꝙ tñ poteſt teſtis repelli: vt ſit ve
rum niſi talis inimicitia eſſet facta ad iſtũ finẽ:vt poſtea
teſtis ꝓpter talẽ inimicitiã repellatur. Hã talis malicia
non ꝓderit per tex.no.in.l.j.S· cum qͥs.ff. de q̃ſtionibus.
vbi bar. no.⁊ dicit ꝙ vidit alas adhiberi talẽ cautelam.

quidã non habebat niſi vnũ qui poſſet eſſe teſtis ů ſe de⸗ r
dit ei alapã ad iſtum finẽ:vt ſi poſtea teſtificaretur cõtra poſſit qs

.

eum / ꝙ eum repelleret vt inimicũ dicit bar. ꝙ iſta cauſa gliquẽ qẽ
q̃ ꝓceſſit facto ſuo ſibi nõ pꝛoderit / quia erit in arbitrio c

iudicis:an teſtem ꝓpter hoc repellat.⁊ idem dicit bar.in
dic.l.jS.ſi ſeruus.quãdo quis accuſat aliquẽ ad finẽ:vt
ſi poſtea ꝓducatur in teſtẽ repellat᷑ tanq; inimicus ꝙ ta⸗
lis cautela non nocebit. Idẽ tenet bal.in aut᷑.ſi dicat᷑.in
pe. col·de teſti. ⁊ in.l.ſed ⁊ ſi quis·S. illud.ff.ſi q cautio.
Poſt Jo.and.in.c.fi.de teſti.immo plus videt᷑ ꝙ qui eſt
vſus tali malicia debeat ꝑdere cauſam qꝛ ſubtrahit mihi
iura mea/c meas pꝛobationes vt in terminis no.cy. poſt
NRo.mal.in.l.puidẽdũ.in fi.⁊ ibi paul.de caſt. .de poſtu.
per tex.in.c.conſtitutus.de teſti.⁊ in.c.peruenit.de teſti.
cogen ang. in.l.ſatis aptiſſime.jide fal. glo. in. c. cauſam
que inter archiepiſcopum in vſi.cõpellas.⁊ ibi do.anto.
de bu. in pe.col.de teſti.⁊ iſtam extẽſionẽ ponit in ſpecie
do.bar.veronẽ. in cautela.xviij.tñ dicta iura nõ loquũ
de amiſſiòe caule.nõ examino nũc/qꝛ nõ ẽ materia nr̃a.

„ Et per iſtã legẽ no.paul. de caſt. in. l. cũ Exhere⸗
Additio. Ete egenn bne⸗

ſecpo

Aebito
t
Ppptel

n tionen,

os
tſh

n
ureſ

Pere⸗
CAſla
halli⸗
Alte
feſtitn
hohis
Uatls
leun⸗
ſen
fto⸗
ons.
ſhe
rtet
Nel
ttunc
monh⸗
Ueſt

iwensetbe q fri g Tranſuerſales nõ accuſant te⸗ riantur antceqᷓ; emãcipentur a patre ⁊ ſic anteq; puriſice⸗
e ut Matris. rann de inofficioſo / niſi ſint tur cõditio ilſtiruttonis certe filij erũt pᷣuati hereditate
Anei eratres vel ſoꝛoꝛes. hoc dieet. matr!.a legitima/nec cauſa trãſmitteret.l.ij.ꝓ de oꝛficis.
N COop. ꝙ flliꝰ? frattis poſſit rũpere teſtamẽtũ firmat bar.in.l.ventre.in pe.col.ff.de acqui.heredxi.
Re caſillait cũ ſint exequati fratribꝰ: vt.j. de legi.hr̃di.aut᷑ ceſſante. n E tri b u 8 Subſtitutio pupillar eſt ad
ihlkmeiine⸗ Item op.ꝙ frater poſſit accuſare inofficioſum teſtamẽ E E B. cõmodũ/nõ ad onus. ideo
ofundſent, tum:vt.j.e.l.fratres. So.vt glo. flio non dat materia querele hot dicit Jaco.
naniſig e, J m aritus NRupto teſtamẽto p qre⸗ R a (Sed an per fideicô. pt ſubſtituere qncũq;
kelnen D AlEμÜπ⅛1198‧, 1lam reſeruatur ſeripto heę fſilio: Reſpõdeo non. ⁊ eſt ratio:qꝛ per directã ſubſtituti
munmnucinn redi id qð defunctus/etiã ſi actio erat ꝑ ſucceſ⸗ onẽ ipſi filio / nõ eſt ei ꝓuiſio ſed grauaſnen:vt.l. cohere⸗
mnimietini⸗ ſionem ſublata. h8d. di. S. cum filie. ff. de vulga.⁊ pupil. verum dicit glo. ꝙ di⸗
nhen ¶ Sp. ꝙ ſi fllia non fuit exhr̃data non hẽat q̃relam: ſed recta trahit᷑ ad fideicõmiſſ. aria. Et ne decipiaris diſtin⸗
rufen tratab. vt. lmaximũ,deli.pꝛe. So immo fuit hic exrhe gue:qꝛ aut pater facit pupillare/x tũc nunq; trahitur ad
mmieiſin redata/ſed nõ de iure ſed de facto.¶ Itẽ op.hic dicit ꝙ ſi fſideicõmiſſariã vt hic.niſi fieret a patre qui pupillarẽ fa⸗
gontiihig nil eſt debitũ habet qrelã:ergo a cõtrario ſi habet aliqᷣd cere non põt:qꝛ non hʒ in ptate: vt.l.ſceuola.ff. ad trebel.
nnn nõ agit. ſic eſt .l. cum q̃ritur. S.e. So.hec facit mẽtioneę xæ.l.cum quis decedẽs.S. eia. de le.ij. Aut facit ſubſtitu⸗
ifſlincit noui iuris.vel ſub. maxi.¶ Itẽ op. ꝙ filius ꝓbare debea tionẽ hoc modo.ſi filius meus decedat in pupillari etate
nilimtce ſe gratum: vt. .e.l. liberi. So. vt glo.¶ Item op. ꝙ qui pbe vel poſtea qñcũq; talem ſubſtituo:tunc ſunt due ſubſtun
ietn uatur hereditate nõ poſſitpcterc debiti vt. penul ff adtiones vna directa vſq; ad pubertat/ alia fideicomuſa⸗
eingui trebel ⁊.l.vpter veneni.ff.ad ſilł.x.l.hr̃dẽ.de his qui v ria poſt pubertatem. Si aũt dicit qñũcũq; deceſſerit:tunc
dtcod gli indigni. So. vt glo. Tu dic aut heres nec in aditione 1. Zut ſubijcit talis ſit heres:⁊ tũc eſt Directa 7 operatur dà
ihoipe nec poſt delinquit: ⁊ tunc ſi hrditate pꝛiuet᷑ non pꝛiuatur recto quantũ poteſt: vnde in milite valet vt directa quã⸗
inintititn, debito ſiue ſciens / vel ignoꝛãs:vt hic.⁊.l. ðñs.ff. de vſu⸗ docũq;.vt.l.cẽturio.ff.de vul. ⁊ pu. in pagano valet vſq;
4 mrch fruc. æ q ibi no. Aut delinquit in ipſa aditione vel etiaz ad pubertaiem iure directo poſtea nullo modo. vt.l. ver⸗
it pooſt/⁊ tunc cũ pꝛiuetur hr̃ditate ppter ſuum delictũ: vt bis .⁊.l.ĩ pupillari.ff.devulg⁊ pu. Si aũt ſubijcit talẽ ſub
. hnz l. ꝓpter veneni.ff ad ſilł.⁊.l.penul.S.ad trebel.⁊.l.here⸗ ſtituo:tunc eſt vna ſubſtitutio tãtum ⁊ verbũ ſubſtituo ſe
ic nufme Aem. de his qui. vt indigin. MV habet cõiter ad directã ſubſtitutionẽ ⁊ fideicõmiſſariaʒ
lſi e ſt J t AQAui pꝛohibet parentem ⁊ cũ fideicõmiſſaria valeat oĩ tẽpoꝛe:ideo ipſam eligimꝰ
fuun wi P E amen l. teſtari meret᷑ exhereda⸗ ⁊᷑ ſic trahimꝰ ad fideicõmiſſaris:nec dicitur trahi ad im⸗
annn Wrfi. hoc dicit. ſliu fan pꝛopꝛiũ dicrin oi bſ auoſit gce ſi deberde
1deſi EeaPEAP 14 Ees &6 Si flliuſfami. mi⸗ terminari hec glo.⁊ glo.l.pꝛecibus.jde vulga.⁊ pup.⁊.
Per iſmniti Eſtamentum les in caſtrẽſibus centurio.ff.devulg.⁊ ap. pun
Piiroſliß teſtatur / eius teſtamẽtum per querelã non riꝗ⸗ R atre Krãſuerſales rũpunt teſtamẽ
eat telancee⸗ RY A Ge pitur. hoc dict. AE tum/fratres cõſanguinei non.
titulerarofen =ðð 7 I1 &QEaꝗq̃ᷓ ſunt ꝓuiſionis filio non dã⸗ SS vterini turpi perſona herede inſtituta.h.d. Ja.
ocatur legnig S 6 V 18 tur ex q̃rela inoffi.teſtamenti.h.d. FæxAH&1Widi dubitari an ſi frater inſtituat quẽdam
lergefai Inſtitut? XCO. ꝙ inſtitutus ſub conditione non poſſit fencratoꝛẽ poſſit frat᷑ agere qrela: Et videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ vide
nori: ſn ſub ↄditio uοαaG Nirc ad bona: vt. l. .S. ſin auté... de cadu. tol⸗ tur turpis pꝑſona inſtituta: vt.l.impꝛobũ.de his qui no.
pſecusa ne:an poſ⸗ len. So. de iure pꝛetoꝛio venit:vt hic.non ciuili vtin con infa. OYMVM
ſomefunden ſit venire trario. Itẽ op.ꝙ non habeat ſᷣm ta.vt.l.j.S.ſi ſub cõdi dd̃ iti 0 Iſta lex eſt ĩ ſui materia ſingu.ſᷣm bar.
tocatur ai ad bona. tione. ff de ſecũdis ta. So. vt glo. Et dic ꝙ habet cũ rezę M DeEIUD. Ybal. zæ alios.qꝛ nulla alia lex eſt q̃ cõpie
e:ni den quo ad effectũ interim. (Ad hoc opponit᷑ de tex. qui di⸗ ctatur ots iſtos caſus licet cõcoꝛdantie ſint in glo. alle.
ilegatumm xit. ci iure accipere non videri. ⁊c. Sed illud verũ q;tũ Et ex hac lege dat regula ꝙ querela inofficioſi teſta. da⸗ Querela
ſtatonis 9/ 4d cõmodũ patris.ꝗ Item op. ꝙ bater nõ cogitur emãaci tur 3 teſtamentũ fratris inſtituẽtis turpem pſonam: aut inofficioſt
Pctdutlit pare flliũ: vt.l. filiuſt fa·· ſᷣm vulgarẽ.ff. de le.j.So.confi⸗ vilẽ.l. fratris.S.eo 7·§ ſoꝛoꝛ.inſtitu.eo.Extẽde iſtã regu teſti dat 3
toris:engti teoꝛ oppoſitionẽ.¶Quero & an pater cõpellatur emãci⸗ lam quattuoꝛ modis. Pꝛimo nõ ſolum in fratre exhere⸗ teſtm̃ fris
indlantt pare.Reſpõdeo aut pater eſt inſtitutꝰ/aut filius.pꝛimo dato:ſed etiã in pꝛete.pᷣm guil.de clu.bar.bal. alios hic. ĩſtituẽtis
nnn ene caſu.aut pater eſt grauatus reſtituere filio/⁊ tunc non cõ paul.de caſt. in.l.fratris.S eo. Nam pᷣteritio fratris habe turpẽ ꝑſo⸗
eturdenhfninn pellit᷑ emacipare: ſed reſtituet filio qñ erit ſui iuris/ ⁊ nõ tur ꝓ exheredatione ſicut in matre: ⁊ ſimiliter nõ ↄpetit nam.
tonelgtin reſtituere etiam filio exiſtente in ptãte/t dabitur curatoꝛ ¶ Alias tres extẽſiões vide ꝑ iaſo.hic. Limita dupliciter.
n iunm bonis:vt.l.imꝑatoꝛ.⁊.l.vbi pure.ff.ad trebel.Aut eſt gra Pꝛimo ſᷣm bal.⁊ ſaly.hic.niſi turpis ꝑſona repudiaret:
odid nr uatus de emãcipando/⁊ tunc hʒ neceſſe emãcipare.⁊ vi⸗ qꝛ accreſceret coheredi.nec ſubijceret᷑ querela q̃ non po⸗
nech, detur etiã grauatus vt eidẽ reſtituat bona:vt.:.ſi cui.S.j. tuit naſci/niſi adita hereditate per turpem ꝑſonã.l.pe·S.
— ff. de ↄdi.⁊ de.⁊.l.legatꝰ.deleg.iij. Aut eſt ĩſtitutꝰfiliꝰ ſub fi eo.Scðo limita ſᷣm bal.hic.i.ij.q niſi ĩ hereditate eẽt
ↄditione ſi emãcipet᷑ ⁊ tũc pr̃ nõ cogit᷑ emãcipare.ſi a=r ſolum:qꝛ indiuiduũ:tunc etiã contra turpem ꝑſonã pꝛo
ſtsten emãacipabit ⁊ ei emacipato reſtituet hr̃ditatẽ: vel ſi non eius parte non cõpeteret querela.ar.tex.no.in.l.ſi is qui
gitüfne, d emacipet reſtituet ſtati ei exiſtẽti in ptãte curatoꝛe dato duos.ff. de lib. leg.faciũt q dixit iaſon in.l.tij.S.eo.qᷓ;uis.
Hinſe 4 bonis: vt d.l.vbi pure.¶ Itẽ op.q̃re expectat᷑ cõditio cũ ſaly.hic.in.vj.q.teneat contrarium.
affde n ſp hẽat bona: Rñdeo:qꝛ aut extat ↄditio / ⁊ hʒ flliꝰbona RES b Aut fllij agũt querela ⁊ habẽt ꝓ⸗
beritil nn ex teſtamẽto ⁊ durat cauſa teſtati.Aut deficit cõditio:qꝛ 7 cxi. bare ſe merentes. Aut parentes
tcſeteki⸗ i nec filius emãcipatus/nec pater moꝛtuus eſt: ſed filius. agunt/⁊ pꝛeſumũtur merentes.h.d. Jaco.
nſfenna, ⁊ tunc aut habebat ſubſtitutũ/⁊ bona ad eum veniũt. aut KE: Quero de rõne differentie. NReſpõdeo qꝛ ve
tinginn, non hʒ.⁊ tunc res deducit᷑ ad cam teſtati ⁊ venientes ab riſſimile eſt ꝙ ſine cauſa velit aſcendẽs pꝛiuare deſcẽden
atnn inteſtato habẽt bona.Aut cõditio pendet / petit bona. tem hr̃ditate:qꝛ votum ipſoꝝ eſt/ꝙ deſcẽdentes ſint he⸗
lenol iͤ rem ob hee cõditio ipſo iure tollatur:vt..e.l.qm̃. redes.
1 lininj , 50. hec conditio eſt ad cõmodũ non ad onuus. PeS D 0 ni a m Ad ſimilitudinẽ donatiõis
ni;inen 4 Additi 0 Adde ꝙ licet oẽs doc.tencãt ꝙ iſta lex 17 ante nuptias cõfertur dos:
Airutſnan in terminis ſuis hic nõ ſit coꝛrecta. Qe⸗ ( ſergo ad ſimilitudinẽ donatiõis ante nuptias
loafſihene rũtamen dicit iaſon de may. ꝙ ipſe valde dubitat ⁊ cre⸗ R AαCputatur in quartꝗ. h. d. ¶Ad euidentiam eſt
isfliſetl dit iſtã.l. eſſe coꝛrectã per.l.quoniã in pꝛioꝛibꝰ.j.eo.⁊ ſic ſciendũ ꝙ hoc tẽpoꝛe ſi filius habebat minus quarta po
ncr ſinn in itum ad legitimã que dʒ eſſe ſine onere coꝛrigat᷑ iſta lex terat agere querela:⁊ ideo erat videndũ quid in quarta
emnizſocſii in reliquo remanceat firma.⁊ moueoꝛ: qꝛ quãdo poſſibile computetur.
decſtſaite eſt ꝙ diſpoſitio facta ad comodũ filioꝝ aliquo caſu affe⸗ ¶Sop. ꝙ hec nõ ſit bona ratio ꝙ ideo cõputetur:qꝛ ofert
eenuſt rat onus/æ incõmodũ reijcitur. per dic.l.qm in pꝛioꝛibꝰ.· vt.l. illud.de col. Sol.fac ſimilitud inẽ inter donationẽ
goin en ita tenent bar. ⁊ doc. in. v.l. ſi pater puelle p illũ tex. S o. 2 dotcm/hoc modo.ſicut ad ſimilitudinẽ donariõis que
lus db ns ſed ita eſt hic. qꝛ iſta diſpoſitio facta ad fauoꝛẽ filioꝝ po cofertur/ↄfert᷑ ⁊ dos.ita ad ſimilitudinẽ donationis que
ifnti teſt aliquo caſu afferre incõmodũ iu legitima ſi filij mo⸗ coõputatur in quarta cõputatur ⁊ dos.non autẽ facias ſi
aurse
inmhs

De Inofficioſo teſtamento.

Fo. CIII.

””ñõ

. Butrigarius ſ uper Tertio libꝛo Codicis

militudinẽ inter collationẽ ⁊ coputationẽ /vt dicas quia
confertur:ideo in quarta.
Additio Adde in hac lege inter alios doc.cõiter
hic dum dicit᷑ in tex. noſtro.ibi ſi ex ſub⸗

ſtãtia eius p̃fecta ſit / de cuiꝰ hereditate agitur.ꝙ dos vE

„

Dosvłdo donatio ꝓpter nupita demũ cõputatur in legitimã/ qñ
natũ ꝓpt᷑ tractatur de ſucceſſione illius qui dotauit/non autẽ alte
nuptias rius.facit.l.vt liberis poſt mediũj.de colla.⁊ bonꝰ tex.
qñoputãt᷑ in.l.j.in fl·j de legi.hered.et ibi glo.fi.per quã decidit ibi
i legitimã bal.ꝙ ſtante ſtatuto ꝙ frater excludat ſoꝛoꝛem dotatã in⸗
telligitur ab hereditate dotãtis:ſed non alterius. quod
valde ſigna.qꝛ vtilis deciſio eſt. idẽ tenet ange.in conſi.
cxxvj. qd ĩcip. teſtamẽti factio pe. de ancha.ĩ ↄſi. xx.qð
incipit retento oꝛdine. paul.de caſt.in. conſi.cxiij. qð in⸗

cipit ſuꝑ pꝛimo dubio / ſeu q̃ſito.in conſi.cccl.qð incip.in

puncto querit᷑ de multiplici hereditate.in vlti. col. raph.
cuma. poſt Joꝗ. and. de Imo. do. Chꝛiſto. de caſtel. in
cõcil.ccvij.quod ĩcip.Itẽ ꝙ quelibet hereditas. do. Ale

xãd.in cõci.clj.in.ij.võl.qð incip.viſo themate ſupꝛaſcri

pto ⁊ allegationibus elegantiſſimis facit qð decidit bal.
in l mater pꝛo filia:.jde iur.dot.

H . Hhaogie filius habẽs mi
SS Mnimod O. nus quarta non agit q̃⸗

ti niſi pbẽtur ingrati.h. d. .
¶ Sp.· ꝙ ſi habet minus quarta agat querela. vt. S. eo.l.
cum queritur. So.illa coꝛrigit. Itẽ op.ꝙ filius debeat
pꝛobare ſe gratũ.vt.S. eo.l.liberi. So. illa coꝛrigitur.
Ad d itio Iſta lex coꝛrigit.l.cũ queritur.⁊ I. parẽ
I. fibus. S. eo. quibus dicitur ꝙ niſi filius
hẽat in teſtamẽto integrã legitima põt per querelã expu
gnare teſtamentum:coꝛrigitur vel limitatur per hanc le⸗

gẽ qñ aliquid ei eſſet relictũ:tunc ſolũ agit ad ſupplemẽæ

tum legitime. Item iſta lex videtur coꝛrigere.l.liberi. 5.
eo. ʒ doc. hic vbi filij habebãt neceſſe pꝛobare ſe gratos

ber iſtã legẽ coꝛrigitur ⁊ ſtatuitur ꝙ immo heres ſcript⸗
abet pꝛobare ingratitudinẽ ⁊ licʒ ful.dicat poſſe ſubtili

ter teneri ꝙ iſta lex loquat᷑ qñ agitur ad ſupplementũ ?

ſic aliquid eſt relictũ ꝑ qð pꝛeſumitur gratus ſed.l. libe⸗
ri. loquitur qñ nihil erat relictũ. Pau.de caſt. cõtra:ſed
non eſt inſiſtendũ: qꝛ ſaltem hodic illa iura ſunt coꝛrecta
qꝛ heres tenetur pꝛobare cãm ingratitudinis inſertam ĩ

teſtamẽto · S. aliud quoq; capitulum in aut.vt cum de ap.
cog. .

2 Ald euidentiam eſt ſciendum q⸗
Militia Tmp utari. militia eſt quidam redditus qui

qd ſit ⁊ an dabatur militi vel alij / quandoq; ſine onere quandoq;
poſſit ↄpu cum onere:⁊ quandoq; tranſit ad heredes quãdoq; nõ:
tari ĩ qrtã ⁊ quandoq; plus de ea ſoluebat defunctus q; heredes:
hec ergo militia cõputabatur in quartã:ſed nõ tãtũ quã⸗
tũ fuit empta: ſed quãtum nunc valet lucrũ onere dedu⸗
cto:ſed militia eſt talis que ad heredẽ trãſeat.

ctamento in ſcriptis· hoc dicit Jacobus Bu⸗
trigarius.
Boniam Abi deeſt in quãtitate pꝛo
Ra uidetur per.’l. omnimodo.
Si deeſt pꝛopter conditionẽ vel grauamẽ ad
iunctũ pꝛouidetur per hanc legem.hoc dicit.

ſit petere legitimã. nã dicit ꝙ benevult eſſe cõtenta eo qð
eſt relictum / ſed vult ſine onere: ⁊ videtur ꝙ bene dicat:

quia ſtatutũ diſponit contra.l.omnimodo.vt ſit contẽta

relictd.ſed cõtra hãc.l.non diſponit.Relinquit᷑ ergo iſte
caſus diſpoſitioni iurꝭ cõis.vt ſic debeat grauamen per
pẽc.l.auferri. Mec poteſt dici ꝙ petat plus filia q; ſit reli
cctum altero de quattuoꝛ modis:quia lex omnimodo pꝛo
nidebat quãdo minus erat relictum ⁊ tamen nõ pꝛouide
bat in caſu hums.l.immo fuit neceſſe per hãc.l.pꝛouide⸗
ri. Item querit glo. an ſit coꝛrecta.l.ex tribus.S.co.⁊.l.
fllijs.cum ſi.⁊ dic ꝙ lex ex tribus.non eſt coꝛrecta.nec.l.
filijs.ſed.l.ſi pater.S.eo.bene eſt coꝛrecta.
Item oppo.ꝙ vtile per inutile vicietur.vt.l.pediusj.
ODe arbitris. So. hic ſunt ſeparabilia / ibi inſeparabilia cõ
trahentium voluntate.

☚

rela. ſed ad ſupplemẽtũ.⁊ oẽs pꝛeſumũtur gra

Viſpoſita ſuper lege pꝛo⸗
Be nup er. xima habent orun te⸗

An muſtis partibus ſunt ſtatuta ꝙ filia ſit cõtenta co qʒ
lbi relinqᷣtur in teſtamẽto. Modo pater relinquit aliqd
filic ſed eã grauauit ⁊ onus adiũ xit:queritur an filia poſ

£☚ ſtare: augmentatur poꝛtio.h.d.
pꝛobatu .
ſic eſt argumẽtuʒ ꝙ ſi teſtes dicant ꝙ talis poſſedit octo
ãnis/a plus:hec adiectio plus refertur ad modicũ vt.l.
hec adiectio.ff.de verb.ſigni.at modicũ dicitur quarta
pars eius de quo qritur vt hic:ergo illa verba ⁊ plꝰ refe
rũtur ad quartam de octo ⁊ ſic ad duos:ergo videtur di
cere ꝙ. x. annis poſſedit ⁊ ſic eſt pꝛobanda pᷣſcriptio:⁊ vi
detur durũ: quia vbi qͥs habet dicere certũ adiectio plu⸗
ris nihil operatur ar.l.cũ furti.ff.de in litem iurando.
CLegis autẽ. ¶ Filius non poꝛtabit iniquitatẽ patris

— „„6ν Si denegas ſcriptus heres de⸗
6 quis. biam poꝛtionem filio relictã p⸗

Cora ꝙ minuſcula dicitur quarta æ melius
r inſti.de heredi:ab inteſtato·S. item vetuſtas.x

h.d.glo.dicit ꝙ fallit in crimine maieſtatis qð non eſt ve

rũ:qꝛ immo ex furto pꝛeſumpto punitur.
Ad d iti 0 Iſta lex eſt ſing. ⁊ perpetuo tenẽda mẽ⸗
ti:nã frequẽter poteſt contingere pꝛeſer
tim in puellis quibus inſtituto maſculo vniuerſali here⸗
de relinquitur certa quãtitas pꝛo legitima vel dote.hã
ſi maſculus eſt contumax in tribuẽdo ⁊ permittit ſe con⸗

dẽnari habet locũ pena huius.l.Adde hic in verſi.legis

autem. ꝙ infans ex quo nõ poteſt cõmitti cã ingratitudi Infas an
nis non poteſt exheredari quo ad effectum: ⁊ licet ful.⁊ poſſit ex⸗
Pau. de caſt. hic circa hoc inſiſtant ⁊ plenius Imo. in.l. heredari:
filio pᷣterito.in.xxiiij.col.ff de iniu.rup.tamẽ non inſiſto ⁊ an poſſi

qꝛ expeditum eſt per iura autẽticoꝝ. Limita tñ niſi ſit ĩi⸗ cõmutere

pubes pꝛoximus pubertati ⁊ ſic doli capax:qꝛ etiam ho⸗ cãmigra⸗

die poreſt exheredari ſᷣm bart. in.l.ij. in pꝛin. ff. de vulg. ⁊ t

pupil.in.iiij.col.in verſi.quero an iſtud quod dicitur de
exheredatiõe.poſt Guil.? Oldra.laud. i.l. Pᷣcibus.j· de ĩ
pub.⁊ idẽ tenet Saly.in.l.ſi teſtamẽto.eo.ti.Secũdono.
regulã generalem ꝙ quis nõ dʒ alieno odio vel culpa vk
delicto begrann 2 hinc ſumpta eſt regula non debʒ ali
quis in.vj.Ad iſtã regulã adde ſex deciſiones vt hic per
Jaſonem.

*7

0ciali huius legis venit ad querelã eti non pᷣ⸗
Hpsratã niſi dicatur patrẽ fuiſſe ingratum / vel
alia rõnc excluſum.h.d.

quis filium. eing er ve ſen⸗

itudinis.

¶ Op. ꝙ querela non pꝛeparata non trãſeat ad filiuʒ.vt Querels
l.poſthumus.⁊.l.quẽadmodum.ſff eo.So.hic loquuur ĩ etiã nõß⸗
caſu ſpeciali ⁊ iure nouo:qꝛ pater nõ potuit pᷣparare: cũ parata an
⁊ ãte aditã hereditatẽ intentari non poſſit.ſ Item op.qꝙ trãſeat ad
etiã iure veteri ſit hoc.vt.l.ſi is.ff. eo. So.ex perſona pa= filiũ qũo

tris põt venire in caſu ſpeciali huius ⁊ iure nouo: ſed ex
perſona ꝓpꝛia poteſt etiã iure veteri:vt in ↄtrario.
¶ Itẽ op. ſi poteſt venire ex perſons ſua.ergo non debet
ei obſtare ingratitudo patris.So.non obſtabit ei ſi veni
at ex ꝑſona pr̃is ałs ſic vt hic.¶ Itẽ op.ꝙ ad bona veni⸗
re non poſſit.vt.i.ſi quis filioS·ſed hoc ita.ff de iniuſto
rup.te.So.aut erat cõceptus tẽpoꝛe moꝛtis aui.⁊ poteſt
venire ex perſona ſua. Si aũt nõ erat cõceptus: tũc ex ꝑ
ſona ſua non põt rumpere / ſed patris ſic vt hic.qEx pꝛc
dict ergo collige bꝛeuiter:qꝛ aut vult venire ex perſons
patris ad querelã ⁊ poteſt vt hic: etiã ſi fuit cõceptꝰ poſt
moꝛtẽ aui:⁊ tunc cũ venit ex perſona patris /ſi pĩ pꝛobet᷑
fuiſſe ingratus repelletur ⁊ nepos vt hic in fl. aut vult ve
nire ex perſona ꝓpꝛia:⁊ tunc aut tãqᷓ; pꝛeteritus ⁊ poteſt
ſi cõceptus fuit viuo auo ⁊ pater pceſſit auo. Si aũt fuiſ
ſet cõceptus poſtea non poſſet venire ex ꝑſona ſua.vt.d.
liſi s filio · S·ſy hoc ita.Aut vultvenire pꝑ qrelã ex ꝑſona
ſua:⁊ pᷣt ſʒ gl.⁊ dy.vt.l.ſi is qff. eo.⁊ tunc nõ obſtabit eiĩ
gratitudo patris cũ ex eius ꝑſona nõ veniat.qð mihi nõ
placet.ſꝙ filio.i.nepoti detur q̃rela ex ꝑſona ſua cũ exhe
redatꝰ non fuerit:at ſolum exheredatis datur qrela. ſed

ex ꝑſona patris bñ põt eã habere vt hic:⁊ poſſui diccre

ꝙ in.l. ſi is.erat exheredatus pr̃ ⁊ nepos:x ideo nimiruʒ
ſi nepoti ex ſua ꝑſona detur querela. at hic ſolus fllius
exheredatus fuerat ⁊ nõ nepos.

Generalia verba libere te
—☛☚ J quando. πàοis ↄceſſe nõ
videt iuris ciuilis ſolẽnitas ſubmota. h. d. vſ⸗
WWAHqG ad § illud. .
¶ Sp · ꝙ reſcripta ſic ĩtelligãtur vt aliqd operẽt. vt.l. j.
in fi.ff.ad municipa.hic aũt nil operatur ſi ad ſoluam ob

ſeruãtiã referatur ergo ⁊c. Sol.vt glo.qꝛ hic cõceſſit ei d

entea
livae
gurtes
ſcunt
tumeo
ſnen.
feo⸗
ſcles
litur,
datu
turiq
ſupe
ſouu
Jtẽ
forn
alen
und
hiecc
ickort
ſen
flion
rpee
eſi
inpe
cuniea
venu
guoc
Ptri
brg
ſe
cieſ
Ctne
leine
ſnpl
1pon
lepp
ſhee⸗
hiur⸗
fone
C
,
tine
Nertiin
ſniiclfnen
ſttitlif
doob
ſen
he
ſrur
ns
huig

.
9
wsh

Permintſecn
hieindenlg

tici ingrtt

tum:tſeafie,
enius Zrobl⸗
tameon itn
nitatäniiſn;
r gectiung
in ff denlg
oc dicimnn
l heibus
ddi Secier
diovlclhetf
anondeyt
Gonesyther

Flinseroetin
Haruncſ
ercietiſon⸗
hſeingreumn

niſeralſliut
Mltöpnte,
Nt Nere
aſnſnet
tineſengſ
Ntioraro⸗
nennz
nobſebteſn
glonnn
Nekiftriili
notisnnde
ſereeEr
tveirn eſe⸗
iſftlcicn
pnsſfinun

.

4

Sobie oanuni:

als teſtari nõ potcrat. ¶ Itẽ opp de.l etiam . S. j f de bo.
li. So. vt glo.⁊ ſcdᷣa ſo.eſt vera.Et eſt argumentũ ꝙ ciui

tates poſſunt mnuere debita iuris nature / ſicut ſuhic de

bita pᷣnceps hic remittit ar.loẽs populi.ff. de iuſti.⁊ iur.
¶ Itẽ op.de.il.ſi qͥs·S.fi.ff.de iniuſto teſta.So.vt glo.⁊ p

ma eſt vera ⁊ vltima.⁊ de hoc ex de reſcriptis.c.j.ꝑber.

Itẽ op.de.l.paulus.v.ff.de bo.li.Sol.vt glo.nã aliud

Pronꝰ? an eſt cum patronus ↄcedit liberto liberã teſtamenti factio

poſſit ↄce⸗ nẽ: qꝛ aut debet valere conceſſio iure pacti:⁊ non valʒ:qꝛ

dere liber eſt de futura ſucceſſione.vt.l.fi.S.de pac.nec iure renũcia

to liberaz

teſtamẽti
lactionez.

tionis multo minus:qꝛ eſt.S.iuse futuro. vt.l.j.S.de pac.
Et eſt argumentum ꝙ plus valet pactũ qᷓ; lex qñ pactuʒ
eſt cõtra legẽ de q̊ dixi in.l.ij:jq̃ ſit longa cõſue.Collige
ergo ꝙ aut imperatoꝛ concedit liberam teſtamẽti factio⸗
nem ei qui ałs teſtari poterat:⁊ tunc videtur cõcedere li
berã vt aliquid operetur conceſſio.vt.l.ſi quãdo.ff.de le.
j.⁊.l.j.in fi.ff.ad municipa.Aut cõcedit ei qui ałs teſtari
non poterat:⁊ tunc aut cõcedit ſub noĩe pꝛiuilegiato ⁊ vi
detur cõccdere cũ pꝛiuilegio. vt.l.ſi quis exheredato.ff.
de iniuſto rup.Aut concedit non ſub noĩe pꝛiuilegiato:⁊
tunc videtur concedere vt iure cõi teſteturvt hic.⁊ hoc ſi
concedat imperatoꝛ/ſecus ſi pꝛiuatus concedat:qꝛ tunc
non valet cõceſſio nec iure pacti nec repudiationis mul
to minus:vt.l.paulus ·S./ patroni.ff.de bo. tic.
¶ Illud etiã.ſ¶ Si confero q̃dam ea legevt querelã non
intentet non valet pactum.Si ea lege vt cõputet in quar
tã valet ⁊ agit vt ad ſupplemẽtum.h̊.d.¶ Diuide in tres
partes:qꝛ in pꝛima ea lege contulit fillio quedamvt que⸗
relam non intẽtetvſq; ibi ⁊ generaliter.ibi ea lege.vt ĩ q̃r
tam cõputetvſq; ibi que oĩs.ibi ampliat pꝛedicta vſq; in

finemnm. .

¶ Sp.ꝙ agnoſcendo legatũ excludatur in totũ.vt.l.fl.
ff. eo.⁊.l.papinianꝰ.S.vñ queritur.So.aliud in iure que⸗
rele ad reſcindẽdũ qð per agnitionẽ cuiuſcũq; legati tol
litur/vt in cõtrario:quia ſunt ↄtraria aliud in iure quod
datur ad ſupplendũ quartam:qꝛ per agnitionẽ non tolli
tur:qꝛ in his non ſum mihi contrarius volendo legatum

⁊ ſupplemẽtũ. Itẽ op.ad idẽ de.l.iiij.S.de poſiti.So.ibi

loquitur in acceſſoꝛijs que nõ poſſunt ſtare ſine pᷣncipali.

¶ Itẽ op. ad idẽ de.l.cõmiſſoꝛie.So.ibi eſſet ſibi contra⸗
rius: hic non. Itẽ opp.ad pꝛimũ reſponſum ꝙ pactum
valeat ⁊ excludãatur filius a querela/a agat ad ſupplemẽ

tum.vt.l.omnimodo.S.eo.So.non excludoꝛ ex pacto vt

hic:ſed qꝛ aliquid hẽo ſi mihi ea lege fuerit datũ vt cõpu

tetur in quarta.¶ Item op.ꝙvaleat pactũ.vt.l.j.ff.ſi a pa

ren.quis fuerit manu.Sol.ibi fuit pactũ factum ꝙ pater
filio non ſuccederet qui erat ſucceſſurus ex pacto:⁊ ideo
ex pacto ſibi pꝛeiudicat hic ꝙ filius non ſuccedat qui ſuc
ceſſurus erat ea lege.⁊ ideo pactum non valet hodie/nec
in patre valcret cũ ex lege ſuccedat.Aut ergo eſt data pe
cunia filio vt nonveniat cõtra teſtamentum patris vt nõ
veniat per querelã:⁊ tunc non nocet filio niſi iure nouo
quo caſu agit ad ſupꝑplementum:aut econtra daturaliqͥd

patri vt teſtamẽtũ filij non impugnet:⁊ tũc iure iſtovale

bat:quia pater ex pacto ſuccedebat:⁊ ideo ex pacto pote
rat ſe excludere:vt dicta.l.ſi a paren.quis fue.manu.ho⸗
die ſuccedit ex lege:⁊ ideo non tenet pactum in patre ſi⸗
cut nec in filio.aut datur aliquid filio vel patri vt impu⸗
tet in quartaʒ:⁊ tunc habet imputare.Si autem agnouit
ſimpliciter ⁊ agit ad ſupplementum:aut pꝛo tota quarta
⁊ non agit ad ſupplementum.¶ Item quero an donatio
inter viuos computetur in debita iure nature.⁊ dic ꝙ ſic:
ſi hac.l.donata eſt.¶ Item quero an imputetur in quar⸗
ta iure inſtitutionis.glo.ꝙ ſic:⁊ male:quia iure heredita
rio non capitur.vt.l.in quarta.ff. ad.l.fal.
Item quero pater volebat filium inſtituere filius pꝛe⸗
ſens dixit ſe nolle inſtitui:queritur an poſſit poſtea rum⸗

Teſtm̃ an pere teſtamentum.glo.arguit pꝛo⁊ contra:ſed non deter
poterit rũ minat queſtionem. Quid ergo: Reſpõdeo ſi querela cau
pere filiꝰqͥ ſaretur a dolo certum ẽ ꝙ ſcienti dolꝰ non infertur vt.l.j.
noluit ĩſti in fine.ff. de action. empti.⁊ ideo filius excluderetur:

tui a pre.

ſed querela non cauſatur a dolo:ſed pꝛopter alterum de
duobus vel pꝛopter dementiam teſtatoꝛis.vt.l.hoc colo
re.⁊.l.ſe.⁊.l.ticia.ff.eo.modo licet filius nolit inſtitui ad⸗

huc durat patris dementia: et ideo querela vel cau⸗

ſatur ab impietate patris que impietas ceſſat poſtq; fi

lius nõ vult.Quid ergo: Odo.tenet ꝙ videat᷑ filius ꝓhi
buiſſe patrẽ teſtari/⁊ habeat locũ.lteſtamẽti.S.e. Vltra D

De Inofficioſo teſtamento. Fo. CIIII.

mytani dicunt ꝙ aut ꝓhibuit re ⁊ bo patrem teſtari/et

tũc iuſte exheredat᷑.vt.S.e.teſtamẽti.Aut verbo tm̃ pꝛo⸗
hibuit:⁊ tunc aut dixit nolo ſic inſtitui:qꝛ foꝛte eũ graus
minibꝰ inſtituebat/⁊ tũc nõ videtur renũciare bonis pa
ternis/nec ceſſat patris impietas:⁊ id eo hʒ locũ querela
vt.l.iij.⁊.iiij.ff.e.Aut dixit nolo inſtitui/⁊ tunc ceſſat ĩpie
tas patris/⁊ ꝑ hoc querela: cũ ceſſat eius querela,.
¶ In glo. que incipit non abłs niſi ibi fuit dictũ:videtur

hoc verũ:vt id demũ imputetur in quarta qð hr̃ditario

iure capii:vt.l.in quarta.ff.ad.l.falci.i¶ In glo.que inci⸗
pit ſecus.in · S. ſi ex cõditiõe.in his legibꝰ.⁊.l.cõmiſſoꝛia
je.remedia erãt cõtraria:⁊ ideo ad vtrãq; non admitti⸗
tur.at hic non ſunt cõt: aria agnoſcere legatũ/ agere ad
ſupplemẽtum.¶ In eadem glo. ibi de vſuris.l.qᷓ;uis.ibi
loquitur in acceſſoꝛijs.que ſine pꝛĩcipali eſſe nõ poſſunt.
Ad diti 0 Hec lex pꝛocedit ſᷣm oẽs doc. cõiter
OIID. inhabilis fuit habilitatꝰ ad teſtãdũ ſᷣm
glo.pꝛimã quã ſequũtur doc.hic.iaſ.may.adeo ꝙ impe⸗
ratoꝛ per quecũq; vba quãtumcũq; gñalia:tamen nõ vi⸗
detur velle derogare iuri cõmuni.vt ĩ hac.l.patet in tex.
noſtro ſᷣm doc.de quo vide archi.in.c.j.de coſtitu.in. vj.
Per iſtã legẽ dicit bal.ꝙ ſi papa cõcederet monacho ꝙ;
poſſet teſtari de bonis paternis ſicut plerũq; fit/iſta con Papa
ceſſio intelligitur ꝙ poſſit teſtari ſᷣm ius canonicũ /non ZRat mo
autẽ ciuile.an aũt papa poſſit illud cõcedere:vide plene nacho ꝙ
notata ꝑ iaſo.may.in aut᷑. ingreſſi.v.de ſacroſanc.eccle. poſſit te⸗
Et no.hic ex glo.in vᷣbo factionẽ ꝙ pꝛiuilegiũ a pꝛicipe ſtari ð bo⸗
2ceſſum dʒ ſm qualitatẽ ⁊ cõditionẽ ad quã refertur in⸗ nis prnis
telligi ſ̃ᷣm inno.⁊ panoꝛ.in.c.paſtoꝛalis.Et ibi vide.ex. de qͥ iure ĩ
de donationibꝰ. facit qð vult bal.in.l.ex militari ꝑ illum telligit᷑.
tex.ff.de teſtamẽto militari.ꝙ ſi ↄceſſum eſt alicui eo ꝙ
o gelehꝛsre H S eclgi ꝙ poſſit celebꝛare
n in pontificalibus facit.l.plenumS. equitij.ff. de
rn hab Ontificalibus ſocit . plenum. 5. cquitij ff. de
PE Wi Si debita poꝛtio filio ab initio
Cim US. relinquatur. ſed per euictionẽ
minuit ſuppletur per hanc legẽ. h.d.
¶Op. ꝙ rõne euicte poꝛtiõis nõ agat filiꝰ:vt
l. cũ pr · S· euictꝭ.ff.de legij. So. ibi in pᷣlegatis:hic ĩ q̃rta
debita iure nature.ſ Itẽ op.ꝙ filiꝰ rũpat ĩ totũ teſtm̃.vt
l.ſi veroS.ſi patronus.ff.de bo.liber. Solu.vt glo. Siue
ergo minus ab initio filio relinquatur/ſuppletur p legẽ
oĩmodo/ſiue relinquat᷑ integra ſed grauata:tunc ſuccur⸗
ritur per.l.qm̃ in pꝛioꝛibus.S.e.ſiue aliquid euincatur
vel ꝓ falcidia minuat /ſuccurrit᷑ ꝑ hanc legẽ. Modo q̃⸗
ro /an ipſo iure fiat repletio: Et dic ꝙ non/vt glo. Sed
nõne ea q̃ fiũt a lege fiũt ipſo iure:vt.l.ijjde iure emphi.
Sed dic ꝙ quedã ſunt alege ſine miniſterio hoĩs/⁊ tune
non exigit᷑ factũ hoĩs:ſed ipſo iure flũt vt in Sꝛio.⁊.l.tra
iectitie ·S· de illo. ff. de ac.⁊ oblig.⁊.l.magnã.j.de ↄhen.et
cõmi.ſtipula.quedã fiunt a lege.tñ cum miniſterio hois /
⁊ tunc nõ fit ipſo iure:ſed factũ hominis reqᷣritur:vt hic
ſimile in.l.filio. de ĩiuſt.te.⁊.l:fi.“j de cõpenſati.⁊ inſti.de
actio.S.in bone fiie.e
¶ Repletionẽ.¶ Suppletio quarte debet fleri ex ſubſtã
tia teſtatoꝛis.h.ð. Quero quid ſi pater aliqͥd filio emã⸗
cipato in pꝛemiũ emãcipatiõis dedit / filius moꝛtuꝰ eſt/
⁊ ad eius nepotẽ deuenit:an nepos imputabit ſibi hec in
quarta ſi agat querela cõtra teſtm̃ aui.⁊ videtur ꝙ nõ:qꝛ
repletũ debet fieri ex ſubſtãtia teſtatoꝛis:at hic nõ eſt de
eius ſubſtantia.ſed ꝙ nepos venit ex ꝑſona patris:qꝛ in
eius locũ ſucceſſit:vt inſti.de exhered.li.S.ij.⁊ ideo ſicut
⁊ ſi pater viueret/iputaret ſibi in quartã:ita ⁊ nepos.ſᷣm
dñm Mar. ”M
¶ Op.ꝙ non referat a quo fiat repletio:vt.l.interueniũt.
S. a quo.ff. de petitio.heredi.cũ ſi. Sol.regulariter non
refert a qͥ dũmõ oꝑa mea fiat vt in orijs:hic videt᷑ ſpale.
¶Cũ aũt. ¶ In debtta iure nature tollit᷑ ois moꝛa.h.d. SFideicõ⸗
Quero an hõdie ſufficiat ꝙ flideicõmiſſum vniuerſale fi miſſũ vni
lio relinquat᷑ vt excludet᷑ a querela.⁊ certe in fideicõmiſ uerſale ſi
ſario ſingulari nõ eſſet dubium:qꝛ ille habet actionem ex rel inquat

teſtamẽto:vt quilibet legatarius:ſed in vn iuerſali cũ ha filio an

beat plus filius q; ſi eſſet inſtitutus ex re certa excludat᷑ ſufficiat
a querela/ergo ⁊ iſte. Pꝛeterca vniuerſalis fideicõmiſſa vt exclu⸗
rius habet vtilẽ petitionẽ hereditatis:ſed quia videtur dat᷑ a qre⸗
conſiderare honoꝛẽ inſtitutionis ⁊ nõ effectus.nõ videt᷑ la,
hodie ſufficere vniuerſalẽ fideicõmiſſariũ:⁊ hec eſt cois
opinio quã tenet glo.S.e.lſi quis filium in pꝛincipio.

¶ Illud. ¶Quinquenium datur ad querelã mouẽdam/

⁊ currit a tempoꝛc adite hereditatis.hoc dicit.¶ Quero

que eſt ratio ꝙ cõtra tabulas etiã ante aditã hereditatẽ

poteſt intẽtari ⁊ naſcitur /querela nõ. Reſpõdeo qꝛ qrela

cõpetit cõtra defunctũ. VUnde op.ꝙ dirigatur in pſonã qᷓ
defunctũ repꝛeſentet.⁊ ſicↄtra heredẽ/at ante aditã nul⸗
lus eſt heres. Sed cõtra tab.cõpetit ↄtra teſtamẽtum/nõ
contra defunctum . .

ei Ho.ex tex. ibi vel rem vel peeuniã / cx⸗
Legitima Ad d itio pꝛeſſius in verſi.repletionẽ ſᷣm guil.de

an poſſit

cu.bal.paul.⁊ in effectu.ſaly.ꝙ filius cui pater in teſtamẽ

ſolui in pe to reliquit quatitatẽ pecunie p legitima põt dicere nolo

cunia.

becunnmnſed volo legitimã in rebus hereditarij S. adde

ar. t ali os in.l.ſuus quoq; ad finem pꝛĩcipij ff.de here.
inſti. æ in. l. marcellus· S. res que.ff. ad trebel. bal.in. l. filiũ

quẽ habẽtẽ. in. xij. col fami.herc.in.l. fl. in.j.q·j.de edic.
di. adri.tol.in.l.iubemꝰ.in.j.col.jad trebel.⁊ in.l.cũ alie⸗

nam. in vlti.col. in verſi. ex queritur de filio.j.de leg.bal.

2 moder. in.l.nõ amplius.S fi.ff. de leg.j. Limita iſtã re⸗

gulã duobꝰ notabilibꝰ modis. Oꝛimo niſi filius vellet
eligere rem melioꝛẽ pꝛo legitim nõ poteſt:ſed dʒ eligere
mediocrẽ arbitrio iudi. ſ̃m ia. de bel.in aut. de reſti.⁊ ca

ꝗpar.in pꝛinc.in.iij.q bal.in dic l.filium quẽ habentẽ. in

VWilitare
q̊ͥ dicant᷑.

e
L 2
. .

xij. col.⁊ ibi ſaly.in.viij. Scðo fallit quãdo vellet detra⸗

here legitimã in re alij legeta non põt ſᷣm bal.in rubꝛica.

ff. de re. diui.in.j. col. in fl. ⁊ in.ð.l.non amplius·S· fl. vbi
do. alex.refert ꝙ paul.de caſt.non facta mẽtione bal. con
ſuluit contrarium /⁊ male.in conſi.ccliiij. Idẽ tenet do.
alex. in l.in quartã.in. xiij. col.ᷣff.ad.l.fal.vbi ſingulariter
limitat niſi teſtatoꝛes melioꝛes legaſſet.

N Militantes vel aſ
J. Gm antiquis. habent peculia ca⸗
Itroẽſia ⁊ quaſi/⁊ in eis habẽt duplex pꝛiuilegiũ
BVot teſtentur: licet ſint filijfamilias ⁊ eoꝝ teſta⸗

menta per querelã non rũpuntur. h. d. Ad euid cniiã eſt
ſciendũ ꝙ quidã vere militt:vt milites qui rem publicꝗ
cum armis defendãt ⁊ hij habẽr caſtreſe peculiũ.quidã
nõ vere militãt:ſed quaſi vt ſunt illi q rem publicã defen
dũt ſine armis: vt exiſtẽtes in dignitatibꝰ vt doctoꝛes/⁊
magiſtri.⁊ iſti habent quaſi caſtrẽſe peculiũ. Quidã nec

vyere militãt / nec q̃ſi vt pagani / hij habent peculiũ qñq;
pfectitiũ/qñq; aduenticiũ. In his ergo eſt ſciẽdũ ꝙ ha⸗
bentes caſtrenſe peculiũ poſſunt teſtari in eis: habent
Dduo pꝛiuilegia. Pꝛimũ eſt vt teſtẽtur licet ſint filijfami.

Item ꝙ eoꝝ teſt amẽta per q̃relã non expugnẽtur ⁊ olim
⁊ hodie.in quaſi caſtrenſi peculio iure veteri quibuſdam
erat cõceſſum teſtari/poterãt tamen coꝝ teſtamẽta rũpi
per querelã hodic non.⁊ hec pᷣuilegia cõcedunf᷑ appella⸗
tiuo nomini peculij:⁊ ideo ipſo deſiciẽte deftciũt pꝛiuile

gia: vt hic. 1. l. tutelas. ff. de capi.di. ⁊. l annua ·S. titia. ff.

de annu.l mLv0euee..f . ,B “”èðD
¶ Ex tex.percipiũt publica per hoc quida ꝙ olim ſala⸗
ria aduocatoꝝ percipiebãtur de publico:⁊ ideo erãt q̃ſi
caſtrenſia. hodie ꝑcipiunt a ſingularibꝰ perſonis. ⁊ ideo
nõ eſt quaſi caſtrèſe. Sed tu dic contra:qꝛ ſalariũ qð ho⸗

1

die datur a ſingulis / ſubꝛogatũ eſt loco ſalarij qð habe⸗

bant de pubilco.ergo ſapiat eiꝰ naturã. vt no. in. l. ij. S. de
aduo. di.iudi.ar.l.i· hec actio.ff.ſi quis.te.li.eſſe iuſ.fu.
¶ Hhiuide hanc legẽ in partes quattuoꝛ:qꝛ in pꝛima exoꝛ⸗

ditur vel pᷣmittit ius vetusvt veniat ad nouũ:vſq; ad·g.

in his icaq;. In ſecũdo foꝛmat duas q̃ſtiones vſq; ibi in

his itaq; oĩbus. In tertia decidit eas cũ argumẽto a ſi⸗

mili vſq; ibi ſed hoc optinere. Ibi limitatio oĩm pᷣcedẽ⸗

tium vſq; in finem. .

Motabis ex hac lege ĩ fine ſui ꝙ quãdo
Add itio flliuſfamilias efficitur ſui iuris peculiũ

Peculiũ confunditur/t in aliud patrimoniũ tranſfertur: ⁊ ſic non

an dicak

. 7 .

dicitur amplius peculiũ. Lunita vt per bar.in.lʒ.j.in ꝑe.

hẽre fuliuſ col.in pꝛincipio.ff.ſoluto matrimonio. 2

e.Be inofkicioſis donationi⸗

Supꝛa poſuit de querela inofficioſi teſtamẽti.hic po⸗

nit de alia ſibi ſimili.nam aut pater teſtatur inofficioſe/⁊

loquitur titu. pꝛecedẽs. quãdoq; donat inofficioſe/ tũc
loquitur iſte titu.quãdoq; dotem cõſtituit inofficioſe / et

tunc loquitur titu.ſequens, Jaco. Butrig.

Butrigarius ſuper CTerti

decducere: Et dic vt glo.qꝛ ſic de oĩbus.

o libꝛo Codicis
Pytallegas. ar acnate

pic erant quattuo: filij:duo quibꝰ fuit
*ponatũ/1 duo qui conquerũtur: ⁊ hec
ilex bꝛeuiter hoc intẽdit.Filij inoffi⸗
cioſam donationem fraudati a matre
WMRreſcindũt cam ꝑ querelã inofficioſi te⸗

nube vt littera ſonat.Glo.foꝛmat tres q̃ſtiones in pꝛinci

*

pio. que ſunt ðꝛia/a per cõtraria debent recitari: ĩimo ad
vnum cõtrariũ omnia reducũtur: æ ideo foꝛmabo vnam
oppoſitionẽ a diuiſione ꝑ quã patebit hanc legẽ habere

Dduas lec. .
¶ Op .ergo ſic. aut hi duo filij qui querelã exponũt ha⸗
buerũt duas vncias groſſas.ſex toto patrimonio quod
erat ante donationẽ. Aut habuerũt duas vncias minu⸗
tas.i.ex eo ꝙ remãſit in primonio poſt donationẽ facta.
Pꝛimo caſu filij nõ poſſunt conqueri.qꝛ habẽt plus qᷓ;

debeãt. nam cũ ſint quattuoꝛ legitima hoꝛum duoꝝ erat

vncia ⁊ dimidia/⁊ ipſi habent duas.·et ſi dicas ꝙ habent
grauatas: certe grauamen tollit᷑ ipſo iure ꝑ.l.qm in pꝛio⸗

ribus.S.ti.j. Secũdo caſu quãdo habẽt vncias minutas
non debẽt agere ad rüpendum teſtm̃: ſed ad ſupplemen⸗

tum ꝑ.l.oĩmodo..ti.j.huiꝰ timoꝛe ſunt hic due lec. Una
qꝙ; loquatur in vncijs groſſis / nec ob.qð dicitur:ꝙ graua

ſmmen ſubducit᷑:qꝛ hec lex eſt facta ante.l.qm in pꝛioꝛibus.

vel ſi ẽ facta poſt / habebo duplex auxiliũ. NUnũ ꝙ agam
ad ſupplemẽtum.aliud ꝙ rũpam.nec ob.ſimilitudo huiꝰ
querele / ⁊ q̃rele inofficioſi:qꝛ nõ eſt ſimilitudo ꝑ omnia.
nam illa nõ cõcurrit cũ alia / iſta ſic. Alio modo intelligi
tur in vncijs minutis.nec ob.ꝙ agitur ad ſupplemẽtum:

qꝛ hec lex eſt facta añ legẽ oĩmodo.vel habeo:duplex au⸗

xiliũ.vt. S. dixi. Vel verius dic ꝙ lex oĩmodo ſupplet de
eo qð remãſit in patrimonio/non de eo qð exiuit vt fuit

hic:⁊ ideo opus eſt q̃rela.¶ Modo venio ad materiã/ct Querels
quero an hec q̃rela reſcindat in totũ: quidã ꝙ ſic. alij 3. ĩjofficioſe
vt patet in glo. Alij diſtingũt an ſit ino fficioſa re ⁊ conſi donatiois
lio:⁊ tunc tota reuocat᷑/aut re tm.⁊ tunc vſq; ad quartã. an rũpat
q́ ergo:tene opinionẽ aʒo.ꝙ ſemꝑ vſq; ad quartã reuo⸗ teſtm̃.

cetur. MNec obſtat ſimilitudo huiꝰ qrele ⁊ pᷣcedẽtis:qꝛ nõ
eſt ꝑ oĩa.nec ob.l.nunqᷓ;j/de reuocã.dona.qꝛ ponit caſuʒz

ſpalẽ: vbi ex mẽte tacita reuocatur. ¶ Itẽ qro quid ſi pa⸗

ter donauit oĩa bona cxceptis tribus vncijs ⁊ grauauit
eum:querit᷑ an de donatione ⁊ de legatis debeat quartã
e.ĩpugnat gl.
dicẽs ꝙ legata cedũt ſᷣm idem tẽpus:⁊ ideo nimirũ ſi de

oibus deducitur. Si donatio pᷣmo exiuit patrimoniũ/

legata ipſo iure nõ tenent:qꝛ diminuũt quartã:vt.l.papi
nianus . S. qm aũt.ff. de ĩoffi.teſta.¶ Itẽ querit

lo. quid
ſi donauit tribꝰ vicibus/⁊ vltima donatio exccdit quar⸗
tam:an de oĩbus deducetur:glo.ꝙ ſic. Ultramõtani di⸗

cunt ʒ.et in pcedenti q̃ſtione.⁊ pꝛimo in pᷣma.Tu potes

ſuſtinere glo.in vtraq; queſtione.⁊ pꝛimo in pꝛima: quia
falcidia reſpicit bona que ſunt moꝛtis tpʒe/⁊ de his debz
heres habere quartã: vt.l.in quãtitate.fr. ad.l.fal.⁊ dicta
l.papinianꝰ . S. qm aũt quarta.ſed querela reſpicit tẽpus

ante donationẽ: ⁊ ideo in vtraq; queſtiõe de oĩibus dedu

citur / quod intelligo quãdo pater donauit ab initio frau
dulẽter ałs ſecus:vt ſic oĩa ſub vno animo reducãtur/s
ad idem tẽpus.ar.l.ſi mulier.’j.de adulte.⁊ in aut᷑.de mo⸗
nachis · S. illud. ⁊ . ad.l.iul.de vi.l.quoniã multa facino⸗
ra.(¶ Item quero an pater nullo modo poſſu filium frau⸗
dare? Et dic vt glo.i¶ Item quero quid ſi ab initio dona⸗

uit inofficioſe/ poſtea multa bona queſiuit: an reſcinde

tur donatio.dic vt glo.¶ Item quero quid ſi donauit no

„

inofficioſe ⁊ poſtea reſidua bona amiſit caſu: an reſcinde

„

tur donatio: ⁊ dic vt glo. NHec facit hoc pꝛo opinione vl⸗

.

tramõtanoꝛum quã. s. impugnaui quia glo. hic lo quitur .

quãdo nulla fraus patris interuenit.(¶ Item quero quᷣ

actione reuocabunt donata.⁊ dic vt glo. Tu dic ꝙæ aget
quucrela ad reſcindẽdam donationem /1 tũc vonatio inę-
cipiet eſſe in bonis defuncti: et ideo tunc vtili petitione

„

hereditatis /⁊ vtili rei vẽdicatione poterit agi ad inſtar
querele inofficioſi:vt.S.ti.j.l.j.¶ Item quero an donatio

facta in fraudẽ legis reuocetur.⁊ dic ꝙ ĩmo ipſo iure non

tenet. ¶ Item oppo. ꝙ ipſo iure reuocetur: vt.l.ſi nunc .
de reuocã. donstio. Sed dic ꝙ in donatione eſt quadoq;

b ſſtamenti in totũ / vel vſ; ad debitum
bonoxꝝ ſubſidium ſᷣm verit atẽ.hoc dicit. Pone caſum in

n
dicei
Mno nüͤte⸗
inpetenuit
ſtihricapit
Roiodic⸗
apntenä
Go ed qna
econ uit
nmr. rel

„

pope
falit
age
gatio
Nlii
Vp
zti.
bus.
ſeue
ſoni
lope
emze
tutu
10/
exit
mg
urt
Uta
uſtt
ting
ng
liſt
gee
ſon
hon
don
feue
n
all
de
Ven
nati

5 .

9

Aauger
V6 ſtentig
Dohipſt
luaiilrihe
flinne,
Acinn
moffcoft⸗
e Nn
Porecſinn
finmnnnen
feclm inoeg
foumdo Mn

nelegshehe

wlierponir
Arinoni⸗
goyheigs n
Dohutonef
Gbwe “
Mouunduopct
idinsgben
WN
twegsnne
ſcladſging
thiedweied
Sdcrggr
lqningiai
lii. Bnüger

☛

=

E

N

4

=-
S. =

dbſinſinehn

lionocoind
fadſiphnin
Ubebeodoglag
binoloſthtn
toqöcrunlf
Nioad naeiͤt
gnidigſe in
offcioſaſetet
crſcped gen
d qvantiſe
1ßcegetistgi
ni gponite
NMcijs gen
is deben in
8. Peipvgu
ideonimtuft
tiuitpanimgi⸗
ötqpaninle
Nii mngd,
Natioetecgtce
⸗Ulnnmitn
onpnn lin
mnolung
hendehon
nladliuns
vercuntſfetnn
löedeohhei
nenitebiſftfi
Ainoftei
ethii tp
honii en R
lopoſtfluge

S
—
= =
=

Honatio
fctã a pr̃e
fllio ĩ ptã⸗
te oſt ituto

De inoffi. dona.
tacita ↄditio a lege intellecta:vt cũ mr̃ donat ⁊ nõ hẽbat
filios.nã vᷣiſſimiſe ẽ ꝙ ſi hẽret nõ donaret:⁊ ideo ſi filios
poſtea hẽat ipo iure donatio reuocat᷑:vt.d.l.ſi nunq;. Sʒ
aliqñ nõ ĩtelligit᷑ tacita cõditio:vt ſi heat fllios cũ extra
neis donauit.nã parẽ affectionẽ hr̃e pᷣſumit᷑ ad filios na
tos ⁊ naſcituros:vt ar.S.ti.j.l.ſi mr̃.⁊ ideo tunc tʒ dona⸗
tio:ſʒ reſcinditur ꝑ q̃relã:vt hic. In glo.q̃ ĩcipit ſʒ qũo
ibi ſʒ illud regulare.ſ.vt eqparet᷑ hec qrela et inofficioſi.
In eadẽ glo.ibi de pꝛimo relictis:vltramõtani hoc re⸗
pꝛobant.Sed dic vt.S.diri. ä
Ad ditio In hac materia q̃rele donationis ĩoffi⸗
„ ecioſe dic vt bar.hic ĩ vᷣſic.tñ ⁊ ego.ſuꝑ
gl. magna huiꝰ.l.ĩ vᷣbo ex duabꝰ.ĩ vᷣſic.vylł diſtigue ßᷣʒz hu⸗
go.⁊ vide gl.finalẽ ĩ flne ĩ aut᷑.vñ ſi parẽs.S.ti.j vſi.ſʒ rñ
deo ĩ gl.ibi.⁊ dic ſic ſᷣj doc. ibidẽ ꝙ qñ dõatio ẽ fctã vni
ex filijs tũc nõ reuocat᷑ niſivſq; ad bonoꝝ ſubſidiũ legiti
mã alioꝝ filioꝝ ·lij.⁊.l.ſi totas.x.⁊.l.ſi liqat:ſecꝰ ſi flat do
natio ĩoffi.vni extraneo qꝛ tũc reuocabit᷑ ĩ totũ ꝑ.l.ticia
ſeyo · S. ĩpatoꝛ. ff. de legat.ij.m bar.bal.imo.circa qð vi
de ibi ꝑ iaſo.may.ĩ.d. aut᷑.vñ ſi parens in ft.colũ.pꝑ bar.⁊
alios doct. hic. S
N Ater Vbipr filio exiſtẽti ĩ ptãte immẽſe
NAIEb. oonat reuocat᷑ ꝑ iudiciũ fami. herc.
N Evbi filio emãcipato reuocat᷑ ꝑ q̃relã.h.d.¶ Di⸗
E uide in duas pꝑtes qꝛ ĩ pꝛima loqᷣtur qñ pr̃ do⸗
nauit᷑ ĩmẽeſe filio exñti in eiꝰ ptãte vſq; ibil aut ſi emanci⸗
patꝰ ibi donauit fllio emãcipato vſq; ĩ finẽ.¶Nõ duo
dicta ĩ hac.l⁊ rõ pꝛimi dictiẽ:qꝛ ĩ fami.herciſ.iudicio ve
niũt ea q̃ er ant tꝑe moꝛtis ĩ bonis defũcti:at donatio nõ
tenuit:⁊ ideo remãſit in bonis /verũ qꝛ cõfirmat᷑ moꝛte ⁊
capit vim relicti:vt l.filiã.⁊.l.a patre·jde colł.⁊ ideo ad⸗
iudicabitur pᷣcipua ei cui donata fuit:veꝝ habet᷑ rõ quar

nõ tʒ a pᷣn te:nã relictũ ꝑ quartã minuit᷑ ipſo iure.vt.l.papinianꝰ.S·

cipio ſed

qm aũt.ff.de ĩoffi.teſta. Rõ ſcði dicti ẽ quia donatio va⸗

moꝛte con luit ⁊ ideo exiuit bona pr̃is:opʒ ergo ꝙ ĩ bonis reuocet᷑ ꝑ

firmatur.

q̃relã. ¶ Op.ꝙ tenuit donatio facta ĩ flliũfamilias.vt.l.
põponiꝰ philadelphꝰ.ff.fami.herciſ. So.hic ẽ regula ſed
fallit in caſibꝰ hic enumerat ĩ gl.vt ĩ dote/⁊ põt eẽ rõ in

ea:qꝛ nõ reſidet penes filiã ſʒ trãſit ad maritũ:vñ vna do

natio fit filie/ alia videt᷑ fleri ĩ maritũ ⁊ occultat᷑ vnꝰactꝰ
vt. l. iij · S·fi.ff de dona. inter vi.⁊ vxo. Itẽ fallit in alijs ca
ſibꝰ vt ĩ gl.¶ Itẽ op.ꝙ donatio filio etiã exiſtẽti ĩ ptate vt

S.tit. j. autent. vnde ⁊ ſi parens. que contradicit in duo⸗

bus. Pꝛimo innuit ibi donationem tenere ? per con⸗
ſequens bona patris exire. Item quia in querela venit

non in iudicio fami.herciſ.ſed illud iure nouo ſʒ quod fi

lio poteſt queri.Alij ſoluunt aliter.ſ.ꝙ in contrario erat
emãcipatus.hic ſui iuris vel hic filiꝰerat etiã heres inſti

tutus ibi non:vel hic donat filio vt filio ibi vt bene meri

to / aut ergo pater donat emancipato ⁊ tenet donatio et

exit bona ⁊ eſt opus querele:vt hic ⁊ dicta aut᷑. vnde ⁊ ſi.
ſᷣm vnam lec.aut donat filio exiſtenti in poteſtate/⁊ tunc
aut donat vt fllio / ⁊ tunc aut eſt heres inſtitutus ⁊ venit
in fami.herciſ.ergo ceſſat querela:vt·j.e.l.fi.aut non fuit
inſtitutus:⁊ tũc ceſſat fami.herciſ.ſed eo reſpectu quo ſal

tim ſuꝓficialiter exit bona:ideo competit querela: vt di⸗

cta aut᷑.vnde ⁊ ſi.ᷣm aliaʒ lec.bene dicunt quidã ſi hoc
caſu fuit data fllio nomine donationis quota ꝙ poteſt a⸗
gere fami. herciſ. ad inſtar fideicommiſ.vniuerſalis: qðᷣ

non placet:quia licet fuiſſet ei data quota haberet quotã
bonoꝛum non hereditatis:vt.l.nõ amplius.ff.de le.j.aut
donat filio vt bñ merito/⁊ valet donatio ⁊ exit bona nec
reuocat᷑ niſi per querelam: vt dicta aut᷑.vnde ⁊ ſi.ſᷣm ali

am lec.⁊ hoc ſi donat filio vt ſibi habeat:ſi autem vt ĩ pe⸗

cllio habeat nunq; moꝛte confirmatur. vt.l..ſi donatione
de colł.que hic ſignatur pꝛo contrario. Iteʒ op.ꝙ nõ

Mers an

veniat in fami.herciſ.cũ donatio trahatur retro:vt.l.do
nationesj.de donat.inter virum et vxo.So.vt glo.
¶ Item op. ꝙ heres non debeat venire contra factum de
functi? So.hic venit non tanq; ad ius defuncti:ſed pꝛo⸗

poſſitveni pꝛium ad qð etiaʒ veniret dato ꝙ non eſſet heres ar.l.j

re ꝗ factũ ſi ĩ frau pa.¶ Item op.ꝙ donatio nõ confirmetur moꝛte:

delucti.

vt.j· de col. l. i donatiõe. So. ibi donauit vt hret ĩ pecuł.
Item op. ꝙ totũ reuocet filius:vt.l.ticia.S.ĩꝑatoꝛ.ff.de
le ij. So illa m iſtam. ¶ It em oppo.de..l.ſi nunq;. de re⸗

uo. do. So. ibi dicitur ꝓ ipo iure reuocatur:vt.S.l.j.¶¶ In

glo.q incipit non ergo ibi vel immo.hãc appꝛohat.G. in

noꝛũ ſubſidium.hoc dicir iat hoerig lnofficloſt
Abi donatio ẽ inofficioſa
2 J liqueat. re ⁊ cõſilio reuocat᷑ in totuʒ
b. d. m quoſdam: vel dic donat io ĩofficioſa ſi⸗
AQue ex cõſilio ſiue re tm reuocatur vſq; ad quar⸗

V to ⁊ non facto.h. d. .
SA ¶ Op. ꝙ ab inteſtato nõ cõpetat cum aſſimile
tur qrele inoffi.te.que ſolũ facto teſtamẽto ꝓpetit.So. 1
aſſimilet᷑ non ꝑ oĩa:immo differũt in qbuſda vt dicit gl.
filius Querela inofficioſe donatiõis ẽ in⸗
troducta ĩ ſubſidiũ.⁊ ideo alio re⸗
medio ĩ locum ceſſat q̃rela.h.d.
— J to tas Ammẽſe donata veniüt reuo⸗
. cãda:vt vᷣbita poꝛtio filijs ſup
5 ppleatur. h. d. ¶ Quero an ipſo iure reuocet᷑ an
PA P ꝗrelã: quidam ꝙ ipſo iure ꝑ.l.ſi nũq;.jde re⸗
uocã.donat.ſed illa loquit᷑ in caſu ſpeciali:vt dixi.S.e.l.j
Itẽ q̃ro an iße ideʒ reuocet.qͥdã ꝙ ſic:ego puto ꝙ poſt
moꝛtẽ eiꝰ tm̃:qꝛ plus tꝑe reuocaret᷑.nã ſicut non debet re

De inoffi. dotibus. Fo. CV.

lcumopoꝛtct debo · ueli taco butrig. t domatt
S. E Querela inofficioſe donati⸗
We Mecib us onis cõpetit facto teſtamen

uocari plus re:ita nec tꝑe ar.inſti.de act·S· plus.⁊. l. fl. ff.
de tritica.¶ Itẽ q̃ro an in totũ reuocet᷑:⁊ dic vt gl.¶ Itezʒ

q̃ro an exiuerit bona donãtꝭ:⁊ dic ꝙ ſic qꝛ donatio tenuit
WM Bm donationibus. αα7
A lI RByelz exclu
Aiit aliud auxiliũ. Itẽ debita poꝛtio. Itẽ agni
io. h. d. ¶ Quero de cuiꝰ etatis bñficio hic loqᷓ

tur. Rñdeo hec lex legit᷑ duobꝰ modis:vno modo in eta
te defuncti:⁊ tunc eſt pꝛopꝛie exceptio.Alio mõ in etate ft
lie:⁊ tunc non eſt exceptio regule:ſed exceptio exceptio⸗

nis ⁊ conſeruat querelam. .
mater Querela inofficioſe donationis re
3 nocat donata vſq; ad debitũ bo⸗

„

tqtum. hoc dicit ſᷣm alios. ¶ Op. ad finẽ.l.ꝙ ſuffici⸗
at ſolꝰ euẽtꝰ:vt no.S.eo.l.j.So.vt So⸗ s inoßflcioe
NNNWA— uerels inofficioſe
5. O nconuenit. donationis ad ſimt
Klitudinem querele inofficioſi teſtamẽti itrodu

Ecta eſt:⁊ ideo tꝑe tolluntur.h.d.

De inoficioſis dotibus.
Kubꝛica.

¶ Aliqñ qͥs fraudat᷑ ꝑ inofficioſũ teſtm̃ ⁊ loquitg. ti. ij.

aliquãdo per inofficioſaʒ donationẽ ⁊ loquit᷑ pcedẽs ti.

—

qñq; per inofficioſaã dotẽ/ loquitur hic titulꝰ.

2 m Si ꝑ inofficioſã dotẽ filiꝰ fu
5 BIlIIL. eru fraudatꝰrecurrit ad q̃re
S Dla inofficioſe dotis ſicut.S.ĩ qᷓrela inot
„,. E gficioſe donationis.h.d.
2 EE¶Op. cũ moꝛte matris dos ad filinz
rrreuertakt: ⁊ ſic habeat actionẽ de dote:
Vοergo dz ꝗrela ceſſare. So. vt gl. qꝛ hic
———— uit pactũ ꝙ vir lucraret᷑.¶ Iteʒz op. ꝙ
oĩa bona poſſit mulier dare ĩ dotẽ:vt.l.nulla.j.de iure do
tiũ.So.aut cõq̃rit᷑ flliꝰ:qꝛ mr oĩa dedit ĩ dotẽ/⁊ male di⸗

wr trãſi⸗
ens ad ſe⸗

cit vt in ↄꝛio:aut qꝛ dãdo oĩno eũ legitima fraudauit fa⸗ cũdas nu
ciẽdo pactũ ꝙvir ſucret᷑ ⁊ bñ dicit vt hic.i Itẽ op.ꝙ hec ptias an
q̃rela nõ poſſit cũ alio auxilio ↄcurrere cũ ſit ad ſiłitudi⸗ poſſit oĩa
nẽ aliarũ inducta:vt.S.ti.j.l.ſi flliꝰ.⁊ inſti.de ĩoffi.te ·S·tã bona dare

lis ⁊ ideo nõ dʒ ↄcurrere cũ alio auxilio.ſ.qð tunc ↄpcte⸗
bat cũ auxilio tñ qð poſtea ſupueni de nouo põt cõcur⸗
rere:qꝛ ſupueniẽs non tollit mũ:vt.l.quotiẽs.ff. de act.
⁊ ob.⁊.l.ſi qͥs ſepulchꝛũ ·.ſ.de ſepu.vio.Alij dicũt ꝙ hic de
dit dotẽ ꝓ alia nõ ꝓ ſe.qð nõ placet:qꝛ illa eẽt donatio ⁊c
haberet iocũ pᷣcedẽs titulus ⁊ nõ iſte.dic ergo ꝙ hec põt
ↄcurrere cũ alio auxilio ſupueniẽti de nouo:vt dixi ꝑ.d.
l.quotiẽs.⁊.l.ſi qꝗͥ; ſepulchꝛũ.i Itẽ qꝛ dantur ad diuerſa
⁊ ex diuerſa cã.nãmhic dat᷑ filio:vt ei ſuppleat᷑ quarta quã
nõ hʒ:illa vᷣo dat᷑ vt fllij pᷣmi mr̃imonij exeq̃nt᷑ marito ſe

cũdo:⁊ ideo plꝰ ꝑ illã aduocat᷑:cũ ergo ad diuerſa cõpe⸗

tãt vna nõ tollit aliã:vt.l.etiã.S.ſi tu.vł cur.aut &̊ mulier

⁊ ſi. Sed hic ↄpetit auxiliũ.l.hac edictali:pde ſcðᷣis nup. marito in
So.dicunt qͥdã hãc coꝛrigi qð nõ placet:qꝛ lʒ eqparet᷑ il dotem.

Bvuÿtrigarius ſuper Tertio libꝛo Codicis

Sos ĩoffi dat omnia bona in dotem pꝛo alia muliere:tunc non frau
cioſa ꝑ qͥs dat filium per dotem:ſed per donationem: ⁊ ideo habet
poſſit re⸗ locum ti.pꝛecedens /aut dat pꝛo ſe:⁊ tunc aut ſine pacto
uocari. de lucrando:⁊ tũc moꝛtua muliere dos redit ad heredes
illius/⁊ ideo ceſſat querela:⁊ ſic loquitur dicta.l.nulla:.et᷑
contrarium qð ſignatur.S.ſi aduerſus do.l.j.aut cum pa
cto de lucrando/⁊ tunc aut extant filij eiuſdem matrimo
nij tantum:⁊ tunc quidaʒ dicunt coꝛrigi hãc legem:⁊ ha
bere locũ.l.hac edictali.qð nõ placet:tamẽ quia illa ſuꝑ⸗
uenit de nouo:vnde adijcit non coꝛrigit:vt.l.quotiẽs.ſff.
de act.⁊ obliga.⁊.l.ſi quis ſepulchꝛumj de ſepulchꝛo vio
lato.licet cum alio remedio non curreret:qð eſſet iductũ
tempoꝛe huius.l.tum qꝛ dantur ad diuerſa. nam hec da⸗
tur ud ſupplendam quartam filijs illa ad inequalitatem
remouendam inter liberos pꝛimi matrimonij ⁊ marituʒ
ſecũdũ/cũ ergo ex diuerſis cauſis competunt ⁊ ad diuer
ſa vna tollit aliã / vt.l.in pꝛouinciali ⁊ qð ibi no.ff.ð oꝑi.
no.nũci.⁊.l.etiã.S.ſi tu.vel cura.

De petitione hereditatis.
Mubꝛic.
Enatus. enan gnicum

atos / bone fidei poſſeſſoꝛ tenet᷑ qua⸗

fqmale fidei poſſeſſoꝛ vel bone fidei poſt
litem con teſtatam ſunt pares / et ideo
tenentur de fructibus ꝑceptis percipi
hoc dicit. Hiuide ĩ tres partes/qꝛ pꝛimo

vſuris.

ponit quoddã euidentiale.l.⁊ totius ti. In ſecũda ponit

qualiter tencatur bone fidei poſſeſſoꝛ. In tertia inquan⸗
tum teneatur male fidei vel bone fidei poſt lit.cõteſt. Se
cunda pars incipit ibi.( vſuras vero] Tertia ibiłper lit.
veroꝗ¶Ad euidẽtiam eſt ſciendum ꝙ ſenatus conſultus
fuit factus in ꝑſona fiſci ꝓpter hereditatem quãdã cadu
cam:⁊ hoc ẽ extẽſuʒ ad pꝛiuatos:vt.l.item veniunt .S.in
ꝛiuatoꝛũ.ff.e.⁊ hic. Item vult hec lex ponere qualiter
bone fidei poſſcſſoꝛ teneatur ⁊ qualiter male fidei.
¶ Ex tex.Lvſuras vero iſte verſiculus pꝛopter dictio⸗

nem etiam legitur duobus modis. Ad cuius euidentiã

eſt ſciendum ꝙ triplicem pecuniam poteſt habere poſ⸗
ſeſſoꝛ hereditatis:pꝛimo eam quã in hr̃ditate inuenit /ct
de hac ſᷣm glo.hic nõ loquit᷑/ſᷣm alios ſic pꝛopter dictio⸗
nẽ ctiã. Secundo pecuniã ex pᷣcio rerum hr̃ditariaruʒ ꝑ
ipſum venditarum ⁊ de hac loquitur hic ſᷣm oẽs.Tertio
pecuniam ex venditione fructuum:⁊ ad vſuras eius te⸗
netur male fidei bone fidei non vt.l.heres furioſi · S. fru⸗
ctus.ff.e. Nota ꝙ iura ſtatuta in fiſco poꝛrigũtur ad pꝛi
ustos. Secũdo nota ꝙ bone fidei poſſeſſoꝛ tenetur qua
tenus eſt factus locupletioꝛ ⁊ non vltra. ¶ Tertio nota
ꝙ male fidei poſſeſſoꝛ vel bone fidei poſt litem conteſta⸗
Statuta i tam tenentur de fructibus perceptis ⁊ pcipiẽdis. Sp.
fiſco an ꝙ ſtatuta in fiſco non habeant locum in pꝛiuatis:vt.j. de
hẽant lo⸗ pꝛiuile.fiſci.per totuʒ.So.quedam ſtatuuntur in fiſco:vt
cũ ĩ puatꝭ ius commune ⁊ hec poꝛriguntur ad pꝛiuatos vt hic et.l.
itẽ veniũt ·S. in pᷣuatoꝝ. ff.e.q̃dã in pꝛiuilegiũ ⁊ hec non
poꝛrigunt᷑ ad pꝛiuatos:vt in contrario.ſ Item op.ꝙ eti
anm male fidei poſſeſſoꝛ de vſuris non teneat᷑:vt.l..ſi poſſeſ
Pecunia ſoꝛ.ff. e. So.triplex ẽ pecunia.AVna redacta ex venditiõe
& triplex. reꝝ:⁊ de hac pꝛeſtat vſuras bone fidei añ lit.cõte.quate⸗
mnus ẽ locupletioꝛ ⁊ nõ plus male fideivel bone fidei poſt
litẽ ↄteſt. tenet᷑ de ꝓꝑcepta ⁊ percipiẽda:vt hic. Item eſt
pecunia hr̃ditaria in hereditate inuẽta:⁊ aut attigit hãc
⁊ tenetur ad vſuras cũ diſtinctiõe pᷣdicta/aut nõ attingit
eã ⁊ nõ tenet᷑ etiã male fidei. Itẽ ẽ pecunia fructuũ: de q̃
dic vt.l.hr̃s furioſi/S. fructꝰ.ff.e.q¶ Itẽ op.ꝙ conſideret᷑
tpᷣs mote cõtrouerſie nõ lit cõteſt.vt.l.itẽ veniunt ·S. peti
tam.ff.e.So.vt gl.que fatetur oppoſitionẽ.ſ Itẽ op.ꝙ tẽ

pus litis ↄteſtate tin inſpiciat᷑:vt.l.ſi poſt acceptuʒ.ff. de

rei vendi.⁊. l.alienationes.ff. fami.herciſ.So.ibi ĩvniuer

ſali iudicio hic in ſingulari.¶ Itẽ op.ꝙ bone fidei ab ini⸗-

tio poſt conteſtationẽ nõ habeatur omnino ꝓ male fidei
vt. l. illud.ff. de petit. hr̃dita. So.habetur pꝛo male fidei
quo ad multa vt hic nõ quãtũ ad interitũ: vt ĩ ↄꝛio de q̊
dic vt. l. ⁊ ſi lege · S.· ſcire.ff.e.⁊.l.qui ſit in fl.ff.devſuris
¶ In glo. que icipit nota ergo.ibi ſed hodieſeruatur in

tenus factus locupletioꝛ ⁊ non vltra

hereditate caduca. Jaco. Huk. .
4 . . tam Male fidei em⸗
Po Lmo *ptoꝛ hereditatis
ienetur petitione hr̃ditatis titulo non obſtate.
bone fidei vero emptoꝛ nõ tenetur. hoc dicit.
¶ Diuide in duas partes:qꝛ in pꝛima loquit᷑ in emptoꝛe
vniuerſitatis vſq; ad.S. emptoꝛ.in ſcõa in emptoꝛe rerũ
ſingulariũ vſq; in finẽ:licet qͥdã intelligat:etia ſecũdã in

emptoꝛe vniuerſitatis.Duo vidẽt᷑ hic facere ti.haberi ꝓ Titulꝰ p

non.ti. Pꝛimo qꝛ mota erat cõtrouerſia tpᷣe venditiõis. nõ titu.qũ
Itẽ qꝛ hʒ titulũ vniuerſalẽ ſciẽs alienã rem.q̃ eſt rõ ꝙ in poſſit heri
pꝛimo caſu dʒ cõueniri petitione hr̃ditatis cũ habeat uu
plicẽ ti.vnũ ex ꝑſona defuncti emptoꝛis.aliũ ex ſua cum

ſit hr̃s. Sed dic ꝙ ideo hoc:qꝛ ſciẽs alienã emit ⁊ mota

cõtrouerſia vñ ti.pꝛo nõ ti.dʒ haberi.Sed mirũ eſt in ſe⸗

cũda parte legis:vbi dicit ꝙ habuit bonã fidem:⁊ tñ con

uenitur petitiõe hr̃ditatis.⁊ ideo dicũt quidã ꝙ emptoꝛ
vniuerſitatis indiſtincte cõuenit᷑ petitione hr̃ditatis qð
eſt glo. ⁊ hoc dicũt per hãc legẽ.ſʒ potes ſuſtincre glo.
ſcʒ ꝙ in ſcdðᷣo caſu huiꝰ legis fuit hr̃ditas modico diſtra
cta vel venditoꝛ nõ comparet qð eſt verum qñ venditoꝛ
erat bone fidei⁊ vendit ea lege vt de euictione teneret᷑:
qð tunc non põt cõueniri emptoꝛ ne cõueniat venditoꝛẽ

bone fidei vltra q; ſit locupletioꝛ:⁊ ideo vẽditoꝛ ↄuenit᷑.

Aut ergo eſt emptoꝛ rei ſingularis/i regulariter nõ con⸗
uenitur.vt.l.nec vllam.S. oĩbus.ff.e.Aut vniuerſitatis/⸗x
tunc aut male fidei ⁊ cõuenitur: vt hac.l. pꝛimo caſu et.l.

nec vllã ·S. ſi quis ſciens.ff. e. Aut bone fidei ⁊ cõuenitur
ſi hr̃ditas modico eſt diſtracta venditoꝛ non comparet:

yt hac.l.ſecundo caſu.
¶Op.ꝙ habẽs titu.nõ cõueniat᷑ petitione hr̃ditatis:ꝛyt·
l.hereditatẽ. in quibus cau.in integrũ reſti.non eſt neſ.

So.hoc cõtingit ꝓpter duo pꝛimo qꝛ ſciens emit.ſcðᷣo

qꝛ mota erat coͤtrouerſia.¶ Itẽ op.ꝙ ſaltim heres qui hba

bet bonã fidem ⁊ titulũ verũm heredis cõueniri non de⸗

beat.So.illud eſt verũ ſi ex ꝑſona ſua conueniretur: ſed
ex ꝑſona cõuenit᷑ defuncti /cuʒ ſit ſucceſſoꝛ vicioꝝ ipſius:

vt. l.ij ·.. de fruc.⁊ li.expen.¶ Item quare non diſtingui
an ſit heres in bonsa fide/an non: Reſpõdeo ꝓpter id qð
dixi:quia ex ꝑſona defuncti cõuenitur.¶ Item op.ꝙ non
ſoluũ in petitione hr̃ditatis:ſed etiã in rei ven.fructibꝰ au

eat᷑ rei vẽdicatio vt.l.ex diuerſo.ff.de rei vẽdi. So.tres Petitio
unt differẽtie ĩter rei vẽdicationẽ ⁊ petitionẽ hr̃ditatis. hr̃ditat⁊

Pꝛima qꝛ in petitione hr̃ditatis a tpᷣe mote cõtrouerſie ⁊ rei vẽdi

veniũt fructꝰ: in rei vẽdicatione a tpᷣelitis ↄte. Item qꝛ catio ĩter

eadẽ petitiõe hr̃ditatis qua petit᷑ res petũtur fructꝰ:ſed ſe differũt

alia eſt rei vẽdicatio qua petũtur fructꝰ ⁊ alia qua petit᷑ tribꝰmõis
res. Item bone fidei veniũt fructꝰ q̃re non eſt locuple⸗

tioꝛ actionis iure in petitiõe hr̃ditatis.⁊ ↄtra male fidei

eti in rei vẽdicatione male fidei veniũt actionis iure.
3 bone fidei veniũt iudicis officio:vt dicta.l.ex diuerſo.

Item op.qᷓ; non debeat ꝓbari ꝙ ante motam cõtrouer
ſiam res ſit empta:vt.l.verius.ff.de ꝓbatio.Sol. vt glo.
quia pꝛobatur eo ipſo ꝙ contrarium non pꝛobatur:nam
dum aget verus heres petitiõe hereditatis conuẽtus al⸗

legabit ti. ꝓpter quẽ pꝛeſumet᷑ bona fides.vnde ſi actoꝛ
replicet titulũ debere haberi.pꝛo non ti.quia emerit poſt
controuerſiã motam hoc debebit pꝛobare:non autẽ con⸗
uentus habebit pꝛobare ꝙ ante cõtrouerſiam motã eme⸗

rit. ¶ Item op. quomodo augetur fructibus hereditas:

NReſpodeo diuerſis modis ꝓut vario modo refertur vᷣſi
culus fructibus enim.vt patet in glo.¶ Itẽ op ad finẽ q

poſſidens titu.ſingulari non ↄueniatur petitione hr̃dita⸗

tis cum non detur contra habentẽ titulum ſingularẽ:vt
l.nec vllam· S· oĩbus.ff.e.So.non cõuenitur petitionehbe
reditatis ſed rei vendicatione. Modo quero quare pe⸗ Petitio
titio hereditatis nõ datur cõtra titu.poſſidentẽ: Reſpõ⸗ hr̃d. qreñ
deo oĩbus alijs rectis: ratio eſt quia agens allegat ſolũ dat᷑ ð titu.
titulum heredis /ↄuentus etiã hʒ titulũ:ergo ſunt in pari poſſidetẽ.

cauſa:ergo dʒ obtinere cõuentus: vt.l.ſi quis ſeruum.S.

fl.ff. de verbo. obliga.ſecus eſt quãdo agit quis rei vẽdi⸗ Petitio
catione:qꝛ allegat dñiũ quod hʒ omnẽ titulũ excludere. hrditatis
¶ Item quero an petitio hr̃ditatis ⁊ rei vendicatio poſ⸗ ⁊ rei vẽdi
ſint cumulari ⁊ ſimul ꝓponi. Glo.reſpõdet obſcure:ſed catio an

dic ꝙ ſic: q pponuntur ex diuerſis cauſis:⁊ ideo ceſſant poſſint ſił

regule ĩpedientes cumulationẽ iuxta ea que no.in.l.edi⸗ cumulari

ta.S. de eden.⁊ per dy.in.c.nullus pluribꝰ.de reg.iur.lib. ꝓponi.

vj · hoc dicit Jacobus Buk.

ſthefec

A

D
8

eret.vrl.

8

Mnß

ſceni Go⸗

un hon⸗
urodior
aneth
enlick

echec ven

polſeſe

Mrfliof

upimac⸗
ſhceſione
Afrenonpot

ereſdarit

nqrone

a nonie
nmocls.

Moin auo

iuNinan

ldighienn
ecidootr
porpmyent
Caradann
ſtungoiſa
bfkeinpn
mtareiai
im pced
nistehe
ſoer alien
K p.ge
mprimno⸗
rſin
whotbo n
lircſfione
ſicpadi
fnn
Gole debo
Lngciron
umsſin
eilletnne
iſinden
Kencponmn
ſoyklponn

Niterfͤten
luerſtutge
moctſtel
Itcölen
incomeng

bfditeoe.
inoneke
nsent
therescgit
dehirinonde
henircnn
Hiciopipſe
on diſugre
Ppterſci

fructiin
di Som

Sol N
zobaturten
convenot⸗
pndeſiane
emertpet
oneec⸗
mnmotäen⸗
heredts
drefent
cauffif
ſonehitt⸗
ſingolenn
Pettorn Y
goctutt
Gte eſi,
legrilſt,
oſurtynd⸗
nisfeieck
icgln
gieno
obiene ſ
nat
ſonle,
ngb/

S

4

4

4

4
“

SS
=
—

E

ptäte.
voca. non ierit. ¶ Item eſt ſciendum ꝙ hec lex legit᷑ duo⸗
bus modis. no modo in auo viuẽte ex ꝑſona ſua. Alio

aA, ſecüda eſt vera Paco Bt⸗ Stgor aiſeni
Pre oſſeſſoꝛ a qͥ euin
R relſti tuend . NR hr̃ditas dedu⸗

4* cit ſumptꝰ ĩfirmitatis ⁊ funeris teſtatoꝛis. h.d.

cit quod creditoꝛibus ſoluit.h.d.

ſoluit tanq;ᷓ indebite ſolutũ. vt.l.ſi pene. S. j.ff de condic.

indebi. So.aut voluit ſe tãtum liberare/⁊ repetit vt inde

bitum. non autẽ de hr̃ditate deducit: vt in cõtrario / niſi
mutato aio vellet ꝙ conuerteret᷑ indebitum hr̃ditarium

2 liberaret heredẽ. vt.l.ſi quid poſſeſſoꝛ.ff. c. Aut voluit li

quid

berare quẽcũqꝙ; licet putaret ſe heredẽ/⁊ tũc deducit:vt
hic/æ hec vera ſi ſoluit debitum. Sed ſi indebitũ/tũc im⸗

putat heredi ſi cedat conditionem indebiti:vt dicta.l. ſi

poſſeſſoꝛ. G

Setoꝛe inter patrẽ ⁊ filiuʒ /⁊ in qſita hrditate pa
tri per filiũ datur petitio hr̃ditatis patri con⸗

tra filium. h. d. Ja. Buk.

in ſucceſſioneꝗ. de legi.hr̃di.⁊ ideo ex ꝑſona ſua auus ve⸗

Ad euidẽtiam eſt ſciẽdum ꝙ ſi moꝛiatur filius relicto
⁊ fllio ſuo ſuccedit filius filij ipſi filio cxcluſo auo:
quia pꝛima cauſa ſucceſſionis eſt deſcẽdẽtium:vt in aut᷑.

Tutoꝛ an nire non poteſt.¶ Item eſt ſciẽdum ꝙ exiſtẽti in ptate nõ
poſſit dari poteſt dari tutoꝛ: vt inſti.de tuto.in pꝛin.¶ Itẽ eſt ſcien⸗
exiſtẽti in dum ꝙ rõne dubitationis tenet iudicium:quod alłs non

teneret:vt.l.ſi quis ex aliena.ff.de iudi.⁊.l.ij.ſi quis ĩ ius

modo in auo viuente ex ꝑſona nepotum.

N¶ ¶ Op. ꝙ auus nõ poſſit auocare a nepotibꝰ cũ eis dife⸗
ratur: vt in aut᷑. in ſucceſſionejde legi. hr̃di. Solu.dicũt
quidã ꝙ hic nepos erat in ptate.ibi nõ h̊ impugat glo.⁊=

bene.⁊ ideo tranſit ad aliã lec.ſcʒ quãado auus ex ꝑſona

nepotum venit ad hereditatẽ filij non ex ſua licet poſtes
redeat ad auum.¶ Ad hanc lec.op.ꝙ tutoꝛes non potue⸗
rint auctoꝛiſare liti: qꝛ ſunt illigitime dati:vt.l.j.ff.de tu.
⁊ inſti.e.in pn. Item cũ ſint nepotes in poteſtate aui nõ
tenet iudiciũ inter eos:vt.l.vix certis.ff.de iudi.So.con
trarium ꝓcedit quãdo hec cõſtarent:ſed hic rõne dubi⸗

tationis tenet iudiciũ:vt.l.de iure.ff.ad municipa.x.l.ſi

quis ex aliena.de iudi.⁊.l.ij.ſi quis in ius voca.non ie.
Itẽ op.ꝙ auus non poſſit a nepotibus auocare hr̃dita⸗
tem.pꝛimo qꝛ nepotes ſunt hr̃des.Itẽ quia auus nõ eſt
heres. Itẽ quia aditio nõ tenuit.ſ Ex pꝛimo ergo op.
a nepotibꝰ non auocetur:quia ſunt hr̃des:vt dicta.aut᷑.
in ſucceſſione. So.verũ eſt ꝙ ſunt hr̃des ſed eodẽ momẽ
to acqritur auo hr̃ditas: vt.l.placet.fr. de acquirẽ.hr̃di.
¶ Itẽ op.ad idem ꝙ cum hec hr̃ditas ſit aduenticia ſolũ
vſuſfructus acquiritur auo:vt.l.cum non ſolum.⁊.l.cum
opoꝛtet.de bo.que.li.So.illud iure nouo. Item op.ad
em ꝙ cũ non tenuit aditio auus nõ poſſit eam habere.
Solu tres ſunt caſus:qꝛ aut nepotes adiuerũt ſine volũ
tate aui/⁊ tunc nõ tenet aditio.vt.l.ſi quis mihi bona..
iuſſum.de acquiren.hr̃di.ff. Aut auus adiuit ſine volun⸗
tate nepotum/⁊ tunc tenet aditio:qꝛ nepotes erant infan

tes:vt.l.potuit.j.de iure deliberan.⁊.l.cum nõ ſolũ ·S.vbi

aũt puerilis.j.de bo.que.li.Aut nepotes adiuerũt ↄſenſu

aui /⁊ planum eſt hic / ergo fuit duplex aditio.vna a nepo
tibus ſine cõſenſu animi/xc illa nõ tenet. alia aui/ illa te⸗
net. Itẽ op.ꝙ tutoꝛes cõueniri non poſſint /cũ nõ poſſi⸗

Infantes

an poſſint
coueniri. poſſeſſio.S. qui in aliena.ff.de acquir.hr̃di.So.ſaltim de⸗

deant:vt.l.etiã.ałs eſt lex nec vllam·S.ſi quis.ij.ff e. So.
licet non poſſideãt/detinẽt tamẽ vel cõueniunt᷑ ex pꝑſona
impuberis/non ex ſua. Itẽ op.ꝙ nec etiã infantes poſ⸗
ſint cõueniri/ cum nec poſſeſſionẽ querere potuerit:vt.l.

tinent.i Itẽ op.ꝙ ipſo iure auo ignoꝛãti queratur hr̃di⸗

tas: vt l.liber homo.ſff de acquiren.re.do.So.illud in le⸗
gato ſingulari qð non affert niſi lucrum:hic in hr̃ditate

que tranſit cũ onere:⁊ ideo iuſſus requirit᷑: vt dic.l.ſi qs

mihi iuſſum.ff. de acquiren. hr̃di. Item op.ꝙ auus de⸗

beat agere non yt auus ſed vt legitimꝰ adminiſtratoꝛ:vt

Betitione hereditatis. Fo. C

SE,„ fEg g Si mutatur cauſa agendi
“ Ered itas. vl perſona deficit exceptio
yjrrei iudtcate.h.d. ¶ Hec lex habet duas lect. et

N Poſſeſſoꝛ qui here⸗
Ehereditate. aſon au keren
WAOo, deducat ſed repetat ab his bus

putas. Hatiõe dubitatiõis tenet iu⸗
R J P dicium cũ minꝰ legitimo tu⸗

lcum non ſolũ.S.vbij.de bo.que libe.So.illud iure no⸗
no. hic autẽ loquitur ſᷣm antiqua tpᷣa.¶ Itẽ op.ꝙ ſi fuit
diſputatũ de patria ptãte ſentẽtia lata ſup pꝛincipali Dz3
ſuꝑ incidẽti ꝓducere exceptionẽ rei iudicate:vt.l.ſi iu⸗

ꝗex.ff. de his qui ſunt ſui vel alic.iur.et.l.j.de oꝛdi.iudi.

So.vt glo.Coneludẽdo ergo quero de rone legis. Et pᷣ

mo quare nõ teneat tutoꝛis datio: Reſpõdeo qꝛ nepotes

erãt in poteſtate aui.vt inſti.de tutel.in pꝛin.i¶ Scðo q̃ro
quare iudiciũ tenet: Reſpõdeo rõne dubitationis:vt di
cta.l.ſi qͥ ex aliena. ¶ Tertio quare pꝛima aditio nõ te⸗
nuit: Rndeo qꝛ fuit facta ſine iuſſn eius cui debebat acqͥ
ri vt.l.ſi s mihi bona.S.iuſſum.¶ Quarto q̃ro quare te⸗

V

neat aditio facta ꝑ auum ſine conſenſu nepotũ: Reſpon

deo qꝛ erãt infantes.vt dicta.l.potut.
¶ In gl.qᷓ incipit na tutoꝛ.ibi decretũ venie a pꝛicipe oↄ⸗
ceſſũ hic a iudice.ſ In glo.q ĩcipit ſ.tutoꝛibꝰ.ibi:g Ktqs.
So.hic non cõueniũtur noĩe ſuo.ſʒ impube. In eadem
glo.in fl. ibi ſic ſecus.qꝛ acquiritur ignoꝛãti:quia eſt ſine
onere. Jaco. Butk.

-
Iętollitur longo tp̃e. Quero an hec actio ſit mi

6 Eaa xtaz videt᷑ ꝙ ſic. ſed tu dic ꝙ non:ſed hʒ mixtũ
effectum/ hoc ꝓbatur ſic:qꝛ aut ago ex obligatione/ et

ES EEs Hec actio non datur ʒ
Er ed ita tis ti poſſidente⸗ 7 drons

Pertitio

hr̃ditatis
an ſit actõ

actio eſt ꝑſonalis.aut ago non ex obligatiõe ſed ex iure mixta/

qð habeo in re/⁊ tunc eſt realis:vt inſti.de ac.S oĩm.cuʒ
ergo petitio hr̃ditatis detur ex iure qð habeo in re.ergo
eſt ſemꝑ realis.nam cũ oꝛigo perſonalis ⁊ realis ſint op⸗
poſita non põt in eagdem actionẽ cadere: ſed bene poteſt
effectũ mixtũ hẽre.iſ.realis ⁊ ꝑſonalis.nam effectus rea⸗
lis eſtvt detur ad aliquid dandũ:vel flendũ in reali agit᷑
yt mihi meũ reſtituatur q̃ oĩa veniũt in petitione hr̃dita
tis.¶ Itẽ quero quare nõ tollitur longo tẽpoꝛe.NHicũt qͥ⸗

danm: quia pꝑſonalis eſt/ qð eſt falſum: immo realis. Sed

dic ꝙ ideo eſt qꝛ regulariter non dat᷑ contra ti.poſſidẽtẽ
⁊ ideo nõ põt ſine ti. pᷣſcribere ſine tẽpoꝛe.Cauſaliter das
tur cotra ti poſſidẽtem /⁊ tunc cũ excedat ſuos termĩos
excedit᷑ a non ſuis:vt longo tpᷣe tollat᷑ Item qro qua⸗
re contra ti poſſidentẽ nõ datur: Rñdeo oibus reiectis
agens pꝛetendit titulũ ⁊ poſſidẽs etiam:ergo ſunt pares
ergo debet melioꝛ eſſe ↄditio poſſidẽtis:vt.l.ſi qͥs ſeruũ.
S·fi. ff.de ꝓbo.oblig.niſi agens pᷣtendat titulũ dñij/ qui
habet excludere omnẽ alium titulum:⁊ ita pꝛocedit glo.
in.l.hered itatem.j.in qui.cau.ceſ.lon.tem.pꝛeſcrip.
WNS Ib er Si querat᷑ de ſtatu defuncti in pe⸗
26E:tione hr̃ditatis pꝛopoſita ante oĩa
Aauerendũ eſt de ſtatu. h. d.
Haaammm W Op. ꝙ non ante oia: ſed ſimul cũ pꝛincipa⸗
li de ſtatu q̃ratur:vt.l.j.S.de oꝛdi.iudi. Sol.vt glo. Itẽ
op.ꝙ cã ſtatus debeat differri:vt.l.ij.j.de edi.diui adri.
tollen. Sol. vt glo.⁊ dic ꝙ aut q̃ritur de ſtatu defuncti in
ꝑetitione hr̃ditatis:tunc cã ſtatus videt᷑ incidẽs:⁊ ideo
cũ pꝛincipali decidit᷑:vel ſi agatur poſſeſſoꝛio/tũc non vi

detur obſtare exceptio ſtatꝰ defuneti:vt in ↄꝛio.Si autẽ

de ſtatu hr̃dis opponitur.⁊c̃.aut per modũ emergẽtis ⁊

ſtatim examinat᷑ ⁊ deciditur: vt.l.licet.Sẽ.de ꝓcur.⁊.l. g⸗

daz referũt.ff. de iure codicil. aut ꝑ modũ incidẽtis/a co⸗

gnoſcit᷑ ſimul cum pꝛicipali.Aut opponit᷑ in poſſeſſoꝛio.
on abet dicta.l.ij.de edi.diui adri.tol. Jaco. But᷑.

R
P) Hiure ciuili ⁊ pᷣtoꝛio poſſunt hr̃ditatẽ aduocare.

ſed hec loqᷣtur in ſingulari ꝓpter qð videt᷑ innuere ꝙ ſit
eadẽ.ſed dic ꝙ eſt eadẽ in ſubſtãtia ſicut homo ⁊ homo
ſm dy. Alia tñ eſt illa q̃ datur ſuccedẽti de iure pᷣtoꝛio ⁊
ſuccedẽti de iure ciuili:ſicut alia eſt q̃ datur cedenti.alia

que datur ceſſionario. le
Tfilius Acti poſſidẽdi hr̃ditatẽ ſciẽte
tetE pfe facit pſumi agnitã volũtatẽ

3 Pf̃ 1 fj Ex ſucceſſoꝛio capite deuol⸗
J lcrip ti. nitur hr̃ditas ad ſequẽtes qᷣ

. AHhoc dicit. ¶Quero an ſit eadẽ petitio hr̃ditatꝭ
qbue datur ſuccedẽti de iure ciuili ⁊ pᷣtoꝛio.Et dic vt gl.

pfis q̃ ceſſit. h.ꝰ. ¶ Ad euidẽtiã eſt ſciẽdũ ꝙ NHr̃ditat?
filiꝰ ſine iuſſu pr̃is hr̃ditatẽ adire nõ põt.⁊ eſt rõ:qꝛ ſtatĩ an poſſit
dʒ trãſre patrꝭ cõmodũ ⁊ incõmodũ: ⁊ ideo exigit᷑ pr̃is adiri filiꝰ
volũtas.il.placet.de acqͥren.hrdi.Itẽ non ſuffici iuſſus ſine iuſſu

niſi flius obediat:vt.l.iij.S.de hr̃di.inſti.

¶ Sppo.qꝙ ſine iuſſu patris nõ potuerit querere hr̃dita

tem:vt.l.ſi quis videtur ·S/iuſſum.ff.de acquiren.hr̃dita/

Butrigarius ſuper Tertio libꝛo Codicis

Solu.vt gl. ¶ Item quero qto tẽpoꝛe hic poſſederit: Di
cunt quidam qꝙ triẽnio per.l.j.j/de fideicõmiſ.⁊ male.qꝛ
ibi loquitur in caſu fauoꝛabili alimẽtoꝝ ⁊ vltime volun⸗
tatis:⁊ ideo dic ꝙ hic longo tẽpoꝛe ſcilicʒ decem annoꝝ.
¶ Item oppo.qꝙ cõmodum nõ acquiratur patri ſed filio:
vr.l.cum non ſolum.j.de bo.que li.Solu:illud iure nouo
quo ſolus vſuſfructus patri acquiritur.

Ogi poſſelloꝛem. ent een⸗
g P *EE 2 poſſidẽdi re⸗
gulariter conuẽtus nõ cogitur dicere: excipi
tur in petitione hereditatis in qua conuẽtus
cogitur dicere an poſſideat pꝛo herede vel pꝛo poſſeſſoꝛe
hoc dicit.¶ Quidãa diuidũt legẽ in duas partes hoc mo⸗
do.quia in pꝛima loquit᷑ in rei vendicatiõe.ſecũda in pe⸗
titione hereditatis. ⁊ diuiſit quidam in examiatione pu⸗
blica ⁊ male:quia tunc male ſequeretur vᷣſiculus pꝛeter:
quia nec exciperet cum nõ ſit de regula. nam regula eſſet
in rei vẽdicatione:exceptio in petitiõe hr̃ditatꝭ. Itẽ nec
ponere poſſet:qꝛ ſi in pꝛima loqretur de rei vendicatione
de iuſto titu. innueret ꝙ in petitiõe hr̃ditatis debet quis
allegare verũ titulum/quod eſt falſum. immo verus titu.
eam excludit:⁊ ideo dic ꝙ pꝛima loquitur generaliter in
quacũq; cauſa/ſecunda excipit. Ad euidentiam eſt ſciẽ⸗

mult mo⸗ dum ꝙ multis modis ſumit᷑ titulus. Ano modo pꝛo mo
dis ſumit᷑ dificatione quadã poſſidẽdi:vt.l.nec nullaS omnibus.

ff. e. Quãdoq; ſumitur pꝛo vero titulo / ex quo tranſit do⸗
miniũ:vel cauſa vſucapiẽdi:vt ...pꝛo emptoꝛe/pꝛo dona⸗
to ⁊ ſimilibus.Quãdoq; ſumitur pꝛo ſubſcriptione qua⸗
dam/x ita accipitur.S. in titu.vt nemo pꝛiua.Quãdo ſu⸗
mitur pꝛo dignitate:⁊ ita ſumit᷑ in aut᷑.de eccłiaſti.titu.⁊
de ſignificatione huius verbi titulus /in genere habes in
aut᷑.de manda.pꝛinci ·S·titulos.⁊ ibi glo.hic autem acci⸗
pitur titulus in genere:vtꝰ pꝛehẽdat tam titulum verũ/
q modificatum: vt ſic recte poſſit fleri exceptio de modi
ficato titulo.¶ Item eſt ſciendũ ꝙ hec lexnon dubitat an
debeat interrogari /an poſſideat:quia certũ eſt ꝙ ſic:ſed
dubitat an cogatur reſpõdere an pꝛo herede vel pꝛo poſ⸗
ſeſſoꝛe reſpõdeat.¶ Item eſt ſciendum ꝙ quedam inter⸗
rogationes fiunt ad deciſionem litis/⁊ tunc loquitur ti⸗
tulus de confeſſo.⁊ glo.in.l.ij ·S:quod obſeruari.S.de iu⸗
teiurand. Et quedam fiunt ad pꝛeparationem iudicij:⁊
he fiunt per titulum.de interroga.acti.⁊ de hac loquitur
l.j.ij.⁊.iij.ff.de interroga.actio. ¶ Item eſt ſciendum ꝙ
in rei vendicatiõe ſufficit interrogari an poſſideat: nam
cum he interrogationes fiunt ſolum ad neceſſitatem: vt
l.j.ff. de interroga.acti.⁊ rei vendicatio datur contra poſ
ſidentẽ ſiue habeat titulũ /ſiue nõ:⁊ fruſtra quereretur de
qualitate poſſidendi / poſtq; reſpõdit ſe poſſidere: ſed in
petitione hr̃ditatis nõ ſolum interrogatur an poſſideat

quuein glo. dicit ſomniare: ſed certe placen. bene dixit li⸗

cet non in materia iſta.naã voluit dicere ꝙ fundata inten
tione actoꝛis reus non pꝛeciſe ſed cãtiue cogit᷑ exceptio
nem opponere ⁊ ꝓbare que excludat intẽtiõem actoꝛis.

vt. d.l. ſiue. nam cũ in contrario pꝛobaſſet actoꝛ patrem

fuiſſe dñm:⁊ ſe filiũ opʒ ſi reus non vult ſuccumbere pꝛo⸗
bare ꝙ a patre agẽtis habuit:idem eſt in petitione here⸗
ditatis:qꝛ cõuẽtus ea ſi actoꝛ pꝛobet ſe ꝓximioꝛẽ cogna
tũ defunctivincet niſi reus alleget titulũ qui eã excludat
nõ enim placẽtinus ſomniauit:ſed locutus eſt extra ma
teriam:nã aut queris an reus ad inſtãtiã actoꝛis pꝛeciſe
cogatur titulũ dicere ad ſui dãnũ ⁊ vtilitatẽ actoꝛj:⁊ tũc
loquitur.l.nr̃a.aut queris an reus cãtiue fundata ĩtẽtiõe

actoꝛis ad ſui cõmodũ ⁊ dãnũ actoꝛis titulũ ⁊ exceptio⸗
nẽ obijcere ⁊ ꝓbare niſi velit ſuccũbere teneat᷑:⁊ dico ꝙ

ſic vt. d. l. ſiue. ⁊ ita pꝛocedũt verba ꝑla. ¶ Itẽ quero an
cogat᷑ ĩ petitiõe hr̃ditatis dicere poſſideo p hr̃de vel poſ
ſideo ꝓ poſſeſſoꝛe:⁊ dicvt glo. Itẽ quero qua foꝛms ſit
fienda interrogatio.⁊ dic vt glo.verũ qñ dicit ſe heredẽ Interro⸗
querit᷑ an ſit verus heres vel non.¶ Itẽ ſi dicat ſe habere gationes.
titulũ debebit examinari.vt dicit gloſ. Sed qũo debebit qũo ſint
examinari hic añ litẽ conteſtatã cũ debeat decidi poſt li flẽdi ĩpet
tẽ conteſtatã:certe hoc ideo contingit:qꝛ eſt queda exce⸗ titione he
ptio emergẽs que impedit ꝓceſſũ:⁊ iã vidi hanc emergẽ reditatis.

tem durare tribus annis anteq; ad cõteſtationẽ veniret.

Sed cõtra hoc opp.ꝙ añ litẽ quis non cogatur de iure
ſuo docere.vt.l.j.ff.de interrog.act.So.quedã pertinent
ad deciſionẽ ⁊ hec non debẽt oſtendi añ lit.conteſt.vt in
cõtrario.Quedã pertinent ad pᷣparationẽ cauſe:⁊ hec de
bent oſtẽdi añ litẽ conteſt.vt hic.¶ Itẽ op.ꝙ fruſtra fiat
hec interrogatio:nã aut poſt lit.conteſt.reus allegabit ⁊
ꝓbabit titulũ ⁊ obtinebit:aut non pꝛobabit ⁊ ſuccumbit.
Itẽ nonne ſi allegat titulũ poterit poſtea penitere ⁊ aa-
legare.vt.l.de etate · S. qui iuſto.ff.de interroga.act. So. Titulluʒ
dico ꝙ duplex eſt vtilitas in hoc. Pꝛimo qꝛ ſi non inter⸗ allegans
rogetur ⁊ titulum non alleget poterit poſt lit.conteſt. al⸗ añ lit. con
legare ⁊ me excludet cũ erõ iam ſũptibꝰfatigatus.Expe teſt.an po
dit ergo mihivt tempeſtiue interrogetur. Scdᷣo qꝛ ſi alle terit poſt⸗
gabit titulũ ⁊ licet diſputabitur ſnĩa lata in iſta emergen es penite⸗
ti pꝛoficiet in pᷣncipali cauſa:⁊ ſi pꝛimo dixit ſe titulũ nõ re.

habere poſtea poterit titulũ allegare niſi ex iuſta cauſa

vt per erroꝛẽ.vt.d.l.de etate ·S.qui iuſto.Conclude ergo
ꝙ quelibet interrogatio que dʒ reddere iudiciũ incertũ:
⁊ non eſt eluſoꝛium ex equitate debet admitti per iudicẽ

vt. l.penul.de interroga.act.ff.

Ad ditio Adde ad iſtam legẽ vtrũ quis cogatur
titulũ dicere.vide tex.⁊ Bal.ĩ.l.male co
gitur.ij.col.de pᷣſcrip.xxx.anno.⁊ dixit Inno.in.c.conſti
tutis.ex̃ de electione.idẽ in.c.cum cauſam.ex de ꝓba.vbi

— —

ſeofenun
corndi
ſtmu
Lcilici
tisti
ſͤnlae
lolcknor
ſinoͤval
wnetlb
zoelii
Niop
Vnſeruir
Solyng

Idir

itatis in
Nebitap-
tera

„ M

pari.vt.l.ſiue poſſidetis/de pꝛobatio. Solu.ſᷣm placen.

ſtamentũ. Item cõuentũ eſſe beredem ⁊ hoc per cõfeſſio legitimũ⸗

ſed etiam qualiter poſſidet:qꝛ petitio hr̃ditatis non da· dirxit ꝙ vbicũq; poſſidẽs hʒ pᷣſumptionẽ iuris cõtra ſe ꝙ *
contra titu poſſidentẽ. ⁊ ſic quod operat᷑ ſimplex poſſeſ⸗ no iuſte poſſidet tenet᷑ dicere titulũ ſue poſſeſſiõis.exem⸗ tfurbo
ſio in rei vendicatione operatur modificata poſſeſſio in plũ in laico eccleſiã poſſidẽte vel ius in ſpale.c.fin. de re furerig
petitione hereditatis. ſti. ſpolia.in.vj.idẽ in.c.j.de pᷣſcri.in.vj.exemplum in.l.ſi nabi
Titulum ¶ Sp. ſic. aut pꝛima pars loquitur de vero titulo ⁊ ma-⸗ ue poſſidetis·ꝓde ꝓba. Panoꝛ.in.c.licet heli.ex de ſimo⸗ Phedet
an cogat᷑ le ſequitur exceptio cum in petitione hr̃ditatis verum ti nia.in pe.col.fina.qõne.⁊ ibi vide ad iſtam.l.cogi. ſillego
qͥ dicere tulum dicere non cogatur.aut pꝛo titulo modificato.et S Olim vbi ſeparabat᷑ moueri petitio WE
ĩ petitione videtur etiam ſtare non poſſe: quia nec verum titulum / N G m. hereditatis omnes ſingulares que knginpo
hr̃ditatis nec modificatum quis cogitur regulariter dicere. Sed Npoſſent ei pꝛeiudicare ſilebãt / hodie non.h.d. unſron
vł ĩ rei vẽ dic ꝙ pꝛima pars loquitur in genere / vt cõpꝛendat ⁊ ve⸗ .NA¹ρ14 Ziuide in quattuoz partes: quia in pꝛima ex ſen
dicatione rum tituluʒ ⁊ modificatũ /⁊ exceptio erit de modificato. ꝛditur vſq; ibi:ſiquidẽ pꝛo legato. ibiloquit᷑ in legat⸗ Münn
¶ Itẽ op. ꝙ ciuile ſit ꝙ quis dicat titulum.vt.l.ciuile:j.de rijs vſq; ibi.ſinautem ex contractibus.ibi loquitur ĩ cre e Ninche
furtis. Solu.vt glo.⁊ male.qꝛ hic dicit inciuile. vñ quo⸗ ditoꝛibus vſq; ibi.ſinautem libertates.ibiloquitur in li⸗ ſaltifden
modocũq; ſumat᷑ ciuile in cõtrario. hic dicitur inciuile / bertate donatis vſqʒ in finem. ”M . uincon
quod eſit ei directe ↄꝛium: ⁊ ideo dic. aut q̃ris an ad inti ¶ Ad euidẽtiã eſt ſciendum ꝙ quedam actiones dicunt Actiõesᷣ ſntonen
tiam actionis cogar dicere /⁊ dico ꝙ non:vt hic. aut mo⸗ pꝛeiudiciales:quia alijs pꝛeiudicant:⁊ ideo eas faciunt dicãt᷑ piu ſet lin
tu iudicis:⁊ dico ꝙ ſic:vt in cõtrario.Vel melius.nõ co ſilere:⁊ hoc eſt regulare:ſed qued dicuntur pꝛeiudicia⸗ diciales. Cnlent
goꝛ dicere titulum:vt hic.ſed actoꝛẽ meũ vt in cõtrario. les:quia alie eis faciunt pꝛeiudicium vt eſt hic in petitio unk u
¶ Item op. ꝙ titulũ compellar dicere:vt.l.penul.ff.de in⸗ ne hereditatis que pꝛopter ſui magnitudinem ⁊ nobilita ſmezonn
terroga.actio.Solu.cogit᷑ dicere an poſſideat vt ibi. ſend tem impedit omnes ſingulares que poſſent ei facere pꝛe⸗ Ummmnne⸗
qualiter poſſideat nõ niſi in petitione hereditatis.¶ Itẽ iudicium ⁊ hac rõne dicitur pꝛeiudicialis. ſumgi
op ꝙ etiam pꝛeter qualitatẽ poſſidendi non ↄpellatui di ¶ Op. ꝙ etiam olim non differebatur petitionesſingu⸗ Mckbin⸗
cere:vt.l.in ſpaãli.ff. de rei vendicatione.Sol.tria ſunt ſcʒ lares pꝛopter hanc.vt.l.ſi poſt.ff.de exceptio.So.vt glo.
an poſſideat ⁊ hoc cõpellitur dicere. Item eſt dominiũi ⁊ ¶ Modo quero an legatarius habeat conuenire ſcriptuʒ Legatart
hoc vnde habeat vel pꝛo quota nõ habet neceſſe dicere: vel legitimum. Reſpõdeo ſi legata ſunt repetita ab inte⸗ us quẽ de Oꝗ
vt in cõtrario. Item qualitas poſſidẽdi/⁊ hanc non com ſtato poteſt conuenire quẽvelit: aut nõ ⁊ tunc ſolum ſcri⸗ beat coe lenend
pellitur dicere/ niſi in petitione hr̃ditatis:vt hic. ¶ Item prum non legitimuʒ: quia eſſet ſibi contrarius. Et quid nire ſcptu g 4
op. ꝙ etiã in rei vẽdicatione debeat allegari titulus ? ⸗ habebit pꝛobare. Reſpondeo ſibi legatum ⁊ hoc per te⸗ heredeè an anr

e
aKdte
nchtintg
ercen
han uni

tret .. ..
nberee⸗ .

ttiotg.

Nlei Crchek
ctetnnn
his ee.
ucekenfi
leniſii⸗
Utexceptſ
elk i
Pecuoe
hflerahe
abufornaeft
ickſehenii
Nckſehcheeg
4cioditte
decicipot
tquetignt
bancenngit
lone venfet
gaturdein
däpentier
conteſthen
Auſen heel
Gfnutrtt
s Alegelte
teſuccurr.
penlteett.
fogz ae.

.

geſinoninne
litconekcri
tigetusEpet
Scdo eſ
niſtaemegre
titſetlift
eriuſtg a
oncluleen
liciüineni
ti perili

Wuis cognr
lileme
noinc
eideptunt
grigcönnce
ſeſös erm
Necfin den
hluntli
gieideſmw
c.
weri N
gulgres
—
ginptim
vitnle
lot

6

* =

oestin
a lilli,
gtini⸗
heneiit
n. hli

.

„.
4
8
7

ſueide

pnunciat᷑ git᷑ ð teſtm̃ ðᷣ falſo:aut qᷓrela pꝛĩo caſu ſnĩa lata cũ vno nõ

Der rei vendicatione. Fo. CVII.

nẽ ſuꝗ.¶ Itẽ q̃ro an debeat ſatiſdare legatariꝰ vel cauere
Rñdeo vt gl.tu dic ꝙ aut res erat ĩmobilis 2 dz cauere
nõ ſatiſdare:qꝛ res apparet.vt aut᷑.cui relictũ.de indic.
vidui.aut res ẽ mobilis vel pecunia:⁊ tunc aut pſona eſt

ſuſpecta ⁊ cauebit:⁊ ita pcedit glo.ſ Itẽ op.ꝙ pẽdẽte pe
titione hereditat nõ debeat libertates pᷣſtari: vt.l.j.ff. de
excep.rei iudi.cũ ſi. Mõ q̃ro que ſnĩa noceat legatarijs

Rũdeo dicunt vltramõtani ⁊ etiã alij q̃da citramontani
ꝙ mmia lata cũ herede facit ius quo ad oẽs.tu dic ꝙ aut s⸗

falſũ an fa piudicat alijs /aut qrela ĩofficioſi teſti:⁊ tũc aut agit᷑ cũʒ
ciat ius a⸗ dictoꝛe legitio què ĩtelligo hr̃dẽ vniuerſalẽ ꝓ ſolido: vł
pud oẽz ſi ſiẽ hrs ꝓ ꝑte ẽ legitimꝰ ↄdictoꝛ ꝓ ꝑte:⁊ tunc q̃rela facit
cut ſi ꝓnũ ius quo ad oẽs ⁊ oĩbꝰ pᷣiudicat:⁊ ẽ rõ differẽtie inter q̃re
ciat᷑ ĩ qre⸗ lꝗ inofficioſi ⁊ falſi:qꝛ qñ iudex de falſo ꝓnũciat nil facit

la

ſz declarat q declaratio nocet ſolũ illis cũ qbꝰ ft / ſʒ i qre
la iudex de facto reſcindit teſtm̃:at factum nõ põt deſine

re eſſe factũ:vt.l.in bello.S. fecit.ff. de cap.⁊ poſt. reuerſ.⁊

ideo remaneret teſtamẽtũ reciſũ õ oẽs ſi fuit legitimꝰ õ⸗

dictoꝛ vt dixi.¶ Itẽ op.cõiungẽdo ᷣꝛia glo.⁊ videt᷑ ꝙ ex

teſtamẽto falſo libertas pꝛeſtita teneat:vt.l.q; uis·j.de fi⸗

eicõ.li.cũ ſi. So.aut reliquit libertas ſeruo hered. ⁊ tũc
ſi hr̃s pᷣſtat ſꝑ tʒ libertas: qꝛ ẽ dñs ſiue ſit falſũ teſtm ſiue

nõ:vt.l.cũ ex fal.i fi.ff. ð ma.teſt. aut reliquit᷑ libertas ſer
uo teſtator ⁊ tũc aut teſtm̃ ẽ falſũ/⁊ tũc libᷣtas data p he

redẽ nõ valct:qꝛ nõ ẽ heres:vt hic/aut codicilli ſunt falſi

Solu. vt glo.

⁊ tunc tʒ libertas ab herede pᷣſtita/qꝛ ẽ verꝰ heres ⁊ dñs

lʒ codicilli ſint falſi / vt.l.q;uis·.j.de deicõ. liberta. cuʒ ſi.
Itẽ op.ꝙ factus liber nõ debeat reddere ratiõem de co
ꝙ in ſeruitute geſſit:vt.l.eum actũ.cum ſi.ff.de neg.geſt.
ddit . Iſta. l. eſt noua iuſtiniani ? in iure antti.
1 10 coꝛrigit iura dicentia ꝙ pẽdẽte qõ.here

ditatis iudicjũ nõ poterat ĩtẽt ari ꝑticulare heredẽ ad
debita ꝑ defũ ctũ ᷣcta/vel legatarij ad legata agere non

poteraãt:qꝛ maiꝰiudiciũ minoꝛi pᷣiudicabat.l.ſi qͥs libert

tp̈᷑e.ff. eo. . I. ?H minoꝛzẽc̃. ff. de iudi. pau. de ca. .

De rei vendicatione.

MKubꝛica.
= Ti am Bone fidei poſſeſſoꝛ ſer⸗
e ui alieni ex duabus cau⸗
ſis querit: ſcʒ ex re ⁊ opera:male fidei
Xnullo modo.hoc dicit. Diuide in du⸗
v 28 partes: quia pꝛima loquitur in bo⸗
Ane fidei poſſeſſoꝛe. Secunda pars inci
pit ibi mancipium.
¶ Op. ꝙ etiam male fidei poſſeſſoꝛ q̃⸗

rat ſaltim ex re / vt. l. qui ſic. S.fi ff de vſuris. So ibi ab in

itio fuit bone fidei hic nullo tꝑe.¶ Contra hoc op. ꝙ cuz

tẽpoꝛe exigatur bona fides:vt.l.qui bona.ff. de acqui.re.
do. So. ibi in libero homine poſſeſſo:hic in ſeruo. Ptez
op. hic dicit ex duabus cauſis acquiritur bone fidei poi⸗
ſeſſoꝛi/ ergo ex alijs acquiritur domino:ſʒ videtur ꝙ do⸗
mino nõ qraf ex alijs:vt.l.j.S ꝑ cũ ·ff. de acqr.poſ.So.vt
glo.quia poſſeſſionẽ non querit:vt ibi /als ſic etiã domini
um ſine poſſeſſione:ſicut ałas in.l.ſi fundum.ff. de fundo
do. ¶ Item op. ꝙ etiam extra iſtas cauſas domino non
queratur:vt.l.ſi ſeruus.ff.de acqui.re.do.So.illa ᷣm iſtã

Wale fl⸗ ¶ Item op. ꝙ etiam male fidei poſſeſſoꝛi queratur:vt.l.pᷣ⸗

dei poſſeſ⸗ terea.ff de rei vẽdi.So. vt

loſ.⁊ clarius dic ꝙ ibi loqui⸗

ſe an poſ tur in co qui ab initio habebat bonam fidem:ſed per con
ri.

teſtationem factus eſt male fidei iuris pꝛeſumptione: ſed
nõ eſt ſimplex poſſeſſoꝛ:quia nihilominus vſucapionem
compleuit:⁊ eſt effectus dominus 2 queſita ex re non re⸗
ſtituit. alia ſic/ hic erat ſimplex poſſeſſoꝛ.¶ Item op. ꝙ o⸗
peras non reddat:quia non eaſdem:quia non ſunt in re⸗
rum natura:vt.l.opere.ff.de opi.li.nec ſimiles:vt.l.ſi non
ſoꝛtem . S. libertus ff. de condic. indebi. Sol. vt gloſ.quia
pꝛeſtabitur extimatio.

CX. . Sine ſit in ſolo meo ſi
J inker oꝛem ue ſuper edificio meo
ſuperedificatum mihi queritur. hoc dicit. Hiui

7 . . * ÜR
de in tres partes:quia in pꝛima ediſicatur ſuper ediſicio
meo. In ſecunda in ſolo meo. In tertia foꝛmatur queſtio

noua ex pꝛemiſſis.Secunda pars incipit ibi.Lſed id qð

in ſolo Tertia ibilſi venr. .
¶ Ex tex.lpertinet vniuerſaliter nõ particularitert Ex
tructum ſit ab eo qui nõ erat dñs cementoꝝł Impoſita
ſint ꝑR eum qui erãt dñs cementoꝝ. H
¶ Sp.ꝙ edificatũ non cedat ſolo.vt.l.titius.ff. de acqr.

rerũ do. So ibi non attingit ſolũ / hic ſic. ¶ Wodo quero
quid de poſſeſſione:? Reſpõdeo manet edificãtis:nec ob.

l.ſi duo.vti poſſi.qꝛ ibifuit edificiũ impoſitum dñi volũ
tate:vt imponens eſſet ſuꝑficiarius.

S Ater Quod nõ eſt meo nomine venditũſi
4 6 'poſſum hẽre ratũ qᷓ;dtũ ad pᷣiudiciũ
yrepetẽdi rem meã/ ⁊z q;tum ad actionẽ nego.
eſt. inſubſidiũ re ꝑempta vel pꝛeſcripta.h. d.
Nota ꝙ mater non potuit mihi pᷣiudicare vendendo
rem meã. Scdo vendico pꝛecio nõ ſoluto.Tertio ꝙ con
ſenſus mihi piudicat:vt rem petere non poſſim. Quarto
ꝙ habeo actionem nego. geſto.ad pꝛecium in ſubſidiuʒ:
et ad hec quattuoꝛ eſt per oꝛdinem opponendnm.
¶Ad pꝛimũ notabile op.ꝙ poſſit mr vẽdere: vt.l.rem
alienã. ff. de Zhen. emp. So.duobꝰ modis vt glo.⁊ miſce
ſimul.qꝛ aut q̃ris an vendat mater in piudium dñij mei⸗
et dico ꝙ nõ:ſiue vendat ſcienti/ſiue ignoꝛãti:vt hic ſᷣm
pꝛim ſolutionẽ.Aut queris an vendat mater q;tum ad
obligationẽ empti ⁊ venditi /⸗⁊ tunc dic ꝙ aut vendit ſci⸗

enti: et dico ꝙ nõ: vt hic.qᷓ;tum ad aliã ſolutionem/ aut

ignoꝛãti:⁊ ſicvt ĩ ↄꝛio.ſ Ad ſecũdũ notabile op.ꝙ nõ poſ
ſit rem vendicare pꝛecio non oblato:vñ videtur obſtare

l. emptoꝛ.ffe.ti. So.vt glo.ſ¶ Ad tertiũ op.ꝙ non poſſum Ratũ an
ratum habere qð nõ meo noie eſt geſtũ:vt.l.ſi pupilli· S. habeã qs

item q̃ritur.ff. de nego.geſtis.⁊.l.põponius.Sol.poſſum meo noĩie
habere ratũ q́;tum ad pꝛeiudiciũ repetendi rem meã: vt nõ eſt

hic.· non q;tum ad actionẽ nego.geſt.vt in ↄꝛio. Sed cõ ſtum.

tra hoc op.de hac.l.in fi.vbi poſſum habere ratum etiam
qᷓ;tum ad actionẽ nego geſt.Huius timoꝛe ſunt hic tres
ſolutiones. VNna qð non meo noĩe geſtum poſſum ratum
habere indiſtincte. Sed hoc eſt ↄtra dictã.l.ſi pupilli. S.
item qu erit᷑.Alij dicũt ꝙ poſſum habere ratũ in ſubſidiũ
als non.hanc appꝛobat glo.latius diſtinguendo que eſt
vera. Et vt eam ſubſtineas:dic ꝙ aut quero an ratihabi⸗
tio det mihi actionem negoci.geſto. Et dico ꝙ non. niſi
in ſubſidium vt hic.⁊ dicta.l.ſi pupilliS. item queritur.
Aut quero an mihi pꝛeiudicet qqtum ad repetẽdum rem

meaʒ /⁊ tũc ſubdiſtingue:quia aut erraui in facto/a mihi

non pꝛeiudico:vt quia putabam meo nomine vẽdidiſſe:

yt. l. ſi cum te.ff. de pac. Aut in iure ⁊ idem: quia certo de

dãno vitando.vt.l.ſed ⁊ ſi me putem.ff. de condic.inde.

aut nõ erro/⁊ mihi pꝛeiudico vt hic.q Item quero quid

ſi tacite ratum habuit petẽdo pꝛecium/an ſibi pꝛeiudicet
in iure: Glo.dicit ꝙ nõ valet expꝛeſſum quãdoq; ſcʒ peti
tio pꝛecij:vt in ſubſidium.⁊ ideo tunc valet tacitum: ſed
certe tunc fruſtra querit᷑ de pꝛeiudicio taciti:id eſt peti⸗
tionis rei cum iam ſim excluſus pꝛeſcriptione /vel interi
tu rei.ſ( Item quero an petam hic pꝛeciũ iuſtum/an per⸗
ceptum? Glo.diſtinguit/⁊ male.nam ratio limitat dictũ
ſuum: vt.l. aurelio.S. ſcicho.ff. de li.leg.⁊.l.cum pater.S.
dulciſſimis. de lega.ij. Aut ergo volo petere pꝛeciũ tanqᷓ;
a poſſeſſoꝛe quaſi pꝛecium ſucceſſerit loco rei/⁊ hoc non

poteſt fieri niſi in vniuerſalibꝰ in quibus pꝛecium ſucce⸗
dit loco rei:vt.l.ſi rem ⁊ pꝛecium.ff.de peti.here.⁊.l.im⸗

peratoꝛ·S. cum quidam.ff. de leg.ij.⁊ tunc pꝛocederet di⸗
ſtinctio glo. Aut volo agere quaſi videatur geſtum no⸗
mine meo/⁊ tunc cum cõcedatur mihi ideo agere ne ve⸗
ditoꝛ lucretur ex re mea:eatenus ggam vt in lucro non
remaneat/t ſic ad perceptum pꝛecium ⁊ nõ vltra: vt hic.
¶ Vt S hic plene liqueãt /ſic diſtingue latius qᷓ; glo.aut
quero quid operetur ratihabitio mea qᷓ;tum ad pꝛciudi⸗
cium repetendi rem meam/s tunc aut interuenit expꝛeſſa
ratihabitio/aut tacita.pꝛimo caſu/aut erraui in facto vel
in iure:⁊ mihi non pꝛeiudico.vt.l.ſi cum te ff. de pactis.
aut non erraui/⁊ tunc mihi pꝛeiudico: vt hac.l ſecundo
caſu.Si autem interuenit tacita ratihabitio:vt quia pe⸗

tij pꝛecium/z tunc aut valuit expꝛeſſum ſcilicet petitio pᷣ

cij:vt eſt cum peto in ſubſidium:⁊ tunc valet et tacitum
ſcilicet ratihabitio:vt mihi pꝛeiudicem quãtum ad rem:
ĩmo ⁊ ante eram excluſus a re pꝛeſcriptiõe vel interitu.
Aut non valuit expꝛeſſum.ſ.petitio pcij:vt qꝛ res nõ erat
pᷣſcriptavł ꝑẽpta/⁊ tũc nec valet tacitũ.i.ratihĩtio: nec
9 iij

ge⸗

Gutrigarius ſuper Tertiol ibꝛo Codicis

mihi pꝛeiudico in re:vt.l. item · S. qui habet.ff. de ſerui. ru.
pꝛedi.aut quero quid operetur rati habitio quantum ad

„ pꝛecij petitionem:ſcilicet an mihi pꝛeiudicet: ⁊ tunc aut
Ratũ hr̃e quero de iuſto pꝛecio:⁊ tunc aut vendens vendidit meo

nõ poſſuʒ nomine:⁊ tunc aut habui ratum ꝑ verbuʒ:⁊ tunc ago ctiã
qð meo

geſtuũ.

vt. l.pomponius.in fl.⁊.l.ſe.ff.de neg.geſt.aut non vendi⸗
cat nomine meo:⁊ tunc aut volo petere pᷣcium tãqᷓ; a poſ⸗

ſeſſoꝛe:qð poſſum in vniuerſalibus:tunc diſtingue vt gl.
anjvẽdiderit bone fidei an male:vt.l.ſi poſſeſſoꝛ.S. fl. ⁊ · S·

glit. ff.de pet.heredi.aut volo tanq; a geſtoꝛe actione neg.
geſt. ⁊ tunc non poſſum niſi in ſubſidium:⁊ quia mihi con
ceditur hoc vt vendens nõ lucretur ex re mea quatenus
petam vt in lucro non remaneat:⁊ ſic non iuſtum:ſed per
ceptũ:vt hic quicqͥd dicat glo.aut volo petere pᷣcium ꝑce

ptum:⁊ tunc aut vendidit nomine meo:⁊ tũc ſiue habui

ratum per verbum ſiue ꝑ aduerbium poſſum petere ꝑce⸗
ptum:quia rati habitio non tollit actionem reliquoꝛũ:nõ
dico doli ⁊ culpe:vt.d.l.pomponius.de neg.geſt.aut non
vendidit nomine meo:⁊ tunc in ſubſidium poſſum habe⸗
re ratum ⁊ non ałs:⁊ tunc qꝛ ideo mihi hec cõceditur ne

vẽdẽs lucretur ex re mea vñ petam ꝑceptuʒ vt hic. IJItẽ

qjuero quid ſi vendidit ticius rem meã ſeyo ⁊ illevẽdidit
alij/ ⁊ille alij quis tenetur ſi habeo ratum in ſubſidiuʒ re
perempta. Reſpondeo vt gloſ. quia pꝛimus habet pꝛe⸗
cium ex cauſa lucratiua.¶ Item quero quid ſi pꝛimus vẽ

dit/ſecundus donauit / tertius qui ꝑ donationem recepit

vendidit: ⁊ ita habet pꝛecium ex cauſa lucratiua quis cõ⸗
uenitur ſi ratum habeo/⁊ dic vt glo.tu dic ꝙ aut habet ra
tum factum pꝛimi:⁊ tunc cum non trahat ad ſe negociuʒ
alioꝛum ſolum pꝛimum conuenit non alios. Pꝛeterea ha
bendo ratum factũ pꝛimi ↄfirmat᷑ dñiũ in quolibet:vñvi
detur ꝙ quilibet pꝛecium reiſue recepit nõ aliene:aut ha
bet ratũ factũ vltimi tm̃:⁊ tunc ipᷣm vltunũ tm̃ ↄueniet.
¶ Itẽ q̃rit glo.qͥd ſi vltimus nõ hʒ cãm a pꝛimo qͥs cõue⸗
niet᷑. Rñdeo vt glo.verũ glo.nõ bñ exẽplificat:qꝛ ille qui
bʒ rem ꝓ derelicto videt᷑ eã velle trãſferre in occupantẽ
cã lʒ nõ ĩdeterminatã: vñ occupãs videt᷑ habere cama pᷣ
mo:vt inſti.de re.di ·S·fi. Pone ergo exẽplũ qñ nõ habu⸗
Negocio⸗ it ꝓ derelicto.alius tñ eã occupauit. Iteʒ q̃ro vñ naſca
rũ ge.actõ tur in caſu.l.noſtre.actio negocioꝝ geſt.⁊ dicit gloſ. ꝙ ex
vñ naſcit᷑. rati habitione:qð non placet:vt plene dixi in.lłſi pecuni⸗
am. S. de nego. geſt. J
Du erſlus Bone fidei poſſeſſoꝛ nõ ob⸗
UB· ſtate mala fide actoꝛis rem
vſucapit vel pꝛeſcribit.hoc dicit.

vt aut᷑.male fidei jde pᷣſcrip.long.tẽp.So.hec coꝛrigit᷑
Itẽ hec lex videt᷑ facere ꝓ mat᷑ia: ſʒ nõ facit vt dicit gl.
. O mum Male fidei poſſeſſoꝛ tenet᷑ de
Il. re ⁊ fructibꝰꝑcept⁊ ꝑcipiẽd
yaſũptibꝰnõ ↄputat :niſi neceſſarios:vtiles vᷣo ꝑ
dMVAdeductionẽ.hoc dicit.¶ Ex tex.Lneceſſarios
qꝛ illos ↄſequunt᷑ officio. ¶ Op.ꝙ etiã neceſſa ios ſũptꝰ

nõ cõſequat᷑:vtj. de ĩfan.expo.l.j.So.vt gl.i Itẽ op. ad
idẽ de.l.ſi ĩ area.de cõdi.inde.So.vt glo.⁊ quo iure repe

tantur impenſe:dic vt glo. J L
FPyenn e e ea Res ex pecunia mea ẽpta nõ eſt
Y mea/ſpale ẽ ĩ milite.h.d.cum.il.ſi
vt ꝓponis · j.e. C Op. ad.l.ſi vt ꝓponis.de.l. ſi
. as Q, ex ea. Sed dic ꝙ ſpãaleĩ milite. Itẽ op. ꝙ nõ
ſit ſpãle in milite:vt.l.idẽq;.ff.q po.in pig.ha.⁊.l.curatoꝛ
. arbitriũ tutele.cũ ſi.So.vt gl.qꝛ fallit etiã ibi ⁊ ĩ eccłis

1.

mr̃em nõ pr̃em. h.d.

A, decur. So. vt glo.
— O c e. MRes data in dotẽ marito ẽ ĩ dñio ma
riti non vxoꝛis.h.d.

Aiure doti. So. vt glo. duobꝰ modis ⁊ iũge ſimł

Hotè an 1 dic ꝙm directã rei vẽdicationẽ nõ habet vt hic:hypothe
poſſit ven cariã ſic /ſi virvertit ad inopiã alłs nõ vt ĩ ↄꝛio.¶ Itẽ op.

ꝙ vxoꝛ poſſit vendicare:vt.l.quia abſente.S.de pꝛocura⸗
to. So.vt glo. Tu dic ꝙ pꝛopꝛio nomine vendicare non

dicare
mulier.

ad iuſtũ pᷣciũ rõne doli ⁊ culpe:vt.l.pomponiꝰ.ff.de neg.
noie nõ ẽ geſt:aut habui ratum ꝑ aduerbium:⁊ tunc pꝛeiudico mi⸗
hi vt non poſſim petere iuſtũ:ſʒ ꝑceptum niſi ignoꝛaſſem
olum vel culpã cõmiſſam:qꝛ etiã tunc ad iuſtum agerez

¶ Sp. ꝙ mala fides actoꝛis noceat emptoꝛi:

Artum Quãtũ ad ſtatũ partus ſequi
COp. ſequat᷑ patrẽ:vt.l.nullꝰ.⁊x.l.eos ·x· de

¶ DOp. ꝙ mulier poſſit vendicare:vt.l.vbi. de

4

porteſt / vt hic: ſed nomine mariti poſſet / niſ quia pꝛohibe
tur alienam defenſionem ſubire / vt in contrario.
= Si queſtio eſt ĩter duos de dñio ſer
S B m. ui admittitur pꝛobatio per teſtes et
E iinſtrumenta ? interrogationem ſerui.h. d.
EA&Op. ꝙ ſeruus debeat interrogari. vt. I. ea qᷓ Seru? an
Tde li.ca.Sol.quattuoꝛ ſunt caſus: quia aut interrogat᷑ poſſit toꝛ⸗
de fctõ ſerui:⁊ tũc de eo põt fleri interrogatio vt.l.cũ ſer⸗ q̃ri ſi eſt qͥ
uum.·j.de ſerui.fugi.Aut eſt queſtio inter duos de domi⸗ ſtio de ciꝰ
nio ſerui/⁊ idemvt hic. Aut eſt queſtio inter me ⁊ ſeruuʒ: dñio.
⁊ tunc aut eſt cã poſſeſſoꝛia ⁊ liberalis:⁊ toꝛquetur vt di.
cta.l.ea que.⁊.l.de minoꝛe· S. fl.ff. de queſtio. ⸗
„ J u „QAuicquid plãtatur ſeritur edi
8 P ¶ 18. ficatur. om̃e ſolo cedit radices
ſi tamen egit. hoc dicit Jacobus Butriga⸗

? R ciuile Alienata ex reſcripto non re⸗
2 E‚uocant᷑:ſed agendũ eſt de pꝛe⸗
L. Hoc dicit.
S 1 ¶ Op.· ꝙ ſi pꝛeciũ non fuit ſolutũ agatur ad an
cillã ⁊ fructꝰ.vt inſti.de re.diui ·S.vendite.So.vt glo.
Itẽ q̃ro qui filij ſequantur emptoꝛem.⁊ dic vt gl.i¶ Itẽ
guere quid ſi credidi mihi ſtatim pꝛeciũ nũerarian tran⸗
it dñium: Rñdeo vt glo. Item quid ſi dilationem de⸗
dit.Reſpondeo vt glo. icontimat
Fr nie iSi contingat cauſa poſſeſ
6 N Rd inari ſionis ⁊ ꝓpꝛietatis / pᷣmo
tractãda eſt cã poſſeſſionis qᷓ; ꝓpꝛictatis.h.d.
Intellige ꝙ quilibet dicebat ſe poſſeſſoꝛem ⁊
⁊ dñm non per modũ libelli:qꝛ eſſet ſibi cõtrarius. Sed
an ſimul poteſt pꝛoponi in libello petitoꝛium ⁊ poſſeſſo⸗
rium. Reſpondeo vt glo.⁊ de hoc plene dixi.in.lłĩcerti·j
de interdictis. S .
Add tio Vic in iſta lege ꝙ quãdo duo cõtendũt
iti de poſſeſſione ⁊ neuter ipſoꝝ vult dare li
bellũ ne videat᷑ tenere ꝑtes actoꝛis ⁊ ne ſibi incũbat onꝰ
ꝓbãdi reiuẽdicationẽ põt iudex officio ſuo ẽt neutro pe⸗
tẽte neveniãt ad arma terminũ aſſignare vt ꝓbãt de poſ
ſeſſiõe ⁊ poſtea poterit ꝓnũciare ꝓ eo qͥ meliꝰ ꝓbabit etiã
ſine libello ⁊ ſine petitiõe q̃q; ʒ ſpec.i · S· j.de cã poſſeſſio
nis:idẽ bal.hic Inno.in.c.cõueniſſet.de inſti.iſtũ caſum
pluries habui de facto. Pau.de caſt.hic in.j.col.
—— GB m Contra factũ defuncti non venit he
(ND I. res etiaʒ ſi iure ſuo non hereditario
PBeniat. h. d. ¶ Mota quod dixi in ſummario.
NA¶ Wodo quero quid ſi pater vendit rem filij
an poſſit filius vendicare:glo.arguit pꝛo ⁊ cõtra:⁊ tenet
idẽ qð in matre. Item quero an patronus heres liber⸗
ti reuocet alienata ꝑ libertũ.Rñdeo ꝙ ſic:qꝛ venit ex per
ſona ſua ⁊ actione reuocatoꝛia que nũq;; competit defũ⸗
cto.¶ Itẽ quero an filiꝰ heres patris poſſit reuocare alie Keuoca⸗
nata per patrem Rũñdeo nõ:qꝛ cepit de euictione teneri. re an pote
Itẽ q̃ro pꝛo quota repellatur filius ſi eſt heres patris. rit filius
2 dic vt glo. qꝛ aut habet vltra quartã: ⁊ pꝛo ca quarta re alienataꝑ
pellitur:aut habet debitã iure nature tm:⁊ tũc aut hʒ iu⸗ patrem.
re ſingulari:⁊ vendicabit rẽ tãqᷓ; quilibet legatarius:aut
ſub nomine quote fuit inſtitutꝰ:⁊ dicunt quidã ꝙ vendi⸗
cabit nec obſtabit exceptio: qꝛ debet habere quartã ſine
onere.vt.l.qm.S.de inoff teſt Tu dic ꝙ immo repelletur
qꝛ licet debeat habere quartã ſine onere / vex eſt ſine one⸗
re legatoꝛum non ſine onere eris alieni.vt.l.papinianus.
G. qm aũt quarta.ff. de inoff. teſt. ⁊ de hoc plene dicamil.
ſcimus·S. in ↄputatiõej·de iure deli.⁊ lʒ ibi pleniꝰ dicat.
glo. dicit ibi male / hic bene.
¶ In glo .que incipit vt. ff. ibi tranſmiſit ad illũ. Sed in
tꝑe incipit tm̃ de euictiõe vt hr̃s:⁊ iõ repellit᷑ exceptiõc.
Add itio Adde in iſta lege:in glo.mag.ĩ ver.nõ ꝓ
hiberis.ĩ ver.ſed pᷣma opinio verioꝛ ⁊c.
Intellige hoc verũ qñvẽdiditvt ſuum ⁊ ſuo noĩe ⁊ ita lo
quit᷑ iſta ler. Sivero tanq; rẽ ftlij ⁊ adminiſtratoꝛio noĩe
⁊ filij cũ a iure ꝓhibet᷑ vẽdere.de bonis ma.l.pꝑmittẽte
ipe idẽ pr̃ admiſtratoꝛio noĩe põt ĩ ↄꝛiũ venire.l.quẽad⸗
modũ.de agri.⁊ cẽ.li.xjj.⁊.l.iubemꝰ.S.ð ſacroſã.eccl.ita
filiꝰlz ſit hic heres pr̃is ſi factũ nõ ratificauerit.l.j.de bo
nis ma.pau. ð ca.⁊ vide hic ad plenũ pau.ð ca. an ⁊ qñ ſt
lis hr̃s poſſit gᷣ fctm̃ pr̃is ſuivenire:vide ĩ ſiłi no.ĩ..luciꝰ.
ff. ſolu. matri. ⁊ in. c.j.qui ſucceſſoꝛes feudũ dare tenean⸗
tur in vſibus feudoꝛum.

coſenece
ſtonium
entl.
or!4
ao.Et
ogno
Weſt u
ele⸗
ebent ſue
rrütaſ
ſhrisl
Cmngo
Ukingai
bihzabe
udaren
ſedotiun
eyd⸗
lilllee
ſarroto
ſldobt
hiusl.
erepſ⸗
EEladici
ihlinr
Cpeteren,
Cenedee
ulezve
iineca
Ereuoce
Uerepii⸗
Dräm.
lbs /g
nho
Mmenö

Peiy⸗
oriit

H ihe ig

iftri
ſicq
ſhin
laigoc
bhlln
tentog

cnenr N Sa res
duobus.

kigtnti
rdont
edengſ
im

ltonende

ntcunſto
Mietrs /nn
Pprikshn
fſepoſcſene
Cötrarus. 8
hlunt ſoſch⸗
dirtinlien

0 Mocitne
pſoppule.
ſbtinciure
oitneunne⸗
yt pbitdeſt
elis pbeblel
de ca poſch
nſti iſtüch
jcol.
inon vent
Nn heredtet
iin ſumnm
venditrenſt
LCötrdti
nushereslt⸗
Cdeventetee.
conpttofe
ſtretocneaſt
Gicioetnn
fmsung
ociclenn
töetE
legttariusan
glignh
Neguniſe.
mnno nir
tlorpfnune
bleedtend

ili b
likttnte
Pinonget
ſoſgteie
ifrtoiene
gnul nnit
enit g⸗
ſotſiti
anetrlſann
ͤcn nit
kolliu
Sourts

/tio eius ꝗᷓ pꝛimo ꝑ traditionẽ recepit. d.

q recepit re ꝑ traditionẽ pati euictionẽ cũ poſſit ſe tueri:

⁊ dic vt glo.vltima ẽ vioꝛ. Quero de ratione.lrñdeo qꝛ
ſſolo titulo venditionis nõ trãſit dñiuʒ:vt.l.traditionibꝰ
3. de pactis. ⁊ ideo vendendo ſecũdo ⁊ tradendo tranſ⸗
fert dominium.

¶Op.ꝙ qs ð iure nõ poſſit rẽ duobꝰ vẽdere ĩmo cadit

in crimen falſi:vt.l.q duobꝰ.ff. ad.l.coꝛneliꝗ. de falſ. So.
vt glo. Item qro qͥd vult dicere in detinẽdo dñio ⁊ ex⸗
pone vt gloſ.¶ Item op.ꝙ nõ exigat᷑ pᷣcio ſoluto.vt.l.de
pcio.ff. de publi. So.ibi qͥ ad ius publiciane:hic qͥ̊ ad ius

dñij.¶ Item op. ad finem..i.qꝛ ſi patit᷑ euictionẽ excipere

poterat:ergo nõ dʒ poſſe agere de cuictione. So.vt gloſ.

IVtem op.ex ꝙ melioꝛ ſit conditio eiꝰ qͥ pꝛimo habuit
titulũ nõ attenta traditione:vt.l.vt inter diuinũ.ẽ. de ſa⸗
croſan.eccle.So ibi loqᷣtur in caſu ĩ quo ex ſolo titulo trã
ſit dñium hic nõ. Itẽſꝙ oꝛdo gctꝰ attẽdatur nõ traditi

onis:vt.l idemq;.ff.qͥ poĩ pig.ha. So. ibi loqᷣtur in Ictu
pisgnor q̃ ſolo ↄſenſu adipletur ⁊ q̃ritur ius pignor hic

ſecus.Et ſunt hec in argumentũ ad qõneʒ /conſuetudo ẽ

in regno ꝙ pꝛimo genitus legitimus ſuccedat/modo na
tus eſt quidã nõ legitimus deinde natus ẽ qͥdã legitimꝰ2

deinde legitimatus eſt ille qͥ nõ erat legitimus querit᷑ qͥs
debeat ſuccedere:certe ille ĩ quo pꝛio hec duo ſimul con⸗

currũt.ſ.q eſt pꝛio genitus legitimus:⁊ ita ſcdᷣs.argumẽ
to huiusoãldll.

¶In glo.q̃ ĩcipit tractatur ibi ſecꝰin publiciana.vbi nõ

diſtinguit᷑ ſit ſolutũ pᷣciũ vel nõ.( In gl.q̃ icipit per off.

ibi hʒ ab eo cãm: ⁊ dicct᷑ ci / cum me inculpent alij te me

laudare neceſſe eſt:vt.l.cum in fundo.S.ſi mulier.ff.de iu⸗

re dotium.¶ In glo.que incipit fructus.in fi.ibi.l.multũ.

dic vt. d. S. ꝙ ſi aduerſus.
Ex hac.l.habes regulaʒ generalẽ ꝙ qñ

Ad D itio. res vendit᷑ vel donatur pluribus inſoli

Q ille ẽ pcipuus in dñio illiꝰ rei cui pꝛio res fuit tradita
noò attẽto ꝙ alteri erat pꝛius vẽdita vł donata.l.ſiue aũt.

5§· ſi duobus.ff.de pub.⁊ alijs alle.ĩ gl.Adde ãpliãdo mẽ⸗
tẽ huius.l.ꝙ emptoꝛ cui nõdũ eſt res tradita nõ põt ſe op
ponere /ꝓ ſuo ĩtereſſe ⁊ ipedire ne tertius ĩ poſſeſſionẽ mit
tat ita dicit bal.ĩ.c.j.ĩ.j.coł.ꝑ illũ tex.in ti.qͥd ſit inueſti.
Et ↄſeq̃nter emptoꝛ cui nõdũ ẽ res tradita nõ põt ꝑ iudi

cẽ petere ĩhiberi qminus alteri vẽdat ⁊ tradat:tñ ĩno.in
c.bone.de appel.dat ſingularẽ cautelã ꝙ pꝛiꝰ emptoꝛ ap⸗

pellet avẽditione fiẽda dominij in appellatiõe ĩſerat cãʒ

talẽ qᷓ neceſſario cõcludat vẽditoꝛẽ alteri vẽdere nõ poſ⸗

ſe. Mãà nõ poterit poſtea alteri vẽdere ⁊ tradere ⁊ ſi ðfece

rit reuocabit᷑ taqᷓ; attẽtatũ pẽdẽte appellatiõe.Et potes
tu exẽplificare de cã neceſſaria q vẽditoꝛ iurauit iuxta
gl.ſing. i. l. ſi pecuniã ĩ pꝛi.ĩ vbo neceſſe habeas.ff.de ↄdi.

ob cãm. Adde tñ ĩ hac.l.⁊ ſcdᷣo ꝙ iſta.l.nõ hʒ locũ ĩ bñfici

alibus/qꝛ ſi vacat bñficiũ eccłiaſticũ/ ⁊ pꝛio vni cõferat᷑
dato ꝙ poſtea cõferat᷑ alij:⁊ ei tradat᷑ poſſeſſio:tñ pᷣfertur
pꝛimꝰ ⁊ nõ ſecũdꝰcui pꝛius tradita ẽ poſſeſſio.c.capłm ſã
cte crucis.vbi plene no.de reſcrip.c.qꝛ cũctis.⁊.c.ſi tibi.

ðpbẽ.i. vj. c. ſi tibi.⁊.c.duobꝰ.ð reſcr.ĩ.vj.dũmõ pꝛia col

lsatio bñficij fuerit iure fctã:vt hẽs tex.⁊ exẽplũ ĩ.c.ilð.
⁊ in.c.ſuggeſtũ de iure pa.Et rõ ẽ: qꝛ in bñficialibus nõ
rreqrit᷑ traditio vel q̃ſivt acqrat᷑ ius ĩ bñficio:vt plene no.
Dvp. ĩ. c. ꝗ pꝛioꝛ.de re.iu.in.vj.ſicut nec ad perdẽdũ bñfici
um reqritur eiectio de poſſeſſione vel q̃ſi qꝛ ſufficit ꝙ ds

ſit pꝛiuatus titulo bñficij/ad hoc vt bñſiciũ dicat᷑ vacare

lacit quod no.·ĩno.i.c. cũ nr̃is.de ↄceſ.pben.ita limitat io.
fab.bal.ſaly. ⁊ pau. de ca. ? lud.ro.in conci.ccxcviij. Ad⸗

de rertio ꝙ iſta.l.nõ hʒ locſi.qñ aliqs dñs poſſidens ven⸗
dit rẽ alicui ⁊ conſtituit ſe noĩce illius pᷣcario poſſidere:qꝛ

ſipoſtea vendat alteri ⁊ actualiter tradat:tñ ppꝑter con⸗

ſtitutũ quod ſp notarij nr̃i ĩ inſtrumentis apponũt pᷣfert
pꝛimus emptoꝛ ⁊ nõ ſecũdus:rõ ẽ qꝛ lʒ cõſtitutũ ſit actꝰ

2

ſictus tñ per illud trãſfert᷑ dñiũ ⁊ poſſeſſio ſicut ſi vᷣe tra⸗

didiſſet tex.eſt ĩ.l.certe· S.j ĩ xᷣ. ꝓpꝛie poſſidere videri. ff.

de ßcario.ꝑ quem tex. inqᷣt bar.in.l.ab emptione circa ſi.

ff de pac.ſeqtur bal.in. c. item ĩueſtitura de natu. fen. Et
ꝙ per conſtitutionem pᷣcarij tranſferatur dominiũ ⁊ poſ⸗
ſeſſio no. in.l. q;uis · S. ſi conductoꝛ.⁊.l.ꝙ meo.in pꝛinc.⁊.l
interdum in pꝛinc.ff, de acqui. poſ.bal.in.l.j. in. ij. qj. quã

C. Sʒ quomõò in fine huiꝰ. l. eſt in arbitrio eiꝰ

De rei vendicatione. Fo. CVIII.

—— foen n duobus habentibus cãz
Do tiens. t daebo nabene eſt cõdi

do lice. ab emp. diſ. x in.l.quedã poſt gleibi ff de rei vedi.

ang.in.d.l.quãuis.⁊ iſtud pꝛocedit etia ſi venditio fiat p

pter curatoꝛem ⁊.d.poſſidens conſtituit poſſidere nomie
cura. tñ domiĩio acquirit᷑ dñiũ ⁊ poſſeſſio. Ita late cõclu
it bar. repꝛobata opi.guił.decu.in ſua diuina repetitio⸗
ne.l.ſi is q ꝓ emptoff. de vſuca.in vlt.q in pe.⁊ vlt.coł.⁊
in.d.l.ab emptione in fi.cum ſuis concoꝛ. Iſtã limita ad
hanc.l.lʒ non ſic declaret:tradit oꝛiginaliter guid. de ſu⸗
3. hic ⁊ in.l:.fi..de ſacroſan.eccle.io.and.in addi.ſpe.ĩ ti.
dc emp.⁊ ven.S.ſcien.ver.⁊ no.ꝙ ſi aliqs.do.ant.de bu.ĩ.
c.cum veniſſent in.iij.coł.de reſti.ſpo.panoꝛ.ĩ.c.ij.fl.coł.
de conſue.ex.⁊ in conci.xcij.in.j.vol.quod incip.quo ad
pꝛimum dubiũ nunqͥd ⁊c̃ in.ix.cołl.vide bal.in rubꝛica.:j⸗
de ᷣhẽ.emptiõe ⁊ vẽditione in.xvj.q.alex.de imo.ĩ cõſi.
xiiij.ĩcipiente circa pꝛimũ dubiũ quo q̃rit᷑ nunqͥd dicta
donatio ad finem in.j.volu.⁊ vltra pᷣdicta vide hic ꝑ cy.
10. fab.bal.ſaly.pau.de caſtro ⁊ cõiter doc.hic pᷣcipue iaſ.
Eimoꝛtalè fame hic młta ſingłaria accumulatẽ
— in area Communi edificio edificiũ
4 1 G cedit vtriq; impenſa conſu
Alitur agendo ⁊ excipiẽdo.hoc dicit.
7 kundum Denunciatio conſtituit
. quẽ in mala fide ⁊ male
fidei tenetur de ꝑceptis ⁊ ꝑcipièdis niſi habe
KEAat titulũ:qꝛ tũc excuſat᷑ a ꝑcipiẽdis.hoc dicit
Quero quid ſi non credidit admonitioni:⁊ dic vt gloſ.
quia poſti; denunciatio flt ab eo qui habet ius denunciã
di:vt hic fuit:quia erat dominus ſemper conſtituat in ma
la fide/et ad.l.ij.quod fal.tu.reſponde vt gloſ.nec ob.l.ſi
maioꝛ.de reſci.vendi.quia ibi denuncians non habebat
ius denunciãdi/nec ob.l.ſi alienam.ff.pꝛo cmptoꝛe:quia
ibi ſuperuenit denunciatio poſt contractum: ⁊ ideo non
nocet:vt.l.vnica·S.hoc termino.de vſucapio.trãſfoꝛ.hic
ante contractum:aut ergo conſtat ꝙ eſt malefidei ⁊ pla⸗
num eſt:aut dubitatur tunc pꝛeſumitur pꝛopter denunci⸗
ationem habere malam fidem niſi aliud appareat.
¶ Item op.ꝙ male fidei poſſeſſoꝛ teneat᷑ de percipidis:
vt... certum ·j.e.ti.cum ſi.Sol.hic excuſatur a percipien⸗
dis pꝛopter titulum.
¶ Sed contra hoc oppo.ꝙ pꝛopter titulum non excuſa⸗
tur a percipiendis:vt.l.partus.ff.de rei vendi.So.regu⸗
la eſt ꝙ titulus excuſat a percipiendis:vt hic que regu⸗
la fallit in quattuoꝛ caſibus:vt dicit glo.
¶ In glo. que incipit.i.ſciens.ibi iactãtem ſe tutoꝛeʒ:qꝛ
ille ꝗᷓ nõ credidit ẽ in culpa/ falſus tutoꝛ eſt in dolo:at do

lus pꝛeponderat culpc. on ſih
F Qui errat in pꝛopꝛictate non ſibi
. E fua. pꝛciudtcurin dominio.hoc dicit.

Pone excmplum vt glo. z quartum pliacet.
a Ko (¶ Op. ꝙ perdam dominium: vt.l. inter offici⸗
um.ff. e. So.vt glo.que diſtinguit ſcientem ab ignoꝛante
qð non placet/quia nec ſciens/nec ignoꝛans mibi pꝛeiu⸗
dico.¶ Item op.de.l.fl.de inoffi teſta. So.ibi in querela
⁊⁊ in ſciente:dic ergo ꝙ pꝛeſtando patrocinium in re mea

ſiue fuerim ſciens ſiue ignoꝛans mihi non pꝛeiudico: vt

hic:quia dominium de facili non perditur vt.l.ſi quis id.
S· differentia.ff. de acquirend.poſſeſ.aut loquoꝛ in quere⸗
la:⁊ tunc mihi pꝛciudico ſciens: quia eſt odioſn: vt. l. fl.
Ade inoffi. teſta. H

MRiri Juderx debet omnem ſpeciem
6 B dD icia. pꝛobationis admittere:licet p
RAADAtiOez non faciant: ſed indicium. hoc dicit
Jacobus Butrig.

LDGn leruum.

Jacobus Butrig.
— 2 5 Contra no reſti⸗
J B 0 ſlid enti b Us. tuentẽ iurat᷑ ĩ li⸗

tẽ hoc dicit.¶ Quero quot ſunt remedia cõtrs

Judicium ciuile cũ ſeruo
non conſiſtit. hoc dicit

S
V.
S

Wnon reſtituentem: ⁊ dic vt glo.
Erti Im Wale fidei tenetur de fructibꝰ
E perceptis ⁊ ꝑcipiendis:bonce ſt
gei de extantibus poſt litem cõteſtatam de om

Se⸗ nibus. hoc dicit. g ſ⸗
% Ego conſequoz
mancipium. Aneam e
lento vl ab eo qui habet cauſam ab eo etiã ſine
pꝛecij reſtitutione.hoc dicit.
o ilij

llo⸗ Sine titulo non pꝛocedit pꝛeſcri⸗
4 ptio.hoc dicit. ¶ Diuide in tres
partes:quia pꝛimo ponit᷑ dictum. Scðdo ratio.
CTertio illatio. Secũda ꝑs ĩcipit ibi Lidcirco
„Tertia ibi Tvnde hocJ.
O lemnid us DHeſcriptio incẽſuum
AeD B. non facit quem domi
num. hoc dicit Jaco.bpu. .
= Bꝛe Poſſeſſio poſt litem conteſtataʒ nõ ſt
ANRAWB . nit pꝛeſcriptionem longi tẽpoꝛis.hoc
Joicit. Vel dic ꝙ litis conteſtatio interrũpit pᷣ⸗
2 aAAſcriptionẽ longi tempoꝛis.h. d.
Pꝛeſcri⸗ ¶ Sp.· ꝙ perficiatur pꝛeſcriptio etiam poſt litis cont.vt
ptio an in l.ſi poſt acceptũ.ff.e.So.q̃dam pꝛeſcriptiones cauſantur
terrũpat᷑ a mero fauoꝛevt vſucapio:⁊ hec per conteſtationem non
lit.ↄteſt. interrumpitur ipſo iure:quia non cauſatur a negligentia
non petẽt :ſed fauoꝛe poſſidentꝭ ne dñia rerum ſint in in⸗
certo:qui fauoꝛ non ceſſat per conteſtationem:⁊ ideo cur
rit:ſed ſine effectu vt.d.l.ſi poſt acceptum.quedam cauſã
tur ab odio tm̃.i.negligentia non petentis:vt pꝛeſcripꝑtio
xxx. vel.xl.annoꝝ.⁊ hec interrumpitur per ſolam miſſio⸗
nem executoꝛum cum ſola miſſio tollat negligentiam: vt
l.ſi quis:j.de pꝛeſcrip.xxx.annoꝛum.quedã cauſantur mi
xtim ab odio ⁊ fauoꝛe:vt pᷣſcriptio lõgi tẽpoꝛis:⁊ in hac
capitur media via:vt ipſo iure interrumpatur per conte⸗
ſtationeʒ:vt hic.¶ Item op.ꝙ conteſtatio non interrum⸗
pat conteſtationẽ:vt.l.inter.ff.de diuerſ.⁊ tẽpo.pꝛeſcrip.
Interru⸗ So.quedam eſt interruptio naturalis/⁊ hec pꝛodeſt om
ptio ẽ du⸗ nibus /vt. l. naturaliter.ff.de vſucapi.quedam eſt ciuilis:x
plex. hec aut fit a domino:⁊ ei pꝛodeſt:vt hic:aut ab alio/⁊ nõ
pꝛodeſt domino:vt in contrario.
Wr Eruum Sine traditione rei domini⸗
A um non queritur ex ſolo titu⸗
FEE*“ lo. hoc dicit.
EAHA&Sp. ꝙ ſolo titulo queratur dominium: vt.l.
Vyt itra diuinũ.S.de ſacroſ.ec. So.ibi ſpãle ⁊ ĩ
caſibus notatis in.l. traditionibꝰ.S. de pactl.
Es Qui poſſidet res alienas non ſuccũbit
“ niſi actoꝛ ꝓbet de iure ſuo.h.d.

De vlukructu.
RKubzꝛica.

¶ Dictum eſt. S. de actionibus realibus que pꝛo rebus
coꝛpoꝛalibus competunt /nũc eſt videre de realibus que
pꝛo rebus incoꝛpoꝛalibus competunt:⁊ ſunt negatoꝛia ⁊
confeſſoꝛia/⁊ quedam ſeruitutes ſunt perſonales:vt vſuſ
fructꝰ / vſus / habitatio / ⁊ miniſterium ſeruoꝛum:⁊ de his
hic loquitur:quedam pꝛediales/⁊ dehis loquitur ſequẽs
titulus de ſeruitutibos.
P Vſuſfructus. ention:
. .)9* pꝛeſtandãâ
ab vſufructuario nõ remittit teſtatoꝛ
ea ratione ea nõ pꝛeſtita non põt vti
frui / nec a debitoꝛibꝰ hereditarijs exi
gere. hoc dicit.
¶ Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ ali⸗
Uſuſt mutt[SꝓͥFn,˖lECn legatur vſuſfructus reꝝ q̃ vſu non
ctꝰ qñ poſ conſumuntur:⁊ tunc pꝛeſtat legatarius duplicem cautio⸗
ſit legare. nem vnam de vtendo fruendo arbitrio boni viri: aliam
de reſtituenda re vſufructu finito:aliquãdo legatur vſuſ
fructus rerum que vſu conſumuntur:⁊ tunc pꝛeſtatur ſo⸗
lum cautio de tanta extimatione reddenda vſufructu fi⸗
nito.Aliquando legaturvſuſfructus omnium bonoꝛum:
⁊ in eis ſunt res que vſu conſumuntur ⁊ res que non con⸗
ſumuntur vſu:⁊ tunc reſpectu earum que nõ conſumũtur
vſu pꝛeſtatur duplex cautio:vt.S.reſpectu aliaꝝ vna tm.
¶ Op. ꝙ teſtatoꝛ poſſit remittere cautionem:vt.l.ij.⁊.l.
ſcire .j·vt in poſſeſ.lega.So.vt glo.que voluit dicere ꝙ in
contrario loquitur de cautione que reſpicit fauoꝛem te⸗
ſtatoꝛis:hic heredis¶ Sed contra hoc op.ꝙ fauoꝛẽ here.
poſſit remittere.nam rem hered.poteſt legare:vt inſti.de
leg:S.non ſolum.Huius timoꝛe dicunt quidam ꝙ in hac
cautione eſt alia ratio: quia ſi remitteretur iſta cautio fte
ret contra rigoꝛem iuris ꝙ noluit eam pꝛeſtari contra.l.
nemo poteſt. ff.de le.j.Alij aſſignant aliã rationem que ẽ
bona:ſed non generalis videlicet ꝙ vbi cautio eſt adin⸗
uenta ad conſtituendum vſumfructum: vnde attende qꝛ

Butrigarius ſuper Tertio libꝛo Codicis

in rebus que vſu conſumũtur nõ poterat cõſtitui vſuſſru
ctus:vt.l.j.ff.de vſufruc.⁊ ideo fuit introducta cautio lo

co rei:⁊ ideo ſicut in rebus qᷓ vſu non cõſumũtur re ꝑem⸗

pta non põt eſſe vſuſfructꝰ.ita in his q̃ vſu conſtituũt᷑/nõ
poteſt eſſe vſuſfructꝰ/niſi cautio eiꝰ loco ſuccedat.ſ¶ Itẽ
quero an heres poſſit remittere hanc cautionẽ.glo.dicit Cautioes
ꝙ ſic.qꝛ eſt inducta fauoꝛe ipſius.Alij cõtra:qꝛ eſt indu⸗ q̃dã remu

cta ꝓpter rigoꝛẽ iuris/⁊ ne det᷑ legatario occaſio delin⸗ ti poſſũt/t

quẽdi.Aut ergo teſtatoꝛ vult remittere fauoꝛẽ ſuũ/⁊ põt. q̃dam nõ.
vt dicta.l.ſcire. Aut fauoꝛẽ heredis/⁊ videt᷑ ꝙ non poſſit
vt hic:maxime ꝓpter alias rationes quas dixi.Aut vult
remittere rigoꝛẽ iuris:⁊ nõ poteſt.vt.l.nemo poteſt.ff.de
leg.j.⁊.l.codicił.S.fi.de le.ij.Aut ipſe heres vult cautio⸗
nem remittere/ tenet glo.ꝙ poteſt qꝛ eſt eiꝰfauoꝛ.in hoc
tamen eſt opi.vt dixi.¶ Itẽ quero /hec q̃ſtio fuit de facto
quedã mulier cui erat relictus vſuſfructꝰ/fructus cepe⸗
rat bene ꝑ quinquẽniũ ⁊ nunq; cautionẽ pꝛeſtiterat /qre
batur an feciſſet fructus ſuos: Et videt᷑ ꝙ non poſtq; nõ
cauit:vt.l.ſi homo.ff.de vſufruc.Tu dic ꝙ aut qris an fe
cerit fructus ſuos.vt fructuaria.⁊ dico ꝙ non. vt dic.l.ſi
homo. Aut q̃ris an fecerit cos ſuos vt bone fidei poſſeſ⸗
ſoꝛ.⁊ dico ꝙ ſic: qꝛ habet titulũ.vt inſti.de rerũ diui ·S. ſi
quis a nõ dño.ſ Itẽ quero an cautio ſit de ſubſtãtia vſuſ
fructus: Bñdeo aut loqueris in vſufructu rerũ q̃ vſu nõ
conſumũtur:⁊ dico ꝙ nõ eſt de ſubſtãtia vt patet:qꝛ ſine
cautione põt eſſet in pluribꝰ caſibꝰ:vt no.pe.l.vſufructu.
Aut loq̃ris in vſufructu rerũ que vſu cõſumũtur/⁊ tũc eſt
de ſubſtãtia:vt.l.iij.ff.de vſufru.ea.re.q̃ vſu conſu.
Erb is Conſtitutio vſuſfructꝰ non impe⸗
dit pꝛopꝛictatẽ ꝑ ꝓpꝛietariũ obli⸗
eAggti. h. d. Ja. But=k. ðS
= J7 atri Moꝛs fructuarij extinguit vſũ
6 P : fructũ/nõ moꝛs ꝓpꝛietarii h. d.
α Mo. id qð dixi in ſummario. Ad ſecũdam Aſuſfru⸗
,partem op.ꝙ moꝛs ꝓpꝛietarij extinguat vſum ctꝰ an exti
fructum:vt.l.ij.ijde bo.ma.⁊ ad t᷑tulł.l.fi.Sol.ſᷣm placen. guat᷑ moꝛ
qui dicit ꝙ in cõtrario fallit ⁊ male:qꝛ in legibus cõtra⸗ te ꝓpeta⸗
rijs non eſt ideo qꝛ vſuſfructus pereat: ſed quia pater in ri.

Ppꝛietate ſuccedit qᷓ; locovſuſfructus habet. Item dicit

glo.ꝙ fallit in.l.penul ·S. ꝙ ſi nepotes p de bo.mater. ſed
certe ibi capit iure aduẽticio qð pꝛimo iure dotis habe⸗
bat. ⁊ habebat cauſalẽ/a capit foꝛmalẽ.¶ Item dicit glo.
ꝙ fallit qñ habeo ſolũ filiũ qui moꝛitur ſine liberis ⁊ fra⸗
tribus/a matre. Sed illud ideo qꝛ ↄſolidatur vſuſfructꝰ
cum ꝓpꝛietate. . .
¶ In glo. que incipit fallit hoc ibi.lʒ.fi ·S. ſinaũt.illa poſ⸗
ſet ſuſtineri in caſu qui eſt in aut.defuncto.⁊ in aut.in ſuc
ceſſione j.de ſuis ⁊ legi.⁊ eſt illa qꝛ cepit habere pꝛopꝛie⸗
tatem loco vſuſfructꝰ.¶ In eadẽ glo.ibi nec fratribꝰ nec
matre.illud non eſt per moꝛtẽ ꝓpꝛietarij: ſed ꝑ cõſolida⸗
tionẽ vſuſfructus cum pprictate Jaco Buͤtrg.
Sen . x quacũq; cauſa cõpe⸗
S ukructu. tat vſuſfructus habet ca⸗
Auere vſufructuarius ꝙ vtetur arbitrio boni vi
Eri. hoc dicit.
¶ Op.ꝙ non pꝛeſtetur iſta ſatiſdatio:vt.l.cum non ſolũ.
S· vbi.j. de bo.q̃̊.li.Sol.hec eſt regula ꝙ cõtraria ſunt ſpe
cialia que numerãtur in glo.¶ Wodo quero an ſatiſda⸗ Satiſda⸗
tio ſit de ſubſtãtia vſuſfructus: Et dicit gl.⁊ bene ꝙ nõ. tio an ſit

qꝛ deſicit cautio /nõ tamen vſuſfructꝰ. ergo nõ eſt de ſub⸗ de ſubſta⸗

ſtantia: ⁊ ideo repꝛobatur opinio quoꝛũd am / quia expo⸗ vſuſfruct⸗
nunt diffinitionẽ vſuſfructus ſic. Salua rerũ ſubſtãtia.i.
pꝛeſtita cautione de ſaluãdis rebus:ſed male dicũt:qꝛ ſi
cautio poneret᷑ in diffinitione eſſet de ſubſtãtia:ergo ſine
ea vſuſfructus eſſe nõ poſſet/qð eſt falſum:vt patet in ca
ſibus hic notatis.⁊ ideo expone ſalua rerum ſubſtãtia.i.
donec durat ſubſtãtia rerum:ſed in vſufructu rerũ q̃ vſu
conſumũtur.puta ꝙ cautio ſit de ſubſtãtia/⁊ ſuccedit lo⸗
co rei:cum res pereat vſu:⁊ ideo deficiente cautiõe defi⸗
ciet vſufructus.¶ Item quero quid ſi non poteſt cauere
fructuarius: Et dic vt glo.quia nõ debet habere.¶ Sed
contra hoc oppo.glo.de/S.impoſſibilis.inſti.de heredi.
inſti.vbi ſaltim in vltima volũtate debet viciari cõditio
ſed nõ viciare. So. vt glo. Tu dic ꝙ hic loquitur in diffi
cultate:ðꝛiũ in ĩpoſſibilitate.¶ Itẽ op.ꝙ differẽtia ſit an
ex teſtamẽto debeat / an ab inteſtato:vt.l.ſi partẽ · S· fl.ff.
quẽadmo.ſerui.amit.Sol.nõ differt qtum ad pᷣſtationẽ

cautionis:ſed differũt in alijs:vt in glo.

ſament
(No
anat
ſcin
Chrbe

rſolac
Gitrend
ſonhab⸗
ſc⸗
ſſeßſ

*

De Vſufructu vſu et habitatione.

üutnt
S “= Si percipiat fructuariꝰ fructꝰ ſed in contrario legauit ſub conditione
in J ctuariꝰ fruct ed in contrario legauit ſub conditione.
ſinde 3pater. dolt tempus vſuſſuct: haber ¶Sinanrem .Aucro de ratione differentie inter hune
Cedgt ag 7 1, 0 m ⁊ ſuperioꝛem:⁊ dic vt glo.
Ntufit R¶Oopp. ꝙ hic innuit ꝙ de pcipiendis fructibꝰ r, ” die 1 glo 6FSiue leget mi
rgandet non tenetur:ad hoc opponitur vſure ſuntvite fructuũ:⸗s S E Gm antiquitas. ibabir tio ſ
ckinri ita eſt ꝙ mater de vſur⸗ percipiẽdis tenetur.vt.l.ſi mater N ue vſuſfructus habitationis videtur l ratur
niodeint, I. de vſuris.ergo ⁊ de fructib iedi Ek ucru ionis videtur legatum
wiii iuſt S enis g j ructibus percipiẽdis.So.vt glo. R Aius habitãdi:⁊ per me poſſũ habitare vel alij
lirid u dic ꝙ hec ſuppletur per illam. locare.non tamen pꝛopꝛietas ad me pertinct / niſi pꝛobe⸗

WN ¶ In glo. que incipit no. ibi fructuum obtinent:ſed te⸗ tur de voluntate teſtantis.h.d.

onge
un netũr de vſuris percipiendis/ergo de fructibus.¶ In ea Ex tex.nomine addi 51 ””ä
uin Aſuſfru de Go lliteneri de efl Alaua nec hoc negat lex. E non 53cä8 arur gi de reatie
enlcano⸗ uſfru⸗ A„ Ore Aliquando mulier dat vſũfru⸗ vſu ⁊ habi.cũ ſi.So.vt gl bd Lirarſgzig ng
Fun un⸗ navof KNtere Aliquando mulier dar vſnfin⸗ vſ v1 habi c ſi. So. vt glo.¶ Itẽ ob.vbo hitariõis nõ vſn t vſu⸗
Eaorinher ctꝰ qñ po ctum in dotẽ viro:⁊ tũc vir nõ cõpᷣhẽdatur dñium licet te ſt.
fitdefig ſit dari a poteſt pꝛopꝛietatẽ alienare cõmuni iure.Aliqũ non compatiuntur ilien Rar e ne Eitegecnerhs Hucnu.
fnansge muliere ĩ M., Qdat ppꝛietatẽ plenam in dotem: tunc aut dat 3 verbis ꝓpter alterã de trib⸗ röͤnide. Pelmo pht ncom
neſtnte. dotéviro. extimatam ea extimatione que facit emptionem:⁊ tunc munẽz vſum loquendi quod ſignificatu tergte⸗ cde
znonpoſtif⸗ vir poteſt alienare. aut ea extunatione que non facit em⸗ ds intell iuũ . alterarir vat aus
doſer, vin ea extu e . . ellectuʒ ſpeculatiuũ verbis.vt.l.iij.ff.de ſuppellec
runtinennt ptionem non poteſt alienari ſingulari iure/quia dotalis: le. x.l. labeo·S. nec mirũ. Scðᷣo quãdo mens ſe habet ĩ mi
non ndel idem ſi dedit ĩ extimataʒ :ꝛidẽ ſi nudam pꝛopꝛietatem de⸗ nus qᷓ; verba.nã verba reſtringũtur ad intereſſea eſic lo⸗ ini
ſceipone dit in dotẽ:⁊ hec lex bꝛeuiter hoc intẽdit. Sivſumfructũ tcur.il.vt gradatim .S· ſed ſi õ qut
tieine, ſol 3 x nnier „vrEg im.S.·ſed ſi lege.ff.de mu.⁊ honoꝛ.⁊.l.iam
eiini ſolum dat mulier in dotẽ communi iure pꝛopꝛietatẽ pꝛo hoc iure.in pꝛin.⁊ in fl.ff.de vul.⁊ pupil.⁊.l.oẽs.ſin
eſcbſtitnfif hibetur alienare vir qꝛ non dñs:ſed ſi dat plenã pꝛopꝛie⸗ vel re.C.Tertio quã I. .es moccn.
ſanui u Nie ertio quãdo conſtat de mẽte ⁊ verba ſaltim ĩ
urenügp⸗ tatem inextimatã vel extimatam non vera extunatione pꝛopꝛie licet non ppꝛie poſſunt menti ire.
Nperet glienare non poteſt ſingulari iure: lis. poſſunt menti conuenirc. vt. lſce⸗
Apenii poteſt ſingulari iure:qꝛ dotalis.h.d. uola.ff. ad trebel.⁊.l.verbis ciuilibus.de vulg.⁊ pupil.ſic
eelyſffnn Ex tex.redderetur. vel extimatꝗ vel inextimatã. vt ⁊ hic:nã habitatio ĩpꝛopꝛie capit᷑ pꝛo re ĩhabitata. ſic lo⸗
hütnriefte tamen res tatum reddatur. uit᷑ ᷣm quoſdã.l.j.ff. comoda. ſic poſſeſſio ſumitur quan
conſi. — icbitt ee in zid⸗ dieipoſet ganunra. oq; pꝛo re poſſeſſa.vt.l.interdũ.ff.de vᷣbo.ſigni.·
l dam quintũ de pꝛopꝛietate nuda. vt ifra co igitur ĩ glo. . RTMN—
ütniic ſequẽti.ſ In glo.que incipit.ſ.iure.ibi.l.fructus.ver. ule Ntiquitas. on drsſ ſußt ruct⸗
qui habet vſumfructum poteſt pignoꝛare. = VEſiagatur: ⁊ tunc pꝛimum berede compheͤdit
jerkingtti Bm ad quem mpenſa facta a Re aAA non heredem heredis. h. d. bl Lans
Pprienitn R DeE— L·fructuario ad pr ¶Quero an quis poſſit imperpetuũ locare operas.⁊dic
(Saſtitn e 3 petua reivtilitateʒ repetit a pꝛopꝛietario.hoc vt gl.¶ Itẽ q̃ro qd ſi teſtatoꝛ ſẽſit de hr̃ditate heredis:⁊
ingutſirt = ddicit. S H dic vt glo.¶ Itẽ opp.de.l.in annalibus:j.de lega.So.ibi
Solfmnlinng Fr e⸗ E q; ä iure vtendifruendipoſ loquitur in legatis annuis/hic in vſufructu. Et eſt rõ dil
legbus cirun W'ſidens non habet ius pꝛeſcribendi. ferẽtie:qꝛ ceſſat ratio in cõtrario que hic:qꝛ ibi nulla pꝛo
Gartgnni 3 WVENE h. d. ¶ Quidã inducunt hanclegẽ ꝙ ex ſolana pꝛietas redditur inutilis. Item op.de.l.quarta.ff. de iu
bet Nent EA Mm turali poſſeſſione non poſſedit pꝛeſcriptio: ſed re imunita. So. vt glo.qꝛ ceſſat ibi ratio:quia nulla pꝛo⸗
ebomnatn it eren a ſie e per bo⸗ maͤnencancitur frve de e redditur inutilis.
re dothie rerum do.ſʒ ego puto ꝙ ſit hic alia ratio.ſ.quia In glo. que incipit ar.ꝙ.ibi per alium operari. Itẽ po
Nondicts non habet animum dominij / necvt dñs poſſidet. terit ceſſare in pꝛcſlatione dr nbtencturpreclſen facka
libeisep ¶ Op.· ꝙ querat dominium. vt.l.ſi quis emptionis.cum ⁊ ſuccedet intereſſe in obligatione. vt.l.in ſtipulationibꝰ
ſi.·.de pᷣſcrip.xxx.an.So.vt gloſ. 5S· operarũ.ff. de verb.obli le NDuIO.
turyſuſfnn r „H Si . erb. obli. ¶ In glo. que incipit pᷣmo. ibi
SAESS Sukructu Siue legatur vſuſfructꝰ ⁊ poſteris generaliter.⁊ ceſſat rõ huius.l.ne ppꝛietas red
naut. llag “ on baber oſiue miniſterium ſeruoꝛuʒ datur inutilis:ſic ⁊ in contrario qui ſequitur in glo.
ainarkiß galte abet legatarius ius manumittendi vel SES t⸗ Si per ſeruum fuerit vſuſfructꝛ q⸗
Balienandi. h. d. N Ar. ſ. ruc a⸗
abereproyt rli Sil EYEEE:ſitus eius alienationõ tollit acqui⸗
hcfunti domina. n d tus eſt vſuſfructꝰ E ſitione iqs facta Hc Haniiniſiovel inoasaide
ſeipctt⸗ ſch a oꝛte locatoꝛis nõ perit MWasa A in filioſi moꝛiatur vel emancipetur. Pd. cuz.l
” vſuſfructus: ſed moꝛte conductoꝛis.h.d. fl.jeod.i¶ Circa hãc materiã diſtingue: q; auũt certii eſi q;
Gunng .1 (rlta ec lex legi b . 14.eod. Circa h ia diſtingue:q? aũt certũ eſt ꝙ
ſgaddr Aſuſfru⸗ C: &HHec lex legitur dvuobus modis. vt pʒ in glo. filij teplatione vel ſeruiifuit relictus vſuſfrucfus Tfic
behte cid an fint LOb. g moꝛte locatricis finiatur vſuſfruetus.vt.l.ꝙ ſi eõcn moꝛte ſinitur.aut eſt incertum ꝙ coñ Slatiée 2
e an fini pedẽte. S. fl. f. de pericu. ⁊ commodo rei vẽdi. So. ibilo tri vel domini fuit relictus: ⁊ tunc coiim moife ſi ar
gbbino arur moꝛ catoꝛ nõ erat dominus ꝓpꝛictatis ſed vſuſfructꝰ:⁊ ideo in dubio capitur media viã quũeẽdã vt moꝛiete filio nur
be genet⸗ eius moꝛte perit: hic locans erat dominus pꝛopꝛietatis uo non pereat. S lntealfeiedanoglente vno
aru n vel cõ⸗ locauit vſumfructũ. Itẽ op.ꝙ moꝛte conductoꝛis nõ vt hic. ¶ Itẽ op.qꝙᷓ fniatũr moꝛtẽ ſerui.vt.l.qui vſemnſn⸗
nſci uctoꝛis. pereat.vt.l.viam. I.loca. So.vt glo. aut ergo dominus lo ctum in Ef S5es babet vuas lectur.nt vnam non
foen ſ i B cat rẽ:⁊ tunc moꝛte conductoꝛis non perit locatio.vt di obſtat:ſᷣm aliã obſtat.Sed dic ꝙ ibi conſtabat ꝙ ſerui 3
udaeſ cta.l.viam. aut locat vſumfructũ: ⁊ tunc aut erat dominꝰ templatione erat relictus/hic dubitaj afur. Item
Nnöekde . pꝛopꝛietatis ⁊ locauit vſumfructũ:⁊ tũc moꝛte locatoꝛis de . l. cum opoꝛtet.⁊.l.finaj.de bono que lib So v Abh⸗
n euuc non perit vſuſfructus /ſed conductoꝛis vt hic. Aut erat codem..il.final.⁊ pꝛima ſolutio placet vt le um cereri⸗
Dernne laltust n 7 Hraui r⸗ moꝛte locatoꝛis euitectur. egum correctio
c eius atus. vt dicta. l. En S eE
ntl benenne s berſong ſirfundarue. vrdicts.oii g ꝛrxuptionem. Merſomlis c5/
mnii WN Abiktatio. rt aken aa ne en eolitutozollitu⸗ moꝛte ⁊ capitis dimi⸗
eN . . 4. e g fe . le maxuima/⁊ m 1 51 2
un, WAS Barrigar. moꝛte finitur. hoc dicit Jacobꝰ cio longi tempoꝛis hentr vfüiſenerus id. mima r ſy⸗
Nſucl. — 2 WH ¶ Dopo. aut fructus eſt conſtitutus ⁊ erſonalis eſt
“ o. . nalis eſt
a Mb⸗ iguitatem. & ſanu Pe ſiglone eius quod deherur aut noneſt Miacn ſal Actio pſo
. lre a teſtathec ſtatt en po⸗ at ſpacio.xxx.annoꝛ.vt alie perſonales. vt.l.ſicut j. nalis pꝛo
htte G eſtatoꝛe ſtatuto non ante niſi moꝛte fru⸗ de pꝛeſcript.xxx.anno.So.vt gloſ.quia pote iĩ
ne hes vipe tuarij i iecrto der aeltg iger relickt vo⸗ tima voluntate Item ritervinos nec aharet ane Biirr
ſcig A — .I.. O. 4 U 7 Ri g „ .
en i bitãdi. Reſpondeo:qꝛ ille qui moꝛtuus erat non poterat quia eſt conſtitutio vſuſfructus ſemper in fieri. ergo nec to tꝑe tol⸗
iina Inplluh geniread latem ſtaram potera contingit perfecta liberatio:⁊ ſic pꝛo vſufructu conſtitu⸗ lit᷑ ⁊ qͥd in
iffera⸗ C utram. to competit realis:quia eſt conſtitutus. Item ⁊ perſona re mobili
ibniſti Kac adeſtcmtennr tern mmrnane Wote pereat le⸗ lis quia eſt in fieri.¶ Item quero quid eſt in re mobili⸗r re mobilt⸗
4 iente:vt.l.ſi ita.de ma.te.Sol.vt glo.T. vid RE ſemtittir; õsü
gaßtn dieg hiefaſe reil r. de in u vigetur ꝙ duret triennio ſicut ⁊ dominium vt hic pꝛo ⁊
hic fuit relictum pure ſiniẽdum poſt certum tepp. rontra facit lſicut .ti ccl. vſ de pꝛeſerip longl tenpo.

Butrigarius ſuper Tertio libꝛo Codicis

in flne.Et ideo dic ꝙ longo tempoꝛe tollitur. Hec obſt.
ſimilitudo huius legis:qꝛ fit ad pꝛeſcriptionẽ longi tem
poꝛis ⁊ rei immobilis/non ad vſucapionem. MNec obſt.l.

n·j.de pꝛeſcriptio.x.vel.xx.ann.que facit ſimilitudinem

inter res incoꝛpoꝛales:quia verum eſt ꝙ ĩcoꝛpoꝛales eqꝗͥ

parantur coꝛpoꝛalibus ſcilicet incoꝛpoꝛalibus non coꝛ⸗

poꝛalibus.¶ Item quero an ipſo iure tollatur longo tem
poꝛe.⁊ dic vt glo.Butrigar.

De leruitutibus eaqua.
Mubꝛica.

= L Hec lex habet varias
J quas *lectur.ideo quia littera
Mſonat ꝙ conuentus in confeſſoꝛia de⸗
beat carere vicio vt ſuccumbat quod
eſt abſurduʒ:immo citius deberet ſuc
cumbere ſi vitium haberet: ? ideo ad
hãac abſurditatem remouendam ſunt
ene r=A H hic varie lect. hec lex bꝛeuiter dicit.
IVlle pꝛeſcribit longo tẽpoꝛe ſeruitutem qui continuã ha
bet cauſam quando pꝛeſcribit ſine vitio nonvi non clam
non pꝛecario.hoc dicit. ¶ Pone caſum ꝙ dũ vicinꝰ vel⸗
let alicuius domum eleuare pꝛohibui ipſum ⁊ poſt pꝛohi

bitionem tenuit eã depꝛeſſam longo tẽpoꝛe:⁊ ita pꝛeſcri⸗
pfi non vi non clã non pꝛecario: modo pꝛeſcriptione cõ⸗
plet a nihilominus vult eleuare:queritur an poſſim eum

pꝛohibere: rñdetur ꝙ ſic confeſſoꝛia mediãte cum ꝑ pꝛe⸗
ſcriptionem queſierim ſeruitutem/quẽadmodum ſi eſſet
mi hi per pactum ſeruitus conſtituta.h.d. ſᷣm vnam lec.
¶Erx tex.qui pulſatur.i.tu actoꝛ qui pulſaris inquieta

tione aduerſarij qui vult altius eleuare. Alio modo po⸗

nit gloſ caſum in ſeruitute conſtituta per pactum altius
non tollendi:⁊ debens ſeruitutem eleuauit ⁊ longo tẽpo
re tenuit eleuatã.Queritur an poſſim eum facere depme⸗
re ꝓpoſita confeſſoꝛia: Rñdetur ꝙ non ſi lõgo tempoꝛe
pᷣſcripſiſti ⁊ tenuiſti eleuatã:⁊ ſic libertatem pꝛeſcripſiſti

contra ſeruitutẽ:⁊ eſt verum ſi eleuatã tenuit non vi non

clam non pꝛecario.h.d. ¶ Modo pꝛopꝛie exponitur ver
bũ qui pulſatur huic lectu.non repugnat niſi tex.qui di
cit vicem ſeruitutis:nam hic non eſt pꝛeſcripta ſeruius
ſed libertas:ſed dic ꝙ eſt quedam ſeruitus contra eũ cui
pꝛimo ſeruitus debebatur qui habebat poteſtatem pꝛo⸗
hibendi altius eleuare:arg.in.l.ſuccurritur.ff.quibus ex
cau.ma.Tertio modo ponit glo.caſuʒ /vt pʒ in ea ⁊ rõ il
lius lectu eſt:quia ule contra quẽ pꝛeſcribitur videt᷑ taci
te conſentire vt ſeruitutem acquiram.vt.l.alienationis
verbo ff. de verbo.ſigni.Sed qui vel pꝛecario vel vi poſ⸗
ſidet non poſſet mihi conſtituere ſere itutem cum non ſit
dñs ita nec per tacitum patiendo me pꝛeſcribere.

¶Opponi . ſic/iſte tex.loquitur in perſona actoꝛis: in ſe

cunda perſona rei /⁊ videtur querere in perſonam rei ꝙ
ſine vitio poſſideat ad hoc: vt ſuccumbat quod eſt ab⸗
ſurdum cũ citius deberet ſuccumbere ſed vitiũ habet.vt
l.j·ꝓ·vti poſſi.So.huius timoꝛe ſunt hic tres lec.de quibꝰ

dirxi. Quero que ſint iſte actiones que intentãtur. ⁊ dic

Pꝛeſcri⸗ vt glo.i Iteʒ quero an ſufficiat ꝙ pꝛeſcribens poſſideat
ptio ad h̊ ſine vitio vel quaſi contra aduerſarium licet cũ vitio poſ
vt valeat ſideam cõtra alios:⁊ videtur ꝙ ſufficiat.vt l. vnica.. vti
an ſufficit poſſi.glo.tenet contra:qꝛ hec lex loquitur indeterminate
pꝛeſcri⸗ ⁊ aliud eſt velle ſe tueri in poſſeſſione quã quis habet: qꝛ

bẽs poſſi⸗ tunc ſufficit carere vicio quantum ad aduerſarium.vt di

deat ſine cta.l.vnica.j.vti poſſi.⁊ aliud eſt velle ex poſſeſſione que⸗
vitio vel rerè ius ſeruitutis contra omnes:quia tũc debeo ſimpli⸗

quaſi.

citer reſpectu omnium bonam fidem habere.

¶ IAn gloſ. qque incipit pone.ibi. l.j. S. fi. x.l. ij ibi volebaʒ 8

me tueri in poſſeſſione quã habebã:⁊ ideo ſufficit me ca⸗
rere vitio quo ad aduer ſarium:hic ex poſſeſſione volebã
querere ius ſeruitutis quo ad oẽs:⁊ idco opoꝛtet me hr̃e
bonam fidem ſimpliciter quo ad omnes.

7 J ag unan Pꝛeſcriptio aque ductus

5 B E e perfecta longo tempoꝛe ac
] Jquirit mihi ſeruitutem aque ductus niſi vſus
A&α Uerit interruptus ante pꝛeſcriptionem cõple⸗

tam. P-. o. Hiuide in duas partes: qꝛ in pꝛima ſine inter⸗

ruptione vſus fuit cõpleta pꝛeſcriptio:in ſcdᷣa fuit cõple⸗

ta cũ interruptione vſus:ſcdᷣa pars incipit ibi ꝙ ſi ante.
¶ Ad euidẽtiam eſt ſciendũ ꝙ ſicut interruptio natura⸗

lis ĩterrũpit p̃ſcriptionẽ rei coꝛpoꝛalis:vt l.naturaliter.
ff.de vſuca.ita ⁊ interruptio impedit pᷣſcriptionẽ ſeruitu
tis vt hic.¶ Itẽ eſt ſciendũ ꝙ ſeruitus dicit᷑ pꝛedialis:qꝛ

requirũt duo pᷣdia vnum a quo debeat᷑ aliud:cui debcat᷑

nec debetur a ꝑſona ſʒ a pᷣdio:nec ꝑſone ſed pꝛedio. vt.l.
ſi aliena· S· ;;.ff.de nego.geſt.

¶Nota ꝙ ſeruitus acquiritur pᷣſcriptione cõpleta cõtra

ſciẽtem.¶ Item no.ꝙ ſi interrũpitur ſeruitus acqrit᷑ pꝛe⸗
ſcriptiõe ↄpleta j̊ ſcientẽ.( Itè no.ꝙ ſi interrũpit᷑ ᷣulꝰ
nõ cõplet᷑ pꝛeſcriptio/ nec ſumptus repetũtur.
¶ Op.ꝙ ſine titulo non ꝓcedat longt tẽpoꝛis pᷣſcriptio:
at hic nõ eſt titulus:ergo.⁊c.⁊ ſic videtur obſtare.l:.ſi qͥ.
I de pꝛeſcriptio.xxx.annoꝝ.⁊.l.fl.de pᷣſcriptio.lon tẽpo.
So.ibi in pᷣſcriptione rerũ coꝛpoꝛaliũ /hic incoꝛpoꝛaliũ.
Item op.ꝙ ſciẽtia eius cõtra quẽ pꝛeſcribit᷑ non reqͥra

tur: vt dicta.l.fl .y de pᷣſcrip.lon.tẽpo.So.vt pᷣcedens cõ

trariũ/x eſt ratio:qꝛ pꝛeſcribẽs habet vnum ꝑ ſe.ſ.vt ſine
titu.pᷣſcribat.aliud ↄtra ſe:vt ſciẽtia aduerſarij requirat᷑.
Alij dicunt ꝙ ratio eſt:qꝛ dñs poſſidet fundum cõtinue.
licet ſeruitutẽ in eo pꝛeſcribã.⁊ ideo opoꝛtet ꝙ ſciente eo
pᷣſcribam qð non eſt in rebus coꝛpoꝛalibus.¶ Itẽ op.ꝙ
ſeruitutes longo tẽpoꝛe non querãtur:mo tanto tẽpoꝛe

Sennitn⸗
an poſſit ̃
ſeribi ſine
titulo:r q;
to tpe q̃rꝗ
tur Fᷣuitu⸗
tes.

cuius initij memoꝛia nõ exiſtat. vnde videt᷑ obſtare huie

legi. l. hoc iure · S· ductꝰ aque.de aqua toti.⁊ eſtiua.⁊.l.fo⸗
ramen.de ſerui.vꝛ pꝛedi.cum ſi.So.aut ſeruitꝰ habet cõ
tinuam cauſam ⁊ pᷣſcribit᷑ lõgo tẽpoꝛe vt hic.in ſeruitute
ductus aque. Idem ſi habet quaſi cõtinuã:vt dicta.l.fo⸗
ramen.ſi autẽ non habet cõtinuãvel quaſi requirit᷑ tantũ
tẽpus cuius memoꝛia nõ extet:vt dicto:S. ductus aque.
Quero ergo q̃ ſeruitutes habeãt continuã cauſam/ vel
quaſi /vel non. Rñdeo illa cuius vſu non dico cõſtitutio⸗

ne reqritur factũ hoĩs non põt habere continuã cauſam
cum non eſt factũ hoĩs continuũ:vt.l.ſeruitutes.ff.e.Si

autẽ non requirit᷑ factũ hominis.tũc poteſt habere cõti⸗
nuam cãm:vt in ſeruitute aque ductꝰ.que aquaꝝꝑ ſe fluit:
yt hic. Non dico in ſeruitute aque hauriẽde:qꝛ in eiꝰ vſu
requiritur factũ hominis:vt dicta.l.foꝛamen.¶ Itẽ põt
habere quaſi cõtinuã / vt in ſeruitute ſtillicid ioꝛuũ q̃ ſunt
ſemꝑ apta recipere aquã:in qualibet tñ ſeruitute cõſtitu⸗
enda requiritur factũ hoĩs:ſed non eſt in vſu eiꝰ vt dixi.
¶ Item op.hic dicit ꝙ interdictio non interrũpat pᷣſcri⸗
ptionẽ.nam aut opoꝛtet ꝙ flat ĩterruptio ciuilis.⁊ hec fit
per cõteſtationẽ.aut naturalis que hic non fuit/⁊ ſic ob.
l.cum notiſſimi.j.de pꝛeſcrip.xxx.an.⁊.l.naturaliter.ff.de
vſu.So.vt glo.qꝛ ⁊ hic naturalis interuenit:vel etiã ſola
denũciatio que facit te male fidei/ꝛ erit ſecus hic qᷓ; in p⸗
ſcriptione coꝛpoꝛaliũ ea ratione:qꝛ facilius pᷣſcribit᷑ hic.
nam in re a me poſſeſſa acquiris ſeruitutẽ:⁊ ideo facilius
impediat᷑/pꝛima tutioꝛ. Item q̃ro quãto tẽpoꝛe tollat᷑
negatoꝛia ⁊ confeſſoꝛia.Circa quod eſt ſciẽdum ꝙ cõfeſ⸗
ſoꝛia datur ei qui ſibi aſſerit ſeruitutẽ.negatoꝛia ei qͥ ne⸗

gat cam deberi/⁊ dicit᷑ confeſſoꝛia: qꝛ vᷣbis affirmatiuis

Conkeſſo⸗
ria actio
vl negsto
ria qto tẽ

ꝓponitur /negatoꝛia negatiuis. Pꝛimũ de cõfeſſoꝛia di poꝛe tolls
cunt quid ꝙ fallit in ſeruitute altiꝰ non tollendi:qꝛ ꝓpo tur. .

nitur ᷣbis negatiuis:nã dico nõ debes eleuare. Tu dic

ꝙ ſemꝑ ꝓponitur affirmatiuis:nꝗ debeo dicere eſt mihi

ius vt altius nõ eleues.Et negatoꝛia ſemꝑ negatiuis: qꝛ
debeo dicere non eſt tibi ius eundi.⁊c. Et eſt argumẽtũ
ꝙ ſi facio tale capitulũ.Hico ꝙ omnis fama eſt me nõ oc⸗
cidiſſe ti ium.certe hoc capitulũ eſt affirmatiuũ/⁊ nõ ne⸗
gatiuum:vt.l.ſi arbiter.ff.de ꝓbationibꝰ:⁊ ideo male fa⸗

ciunt canoniſte qͥ foꝛmat ſic capitulũ.dico ꝙ talis poſſe⸗

–

dit tãto tẽpoꝛe cuius initij memoꝛia nõ exiſtit: immo dʒ
dicere cõis opinio eſt memoꝛiã nõ extare. Quero ergo
quãto tẽpote tollatur he actiones: Reſpõdeo cõfeſſoꝛia
tollitur longo tẽpoꝛe in his que habẽt cõtinuam cãm/vł
requiritur longius ſpaciũ.Negatoꝛia videt᷑ tolli tãto tẽ⸗
poꝛe quãto confeſſoꝛia acquiritur/qð non eſt oĩno verũ.
et ideo dic ꝙ aut volo pᷣſcribere directe cõtra negatoꝛiã

⁊ requiritur ſpaciũ.xxx.an.et ꝓ quolibet ictu quo vadis

acquiritur mihi vna negatoꝛia in qua venit intereſſe illiꝰ
die i:vt.l.loci coꝛpus·S.in confeſſoꝛia.ff.ſi ſerui.vendi.?
quot ſunt actiones/tot requirũtur pᷣſcriptiones. Aut vo

lo ꝑ indirectũ pꝛeſcribere: et tunc ſi ſeruus habet ↄtinuã Bes coꝛ
cauſaʒ vel quaſi reqritur tm̃ tẽpus cuius inuij memoꝛia poꝛales
non cxiſtit:vt dicta.l.hoc iure:S.ductus aque.nam tãto ab ĩcoꝛꝑ⸗

tẽpoꝛe eſt queſita ſeruitus cõtra dñm. ¶ Modo quero q̃ libus quo
ſit differẽtia inter res coꝛpoꝛales ⁊ ĩcoꝛpoꝛales: Rñdco differũt.

u

wg,
lipoſten
Culemaie
deberepꝛe
hoſeſione
Codl
ſivoſer
ninueinte
lantüte
ñ vt dir
ſgez dicl
hotculus
ſerüger
huocope
encren.
liur it
Nenoſde⸗
llapoſe
laner
ulhoi
Incturai
Dckerg
Pkionoe
ls eriſt
deſſecti
lanch dße
dicl nem
poſoliae
1lAykc
ſtärmie
Uriührren
„ Mczſaq
mlſen
it inr
iceeigalſin
ufegſt
lſt ridd

=—

==

r

S=

d öncno
i mnion
ſlſtere
Cindeine
nient
neynetl
Giglone
hnuumce
nhegtt

ER

.
ſe

= =
S

=

E
=S=

— = —
— = =
=2

* ety

=

deſalS

De ZBeruitutibusets

qua. Fo. CX.

hnalte
ſentn mwulte. Pꝛimo qꝛ coꝛpoꝛales vere ⁊ ꝓpꝛie poſſidẽtur/in⸗ ſtra querit᷑ de bona fide cũ pꝛeſcribat etiã cũ mala:vt.l.ſi
lialan coꝛpoꝛales non.vt.l.ſeruus·S. incoꝛꝑales.tr de acqui.re. quis.de pᷣſcrip.xxx.an.Sed in pᷣſcriptione rerũ incoꝛpo
Uldene, do. Item ꝑ hoc coꝛpoꝛales recipiũt verã traditionẽ/ in⸗ raliũ aut habet titulum/s puto pᷣſumi bonam fidẽ ꝑ ea q̃
dlon coꝛpales nõ. Item per hoc tradẽs rem coꝛpoꝛalẽ recipbpt dirxi. Aut caret titulo/a tunc bonã fidem debet ꝓbare:vt
plenã liberationẽ/qð nõ eſt in incoꝛpoꝛalibꝰ cum ꝑpfecte l.ij. ⁊.iij ff de itinere actu.pꝛiua.Sed quomodo eꝗ ꝓba⸗
Nncin tradi non poſſunt.vt.l.coꝛruptionẽ.S.ti.j.⁊ ibi no.Itẽ in bit:certe ꝓbando ꝙ pꝛedeceſſoꝛ eius cõtinue traſibat per
Nchkn⸗ rebus coꝛpoꝛalibꝰ pꝛocedit pᷣſcriptio lõgi tẽpoꝛis.demũ tfundũ vicini ad ſuum/vel ꝙ in fundo vicini inuenit ſtra⸗
pliftes cum titulo.vt.l.fi.’/ de pᷣſcriptio.lon.tẽpo.ſed in incoꝛpo tam ⁊ careʒatã per quã ibatur ad ſuũ fundum.vñ ex his
L ralibꝰ /ðetiã ſine titulo vt hic. Item in rebus coꝛpoꝛalib?ꝰ putare debuit iuſte ſeruitutẽ deberi/⁊ ſic eſt in bona fide.
fſahes p̃ᷣſcribẽdis nõ exigitur aduerſarij ſciẽtia:vt dicta.l.fl.ttin ꝗ — q̃ro an plures actiones ſint eiuſdẽ foꝛme poſite
gelſige incoꝛpoꝛalibꝰ ſic:vt hic. Item qꝛ coꝛpoꝛales demũ cum ſub vna foꝛmula:Et dic ꝙ ſic.in q̃ veniet effectꝰ oĩm:vt
one Lncao ſribuntus Mcetborct etiã ſenc Poſſellide⸗ l.nõ eſt nouũ.ff. de act.ẽpti.⁊ hec ſufficiãt de hac natl.
ornid n i⸗ Et ideo q̃ro ex qua poſſeſſione in incoꝛpoꝛalibꝰ ꝓcedit P ir r ꝛ0 uĩciales
rnt getgrheaidſe aurlocnarin drurute abet coni AE Tin pꝛouincialt. henrdrie
len t poſſeſſiöc nuam cam/2 planũ eſt ꝙ ex ciuili ⁊ naturali pꝛocedit: qꝛ ddominiũ:cet ideo poſſunt ſeruitutẽ conſtituere
ltfun lrebo ĩcoꝛ vſus cõis ſuccedit loco poſſeſſiõis/q in naturalibus eſt/ * X acquircrc. b.⸗.ä'W/ä7
rhini, po. alibus qð patet:qꝛ ſicut ꝑ intruptionẽ poſſeſſiõis in rebꝰ coꝛpo- ee Qu am Mon debet cõcedi ſeruitꝰ ſerui
nvre, ꝓcedit. ralibus interrũpitur pᷣſcriptio:vt.l.naturaliter.de vſuca ◻ HWERAILetutis /nec cum aliquo pᷣiudicio.
ſcenteen pionibus / ita ꝑ iterruptionẽ vſus interrũpitur pᷣſcriptio G boc dicit tex. ⁊ glo. Aut ergo nõ habeo ius du⸗
ine in incoꝛpoꝛalibꝰ vt hic. Sed in his q̃ non habẽt cõtinus E HNν44 cendi aquã detuo fundo/æ nõ eſt dubium ꝙ du
ftotͤe cauſam eſt opinio.nã dicit rofredus ꝙ ſine vlla poſſeſſi: cere non poſſum. Aut habeo ius ducendi/t tunc aut dñs
tee one vel quaſi pᷣſcribũtur. Dy. dicit ꝙ ex ciuili poſſeſſione fundi vuit alij concedere/⁊ poteſt ſine meo dano ałs nõ.
hlatlie⸗ bpſcribitur. nam cũ vtoꝛ ſeruitute / habeo naturalẽ ⁊ ciuti⸗ ⁊᷑ ſic fuit:qꝛ cõmune cõceſſerat fratribꝰ minoꝛibus aquã
Phii lem poſſeſſionẽ/ vel quaſi. ſed cũ deſino vtiperdo natura ſapine poſtea cõceſſit etiam pꝛedicatoꝛibꝰ ⁊ potuit: quia
nſentne lem/⁊ animo retineo ciuilẽ. ⁊ ex hac pꝛocedit pᷣſcriptio ſi aqua ſufficiebat vtriq;:vt.l.in cõcedẽdo de aqua plu. ar.
dictilfe cut in rebꝰ coꝛpoꝛalibꝰ ꝓceditur /⁊ ex ſola ciuili ꝓcedit ¶ Aut ego volo alteri concedere/⁊ tunc dum eſt in itinere/
mnitni ⁊ puto dr bene dicere in iſtis incoꝛpoꝛalibus ſcʒ ꝙ ex ci⸗ non poſſum: qꝛ tunc duco iure ſeruitutis:aut iam eã duxi
*D uili poſſeſſione pꝛocedat pꝛeſcriptio.⁊ ſi dicas ſi retinex in fundo meo/⁊ cum iam ducã iure dñij poſſum alij con⸗
lamnt ciuilem aĩo: ergo habeo eam cõtinuã. ego longo tẽpoꝛe cegere /nec erit ſeruitus ſeruitulis.
öſtinen deberẽ pꝛeſcribere / ſicut in rebus coꝛpoꝛalibꝰ ex cõtinuug S J u id Hebet quis ſeruare terminos ſerui⸗
icnnn poſſeſſione ciuili pᷣſcribitur longo tpe. Reſpõdeo ſuſtinẽ EVUItutis/non excedere bd.
tesffe do dy.ꝙ licet habeã poſſeſſionẽ ciuilem aio/ tamen qꝛ pᷣe D reles Oꝛdinata charitas incipit a ſe ipſo.hoc
Mherec ſcribo ſeruitutẽ in re ab alio poſſeſſa videt᷑ mea ciuilis cõ Æn EB . dicit. R———.
MRM tinue interrũpi per dũm poſſidentẽ/a hac ratione exigit — 7 manifeſte Setuitute aque duer⸗
glin tantũ tẽpus cuius initij memoꝛia non exiſtat. rofrelus 4 anite mihi queſitã/ non de⸗
Rne tñ vt dixi.tenet ꝙ ſine aliqua poſſeſſione pꝛeſcribatur: ? y bes facto impedire.h.d. Glo. dicit hãc legem
eini ideʒ dicit᷑ in eo q pꝛeſcribit pedagiũ:vt tato tẽpoꝛe pᷣſcri in argumẽtum ad q̃ſtionem molendini: circa
oiſ bat cuius initij memoꝛia non exiſtat.¶ Modo qro an ſit quã dic ꝙ ülle qui ſupereſt facit in ſuo/⁊ poteſt facere qᷣc⸗
tecöͤfft verũ ꝙ ex ſola ciuili poſſeſſione ꝓcedat pꝛeſcriptio in re⸗ quid vult ⁊ ſi alij noceat /dum tñ non faciat animo nocè⸗
ytll bus coꝛpoꝛalibus.Dp.dicit ꝙ ſic. per.l.j·ſed ꝑ ſeruũ.fr.· di:vt hac glo.⁊.l.pꝛoculus.⁊.l trebatius.ff de dãno infe⸗
patſn de acqͥren. poſſeſ.⁊.l.ᷣui ⁊ filij ·S. illud.de furtis.⁊.l.acqui cto.⁊.l.j.de aqua plu.ar. Aut facit in flumĩe publico/⁊ nõ
heeſt ritur · S. vlti.ff. de acquiren.re.do. ſed certe male dicit ꝑ.l. poõt:tũ qꝛ flumen eſt publicũ /tum qꝛ alijs noceo niſi a pᷣn

e ſico⸗ neumo ꝗj.de acqᷣr. poſſeſ ibi vtrãq; aũt.⁊c̃. Abi reqᷣritur ꝙ cipe eſſet mihi cõceſſum.ff.ne quis in flumine pub. per to⸗

Aiterffn nulla poſſeſſio fuerit intrupta ałs qᷣcũq; fuerit ĩterrupta tum. aut flumen non eſt nauigabile/⁊ tunc cum ſaltim al⸗
cletiſ SFfFſcriptio nõ ꝓcedit: vt.l. naturalit᷑.ff. de vſuca.nõ ob· S·g ne ſit publicus nõ poſſum edificare ſine cõſenſu pꝛinci⸗
cchiß uũ·⁊.l.ui ⁊ filij.qꝛ ſeruũ ĩ fuga exiſtẽtẽ poſſideo ciuilit pis:⁊ ſi mihi concedat videt᷑ concedere mihi ſine leſione
crbblk. ⁊ naturaliter / donec ab alio fuerit opbenot dictis. lk. alteriꝰ / niſi expᷣſſe dicat ꝙ poſſuʒ aliũ ledere:vt.lj·.S. meri
facli⸗ Dicit᷑ ergo nimirũ ſi ex vtraq; poſſeſſione ꝓcedit pꝛeſcri to.ff ne qs in loco pu.⁊.l nec auus.·jde emanci li.
ellil ptio. no ob. l acqritur. & fl. ar aliquado ciullis anatur⸗ tiusg. Kontra ſeruitutẽ domũ non ele⸗
mgſtem . . lis exiſtẽtes penes diuerſos ſunt oppoſite qð eſt ſitẽdüůr ·uo:ſed pᷣter ſeruitutẽ poſſum vſq;
eciceek d effectũ eiuſdẽ acquiſitionis dñij:vt quilibet poſſideet ad celum.hoc dicit cũ lege ſequẽti.in fine.
fürmeruss tanqᷓ; dñs/⁊ tunc ex neutra ipſarũ ꝓcedit pꝛeſcriptio prr E& Ro. ꝙ ome pꝛediũ pᷣſumit᷑ liberum / niſi ꝓbe Pꝛed iũ
eſotsdek dic. l. nemo.⁊ qꝛ ſeq̃ret᷑ ꝙ plures poſſent eiuſdẽ rei důium tur ſeruitutẽ debere.Hec ergo lex cuʒ ſequẽti in fi. dicit pᷣſumit᷑ li⸗
Gieon pꝛo ſolido q̃rere voneralüil.Siet ʒꝛio.ff.de acquirẽ.poſ. idem..ſ.ꝙ ſi ſeruitutẽ non debeo /potero eleuare quatum berũ/niſi
eTutt ⁊.l.ſi vt certo·S.ſi duobus ·ff. cõmo.Aliqñ non ſe habent voluero.⁊ hic ꝓpoſita negatoꝛia. idẽ eſt in vx.in pariete. ꝓbet᷑ ſᷣui⸗
eckinb vt cõtrarie: vt quãdo tendũt ad acquiſitionẽ diuerſoꝛu ſed in.l.ſi in edibus.in pꝛinci. ꝓponam confeſſoꝛiã cõtra tutẽ debe⸗
Kiist iuriũ: vt eſt cũ illo qui naturalẽ habet vult acquirere ius cdificãtem/a cõtra ſeruitutem debitam. fe.
gumit vtendi fruẽdi ille qui hʒ ciuilem vult dñium acquirere æ J tibi Qui habet ſeruitutẽ conſtitutã / ⁊ tẽ
menoe hoc caſu quilibet oꝑatur ſuũ effectum/t ex qualibet ꝓce E. poꝛe non ꝑditam/ poſſum vti ea ałs
i Seruitus dit pſcriptio: vt dic.l.acquiritur. ¶ Item qro an bꝛeuioꝛi Æι☚°◻ non h. b. Ja. But. H
oniet⸗ an poſſit tẽpoꝛe poſſit acquiri ſeruitus q non hʒ continuã cãm ꝙ Er agrum Omne pꝛediũ eſt liberũ/
slſ⸗ acqri bꝛe⸗ eius cuiꝰ initij memoꝛia nõ exiſtit. dicit glo.in.l. ſeruitu⸗ ddb5 ₰Gilaniſi appareat de impoſi⸗
innog uioꝛi tpᷣe tes.ffe. ꝙ ſic. allegando ſolẽnem cõceſſionem ſeruitutis / . ta ſeruitute. h. d.
noln cuiꝰ initij ⁊ Fraäco vinurnd vſum pꝑ.l. cum de in remvſo ff. devſu. DEOn Conuẽtio limitat ſeruituteʒ / non modus
eſn memoꝛia q non placet. qꝛ in illa.l interuenit factũ debitoꝛis ſol⸗: D WVpacdioꝝ. h.o. Jaco. Bu.
naini nõ exiſtat. uentis annuatim vſuras quẽ non eſt veriſimile tãto te 2 FIcut Et vſuſfructꝰ in rebꝰ mobilibus⸗?-
liünt⸗ ſoluiſſe ex ſoꝛte indebita/cũ nẽo pᷣſumat᷑ ſuũ iactare:vt .. RHALWIL. imobilibꝰ? ſeruitutes pereũt ſpacio
ont cum de indebito. ff. de ꝓbatio. At hic nullũ factũ dñi co⸗ xXY) lõgi tẽpoꝛis nõ vtendo. h. d. Hec lex facit aid
tel tra quem pᷣſcribitur ĩteruenerat: ĩmo foꝛte ex curialitate E e ſtioné vſuſfruct? res mobilis pꝛo ? 3. quã di
neſeg me ꝑmittit trãſire per agrũ ſuum cũ ſibi nil noccat/⁊ fm xi.S.ti.j.⁊.l.coꝛruptionẽ.nã in eo qð dicit ꝙ ideo ſeruitu⸗
nſ oopi glo.non eſſet differẽtia inter ſeruitutẽ habentem cõ tes pereũt ſolũ in lõgo tꝑe.qꝛ iherẽt rebꝰ ſoli.g innuit
n t Seruitu⸗ tinuam cauſam /vel quaſi:vel inter nõ habentẽ continus ſecus invſufruc.qͥ inheret rei mobili:vt ſic triẽnio pereat
f i tem pᷣſcri⸗ vel q̃ſi.qꝛ vtraq; lõgo tpᷣe q̃reret᷑:⁊ ſic fruſtra eẽt hec lex. in ↄꝛiũ facit ꝓut annũ q locũ ĩ rebꝰ mobilibꝰ ⁊ biẽniũ qð
6 uit bẽs an de enn q̃ro an pꝛeſcribens ſeruitutẽ debeat ꝓbare bonj hẽbat locũ in ĩmobilibꝰ reducit ꝑiter ad decẽniũ.⁊ hoc
beat ꝓba⸗ fidem ſe habuiſſe/⁊ certe in pᷣſcriptione rerũ coꝛpoꝛalii vltimũ eſt verius. Jaco. Butt.
nn re bonà fi habẽs titulũ pꝛcſumit eſſe in bona fide/ c ideo pbare noõ m talis. DZuad ſeruitus hʒ iterual⸗
nin in⸗ dẽ ſe ha⸗ debet. vt dic.l.fl... de pᷣſcrip.lon.tempo.⁊ ar.l.maioꝛes·j· II LaLB: ia maioꝛa in pᷣſcriptione cõ
int buiſſe. de fal. Si caret titulo pᷣſcribit.xxx.vel.xl.an.⁊ tunc fruu⸗ A tra eam duplicãtur indutie.h..d.

Brutrigarius ſuper Tertio libꝛo Codicis

¶C Sp.·ꝙ debeat duplicari omne iepae vt inter abſẽtes
xl.annoꝛũ pꝛeſcribãtur niſi.xx.vt.l.ſi ſic.quẽadmodũ ſer
ui. admit. So. vt glo.qꝛ hec coꝛrigit. Vel veriꝰ hec ſ̃m il
lã vt duplicetur decẽniũ non vicẽniũ. ¶ Itẽ op.ꝙ ſi dẽo
vti ſingulis quinquènijs vna die ſint plures ſeruitutes:⁊
per oñs plures pꝛeſcriptiones ſint neceſſarie vt.l.j.quem
admo.ſerui.admi.So.aliud invſufructu qui ſunt plures
aliud in ſeruitute que habʒ vnũ ius/ eſt ratio differẽtie:
qꝛ vſuſfructus habet inſtar dñij:vnde ſicut in dñij tranſ⸗

de licet tẽpoꝛe occiſionis modicum valet:ſi tamen ab an
no retro valuit ſatis illud totum extimatur:⁊ hoc reſpe⸗
ctu eſt penalis.ſ.quia ſi conuentus negat ſe damnũ dediſ
ſe tenet᷑ in duplum. Secundum caput non eſt in vſu. Ter
tiñ caput ſic/⁊ habet locum pꝛo homine vulnerato nõ oc

men veniat idem diſputãdum in ſecundo iudicio ꝓ in p .

mo obſtat exceptio rei iudicate.vt.l.duobus ·S.exceptio.
ff. de iureiuran.⁊.l ſi quis cum totum.S.ſi ancillam.ff. de
exceptio.rei iudi.q Item quero an idem ſit in criminibꝰ
publicis ꝙ in pꝛiuatis.⁊ dic ꝙ ſic.vt dixi dicta.l.vnica.
quando ci.ac.cri.pꝛi. “ .
¶ In gloſ.que inciit ſi dolo.ibi ſtellionatus.l.j.ibi pur⸗
gatur crimen non per abſolutionem ſed per ſatiſfactio⸗
nẽ.¶ In eadẽ glo.ibi.vt ibi dicitur:⁊ libertatis fauoꝛe.

in co:pus agatur in factum:⁊ non vtili aquilia. vt.l.ſi ob
ſtetrix. ff. eo. So habet locumvtilis ⁊ etiâ in factum vtĩ
contrario.⁊ attende quia quedam eſt ĩ factum generalis
ſubſidiaria ⁊ de hac non loquitur hic:quedam eſt ĩ factũ
ſubſidiaria aquilie tantũ:⁊ de hac hic loqͥᷣtur. ¶ Ultimo

latione poſſum adijcere cõditionem ⁊ diem: ita ⁊ in vſu⸗ – S tra Actio legis aquilie eſt penalis
fructu vt finiatur ad tẽpus:⁊ poſtea nouus incipiat ar. e ntra. aptitudine nõ ſemper actu.hoc unn
l.omnia.⁊.l.pꝛoinde ff.ſi cert peta.ſed ſeruitutes debent dicit. Vel dic contra negantem in. l. aquilia yrogy
cũ quada perpetuitate conſtitui:⁊ ideo habentvnicũ ius creſcit pena in duplum.h. d. . ⸗ liswin
Si enim habet ius iĩmittendi tignuũ in domo tua vſq; ad ¶ LEppo/ꝙ contra negatem non ſit pena dupli.vt.l. eum ſecviste
tempus tantum haberem neceſſe domum meum diruere qui ff. de iurciuran. So.vt glo.⁊ eſt ratio:quia qui invno ſpeconc
quod eſſet abſurdum. gr auatur in alio reuelatur.quod eſtveruʒ quando relctua Gcicart
Hec lex habet lectur. tio tollit cauſam grauaminis:nam hic cum grauamine tcrpon
= B in autem. a vndq loquatur erat onus pꝛobationis que actoꝛi ĩicumbebt. ſitfuct
dc iure cõmuni:aliam vt loquatur de iure ſpe ¶Quero quid veniat duplãdum:⁊ dic ꝙ omne intereſſe ſecript
Aciali: ⁊ hec lex bꝛeuiter hoc intendit. Si impe quia illud duplatur quod veniebat in ſimplo:nam duplũ Mudene
dias ne vẽtus veniat ad aream vbi habeo triturare poſ dicitur reſpectu ſimpli.vt.l.f. de ſponſali. Cum ergo in (Sdce
ſum te impedire vel iure ſeruitutis ſᷣm vnam lec. vel pꝛre⸗ ſimplo veniat omne intereſſe:ergo üllud debet duplari: ſ mmißon
ter ſeruitutem fauoꝛe rei ſʒʒ aliam. h.d. in ↄdictione furtiua venit in ſimplo ſola res:ergo ipſa q̃ thnften
¶ Op. ꝙ non poſſun pꝛohibere quominus eleues. vt.öõ. druplatur vt.l in furti.ff. de furtis.q Item quero an deli Delictum eploin
l. altius. So.duobus modis vt glo.⁊ huiꝰ timoꝛe ſũt hic ctum poſſit pꝛobariper inſtrumẽtum:glo.ꝙ ſic.ſed videt᷑ an poſſi Cdiniio⸗
due lectur. male dicere:quia teſtes debẽt coꝛam iudice venire ⁊ toꝛ⸗ ꝓbaripi⸗ Prinnon
l l ., b „ queri ſi exped it.vt.l.iudices.⁊ aut᷑.apud eloquẽtiſſi imum ſtrumetu. lißfife⸗
Be ege aqui la. Uubꝛtica. Tde fide inſtrumẽ.⁊.l.iij.S·ſabino.ff de teſti.Sed dic ꝙ aubo
E Amn um Hamnũ iniuria da aut de delicto agitur ciuiliter ⁊ põt pꝛobari per inſtrumẽè ſtberla
L tum venit ĩ aquiliã tum:⁊ ita pꝛocedit hec glo.nam per inſtrumentũ ꝓbabit ſubonat
NVI etiam venit ſi domum meam depꝛeſ ꝙ eſt dominus:vt qꝛ pꝛobabit pꝛeſcriptionem:itẽ pꝛoba nrinhoe
S PXſi. h. d. cum ſequen. bit damnũ datum. Si aũt agitur crimĩaliter de crimine oſeine
Tex aqui Ad euidẽétiam eſt ſciendũ ꝙ lex aq non puto ꝙ per inſtr̃m poſſii pꝛobari ratione pꝛedicta. J min 4
iia tria h EYY AUia habet tria capita ? duo tantũ ſunt A E b Hic eſt datum danuʒ ſne n
F WA& 4in vſu. Pꝛimũ caput habet locum ꝓ KH P ecoꝛi us. de non coꝛpoꝛe in coꝛ 1d
pomimne occiſo vł pecude q̃ gregatim vous:⁊ habet locum vtilis vel in factum. h.d. n
paſcitur ⁊ cõſideratr᷑ quãti plurimi valuit anno retro: vn ACOp. ꝙ quãdo datur damnũ de non coꝛpoꝛe ſumc.

hus:r ita

icjen

ciſo:⁊ pꝛo pecude vulnerato ⁊ pꝛo effracto ⁊ effuſo:⁊ vo⸗ diſtingue:qꝛ aut datur dãnum de coꝛpoꝛe ⁊c̃.vt in glo qͥ⸗
nit in aquilia quãtiplurimi valuerit per.xxx.dies retro · cũq; tamen capite agatur cõtra negantẽ creſcit ĩ duplũ. (Med
punitur quis etiam ſine dolo dũ tamen in aquiliana cul ¶ In glo. que incipitvtili.ibi vt inſtar.in fi.vel potes di eplah
pa fuerit. L cere ꝙ hec in factũ hoc caſu ſit generalis ſubſidiaria. Kerlyenh
¶ Ad pꝛimam lect.op.ꝙ pꝛo ſilua ceſa non agatur aqui⸗ E g Si pecus tua meã glandem depa gno
lia vt.l.ſi ſeruus ſeruum.S. vulneratus.⁊.S.ſi oliuam. ff. NN his. Zi⸗ tenetur aquilia vtili.h.d. . Ulſfde
eo.So.aut ſilua nõ erat matura ⁊ tenetur aquilia vt hic. /COopp.ꝙ non agatur vtili.ſed de paſtu peco Ngollacl
aut erat matura ⁊ tunc ſi cedens eam aſpoꝛtauit ⁊ tene⸗ RAW rum. vt. l. qui ſeruandarum. ff. de pꝛeſcriptis Pec? tus Nicom
tur furti: aut eam dimiſit ſtare ceſam ⁊ ſolum pdit ſum⸗ verbis. Solue vt gloſtu dic ꝙ aut ſine miſſione homi⸗ ſi come⸗ Nopterte
ptus quos fecit ? operas: vt in contrario.¶ Item op. ad nis ⁊ culpa pecus comedit ⁊ tunc ceſſat aquilia vtilis ⁊ dat gladè heredi⸗
idem de.lʒ.ſi quis fumo·S.j.ff. eo. So.ibi non fuit in culpa directa: ſed ⁊ tũc agit᷑ in factũvtili de pauperie nõ dire⸗ meaz que Neigoti
hic ſi.. HS cCcta:qꝛ non dedit dãnũ cõtra naturã ſui generis.vt.l.j.S. actio mi⸗ hmel
¶ Ad ſecundã legem op. ꝙ deponens meã domum non in beſtijs.ffſi qdru. pauper feci. di. vel nullomõ locũ hʒ. hi ppetat. ſtatiane
teneatur aquilia. vt.ff. eo.l.ſi quis fumo.S. j. Sol. vt gloſ. Si autem in miſſione hoĩs ⁊ culpa comedit:tunc autim gnen dt
¶ Item op.ꝙ hac actione non teneatur ſed interdicto qd miſi in alieno fundo ⁊ agitur de paſtu pecoꝛis: ant ĩ meo . eoi
aut clam. So. vt glo.qꝛ illud locuʒ habet / ⁊ hec vtilis. ⁊ tũc teneoꝛ vtili aquilia vel in factũ:⁊ hoc caſu loquitur nſcd
PP X mo ꝛte De moꝛte ãcille dat᷑ ciuilis.l. iſta lex:nec diſtinguo fuerit natiuavel non poſtq; cecidirt eentate
Æ◻W.. e . aquilie.⁊ criminalis coꝛnelie. ſecus ſi fuiſſet collecta.vt.l.ſi ſeruꝰ ſeruũ.S.ſi oliua.ff. ooo. .. Pbenſen
bdboc dicit. . ¶ In glo. q̃ ĩcipit actiõe.ibi ĩmiſſo: ſed eo caſu quo ſine lgioantc
. AHLOpp. ꝙ non ſit neceſſarius dolus vt agatur imi ione hoĩs ceſſaret culpa:ergo aquilia ⁊ de pauperie uli⸗graion
aquilia. vt. lin lege aquilia.ᷣ ff eo. Sol. vt glo.qꝛ reſpectu vt. l. j. S. j. .ſi quadru.pauper. Fe.di. niſi recurras ad vtilẽö nentiltain
aquilie non requiritur:ſed coꝛnelie. ¶ Quero an abſolu⸗ vt cadem.l:S.· in beſtijs. hiweinia
Abſolutio tio facta in ciuili pꝛoſit in criminali.Ouidã ꝙ non per.l. inedelgan

facta ĩ ci⸗= fl.j de fide inſtru.⁊ male facit:quia ibi queritur an ſenten
nili an ꝓ⸗tia lata cum vno.alij pꝛeiudicet:⁊ ideo dic ꝙ condẽnatio
ſit ĩ crĩiali. cum abſolutione in ciuili non pꝛodeſt criminali.aut que

Fa milie herciſcunde. unn
NRubzica. lenrcon

ris an abſolutoꝛia lata in ciuili pꝛoſit in criminali.⁊ dic g 6 Non diuiſa in commun:᷑ mnide
ꝙ aut fuit abſolutus declaratione / quia non ẽ delictũ: et Non. onidundo iudiciovel fa ugin
tunc pꝛodeſt in criminali.vt.l.ſi duo/S.idem iulianus. ff. jmil. herciſcun. poſſunt peti diuidi: niſi udn
de iureiuran.⁊.l.fina.j.de fide inſtrumẽto.⁊ eſt glo.in.l.ij. ſententia vel tranſactione ſint diuii. deer
⁊.iijj.ſi ex fal.inſtrumen.Aut fuit abſolutus: quia actoꝛ dvoc dicit. “ runte
non pꝛobauit/⁊ nõ pꝛodeſt ĩ criminali.vtj..quãdo ci.ac. 9CSp. hoc iudicium non debet inten- Prſin
l. vnica. Nerũ Yacob.de are. ĩducit rationẽ talem: qua Eehaari niſi ſemel/ cuz ergo ſemel fuerit in con,
dicit ꝙ non pꝛodeſt ĩ criminali:ideo quia mutatur actio entatumquod patet:quia quedã ſũt Unetfi

⁊ cã agendi vt.l.hereditas.j.de peti.hered. Sed certe nõ
bene dicit: quia licet videatur cauſa agendi ⁊ actio /ſi ta

diuiſa n deoet ampliꝰ intẽtari. vt.lſi filia.· S. familie ſt. .
co.So.vt glo.⁊ omnes ſolutiones ſunt vv2ee//n.

an — gim 10 erCtI cun E. ₰W☚ 0. 4. 4
unin ge X 9 1 Judex aditus in hoc iudicio qued,; Quero an teſtatoꝛ ex iſtis particularibus aſſignationiTeſtato:
Alene XE aſſignat pꝛecipua. hoc dicit cum. lI. ſi bus videatur facere teſtamẽtũ an codicillos: ⁊ dic vt gl.aſſignãdo
4 VAinsFco eliſj qua. Judex ergo aditꝰ in hoâ quia aut in ſolẽni teſtamento teſtatoꝛ facit aſſignationes bona ſua,
litinr M MRK⅛dindicio diuidit ommia reglariter: vt. · eo. l.bo⸗ 2 videtur teſtari ⁊ facere heredes/aut in minus ſolẽni: ⁊ pluribꝰvł
ſtifnn Judex an na. fallit in dote vt hic. Item in caſtrenſi vel quaſi caſtrẽ tunc aut aſſignat ꝑ modum quote:⁊ videtur facere teſta⸗ vni an vi⸗
fa diuidat ſi peculio ⁊ aduẽticio iure nouo: vt ·.e. ſi fili.ſʒ ꝓfecticeig mẽtum/aut non per modum quote⁊ codicillos videtur deat᷑ face⸗
t nie oĩa ĩ fami bñ diuiduntur:vt.ſe.l.certum.⁊ tunc aut fllius fuit cõůdẽᷓ facere Ja. de are.dicit hanc gl. ꝓcedere qñ aſſignat inter re teſtmvł
ren i lie herciſ. natus æ condemnatitonem deducit de peculio: aut non fu libros / ſed inter extraneos ſerua.l.quotiens·j. de hered. codicilloſ
lale iudicio. it condemnatus: ? tunc ei cauetur de indẽnitate ſi conuc⸗ inſti. Ego puto ꝙ aut teſtatoꝛ facit teſtamentum minꝰ ſo
al niatur / vt dicta.l.certum.⁊ eſt mirabile:quia fratres tenẽ lemne:⁊ tunc eſt differentia inter extraneos ⁊ filios:nam
D tur pꝛo quanta peculij ꝑuenit ad eos nõ ꝓ quota cũ albsi extranei nil poſſũt capere / fllij ſic.aut facit ſolẽne:⁊ tunc
ginn alijs vniuerſitatibus /vt hereditate ⁊ bonoꝛum poſſeſſio⸗ non eſt differentia inter extraneos ⁊ filios / quia aut pat᷑
Ne⸗ e ne quis tenetur pꝛo quota ⁊ nõ ꝓ quãta:vt.l.frater a fre. aſſignat per modum quote ⁊ videtur facere eos heredes
I ſen ff. de condi. inde. Item pꝛelegata veniunt pꝛecipue adiu⸗ aut non ꝑ modum quote/⁊ tunc aut ẽ alius hrs vniuerſa⸗
Ennn dicãda:vt.je.l.ſi qua. Item non diuiduntur ſerui qui ſůũt lis inſtitutus/⁊ habẽtur loco legatarioꝛum. Sed ſi non ẽ
nein luſſi expoꝛtari / vt. .c. l. in ipſius. Item in hoc iudicio ve⸗ aliꝰ hrs tũc ſunt loco hr̃dis:vt.d.l.qͥtiẽs.¶ Itẽ op. ꝙ p⸗
ch niũt fructꝰ diuidendi:vt.l.non eſt.je.⁊ valet diuiſio etiʒ cedẽtia nõ declarẽt ſequẽtia/ſʒ ecõtra:vt.l.ſi cũ füdũ.cũ
Nndni ſine ſcriptura:vt.je.l.non ideo. Item nomina nõ veniũt ſi.ff. de verbo.ſig. So.aut ſpecies pꝛecedit ⁊ genꝰ ſequit
Angron diuidenda /vt ·e.l.ea que. 2? tũc ſpẽs detmĩat genꝰſequẽs tripliciter. Pꝛio qꝛ genꝰ
nnllin ¶ Sed contra hoc opponitur ꝙ nec alia bona diuidan non videatur ſe referre ad ſpecies expᷣſſas:vt.l.doli clau
ſgoſ cum ipᷣo iure pꝛo poꝛtionibus hereditarijs quilibet habe ſula de verbo.ob.⁊ hoc ſi põt aliud operari Scðdo ꝙ ſi nõ
ufoinneiN at partem in re.So.quedam eſt diuiſio intellectualis: et poteſt referri ad eas reſpiciat eas ſᷣm qualitates expꝛeſ⸗
ſeltnlit hec ipſo iure eſt in nominibus ⁊ alijs bonis:ſed quedam ſas in ſpeciebꝰ vt hic. Tertio modo determinat: vt lʒ nõ
hanhettoe eſt diuiſio que fit per homineʒ/⁊ hec cadit in alijs bonis referatur ad expꝛeſſas refertur ad ſimiles expꝛeſſis /vt.l.
Waſimnfe non in nominibus.i¶ Item op.ꝙ cadat in nominibus: v fl.S. cui dulcia.de vino triti.⁊ oleo lega.Si aũt ſpẽs ſeqͥ⸗
Gulde l. ij. S· fl. ff. e. . l.e. So.vt gloſ.⁊.d.l.ea que.tu dic ꝙ etiã ſi tur genus / tunc habet genus determinare nõ pm ſe tm: ſʒ
erinſtn ſint alia bona non veniunt nomina diuidẽda:ſed aſſigna etiam ſᷣm qualitates expꝛeſſas:vt.d.l.ſi cum funduʒ.ff de
Utd gebi davt hec lex dicit ꝙ nõ diuidũtur:⁊ ideo bñ dicit ſiue ſint xbo. ſig.Sʒ ſi indiuiduũ pꝛecederet genus reſtringeret
mitsoo alia bona ſiue non.¶ Item op.ꝙ cetera omnia non veni⸗ Fande ſequẽs ſᷣm ſe tm̃/vt.l.legatoꝛum ·S.fli.de le.ij.idem
deoinie unt in hoc iudicio:vt.l.cetere.ff.e.So.veniũt in hoc iuli ſi indiuiduuʒ ſequitur genus /vt.l.cum delanionis.S.cui
polie orſen non dimidda ennlarſech neger topureda⸗⸗ gr fundũ. f de fundo inſtruc.le. diciali pꝛe⸗ Eulctto
ũjXMM ꝛi impꝛobate ſecte:q̃dã effundenda vt venenũ: vt. inðd. FT J wmili. In dint ione iudiciali pꝛe⸗ Euict᷑io
– ſuper.l.non eft. ſ — 4 kam ilie. at᷑ euictio.hoc dicit.¶ Ad iudiciaria
cunbn. ¶ In glo. que incipit hoc ſi.ibi vtili hac actione.qð ẽ ve Yeuidentiai eſt ſciendum ꝙ aut loquoꝛ de diui an veniat
onahe⸗ rum in vniuerſalibus iudicijs: vt hic: ſecus in ſingularit⸗ RR aſione facta a teſtatoꝛe ſi aliquid euincatur ſer⸗ ĩ diuiſiõe
.Nl bus:⁊ ita loquuntur contraria ſᷣm pe. HS ua.l.cum pater.S.euictis.ff.de le.ij.⁊.l.cum alienamj/de bonoꝝ.
Gctum e Duerſus Poſt aditam hereditate,ʒ lega.aut loquoꝛ de diuiſione facta a iudice/⁊ tunc pꝛeſta
. . gnte app oſſeſſi tur euictio vt hic. Idẽ in conuẽtionali diuiſione / vt. S. e.
eſtifai Jonem rebus expilatis a coherede ceſſat cri⸗ ſi diuiſione ⁊.l.ſifres cõia vtriuſq; inuild.
(Eltin⸗ EaAmen expilate hereditatis pꝛopter concurſu ¶ Er tex. petenda ẽ ſi ſtipulatio non interuenit ałas
tingeg iudicij famr. pertl. 3 Ageretur ex ſtipulatione / aut ergo teſtatoꝛ diuidit ⁊ ali⸗
in ¶ Sp. ꝙ ceſſat crimẽ expilate hr̃ditat::vt.l.diu ff de cri quid euincit᷑ ⁊ ſerua.l.cum pater · S. eiectis.ff.de le.ij.aut
Apen mi expila.heredi.So.vt glo.que vult dicere ꝙ poſſum az⸗ coheredes diuidunt inter ſe/ tunc aut ſteterunt in pacto
din⸗ gere rei vendicatione ꝓ re expilata:vt in cõtrario.ꝗ¶ Itẽ diiuiſionis aut pꝛoceſſerunt ad traditioneim ſi ſteterunt ĩ
temdn op o qualibet criminali detur etiam ciuilis in factu,ʒ pacto diuiſionis tm̃/æ tunc non teneretur ſtare diuiſioni
ihd vt.l. fl. ff de pꝛiua.delic.⁊ j/ de crimi.expi.heredi.l.fl.non nec euictione ſequuta agitur de euictione:vt...l.ꝓxi.ſi au
nd ergo illa ciuuis non tollit / vt. l. vni. qñ ci. ac.⁊ tñ datur ex tẽ pꝛoceſſerunt ad traditionẽ/tunc pᷣͤſtatur cuictio:⁊ ideo
dnin delicto magis qᷓ; fami.herc.que non venit ex delicto / ſed quotidie in inſtrumẽtis diuiſionis talis poꝛtio de cõi cõ
W pꝛopter ⁊ ex quaſi contractu. vñ concurrit crimen expila ſenſu fuit aſſignata tali/c talis tali ⁊c. poſtea ſubdit᷑ quas
gtehm 4 te heredi.cum ea que venit ex delicto ⁊ que non venit ex terras fundos ⁊ domos ſᷣm diuiſionẽ ſᷣdictã /quilibet eo
lunllett delicto / ideo opoꝛtet te ſcire tria. Pꝛimo quare gl.limi trum alterius nomine ſe conſtituit poſſidere: ⁊ ſic interue
tenönen tat hanc.l.poſt aditam hereditatem. Rñdeo qꝛ ſi non eſ-⸗ niitt ficta traditio. Si autem diuiſio fit a iudicc agitur de
gnlit⸗ ſet adita non competeret fami. herciſ. ideo non tolletur cuictione:vt hic. ¶ Hic ſunt tria querenda. Pꝛimo que
be tze crimen. Itẽ ideo dicit ꝙ añ appꝛehẽſam poſſeſſioneʒ que ro qñ pꝛeſtetur euictio.Rñdeo aut eſt actũ ꝙ quilibet rei
neguin tunc non pꝛopter concurſum huius actionis ceſſaret cri⸗ euentum ſuſcipiat:⁊ tunc non agunt de euictione: vt hic.
lime men: ſed quia hereditas non iaceret:loquit᷑ ergo hec lex ¶ Item quero inqutum agam de euictione. Rñdeo non
glontun hereditate adita:et ſic habet locum hoc iudicium:⁊ añ pꝛo toto fundo euicto:quia in eo habebaʒ meã partẽ:ſed
elt apphenſam poſſeſſionem/⁊ ſic crimen expilate heredita⸗ pꝛo parte quam habui ĩ ea ex perſona ſocijvice permuta
fiafin Crimẽ ex tis poteſt locũ habere. Quero ergo an crimen tollatur tionis agam pꝛeſcriptis verbis vel condic.ob cãm.¶ Sʒ
6coſi pilate hr⸗ per actionem ciuileʒ: ⁊ tenent gl.ꝙ in factũ ex delicto nõ quid ſi ſunt duo pꝛedtavnũ qð hñt in allodio aliud in feu
rperpent ditatis an tollit crimen / vt. l. fl. de crimi. expi. her̃.ſed ſentit gloſ. do⁊ illud qð erat in allodio fuit aſſignatum vni.aliud a⸗
Gaanli tollat᷑ ꝑ ci hoc iudiciũ fami.herciſ.excludat illã ciuilẽ que venit erx lij queritur ſi cuincatur id quod erat in feudum an aget
uilẽ actio⸗ delicto non criminalem:qð videtur contra hunc tex.qui de euictione. Rñdeo aut fuit ſibi datum vt feudũ ⁊ nõ a⸗
nem, dicit eĩ hereditatis crimen ⁊c. Itẽ qꝛ hoc iudiciũ non vi git qꝛ ſcire debuit ꝙᷣ per dominum poterat euinci als ſic
1 detur concurſu tollere ciuilem que venit ex delicto: quia ſi vt allodium fuiſſet ei aſſignatum: vt.l.ſi fundus.ff. de e⸗
veniũt ex diuerſis cauſis ⁊ dato ꝙ venirent ex eadem ca vic.⁊.l.ſi quis domũ·S.·j.ff. loca.niſi fuiſſet ſciẽs cẽ feudũ.
tamen non concurſu:ſed ex actione ſe tollerẽt / vt. l. ſi mer Ad Dd itio Adde ꝙ gl magna in iſta.l. ſuper verbo
ormm ces·S.ſi plures.ff. loca.⁊.l.rei.pꝛo ſocio.⁊ ideo dic ꝙ inli N pꝛo parte in ver. ſʒ magis puto non poſ
oreſt ciũ hoc ex ſui natura nõ hʒ impedire crimen expilate he⸗ ſe.eſt ſingu.ſm bar.hic in ſuis terminis vt iacet glo.Ad⸗
ilendd reditatis:ſed pꝛopter communionem que communio fa⸗ de hic ꝙ iſta glo.hic in fine eſt ſingularis in vᷣſi.ſed puto
rnuſ⸗ cit pꝛeſumi ꝙ vnus coheredum attingendo res heredi⸗ Gam V'non cum patcr. xc. m bar.pbic.
tarias nõ videatur eſſe in dolo: ⁊ ideo ſicut rõne cõionis (SAA 7 d iuiſi 0 nẽ Hiuiſioſequuta in tradi
etiten⸗ ceſſaret furti actio / ita et crimen expilate hereditatis: ywt We, W tione firmatur non ſolo
n l. merito.ff. pꝛo ſocio. S ä, QHpacto. hoc dicit iacob. burrig.
ltunl erito. ff. p . SEAE—dEe i , el O
eliſ —= B otiens Licet pꝛelegata veniant aſſi Flij Diuide łm ia. de are.in duas partes
nle⸗ 5 gnanda pꝛecipua aſſignãtur quia in pꝛima filio contulit per modũ

HAIſaluo iure falcidie:⁊ vbi pꝛecedit ſpecies ⁊ ſeqͥ
Wtur genꝰ:genus declarat᷑ a ſpẽ pꝛecedenti.h.dð

Wν quote que poteratvel non poterat ad quartaʒ
ſufficere. In ſecunda non contulit per moduʒ

Butrigarius ſuper Tertio libꝛo Codicis

quote ſed rei ſingularis ⁊ non ſufficit ad quotam. Scda
pars ĩcipit in vᷣſi. ſ⁊ ſi tã.l⁊ hec lex bꝛeuit᷑ dicit VUbi pa
ter diſponit inter liberos diuidendo officium iudicis eſt
vt ſi nõ habet debitã iure nature ei cõſulitur ꝑ querelã iu
re iſto:at ſi habet legitimã ſed grauatã cõſumitur per iu
diciũ fami.herciſ.hoc dicit. . . .
Trebelli⸗ ¶ Sp. ꝙ trebellianum habet locũ in legatis vniuer ſali⸗
anũ an hẽ bus at hic erant legata ſingularia:ꝗ male.So. hic in pᷣn
at locã ĩ le cipio contulit in fllios ꝑ moduʒ quote que tamẽè non ſuf
gatis vni⸗ ficiebant ad quartã. In ſecunda non contulit per modũ
uerſalibꝰ. quote:vñ ab inteſtatõ filio ſuccedunt ⁊ videntur grauari
filij:vt cetera bona reſtituãt:⁊ hec reſtitutio videtur vni
uerſalis.iſ.reliquoꝛum bonoꝛum:⁊ ideo habet locũ trebel
lianuz. ¶ Iteʒz op. ꝙ licet minus ſolemniter diſponat ſuc
ced atur ei ex teſtamẽto:vt.S.e.quotiẽs.Sol.aut ẽ certũ
ꝙ voluit teſtari ⁊ ei ſucceditur ex teſtamento:vt.d.l.quo
tiens.aut certum ẽ ꝙ noluit teſtari ⁊ ſucceditur ei ab inte
ſtato:aut dubitatur:⁊ tunc ſerua legem iſtam cum glo.l.

quotiẽs.quia contulit fllijs per moduʒ quote/⁊ pꝛeſumi

tur velle teſtari:aut aliter qᷓ; ꝑ modum quote: ⁊ tunc aut
ſolẽniter diſponit/⁊ videtur velle teſtari vt hic cõſtabat
ꝙ inteſtatus voluit decedere.ſ¶ Item op.ꝙ ſecundo caſu
debeãt intentare q̃relam ſi habèt minus legitima poꝛtio⸗
ne / vt. l. cum queritur. S. de inoffi te. So.hic in ſecũdo ca
ſu pater decceſſit inteſtatus:⁊ ideo querela non hʒ locum
P cum detur contrs teſtamẽtum.

R er Diuiſio facta ĩter du
ES Sh ered ib UGS. o tertio non pꝛeiu⸗
Rec ad dicat. hoc dicit iac. Butrrig.
Nr PEEAHWWτν„ Donatio facta a patre filiefamilias
Slte.

.

V ñmoꝛte cõfirmatur ⁊ capit vim relicti
4 ccipua adiudicatur filie.hoc dicit.

S

vt.l.ſi donatione.j.de collat. So.aut pater donat filio e⸗
mancipato:⁊ tunc donatio tenet ⁊ non venit ĩ h iudicio:
qꝛ exiuit patrimonium:aut dedit aliquid filie exiſtẽti in
poteſtate:⁊ tunc hoc non habet pᷣcipuum:ſed diuiditur ⁊
venit in hoc iudicio qꝛ nunqᷓ; exiuit patrimonium parris

vt dicta.l.ſi donatione.aut dedit filie donãdo ſibi/tũc nõ

tenet donatio ab initio:ſed confirmatur moꝛte ⁊ capitvĩ
relicti:⁊ ideo qꝛ tẽpoꝛe moꝛtis erat in bonis patris venit
in hoc iudicio:ſed qꝛ confirmatur moꝛte non venit vt di⸗

nidat᷑ ſed vt pꝛecipua filie ad iudicetur vt hic.¶ Itẽ que

ro an hoc ſic datum filie ſit legatum:vel quid:⁊ dic vt gl.
Libꝛi a ¶ Item quero an filius teneatur conferre libꝛos ſibi em⸗

¶ Op. ꝙ non adiudicetur filie: ſed diuidatur:

pfr̃e filio ptos a patre.Rũñdeo ſi pater emit nomie filij videtur do⸗

ẽpti an ſit nare filio:⁊ ideo donatio moꝛte confirmatur: nec confe

ↄferẽdiab runtur:ſed ſilij pꝛecipui adiudicabuntur q; in filia hic

A familie hercilcunde.

fa.herciſ.
iudicio. Si res communis diſtrahatur communi no
KAEEEA Mine p̃cium venit in actione mandati vel ne
go.geſt.ſi pꝛopꝛio nomine venit in petitione hercditatis
Hoc dicit. Hiuide in duas partes:quia in pꝛima vnꝰcohe
red. vendit communi nominc. In ſecunda pꝛopꝛio nomi
Pꝛecium ne.Secunda incipit ibi.nam ſi¶ Quero quare pᷣciuʒ nõ
rei cõis di venit ĩ iudicio fa.her.Reſpõdeo qꝛ pꝛo ꝑte potuit expe⸗
ſtracte cõi diri. Sʒ quãdo venit in actione mãdati Reſpõdeo quã
noĩe anve do mandatum interuenit quocumq; nomine vẽdetur / ſi
niat in fa. autẽ non interuenit mandatũ.ſi vendit cõi nomine agit
herc.iudi. negocioꝝ geſt.ſi pꝛopꝛio nomine vendit:quare nõ venit
in hoc iudicio. Rñdeo qꝛ vendẽdo pꝛopꝛio nomie vide⸗
tur diffiteri me heredem/⁊ ideo opoꝛtet pꝛimo agipetiti
one h̃dit atis/lʒ tũ pꝛopꝛio noĩe vẽdid erit:ſi tñ non diffi

teretur me heredem agerẽ hoc iudicio vt.l.ij ·. S. ij.ff.ſi ꝑps

hr̃di peta:ſed in actiõc nego.geſt.venire nõ poſſet: quia

non fuit nomine meo geſtum:vt.l.ſi pupilli S. iteʒ qᷓritur.

ff. de nego.geſt.niſi habendo ratuʒ in ſubſidiũ re perẽpta
vel pꝛeſcripta:vt.l.mater.S.de rei vẽdi.

¶ DOp. ꝙ non agatur ad pꝛecium niſi in ſubſidiũ:vt.l.ma
ter. S. de rei vendi. So.hic vendit rẽ cõem ibi non cõem

ſed meam pꝛopꝛiam vł cõem erx alia cã qᷓ; hr̃ditatis.Cõö⸗

clude ergo ſic:qꝛ aut queris qñveniat pꝛecium cõicandũ
⁊ tunc dic ꝙ aut erat cõis ex cauſa ſocietatis ⁊ ſp tenetur
cõicare ꝑꝛecium quocumqʒ nomine vendat:vt.l.verũ·S.
item ſi diſtraxit ff.pꝛo ſocio.aut non erat communio ſo⸗
cietatis:ſed rem hẽbat vniuerſali nomine ex cã heredita

tamen quãtum ad actionẽ pꝛoponendã vt ſtatim dicas.
Si autẽ rem meã pꝛopꝛiã vendat non poſſum agere ad pᷣ
cium ſi ſuo nomine vendit niſi in ſubſidiuʒ re perempta.
¶ Si queris qua actiõeveniat diſtingue latius:qꝛ aut ha
hemus rem cõem ex cã ſocietatis ⁊ tũc quocũq; noĩe vẽ/
dat habet cõmunicare actiõe pꝛo ſocio.vt.l.verum.S.itẽ
ſi.ff.pꝛo ſocio.Aut non erat cõmunis ſed habebat exvniti-
uerſitate/⁊ tunc quocũq; nomine vẽdat habʒ cõicare:dif
fert tamẽ in ſpẽ actionis:qꝛ aut vẽdit cõmuni nomine ⁊
tũc aut cũ madato ⁊ venit in actiõe mãdati:aut ſine mã⸗
dato ⁊ venit in actiõe negocioꝝ geſtoꝛũ:qꝛ pꝛo parte po
tuit expediri/ſi autẽ pꝛopꝛio noĩc tm̃ vendidit: ⁊ tũc aut
diffiteretur me heredẽ ⁊ ſolum agã familie herciſcunde.
vt.l.ij.ſi pars heredi.pe.Aut vendidit rẽ cõmunẽ ex alia
cã qᷓ; ſocietatis:tunc idem dico ac ſi meã pꝛopꝛiã vendi⸗
diſſet:qꝛ aut vẽdit meo noĩe ⁊ agam ad pꝛeciũ ałs nõ.vt
l.ſi pupilli ·S· itẽ queritur.ff. de nego.geſt.niſi in ſubſidiũ
re ꝓperempta vel pꝛeſcripta.vt.l.ſi mater.S. de rei vendi⸗
catione. òòèMM
Add iti 0 Adde ꝙ diſtinctio glo.magne in verbo
We⸗ petẽda eſt pulchꝛa ⁊ pluries ſᷣm eam cõ
ſuluit Bar. vt refert hic:eſt tũ verboſa pᷣm Pan de caſt.
hic. Et adde ſᷣm au.de ca.ꝙ eſt ſingularis circa finem
ſui in verſi.item ⁊ illud ꝙ ſemper poſſim rẽ meã ⁊c̃. Et ꝓ
iſta glo.facit tex.in.l.fi · S. fi. ff. de leg. ij. Et dicit Bal. hic
ꝙ iſta glo.eſt mirabilis.vide Bal.hic vt iã dixi in fl. col.
S co it ti on Vbi pater diuiſit
9 ta l. bona iter liberos
α officium iudicis vertitur circa tria:vt in eo qð
HEAAdiuiſio excedit legitimã deducatur vt nõ diui
ſa diuidat diuiſa aſſignet.
¶ Ex tex.inter eos hoc eſt pꝛimum qð facit iudex viri
li pꝛeterea hoc eſt ſecundũ in adiudicando hoc eſt ter

„

tium.

—

22 Carens titulo longo tempo⸗
Eruum. re non pꝛeſcribit. hoc dicic
2„Butrigarius.

— Icet Pactum inter coheredes non afficit
AlEL. creditoꝛem: ſed afficit eos inuicem.
hoc dicit Butrigar.

A FIlium quem habentem.
RInhac lege pꝛocedam hoc oꝛdine:quia pᷣmo
Kxe ponaz ſummariũ intellectum. Secundo ponã
quedam euidentialia. Tertio ponã pꝛimam lect.quã de
ſtruã vna rõne:quiavenit ĩpugnanda hiſdeʒ rationibus
qͥbꝰpᷣma. Poſtea ponã lec.Jo.⁊ ᷓ ipſã oppo.⁊ finalit᷑ ꝓ
pter vnum contrarium ipſam deſtruã. DPeinde ponã lec.
Aʒo.⁊ ad ipſam opponã ⁊ defendã eam. Deinde opponã
cõmuniter ad lectur. omnes. Vltimo foꝛmabo quaſdaʒ
queſtiones ⁊ ero expeditus. Redeo ad pꝛimũ.ſ.ad ſum⸗
mariũ qð tale eſt. Fideicõmiſſum vniuerſale cõditionale
adueniẽte conditione debet reſtitui quarta deducta: in
qua cõputatur hereditaria fundi in peculio dati vel pᷣle⸗

gati vel moꝛtis cauſa dati ſpᷣmvarias lecturas ⁊ acceptfũ

cauſa conditionis implendc.h.d.
¶ Ad euidentiã eſt ſciẽdum ꝙ hic ſunt quattuoꝛ lecturne
pꝛime due loquuntur quando fundus fuit datus in pecu
lio: tertia quando fundus fuit pꝛelegatus: quarta ſaſuuę·
eſt eadẽ in effectu cum tertia loquitur quãdo fuit datus
cã moꝛtis vel quaſi.¶ Itẽ eſt ſciẽdum ꝙ lʒ ſint plures q̃ᷓr Quarte

te.ſ. illa que debetur iure inſtitutiõis ⁊ deducitur de vni ſunt mul⸗

uerſo / ⁊ illa que debetur iure inſtitutiõis ⁊ deducitur de tiplices.
ſingularibus legatis que dicitur falcidia:⁊ illa que debe
tur ex conſtitut ione diui pij ⁊ multe alieę:tamẽ hic pꝛinci
paliter tractatur de tribꝰquartis.ſ.de debita iure nature
⁊ foꝛte de illa hic non loquit᷑. Itẽ de trebellianica. Item
de falcidia.Eſt ⁊ quedã mixta.ſ.trebellianica ⁊ falcidia

que detrahitur de vniuerſali fideicõmiſſo ⁊ de ſingulari

relicto:⁊ de hac hic loquitur pꝛout intelligitur ꝙ fuit etiã

in fundo grauatus:a de hac.l.qui quadringenta.⁊. l.mar

cellus.ff.ad trebell.loquũtur.i¶ Itẽ eſt ſciendum ꝙ aut q̃

ris de trebellianica quid in ea computetur ⁊ habemus re

gulã ꝙ omnia ꝑcepta iudicio teſtatoꝛis niſi repugnet cõ

curſus plurium iurium cirea idẽ contra.l.eum qui edes.

ff.de vſuca. In falcidia imputatur quicquuid hrditario

Ci niuerſalit ee . iure capitur. vt.l.in quartaʒ.ffead.l:falci. In debita iure
ria:tunc ſemper etiam venit pꝛecium coĩcandum:differt

nature percepta de ſolidis bonis teſtatoꝛis.vt.l.ſcimus

a rene Npe
ſte 4
etbere
bentemin
en Ai
Hitlectu.
ae
ga
ſlijſa.
iinkalcia
ſee dit
ſria habe
Nerdvo. P
ſcteriuris
Gnneont
erecume
ſbineßmmp⸗
ſiſtgor
lan docp
Nrutur,
nquazpo⸗
ſebooblig
ſtinbonis
nſeſione.
(Steont
figtinherea
Edſltiurt
Cfdons L
uaedzqn
Motlonun.
feroncont
ſtmiusvt
ſobonis
Neföneno⸗
eniogdͤlee
tierpon
kcomopute
nlundo:q
chereibua⸗
lnnri
ſoquart
becop
iudici
ſfeala
hermes
üherepet
Uurporine⸗
Mmher
äbzaco
cppcigen
Coteſtaon
Ccktoti⸗
lletiuaͤe
rsyte
Mr gten
Mnenſag
Loiekelone
fehhnle
ſberättr
N
Nuerboen
ſikinneti
fnited⸗
ſoheregie⸗
adit⸗

en d
Keren,
erent.
ckunß
hnoſer⸗

W

ened
honine
inſpeni⸗
ilice
eſann,
netral
Mäpent
Also
n ſbiti⸗
fei pepdt

nein ete
Sfmneanc,
n dent
Citezſten
citit⸗
et Bahe
lriinſtcg.
Ner diul
ter liben
Nkineoh
1nöde

tiedeni
bocckte

hotmmpn
t hor diet

Snonaftt
inlien

nten.

quiaznn
undopei
ect quit⸗
Tationbe
,Aſntli,
e oniſ.
hheopon
boqiſte
idſen⸗
cöatont⸗
dolnct:
girc ⸗
accen

§.· repletionẽ. S. de inofficio.teſta.

¶ His pꝛemiſſis venio ad pꝛimã lectu que eſt quaſi ea⸗
dem cum ſecunda. nam ambe loquũtur quando fundus
datus fuit in peculio:ſed differũt ſolum in extimatiõe fũ

di. Pone ergo caſum ſᷣm pꝛimam lectur.vt ponit pꝛima

glo.in pꝛincip.ſᷣm quã fundus valebat.xij. Et ad hanc

lec.op.ꝙ male ſit extimatus:qꝛ ſᷣm hoc non poſſet ſupple

ri in fũdo qrta:⁊ lʒ iſta rõe repꝛobet᷑:repꝛobat᷑ tñ ex rõni
bꝰ quibꝰ ⁊ ſcdᷣa repꝛobat᷑:⁊ ideo pone caſum ſᷣm ſecũdaʒ
lectur. ̃m qusa fundus datus fuit ĩ peculio ⁊ valebat.xxx.
¶ Expone tex.filium quem. Iſtud non videtur bonũ

Relatiuũ
añs ab
eodẽ vᷣbo
regi non
poſſunt.

latinum:quia relatiuum ⁊ ãtecedens non poſſunt regi ab
eodẽ verbo ſed requirunt diuerſa verba ⁊ hic non eſt ni⸗
ſivnum verbum:⁊ huius timoꝛe multis modis exponitur
littera.vt patet in glo. H
¶ Hereditaria parte Attende quia ponit filiuʒ habere
⁊ dicit hereditarium eẽ:⁊ ex hoc quidã inherẽtes verbo

habentem impugnãt lecturã Aʒo.⁊ appꝛobant lecturam

Joan. Alij inherentes verbo hereditaria poꝛtione ipu⸗

gnat lectu. Jo.⁊ appꝛobãt lectur.Aʒo.vnde pꝛopter hec
verba appꝛobãtur⁊ impꝛobantur lec.¶ Ad hanc lecturã
op.pqꝙ quarta non debeat deduci in vna re ſed de pluribꝰ.
vt. l. ij.. ad.l. fal. So. dicunt quidã ꝙ hic in trebellianica
ibi in falcidia. Alij dicunt ꝙ hic teſtatoꝛ hoc voluit vł ex

pꝛeſſe qꝛ dixit vel tacite:quia pꝛedilexit filiũ:⁊ vt fundũ

in vita haberet:ſed hoc eſt diuinare ⁊ male dictũ eſt pꝛo
pter duo. Pꝛimo qꝛ ſi hoc eſſet ex volũtate teſtatoꝛis nõ
eſſet ex iuris diſpoſitione: quia ponit hec lex. Secundo

qꝛ tunc non hereditariã ꝑtẽ computaret ſed quartã here

ditarie cum ex voluntate teſtatoꝛis hr̃et:⁊ ideo hãc lect.
ſuſtine ſᷣm pꝛedictas pꝛimas ſolutiones.vel reſolue litte
rã vt glo.qꝛ non dicit ꝙ in fundo ſuppleatur quarta ⁊ qͥ-

dam doc.appꝛobãt hãc lectu.dicentes ꝙ per hãc lecturã

deſeruitur verbo habentẽ:qꝛ quãdã deteſtationem habʒ

hm quaʒ põt dici habere.vt.l.ſtipulatio ·S.hi quoq;.ff. de
verbo.obliga. Itẽ deſeruitur verbo hereditaria:qꝛ remãꝗ

ſit in bonis vt .l. poſſeſſio · S. qui in aliena.ff. de acquiren.

poſſeſſione.

¶ Sead contra hoc opp. ſi eſt in peculio fundus:ergo re⸗
maãſit in hereditate ⁊ due partes pertinẽt ad coheredes
qꝝ diuiditur inter eas.vt.l.fllie’j.de collatio.⁊.l.ij.S.de ĩ

offi. dona. Quare ergo ſi fllius contra extraneos etiã de
ducere dʒ quartã poterit cõputare in fundo pꝛo poꝛtioni
bus alioꝛum ⁊ ſic ſolũ contra coheredes computaret q̃r

tã ⁊ non contra extraneos. Pꝛeterea cũ fundus ſit here

ditarius vt dixi ſicut ⁊ cetera bona:q̃re plus in fũdo qᷓ; .
alijs bonis deberet quartã habere ⁊ ſibi ſuppleri:⁊ ideo

hac rõne non puto hanc lectur. non pꝛocedere.¶ Modo

venio ad lec. Jo.ſᷣm quã fundus fuit filio pꝛelegatꝰ ⁊ lit
terã expone.vt glo.⁊ ſᷣm hanc habes ꝙ hereditariã par⸗
tẽ computat ſibi totã ĩ quartã nec ſuppletur ſibi reſiduũ
in fundo:qꝛ illum dʒ lucrari pꝛo partibus quas capit a
coheredibus:qꝛ eas capit iure pꝛelegati ⁊ non iure here
ditario:⁊ ideo de alijs bonis teſtatoꝛis debet fieri ſup⸗
pletio quarte.

¶ Ad hec op.ꝙ totum fundũ debeat computare.qꝛ quic⸗

quid iudicio teſtatoꝛis percipitur cõputatur.vt.l quar⸗

tsã.ff. ad.l.falcidiꝗ. So. dicunt quidã ꝙ aut capit plegatũ
ab extraneis:⁊ tũc licet non percipiat aliquid heredita⸗
riũ percipit tamẽ iudicio teſtatoꝛis: ⁊ ideo totũ compu⸗

tatur / vt in contrario.aut ꝑcipitur a coheredibus ⁊ tunc
partẽ hereditariã quã habet a ſe ipſo cõputat in quartaʒ

quã hʒ a coheredibus nõ cõputat vt hic.¶ Sed ↄtra hoc

opp.quia etiã partes quas hʒ a coherede hʒ ſaltim iudi⸗

cio teſtatoꝛis: ⁊ ideo cum hic de trebellianica loquamur
debet totũ cõputare.vt.d.l.in quartã.ſed hoc eẽt verum

niſi aliud repugnaret:⁊ ideo dic ꝙ ſi totũ hr̃et iudicio te
ſtatoꝛis vt eſt quãdo ab extraneo percipit tunc totũ im⸗
putat. Item ſi totum hereditario iure ꝑciperet totũ com

putaret:ſed qꝛ iſtum fundum hʒ iure hereditario qᷓ; iudi

cio teſtatoꝛis:ideo ne duplici iure ĩ eadẽ ſibi imputet q̃r

tã contra.l.eum qui edes.ff.de vſucapio.ideo ſolum ĩpu⸗

tet hereditariã.Alij dicunt ꝙ hic etiã fuit grauatus de re

ſtituẽda poꝛtione ſua:⁊ etiã fundo.Sed hoc eſt diuinare

qꝛ tex. hoc non dicit.¶ Item op.ꝙ etiã pᷣlegata omniave

niat in reſtitutione.vt.l.cũ virum.j. de fldeicom.So. ibi
fuerũt verba generalia hic non: ſed fuit hic habita men
tio hereditatis. ¶ Item oppo.ꝙ totã hereditariam non

Foaamilie herciſcunde.

imputet ſed qrtã hereditarie. vt.l. ticie.ff. ad.l.falci.? iſta
oppoſitio reſpicit omnes lec.ſed ſolue ꝙ hic retinet quar
ta cõtra voluntatẽ teſtatoꝛis ibi ex voluntate.¶ Itẽ op.
datũ cã conditionis implẽde non imputetur.vt.lã q̃r⸗
tã.⁊.l.id autẽ.ff.ad.l.falci.⁊ iſta oppoſitio ctiam reſpicit
oẽs lec.⁊ ideo reſeruo.ſ¶ Itẽ op.qꝛ in fundo ſuppletur ei
quarta. Reſpondeo immo non ſuppletur in eo idco ex⸗
ponevt gl. Itẽ op.ꝙ poꝛtio hereditatis veniat reſtituẽ

2

da: & in ea nõn ĩputatur q̃rta.vt.ff.ad trebel.l.in fideicõ.
S'fi. So. ſatis reſtituit cũ imputet ſibi in quartam.

¶ Vodo op.ad hãc lect.foꝛtiꝰ ⁊ ſic. Nerba qualitatiua
denotat qualitatẽ ſᷣm tẽpus verbi cui adijciuntur.vt.lĩ

delictis · S.ſi extraneꝰ.ff. de noxa.⁊.l.⁊ ſeruoꝛũ.S. ĩgenui.

de ſta. ho. Modo cũ hic quod pater ſanxit reſtituere fili⸗
um hñtẽ fundum ergo innuit ꝙ tunc habebat cũ graua⸗
uit cum ſic dictio habentẽ denotet qualitatẽ ſᷣm tempus
verbi ſanxit.aut conſtat ꝙ pꝛiuilegiũ tũc filius nõ habe⸗

at cum ſolum poſt moꝛtem habere dẽbat.ergo lect. iſta q̃
de fundo pꝛelegato loquitur non eſt bona:⁊ hac rõne nõ

puto hanc lec. Jo.eſſe verã. Modo venio ad lec.Aʒzon.
ſm quꝗ fuit fundus cã moꝛtis donatus. Et ad euidẽtiã
eſt ſciẽdum ꝙ aliquãdo pater donat filio vt bñ merito/⁊
ſic vt extraneo.aliquãdo vt hẽat in peculio: aliquãdo cꝗ
moꝛtis vere vt quado donat cã moꝛtis vel quaſi moꝛtis
vt quãdo donat inter viuos filio vt filio:⁊ donatio moꝛ⸗
te confirmatur ⁊ capit vim relicti. ¶ Ad hanc lec.op. ſic

⁊ videtur ꝙ qrta nõſi: uppleatur in fundo magisq; in alijs
bonis cum fundus in hereditate remanſerit qð patet: qꝛ

venit diuidendus.vt.l.ſi donatione.j de collatio.So ali
quãdo pater donat filiovt hẽat in peculio:⁊tunc ad filiũ
tranſit ſola adminiſtratio ⁊ eocealt lex cõtraria.Aliqñ
donat filio vt bene merito ⁊ ſic vt extraneo ⁊ olim talis

donatio non valebat cũ omnia patri per filiũ querebant᷑

ſed moꝛte confirmatur:⁊ ex hoc caſu poſſet loqui hec lex
hodie ſᷣm quoſdã valet ſtatim /ſʒʒ alios non. Aliquando
donat pater filio vt filio:⁊ tunc nec olim nec hodie valet
ab initio:ſed cõfirmatur moꝛte:⁊ de tali poſſet loqui hec
lex:qꝛ videtur eſſe quedã tacita donatio cã moꝛtis cum

capiat vim relicti.aliqñ donat filio cõferendo in eũ ſupꝛe

mũ arbitriũ ⁊ donãdo cã moꝛtis:⁊ tunc etiã hoc caſu p⸗

cedit hec lex ſᷣm opinionẽ Aʒo.i¶ Itẽ opp. ꝙ hereditariã

partẽ debegat reſtituere: ergo in ea nõ imputet quartã.vt:

l.marcellus.S. res que.ff.ad trebel.So.ſatis reſtituit cuʒ
in ea quartaã non cõputet. Itẽ opp.quare magisin hoc
fundo q; i alijs rebus ſuppleatur q̃rta. Reſpõdeo hic fũ
do eſt remanſurus penes filium nec aliquid ex ipſo debʒ
reſtituere:ſed ſoluʒ poꝛtionẽ hereditariã imputat.q Ite
op.ad vtrãq; lec.ſ.Aʒo.⁊ Jo.ꝙ ſolum q̃rtã hereditarĩe ĩ⸗
putet. vt.l.ticia.ff ad.l.falcid. So. hic q̃rtã retinet contra

volũtatẽ teſtatoꝛis ibi ex voluntate teſtatoꝛis.¶ Itẽ op.

Quaiitati

ua ̈ba de
notaãt q̃li⸗
tatẽ pᷣm tẽ
pꝰ v̈bi cut
adijciũt᷑.

datum cꝗ conditionis implẽde non imputetur in qrta Sonat᷑io
vt. l. id autẽ.⁊.l.quod autẽ.ff. ad.l.fal.So.lʒ datuʒ cauſa cã ↄditio⸗
conditionis implẽde non imputetur reſpectu alioꝝ / ĩpu nis implẽ
tatur tñ reſpectu illoꝝ a quibus ꝑcipitur:aut ergo perci⸗- de an ĩpu⸗

pitur coꝛpꝑꝰ vel pecunia hereditaria:⁊ illud totum perci⸗ tet᷑ ĩ q̃rta.

pitur iudicio teſtatoꝛis:⁊ ideo ĩ trebellianica cõputatur
in falcidia non computaret᷑:aut percipi tur coꝛpus here⸗
ditarium vel pecunia hereditaria:⁊ tunc partem perci⸗

pit iure hereditario non ab heredibus iure legati cũ nõ
ſit ſua. vt.l.legatum in vltima quarta.ff.de leg.j. Parteʒ
vero coheredũ hʒ iure legati:ne ergo ĩ eadẽ re duplici iu

re q̃rtã imputet vt dixi imputat ſolũ hereditariã poꝛtio
nẽ: verũ in l.noſtra.datum a coheredibus cauſa condi⸗
tionis implende non fuit coꝛpus hereditarium vel pe⸗

cunia hereditaria. ⁊ ideo totum imputatur in quartam

reſpectu coheredum a quibus percipit.Et ſi dicas ſi nõ

capit iure hereditario:ergo non dʒ imputare. vt.l.in q̃r⸗

tam.ff.ad.l.falcid.So.ibi in falcidia hic in trebellianica:
ſed hanc lectur. impugnant quidam ex verbo heredita⸗
ria:nam dicunt ꝙ ſi fuiſſet fllio donatus per moꝛtem cõ⸗
firmatur ⁊ trahitur retro vt.l.donationes.S.fina .de do
natio.inter virum ⁊ vxoꝛem.ergo non eſt hereditarium.

Peeterea dicit lex ꝙ eſt extra cauſam bonoꝛum talis do

natio.vt.l.vnum ex familia.S.fina.⁊.l.ſequen.ff.de leg.
ij.⁊ ideo non poteſt dici hereditarium. Sed certe tu po⸗

tes ſuſtinere Aʒo.æ ideo cõſidera plura in donatiõe iſta.
Pꝛimo quia poſſeſſio trãſit ad filium ⁊ detẽtatio.vt.l.j.

§.ſi vir vxoꝛi:ff.de acquiren.poſſeſſ. Item conſidera vo⸗

Byj5utrigarius ſuper Certio libꝛo Codicis

Honatio

luntatẽ donantis que multipłr in talibus attenditur.vt
l.in cõditionibꝰ.ff. de cõ.⁊ demõ.⁊ ſᷣm eã teſtatoꝛ habuu
voluntatẽ vt etiã quo ad dominiũ cxiret bona ſua. Item
conſidera diſpoſitionem iuris que pꝛohibet dominium
ad filium tranſire ab initio. Modo certum eſt ꝙ eadem
res pꝛopter varios reſpectus poteſt diuerſimode conſi⸗
derari.vt.l.papinianus·S.ſed nec impuberis.ff. de inoffi
cio.teſtamen.Ad pꝛopoſitum ergo fateoꝛ ꝙ donatio con

moꝛte con firmatur moꝛte vt exiuerit quantuʒ ad acquiſitionem do

firmatur.

minij:⁊ ideo tẽpoꝛe diſpoſitionis eſt in dominio defũcti:

ergo hereditarius eſt fundus ⁊ poterat defunctus reuo⸗

care ſi volebat ⁊ grauare etiam ſivoluiſſet vt dicta.l.vnũ
ex familia · S. fl.⁊.l.ſe.nimirum ergo ſi ſibi imputat i quar
tam hereditariam poꝛtionem.¶ Item patitur diminutio
nem per falcidiam.vt.l.in donationibus.⁊.l.ſi moꝛtis·j
ad.l.falcid. Nerumtamen fateoꝛ ꝙ actualiter ⁊ quantum
ad detẽtationem ab initio exiuit bona defuncti vt dicto
S. vir vxoꝛi.⁊ ideo dicitur extra cauſam bonoꝛum eſſe: et
ita loquitur dicta.l.vnum ex familia.cum.l.ſequenti.licʒ
autem non ſit ex bonis defuncti cum moꝛitur vt dixi:eſt
tamen in bonis eiusvt dixi.aliud enim eſt dicere aliquid
gle, in oms vel eſſe ex bonis.vt inſti.vi bonoꝛum rapto.
.finali.
¶ Modo quero an due quarte per filiumveniunt deducẽ
de: ⁊ dicunt quidam ꝙ ſolum vna.⁊ pꝛobant per iſtum
tex.qui dicit.Sð.quartam habens ⁊c̃ ⁊ per tex.in aut᷑.de te
ſti ·S· q;obꝛem.⁊ aut᷑.res que.jcõmunia de leg que leges
dant ſolum vnam quartam ⁊ non plures ⁊ tamẽ erat ſub

conditione grauatus:verum quidam volentes ſuſtinere

contrarium reſpondent ad hãc legem exponendo ſupꝛa
quartam.i.quartas.
¶Ad · S. qᷓ;obꝛem reſpondent ꝙ ibi loquitur de debita
iure nature nec ibi foꝛmata fuerat queſtio de trebelliani
ca.dominus Martinus dicebat aut filius eſt inſtitutus
pure ⁊ grauatus ſub conditione:tunc anteqᷓ; veniat con⸗
ditio nil deducit cum totum habeat ⁊ ſic ſibi ipſi deducc
ret ⁊ dubitabatur an ſit extitura conditio adueniente cõ
ditione cum deductio quartarum ſit flienda ſᷣm idem tẽ⸗
pus non poteſt niſi vnam deducere ne vna euellatur de
coꝛpoꝛe alterius vt hic.aut eſt inſtitutus ſub conditione
⁊ grauatus pure:⁊ tunc ſtatim detrahit debitam iure na⸗
ture quã debet habere ſine onere.vt.l.quoniam in pꝛioꝛi⸗
bus.S.de inofficio.teſtament.⁊ in euentum conditionis
detrahet trebellianicam ⁊ ſic duas habebit cum ſint di⸗
uerſis tempoꝛibus deducẽde ⁊ hec eſt multum equa opi⸗
nio:ſed conſuetudo eſt in contrarium ⁊ decretalis ſi pa⸗
ter. extra de teſtamẽtis.⁊ communis opinio eſt vt diſtin
guatur an ſit grauatus pure:⁊ tunc vnam tantum detra⸗
hit an ſub conditione/⁊ tunc duas. Unam ſtatim ſcilicʒ
debitam iure nature ⁊ ſic quattuoꝛ vncias:aliam dereſi⸗
duo ſcilicet trebellianicam vt in euentum conditionis ⁊
ſic quartaʒ de octo:⁊ ita duas vncias:vnde reperitur ha
bere dimidiaʒ hereditatis. Ad rationem domini Mar
tini poteſt reſponderi ꝙ non detrahit eam ſibi heres duʒ
eſt inſtitutus pure:ſed ipſa lex:ſimile in.l.ſi noxali S.eſt
nul onis f. de peculio.vbi eſt verbalis deductio non
realis. =G
Item quero quid imputetur in quarta: Reſpõdeo:aut

Quarte queris de fructibus:⁊ tunc aut loqueris in debita iure na
qͥd iputet᷑ ture ⁊ recurre ad gloſl.papinianus·S.ſi conditionibus.

ff. de inofficioſo teſtamento.quia aut eſt adiectum certuzʒ
tempus infra quod percipiuntur/a tunc computantur in
quartam:aut incertum ⁊ tunc non imputantur in quartã
aut queris de trebellianica:⁊ tunc liberis pꝛimi gradus

non computantur alijs ſic.vt.l.iubemus·j.ad trebellia.

quod dicvt ibi nota.poſſeʒ tamen dicere pꝛo omnibus ꝙ
aut fructus ſunt ſati tempoꝛe moꝛtis teſtatoꝛis:⁊ tunc tã
qᷓ; coꝛpus hereditarium ⁊ poꝛtio hereditatis computa⸗
tur in qualibet quarta: aut fuerunt poſtea ſati ⁊ ſeminati
⁊ tunc aut eſt adiectum certum tempus:⁊ tunc in debi⸗
ta iure nature imputatur: vt dictoS. ſi conditiom.
Multo foꝛtius in trebellianicam niſi ſint liberi pꝛimi
gradus. vt dicta.l.iubemus. In falcidia vero non im⸗
putant᷑ fructꝰ poſtea ſati. Si aũt queris an pꝛelegata

Pꝛelega⸗ computentur in quartam. tunc dic ꝙ aut eſt pꝛelegatum
ta an ↄpu⸗ coꝛpus non hereditariũ vel pecunia non heditaria.⁊ tũc
tẽt᷑ ĩ q̃rtã. falcidia non imputat᷑ cum iure hereditario nõ capiatur:

yt.l. in quartã.ff. ad.l.fal.Sed in trebellianica ſic: vt hic.

D

quia capitur iudicio teſtatoꝛis.Si autẽ eſt pᷣlegatuz coꝛ⸗
pus hereditariũ /⁊ tunc poꝛtio quã habet a ſe imputat in
falcidiã ⁊ in trebellianicã:vt hic ſᷣm opinio.Jo.⁊ impu⸗
tatur tota hereditaria:ſed retinet᷑ quarta contra volun⸗
tateʒ teſtatoꝛis als quarta hereditarie:vt. l. titia. ff. ad.l.
falcidiam. Aut pᷣlegatur pecunia hereditaria:⁊ tũc vide
tur totã de ſua poꝛtione habere ⁊ totum iputat in trebel⸗
lianicam ⁊ in falcidia:vt l.deducta ·S.nũ mis.⁊.l.cum ꝑa
ter in pꝛin ff.ad trebel.qð non eſt verum:vt.j.dicam. Si
autẽ queris an datum cauſa cõditionis implendeveniat
in quarta computãduʒ /⁊ tunc dic vt dixi.S.in pꝛelegato
ꝙ aut capitur coꝛpus /vel pecunia nõ hereduaria:⁊ com
putatur in trebellianica:vt hic.in falcidia non:vt dicta.lʒ.
in quarta. Aut eſt datũ coꝛpus hereditariũ/⁊ tunc poꝛti⸗
onem quã habet a ſe ipſo cõputat in falcidiã ⁊ in trebel⸗
lianicã.qꝛ iure hereditario capit /⁊ ex iudicio teſtatoꝛis
pꝛo ꝑte in coheredẽ nõ ĩputat in falcidia:qꝛ nõ capit iure
hr̃dario:dẽret aũt in trebellianica ĩputare cũ capiat iudi
cio teſtatoꝛis:ſed hoc ideo nõ facit ne in eadẽ re duplici
iure quartã imputet cõtra.l.eũ qui edes.ff de vſuca.Aut
eſt data pecunia hereditaria cauſa cõduionis implẽde:
⁊ tunc totam fingitur ex poꝛtione ſua percipere. Sed
an totũ imputet ſibi in quarta:certe in trebellianicã ſic/
in falcidia non.qð eſt mirabile dicere ꝙ fingatur totam
ex poꝛtione ſua hẽre ⁊ tamẽ in falcidiã tota nõ imputet:
ſed pꝛo hereditaria poꝛtione:⁊ eſt ratio differẽtie inter
trebellianicã ⁊ falcidiam:qꝛ lex citius patit᷑ vnã impꝛo⸗
pꝛietatẽ qᷓ; duas:vt.l.j.⁊ ibi no.⁊.l.ad exactionẽ·j/ de do⸗
tis ꝓmiſ. Modo ita eſt ꝙ ſi in falcidiã deberetur totum
imputari iam eſſent due impꝛopetates.vna qꝛ fingeretur
totũ ex poꝛtione ſua habere qð habet ex poꝛtionious co⸗
heredũ.Secũda qꝛ in falcidiã imputaret id qð iure here
ditario non cepit.ſ pꝛo poꝛtionibus coheredũ qð eſt cõ⸗
tra naturã falcidie:vt dicta.l.in quartã.⁊ ſic duas impꝛo
pꝛietates haberemus quas lex nõ patiuur:ſed ſi totũ im⸗
putatur in trebellianica nõ eſt niſi vna impꝛopꝛietas ſcʒ

ꝙ fingitur pecuniã habere ex poꝛtione ſua/⁊ ſic nõ diuer

ſo iure ⁊ eſt ſpeciale in pecunia/cum autẽ ſit percepta iu⸗
dicio teſtatoꝛis nõ eſt ſpeciale ſi in trebellianicã tota un⸗
putetur:vt dicta.l.deducta·S·nũmis.⁊.l.ſi pater.in pꝛin⸗
cipio.in debita vero iure nature imputatur id qð ex ſoli⸗
dis rebus teſtatoꝛis perceptũ eſt ⁊ non aliud:vt.l.ſcimꝰ.
Srepletionẽ.S.de inoffi.te.ſ Modo venio ad duo verba
que in fine mihi reſeruaui.
¶ Et pꝛimo op.ꝙ hec lex non ſit cõgrue ſituata.Et ſol⸗
ue vt glo.¶ Ultimo oppo.qꝙ in vna re non poſſu deduci
quarta:vt.l.ij.j.ad fal.So.multis modis:nam quida di⸗
cunt ꝙ hoc teſtatoꝛ voluit / qð eſt diumnare.Alij dicũt ꝙ
ibi in falcidia.hic in trebellianica.Alij dicunt qð eſt ſpe⸗

ciale in fllio qð eſt falſuʒ:ĩmo ius cõmune:⁊ nichil eſt cõ

tra filium qð non ſit contra alios:nihil pꝛo ipſo qð non
ſit pꝛo alijs:⁊ ideo dic ꝙ hoc hic non cõtingit ex natura

trebellianice:ſed ex natura iudicij familie herciſcũde ĩ qͥ

nil debet remanere indiuiſum: vt.l.heredes ·S. nihil.ffe.
et ideo iudex aſſignat totam quartã in hoc fundo:vt nil
remaneat filio cõe cum heredibꝰ.⁊ ꝓcedit hoc cõtrariũ
ſᷣm pꝛimas lect᷑.antiquoꝝ.ſᷣm alias duas vltimas non.
Sed ſi queras an quarta poſſit in vna re detrahi: dic ꝙ
ſicut in legato bonoꝝ poteſt deduci in vna re:vt.l.nõ am
plius · S. fl.ff. de le.j.ita ⁊ in fideicõmiſſo vniuerſali:ſecus
eſt in falcidia:vtl.ij. ad.legẽ falci.⁊ ẽ ratio:quia trebel
lianica deducitur de vniuerſo ⁊ deducitur vni.vnde in
vna poteſt deduci.falcidia vero deducitur de ſingulari⸗
bus legatis / et pluribus.vnde ſi deduceretur in vna re
fieret tantum iniuria illi ſoli cui illa res eſt relicta/quod
eſſe non debet cum omnibus legatarijs debeat dedu⸗
ci.vnde ſi vni tantum eſſent plura legata relicta puta
rem idem eſſe de falcidia ꝙ de trebellianica ſcilicet ꝙ in
vna re poſſet deduci. Sic ergo concludendo dico pꝛimã
lec. hic poſitam nõ eſſe bona:tum qꝛ in debita fit ibi exti⸗
matio in empta tuʒ quia ſi res eſſet data in peculio rema⸗
neret in bonis defuncti ⁊ cõmunis:nec eſſet ratio q̃re ma
gis in fundo deberet ſuppleri quarta q; in alijs rebꝰ:tum
qꝛ eſſet abſurdum ꝙ in poꝛtionibus cohereduʒ fieret ſup
pletio ⁊ ſic ipſis ſolis fieret deductio ⁊ nõ extraneis.Et
eadem rõne repꝛobo ſecunda.vt.S.dixi.Tertiã repꝛobo
per dictionẽ hñtẽ vt.S.dixi.Reſtat &̊ ꝙ quartã.ſ.Aʒonis

appꝛobemus ⁊ hec ſufficiãt de materia iſta.

Cbicſun
eraq
ſnli.
uut ſed
o deepl
Gloopo.
ſotſieſun
niait
ſtmce
Nehancl!

A

ſeſenaan
Merminst
Pntaten
ſeuah
lr deten
ſl intero
hgipel no⸗
hebltſol
eautcof

1

Piwonen

C

2-

Cõi diuidũdo. Cõia vtriuſq; iudi.etc. Jo. CXIII.

Ehnn
nemn J Add itio Dic ꝙ in hac lege vera lectura eſt lectu⸗ quare hic in ſcða lege opoꝛtet me agere pᷣmo rei vẽdica⸗ cta vl mo
mmndi. DQuarta X. 0 Lμà ra antiquoꝛũ ᷣm Bar. cõiter ſᷣm ofis tiõe.Rñdeo exceptio pᷣpoſteratiõis facit ꝙ ſivolo agere ta contro⸗
nufa an dedu⸗ ⁊ nouiſſime pᷣm Yaſo. de may.hic. ⁊ eſt vera ſjʒ Bar. ⁊ ſin⸗ familie herciſcũde pᷣmo agã petitiõe hr̃ditat.vel ſi volo uerſia.
itſem. cat᷑ devna gu. m Yaſo. ad hoc ꝙ quarta per trebellianũ deducitur agere cõi diuidundo: pꝛimo agã rei vendicatione ⁊ hoc
ine rreoceſſa fi de vna re coceſſa filio in peculiũ ꝓfectitiũ q;uis trebellia duobus concurrẽtibus. Oꝛimo ꝙ aduerſariꝰ totũ poſſi⸗
ulaung lio ĩ pecu⸗ nũ detrahit᷑ tã devna re q; de alia.Et eſt rõ ſpecialitatis deat⁊ diffitetur me coheredẽ:nã cũ tunc ſperetur per me
fteng liũ ꝓfecti⸗ ſᷣm glo.in verbo percipit in verſi.alij vt loth.Et ratio il moueripetitione hereditatis facit ſilere iudicium fami⸗
lglene tium. lius ſpãlitatis eſt:qꝛ iudex inſequi debet voluntatẽ teſta lie herciſcũde interim.ſi autẽ non poſſidet totuʒ: ſed ego
inhtegnn toꝛis.Et adde in hac.leſſe tex. expꝛeſſum ⁊ ineuitabilem ſimul cũ eo ſperatur per me moueri petitio hrditatis cuʒ
tnlitin qð filius grauatus ſub aliq̃ cõditiõe nõ detrahit niſiyns poſſideã:⁊ ideo agò fa mil.herciſcũde: qꝛ nõ expedit agt
Nenttien quartã trebellianicã vt hic ꝙ eſt cõtra opinionẽ canoni. petitione hereditatis.vt.l.ij · S· .ff. ſi pars hered ita peta.
4 negnn qu totus mundus de cõſuetudine ſeruat / videlicet vt f Jasẽ ſi volo agere cõi diuidundo:nꝗ aut aduerſariꝰ poſ⸗
itinnit lius ſub cõditiõe grauatus poſſit duas quartas detrabe ſidet totũ T diffitetur me heredẽ:⁊ opoꝛtet me pᷣmo age⸗
dttſte, re circa quod vide gloſ.in. c. rainutius. cx. de teſtamen. re rei vendicatione ⁊ pꝛobare me dñm pꝛo parte. Si aut
nöcnt, in glo. ſuper verbo legitimã ipſam circa fl.glo.in verſic. poſſideo etiam ego vel aduerſariꝰ poſſidet: ſed nõ negat
ianut alij vero voluerũt ⁊c.⁊ illã cãdem opinio.tenet glo. in. l. me heredẽ pꝛo parte vel dñin ſufficit mihi iudiciũ cõmu
lirnn H papinianus.S.meminiſſe.ff. de inoffi. teſta.⁊ ibi Bar.idẽ ni diuidũdo. ¶ Op. ꝙ non extimetur res reſpectu domi
Xſſenn bar. ⁊ bal.hic.qui pluries ita conſuluerunt: idem tenet uj ſed crediti.vt.l.cõmuni diuidundo·S. inter eos.ff.eo.
* Panoꝛ.in.d.c.rainucius.in antepe. col. et ibi per eum vt So. aut creditoꝛes inuicẽ agunt ⁊ ꝓcedit.l.cõtraria.aut
geis deas.⁊ ꝙ due quarte ſint detrahende.vide tex. in. c. rail⸗ crcditoꝛ ⁊ dñs alterius partis:⁊ pꝛocedit hec. Idẽ eẽt ꝙ
elintit naldus verſi. dilectus.ex. de teſta.⁊ ibi per cano.Et duz eſt bicſi duo ſocij inuicem agerert.
— glo. hic ſuper verbo percipit in fine ſui enumerat ſeptem yAK3 EEE officium Bona indiuiſa veniunt
R*MR genera q̃rtarum. Adde ſᷣ̃m Jaſo.may.alia gña quartarũ —1 Sn, O diuidẽda inter me ⁊ eũ
npun yt in. l.j.?..ij. C. quibus ⁊ qũ quarta pars debetur.itẽ alið ERaui dominus eſt alienata cum nouo ſucceſſoꝛe.
feſeikiie in aut᷑.ſed neq;. de epiſco.⁊ cle. Item alið in aut᷑.pꝛeſbite AA LyOc dicit.
knimn ros.de epiſco.⁊ cle. Itẽ aliud genus quarte qð debetur ðõ J7 maio:ꝛ Valet diuiſio ſine inſtrumen
ionen epiſcopo. Itẽ aliud quod debet᷑ rectoꝛi eccłie parrochis en & to/ minoꝛ i ea leſus reſtituit᷑:
cfeturten lis ⁊ ſic ſunt.xij.quarte.ſᷣm Jaſo.de may.hic in.x.col.ald rx hi hoc iudicio veniunt ſumptus percepta roõne
fingetn finẽ.Adde hic Cy.in.xj.col enumerãtem ſexdecim g’a A& Doli ? culpe. h. d. P usliter pꝓbet᷑ diuiſio. Rñ⸗ Biuiſio
tionmne q̃rtarũ ⁊c.vide ad plenũ per Jaſo.hic poſt Pau.⁊ alios deo per teſtes vel etiam pꝛobãdo ꝙ diuiſim poſſedi.x.an bonoꝝ q̃li
achͤiein doc. hanc.l.filiũ quem habẽtem.⁊ eius materia fui pꝛsoſe nis/nã pꝛeſumetur facta.¶ Quomodo ergovnus factũ ꝓ ter ꝓbet᷑.
ſedugt P guutus dum legebã Andegauus. boabit ſe pſcripſiſſe contra fratrẽ cũ nõ poſſit pꝛobare titu
ſiedunsſn 6 ekech ſ Qucſita cum effectu retinet ui lũ. Rñdeo pꝛobabit ſe.x.annis poſſediſſe dominiũ:⁊ tũc
ſedſttoie cau d. non vult ſuccedere nec cogitur p̃ſumetur ꝓ parte fratris hfre titulũ diuiſiõis: ⁊ ideo po⸗
pontteg &conferre.h. d. ttiuit pꝛeſcribere pꝛo ſua parte non habʒ titulũ.vt.l.nihil.
Aſcnin 1. Omne iudicium teſta S. pꝛohibere.q Itẽ quero nunquid filius agendo contra
ſtennn Nter omnes. iu iclumte ſi⸗ Eextraneũ rei vẽdicatione vincet pꝛobãdo ſe diuiſim poſ⸗
ninn ne ſcriptis ſolemne vel non ſolemne valet ĩter ſediſſe decẽnio. Hñdeo nõ:quia pꝛimũ decenniũ facit ſo
letninct WMliberos. h.d. lum pꝛeſumi titulũ / ergo ẽ neceſſarium aliud decẽniũ ad
ridcderſc⸗ J do Aut quis teſtatur ĩter libers pꝛeſcribendum ⁊ tunc vinceret:⁊ ſic duo ſunt neceſſaria.
udtlſen SA mo ꝛ ſine ſcriptis minus ſolemimm SAꝰ R R communionem In com⸗
addooſen Yter ⁊c tunc ſerua.l.hac cõſultiſſima.S.ex imper⸗ §. easD eSLiEEIS. fnunione
fecto.de teſtamẽtis. qꝛ quãtum ad teſtamen⸗ ¶ ½VRichoata quis inuitus ſtare non cogitur. h. d. ʒ
ſtun kiſ⸗ m ſine ſcriptis remanet incoꝛrecta. Si aũt facit teſti E, & Svcram lectunramam. —
Npoltati tũc ſerua aut᷑.quod ſine poſita. ſup.l.hac conſultiſſima:q CMota ergo duas regulas: vna ꝙ inchoare ſocictateʒ
un quiin determingtur per dictꝗ aut aut no facit teſtm ſed aliam qs non cogat᷑ Ad hanc op de.l.ſi frumentũ.ff. de rei ven⸗
Aſdin ypoluntatem ⁊ tunc aut ſine ſcriptis ⁊ ſerua.l.ĩter eos hic di. So. illud ratione impoſſibilitatis.¶ Secunda regula
untcöttſe poſitã que quãtam ad hoc nõ eſt coꝛrecta.aut in ſcriptis Eſt ꝙ in communione inchoata quis ſtare non cogatur:
eanichlchi ſerua hãc aut.⁊ hec eſt veritas:licet alij dicãt ꝙ aut᷑. Ad quã op.de.l.in hoc iudicio.S·ſi cõuenerit.ff.eo. So.
moin ſine. determinet.l.ĩter omnes.ĩmo illa loqtur qñ teſtm̃ fe hec eſt regula ſpale in caſibus vt in glo.
gratnmn ai inter Ks dnon focit l age vableatt Raucei e Cö DMVMV . .
itie ari vel non ſerua.l.quotiẽs.⁊.l.filij.S.eo.cũ glo.ſua.aut .
nen diſponit ſolemniter ⁊ videtur velle ſi minus ſolemniter: 0 munia v triuſ; iud icij. ſte.
itann tunc aut confert per modum quote ⁊ videtur velle teſta⸗ MKubꝛz ica.
teecanni ri/ſi non per modum quotejnon. Hõ Hiuiſio ſimili⸗
nan Communi diuidundo. Zuiſionem. ii imilt.
derahiedi 221 „ . Vcum emptione. h. d. =UUGU
ei “ð́” Mubzica. l ch opont. Pomd non ſit ſinii⸗
giberſalfen Loni em cõem gemptioni:cum illa ſolo conſenſu perfi
umnini Mater. Bee emegenn Mciatur hec non yt.s titul ij l ſi cogita
un alienare vel pignoꝛare ⁊ cũ nouo dño 2 tione. Sol. vt glo. quia habet ſimiltu⸗
neſie agi cõi diuidũdo nõ cũ antiquo⁊ ho MXaai& dinem non per omnia. Jacobus Bu⸗
nenn niſi fuerit lis cõteſtata in hoc iudicio: trigarius.
Knliute aaꝛ tũc alienare nõ poſſet. h.d.cũ ſen. Pr Tiam Si diuiſio eſt facta a iudice incõ
brunn S“ „¶ Quero an tota res debeat extima⸗ AE HA D petenti firmatur cõſenſu partiuʒ
uuſlleſe ☚ &1i an ſolũ pars. Rñdeo vt glo.ſ Jtem vt valeat vt ex contractu non ex ſententia. hoc
ſaiſiuni Pignoꝛa qucro an lite conteſtata pꝛohibeat᷑ pignoꝛatio: dic yt r dicit. .— .
oniae tio an phi glo. Et dic ꝙ hic non eſt facta res litigioſa ĩ hoc iudicio Fea S Aio ib Queinadmodum in vendi
Pluſttie bea lite ⁊ de iure dñij non eſt queſtio:qꝛ tunc rei vendicatioße A 5 1 21 UIS. tione ſuccurritur contra d0
hheline conteſt. ageretur pꝛimo: ideo benc eſt verũ ꝙ vbipꝛopter vicii VAlum ex pꝛopoſito / vel re ipſa: ita in diuiſione.
nnn igonaprahbek noꝛatlo:ſeg hic Beaile ratione α☚ BD Shoc dicit.
Alofehein yt dixi pꝛohibetur alienatio ⁊ ideo pꝛohibita alienatio n — 11& Heclex eſt contra vulga
Miin, Alienatto enderut huohibita ignoratio Qucro an pol mots (N pattuug. glexeſt contrs vutge
ni en enatio controuerſiam tantũ impediatur alienatio⸗ videtur vptiy intedit. Socij non communicant niſi que ha⸗
in r ibedia ſic vt.l. alicnationes fr famil. perciſcũ. Sed dicꝙ ibilo⸗ Wa Abent wnn nommunicant niſi que ha⸗
Lotiͤt turſtatici Ctdl. ienationes.ff.famil.herciſcũ. ed dic ꝙ ibi lo⸗ AEEbent communia non alia licet ſint ex commu⸗
uniſ angen⸗ quitur in iudicio vniuerſali: at in ſingulari cxigitur con⸗ mi pecunia comparata/ niſi ſmmt ſocij omnium bonoꝛum.
6e a2 teſtatio vt hic ⁊.l.ſi poſt acceptum.ff de rei vend.¶ Sed hoc dicit Butrig.

*„

Dos vel

Gutrigarius ſuper C ertio libꝛo Codicis

Er ¶ So. ꝙ remittak
cum patruo. wr le⸗
) ſub cõditione · S. ſi quis.de condi.inſti.Sol.vt

EAglo. ⁊ iunge ſimul ſolutiones:qꝛ hic in contra⸗
ctious/⁊ in iuramẽto de futuro.( Item q̃ro ipſo iure hic
an ↄctus ſit nullus: Hñdeo aut ꝑiurium dedit cauſam
cõtractui:⁊ tũc reſcindit᷑ actione de dolo.l.ſi legatarius.
ff.de dolo.aut voluit iurare:⁊ tũc ipſo iure deficit ctus
tanq; cõditionale cõditione deficiẽte:vt hic.aut iurauit
ſed falſum:⁊ tũc cum ꝑiurium nõ dederit cãm cõtractui
non reſcindit᷑:ſed aut deierãs doloſe deierauit/⁊ tm̃ cri⸗
mine ſtellionatꝰ.ſi non doloſe in fraudẽ aduerſarij /ſoluʒ
deũ hʒ vltoꝛem:vt.lij.j.de rebꝰ creditis.⁊ hec eſt vᷣitas.

fr atres Piuiſio facta extra iudiciuʒ
2.

inducit actionẽ de euictione

non inter Lentes d⸗ r aſen icrc trad in
y iuiſio nõ ꝑficit᷑ ↄſenſu:ſed traditi⸗
inter. one vera vel ficta.h.d.

. G ‚,
7 milie. vel fami. herciſ.vbi nil eſt cõe /
4 5 Ge hoc qᷓ;tum ad directum iudicium:ſecus qᷓ;tũ
Krrd vtile. . d.
S Criptura Verba enũciatiua nihil operan
P vcνtur. hoc dicit. S
. D ſſeſſio num Officium iudicis in
N☚ hoc iudicio eſt:vt fa
o yY milias nõ ſeparet / et ꝑſonas cõiunctas non ſe⸗
H, Rrrzgreget. h. d. Querit glo. quid ſi coheredes cõ
ſentiũt:vt familie ſeparẽtur. DPicit glo.ꝙ poſſunt/⁊ male.
qꝛ hoc non eſt inductũ fauoꝛe heredũ:ſed ſeruoꝝ:⁊ ideo
heredes huic fauoꝛi renũciare nõ poſſunt.vt.l.j.S.de vſu
fructu.⁊.l.ſcire debetis.ivt in poſſeſſi.lega.
E Cum data in dotem vel donatio
D Tlud nem ꝓpter nuptias non ↄferãtur
cum ex teſtamẽto ſuccedatur equalitatis ra⸗
sAWM tiôc ad ea q̃ redeũt ex primonio reducit᷑.h.d.
¶ Diuide in tres partes:quia in pꝛima ponit qñ pater te⸗
ſtatur in filios:⁊ filij habucrũt donationem ꝓpter nupti
as / vel dotem: ſed donatio quoꝛũdam reuerſa eſt ad 5e⸗
trimoniũ patris.in ſecũda loquit᷑ quãdo dos quoꝛũdaʒ
ad patrẽ eſt reuerſa:ſed alij nichil habuerũt. in tertia lo⸗
quitur qñ pater inter filios ⁊ extraneos teſtat. Secunda
pars incipit ibi ſi autem. tertia ibi ſinautem extranci.
¶ Ad euidẽtiam eſt ſciendũ ꝙ iure iſto ſuccedẽtes ex te⸗

donatio ꝓ ſtamento dotem ⁊ donationẽ ꝓpter nuptias etiã pꝛofe⸗
pter nupti ctas ex bonis eius / de cuius bonis queritur nõ cõferunt
as nõ eſt ↄ niſi teſtatoꝛ hoc expꝛeſſe in teſtamẽto dixerit vt hic.⁊.l.j
ferẽda ni⸗ . de collatio.¶ Itẽ eſt ſciendũ ꝙ ſi pater dedit dotem vł
ſi teſtatoꝛ donationẽ ꝓpter nuptias pꝛo filio vel filia/⁊ dos vel do
hoc expᷣſſe natio ꝓpter nuptias reuertebat᷑ in eiꝰ patrimonio diſſo⸗

dixerit.

Collatio

luto matrimonio.hec dos vel donatio reuerſa ad bona
paterna venit diuidẽda inter liberos: ſicut cetera bona/
niſi rõne equalitatis:vt qꝛ alij filij habẽt dotes ⁊ donati⸗
ones que ad patrimoniũ non redierũt que nõ ſunt diui⸗
denda:naʒ tũc illi quoꝝ dos vel donatio ad patrimoniũ
redierũt tm̃ deducẽt de dote vel donatiõe reuerſa ad pa
trimoniũ:vt equales remaneãt cũ illis qui dotes vel do
nationes habẽt que nõ redierũt ad patrimoniũ:vt quia
matrimonium durat.

¶ Ex tex. Compoſitũ ſit iunge hic vᷣſiculum ſi tamen

minus vſq; in finem.¶ Hota ergo tres caſus:qꝛ aut illud

qðs redijt eſt tantũ ſicut illud quod redijt:⁊ totũ deducit

id qð redijt. Aut illud qð redijt eſt minꝰ qᷓ; illud qð non
redijt/a tunc etiã deducitur totũ illud qð redijt. Aut eſt
pꝛius id qð redijt qᷓ; id qd non redijt / ⁊ tunc nõ deducit᷑
totũ quod redijt ſed tm̃ deducit᷑ vt deducentes equales
remaneant cum illis quoꝝ dos vel donatio ad patrimo⸗
nium non redijt. .—
¶ Op. ꝙ flat collatio ex teſfamẽto / vel ab inteſtato:⁊ ꝑ

qñ dʒ fleri hoc ceſſat hec lex:vt.j.de colla.aut᷑.ex teſtõ. Sol.vt glo.
ex teſtõ vł aut &̊ ſuccedũt ex teſtõ.⁊ de collatione nil eſt dictũ:tunc
ab iteſta⸗ aut ſuccedũt filij cum extraneis/⁊ tũc dotes ⁊ donatio⸗

to.

nes nõ reuerſas ad patrinoniũ lucrãtur fratres.aut ſuc⸗
cedunt filij inuicem:⁊ tunc iure iſto dotes ⁊ donationes
q̃ redierunt non ↄferebãtur niſi rõne equalitatis: vt hic.
Si autẽ aliquid de collatiõe dictũ eſt in teſtamẽto illud

ſerua. Si autẽ ab inteſtato ſucceditur:tunc cum etiã iure

iſto habeant conferre illi quoꝝ dotes ⁊ donationes non

Non agitur cõmunt diuidũdo

ſunt reuerſe ad patrimoniũ:ergo nec alij deducũt:ſed iu
re nouo etiã ex teſtamẽto fit collatio:⁊ ideo nec fit dona⸗
tio:vidi dubitari de tali queſtione. Pater dedit dotẽ ꝓ
filia/⁊ filia in matrimonio habuit filiũ: deĩde moꝛtuo vi
ro filie.dos reuerſa eſt ad patrẽ/⁊ pater iterum filiã col⸗
locauit in matrimonio/⁊ ei dotẽ dedit:deĩde moꝛtua eſt
filia nullo filio relicto ex ſecũdo matrimonio:⁊ dos ad
patrẽ eſt reuerſa:nepos enim ex pꝛioꝛe matrimonio vult
dotẽ. pater idẽq; auus non vult ei dare / ⁊ arguit ſic. aut
tu nepos vis dotẽ tanqᷓ; heres filie/⁊ non potes:qꝛ dos
ad meũ patrimoniũ eſt reuerſa ꝑ hanc legẽ.Dicit nepos

licet dos reuertatur ad te tñ reuertit᷑ eatenus vt eã des

filie in dotem nubẽti.ſcðdᷣo non vt tibi remaneat:cũ ergo
tuum patrimoniũ exiuerit ego debeo matri ſuccedere in
actione de dote. Pꝛeterea aut᷑.dos a patre ꝓfecta.dicit
ꝙ dos reuerti dʒ ad te auũ:qñ filia eadẽq; mater mea fi⸗
lios nõ haberet.at hʒ me filium:ergo.⁊c. Auus vero de⸗
fendit ⁊ bene dicẽs:qꝙ aut dos a patre ꝓfecta hʒ locum
quãdo filij ſuperſunt ex filia ex matrimonio /in quo filia
deceſſit:qꝛ tunc penes illos filios remanere nõ debet:qꝛ
nõ eſt in caſu meo:cũ ex ſecũdo matrimonio in quo moꝛ⸗
tua eſt nullũ filium reliquerit:nec opi.mar.in dicta aut᷑.
dos a patre debet extendi cum erronea conſuetudine nõ
de iure ſint appꝛobata.ar.l.ꝙ non ratione.ff.de legi.

undozum.
ubꝛica.
„ udex in nego⸗
Egionem. ochin regun⸗
edoꝛum non attendit antiquos termi⸗=
Anos. Si ex conſequenti actu vel facto
V Vmutati fuerint. hoc dicit cum ſequẽti
& Judex aditur in hoc iudicio.
S 5 Iquis. pꝛĩo q̃rit de poſſeſſione. Scðo
de ꝓpꝛietate.Tertio aſſignat terminos.h.d.

Pꝛimo ergo iudex mittit agrimẽſoꝛem:vt vi
deat qᷓ;tuʒ quiſq; poſſideat/⁊ hoc eſt poſſeſſoꝛiũ / hoc viſo
examinat de ꝓpꝛietate ⁊ videt q;tum quiſq; debet poſſi⸗
dere poſtca facit terminos ĩponi. Modo vidi dubuari
an iudex debeat pᷣmo mittere agrimẽſoꝛẽ ⁊ facere poni
terminos:vt debeãt ſtare poſtea ꝓnunciare ꝙ decetero
debeant poſſidere ſᷣm terminos per agrimẽſoꝛes impo⸗
ſitos qui incipiunt in tali loco ⁊ finiũtur in tali:an vero
debeat pꝛimo ꝓnunciare ſic cum mihi cõſtet ꝙ titius tot
pedes poſſideat pluſqᷓ; debeat.ideo ꝓnuncio ſic termi⸗
nos ponẽdos per agrimẽſoꝛem ⁊ eos ſic poſitos ſic ſer⸗

uandos: poſtea in executione mittet agrimẽſoꝛẽ qui po

net terminos vbi debet:⁊ ſi nõ poſſunt poni cõmode vbi
debent/qͥn poſſit adhuc q̃ſtio inſurgere:ponet alibi adiu
dicando vni de terra alterius/a certe vtraq; opinio põt
ſuſtineri:ſed pꝛima eſt tutioꝛ. Quero q̃ ſit differẽtia ĩter
Aerimontar queſtionẽ: Et dic vt Far kin 4
Sn ui poſt lit. conteſts
3 J co nlti terit. tionem in iudicio fini
um regundoꝛum occupat de alicno illud ha⸗
bet reddere ⁊ tantundem de ſuo.hoc dicit.
ũ quid hec lex concoꝛdat cũ.lʒ.ſi quis in tantã:Certe
nõ:quia ſᷣm illam redderet qð accepit ⁊ extimationẽ eiꝰ
hic nõ extimationẽ:ſed tm̃dem ĩ territoꝛio de ſuo dabit
et hoc ſi alienum vſurpauit. Si auteʒ ſuũ ſufficit ꝙ ꝑdat
illud ⁊ non tantũdem dat.ar.dicte.l.ſi quis in tantam.
¶Op. ꝙ ex ſola cogitatione puniri non debeat: vt.l.co⸗
gitationis.ff.de penis.Sol.vt glo. J

B Aincq;. Siolim erat ſio ve mmmoꝛiſß⸗
A tio quinq; pedũ an caſſabat iudi⸗
cium: Reſpondeo ex tẽpoꝛe quo ceperunt ter⸗

R A miniturbari. Itẽ quero vnde naſcature Re= Finiu re⸗
ſpõdeo dicit glo ꝙ eſt dattiuum / ⁊ malc. ⁊ ideo dic. ꝙ aut gudoꝝ ac

ago quia terminos amouiſti / ⁊ videtur naſci ex delicto. tio vñ na⸗
Aut ago quia poſſides vltra qᷓ; debes ⁊ tunc videtur ve⸗ ſcitur.

nire ex quaſi cõtractu/⁊ eſt perſonale ⁊ te perſequitur vt
obligatum / ⁊ non peto qð meum eſt ſed mihi aſſignari ⁊

terminos debite poni /ſicut cõi diuidundo ⁊ fami.her⸗

ciſcũde.ar.inſti.de obliga.ex quaſi ↄtractu ·S· idẽ iuris:.

6 ſeniot. R

Galan
igoiurs
hnecunet
Gſderi
latuere
Gipen..
epha
oycilegeg
eufde iudt
incötrar
idato t!
giret aliſs

ſifaeee
Nopy.
Ponponia
Ncodni
ſeulpendt
luun Col
Nrchpeter
lebatſet
Mhisſ
gisgurn
Gſdatio
a..llo
Melit co
Mobarem
Uederat
ſtoſoeije
unrib
Ctorat
dctene
rde
nſatic
(Ngo.
dun
Adde
n.

cnſtt Finiũ re⸗ ¶ Itẽ quero quanto duret hec actio:⁊ dic ꝙ aut volo pe Pꝛima qꝛ ſi facit mihi furtũ nõ naſcit᷑ actio furti. Scᷣa
fitdonn gũdoꝛum ſcribere directo ↄtra actionẽ ⁊ pᷣſcribo ſpacio.xxx.an.vt qꝛ ſi manumiſſus eſt ⁊ de nouo cõtractet ex noua ↄtracta
itdos; 9 actio q;to hic:aut per indirectuʒ:⁊ tũc aut habeo titulũ ⁊ pꝛeſcribo tione naſcit᷑ furti actio. Sed qñ facit furtum extraneo:
mnonof, tꝑe duret. ſpacio longi tẽpoꝛis pꝛeſcribendo rem.i.tales terminos tũc ſtatim naſcit᷑ actio q̃ noxalis ẽ ⁊ m cõpetit co manu⸗
nſh aut non habeo titulũ ⁊ tũc pᷣſcribo ſpacio.xxx.anno.⁊ nõ miſſo ſiue cotractet vel non/ actio que noxalis dabat᷑ in
monnnc ante. vt. l.ij S. ſifundũ.ff.de vſucap.ꝓ empt.⁊.jin qui.nõ me datur directe in manumiſſuʒ:⁊ ideo cũ antiqua actio
Nrdorgt ob.lon.tempo.pꝛeſcrip.l.ne. durat:lʒ de nouo cõtractet amplius nulla actio nous na⸗
monionte . ſelur Sewero eo auano ſeruus anum gns rem
guitſie⸗ P. on cotractat de nouo qualiter dño con⸗
n D 2 co nſoꝛtib us eiuſdem litis. ſulatur: Reſpõdeo vt gd iret vcnaicationeae⸗
letn J . Si ſeruus delinquit / aut ex eiu
Enche Bubz ica. MM C lerui. delicto agere volo crimialiter /
enclegn Xp⸗ lo ſis Ratione partis etiaz R t ipſum conuenia non dñm:aut ciuiliter ⁊ tunc
hrcietn . mee non poteram liti EHEdnm non ſeruũ. ſi autẽ delinquit ſciente dño / et
pfenit gare abſente ſocio olim / hodie poſſum couenitur in ſolidũ.aut ignoꝛante vel inuito ⁊ noxaliter
uur neiß⸗ boc dicit m vnam lecturam. NMel 2 cõuenitur. hoc dicit vſq; ad.l. i.
nunenn . Ldic de⸗ Frd din litigare non pore⸗ — J t lbi. Ex delicto ſerui agit᷑ ciuiliter ſem⸗
Uhplonn Aram⸗ les ie poſſum ᷣm determinatio⸗ 3 ber cum dño non cum ſeruo hoc di⸗
ſncuſ arenie. dicit m aliam cit Js. But. .
ann y⸗ Smmune Ad pꝛimã legẽti.opp. 4A d exhib endum. MRub.
nmn N. leELEEratioe partis nõ audiar — Id ominium Actio ad
ſintinn de toto niſi caueam de rato.vt.l.ꝓxima. So. R III. exhibeẽduʒ
enucleſd Pperc cũ determinatione illius:qꝛ debeo cauere leſt pᷣparatoꝛia rei vẽdicatiõis ⁊ cuiuſ
Nelg de rato ſi ſum ex parte actoꝛis ſi rei tunc iudicatũ ſolui:⁊ ccüucq; iudicij in quo pecuniarit᷑ ĩtereſt.

ſi dicas qũo cauet iudicatũ ſolui ꝓpꝛio nomine cõuentꝰ
cõtra.l.antepenul.S.ſi ex noxa.cã aga.Rñdeo aut conſi⸗
dero iura vetera ⁊ ſᷣm illa ꝓpꝛio noĩe conuentus in reali
bene cauebat multo foꝛtius ſi de re cõmunilitigabat:aut
cõſidero iura noua ⁊ tunc ꝓpꝛio noĩe conuentus non de

boc dicit hec lex. .
D C¶ Op. quomodo cognoſcet de veri⸗
W tate/cum hoc iudiciũ ſit ſüůmariũ:vt.l.
,lilij · S. ibidem.ff. ad exhibẽdũ. So.verũ
elt:⁊ ideo in hoc iudicio ſũmarie /in rei vẽdicatiõe plene

De cõſoꝛ.eiuſò li. De noxa.ac.Ald exhibẽdũ.Fo.CXIIII

er innt B bet cauere.ſpꝛo ſua parte / ſed ꝓ ſocij parte ſic. Mec ob.l. Quãdo debeat ſeruꝰ toꝛqueri dixi in.l.cũ ſemꝑ.5. de rei
fniü nr añpenł.S.ſi ex noxa.cã aga.qꝛ ibi negociũ erat idiuiduũ vendi.⁊ plene dicã in.l.cum mãcipiũ·j de ſeruifugi.
hos ien nec ꝓ parte poterat expediri /hic ſic.¶¶ Item op.ad ſecic⸗· J cri ni Abi ex delicto fui ññiis
W Cõſoꝛs ꝓ dã legẽ ꝙ non admittar ſine cõſenſu alioꝛũ vt.l.ſi pettoꝛ c . minis. nxaliter ↄuenit᷑ eundẽ .
cun in cöſoꝛte an ff, de iudi. So. venit eis ignoꝛãtibus vt hic:inuitis nõ vt cogitur exhibere.h.d.
dẽat ad⸗ in cõtrario.ꝗ Itẽ op.ꝙ non admittatur non allegato mgꝗ ¶ Op. ꝙ hac actione nõ agat᷑ cũ pecuniariter
hoc idſee mitti ad li dato. vt.l.j.S. de pꝛocur.So.hic ſpãle qñ venit poſt lit. ccõ nõ interſit:vt.l.de eo ·S.j.Sol.vt glo.qꝛ bene intereſt pe⸗
ſineh t ꝓſequé teſt. alijs pꝛeſentibus. Sed quid ſi ante litem conteſtati cunigriter.
rminoeabe dafrn. en : Nideo ſernabo ius e habeatallegare mãda MN Ecq; Slne ytkerdr es ſiue cauſa agendi/
ſoremnf tũ ⁊ facere rẽ dubiam/tunc admittetur cum cautione. WM' non obſtat exceptio rei iudicate. h. d.
riiſhoerin ¶ Itẽ opp.ꝙ poſt litẽ conteſtatõ non debeat cauere.vt.l. I ¶ Quero de exemplis.l.⁊ dic vt glo.
debeta pomponius·S·rati.ff. de pꝛocura.cũ ſi.So.vt glo. IJte,z da¶ Op.ꝙ omnis cauſa videat᷑ in iudiciũ dedu⸗
ididubtn op.ꝙ admittatur ſine cautione.vt.l.loci:S.ſi fundum.ff.ſi cca:⁊ ideo obſtet exceptio:vt.l.ſi mater·S eadẽ.ff. de ex⸗
facere ſerui. vendi. Sol.ibi negocium eſt indiuiduum/hic diui⸗ cep.rei iudi.cum ſi. So.aut pꝛopoſui actionẽ ad exhiben
Gdecen duum.Collige ergo duo/pꝛimo ꝙ declinatoꝛia que inci: dum pꝛo intereſſe in aliqua actione ꝑſonali/⁊ tũc nõ ob.
ꝛes ind pit cõpetere poſt lit.ↄteſt.põt poſtea oppo.idẽ ſi ante cõ exceptio rei iudicate. Si ex alia cauſa agst᷑.aut ratione
gliren petebat:ſed ignoꝛabam. vt.l.manifeſtiſſimi.S· ſinautem tntereſſe dñij/⁊ ſic realis:⁊ tũc aut indeterminate fuit ꝓ⸗
titiute dubius .· de furtis. Item collige pꝛiuilegium conſoꝛtis poſita ⁊ tunc obſtat exceptio:licet tantũ vna cauſa fuerir
oſieten⸗ quia aut negocium eſt ĩdiuiduũ ⁊ admittitur ſine aliqug pꝓſequuta vt in cõtrario. Aut eſt cauſa determinata in p-
ſtosſetn ſatiſd atione õä ex noxa. cã kiionernon at exceptio CSaen alia cauſa / etiã in
heſorgu aga. ?·l loci. S.ſi fundũ. aut diuiduum ⁊ tunc aut venit rea 8 ſone ſ tẽ quero quid ſi iudex cõuentũ hac acti
cöncert, ante lit. conteſt.⁊ nullum ha r Peiullegium inio debet alnes oluit quaſi non poſſideret/poſtea reperitur poſſi⸗
aiet pꝛobare maãdatum vel allegare t facere rem dubiã ⁊ c⸗ dere.actoꝛ iterũ agit dicens eum de nouo poſſeſſionẽ q̃⸗
Pitefi uere de rato.aut venit poſt litẽ conteſtatam:⁊ tunc aut in ſiſſe:reus dicit ꝙ de nouo poſſidet. Sed qͥd ſi poſſidebat
3 iinir uitis ſocijs non põt niſi pꝛo parte ſua/aut nolentibus vel tpe ſnĩe.dic plene vt.l.qui iuraſſe.ᷣff. de iureiuran.
ignoꝛantibus⁊ voreſ c Hobet daiuſegiu borteſt ge hon C n Ga aus incipir i inn antie in ſi. ibi.l.fl.⁊ quod eſt
ren ð anerrurcam erlſis H lcih oc vieis Haco Dug. nhonikrvteſt
nec in hoc habet pꝛiuilegium:quia quilibʒ ſic admittere⸗ NN . 20 intereſſe
vlut tur in riſgande. . 5 ala unnz SS R On ignoꝛab it. a⸗ r ca do⸗
boen 1 ¶ In glo. que incipit ⁊ ſatiſdare. ibi in cauſa ſuſpitiis qj bibendũ pꝛo quarta contra eum qui habet vel
nli⸗ vt iudex delegatus poſt litem conteſtatam poſſit recuſa AA.tẽpoꝛze litis conteſta. habebat: ⁊ ↄtra non exhi
nn ri vel delegatus ante poſſit et poſtea recuſari ex nous bentem iuratur in litem. h.d. H
de ſoß caua. WZ L ¶Ex tex.Ltui iuris id eſt ad te pertinẽtia iure dominij
fu ee 1 0 Reramnae .
SAeban 44 p.qꝙ detur iudicis officiũ ⁊ actio in factum/⁊ nõ ad
dell . De noxalibus actionibus. exhibendũ:vt.l.pꝛetoꝛ.⁊.l.quedã.ff.de eden. So.hic pꝛe⸗
M RKub ica e tenditur intereſſe dominij:ibi aliud intereſſe.¶ Item op.
ꝙ olim poſſidens non pᷣſumat᷑ hodie poſſidere:vt.l.ſi mi Poſſidẽ
ennnii . „ noꝛc̃.et ibi no.ff.de in ĩtegrũ reſtitu.⁊.l.ſi quis vi·S. diffe⸗ olim an
ſcbat nmm Ze tat Si ſeruus facit furtum rentia.ff.de acqui.poſſeſ.Sol.aut qͥ olim poſſedit/hodie hodie pᷣſu
Cennli/ 4 Ne* Xx domino non naſcit᷑ fur⸗ negat ſe poſſidere:⁊ regulariter nõ pꝛeſumitur poſſidere mat᷑ poſſi⸗
ſa ne⸗ Rti actio ex pꝛima contractatione/ſed ſi cum poſſeſſio ſolo animo perdatur:vt.l.ſi quis vi:S. diffe dere.
dgili, factus liber contractet/ex noua cõtra⸗ rentia.ff.de acquiren.poſſeſ.fallit in duobꝰ caſibus. Pꝛi
ernſſce ctatione naſcetur. h. d. mus quãdo poſſedit tẽpoꝛe litis ↄteſt. Itẽ quãdo res ex
denn CAuero ad declarationem textus cotractu puenit ad eũ: vt.l.nec creditoꝛes de pignoꝛa.
cut q differentia ſit an ſi ſeruꝰ me? mihi fa actio.Si aũt q olim poſſedit hodie ſe dicat poſſidere/pᷣſu
ſſen ciat furtũ an exneo.Rñdeo duplex eſt mit᷑ poſſidere:⁊ ↄtinue poſſediſſe/ ſaltim ciuilit᷑ aio. Itẽ
nndh Nv9H

Exhibẽs E
rẽ fora mu
tata q̃ acti
one tenet᷑.

naturalr ſi eſt ĩ re vel in cõſpectu.vt.l.j.pꝛimo rñſo.⁊ · S. ſi
iuſſerim.ff.de acquir.poſſ.ꝗ Itẽ op.ꝙ indiſtincte qͥ olim
habuit rẽ pᷣſumat᷑ hodie hr̃e.vt:l.ſiue poſſidetisj.de pꝛo
batio.So.ibi in dñio hic ĩ poſſeſſiõe.ſ¶ Itẽ opp.ꝙ in hac
actioe nõ iuret᷑ in litẽ cũ ſit ſtricti iuris.vt.l.ĩ actionibꝰ.
ff. de in litẽ iurã.Sol.licʒ ſit ſtricti iuris eſt tñ arbitraria:
ideo in ea iurat᷑ in litẽ. ¶ Itẽ q̃ro an alia ſint remedia qᷓ;
iuramẽtũ in litem.⁊ dic vt glo.
= D exh b end ſi Hec actio ĩuenitur
1 . . cõpetere directo vt

hac..l. Itẽ vtilis ⁊ directa.vt·j.eo.ſi res.

R Opp. ꝙ nulla vtilis ĩueniat. vt.l. cũ ſeru?. ff.
o.· vt gloꝛ lʒ ſcedᷣam nõ appꝛobet:eſt tñva quãtũ ad

eo.“ J
hãc.l.q̃re dic ꝙ aut queris an recipiat hec actio variatio
nẽ ꝑ aduerbiũ/⁊ dico ꝙ ſic:qꝛ dat᷑ vtilis ⁊ directavt.jeo.
l.cũ res. ſpãale eſt ĩ.l.dicta.cũ ſeruꝰ.vt vtilis nõ cõpetat.
= .J Contra inuadẽteʒ
Nſtrumenta. ?cccultante innt

oõt agi ciuiliter ⁊ criminaliter.h. d.
ASp. ꝙ male dicat inuadẽtẽ cũ ꝓpᷣe ĩuade
re ſit in imobili.So.fateoꝛ:qꝛ hic ĩpꝛopᷣe ponit᷑. Quero
q̃ accuſatio criminalis cõpetat ⁊ dic vt glo. ¶ In glo. qᷓ
icipit large.ibi accipe quatũ ad hãc criminalẽ accuſatio
nẽ vel actionẽ vi bo.raptoꝝꝑ:ſʒ quãtũ ad actionẽ iſtã ſtri
cte.vt.l.iij.S.ĩterdũ.ff.ad exhibẽ. In glo.q̃ incipit ꝓba
tionibꝰ.ibi qñq; nõ agi ꝓ inſtrumẽto vbi nõ pᷣtẽdit᷑ ĩter⸗
eſſe dñij. Si ergo volo agere vi bo.rap.vel actiõe.l.iulie.
ſufficit me pᷣtẽdere ĩtereſſe qdðᷣlibet q̃ntũ ad l.coꝛnelia te⸗
ſtamẽtariã ⁊ ꝙ fuerit teſtm occultatũ /ſecꝰ ĩ alijs inſtr̃is
qᷓntũ ad actionẽ ad exhibẽdũ reqᷣrit᷑ in q̃rta ĩtereẽ dñij.
rDSðð Xxh⸗ ib itio is Qui pot exhibere vel
n dolũ vel culpã cõmiſit
Bin nõ exhibẽdo tenet᷑ actione:⁊ qui rẽ exhibet
aas fozma mutata tenct᷑ ad exhibẽdũ/qͥ deterioꝛeʒ
exhibet foꝛma nõ mutata tenet᷑ in factum.h.d.tex.⁊ glo.
¶ Op.ꝙ nõ ſit agẽdũ in factũ ſʒ hac actiõe.vt.l.iuł·S· ſjʒ
⁊ ſi q̃ ff.eo.Sol.hic nõ eſt mutata:ibi ſic.¶ Itẽ op.ꝙ ſiue
mutet᷑ foꝛma ſiue nõ agat᷑ pᷣma actiõe.vt.l.etiã.ff.de ſolu.
⁊.l.vniꝰ.S.qᷓ ꝓ euictiõe.ff.de le.ij.Sol.aut ſoluit᷑ pars rei
tm̃:⁊ tũc põt agi pᷣmitiua ꝓ alia ꝑtenõ pꝛo tota ſi res eſt

diuidua ałs nõ põt ſolui ꝓ parte.vt.l.ſi qͥ ſtipulatꝰ.ff.de

ſolu.⁊.l.ij ·S.quedã.de vᷣb.ob.⁊.l.in executiõe:S.ꝓ parte.
aut ſoluitur tota res:ſed deficit ius in re ipſam totã affi⸗
ciens ⁊ agitur pᷣmitiua.vt.d.l.domus.⁊.l.etiã.Si aũt nõ
deficit ius in re:ſed res reddit᷑ deterioꝛ: tũc aut eſt actio
bone fidei ⁊ agitur pᷣmitiua. vt.l.j.S.ſi reddita.ff. cõmo⸗
da.⁊ depoſi.l.j.S.ſi res.aut eſt actio ſtricti iurꝭj:⁊ tũc aut
eſt mutata foꝛma ⁊ durat pᷣma actio.vt.d.l.iul ·S·ſed ⁊ ſi
q.ff.eo.aut non eſt mutata foꝛma:⁊ agit᷑ in factũ vt hic.

Ad hoc vltimũ opp.ꝙ agatur vtili aqlia ⁊ non in factũ

vt.l.qui tabulas.ff.ad.l.aquil.So.vt glo. .
7 res Hic ꝓponitur q̃ſtio de duobꝰ ⁊ rñ
4

det᷑ de vno.¶ Sed an idẽ iur ſit ĩ
alio debito:qꝛ licet in reſcriptis q̃ expectant
lad iur diſpoſiti executionẽ ⁊ rñſio fctã vniad
aliud poꝛrigatur.vt.:.j.S.de diuerſis reſcript.tñ in his q̃
pertinẽt ad iuris diſpoſitionẽ nõ inuenio maxime cũ nõ
ſit eadem ratio invtroq; vt in ·S: item inutilis.inſtitu.de
inutili ſtipulatio.
¶ Op.ꝙ nulla vtilis ĩueniatur.vt.l.cũ ſeruus.ff.eo. So.
vt glo.ſ Itẽ op.ꝙ ex pacto deponẽtis nõ detur actio do
mino.vt.l.poſſeſſioS.· ⁊ ſi poſſeſſio.ff de acquir.poſſ.Sol.
hic ſpãle ⁊ hec vera. Mar.dicit eſſe regulã dari vtilem et
cõtraria eẽ ſpãlia/⁊ mouetur ex eo:qꝛ ſũt.xiiij.caſus vbi
datur vtilis:ſed tene gloſ. Modo q̃ro quid in cõmoda⸗
to glo.tenet ꝙ idẽ per.l.j.Sg.de diuer.reſcrip.⁊ idẽ tenet ĩ
d · S. itẽ.inſti.de inutili ſtipu.ſed illa.l.j.de diuer.reſcrip.ĩ
alio caſu loquitur vt dixi ⁊ magis ẽ fauoꝛabilis cã depo
ſiti q; cõmoda.⁊ ideo non videt᷑ extendi ad cõmodatum

ſed depoſitũ ſic loquit᷑.l.publia.ff.depoſiti:cũ ergo ſit di⸗

uerſa rõ in vtroq; nõ recte ĩfertur de vno ad alium.

WFr Si inſtrumentũ
” J ex quocunq;. mane remãſit .*
N nes creditoꝛem petittur per debitoꝛem condi⸗
K& aA *uEQctione ſine cauſa vel ad exhibendum. hoc di
cit Butrig.

¶ QAuero quando condictio ſine eauſa locum habeat er

quando ad exhibendum.⁊ dic vt glo.

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis

Dereligioſis ſt lumptibus fu
rüt alee luſu et. Rubꝛi.

vi Ex cã licet traſferre reliqͥas
J moꝛtuoꝛum.h.d.
¶ Sp. ꝙ etiã ſine cauſa poſſint trãſfer
ri. vt. j·eo.l.ſi nec dum. So.vt glo.
Atẽ op. de. l. fl · eo. So. vt glo. Colli
ge ergo ꝙ aut non eſt traditus perpe⸗
tue ſepulturc ⁊ põt ſine cauſa tranſfer
.M re. vt. . l. ſi nec dum. aut nõ eſt traditꝰ
perpetue ſepulture:⁊ tunc cã poteſt tranſferri vt hic:ſine
cꝗ nõ poteſt niſi auctoꝛitate pucipis.vt.jeo.l.final.
EE ee nlocum meum non infert qᷣs
Nuito .Doaminn me muito:ſed me 2
lente ſic/x facit locũ religioſum. hoc dicit Bu
trigarius.
— E atum Tria poſſum petere legatuʒ
g Rĩpenſam futuris ⁊ infirmita
e tis. hoc dicit. Se b.
1 epulchꝛum non
8 J lep U lchꝛum. Endicanr nhn
1 na loca que ſunt iuxta ſepulchꝛũ vendicantur
ffauapmiliaria ſepulchꝛa tranſeunt ad heredẽ.h. d.
Quero quod ẽ ſepulchꝛũ familiare: Reſpõdeo qð feci Sepul⸗
mihi ⁊ familie mee.Sed qui cõtinẽtur appellatiõe fami⸗ chꝛũ ſami
lie. Rñdeo filij ⁊ emãcipati ⁊ deſcendentes / agnati/nõ liare qd
cognati nec affines niſi nurus ⁊ gener. ſit.
¶ Opp.ꝙ ad alios tranſeat ius ſepulchꝛi.vt.j.eo.l.ius.
So.hec ſupplet᷑ per illã.ſ Itẽ quero cũ hodie ſit ſublata
differẽtia agnatoꝛum ⁊ cognatoꝛũ an cõtineãtur cogna⸗ Familie
ti appellatiõe familie:⁊ dicit glo.ꝙ ſic.tu dic ꝙ nõ:qꝛ non appellati⸗
eqparaãtur niſi ĩ ſucceſſione ab inteſtato ⁊ ſic erit idẽ ho⸗ oneqͥ con
die in cognatis. iinentur.
WC, Ei & Heres cogitur ĩplere volũtatem
AFlitis. cdhcri, e inovtactiots/mdͤtcis
AItñ offõ.h. d. ¶ In gloſ. i. accuſatio in fl. ibi qͥ
Ea Maa nunc. ſed ſi habet heredẽ compellitur iudicio
fami.herciſ.vt.d.l.hereditas.

Inſcriptiões ⁊
Gnumentozum. u ſepulchꝛo
rum non tranſeunt in libertos:ſed legitima pꝛe⸗
ſcriptio.h.d.
Re Lʒ nõ poſſũ locũ religioſum
6. Tatuas. mutare poſſum tñ oꝛnare.h.d.
AVel dic ꝙ immo poſſum facere quicquid volo
* ntſi inueniatur iure pꝛohibitum. h. d.
GB Familiare ſepulchꝛũ ad affines vel co
8. gnatos no heredes nõ ꝑtinet.h.d.
An hodie agnatis cõpetat glo.ꝙ ſic.tu dic :
Aqꝛ eqparãtur ſolũ in ſucceſſiõe ab iteſtato.

PTA Religioſi loci non tenet vẽditio/ſed
HGcum. painauiſcb d⸗ a
ui non traditur perpe⸗
„ nec d um.·. ine ſepulture poteſt alibi
Poꝛtari · h. d. Lond 4
. ondẽnatus qui iã debit
3 Bno xiogS. pena ſuſtinuit:qꝛ moꝛtuus
I jeſt vel qui ſtetit ſuſpenſus in alioꝛũ terroꝛẽ po
RAEAteſt licite ſepeliri. h. d.

O tuo: um Aciuitate quis ſepeliri nõ

Vs. Jus ſeyulchꝛi cululibet tranſmittitur
. 16 ereg cs iarmiliare ad familiares et
non heredes.h. d. =
Emo Traditus perpetue ſepulture ſine
. . cuſe inconſulto pꝛincipe remoue

Vſus alearum in .
nitur i lachꝛimis ideoq; pꝛohibetur: quattuoꝛ
E& autem ludi permittuntur qui hic numerantur.
hoc dicit. Jaco. Butrig. e

Erxvplicit liber Tertius.

—

D
la

heni
aulsac
um
weden
tsbat 6
ſhnogee
inifie
Drntri
Nencli
ve ponit
Nengo.
oetel
Puris.
Er a.απαn

lichoc⸗
ll peeſen
o frer.

Arzdliri⸗

Ceſtwripr
ntariüs
ſſt iudicun
cituriud

tmen
Dulde⸗
ila erce

Neqpotun
Urincpie
criodene
urziudi
ecſerior
Pnaeſare
Whiiniv
ſcengink
AMytgeo
dicohie
Mutune
ltaro
Ajoc
Ctottst
hleſder
Mriermen

11 it libe uartus cee delatuʒ partiin terminis.l.in bone fidei.xde quo vide
lbn. Inc Pit r ¶q Oe degioeglo ingin te ae ene iareinn
e ,.* gDiE/ 17 27 col.xvj.in vᷣſiculo ſum in tertia parte glo.pꝛincipali. Et
rnie D D erxe b us cred itis ſt lureiu⸗ dicit Aiaſ nar macke⸗ aliqutd eſt Geetiunm werert
. iuramẽti neceſſarij dicitur factũ ſeu deciſum ex ꝓbatiõe
ran d 0. MKubꝛ: Wa. pꝛiuilegiata.i. ꝓpꝛio iuramẽto partis / t ſic ex ꝓpꝛio te⸗
cht .. . VMZ ſtimonio in cã ꝓpꝛia coõtra regulã que hʒ ꝙ nullus in fa⸗
nis Il ¶Nꝛemiſſis pᷣparatoꝛijs iudicioꝛũ /poſuit de iudicijs: cto ꝓpꝛio idoneus teſtis eſt.l.nullus.·ff. de teſti.⁊ in.l.om
i dne ſʒz quia actiones in iudicijs ꝓponũtur erat de his videre nibus·j.de teſtib.facit.l.fl.iuncta etiã ibidem glo.rde ſi⸗
ctune Et pꝛimo paemiſit de realibus vniuer ſalibꝰ ⁊ ſingulari⸗ deicõ. Et in iſto paſſu ſuccedit illa notabilis regla q ſen
ri bus ⁊ de mixtam cauſam habẽtibus.⁊ de in rem ſcriptis tẽtia lata ex ꝓbationibꝰ puilegiatis nun; trãſit in rem
ſ heſte reſtabat ergo videre de ꝑſonalibus. Sed quia titulus de iudica ta quin ſemper ⁊ quãdocũq; etiã vſq; ad mille an⸗
dul rebus creditis eſt generalis ad om̃s pſonales in quibus nos talis ſnĩa poſſit retractariſupuenietibꝰ veris ⁊ ꝓba
nffn alienã fidem ſequimur. vt.l. j.ff. ſi certũ petat᷑. Ideo ißyßm tionibus cõtra rijs. Iſtã regulã tradit no.inno.in.c.tua
oſclnen pꝛemittit. de hoc tamen hic nõ dicit. et quia ꝑ iuſiurãädũ. nos.de cohabi.cleri.⁊ mulier. in glo.ſua magna.in vbo.
Wedt plerũq; litigia decidũtur ĩ quibuſlibet actionibꝰ:ideo de ſed eſt mirabile qð dicit ⁊ reputat notandum/a mirabile
hoc ponit. Querit glo.quare non dicit de debitis? Et ange. in. l. j.. ſenteñ.reſcin.non poſſe. Idẽ angein.l.diuꝰ
ukreleen dic vt glo. quia ſuffit vnum reſpectiuoꝝ maxime nobiliꝰ traianus.ff.de teſtamẽto militari.⁊ in.l.ſub ſpecieꝗ.de re
Eifint quod eſt ex parte creditoꝛis.ar.l.iij.de nouatio. Jaco. iudicata. ⁊ ibi vide per eũ.⁊ idẽ ang.in aut᷑.nouo iure põ⸗
Butrig. —r i de r. ibi ꝑ S Rn iudi:.qͥ male uldickg ibi
lchuumne gerr e . ulum tex.eſſe mirabilẽ. Idẽ no.do.antho.de bu.in.c.fra⸗
ann Auſa ure iurand 0. ternitatis. de frigidis ⁊ maleficiatis. Idẽ antho.in.c. cũ
hentieren à Pꝛetextu periurij nõ reſcindit᷑ cauſa venerabił.er. de exceptio.⁊ in.c.fl.ex.de iureiur.do.abb.
benlibe iureiurãdo deciſa niſi ſpecialiter lege panoꝛ.in.c.ꝓpoſuiſti.de ꝓbatio.⁊ in.c.ſignificãtibꝰ cir⸗
hodogſitt ”” Acaueatur. hoc dicit Jacobus Butrig. ca mediũ.ex.de purga.vulgari.idẽ abbas panoꝛ.in.c.ex
Alufßeſtni Juramẽti) NC¶Agd euidentiã eſt ſciẽdum ꝙ multa tuaꝝ. in fine. de purga. cano.ad idẽ allegãt ludo.ro.⁊ do.
ligut g multa ſut / ſunt genera iuramẽti: naʒ quoddã eſt alexan.in.l.admonẽdi. ff. de iureiurãd. tex. ſingularẽ. in
genera. .ρ nn a E. CTedulitatis. de quo in. l. ij. S. de iura. l.ſi qui adulterijj. de adulte.vbi tex. valde ſingularis ⁊
Ntſcol ie caluæ hoc nihil ad nos. Quoddã eſt purgatiõis de qu vige doc. ꝙ er ſententia lata expꝛeſumptionibꝰ/⁊ ſic ex
cieſtſckln in. l.pꝛeſenti. S. de his qui ad eccle.cõfugiunt.⁊.l.marcel ꝓbationibus pꝛiuilegiatis põt qncũq; retractari ſuꝑue⸗
äurcognſt lus.ff.rer.amo.⁊ de hoc nil ad nos Quoddã eſt qð defer niẽtibus veris ꝓbationibꝰ euidẽtioꝛibus.aut ſuꝑueniẽ⸗
cgnögpae tur ad litis deciſionem: ⁊ de hoc hic loquimur. Et caue tibus pᷣſumptionibꝰ que ſint foꝛtioꝛes ⁊ dicit ludo.ro.in
e tihre w eſt triplex id de quo hic loquitur:nam quodda eſt vo⸗ v.col. in pꝛin. ꝙ pꝛo illa regula inno.ipſe nouiter põderat
luntariũ qõ defertura parte parti extra iudiciũ. quoddã elſſe tex. ſingularẽ ⁊ peregrinũ in. d.l. admonedi. ⁊ dicit
Fevoliun eſt iudiciale.ſcʒ quod defert᷑ a parte parti in iudicio ⁊ di ibiꝙ caripenderet in hoc habere ſociũ verũtamen ante
tösinde citur iudiciale:quia ĩ iudicio defertur / vel iudice appꝛo⸗ eũ hoc idẽ voluit bar. in. ij. glo.in.d.l.admonẽdi.pᷣm iaſ.
Nonnſſ bante. Item eſt neceſſariũ quod iudex defert non pars. ibi. xvij. col. circa pꝛincipiũ.⁊ ibi plenius videas ꝑ doc.
itur iudd Diuide in duas partes:qꝛ in pꝛuma ponit regulã.in ſe⸗ pꝛincipaliter p iaſo.may.et hic clariſſime per ange.peru.
cũda exceptionẽ. Secũda pars incipit ibi niſi. ¶ Quero in. j.?. ij. col. ⁊ in.l.ſequẽti hic. ⁊ ibi declarabo an ⁊ qñ iu⸗
ſerptün de quo iuramẽto hic loquitur: Geſpõdeo videtur loqui ramẽta voluntaria ⁊ iudicialia/ ac neceſſaria retractari
ſepulch in pꝛincipio de volũtario/⁊ in vᷣſi.vel aduerſario de iudi poſſint vel non ⁊ quãdo pars deierans puniat᷑ vel non/
ſ ciario.de neceſſario vero nonvidetur loqui:cũ illud defe circa qð dic vt.l.ſequẽti.
Gtinaſ ratur a iudice non a Parteſed potes ſubaudire in tex.vel “ 2
zrat neceſſario: ſie de quolibet loquitur vt. dicam. . GB Qui iurat per deũ ſa
hnelghn ¶ Oppo . ꝙ poſſit cracrart: vt. l.admonẽedi. ff e. Solu. bi I9/ rili urandi. tis deum habet vlto⸗
nommanht in neccſſario ⁊ in caſu in quo inſtrumẽta nouiter reperũũ . ꝗN Nrem. qui iurat per pꝛincipem: licet crimine ma⸗
nicgun tur hic in iudiciali ⁊ volũtario vel neceſſario:ſi non ſunt Aleſtatis nõ teneat᷑ punit᷑ aliqualiter. hoc dicit.
. reperta inſtrumeta nouiter. ¶ Itẽ op. ad idem de l.fl.·ÿee. ¶ Pꝛima pars legit᷑ duobus modis,. Pꝛimo ꝙ puniat᷑ a
ffntsſit Sol.vt glo.Sed que eſt ratio ſolutionis pꝛimi cõtrarii/ deo ⁊ ꝙ deciſa cauſa nõ retractet᷑/nec aliter punit᷑ in hoc
inetb qð dico hic loqui de neceſſario. DPicũt quidã ꝙ cum hic mũdo. Alia eſt lec.ꝙ puniatur quãtum ad deum ⁊ ꝙ ſibi
gſedeg ponatur regula ⁊ exceptio non habet locũ in iudiciali? tantũ iurauerit/⁊ non alij ſed pꝛima melio.
leſuo volũtario ſed in neceſſario:⁊ ideo ſubauditur de neceſſa⸗ ¶ Op.ꝙ deierans puniatur: vt.l.j.õ.de ſumma trini.⁊ fl Deierans
huttſt rio. Alij dicũt ꝙ hic non loquitur de neceſſario:nam ex. de catho. So. ibi concepit fidem violãdo. hic deierãdo. an debeat
ceptio fit a iudiciali:vt.je.l.fi. Ytem a volũtario:vt aut. ¶ J tem op.ꝙ etiã deierãdo puniatur:vt.l j.ff. ad.l.coꝛ.de puniri.
iur ve⸗ hodie de repudi.ſ¶ Item op.ꝙ pꝛetextu ꝑiurij retracte⸗ falſi.Sol.ibi periurium cadit in ſpeciale nomen delicti.
eporetab⸗ tur iuramentũ: vt. l. ſi ex falſis. S. de trãſactio. Sol. vt gl. hic non.¶ Item op.ꝙ ⁊ ſi non cadat in ſpale nomen pu⸗
2 Tu dic “yYhic fuit cauſa iuramẽto deciſa ibi non.ſed trãſ⸗ niatur:vt in aut. vt liti. iurent. Sol. dicunt quidã ibi ſpe⸗
grlüdbii actione ⁊ iuratum fuit ſuper trãſactione ſeruãda:⁊ ſic ſu ciale.vel dic ꝙ ibi iurauit per coꝛpus dñi vel ſanguinem.
ngt nonn . per contractu ⁊ ſuper futuro:vnde nil habet cõc cũ iſta. hic per deum ⁊ eius diuinitatẽ. ¶ Item op.ꝙ deierãs pu
tümeg Snia an (MWogo quero an ex iuramento iudiciali naſcatur vna miatur: vt.l.de periurio.ff. de crimi.ſtelli.Sol.aut queris
naſcat᷑ ex ſentẽtia/⁊ ex ſentẽtia alia. Glo.ꝙ ſic.placen.ꝙ non.⁊ eſt an puniatur ratione deſerte religionis ad deũ:⁊ dico ꝙ
isſplin luramẽto ratio: quia ſperatur ex ſententia:ied hec non eſt bona ra⸗ non. vt hic.aut quia dolũ cõmiſit in aduerſarium:⁊ dico
iudiciali. tio:q;ꝛ plures actiones ad idẽ naſcũtur: vt.l.nã ex poſtea ꝙ ſic. vt in cõtrario.ſ¶ Item op.ꝙ iurans per pꝛincipẽ pu
manſnitir AXſl.ff. e Et ĩtereſt noſtra plures debitoꝛes habere:vt.. niatur: vt.l:.ſi duo.in feff. e. Solu. vt glo. ¶ Item op. ꝙ pu
famlintse non eſt nouum. de actio. emp.ſed placen. potuit moue⸗ nisgtur :vt.l.ſi quis maioꝛ. S. de tranſac. So.ibi iurauit ſu Jurãs g
ri melioꝛi ratione:nam effectus nõ operatur vltra intẽ⸗ per cõtractu.⁊ de futuro: hic ſupꝑ lite ⁊ de pᷣterito.Pic er pꝛicipẽ q̃⸗
loluutſt tionem agentium: vt.l.ſicuti·S. ſed ſi queritur.ff.ſi ſeru. go ꝙ aut iurat quis per pꝛincipẽ/⁊ tunc qꝛ deus cum nõ lit᷑ puniat᷑.
Ncheſennn ven. Sed ita eſt ꝙ quando in iudicio defertur datur lo⸗ puniret / punit eũ pꝛinceps hac foꝛma.qꝛ aut caloꝛe iura⸗
co pꝛobationis ⁊ confeſſionis:⁊ hec eſt intẽtio partium: uit ⁊ non punitur vt hic. aut non caloꝛe/⁊ punitur non
Aenni ctt ideo ſicut confeſſio et pꝛobatio actionem non indu⸗ crimine maieſtatis:ſed verberatur: vt.l.ſi duo.g fins. ff.
1geutoit cent: ita nec iuramentum: æ ita videtur bene dicere pla⸗ de iureiurand. aut iurauit per deum / ⁊ tunc aut querig
r unn cen. ſed quia glo.tenet contrarium eam tene. Jacobꝰ. an puniatur:quia religionẽ deſeruu.⁊ tũc aut deſeruit ſt
ummmn Butrig. . dem violando/⁊ punitur: vt.l.j.S.de fide cath. Aut deſe⸗

Additio Adde ad iſtã legẽ ⁊ totũ titu. c intellige

*ꝙ re deciſa iureiurãdo amplius non in⸗

quirat᷑ quo ad intereſſe partis regularit᷑:qð tamen intel⸗

lige vt hic in. j...ij. colinis ꝑ ang.de peru.diſtinguẽtẽ in
ter iuramẽtum voluntariũ iudiciale/⁊ iuramẽtum a iudi

ruit deierãdo/⁊ tũc aut periuriũ cadit in ſpeciale nomen

delicti ⁊ punitur: vt.l.j.frad.l.coꝛ.de fal.aut non cadit in
ſpeciale nomen delicti: ⁊ tunc dic ꝙ aut quis iurat ſibi⁊=
ſatis deũ habet vltoꝛẽ.ſic poſſet intelligi hec lex. aut iu⸗

De rebus creditis et iureiurando. Jo. CxXV

rat alij/a tunc aut ſuꝑ contractu conſeruãdo:⁊ ſic ſuꝑ fu⸗

P uij

Adde ad iſtam legẽ que ſit pena periu⸗
uras p Additio. egẽ que ſit pena periu

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis

turo ⁊ punitur.vt.l.ſi quis maioꝛ.S.de tranſac. Aut iurat
ſuper lite decidenda.⁊ ſic de pꝛeterito/⁊ tunc aut queris
an puniatur ratione deſerte religiõis ad deum:⁊ dico ꝙ;

non.⁊ hic eſt ꝓpꝛie caſus.Aut queris an puniat᷑ qꝛ deie⸗

rando dolum cõmiſit in aduerſariũ /⁊ dico ꝙ ſic:vt.l. de
periurio.ff.de crimi.ſtelli.

rãtis in.c.quãto in glo.fi.de iureiur.ex.

deũ vel ſa glo.in ſumma.xxij.q.j.Et qᷓ;tum habetur ad materiã hu
cras ſcri⸗ ius legis dic ꝙ ĩ iurate per deũ vel per ſacras ſcripturas
pturas in vel aliter periurãte.i.iurãte falſum.dicas ꝙ ſi ſe periura⸗
caloꝛe ira= uit per irancundiam excuſatur:vt in hac.l.in fine facit.l.
cũdie an quod caloꝛe.ff.de reg.iur.⁊ in.l.j.j/ſi quis imperatoꝛi ma

excuſet᷑.

ledixerit.⁊.l.ij q/ad.l.iuliã maie.⁊ generaliter factuʒ per
caloꝛem iracundie non videtur punibile.tex.in.c.ſi quis
iratus.ij.q.iij.c.illa pꝛopoſitoꝛũ.xj.q.iij.Spec.in titu.de
accuſa.ver.quid ſi te vocaui ⁊ ibi bal.in.ij.carta.et licet
ita ſoleat cõmuniter dici:tamen eſt dicendũ ſᷣm iaſo.ꝙ
immo is qui caloꝛe iracũdie aliquid cõmiſit debet puni⸗
ri.l.ſi non conuitijj de iniur.⁊ de hoc habes tex.in.c.j.⁊
ibi panoꝛ.in ſecũdo no.de his qui fllios occiderũt.fate⸗
tur tamen iaſon may.in locis.S.allegatis.ꝙ iſto caſu de⸗
bet mitius puniri:⁊ ita ꝓcedat tex.in.l.ſi quis ĩpera.ma⸗
ledi.⁊ in.l.famoſi.ff.ad.il.iul.maie.facit.l.ſi adulteriuʒ cũ
inceſtu:S:imperatoꝛes.ff. de adul.⁊ tex.in.c.ſi qͥs iraſci⸗
tur.iij.q ij.hinc videmus ꝙ licet is qui publice blaſphe⸗
mat debeat puniri.iuxta.c.ij.de maledi tamen qui caloꝛe

iracũdie blaſphemat debet mitius puniri ſᷣm archi xxij.

q v.c.quid ergo.circa finẽ.⁊ panoꝛ.in.c.ij.de maledi.vbi
limitat:vt iſtud ſit verũ quãdo caloꝛ iracundie eſt iuſtus
ſecus ſi ex cauſa iniuſta ꝓceſſit puta ex amiſſiõe pecunie
in ludo.Aut pars periurauu deliberate/⁊ tunc ſi nullius

pꝛeiudicium reſpicit vt quia iurauit nunq; comedere car

nes ⁊ poſtea cõmedit/⁊ tunc ſolum deum habet vltoꝛem
ita loquitur in hac lege.in pꝛin.vbi glo.ita exemplificat.
⁊ doc.ſequũtur.⁊ glo.in.l.lucius.ff.de infamibus.qᷓ;uis
ange.in aut᷑.ſenicas nõ ſolum fideiuſſoꝛem.col.v.teneat
ꝙ etiam iſto caſu debeat per iudicẽ extraoꝛdinarie puni
ri:ſed pꝛecedens opi.eſt cõmunioꝛ. Aut pars deliberate
periurauit in pᷣiudiciũ tertij/⁊ tunc puniri dʒ extra oꝛdi⸗
nem arbitrio iudi.l.fi.cum glo.ff.de cri.ſtel.⁊ poterit iu⸗
dex eũ facere fuſtigari:vt in.l.ſi duo pꝛõni ·S.fi.⁊ in.l.iij.
S·fl.ff.de iureiur.⁊ dic ſᷣm ange.peru.hic ꝙ iſta lex nõ ha
bet locum niſi quãdo eſt iuratuʒ per euãgelia appꝛobata
non autẽ ſi per ſacra pꝛohibita:vt per capillos vel viſce⸗
ra dei:vt in coꝛꝑe.vt non luxuriẽtur hoĩes ↄtra naturaʒ.
colla.vj.Et dicas ꝙ hec lex non habet locum in caſibus

in quibus iuramẽtum iudiciale / vel neceſſariũ retrahat᷑:
vt plene dicit ange.peru.in.l ꝑꝛecedenti.⁊ ibitetigimus.

⁊ ita in illis caſibus ſicut poteſt queri de periurio ciuili⸗
ter ad retractationẽ cauſe:ita etis criminaliter ad ĩpoſi⸗
tionem pene.Et per hanc legẽ non intelligas quin teſtis

periurus debeat puniri:vt in.l.lucius.ff. de his qui infa⸗

mia notantur ſᷣm ange.peru.hic.⁊ in.l.pꝛecedenti.de quo
vide no.in.l.ſi quis maioꝛ.⁊ ibi per iaſo.de pena veniẽtis
contra actum iuratum.vide no.per doc.in.c.ſicut.ex.de
teſtibꝰ.⁊ ibi panoꝛ.in.ij.notabili⁊ ibi eſt bonus tex.qua⸗
liter teſtis ꝓꝑiurus eſt puniẽdus.ibi glo.idẽ tex.in.c.vno.
de cuſt. euch. glo.in regula imputari.de regu iur.lib.vj.
Et poteſt iudex facere mitrari vel poni ad cathenã ꝑiu⸗
rum per dictã.lʒ.fl.cũ glo.ff.de crimine ſtel.ſᷣm doc.in di⸗
cta.l.ſi duo patroni ·S.fl. Pꝛedicta ĩtellige qᷓ;dtũ ad penã
criminalẽ que autẽ pena imponi debeat periuro in foꝛo

conſciẽtie ſeu in foꝛo cõfeſſionis eſt tex.in.c. quicũq;.vj.

q.j.ꝙ dʒ ieiunare.per quinquaginta dies in panc ⁊ aqua.

eriurꝰ Ciuiliter autẽ agẽdo inuenio ſeptẽ alias penas. Pꝛima
pena ve⸗ eſt ſi aliqͥs iuret in ↄtractu /vel in cõpꝛomiſſo / vel in trãſ⸗
niat puniẽ actione:⁊ poſtea nõ obſeruat iuramẽtum ⁊ ↄſequẽter eſt
dus ſi aga periurus cadit in penis.l.ſi quis maioꝛ.S.de tranſactio.
tur ciuilit᷑. inter quas eſt quod ipſo iure pꝛiuatur ab omni iure ⁊ ac⸗

tione. Secundo periurus eſt infamis de facto ⁊ de iure
c. infames.vj.q.j.no.bar.⁊ ange.in.l.lutius.ff.de infami⸗
bus.glo.bar.⁊ doc.in.d.l.ſi qͥs maioꝛ.bal.in.l.j.j.de fidei
cõmi.lib. vt in hac.l.⁊ in aut᷑.ſi dicat᷑ in vlti.col.j.de teſt.
ange.in.d.aut᷑.ſcenicas.colla.v.Tertio ex hoc ſeqtur du
plex pena. Pꝛia qꝛ nõ admittit᷑ ampliꝰ ad aliquã digni⸗
tatẽ.l.quotiẽs.C. de digni.lib.xij.bal.in.l.ij.jeo.⁊ ſtatim
ſubijciò. Scda eſt qꝛ ꝑiurꝰ nõ admittir᷑ ampliꝰ ad aliqð

teſtimoniũ.c.paruuli.xxij.q.v.⁊.c.quicũq; ſciens.vj.q.
j.c.teſtimoniũ.c.ſicut.de teſti.c.litteras.de pꝛeſumptioni
bus. Spec in titu.de teſti ·S· j.verſi.item ꝙ eſt periurus.⁊
iſtud pꝛocedit etiam poſt peractã penitentiã.c.antepen.
de teſti. glo.in.c.fina.de iureiu.in.vj.glo.in.l.iij.S.· lege iu
lia.ff.de teſti.licet contrariũ videat᷑ innuere Bar.in.l.im
perialis in pꝛin. per illum tex .jde ſecũ.nup. Itẽ iſtud ꝓ⸗
cedit etiã ſi periurus nondũ ſit per ſententiã condemna⸗
tus ſᷣm Bal.in.l.ſi veteris:j de fide inſtrument.Quarto
periurus repellitur ab agendo glo.eſt in.d.c.paruuli.ſpe⸗
cu.in ti.de actoꝛe ·S.j.ver.item ꝙ eſt periurus quod tamẽ
ſane intellige ⁊ limita vt per glo.⁊ doc.in.c.dilecti.de fo⸗
ro compe.do Anto.de bu.in.c.intelleximus.in fi.de iudi.
immo foꝛtius exceptio periurij eſt exceptio litis finite q̃
impedit litis ingreſſum dictum eſt no.do.Antho.in.c.di
lecti.in.iij.col.de excep.Quinto ⁊ hoc bene no.periurus
perdit beneficiũ omnium legũ canonũ ⁊ ſtatutoꝛũ quibꝰ
cauetur ꝙ credi debeat iuramẽto alicuius.tex.eſt de hoc
no.in.d.c.paruuli.per quẽ tex.ita determinat Ludo.ro.
in cõmento.l.admonẽdi.in.vj.⁊.xxv.col.ff.eo.⁊ idẽ Ro.
in.l.ij.in pꝛinc.in.x.col.ff.qui ſatiſ.cog.Bal.in aut᷑.ei qui.
Ide bo.auc.iudi.poſ.facit.c.cum eccleſijs.de maioꝛita.
⁊ obe.c.clericos.de vita ⁊ honeſt.cleri. Panoꝛ.in.c.que⸗
ſtioni.de appel.niſi ſit iuramẽtũ oneris vt in locis pꝛeal⸗

2

lega.Sexto clericus benefi

ricus beneficiatus ꝓpter periuriũ remo⸗ Cler
uetur a beneficio.c.ij.⁊ ibi doc.de reſcrip.⁊ dicit Bal.ꝙ peri

iſtud clarius alibi non habetur:ſed eſt ſimilis tex.in.c.cũ mouetur

quidã.⁊.in.c.querelam. de iureiur.vbi dicitur idẽ eſſe in a bñficio.

epᷣo qui pꝛopter periurium pꝛiuari debet epᷣatu.notat gl.
in.c.fi.eo.ti.in.vj.Bald.in.l.ij.j.eo.⁊ dicit Bal.in.d.c.q̃
relam.per iulũ tex.ꝙ doctoꝛ ꝓpter periuriũ poteſt depo⸗
ni a doctoꝛatu.tamẽ peracta penitentia poſſet epᷣs cũ eo
diſpẽſare:vt ibi per eũ.Septima pena eſt:qꝛ collatio bñ⸗
ficij eccleſiaſtici facta periuro eſt ipſo iure nulla ᷣm Fe⸗
de.de ſenis.in conci.l.incip.an collatio allegantẽ. Hõſti
enſem in.c.cũ inter.de exceſſ.pᷣla.ſeqtur Abb.panoꝛ.in.d.
c.querelã.⁊ in.c.cũ noſtris.de cõceſſ.pꝛeben.⁊ in.c.cum ĩ
cunctis ·S.·fi.in pe.col.de elec.⁊ in.c.j.ĩ vlticol.de re iud.
⁊ in.c.fi.in vlti.col.de pꝛeſum. ⁊ in.c.graue.in.iij.col. de
pꝛebẽ.Licet contra tenuerit ꝙ ĩmo teneat collatio bene⸗
ficij facta periuro do.Car.fol.ĩ.d.c.querelã Jo.de imo.
in.c.auditis.ex.de electione.contrarium tenet idẽ Jmo.
in.c.cum noſtris.ex.de conceſſ.pꝛeben.

Y R b one fid ei Hegulariter ex ino⸗
. pia pꝛobationuʒ veni
tur ad iuramentũ neceſſarium.h.d.
WBAA&CCAd euidétiam eſt ſciendum ꝙ hec lex ponit
vnam ſpeciem.deinde ſubijcit genus:tertio limitat regu
lam tribus modis:ſpecies ponitur ibi bone ſidei.genꝰibi
necnon etiam:pꝛima modiſicatio ibi inopia pꝛobationũ.
ſcða ibi per iudicem cã cognita.tertia ibi iureiurando.
¶COp·ꝙ ex inopia pꝛobationũ non pꝛocedatur ad iuſiu
randum ſed ad abſolutionem.vt.l.actoꝛ.j.de pꝛobation.
So.aliquando pꝛocedit ad abſolutionẽ vt in contrario.
Aliquãdo ad iuramenti delationẽ vt hic. ¶ Ite opp.aut
eſt pꝛobatum ⁊ reus debet condemnari:aut non eſt ꝓba⸗
tum ⁊ tunc abſoluendꝰ:ergo nunq; eſt dare mediuʒ iura⸗
menti.So.vt glo.quia tria ſunt membꝛa.
Item oppo.ꝙ actoꝛe nihil pꝛobante non abſoluatur re
us niſi iuret:vt.l.pꝛeſenti ·S.ſicubi.S.de his qui ad eccle.
confugi.⁊ /de pena iudi.aut᷑.nouo iure.So.ibi ſpeciale.

.4

¶ Item op.ꝙ actoꝛe non pꝛobante non detur reo iuramẽ Juramen
tum:ſed actoꝛi.vt.l.ſi quando.j.vnde vi.⁊.l.ſemper · S· fl. tũ an defe

ff.ꝙ vi aut clam. So.regula eſt ꝙ actoꝛe non pꝛobante re ra

k reo ſi

us abſoluatur:fallit.nam quandoq; defertur iuramentũ actoꝛ non
reo ad purgationem vt dicta.l.pꝛeſenti·S.ſicubi.⁊ in aut᷑. pꝛobet.

de heredi.⁊ fal S· ſi vero abſunt.aliquando defertur ipſi
actoꝛi pꝛobato dolo aduerſarij per difficultatem pꝛoba⸗
tionis.vt dicta.l.ſi quando.⁊ ſi dicas ſi eſt pꝛobatus do⸗
lus aduerſarij:ergo actoꝛ aliquid pꝛobauit. Reſpondeo
non pꝛobauit aliquid circa intereſſe de quo queritur ſed
pꝛobauit dolum iure pꝛincipali adhibitum.

¶ Quero an in delictis deferatur iuramentum gloſ. hic Juramen
tenet ꝙ ſic. vt.l.iij S penulti.ff. eo.quod intellige verum tũ an deſe
quando de delicto agitur ciuiliter non ſi criminaliter:qꝛ rat᷑ ĩ deli⸗
tunc debent pꝛobationes eſſe clariſſime. vt.l.ſciant.j de ctis.

pꝛobationibus. Aut ergo agitur ciuiliter de delicto

icus
urꝰ re

chutlo
Epoterit
Neurce
Nohie
crimin
riſger⸗
nonte
ſenpt.
geh iſt de
itonef
i iulthe
oramn V
ſigſenp
lun hen
ſsunſt
linictie
culſciit
ſaubi3
luereq
crcap
fviden
ſlent.
vr acto:
quicquin
Un deſtal
eſqy⸗
Ecauſe
leyigere
Ntatiapn
worarex
lshamt
Sattemn
Uitnelior
Gltitſun
ſnu vel
lytdl
Whzcon
fret luſi
ſtenini
Auntitas

Manmon
ller
Aydned
Cndtoon
haſonte
ſonfacit⸗
lorion
ſonistee
lerptni
condtio
eang

—
—

ltoßii
neinn
nopenung
ndüqnſ⸗
redehee
luon,
tili

Juramẽ⸗
tum gñ ſit
deferẽdũ
et cui:

nlocset⸗
tunüͤfenng,
dickbigg,
terinel
ur ilitſli⸗
Atunang
Balindeg
poteſt dep⸗
ſeteßsct
Peoleroe
nnlaͤfn⸗
gantd helt
bpanorinn
,dincan
ol defeſct
iniiſcd
ollatober⸗
Jo deint
etndigrn

ter ex ii⸗

tionnz un.

eclerpont
limitarten
fkeigeyt
probitſni
relunnc,.
Uur adii
eiobztn
aant
Neoppe⸗
1 t u
etitgn?

bſouaurt
cichecl
biſuu
tomnnif⸗
Pohnit⸗ ..
jinmnnii 4*
tnitiuß
fnni
hengan

De rebus creditis et iureiurando. Jo. CXVI

et poteſt dari iuramẽtum. vt hac gloſ. aut criminaliter
tunc aut queris an deferatur actoꝛi ad condemnationem
fiendam:⁊ dico ꝙ non ratione pꝛedicta.aut queris an de

feratur reo ad abſolutionem/a dico ꝙ ſic:quia ceſſant re

gule oppugnantes.nam ſi ſemiplene tantum eſt pꝛobatũ
contra reum ſine ſacramento vt ſic ſit locus purgationi
ar.l.pꝛeſenti ·S.ſicubi.Sẽ.de his qui ad eccle.confugi.licet

illa loqu atur in iuramento delato alege:ſed induco eaz

in argumentum non ꝓ caſu. ¶ Wodo repugnat:qꝛ ſi reꝰ
iurat abſoluetur ⁊ actoꝛ erit de calumnia puniẽdus:⁊ ſic
de crimine non erit clariſſime pꝛobatum contra actoꝛeʒ:
ſed foꝛte hoc caſu non punietur de calumnia. Vel dic ꝙ
pꝛeſumitur ex pꝛeſumpta calumnia in qua pꝛeſumitur eẽ
eo ipſo ꝙ non pꝛobat:ſed reus erat puniendus ex vera:⁊
hec hñt locum in iuramento neceſſario. Sed an iudicia
le poterit deferri ĩ criminibus certe ſic areo actoꝛi: quia
videtur confiteriſub conditione ſi iurauerit actoꝛ.vt.l.ſi
duo · S. idem.ff.eo.¶ Itẽ põt actoꝛ ꝓ reo deferre ⁊ in pᷣua⸗
tis criminibus:quia in illis licet tranſigere ⁊ paciſci.vt
l. trãſigere.S.de trãſactio.idem in publico:quia iuramẽ⸗
tuʒ non tendit ad remiſſionẽ criminis ſed ad declaratio
nem. vt.leum qui.S.in popularibus.ff.eo.¶ Item quero
qũ ſit deferendã iuramẽtum. Reſpondeo ſemiplena pꝛo
batione facta que fit vel per vnum teſtem. vt.:.fl· de te⸗
ſti. . l. theopompus.ff.de do.pꝛele.vel per pꝛiuatam ſcri
pturam.vt.l.fin.ſde fide inſtrumen.i¶ Sed an hoc eſt ve⸗
rũ ꝙ ſemper ſemiplena pꝛobatione ſctã deferat᷑ iuſiuran
dum. Reſpõdeo non deferre in maximis cauſis pecunia
rijs cum ſint ſimiles criminalibus. vt inſti.de excu.tu ·S.
inimicitie:⁊ ideo clariſſime pꝛobationes exiguntur vt di

cta l.ſciãt.niſi deferrem ad purgationem ar.l.ꝓꝛeſenti ·S.

ſicubi.ſ¶ Item quero cui deferatur? ⁊ videntur quedã.ll.
inuere ꝙ deferatur reo ⁊ ita videt᷑ fingere.vt.l.admonen
di.circa pꝛin.ff.eo.titu.quedam indeterminate loquunt
vñ videntur iudici committere.vt dicta.l.admonẽdi. vᷣ.
ſolent. ⁊ hic ibi per iudicem ⁊c̃.¶ Item videtur ꝙ defera
tur actoꝛi:quia ei debet deferri ⁊ qui plus habʒ pꝛo ſe.vt
l. quicquid·S. cum partes.ff.de acquiren.re.do.⁊.l.queri⸗
tur.de ſtatu hom.Quid ergoꝛ certe iudex habet tria ĩſpi
cerę.ſ.qualitatem perſone actoꝛis ⁊ rei. Item quantita⸗
tẽ cauſe. Itẽ qualitatẽ pꝛobationis. NHe pꝛimo dic ꝙ ha⸗
bet videre quis melius ſciat veritatem an actoꝛ an reus
vt quia vnus de facto ſuo agit/alter de alieno ⁊ ſic poteſt
ignoꝛare.vt.l.fina.ff.pꝛo ſuo.⁊ de regul.iuris.qui in alte
rius.nam tunc deferret illi qui melius ſciuerit veritateʒ:
Si autemvtriq; ſcit pariter veritatem:tunc dabit ei qui
erit melioꝛis fame ⁊ ↄditiõis.vt.l.legitimos.ff.ð legi.tu.
Si aũt ſunt paris fame defert dignioꝛi.vt.l.fl.ff.de fide
inſtru.vel ſi vnus eſt maſculus alter femina dabit maſcu
lo. vt.d.l.fin.de fide inſtru. Circa ſcõᷣm.ſ.quãtitatẽ cauſe
debz conſiderare iudex:qꝛ ſi eſt magna quãtitas non de⸗
feret iuſiurandum: quia equiparatur criminali.vt dicto
S. item inimicitie.vel ſi deferat det potius reo qᷓ; actoꝛi ſi
quantitas eſt parua tunc actoꝛi. Circa tertiũ ſcilicet qua
litatem pꝛobationis habet conſiderare perſonam teſtis
pꝛoducti.argu.in aut᷑.de teſtib.S.ſi vero ignoti.⁊.l.iij·G·.
ſabino.ibi tu magis ⁊c.ff.de teſtibusG.ſi vero.nam pꝛo⸗
batio fit iudici ⁊ ideo eam examinat.vt.l.quinquaginta.
ff. de pꝛobatio.Si ergo perſona teſtis erit magne aucto⸗
ritatis vt quia frater Guido de ſpatis vnde quaſi facit

plenam pꝛobationem:tunc cum actoꝛ habeat plus pꝛo ſe

quia vltra q; ſemiplenam pꝛobationem ⁊ cauſa eſt modi⸗
ca vel media tunc defertur actoꝛi:idem ſi teſtis eſt medie
conditionis ſed fama coadiuuat ſuum dictum. Sed ſi
perſona teſtis eſt vilis vnde ⁊ ſemiplenam pꝛobationem

non facit:tunc actoꝛ habet minus pꝛo ſe qᷓ;reus: ⁊ ideo
actoꝛi non defertur ſed reo:idem ſi teſtis eſt medie cõdi⸗
tionis ⁊ cauſa magna omnibus concurrentibus equali⸗
ter:vt quia media teſtis medie opinionis equalis fame

⁊ conditionis actoꝛ ⁊ reus pariter ſciunt veritatem / de⸗

feram potius reo:quia eſt fauoꝛabilioꝛ argumen. l. fauo⸗

rabulioꝛes.ff. de regulis iuris.⁊.l.arrianus.de actioni.⁊
obligationi.
Ad DdD iti 0 Adde in hac lege Panoꝛmi.in.c.finali.
ex de iureiurand.in antepenul.col. verſi
cul.non quero.⁊ in verſic.ſed non quero.cui defertur iuſ⸗
iranduʒ actoꝛi.ſ.an reo pꝛeſuppoſito ꝙ actoꝛ habeat ad

minus ſemiplenam ⁊c.in dicto. c.final ·S.· ſane.in.iij.col.

pe iureiura. vide Jaſo. in repetitione:l admonendi.in

lxxxvii. col. verſicul.item adde inqtum Bart.⁊c.idem
Jaſon.in dicta.l.admonendi.in.cj.col.yerſ.in eadeʒ glo⸗
ſa ad finem habes ex gloſ.cui deferendum ſit iſtud iura⸗
mentum neceſſarium an actoꝛi an reo ⁊c᷑.de quo per Cy.
hic in.viij.queſtio.? Saly.in.xiij.colum.ad fl.⁊ quattuoꝛ
ſequentibus glo.⁊ ibi Panoꝛmi.in.c.fi.de iureiurando.
⁊ ibi Angel in · S. ſi vero vſuſfructus.in aut᷑de nup.aliud
gloſ. in.l.maritus.in gloſ.j.ff. de queſtio. Specul.in titul.
de iuramen.delatio.in verſicul.vt autem plenius inſtrua
ris cum verſic.ſequentibus in iſtis locis glo.⁊ doc.vari
ant.de quo per Bar.in dicta.l.admonendi.penul.col.de
quo per Bald.in.c.cum eccleſia ſutrina.dc cauſa poſſeſ⸗
ſionis ⁊ pꝛopꝛietatis. Abb.in.c.in omni negocio.ex de te
ſtamen. Jaſo.in dicta.l.admonendi.cj.colũ.circa finem
verſicu.ego autem ſequens oꝛdinem Bart.⁊c.cum quat
tuoꝛ ſequentibus col.⁊ ibi pleniſſime videas aliquid in
c.ex inſinuatione.ex̃ de pꝛocurato.⁊ in.c.fi.de teſti.li.vj.
dum eram Pariſius in quodam pꝛoceſſu nomine mei al
legaui iſtam legem:⁊ iudex vocatus le Bailly du palais
dixit mihi illꝗ.l.non obſeruamus:de qͥ fuit ibidè deriſ-
M☛ FYad excludendam. Bepil⸗
EN do iuramẽtum tutoꝛi ſibi non pꝛciudicat.hoc

2 ,. Relicta noie officij repñtãt
4 — m etiã. eum cuᷣi geritur. h. d.

periurium.vt.ff.eo.l.iuſiurandum. Item in iuramento
credulitatis.vt.l.ij ·Sq; obſeruari.S.de iuramen.calum.
Aut eſt iuramentum affectionis ⁊ iurare noncogitur ſi⸗
ue ſit certum ſiue non niſi velit vt.l.videamus.ff de in li⸗
tem iuran.¶ Item quero an potuerit teſtatoꝛ grauare tu
toꝛem reſpectu ſui ⁊ non reſpectu officij.Reſpondeo non
niſi fuiſſet honoꝛatus.

Wrren Cauſa generis
4¾ K Gm peopo nas et ingenuitatis
dectcitur iuramento. h. d.

Opp. heclex innuit ꝙ ex conſenſu partium
fuiſſet lis iuramento deciſa:⁊ ſic videtur ꝙ de cauſa ge⸗
neris vel ingenuitatis poſſit compꝛomitti:ſed hoc videt
falſum.vt.l.non diſtinguemus.Sᷣ.de lib.cauſa.ff de arbit.
huius timoꝛe ſunt hic tres lec.vt patet in glo.
E ( filius Juramentum delatum a fl⸗
— Delio vel ab alio patri ignoꝛan
ti vel inuito o hreindletur boe dicit Butr.
EEE Si iurat actoꝛ ex relatione vel de⸗
£ Ttoꝛ 1. latione vel ei remittitur iuſiuran⸗
R1 adum acquirit ſibi acrionem in factum. h. d.
EE¶ Op. ꝙ non in factum actio ſed ex contractu
uper quo iuratur detur vtilis actio actoꝛi iuranti.vt.l.ſi
duo · S. ſi quis.ff.eo.So.aut qͥs an iurat in reali actiõe et
habet duplicem actionẽ ſiue iuret foꝛmiter.ſ.in factuʒ ex
ſententia ⁊ vtilem ex dominio pꝛeſumpto.vt.l.nã cũ poſt
ea · S· fl. ff eo. aut iurat in ꝑſonali actione:⁊ tunc aut iurat
foꝛmiter.ſ.expᷣſſa cã ⁊ Zciuu ⁊ hʒ vtilem actionẽ ex eo con
tractu pᷣſumpto vt in cõtrario:aut infoꝛmiter nõ exp̃ſſa
cã vel Ctractu⸗ habet Stione in czu t hic.
EEE ui delato ſibi iuramento nõ iu
E lata. e vel refert iuramẽtũ ſuccũbit.
9H. d. C Op. ꝓ nõ cogat᷑ iurare vł referre vt.pe.
gñałr. S.j. Sol.hec coꝛrigit᷑. vel hic ↄuenerat
ĩter ꝑtes vt cꝗ iuramẽto decideret᷑ ibiñ ⁊ ita nõ coꝛrigit᷑.
R act one Sicut ⁊ in ceteris bone fi⸗
dei actionibus ita ⁊ ĩ acti⸗
ne depoſiti iuratur.h.d.
7 uis Hec lex ꝑmittitvariare ⁊ delatũ
2 ¶q iuramẽtũ reuocarevſq; ad ſnĩaʒ
nõ poſtea niſi fuerit ꝓuocatiõe ſuſpẽſa. h. d.
RA H&(Op. hic ĩnuit᷑ e poſt ſniam iuret᷑ ad qð op/
de. I. ꝓxiꝗ. Sol.vt ibi.

Fpoyꝝ Diuide ĩ q̃ttuoꝛ ꝑtes:qꝛ
Eneraliter. Pnaloc de tꝑe Rearne
tivſq; ad vᷣ.ſj iuramẽto.Sc da loqt᷑ de effectu
EH,AANdelatõis ⁊ flatõis ⁊ r̃cuſatõis ĩt᷑ pñtes vſq; ad
v. his ð pñtibꝰ Tertia loqt᷑ ð ceffectu fcuſatõis ⁊ flatõis
p biij

R

¶ QAuero an tutoꝛ cogatur iurare? Reſpõdeo Tutoꝛ an
Zin ſacramento veritatis cogitur ſi eſt certum poſſit co⸗
eum ſcire veritatem ałas non:ne cogatur anceps ſubire gi vt iures

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis

inter abſentes vſq; advſi.omne igitur.Quarta cõfirmat
iuramẽta in alijs caſibus in quibus per haãc legẽ non re⸗
periebãt᷑ coꝛrecta vſq; ĩ finẽ:⁊ hec lex bꝛeuiter hoc dicit.
Juramẽtum eſt pᷣſtandum in pꝛĩcipio litis vel ante diffi
nitiuã / non poſt. hoc dicit vſq; adS.ſed iuramento.
Mota ergo ꝙ in ipſa ſententia differatur iuramẽtum
tunc vel ſtatim poſt pᷣſtatiõe nõ obſtãte ꝙ poſſit appella⸗
ri.Et eſt argumẽtuʒ ꝙ ſi iudex in ſentẽtia condẽnat quẽ
in expenſis reſeruata ſibi taxatione põt taxare poſt infra
decẽ dies / non obſtãte ꝙ ſnia poſſit appellari.

Jurari an ¶ Op. ꝙ poſt ſententia poſſit iurari:vt.S.l.ꝓxi.Sol.aut

poſſit qͥs

defert᷑ in pꝛincipio ⁊ debet pᷣſtari in pꝛincipio.aut in me⸗

poſt ſnĩazʒ dio defertur ⁊ debet pᷣſtari in medio. aut in ipſa ſentẽtia

Juramẽ⸗
tũ iudicia
le ? neceſ⸗

defertur ⁊ debet pᷣſtari in ipa ſentẽtia:vel parũ poſt.⁊ ita
poteſt ferri poſt ſed parũ:⁊ ita etiã erat in.l.pᷣcedẽti.Alij
dicunt ꝙ illa coꝛrigitur. J
¶ Sed iuramento. HMic ponitur effectus delationis
⁊ relationis ⁊ ꝓſequitur hic imꝑatoꝛ duas ſpecies iura⸗
mẽti.ſ.iudiciali ⁊ neceſſario.⁊ iſte · S. bꝛeuiter hoc ĩtẽdit.
Siue iuramẽtumfuerit delatum ⁊ pᷣſtitũ nõ appellatur:
ſecus ſi fuerit recuſatũ ⁊ excuſatione ꝓnunciatum: quia
non tollitur ius appellandi.hoc dicit vſq; ad S. in om⸗
nibus.
¶ Ex tex.Lſed iuramento hic in vtroq; iudiciali ⁊ ne⸗
ceſſario.vſq; ad vᷣſi.cneceſſitate hic in iudiciali tãtũ vſq;
ad vᷣſi.ſin autẽ nullo Iſte vᷣſi.reſpicit ſuperioꝛa ſed nõ
omnia:nã refertur ad iudiciale delatũ / ⁊ pꝛeſtitũ vel re⸗
latum/⁊ recuſatũ per eum qui detulit: nam perdit reme⸗
dium appellãdi ſecus in neceſſario.
¶ Sin autem.i Mic loqͥtur in vtroq; iudiciali ⁊ neceſſa⸗
rio.
¶ Juderx autẽ.¶ Eic loqtur in neceſſario tãtum vſq; ad
vᷣſi.ſin autẽ volente eo expone duobꝰ modis:vt glo.
¶ Siue autem.¶ Hic loquitur in iudiciali tantum.
¶ Nota ergo ꝙ q;tum ad effectũ ferẽde ſnĩe nõ eſt diffe

rêtia inter iuramẽtũ iudiciale ⁊ neceſſariũ:ſed q́;tum ad

remediũ appellãdi ſic:qꝛ in voluntario dic ꝙ aut detuli/
⁊ tu iuraſti:⁊ nõ poſſum appellare.ſi autẽ non iuraſti ſed

ſariũ an ĩ⸗ mihi retuliſti ⁊ iuraui / tu non appellas ſᷣm verã opinio⸗
ter ſe diffe nem:licet alij dicãt contra.Si autẽ detulitibi ⁊ tu retuli

rant.

Lõödẽena⸗

ſti:⁊ ego volui iurare:tunc nõ appello.Et ideo tres ſunt
caſus in iudiciali:⁊ in oẽĩbus appellatio denegat᷑ in neceſ
ſario. Dic ꝙ ſiue fuerit pᷣſtitũ ſiue recuſatũ denegat᷑ ap⸗
pellatio:⁊ iudex appelatiõis examinabit / an recte fuerit
appellatum ⁊ nullus patietur diſpendium.

¶ Sed op.quomodo põt eſſe ꝙ nullũ diſpendiũ patiat᷑

ui ſuccũbit.¶ Huius timoꝛe ſunt hic due lect᷑. AUno mo⸗
oꝙ loquatur de dãno litis:⁊ ad hoc quotidie allegat᷑
ſcʒ ſi appellãs vincit nullus patitur dãnum in expẽſis nõ

victus:qꝛ vincit in cauſa pꝛincipali vnde ꝓpter ſentẽtiã

pᷣſumitur bono animo litigaſſe: vt.l.herẽnius S. gaia.ff.
de euictio.nec victoꝛ.qꝛ obtinuit in cã appellatiõis.Alia

lec. eſt ꝙ non patiatur diſpendiũ ſcilʒ in alio capitulo: qꝛ

deciſum non fuit. “ ⸗
¶ His de.¶ Dia q̃ dicta ſunt in pᷣſentibus hñt locũ alte⸗
ra parte pᷣſente/⁊ altera abſente.hoc dicit Jaco Butk.

¶ Ex tex. ¶ Expenſis hic vᷣſiculus legit᷑ duobꝰ modis.

Vno modo in expẽſis cauſe/⁊ allegatur ꝙ ſi quis vincit
in parte ⁊ ſuccũbit in ꝑte iudex inſpiciet condẽnationẽ:
qꝛ ſi tria ſunt capitula ⁊ vinco in duobꝰ condẽnabit᷑ mi
chi reus in duabꝰ ꝑtibus expẽſarũ/⁊ ego ei in tertia ꝑte.
Alio modo legit᷑ in expenſis itineris.nã ſumptꝰ itineris
pᷣſtabit aduerſario ille qui eſt abſens ⁊ cã grauaminis.

¶ In omnibus.¶ Hic tradit᷑ regula generalis:vt iudex

extimet quo loco ſit iuramentũ pᷣſtandũ. Iteʒ iuramẽta
calũnie ⁊ alia confirmãtur.hoc dicit vſq; in finem.
Iſta lex in · S· ſed iuramẽto illato nõ eſt

Ad d itio alibi in iure ſᷣm bar.hic.in pꝛinc.⁊ ponũ
tur hic caſus notabiles ſᷣm bar.Et no.ex tex.noſtro hic.

ri nõ dʒ in in verbo diſpendij iuncta glo.ſuꝑ eodem vſi.diſpen dij

expenſis
obtinẽs ĩ
pma ſnia

qð obtinens in pma ſentẽtia ſi ſuccũbat in cã appel.non

debet in expẽſis condẽnari cum habuerit cãm litigandi

vt puta ſententiã in pᷣma inſtãtia pꝛo qua eſt pᷣſumendũ:

ſi ſuccum⸗ vt in.l.res iudi.de regu.iur.in fi.carta.⁊ in.l.herẽnius.ff.

bat in cã

de euictionibꝰ/⁊ alijs iuribus allega.in glo.hic.⁊ pꝛedi⸗

appellati⸗ cta intelligas ꝓcedere ſi ex nouo deductis ſuccubuerit/

onis.

⁊ tunc non tenebit᷑ ad expenſas in cã appella.ſecus ſi ex

eiſdẽ actis ſuccubuerit:qꝛ tunc tenebitur ad expẽſas ßᷣim

bar. hic. Jo.and.in.c iuris ignoꝛãtia. de regu. iur.in.vj.
inno. in. c finem. de dolo ⁊ contuma.er. ⁊ ibi per panoꝛ.

videas.
SSn rare Ex cauſa iuramẽtũ reuo⸗
m quis. catur rõne periurij.But.
Circa q̃ſtionem falcidie hic foꝛmatã dicereʒ
w aut iurat ſibi tm deberi rõne legati ⁊ tũc oĩ⸗
no exclud
non impedit᷑ falcidia:vt hic.ar.l.cũ quiS.ſi mulier.⁊.G.
ſi iuramẽto.ff. e.⁊.l.nemo ·S.a me.de le.ij. Butrig.
Ad d itio Adde ꝙ iſte ſolus caſus in quo iuramẽ⸗
*

tum iudiciale a parte parti delatũ retra

ctatur pꝛetextu periurij. pᷣm ange . hic. ⁊ in.l. j. T.
tur. RKubꝛica.

Aaäenda nõ habetur reſpectus ad quã⸗
Itum ſed ad quotam. hoc dicit Jaco.

Alatione ſecuta.h. d.

R —o (LOp. ꝙ agatur ex numeratione:vt. l. certi cõ
dictio ·S.quonia.⁊.S.ſi nũmos.Sol.ſi numeratio eſt vti
lis:⁊ ſtipulatio vtilis agitur ex ſtipulatione non ex nu⸗
meratione /multofoꝛtius vbi ſtipulatio vtilis numeratio
inutilis:vt hic.Sed vbi ſtipulatio eſt iutilis numeratio
vtilis.tunc agitur ex numeratione vt in cõtrario.i¶ Iteʒ
op.ſi numeratio fuit inutilis quomodo potuit eſſe vtilis
ſtipulatio eius pᷣtextu interpoſita.vnde videtur obſtare.

l.iuriſgentium .S.ſi ob maleficium.Solu.aut interponit᷑

pꝛetextu cauſe inualide vel inutilis:⁊ valet vt.l.ex placi

to.⁊.l.rebus.jde rerum permuta.⁊ hic.Aut pᷣtextu nulle

cauſe:⁊ tunc eſt nulla.vt no.in dicta.l.iuriſgentiũ ·S· ſed
cum nulla.⁊.l.cum de indebito.in ft.ff.de pꝛobatiõibus.

at᷑ falcidia.Aut iurat tm̃ ſibi legatũ fuiſſe/⁊ tũc

n ſolution
Ecq; equam. adtonn.

— Ex vtili numeratione non
Ba muts. guur: ſed agitur ex ſtipu⸗

¶ Vocdo venio ad glo.magnã:⁊ quero quo iure dñs pe

cuniã petat:⁊ dic vt glo. Item q̃ro quid ſi numeraui pe

cuniam alienã ⁊ ſuʒ ſtipulatus mihi reddi/dñs eam ven

dicat:an poſſum agere ex ſtipulatione:Et videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ
ſum ſtipulatus tãtũdem in genere / ⁊ genus interitu vel
alio modo perire non poteſt:vt.l.incẽdium re.⁊.l.j..in
certe.ff.ad.l.fal.ecõtra videtur ꝙ non.qꝛ cauſa ſtipulatio
nis eſt redacta ad non cãm:⁊ hoc puto verum duplicira
tione. Pꝛima qꝛ licet quis debeat quãtitatẽ:ſi tamen dʒ
reſpectu ſpeciei liberatur ĩteritu:vt.l.j.S·ſi poſt.ff.ſi qua⸗
dru.pau.feci.dic.⁊ in.l.in naue ſauphelli.loca.⁊ conduc.

Cuũ g; hic teneatur ad qtitateʒ reſpectu pecunie in ſpecie
recepte:que ſpecies perit vẽdicatione dñi.ergo.⁊c. Pꝛe⸗

terea cauſa ſtipulationis deficit / ergo ⁊ ipſa: vt.l.j.ff. de

condi.ſine cauſa. ¶ Item quero numeraui tibi pecuniã

alienã /nec ſum ſtipulatus /nec ↄſumpſiſti:nũquid poſſuzʒ
agere contrate:⁊ videtur ꝙ non.qꝛ non ex ſtipulatione:
qꝛ non eſt interpoſita nõ ex actione de mutuo:qꝛ non fuit
ab initio mutuũ /nec poſtea validatũ:cum nõ ſit conſum
ptio ſecuta. Item non vt meam:qꝛ non ſum dñs. Item
nõ ad poſſeſſionẽ:qꝛ tũc illud ꝓcederet.quãdo de natura

actionis erat:vt idem datum repeteretur:vt in debito:

vt in.l.indebiti:g. ſi nũmos.de condi.inde.ſecus in mu⸗

tuo vbi non idem:ſed tantũdem reddi debet.dic ergo

aut dolo non vult conſumere ⁊ habetur pꝛo conſumpta
et tenetur de mutuo: vt.l.iure ciuili.ff de condi.⁊ demõ.
aut ſine dolo vt quia dominꝰ ei denũciauit ne conſume⸗
ret/⁊ tunc tutus eſt exceptione.

¶ In glo. que incipit vtili.i. non eſt aſtrictus: quia hic

nõ datur ad id datũ ſed tantũdem / ſecus in indebito: vt

l.indebitiS.ſi nũmos.ff.de condi.indebi.

M ſr& E &σ Ex nũeratione facta alie
AS ab ſentis. no nomine q̃ritur ei actio
etiam ignoꝛãti ⁊ abſenti ſed repꝛobato nomie
EA( queritur vtilis mihi numeranti.hoc Ja. Buk.
Quero que eſt ratio ꝙ abſenti queratur actio: Rñdeo
qꝛ in iſtis acquiſitionibus ſingularibꝰ quo continent cõ
modum tm̃ q̃ritur actio/etiã ignoꝛanti:⁊ hoc qꝛ intuenit

4

Actio an
abſenti q⸗
rat᷑: ⁊ q̃ſit

factũ duoꝝ /nã fingit᷑ abſens nũeraſſe ⁊ dñʒ trãſtuliſſe:nã ratio.

ſn
muspe⸗
prins
Uuurpe
ſrulai
Görenit
lenul
o
ur
Cnec
npec.
geſumi
ummeret
anim
nnoſa
lofco
Ctrond
ſethicd
Geblan
Gorer
gercoyt

ne ſtopie
irrfunre
gi Sog
tennisfacn
n liqpeen

depol.
Cſllege
ſereta
ordie
Chge
Copkel
heltre

Nor⸗
Minop⸗

ata ſo
ſclt
mmn
ſüitipen
nlp
mſdiak⸗
(ſoopo;
Kona⸗
tiocon
ſunggi

Nſaltc
ckolteien
elssgi
dict

lisfune
ls umat⸗
Ptulteſepnla
etur obſe
Anr inoapon⸗
Ayklerga
Pteruſ
iſgenriigt
Hꝛobetöbnn
o lurediee
numerante
ds eam
der gſin
interitun
rel,91
ſaſtipulen
im duplen
e⸗ſitanneng
doſki⸗
Nca 1ccene
unieinſoeer
egote r⸗
ſarvtlif
itibipecuni

Bi certum petatur.

numerãs pꝛeſumit᷑ dediſſe abſenti⁊ ille bꝛeui manu debi⸗
toꝛi videtur numeraſſe. Sed quare numeranti queritur
vtilis. Reſpondeo ex equitate quaſi ab mitio abſen⸗
tis nomine numerata non fuerit.¶ Item quero quãdo di
catur appꝛobare / vel impꝛobare ⁊ dic vt glo.¶ Item que
ro quid ſi numeraui nomine tuo ⁊ ſtipuloꝛ poſtea meo an
poſſim agere:⁊ dic vt gl.⁊ vltima opinio eſt verioꝛ.

Regulariter ad idem debitũ plu
7 no n. res in ſolidum non tenentur:fal⸗
Hlit quando cũ ſolẽnitateverboꝛum ſe obligaue
ms Harunt inſolidum vel re vel qñ confeſſi fuerunt
e ſolidum accepiſſe ⁊ lapſum ẽ biennium. Item quãdo
vnus pꝛo alio fideiuſſit.h.d.¶¶ Diuide ĩ duas ꝑtes:quia
in pꝛima fuit ſimulatio:quia pecuniavni numerata finge
batur peruenire ad omnes pꝛo ſolido. In ſecũda duplex
ſimulatio.nã pecunia fuit numerats ⁊ quiſq; finxit oleuʒ
qð nemini datum fuerat ſibi. Secunda pars incipit ibi
ac multo13 “ W
¶Op. ſic obligatio que re ↄtrahit᷑ peruentione pecunie
ghitur:ſed res nõ põt ad qualibet pꝛo ſolido ꝑuenire:er⸗
go nec obligatio contrahi:vt.l.cũ:vltraj.de non numera
ta pec.So.dicit glo.ꝙ non puenit vere:ſed fictione iur⸗
pꝛeſumit᷑ perueniri cũ vni de voluntate alioꝛuʒ ꝓ ſolido
numeretur.Sed certe hec fictio cadit ſuꝑ impoſſibili:qꝛ

cum ĩ mutuo debeat fieri de mõ ciuili ⁊ ĩpoſſibile ẽ ꝙ dñi

um pꝛo ſolido ad plures trãſeat:vt.l.ſi vt certo ·S. ſi duo
bus ff. cõmo.ergo ⁊c̃. Sed dic ſuſtinẽdo gl.ꝙ hoc pꝛoce⸗
dit non ve:ſed de iurꝭ fictione/i⁊x ẽ tex.ĩ.l.eãdeʒ.ff. de du.
re.⁊ hic.dominus tñ mar.nullo mõ patiebat /ſed dicebat
qꝙ obligatio doli ⁊ culpe bñ poterat ↄᷣhi ꝓ ſolido/ſʒ obli⸗
gatio re non vt.l.ſi duo.ff.depoſiti.tu tene gl.¶ Iteʒ op.
ꝙ exceptio non numerate pecunie locũ habere non poſ⸗
Pecunie ſit duplici rõne. Pꝛĩo quia non fit pᷣtextu numerationis
nõ nũera⸗ future.Scdo qꝛ h̊ nõ fuit ſcriptura:̊ nec lr̃aꝝ obligatio
te exceptõ So.vt glo.qꝛ ⁊ hicfuit ſcriptura ⁊ ſpe future numeratio
qñ habeat nis facta:als locum haberet exceptio ſimulationis ⁊ do
locum. li que eſſet perpetua.vt.l.pure in fi.ff.de doli excep.⁊ dixi

S.de poſtu.l.ſub pꝛetextu. Item quero qũo in ſecundo

caſu legis fuerit oleum pꝛomiſſũ ⁊ cui pecunia fuerit nu⸗

merata.⁊ dic vt glo. Itẽ quero quid operetur hic ſtibbuu

latio:⁊ dic vt glo.
¶ In glo.aque incipit aliter in fi.ibi litteraruʒ.immo dic
ꝙꝙ non fallu quia ibi non agitur de mutuo:ſed ex obliga⸗
tione litterarum vt ibi dicam ⁊ ex curſu biennij.
—— Vnus contractus nõ de

* S ex Pꝛ ecio uoluitur in alterũ ſine ſti⸗

n pulatione regulariter nec vſura citra vinculuʒ

N Qſtipulationis debetur. hoc dicit.
¶ Nota ergo ꝙ pꝛopt᷑ duo hic fuit neceſſaria ſtipulatio
pꝛimo pꝛopter trãſitũ de vno contractu ad alium. Scdðᷣo
ꝓpter obligationẽ vſurarũ que al's non debentur.

¶ Op. ꝙ debitum poſſit de vna cauſa tranſire in aliam ſi

ne ſtipulatione vt.l.ſingularia.ff.e.So.ibi pecunia erat
parata ſolutioni ſiue eſſet pꝛeſens ſiue non.hic autem pa⸗
rata ſolutioni:⁊ ideo exigitur ſtipulatio:verum vſure nõ
debentur ex cauſa mutui cum ſit contractus ſtricti iuris
niſi ſtipulatio interuenerit: ſecus in actionibus bone fi⸗
dei:vt.l.publia.⁊ l.lucius.ff.depoſiti.Sed que ẽ ratio pꝛi
mi dicti. Reſpondeo quia ex pacto nudo non naſcitur a⸗
ctio:opoꝛtet ergo ꝙ ſit veſtitum. Sed quãdo pecunia nõ
eſt ęarata ſolutioni ſi pꝛomittis ex cauſa mutui nõ fit no⸗
uatio contractus /quia aut volo agere de mutuo ⁊ nõ poſ
ſum:quia nil eſt de meo factum tuuʒ vere vel ficte:aut vo
lo agere ex pacto ⁊ non poſſum/quia nudum:⁊ ideo opoꝛ

tet ꝙ ſtipulatio interueniat.Sed quando eſt parata ſolu

tioni:tunc bꝛeui manu videtur numerari: vt dicta.l.ſin⸗
gularia.⁊.l.iij·S.fi.ff.de dona.inter virum ⁊ vxoꝛ.⁊ ideo
agitur ex mutuo ꝙ non egit ſolemnitatem verboꝛũ.Sed

quare non poteſt vſuras petere ex pꝛecio cum debeatur
actione bone fidei:vt.l.die ſponſalioꝛũ.ff. depoſiti. Sol.

hic nolebat ex noua cauſa.ſ.mutui:qð eſt ſtricti iuris.

Item op.ꝙ ex hac ſcriptura non poſſit agi cum ſit falſa
quia non fuit mutuata.So.immo non eſt falſa quia non
ſcribitur ꝙ receperit:ſed ꝙ confeſſus eſt:⁊ de hoc.j.de nõ
numera.pecu.l.ſi ex cautione.ſ¶ Item op.ꝙ ſine ſtipulati

one poſſit tranſire vnus contractus in aliuʒ ⁊ ſi pecunia
non ſit parata ſolutioni /vt.l.aduerſus.j. de nõ numce.pe.

Fo. CXVII.
So.hec conſeſſio fit ad inducendum obligationẽ ibi ad
declarandum.
We. En v nd e Non queritur vnde pecu⸗
ve niã hũerit muneratoꝛ h. d.
4 ¶QAuero an agens de mutuodebeat pꝛobare
EnAà ſe dñm petunie fuiſſe. rñdeo ſic vel conſumpta Pecunie
eſt: an ergo eſt cõſumpta ⁊ bene: aut non:⁊ tunc ſi conuẽ dñʒ ſe fuiſ
tus neget conſumptã vel pꝛobabitur numerantem fuiſſe ſe an dẽat
vel dicetur cõuento habet᷑ pꝛo cõſumpta:qꝛ per te rema pꝛobare

net quo minus conſumas: ſed quotidie in inſtrumentis ↄgens de

mutui ponitur ſtipulatio vt ſic numeratio reconcilietur mutuo.
ſtipulatione.
7 o mutua Vtile per inutile nõ
Pp2 viciat᷑.hoc dicit Bu
K(trigarius. H
DB m te DHuo rei non conſtituuntur in ſoli
dum niſi agatur.h.d. He hoc di⸗
xi in.l.ſi non ſinguli.S.eo.

N

O Non pꝛohibeoꝛ agere ex inſtrumen
SS P. ro contra vnum debitoꝛem licet in⸗
AQe poſſit pꝛobatio fieri contra plures.hoc di
B cit Butrigar.
HS R cend ium MNon liberat caſus ab
5 vobligatione quatitatis
Nvel generis. h. d.
.¶ Sop ꝙ caſus foꝛtuitꝰ liberet debitoꝛẽ. vt. l.
ꝙ re.ff. ſi cer.pe.⁊.l.ſi ex legati. de verbo.ob. Sol.ibi erat
debitoꝛ ſpẽi / hic gñis vel quaãtitatis.i¶ Itẽ op ꝙ debitoꝛ
ſpẽi nõ liberetur interitu.vt.l.ſtichũ aut pãphilũ ff.de ſo
lu.So.ibi debitoꝛ duaꝝ ſpẽꝝ alternatiue.⁊ iõ vniꝰ interi
tu nõ liberat᷑:ſʒ ĩ.l.ꝙ re.erat debitoꝛ vniꝰ ſpẽitm̃.¶ Jtem
op.ꝙ debitoꝛ quãtitatis liberet᷑ ĩteritu.vt.l.j.S.ſi poſt.ff. LHebitoꝛ
ſi q̃dru.pau.feci.dica.⁊.l.in naue ſauphelli.loca.⁊ ↄduc. an liberet᷑
So.hic dʒ ſimpłr quãtitatẽ ibi reſpectu ſpẽi.hic ergo ꝙ interitu⸗
aut debet᷑ vna ſpẽs ⁊ tũc interitu liberat᷑ debitoꝛ: niß fue .
rit in moꝛa vel culpa.nã ſi eſt in moꝛa indiſtincte tenetur
de ĩteritu repꝛobata opiniòe alioꝝ dicẽtiũ g̊ niſi in caſu
l.ſi cum exceptiõe · S. ꝙ ſi hõ.ff ꝙ metꝰ cã.⁊.d.l.ꝙ re.⁊ ibi
nõ.⁊.l.ſi ex legati.ſi eſt ĩ culpa tũc idẽ ſi culpa cauit caſũ
ałs nõvt.l.ſivehẽda·S.j.ad.l.rodi.ð iac.⁊ G̊ ſi ẽ debitoꝛ ĩ
dionaller ex Zctu/ſi eſt debitoꝛ ĩ reali ſerua legẽ itẽ ſi ver
eratũ.ff.de rei vẽ.Si aũt eſt debitoꝛ ex delicto ſemꝑ te⸗
net᷑ de ĩteritu:qꝛ ſemꝑ ineſt moꝛa.vt.l.j.S.rectiſſime· ⁊· S.
merito.ff.de vi ⁊ vi armata.⁊.l.in re.S.ſi ex cã.de ↄdicti.
fur.niſi in caſu dictS ꝙ ſi homo.Auti qͥs tenet᷑ alternati⸗
ue:⁊ tũc interituvniꝰ ſpẽi nõ liberat᷑ ĩteritu ãbaꝝ ſic.vt.l.
ſtichũ aut pãphilũ.ĩ pn ff.de ſolu.aut qͥs ẽ debitoꝛ quãti
tatis vel gñis:⁊ tũc aut ſimpłr ⁊ nõ liberat᷑ vt hic:⁊.l.ĩ rõ
ne · S· diligẽter. vᷣſ.ĩcerte.ff.ad.lʒ.fal:niſi alið eẽt actũ.vt.l.
j de nauti.feno.aut eſt debitoꝛ q̃ntitatis vel gnis reſpe
ctu ſpeciei ⁊ tũc interitu ſpeciei liberat᷑.vt.l.j.G.ſi poſt.ff.

ſi q̃dru.pau.feci.di.⁊.l.in naue.ffloca. ↄduc.⁊ ibi de hoc.

g QAui debitum commune ſolue
in rem.n partem repetit ſocio.hoc
dicit.

Gm qui Si mutuam pecuniã tibi do
Wire vnon contemplatione cius in
cuius vtilitatem conuerſa eſt te tantum con⸗
ueniam. hoc dicit Jacobus Butrig.

tue Qui ſubſcribit ſe ratione officij vt
uðteſtis non videtur ſe obligare. hoc
dicit Butrig.

ſo Debitoꝛem debitoꝛis
On aduerle. non perſequitur credi
oꝛ. hoc dicit.
AT/ i Judex in puinciã quã admi
Biſquis. ugern Dcitch deetn leoe ⸗
S. eo. ¶Op. ꝙ poſſitvt.l.pſidis ff. eo. So latiꝰ Cõtrahe⸗

⁊c põt acciꝑe mutuo ⁊ dare ne ſibi ꝑpetuo videat᷑ adẽpta ſit officia⸗
licẽtia ᷣhẽdi.vt.l.pᷣſidis cũ ſe.ff.eo. Aut hʒ officiũ tpale: lis duran⸗
tũc qꝛ tm̃ dãnũ nõ ẽ ĩ modico tꝑe vt colligit᷑ ex.l.ſi lõgiꝰ. te officio⸗
ff.ð iud.⁊.l.niſi.de tute.⁊ ra.di.ideo dic aut vult noĩe cĩta
tis ↄᷣhere ⁊ põt.vt.l.l.cĩtas.ff.eo.⁊.l.gayꝰ.devſur.aut vult

Ihere ꝓpꝛio noĩie:⁊ tune autvult cũ nõ ſubditis oᷣhere:⁊

põt dãdo ⁊ accipiẽdo mutuo:aut cũ ſubditis ⁊ nõ poteſt
eis dare mutuo/accipere ſic ad ſui neceſſitatem non als
vt. d.l.pꝛeſidis.cum ſe.

q; glo.ſᷣmvltramõtanos aut hʒ ppetuũ officiũ re an poſs

tractus excedat quinquaginta libꝛas auri in⸗
ſtrumẽtum requirit ſolẽnitatem trium teſtiũ
fide dignoꝛũ.idem ſi flat liberatio talis delicti.h.d.
¶ Oppo.qꝙ requirãtur quinqꝙ; teſtes.in aut.hic poſita.
Solu.illa derogat iſti in parte/⁊ ideo hanc lege. Jaco.
Butrig.
Ed nouo Quãdo tria concurrũt vel
quattuoꝛ ꝙ cõtractus fit in
ſcriptis ⁊ in ciuitate ⁊ ab imperuo litterarum
— ⁊ excedit libꝛã auri requirũtur quinq; teſtes.
hoc dicit.¶ Sed quid ſi erat peritus: Reſpõdeo ſeruo le
gem codicis.Sed quare plus excuſatur peritus: Reſpõ
deo qꝛ intromittunt ſe imperiti de eo qð neſciunt. Item
qꝛ ſi negare incipiũt eoꝝ negatio incõuincibilis eſt:vt di
citur in aut᷑.de tabel. Iteʒ quero quare magis dicit de

Cõtractꝰ cõtractu in ſcriptis qᷓ; de alijs:? Et dic vt glo. 4 Itẽ q̃ro

qñ dicat᷑ ĩ quãdo dicatur cõtractus in ſcriptis: Reſpon

eo ſi actũ

ſcriptis. eſt vt non valeat contractus /niſi fiat ſcriptura:⁊ hoc ſᷣm

om̃s.idem eſt ᷣm alios:ſi dicã vẽdo tibi rem: ſed volo ꝙ
inde fiat ſcriptura. Sed quãdo vendo ſumpliciter ⁊ vo⸗
co tabellionem:⁊ dico ꝙ faciat ſcripturam/tunc non eſt
in ſcriptis ĩmo ſcriptura tũc fit ad ꝓbationẽt᷑.¶ Iteʒ op.
qꝙ alia ſolẽnitas requiratur:vt.l.teſtiuʒ .j de teſti.Sol.vt
glo.¶ Iteʒz quero que requirãatur in ſcriptura quã debẽt
aliqui pꝛobare per cõparationem:Et dic vt glo Et cir⸗
ca cam non inſiſto qꝛ plene dicam in.l.cõparationes:·j·
de fide inſtru.⁊ ibi eſt hec glo.ad contextum.
C glo. que incipit que eſt. ibi ſe ĩtromittst.immo qꝛ
defacili imperiti negãt ⁊ eoꝛum negatio incõuincibilis
lde tabel.in fine pme colũne. Jaco. But᷑.

Kubꝛica.

eſt: vt in au

De luffragio.

Suffragi⸗ ¶ Suffragium dicitur fragoꝛ vocis.i.auxilium vocis:

um qd ſit. nam auxi

lium vocis pꝛeſtat aduocatus. Jaco. But.
ui Agit aduocatꝰ ex ſola con
Leuentione de ſalario dñiuʒ

Arei mobilis pꝛo ſalario date tranſit in
HHMNaduocatum ſine ſcriptura ſi eſt immo⸗
bilis mediãate ſcriptura punitur aduo
Latus vſurpas. hoc dicit Jaco. But.
Hiuide ĩ quattuoꝛ partes:qꝛ in pᷣma

AAcoõſulitur aduocato circa ſalariũ con⸗
uentũ. In ſcda ei cõſulit᷑ in re mobili ſoluta ſalarij noĩe.
In tert᷑ia qñ eſt immobilis. In quarta ponit᷑ qñ aduoca
fus vſurpat.Secũda pars incipit ibi ſed ⁊ ſi quid.tertis
ibiꝙ ſi pꝛedia.Quarta ibi ꝙ ſi quis.
¶ NMo.ꝙ ex nudo pacto de ſalario q̃rit᷑ actio aduocato
¶ Ad hoc op.de.l.legem.S.de pactis.Sol.hic ſpale:qꝛ
⁊ ſine pacto ageret.i Nota ꝙ ſequit᷑ ſalariũ etiaʒ nondũ
pᷣſtito ſuffragio ⁊ cõtrariũ videt᷑ ꝑ.l.ꝓperandũ ·S.in ho⸗
noꝛarijs.de iudi.Sol.hic ſpale. Itẽ no. ꝙ dñium rei im⸗
mobilis nõ trãſit ſine ſcriptura. Ad qð op ꝙ non reqᷣrs
tur ſcriptura. vt.l.pactum.S.de pactis.Solu.hic ſpale.
¶ Modo quero an due ſcripture requirãtur:quidã ꝙ ſic.
Tu dic vnã ſufficere:vt glo.¶ Item q̃ro an aduocatꝰ ꝓ⸗
pꝛia auctoꝛitate rem capiẽs ipſo iure ꝑdat ius ſuũ: ⁊ pu

Salariũ to ꝙ non:ſed per ſnĩam.¶ Itẽ quero qua actide petat᷑ ſa⸗
ꝗᷓ actione larium? Et circa hoc diſtingue:qꝛ aut eſt cõuẽtum nudo

poſſit peti pacto ⁊ debetur cõdictione ex hac lege.aut interuenit ſti

ab aduo⸗ pulatio:⁊ tũc aut cõtinet certũ genere ⁊ re: vt centum et

cato.

ſtichum:⁊ tũc agit᷑ certi cõdictione vt inſti.de vᷣbo.obli.
in pꝛin. Aut ↄtinet incertũ re nõ genere:vt ꝓmitto factũ/
⁊ tunc agitur actione ex ſtipulatu:vt l.ſi quis centũ ff. ſi
certũ petat᷑.Aut incertũ re ⁊ gñe:vt benefacis tibi:⁊ tunc
licet ꝓcuratoꝛ ex hac ꝓmiſſione non ageret:vt.l.qui mu
tuã/S. ſalariũ. ff.mãd.⁊.l.ſalariũ.j.ma.agit tñ aduocatꝰ.
vt hic Aut nulla ↄuẽtio interuenit/⁊ petitur officio iudi⸗
cis: vt l. ꝓperãdum.S.in honoꝛarijs.S.de iudi.Sed cir⸗
ca hoc videt᷑ iuraãdum de duobꝰ. Pꝛimo qꝛ vbi in obli⸗
atione incertũ re ⁊ gñe/non videt᷑ poſſe agi:vt dicta.l.
alariũ. ſic ⁊ in legato incerto:qꝛ nõ valet:vt.l.titie.ff. de
leg.ij. Sed dic ꝙ hoc ideo:qꝛ ſine aliqua cõuentione de⸗

bent?᷑ê/ petet᷑ ex ꝓmiſſiõe:pᷣſtabit᷑ tñ ac ſi nulla eẽt ↄuẽtio

aduocati ſiłe.in.l.cũ poſt·S.gener.ff.de iu.dotiũ.et.l.iij.
q de dot. ꝓmiſ.Scðo vr̃ iurãdũ qꝛ vbi pecunia ꝓmittit

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis
Bper (ilrographarijs. S7„

videretur agendũ locati ⁊ nõ condictione ex hac lege:vt

I.loca.l.ſi olei.⁊ ibi nota:ſed dic ꝙ hoc non cadit in mer⸗
cedeʒ:ſʒ dicit honoꝛariũ:et ideo non agitur locati.vt.l.j.
ff.de varijs ⁊ extraoꝛ.ſicut eſt in menſoꝛe:vt.l.j.S.mẽ ſoꝛ.

ff. ſi mẽſoꝛ fal.mo.di.¶ Itẽ q̃ro qñũ debeat ſolui aduoca⸗ Salariuʒ
to ſalarium:⁊ dicunt quidã demũ cũ pꝛeſtiterit patroci⸗ qñ debeat
niũ:qꝛ dʒ ĩpleſſe vt.l.iuł.S.· offcrri.ff.de act.ẽp.⁊ h̊ videt᷑ ꝓ ſolui ad⸗
bari.Ali dicũt ꝙ añ qꝛ d hic cõſcqᷣnt᷑ / nõ dicit ↄſequuti uocato.

ſũt:tu dic ꝙ aut qͥris de ↄſuetudie:⁊ dico ꝙ ĩ tribꝰ vicibꝰ
ſoluit. Pꝛimo tꝑe foꝛmatiõis libelli Secũdo tꝑe foꝛma⸗
tionis capituloꝝ.Tertio tꝑe obligationũ:⁊ ideo ſᷣm con

ſuetudinem dʒ p̃ſtari:vt.l.circa:ploca.aut queris de iure

⁊ tunc dic ꝙ aut vult aduocatus ſalariuʒ / ⁊ debet impleſ
ſe:aut clientulus petit patrociniũ ſibi pꝛeſtari/⁊ dʒ pᷣſtaſ⸗
ſe ſalarium:vt dicto.S. offerri ⁊ dicto·S. in honoꝛarijs.
Itẽ q̃ro qͥd ſi paciſcitur patronus in caſum palmarij a⸗

liqd ſibi darinõ ſub noĩe quote an valet pactũ.Rñdeo ꝙ

ſic.¶ Atem q̃ro quid ſi ẽ pactus in caſũ palmarij ſibi da⸗
ri decẽ ⁊ quattuoꝛ erãt capitula ⁊ vincit in duobus in a⸗

lijs nõ an dʒ habere totũ ſalariũ glo.ꝙ ſic quia verum eſt

eum viciſſe.tu dic ꝙ immo nõ ẽ veꝝ ſumendo oꝛationem
indefinitam qͥ eqpollet vniuerſali:vt.l.ſi is qui ducẽta·S.
vtrũ.ff.de rebꝰ dubijs:⁊ ideo videtur tutiꝰ ꝙ pꝛo rata cõ
ſequatur ar.l.qui ſolidũ·S.cũ poſt moꝛtẽ.ff.de le.ij.⁊ ideʒ
notat glo.in ſimili in.l.gñialiter.circa finẽ.Sẽ.de iureiurã.
⁊·l.ſi ex falſis.de tranſact.i Itẽ q̃ro quid ſi pactus eſt in
caſum palmarij ⁊ clientulus tranſegit / an habere debet
ſalariũ /⁊ dic ꝙ ſic vt glo. Item quero an pꝛo eodẽ ſala
rio debeat pꝛeſtare patrocinium in cauſa appellationis:
⁊ dic vt glo.¶ Item quero an cogatur pꝛouinciã exire ad
uocatꝰ.⁊ dic ꝙ non ad remotã/ad ꝓpinquam ſic

De pꝛohibita ſequeſtratione
Mubzꝛica.
A Sequeſtratio regu⸗
e B otiens. lariter eſt pꝛohibita
Nauia non eſt ex foꝛma vel oꝛdine iuris
oc dicit
Ex tex.L⁊ ſic..ſ.condemnatum.
C¶ ODp. hic dicit ꝙ ſi de pecunia ẽ que⸗
ſtio ꝓhibetur ſequeſtratio: ergo de a⸗
lijs eſt conceſſa: ſed dic ꝙ hic pecunia
ſumitur largiſſime.¶ Itẽ q̃ro qͥd ſit ſeq̃ſtratio:⁊ dic vt gl.

Itẽ quero an ꝑ ſeq̃ſtrationẽ perdatur poſſeſſio gl.ꝙ ſic Poſſeſſio

ꝑ¶.lʒ . S.· rei.ff.depoſiti.⁊.l.intereſſe puto.ff.de acqui poſ.an poſſiꝑ
Sed videtur male dicere /quia hec ſeq̃ſtratio videtur ha di ꝑ ſeque

berevim miſſiõis ĩ poſſeſſionẽ ex ĩterlocutoꝛia ꝑ quã non

Irit᷑ poſſeſſiovt.l iij·S· gña.ff.ð acqui.poſ.qͥd ergo: dicit
di. ꝙ aut ſeq̃ſtrũ fit ex volũtate/a tũc ꝑdit᷑ poſſeſſio:vt.d.

l. lʒ. ⁊.l.interec.aut ex neceſſitate: ⁊ tunc non vt.d.l.iij·S.
gña. Itẽ op.ꝙ ſit ꝑmiſſa ſcq̃ſtratio:vt.l.ĩꝑatoꝛes.ff.de
appel.So.hic ẽ regula q̃ fallit ĩ caſibꝰvt in gl.ſ Mõ q̃ro
ſi ago rei vẽdicatione ad fũdũ an debest ſeqſtrari fructꝰ
⁊ videt᷑ꝙ ſic:vt.d.l.imꝑatoꝛes.ſʒ illa loquit᷑ in iã cõdẽna
to ⁊ in cã appellatiõis.ſed in pᷣncipali regulariter non fit
ſeq̃ſtratio fructuũ: ſʒ ioꝝ dinumeratio:vt.l.j ·S· ꝙ ſi nõ

dũ.ff. de ven.ĩ poſ.mittẽ.⁊.l.nõ ſolum·S.j.de oꝑi.noui nũ

222 . 2 — 1 2

ci. ⁊.l.ſꝑ·S· j.ꝙ vi aut clã. ¶ In glo.q̃ ĩcipit ẽ aũt ibi.l.in⸗
tereſſe videtur ꝙ tũc demũ poſſeſſio ꝑdatur cum ſeq̃ſtrũ
fit voluntarie: ſed vbi iudex facit ex neceſſitate ad inſtar
rei capte vbi non trãſit poſſeſſio:vt.l.is cui.S.qͥ legatoꝝ.
ff. vt in poſſeſ.le.⁊.l.iij ·S.gña.de acq.poſ.ſ In eadẽ gloſ.
ibi.l.ab exccutionc.qð eſt veꝝ in cã appellatiõis vt.d.l.ĩ⸗
ꝑpatoꝛes.⁊ qñ appellat᷑ ab executiõe:vt.d.ł ab executoꝛe:
ſed in cã pꝛincipali regulariter non fit ſeãſtratio vt.l.j··
ꝙ ſi nondum. ff.de ven.in poſ.mitten.

Becondictione indebiti.

Kubzꝛica.
G Pecunia indebite ſo⸗
Ecunie. ke⸗ repetitur non vſu⸗
ra eius:fallit in pecunia ex cauſa iudi⸗

WQuig de alia re qᷓ; pecunia: ⁊ dic vt
glo. Itẽ quero de quo ĩdebito loqua
Atur: à dic vt glo.

Acati ſoluta que non repetit᷑hoc dicit

ſtratiõem

enanbn

iyrl
ſueha

hart
tur vtn
Fan
e
A1v

lirfriven
riſtcietion
1

liteoqa
DMlumnor
mmiai
4l ſepett
ſkonfe
wetor
Nſten
is Ffi
ſanoie
ituncan

in non

ltcaqci
ſtaoa
goonis

inn ſomm

Eatione
Criteol
lencbee
Adett

De cõdictiõe indebiti. De cõdic.ob cãm.o. CXVIII.

bace .
Elegent
⸗ V ig cã quã i repetitio:v facti repetit᷑ h.d.Glo.hic diſtiguit inter erroꝛẽ fa
dcattpel, Modo op.aꝙ ex alia cã quã iudicat ceſſet repetitio:vt erroꝛe facti rep t ehic diſtige e
ſenlt & cura a delo Linti eci ſ So. regulariter fallit ĩ quſ cti vel iuris ⁊ male niſi eam ſuſtinctis ſic:qꝛ aut q̃ro an re
uieg n dã caſibus vt in gi.¶ Itẽ op.ꝙ etiã qui ex cã iudicati ſol: petam ab co cui ſolui ⁊ tunc indiſtincte repeto cuʒ ſit oĩʒ
it nn uat repetat: vt.l.ſi fideiuſſoꝛ. S. in oiĩoꝰ. ff. man ⁊ l.ſi ptoꝛ. iure indebitum: vt.l.ſed ⁊ ſi me puteʒ in pꝛin ff e.aut que
4 ⸗ e 2 .* 5S„ .

Abridaen S ntum §. marccllus. ff. de iudi. cum fl. So. regula ẽ ̈ ſolutum ex ro an repetat ab eo pꝛo quo ſoluit:⁊ tunc pꝛocedit diſtin⸗
ihtt ſſ Solutnan Snrtei regulariter nõ repetit᷑ vt ßic a Zꝛio ſenſu fal⸗ ctio glo.an erroꝛe facti ſoluerit ⁊ repctit/an iure ⁊ nonvt
ib une caeino pt lit in caſibus notatis in glo.ꝗ Itẽ op. ꝙ vſure veniat ſal⸗ l.ſi fideiuſſoꝛ f man.

neet. u⸗ Bornrgt giem acktot denndetd datdrianr Ddeicom millum. Fegeicom

ic in actie iuris cõtraria ibi
N r⸗od. e gl. deli anaruſoptmnn ane 0 be etiã in tum indebitum erroꝛe facti ſolutum repetitur
wunk actione ſtricti iuris veniat acceſſio:vt.l.videamus. ff. de oc dicit. Quero quo iure erat debitum ⁊ dic
–M vſuris. So. ibi loquitur in acceſſione naturali que veniti vr glol. hoc dicit iaco. butrig. So fat
ohon ſi actione ſtricti iuris ⁊ caue ꝙ veniant actionis iureĩ hac p KRed itoꝛis. So utum falſo pꝛocura⸗
inn condic.non venit nõ ſolũ atꝑe moꝛe:ſʒ etiã a tꝑe obliga⸗ 4 „R Je toꝛi repetitur condic.in⸗
ißi tionis cte:vt.l.indebiti.ĩ pꝛin.⁊.l.in ſumma.S.ei qui.ff. Aebiti. hoc dicit. . .
ehuin de condi.indebiti.Sed vbi venit officio qð eſt regulare: Op. ꝙ detur furti actio vel cõdictio ob cãʒ
W tunc a tempoꝛelitis conteſt. venit vt.l.cũ fũdus.ff.ſi cer. vt.l.falſus j.de furtis.⁊.l.ſi ꝓcuratoꝛi.ff de condi.ob cãʒ
duchusin eta. ⁊.d.l.videamus.ciuilis vero acceſſio nõ venit ĩ ſtri⸗ So.aut dominium pecunie fuit tranſlatun in pꝛocurato
W la,, iuris cõtra vinculũ ſtipulationis:vt hic. D rem ⁊ non habet locum farti.Si aũt dedi liberandum et
. men Ary/ Siue pꝛomittat quis indebitum habet locum ↄdictio ob cauſaʒ.vt.d.l.ſi pꝛocuratoꝛi.aut
luaui J citra.ſe ſoluat/nõ aio traſigẽdi repe vt liberatus ⁊ habet locuʒ condictio indebiti:vt hic: aut
Anm tit hoc dicit cũ ſe. dominium non fuit in eum tranſlatum:æ habet locum fur
dekit ◻ ¶O. ꝓ mulier habeat aliud auxiliũ.ſ velley ti:vt dicta.l.falſus.
deiurewi. L

ani.vt.l.q;uis.·S.·ſi mulier. ff.advelł. So.habet duo auxi⸗
l ueſt lia:qꝛ habet contra eum cuiẽ delegatũ auxiliũ velleyani
haberedie NXyt in Zꝛio eum q delegauit hʒ ↄdictionẽ vt li⸗

d eb it um. Qui ſoluit ſciẽs ĩdebi⸗

tum non repetit/⁊ inde

bitum a me poſſũ ꝑ ratihabitionem a me tra⸗
ocoliſ Vberer vl pecunia ſibi reddat᷑ ſi ſoluit vt hic. here 7 facere debitum hoc dicit.
pellatece ſ. Iri q Eui damus actionẽ mł uis Qui erat debitoꝛ alternatiue et
igtt Gm oluta. r foꝛtiꝰ exceptionẽ.h.d 4 · ſoluit vtrumq;:ſicut habuit ele⸗
nſic

Cui denegatur exceptio młto foꝛ Vr ctionem in ſoluẽdo ita in repetendo.h d.
4A ¶q Ue. tius actio.h.d.vel dic vel ꝙ ex cau BeHKE& (LOp. ꝙ habeat electionem ille cui eſt ſolutũ
ſa q creſcit p ĩficiationẽ ſolutum vel pꝛomiſſũ. vnde videtur.l.plane.⁊ l.ſi non ſoꝛtem S. fi.ff e. So. in. l.
Wetia indebitũ nõ repetitur. h. d. ¶ Diuide in du⸗ plane.ffe.duo ſoluerant:⁊ quia poterat inter ipſos oꝛiri
as partes:quia in pꝛima fuit ſolutum:de quo magis vide diſcoꝛdiam in repetendo:ideo datur electio creditoꝛi in

tation
.

7

ekrupnn tur vt nõ repetatur. In ſecunda fuit pꝛomiſſũ de qᷓ minus l.ſi non ſoꝛtem. circa fineʒ / electio erat ab initio credito⸗
fighintn Secunda pars incipulſed ⁊ ſi cautio ris petere qð nolebat: ergo ⁊ in reddendo debet elecrio⸗
Aoukfrins ¶ p.· ꝙ ſolutũ ex hac cã repetat᷑:vt l ĩde neratiꝰ.S.fi.ff. nẽ habere:hic aũt vnus ſolus ſoluit ⁊ electio erat ab ini⸗
ad.l.aquił.So.hic erat ab alio debitũ ibi non: ſed certe tio ſoluentis. ¶ Item op ꝙ non repetat: ſed obligatio
lemneuun. Cã p ĩfici ᷣm hoc illa nõ erit ratio:quia nõ repetitur quia creſcit ꝑ ſit in pendenti:vnde videtur obſtare.d.l.ſi non ſoꝛtẽ·G.
Mamgi ationé cre ĩficiationẽ: ſed qꝛ ab alio debitũ vt. l. ſi pene · S. ;uis.ff. e. ſi decem. ⁊.l. ſi is. de le.ij. So. aut ſoluit vnum de alterna⸗
ſenu ſcit. 2z ideo qdã hoc repꝛobãt. ſed dicit glo. ꝙ ſiue ſoluaz inde⸗ tiuis: ⁊ tunc nil repetit licet putet illum tantuʒ ſe debere
Phieperni bitum noie meo ſiue alterius dum tñ nõ noie debentis re quia bñ debebat cum vtrumq; ſit in obligatione: x ita lo⸗
fotdet beto q;uis ab alio fuerit debitum:vt.d.liſipene.S. q́uis. quitl.ſi is.ff de le.ij.x.l. cũ his.S fi.f.e. aut ſoluit vtrũq;
ſſogho⸗ 2.l. repetitũ ff. de condi. inde. q non eſt ĩ cauſa que cre⸗ alternatiuoꝛum: ? tunc aut duo ſoluerũt:⁊ tunc ne diſcoꝛ
deegl d ſcit ꝑ inficiationẽ:qꝛ ſiue meo ſiue alieno noĩe ſoluã non dent eſt electio creditoꝛis:vt. d.l plane.ff e. aut vnus tãtũ
Encenndt repeto:⁊ vt ſuſtineas glo.dic ꝙ aut pꝛobo a noĩe datũ dã ſoluit/⁊ tunc aut ab initio fuit electio creditoꝛis in peten
Hapanunatt nũ:⁊ ſic nõ ẽ debitũ ⁊ indiſtincte repeto vt.d.l inde nera do/æ habet etiam in reddendo vt dicta.l.ſi non ſoꝛteʒ · S.
Kagvnt tius &. fl. aut crat ab alio datum: vnde nõ poteſt pꝛoba⸗ fi ff. c. aut fuit debitoꝛis in ſoluendo: ⁊ habet in repeten⸗
ſſenn ria noie datũ:tunc aut eſt cã q̃ nõ creſcit per inficiationẽ do:vt hic:aut quis ſoluit partẽ vnius alternatim/ tunc
ondlis ⁊ tunc aut ſolu t pꝛopꝛio nomine ⁊ repetit/aut noĩe debẽ obligat io eſt in pendenti.nam ſi ſoluat poſtea partẽ ali⸗
Penzfi tls: ⁊ non repetit: vt. d.l.ſi penc. S. quis.⁊.l.repetitio: aut am eiuſdeʒ erit liberatus ⁊ non repeteret ſi ſoluet alterũ
ecie eet ca q̃ creſcit per inficiationem: ⁊ tunc repetere non po⸗ alternatiuoꝛũ repetet partem alterius pꝛimo ſolutam ve
eifn teetſt quocumq; nomine ſoluat: quia videtur ex cauſa trãſ- lut indebitã: vt.d.l.ſi non ſoꝛtem·S. fi.ff e.
Enlcidn actionis ſoluiſſe meru future pene vt hic.¶ Itẽ quero an ęꝑ

Titubatio ⁊ erroꝛ
Bodub leta te. guatum ad huͦc ti⸗

ſrnene Solutũ q̃ ſaltim repetat condic.ſine cauſa hicunt quidam ꝙ ſic ar m ad hũc ti⸗
nnme 4 tulum equiparantur. h. d. ¶Ad cuidẽtiam ẽ ſii

lſgu actiõe poſ guendo de ſententia ad tranſactionẽ fictã ar.l.fideiuſſoꝛ

rogeni ſit repeti. · S. in omnibus.ff.manda.qð non eſt veꝝ qꝛ illud contin⸗ . N Aendum weſt darce ignoꝛantiam:⁊ hec ſumitur
rtit git ratione zctus ⁊ cã ſnĩe reducitur ad nõ cãm ꝙ hic nõ in mala parte qñ quis ignoꝛat id ꝙ ſcire debet. Item eſt Titubatõ
nd eſt:⁊ ideo hic nullo iure repetet.i( Itẽ quero an ſaltim re dare neſcientiam/x hec poteſt cadere/⁊ in his que ſcire itubato
wiſ petat ab eo qui damnuʒ dedit. Rũdeo aut ſoluit noĩc eiꝰ debui. Item eſt titubatio:vt quando quis dub itat ⁊ ani⸗ dquid iit.
lute las . qui dedit dãnũ:⁊ tunc repetit actione negocioꝝ geſt. cuz mum ſuum non applicat magis ad vnum qᷓ; ad alium vt
i ipſum liberauit /aut pꝛopꝛio noie timoꝛe bene netarlo⸗ nota.ff.de iuris ⁊ facti ignoꝛantia.
nan is: itvt. I. qui ſeruum. ? ibi notatur. ff. de apietideo? 5 aſi
Rend Merrkunc nonrepetlkvt i qui ſerun De cõdictiõe ob cãm datoꝛũ.
Getelul Qui agnoſcit alienum debi⸗ .
ruonl W J a patre. tũ quaſt ipᷣe ſoluẽs debeat re⸗ Rubꝛica. Q .
3 Wdpetit per condictionẽ indebiti.h.d. Frgnzmarr e a MI. Dñ datur ob cãʒ
der . TSp cvRlus faciens actum pꝛo herede videt᷑ adirevt Ecuniam impoſſibilẽ de iu⸗
l. pꝛo hr̃de · S. papinianus.ff.de acqui.hr̃dita.ergo eſt fa⸗ K Vre:·qꝛ nec ſequitur nec ſequi poteſt da⸗
ctus debitoꝛ:ergo non repetit:vt.l.fl.ff. de interrog. act. 2 tum venit reperendum per condic. ob
er So.illud habet locũ qñ põt fleri hr̃s ſed hic non potuir cauſaz. hoc dicit.
giiti nec iure ciuili:quia emancipatus nec pᷣtoꝛio:qꝛ tpa pet⸗ C.Mota ꝙ quando oꝛatio concipitur
e de poſſeſſionis ſunt lapſa:⁊ ideo nec heres nec debitoꝛ fit 4 Wſub verbo reſpectiuo vel ſi ub nomine
r alſitl ſed repetit.¶ Item op.ꝙ non repetat ab eo cui ſoluit: vt C 2 D appellatiuo deficiente nominc deficit
it hoe . „Al. ſi Ppene . S. q;uis. ff. e. So. hec ſe tantum voluit diſpoſitio:cum ergo hic fuerit factũ pactum reſpectu do
ſun berare ibi quẽcumq; heredem. tis ⁊ deficit dos:ergo ⁊ pactum.¶ Item nota ꝙ dos non
un

8 , 5S Solutuz poteſt eſſe ſine matrimonio.
D J per ignozꝛantiam. indebui ¶ Obp· S dos veniat confiſcanda:⁊ per hoc non repeten

tum.

Cõd ictio ¶ Sp.
ob cãʒ an ſiuit/ergo non ſeruatis pꝛomiſſis debet vendicari nõ cõ⸗
hẽat iocũ dici: vnde videtur obſtare.l.fi.ff.vſuſf.q;admo.ca.hanc
vbi dñiuz oppoſitionem non ſignat glo.ſed ſoluit eã pꝛima gloſ.tri
nõ ẽ trãſla bus modis. Pꝛimo ꝙ flat emãcipata:⁊ its tenuit dona⸗

Dos non da per dantem vnde videtur obſtare.l.qui contra legum
pᷣt eẽ ſine .de inceſtis nup.So.hic dans erat ignoꝛans matrimo⸗
mr̃imõio nium nõ tenere in contrario fuit ſciens.alij dicunt ꝙ etiã
ſʒ ſi fuerit hic fuit ſciens dans per.l.auunculo.ff.de condi.ſine cã:ſp
an veniat male dicunt:a ideo pꝛo declaratiõe materie dic 4 gut da
ↄfiſcanda ta fuit dos ob matrimonium illicitum:qð tñ de fa

cto nõ
fuit ſecutum:⁊ tunc aut fuit datum a ſciẽte ⁊ repetit fiſcꝰ
vel ſaltim retinet qui accepit cuʒ ſit turpitudo hincinde
vt.l.auunculo.ff.de cõdictione ſine cauſa:aut ignoꝛauit
ius vel factum ⁊ repetit condic.ob cãm /vt hic: aut matri
moniũ ſuit etiã de facto ſequutũ/⁊ tũc dos ↄfiſcat᷑ niſi a⸗
trociſſimꝰerroꝛ facti ĩteruenerit:vt.d.l.qͥ ð legũ:⁊ h ſi tra
ctatur de pena amittende dotis.Si autẽ tractatur de pę

na adulterij mitius agitur.⁊ habet locu ʒ lex ſi adulteriũ

cũ inceſtu.ff de adulterijs.¶ Item op.ſi cõtractũ fuit ma
trimonium: ergo cauſa fuit ſequuta: ergo debet ceſſa⸗
re repetitio.So.vt glo.quia non fuit ſequuta de ture
Item op ſi matrimonium eſt nullum:ergo nulla fuit cã
dandi:⁊ perpñs debet ceſſare hec condictio.So.vt glo.
quia fuit aliqua in gñe non ſpẽ.¶ Itẽ op.in ſeparatis nõ
recte infert᷑ de vno ad aliud vt.l.naturaliter · S nihil.ff.de
acqui.poſ.⁊. l ſi maritꝰq de dona.inter virum ⁊ vxo. Sʒ
ita eſt ꝙ aliud eſt dos ⁊ aliud pactum:⁊ ideo ſi non tenet

dos non ſequitur ꝙ pactum non teneat. So. in ſeparatis
omnino bene pꝛocedit contrarium quia de vno no recte

infertur ad aliud ſi hic non ſunt omnino ſequuta ſed con
nexa quia pactum fuit de lucrando eo qð in dotem deue
nerat:⁊ ideo ſi non eſt dos per conſequẽs nec pactum.
¶ VWodo quero an condictio ob cauſam ſit hoc caſu pꝛi

uilegiata:⁊ dic ꝙ ſic vt gloſ.¶ Modo venio ad gloſ.ru⸗

bꝛice ⁊ oppo.ꝙ male dicat ob cauſam / quia ob cauſam ẽ
de pꝛeterito res de futuro vt.l.damus.ff.de condictione

indcebi. Solu. vt gloſ. ¶ Quero ergo que ſit differentia

an ob cauſam de futuro detur aliquid / an ob cauſam eſ⸗
ſe finalem: ⁊ tunc ſiue ſit de futuro ſiue de pꝛeterito ea ceſ
ſante habet locum repetitio/aut conſtat cauſam eſſe im⸗

pulſiuam ⁊ non repetitur in dubio. dicunt qͥdã ꝙ ſi cauſa

eſt de futuro pꝛeſumitur finalis: ſi de pꝛeterito tunc im⸗
pulſiua per.l.ij.de donat.qð non placet⁊ ideo puto tutiꝰ
dicendum ꝙ quãdo reſpicit futurum ꝙ aut reſpicit com⸗

modum eius cui datur ⁊ pꝛeſumitur impulſiua/aut com⸗

modum eius qui dat vel recipiẽtis ⁊ alterius:⁊ tunc ꝑꝛe⸗
ſumitur finalis:vt.d.lij.ff.de dona.⁊ ꝙeo.ſi repetẽdi.⁊
ff.de condi. ⁊ de.l.cum taleS. falſam cãm:⁊ ſunt in argu⸗
mentũ ad queſtionem Cõceſſumfuit abbati nouãtulano
quoddã flumẽ vt poſſit ibi habere molendina/querebat᷑
an alij poſſent habere molendina in flumine quaſi ſolum
eſſet conceſſum abbati pꝛopter iſtã cãm vt haberet molẽ
dina ⁊ non libere ⁊ gñaliter vt flumẽ ſuũ eẽt.⁊ dicebatur

ꝙ cum cãm reſpiciat fauoꝛem abbatis.ſ.vt habeat molẽ

dinum fapit naturam cauſe impulſiue ⁊ nõ finalis.vñ po
tius libere ⁊ generaliter videtur conceſſum flumen ſibi⁊
ſic alius molendina in flumĩe non poterit facere:licet qͥ⸗
dam contra · ꝑ.l.cum hic.S.ſi fundum. ff.de tranſac.ſi au⸗
tem cꝗ eſt de pꝛeterito/tunc aut eſt veriſſimue danteʒ nõ
dediſſe ſi cã illa non ſubeſſet/qð apparebit ex quãtitate
data ⁊ conuictione dantis ⁊ recipientis /⁊ tunc erit fina⸗
lis:⁊ ea ceſſante repetetur datum vt.d.l.cum tale ·S. falſã.
Si autem eſt veriſimile ꝙ ałs erat daturꝰvel ſciebat cãʒ

non ſubeſſe:⁊ tunc videt᷑ cãꝗ ĩpulſiua:vt.d.l.damus.cũ ſi.

n S RAA1 Donatio cãm ha⸗
Y vt pꝛe ponis. εnοo aEα
ν ta reſcinditur ſiue de reuocatione ſit actum ex
ashA pꝛeſie/ ſiuc tacite. hoc dicit.

ꝙ; donatio non tenuerit ergo dominium non trã⸗

tio. Scdõᷣo modo ꝙ crat ex alio patre. Tertio ꝙ donatio
moꝛte confirmatur:⁊ideo qð deſunctus potuit vẽdicare
condicet hr̃s eius. Itẽ op.hic dicit ꝙ fuit factũ pactũ
ꝙ; nõ ſeruatis pꝛomiſ.reuocentur data: certe hoc videt
ſuꝑuacuũ:qꝛ ⁊ ſi nil eſſet actum adhuc cꝗ non ſequuta re
uocarentur.vt.l.j.ij.⁊.iij.ff.e.So.vt glo. Item op.ꝙ nõ
reuocetur res:ſed agatur ad intereſſe:vt.j de reſcin.ven.
l.ea. So.vt.glo.¶ Item op.ꝙ hic nõ habcat locũ condi⸗
ctio ob cãm cum non habeat locum in ↄctibus noĩatis

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis
at donatio ẽ Zctꝰnoĩatꝰhodie.So.vt gl.qꝛ tꝑe haꝝ legũ Cõdictio
pficiebatur ſolo conſenſu ⁊ erat innoĩatus ⁊ hẽbat locuʒ ob cqʒ an
condictio ob cam / hodie ſolo cõſenſu perficitur ⁊ eſt no⸗ hẽat locũ
minatus ⁊ tamen habet locum cõdictio ob cauſam ⁊ ſic ĩ ctibꝰ in
eſt dare ꝙ ratio legis ⁊ diſpoſitionis coꝛrigitur ⁊ non ip noiatis.

ſa lex vel diſpoſitio.vt.l.tam is.ff.de dona.cau.moꝛt.Sʒ
ego puto tutius ꝙ licet hodie perficiatur ſolo conſenſu
non ſic nominatus ſed innominatꝰ. MNec ob.l:.j. de rerum
ermu.qꝛ bene eſt verũ ꝙ oẽs contractus qui tẽpoꝛe ulliꝰ

legis perficiebãtur conſenſu erant nominatinon illa rõ⸗

ne:qꝛ ſolo conſenſu perficiebãtur:⁊ ideo non ſequitur ꝙ
poſtea illi qui ſunt perfecti conſenſu vt donatio ſit hodie
nominatus:remanet ergo hodie inominatus ⁊ recte ha⸗
bet locũ condictio ob cauſam. ”
¶ In glo. que incipit emancipare.ibi nata condictione
quia cũ dominium remanſit penes patrẽ non poteſt rem

ſuã condicere.vt.l.fi.ff.vſufruc.quẽ admod.cau. In ea⸗

dem glo.in fl.ibi ſoꝛoꝛẽ: quia licet donatio non tenueru

⁊ ſic pater non potuerit condicereö/tamen cõfirmat᷑ moꝛ

te vñ heres vendicare non poterit ſed ↄdicere.¶ In glo.

que incipit ſic.ff. ibi ⁊ reipſa.i.ex contractu inito re.i Se

quitur glo.ſine rei interuentu.hoc eſt falſum:qꝛ interuen
tu rei habet implere obligationẽ iamdudũ contractã.at
hic ante rẽ nõ eſt obligatio ĩmo ſtatim naſcitur cum res

dstur:⁊ ideo eſt cõtractus re ⁊ non interuentus rei.

Fr A lege Pactũ de re non alienãda non ĩ⸗
õ 9 pedit alienationem ex contractu
dovpoꝛter ergo dñium tranſire ⁊ agi ad intereſſe
WW h. d. 'm veram lectu. 8
¶ Quero que pars ſit vera iſtaruʒ alternatiuarũ. Nicũt
quidã ꝙ vtraq; vt ſic habeat electionẽ actoꝛ ꝙvelit cõſe⸗
qui ⁊ hoc pꝛobatur per..i.fl.de re.ali non alie.vbi equipa
ratur vltima volũtas contractui inter viuos: ſed in vlti⸗
ma voluntate pꝛohibita alienatione nõ tenet ſi flat vt.l.
peto fratre.de le.ij.⁊.l.vnum ex familia.ergo idem in cõ
tractu.itẽ inducũt.l.ea quidẽ.ij.ſi maci.ita fue.ali.ne ma.
item · S.ſanctiſſimas.in aut᷑.de alienat.Alij dicunt ꝙ ĩ vl⸗

tima voluntate pꝛohibita alienatione fieri non põt:in cõ

tractibus ſic/ſic intelligũt.lſi binarum.ſff. de ſerui.vꝛ.pꝛe
di. ⁊.l.ſi tibi liberũ.de act.empti.Alij dicunt ꝙ pꝛohibita
glienatione non poteſt fieri / vt in pᷣma parte. Sed ſi fiat
trãſit dñium:ſed agitur condic.ob cãm/vt in ſca:⁊ he c
eſt ipſaveritas.Et pꝛobatur ſic:certuʒ eſt ꝙ dñium tran
ſiuit in donatariũ:ſi ergo donatarius alienat.aut dices
dñium redire ad donantem:ergo donatarius poteſt euʒ
in alium tranſferre: vt inſti.de rer.diuiſio:S.per traditio
nẽ:aut dices redire ad donantẽ:⁊ hoc eſt falſũ:qꝛ ex ſolo
pacto nõ trãſfert᷑ vel re tranſfert᷑ dñiũ.vt.l.traditionibꝰ.
S.de pactis.

¶ Op.ad verã lect.qꝛ etiã in cõtractu pꝛohibita aliena⸗ Cõtractꝰ
tione ſit ꝓhibitꝰ ctus quilibet:⁊ lex eqparat ꝓhibitio⸗ an videat᷑
nem in contractu ⁊ invltima voluntate ſic.l.fl.j/ de re.ali. ꝓhibitus
non ali.So.aut queris an ꝓhibita alienatione qͥs cõtra⸗ ſi aliena⸗
ctus ſit pꝛohibitus ⁊ quãtũ ad hoc parificantur contra⸗ tio fuerit
ctus ⁊ vltime volũtates vt in contrarijs:ſed quaãtũ ad ef ꝓhibita.

fectum pꝛohibitionis non equiparãtur:qꝛ pꝛohibitio in
vltima volũtate impedit dñium tranſire: ſed pꝛohibitio
in contractu licet ſit quilibet contractus pꝛohibitus non
impedit dñij tranſlationẽ:ſed agitur cõdictione ob cau⸗
ſam vt hic. Itẽ op.de.l.ea quidẽ.j.ſi man.ita fu.ali.que
lex obſtat duobus modis. Pꝛimo quis ibi pꝛohibita ma
numiſſione impeditur libertas:hic nõ ĩpeditur dominij
trãſlatio. Itẽ ibi facta manumiſſione non agit᷑ ad penã
hic facta alienatione agit᷑ ad penã.Scðo quãtũ ad pᷣmũ
modũ foꝛmãdi cõtrariũ eſt illa vera ꝙ ideo ibi ĩpeditur
libertas:quia difficilius reuocatur qᷓ; alie res. Sed quã
tũ ad ſecũdũ modũ foꝛmãdi ↄꝛiũ eſt illa vera ꝙ ibi manu
miſſio nõ habuit effectũ de iure:⁊ ideo pena non cõmitti
tur hic de iure tenuit glienatio:⁊ ideo pena cõmittit᷑. Et
circa hoc dic ꝙ aliqñ gᷣhẽtes voluerũt penã cõmitti ꝓpt᷑
iuris effectũ tm:⁊ tũc aut ſequit᷑ iuris effectꝰ ⁊ pena com
mittitur vt hic:aut nõ ſequitur iuris effectꝰ nec ſequi po

teſt ⁊ tũc non cõmittiturvt.d.l.ea quidẽ.aliqñ ↄhẽtes no

luerũt cõmitti ꝓpter veꝝ factũ:⁊ tũc cõmittit᷑ pena etiaʒ
ſi iurꝭ effectꝰ nõ ſeq̃t᷑.vt.l.ſtipulatio·S. hij qͥq;.⁊ · S.· ſʒ qte⸗
nꝰ. de v̈b. obli.⁊.l.vbi.S.de trãſac.Aliqñ dubitat᷑ qd vo⸗
luerint:⁊ tũc aut pena põt cõmitti ꝓpt᷑ iur effectũ ⁊ com
mittit᷑ ꝓpter iuris effectũ:⁊ nõ ꝓpter meꝝ factũ.Aut nõ

—

ſSPot
Tenanol

Pizon

N on
venne
nlein
mngſ
cniof
ſobero
oßi
Nulnte
donan
iime
gudin,
Nilumpe
nüſre⸗

mien⸗
n keehsl
catſuel

Nonudo⸗
Galter
Fleink.
oipee
cbeo fa
ſegliene
ſresbip
ſtivister
nultion
mo dii
tielie
ſodend
ſeonope
Ilngsrt
(lonis n
ſeſcince

hec ex
fdeflh
dfiljrxt
loappo⸗
dicio⸗
hiclo
Aiud ſr⸗

J-
4

goblſcla
moppo
Nemo
Uſtipoß

t ncontt
ir laciſit

irxe

enzctb

De cõdictione ob turpem cam. Fo. CXIX.

säl XYroneten Tacus cõdictio ab al
dehe ie põt cõmitti ꝓpter iuris effectũ ⁊ videret srnige J repetendi. tm parte in coꝛde
hörſige pter merũ fact ũcõmittat᷑: vt dicto.S. quatenꝰ.⁊. G· nie⸗ D retenta non inducit repetitionem.h.d.
N ſimile.in.l.ſi clericus.S.de epi.audi.⁊ ſũt hec marg de u α☚ u ¶ Obp. ꝙ cõdictio tacita inducat repetitioneʒ
nik fun g Racrebit cunarteonſanaaetabatn de facto vt. l.ſenatus.S.j.ff.de dona.cã moꝛ.cum ſ. So rcio
ihon 8 re nõ poſſim petere: cõmittetur pe 19 1Kã in donatione appoſita non
unng Ridtepdegroerſid Prop ; non riſearphinm ge:, G S Ictam. cain donarion repetitioneʒ ni
Mocoſſnt peto · S. fratre de le.ij.⁊.l.nõ dubiũ.S.de Ron 6t dñiuz K ℳ„ ſicã fuerit impoſtlibilis.h. d. = 2=
Uidum Ictu inter viuos:vt hic.qꝛ ex nudo Hacton ideo nõ RAAICOp. ꝙ etiã ſi cã continet impoſſibile ea nõ
bltäpcreile in donantẽ trãſire: vt.l. traditionib dc D0 ium: vt hic ſeruata iducat repetitionẽ: vt.S.eo.il.ſi militẽ. So. vt gl.
inonſei⸗ sendegie qucrnin pcotract naſta: Bnium Taeac nenl . Auãdo datur ob cãm can on ſe
ſilung aliud in vltima volutate: qꝛ cum ex DW 1 ãaſlatio dñij. Y lib ł. quuta venit repetẽdũ.¶ Diuide
oſthre dñlum: põt etia ex ſola vollitate impediri ctu phibita in duas partes quia in pꝛima dedit libe. pꝛo fl
winnie Zilehtlo erraſrenid coneredes: J Irr nbiſn au de allc⸗g. dtin i⸗ EEAlia ſua manumittenda. In ſecunda dedit ſer⸗
ne phibl, dlienetione no ranſcar tibit eſt alienatio rei eccłhia⸗ uus vt ipſe manumitteretur vel eius filia. Secunda inci⸗
Nantiatn. an trãſe mas. So. ibi no ex pacto ꝓhibita ali in quo erat pñut in verſic. nam ſi quid. 1
üccg aan ice:ſ a lege. Sed pactũ facit ꝙ in caſu ſpali in que b. pminus cogatur manumittere: t.l.ſi ab alio
natn at dñlum. nice gege. Se upedlat vñ magis coadiuuat pactu, ¶ ¶Op. ꝙ dominus cogatur manumittere:v
(AnSer õceſſa alie lat. vn! ioegat: milè imi oa= vt glo. H
on n Pbibiione legalẽ q; Baelefter elbetarlente⸗ 3 So. vt glo. Si nõ impleuit qui debu⸗
ifnin Eio nudo: qꝛ pr action per Nekaigenmien 5. de pac. ⁊ ſi R Ecuniam. it impeditus caſu foꝛtuito
WS cipaliter ꝑ ſe inducere. vt.l.pacta no Querog ſiin Zctu V Joatum non repetitur.hoc dicit cum ſequenti.
ninſtce Voe ldigauſteri Toe gautig AuaoSſincit Ob. repetatur vt.l. ſi pecuniaʒ. fp e. huius
mn geinen olo ĩ edire ne ꝑ alienationẽ tranſfera dnium quat Eed aut caſus contingit in per
chme deboe tacere MRñdeo dicã ſic dono rem meã hoc pacto fimoꝛe ſunt hic due brinn P in contrario: aut in pſonã
cotaci D ͦactũ alienatiõis ve⸗ ipientis ⁊ repe contr ario: aut in pꝑie
fenn Bealilcr:: ctingaortoad aliqu er nt prermmecen antis enen ptpier⸗ en enlnfk gange gen
Utustet nire ab ipſo ꝛincipio re Car: . it qſi . it glo. in. l. ſi vno in fl. magne g „quiche
tiln kiruid en en oſſtcrac Ronhor derteſ re a n in contractibus imorninattd iq,
“ itio: vt. l. q meo. ff. de acqr. poſ.non põt dici ex in⸗ u itentia ⁊ dic ꝙ aut volo re⸗
er conme traditio:vt.l.q dire. Si autẽ ſimpliciter dicerẽ ſi cõtin- dus poteſt habere locum pen o dieq aut volo re⸗
iad inn gacto oniumre ideret᷑ purificari cõdi⸗ petere pꝛopter defectum cauſe ſo⸗
at te alienare res redeat ad me videret᷑ purifice „t erefe bꝛrobfer o m vt hic: aut volo repetere ratio⸗
tunl d ie ü lenaetone eNbiatrae fiert em dr. lr n Penamns pofftmunn integra dum tamen aduerſariꝰ
l . 6poſſʒ ad me redire. r Gdi 5 indẽnis: vt. d.l.ſi pecuniam.
ncwdlitec⸗ idcono poſſ; ſc res ſit inẽpta:vt fit ĩ pacto adie coſeruet᷑ indẽnis:vt.d.l.ſi pi. „ —
n tingat te vẽdere ex nũc res ſit inẽpta:vt . W TSIm
iunr kaleirdrlegteniſoueper gontade De cõdictiõe ob turpẽ cãm.
ercen reſcindendũ: ⁊ ſicut dñiuz ab initio iret: AWELA „ .
eirr nec ex poſt facto põt ſine titulo Neſdere rt veanſs. Mubꝛica.
onne ff de fideiuſ. ¶ Itẽ op. ꝙ in Zctu ex aRacrn oqꝛ; zuen — orp ttone. Qui exci⸗
frällen dñiũ:vt.l.cõiſſoꝛiejde rerũ ꝑmu.So.illud i oel or J Y ex caution pit de non
ſdlangit⸗ tio apponit᷑ ad ti.reſcindẽdũ:vt dixi.¶ Itẽ op. l. U'dic numerata ⁊? ſimulatione ↄtracta debʒ
Ihonporſec iudicio ·S.· ſi ĩter ſocios.ff. cõi diui.cũ Srrt noasa . pꝛobare. hoc dicit.
Uki bic loqt quo ad iĩpediẽda dne Natſan, ilnonre ⸗ ¶ Op. ꝙ non pꝛobetur non eſſe nume
nikat⸗ aliud.ſ.vt qͥs nõ ↄpellat᷑ poꝛtionẽ ſuã maliiil . Bnlin a⸗ Recnmia euin itnegaruar rl a
hr Klall TrZImeri . ctoꝛ de pꝛobat. ?.l. ei qui. ff e. So. vt
nſchahe Icum exiguam. cauſalacts f E nss slortn die waut interpono cautionem
6 DKnrn. ceſſante condicitur.h.d. Jaco. But. nec ð. extu numerationis de futuro: 7 tunc nullus conſenſꝰ
3 tem cõdici⸗ ſt in obligando:quia volui obligari ſolum ſi nu .
bepolct Imi 1 Jacso ſeuuit znareperak: ſubſequatar: ideo numeratione non ſequuta deficit na⸗
nal uhd a bu C. D Bteſſe Peurardeniſi turalis obligatio:⁊ ideo ſi non eſt lapſum biennium ⁊ op
W n poruikeg ld na miles pi 5. de Ycur. Sol. fa⸗ ponam exceptionem non numerate pecunie ⁊ aduerſari⸗
Natac, fiobyergf aſ itgoten rlud de ſiti ante lit pteſtatã. us pꝛobauit ſe numeraſſe cum voluerim obligari niſi nu⸗
ſitionẽ: ſz hic fuit ei oppoſitũ an tur / cũ ati aut eſt lapſum biennium:⁊ tunc vali⸗
biucle eoropbon io ex hac conuẽtione naſcatur/cũ mer atione ſequuta:aut eſt lap um bier Saallen
Pbtucleſ Item op.ꝙ nulla actio n ff. de ac. ⁊ obligatio. Sol. qatur obligatio:vt ſic ſim litteris obligatus. ed aliquã
nr bet no ſit oblis:r. non 1 olfibilt non oꝛitur obligatio do confiteoꝛ non pꝛetextu numerationis de futuro:ſed vt
lene Bligts vtglo. Ner io ſacexeins delectu ſic vt hic. ¶ Itẽ op. de pꝛcteritoꝛ declaratiue:⁊ ideo Htbro dbete r inde ipu
no oꝛlk ex. vt in contrario: ſcd exei Enaſcit᷑ actio ne ſolutũ repe⸗ tatur: quia hoc fui paſſus inſeriin inſtrumento: vt. l gene
neQauſa ipoſ licet ca ſit impoſſibilis: tamẽ naſci actio ne ſol legatis liter.de non nu. pec. t ſic eſt hic quia nõ ſpe futurenu⸗
lcilidt/ ſibili. tatur.vt.l.ab an niſrationer ele rurchim⸗ merarlonts fui confeſſus. Sed declaratiue:⁊ ſene debeo Pꝛobats
on . . er viuos. 1 e gence mop. quis non debet grauari ſupfluis ꝓP⸗
pohſſon hic in ſctibus inter vin 6 vitiat᷑: in vltima volũtate pꝛobare.¶ Item op.quis non debet g 1 ibus ſi
6 pohr ibilis adiectio vitiat ⁊ nõ vitiat᷑: ſani non releuant: vt.l.ad pꝛobatio⸗ nibus ſuꝑ
rn blinilte viciat ſed hic nõ.¶ Itẽ op. ꝙ ſoluancg on Berien memarlne nc Syſiue Pꝛobem non nhigbe atazs fluis non
ninccer repetat:qꝛ videt᷑ donare poſtq; ex cauſa ĩpoſſibili ſe ſacbza iſſionem ex turpi cã debeo obtinere: ergo vtrũ⸗ dʒ qs grs
ſg ex qua nõ tenet᷑:vt.l. cuiꝰ ff.ð reg. iur. So. hie 5 nen ign iuc Duare non debeo. So. vt glo tu dicas ꝙ bec lex do⸗ uari.
uthin rãter ibi ſciẽter:vel hic nõ fuit oĩno cã impoſſi ◻☚ ched icam ⁊ pꝛacticam themicã:q; dicit ꝙ debeo op⸗
u ſcqui potuit: vt pdixi. Item op. w etia ſadier luet brtnecpnontätenttunt numerata:ſed ex turpi cã pꝛo⸗
na repetht vr ej f de con ic indebi. Solu. vt glo. 1 ede Rier practleus aulapenbonn permiſſioneʒ ex turpi cau
ielei ergo ꝙ dur ſluieienegteteenerituir ve hic nig ligien ſa noptobato erit pꝛobatum numerationem non factã
i T tunc aut eſt ꝓteſtatus ſe velle naebt ant non eſt uc dele erat impoſſibile pꝛobari:foꝛmabo ergo capitu⸗
gae uorun d epetif: vr dietal i: oc codii. tẽ op. ꝙ licet ſei lum ſic:dico ꝙ vere agebatur inter nos pecunis debe⸗
8 nn ꝓteſtatus ⁊ nõ repetit.vt dic. l.cuius.i J fnonadi leat rem ex turpi cã ⁊ g hanc pecuniam deducerem in cautio
ngt 6 enter ſoluat᷑/⁊ nil fuerit ꝓteſtatũ repetat᷑ o 1* nernpm de mutuo non ex aliqua cã de pꝛeterito: ⁊ ſic ſimula
nnn qð conuenit.Sol.ibi ſtat per cũ /hic ꝑ e ine 5. e⸗ Pegronarg cohctudetunhür nn fackin onfu⸗ Ereepeis
.ẽU nnert⸗
,nen „°S . ũ venit repetendũ.h. d. nie / ſic biẽnio tollatur. Rnideo nõ: m quero an te pecunie
Cigin 2 on lorne⸗ Reropoſtrlbertasegar vt. l. ge⸗ mulationis ſiue doli ⁊ durat perpetuo. ꝗ Dci⸗ c alte⸗ Sto ye
nec A Op. ꝙ libero poſſit ibi dH⸗ int vera ſiue ſit turpitudo ex parte vtriuſq; ſiue alte⸗ q;to tꝑe
,zhiteste rene , P. lo.nã ibi va⸗ hec ſint vera ſiue pitudo ex ErII tollak
ſzpinu S · ſi libero.ff. de fideicõ.li.So.vtg . ius tm. t dic vt glo. mplum qð ponit glo.de mere tollat᷑.
ie le dioti⸗ expectat cana anluart, idetnno peli rice ſuppieas ic:quialicet iit wiru viths⸗ parte Dan
e hoĩs: qꝛ ⁊ expectat᷑ erꝰ cõmodũ:ſed ad e obli. tis tm̃ ⁊ ſolutum non poſſet repeti/tñ mulier agendo ſub⸗
t j E.G.· ſacrꝗ.ff.de vᷣbo.obli. i
ei xpectarevt. einter ſtipmon §

Turpe da re ⁊ dieit

—

,

——

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis

eumberet:quia quedam honeſte accipiuntur que non h
neſte petuntur:vt.l.j.ff. de varijs ⁊ exoꝛ.cog.

—è In pari cauſa turpitudinis me⸗
. B in te. lioꝛ eſt conditio poſſeſſoꝛis.hoc

Rdicit. ¶ Sʒ quid ſi quis pꝛomiſit.x. mulieri⁊ pi
MWPögnoꝛi dedit domum an poterit domum repete
glo.ꝙ ſic. ¶C Circa cuiꝰ declarationẽ eſt ſciẽdũ

tũ an poſ⸗ ꝙ ſi turpitudo communis eſt in actione ⁊ exceptione ſuc
ſit repeti. cumbit actoꝛ:ſed vbi actio fundatur ſine turpitudĩe ⁊ ex

NVitũ eſt ꝙ in penis vnus poteſt conueni⸗
an poſſt · &WAri inſolidum ⁊ exigi ⁊ ſoluendo nonli⸗
qs inſoli⸗ / berat alios / in perſequutoꝛijs vnꝰ ſol⸗
dũ ꝓ plu⸗ ER Auendo liberat alios: ſed añ ſolutioneʒ

ribus.

ceptio ⁊ replicatio fundatur a turpitudine communi ex⸗
ceptio ⁊ replicatio inuicem ſe tollunt ⁊ remanet actio fir⸗
ma ſine turpitudine ⁊ vincet actoꝛ Ad pꝛopoſitum ergo
hic licet quis dederit pignoꝛi pꝛopter turpitudinis cam
tñ remãſit dominus dans/⁊ ideo pꝛoponet rei vendicati
onem in qua nulla ẽ turpitudo/⁊ ſimiliter excipiat de tur
pitudine agentis replicabitur de ſua:⁊ ſic exceptio ⁊ re⸗
plicatio ſe tollent ⁊ remanet firma reivendicatio ſine tur
pitudine ⁊ vincit actoꝛ.ſed vbi vir agit ↄdictione ob tur⸗
pem cãmiad repetitionem dati allegat turpitudinem mu
lieris/⁊ mulier excipit de ſua ⁊ ita in pari cã obtinet mu⸗
lier.¶ Item quero quid ſi mulier non poſſidet:ſed vult a⸗
ere hypothecaria.Rñdeo vt gl.qꝛ ſuccũbit mulier:⁊ aſ⸗
ignat rationem: quia ſuccumbet poſſidendo pꝛopter
dominium conuenti:ſed certe licet dictuʒ ſit tñ ratio nõ
eſt bona /quia ſic ſequeretur ꝙ ſi pignoꝛãs non fuiſſet do
minus/ ſic non viciſſet agendo vir/obtineret mulier a⸗
gẽdo hypothecaria:qð nõ ẽ verum:quia ſemper ſuccum
bit qꝛ non poteſt agere hypothecaria niſi alleget cãm ꝑ
ſon aleʒ ⁊ pignꝰ obligatum in ea ⁊ ſic turpitudinẽ ⁊ ideo
ſuccumbere debet.¶ WModo opponu glo.ꝙ ex inutili con
tractu non tranſeat dominium:vt.l.non dubium.. de le
gi. So.vt glo.tu dic aut contractus eſt impꝛobatus ĩ ſui
ubſtãtia:⁊ tunc non trãſit dominium:vt in cõtrario /aut
eſt impꝛobata ſola qualitas contrahendi ⁊ tũc trãſit do⸗
minium vt hic. Alij dicunt ꝙ aut lex ſtat in finibus ꝓhi⸗
bitionis contractus ⁊ tunc non tranſit dominium vt in
contrario:aut vltra pꝛoceſſit dãdo actioneʒ ad reſcindẽ
dum ⁊ tunc trãſit vt hic de quo plene in contrario.

— lo repetere actione ꝙ metus cã ⁊ non poſſum:
qꝛ non eſt iuſtus metus:vt.l.cuʒ res.ꝙ me.cã:autvolo re
petere condi.ob turpem cãm/⁊ tũc aut fuit turpitudo ex

ꝑte recipientis tm:vt qꝛ ego eram inhabilis ad munera
tunc potioꝛ eſt cõditio conuenti.

B otiens Abi turpitudo eſt ex parte
Wer accipientis tãtum datum re
petitur non vſura hoc dicit.

n pari cauſa poſſidẽtis me
¶) Ercalem. 2 eſt conditio poſſidentis

8

hoc dicit iacob. Butrig. .
ſer Qui debet gratis
B reſtituenda. aliqd facere ſi fa⸗
.Aar decep⸗ pecunia hac condictione tenetur
hoc dicit Jacob. Butrig.

Decondictione kurtiua.

Mubꝛica.
SRV In penis in pluribus de
R Meſes. linquentibus vno ſoluen
½ EVite nõ liberatur alter ĩ rei perſequutiõe
ſecꝰ. h. d. C Circa hãc legẽ quero cer⸗

quero an quilibet poſſit inſolidũ conuemiri.Theologi di
cunt ꝙ ſic/⁊ pꝛo eis facit.l.ſi duo.circa pᷣncipiũ.ff. depoſi

ti. nec ob. hec lex: qꝛ bñ verum eſt ꝙ ſolutio vnius liberat
glium tñ quilibet poteſt in ſolidum conueniri cum reiꝑ⸗

ſequutoꝛia hic veniat ex delicto ał's ſetus.
PAS Nte Fur ſemper eſt in moꝛa ãteqᷓ; purget

4 LE eam/ ideo non liberatur ĩteritu hoc
V Roicit. ¶ Op. ꝙ etiam ſine oblatione purgetur
e Moza furis: vt. l. parui. 2. l. licet. ff. e. z. I. ſubſtra⸗

cto de furtis. So. aut offertur res furtiua ⁊ tunc purga

AVAbi eſt turpitu⸗
Bod euitandi. αaoentls i⸗

datum repetitur. hoc dicit. Dic ergo ꝙ aut vo⸗

tur moꝛa:vt hic:aut non offertur:ſed in ſtipulatiõe dedu

citur/⁊ tũc purgat᷑ altero de duobus modis:quia aut de

ducitur in ſtipulationẽ aĩo nouandi ⁊ purgatur moꝛa qꝛ
deſinit ex pꝛima cã teneri:aut non aio nouadi:⁊ tunc aut
res erat in pꝛeſenti ⁊ purgatur etiã moꝛa / aut nõ erat in
pñti / ⁊ tunc non purgatur ſic loquitur.d.l.ꝑui.⁊.l.licet.

De cõdictione ex leget line cã
MRubꝛica

WWAir ꝙ creditoꝛ nõ poterat exigere ante

Daañ diem. Rñdeo fauoꝛe fiſci. Sed qua
„ actione petit fiſcus Reſpõdeo cõdicti
9 Bne ex hac lege ⁊ ne ĩſurgat aliqua ini
uitas dicam deduci commodum medij tẽpoꝛis de con⸗
Enatione: vt.l. ſi conſtate · S/ quotiẽs.ff.ſolu.matri.
— ſlo lute. Soluto debito remanet in⸗

„*

2

eccreditoꝛem reddendum debitoꝛi per cõdictio
AAnem ſine cauſa. hoc dicit. 5 4
¶Sp. ꝙ agatur rei vendicatione ⁊ ad exhibendũ: vt.l.
fi.S.ad exhibẽdũ ⁊ per hoc ceſſet condictio vñ videt᷑ ob⸗
ſtare.l.fi.ff.vſufru.q;admo.ca.So.vt glo.
. Ala fid e Male fidei poſſeſſoꝛ tenet᷑ de

fructibus extantibus rei ven⸗

BaC g de conſumptis teneatur rei vendica
tione cum dolo deſi
ris.So.fateoꝛ oppoſitionem:quia tenetur rei vendicati⸗
one vtiliter ⁊ nihilominus condictione/quia omnis con
dictio degenerat contra furem.

textu numerationis de futuro interpoſitam /ſi⸗

b⸗ blennium. hoc dicit. ,
Deactionib? et obligationib?
Kubꝛzica.

mm Ata laec lex habet duas lecturas
z ideo quia in contractibꝰ no

vtilis ſine ceſſione:veꝝ qꝛ hec lexvide
tur dicere ꝙ hic emerim actiones ⁊ ſic
H́ñðõõä ſine ceſſione deberem habere vtilem ⁊
ℳ hoc qꝛ in ſubſidiuʒ tm̃ habeo ideo va⸗

— EMWßriatur bec lec. hec lex bꝛeuiter dicit Si

pꝛo pecunia tibi data mihi actiones mandaſti ⁊ anteqᷓ li
tem conteſtarer moꝛiaris deficit directa mãdati:⁊ ſuꝑ⸗
eſt ſola vtilis in ſubſid ium.h.d. Pone caſum in nube vt
lr̃a ſonat. Quare ceſſet directa Rñdeo qꝛ reitegra moꝛ
te mandantis expirat mãdatum ⁊ ꝑ conſequẽs actio mã
dati ⁊ facit contra canoniſtas qui dicunt ꝙ per ſolã cita
tionẽ deſinit res eẽ integra. Itẽ contra eos c᷑.l.⁊ qꝛ.ff. de
iuriſ.om.iudi.immo deſinit res integra ꝑ conteſtationeʒ.
Item quare datur vtilis in ſubſidium. Rñdeo ex eqta⸗

te qꝛ cum iſte non habeat hr̃dẽ ⁊ non ſit conueniẽs eũ pe

cuniã ꝑdidiſſe hʒ vtilem.
¶SOp .· hic fuit pecunia ex vna parte ex alia ceſſio:ergo ẽ
venditio / vt.l. fl. ff. de condic.ob cãʒ. ergo vtilis ab initio
competit ſine ceſſione ⁊ non in ſubſidium Huius timoꝛe
dicunt quidam ꝙ hic fuit contractus innominatus do
pecuniamvt mãdes actiones.nec ob.littera que dicit pe
cuniam datam eſſe:qꝛ dicunt ꝙ fuit data ĩ ſaceulo:⁊ ideo

non eſt emptio:ſed huic repugnat lr̃a que dicit certa quã

titate ⁊ ſic non videtur data in ſacculo. Sed ipſi dicunt
ꝙ erat quantitas in ſe/ſed fuit data vt ſpecies in ſacculo
vnde idem eſt ꝙ eſſet de qualibet alia ſpẽ vt.l.cum fundũ
5 l.ff.ſi cer.pe.⁊ hoc renet glo.ſed quia hoc non bene ca⸗
it in auribus meis:ideo ego puto ꝙ hic fuerit emptio ⁊
ex ſolo titulo trãſiueritvtilis/⁊ ex ceſſione directa:modo
ſi decedat mandans añ litem cõteſtatã expirat directa ⁊
remanet vtilis ex natura contractꝰ nõ in ſubſidium:nec

E Hic ẽ mirabile ꝙ debitoꝛ de
Acet. hois conuenitur perſona⸗

V diem exigit creditoꝛ creditoꝛis etiim
añ diem. h. d. ¶ Quero quare põt exigi

ſtrumentum inefficax penes

Jaicatione / de conſumptis condictione. h. d.

jt poſſidere:vt.l.parem. ff. de reg. iu⸗

7 non eſt Exceptio non numerate pe
L cunie impedit cautioneʒ pb⸗

Gue oppoſita ſuit ante biennium ſiue ſumus in⸗

minatis inter quos eſt emptio tranſit

vedei
ſ
ut
hoteſn
chſce
n
hodlede
Nedons.
inaus
utrſ⸗
ſeinter.
i inehtte
eetie
rtune
ſttctetr
aerme
ſeiuce⸗
e enefacl
ainfera
ignehan
crmne
ged
chonn!
lodicot
ſinunep
cinide
fenone
olemi
Rſeer
Ntlisc
1sW
Curatort
egog
(rokore,
Nx
ſtcpnio⸗
Galude
noſene
icert
lulegi
alnci
ore y
anſic;
Noomnt
ſciorde
ihice
tuncan
nittrau

nnſnry

—

mnace
liſccic

latio⸗ den

erurn
N

lurei

eriten
linr orſn
erigerine
lolscen
narhtez,
faSaten
döeocicſe
E dianrtt
horsdecnn
uman,
torenungt
fuftkne
Nlper cde

hbeniin
o pf viceien

ſor tenetn
tibusreie

ctione bd.

Ur rei ende
nef deng⸗
Preivende
gnigongic

onnummu
tcanenß
terpoſtun

Nieſrue

Gtont

thuusleen
onnuatbin
enptio hent
naheclernt
migionese
Hrherentient
jhahoſton
heuiitict
Hdeſtiesnegl
nilateti
üninnuten
geneiegtne

ſctisimd

gyerlich
wiltafn

Mäãdare

2 cedere

qüo dꝛũt.

Vtilis ⁊
directa in
q differat.

nẽ:quare peto te mihi condemnari. Sed

De actionibus et obligationibus. Fo.CXX.
cut.ff.cõmo.⁊.l.ſi in diẽ.de aqua plu.ar.⁊.l.in cõcedẽdo.g
¶ Op. ꝙ illð qð ſemel placuit poſſit diſplicere.vt.l.ſi cer Cõtraue⸗
tis annis.S.de pac.⁊.l.quẽadmodũ.j.de agri⁊ cenſi.⁊.l.nire an
lubemus·S. ſane.S.de ſacroſan.eccle.Sol.aut cõtractus poſſit qͥs 3
eſt contra.l.⁊ tunc poſſum cõtravenire.vt.d.l.quẽadmo factũ ſuũ.

hoc dicit hec lex ⁊ qð dicit ſine herede ſubaudi maxie vł
ſi hr̃s eſſet/poſſet compelli ad cedẽdam directã.¶ Item
op.ꝙ ſola vtilis ex ceſſione tranſeat ⁊ alibi:vt.je.ſi inſo⸗
lutum. So.fateoꝛ qꝛ in quibuſdam caſibus tranſitvt ĩ gl.
Item op.ꝙ mãdatum non finiatur moꝛte:vt.l.illam · j.
de dona. So.ſimplex mãdatum ⁊ olim ⁊ hodie expirat ꝑ
moꝛtẽ mandatoꝛis re integra.mandatum in rẽ ſuam oli
expirabat moꝛte mandatoꝛis vt hic:hodie non:vt.d.l.il⸗
lam.¶ Item op.ꝙ cum donatio ſit contractus nominatꝰ
hodie debʒ ab initio naſci vtilis.Rñdeo hic nõ loquitur
de dona.ſed in.l.illã.ſic/⁊ ſiue donatio ſit contractus no
minatus ſiue innominatus non tamen eſt de illis in qui⸗
bus ex ſolo titulo vtilis trãſeat. Quero que ſit differen⸗
tia inter cedere ⁊ mandare. Rñdeo reiectis omnibus ce
dere habet operari circa vtile:mãdare circa directam.at
tende tñ qꝛ in quibuſdam caſibus ex ſolo titulo trãſitvti⸗
lis:⁊ tunc ſi flat ceſſio cum circa vtilem operari non poſ⸗
ſit facit tranſire exercitium directe: tunc non differũt ce
dere ⁊ mandare.Sed quãdo ex ſolo titulo non trãſit vti⸗

lis tunc eſt differẽtia qꝛ ceſſio facit tranſire vtilem:man⸗

dare facit tranſire exercitium directe.¶ Item q̃ro in quo
differant vtilis ⁊ directa. Rñdeo pꝛimo differunt in oꝛi⸗
gine.nam directa naſcitur ab initio ex cõtractu.vtilis na
ſcitur mediante ceſſione ex contractu.tamen dudum ini⸗
to. Itẽ differunt in pꝛoſequutiõe:nam ſi pꝛopono vtilem
debeo in narratione facere mentionem cedẽtis hoc mo⸗
do: dico te debitoꝛem talis in centum⁊ Per ceſſiſſe actio
i pꝛopono dire⸗
ctã mãdatam /tunc in narratione ⁊ in concluſione faciaʒ
mentionem mandantis:nã dicã in concluſione quare pe
to te mihi pꝛocuratoꝛio nomine condẽnari. Itẽ differũt
in ꝑſeuerãtia:nã directa expirat moꝛte mandantis ſi nõ
eſt lis conteſtata.vtilis vero durat ⁊ poſt moꝛteʒ mandã
tis. Modo circa hec ſolet queri:pꝛocuratoꝛ meus pꝛo⸗
curatoꝛio nomine accepit ceſſionem ab aliquo queritur
an ego poſſim agere vtili ſine ceſſione mihi facta a pꝛo⸗
curatoꝛe/⁊ videtur ꝙ non:vt.l.poſſeſſio ·S· ⁊ ſi poſſeſſio.ff.
de acqui.poſ.⁊.l.j.j.p q̃̊s ꝓꝑſonas nobis acqᷣri. Sed lʒ hec
ſit opinio:tñ ego puto ꝙ poſſum agere vtili ſine ceſſione:
qꝛ aliud eſt vbi actio non ẽ q̃renda ex cõtractu pꝛocura⸗
toꝛis:ſed ex antecedenti contractu mediãte ceſſione quo

caſu querit᷑ mihi actio ſicut quereretur dominiũ: vt hic:

aliud ẽ q ex contractu pꝛocuratoꝛis debet queri actio:
quia tunc non queritur mihi vtilis ſine ceſſione factaa p
curatoꝛe vt.l quecũq;.ff.de ac.⁊ obligat.⁊.d.l.poſſeſſio.
cum ſi.¶ Item quero an ſi cedis mihirẽ tuã queratur mi
hi dominiũ. Rñdeo aut cedis mihi rei vẽdicationẽ ⁊ nõ
efficioꝛ dominus:immo debes ĩ libello dicere vt dñiũ rei
⁊ mihi ceſſiſſe rei vẽdicationẽ /aut cedis mihi rẽ ißam:⁊
⁊ tunc aut conſtituiſti te meo nomie poſſidere:⁊ ſic inter

uenit traditio ⁊ tunc efficioꝛ dominus:ałs ſi non interue

Corttietdꝓ G

Rideogets

Onenigaahe

luccſoo
Ftlisehhid
hiiuemm
nominm
gucede
ſeclot
Nkenun
diinun
custtltat
honbere
Uertcnp
Olreche!
fei
ſbſcunn⸗

=☛ =
=

4

S
=

=
= = = =—
— – —
— — — —

=☛

Anit traditio non efficioꝛ dominus:vt.l.ij.⁊ ibi
dixi de hoc qᷓ delitigioſis.

4 WITIZN 1 Speciale eſt in contra
W OSminibus. ctu dotis vt ex ſolo tit.
tranſeat vtilis actio.hoc dicit. gect ⸗
ſe Nec locatio ex cõtractu
R B cauſam. ormini nec econtra cõ⸗
ueniri poteſt.h.d.cum.l.nimia:.j.e. Sed quid

Al non ſatiſfecit penſionibus an poterit conue⸗
niri: dic ꝙ ſic ſi nomen fuit obligatum agenti:ałs dicvt ĩ

l.ij ..qñ fi.vel pꝛiua.debi.ſui debi.exi.

8 In omnibus contractibus exi
B nam. Ane bona fides.ſed in bone fl

Jaei exigitur ad ſubſtantiam / in ſtricti iuris ad
HanAAA qualitatez. h. d. tex. glo. Ex hac.l. poteſt red⸗
di ratio quare ſi dolus dat cauſam contractui bone fidei

Cõtractꝰ eſt ipſo iure nullus:quia deficit ſubſtãtia contractus:er⸗

bone fidei go ⁊ ipſe contractus:vt in.l.j.ff.de rerum permu. Sed in

q̃re ẽ iᷣo ſtricti iuris ſi dolꝰ det cãm contractui:contractus nõ de

iure nullꝰ ficit in ſubſtantia:ſed in qualitate:⁊ ideo ipſo iure nonvi

ſi dolꝰdat ciatur contractus:ſed agitur actione de dolo:vt.l.ij.jde
cãm ↄᷣctui inutili ſtivulatione.

— 7 t Sicut ab initio voluntatis eſt ↄtra
☚ (ut here ita ex poſt facto neceſſitatis
eſt perſeuerare. hoc dicit. Hec lex ſtricte loqui
E a *Atur in contractibus / ſed alibi è regula in gene⸗
re.ex.de re.iuris.c.qð ſemel.li.vj.⁊.l.in commodato ·S·ſi

qũ.⁊.l.iubemꝰ.S.ſane:maxime alieno noĩe.vt.j.de li.cau⸗

ſa l. 1. . d. l.iubemus · S. ſane. Aut eſt ſᷣm legẽ ⁊ tunc non li

cet reſilire vt hic.⁊.d.c.quod ſemel.idem in quolibʒ actu
ſm legeʒ.vt.d.l.in diẽ.⁊.l.in cõcedẽdo.de aqua plu.arcẽ.
Fallit autẽ in caſibus quos dicã.j. Si aũt cõtractus eſt
pꝛeter legẽ:tũc hoc poteſt eſſe dupliciter:vno modo quã

do eſt contra id quod diſponit lex:⁊ tunc dicitur magis

eſſe ſʒʒ legẽ ⁊ valet vt.l.paciſci ff.de edil.edic. Alio modo
dic itur pᷣter legẽ:quia lex non aſſiſtit ⁊ tunc licet contrs
uenire.vt.d.l.ſi certis ãnis.idem in vltima voluntate cui
lex non aſſiſtit qꝛ non debet ſeruari.vt.l.hac cõſultiſſima.
S. ex imperfecto.j.de teſta. Sed contra hoc vltimũ mẽ⸗
bꝛum opponitur ⁊ videt᷑ ꝙ etiã ſi ſit pꝛeter legẽ non poſ⸗
ſit contra veniri.vt.l.poſt moꝛtẽ.ff.de adopti.So.dicunt
quida ibi obſtabant duo patri.ſ.factũ ſuũ ⁊ curſus tẽpo⸗
rũ ⁊ ideo non poteſt contravenire.Sed hoc eſt contra le
gẽ ſi certis annis:ideo ego dicerẽ aliter ꝙ in his queſũt
pꝛeter legẽ:aut loquimur in cõtractu ⁊ contra talẽ licʒ ve
nire.vt.d.l.ſi certis annis.⁊ eſt rõ:qꝛ tractatur de obliga
tione inducẽda que nõ habet aliquã poſſeſſionẽ vt ſic ali⸗
quo tẽpoꝛe poſſit pꝛeſcribi.vt.l.obligationũ fere.S. placʒ
ff. de acti.⁊ obl.⁊ obligatio eſt odioſa. Itẽ eſt multum iu⸗
ris vnde ius multũ poteſt eſſe circa ipſam impediendam
fallit in.l.j.de fideiuſſ.aut loquumur in exiſtentia ſui iuris
⁊: hec habet quaſi poſſeſſioneʒ ⁊ poteſt tẽpoꝛe acquiri vt
ſeruitutes ⁊ ẽ fauoꝛabilis/⁊ eſt multũ facti: vnde ius nõ

poteſt ita circa eã vt faciat habere eam pꝛo infecta. vt.l.⁊ĩᷣ

bello · S. facte.ff.de cap.⁊.l.deniq;.ex qui.cau.ma.⁊ ita lo⸗
quitur.l.poſt moꝛtem.S.de peti.heredi.l:.ſi fllij.
¶ Ad mẽbꝛum de zctibus ꝙ valent ⁊ ſunt ſᷣm legẽ. de qͥ
bus hic loqmur oppo.ꝙ liceat reuocare vt.l.j.S. penulti.
ff.depo.So.illud ideo qꝛ depoſitum fit ſola gratia depo
nẽtis ⁊ non ad aliquã vtilitatẽ depoſitarij:⁊ ideo ſi reuo
cet᷑ non poteſt agere:qꝛ debebat agere ad ĩtereſſe. vt.l.ex
hoc edicto.de eo per quẽ fac.eſt.¶ Itẽ op.ꝙ etiam ſi con
tractus fiat ad vtilitatem recipientis poſſum peniterevt
l.cum pꝛecario.ff.de pꝛeca.So.ibi non fuit datũ pꝛeciuʒ
ad determinatũ vſum:⁊ ideo non fuit obligatus conce⸗
dens ad non reuocandum tacite vel exp̃ſſe ſecus in com
modato quod datur ad certum vſum. vt.d.l.in commo⸗
dato ·S.ſicut.i Spp.ad idem de.l.verũ·S.fi.ff.pꝛo ſocio.
So.idbi intererat ſocietatis diſſolui ⁊ ideo attento cõmu
muni intereſſe non vnius non agitur cum deberet ad in⸗
tereſſe agi ⁊ deficit intereſſe in communi.¶ Itẽ opp.ad
idẽ de.l.ſi mandauero .S. fi.⁊.l.inter cãs.S.mandatũ. ff.
man.So.ibi debebat actio vel exceptio ad intereſſe⁊ qꝛ
non intereſt qꝛ gratia tãtũ dñi erat mandatũ:ideo ceſſat
actio vel exceptio.¶ Item op.ad idẽ de.l.ſi pecuniam.ff.
ff. de condic. ob cauſa. So.dicit glo.ibi loquitur in cõtra
ctibus innominatis in qbus regulariter habet locũ peni
tẽtia ꝓpter eoꝝ debilitatẽ dũ tamen ſeruetur illeſus ad⸗
uerſarius.vt.d.l.ſi pecuniã.in pᷣn.hic loquitur in contra⸗
ctibus nominatis.Sed NDy.⁊ Jaco.de rauẽ.dicũt ꝙ aut
eſt perfectꝰ contractus innoĩatus hincinde:⁊ tunc nõlʒ

reſilire:aut eſt impletꝰ ab altera parte tantũ ⁊ tunc poteſt

penitere ille qui unpleuit.Si aũt vult penitere ille an im
pletum eſt ⁊ non poteſt. Si autẽ gctus eſt gᷣctus hincin⸗
de nudus tunc habet locum penitentia. Sed certe ſʒ mẽ
bꝛum poſſet pꝛocedere ſi ille qui nõ impleuit non offert
tunc qð debet:qꝛ ſi offert tũc hẽtur pꝛo unpleto ex parte
ſua ⁊ non habebit locum penitentia.Gui.de cug.dicit ꝙ

Pnia an

regulariter in contractibꝰ innominatis non hʒ locuʒ pe⸗ heat locũ
nitentia niſi in contractu do vt facias: quia habet ſimili ĩ zctibus
tudinem cum mandato:ideo ſicut de mandato iudicatur ĩnoĩatig.

de eo vt poſſit penitere.vt.ff.de pꝛeſcriptis verbis.l.na⸗
turalis·S· fi.⁊.lł.jS in cõducto.ff.depoſiti.⁊ ita intellige
dictã.l.ſi pecuniam.in pᷣn.Sed contractus do vt des ha
bet ſimilitudinem emptionis:⁊ ideo ſicut in emptiõe nõ
habet locum penitentia / ita nec in cõtractu do vt facias
ſed hoc non placet:quia contractus do vt facias magis
aſſimilatur locationi ſi tale erat factum ꝙ conſueuerat
locari.l.naturalis·S.ij.ff.de pꝛeſcriptis verbis.⁊ ideo ſi⸗
cut in locatione non habet locum penitentia: ita nec de⸗

* 2 1 H õ
õsõs

Butrigorius ſuper Quarto libꝛo Codicis

beret habere locũ inↄtractu.do vt facias.NHo.mar.dicit
wꝙregulariter in cõtractibꝰ innoĩatis habet locum peni⸗
tentia fallit in trãſactione:quia eſt deciſiua litis. Tu dic
p̃ᷣm.dy.qꝙ aut qctus eſt ĩpletꝰ ab vtraq; ꝑte.⁊ nõ hʒ locũ

penitètia:qꝛ cuilibet iam nata eſt actio ⁊ exceptio ſicut

in tra ſactione dicimus.Aut cõtractus non eſt impletus
ab aliqua parte/⁊ tũc habet locũ penitẽtia:qꝛ nulli alteri
eſt obligatꝰ:vt dicta.l.ſi pecuniã in pᷣnci. Aut cõtractus

eſt impletus ab altera parte tmê/⁊ tunc ille qui non imple

uit nõ poteſt penitere.ille vero qui impleuit põt penitere

⁊ hoc eſt verũ niſi ille qͥ non ĩpleuit offerat qð dʒ ⁊ poſſit
offerre:qꝛ tũc hẽtur ꝓ ĩpleto.vt.l.acceptã.j.de vſurj.⁊ iõ

nõ hẽret locũ penitẽtia.ſʒ ſi offerre nõ vult bñ hʒ locũ pe

nitẽtia:vt.l.ſiue apð acta.S.de trãſac. Idẽ ſi vult offerre

ſʒ nõ põt:vt qꝛ dʒ aliqͥd facere/ac factũ nõ põt offerre/cõ

ſignare/⁊ deponere:⁊ iõ hʒ locũ penitẽtia ſi velit penite⸗

re ille qͥ ipleuit ↄctũ ex ꝑte ſua hec eſt ttas.
¶ In glo.que incipit vt ex.ibi naſcitur ante dolũ.qð eſt

verũ in ea que naſcitur ex re.Sed in ea q̃ naſcitur ꝓpter
dolum /nõ naſcitur ante dolum cõmiſſum:vt.l.ſi quis in⸗

ficiatus ·S. cõpetit.ff.depoſiti. Ja.But᷑. B

ceſſione.idẽ ſi vẽdatur.h.d.cum ſequenti.

NY Honatio ꝑfecta nõ reuoca–᷑-
. „ quid em. ꝑ mãdatũ ſed expirat mo-⸗

te mandantis re integra.h. d. Ja. Buk.

oꝛdine iudiciarlo v. Ja But. chi i
0 Quog minus debito cre
B Uer lus. toꝛ per hypotecariã cõſeq̃⸗
Atur eidẽ ꝑſonali ſuppletur. h. d.

Seruire
an poſſit
qͥs cogi ꝓ

ig αAX.αρο ö ſoluerit ad tẽpus ſtatutũ liceat credito⸗
pt᷑ debith. ri ꝓpꝛia auctoꝛitate eũ capere ⁊ icluſuʒ tenere ĩ carcere
donec debitũ ſoluerit/an valeat pactũ: videtur ꝙ nõ per

Atur in inſtrumẽtis maxime in Italia ꝙ ſi debi⸗

hãc legẽ.Tu dic cõtra.qꝛ hic agebat᷑ ꝙ eſſet ſeruus ꝓpe⸗

tuo qð nõ põt fieri: ſʒ in qſtione nr̃a agebat᷑ vt poſſet iclu

A „E/ Quero quo caſu
(Mmo a debito pens debeat ſol⸗
AINui parẽtibus⸗Hic vt in glo. Et nota mira⸗
,dbile ꝙ quis pꝛiuat᷑ debito ſi dicat ſibi ius/etiaʒ
ditoꝛi qdð eſt ᷣ eaq no.in.l.ſi q in taãtam·vñ vi.ſed hoc
facit atrocitas delicti:qꝛ dixit ſibi ius i ꝑſona debitoꝛis
ſecus ſi in rebus v in raraio. .
☚◻ Conueniẽdus eſt qui mutuo accepit/nõ
R m. cũ eo contraxit.h.d.

eligat ꝑſonalẽ vel hypotecaria.hoc dicit.
¶QOp. ꝙ nõ poſſit eligere.vt aut᷑.ſed hodie hic
poñnita.Sol.hec coꝛrigitur. Modo pone plures ſunt

W☛☚

mihi obligati in inſtrumẽto.pecunia tñ ad vnũ ſolũ ꝑue

nit: an obligauer̃t oĩa ſua bona mihi ⁊ ↄſtituerũt ſe noĩe
mo poſſidere:vł ille ad quẽ pecunia ꝑuẽit alienauit q̃dã
de ſuis bonis ⁊ nõ eſt ſoluẽdo.vñ cito poſſum ipᷣm excu⸗
tere ſi alij ſunt ſoluẽdo:ego vellem ↄuenire poſſeſſoꝛẽ nõ
excuſſis alijs qͥ ſunt obligati in inſtrumẽto q̃liter michi
ↄſulit᷑: certe ꝙ agã poſſeſſoꝛio cõdi.ex.l.fl.j..de acqͥ poſſe.
cũ debitoꝛ me poſſeſſiõe pᷣuauerit ⁊aduocabo poſſeſſionẽ
cũ ſi agerẽ hypothecaria opoꝛterʒ pꝛĩo me oẽs excutere.

It actioes ab hrde & cõtra he.

e T Gm.. mhõ ſufficit deſtrui materia⸗
—eEWO.Ibtum/ quod habet foꝛmã niſi
Legatũ Rdeſtruatur materia. h. d. ¶Ad cuiden⸗
ſeu ꝓmiſ⸗ Er W tiã eſt ſciendũ ꝙ olim ſi ꝓmittebã tibi
ſio an va⸗ ᷣ boſt moꝛtem tuã dare / vel legabs poſt
leat ſi pꝛo⸗ moꝛtẽ tuã nõ valebat ſtipulatio vel le⸗
mitto tibi N gatũ ꝓpt᷑ regulã q̃ dicebat ꝙ actiones
dare poſt R W◻+△ b hrdib? 7 ↄtra hr̃des nõ poterãt ici

tñ nõ fuit coꝛrecta rła q̃ illa viciabat:⁊ iõ rła hͥ coꝛrigit᷑.

. AVbi nomen dakt inſe
☛ J inſo lutum. urã trãſit vtilis ſine
goC mõ ſunt cogẽdi debitoꝛes
Egan tes gladio vel metu ſoluere / ſed

P B es Quis ſeruire non pellitur pꝛopter
j A EB. debitũ.hoc dic̃.¶ Quotidie apponi.

ſus teneri ad tẽpꝰ.ſ.donec ſolueret nõ vt ſeruꝰ ⁊ iõ valet.

in re q̃ ſibi nõ debet᷑ vt eſt hic in debitoꝛe qͥ non debet᷑ cre

St in arbitrio. ae denot/

ectũ dictũ:qꝛ valʒ legatũ ⁊ ſtipulatio/=s

¶ Op.ꝙ etiã olĩ poterat actio ab heredibus ⁊ contra he
redes incipere vt patet in obligatione conditionali:vt ĩ
ſti. de verbo.oblig.S: ex conditionali.Glo.noluit exẽpli⸗
ficare legẽ iſtã in obligatione penali que committitur cõ
herede qð exẽplum nõ placet:qꝛ illa etiam eſt cõditiona
lis ſitale quid non fiat: ⁊ ideo etiam iure veteri valebit

vt dixi. Sed pone exẽplum vt dixi qñ pꝛomittebaʒ dare

poſt moꝛtemn.¶ Iteʒ op.ꝙ non valeat ſtipulatio poſt moꝛ
tem:vt.l.ſub hac.ff.de act.⁊ oblig. So.vr gl.Gl.inducit
argumẽtum ad pᷣbendã ꝙ poſſit concedi poſt moꝛtem ta
lis qui habet eam.ſed certe hec conceſſio videretur dare
occaſionem delinquendi:⁊ ideo nõ valet: vt.l.fl.S.de pa⸗
ctis.⁊.l.de illo.ff.ꝓ ſocio:puto ergo ꝙ valeat ſi in gñe cõ
cedatur pꝛebẽda que vacauerit in tali eccleſia poſt moꝛ⸗
tem cuiuſcumq;. Sed in ſpecie ꝑ moꝛteʒ talis non: papa
tamen poteſt facere ugadit 4Wode quero que ſit
ratio ꝙ ſtipulatio conditionalis ad heredẽ tranſmittat᷑ Stipula⸗
legatum conditionale non Rñdeo qꝛ licet in ſtipulatio⸗ tio ↄditio
ne conditionali non ſit nata actio vł obligatio: eſt tamẽ nalis an

nata q̃dam ſpẽs tranſmiſſibilis ad hr̃des in legatis:nec trãſmittas⸗
obligatio /nec actio/nec ſpẽs eſt nata.ratio rõnis eſt qñ tur ad hfj⸗
quis contrahit ⁊ ſtipulatur pꝛeſumitur diligere hẽdem dem.

ſuum ſicut ſcipſum cum in ipſuʒ cõferat omnia bona ſua
⁊ ideo etiaʒ pᷣſumit᷑ ſtipulari:vt.l.ſi pactum ff. de pꝛoba.
⁊ ideo tranſit ad hr̃dem. Sʒ quando aliquis legat reſpi

cit tantum legatarium ⁊ eum diligit.non autẽ hr̃dem le⸗

gatarij reſpicit:nec enim pᷣſumit᷑ velle litigare ⁊ ideo le⸗
gatũ cõdictionale nõ trãſmittunt ad hr̃dè.

Ne vxoꝛ pꝛo marito vel ma⸗
ritus pꝛo vxoꝛe.
MRubzica.
Muſtra diſputas. u⸗
viri nomine non tenctur niſi ſe pꝛo co
obligauerit: tunc velleyano iuuatur

Butrig. =
RR arifans DPꝛopter culpaz
–W B maritoꝛum. viri mulier non
WVconuenitur. hoc dicit. Quedam gloſulla inter
24 linear que incipit nomine mariti:facit cõtra
quẽdam doctoꝛem qui dicebat ꝙ ſi mulieris bonavł ali⸗
cuius ſunt capta ꝓ alio opʒ ꝙ pꝛobet res ſuas eẽ ſi vult
eas recuꝑare vt hic innuit tex.ſed hoc non eſt verum q

hoc ideo cõtingit hic qꝛ vir poſſidebat eas als ſufficeret
mulierẽ pꝛobarce ſe eas poſſediſſe cenpoꝛe quo capte fue⸗
runt:vt.l.a diuo:.S.ſi ſuper rebus.ff.

de re iud. ⁊ hoc dicit
gloſula iſta quia dicit ꝙ maritus poſſidebat eas:als ma
lier nondeberet pꝛobare ſe dominaʒ ſed poſſediſſe. eriãa
quidam per hãc glo.dicunt deſtrui regulam que dicit ꝙꝓ
pꝛeſumptio ẽ pꝛo officiali ꝙ bene fecerit ⁊ ꝙ res quas ce
pit ſint debitoꝛis vt ·j de pꝛiuilegio dotis.l.vnica. Sed

certe glo.hic non dicit: immo ſemper eſt pꝛeſumptio pꝛo

officiali ꝙ bene fecerit ⁊ res capte ſint debitoꝛis. Sed ſi
quis vult recuꝑerare eas vt ſuas:tũc aut poſſidebat cas
quando capte fuerunt ⁊ ſufficit ꝙ pꝛobet ſe tunc poſſediſ
ſe: vt. l.a diuo pio ·S.ſi ſuper rebꝰ.ff.de re iudi.aut nõ poſ⸗
ſidebat ſed debitoꝛ ⁊ tunc debet pꝛobare ſe dominum vt
hic. ¶ Modo op.ꝙ ex delicto viri conueniatur mulier: Mulier

vt.l.ſatis·j· qui.ca.pig.ta.contraha.So. vt gl.qꝛ hec regu an poſſit

la fallit ibitu dic ꝙ immo non fallit:quia hic negat eam ↄueniri ꝓ
perſonaliter conueniri:ibi dicit inquietari res ſuas in ca pter deli⸗
ſu illo. ¶ Ex pᷣdictis ergo collige ꝙ aut querit᷑ an poſſit ctũ viri.
mulier inquietari actione perſonali ob cuipam mariti: et

dico ꝙ non vt hic:aut queris an in rebus poſſit inquieta⸗

ri/⁊ tunc dic ꝙ in rebus non datis in dotẽ inquictari no
poteſt:in datis in dotem non poteſt inquietari.regulari

ter fallit in caſu pꝛimipillaris officij:vt.d.lſatis. Si su··
tem indebite fuerit inquietata res eius capte an re

capte ob debitum viri pꝛeſumantur viri fuiſſe?⁊ dico ꝙ

ſic quia pꝛeſumptio eſt pꝛo officiali:vt.d.l.vnica.de pꝛiui
legi. do. Si auteʒ queris quid expediat ei pꝛobare vt res

ſuas recuperet/tunc dic ꝙ aut mulier poſſidebat tempo⸗
re quo res fuerunt capte ⁊ ſufficit ꝙ pꝛobet ſe tunc poſſe⸗
diſſe:vt dicta.l.adiuo pio:S.ſi ſuper rebus:aut vir poſſi⸗
debat:⁊ tunc debet pꝛobare ſe dominam:vt hic. idem di⸗

KY
W

ant
Clnis qn
ſt
hin ſo
ſimlu
Uredebi
oleintan
Coptraal
uldaut.
opplus

ſipatr
hd.
Pptäte
liturf

dgretidegn

tone.
Utas⸗

4

nnſſeet
erenointer

Nopter elg
i muller ie
gloſullsife
ki:facit
is bonon!
ſuss eiſ
Neſt venune
glo ſuffent

quocefne⸗

ind thordet
vatensgen
oſeliſeen
nmdrnen
G tezistl
Nrſunpro
poſtehare
urccii
cſeltppe⸗
edomtunk.
giim nind
talcehennn⸗
hefeggen,
rsſina
eri nie⸗
pennrit
poſtrſiuc,
ilcnſe
curiſtgien
ere ,
crin
ſſo⸗
ſſed 6

Peqdagi⸗

cas vbi accipitur tunica de bonis alicuiꝰ ꝓ debito alte⸗
riꝰ⁊ ille cuiꝰ ſunt bona petit reuocari tunicã.¶ Altio op.
ſic:ſicut mulier ob culpamviri teneri nõ dz ita nec vir ob
culpã vxoꝛis vt ↄꝛioꝛũ ſit eadẽ rõ ⁊ ꝓbat᷑pl.ꝓxi.Ad hoc
op.⁊ videt᷑ ꝙ vir ex culpa mulieris teneatur.vt.l.obſerua
re g.· ꝓflciſci.ff. de offi. pcõſul.⁊ le. So.vt gl. ⁊ vlt. ſo.ẽ ya
B m te NRes cõſtitute extra doteʒ nõ ſũt
in dñio mariti/nec cadunt ſub hy
potheca ſua.hoc dicit. J
—r B m te Voluntarie ſuſceptum munꝰ nõ
NXͦ derogat pꝛiuilegijs multo minꝰ

Riuri ↄmuni. h. d. Cõcoꝛdat.l.gñaliter. ⁊ aut᷑.pꝛe

ſbiteros. S. de epi. ⁊ cler.⁊.l.voluntarie j.de ex.

tuto. ¶ Op. de aut᷑ ſed cũ teſtatoꝛ ad.l. fal. So ibi e ſpã

le fauoꝛevlti.volũtat.¶ Itẽ op.de.l.jij..de fideiuſſo.So.
hic nullũ vinculũ erat:ibiſic naturale:⁊ eſt curſus triẽnij
⁊ duplex fauoꝛ.ſ.alimẽtoꝛũ Picke volutatis.
Pn on debet quis aliuʒ pꝛo a⸗
4 Ed 0 mno lio pignoꝛare ⁊ qui gfecerit
puniatur. h. d. ¶( Intellige hanc.l. in pignoꝛan
te pꝛopꝛia auctoꝛitate nõ iudicis. Collige er
go ꝙ aut dico ius mihi in re mihi debita vel tantũdeʒ pc
cunia quãta eſt mihi debita ⁊ cado a iure debiti per.l.ex⸗
tat. ff. ꝙ me.cã.ſecꝰ ſi mihi debet᷑ homo in gñe ⁊ capio ſti
chũ in ſpẽ qꝛ nõ cado a iure meo:quia hic non ẽ omnimo
da ſimilitudo:vt.l.ij.ff.ſi cer.peta.aut dico mihi ius non
in re debita:ſed in alia non debita pꝛopter debitã ð debi
toꝛem tamẽ ⁊ tunc nõ cado a iure meo/aut dico mihi ius
contra aliũ qͥ non eſt meus debitoꝛ ⁊ punioꝛ ſᷣm foꝛmam
huiꝰ aut᷑.⁊ dicit ꝙ ciuitates hãc aut᷑.nõ ſeruãt:qꝛ debi⸗
to vnius cõitates capiunt res ſingulares ⁊ male faciũt.

Ne kilius pꝛo pa
tre. RKubꝛica.

Ei E .Ex contractu filij non conue
PB. nit patermiſi cum eſſet ĩ pote⸗
ſſtate/aut iuſſu patris contractuʒz ẽ/aut
AVſ ad peculij quantitatem conueni⸗
&αtur. hoc dicit.

☚
t2

Atra ſi fllius inuito patre geſſit.h.d.
W Abita Hec lex mãdat tria pꝛemiſſis plu
We ribus rationibus. Pꝛimo ꝙ ſcho
lares vel cundo vł redeundo ⁊ ſtãdo nõo pati⸗
aAAHant iniurias ꝓpter delictũ alienum/repᷣſalias
nõ patiant᷑. In cauſis ſuis hñt tres iudices ⁊ electionem
ĩ eis.h.d. ¶ Ex tex.cciuitatis eo non expᷣmit de pᷣſide
vł ptãte:qꝛ hoc erat de iure cõi:⁊ caue qꝛ rõne ſtudij non
ſoꝛtitur foꝛum:ſed iudicẽ/nã de ↄctibꝰalibi celebꝛatis nõ
õt ĩ ſtudio conueniri:vt.l.hr̃s abſes.ff.de iudi.ſʒ ſi hic
at põt eligere ep[ʒʒ etiã ſi ẽ laicꝰ.¶ Mõ op.ſic h̊ videt᷑ cõ⸗
cedere ꝙ iiuria non flat ſcholaribꝰ/ſʒ certe hoc eſt de iu⸗

re cõi. Quale ergo puilegiũ ẽ iſtud. Rñdeovt gl.¶ Sʒ an
nn nrſc⸗ de rebus ſuis debẽt ſoluere pedagium/⁊ dic ꝙ nõ: qꝛ cuz
eant ſol⸗

ſine ipſis eẽ nõ poſſit videtur ↄceſſũ:vt ⁊ eas poꝛtet libe⸗

uere ſcho⸗ re ar.l.ad rẽ mobilẽ ⁊.l.ad legatũ.ff.de ꝓcuratoꝛi.nã de

lares ð re

bus ſuis.

MRepſalie
quo ſint
ↄcedẽde.

rebꝰ q̃s qͥs poꝛtat ad ſuum vſum nil debet ſoluere:vt.l.ſi
publicanus .S.j.ff.de publica.⁊ videt᷑ caſus/de vectiga.
l. vniuerſi.
¶ Item opponitur ꝙ ſi eſt conſuetudo de hoc ꝙ pꝛo⸗
pter repꝛeſalias capiantur ꝙ debeat ſeruari.l.venditoꝛ.
CS.·ſi conſtet.ff.cõ.pꝛedi.So.hic eſt conſuetudo impꝛoba
ta a pꝛincipe ⁊ ideo non valet.ſicut nec ius ſcriptum a ci⸗
uitate valeret ſi eẽt a pꝛincipe ipꝛobatũ:cuʒ oĩa iura flãt
de conſenſu pꝛicipis ⁊ non ałs:vt.l.omnes populi.de iu
ſti. ⁊ iure.qũo ergo poſſunt cõcedi repꝛeſalie:dicunt qui
dã ꝙ ſi cõe ciuitatis in qua paſſus ẽ iniuriã requiratur a
mero communi ꝙ mihi emẽdet damnum ⁊ non facit tũc

cum delinquat tota ciuitas /poſſunt contra quãlibet con
cedi repꝛeſalie:ſed certe delictuʒ vniuerſitatis non debzʒ

in ſingulos redũdare: quicquid tamẽ dicatur ſcholares

pꝛopter hoc non debẽt inquietari.¶ Modo pone ꝙ ſcho⸗

laris vocatus coꝛam poteſtate vult eligere rectoꝛem ſu⸗
um nunquid poteſt:⁊ nunquid habet locum pena huius

gaut᷑.certe non.quia hec lex nõ loquitur de rectoꝛe:ſed de

doctoꝛe /nec ſcholares de iure cõmuni poſſent ſibi iudicẽ

EK Ex adminiſtratiõe patris
E O n tra non cõ uenitur filiꝰ nec ecõ⸗

Fo. CXXI.

conſtituere:quia non ſunt magiſtri ſed diſcipuli vt nota.
in.l.vnica.S.q ꝓ ſua iuriſ.tut.dari po:ſedq de cõſuetudie
vſurpatũ vt hẽant rectoꝛem ⁊ pꝛiuantur cõmodovniuer
ſitatis cõtra faciẽtes / non tñ hec pena habet locũ.Sed
nũquid hẽat locũ hec aut᷑.in cã criminali:⁊ dic vt glo.
¶ Modo op.⁊ videtur ꝙ non debeat hr̃e locum in iudi
cibus:qꝛ ſic erit in electione eius an dẽat contra.l.iij.ff.
de eo ꝙ certo loco.ſed dic vt glo.qꝛ ſpeciale eſt in ſchola
ri⁊ tamen nõ poterit eligere poſt litẽ conteſtatã nec va⸗
ria re. Aut ergo ſcholar conuentus nõ opponit de pᷣuile
gio ate litem conteſtatam ⁊ non poteſt poſtea opponere
cũ exceptio hec ſit declinatoꝛia.vt.l.ita demũ.S.de ꝓcu⸗
ra.Aut eligit ⁊ poteſt ⁊ ſatiſd abit de reſpõdendo ſub co
quẽ eligit ⁊ ſic erit conſultũ aduerſario.vt.l.ij.S.fin.ff.de
iudi.na poſtq; elegerit variare non poterit:cum iã ſit ad

uerſario queſitũ ius ex electione.vt.l.ſtatu liberũ.de le.

ij.⁊.l.apud aufidium.de op.lega.¶ Itẽ quero nũqͥd etii
iure veteri haberet hos iudices:reſpõdeo vt glo.i¶ Iteʒ Schola⸗
nũ qͥd hʒ locum in oĩbus ſcholaribus alijs q; legum. Rñ res ſtudẽ⸗
deęo ꝙ licet queda rönes adaptentur ſolũ ſcholaribus le tes in alia
gũ tñ ⁊ quedam ſunt generales ad omnes ſcholares alia facultate
rũ ſcientiaꝑ. ⁊ decretaliũ ⁊ medicine ⁊ grãmatice ⁊ logi⸗ qᷓ; ĩ legibꝰ
ce⁊ hoc pꝛobat dictio maxime que eſt in tex. ⁊ maxime an gaude⸗
diuinaꝝ ⁊c.¶ Cõtinentur ergo hic ſcholares grãmatice ant puile⸗
vt ex rõnibus gñalibus huius legis:vel qꝛ grãmatica eſt gio aut᷑ hi
pᷣparatoꝛia huius:nã ſine ea nõ poſſint ſciri leges:⁊ ideo ta.
videtur conceſſũ pꝛiuilegiũ ſtudẽtibus ĩ grãmaticalibꝰ:
vt ar.l.ad rẽ mobilẽ.⁊.l.ad legatũ.ff.de pꝛocurato.ſ Itẽ
quero nũquid doctoꝛes poſſunt cauſas ſcholariũ delega
re.⁊ dicvt glo. Itẽ quero an ſcholaris poſſit eligere po
teſtatẽ: Rñdeo ſic:qꝛ hoc põt de iure cõmuni.nam licet
ſint alij adiecti in iuriſdictione vt epᷣs ⁊ doctoꝛ:nõ tamẽ
tollitur iuriſdictio pꝛimi.ſ.pꝛeſidis:vt.ð.de offi.pꝛefec.vi
gi.l.nam ſalutẽ.iſ¶ Item quero qñ incidat in pena vocans
ſcholarẽ contra electionẽ ſuã:⁊ dic vt glo.quia lite conte
ſta.per.l.ampliꝰ.ff.rem ra.habe.ſ¶ Sed an poterit penite
re vocãs quẽdã:videt᷑ ꝙ ſicvſq; ad ſnĩaʒ/⁊ h̊ͥ puto equs⸗
licet alij dicunt aliter.nã gloſ.tenet in criminali.ẽ.de iu⸗
riſdi.om.iudi.ꝙ vocans poſſit penitere vſq; ad ſentẽtiaʒ
ctiã ſi vocauit coꝛã iudice incõpetenti.multo foꝛtius hic
vdi vocauit coꝛã competenti.ſ Sed cõtra foꝛmã huius

aut᷑.lʒ ſit quarta cõditio huius legis cõtra eũ qui vocat

iam allegato pꝛiuilegio per quod videret᷑ ꝙ iam queſitũ
ius ſcholaris non poſſet ſibi auferriex mutatione volun
tatis vocãtis.vt.l.nemo poteſt.ff. de regul.iur.⁊.l.apud
aufidiũ.ſ Itẽ quero quid ſi ſcholaris elegit ⁊ pꝛiuilegiũ
allegauit poſtea ſponte litigauit coꝛam eo coꝛã quo voca
tus eſt nunquid vocans cadit in penã. Rñdeo nõ ar.l.qᷓ;
uis.ff de in ius vocan.¶ Item quero a quo iudice punie⸗ Schola⸗
tur vocans.⁊ pꝛo huiuſmodi euidentia quero an ipſo iu⸗ rẽ vocãs ⸗
re perdat cauſam an per ſniam: Reſpõdeo per ſententiã ſua electi⸗
quia tex.dicit cadat.Quid ergo eum condenabit: certe onẽ coꝛã
ſi condic.ex hac lege vult agere ſcolaris planũ eſt: qꝛ po aliqͥ iudi⸗
teſt dimiſſa pꝛima inſtantia declinãdo foꝛum licet fuerit ce a qͥ ſit
tractus inuitus ⁊ tunc debet agere coꝛã iudice eius qui puniẽdꝰ.
cũ vocauit:qꝛ actoꝛ ſequitur foꝛum rei.vt.l.fl.S.vbi in rẽ
ac.agi.debe.Sed ſi velit per modum exceptionis obijce
re⁊ vt puniatur a ludice coꝛam quo vocatus eſt:quia ibi
inuitus litigauit nunquid poteſt videtur ꝙ nõ:quia hoc
non poteſt eẽ niſi in eadem inſantia ⁊ per hoc videbitur
renunciare pꝛiuilegio ſuo litigando. Sed dic ꝙ poteſt ꝑ
modum exceptionis hoc petere.quando inuitus litiga⸗
uit coꝛam eo coꝛaʒ quo vocatus eſt:⁊ pꝛoteſtabitur ꝙ op
ponendo hanc exceptionẽ non intendit pꝛiuilegio ſuo re
nunciare ⁊ electioni quam fecit:⁊ ſic quifuit iudex actio⸗
nis erit iudex exceptionis. ¶ Item quero quid ſi iudex
pꝛonunciauit ſe iudicem non obſtante electione. Reſpõ⸗
deo vt glo.quia ſcholaris debet appellare. Itẽ q̃ro qͥd
ſi vocãs errauit ĩ facto vel ĩ iure an cadat ĩ pena.Rñdeo
vt glo.ꝙ nõ.i¶ Itẽ q̃ro an hec exceptio ſit declinatoꝛia vt
ſic tm̃ añ lit.ↄteſt.poſſit opponi.Rũdeo ſic vt glo.
Ad ditio Vide Bal. hic plene ſuꝑ pᷣuilegijs ſcho
Velariũ: æ de alijs mult ꝗᷓ hic q̃rit ? decla .
rat.Et h; notabis ex tex.coꝛã dño aut mgr̃o ſuo ꝙſcho Scholar⸗
lar hʒ puilegiũ declinãdi foꝝ:qꝛ płes iudices hʒ.hʒ enĩ hʒ płes iu
ſuũ doctoꝛẽ ſiue męr᷑̃ʒ ⁊ epʒʒ vt hac aut᷑.⁊ ẽt hʒ pᷣſidẽ cĩta dices:et
tvt no.ĩ ꝓemio.ffoꝝ.⁊ gl.h̊ ẽt diẽ̃.Et ſi ↄuenit᷑ coꝛãvno põt declis
iſtoꝝ põt eius iuriſditionẽ declinare ⁊ aliũ eligere:tñ ſi nare foꝛũ.
A

Bjuutrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicio

Schola⸗

ſemel elegerit nõ poterit variare ſm cy. hic. lʒ glo.hic di⸗
cat ᷣ ⁊ male ſᷣm ang.peru.hic ĩ.ij.coł.coꝛã aliovero iudi
ce pᷣterqᷓ; vno ex ſupꝛadictis nõ põt ſcholaris ↄueniri vñ
ʒ faciẽs ꝑdit litẽ:vt ĩ hac aut᷑.⁊ hoc itellige veꝝ ſᷣm ang.

pe.hic etiã in ſcholaribꝰ nõ ꝑegrinãtibꝰ puta ĩ peruſinis

ſtudẽtibꝰ peruſij ⁊ bononiẽſibꝰ ſtudẽtibꝰ bononie: gau⸗
dere em̃ debent oĩbꝰ pᷣuilegijs ĩ iſta.l.ĩſertis:qꝛ gñałr im
ꝑatoꝛ hec pᷣuilegia tribuit ſcholaribꝰ ⁊ ideo etiã hec pᷣui⸗
legia pñt ↄſeqͥ ſcholares grãmatice:⁊ hͥ apꝑet ex iſta lr̃a
dũ dicit oĩbꝰqͥ cã ſtudioꝛũ ꝑegrinant᷑:⁊ ĩfra ſubdit ⁊ ma⸗
xime diuinaꝝ ⁊c.hec tñ ĩtellige veraĩ ſcholaribꝰ ſtudẽti⸗
bus ĩ ſtudijs appꝛobatis puta ĩ bononia vł peruſio ⁊ ĩ a⸗
lijs ciuitatibꝰhñtibꝰ pᷣuilegia ſtudioꝝ.Alia eĩ ſũt adulte
ria ⁊ repꝛobata:⁊ ideo ſtudẽtes vel docẽtes ibi puilegia
nulla merent᷑ vt no.jin.l.j.de ſtudi.li.vꝛ.ro.li.xj.⁊ ĩ.l.j.de
ꝓfeſ.qͥ in vꝛ.cõſtã.li.xij. Et dũ dr hic ꝙ ſcholaris põt eli⸗
gere coꝛã quo cõueniat᷑ hodie nõ poſſet loquẽdo ĩ ſchola

ri tõſurato cũ ſit exẽptꝰ a iuriſditiõe pᷣncipꝑi ſecularꝭ aut᷑.

ſtatuimꝰ. S. de epiſco.⁊ cle.ꝑ quã aut᷑.fuerũt exẽpti ſcho⸗
lares clerici vide pau.de ca.cy.i.l.j.ff.de iudi.an ⁊ qñ cle⸗

ricꝰ poſſit eligere ſecularẽ iudicẽ in.c.ſi diligẽti.er.de ſo.

cõpe.verũtñ dicit cy.hic ĩ.ij.colł.ꝙ Bex Frãcie qͥ nemi⸗
nem recognoſcit in ſuꝑioꝛẽ facit obſeruare contrariũ pa

riſiꝰ / vult dicere cy. ꝙ pariſius ſcholares cõueniũtur co⸗

res coꝛã qͥ rã ſeculari iudice parcat mihi cy. pariſius ẽ iudex ſpalis
iud ice cõ⸗ ſcholariũ qͥ ẽ eccłiaſticus qͥ vocat᷑ iudex ↄſeruatoꝛ puile

ueniant
pariſius.

gioꝝ /ſi tñ cy.dixiſſet pictauis ⁊ andegauis vt locũtenẽs
gñalis ⁊ iudex pᷣpoſiture andega.ſunt pᷣuilegioꝝ ſchola⸗
riũ cõſeruatoꝛes bonũ poſuiſſet exẽplũ:fatetur tñ cy.hic
Negẽ nr̃Dm Fracie hr̃e ſuꝑ hoc pᷣuilegiũ.Adde tñ hic ᷣm
ang peru.fi.colł.ꝙ glo.fi.huiꝰaut᷑.eſt ſingu.⁊ nõ alibi ĩ iu
re ad hoc ꝙ ſnĩa ꝑ quã iudex ſe ꝓnunciat iudicẽ lʒ ſit in⸗
terlocutoꝛia:tñ lʒ appellare etiã de iure ciuili.⁊ eſt rõ qꝛ
grauamẽ qð infert᷑ ꝑ eã nõ ẽ reparabile ꝑ appellationẽ a
diff init iua:vt ĩ.l.añ ſenten.tpᷣs.lʒ aũt poſſit appellari:nõ
tamen aduerſus eã põt ĩ ĩtegrũ reſtitutionẽ poſtulare/qꝛ
infert modicã leſionẽ ſ᷑ʒʒ inno.⁊ ideo ceſſat reſtitutio vt.l.
ſcio.ff.de ĩ ĩteg.reſtit.⁊ ideo no.ſingula.inno.in.c.coꝛam
felic.ex.de ĩ ĩteg.reſti. Itẽ dico ꝙ a ſnĩa legitimatiõis ꝑ⸗
ſonaꝝ põt appellari de iure ciuili ⁊ pꝛo hoc facit ꝙ no. in
l.ait pᷣtoꝛ Spermittitur:⁊ hoc dicit iſta auc.ergo ⁊c̃.ſᷣm
ange.peru.hic fi.coł.

An ſeruus er luo facto tt.
Mubꝛicic.
¶ NRubꝛũ foꝛmat queſtionem ⁊ nigrum ſoluit ⁊ ſubaudi
queriur an ſeruus ⁊ c.

D Mutato ſtatu quia
amuls. ex ſeruo factus ẽ li⸗

Quero de rõne dubitãdi. Rñdeo qꝛ
Apẽdẽte cõditiõe ſtatꝰ eiꝰ ad libertateʒ
Qoꝛdinat? er at ⁊ ideovidebat᷑ quaſi lib.
yt ſic qð eſt ĩ ſpe ſit ĩ re:vt.il.ij.ff.ꝙ me.
EKrr== (dA. Pꝛeterea conditio trahitur retro:
⁊ ideo videbat᷑ retro fuiſſe liber tꝑe cõtractꝰ.Sʒ hec nõ

obſtant.qꝛ nõ ẽveꝝ ꝙ tm̃ ſit eſſe ĩ ſpe quãtuʒ in re:vt.ff.de

regu.iur.l.plus nec ob.ꝙ cõditio trahitur retro:qꝛ illud
ẽ iuris flctione:ve tñ erat ſeruꝰ. Itẽ q̃ro de rõne deciſi
onis q̃re nõ cõuenit᷑ ex añ geſto. Rñdeo qꝛ ſicut ex gctu

vniꝰ nõ dʒ alter cõueniri vt.S.ti.j.ita nec alterius qꝛ fin⸗

gitur alter ⁊ ita iſte ti.bñ cõuenit ſuperioꝛibus.
¶ Op.·ꝙ nõ teneat᷑ de añ geſto:vt.l.eleganter ·S. pactio⸗
nis.ff.de dolo.So.ibi videt᷑ obligatio collata ĩ tpᷣs liber
tatis:⁊ ideo ꝑinde ẽ ac ſi factus lib. xiſſetvt.l.in fuga :j.
ad.l.iuł.de plag.⁊.l.j.⁊.ij.ff.de dona.cã moꝛ.⁊.l.pen.j.de
adulterijs.⁊.l.in tꝑs.ff.de hr̃di.iſti.So.vt pᷣcedẽs ↄꝛiuʒ
¶ Itẽ op.ad idẽ ð.l.eũ actũ.ff. S ne.ge.So.hec rub.fallit
ibĩ neg.ↄne.Vl clariꝰaut agit õᷣ fctm̃ libeꝝ qꝛ geſſit tꝑe ᷣ⸗
uitut ⁊ ↄtinuat factꝰli.⁊ tũcvẽit pꝛia admiſtratio diuidẽ

da nõ pᷣſtãda: at agit᷑ ð eũ qꝛ ꝑſeuerãdo ĩ admiſtratione
factꝰlib. nõ exegit qð ex añ geſto dʒ:⁊ tũc ẽt pᷣſtãdavenit

zĩa admiſtratio: vt. d.l. eũ act.ĩ pᷣn. ¶ Itẽ op. ad idẽ ð.l.
JSJ. ð pe.hr̃ed. So.ibi releuat᷑ ſᷣuꝰi vnõ:qꝛ cõſeq̃t᷑ libᷣtatẽ

lite pẽdẽte ſuꝑ teſtõ:⁊ ideo ĩ alio grauat᷑.¶ Item op.de.l.

lʒ j.e. So.ibi loqᷣtur de delictꝭ / hic in Zctibꝰ quare nõ cõ⸗

tractat.¶ Itẽ op.de.l.ſi apð.ff.depoſi. So.vt glo.

ber ex añ geſto nõ debet cõueniri. h. d.

In glo. que incipit videbatur.ibi hic fictione iuris ls

qunt᷑ oris ̃m veritatem.

Meditoꝛzibug. nnotenrun ee

lenns liber ſi peculiũ ei nõ eſt plegatii. h. d.
Op. ꝙ peculio legato debeat teneri ex ante
l.j·S. ꝑ ↄꝛiũ.ff.de dote pᷣlegata.So.vt glo.⁊ pꝛi⸗

geſto: v

mã ipugnat gl.⁊ bñ⁊ iõ dicvt gl. Itẽ op.ſic certũ ẽ ꝙ pe
culiũ ꝑuẽit ad ſᷣuũ: creduoꝛ qͥ hʒ res obligatas agit hy
pothecaria )ᷓ cũ ſiue ſit directe mãumiſſꝰ ſiue ꝑ fideicõmii/
ſuʒ vt.l. ꝑſequutiõe:⁊.l.pigno.j/de pig.So.fateoꝛ oppoſi
orenec ſolutio pᷣcedẽtis orij pꝛocedit qñ creditoꝛ nõö
pabe “

batbona yborhccde. D
Fe. W Liczʒ regulariter ex pꝛomiſ
Bo⸗ mille. ſione facta tꝑe ſeruitutis nõ

NJ. Ezlibertatis conſequende. h. d.
¶ Sp. a
ſione:ſʒ in factũ.¶ Itẽ op.ꝙ ex ꝓmiſſione facta cã liber⸗

tatis nõ teneat᷑:vt.l.iuriſiurãdi.ff.de oꝑi.lib.So.vt glo.

¶ Item op. de.l. eleganter · S. ſeruus pactiõis.ff. de dolo.
So.vt glo.¶ In glo.que incipit ſecus:ibi poſt manumiſ⸗
ionem ſubaudi parum ante vel parum poſt.

—

VAbi ſeruus delinqᷣt in aliũ q; in dñũm

H qꝛ noxa caput ſequit᷑.h.d. “
Ha N (LOp. ꝙ ex delicto cõmiſſo tꝑe ſeruitutis non
teneatur factus liber niſi ex noua gctatiõe:vt.l.j.S.de no
xa.Sol.ibi delinqͥt in dñm:vñ ab mitio nulla eſt nata:⁊
ideo nec eo facto libero in eum dirigitur:ſ̊ ſi de nouo cõ⸗

tractet naſcitur ex noua ctatione cũ ex pꝛima nata non

fuerit hic delinquit in e?ᷣncũ:⁊ ideo ab mitio eſt nata no⸗
xalis act io contra dominum que directa datur in poſtea

manumiſſum. ¶ Quero ergo vnde naſcatur hec actio que

datur in manumiſſum/⁊ dic vt glo.

=Wèð F De ante geſto tem 0
N 7 Vv t allegas re ſeruitutis non ne

Rſtur factus liber.hoc dicit.¶ Quid ſi peculium
ri. Rñdeo hic ſunt due opiniones:vt patet in gl.ego pu⸗
to pꝛimam eſſe veram ⁊ eſt mirabile ꝙ hereditas ⁊ pecu⸗

lium ſunt nomina vniuerſitatis ⁊ tñ peculium non conti
net es alienum immo a lege deducitur ĩtellectualiter he⸗
reditas ſic:vt.l.hinc queritur.ff. de ꝑecu.⁊ plene de hoc
in.l.frater a fratre.ff. de condic. inde. „

. Ex delicto cõmiſſo in dñzʒ
Jue ſer Ut. tꝑe ſeruitutis non tenetur

☛ fãactus liber niſi poſt manumiſſionẽ delinquat
Xn 1 contractet. hoc dicit. Glo. que eſt hic recita⸗
ui pluries in hoc ti.⁊ ideo in ea non inſiſto.

Quando fiſcus vel pꝛiuat?
debitoꝛis lui debi. c.
Mubꝛica.

¶ Supꝛa dictum eſt quando idem alteratus nõ tenetur
hic ponitur quando vnus ex alterius contractu tenetur

f. debitoꝛ debitoꝛis:vt dicit glo.
E ☛= WR

2.„ A 2 .
dzʒ cõucniri tutoꝛ ꝓpᷣo noĩe.·h.d.¶ Que
ro de rõne dubitationis. Rñdeo qꝛ ꝑ⸗
Aſona pupilli repᷣſentat᷑ in tutoꝛe ⁊ econ
tra:vt.l. interdũ · S. q] tutelã.ff. de furt.⁊
W: WA&1. füdũ S. ſi tutoꝛ. ff. devſuc. pꝛo emp.
C. 9. PA*Aſed illud veꝝ qñ tutoꝛis noĩe cõuenit᷑
nõ ſi ꝓpꝛio.¶ Quero qre dicat ſi nõ tʒ res pupilli:nã ideʒ

ſiteneat qꝛ ꝑſonalis actio nõ dat᷑ in ſingularẽ ſucceſſoꝛ?:
yt. . fldeicõmiſ.S. tractatũ.ff. de iudi.⁊.I.j·S.·ſi hr̃s.ad re
beł.So.ſi tʒ res pupilli nõ ↄuenit᷑ ꝑſonalivt in contrario

in reali ſic vt hic innuitur. ¶ Modo quero an ipſi pu⸗
Peg pillo teneatur tutoꝛ/⁊ dic vt glo.

ſine ↄtrouerſia capi poſſit ⁊ ꝙ debitoꝛ cõuẽtꝰ debitũ nõ

GSVrno

=

teneatur factꝰ liber: fallit in ꝓiniſſiõe facta c⸗

ut ꝓmiſſio fuit valida/⁊dʒ agi.Rñdeo fuit ĩuali
davt. l.interpoſitas.S.de tranſac.⁊ ideo nõ agit᷑ ex ꝑmiſ

.

è Icet. kctus liber põt ex delicto conueniri

aPA & Hon ademiſſet ſed donaſſet an poſſit conueni-

K 1 Ex obligatiõe õ
0 P ter es. cta ↄ pupilluʒ nõ

1 ꝗ Vt debitoꝛ debitor poſſit
4 Jin ula. gn redioꝛe opz debi
toꝛ pꝛimũ eẽ ↄdẽnatũ/⁊ ꝙ nil ſit de bonis eiꝰ

eaue

lntfr
Nals
hdri
rhi

urpi⸗
ecihege⸗

uffen
nin 1
ſanen
pmiot
(onrey
fuhe⸗

ſenm,
4 anhe
ooeng

——=

—

4

1

ſrqete
pircap
ctisx.
olexie
eeul

lorſßie

(alipor

l iſ
honnend
hnoꝛ
NtljS.
fuiſe co
videtun
litager⸗
je cond
lemcoue
tlege⸗
lous obl
leytl
offcioit

funs
ſterig
ſideo
lootene
blenet
ranei
Mepcec
ecti
ſeceſi
ſesge
ldebo

.* „..

(iflſcus

9

inet inficietur. hoc dicit. Op. ꝙ nomen nõ capiat᷑ pignoꝛi foꝛmare libellü debeo in narratione dicere te debitoꝛem
nn vt. a diuo · S. ſed vtrũ. f. de re iudi. So. intelligo hac m talis ⁊ ipm mihl ceſſiſſe iura ſua ⁊ in hoc nõ refert: ſed in
noten ban ulam. ⁊ Fm. I. ꝓximam.j.e.qꝛ capitur ſi debitoꝛ cõfitetur concluſione differunt:qꝛ ſi pꝛopono directã debeo dice⸗
gti N non als.¶ Sed cõtra hoc inſto ergo dabit᷑ occaſio delin re quare peto te mihi pꝛocuratoꝛio nomine condemnari
ieei 4 quenchtzdreinn egabit veitor vel orie⸗ eche nal en⸗ ſi pꝛopono vtilem quare peto te mihi condẽnari.
e pietur pignoꝛi. Rñdeo verũ eſt:ſed tria remedia ſunt c „ 4 B
ſencein ra debitoꝛẽ debitoꝛis. Pꝛimũ vt nomen cõfitentis ca⸗ De hered itarijs actionib us
ſn piatur pignoꝛi vt hic. Sed ſi negat / tũc ſperat aliud re⸗ Rub ꝛica
e r mediũ:qꝛ dabitur curatoꝛ bonis debitoꝛis pꝛimi: qꝛ exi⸗ e
WE get debitu a debitoꝛe debitoꝛis/⁊ ſatiſfaciet creditoꝛi: vt BEcuniam Actio hĩditaria
geuncſf L.ſi diu.ff. ex qui.cau.in po.ea.Tertiũ remediũ eſt ꝙ agat 3 WEEILILAIIL. dat 5 hr̃des pꝛo
Gickeltan, creditoꝛ hypothecaria ſi habet bona hypothecata ⁊ per lbhercditarijs poꝛtionibus ⁊ vbi ſucce⸗
1 conſequens ctiam nomen exigit: vt. l. nomen.·· que res it creditoꝛ debitoꝛi cõſundit᷑ actio ſo
erer pont pignoꝛi obli.po. Sed quomodo dabitur curatoꝛ bonis/ lu ꝓ quorta ſuccedit.h.d.
eſerititoi cũ non reperiãtur bona: Rñdeo datur bonis q̃ ſunt in re 2½ Op. quo agit iſte ꝓ pꝑte ſua cũ ꝓ ea
nſſiöefen Petrus vel in ſpe / ſicut petrus dimiſit oĩa ꝓpter Chꝛiſtum non âπι pte ſit actõ ↄfuſa vt e. l. ſi adulta. So.
aaopls dimi in re: q; nõ habebat niſi rethe:ſʒ in ſpe.⁊ maxime põt daz⸗ Raia Aadc iſte tex.dʒ intelligi ꝙ agit nõ ꝓ parte qᷓ
ilenſttig ſit oĩa ꝓp⸗ ri cum habeat nomen in bonis / 1 ſic habet aliquid in bo- ſucceſſit ſz ꝓ parte coheredũ.¶ Item op. quo agit hypo
ſagien perer xpm nis. UMerũ quid dant aliud remediũ dicẽtes / aut mali⸗ thecaria ꝓ ſolido cũ ꝓ parte ſit extinctũ debitũ. RBñdeo
fnciiſte quõ hoc ĩ⸗ cioſe negat.⁊c̃.vt patet in glo.qð non placet. aut reſpicio debitũ/⁊ illud ẽ extinctũ ꝓ parte: aut hypo⸗
L lb Sonc telligit. W dD b t Fiſe cus exigit debitũ de⸗ theca/ illa durat in tota re pꝛo reſiduo tãtum debiti:vel
bf dene (EERNRN J7 cbitum.ᷣuιᷣ Pis ſui debitũ confi⸗ melius ꝓ ꝑarte deſijt teneri pignꝰqꝛ efficit᷑ creditoꝛ dñs
ottmunni; tktentis non negantis. h. d. Ja. Bu. ¶Quero an partis ⁊ rẽ ſuã obligatã habere nõ poteſt: ⁊ ideo ptem ſu
oſt. Rs afiſcus habcat hic aliqð pꝛiuilegiũ/⁊videtur ꝙ am rei vẽdicatiõe ꝑtes coheredũ hypothecaria vendica
Halüiftin non:qꝛ ⁊ quiibet debitoꝛe condẽnato ſi nil ex bonis eiꝰ bit.i¶ Mõ qro q ſi mr̃ rẽ indiuiduã debebat filio ⁊ ꝑ cõ⸗
icto conngin poſſit capi ſine controuerſia capit᷑ nomen debitoꝛis cõfi ſequens obligatio erat ĩdiuidua:vt.l.ſtipulatiões nõ di⸗
tentis.vt.l.a diuo/S. ſed Bird f. re iag. ed dic ꝙ fi uidüt iĩ Eiei exequutiõe:⁊.l.ij ·S·q̃dã. Rñdeo vt .
ſeruitutier ſco nõ exigitur pꝛimũ debitoꝛẽ eſſe condẽnatuʒ:⁊ in hoc NE h Sa1 α+ Siue agat fl⸗
Nliöm Fiſcus qt habet pᷣuilegiũ.¶ Quero ergo quot pꝛiuilegia habeat ft⸗ Pe Ro ered itarij 8. ſeus ſine pᷣus⸗
la ettnug Pp'ꝛiullegia ſcus:? Rñdeo pꝛimo qꝛ ſi contractũ eſt nomen ex pecunia WVAtus ꝑſonalis actio ꝓ hr̃ditaria poꝛtione coue⸗
ſidenagng babest. fiſcali põt conuenire debitoꝛẽ debitoꝛis directe ab initio Na =mt in hr̃des: ſz hypothecaria agitur 5 poſſeſſo ⸗
D vtil.iij · S· multa. ff. de iure fiſci. Si autẽ non eſt contractũ rem..d. ¶ Op· ꝙ poſſit vnus hr̃dũ ꝓ ſolido ↄueniri:vt Coueniri
tioeſthlßit⸗ nomen de pecunia fiſcali ⁊ debitoꝛ nõ eſt ſoluẽdo ↄuenit l.ij.S/q̃dam.⁊.l.in executione.ff de verbo.ob. So.aut in⸗ an hoterit
dunnite debitoꝛẽ debitoꝛis ↄdic. ex lege.⁊ etiã exigit ante tẽpus diuiduum eſt in obligatione ⁊ agitur pꝛo ſolido vt in con vnꝰ here⸗-
btenbg yt. j.S. de condic. ex lege.⁊ non curo debitoꝛẽ pꝛimum trrario / aut diuiduum ⁊ ꝓ pte hrditaria: vt hic. qð intelli⸗dũ ꝓ ſoli⸗
fuiſſe condẽnatum vel non. vt hic. Scd cõtra negantẽ nõ ge verum ſi ago ad indiuiduum non eſt facti:tunc ago ꝓ lido.
regtom videtur habere pꝛiuilegiũ:vt hic dicit ꝙ puto verũ ſi ve- partibꝰ:vt.l.in ſtipulationibꝰ..opꝑarũ.ff.de verbo.ob. ?
arinnne it agere officio vt regulariter agũt alij. Sed ſi velit age⸗ l.ſtipulatiões non diuiduntur in pꝛinci. Iteʒ op.ad idẽ
ilſeni re condictione ex lege/q ſoli fiſco datur: põt etiãẽ negan⸗ dc. l.iij.S. heres.ff. cõmo. ⁊.l.ſi duo.ff. depoſiti.So.vt gl.
ſt tem cõuenire ⁊ exigere ante tempus:vt dic.l.j.de codic. q eſt ſpale.tu dic ꝙ aut eſt lis cõteſtata cum defuncto: ?æ
oſtahlld ex lege. Itẽ bʒ aliud pᷣuilegiũ:qꝛ cũ hẽat oĩa bona debi: tunc quilibet heredũ conuenitur pꝛo ꝑte hr̃ditaria vt.l.ij
aing co⸗ toꝛis obligata:̊ ⁊ nomè ⁊ ſic poterit hypothecaria exi⸗ fff. de pto.ſtipu.aut non fuit conteſtata ↄð defunctum:⁊ tũc
rckinolſen gere:vt.l.nomẽè·j.q res pig.obli.po. ¶ In glo.q ĩcipit.ſ. aut quilibet eoꝛũ poſſidet ⁊ conuenitur pꝛo ꝑte:aut vnus
Hummmnen; officio. ibi nõ ↄdẽnato.vt ſic ſit fiſci aliqð puilegiũ. Ja. tm̃ poſſidet/a tunc non eſt mirũ ſi alij non conueniuntur
Alaneliat⸗ S OD ii g Non cõuenit fiſcus debito qꝛ non poſſident nec dolo deſierũt poſſidere:ſed ꝙ poſſeſ
1geene Nhe H n e Uu rem debitoꝛis niſi debitoꝛꝛe ſoꝛ cõueniatur ſolũ pꝛo ꝑſonali actione eſt miꝝ:eqᷣtas tů
Qeriſtente nõ ſoluẽdo.hoc dicit. ¶ Wodo quero G admittit: vt. l.iij. br̃s. ↄmo.ſiłe ĩ. l plane.ff. ðpo. ſpãle
döniſomen . Vcertũ eſt ꝙ fiſcus hʒ hypothecata bona debito i.l.ſi duo.ĩ pꝛĩi.ff. depoſiti.vbi qꝛ płes ĩteruerterũt ⁊ dolũ
nsnontenen ris ſui ⁊ ꝑ cõſequens nomen: quare ergo ab initio nõ po coõmiſerũt qui dolus nõ eſt diuiduus conuenit᷑ vnj in ſo⸗
ſionedalinrt teſt exigere nomen ſicut ⁊ alias debitoꝛis res põt petere lidum.¶ Item op.de.l.j.ff.depoſiti.cuʒ ſi. So.vt gl.qꝛ ibi
eckhieſenn Rſideo dicũt quidã /qꝛ debitoꝛ debitoꝛis poſſidet nomẽ ſpsãle:tu dic ꝙ regula nõ fallit:ſed qũq; actio nullo mõ da
to. quo tenet᷑ licet impꝛopꝛijſſime:hic eſt ꝙ petitione hr̃dita tur in hr̃dẽ qñq; datur ſed nõ in totuʒ:ſed ſꝑ ſi dat᷑ in eos

iut

De hereditarijs actionibus. Fo. CNXXIII.

tis tenet᷑: vt.l.nec vllam·S.fi.⁊.l.ſe.ff.de peti.hr̃di.at ad
extraneũ poſſeſſoꝛẽ non venit᷑ excuſſo pꝛĩcipali:ſed certe
hoc ꝓcederet iure nouo: ſed cum iure iſto creditoꝛ habe⸗
ret electionẽ quare non hʒ hic. Pꝛeterea cũ habeat vtile
ſine ceſſione:vt.l.nomen:.j.q̃ res pigno.obli.po.ergo dʒ
poſſe agere a pꝛincipio nõ in ſubſidiũ non ſibi interruptã

eatenꝰ quatenꝰ dat᷑/ dat᷑ ꝓ hr̃ditarijs poꝛtiõibꝰ:⁊ ita nõ
obſtat ſed cõcoꝛdat. Itẽ op.de.l.cũ ab vno.ſff de leg. ij.
So.ibi ſpãle· tu dic ꝙ invno trãſit in heredes pꝛo heredi
tarijs poꝛtionibꝰ ⁊ a creditoꝛibꝰ cõueniunt᷑:ſj alij hñt re
greſſum ð hr̃dem qui ſolꝰ fuit a teſtatoꝛe grauatꝰ. ¶ Ites
op.de.l.quotiens cum ſi.ff.de religi.dicit gloſ.ꝙ ibi ſpale

grspotcnin debitoꝛẽ: vt.l.iij. de noua. ⁊ ideo puto ꝙ hec lex loqua tu dic ꝙ onꝰ? funeris nõ reſpicit hrdẽ ſʒ dotem quatenus
Grucntmmn qñ fiſcus vult vti iure ꝑſonalis actiõis: ſecus ſi velit age ſufficit: ſ ſi nõ ſufficit reſiduũ reſpicit hr̃des ⁊ ĩter eos di
, re hypotecaria vel vtini actione:qꝛ tunc poſſet agere ab uidit᷑ ꝓ hr̃ditarijs poꝛtionibus. Iteʒ op. de.i:.iij.in pn.
tchlgi⸗ initio contra debitoꝛẽ debitoꝛis. Jaco. , ff. de adimẽ. le. So. vt gl.tu dic ꝙ ibi nõ ẽ onꝰ hr̃ditariũ ĩ
nzrphun W. Nſolutum Sbvomen dar laſolſuſ aatn cũ deſucho ſd iĩchoandum cuʒ herede ⁊ teſtatoꝛ
wenſ 8 72 vtiles trãſeũt / directe nõ potuit vnumg e. L
denn niſi cedant᷑.h.d. ¶· Op. ꝙ ſine ceſſione trãſeat W R Ner ſonale actio non dat Z
iu . K. actio: vt. l.ſi ĩ ſolutiõe·j/de ac. ⁊ obli. Sol trãtitt A Ered em. ingularẽ ſucceſſoꝛem. h.d.
tlferfn Actio an vtił ex ſolo ti.vt in ↄꝛio.ſʒ nõ exercitiũ directe niſi ceaat NEE¶ Op ſic mulier hʒ bona hypothecata: ergo
ſcmnen trãſeat ſñ vt hic.vñ ↄſiderãdũ ẽ ꝙ ſicut ſe hʒ traditio ĩ rebꝰ coꝛpali EaMaa hypothecaria põt nomen exigere:vt.l.nomen.
rüutt ceſſione. bꝰita ceſſio ĩ ĩcoꝛꝑalibꝰ.Ex ſolo ti.nõ qrit᷑ actio ſicut nec q̃ res pig.obli.po.So.hic volebat agere ꝑſonali de do
61 lenii dñiũ rei coꝛꝑalis ſine traditiõe:ſʒ ĩ caſibꝰtrãſit vtił ex ti. te:hʒ ergo mulier tria iura Oꝛimo actionẽ de dote:⁊ häůG
u ſe ſolo ſine ceſſiõe vt eſt hic.⁊ tũc ceſſio q̃ dẽbat opari cira ſolũ q hr̃dẽ mariti intẽtat. Iteʒ hʒ hypothecariã ⁊ ꝑ hãc
lji A vtilẽ ⁊ ñ pᷣt dare exercitiũ directe.¶ Wõ q̃ro quõ hʒ vtilẽ poõt nomen aduocare ⁊ aut debetur res ⁊ tenebat᷑ pigno⸗
— 2 q̃re? Rñdeo qꝛ ꝑ ctũ fingit᷑ ceſſionariꝰ idẽ ꝙ cedẽs ⁊ ri:aut quãtitas ⁊ cõputabit in debito:vt.l.grege · S. ſi pi⸗
nmnc i, ecõtra ⁊ fingit᷑ ab ipſo pᷣncipio õxiſſe:⁊ ideo ex interta⸗ gnoꝛi.ff.de pigno.⁊.l.ſi conuenerit.de pig.act.⁊ foꝛmabit
oN tiõe.l.hʒ vtilẽ. Sʒ quõ ſuo noĩe hʒ vtilẽ / cũ vtil veniat ex ſibellũ ſic /dico te obligatuʒ ticio ⁊ oĩa ipſius bona mihi
rſe antiqͥ ctu:qdð ptꝭ qꝛ ſi cedo actionẽ furti certũ eſt ᷣnon obligata/quare peto te mihi cõdẽnari /⁊ ad h ꝓpono hy
Ochiin 4 naſcit᷑ ex ceſſione: Rñdeo hʒ ex antiqͥ ↄctu:ſʒ hʒ ex ppa pothecariã actionẽ. Item hʒ vtilem quã põt ꝓponere / et
ungen ꝑſona qꝛ ſibi naſcitur. Et ex pꝛedictis ↄcludit/ꝙ ſi volo dicet in libello dico te debitoꝛẽ talis ⁊ mihi ceſſa iura / vł
nti, q ij

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis

mihi cõpeterevtilem:qꝛ nomen eſt mihi obligatũ.¶ Jte,ʒ
op.ꝙ mulier habeat aliud auxiliũ:vt.S.ti.ijAl.ij. So.fate
oꝛ oppoſitionẽ:ſed hic nolebat ſic facere.i Item op.ꝙ a⸗
ctiones nõ decernãtur:vt.l.j.⁊.ij.S.de foꝛ.So.vt glo.
G b ete tu. Etas pupillaris acti
3 pz X vonem eris alieni non
impedit.h. d. .—
E¶ Op. ꝙ etas impediat exactionẽ:vt.l. j. S. de
oꝛdi.iudi.⁊.l.ꝙ de bonis.S.ita demum.ſff.de carbo.edic.
So.ibi eſt qõ ſtatꝰ ⁊ bonoꝝ vel ſtatus: biczĩ eris alieni.
SANNSAAE . Pꝛepoſtere veniẽs nõ
Td ebitum. Kechont, regkarit. h. d
RAHEQuero quare eſt ppoſterꝰ. Rñdeo qꝛ petitio
NRBBAhditatis é piudicialis ad alias ⁊ dic vt gloſ.
¶ Itẽ q̃ro an petẽdo debitũ videat᷑ repudiare hr̃ditateʒ
NRñdeo vt glo.ꝙ nõ.ſ¶ Item qꝗro an videat᷑ adire hr̃dita
tẽ dicẽdo ꝙ diſcutiatur an hr̃ditas ad eũ ꝑtineat debito
ſibi ſoluto.Rñdeo nõ/qꝛ ille actꝰ facit queʒ eſſe hr̃dem qͥ
neceſſario cõpetit ſoli hr̃di ⁊ nõ alijs vt.l.ꝓ hr̃de·S.papi
nianꝰ.ff.de acqͥr.hr̃di.ac põt eſſe ꝙ iſte nunc adhuc deli⸗
berat vtrũ adeatvel nõ ⁊ ad hoc debet ſibi dari dilatio vt
l.filij mater.ff.ad tertul. Succeſſio hig ii
Bar ucceſſio hr̃dis non cõfun⸗
4 J ad ulta.arniſ quota actionem ⁊
Iʒ creditoꝛi defuncti creditoꝛem hr̃dis bono
E W,A&rüů ſepationez ĩpetrare. h. d. Sʒ qᷓ eſt rõ ꝙ ꝑ ſuc
Debitũ to ceſſionẽ nõ extinguitur totum debitum. Rñndeo extingui
tũ an extĩ tur ſolũ ꝓ poꝛtione qua ſuccedit qꝛ eatenus repᷣſentat ⁊
guat᷑ ꝑ ſuc non in plus:⁊ ideo ſicut non poſſet eſſe debitoꝛ ſuijpſius
ceſſionem ita nec nunc lzʒ tñ exigatur pꝛo parte ſucceſſionis/quan⸗
tum ad effectũ petitiõis/quia non poteſt cõuenire ſeipᷣʒ
tñ nõ oĩno cõfũdit᷑: hĩc eſt ꝙ in bonis hr̃dis cõputatur ĩ
röne falcidie:vt.l.in ĩponẽda.j.ad.l.fal.⁊.l.ſancimꝰ.S.in
cõputatiõe de iure deliberandi.
¶ Op.· ꝙ ſucceſſio ꝓ parte confundat actionem in totuʒ
vt.l.ſi cõpenſandi.j..de hr̃di.inſti.So.tex.tollit ↄꝛiuʒ ibi
pꝛopoſita eſt ⁊c.¶ Item op.ꝙ non poſſit ſeꝑatio impetra
mrri:vt.l.j.S.illud.⁊.S·pꝛeterea.⁊ · S· qð dictuʒ.ff.
(de ſeꝑat. So. hec ᷣm illas:⁊ dic vt gl.

5 erſonalis actio nõ ſe
Med ito 2 es. Renn ſingulareʒ ſucceſ
ſoꝛem. ¶ Op tribus modis ⁊ ſolue vt glo.

Ex delictis dekunctoꝛum in
quãtum heredes conueniãtur
. MKubꝛiia.
nn rr Ad euidẽtiam eſt ſci
*° Sα + D ſt litis. aen ꝙ aliquando
R queritur an actio detur heredibus et
de hoc non loquitur tex. Sed gl.in pꝛi
ma parte Aliquãdo queritur an detur
Hin pereden 7 oc laquitur tex. ⁊ ſes
r SP* AA&Cunda pars gl. Aliquãdo queritur an
K 2.2 accuſatio criminalis detur in hr̃des ⁊
tunc loqu

itur tertia pars gl.⁊ lex iudicioꝛuʒ. de accuſa.
⁊.l.jijſi reus vel accuſatoꝛ moꝛ.fue.et.l.iji.ſi penden.ap
pel.moꝛs inter.⁊ hec.l.bꝛeuiter hoc intendit.Ex delicto
defuncti agitur ciuiliter ⁊ eatenus datur actio in here⸗
dem quatenus ad eum peruenit vel in ſolidum ſi lis fuit
conteſtata cuʒ defuncto.hoc dicit.( Hec lex loquitur de
duplici crimie. Pꝛimo qñ defunctus cõmiſit vim quod
potuit eſſe dupliciter quantnʒ ad pꝛeſens. Pꝛimo ſi cõ⸗
miſit expulſiuam. Itein loquitur de crimine concuſſio⸗
nis qð cõmittit᷑ qñ pᷣtextu officij aliqᷣd a ſubditis extoꝛq̃
tur:vt.l.qð euitãdi.S.de ↄdic.ob tur.cau.¶ Dhiuide in du⸗
as ptes qꝛ in pꝛima erat lis conteſtata cum defuncto. In
ſecunda non. Secunda pars incipit ibi alioquin.
Heredes ¶ Op. ꝙ in ſolidum dentur actiones ex delicto indiſtin
an teneãt᷑ cte in heredes vt inſti.de perpetuis actio · S. ſi hr̃dibus.
ex delict So.aut queris an dentur heredibus ⁊ dic ꝙ ſic:vt in cõ
defũctoꝝ. trario:aut queris an dẽtur in heredes ⁊ loquitur hec lex
Item op.ꝙ nec heredi nec in heredem detur vt.l.j . ſi
re.vel accuſa.moꝛ.fue.⁊.l.ij.ſi penden.appel.moꝛ.inter.⁊
l.ex iudicioꝛuʒ.So.aut de crimine agitur criminaliter ⁊
tunc non datur actio heredibus / vel in heredes niſi in
caſibus vt in cõtrarijs:ſi ciuiliter datur heredi:vt dicto

S ſi heredibus:vnde non diſtinguo an crimen ſit pubit⸗

cum an pꝛiuatum vt facit gloſ. ſed an agatur crimina⸗
liter vel ciuiliter.¶ Itẽ op.ꝙ etiã ciuilis actio non detur
heredi vt.l.cum emancipati.S·emancipatꝰ.ff. de col.bo.
⁊. lL.penul.ff.de in ius vocan.So.regula eſt ꝙ in · S. ſi here⸗
dibus.contraria ſunt ſpecialia quia ille actiones dantur

ad vindictam.¶ Item dicunt quidam fallere in actione ĩ

factum de calumniatoꝛibus: quia eſt pꝛouiſum alia via
ſ.condictione ob turpẽ cãm.vt.l.hec actio.ff.de calumni.
Vel poſſes dicere ꝙ loquitur de herede eius qui dedit ĩ
dãnum alienum pecunia:⁊ ideo actionem habere nondʒ.
¶Op.· ꝙ contra heredẽ non dentur etiam in eo quod ꝑ⸗
uenit.vt. l.j.ĩ fl.ff.de vi ⁊ vi ar.⁊.l.ij·S. fl.vi bo.rap.So.ibi

ſpale ⁊ ſi dicas ĩmo ille tex. loꝗtur de illis actionibus qũ
vis fuit cõmiſſa ⁊ dicit dari.Sed dic hic non diciꝙ dent

ille actiones.Sed dicit heredẽ teneri de vi:alia tñ actio⸗

ne.¶ Itẽ op.ꝙ ĩdiſtincte dẽtur in heredẽ.vt.l.ſi pꝛo fure.

ff. de condic.fur. So.vt glo.⁊ male.Et ideo dic ꝙ aut cõ
ſideras oꝛiginem condictiõis furtiue:⁊ dico ꝙ illa venit
ex delicto vt pꝛobatur in.l.certi condictio.ĩ pꝛin.ff.ſi cer.
peta.⁊.l.ſi ambo·S.quotiens.ff. de compen. aut conſide⸗
ras eius naturã:⁊ dico ꝙ eſt anoꝛmala nõ participat na⸗

turs earũ que veniũt ex delicto cũ detur noxaliter vt. eo.
ti. l. ſi ſe finns. tẽ op.ꝙ detur in heredẽ licʒ nil peruene

rit.vt.l.iij ·S. qð autẽ.ff.ꝙ quiſq; iurj.So.yt gloſ.q Item
op.ꝙ ind iſtincte dentur in heredẽ vt.l.ex contractibꝰ.ff.
de act.⁊ obli.So.lex contraria loquitur in dolo commiſ
ſo in contractu.ſuperioꝛa in dolo cõmiſſo extra gᷣctum.

Item opp.ꝙ etiã ex contractu non det᷑ heredi.vt.l.vni

ca.S·videamus.·j de rei vxo.actio.So.ibi ſpeciale.
Item opp.ꝙ nec in heredẽ vt inſti.de ꝑpe.actio·S. alio
quin.So.ibi fuit dolus dãs cãm contractui:⁊ ideo cõtra
ctus nullus:⁊ per ↄñs non videtur cõmiſſus dolus in cõ⸗

tractu/ſed extra.¶ Itẽ op.ꝙ etiã ex contractu non det᷑ ĩi

heredẽ.yvt.l.j.ff.ſi mẽ.fal.mo.di.So.poſſum dicere ꝙ mẽ⸗
ſoꝛ non tenet᷑ actio.locati/ſed quodã officio vt aduoca⸗
tus vñ non videtur dolus cõmiſſus in cõtractu.ſed ĩ mẽ⸗
ſuratione ſic ex ctu. Itẽ opp.ꝙ vbi etiã eſt cõmiſſus in
contractu nõ detur in hr̃des.vt.l.ſi eũ ·S.qui iniuriarũ.ff.
ſi quis cau.So.reiectis alijs dic ꝙ ibl actio debebat da
ri ad intereſſe:⁊ qꝛ deſinit intereẽ hodie ſiſti ⁊ retro ſiſtũ
fuiſſe deſinit actio cõpetere vnde non eſt illa rõ:qꝛ nõ de⸗
tur in heredes.¶ Collige ergo ex pᷣdictis:qꝛ aut ergo agi
tur de crimine criminaliter:⁊ tunc nec heredi nec in here
des datur regulariter:fallit in quibuſdã caſibus in qͥbus

dantur in hr̃des non vt ipſi puniantur: ſed memoꝛia de⸗
functi damnetur ⁊ bona auferantur heredi. Si agitur ci
uiliter de crimine:tũc aut fuit cõmiſſus dolus exira ↄtra

ctum:⁊ tunc aut queris an det᷑ heredi.⁊ dico ꝙ ſic regula
riter fallit in actionibus que dãtur ad vindictam. Item
in actio.in factũ de calũniatoꝛibus.aut queris an detur ĩ
heredẽ:⁊ dico ꝙ aut eſt lis conteſtata cũ defuncto ⁊ dat᷑
in ſolidũ aut no:⁊ tunc quatenus peruenitvt hic.fallit in
quibuſdã caſibus:in quibꝰ etiã de eo qð peruenit nõ dat
eadẽ actio:ſed alia vt in violentia cõmiſſa ablatiua ⁊ ex⸗
pꝓulſiua. Item dicunt quidam fallere in condic furtiua.
Verum quidã dicunt eam non venire ex delicto. Sʒ ego
puto eam venire ex delicto /vt dixi oꝛigine:ſed habet na⸗
turam anoꝛmalã:nã hʒ naturãvenientium ex contractu/
quia datur in heredem vt dicta.l.ſi pꝛo fure.in pꝛincipio.
Item habet naturam veniẽtium ex delicto: qꝛ dat no⸗
xaliter.vt.l.ſi ſeruus.ff.de condic.fur.Aut eſt delictũ cõ⸗
miſſum in cõtractu:⁊ tunc regulariter dat heredibus ⁊ ĩ
heredẽ inſolidũ.vt.d.l.ex contractibus.Hicunt quidam
fallere in tributoꝛia que non datur in heredem vt.l.illud.
actionibus in quãtum datur ratione doli.
Item participat naturam realium inquantuʒ datur in
eo quod habet. Item dicunt quidam fallere in.l.menſo⸗
rem.Sed ſᷣm dominum Marti. ipſe non conuenitur ex
contractu. Item dicunt quidam ꝙ fallit in.lſi euz · S· qui
iniuriarum.ff.ſi quis cau. Sed non eſt illa ratio vt dixi:
qꝛ non detur in heredem /ſed quia deſinit intereſſe:ergo
⁊ actio que ad intereſſe dabatur. ,
¶ In glo. que incipit vt.ff.ibi in popularibus actioni⸗
bus: quia non dantur heredi vt heredi.ſed vt cuilibet
de populo.
In eadem glo.ibi ob turpẽ cauſãvel hoc ideo:qꝛ dedit

ff. de tribut. Sed dic ꝙ illa participat cum perſonalibus

decoſt
ſcd ho⸗
iriſci
Mio: y
ulte
Erneep
mitti
iprct
Gapp
fidchi
Mopet
Cinacrt
ſehcont
Udebit
leiſte
ode
ſeſncon

⸗

gar n S „ ſt l
nmn . C cCO itu. peci S ₰AD 2 .„
ſigini 6b oang aliena Jueage 7 E 2 Robat ( . 1
and bo anore, ingno ad a etſen f allit in a criõe vi . 1 nibus 0
eiggciene glo. ibi ſʒ immo tenetk: ctionis nõvt hr̃s . G *
inun Sdiberrgadunis ztumumde 7 Zer eadem DJui. Efaviuizari⸗ edene
toffdetalenn ambo. F .l. certi cond ictio.i. n: mo oꝛigo eius ẽ⸗ 2 fide iuſſoꝛi ni loquẽs
teigsq iu lã quotiẽs.de cõpẽ in pꝛincipio.ff. ſi ciug Ex S uſſoꝛib? poꝛrigi es de madatoꝛibz
bidee a. (In eadẽ * e cõpẽſa. ſʒ. io. ff. ſi cer. pe. ⁊.l.ſi . rigit᷑ ad ↄſti oꝛibz
nhe Cti In eadẽ glo.ibi . ſʒ habet bñ pe. ⁊.l. ſi ep R boꝛngn aa onithto
wer, eadẽ glo. ibi cam i in quibꝰnon traſi naturaz anoen ationt dese
mnenand ſus in Zctu i cãm contractui on trãſit.ſ.ad hr noꝛma V nibu
W ſus in Zctu cum iß tractui. ſed tũ t. ſ. ad hrdes 8.
pibor 4 dem? I cum ipo tũc nõ vide 8. 4 In i . 7 *
W em glo. ibi ſare ür nultno ſea es et dolꝰ comiſ Mubꝛice
Geninh deiineſura mefſoꝛem. ſed i lus. ſed ex 5 comiſ SHõ 2ꝛicah.
tbtg ſed in mẽéſurati ſed ibi nõ cõ F Sctum. J äl G
uncnn ſ or ierttel Zi deg linaartn⸗ ſartn ““ T creditoꝛz. Omnis qut aff⸗
Anie. idco qꝛ actio debe uc s a wied⸗auti trib Ghaffirmat.h, d. E & mat dz pbar i
dlſip n eſſe: ergo ⁊ 2 ctio debebat dari⸗ gl. ibi· S. qui i uto fund h. O. Uel di dz ꝓpbare qð
Nlpoofi go ⁊ actio. at dari adi qui iniuriay A lare 86c/. dic. Sic 4
ogihi rnatle a erkinalcen npublicis. Idem l be erceprionls h. v Aarrods
dniniifi K 6 D S V in oebere Miegne, aſſigna dſa ae
nu alt econſtituta pe⸗ nen anrnot onei faciẽdo e Eecunco aignaalis
7 4 6 . . 4 2 . E α1 . 4 r — 4 1
lgtinn 4 C2 e voluit ſentire pꝛi exceptionẽ id uia ſiue a⸗
N Mubꝛzica Bevrl ſ e ſolntioneno Probekſee vz pꝛobare:
ganſi E pꝛo. Agi de conſtituta d . S Sllelliones. er lec pꝛeſumat pꝛo
c nn — in her ta datu ſli de veoda. . vrgl.
rir e⸗ auado. Sgen eefna elone⸗ els llelliones. Ea ha ense qð
ulln Gr ekerminate Nepongor gnetpor e male nerc adre rectoꝛ fatu t. hoc dicit. Pe ue intentionis
Wn latiue ine hicit qolibet ne hoc pꝛimo Wnere certe l eairenneigo agetdeia peans Ronuelantt emn
Neagſtſii tabil ibu et ⁊ attribuit pan ernat iuox in ſoli rnatiua circa. ff. de pꝛo bati oꝛ in pꝛobai ciauit rẽ perti
hirſttotd Actio de E⸗ nus ea qᷓ dixii. uit partẽ. h. d dr in oliaa copu⸗ aut actoꝛ nõ p: ationi. c. l. ſʒ ⁊ ſi atione defeci Epeſti
Gnelan tio de Rrr rre.b.d. Collige cige pu⸗ ratiuc: vñ ſi peobarnecreus⸗ dponeſſori we lurcigrn
ſisieig it bec (EEce⸗ ario. ge eſgo tiue:vñ ſi nec reu eiei de ſoreing na
hi⸗ . Hmart p no l.ſe ñ ſi caderet r abfegnigemg n r
ntractupon e. dat ex nu⸗ M ceptici Ad euidẽtiã ed ⁊ ſi poſſeſſ. a poſſeſſiõe nõ nitur. reus nõ .n
undſen Nl do pact 2 do S . g. 11 Etiã eſt ſciendũ bat ſe dñim Oꝛi. aut reus ſſi õ pꝛodeſſet ͦſnj decla⸗
ndcergni o. , eAEn. pacto ⁊ eſt rõ eↄſtituta endũ de rõ 7 abſoluit᷑ dec aſſumit om ei ſnĩa:vt
fcona AAUak in ali eſt rõ m quoſdꝗ dat actio de rone hui luit declarati nus pꝛobandi 8
ſlelo Nricher obligatione i in alio rel quoſdꝗ:qꝛ qͥ . ex nu Itẽ ius.l.q̃re gratiue:vt.d.l andi ⁊ pꝛo
. oſti. pe igitur. x. di editoꝛ habet ⸗luim! actoꝛe nõ ꝓbã oꝛ. Rñdeovt. S Quero
ietciniiet ſed b bec. ergo x. dieruz dilatio: vt. et ð ſe ꝙꝙ in habeat exceptio pbate nõr vt. S.l. pꝛoxi
eſtcöifen. poc nõ ẽ bñ habet aliud atio:vt.l. pone dñi xceptionem: nõ remaneat dñ̃ 20 ximg.
quiiniuni iuriſcõſi E bñ dictũ ꝓ ſe ꝙ ex miſſoꝛ.ff. . ñium.i.poſſe ,, 1: vt. d. l. ſed 8 reus:ſ⸗
Nue iſcõſulto: tñ tu & de x nudo pact bauit ⁊ habet ſe eſſio. vel dic ⁊ ſi poſſeſſe ſ ſo⸗
ctio debchun actio: vñ o: tñ añ ꝑ pᷣ ntur. x. dies fuit o agat ſi nabet ſolam dic vt dixi eſſoꝛi. So. ex
ftienm i pot :vñ dilatio ꝗ btoꝛem ex nudo pa uit adiectuʒ a bſit onus pꝛobãdi exception iri qꝛ aut reus ni e
gu uit eẽ cg eiu qᷓ poſtea ſe H 0 pacto d 59 clarati adi ⁊ pꝛobaui vt in cõtrarie nil pꝛo
llnͦnin bar nec pf voſtfi qð pceſſi quuta fuit ꝑ iuri dabaf hec Fn tiue / qaꝛ domi uieſe viin ganne abſrgtt ſſum
gfockſech. ec pr poſt filiũ pceſſit. nam cã p iuriſcõſultũ no Pa dominus vt. d. l. ci ſim ⁊ tunc ab r allum
ge outetgee mediata ? he liũ:⁊ ideo cꝗ nõ põt eſſe ſi non † S NX dD. l. circa. pl ſoluik de⸗
Mretgee gis e e — N placen. dicit ali Ccâ
uoinſ q; vna: vt.l.ſi muli ua3 Rtor Ala medlers ezi in nem t ex en badi pꝛopter p⸗ eere
innnan itdenltun Peenten Faeller cnae Bdc dnt dn onii kerrchr anericadaſucͤ⸗
i.Siagtn udo pacto acti it/ ⁊ ſic cũ ergo nõ poſſit cõſti aut ſe r ꝓ part oinge ergoc au ad aliud.
do pacto actionẽ vna obligati ſſit cõſtitui ut ſolus coll arte:ſed in ſubſidi t vtercq;ʒ ge .
Nus ertnn olim actioõ nẽ ꝓduci igatio ſcð ui ſid ega geſſi. ubſidi q; geſſit et
NdsCeſ . es.ſ.actio cit. Itẽ eſt ſci a poſtea e ium releu⸗ it tenetur ipſe um tenet᷑ alter. Si
kogſrl n conſeün, dogueralten erſo eaer ria leuatur: ergo co riblam ſoligun bie un ſe
hdictam r an debitũ utũ deductal tuta/7 qꝛ dubitab⸗ ue erät er oluendo qð nuents hic vel um hic in ſub
veroendin duci ideo fctã fui iẽ ⁊ cõdition et ? an eet poꝛe ergo ⁊ hodi ri qꝛ tempoꝛe collegaz
ale poſſet in cõ ppetua ? ſ bꝛeſumpti ie ẽ ſoli depoſiti officij
defmnaor 10 ituta bꝛeuiter! . tutũ de- ̈ pꝛobat c Alin induc⸗ vt lic ex vn
irpthictn re in conſtitutũ recepticia hoc intendit.He e⸗ adminiſt cum fuiſſet id atur vel reler 0 temn
landn topuro di utũ dedu 6 ceſſante Oog Hodie iſtratione let idoncum t euatur hoc i
eruentnod to puro ĩ diem ⁊ ſi cta ⁊ eſt ꝑpetua⸗ tur pꝛo qᷓcum ioneʒz ⁊ ſibi imput empoꝛe quo c ip
alurt rö cõditi 8 n6 de
1abletuutg⸗ q̃ fuit rõ dubitã ſub cõdition tua ? ꝓ quocũ cuinc R . et qui nõ exegi poſuit
ſhen 6 ãdi an debitũ etʒ cõſtitutũ q; debi⸗ 0pzit . egir.
CoNtiefuri qꝛ nõ videbat᷑ añ debitũ ĩ diez utu. h. d. ¶Q etatis Pꝛob
H idebat᷑ añ eſſe ĩ diez poſſit cõ Luero⸗ pꝛobationib . atur rei dñiuz
Ncico Ge Bec vbit eer i ſe nata actio cõſtitui. Rñ ationibus / dũ tñ inſtrumenti fiuz
V bitũ eẽ: ⁊ ſic nõvid o vel obligatio 2 ſideo YAAcludat. + s / du tñ pꝛ entis ⁊ alijs
eltihebetf⸗ nra ee o eſt verca ebat oſtitutũ gatio ⁊ per ↄñ tum emptioni hoc dicit. Nu obentea ttum es⸗
ſz nõ eſt verũ qꝛ i ↄſtitutũ valere cũ er ons emptionis pꝛob it. Munquid q̃ dñium cõ
nerccntnen Saeuit tö dun rũ qꝛ immo eſt n re cũ reqͥrat tur fuiſſe dominũ atur dominiũ id ergo peri co⸗
ſideo itãdi de cõditioi ata actio Arat de ſ IeO minũ venditoꝛe iniũ. Certe inſtrumẽ
felnptincoo⸗ ſ̃ qꝛ pend cõditionali ⁊? obligat pecificatio itoꝛez ſe rte non/niſi
6 Ftunc fuit rõ dente ↄditi onali an poſſ. tio. m tionemmam 3 ſed pꝛob niſi pꝛob
co: dtn⸗ 4 uit rõ dubitãdi ione nõ eſt debitũ et conſtitui odo ſciebantvi ſemel vidi atur per t e
gelic leo qꝛ p̃toꝛ faci. itãdi an debitũ debitũ:ſʒ di ui. v bantvinum idi teſtes i eſtes ⁊
tekdellcl⸗ ptoꝛ faciebat mẽ debitũ ſʒ dic ꝙval uas colli inum eſſe talis di interrogari
e uro no eſt dies: at mẽtionẽ tü puꝝ poſſet eõ cvalet e gere ⁊ vin ilis diceba ogari quo⸗
hereibne d. basn eſt dies:e⸗ ionẽ dieiĩ vᷣ̈bis cõſtitui. Rñ rat factus domi um ex eis f ant qꝛ viderũt 2
. ſis nõ es: ergo ceſſe ieiĩ v̈bis ſuis: ſ ĩ f n dominus 1s facere: ⁊ ſi erũt eum
Hicttqtitn ſom poſſet in cõſti ſſare videbant᷑ 5 S: ſj ĩ debito mam materiam 2 bñ cum vinuz non ſi ic per confuſionẽ
ma. z.l.] itutũ deduci nt vᷣba p̃toꝛi in bona fl m ⁊? bñ di z non ſit reducibi uſionẽ
gen Kiut Pecumne ſtat .hos acci educi ar.l.ſi Ptoꝛis ⁊ pe ona fide qð pᷣ icebant: ſed tan cducibil .
en e ſtat qꝛ ſp ineſt di uſare · S. om̃ l.ſivero· S. devi r de acqr qð pᷣſumitur i ‚ſed tamẽ ſpecifi e ad pꝛi
gperongin ppellatõ cuni eſt dies taci mibꝰ. de ace deviro. ff. cqᷣr.re.do ur in dubio: ſpecifican
an ad nũ ie appellatio acite:vt.l.ꝓmi ceuſa. ſʒ hic nõ ol .—,S ⁊ de hac materi :ꝛvt. l. ade ns crat
. d nue pec gtio adn l. ꝓmiſſoꝛ.ff. . nõ ob⸗ agteria pl . leo · S. cũ ᷣ
ratã refe⸗ nu u. Sol. aut loqri umerat ff. e. CO ☛.VV ſt . 2 ene dicã. . e. l. cũ 8. ff.
Onnzenn efe⸗ numeratã ut loq̃ris de p qᷓ referatur:vt.l.j p. ꝙ pe⸗: N rum Seri J.e.l.cũ r
en ratur. 4 eratã vt ĩ öri de ꝓpꝛi ſianifi r: vt.l.j.ff. D , 6 =ð eta BGcriptu . es.
geinl nſt hodit ea qᷓ ĩ Zrio:a vꝛia ignificati de cõſti Wc ali *pb ra pꝛiuata nõ
. 17 ea q̃ᷓ conſi o: aut loqᷓris l . atione ? ref⸗ W jS. h. D. ¶C. A at ꝓ ſe 4 noO
cotvenenret ilf. ff. ſi c nſiſtũt in arge ⁊ in refert ad Wao. e ghec. l. pꝛi d euidẽtiã ẽ admiculat᷑ tñ
.. i cer. pe numero / po ipꝛopꝛie:⁊ comp̃ᷣ deinde pꝛimo poni Etiã ſcisdũ at tñ
lſian da ſimili ⁊ pꝛocedit hic ĩ poͤdere/vel mẽ comp duas ſpẽs dũ di nit genꝰ? dũ dici Eẽdũ ꝙ vᷣm gl
ont da ſimilitudine quã it hic ĩ larga ſi vel mẽſura: vt.l. CDo ſpẽs du dicit atte ſ dicit in n gl.
jrtondt ra cũ illis qꝗᷓ e quã hñ urga ſignif nẽſura:vt. l. ibi p. ꝙ ſcriptura pᷣ t atteſtatio ſe inſtrumenta
ſ, a cũ illis qᷓ ↄſiſtũt i ſit res cõſiſtẽtes i catiõe ex oĩ ibi hʒ ſubſcri a pᷣuata ꝓbet: ſeu sduocatio.
tartſenag ſigniflcatione ſt in nu lſtẽtes in põ imo⸗ i hʒ ſubſcriptionẽ triũ pꝓbet: vt. l. fi. S. ſi ocatio.
gnificatione ? mero:aut loq põdere⁊ mẽſi diſtigui an ſit cũ ẽ triũ teſtiũ. hi fi. S. ſi certũ
, gis q; re i compꝛehendi oqueris del⸗ ein⸗ S n fit cũ cꝗ vel ſi u. hic nõ. ¶ Atẽ rtũ pe. S Sceß
, ſa:na e 4 o. hec vᷣm illã vel ſine vt.l. gñ .(Bré O o. Scptura
bus Ge ret a: nam omne it omnes res rgiſſima . Hec m illã. pʒ gl.tu di t.l. gñaliter.j. p. ꝙ debeat Puata
NNde I..ff. de contrahe S es per ex potẽtia mẽti quãtũ gl . ku die ꝙ? iter..·de nõ at Pugta an
dalbe uerti. hinc eſt rahen. emp. - ſi pecuniam exti ma t uãtũ ad ea dic ꝙ aut queri 16 nu. pec. b
w diei ⁊ ſic tim is ex v̈bis ĩ q̃ ĩ eo cõtin lueris de virtute ĩ ppoet.
tur mat e dicimus * ic ad pecnmanp antur 13 18 i eo ſcript: z tũ lentk vi obli vircute ĩſtru
Aordel ſi natcerigtum ſi pot ꝙ appellatione m. poſſunt cõ vꝛio:aut qris pt:⁊ tũc diſtĩgui bligatiõis reſu 2
hoc dici e potentie: uci ad materi ic contine i x eo ⁊ loqui e ĩſtrumẽti quã c cu cã vel ſine v
c Dicit evoratie velincſium F lnd i, als non iuuant:qð da hec lex nõ c nöneoſt ad Pbarione fi
rig. ud. ff. de leg. iij re⸗ non vt. l ſp ſunt oꝛdinat 4 aſunt ſizgil nantes
:ii. fi quinutu⸗ enem. 5. mult vnũ cõem effectu:
¶ Item notang hic ſignatur! lta.ff. de execu.tu efetſſ:
ta ꝙ iudex non dhoronels ret 7. I. j.tdſ
ad vnam ſpeci
ſpeciem pꝛo⸗

ꝗq iij

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis

cin ft
bationis animũ alligare.Et ex hoc collige ꝙ iudex deb vNV E Capitula imꝑtinentia nõ admittun⸗ ſſaſ
admittere qdᷣlibet capituluʒ ſiue ſit omnino ꝑtinẽs ſiue Rꝑ iᷣ G;. tur. h. d. Uel dic ꝙ non pꝛobat hoc eẽ ſſnn
adminiculet᷑:vt.l.indicia.s.de rei vvYv. 2c. Et eſt dicere ꝙ ꝓbationes debẽt de neceſ⸗ ſn
E Atio nes Verba enunciatiua nihil o⸗ P Eſarijs nõ de pꝛobabilibus / vel cõtingẽtibus lʒ ſide 9
8 perantur ſiue ſint pꝛolata ad ille quãdoqʒ admittãtur:vt.j dicã.⁊ licet glo.ponat exẽ⸗ nät
oommodum heredis ſiue ad damnum. hoc di plũu de ꝓbabili male ponit qꝛ illud concludit neceſſario. namnd
ccit cum ſequenti. Diuide ĩ duas partes:quia ¶Op.·ꝙ ſtatus patris pꝛoſit filie:⁊ ideo capitulũ admit ſtiicn
in pꝛuna ſunt pꝛolata verba enunciatiua ad releuationeʒ tatur:vt.j.ne de ſtatu defunc.l.ſi pater.Sol.hic q̃rimꝰ de ge ernu
vnius heredis ⁊ grauamẽ alterius. In ſecunda fuerunt ſtatu/ibi de honoꝛibus. Itẽ op.ꝙ admittatur capitulũ etihun
pꝛolata ad releuationẽ debitoꝛis pᷣm quoſdam:⁊ tunc bñ ꝙ non pꝛobat nã ſufficit mihi pꝛobare pᷣdiũ fuiſſe pfis: ailemse
adaptatur aut.hic poſita/vel grauamen ſᷣm alios.Secũ meũ: ⁊ tñ nõ ſeqᷣt᷑ fuit pr̃is/̊ᷓ meũ: ⁊ ita vr obſtare.l.ſiue ottu
da pars incipit ibiſ eiuſdem iuris laut ergo teſtatoꝛ ſcri⸗ poſſidet iꝓe.So.dicit gl.ꝙ q̃dã nõ ↄcludũt ꝓbabilit/nõ ſollt
bit pꝛo herede ſuo dicens talem debitoꝛem ſuũ ⁊ hoc nõ ti neceſſario:vt in ſtatu mris ⁊ auie materne/circa ſtatũ lhſo t⸗
pꝛobat:vt in pꝛima parte. In ſecunda poſuit verba con⸗ filie vel neptis: vt dicit glo.⁊ tale capitulũ admittit᷑: ſed haun
tra hr̃deʒ:quia dixit ꝙ talis debet ſibi.x.tãtum ⁊ hoc nõ certe hoc capitulũ neceſſario ↄcludit nontm̃ ꝓbabiluer: erune
pꝛodeſt ſi contrarium pꝛobetur.Alij intelligunt ſecundã nã ſi mater fuit libera neceſſario: ſeqᷣtur ꝙ filia ſit libera: lepoob
ꝑtẽ qñ ſcribitur in fauoꝛẽ hr̃dis/⁊ tũc differt a pꝛincipio ⁊ ſi dicas potuit fieri ſerua /certe hoc eſt facti ⁊ idco nõ ſe
qꝛ ibi ſcribit in rationibus hic in vltima voluntate. pᷣſumitur niſi ꝓbetur. Idem eſt in.l.ſiue poſſidetis:qꝛ eſt eum
¶ Op.· ꝙ hec verba pꝛobẽt:vt.l.ji/ de falſa cauſa adiec. neceſſaria pꝛobatio nõ pꝛobabilis / ſed ꝓbabilis ꝓbatio mißſen
lc. So.ibi pꝛotulit verba diſpoſitiue ſcienter/hic enuncia eſt. Si vellem ꝓbare aliquẽ moꝛtuũ pꝛobabo ꝙ centum Verzni
tiue vel ignoꝛãter Alij dicunt ꝙ aut expꝛimit cãʒ /⁊ tune ganni ſunt ꝙ moꝛtuus eſt:⁊ hec ꝓbatiões admittũtur in Loſo⸗
ſiue ſit vera ſiue falſa valet diſpoſitiovt in contr ario:aut hiꝛis ĩ quibꝰ vera ⁊ neceſſaria pꝛobatio faciliter nõ cadit. hlcia
non expꝛimit /⁊ non:⁊ ideo dic ꝙ aliquando teſtatoꝛ po Idẽ eſt ĩ adulterio pꝛobãdo:qꝛ ꝓbãtur hec ꝙ erat nudꝰ Adulteri⸗ nnſedn
fert verba enunciatiue:⁊ tunc hec verba habent effectum cuʒ nuda ⁊ baſia ⁊ amplexus/ alia pᷣparatoꝛia veneris: um fuiſſe dica
UVerba e⸗ tribus vel quattuoꝛ modis. Pꝛimo quia habent effecti nam hec pꝛobabiiiter cõcludunt adulteriũ: ⁊ ideo quidã cõmiſſũ q̃ ation
nũciatiue diſpoſitionis in teſtamẽto militis nõ errãtis:vt.l.ex his volens ꝓbare quãdam eſſe meretricẽ pꝛobat ꝙ in domo liter pber ne Ki
ꝓlata qͥd ꝙ de teſta. Aliquãdo non operãtur diſpoſitionem:ſ̊ qus ſua paſſum admittebãtur om̃s homines/⁊ ꝙ recedentes ghopea
oꝑantur. dã pᷣſumptionẽ in pᷣiudicium patiẽtis inſeri hec ĩſtrumẽę dabant ei vnũ groſſum vel duos / ⁊ quia hec frequenter ntodo⸗
to:vt.l.optimã.ide contrahen.⁊ cõmitten.ſtip.⁊ inſti.de cotingunt in meretrice:ideo pꝛobabiliter concludebatur leeſon⸗
inutili ſtip · S· item verboꝛum ⁊ extra de pꝛoba.qualiter ⁊ eã eſſe meretricem/vbicũq; ergo pꝛobatio cõcludit ſi nõ ſtindu
quando. Item operatur hoc quia licet non pꝛobẽt tamẽ pobetur actus medius non pᷣſumuur niſi pꝛobetur:vt.l. iſaßf
inducunt declarationem in diſponente:quia ſi dicitur in deniq;.ᷣff. ex qͥ. cau.ma.⁊.l.ĩ bello.S/ facte.de capti.⁊ poſt eanu
inſtrumento talis ſeruus talium ſtipulatus eſt dominis li.reuerſis.ſed vbi neceſſario nõ cõcludit ſed ꝓbabiliter
ſuis talibus ⁊c.nã licet non pꝛobetur per hoc ſeruuʒ eſſe talem pꝛobationẽ admitterẽ in his q̃ faciliter neceſfariã
declaratum reſpectu dominij ſtipulatum fuiſſe: vt.l.ſi pꝛobationem non recipiunt.ar.l.couſenſu ·S. penulti de
ſeruꝰ omunis f de NE ſer. Idẽ in. nans aliauts repudijs.
I de iure deliberã. Item operantur in pꝛeiudicium hf⸗ P . Quilibet debet pꝛobare eie
PWANadum qñ̃ teſtatoꝛ iurauit:vt in aut. q obtinet. . J ſer iptu m. a eſt cauſa ſue R o⸗ i i⸗
4 GB od O b tinet Verba enuncia⸗ e nis/2 negatiua iuris debet ꝓbari:qꝛ omnia de ehuͤet
. 4b tiua cum iuramẽe EE Miure ̃ſumutur licere. hoc diẽ. ¶Glo. exempliſi⸗ Wiria
to teſtantis creditoꝛibus nõ piudicãt.ſʒ hĩdi. cat de non capace/a male:qꝛ tunc hereditas deberet da⸗ ſeſin
Ru ſtra Actoꝛi eſt inducendum onꝰ ꝓ⸗ rie fiſco:vt.l.hr̃ditas.de his qui.vt indig.⁊ ideo alia exẽ⸗ unf
Eu bãdi non reo. hoc dicit. ¶Hec pla ſunt melioꝛa. vel dic etiã in non capace:qꝛ ⁊ quãdoq; win
VV lex facit cõtra canoniſtas qui ſtatuũt ſimul a⸗ defertur agnatis hereditas / ⁊ non fiſco: vt dicta.l. he⸗ 4
cCLctoꝛi ⁊ reo terminum ad pꝛobãdum ⁊ male:qꝛ reditas.
reo ſtatuere non debẽt duplici ratione Pꝛima qꝛ dilatio SGrS E Scriptura regulariter fit ad bne
ſolum debet daripetenti? non alij vt. lj. S. de dilat. Se⸗ öOαGSres. pꝛobationem rei geſte non ad nnnen
cunda quia reus nil habet pꝛobare niſi poſt fundatam P ubſtättam. hoc dicit. logaſn
intentionẽ actoꝛis:vtpe.l.ſiue poſſidentis.⁊ de except. EA &Op. ꝙ pꝛobatis his qᷓ ſunt hic non ſit pꝛoba uas
l.ſi quidem. tum dmium immo opoꝛtet pꝛobari auctoꝛem fuiſſet dũm mman
⸗ m te Affirmãti etateʒ maioꝛẽ vel mi⸗ vt inſti.de actio · S. alie.⁊.l.j.⁊.ij.de publi.So.dicit placẽ. i
. Rhh NA W.III E. noꝛc incubit onus ꝓbandi h. vo. willud eſt verum quãdo apparet aliũ eſſe dũm als ſuffi⸗ icil
Quotidie ꝓcuratoꝛes ĩ materia iſta ſꝑ ponũt memt

ꝛoban⸗
i onꝰ cui

¾ Wnegatiue ſic nego eũ maioꝛẽ vel nego eum mi⸗
noꝛẽ ⁊ putant hic eẽ totãvĩ ⁊ male: qꝛ nõ attẽdo an qͥs ne
Gꝛt vel affirmet:ſʒ an qͥs fũdet intẽtionẽ ſuã ex maioꝛi vł
minoꝛi etate/⁊ ille ꝓbet illã ſiue ſit maioꝛ etas ſiue mĩoꝛ.
¶ SOp.ꝙ nõ incũbat onꝰ pꝛobãdi:vt.l.minoꝛ.xxv.annis
ex aſpectu.ff.de minoꝛ.So.hec ſᷣm illã qꝛ ſi appꝑet ex aſpe
ctu non ẽ neceſſe pꝛobari/ałs ſic vt hic.(¶ Itẽ op.ꝙ affir⸗
mãti incumbat onus ꝓbãdi:vt·j.e.l.actoꝛ.⁊.l.ij.ff.e.ſʒ ita

cit ꝓbatio qð non eſt verum:⁊ ideo dic ꝙ etiam exigitur
id qð dixi.ſ.ꝙ pꝛobet᷑ de dñio auctoꝛis.Et ſi dicas qua⸗
re hec lex nõ ponit de illo: Reſpõdeo quia aduerſarius
hic cõfitebatur autoꝛem fuiſſe dominũ:vel hic agens ha
bet cauſam a conuẽto:vt.l.ſi rem alienã ſᷣm vnã opinio⸗
nem.ff.de pigno.actio. Itẽ pꝛobo ꝙ ſuperfluo ꝓbetur in
ductio in vacuã poſſeſſionem:vt.l.ſi fundum.ff.de fundo
do. So. dicit placen.ꝙ ſemper requiritur vacua.Tu dic
qꝙ aut q̃ris an ad dominiũ tranſferẽdum requirãtur va⸗

icũbat an ẽ ꝙ dicẽs minoꝛẽ etatẽ negat curſũ tꝑis:qꝛ verba pꝛimi⸗ cua:⁊ dico ꝙ non.vt dicta.l.ſi fundum.Aut queris qᷓ;tuʒ
affirmãti tiua ita negãt ſicut negatiua/vt.l.minꝰ.j.de acq.poſ.ẽꝭ di ad hoc vt liberetur venditoꝛ ab actione ex empto:⁊ dico
vł negãti. cẽs maioꝛð dʒ pꝛobare.So.dicũt quidã hoc ideo cõtin⸗ ꝙ ſic requiritur vacua:vt.l.ij.ff.de acti.emp.Aut queris

gere:qꝛ etas per ſe currit qð nõ placet:qꝛ tũc in pᷣſcriptio
ne non eſſet neceſſe pꝛobare lapſum tempus poſtq; per ſe
currit quod eſt abſurdum.nam licet de ſe labatur tamen
qꝛ lapſum eſt in facto:⁊ ideo pꝛobaridebet Alij dicunt ꝙ

qui affirmat debet pꝛobare non qui negat.tu dic ꝙ aut ex
aſpectu apparet de etate ⁊ non eſt neceſſaria pꝛobatio vt

dicta.l.ſi minoꝛ.aut nõ apparet/⁊ tunc non curo quis af⸗
firmet vel neget:quia ita eſt pꝛobabilis negatiua hic ſi⸗
cut affirmatiua.⁊ ideo dico ꝙ aut ex etate maioꝛi vel mi⸗
noꝛifundat actoꝛ ſuã intentionẽ ⁊ illam debet pꝛobare ſi
ue alleget maioꝛem ſiue minoꝛem. Idem econtra ſi reus
ex etate maioꝛi vel minoꝛi fundet exceptionem ſuam il⸗
lud debet pꝛobare⁊ ita ſentit gl.bene intellecta in.lʒ.ſi mi
noꝛem. ð.de in ĩtegrum reſti.⁊ ibi dixi.

quãtum ad ius publiciane/⁊ dico ꝙ requiritur vacua:qꝛ
cum requiratur vacua ad vſucapionẽ:ergo ad publicia⸗
nam.vnde ei dat᷑ publiciana qui cepit vſucapere. vt.l.eũ
qui.ff.de publi.j.reſponſo.¶ Item oppo.ꝙ nõ requiratur
pꝛeciũ numeratũ.vt.l.de pꝛecio.ff.de publi.hic rei vẽdi.
¶ Vodo oppo.hec lex dicit ꝙ non ſolum inſtrumento
pꝛobatur dominiũ: ſed alijs pꝛobatiõibus/⁊ per hoc in- Titulꝰpo
nuit ꝙ per inſtrumẽtum pꝛobet᷑: ſed hoc videtur falſum. teſt ꝓba⸗
qꝛ titulus bene poteſt pꝛobari per inſtrumẽtum / ſed non ri inſtru⸗
alia que cõcludũt dominiũ:quomodo ergo hoc: Rñdeo mẽto.
ad euidẽtiã pᷣdictoꝝ eſt ſciendũ ꝙ doctoꝛes dicunt ꝙ in
rebꝰ ĩmobilibus non põt pꝛobari dñium niſi ꝑ ↄfeſſionẽ
factãꝗ a pꝛincipe/vel cõfeſſionẽ aduerſarij:⁊ ideo ſi in bel
lo dicat quis dico talem rem pertinere ad me iure do⸗

— C – = —
=. = =2
EU S=S =
= = = E=
☛ = = =
— — =—
5 E
E
S=. =. B.

S=

9

ß phe
flaſtl
faitise 1
dſleis
dblsdi
Alninin,
clitennoit

= =
= . =

=☛–

= ESE

S

Negctnn
Koitenn
Gticoal
batgindnt

reccden

oncluckchte

cöcludtie

iprobemnn
de captitng
ſes thi
iternettfri
Hpenni

tdebetpechn
uſaſueſnie
Priequormue
Gloetenni⸗
39 debere
ideoglues
ge gitn

7

t dictalIH

Mariter fii.
igeſtennn

cnonſtper
a
So dict d
edinaſc⸗
tunerpir
lſidictoge⸗
n Adnefirui
Uhicagenn
nwi gn
fuoben
da
n In
eiſinn
qbensg
enolde
Au ens
fiuruun
o ti,

Hoſognrin
bicteiti

minij vel quaſi / dicaont aduocati eligas dominiũ vel qua

ſi⁊ ſi eligit dominium videtur directũ eligere:vt l j.ĩ fi.
ff. ſi ager vec.⁊ ideo dicũt ꝙ dʒ ſuccũbere qꝛ impoſſibile ẽ

pPbari niſi mõ quo dixi qꝛ opoꝛteret ꝙ ad pᷣmũ qͥ habuit

rẽ deueniret᷑. Si elegit quaſi dñium videt᷑ eligere publi⸗
cianaã ⁊ ꝑ hoc ſuccũbet ſi cõuẽtꝰ hʒ cãm ab aliquo: ſʒ cer⸗

te cum dictio quaſi/ſit nota impꝛopᷣetatis compᷣhẽdit q̃⸗

Hñiũ vti⸗
le an poſ⸗
ſit ꝓbariĩ
ſtrumeto.

ſi dñiũ etiã vtile dñiũ dʒ ergo eligere publicianã vel vti⸗
le dñiũ. Nunqᷣd ergo iſtud vtile dominium põt pꝛoba⸗
ri ĩſtrumẽto:certe ſicqꝛ pꝛobabo ꝑ inſtrumentum dicẽs
ſic talis exñs in tali fundo vẽdidit illi tali ⁊ ſe eius noĩe
conſtituit poſſidere ⁊ in poſſeſſionẽ induxit aperiẽdo ho
ſtia ⁊c.⁊ ꝑ hoc habeo titulũ ⁊ inductionẽ ĩ vacuã /poſtea

lapſis.x.annis ſi conueniar rei vẽdicatione vt poſſeſſoꝛ

pꝛobatur ꝑ confeſſionẽ aduerſarijde poſſeſſione pñti ⁊ ꝑ

inſtrumentum de initio poſſeſſionis qð fuit iaʒ ſunt x.an

ni ⁊ pꝛobatis extremis pᷣſumitur med ium.ſ.me continue

poſſediſſe ⁊ ſic erit pꝛobata pᷣſcriptio ⁊ vtile dominiũ ar.
.quicumq;. C. de apo. pu.vel etiã ꝑ inſtrumentũ põt pꝛo
byvuari pᷣſens poſſeſſio pꝛobando ꝙ hodie cxiſtẽs in tali fũ
do araui/fructus collegi vt poſſeſſoꝛ ⁊ animo poſſidẽdi ⁊
ſic ꝑ ſola inſtrumẽta erit pꝛobata pᷣſcriptio/aut ergo ago

publiciana ⁊ debeo pꝛobare tituluʒ ⁊æ inductionẽ invacu

am:ſed nõ pᷣcij numerationẽ/vt.d.l.de pᷣcio. Aut ago rei

vendicatione:⁊ tunc debeo pꝛobare titulum ⁊ pꝛecij nu⸗
merationẽ. Sed nunquid inductionem in vacus debeo ꝓ

bare. Rñdeo aut ego pᷣtendo dominium ab auctoꝛe ⁊ nõ

habeo pꝛobare inductionẽ invacuã vt.d.l.ſi fundum. de
fundo do.aut ꝑꝛetẽdo a me habere dominium vtile ⁊ tũc

hoc non potuit eſſe niſi mediãte pᷣſcriptione ⁊ illa requi
rit inductionem invacuam:quia alio poſſidente non po⸗

Fliatio
lit᷑ pꝛobet

tuiſſet pᷣſcribi:⁊ ideo tunc pꝛocedit opinio placentini vt
debeam pꝛobarevacuam ⁊c̃. Epiſtalepel M
. αrAEDeoSE Epiſtolavel aſſeuera
On cpiſt 0 1 18 tio cognationẽ nõ ꝓ⸗
Fbant.hoc dicit cum ſequẽti.
RaI ¶ Op. ꝙ epła ꝓbet: vt l. quid ff. e So. vt gl.
¶ Woõ quero quid oꝑetur hec epiſtola. Et ad huius eui
dentiã eſt ſciẽdũ ꝙ qui vult pꝛobare ſe filiũ aliquãdo /ꝑ
bat hũc talem accepiſſe bertam in vxoꝛem/a ad ipſam cõ

uerſationem habuiſſe vt ad vxoꝛem ⁊ ꝙ natus ſum vici⸗

nis ſcientibus in domo: ⁊ his pꝛobatis pᷣſumoꝛ filius vt
l.fllium. ff. de his qui ſunt ſui vel ali.iur.⁊.l.ſi vicinis . de
nup.aliquãdo hec pꝛobare non poſſuꝰ ⁊ ideo adijcio alia

capitula/quia dico ꝙ me vt filium tractauit ⁊ ego ipſum

exhibendo ei reuerẽtiã debitam:aliquãdo addijcio cõeʒ

opinionẽ eſſe ꝙ eius ſum filius/⁊ hoc per.l.cum delanio⸗

nis.S. aſinã.ff.de fũdo ĩſtruc.aliquãdo adijcio ꝙ me filiũ

vocauit in epiſtola vt eſt hic.⁊ qͥd opatur hoc:dicunt qui
dam quãdam poſſeſſionem filiationis.Alij ꝙ pꝛeſũptio⸗
nem cui ſtatur niſi contrarium pꝛobetur ⁊ hocvidetur ve
rius/qꝛ poſſeſſio pꝛobatur qũ pꝛababit ꝙ tractauit eũ vt

patrem debitam reuerentiam exhibendo/⁊ admittuntur

iſte pꝛobationes pꝛobabiles qꝛ facile non poteſt neceſſa⸗

Nrio pꝛobari filiatio:immo ẽ quaſi impoſſibilis

pꝛobatio:vt l.lucius ff.de condi ⁊ de.
WA JIs Violenta poſſeſſio vicem poſſeſſionis q̊
BE ad vim pꝛobationis non hʒ.h.d.
6 Ju 2 Sicut actoꝛi ad fundãdam intentio⸗
Conem ita fundata reo incumbit onus
hoc dicit.¶ Diuide in duas partes quia in pꝛi⸗
A ma tractatur de intentione fundanda. Secun

da pars incipit ibicſiue ipſius glo habet tres partes:pꝛi
ma querit de triplici pꝛobatione cui incumbat ⁊ quid pꝛe

ſumamꝰ de etate / dommio / ⁊ poſſeſſiõe /⁊ de etate dixi. S.

c.l. cuʒ te. ⁊.l.ſi minoꝛẽ. S. de ĩ itegrũ reſti.⁊ ideo hic nõ re
peto:⁊ de alijs dico ⁊ pꝛio pꝛemitto ꝙ poſſeſſio eſtvilis ⁊
abiecta ⁊ faciliter perditur/ dominiũ non vt.l.ſi quisvi.

Poſſidẽſ
oli an ho⸗
die pᷣſuma
inn poſſi⸗

e.

5S· differentia. ff. de acquirend.poſſeſ. Si ergo queris an
qui olim poſſedit hodie pꝛeſumaturpoſſidere.Reſpõdeo
aut qui olim poſſedit hodie negat ſe poſſidere:⁊ tunc non
pꝛeſumitur poſſidere:quia apparet eum non habere ani⸗
mum poſſidendi ⁊ ſolo animo perditur poſſeſſio: vt.l.li⸗
cet de acquirend.poſſeſſi.⁊ dictoS.differentia.fallit in

duobus caſibus. Pꝛimus quando conſtat conuentum

poſſediſſe tempoꝛe litis cõteſtate: quia pꝛeſumitur ⁊ ho⸗
die poſſidere licet neget vt.l.non ignoꝛabit.S.ad exhibẽ⸗

dum. Secundus caſus eſt quando res ex contractu per⸗

Bꝛobationibus Fo. CXxxXV.

uenit ad eũ:nã cũ dat pᷣſtare diligẽttã ? culpã diligẽtiã
vt aſſit in cuſtodiendo:culpamyt abſit/non debemus pꝛe

ſumere ꝙ perdiderit rem ⁊ ſic in culpa fuerit vel in dolo

ideo habere pꝛeſuinitur.vt.l.nec creditoꝛesj.de pigno.
actio.Si aũt qui olim poſſedit hodie ſe aſſerit poſſidere:

⁊ tunc aut queris an pꝛeſumatur naturaliter poſſidere:et

dico ꝙ nõ / ſi non eſt in re immo pꝛeſumitur contrarium:
vt.l.clam poſſidere.S. qui ad nundinas.ff.de acquir.poſ⸗
ſeſſ.⁊ hoc verum de naturali que hẽtur coꝛpoꝛe ⁊ pedibꝰ
ſecus eſſet de ea que habetur per animum coloni:qꝛ tune

pꝛeſumeretur eam habere. Si aũt queris an pꝛeſumatur

hodie poſſidere ciuiliter:tunc dico ꝙ ſic ⁊ pꝛeſumitur cõ
tinue poſſediſſe:nam ꝓbatis extremis pꝛeſumuur mediũ
vt.l.quicunq; :j.de apoch.publicis.li.x.⁊ idem ſentit heec
gloſ.lʒ dicat per alia verba qui recte eam inſpicit.¶ Mo⸗
do quero an qͥ olim dñs hodie pꝛeſumatur dñs: Rñdeo Nñs olim
ſic:qꝛ dñium non perditur ſolo animo niſi qũ res habet᷑ an pᷣſuma
ꝓ derelicto.vt.d.S.differentia.immo per actus medios tur hodie

⁊ extrinſecos perditur qui actus non pꝛeſumũtur a iure dñs.

niſi pꝛobentur.vt.l.deniq;.ff.ex qui.cau.ma.¶ Modo ve
nio ad ſecũdam partẽ glo.⁊ quero an quis compellatur Titulum

Dicere titulũ ſue poſſeſſionis.⁊ dic ꝙ in rei vendicatione poſſeſſiõis

non/in petitione hereditatis ſic.vt.l.cogi.ẽ.de petitione an po ſſit
heredit.? eſt ratio/qꝛ interrogationes que fiunt ad ppa⸗ cogi qͥs di
rationẽ fiunt ad neceſſitatẽ ⁊ non aliter.vt.l.j ff. de inter⸗ cere.
rogato.act.modo ita eſt ꝙ non ſufficit cõuentũ petitiõe
hereditatis poſſidere niſi qualitatiue poſſideat.ſ.pꝛo heè⸗
redevel pꝛo poſſeſſoꝛe ⁊ ideo titulũ cogitur dicere:ſed in
rei vendicatione ſufficit cõuentũ poſſidere: ⁊ ideo cuʒ re
ſpondet poſſidere nõ exigitur ꝙ titulus allegetur.¶ Sed
in pꝛedictig omnibꝰ obſtat hec lex:qꝛ hic cogitur dicere
titulum ⁊ tñ loquimur in rei vendicatiõe.ſed reſpondevt
glo. Sed placẽtinꝰ aliter rñdet in.d.l.cogi.⁊ an poſſit eiꝰ
opinio ſuſtineri:dic vt dixi in.d.l.cogi. ¶ Modo venio
ad tert iam partẽ glo.⁊ quero que eſt rõ ꝙ olim dñs pꝛeſu
mitur hodie dñs.Rñdeo: quia dñium non perditur ſine
aere ⁊ facta non pꝛeſumuntur niſi pꝛobentur. vt.l.ij.ff.
eodem.
¶ MWodo quero de pᷣſumptionibꝰ ⁊ earũ effectu:⁊ dico pᷣʒ
Jaco.de are.triplex eſt pꝛeſumptio qued eſt temeraria Pꝛeſum⸗
vt cũ iudex credit quẽ nocentẽ eo ipo ꝙ accuſatur:⁊ hoc ptionum
iudicio meo eſt potius ſuſpitio qᷓ; pꝛeſumptio/⁊ huic pꝛe Sna iunt
ſumptioni non eſt ſtãdũ.vt.l.fi.j.de accuſa.cũ ſimilibus.triplicia.
⁊ eſt rõ:qꝛ eſt temeraria ⁊ ſine rõe:⁊ ideo equiparatur ca
lumnie credulitas temeraria.vt.l.iulianus·S.ij.ff.de act.
emp.⁊ dixi in.l ij.S.de iura.calum. Item eſt pꝛeſumptio
rõnalis ⁊ alia violenta ſᷣm JYac.de are.ſed reſolue verba
ſua ſic ꝙ quedã pꝛeſumptio eſt iuris cui ſtatur aliqñ non
tñ pꝛohibet pꝛobari còtrariũ. Pꝛeſumptio iuris eſt mul Pꝛeſum⸗
tiplex nam eſt quedã hominis.vt.l.non eſt veriſimile ff. ptio iuris
ꝙ me.cã.nam eo eſt in dignitate pꝛeſumitur nõ paſſus eſt multi⸗
vim. Sed huic repugnat lex ad inuidiam.S. ꝙ me.cauſa. plex.

vvbi dicitur ꝙ dignitas alicuius non dʒ ei nocere.Sʒ dic

ꝙ aut queris an dignitas alicuius faciat pᷣſumi euʒ vim
nõ paſſũ:⁊ dico ꝙ pᷣſumit᷑ nõ paſſꝰ.vt l.d.l.nõ eſt veriſimi
le.Aut queris an exñs in dignitate pᷣſumatur ideo alij fe
ciſſe vim:⁊ dico ꝙ non ⁊ ita loquitur.l.ad inuidiã. Item

eſt pᷣſumptio facti⁊ hec duplex:iqꝛ quedã eſt facti pᷣcedẽ Pꝛeſum⸗
tis de qua in.l.non oẽsS. a barbaris ff.de re mili.cum ſi. ptio facti

quedã eſt facti ſequentis de qua in.l.ſi qui adulterij . de ẽ duplex.
adulterijs.quedã eſt nature de qua in.l.nec codicillos.j.
de codicillis. Pꝛeſumptio iuris ⁊ de iure eſt cũ lex aliqᷣd

ſtatuit ⁊ pꝛohibet pꝛobari contrarium.vt.A.antique.j.ad

velleianum.⁊.l.fina.ar.tu.⁊ eſt ratio in.l.ãtique.pꝛopter

ſolemnitatem inſtrumenti ⁊ pꝛopter odium velleiani in

l.finali.ar.tu.eſt ratio ſolemnitatis inuentarij ⁊ odium
tutoꝛis / qui ex adminiſtratione debuit deſcribere que i⸗
uenit ⁊ alia non. ¶ Item eſt fictio de q̃ in.l.j.j.de reivxoꝛ.
actio.⁊.l.in his verbis.ff. de adoption.⁊ de captiuis per
totũ:hec eſt diuiſio glo.quã facit in dicta.l.non eſtveriſi⸗
mile. ¶ Modo videamus an hec ſit ſufficiens diuiſio
ct quero de pꝛeſumptione.l.cum pꝛecibus.S.eodem ſub
quo membꝛo cadat. Reſpondeo ſub pꝛeſumptione ho⸗
minis. nam qualitas perſone conficientis inſtrumen⸗
tum facit ei ſtari. Item quero de pᷣſumptione legis que

cſt in.l.cũ de indebito.ff.de pꝛoba.ſub quo mẽbꝛo cadat /

qꝛ nõ pꝛeſumitur quis ſuũ iactare. Rñdeo cadit ſub pᷣſũOa⸗/
ptione nature:qꝛ quis pᷣſumitur rõnabilis zton fatuus:
qliiij

Pꝛeſũpti
onũ qͥs ſit
effectꝰ.

Exceptio
dilatoꝛia
qñ debeat
opponi
ſeu pbari.

Butrigarius ſuper Quar

milibꝰ Quedã ẽ dilatoꝛia ſolutionis/a hec dʒ opponi añ

vt. d. l. nec codicillos ¶ Itẽ q̃ro de pᷣſumptione q̃ eſt in..
optimã.de ᷣhẽ.⁊ cõmitten.ſtipula.ſub quo mẽbꝛo cadat
qꝛ pᷣſumit᷑ ſeruus eẽ ⁊ pñs.Rñdco cadit ſub pᷣſuinꝑtione
nature:qꝛ nõ ẽ veriſimile ꝙ aduerſarius fuiſſet paſſus in⸗
ſeri in inſtrumẽto id qð ẽ eius danum niſi eſſet verũ.Itẽ
illa pᷣſumptio q̃ ẽ in ruſtico ⁊ milite ꝙ iura ignoꝛãt /⁊ ſint

deſides de qua dicit᷑ in.d.l.cuʒ de indebito.cadit ſub mẽ⸗
bꝛo de pᷣſumptiõe hominis:qꝛ hominis qualitas hoc fa

cit:⁊ bꝛeuiter dicendo non reperies aliquaʒ pᷣſumptionẽ
que non cadat ſub aliquo mẽbꝛo pꝛedictoꝛum vnde bo⸗
na eſt diuiſio. S
¶ Quero ergo de effectu iſtarum pᷣſumptionũ. RHñdeo ſi
q̃ris de fictione dico ꝙ nunq; admittit ꝓbationẽ in ↄꝛiũ
⁊ ſi milleſies confiteatur quis ꝙ non ẽ ita vꝓᷣum tñ ſtatur
fictioni:vt.l.his vᷣbis.⁊.l.j.de rei vxo.act.Si q̃ris de pꝛe
ſũptione iuris ⁊ de iure dico idẽ qꝛ nõ admittit pꝛobati⸗
onein ↄꝛium:vt.d.l.fl.ar.tu.⁊.l.antiq̃.ad velley.⁊ q̃ ſit rõ
g. dixi. Si q̃ris de pᷣſumptione iuris ⁊ non de iure tunc
aut ẽ Z eum qui ałs pꝛobare non debebat ⁊ ſᷣa fert in euʒ
onus pꝛobãdi: vñ ſtatur pᷣſumptioni niſi pꝛobetur cõtra

rium ibi põt tñ pꝛobari:vt hic ⁊.d.l.cũ de indebito ⁊ hoc

facit ad qſtionẽ quã dixi in.l.j de re iudi.aut ẽ eum qͥ
als pꝛobare debebat ⁊ grauat eum durioꝛi pꝛobatiõe:vt
d. l. non ẽ veriſimilile. dineſiuma
Qui ex oꝛdine fundat exceptio⸗
Atre m. nẽ vł actionem ſuam debet pꝛo
bare. hoc dicit. —
HRaASE (LQuero quare pꝛobẽ matrẽ liberam fuiſſe.
Reſpondeo quia conſtabat ꝙ aliquando fuerat ſerua
als ſi hic non conſtaret cum hodie ſit in poſſeſſione liber
tatis pᷣ ſu meretur ſꝑ fuiſſe libera.Sʒ quare pꝛobo me na
tum cum erat libera. Rñdeo qꝛ cuʒ conſtabat matrẽ fuiſ
ſe ancillã duo fund abãt intẽtionẽ ſuã.pꝛimo mji fuerat iã
libera ⁊ ꝙ tunc natus ẽ:⁊ hoc ideo pꝛobat qꝛ eſt in poſſeſ⸗
ſione ſeruitutis.hoc dicit.

Pr . Statur inſtrumen⸗
4 m pꝛecib uS. ro donec contra ꝓ

betur. hoc dicit.

–

ee⸗ *& —„
i de Zhẽ.⁊ cõmitten.ſtipu.So.ſtatur donec ðↄ pꝛobetur
pꝛobatur inſtrumentum: vt in ↄꝛio.

Ateſtata / pꝛobat᷑ autẽ poſt fundatã intẽtionẽ a⸗

AHKCctozis. hoc dicit.
de hac non loquitur hec lex.q̃dã ẽ dilatoꝛia ſolutionis ⁊
de hac hic loquitur.
¶ Op.· ꝙ exceptio dilatoꝛia debeat non ſoluʒ opponi añ

litẽ conteſtatã:ſʒ etiã pꝛobari:vt.l.ſʒ ⁊ ſi ſuſceꝑit.ff.de iu

di.So.ibi loquit᷑ de dilatione iudicij qᷓ dʒ pꝛobari añq;
actoꝛ de iure ſuo doccat.nã excludit cõteſtationẽ ⁊ ẽ qͥd⸗

dã iudiciũ ſeꝑatũ a pꝛĩcipali.nã ſi obijcitur pꝛocuratoꝛi

ꝙ non hʒ madatum /vl tutoꝛi ꝙ nõ ẽ tutoꝛ: iſtud iudiciũ
non ẽ dñi vł pupilli ſ pꝛocuratoꝛis ⁊ tutoꝛis ⁊ pꝛopꝛio

nomine litigant ⁊ ideo añ dʒ decidi.Sʒ exceptio dilato⸗
ria ſolutionis eſt pars iudicij pꝛincipalis:⁊ ideo poſt ꝓ⸗

Exceptio
nũ plures
ſũt ſpẽs.

batã intẽtionẽ actoꝛis.¶ Itẽ op.ꝙ non pꝛobetur poſtq;
actoꝛ pꝛobauit intẽtionẽ:qꝛ actoꝛ non hʒ pꝛobare.nã ꝓ⸗
pter ſolã obiectionẽ exceptionis fundatur actoꝛis intẽ⸗
tio cum exceptio pᷣſupponat actionẽ.So.glo.confitetur
oppoſitionẽ hic ⁊ in.l.ſiquidẽj. de excep. Tu dic ꝙ aut
opponitur pure ⁊ pꝛocedit ↄꝛiũ / aut ſub cõditione:vt qꝛ
dicit nego me debere ⁊ ſi apꝑet me debere dico mihi fa⸗
ctum pactum de non petẽdovſq; ad mẽſem:vt pꝛobatur
dicta.l.ſi quidem.
¶ Item oppo.ꝙ reus poſt fundatam intentionem acto⸗
risõ nõ poſſit pꝛobare:qꝛ iam didicit teſtificata.⁊ ſic vide
tur obſtare a ut᷑.at qui ſemel.hic poſita.So.aut actoꝛ pꝛo
bauit ꝑ inſtrumẽtũ ⁊ põt reus ꝑ inſtrumẽtũ pꝛobare. Itẽ
per teſtes poteſt pꝛobare reus anteq; dicta teſtium fue⸗
rint publicata etiã ita poſſet loqui hec lex/⁊ ſi dicas qũo
ſcit reus qð pꝛobauit actoꝛ.Rñdeo ſciuit pꝛeſumptiue qꝛ
credit eum pꝛobare.Cõclude ergo ꝙ quedam ẽ exceptio
ꝑemptoꝛia ⁊ hec poteſt o pponi ⁊ pꝛobari vſq; ad ſſiam:
vt.l.pemptoꝛias·ſ/ſnĩ am reſcin. nõ poſſe ⁊.l.ſi quidẽ.de
excep.quedã ẽ declinatoꝛia iudicij/⁊ hec dʒ opponi ⁊ ꝓ⸗
bari añ litẽ conteſtatã /vt.l.ita demũ.S.de ꝓcurato. cũ ſi

4 ¶ Sp· ꝙ non ſtetur inſtrumẽto:vt.l.optima,ʒ
P en Ex ceptio dilatoꝛia
ea Ekceptionem. opponitur añ litẽ cõ

¶ Ad euidẽtiã ẽ ſciẽdum ꝙ qdã ẽ exceptio ꝑ emptoꝛia ?

tõ libꝛo Codicis

litẽ conteſtatã ⁊ pꝛobari poſt fundatã intẽtionẽ actoꝛis:

vt hic. Quedã ẽ mixta q̃ ſapit naturꝭ ꝑemptoꝛie ⁊ decli⸗
natoꝛie vt ẽ exceptio rei iudicate trãſactionis ⁊ iuriſiurã

di ⁊ pᷣſcriptidis ſᷣm Ja.de arenis.vt.l.intra vtile.ff.de mi

noꝛ.⁊ ſᷣm alios idẽ in exceptione macedoniani⁊ velleya
ni:qꝛ reſpiciunt initiũ ⁊ dicit non detur petitio: vt.l.j.in

vön. ff. ad velley. .l.j. ad macedo. ⁊ in his mixtis dico ꝙ

aut opponit᷑ ꝑ modum declinatoꝛie ⁊ iudicabo vt de eis

qꝛ debebunt opponi añ litẽ conteſtatã ⁊ pꝛobari:vt.l.ele
ganter · S. ſi quis poſt.ff. de condic.indebi.aut ꝓponũtur
per modum peremptoꝛie ⁊ iudicabo vt de eis/qꝛ poterũt
opponi vſq; ad ſniam.

T ui ſem el Hec lex legitur duo⸗
☛M T ¶ bus modis. Vno mo⸗
Ado ſᷣm vᷣitatẽ in quarta ꝓductione teſtis. Alio
☛ mo 'm cõem opinionem que ſeruat᷑.ſ. in quar⸗
ta dilatione ad pꝛobãdũ que datur cum iuramẽto ſᷣm foꝛ
mã huius aut᷑.⁊ bꝛeuiter hoc intẽdit. Poſt didicita teſti
ficata nõ datur dilatio ad ꝓbãdũ nec admittit᷑ pductio
teſtium/immo ſi dubitatur non datur quarta dilatio niſi
cum iuramẽto purgatiõis.h.d. Quero an qᷣs teſtema ſe Teſtèa ſe
pꝛoductuʒ poſſit repꝛobare poſt didicita teſtificata ⁊ gl. ꝓductum
dicit ꝙÿ ſic Etvt intrẽ gl.op.ꝙ poſt didicita teſtificata ꝓ an poſſit
ducãtur teſtes:vt.l.ſi quis teſtibꝰ.pe.So.dicit. G.qꝙ aut qͥs repꝛo⸗
volo inducere ad pꝛobationẽ ⁊ non poſſum:aut ad repꝛo bare poſt
bationẽ teſtium ⁊ poſſum vt in ↄꝛio:verum illa lex ſi qͥs didicits
loquitur qñ ibi volo teſtes redarguere ex ſuis dictis nõ teſtificata
ꝓteſtes:verumtñ dicunt quidã in his que nõ erant mihi
nota pꝛimo ante didicita teſtificata poſſum pꝛobare ꝑ te
ſtes. vnde cum dictum teſtis añ publicationem ſit mi⸗
hi incognitum ideo poſtea poſſum de falſo excipere poſt
ea ⁊ pꝛobare non ſoluʒ ex ſuis dictis ſʒ etiã ꝑ teſtes:vt ſic
l.ſi quis.intelligat᷑ gñaliter/⁊ hoc ſentit hic gl.aduocati
tñ non figunt pedes.¶ Iteʒ quero an teſtẽ a me inductũ
poſſim repꝛobare:⁊ dic vt gloſ.¶ Itẽ q̃ro an in cauſa ap⸗ Teſtesan

pellationis poſſim inducere teſtes HPicũt canoniſte q nõ poſſint in⸗

ſuꝑ eodẽ capitulo:qꝛ ẽ timoꝛ ſuboꝛnationis in vtraq; in⸗ duci in cã
ſtantia ⁊ ẽ ſatis equa /qꝛ vidi plures nil velle pꝛobare in appella.
cã pꝛincipali vt videretur ſi actoꝛ aliquid pꝛobare poſſet
⁊ poſtea in cã appellationis pꝛobabãt:veruʒ de iure ciui
li vt veritas inueniatur:vt.l.eos.j./de appel.poſſunt pꝛo
duci etiã ſuꝑ eodẽ capitulo.ſ Itẽ q̃ro an poſt didicita te
ſtificata poſſit inſi: umẽtũ pꝛoduci.Rñdeo ſe ee que
ro an hec lex loquatur in quarta pꝛoductione:ſj ᷣm coeʒ
opinionẽ loquitur in quarta dilatione.¶ Itẽ quero an te Teſtis an
ſtis poſſit coꝛrigere dictum ſuum. Rñdeo aut teſtis re⸗ poſſit coꝛ⸗
dit ꝓpꝛio motu ad iudicẽ ⁊ põt coꝛrigere dictũ /niſi ſit lo rigere di⸗
quutus cum parte:quia tunc pᷣſumitur ſuſpectus:aut re⸗ ctũ ſuum.
dit ad poſtulationẽ partis ⁊ non põt:vt.l.repeti.ff.de te⸗
ſti. aut ad bonuierton dicti ſui ſi dubitatur in aliquo nõ
tñ vt addat vt nota in coꝛ.e S.qꝛ ver.

QO J de poſſeſſione. Mabe hen

tis inducit hec lex ⁊ dicit ꝙ non pꝛobat hoc eſ
Eſe ⁊c̃. hoc dicit iaco.bu. 6 dat
S gJfr on pꝛobat
HhB ↄtingit abeſſe. h. d. vel dic ꝙ non dʒ quis ad⸗
Ha H1 1Amitti ad id pꝛobãdum qð pꝛobat non releust.
hoc dicit.aut ergo pꝛobãt plene vel ſemiplene vel admi⸗
niculariter ⁊ debẽt admitti capitula:aut nullum admini
culũ fac iunt ⁊ non debẽt admitti vt pꝛobatur hic ibi nul
lum pᷣſtetur adminiculum ⁊c̃.

e D 1 ati 0 3 Mec lex põt ĩtelligi de
E P ne ſeruili miniſterio. ſ.
conſtabat vt ſerua. Itẽ põt intelligi ꝙ ſeruie⸗
ang bat vt ſeruiũt famule non vt ſerue:⁊ bec lex bꝛe
uiter dicit. Exhibitum miniſterium ſeruile a matre ⁊ fra
tribus non concludit ſeruitutem cõtra filium vel fres.
hoc dicit.quid ẽ qð dicit hec lex nonne ſi pꝛobetur ma⸗
trem ſeruãꝗ eẽ concluditur ſeruitus in filio:vt.S.l. matre.
NRñdeo põt hec lex loqui q mr̃ exhibebat miniſterium
ſeruile ſicut famula non ſerua:⁊ tunc ẽ planum. Itẽ pot
loqui quado ſtetit vt ſᷣua:verũtñ conſtat eã aliquãdofu⸗
iſſe liberã: vñ eius ſtatus non concludit ſeruitutẽ niſi in
poſtea natis /in antea natis nõ. Si ergo q̃ras qͥs debeat
pꝛobare oꝛdinẽ: Rñdeo ꝙ aut iſte filius ẽ in poſſeſſione

(x.

in u
i pisde
barek!

Solan
ppatun
gutere
gonmr
iauari
cirog
fenot
quad
auo,
comm
debi
Nea

en ive
pertek

itü
hlions
lu c
ntt
irdef
ſſione
(Au
üde

.

De Pꝛobationibus.

Fo. CXXV.

repen
mn o. ſeruitutis / 1 debet ꝓbare matrẽ ſuã fuiſſe libertatẽ cõſe⸗ vt. lI.quod nerua.ff. depoſiti.⁊.l.hec verba.de verbo.ſign.
ciaetik cutam ⁊ ſe poſtea natũ. Aut eſt in poſſeſ.libertatis ⁊ ad modo ad pꝛopoſitũ ſi dicitur ꝙ contraxi bononie pꝛobo
n li uerſarius debet ꝓbare ipſum cõceptũ tẽpoꝛe ſeruitutis me mutine tũc fuiſſe / quo pꝛobato bñ ſequitur ꝙ hic non
dinie Nr matris: vt.v. e.l.matrem. “RD DK contraxi. Itẽ ſi dicatur me vulneraſſe ticiũ in platea ta⸗
W . 5 C 4 2 Actoꝛi incũbit onus pꝛobandi qd li die pꝛobo ꝙ tota illa die fui cuʒ titio.¶ Sed q flet qꝛ
l⸗ 4 WAaſſeuerat / quo non ꝓbate reus ab⸗ in actionibus ponitur tm menſis ⁊ non dies.vt.i.libello⸗
. bnn 4 ſoluitur. Vel dic actoꝛ ꝓbat affirmatiuã/ne⸗ rũ.ff.de accuſa.⁊ ibi nota.nũquid ergo debeo pꝛobare ꝙ;
Ren andets Ha. A gatiuã nõ ꝓbat reus cũ ꝑ reꝝ natura ſit ĩpꝛo toto eo menſe abfui:certe ſic: vel poſſum tempus reſtrin
un ſ babilis. hoc dicit , gere ⁊ facere duo capitula. Pꝛimuʒ ꝙ tali die ticius fuit
ee Malin ¶ Ad euidentiam eſt ſciẽdum ꝙ aut loquimur de affiræ occiſus. Item ꝙilla die fui rome⁊ ſicfacilius pꝛobabo.
elbpni matiua ⁊ negatiua facti ⁊ loquitur hec lex. Aut de negs Itẽ pꝛobatur ſᷣm quoſdam per.l.jeff. de itinere actu que
lele tiua iuris ⁊ loquitur lex ab ea ꝑte.ff. eodẽ. Aut de nega⸗ pua.nã ſi volo ꝓbare ꝙ quis non poſſid erit talẽ fundũ ꝓ
erlegen Ne tiua qualitatis intrinſece ⁊ loquit᷑ lex.nec codicillos:j. abo ꝑ vicinos qui dicũt ꝙ non potuiſſet poſſidere quin
wdſs Uirn de codicilł.⁊.l.magiſtrosj. de ꝓfeſſo.⁊ medici.⁊.l.j. de vidiſſent /q̃ pꝛobatio non appꝛobatur communiter cũ ne
tcnetettz, offi. ma. offi.⁊.l.j.de pꝛofeſ.qui in vꝛ.conſtan.l.ſed repꝛo⸗ ceſſario non cõcludat. Item dicunt quidam pꝛobari me
hnakkine bari.de excu.tu.ff. Aut loquimur de negatiua qualitatis moꝛiam non ſtare per.l:.ſi arbiter.ff.de pꝛobat.⁊ male:qꝛ
manktonfe extrinſece ⁊ loqᷣtur lex ſi vero.S·qui pꝛo rei.ff.qui ſatiſ⸗ ibi non pꝛobatur negatiua lʒ canoniſte hoc dicant: ĩmo
dſcctuti datione coguntur. ⁊.l.cum de lege.ff. eodem. CLaſus in ibi ꝓbatur ꝙ communis opinio eſt memoꝛiã non ſtare ?
nntin terminis planus eſt. .Y r ita affirmatiua. Itẽ pꝛobatur qñ teſtis interrogat᷑ de fa⸗
antadiation ¶ Expoſitio tex. cum] ꝓ quia. ⁊ tunc erit argumẽtuʒ a cto pꝛopꝛio.vt.lcũ pꝛobatio.ff eo. Itẽ qñ aduerſarius ĩ
neetkenii, cauſa ceſſante /⁊ ſic ſi erit ꝓbabilis debebit ꝓbari.vel ců terrogatus de facto pꝛopꝛio.vt.l.marcellus.ffrer.amo⸗
ateſiftntng pꝛo qñ.⁊ tunc facit ↄditionẽ: vt.l.ſi cui legetur.ff.deleg. ta. ¶ Ex pꝛedictis ergo omnibus ↄclude duas regulas
cte Uſfen, j.⁊ conditio inducit argumẽtum a cõtrario ſenſu: vt.l.. vna ꝙ ſinegatiua eſt poabilis debet ꝓbari vt hic colligi
dct bgt S huius rei.ff. de offi. eius cui man.eſt iuri.⁊.l.ſi fideiuſſo tur /ſiue actoꝛ eã pꝛoponat ad fundandam intentionẽ / ſi
nanin fesS. ignoꝛãtes.ff. man. ue reus exceptionem. Secũda regula eſt eſt pꝛobabi
umllige⸗ ¶ Opp. ꝙ reus debeat ꝓbare:vt.l.in exceptionibꝰ.ff. e. lis ſi teſtis interrogatur de facto ſuo vel aduerſariꝰ. Si
tſins ae· Pꝛobare Solu. hic loquit᷑ in his ꝗ pertinẽt ad actionẽ ſundãdam autem interrogatur de facto alterius tũc eſt pꝛobabilis
enöͤemn 46s debeat ibi ad exceptionẽ fundandã. ¶ Itẽ op. ꝙ reus debeat ꝓ⸗ vbicunq; poteſt reddere rationẽ dicti ſui neceſſario con⸗
in bobn neus vel bare / ſi eſt impꝛobabilis: vt. .cſi intra·j.de non nu. pecu. cludẽtis ⁊ hec de negatiua facti. In negatiua iur: dic ꝙ;
Atanengt actoꝛ. Sol. aut eſt pbabilis ⁊ pꝛobat᷑aut nõ eſt pꝛobalis ⁊ non aut loquimur in his que ſunt de genere pꝛohibitoꝛuʒz: et
erthn ꝓbatur:⁊ tñ quãdoq; inducit᷑ onus ꝓbandi es/⁊ ſibi im tunc affirmas debet pꝛobare ⁊ non negans:vt.l.j.⁊.ij. ff.
tüteft putet qui ꝓbare dʒ: vt in grio:qꝛ ibi renũciauit exceptioi de colle.illi.Aut loquimur in his que ſunt de gñe permiſ
bieg airi non numerate pecunie: ⁊ hoc in actoꝛe ⁊ reo ſi inde velt ſoꝛuʒz: ⁊ tunc affirmans non debet pꝛobare ſed negans et᷑
Z iuuari.¶ Itẽ op. ꝙ etiã ſi ſit ꝓbabilis non pꝛobet᷑.vt.l. ſi eſt ratio:qꝛ licet neget ius affirmat factum:⁊ ideo illð fa⸗
foannncnigt cirographũ. ff. e. So. ibi eſt pſumptio pꝛo reo:⁊ ideo ꝓba ctum affirmatũ pꝛobat: vt. d. l. ab ea parte.ius vero nõ ꝓ
icnnitr, re non tenetur:als dʒ ꝓbare / ⁊ pꝛobat ſi eſt ꝓbabilis.nã babit:qꝛ eſt certum ⁊ finitum.vt.l.ij.ff.de iur.⁊ fe ignoꝛ.
ni Tnen, quãdoq; eſt pꝛobabilis per modũ qui no.in.l.ij.de erro. In negatiua qualitatis dic ꝙ aut eſt negatiua qualitat⸗
Pdedan aduo.vt ſi eſt limitata loco ⁊ tẽpoꝛe.vt.l.optimã. de hẽ. 2naturalis/⁊ debet pꝛobare negãs: ? eſt ratio duplex: vna
4 nl ⁊ cõmit.ſtipula. Itẽ ꝓbatur ſᷣm foꝛmã que eſt in.l.cũ de q ſemper includit aliquid affirmatũ ⁊ ideo illud pꝛobat.
1e entt indebito.ff. e. ꝓducendo teſtm̃ in quo eſt relictũ legatůꝗ. Scðsa ratione:qꝛ pꝛeſumptio eſt nature ꝙ quuibet ſit ſa⸗
nz de nrii ¶ Itẽ op. ꝙ negatiua pꝛobat᷑:vt in act᷑.de heredi.⁊ falci. ne mẽtis ⁊ rõnabilis vt.d.l.nec codicillos.Aut eſt nega⸗
hel poſin Negatiua S li vero abſunt.⁊.l.marcellus.reꝝ amo. So.aut q̃ris an tiua qualitatis accidentalis: ⁊ tũc dic ꝙ aut eſt negatiua
poſtdiciet an poſſit per teſtes poſſit pꝛobari / ⁊ dico ꝙ non:vt hic.aut ꝑ iura⸗ qusalitatis accidentalis intrinſece:aut extrinſece:ſi intri
coſicFig ꝓbari. mẽtũ / ⁊ dico ꝙ ſic. vt ĩ ꝛijs:⁊ ſi dicas ꝙ ea q̃ nõ ſũt ꝓpa ſece vt qꝛ nego quẽ ſcire iuravł medicinã:tũc aut aſſerẽs
one ßeni bilia nõ ſũt ponibilia /nec ecõtra:vt no.in.l.ij.S.de iura. ſe derttimn vult appꝛobari ⁊ nondũ eſt pꝛobatus: ⁊ tunc
Nierom calũ.cũ ꝭ̊ capitulũ negatiuũ ſit ĩpꝛobabile:ergo nõ debz dcbet affirmãs pꝛobare ⁊ nõ negãs.vt.l.inagiſtros.j.de
keoennſet admitti? Rñdeo non eſt ꝓbabile quãdo teſtis interroga pofeſſo.⁊ me.li.x.⁊.l.j.S.de offi.ma.offi.⁊ dẽ pꝛofeſſoꝛ.qͥ
edicniniſt tur de facto ꝓpꝛio /vel etiã aduerſarius:quia per eius cõ in vꝛbe conſtã.l.j.li.xij.⁊ de ſacroſanc.eccle.l.quiſub pꝛe⸗
ſpecns ur feſſionem põt cõſtare:ergo poteſt poni:vt dic.l.marcellꝰ tCtextu.aut fuit iam ſemel appꝛobatus per eos qui poterãt
tlrcpeifer ¶ ¶Quero quid velit dicere tex. duʒ dixit ꝑ rerũ natura appꝛobare ⁊ tunc negãs ipſum eſſe idoneũ debet pꝛoba⸗
rnaion iMñdeo poteſt ſumi pꝛopᷣe pꝛo eſſe qð natura tribuit. Itẽ re.vt.l.ſz repꝛobari.ff. de excu.tu. x.l.ij.j.de pꝛofeſſo.⁊ me
ded. , poteſt ſumi figuratiue pꝛo cõſuetudine de natura:dic ꝙ di. Si aũt eſt negatiua qualitatis accidẽtalis extrinſece
Vrlep⸗ de rerũ natura non poteſt negatiua ꝓbari:nam pꝛobatio vt diuitie videtur ꝙ debeat pꝛobare dicens pauperem ⁊
vdatoneſnt dʒ fleri ꝑ qualitates ⁊ differẽtias.i.per circũſtantias.at per hoc pꝛiuans ⁊ negãs diuitias:nã verba pꝛiuatiua ne
Rrhlet qð negatr non eſt:ergo non habet ſubſtãtiam.i.eſſe.ſi non gaãt ſicut negatiua hinc eſt ꝙ aduocati qui dicunt hoc ca
ſubſtantiã:ergo nec qualitates.i.circũſtantias:vt.l.ſi qs pitulũ eſſe affirmatiuũ res eſt abſq; eo ꝙ ticius fecerit ſic
fmpete vxoꝛi ·S· neq; vᷣbo.ff. de fur.⁊.l.eius qui.ff.ſi certum peta. male dicunt qꝛ dictio abſq; eſt pꝛiuatiua.ergo equipollet Abſh di⸗
1. grafi⸗ ¶ Item op.ꝙ negatiua ꝓbetur ⁊ nõ affirmatiua: vt.l. ab negatiue.vt.l.minus...de acquir.poſſ.⁊ videtur caſus in ctio eſt p⸗
mg gei ca ff. e.x.l. nec codicillosj.de codicillis.So.aut qris de l.cum de lege.ff.eo.⁊ in/S.itẽ pꝛopter.de excu.tu.Econ⸗ uatiua.
Pur ſonfiit. negatiua facti /⁊ illa nõ pꝛobat᷑:vt hic.aut de negatiua iu tra videtur ꝙ affirmans.i.dicẽs ſe diuitem debeat ꝓba⸗
eſt h ris/⁊ illa pꝛobatur:vt in cõtrario.⁊ ideo ꝓbatur quia lʒ re.vt.l.ſi vero·S.· qui pꝛo rei.ff. qui ſatiſda.cogũ.Quid er
h,nlunuir negetur.ius tñ affirmatur factũ/a ideo illud affirmatum goꝛ certe ĩ hoc eſt duplex opinio:vna eſt ꝙ negãs diuiti
banrhetin pPbat non negatũ:vt dixi in.l.j.S.de cõdic.ob turpẽ cau. as debeat pꝛobare:⁊ hec not.in.l.ij.ff.eod.Alia eſt ꝙ aut
¶ Auervo ergo quotuplex eſt negatiua? Rñdeo triplex quis vult admitti ad aliquid ꝓpter diuitias vel pauper⸗
ilgt MNegatiua facti /iuris / ⁊ qualitatis.de negatiua facti dic ꝙ ſemꝑ dʒ tatẽ ⁊ debet illud pꝛobare:aut vult aliquẽ reijcere ꝓpter
erß ſrni eſt triplex pbari ſi eſt ꝓbabilis ſicut ⁊ affirmatiua /ſiue actoꝛ inde diuitias vel pauꝑtatẽ ⁊ debet illud pꝛobare hec opi.no⸗
nlanſni ⁊ põt tri⸗ vult fundare intentionẽ ſuã ſiue rcus exceptionẽ.vt hic ta.in dicta.i.ſi veroS.quiꝓ rei.⁊ hec videtur verioꝛ opi⸗
nrlien bꝰ modis pꝛobatur a ↄtrario /vel a cauſa ceſſante. Sed qñ pꝛobari nio vt ſic quilibet pꝛobet qð eſt cauſa ſue actionis vel ex
en ꝓbari. non põt loquitur hec lex.Queramꝰ ergo qñ eſt pꝛobabi⸗ ceptionis.Nec ob.l.cũ de lege.ff.eo.quia ibi actoꝛ ⁊ reꝰ
ſenneſft lis.dicũt quidã ꝙ vbicũq; cadit in ĩtellectũ teſtis debet coõfitebantur tot pꝛedia eè in hereditate ⁊ non plura ⁊ ſo
ſun arn ꝓbari:ſed hec eſt obſcura locutio.⁊ ideo dic ꝙ tũc eſt ꝓ-⸗ lum erat q̃ſtio de extimatione ipſoꝛuʒ.¶ Sed contra hoc .
ſhe⸗ ſeni babilis cũ de ea poteſt teſtis reddere rationẽ neceſſario oppo.ſic quomodo poterit pꝛobari pauꝑtas:nã lʒ teſtis Pauꝑtaſ

dicat ꝙ non hʒ talis aliquid in domo:tamen nõ ſequitur an poſſit

n en cõcludẽtem:vt eſt cum ꝓponitur negatiua cũ adiectiõe 10 alis aliquie
t nin ie loci ⁊ tẽpoꝛis.ſed qñ ſimpliciter ꝓponit᷑ ꝓbari nõ põt.ſ, ꝙ non habeat alibi ⁊ ita videtur impoſſibile pꝛobari pau ꝓbari.
onun, Pip qñ eſt adiectio: tũc ꝓbat᷑ affirmatũ quo ꝓbato reddit pertatẽ.Sed certe nos dicimus ꝙ vbi non cadit ꝓbatio
cialgetſt negatiua pbata.ꝓbat᷑ ̊ negatiua tribꝰ modis. Uno mõo concludẽs neceſſario accipimus eam que concludit pꝛo
ſcrutue ꝓbãdo affirmatũ ꝙ inferat negatiuã ꝓbatã.nã vbicũg babiliter ar.l.ex conſenſu.j.de repudijs:cum ergo hic nõ
fd duo ſunt ↄꝛia ꝓbato ꝙ vnuʒ exiſtat opoꝛtet aliud abeſſe: poſſumus habere pꝛobationem neceſſario concludẽtem

Buttrrigarius ſuper Quarto lib

ptitio. ? ſimilibꝰquibꝰ melius põt peipi. verum ſi ticamꝰ

accipiemus eã q̃ cõcludit ꝓbabiliter / x ſufficiet ſi teſtes
dicãt ꝙ vadit male indutus ⁊ calciatus/⁊ ꝙ nil habet in
domo ⁊ ſunt eius vicini vbi non poſſet ei aſpoꝛtari bla⸗

dum vel vinũ ꝙ non viderẽt ⁊ ꝙ hoſtiatim qri vel debi⸗

Scriptu⸗

ta cõtrahit que oĩa ſolent cõiter accidere pauperibꝰ/nõ

diuitibus:ĩmo tenet glo.ꝙ ſi mulier ꝓbet ꝙ vir cõtrahit
debita pꝛobat ꝙ vergit ad inopia/nõ dico ipᷣm iam pau⸗
perem eſſe/ita nota in.l.vbi.jde iure do.

Oinnis ꝓducens ſcriptu⸗
Bbemus. m ſuſleta babet ei ſide
inmponere/ als vt falſarius punitur. h. d.
N HACLOp. ꝓducens ſcripturâ nõ habeat alidd
ꝓbare:qꝛ ſtatur ſcripture:vt.S.e.cum pᷣcibꝰ.So.ibi ſcri⸗
ptura nõ eſt ſuſpecta hic ſic. Sed quomõ intelligit᷑ ſuſpe⸗

ra qñ dica cta:? Rñdeo aut eſt exemplũ qð pꝛoducit᷑ ⁊ habetur pꝛo

tur ſuſpe⸗
cta.

Homeſti⸗

cus qͥs di⸗

poſſit eſſe
teſtis pꝛo
dño.

ſuſpecto:vt.l.quicũq;.ff. de fide inſtru.aut eſt oꝛiginale/
⁊ tunc reddit iuſpectum altero de tribus / vel ex perſona
ꝓducentis qui eſt ſolitus falſa ꝓducere:yt.l.ſi quis. ·j.
ff. de eden.vel ex perſona ↄficientis qͥ eſt ſolitus falſa cõ
ficere:vt.l.ſi quis aliqᷣdj.de ſuſcep.⁊ archa.vel ex ſe ipſa
qꝛ raſa in loco de qͥ eſt q̃ſtio: vt.l.edicto.jde edicto di.
adri.tol.⁊.l.ſi vnus.j de teſta. Ya. Dut. at
W. In criminibꝰ reqͥrũtur ꝓbatio⸗
Ciant. Sn clare / in criminali clarioꝛes.
hoc dicit. .
R R ACEx. Indicijs hoc exempliſicãt quidã ſic
ꝙ teſtes interrogati quomodo ſciũt ꝙ titius vulnerauit

ð

ſeiũ dicũt ꝙ viderũt titiũ ⁊ ſeiũ ĩ loco ſolos ⁊ ꝙ titiꝰ agi

tauit enſem cõtra ſeium ⁊ ſtatim viderũt eum fugere cuʒ
gladio ſangumolẽto ⁊ iurauerũt ſeiumvulneratũ /modo
dicunt ipſi ꝙ iſtud eſt indiciũ adeo manifeſtum ꝙ ꝓbat
ego tamen dicerem ꝙ vbicũq; eſſet poſſibile rem aliter ſe

habere non credatur indicio.
De teſtibus. Bubꝛica.
WE—Rèr Ille cui mouetur q̃ſtio in⸗

Y tibi. genuitatis non hʒ neceſſe

onus aſſumat. h. d. .
¶.Op. ꝙ defendens cãm non habeat
Pbare ſed actoꝛ. vt. S. e. l. actoꝛ. Solu.
pꝛobat ſpõte vt hic. non inuitꝰ. vel hic

awi erat in poſſeſſiõe ſeruitutis.¶ Itẽ op.

de fide inſtru.So.vt glo.
Keſtis domeſticus non admit⸗
Tiam. titur. h. d. ¶ Sed qͥs domeſticꝰ:
ES NKMñdeo ulle qui eſt de cognatione. Itẽ qui eſt
Na EεααCde familia. vt. I. ediles. ff. de edili edic. Sed ꝓ⸗

domui cui poteſt imꝑari.⁊ cõcoꝛdat cũ.l.idonei.ff.e.Et

attẽde qꝛ teſtis interrogatus an ſit familiaris vel dome-

ſticus ꝓducẽtis:dicit ꝙ non eſt familiaris ſed eſt dome⸗
ſticus:dicũt aduerſarij ꝙ debʒ repelli qꝛ eſt domeſticus:

certe male dicũt: qꝛ non intelligit᷑ dicere ſe domeſticũ eo
modo quo hic dicitur:ſed ſᷣm cõem modũ loq̃ndi intelli⸗

git ſe domeſticũ.i.qꝛ qũq; habet ſecũ cõuerſationẽ.¶ Itẽ
quero an domeſticũ aduerſarij poſſim ego inducere con

tra ipᷣm: Rñdeo aut eſt ſola ratio domeſticitatis/ ⁊ tunc

bene potero ↄtra ipſum ꝓducere non ipſe:qꝛ fauoꝛe mei

Vxoꝛ an ¶ Item qro quid de vxoꝛe aduerſarij nũquid põt eſſe te⸗
poſſit teſti ſtis ꝓ eo: Rñdeo nõ:qꝛ domeſticaeſt. Sed nunqᷣd poſſũ'/

ficari pꝛo
marito.

Famulus
an poſſit
teſt iſicari
ꝓ dnño.

hoc fuit inductum vt nõ admitteret᷑. Aut eſt etiã alia rõ:
vt qꝛ ẽ libertꝰ aduerſarij /⁊ ita debet ei reuerẽtiã /⁊ tunc

nõ poſſũ/nõ ꝓ me:qꝛ debet reuerẽtiã aduerſario.⁊ ideo

non cogitur:nõ pꝛo aduerſario qꝛ eſt eius domeſticus.

eã ꝓducere cotra virũ.Rñd eo ꝙ non. Pꝛimo qꝛ ſocer ⁊
nurus cõtinent᷑ appellatione illoꝝ qui non cogũtur teſti

moniũ dicere:ergo multomagis vxoꝛ cum ſocer ꝓpter

vxoꝛẽ filij cõtineatur vel maritus filie:vt.l.iij·S·lege iu⸗

lia. f.. e. Pꝛeterea mulier debet reuerentiam viro: ergo
cotra eũ teſtiſicari nõ debet ⁊ maxime ne diſcoꝛdia oꝛia⸗

tur inter cõiuges.¶ Itẽ quero an famulus poſſit teſtiſi⸗
cari pꝛo dño:⁊ videt᷑ ꝙ non.qꝛ ei imperari põt:& eſt ido⸗
neus. vt.l. idonei.ff.e. Pꝛeterea videtur caſus in.l.pᷣſenti

S penul.S. de his qui ad eccle.cõfu.ſed certe ibi no vide

tur loqui de tali famulo:ſed magis aſtricto.vt de aſcri⸗

pꝛobare ſi eſt in poſſeſſione /niſi ſponte

E 2 2„ 7 „ .
oliteſtes ſufficiãt ad pꝛobationẽ:vt.l.in exercẽdisj·

pꝛie hic dicitur domeſticus.i.ſeruus domꝰ quaſi ſeruiẽs

eum repelliper hanc legẽ gñalem.tamen ipſi adinueniũt
fraudem:qꝛ repellunt famulũ de domo ꝑ menſem anteq;
teſtificet/ poſtea faciũt eũ teſtificari/⁊ reddito teſtimo

nio poſt aliquos dies reducũt eos ad domũ:⁊ hoc ideo/

qꝛ vbicũq; teſtimoniũ non eſt de ſubſtãtia rei inſpicit᷑ qli

tas teſtis ſᷣm tẽpus quo deponit nõ quo gctum eſt:ſecus

vbi teſtioniũ eſſet de ſubſtatia:vt no.in ipubere facto pu
be.in.l. iij · S. lege iulia.ff.e.Si tñ ꝓbarctur ꝙ in fraudẽ eũ

repuliſſet non valeret eius teſtimonium:vt l.penul.j. de

adulter.
2A Olam Sola teſtiũ atteſtatio nõ ꝓbat
IIE. niſi alijs adminiculis fuerit ad

rõnem ⁊ non dictũ teſtis:nã om̃e dictum redducit᷑ ad ra
tionẽ:vt.l.emptoꝛ.ff.de rei ven.⁊.l.aurelio·S.ſticho.de li

liuuata. h. d. AQAuero de exẽplis legis: 1 pone
Eyt glo. Bringa qñ non reddit ſufficientẽ rati⸗
onem / vel nullã reddit.⁊ ideo aduocati ſemper inſpiciũt

bera.lega.⁊.l.cum pater·S.· dulciſſimis.ff. de leg ij. Sed Teſtis nõ

vt hic. aut nõ interrogat᷑ de rõne ⁊ valet eiꝰ dictů / etia ſi
ne ratione.Itẽ põt poni exẽplum qñ depoſuit nõ in pᷣſen
tia alterius partis:nã om̃s leges dicunt ꝙ teſtes debent
deponere in pᷣſentia partis.vt.j.e.l.ſi qũ. Sed qꝛ ſi hoc

his repugnat qð ſolet diei ꝙ teſtis nõ debet eſſe vᷣboſus. dʒ eẽ ᷣbo
dicũt doctoꝛes ꝙ aut teſtis interrogat᷑ de rõne ⁊ nõ red⸗ ſus.
dit:vel minus ſufficiẽtem reddit/a non valet eius dictũ:

fieret ſtatim partes didicerẽt teſtificata:nõ poſſent am·

plius pꝛobare ꝑ teſtes interpᷣtatum eſt ꝙ iuret pᷣſentibus
partibꝰ ſed deponãt in ſecreto. Itẽ põt poni exẽplum in

atteſtationibꝰnon publicatis pᷣſente altera ꝑte:ꝛnamnon

pꝛobãt amplius q; qlibet ſcriptura pꝛiuata:⁊ hoc ideo qꝛ

co ⁊ pᷣſũptione iuris ⁊ de iure cõtra quã non admutitur
ꝓbatio ⁊ pᷣſumũt᷑ facta coꝛã pluribꝰ:⁊ ideo pꝛobãt: vt.l.
geſta:.j.de re iudi.⁊.l.oĩm:.j.de teſta. Poteſt ⁊ alio modo
cxẽplificari hec lex.vt patet in glo.
¶ In glo. que ĩcipit a iure.ibi alio iudice.ſecus in alijs
actis quia fiũt in publico:⁊ ideo pꝛobat:vt.l.geſta.de re

iudi.⁊. l.oĩmj.de teſta. In eadẽ glo.ibi cũ tale.S. falſa.

ibi diſponẽs ꝓpter falſam cãm diſponebat iure ꝓpꝛio ⁊
erat ałs cõceſſurus.hic diſponit iure alieno in quo non
habet liberum arbitriũ niſi m diſpoſitionẽ veritatis.

=WèèòU Gg Is teſtis eſt idoneus qͥ gratiã/amo⸗

¶ Op. ꝙ alia attdãtur:vt.l.iij.S· diuus. ffe.
olu.conſiderãtur hec ⁊ illa. Ja. Buk.
E arentes ⁊ liberi / ⁊ voletes
. OH Aren tes R. teſtes eſſe nõ poſſunt.h.d.

recipiũtur in ſecreto:ſecus in alijs actis:qꝛ fiũt in publi⸗

z timoꝛẽ/poſtponit ĩ dicẽdo.h.d.
QEx tex. pꝛeponere et actualiter pᷣponũt.

COp. ꝙ volẽtes admittat᷑.vt.l lege iulia.ff. e. Parètes
Ra=,ASo quidã ſunt adeo cõiunctiꝙ nec etiã volẽ⸗ an poſſint
tes admittunt᷑/ vt eſt hic quidã non ſunt a deo cõiuncti: eẽteſtes p

vt volentes repellãtur ſed admittũtur ſi volũt nõ inuiti: parẽètibꝰ.

⁊ tunc videt᷑ eſſe fauoꝛ eoꝝ/⁊ non litigãtiũ.Aut ergo pa⸗

ter ⁊ fuliꝰ inuicẽ dicũt teſtimoniũ /⁊ tũc aut cõmodũ de⸗

bet reuerti ad patrẽ:vt qꝛ filius eſt in poteſtate:⁊ tũc non
ad mittitur. Aut lucrũ non eſt reuerſurũ ad patrẽ / vt qꝛ ſi
lius eſt emãcipatus/⁊ tunc ꝓpter gñalia verba huiꝰ leg/
non dabo ei fidem vel modicã dabo.aut frater teſtificat
pꝛo fratre:⁊ tunc aut ſunt in eiuſdẽ ptãte ⁊ ſic cõmodum

eſt reuerſurum ad patrẽ/a tunc non admittũtur. Aut nõ
ſunt in eiuſdẽ poteſtate/⁊ tũc admittit᷑ frater. tñ modica

fides adhibetur. Idẽ in amico magna amicitia ↄiuncto Amicꝰ an
qꝛ modica fides adhibetur / vel inimico / ⁊ tales poſſent poſſit eſſe

uat.vt.l.iij ·S.eiuſdẽ.ff.e.Aut agnatis adhibetur fides et

plus ⁊ minus ſᷣm maioꝛẽ ⁊ minoꝛẽ cognationẽ.¶ Item

op.de.l.etiam ff.de pꝛoba.So.dicũt quidã ꝙ ibi ſpale qꝛ

adiuuare dictũ duoꝝ teſtium quibꝰ eſſet detractũ in ſide teſti
aliqua rõne ſicut dicimꝰ de fama qꝛ nõ ꝓbat ſed coadiu amic

etas male põt pꝛobari:⁊ ꝙ ſit ille qui natꝰfuit tali tẽpoꝛe.

Alij dicũt ꝙ facit mater aliqualẽ infoꝛmationẽ/nõ ꝓba⸗
tionẽ.vnde adiuuaret teſtes vt dixi ſi eſſet eis detractũ ĩ
ſide/a ita vidi de facto.¶ Itẽ op.de.l.qui teſtamẽto.ff. de
teſta. Sol. vt glo. —
K Imis Hec lex põt intelligi duobus mo⸗
edis. Uno modo ꝙ pars nõ pꝛodu
eebat aliquos teſtes: ſed ego volo ꝙ det mihi
anoĩa teſtiũ qͥs poſſũ ꝓducere in certo/nõ videt

odie⸗
datte
luran
lictiree
Movt
hecuric
(uicre⸗
iſis⸗

Alen⸗
retetti

croꝛin
ſreto
beßt
ſliude
rocu
uncri
ſcad c
laogit
Aauiſi
ſoerca
Cunſnn
ſchsd
Moe
a iie
Aiug
idca⸗
mnend
ſerlſie
N

ftoi en

Alisfierteh
legis tn

tperinſpiee
iuik
ſchoe
delgt St
cſeſbaſts,,
eſöethnpe
Atenedec
bdici gi
oſutnonnfen
Pkeſtesdannt
Sedqſe
npoſenen
Uretßſentbe
iexepnni
btenamm
uthocido
Pfüütinpene
on ganminnn
O probitf
eſtraliono

3

N

=—
=2

e

e⸗ſasnni
t. getader
citalegft
atiurept
ehoindoe
ne peritnne
gfatiiſenn
tidicedonn
Aliter Ppent
§ diuust

beriti
noͤpoſturbn

llegeilufe?

Gnecchiſct
ta deociiuett
volitnoſgnii’
Aucop⸗
Autcönocl
fttettin
dpatröptn
ſteket
fereriefen
aſiecnden
ſttür ABun
gerti nt,
nicte⸗inet
ttics eſct
etncif
Patſel s
Pibennfen
toni ſgn
1, bißitk
uttuiti⸗
toneugr⸗
teisdenein
elamutd

vnnſe
pnsi ni
ogn

cto oen

Be Ceſti

teneat. Item põt itelligi ꝙ pduxit teſtes etiã eisvti

certe non debeo audiri cum ſint eius expẽſis: ſed poſtq;
dixerint pꝛo eo dicent ꝓ me⁊ ſtabunt meis expenſis. In

inſtrumento vero dic ꝙ pꝛodeſt pꝛoductum ab vno alij ſi
facit pꝛo eo niſi pꝛoducens diceret pꝛoduco eatenus qua
tenus faciunt pꝛo me. .
P⸗ ruos Seruus nec pꝛo domino nec cõ
NAE. tra teſtificatur/idem in liberto.
95 b. d. cum. I. libertoꝛum . eo. Si ergo ſeruus in
N Kterrogatur de facto ſuo: aut non pꝛecedit indi
ciũ ⁊ nõ creditur ei.vt.l.quero.ff.de edili.edic.aut pꝛece⸗
dunt iudicia ⁊ auditur cum toꝛmentis vt nota. in.l.cum
ſeruum.j.de fugi.ſeruis.⁊.ff.e.l.ſi quis.et.l.ſi qͥs le.ad.l.
coꝛneliam. U
AVA D riſi urand i MNon creditur dicto
N *teſtis nõ iurati/⁊ ma⸗
gsis creditur honeſtioꝛibus/⁊ vox vnius vox
EMnullius. hoc dicit.
¶ Op.·ꝙ ſine iuramento credatur vt in aut᷑.ſi iudex mit⸗
tat.S.de epiſ.⁊ cleri.So.ibi ꝓpoſitio euangelioꝝ habet᷑
pꝛo iuramento.ſ Item op.ad idem de.l.j.in pᷣn.ff.de vẽ.

N

D

inſpici.So.illud ideo:qꝛ non poſſunt certitudinẽ habere

nec vẽtrem tangere.ſ Item op.ꝙ non ſolum requiratur
pꝛeſente aduerſario.vt.j.eod.l.ſi quando.So.requirit᷑ ꝙ
iurent vt hic ⁊ ꝙ pꝛeſente aduerſario iurent vt in contra
rio. Item op.ꝙ non attendatur honeſtas:ſed quis ma

gis dicat veriſimilia. vt.l.iij.S idem diuus.ff. co.So. ⁊ il

Teſt! qd
dz iurare.

lud attenditur. Sed quod pꝛius Rñdeo ꝙ pꝛimo atten⸗
ditur quis veriſimilioꝛa dicat/⁊ melioꝛem rationem ſui
dicti reddat:⁊ ſi pariter dicunt tunc creditur honeſtioꝛi⸗
bus vt hic.¶ Item opp.ꝙ voci vnius credatur.vt.l.ſi qͥs
decuriojadl.coꝛ.de fal.So.hec regula fallit in officiali
cui creditur ĩ ſibi commiſſis ⁊ leuioꝛibus in non ſibi com
miſſisvel grauioꝛibus ſibi non creditur vt dixi in.l.ea qͥ⸗
dem.j.qui accu.non po.ſ Modo quero quid debeat iura
re teſtis.Rñdeo ꝙ veritatem non omittet ⁊ falſitatẽ non
cxpꝛimet:vnde ita cõmitteret falſum ſi aliqͥd de his que
ſciret omitteret ſicut ſi falſum diceret:⁊ ideo dicit lex
debent dicere ea que nouerunt. vt.S.de epiſc.⁊ cler.aut᷑.

ſed iudex.⁊ incoꝛpoꝛe vnde ſumitur:? Quid ergo ſi teſtis

introductus ſuper vno capitulo reſpondet etiam de alio
nunquid pꝛobet. Reſpõdeo aut id quod reſpondet perti
net ad capituluʒ de quo interrogatur ⁊ planum eſt:quia
ci creditur:aut non pertinet ad capitulum pertinet tamẽ
ad cauſaʒ:⁊ tunc aut iurat ſuper tota cã ⁊ ci creditur:aut
ſuper capitulo tãtum ⁊ ei non creditur:qꝛ remanet eiꝰ di
ctum ſine iuramento:⁊ ideo non valet vt hic:multominꝰ
ſi eius dictũ non pertinet ad capitulum nec ad cauſam.
Modo pone ꝓꝙteſtis interrogatꝰan ſit attinens ꝓducẽ

tis. Rñdet᷑ ꝙ non/cum vere eẽt coniũctus in octauo gra
du ita ꝙ pꝛopter talẽ coniunctionẽ non eſſet repulſus.nũ

Cã ppa q̃

dicatur.

quid cadit in falſuʒ. rñdeo non:⁊ valet eius dictum dicit
tñ mendacium ⁊ ideo crimine ſtellionatus poterit puni⸗
ri ar.l.ſi quis legatũ.ff. ad.l. coꝛ. de fal.

V Quis non poteſt in cauſa ꝓ
6 Mnuib uUS. pꝛia teſtificari.h.d.
VAC¶Opp. ꝙ quis poſſit eſſe teſtis in cã ꝓpꝛia vt
Rinſti. de teſt. ”. legatarius. So. vt gloſ. ¶ Item
op.de.l.fl.jde fideiuſſ. So.vt glo.ſ Modo quero que di
catur cã pꝛopꝛia: Rũdeo cuius cõmodum ad me ſpectat
pꝛincipaliter vel ſecũdario. ¶ Item quero an venditoꝛ

poſſit eſſe teſtis in cõ mota emptoꝛi de re vendita:⁊ bꝛe
uiter hec eſt cõis opinio ꝙ aut vẽditoꝛ tenetur de euictio

Teſtis an
poſſit eſſe
ſocius ꝓ
ſocio ſuo.

ne⁊ non poteſt eẽ teſtis / aut non/⁊ ſic. Mart. dicebat ꝙ
nullo caſu poteſt eẽ teſtis/qꝛ ſic daretur materia fraudis
nam venditoꝛ ſemper vẽderet hoc pacto ne de euictione
teneretur /vt ſic poſſet eẽ teſtis/⁊ malicijs eſt obuiandũ.
ar.l. in fundo.ff. de rei ven. ⁊ hoc puto verius:cõmuniter
tñ tenet᷑ pᷣcedens opinio.i¶ Et qꝛ glo.ſequentis legis bñ
adaptatur hic.quero an ſi duo hñt rem cõem vel cauſaʒ
poſſit eẽvnus teſtis ꝓ alio: Rñdeo aut hñt cauſã cõmu⸗

nẽ vt qꝛ de eodẽ crimine accuſantur ita ꝙ abſolutiovniꝰ

pꝛoderit alteri:⁊ tũc non admittitur vt hic.aut hñt rem
cõem:⁊ tũc aut ſunt ſocij omnium bonoꝝ ⁊ certum eſt ꝙ
non admittitur cũ cõmodum ſit peruenturum ad vtrũq;
idem ſi ſunt ſocij in illa re.vt.l.j·S. in pꝛopꝛia.ff. qũ appel
lã.ſit. aut non ſunt ſocij ſed hũt rem comunemaliter q;ᷓ ex
ſocietate: ⁊ tunc aut res eſt indiuidua ⁊ non admittitur

bus. Fo. CXXVI.

qꝛ commodũ eſt reuerſuruʒ ad vtrũq; ar.l.ſi cõemff. quẽ
admodũ ſerui.amit.aut res eſt diuidua:⁊ tunc cũ victo⸗
ria vnius nil ꝓſit alij bñ admittitur.vt.l.j.S.quinimmo.
ff.ſi pars here. petatur. niſi foꝛte eſſet eadem ratio defen⸗
ſionis in vtroq;. argumen.l.ſi quis ſeparatim·S.j. ff. de
appellationibus.

N E 4 Quia liberi extranei in alie
0 niam. ns cauſis teſtificantur cõ⸗
ueniens eſt vt damnum non patiantur ſed ſum

ptus eis faciant pꝛoducentes tam in ciuili qᷓ; ĩ
criminalſi.hoc dicit.

W. G lum Omnis qui repercutit aurem
A iudicis eius iuriſditioni ſubij⸗
Vcitur ſubmotsa foꝛi pꝛeſcriptione.h. d.
AA (Quero que differentia ſit inter hanc legem
⁊ penam eius ⁊ inter accuſationem.il.coꝛnelie.de fal. Rñ
deo quattuoꝛ ſunt differentie:pꝛima qꝛ hic punitur quis
offõ/ibi ꝑ viã accuſatiõis. Scða qꝛ hic mioꝛ pena umpo
nitur q in accuſatione legis coꝛnelie de falſis.Tertia qꝛ
cum iudex hic pꝛocedat officio mercẽnario vt pꝛobatur
in.l.j.j.de calum.ergo finita inſtãtia ãplius punire nõ po
terit ſine accuſatoꝛe cum officiũ expirauerit.vt.l.iiij.j.de
poſiti. accuſatio vᷣo durat. Quarta:qꝛ iudex puniendo te
ſtẽ officio videtur ꝓpꝛiã iniuriam vẽdicare:⁊ ideo nihi
lominus poſtea poterit accuſari lege coꝛnelia.
J quis Pꝛoductum a me teſtem non re
pꝛobo niſi tribꝰ modis ex dictis
ſuis /ex ſuperueniẽtibꝰinimicitijs / ex coꝛrupte
la pꝛobata. h. d.
Eſtium Contra debituz inſcriptis re
Rdactum pꝛobo ſolutionẽ tri⸗
bus modis per ſcripturã/per quinq; teſtes bo
ERARAAAA He opinionis fame/⁊ ꝑ cõmunem numerum
teſtium pꝛobata amiſſione ſcripture.h.d.¶ Sed nonne ſi
pꝛobo ſcripturã ſolutionis factã ⁊ perditã nonne ſufficit
hoc:quare ergo ꝓbo ſoluiſſe.Rñdeo ego intelligo quan
do teſtes non dicunt fuiſſe pᷣſentes ſolutioni qñ factũ fu⸗
it inſtrumẽtum. Sed dicũt ꝙ viderunt ſcripturã ⁊ lege⸗
runt eã in qua continebatur ꝙ tale debitũ erat ſolutum:
non autẽ dicunt teſtes ꝙ verum fuerit ꝙ ſoluerit ſed pꝛo
bant ꝙ ſcriptura eſt facta de hoc ⁊ ipſam legerunt.nõ au
tẽ debent dicere ꝙ audiuerunt legi:licʒ gloſ.hoc dicat· j.
ti. Ii ſleut teʒ pꝛobat per alios teſtes vel eoſdẽ ſ. criptu
ram illam fuiſſe perditã. Itẽ ꝙ ſolui debitũ. ¶ Wodo
op.ꝙ teſtis etiam de alieno auditu poſſit teſtificaxi.vt.l. Teſtifica
i.S· antepe.ff. de aqua plu. arcen. So.vt glo. Tu dic ꝙ qͥn ri an poſ⸗
ꝙ ſunt ſenſus coꝛpoꝛis.⁊ teſtis deponens debet reddere ſit qͥs de
rationẽ ſᷣm illum ſenſum per quẽ melius ꝑcipitur res:de alieno au⸗
qua eſt queſtio: ⁊ ideovidi dubitari dũ quida ĩterrogare ditu.
tur quo die fuit tale quid ⁊ dixit ꝙ duodecima cie men⸗
ſis / interrogatus qũo ſciuit ꝙ eſſent. xij. dies: dixit ꝙ bñ
ſciebat ꝙ dẽbatreddere rationeʒ per alterum de quinq;
ſenſibus quod non cadit hic:qꝛ per nullum ſenſuz poteſt
percipere quota dies ſit:ſed ex q̃daʒ diſcretione animi.
Sʒ Jaco.de are.dicit ꝙ nõ ſolũ eſt viſus exterioꝛ ſʒ etiã ĩ
terioꝛ ⁊ mentis ⁊ iſte cadit hic de quo in.l.jS.videamus
T de rei vxoꝛ.act. Wodo quero de quo debebat teſtis
interrogari.Ad cuius euidẽtiã eſt ſciẽdũ ꝙ quedam iter Teſtis de
rogationes fiunt parti ad pꝛeparationẽ cauſe/⁊ hee fiũt q̊ dẽat in⸗
parti de interroga.act.quedam fiunt parti ad dec iſionẽ terrogari.
per titulum de confeſſ.quedam fliunt teſti ad inſtãtiã per
tis per.l.quicquid.ff.de adul.⁊ pꝛacticemus ſic:facit ca⸗
pitula ſua pars hoc modo pono ⁊ ſi negetur pꝛobare in⸗
tendo ꝙ titius pꝛomiſit mihi.x.mõ ſi negetur pꝛobo per
teſtes ⁊ aduerſarius contra quẽ pꝛoducũtur teſtes facit
fleri interrogationes teſtibus /non tñ omnes quas vult:
quia ſi ſunt alique ſuperflue reijcientur per iudicem vel
aliquẽ ſapientẽ ad hoc electũ.Sed que ſunt ſuperfluevł
pertinentes ⁊ de quibus debent interrogari an ſitverum
qð in capitulo continetur ⁊ ſi dicat ſe neſcire vlterius nõ
pꝛocedatur ſed dicat ſe ſcire:tũc interrogabitur ſi cogno
ſcit cõtrahẽtes ⁊ qũq; interrogatur de veſtibus ⁊ de tem
poꝛe:quod eſt verũ ſi ſunt ſuſpectiteſtes/ałs non debent
tot interrogationibus grauari. Modo pone ꝙ interro
gatur teſtis quomodo ſcit ꝙ contraxerunt tales /dicit ꝙ
audiuit verba contractus ſed perſonas nonvidit nundd
ꝓbat: certe ſic:ſi perſonas habet notas per vocem arg.
l.j·S· eodem tecto.ff.ad ſill.nã ⁊ de E ſau dicitur ꝙ pater

4

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis

non fuit deceptus in auditu ſed tactu. Itẽ debẽt teſtes i⸗
terrogari de loco vt fuit ĩ daniele.Item de tẽpoꝛe in cri
miĩalibꝰ? de mẽſe / de die nõ / niſi eẽt qſtio de die in Zctibꝰ
etiã de die dʒ ꝓbari:vt.l.optimã ·ꝓde ᷣhẽ.⁊ cõmit.ſtipu.
¶ VWogdo pone ꝙ teſtis dicit ꝙ hoc anno fuit cõmiſſum

tale maleficiũ/⁊ ſumus modo in mẽſe maij ⁊ fuerit com⸗
miſſum de mẽſe ſeptẽbꝛis retro/obijcitur teſtiꝙ non fuit

hoc anno:qꝛ annus incipit a ianuario / ⁊ ſic falſum dixit:
nunqᷣͥd bñ dicũt:certe nõ.qꝛ eſt quidã annus naturalis/
⁊ iſte incipit a ianuario quidã eſt emergẽs qui incipit a
tẽpoꝛe delicti ſicut ⁊ in lege aqlia.vt.l.j.ff. ad.l.aquilł.⁊·
ad hũc ſe retulit teſtis ⁊ verum dixit. Modo pone ꝙ te⸗
ſtes dum cõmitterẽtur adulteriũ nõ poterãt ſimul codẽ

g . Lirca hãc legem ſic diſtin⸗
Y dicatur. gaea: aliquãdo obijcitur

D
☚

Hteſti ꝙ ipſe eſt ſeruus. aliquãdo ꝙ eſt inimicus
a H Apzimo caſu aut replicat ſe ingenuum eſſe ⁊ ſta⸗
tim admuttitur reſeruata q̃ſtione ſeruitutis:aut repiicat
ſe libertũ eẽ ⁊ tũc iam fatetur de ſeruitute pᷣterita:⁊ ideo
eſt pᷣſumptio contra eum ideo nõ admittitur niſi pꝛobet

ſe manumiſſũ niſi iuret ſe alibi ꝓbatiões habere ⁊ ꝓ eis

mittat/quia tunc admittuur. Si aũt dicitur iimicꝰ:tunc
aut ꝓpter cãm criminalẽ ⁊ repellitur:aut ꝓpter ciuileʒ ⁊
tunc idẽ ſi cauſa eſt magna.vt inſtit.de excu.tu:S.· itẽ ini⸗
micitie ałs bñ admittitur lʒ ei minus credatur. Ex hac
lege faciunt talẽ maliciam hij qui timẽt accuſari de aliqͥ

tẽpoꝛe videre qꝛ erat paruũ foꝛamẽ vnde opoꝛtebat ꝙ p⸗ crimine nã accuſant eum quẽ credunt accuſatuꝝ ſe ⁊ om achte
mo vnus vid ceret deinde alter:nũqͥd debẽt cenſeri vt ſin nes per quos poſſ. et crimẽ ꝓbari contra ſe e:vñ durante cã gop
gulares teſtes:⁊ ꝑ cõſequẽs non pꝛobabũt:certe ego pu non poterunt teſtificari contra eos. Sed ſi iudex ꝑpẽde⸗ lpon
to ꝙ pꝛobent ⁊ ſint ↄteſtes ⁊ circa idẽ delictũ deponunt. ret defraude deberet nihilominus eos in teſtes recipere ſohle
ar.l. ſifundꝰ.G. penul.ff. de pigno.i¶ Itẽ quero q ſi dicit᷑ vt.l.ſatis aperte jde falſis. 4 Geſit
ꝙ talis pᷣſoiter dixit miſſam tali die ⁊ vnus teſtis dicit ꝙ P Bm 4 ud Teſtis ĩductus ſuꝑ vno Miy
vidit euʒ ⁊ audiuit ꝙ dicebat euãgeliũ /alter audiuit epi⸗ 2 P capitulo non dʒ amplius uNcr
ſtolã:nunqͥd pꝛobãt:certe ſic.qꝛ circa eandẽ ſubſtatiãꝭii. ſuper codẽ induci niſi aduerſarius nolit ſtare Nenn
miſſam deponũt.Et ideo ſemel inqſitoꝛ inqrebat õ̊ quẽ⸗ R. atteſtationibus etiaʒ in alia inſtãtia: queritur ſerit.
dam hereticũ ⁊ vnus teſt is dicebat ꝙ audiuerat eũ dice de reducẽdis teſtibus ad deponẽdum ⁊ hocviuis exiſtẽ noace
re ꝙ nõ credebat Chꝛiſtum veniſſe in virginẽ:alter ꝙ di tibus teſtibus als omnino ſtatur atteſtationibus.h.d. hcto
xit Chꝛiſtum nõ eſſe in ſacramẽto altaris:nũquid ſũt cõö Mec lex ſᷣm Innocentiũ intelligitur ĩ arbitro compꝛo⸗ vtit
teſtes:certe aut ſimpliciter dicebat᷑ hereticus/⁊ ſunt cöo⸗ miſſario non in arbitratoꝛe. zuſtrfil
teſtes:qꝛ circa eandẽ ſubſtantiã deponũt.aut dicebatur Op.ꝙ teſtis iterũ poſſit pꝛod uci.vt.S.e.lłſi quis.So. Teſtis ſae⸗ qyjulle
ꝙ in tali articulo errabat/a tũc nõ eſſent cõteſtes:⁊ ſic di ti inducitur in noua inſtãtia ſuper alio capitulo:idem ſi mel pdu⸗ a anrqn
cimus ꝙ ſi ſimpliciter q̃ritur an qͥs poſſederit ⁊ nõ deter⸗ in eadẽ inſtantia ⁊ ſuꝑ alio capitulo vt eſt ſi fuit inductꝰ ctanpoſ:. al nen:
minato tẽpoꝛe.ſi vnus teſtis dicat ꝙ vidit arare alter ſe⸗ ſuꝑ debito/modo ſuper exceptiõe inducatur:qꝛ ceſſat rõ ſit iterũ ꝓ 6i, eiiudi
minare ſufficit.vt no.in.l.ob cauſam/S.ſi teſtes.ff.e. ſuſpitionis de qua in.l.pꝛoduci ff. eo. Hic loquitur q in duci. caamt
Ee S ti Hec aut᷑. pꝛobat ꝙ nõ eſt neceſſe alia inſtatia inducitur ſuꝑ eodẽ tñ capitulo:⁊ ideo põt ⁊ eſta
P ga L.ꝙfacta cruce cum manibꝰ rogen dʒ induci ſi aduerſarius nolit ſtare atteſtationibus. eſt antſc
tllttur amoꝛe dei teſtes vt aſſint:ſed ſufficit ꝙ ſint ratio:qꝛ ſi aduerſarius velit ꝙ teſtis non pꝛoducat᷑:qꝛ ſe bus i
Se, ocati ad hoc:nã vnũ contrarioꝝ dat itellige mel dixerat ⁊ nolle ſtare dicto eius quaſi nõ dixerit eſt q̃ limoc
re reliquũ.at hic dicit ꝙ non debẽt eſſe foꝛtuito trãſcun⸗ ſi implicare cõtraria. Modo op.ꝙ atteſtationibꝰ ĩ vna cep re
tes / ergo ſufficit vocatos eſſe ad hoc. Ja. Buk. cã habitis ſtetur in alia vt.l.cũ antea.S. de arbit.⁊.l.pꝛo⸗ Hiugu
zP — D Teſtis ꝓductus dʒ iura⸗ perandũ.S.de illo.de iudi.So.dicũt quidã hãc determi W
S quan 0. re de ſtado ⁊ fideiuſſoꝛẽ nare oẽs illas.Alij dicũt ꝙ ibi loquitur in iudice hic ĩ ar D
ooarc ⁊ poſt. xv. dies poteſt recedere.hoc dicit. bitro:⁊ de hoc ſtatim dicã.¶ Collige ergo ꝙ aut teſtẽ quẽ leipr
. ¶Ego diſputaui q̃ſtionem ⁊ qro an in dilati⸗ ego pꝛoduxi in vno capitulo volo ſuꝑ codẽ pꝛoducereæz Kyere
Teſtes iu tione data ad pꝛobãduʒ ſufficiat teſtes iurare/⁊ videtur tunc regulariter non poſſuʒ. F allit in tribus caſibus:vnꝰ lre
rare an ſuf ꝙ ſic.qꝛ quãdocũq; deponat fides teſtimonij reducitur eſt hic in alia inſtãtia.Scðs eſt qñ iudex ſuo officio facit gob
ficiat ĩ di- ad ſacramẽtuʒ:vt hic.lſicut ⁊ noĩatio hr̃dis reducitur ad iterumvenirc teſtẽ non vt aliquid adijciat:ſedvt rationẽ Potet
latione da tẽpus teſtamẽti:vt.l.aſſe.ff.de heredi.inſti.cum ſimilib?ꝰ. dicti reddat:vel declarat ſi eſt in dicto ſuo aliqᷣd obſcuꝝ- (eleg
ta ad ꝓbã verũ canoniſte dicũt ꝙ aut datur dilatio ad pꝛobãdum / ⁊ ita vidi fleri de facto.nã etiã expirato officio iudex po tbie
dum. ⁊ tunc ſufficit ſi iurãt.jdilationẽ. Aut habendũ pꝛoba⸗ teſt declarare aliquid.vt.l.ab executoꝛe.⁊.l.actoꝛis.de re lori⸗
tum ⁊ tunc debent etiã depoſuiſſe qð videt᷑ ꝓbari ꝑ hunc iudi.ff.de appel.ita ⁊ hic.Tertius caſus eſt qñ teſtis vult trla
textũ in fi.qui dicit ꝙ iudex punit᷑ qꝛ leſus eſt qui ꝓbare ſe coꝛrigere ⁊ nondum cũ aliqua partiũ fuit loquutusvt gio
debuit / ergo non habet᷑ ꝓ ꝓbato.Sed certe vbicũq; ſim nõ.S.eo.aut᷑.⁊ qui ſemel.aut teſtẽ pꝛoductum invno capi dee
pliciter datur dilatio ſufficit ꝙ iurẽt infra dilationẽ᷑. Qe tulo volo ſuꝑ alio pꝛoducere:⁊ tũc poſſum in cadẽ inſtã⸗ fiaci
rum ego diſtinguerẽ ꝙ aut ris an habeat᷑ ꝓ ꝓbato niſi tia añ publicationẽ/poſt non: ſi potui eẽ iſtructus ſuper isff
etiã depoſuerint:⁊ dico ꝙ non ⁊ ita loqᷣtur hec lex in fine. his añ publicationẽ.Sed in cauſa appellatiõis poſſeʒ ꝓ G⸗
aut q̃ris an pars intelligat᷑ negligẽs:⁊ dico ꝙ nõ.poſtq; ducere lʒ canoniſte nõ diſtinguãt an ſit publicata vł nõ. end
fecit eos iurare infra dilationẽ:qꝛ poſtq; introduxit eos ¶ Sʒ an ſuꝑ eodeʒ capitulo an ſuꝑ alio.vt ex de teſtibus lins
in ſecretario iudicis de ſolicitud ine iudicis eſt a modo ca. fraternitatis. In alia inſtãtia poſſum ſuꝑ alio capitu Cir
facere vt deponãt ⁊ non de ſolicitudine partis / licet ipſi lo inducere:aut teſtẽvolo impugnare ⁊ redarguere ex di i
dicunt ꝙ ⁊ pars dʒ ſolicitarſi. ctis ⁊ poſſum ſʒ ꝑ pꝛobationes ĩ contrariũ nõ ſi potui eẽ i
¶ VWodo op.ꝙ teſtes ĩuiti nõ pꝛoducãtur: vt l.lege.f e. inſtructus añ. verũ ſi induxi teſtẽ ſuper vno capituload bif⸗
Teſtes Sol.ibi ſpãle in quibuſdã.Si ergo q̃ris qñ teſtis debeꝛt uerſarius interim dum eſt in eis expẽſis ipſum nõ pꝛodu ie c
an poſſint venire coꝛã iudice:⁊ dico ꝙ ſemꝑ in criminali dʒ venir cet ar.S.eo.l.ſi quãdo. Sed an idẽ erit ſi teſtes ſunt pꝛo n
ꝓduci ĩui ałs atteſtatiõibꝰ non credit᷑:vt.l.iij.S. teſtes.ff.e. In ciui ducti coꝛã iudice vt poſſint peti pꝛoduci in alia inſtantia 1
ti/⁊ qñ de⸗ li dic ꝙ aut ſunt de iuriſditione iudicis/⁊ compelluntur dicuũt aduocati ꝙ ſic:ſʒ certe ego puto ꝙ ſtet᷑ atteſtatõib?ꝰ . 6
bẽt venire venire:aut non/ non.¶ Item op.ꝙ pᷣſentibus ꝑtibꝰ non qñ fuerunt inducti coꝛã iudice ⁊ publicata dicta ipſoꝛuʒ te
coꝛã iudi⸗ deponant teſtes:quia ſic nunq; poſſent poſtea pꝛobare vt qj..aut᷑.ſi quis ab aliquo..lin lege.ff.ad.l.aquił.iʒ ſi nõ ncor
ce. per teſtes cum didiciſſent teſtificata quod eſt contra.1l. eèt publicata tũc poſſet etiã loqui hec lex ⁊.l.ſi indubitã⸗
ſi quidemj.de exceptio.Sol.reiectis alijs dic ꝙ hec lex ter.loquitur in arbitro cõpꝛomiſſario.i¶ Sed quid ſi coꝛãa
ſic interpꝛetata eſt quicquid de iure ſit ꝙ teſtes iurent in arbitratoꝛe fuerunt ꝓducti. Hicit inno.ꝙ non pꝛobat vl⸗
pꝛeſentia partium:ied deponant in ſecreto. lo modo atteſt ationes:ſed debẽt iterum pꝛoduci qð pu⸗
Wrn e&νgHeS Wbiozdinario iure nõ to veꝝ niſi arbitratoꝛ ĩ ꝓceſſu fuiſſet ſecutꝰ foꝛmã arbitri
EEA Lpoſſunt teſtes recipi re ſcilicet ꝙ fecerit litẽ conteſtari ⁊ teſtes iurare: quia tunc
cipiunt᷑ extraoꝛdinario ad ꝑpetuam rei memo licet in pꝛonunciãdo ſequeretur foꝛmam arbitratoꝛis pu
Ariam. hoc dicit. Jaco. But. ¶ Intelligo legem to ꝙ etiam pꝛocederet hec lex cum ſit eadem ratio ĩ vtro
iſtam quãdo nõ poſſunt ecibi Rräͤlnario iure lite non cõ q; Jacob. Butrig. 1.
teſtata:vt quia debitũ eſt conditionale ⁊ ita peti non põt PF5
vt.l. in lege adlia.S. ſi deletũ.ff. ad.l.aquiliã vei etig de⸗ D c fid inſtr um ento zum 5
bitum eſt purum: ſed teſtes ſunt receſſuri cito vel veriſi⸗ NRub 2 i ca .
*

mile ẽ ꝙ cito moꝛient᷑:vñ nõ põt expectarilitis ↄteſt.

nſenpſeten
enndurnte

ulerghit⸗

hnleſtes fecpee

ſrius ſoltin

ikätingnein
hocinsati
tiontbush).
Nbitroconn

pituloidait
Pſifuitindet
Nar:grccltit
cloqninnint
Nlo⸗rigeopt
ſtationthnuee
npeodctg
inödirnnet
eſtatontir
deaſttlge
uidähicdurn
Piniucſeeheir
gogauteſice
Lode oltent
buscſtuann
erſvocffent
citſodynnumi
ſonlitchin

hoffſeio cee

Alecoler
ctcinkon
ſfuttogunen
cuminnoen
Umitentin
deſſncnsſot
Alts poe
klekuntni
Ntidetitht
iaichn
tangnaenn
fönoſiponet

ſhocdptnen.

SS
—–☛☚n = –☛

= =
=☛ S

ſtetes ſunſt
ſäut
,
ralli i

punpöe
elu ſe
ne ſi
te Ncnſp
Roll n
le
lculſe
nongrti,

ocdleiſe.

migen
fonmi
nene aunn
arbinannol

=☛

jontnoin

Nunt

☛RS

¶ Pe amiſſione inſtrumentoꝝ loquitur.l.j.xl.illate e.

⁊.l.ſicut.de fide ipſoꝝ habemus.in.l.ij.p de apochi. ha⸗

= bemẽꝰ. pe. l. plures.de his q̃ ſine ſcriptu
Era fleri poſſũt hẽmꝰ.je.l.cõtractus cũ

à Vfſimilibus.

tio non confectum:ita non nocet ſi fue
Rrit perditum: ſi tamen alie pꝛobatiões
A ſuperſint. hoc dicit. Ja. Buk.

tium rõ paratur pᷣiudiciũ contra aliũ vtentem
eodem. h. d. ¶ Pone caſum in nube/ quere de
exẽplis legis quomõ duo vtebãtur inſtrumẽto.⁊ dic vt

glo. Pꝛimo in coheredibus/x tunc hec lex plane ꝓcedit

vel poteſt poni exẽplum in duobꝰ rei ſtipulãdi.Sed hoc
nõ placet:qꝛ tunc ſnĩa lata contra vnũ pᷣiudicaret alij. ꝑ
legẽ ſi duo.ff.de arbitris.⁊.l.j.rem ra.haberi:vel poteſt
poni ꝙ idem inſtrumẽtũ continebat duo debita diuerſo

rum creditoꝝ:vt.l.eo ꝙ.S.ſi cer.peta.⁊.l.cuʒ plures. ff. de
ac. emp.ſ Item q̃ro qͥd velit dicere tex.dum dicit Niſũ

fuerit dicũt qͥdã ꝙ iõ dicit qꝛ ſi viuit qͥ falſũ cõmiſit dʒ p

mo accuſari añqᷓ; ad ciuilẽ veniat᷑:ſecꝰ ſi ẽ moꝛtuꝰ:qꝛ tũc

hʒ actoꝛ electionẽ ⁊ ĩducit.lij.S. vbi cã fiſca.Sʒ ibiẽ ſpã⸗
le:⁊ iõ dic ꝙ ſẽꝑ hʒ electionẽ:⁊ de hoc plene dixi in.l.j.j.

Snĩa lata ſi ex fal.inſtru. ¶ Wodo op.ꝙ lata ſnĩa ↄtra inſtrumẽtũ
Ʒ vnũ in⸗ pᷣiudicet oĩbus:vtil.papinianus ·S.fi.de inoffi.te.So.di⸗

ſtrumẽtũ cunt quidã ꝙ aliud in inſtrumẽto: vt hic.aliud in teſta⸗
an piudi⸗ mento:vt ibi.ſed hoc videtur deſtrui per.l.j.ff. de excep.
rei iudi.vbi etiã in teſtamẽto non pᷣiudicat omibus.VUl⸗
tramõtani dicunt non faciẽtes differẽtiam inter inſttm
⁊ teſtamẽtum /nec an dicãt falſuʒ an inofficioſum:ſed di
cunt ſolũ ꝙ ſi eſt lata ſnĩa cuʒ legitimo cõtradictoꝛe ⁊ oĩ⸗
bus pᷣiudicat:vt dicta.l.papinianꝰ.aut eſt lata cũ nõ legi

cet oĩbꝰ.

Inſtrm

timo cõtradictoꝛe/⁊ non pᷣiudicat alijs: vt dic. l. ij doe ex⸗
cep.rei iudicate.aut q̃ritur de inofficioſo/⁊ tunc om̃ibus

pᷣiudicat:vt dicta.l.papinianus.⁊ eſt ratio qꝛ quãdo di⸗

citur falſum iudex nihil facit ſed declarat. Sed qñ dicit᷑
inofficioſum iudex de facto reſcindit ⁊ factũ non põt ha
beri pꝛo infecto:⁊ ideo remanet ruptũ quo ad oms.⁊ hec
eſt veritas ſupplẽdo eã ſic ꝙ vbi de falſo q̃ritur cũ iudex
nil faciat ſed declaret.aut agitur q̃rela/⁊ tũc dico idem

w.in oibus ſentẽtijs que habẽt facere ius quo ad oẽs:qꝛ
opoꝛtet ꝙ ſit legitimꝰ cõtradictoꝛ hr̃s pꝛo ſolido: ſed ſi
elſſet legatarius non eſſet legitimus cõtradictoꝛ. Item ſi
eſſet hrĩs pꝛo parte non eſſet legitimus cõtradictõꝛ ꝓ ſo⸗
luido. ⁊ iõ alijs nõ pᷣiudicaret:vt.l.cũ ex duobꝰ.. de ſoffi.
te. ⁊.l. cũ filius.in pꝛin.ff. de leg.ij.⁊.l.circa.de inoffi teſt.
¶ Itẽ op.ꝙ etiã vbi agitur de falſo pᷣiudicet᷑ oĩbꝰ:vt.l.fi.

g. de peti. hr̃di.Sol.vt glo.ibi.¶ Item op.nõne ſi fertur
ſnia cõtra teſtẽ oĩbus pᷣiudicatur:qꝛ infamis eſt:vt.l.lu⸗
cius.ff. de infami.cũ ſi.ergo idẽ debet eſſe in inſtrumẽto.
So.ſi dictũ teſtis repꝛobet᷑.aut ideo qꝛ nõ pꝛobat:⁊ rati
onem dicti nõ reddit:⁊ non pᷣiudicatur alicui:vt dicta.l.
lucius.ſᷣm vnã lec.aut repꝛobat᷑ qꝛ falſuʒ:⁊ tunc aut ſnĩa
eſt lata cum ꝓducente ⁊ non pᷣiudicatur alijs.vt dicta.l.
lucius.⁊.l.nihil ꝓponit᷑. Aut fertur ſnĩa cum teſte/ tunc
hiudicatur in futuris teſtimonijs nõ in pᷣteritis: qꝛ a mo
do affectus eſt quocũq; vadat.vt.l. ex ea.ff. de poſtu.x.l.
frater a fratre.de ↄdi.inde.ſic eſt in inſtrumẽto:nã ſi ſen
tentia ferret᷑ contra tabellionẽ eſſet affectus ⁊ pᷣiudicare⸗
tur oibus inſtrumẽtis futuris nõ pᷣteritis:nã ſicut ſe ha⸗
bet teſtis ad teſtimoniũ ſic tabellio ad ĩſtrumẽtũ. Dupli⸗
ci ergo ratione nõ pᷣiudicatur alij hic.pꝛimo ꝙ hic loqui⸗
mur de ĩſtrumẽto iam ꝑfecto ⁊ cõſummato:ſcðᷣo quia nõ
fuit lata ſententia cũ tabellione.¶ Modo q̃ro an ſit eadẽ

falſu ↄfici pena cõficientis falſum ĩſtrumẽtum ⁊ vtentis eo:⁊ dic ꝙ
ent ⁊ vtẽ⸗ ſic.quicqͥd dicat glo.⁊ hoc tenet azo.in ſumma: ſed diffe⸗

tis an ſit runt in penitẽtia: qꝛ vtens poteſt penitere.cõficiens nõ.

eadẽ pena vt.l.ſi falſos.j/de fal. Jaco. But.

„. e es QAui ꝓteſtatur ſe
Faduerſarius. henaun
vti tanqᷓ; falſo amplius nõ auditur volẽs vti
AA EO. hoc dicit. Jaco. But. ¶ Circa hanc mate⸗
riam ſic diſtingue:qꝛ aut cõſtat ꝙ abſtinui in inſtrumẽto
qꝛ habũd abam in alijs ꝓbationibꝰ/⁊ tunc non ꝓhibeoꝛ
poſtea vti eo.aut cõſtat ꝙ abſtinui qꝛ habui ipᷣm ſuſpectũ

Ebitozes. ice no nore; ſn⸗

JVv teris Ex ſentẽtia lata contra vnũ
₰L de falſo ꝓducentẽ inſtrumẽ⸗

Fide inſtrumentoꝛum. Fo. CNXXVII.

de falſo/⁊ tunc nõ poſſum poſtea vti eo vt hic. in dubio
dic ꝙ aut obiectum erat contra inſtrumentum de falſo.⁊
pᷣſumoꝛ abſtinuiſſe:qꝛ habebã ipᷣm ſuſpectũ:nã pꝛecedẽ⸗
tia declarãt ſequẽtia: ⁊ ita vti amplius non potero. Aut
nulla qſtio mota fuerat de falſo / ⁊ tunc pᷣſt umoꝛ ex habũ⸗
dantia ꝓbationum abſtinuiſſe: ⁊ ideo poterit vti eo.hec
ꝓbãtur in.l.fi.in pꝛinff.de bo.e.
—– ate Edit fiſcus contra ſe ipſum:quia ra
Eotiones erantz ſic cõmunes: hoc di⸗
—cit Jaco. Buk.
C— Icut Abi inſtrumẽtuz debiti caſu eſt ꝑdi⸗
)E. tum reficitur creditoꝛi caſum ꝓbati.
NBGlo. non videt᷑ intelligere legẽ iſtã:ſed còſuetu
do ⁊ pꝛactica melius eã intelligit.Et ideo ego op.quare
debet creditoꝛ ꝓbare caſum:qꝛ ſi pꝛobet vel ei credatur
de caſu nil ſibi ꝓdeſt.Nicit glo.ꝙ ꝓdeſt ſola caſus ꝓba⸗
tio: vt.l.ſi de poſſeſſiõe.Sg.de ꝓba.qð eſt falſuʒ:qꝛ ibi ꝓba
tur amiſſio facta aduerſarij/hic non.Alij dicũt ꝙ pꝛobat
pditũ eſt inſtrumentũ in quo continebat᷑ debitũ certe
ſicut exemplo non creditur.vt aut᷑.ſi quis in aliquo.S.de

eden. ita nec teſti q legit inſtrumentum: vt no in.l.in lege Teſti an
aquilia.ff. ad.l.aquil.immo glo.dicitpenes:qꝛ dicit ꝙ te⸗ credat᷑ qͥ

ſtis dicet ꝙ audiuit legi inſtrumẽtum/⁊ quomodo ſciret

ipſe ꝙ ita erat ſcriptũ vt legebat᷑. Et ideo dic ꝙ teſtes di mentũ.

cent ſe legiſſe inſtrumẽtum in quo continebatur debitũ ⁊
ex hoc no ſequitur ꝙ cõuictus ſit debitoꝛ ſed tabellio dz
reficere inſtrumẽtum ⁊ iterũ edere qð ałs nõ debebat fa
cere.vt.l.ſi quis ex argẽtarijs ·S· fi.ff. de eden. ⁊ editione
facta ꝓppabMir.
¶In glo. que incipit ſed ſi.ibi ꝑ aduerſarium.i.aduer⸗
ſarij dolo.¶ In eadè glo.ibi ? audierũt legi.immo dicẽt
ſe legiſſe. ¶ In eadẽ glo.in fine ibi ſi de poſſeſſione conſe⸗
quetur refectionẽ inſtrumẽti ⁊ nouam editionẽ per quã
poſtea ꝓbabit debitũ: vt.l. ſi quis·S. fl.⁊.l.ſe.ff.de edẽ.
S T atum Amiſſio inſtrumẽti ſubſtantiã veri
— abtatis nõ mutat. h. d.
J ſo Enib us Miles a militia dimiſ
Di ſus volens vti puile⸗
Eus veteranoꝑ habet ꝓbare ſe bonũ militem
ffuiſſe/ in militia debito tẽpoꝛe fuiſſe.h. d.
¶ Op. pꝛobare non debeat:ſed eius iuramẽto ſtetur:
yt.l.non om̃s.S. a barbaris.ff. de re mili. Solu. vt glo. vel
intellige hanc m illã: vt ſi credat᷑ eiꝰ iuramẽto ſi fuit bo
nus miles.¶ Item op.ꝙ non habeat neceſſe ꝓbare/cũ ſit
in quaſi poſſeſſione puilegioꝑꝝ:⁊ ſic ob.l.circa.ff.de ꝓba.
So. hic non erat in quaſi poſſeſſione.

F Pꝛobata pꝛopꝛietate
(0 nſiterit. caf broßelerate
— s ꝓpꝛietario:lʒ inſwinctz ſint ꝑdita.h.d.
P E iue inſtrumenta
Nſtrumentis. ſint cöfecta / ſiue fa
cta ⁊ ꝑdita nõ pᷣiudicatur veritati.hoc dicit cũ

Ra. MAſequẽti Jaco. But. Hec tñ non ſunt ſemp pa
ria videlʒ vbi reqᷣritur inſtrumẽtum.vt.S.ti.j.l. teſtiũ:nã
ſi ab initio nõ interuenit inſtrumẽtum non põt pbari ſo⸗
lutio: ſed ſi factũ fuit ꝑditum ab initio hoc pbetur.
PS 4 Acta pꝛobantur
&αMancipatione. g biobamur
NMo. ꝙ vbicũq; ſcriptura eſt de ſubſtãtia cõ⸗

Ra Htractus ꝓbato ꝙ inſtrumeétum fuit confectum
⁊ eſt ꝑditum poteſt ꝓbari per teſtes. Ja. Buk.
On ijd cir co. NBegulariter tantũvalet
Eeder factũ ſine ſcriptura qᷓ;tũ
cum ſcriptura.hoc dicit. Jaco. But.
P rꝓ Si ab vna ⁊ eadẽ parte ꝓ⸗
18 Crip tu re. ducantur ſcripture diuerſe
9 ⁊ ſibi repugnãtes nulli credit᷑ / ⁊ in litibꝰ exer⸗
F dh= cendis equiparãtur teſtes ĩſtrumẽta. hoc di
cCit cũ.l.in exercẽdis.j.e. Pone caſuʒ in nube in iſtis le⸗
gibus/⁊ q̃re de exẽplis eaꝝ. Pꝛimo in.l.ſcripture ponit
glo.caſum in ſcripturis diuerſis nõ aduerſis qð nõ bene
pꝛocedit/⁊ ideo pone in aduerſis directo.vt glo.in teſta
mèto duobus codicibus facto. Itẽ in aduerſis ꝓꝑ mediũ
vt ſi ꝓduco vnum inſtrumẽtum quo cõtinetur me cõtra⸗
xiſſe tali die bononie/⁊ aliud quo cõtinet᷑ ꝙ eadẽ die cõ 2
traxi rome. H .
¶Op.ꝙ non reijciãtur ſed eis ſtetur qͥ vident᷑ veriſſimi
lia cõtinere vel ei qͥ nocet:vt.lde etate.ff.de ꝓba.Sol ibi

Butrigarius ſuper Quorto libꝛo Codicis

pꝛoducuntur a diuerſis partibus hic ab eadem. ¶ Item
op.ꝙ etiam ſi ab eodẽ pꝛoducantur iudex eſtimet cui ma
gis credere debeat.vt.l.ob carmen.S. ſi teſtes.ff.de teſti.
So.ibi in teſtibus in quibus non eſt quid imputetur pꝛo
ducenti ſi dicant contraria:qꝛ neſciebat hic in inſtrumẽ⸗
tis in quibus potuit pꝛouidere. ¶ Iteʒ op.ꝙ etiam teſtis
ſi variet reijciatur.vt.l.qui falſa.ff.de fal. So.ibi vnꝰ te⸗
ſtis contradixit ſibijpſi ſecus ſi plures.¶ Itẽ op.ꝙ non

Teſtes valeant tm̃ teſtes quantũ inſtr̃m. S.ti.j.l.teſtium. So. re
an valeãt gulariter equiparantur vt hic/fallit in contrario. ¶ Iteʒ
tm̃ qᷓ;tũ in op.ad idẽ nonne poteſt retineri memoꝛie aliquid peius
ſtrumẽtũ. ſine ſcriptura qᷓ; cum ſcriptura.vt.l.hac conſultiſſima/S.

at cũ humana.S.de teſtamẽ. Et ideo dic ꝙ aut inſtrumẽ
ta ſibi contradicũt:⁊ tunc aut eſt idem inſtrumentuʒ qð
ſibi contradiciu:⁊ tũc aut poteſt cõcoꝛdari aliquomodo
vt ꝑ diuiſionem ſumẽdo vnam partem vt genus/aliaʒ vt
ſpẽm vel vnam ſᷣm pꝛopꝛium intellectũ ⁊ aliam ſᷣm ĩpꝛo
pꝛium:⁊ tunc concoꝛdabit.vt.S.in ꝓhemio.S. quibus.
⁊.l.ſed ⁊ ſi poſſeſſoꝛi ·S· ſed ſi rerum.ff.de iureiurã.⁊.l.ſti⸗
pulatio·S.id quoq;.de verb.obl.Aut non poteſt concoꝛ⸗
dari/ꝛx tunc reijcitur ar.l.vbi repugnantia.ff. de regu. iu⸗
ris.Aut vnũ inſtrumentũ contradicit alteri:⁊ tũc aut ab
vna parte tantum pꝛoducuntur aut a diuerſis:ſi ab vna
parte tunc aut poſſunt reduci ad concoꝛdantiam ⁊ con⸗
coꝛdantur.Si autẽ concoꝛdari non poſſunt debent reij⸗
ci vt driſarn⸗ ſcriptura.Si aũt pꝛoducũtur a diuerſis
partibus hincinde:tunc ſi concoꝛdari non poſſunt conſi⸗
derabo dignitatem tabellionum qui confecerunt inſtru⸗
menta ⁊ teſtium ibi deſcriptoꝛum ⁊ illi ſtabo.ar.l.domi⸗
tius.ff.de teſtamen.⁊.l.ob carmen .S.ſi teſtes.ff.de teſti.⁊
l.optimam.j.de contrahen.⁊ committen.ſti.Aliquãdo te
ſtes ſibi inuicem contradicunt ⁊ tunc aut vnus ſibi mui⸗
cem contradicit:⁊ repellitur.vt.l.qui falſa.ff.de teſti. Si
ſunt plures tunc non curo an ab eadem parte an a diuer
ſis pꝛoducantur:ſed pꝛimo conſideratur qui dicantveri
ſimilioꝛa ⁊ melioꝛes rationes reddant de dictis ſuis ⁊ il
lis ſtatur.Si hoc non apparet ſtatur dignioꝛibꝰ. Si nec
hoc apparet ſtatur maioꝛi parti.vt dicta.l.ob carmen·S.
ſi teſtes:ſi in omnibus ſunt equales ⁊ concoꝛdarinõ poſ
ſunt tunc omnes repelluntur ⁊ ſuccumbit ille qui pꝛoba⸗
re debuit.vt.d.l.cum de etate. Aliquando teſtis contra⸗
dicit inſtrumento.⁊ tunc aut eſt numero neceſſario ⁊ red
dit eam ſuſpectam. vnde opoꝛtet ꝙ pꝛobetur.vt.l.j.in fſi.
ff. quemadmo.teſta. aperi.Si non eſt de numero tũc ſi eſt
vnus nil pꝛobat.vt.l.iuriſiurandi.S.de teſti.Si ſunt plu⸗
res/dicunt quidã ꝙ duo non vincũt inſtrumẽtũ:quia ſũt
paris potentie.vt.l.in exercendis:⁊ ideo ſuccumbit qui
ꝓbare debuit:ſed tres bñ vincunt inſtrumẽtũ ⁊ hoc ſi vo
lo pꝛobare directo ↄtra inſtrumẽtũ.ſ.ꝙ non fuit dictũ il⸗
lud quod ſcriptũ eſt:idem eſt ſivolo per indirectũ pꝛoba
re contra inſtrumentũ ſᷣm.l.optimã. de contrahen.⁊ cõ⸗
mitten.ſtipula.Sẽèd aliqñ nec indirecto nec per obliquũ
volo pꝛobare contra inſtrumentũ ſed cõtra eius cffectuʒ
vt qꝛ dico ꝙ bene fuit dictũ ꝙ tabellio ſcriberet ꝙ eratvẽ
ditio:vere tñ agebatur ꝙ eſſet donatio:⁊ tunc ſufficiunt
duo teſtes.ar.l.vbi.ff.de teſti. Sed ſi inſtrumẽtũ eſſet ex
vna parte⁊ teſtes eiuſdeʒ deponerẽt pꝛo eo pᷣualeret vni
inſtrumẽto quaſi eẽt duplex ꝓbatio.vt in aut᷑.de teſti ·S·.
ſi vero tale. Item in his que ſunt a remotis magis credi
tur ſcripturẽ ar.l.hac conſultiſſima ·S·at cũ humana.·j.qͥ
teſta. face.po.⁊.l.ij.S.ſed qꝛ.S.de veteri iure enu.

F AVbi agitur ꝙ cõtractꝰ
N O ntractus. fiat in ſcriptis perfecta
cõſummata ſcriptura dicitur ↄſũmatus ⁊ nõ

MEAHante. h. d. CAd euidentiam eſt ſciendũ ꝙ con⸗

qñ dicate tractus dicitur quãdoq; perfectus quãtũ ad actioneʒ ⁊
fectus. obligationẽ ꝓducẽdã:qñq; quãtũ ad dñij tranſlationẽ.

Si ergo queris de pᷣma cõſummatione:⁊ dico ꝙ aut con
tractus eſt in ſcriptis ⁊ dicitur cõſummatus qñ eſt perfe
cta ſcriptura ⁊ non ante aut non eſt in ſcriptis ⁊ tunc eſt
completus etiã ſine ſcriptura.¶ Quero quãdo dicitur cõ
tractus in ſcriptis:⁊ dic vt glo.¶ Itẽ quero vtrũ ex con⸗
tractu venditionis recte perfecte poſſit agi pꝛeciſe ad rẽ
tradendã:⁊ videtur ꝙ ſic vt inſti.de dona · S.perficiũtur
Tu dic ꝙ pꝛeciſe nõ cõpellitur:ſed cãtiue niſi velit inter⸗
eſſe pᷣſtare.vt nota.in.l.curabit.j.de act.emp.⁊ ibi dicã: ⁊
lLſi traditio.⁊ ꝓbatur.in.l.j.ff.de act.emp. NHNon ergo cogi
tur pꝛeciſe ad tradendũ vbi tradi eſt in obligatione ideʒ

S·fi ff.de verbo.obl.non ſic ſi ex cõtractu innominato.vt

Odices. mittitur ad iudicẽ illiꝰ loci vt

¶ Op.ꝙ iudex oꝛdinarius tm̃ poſſit teſtes recipere vt in

ſi fleri:ſecus ſi dari ex contractu nominato.vt.l.vbi autẽ

l.rebus.j.de rerũ permu.⁊ ibi dicã. Itẽ quero an ex iuti Dñiuʒ an
li contractu tranſeat dñiũ.glo.tenet ꝙ ſic. Tu dic ꝙ ex in trãſeat ex
utili contractu non trãſit:ſed eius pᷣtextu ſic ex volunta⸗ ĩutili con⸗
te dominij tranſferentis dñium ſuum. vt inſti.de rerũ di tractu.
ui.S. per traditionẽ ſicut ⁊ pꝛetextu falſe cauſe tranſit do
miniũ:vt.Sõ. de condic.indebiti.per totũ.¶ Itẽ quero an
tranſeat ex inutili contractu cauſa vſucapiendi.⁊ dic vt
glo. Itẽ quero que ſit pena nolentiũ perficere cõtractũ
⁊ dic vt glo.de arris.Sed qua actione petũtur arre ſi qͥs
recedit a cõtractu. Rñdeo cõdictiõe ex hac lege nõ autẽ
actione ex ceo contractu cũ ad id qð eſt pᷣncipale contra⸗
ctus agi non poſſit. Itẽ quero an ſi penitens perdit ar⸗
ras an nihilominus poſſit agi ad ĩtereſſe:⁊ videtur ꝙ nõ
qꝛ a pꝛouiſione legis videtur recedere.vt.:.fl.- de pactis
cõuen.cũ ſimilibus. Nerũ glo.dicit ꝙ poteſt agi ad iter⸗
eſſe cõputatis tñ arris in eo.ar.l.ſi quis a ſocero.ff.pꝛo ſo
cio.⁊.l.pᷣdia.de actio.emp. Nec diſtinguit᷑ ſint date arre
ſolum pꝛo arris an ꝓ parte pᷣcij/⁊ quantũ ad hoc vt poſ⸗
ſit vel non poſſi nudo conſenſu ab emptione recedere.
Abi teſtes ſunt ĩ alia pꝛouĩcia

I dicta ipſox recipiet/ ſub ſuo ſigillo tranſmit
a Matat ad iudicẽ coꝛam quo litigatur/a hoc ĩ ciui
li/in criminali ſecus.h.d.cũ aut᷑.hic poſita.

elle eufn ̈rillud. Soi de glo. vochs dik Apoll
NERN NReiectis alijs dic ꝙ apocha dif Apocha zhiei
O Lures. ?n ab antipocha:qꝛ apocha fit quo dilf⸗ ine

de ſoluto: antipocha de recepto.nã creditoꝛ fa fert ab an ſedic

cit apochaʒ qñ ſibi ſolutum eſt a debitoꝛe ⁊ de tipocha. ſcnce
btoꝛ cöpellitur facere ſcripturã in qua contineatur qũo bamt
ſoluit/⁊ dabit creditoꝛi eã vel illam quã fecit cred itoꝛ de e
bitoꝛi qð ſibi erat ſolutũ ſubſcribet debitoꝛ ꝙ verũ eſt eũ
ſoluiſſe ⁊ eam reddat creditoꝛi.⁊ ad hoc cõpellitur condi agne
ctione ex hac lege. —AAbee
¶ Op.· ꝙ colonus nõ poſſit pꝛeſcribere.vt.l.male agitur bofmn
.de pꝛeſcrip.xxx.an.So.nunqᷓ; pᷣſcribit cõtra dominuʒ —([oe
vt ibi:qꝛ non poſſidet ſibi ſed domino niſi interrumperet Rani
poſſeſſionẽ:qꝛ tunc inciperet poſſidere ⁊ pᷣſcribere:ſed cõ etune
tra annuã pꝛeſtationẽ bñ incipit pꝛeſcribere ſtatim dum ſttrt
ceſſat ſoluere vt hic. en
Ad d it io Adde ad iſtam legẽ ꝙ notarius nõ põt Hotariꝰ ier
mutare ſignũ ſuũ als vt falſarius eſt pu eſtvt falſa
niendus per iſtũ tex.ſᷣm Guiller.de cu.vide Bal.q iſtud riꝰ puniẽ⸗ 1
tenet ⁊ inſequitur in pꝛoemio. C. S.in.ij.col.⁊ ꝓ iſta deci dus ſi mu ſo⸗
ſione fa.tex.hic in verbo abũdeq; occaſionem ⁊c. tat ſignũ ſſ

P . Ex puata ſcri⸗ ſuum. ſua
Eeꝛ publica poteſt fleri comparatio du tñ pus Ha
A' ta hẽat ſubſcriptionẽ triũ teſtiũ ⁊ deponãt te⸗ itheo
ſtes vel flat cõparatio ſubſcriptionũ / ⁊ fit per peritos in ſteu

hoc/ꝛ iuramento pꝛeſtito ꝙ bona fide flet.h.d. ¶ Diuide k itan
hãc legẽ in partes quinq;:qꝛ in pꝛima,/ponitur cã huius unitom
legis condende:in ſecunda ponitur dictũ ſiue diſpoſitio ſecle
huius legis.in tertia ampliatur dictum.in quarta datur mnpin
for̃a cõparationis.in qͥnta oñdit gñalitatẽ huiꝰ legis qͥ innnt
ad loca.Scðdᷣa pars ibic ideoq; tertia ibiſ ſed tm̃modoʒ (Jon
q̃rta ibiſomnes aũt.quinta ibi ⁊ hec obſeruari ⁊ durat ne
vſq; in finem. Poſita diuiſione antcq; veniam ad caſum Veadhe
in terminis volo pᷣmittere quedam ad euidentiam. (p
¶ Ad euidẽtiam eſt ſciendũ ꝙ in iudicijs fit compara⸗ Cõpara⸗ hogen
tiõ hoc modo:qꝛ ſi pꝛoduco inſtrumẽtũ ⁊ volo per aliud tio qũo ſit Pocteh
inſtr̃m pꝛobare inſtr̃m debiti fuiſſe factũ a tali:⁊ ita loqͥ⸗ flenda in nent
tur hec lex de ſcriptura quam pduco vt per eius cõpara iudicijs. hath⸗
tionem pꝛobẽ inſtrumentũ debiti pꝛimo pꝛoductum:ꝛqdq Keuia
lis dẽat eſſe hec ſcriptura que dʒ aliã pꝛobare ponit hec Mhitun
lex:ſed aliqñ in contractibus fit cõparatio / vt qꝛ vendis ſockn
rem mihi ⁊ ego dico me emere eatenus quatenus oñder en
mihi per inſtrm te emiſſe ab alio/⁊ ſi ꝓducas ĩſtrjm ⁊ vis nico⸗
ipſũ ꝓbare per aliud potes:et ita tũc loqui heclcx. Nthen
¶ LEx tex.nã aliter quidã habent naturaliter quidã nõ leryp
aliter. Ad cuiꝰeuidẽtiã ẽ ſciẽdũ ꝙ hic vᷣſic.vult dicere ꝙ Nchtun
qñ volo vnã ſcripturã ꝓbare ꝑ aliã quã ꝓduco q facit cõ⸗ Mpe
tra me pꝛo te nihilominus tamen non pꝛobat niſi haheat Ette
eam. que dicta ſunt ſᷣm hoc non coꝛrigiturper aut᷑.ad hec u ſi
ſupꝛa enĩ poſuit matcriam/hic foꝛmam. he

0

E
=
S

enckugi
liiſdeon
iti⸗
leoffpo
hüfmdenem
fiadhoeſtee
Onefetedene
ntiglanoni
Giceſliſten
ſigllonnfen
rut D
3.

sfecipeett⸗

capochei⸗
eqr apochet
o näcfedtat
tadebitortgt
continesuri⸗
focitnedltene
ltorgerücki
cöpellinrcnd

ptl. meergen
cötra donnie
ſtintenunoen
pſerbereſti
creſtatimde

otarius no

falſarius eitt

=
=
–—
8
2—
S

inquenud
atehuslet⸗
pitſctinot
ſſeruerte
nungten

ſoft conmn
iatalllie,
guttii⸗
poclomn,
wbenrolti⸗
hmn

☛ ☛

De Fide inſtrumentoꝛum. Fo.

Ae hec aut᷑.ſᷣm glo.coꝛrigit legẽ co⸗
8 D h eC(. dicis: imo als in vſi. non aliter?
emale:⁊ addit de duabꝰſcripturis alijs ⁊ debes

&ſcire ꝙ ſcriptura foꝛẽſis bene eſt publicata: ſecd

n foꝛo. .
Tücontractus. Heerueloder
E on LUE. de ſcriptura qᷓ
debet ꝓbari non de ea q̃ debet ꝓbare q̃ ex ſols
RgEREeE Pargtione nõ firmatur: imo opoꝛtet ꝙ teſtes
ſcripti in inſtrumẽto pꝛicipaliter ꝓducto deponat:qꝛ vi
derunt ſcribi vel ſubſcriptionibꝰ ſuis atteſtent᷑:non autẽ
deponũt de ſubſtãtia cõtractꝰ/ſed ꝙ viderũt ſcribi: ideo
ſola cõparatio non ſufficit qꝛ faciliter põt quis errare in
cõparatione.ar.l.ſi non ſoꝛtẽ·S.libertus.ff.de cõdi.inde.
tẽ poſſunt teſtes errare in recognitione ſubſcriptionũ
uaꝝ ⁊ ideo alterũ iſtoꝝ nõ ſufficit ſed vtrũq;.

Scpᷣtura ¶ Op.· ꝙ ſcriptura nõ debet habere ſubſcriptionẽ trium
an ſẽꝑ de⸗ teſtiũ:vt in aut᷑.e.ti · S·j.⁊.ij.So.ibi loquitur de ſcriptura
beat hẽre que dʒ cõpꝛobari:hic de ea q̃ debet cõpꝛobare. Itẽ op.
ſubſcripti ꝙ non ſufficiat duos teſtes deponere:ſed oẽs debent: vt
onem triũ in aut.e·S.j.So.ibiloqᷣtur de ſcriptura q̃ habet ꝓbari:qꝛ

teſtiũ.

hʒ hoc qð nõ reqjrit ſubſcriptionẽ trium teſtiũ/grauatur

in hoc ꝙ oẽs deponãt:at hic loqtur de ea que dʒ ꝓbare
redqrit ſubſcriptionẽ teſtiũ.⁊ ideo ſufficit ꝙ duo deponat

hoc mõ:qꝛ aut nõ ſubſcpſerũt ⁊ atteſtãt᷑ ſcpᷣture:aut ſub⸗

ſecybſerũt ⁊ atteſtãr ſubſcptiõibꝰ ſuis.¶ It op. ꝙ ſi teſtes

nõ deponũt ⁊ atteſtationũ fit ↄꝑratio:g ſoli ↄꝑationi cre

dit᷑ qð eſt ð aut᷑⁊ ſi vᷣctus. So.ibi loqᷣt᷑ in ſcriptura ꝓbã⸗

da:hic.in.l.cõparationes ĩ pꝛobatiua.⁊ ſi dicas ꝙ maioꝛ
ſolẽnitas reqᷣritur in ea q̃ debet ꝓbare quã in pꝛobãda:
tũc dicã ꝙ coꝛrigit᷑ lex ↄꝑationes: vt ſic ſoli ↄparationi
non credatr᷑.⁊ ſi dicas quomõ coꝛrigit᷑ cũ lex ↄparatiões
loquatur in ea q̃ debet ꝓbare ſed aut᷑.⁊ ſi cõtractus in ea
que ꝓbari debet: Rñdeo coꝛrigit ꝑ argumẽtũ:qꝛ ſi ſola
cõparatio non ſufficit in ca qᷓ/ ꝓbari debet:ergo nec in ea
que ꝓbare debet. Itẽ op.ꝙ cõparationi nõ credat᷑:ſed

debeat tabellio teſtificari:vt in aut᷑.e.S./ ſi vero.Solu.aut
loqmur in inſtrumẽto publico:⁊ tũc ſi ſuꝑeſt tabellio nõ

fit ↄꝑatio ſed tabellioni credit᷑ qð ſcripſerit: vt.l.ſi quis

decurio.j.de fal. Si aũt non ſuꝑeſt tabellio ſed adnũera⸗

toꝛ:tunc fit cõparatio litterarũ ⁊ ſignoꝝ tabellionis non
ſubſcribentiũ. Si aũt nullꝰ ſuꝑeſt fit comꝑatio etiã ſub⸗
ſcribentiũ. Si autẽ ſcriptura q̃ debet ꝓbari eſt puata tũc
olim ex ſola ↄ atione credebat᷑:hodie nõ /niſi ⁊ iſta qᷓ ꝓ⸗
bat᷑ appꝛobet᷑ ꝑ teſtes ſubſctos vł nõ ſubſcpᷣtos vt aut᷑.
⁊ ſi ctꝰ.¶ Itẽ op.ꝙ ex ſcriptura quã ꝓducit aduerſariꝰ
nõ poſſit fieri cõparatio:vt.l.ↄꝑationes·S. nã aliter.⁊ ſic
obſtat aut᷑.ad hec. Sed dic ꝙ in.l.cõꝑationes loqtur.qñ
vnus ꝓducit ſcripturã ad cõparationẽ que facit ðᷣ ipſum
Sʒ aut᷑.⁊ ſi vctus.loquitur qñ vnus ꝓfert ſcripturã q̃ fa⸗

cit pꝛo ſe ex qua volo fieri cõparationẽ ⁊ poſſum qꝛ ipſe

videtur eã cõpꝛobare ꝓducendo:vt.l.cũ pꝛecũ:j.de libe⸗

Scpture rali cauſa. Item op.ꝙ ſcripture foꝛẽſes ſint publicce: et
foꝛẽſes an ideo male adijcit cum dixerit de publicis inſtrumẽtis.⁊
ſint publi. ſic obl geſtaiſde re iudi.Solu.fateoꝛ ꝙ ſunt publica:ve

rum plublicarũ ſcripturarũ due ſunt ſpecies:nam quedã
aunt in foꝛo/quedã non.⁊ de his omnibꝰ voluit ponere.

¶ Item oppo.ꝙ plures perſone iurent q; hic datur vt in

aut᷑.e · S· ſi vero nihil.Sol.confiteoꝛ ꝙ iurant hi qui ſunt
hic:⁊ hodie etiã illi de quibꝰ loqͥtur lex contraria.ſ¶ Iteʒ
opp. ꝙ non debeat niſi ſemel in cauſa iurari:vt in aut᷑.de
his qui ingredi.ad appel ·S.fina. Solu.dicũt quidam ꝙ
hodie hoc qð hic dicitur eſt coꝛrectũ /ego puto ꝙ hoc iu
ramentũ ſpeciale non ſit coꝛrectũ.¶ Modo q̃ro quid de⸗

beat habere inſtrumentũ qð volo pꝛobare:? Reſpondeo

ad euidẽtiam eſt ſciendũ ꝙ aliquãdo debitoꝛ confitetur
debitum ⁊ ſcripturã/⁊ tunc planum eſt qꝛ nulla compara
tio eſt neceſſaria:ſed fertur ſentẽtia:vt.l.vnica:.j.de cõfeſ.
Igdem ſi ſolum debitum confitetur ⁊ non ſcripturã.Ali⸗
quãdo negat debitum/⁊ confitetur ſcripturã:⁊ tunc ha⸗
bet locum.l.in contractibꝰ.de non nu.pecu.Aliquãdo
negat vtrũq;.ſ.debitũ ⁊ ſcripturã:⁊ tũc aut volo ꝓbare
debitum per teſtes vel ſcripturã/⁊ poſſum. aut volo pꝛo⸗
bare per comparationem litterarũ:et tunc pꝛocedit hec
lex:qꝛ aut ſcriptura quã volo pꝛobare eſt publica aut pꝛi
uata: ſi publica tunc ſi viuit tabellio non flet ↄparatio ſʒ
tabellio teſtificatur ꝙ ſcripſit ⁊ ei credetur vt.l.ſi quis de
curioj· de falſis. Si autẽ non viuit tabellio tunc ſi ſuꝑeſt

XXVIII.

ad numeratoꝛ ille veniet ⁊ fiet comparatio litterarum ta
belliõis tãtum.ſi nec ſupereſt adnumeratoꝛ:tunc fit com
paratio omniũ ſignoꝝ/⁊ ſubſcriptionũ:⁊ ſi ſcripturã cõ⸗
tra quã fit comparatio iuuetur teſtibus cõparatio nihil
pꝛodeſt als facit talem qualem fidem.ſi non ſuꝑeſt adnu
meratio maioꝛem ſi ſupereſt. Si autẽ loquimur ĩ ſcriptu
ra pꝛiuata:tunc non eſt neceſſe ꝙ habeat ſubſcriptionem
teſtium: ſi tamen habet debent atteſtari ſubſcriptionibꝰ:

ſed ſi non ſubſcripſerunt deponẽt ꝙ viderunt es ſcribi vt

autẽ.⁊ ſi contractus.Si autẽ loquimur de ſcripturis que

debent alłs pꝛobare:tunc ſi ſunt publica inſtrumenta vel

ſoꝛenſia vel ex archiuo publico vel pꝛoducte ab aduerſa
rio planum eſt ꝙ ex eis fit cõparatio.ſi ſunt pꝛiuate/tunc
opoꝛtet ꝙ habeant ſubſcriptionẽ trium teſtium ⁊ ſumeba
tur ex ipſa olim plena fides.vt.l.cõparationes.hodie nõö
niſi teſtes atteſtentur ei vt ſic ipſa ꝓbata per ſubſcriptio

nẽ ⁊ atteſtationẽ teſtiuʒ faciat comparationem ei que ad

negocium pꝛincipale eſt inducta ⁊ eam pꝛobet.¶ Jtem q
ro an ex vno genere iſtarũ ſcripturarũ poſſit fieri cõpa⸗ Cõpara⸗
ratio ad alið:glo.ꝙ ſic:alij cõtra ⁊ ſatis eque dicũt:quia tio an poſ
cũ diuerſas foꝛmas hẽant hee ſcripture melius in eodeʒ ſit fleri de

gſie colligetur fides non ſolũ ex ſcriptura/ſed ex for̃a eti vno gene⸗

am ſcribendi.nã quidam tabelliones ponunt teſtes in fi re ſcriptu
ne inſtrumẽti/quidã in pᷣncipio:ſed tñ glo.hoc non tenet rarum ad
Foꝛma vero comparationis eſt ꝙ iuret ille qui vult com aliud.

parationem fleri: nec hoc iuramentũ puto eſſe ſublatum
per generale per iuramentum calumnie. Item iurant pe

riti in ſcripturis qui debent comparationẽ facere.
è— Si ſemel fuit impo⸗
m quid am ſita fides ſcripture
Aciuiliter / adhuc poteſt accuſari criminaliter ni

EHæ ſi ſuper falſo fuerit pꝛonũciatum. h. d.
Ex tex. finem accepit pꝛonunciatũ fuit declaratiue
non delictũ ⁊ ideo pꝛeiudicatur in criminali per ſentẽtiã

latã in ciuili. ¶ Op.ꝙ ſemel tm̃ iuret᷑vt aut᷑.ĩ B.S.ðᷣ iura.
calum. So.vt glo. Itẽ colligũt quidã ꝙ de falſo ciuiliter

agi nõ põt niſi criminaliter cõueniatur delinquẽs pꝛinci
paliter.ſi iuuat ⁊ male:vt dixi.S.eo.lʒ.ij. Itẽ opp.ꝙ nõ
pꝛeſumatur habere eũ qui olim poſſedit nõ pᷣſumatur ho
die poſſidere.So.hic hẽbat tẽpoꝛe litis ↄteſtate.¶ Item
op.ꝙ ſi hẽbat ergo nõ debet ſtari iuramẽto ſuo.vt.lſi cre
ditoꝛ.j de pig.act.So.vt glo.ſ Item op.ꝙ actoꝛe non ꝓ
bãte reus debet etiã ſi nõ iuret abſolui.vt.l.qui accuſare.
v.de eden.So.hic erit pᷣumptio contra reum:qꝛ iam ha

buerat quartã.¶ Item op.ꝙlata ſententia in ciuili nõ ꝓp⸗

4

pterea pꝛeiudicatur ĩ criminali.vt.j.quãdo ciuilis actio.

l.j.glo.ſemꝑ fatetur oppoſitionè dicens ꝙ tm̃ valet abſo

lutoꝛia in ciuili quãtum condẽnatoꝛia cũ ſolutione. Sed
videtur dicere contra tex.iſtum.⁊ ideo dic ꝙ aut abſolui
tur reus qꝛ non pꝛobatũ eſt delictũ:⁊ tunc poteſt nihilo⸗
minus criminaliter accuſari ſic pꝛocedat glo. que eſt ĩ.l.
vnica.j.qñ ci.act.⁊.l.ex moꝛte.S.ad.l.aquił.aut abſolui⸗
tur declaratiue/quia non delinquit:⁊ tunc non poteſt cri
minaliter accuſari vt hic.

Plus valere quod agitur ĩ
quod ſimulate concipitur.
Rubꝛica.

¶ Continua vt gloſ.Ad euidentiã eſt ſccendum ꝙ alidda
fit ſimulatio ⁊ fraus de perſona ad perſonam.vt.jeod.l.
iiij. Aliquando fit de contractu ad contractum. vt.jeo.
l.iij.cum ſimilibus.Aliquãdo fit ſimulatio ſiue fraus de
re ad rem vt.l.ſed iulianus·S.ſi filins.ff.ad macedo.cum
ſimilibꝰ. Et iſte titulus bꝛeuiter hoc intendit. Veritas
non ſimulatio attenditur niſi iuris diſpoſitio veritati re
pugnet. hoc dicit.

Recontractibus. one
in nube vt littera ſonat: quere de exẽ
olis legis.⁊ dic vt glo.ponendo exem
pla quando fit fraus de perſona ad ꝑp-
Ay; ſſonam/ de contractu ad contractuz/ Aeritas
àA τ dc re ad rem. aun potius
2 Sp. ꝙ ſcriptura attendatur ⁊c nõ ve attẽdat᷑ ĩ
ritas.vt.l.fina.j.arbit.tu.So.ibi ſpãle pꝛopter tria. Pꝛi⸗ inſtro qᷓ;
mo fauoꝛce pupilli de cuius bonis queritur. Scdo aucto⸗ ſcriptura.

ℳ ₰

Butrigarius ſuper Quarto klao

ritate ſcripture.Tertio odio tutoꝛis qui ſcribit aliter q;
debeat que tria ceſſabant hic.¶ Item oppo.ad idem ꝙ
attendatur ſcriptura et non veritas:vt.l.ſi alij.ff.de vſu⸗
fruc.leg.Solu.ibiſpeciale ꝙ non placet dy.in contrario
nec domino meo:⁊ ideo dicit ipſe ꝙ in contrario nõ ap⸗
parebat de veritate ⁊ mente loquentis:a ideo in dubio
adheremus verbis:vt.l.non aliter.ff.de leg.iij.hic auteʒ
veritas apparebat. Item oppo. ad idem de.l.antique
Tad velleia.Sol.dicit glo.ꝙ ibi ſpeciale.Tu dic ꝙ illud
ideo qꝛ facilius iura ſpalia ⁊ odioſa tollunt᷑ qᷓ; ius cõe:vt
l. eius milit .S.· militia.ff.de mili.te.cũ ergo ſcriptura ibi
diſponat ſᷣm ius cõmune debet potius inſpici qᷓ; veritas
que ſᷣm ius ſpãle diſponit.¶ Item op.ad idẽ de.l.is qui
putat.ff.de acqui.hr̃di.Sol.ibi actus qui diſponcbat᷑ ab
agente cõſiſtebat in meo aĩo⁊ voluntate eius: nam ſolo
animo aditur hr̃ditas:vt.l.pꝛo hr̃de.⁊.l.gerere.ff de acqͥ
ren.heredi.cũ ergo habuit animũ addẽdi ſic vt nõ repu⸗
diaret ideo tenet aditio/at hic nõ habuit animũ diſponẽ
di ſuꝑ eo qð ſimulabatur.¶ Itẽ oꝑ.ad idem de.il.res iu⸗
dicata.ff.de re iudi.⁊.l.ſed ⁊ ſi poſſeſſoꝛi.de iureiur.⁊.l.ij.
cum ſi.Sol.illud cõtingit odio litium vt ſic ceſſent lites

Collige ergo ꝙ aut nõ apparet veritas ſed ſola verba:⁊

tunc ab eoꝝ ſignificatione nõ recedimus:vt dicta.il.ſi alij

Aaut apparet de veritate ⁊ illa debet attẽdi vt hic.fallit ꝓ⸗

pter auctoꝛitatẽ ſcpᷣture⁊ fauoꝛe pupilli vt.d.l.fi.ar.tute.

Item fallit vbi o iure ſpeciali recedere nolumꝰ.vt dic.l.
antique. Itẽ fauoꝛe rei ſemel deciſe: vt ĩ ſnĩa / trãſactiõe
⁊? iureiurãdo.vt dic.l.res iudicata.⁊.l.ſed ⁊ ſi poſſeſſoꝛi.
¶ Item oppo.ꝙ nec verba nec mẽs attendatur:vt.l.iiij.
⁊.l.labeo.ff.de ſuppellec.le.Solu.aut verba omnino di⸗
ſcrepant a mente/⁊ tunc neutrum attenditur vt in cõtra⸗
rio.aut non diſcrepant ⁊ conſtat de mente/⁊ tunc ſecus:

ſed certe ſi iſta ſo.eſt vera.deſtruitur totus titulus iſte.

¶ Et ideo oppo.clarius: ſolet dici ꝙ verba omnino di⸗
ſcrepant a mente ⁊ neutrum attenditur.vt dicta.l.labeo.
Aut conueniunt/⁊ tunc aut non apparet de mente ⁊ tunc
inheremus verbis.vt dicta.l.non aliter. Aut apparet de
mente ⁊ illa ſeruatur. Sed certũ eſt ꝙ ſi volui vendere ⁊

dixi dono.ꝙ verba oĩno diſcrepãt a mente:ergo ncutrũ

dʒ attendi: vt dic.l.labeo. Sed rñdeo ꝙ aliquãdo nulla
verba pᷣcedunt ↄſonãtia menti/⁊ tũc neutrũ attendit᷑:vt
dic.l.labeo.Sed aliquãdo vᷣba cõſonãtia mẽti pᷣcedunt:
vt eſt in titu.iſto:qꝛ dicit cõtrahens coꝛã teſtibꝰ vere vo
lo vendere:ecce vᷣba ↄſonãtia mẽti. Poſtea dico ꝙ nolo
qꝙ; inſtrumentũ dicat de donationc: ꝓbabo ergo ſimula⸗
tionẽ hoc modo.ſ.ꝙ verba talia pᷣceſſerũt.ſ.venditionis
⁊ hec ſunt cõſonãtia menti. Itẽ ꝙ fuit actuʒ ꝙ diceretur
in inſtrumẽto de donatione.Cũ ergo pᷣcedant vᷣba cõſo
nãtia menti.aut conſtat de mẽte ⁊ illa attenditur vt hic.
Aut non cõſtat de mẽte ⁊ ſtamus vᷣbis:vt dic.l.nõ aliter.
¶ Item oppo. ꝙ neutrũ attendatur:vt·je.l.fina. Solu.
aut ſola ſimulatio obſtat veritati/⁊ tũc attenditur mens

vbi cõſtat de ca.vt hic. Aut repugnat non ſolũ ſimulatio

Juramẽ⸗

tum nõ fir

ſed etiã iuris diſpoſitio/⁊ tunc neutrũ ſeruat᷑:⁊ ita loqui
tur lex cõtraria.¶ Itẽ op.ꝙ veritas non attendat᷑:vt.l.ſi
intra:’j.de non nu.pecu.Solu.ĩmo ibi attendit᷑ ſcriptura
veritate cõſona ex pᷣſumpto conſenſu.

Cta Hic fit fraus de perſona ad perſonam.
A hoc dicit Ja.

4 . Hic fit fraus ð ↄtractu ad
Mp tio ne. ctractũ. Et ad cuidẽtiam
bmitte id qð dicit glo.ſ.ꝙ refert an ex cã vẽdi⸗
E οaöäis an pignoꝛis fructꝰ? habeat. ¶ Itẽ quero
quid ſi iuratum eſt: hic vt glo.
Ad d itio Adde ꝙ iſta glo eſt ſing.ſᷣm panoꝛ.in.c.
Oi ad noſtrã ex.de emp.⁊ ven.ad hoc ꝙ iu

*

mat ctũt ramentũ non firmat cõtractũ ſimulatum.

ſimulatũ.

Iquis geſtum. acner hreb⸗

nit ſpeciem. pone exemplum. vt gloſ.

Ad d itio. Adde per hãc.l.quotidie quãdo teſtis

diſpoſitio m bal.per tex.hic dum dicit relecto.⁊c. JIſta

iterũ cxaminatur legitur ſibi pꝛecedens

lex docet ne quis vnqᷓ; ſe inſcribat in aliquo inſtrumẽto/
niſi pꝛius illud legat ſᷣm bal.hic.in fine.

1 odicis

De cõmodato.
MKubꝛica.

¶ Continua vt glo.ſᷣm Jaco. Buk. Töihod iari
e EEE 0 arius
A quid em. nõ tenet de caſu
Eniſi aliud ſpãliter actum ſit. hoc dicit.
¶Sp. ꝙ etiã ſi nil ſit actuʒ teneat᷑ qͥs
de caſu: vt. l.ſi plures.S. fi.ff. depoſiti.
Sol. aut qᷣ tenebat᷑ ad rem erat in mo⸗
NRra/ tunc tenetur de interitu: vt in con
Her̃ʒürrario. aut nõ erat in moꝛa/ ⁊ tunc non
vt hic.¶ Item op.ꝙ etiã ſi non ſit in moꝛa teneat᷑ de caſu
vt.l.videamꝰ.G.j.ff. locati.⁊.l.ſi vt certo.S.ſed interdũ.ff.
cõmoda. Solu.ibi culpa pᷣceſſit caſum hic non.¶ Item
opi eiaſt peeſern. culpa tñ non teneatur de caſu.vt.l.ſi
vehẽda ·.S.·fl.ff.ad.l.rodi.de ia.So.ibi culpa nõ fuit oꝛdi
nata ad caſum. ſed in.l.videamꝰ ſic. Collige ergo ꝙ aut
ille q́ tenebatur ad rem cerat in moꝛa/⁊ tenetur de caſu:vt
dic.l.ſi plures.aut nõ fuit in moꝛa:⁊ tũc aut culpa pᷣceſſit
caſum/aut non. Pꝛimo caſu aut erat oꝛdinata ad caſum
⁊ tenetur de caſu.vt dic.l.videamus cũ ſimilibꝰ.aut non
erat oꝛdinata ad caſum/⁊ tũc nõ tenetur:vt dic.l.ſi vehẽ
da.aut nulla culpa pceſſit/⁊ tũc non tenet᷑ niſi actũ fuerit
vt hic.ſ Item op.ꝙ non teneatur de caſu etiã ſi agat᷑tnã
in gñali cõuentione nõ veniũt ea de quibꝰ non eſt veriſi⸗ Cõmoda
mile ꝙ ſpãaliter ↄueniret᷑:vt.l.j.jq̃ res pignoꝛi ob.poſſũt: tariꝰ an te
ſed nõ eſt veriſimile ꝙ quis ſe obligaret ad caſum ſpaãli⸗ neat᷑ de es
ter cui pᷣuidere non põt:ergo nec gñaliter.Sol.dicũt vl⸗ ſu.
tramõtani ꝙ aut fit gñalis cõuentio de periculo/⁊ tũc nõ
tenetur de caſu.vt in ↄꝛio.aut ↄuenit teneri de caſu/⁊ tũc
tenetur vt hic.ſed hoc eſt falſum:qꝛ hic fuit conuentio de
periculo.⁊ in dic.l.ſi vt certo ·S.ſed interdũ.⁊ ideo dic ꝙ
aliqñ fit gñalis conuẽtio de periculo / ⁊ tunc aut hec con
uẽtio põt oꝑari vltra naturã ↄtractus aliud qᷓ; caſum:vt
qꝛ de natura ↄctus veniebat culpa leuis / modo veniret
leuiſſima/⁊ tũc non tenebat᷑ de caſu. Sed ſi naturã cõtra
ctus nõ poſſet oꝑari niſi caſum:vt qꝛ de natura ↄtractus
veniebat leuiſſima/⁊ tunc veniet caſus vt vᷣba aliqͥd ope
rent᷑:vt.l.ſi qñ.ff.de le.j.ſed his repugnat/qꝛ qñ expꝛimi
illud qð erat de natura ↄctus expᷣſſio nil dʒ operari vt.l.
iiij.ff. de le.j.⁊.l.nõ recte .j.de fideiuſſo.Sʒ dic ꝙ aut exp⸗
mitur id qð tacite inerat eo modo quo inerat: vt qꝛ ſi te⸗
nebatur de leui culpa ⁊ tunc expᷣſſio nil oꝑatur vt in con⸗
trario.aut expᷣmitur alio modo qᷓ; inerat vt qꝛ tenebatur
de leui ⁊ ĩdefinite ꝓmittit de ꝑiculo/tũc oꝑat᷑ expᷣſſio:vt
hic.⁊ hec vᷣa qũ conuenit vt teneret᷑ de periculo. Si au⸗
tem cõuenit vt teneretur de caſu foꝛtuito nõ eſt dubiũ ꝙ
tenet᷑ de caſu:qꝛ in incertis/non certis.⁊c.vt.l.cõtinuus.
5S·cũ ita.ff.de vᷣbo.obli.⁊.l.pediculis·S.argento.de auro
⁊ ar.le. Si aũt ↄuenit vt teneretur de quibuſdã foꝛtuitis
expᷣſſis poſtea fuit ſubiecta clauſula gñalis/⁊ de om̃i ꝑi⸗
culo tenebitur de om̃i caſu foꝛtuito:qꝛ genꝰ ſequẽs.ſ.pe⸗
riculũ refert᷑ ad oẽs ſpecies ſimiles expᷣſſis:⁊ ſic ad oẽs
foꝛtuitos caſus:vt.l.fina·S.cui dulcia.ff. de mino.habes
ergo quando tencetur de caſu ex moꝛa vel ex culpa vel ps
cto. Ja. Buk.
P⸗ E DB m eum inito vſu vel tpᷣe cõmo⸗
dati agit᷑ cõmodati.h.d.
CQOopo. ſic vbicũq; eſt pꝛeſumptio ex parte
WXHagentis contra reum tranſfertur in euʒ onus
pꝛobandi:vt.l.ſiue.S.de ꝓbatio.Sed ita eſt ꝙ hic pᷣſum⸗
ptio eſt contra cõmodatarium:vt.l.nec creditoꝛes:jti.j.
ergo debet pꝛobare. Huius timoꝛe ſunt hic due opinio⸗
nes.vt in glo.patet.¶ Modo quero in quo differat pꝛeca Cõmoda⸗
rium a cõmodato: Reſpondeo quia pꝛecarium non da⸗ tũ ⁊ pcaj
tur ad determinatũ vſum:cõmodatum ſic.dic ergo ꝙ ali uʒ quõ d
quãdo res datur ad vſum determinatũ / ⁊ tunc aut mer⸗ ferunt.
cede accepta ⁊ eſt locatio:aut ſine mercede /⁊ eſt cõmo⸗
datum: ⁊ non poteſt reuocari/niſi finitovſu vt hic. Aliqñ
datur ad indeterminatum vſum/⁊ tũc eſt pꝛecariũ/⁊ po⸗
teſt reuocari quãdocũq;.Aliquãdo res nò dat᷑ ad vſum/
ſed ad cuſtodiam:⁊ tunc eſt depoſitum. L
¶ In glo.que incipit adito ibi.vel aliena nõ curo:quia
agitur perſonali ex cõtractu: ſecus ſi reali quia tunc be⸗
ne attenderetur dominiũ ex parte agentis:vt.l.in rem.ff.
de rei vendi.

ioni
ſec iur
ſeſifi
ſinek
ts nes
Nüm

CE
e Rüde
eedature
loger
ſanrea
udde
Apep
Eflj.
giereg
ſoenc
Cogon

hant eciſer
Natalnöͤf,
okinnkgin
üfirlinfn

turndelſitc
heklſtnet

gakeaſunſi
mn Sa ditit
therialotücn
cneidecaſnſrii
efuttconentn
tendidſtodn
Ttuncantheece
gliudihenung
is/modopete
edſinetuicnn
enaturgonn
yt pbaglite
/eqic
1dzoperarit
dicgaun
herat: vtann
patur vrirs
tNqtenenn
copeketſſie
ericulo d
tono etdci
1e vtlcittue
grgento
uibuſtifant⸗
listdegfit⸗
netgu
Oſiortlegthi
D
eralutf

Nnonobaſit
4

De pignoꝛatitia actione. Fo. CXXIX.

Pi ω Cõmodans rem
Cömodãſ E reſtituend IS. pignoꝛãdam ex⸗
rẽ pigno⸗VVVNtincto debito põt agere cõmodati. hoc dicit.
rãdã exti⸗- N&αAd euidentiã eſt ſciédũ ꝙ aliqñ tibi cõmodo
cto debito rem vt pignoꝛes:⁊ tũc aut grat ⁊ agik cõmodati vt hic.
q̃ actio cõ aut mercede accepta/⁊ ago pᷣſcriptis vᷣbis: vt.l.rogaſti.
petat. ff. de pᷣſcrip.vꝓᷣbis.Aliqñ rem meã pignoꝛo /ꝓ te/⁊ tũc aut
volo agere ↄᷓ te ꝓ quo pignoꝛaui:⁊ tunc dic ꝙ aut fuiſti
pᷣſens pignoꝛatioi ⁊ ago mãdati/aut abſens ⁊ ago nego.
geſto. Aut volo agere õ creditoꝛẽ cui pignoꝛaui ⁊ ago pi
gnoꝛaticia actione:vt.l.lucius.ff.mãda. Op.ꝙ hẽat lo
cũ mãdati actio vel nego.geſto.⁊ nõ cõmodati.yvt.l.qͥ fi-
dẽ.ff.mãda.So.ibi dñs met pignoꝛauit /hic tradidit alij
pignoꝛandã.ſ¶ Itẽ op.ꝙ etiã qn dñs pignoꝛauit agat pi⸗
gnoꝛatitia:vt.l.lucius.ff.maãda.Sol.aut vult agere ð eũ
pꝛo quo pignoꝛauit/⁊ agit maãdati vel negoci.geſto.Aut
vult agere cõtra eum cui pignoꝛauit ⁊ agit pignoꝛatitia:
vt in cõtrario.ſ Itẽ op.ꝙ ſi tradit alij pignoꝛandã agat᷑
pᷣſcript ꝓbis.vt.l.rogaſti.de pᷣſcrip.vᷣbis.ff. So.hic gra
tis cõceſſit/ibi non. Ex pᷣdictis ergo conclude id quod
dixi in euidẽtialibus. nsrerinetesmnodatart
— õ retinet cõmodatarius
Ay. Metextu. cõmodatũ ob debitũ.h.d.
Do. de. l. fl · -de ↄpẽſa. Sol.vt aut cõmoda
KRuEE tur ſpes/1 tũc non põt retineri nec iure cõpen
ſationis qꝛ ſpeciei ad quãtitatẽ nõ admittit᷑ cõpenſatio/
nec iure pignoꝛis niſi ꝓpter ipenſas factas in re vt hic.
idẽ ſi fuit cõmodata pecunia in ſpe.Si aũt in qtitate tũc
retinet᷑ iure cõpenſationis / vt in ↄꝛio.Attẽde tñ qꝛ aliqñ
res mea ꝑuenit ad aliũ facto meo aut ſine meo ⁊c. Dic vt
p dñm noſtrũ.in l.ſi nõ inducta.jin qui.cau.pig.ta.ↄtra.
⁊.l.vnica.j.ſi ob chiro.pecu.

Be pignoꝛatitia actione.
MRubꝛica.

Pignoꝛa ¶ Ad euidentiã eſt ſciendũ quotuplex eſt pignoꝛatitia:
titia actio Kñdeo duplex: qꝛ eſt directa q̃ dat᷑ debitoꝛi:⁊ eſt ↄꝛia q̃
eſt duplex datur creditoꝛi.Et qro qs eſt effectꝰ huiꝰ actionis: Rũñ⸗
deo qꝛ ſoluto debito vel aliter ſatiſfacto tenetur creditoꝛ
rem reddere debitoꝛi:vt.l.ſi rẽ.S. oĩs.ff. e.Secꝰ ſi pignus
aliud dediſſet: qꝛ tũc nõ naſcit᷑ pignoꝛatitia. Item q̃ro
an pᷣceptũ ex re pignoꝛata extenuet debitũ /⁊ dico ꝙ ſic:
vt.· .el.j. ¶ Item quero an caſus liberet creditoꝛẽ: ⁊ dico
ꝙ ſic regulariter caſu ꝓbato:vt.e.l.q̃ foꝛtuitis.¶ Item
qro an creditoꝛ poſſit referre q̃ſtionẽ dñij debitoꝛi: ⁊ di⸗
co ꝙ non.

Bod ex operis. *Kau⸗
A 0 xop cx re pi⸗
Vagnoꝛata extenuant debitum. h. d.
.Op. ſic. id qð ꝑcipitur ex re pigno⸗
rata qñq; eſt ſpẽs. At de ſpecie ad qti
y tatẽ non admittitw cõpenſatio:ergo nõ
Gextenuat debitũ. Solu.intelligo qñ eſt
redditus in q;titate.
Meditoꝛ Hec lex dicit idẽ qð ſuꝑioꝛ
Deterioꝛa e RRNR Uæ& eo addito ꝙ deterioꝛatio cõ
tio an ve⸗ S tingens culpa creditoꝛis ꝑtinet ad creditoꝛẽ
niat actio hoc dicit Jac. But. ¶ Quero an deterioꝛ atio
nis iure. veniat actionis iure.⁊ videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ nõ videtur res red⸗
dita/q̃ red dit᷑ deterioꝛ:vt.l.iij ·S.ſi reddita.ff.e.Sed dic
ꝙ pꝛo re ꝓponitur actio cõmodati/⁊ officio iudicis mer
cenario venit deterioꝛatio. ¶ Ad euidentiã eſt ſciendũ ꝙ
aliqũ facit creditoꝛ pactũ cum debitoꝛe vt pecunia nõ ſo
luta ad diem poſſit pignus vẽdere / ⁊ tunc valet pactũꝙ
pecunia nõ ſoluta habeat rem emptã ꝓ debito/ nõvalet
pactũ. Idẽ ſi dr̃ ſimpliciter ꝙ habeat emptũ iuſto pᷣcio:
vt. l.ſi fundũ.ff. de pigno.⁊ .de pac.pig.l.j.Et dicit hec
lex bꝛcuiter. Oactũ de vẽdendo re nõdum vẽdita nõ tol
lit debitoꝛi pignoꝛatitiam actionem.hoc dicit. Ja.
¶ Op. ꝙ pactũ nõ valeat vt.l.jde pac.pig.Sol.vt glo.
e J cred ito Creditoꝛ tenetur de dolo
2. lata culpa ⁊ leui non de ca
ſu niſi agatur:hoc dicit cum ſequenti. Quero
an creditoꝛ debeat pꝛobare caſu perdidiſſe/an
debitoꝛ ꝙ culpa. Et in hoc eſt duplex opinio:ſed tene
glo.⁊ contra eam op.de.l.ſi quis.ᷣff.locati ⁊ conducti.ſed
ſolue vt glo. ¶ Item non ob.l. ſi rem. de excep.rei iudi.ſed

ſolue vt glo. poſſes tamen dicere ꝙ aut quis fundat inten
tionẽ ſuã caſu/c debet illuʒ ꝓbare.aut nõ ⁊ nõ.vt.l.ſi qͥs.
ex argentarijs ·S· fl. ff. de elen. ſns f⸗ 3
. aſus foꝛtuitꝰ circa
8 De koꝛ tuitis. rem pignoꝛatam libe⸗
. rat creditoꝛẽ a pignoꝛatitia remanẽte ꝑſonali
Ain debitoꝛem niſi aliud actum ſit.h.d.

¶ Sp ꝙᷓ caſus foꝛtuitus non liberet creditoꝛẽ: vt.S. ti. j. Caſus foꝛ

l.j.Sol.hec regula fallit ꝓpter moꝛã vel culpam vel pa⸗ tuitꝰ circa
ctum:vt in contrario.ſ Item op.ꝙ extincto pignoꝛe tol⸗ rẽ pigno⸗
latur etiã ꝑſonalis:naʒ pignus tollitur ꝑ ſolutionẽ᷑: vt.l. ratã an ſp
ſi rem · S· omnis.ffe.At tunc eſt certũ ꝙ etiã ꝑpſonalis tol⸗ liberet cre

litur ergo male.So.ibi tollitur pignus ſolutione / hic in⸗ ditoꝛẽ.

teritu. Jaco. Buk.
Fre V edito 2 Deterioꝛatio contigens in re
„G pignoꝛata culpa creditoꝛis ꝑ
tinet ad eius periculũ: ⁊ ſumptus neceſſarij fa⸗
¾Accti in re pignoꝛata a debitoꝛe repetunt᷑ per cre⸗
ditoꝛem.h.d.

Vera pignoꝛis amiſſio ſine cul
J nulla. pa creditoꝛem liberat/nõ ſimu⸗

lata. h. d.
Ignus Si eam diligentiam adhibeat
2 creditoꝛ in re pignoꝛata:quam
WV‚auilibet diligens adhiberet in ſuis per interi⸗
/tum liberatur.

W bit ⁊ ꝓbato cõtractu pignoꝛis pᷣſumitur poſ⸗
40 ſeſſio creditoꝛis. h. d. Jaco. But. ¶ Diuide in
tres partes:qꝛ in pꝛima cõſulit debitoꝛi cõtra creditoꝛẽ.
in ſcdða conſulit creditoꝛi contra debitoꝛẽ̃.in tertia redit
ad pꝛimũ dictum ⁊ ↄſulit debitoꝛi.Secũda pars incipit
ibiſ vt autẽ Itertia ibil vel ſi tu
¶ Oppo.ꝙ ſuceſſoꝛ creditoꝛis poſſit pᷣſcribere.vt.lłj.j.ſi

aduerſus credito.So.vt glo.⁊ rationẽ ſolutiõis aſſigns

vt glo.E ſt ⁊ alia rõ:qꝛ vniuerſalis ſucceſſoꝛ/eſt ſucceſſoꝛ
vitioꝛũ /⁊ culpe defũcti.vt.l.ſi egoS. partus.ff. de publi.
ſingular nõ.¶ Itẽ op.a diuiſiõe ꝙ oꝛigo ↄctus nõ ꝓbet᷑:
qꝛ aut debitoꝛ agit rei vendicatiõe/⁊ nõ ſufficit ꝓbariõ⸗
ctum ſed dñium:vt.l.vnica.S.de ali.iudi.Aut agit pigno
ratitia/⁊ nõ ſufficit ꝓbari oꝛiginẽ gctus niſi ꝓbet ſe ſol⸗
uiſſe: vt.l.ſi remS.oĩs.ff.e.So.dicũt quidã ꝙ hic debitoꝛ
agit pignoꝛatitia ⁊ pꝛobat ſe ſoluiſſe vel offert: vt hic.
Alij dicũt ꝙ agit rei vendicatione ⁊ ꝓbat ſe dñm: ſed ꝙ

aduerſarius poſſideat pꝛobare nõ debet:nã pꝛobato oꝛi⸗

Ec creditoꝛes. aubi han blen⸗

gine cõtractus pᷣſumit᷑ poſſidere.¶ Modo quero an cre⸗ Creditoꝛ
ditoꝛ debitoꝛi agenti poſſit referre q̃ſtionẽ dñij: quidã an poſſit
ſic.alij cõtra. Tu dic ꝙ aut agit pignoꝛatitia debitoꝛ/ ⁊ referre q̃⸗
tunc aut vult creditoꝛ obijcere de dñio qſito poſt cõtra⸗ ſtionẽ do⸗
ctum per pᷣſcriptionẽ/x nõ poteſt vt hic.qꝛ reſpectu dñij minij ðbi⸗
ſibi nõ poſſidet ſed debitoꝛi:⁊ ideo nõ pꝛeſcribit:vt.l.ma⸗ toꝛi agẽti.

le ij.de pᷣſcrip.xxx.an. Aut vult obijcere de dñio q̃ſito ei
ante ᷣctũ ⁊ põt: vt.l.ij.jque res pigno.obli.po. Si autẽ
debitoꝛ agit rei vendicatione.tunc aut q̃ris an creditoꝛ
poſſit obijcere ſe dñʒ eſſe?: Et dico ꝙ ſic.⁊ ſic excludet eũ:
qꝛ duo nõ poſſunt inſolidũ eſſe dñi:vt.l.loci coꝛpus ·S.cõ
petit.ff.ſi ſerui.vendi.⁊.l.ſi vt certog. duobꝰ.ff. cõmo.ſed
ſi queras qualiter cõſulat᷑ debitoꝛi ꝑ hanc legẽ: Rñdeo
ꝙ cũ als quilibet agens rei vẽdicatione habeat ꝓbare ſe
dñim ⁊ aduerſariũ poſſidere: vt.l.vnica.S.de ali.mu.iu.
cau.fac.ſi ſufficiet hic ꝙ ꝓbet ſe dũm/⁊ oꝛiginẽ cõtractꝰ
quo ꝓbato pᷣſumetur creditoꝛ poſſidere.vnde de poſſeſ⸗
ſione pꝛobare non debet ad liquidum:⁊ hoc ideo qꝛ ha⸗s
bet creditoꝛ cauſam a debitoꝛe/ałs non pᷣſumetur poſſi⸗
dere niſi tẽpoꝛe litis conteſt.poſſediſſet:vt.l.non ignoꝛa⸗
bit. S. ad exhiben.¶ Item qro an lõgiſſimo tẽpoꝛe poſſit
pꝛeſcribere creditoꝛ: glo ſic ⁊ male/reſpectu rei vẽdi⸗
cationis:quia eius reſpectu non poſſidet ſibi:ſed debito

ri.vt.l.ſerui nomine.ff.de vſuc.⁊ ideo non poteſt pꝛeſcri⸗

bere: vt dicta.l.male: ſed reſpectu perſonalis ſcilicet pi⸗

gnoꝛatitie/ ⁊ cõtra eam bene pꝛeſcribit ⁊ huius reſpectu

bene diceret glo. .
5 7J SOp.nõne poſſũ ꝓpꝛia auctoꝛi⸗
9 nozis *tate ĩgredi ⁊ ſine pacto auctoꝛi
tate iudicſ.So.vt gl.qꝛ ibi videt᷑ q̃dã tacita ↄuẽ

tio de ingrediendo.¶ Item op.de.l.vtiq;.ff. de dã.infec.

ol. vt glo.
1

Butrigarius ſuper Quartolibꝛo Codicis

De exercito. inſtito.actione.
MRubꝛica.

) Ad euidentiam eſt ſciẽ
Eruus dum ꝙ aliquando con⸗

locũ exercitoꝛia:verũ ſi eſſet naualis ⁊
Rnõ dñica haberet locum vtilis. vt.l.j.
S:ſi is qui nauem. ff. de exercitoꝛ.⁊ his
ouobus caſibus loquitur hec lex.Ali⸗
l quãdo coõtrahit in re peculiari:⁊ tunc
aut dno iubẽte ⁊ habet locuʒ ꝙ iuſſu:aut dño nõ iubente
ſed ſciente ⁊ habet locũ tributoꝛia:aut ignoꝛante ⁊ habʒ
locum actio de peculio. Itẽ eſt ſciendũ ꝙ aut dñs man
dat ſpeciẽ cõtractus ⁊ ceſſat inſtitoꝛia ⁊ hʒ locũ qð iuſſu

aut mãdat genus negociationis ⁊ hʒ locũ ꝙ iuſſu ⁊ inſti⸗

Inſtito⸗ toꝛia.¶ Item eſt ſciendũ ꝙ aut dñs mandat ĩ re peculia⸗

ria actio⁊ ri ⁊ ceſſat inſtitoꝛia ⁊ hʒ locũ ꝙ iuſſu:aut mãdat in re do⸗

ꝙ iuſſu qñũ minica ⁊ habet locum inſtitoꝛia ⁊ ꝙ iuſſu.

hẽant lo⸗ ¶ Opp.ꝙ lʒ contrahatur in re ĩ qua pꝛepoſitꝰeſt/tñ dñs

cum ⁊ qñũ non teneatur vt.l.j.g. non autẽ.ff.de exercito.So.vt glo.

ceſſent. 10
merce dñica contrahat ⁊ non nauali nec peculiari.

4

tur mutuis pecunijs dandis ⁊ accipiendis:et
Atunc eſt genus negociationis ⁊ habet locũ in⸗

dis tantũ:⁊ tunc non eſt genus negociationis:⁊ ideo in
ſtuoꝛia locũ non habet. Itẽ vtilis foꝛte locuʒ
haberet. vt · .eo.l.penul.
T ſi Hic mulier videbatur fideiubere ⁊ ꝑ
— hoc velleiano iuuari quod eſt falſuʒ.

= te Opp.ꝙ mandati actio
„ J mutuam.ltm hat. vt liſt iitte

ras.j. mandati. So.vt gloſ.i¶ Itẽ op.ꝙ habeat

trahit ſeruꝰĩ merce dñica ⁊ nauali ⁊ hʒ

¶ In glo.que incipit ꝙ fileri.in fi.ibi in.l.fin. Iv&6em ꝙ in
SE α Ad euidentiã eſt ſcienduʒ
N NKſtitoꝛ la. g aliquando quis pꝛeponi

ſtitoꝛia.Aliquando pꝛeponitur accipiendis tãtũ vel dã

Op. ꝙ filius nõ teneatur intercedè⸗

RDlla. d01iffs perulio⸗ Soabi 5us

ma dicit teneri. in ſcðᷣa dicunt vti defenſionibus.Huius

hic in filio qui differunt in multis vt dicit glo.
¶Itẽ op.ꝙ pꝛima pars pdicat ſecunde:qꝛ inꝰ

timoꝛe ſunt hic plures ſolutiões:vt ptzʒ in glo.⁊ q̃ ſint de:

fenſiones.dic vt glo.

¶ In glo. incipit quidẽ.in fl.ibi mace.hoc nõ videtur

e eẽ verũ cũ macedonianũ nõ det᷑ niſi in ctu mutui
niſi dicas ꝙ in mutuo accipiebat:ſed coloꝛe queſito fide
iubebat.vt.l.quẽqᷓ;· S· ſi cũ eſſem.ff.ad velleia.
B J ſeruus Opp · per vim licite ĩgredi
L nõ poſſim.vt.l.ſi q in tãta.j.
vñ vi.huiꝰ timoꝛe ſũt hic płes ſolutiões vt pʒ
OR in glo. Neꝝ Jaco.de rauẽ.repꝛobat ſolutionẽ
illã.ſ.ꝙ aliud ſit in peculiari qᷓ; in dñica:qꝛ in vtraq; põt

dñm puare poſſeſſione.vt.l.peregre · S. qbꝰ.ff. de acquirẽ.
poſſ.⁊ ideo ſoluit ipſe ꝙ hic dñs per ſeipᷣm rẽ dñicã vł pe
uliarẽ poſſidebat:⁊ ideo ſeruus ei pᷣiudicare nõ põt:at ĩ

ↄꝛio poſſidebat ꝑ ſeruũ:⁊ ideo ſeruꝰ ei potuit pᷣiudicare.

MWBBBe

ê AQuero in quibꝰ poſſeſſionibꝰ loq̃i
yea . I qu ero in quibꝰ p oqt

N e verſiculꝰ alioqᷣn. Rñdeo vt glo.
V¶ Op.ꝙ etiã minꝰ ãno duret actio de peculio

R ..
522. e
— „

R a ſi actio pmitiua nõ erat tanto tẽpoꝛe duratura
vt.l.j· S. annis.ff.qñ actio de pecul.eſt annalis.So.vt gl.
qꝛ hec ſᷣm ulã.¶ Itẽ op.ad finẽ.l.ſic qd non eſt meo noie

geſtũ nõ poſſũ habere ratũ.vt.l.ſi pupilli:G·ſi ego.· S · fl.

ff. de neg. geſt. at hic liber homo nõ geſſit noĩe meo &cc.

huiꝰ timoꝛe ſunt hic due ſolutiones ⁊ pᷣma eſt diuĩatiua.

Itẽ op:ꝙ nullo mõ dñs poſſit ꝑ ratihabitionẽ obliga⸗
ri.vt.l.ſi creditoꝛ.S.ſi tutoꝛ vel cura.So.vt gloſ.vt ̊ hec
materia liqat q̃rẽdũ eſt an ex õctu ſerui poſſit dñs ↄueni

ri. Rñdeo ſic.ſʒ qñq; ↄuenit᷑ actiõe de peculio qñq; de in

rem verſo ⁊c. Idẽ dico ĩ pr̃e vt noĩe filij teneat᷑¶ Itẽ q̃⸗
ro an ex ↄᷣctu adminiſtrationis ciuitatis vel eccłie tenea
tur ciuitas vel eccłia:⁊ dic ſic ſi invtilitatẽ eccłievel ci
uitatis eſt verſum ałs non.vt.S.de ſacroſanct.eccle.aut᷑.

Rran Alocũ actio negocioꝝ geſt. vt. l. liberto.in pᷣn. ff. hoc ius. ⁊. l. ciuitas.ff ſi certũ petatur.¶ Itẽ quero an ex Puplllꝰ
de neg. geſt.So.quidã fatentur hoc ſi contemplatiòe dñni contractu tutoꝛum vel curatoꝛuʒ teneatur pupillus vel an teneer eſ
contraxit. Alij dicũt ꝙ hic fuit mandatũ vnũ negocium adultus.⁊ dic ꝙ aut contrahẽs querebat ſolum tutoꝛem ex ðctuu mre
tantum:⁊ ideo inſtitoꝛia locũ nõ habʒ directa ſedvtilis. obligæare ⁊ ita ꝙ non pupillum:⁊ tunc pupillus non tene⸗ toꝝ vel clah ltk
WPrr G ſe Opp.qꝙ ipᷣa inſtitoꝛia lo⸗ Cur.vt.l.ſi creditoꝛ.S.ſi tutoꝛ vel curatoꝛ.aut gerebat in ratoꝛum. ſöerar
SBGi lecutus. aht dbtat vr l. eninſdas animo non obligare pupilluʒ ⁊ tunc tenetur vterq;. vt..· uum
“ſSj.ff. de inſti. So. vt glo. verũ petrus ĩtelligit quando ex fac. tu.l.j.?.ij. ¶ Item quero an ex zctu liberi letcy⸗
a&α hic de peculio agitur qð videtur falſum: hominis tenear ego. Reſpondeo aut mandaui alicui vt eu
on daretur inſolidũ vt hic dicitur / niſi dicas ꝙ verſum ſecum contraheret: tunc teneoꝛ ex meo mandato non ex ſbia
fuit in vtilitatẽ dñi totum: vel dñi iuſſu contraxi in pecu cõtractu liberi hominis. vt.d.l.ſi pupilli.idẽ ſi nõ mãda⸗ nsc
lio:⁊ hec ſatis placet ne hec lex ſit ſuperflua per pꝛece⸗ ui ſed tamen contraxit vt nuncius ⁊ puta:quis tunc tene oten
dentem. . = oꝛ.vt.S.eo.l.ſi ex contractu.⁊.ff.ꝙ iuſſu.l.fl.Si autemver Urloe
O& c e e . boa contractus ⁊ omnisa ſunt facta cuʒ libero homine:tũc lficir
um eo qui in aliena po⸗ aut nullum habebat mandatum ⁊ me non obligat. vt.l. aura⸗
t eſt ate ſt ſt „£ ignoꝛantis.ff.de ꝓcur.⁊.l.in cauſe.aut habet mandatum peur
ge um c. ⁊ tunc aut generale/⁊ tunc me obligat ſi in rem meam cõ abe
R b trahat ałs non.vt in.l.iulian ·S.ſi pꝛocuratoꝛ.ff.de actio. gige
U ca. eceepqptio. Aut habet ſpeciale mandatum ad ſic contrahen- Unin
B m NRegulariter ex adminiſtra dum ⁊ tunc aut vterq; contrahit contemplatione mei et ln be
tiõe filij pater de peculio te⸗ non eſt dubium ꝙ teneoꝛ.vt. S. de exercitoꝛ.per totum ti- finleoy
net᷑ vltra non/fallit in caſibus.h.d. tulum.aut mei ↄtemplatione non contraxerunt:tunc aut iſe San
. ¶ SOp. ꝙ pater inſolidum ↄueniatur. creditoꝛ voluit ſolum obligare creditoꝛem ita ꝙ non me ian
Pf an te⸗ vt. l. ſi filius. ff. de tutel. So. vt gloſ. qꝛ ⁊ tunc non teneoꝛ.vt.l.ſi creditoꝛ.S.ſi tutoꝛ vel cura.Aut Nonu
neat᷑ ĩſoli⸗ ibi pater agnouit expꝛeſſe hic non. gerebat obligare pꝛocuratoꝛem non tamen gerebat me ſii
dũ de pe⸗ D Item opponitur ꝙ etiam ſi non ex⸗ non obligare ⁊ teneoꝛ ſi ratum habeo vel in rem meã eſt Ane
culio ex E eNPzZeſſe agnouit: ſi tamen ſciuit ⁊ tacuit verſum vt hic in fine. sen
admiſtra⸗ teneatur inſolidũ.vt.d.l.ſi fllius.So.hic erat in teſtamẽ u J ex Oppo. ſic lex equiparat fili⸗ ſdon
tione filij. to datus ibia iudice:⁊ eſt ratio differentie ꝓpter iudicis e Y alo. um duz eſt in poteſtate ⁊ dum ſbon
auctoꝛitatem.ſ¶ Itẽ op.ꝙ pater inſolidũ teneatur.vt.l.iſ. Feſt in poteſtate:⁊ dum eſt emancipatus quodvi *M
ff. de magiſtra. conueni.So.vt glo.vltimo collige gloſ.ſi RE &μdetur male dictum: quia ſi eſt in poteſtate tene
mul ⁊ diſtingue. . tur inſolidum / ſi emancipatus tenetur inquantum face⸗
FE J us Ad euidẽtiam eſt ſciẽdũ ꝙ ſi filiuſfſa repoſſit.vt.l.ij.ff.eodem.So.aut queris an fllius tenea⸗
A milias contrahit patre ignoꝛante te tur/⁊ dico ꝙ tenetur vtroq; caſu:aut queris inquantum
netur inſolidum ⁊ pater de peculio/ ſi fliat ſni teneatur:⁊ tunc pꝛocedit contrarium.
Ra. Aiuris fuerunt duo iura vnum antiquũ ſ̃ʒ quecd ¶ Modo quero quid ſi pater pꝛo filio fideiuſſit an tene 1. Ne
tenebatur inſolidum:aliud nouum ſᷣm quod tenetur ſo⸗ atur inſolidum ſi.
N Item quero an etiam invſuris teneatur pater. Reſpon

lum quatenus facere poteſt. .

¶ Quero quid velit dicere textus dum dicit inquantuʒ

facere poteſt:⁊ dic vt glo.Et quid ei ꝓſit dic vt glo.Et
dic ꝙ iſta eſt regula ꝙ tenetur inquantum facere poteſt
que fallit in quibuſdam caſibus. —

deo ſic ſi fideiuſſit ſimpliciter vel in omnem cauſam ſecꝰ

ſi tantum in ſoꝛte fideiuſſiſſet:quia tunc non teneretur in

vſuris.vt nota.in.l.centum capue.ff. de eo ꝙ certo loo.

Jacob. Butrigar.

Soibiift . I Mandatũ gñale cum libe Aſſeueratio filijfami⸗
in ennz 3 tionẽ factã ꝑ ꝓcuraroꝛc̃.h.d. Diuide ĩ duas ramilias tollit exceptionem macedo⸗
nohin artes: qꝛ in pꝛima loquit᷑ qũ ſeruus habebat mniani.hoc dicit. ¶ Quero quefuerit iu⸗
Roriſſtr⸗ ecuſij adminiſtrationẽ. in ſcdᷣa non. Scða incipit ibi ꝙ 2 ſta ratio credendi eum eſſe patremfa⸗
lan ſinõ habẽtes. ¶ Querit glo. an emptoꝛ habẽs rem poſſit CrEE S milias. Et glo. dat exemplũ per.l.ij. ·
conlan Uſucapi⸗ pᷣſcribere vel vſucapere? Rñdeo ſciẽtia rei aliene vel vi⸗ EAAe⁊ licet exẽplum ſit verũ in ſe:non ta⸗
e Iunm oné ipedi tium rei impediũt vſucapionẽ.⁊ ideo in re immobili dic — –°–¾men coͤuenit legi nr̃e: qꝛ tunc non ex⸗
ecteſmfe unt ſciétia aut emptoꝛ habuit ſcientiã rei aliene⁊ nõ poteſt pᷣ ſcri⸗ pediret ꝙ filiꝰ aliqd aſſeuerauerit:⁊ ideo dic ꝙ hic foꝛte
eu. teialiene bere. Si aũt res eſt mobilis / aut eſt domeſtica: ⁊ tũc aut oſtendebat inſtrumẽtũ falſum emãcipationis.Hic ergo
imnſtting vel vitiuz ſeruus iã tradidit / æ tũc cũ ſit facta furtiua non põt vſu aliquado creditoꝛ credit filiofamilias aſſerẽti ſe patrẽ
lſicpſti rei. capi.ſi aũt non tradidit:tunc nõ pᷣſcribit᷑ nõ ꝓpter vitiiũ familias:⁊ tunc aut iuſta ratione credit ⁊ non excuſatur
ſelrogi rei:ſed qꝛ non poſſidet ꝑ eum qui emit/⁊ ſine poſſeſſione vt hic. Aliquãdo creditoꝛ credit cõmuni opinioni:tunc
zherſltine pꝛocedit pᷣſcriptio. Jaco. Buk. dic ᷣm Yaco.de arenis.ꝙ aut opinio creditoꝛis cõcurre
g nmgi O S Pñs ex cõtractu ſerui te⸗ bat cum cõmuni opinione:quia credebat ipſe ꝙ eſſet pa⸗
fder 58 minum. netur de peculio in que terfamilias:⁊ tũc excuſatur:vt.l.ſi quis patrem.ffe.Aut
ntidſrcife NAE deducit qð ſibi debetur ⁊ his qui ſunt in endẽ opinio creditoꝛis non cõcurrebat cum cõmun/qꝛ credi
enͤſi Aporeſtate. h. d. Jaco. Butrig. e ſe ris Verirat 2 tunc nõ Fcſatum. enn qui⸗
potitönte . am.S. quod dicitur.ff. de acquiren.heredi.⁊ hoc placet:
linen B er quas p erſo nas no b is glee nuniter regegeen Pal n umnis Obinio mai⸗
Ridenac „ tincte excuſetur. ¶ Item op. hic videt᷑ ꝙ debeatur ꝓba⸗
monen acquirxitur MRubꝛica. ri ignoꝛantia qdð eſt contra.l..verius.ff. de ꝓbatio.⁊ ꝙ pᷣſu
dihnennn gy - X ce a Hiuide in duas partes: matur dolus:niſi ꝓbetur cõtrarium qð eſt contra.l.quo⸗
ndisgin, e P qꝛ in pᷣma loquit᷑ in libe tiens· S. qui dolo.ff. de ꝓbatio.Solu.dicit glo/ pꝛobat᷑
noneſniit ro hoĩe vhente: ſcðᷣa in ſeruo. Secũda ignoꝛãtiam eo ipſo qð cõtrarium non ꝓbatur.Tu dic ꝙ
ißſeg n pars incipit ibi Lſeruis aũt Itẽ pᷣma eſt quedã ignoꝛatia circa matrimoniũ ex quo dicitur na
tibiennitg diuidit᷑ in duas:qꝛ in pᷣma ponit dictũ tus iſte:nam neſcit creditoꝛ/ an ſit ex legitimo matrimo⸗
Bchant in gne. in ſcða infert ad ſpeciez. Scdða nio natus/ ꝑ conſequẽs ſit in poteſtate:⁊ hanc ignoꝛã⸗
biton⸗ .* pars incipit ibi ſi igitur ¶Et hec lex tiam pꝛobat eo ipſo ꝙ contrariũ non ꝓbatur. Sed q̃daʒ
gaine, rrmnh bꝛeuiter dicit. Excepta poſſeſſione tã⸗ eſt ignoꝛãtia circa emãcipationem:ſcilicet an iſte emãci
micag 1 tũ ab ea per liberã ꝑſonam non q̃ritur / per ſeruũ ſic.h.d. patus fuerit cuʒ cõſtet ſemel eum fuiſſe in poteſtate:⁊ tũc
dau e Pone caſum ĩ nube vt littera ſonat.i¶ Nota ꝙ per liberj debet pꝛobare creditoꝛ ſe iuſta rõne credidiſſe eum emã⸗
ten ꝑſonam regulariter alteri nõ querit᷑.¶ Itẽ nota ꝙ cauſs cipatum. DSHSH
in poſſeſſionis poteſt queri. Itẽ ꝙ per ſeruũ queritur dño. Enod 02⁰ Quinc; enumerãtur in
ollcclletmn ¶ Op . ſic. aut tu exponis hec vᷣba cã poſſeſſiõis.i.poſſeſ⸗ 3 0½ 5.½ hac lege que faciũt ma⸗
ligtigt ſione.⁊ ſic pꝛo poſſeſſione tm̃/ male dicis:qꝛ etiã dñium cedonianũ ceſſare.hoc dicit Jaco. But.
foſengette querit᷑ ꝑ pꝛocuratoꝛẽ:vt inſti.e·S.ex his.Aut exponis ꝓ ¶ Op.ꝙ cõmunis erroꝛ nõ habeatur pꝛo ve⸗ II ²
(Nron dñio/⁊ ſic dices tantũ dñium queri/i⁊ male dicis:qꝛ etiã fitate:vt.l.ꝙ non ratione.ff.de legibus.Solu.aut publi⸗ munis an
tür prollnt poſſeſſio ꝑ pꝛocuratoꝛẽ querit᷑:vt dicto.S.ex his.uius ca vtilitas ſuadet cõmunem erroꝛez haberi pꝛo veritate ſemꝑ ha⸗
tſolunmtunn timoꝛe glo.exponit duobꝰ modis.ſ¶ Itẽ op.ꝙ dñium nõ ⁊᷑ habetur:vt.l.barbarius.ff.de offi.ptoꝛis.⁊.l.ij.jde ſen⸗ beat pꝛo
upülusronn, querat᷑ per ꝓcuratoꝛẽ: vt dicto · S. ex his.ſed ibi tradens ten. Aut publica vtilitas ſuadet erroꝛem non haberi pꝛo
eaut geltut nõ erat dñs:hic ſic. VUltramõtani dicũt ꝙ eſt quidã actꝰ veritate/⁊ non habetur:vt dicta.l.ꝙ non ratione.Aut pu
jeturpten naturalis ꝑ quẽ querit᷑ vt eſt appꝛehẽſio poſſeſſionis: nã blica vtilitas non ſuadet haberi ꝓ vitate nec pꝛo erroꝛe
an exjetllin per appᷣhenſionẽ queritur dominiũ ⁊ poſſeſſio: ⁊ ideo q ⁊ tunc aut expedit erranti ꝙ erroꝛ habeatur pꝛo veritate
endauiglut runtur ꝑ ꝓcuratoꝛem/⁊ ideo dixit. Excepta cã poſſeſſio⸗ ⁊ habetur vt hic.⁊.l.ſi quis patrem.ſff.e.Aut expedit ei ꝙ
nandato ſan nis·i.apphenſione que eſt cauſa poſſeſſiõis:ſed eſt quidã habeatur pꝛo erroꝛe/⁊ habet᷑ pꝛo erroꝛe:vt.l.fina.ff.quaã⸗
ideſiöͤni actus ciuilis: ⁊ querẽda ꝑ tales actꝰ nõ querũtur ꝑ ꝓcu⸗ do actio de pecu.eſt anna.¶ Itẽ op.ꝙ ſi in rem pr̃is con
nanistuntn ratoꝛem: vt.l.ei qui.ff. de acqui.re.do.qð non ꝑlacet:qꝛ ꝓ trahat non ceſſat macedonianum:vt.j..e.l.macedoniani.
KSiauten hic loquitur in traditione facta ſeruo:⁊ dicit q̃ri per e Solu.immo ⁊ hic/⁊ ibi ceſſat macedonianum. ¶ Modo
rohonmirin ⁊ facit differẽtiam inter ſeruũ ⁊ ꝓcuratoꝛẽ: ergo per ⸗ quero qualiter videatur agnoſcere debitum: Et dic vt
onolger curatoꝛẽ non q̃ritur. Pꝛeterea nec appᷣbenſio acquirit᷑t lo. ſcilicet ſoluendo partem. Quid ſi dedit pignus:Et
habetafiim ꝓcuratoꝛẽ / cuz ſit meri facti circa qð non cadit fictio: vt dic vt glo.
ſinremnand l. in bello · S. facte.ff.de captiuis.⁊ poſt.re.ſed ⁊ ideo pᷣma = J filius Oppo.ꝙ non conſideretur oꝛi⸗
retofhenmn opi. glo. eſt va. ¶ Itẽ op. ꝙ hec littera ſibi cõtradicat: qꝛ .· go / ſed accidens: vt.l. licet.S
aüſranmitn in pꝛima ꝑte dicit queri dñiuʒ:ergo non queritur dñiuz: idem ſcribit. ff. de peculio. So. aut oꝛigo eſt in⸗
mpltonenei Acqri an ſed ſolue vt glo. Itẽ op.ꝙ per liberã ꝑſonam querat¶ cnouata per accidens/⁊ tũc aut diſponẽs ſe re⸗
taetun bolie ꝑ li⸗ actio ꝑſonalis: vt.l.ſtipulatio iſta · S. alteri.ff.de vᷣb.obli. tulit ad oꝛiginem quãtumcũq; innouataʒ. vt.l.meuio.S.
ronnrtuncnn erã pꝑſo⸗ Sol. aut ꝓcuratoꝛ cõcipit verba in ꝑſonã dñi:⁊ non q̃rit auie.⁊.l.cum filius·S. heres meus.ff de leg.ij. Aut diſpo⸗
ventaenonn nam. ſibi qꝛ non vult / nec dño:qꝛ non põt.aut cõcipit verba in nens ſe non retulit ad oꝛiginem: ſed ſimpliciter eſt locu⸗
nedantd gſonam ſuã ꝓcuratoꝛio noĩe / tũc aut intereſt ſua alteri tus/⸗ attendimus accidẽs:quia videtur in dubio diſpo⸗
ar Ftan ſtipulari / ⁊ tunc ei queritur: vt dicta.l.ſtipulatio ·S·fina. ſuiſſe ſᷣm tempus pꝛeſens: vt.l.ſi ita.ff.de auro ⁊ arg.leg.
nnhe nri⸗ Aut non intereſt / tunc aut non ſubijcif̃ ſtipulatio pena⸗ Aut oꝛigo non eſt innouata / ⁊ tũc aut diſponẽti pꝛodeſt
ainten lis ⁊ nõ valet.Aut ſubijcitur ſtipulatio penalis /⁊ tũc au inſpici oꝛiginem/⁊x inſpicitur vt hic. Aut pꝛodeſt ei inſpi
urtin laboꝛat eodem moꝛbo quo pꝛima / ⁊ neutrũ valet.aut nõ ci accidens/⸗ ⁊ inſpicitur:vt.l.iij ·S.idem ſcribit.ff.de pe⸗
rullem — eodem vicio / ⁊ tunc non valet pꝛima ſed timoꝛe culio. 2
hoefli penalis paretur pꝛime. J ppo.ꝙ teneat pi⸗
henug FEA B 5 b J Sppo.ꝙ cõdictio „ P ermittente. gnoꝛatio rei licet fi
nholine⸗ SS m P er libexa.nen queratur cum ·⸗ lius patri non ſucceſſerit cũ pater cõſenſerit:vt
inguapumn 6 KE ſit perſonalis actio vt. S. e.l.j. So. vt glo. ¶ Itẽ l.j ſi res ali.pigno.da.ſit.Sol.vt glo.iq Item op ꝙ etiã
nſlun oppo ꝙ etiam realis non queratur quia nõ hy ſi aliꝰ creditoꝛ ſit potioꝛ:tamen poſſit agere creduoꝛ.vt
eris ien pothecaria:vt.l.ſolutum · S.fina.ff.de pigno.actio. Solu.K⸗ ꝓqui poti.in pigno.ha.per totum.So.vt glo.
ſtuu vt glo. Tu dic ꝙ ibi loquitur de pignoꝛatitia que eſt ꝑ᷑ſo ”s
ſgeiſttmd⸗ nalis/⁊ ideo non queritur. N Aced 0 nian Diuige in tres partes
hche 2 2 acta eſt impenſa in ſi Pru ce⸗ nf ſ⸗ .
nhe . . NVfacta eſt impenſa in ſumptus neceſſarios qͥ ſpe
n. in, Ad lenatulſcõ lultum ma⸗ 6 iats. S ad barte. In Keüc lagait in lnie
en . R s volũtarijs. In tertia loquit᷑ vbi iuſſu pr̃is ↄtractuʒ
Nramin ced omanum. ub ꝛica. eſt. Scðᷣa pars ĩcipit in vᷣſi.ſed ſi ex cõtractu.

7

spſo.nob. acqͥ. Ad ſenatuſcõ.mace.Fo. CNXX.

r ij

r

Vulierũ
genus eſt
auariſſi⸗
mum.

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis

UVel dic ꝙ pᷣma pars loqtur in ↄctu mutui /x in ſumptibꝰ
qui neceſſario ꝑtinebant ad patrẽ. In ſcdᷣa loquit᷑ in alio
gctu qᷓ; mutui.¶ Sed qᷣd ſi pater nõ feciſſet iſtos ſũptus:
ſed ſint neceſſarij? Rñdeo pater tenet᷑: ⁊ hoc innuit glo⸗

ſula exponẽdo. Sed qͥd ſi ꝓpter aliã cauſam qᷓ; ſtudioꝝ

eſt filius abſens foꝛte cauſa mercationis: Et dic vt glo.
Quid ſi fllius erat pꝛeſens? Et dic vt glo.

J filiuſtamilias. .det
macedonia
num valeat non refert pᷣcedat vel ſequat᷑ pa⸗
tris voluntas.h.d. Jaco. But.
¶ Op. ꝙ ratihabitio nõ trahat᷑ retro.vt.l.penul.ff.rem.
ra.ha.Sol. aut in his de quo q̃rimꝰ erat viciũ ſᷣm tẽpus
ratihabitionis/⁊ nõ valet / nec vt nũc / nec vt retro non
ᷣm tẽpus ratihabitiõis ⁊ cõfirmat᷑ vt nunc:nõ vt retro.
vt.l.obſeruare.S. fi.ff.de offi.ꝓcõſul.⁊ lega.Aut non erat
vitiũ ſᷣm tẽpus initij.⁊ tunc cõfirmat᷑ ⁊ trahit᷑ retro quo
ad quedã.⁊ quo ad quedã non.vt hic.⁊.l.donationes·S·
rati.de donati.inter virũ ⁊ vxoꝛẽ.nec ob.l.ſi qs mihi bo⸗
na·S.iuſſum.ff.de acqui.hr̃di.qꝛ ibi loquit᷑ in vniuerſali
acquiſitione. Modo q̃ro an pater ĩuito filio poſſit ratũ
habere: Et dic vt glo.
¶ Sin autem. Hec ſunt paria queʒ eſſe patrẽfamilias
vel reputari patremfamilias.hoc dicit Butrig.
Quero an filiuſfamilias poſſit renũciare macedonia⸗
no? Et dic vt glo.

Ad lenatus cõſultum vel⸗
leianum. MKubꝛica.

¶ Quia aduerſus obligationes de quibus dictuʒ eſt.ẽ.
cõtingit quãdoq; mulierẽ velleiano iuuari: ideo de hoc
ponit Jaco. ,B ,
Ad ditio Continua hanc rub. aliter ᷣm Pau.de
caſt.hic.ſic.Quia mulieres ꝓpter ſexus
fragilitatẽ pꝛone ſũt ad ꝓmittẽdũ plus qᷓ; maſculi:ſʒ ad
donandũ vel ſoluẽdum vel diminuẽdũ de ꝓpꝛio pr̃imo⸗
nio tenacioꝛes ſunt qᷓ; maſculi:qm̃ genꝰ mulierũ eſt aua⸗
riſſimũ eſt vt tradit᷑ ꝑ doc.in.l.ſʒ ſi ego.ff.eo.ti. Idcirco
ſenatuſcõ.ꝓuidet eis qñ incipiũt a ꝓmiſſione/⁊ ꝓmittãt
ꝓ alio:⁊ ſic intercedãt vt ſoluere nõ teneant᷑: ſed habeãt
exceptionẽ.Et ſi ſoluãt ex cã dicte ꝓmiſſiõis ꝑ erroꝛẽ iu
ris vel facti repetãt ꝑ ↄdictionẽ indebiti:⁊ hoc ne ex faci
litate eaꝝ periclitent᷑:qꝛ ſoluẽdo foꝛte nõ poterũt repete⸗
re ab eo ꝓ quo ſoluerũt:qꝛ foꝛte nõ eſt ſoluẽdo: vñ repe⸗
tunt ab eo cui ſoluũt.Excipiũt ne ſoluere cogant᷑.cũ vᷣo
donst vel incipiũt a ſolutione nulla pᷣcedẽte ꝓmiſſiõe ꝓ
alio:qꝛ in hoc nõ ſunt faciles ſed tenaces:vñ nõ ex facili⸗
tate hec faciũt.ſenatuſcõ.eis nõ ꝓuidet vt repetãt ab eo
cui ſoluũt:ſʒ poſſunt repetere ab eo ꝓ quo ſoluũt:⁊ ſi ille
nõ eſt ſoluẽdo ĩputent ſibi.⁊ hec eſt ſubſtãtia velleia.qð
ſic ðꝛ a velleio cõſule qͥ ipᷣm rogauit ⁊ fieri fecit in fauoꝛẽ
mulieꝝ:⁊ ſic ðꝛ exceptio fauoꝛabilis cui põt renũciari:vt
no.glo.in.l.j.⁊ in.l.fi.jeo.Sʒ exceptio macedoniani nõ
fuit introducta in fauoꝛẽ filij recipiẽtis mutuũ:nec pr̃is
ſed ĩ odiũ mutuãtis:ideo filiꝰ non põt ei renũciare:⁊ põt
eã opponere etiã poſt ſnĩam q̃ trãſiuit ĩ rem iudicatã.vt
l. tã ⁊ ſi.ff.ad mace.qꝛ eſt odioſa nõ tñ ĩducit repetitionẽ
ſolutionis ꝑ erroꝛẽ iuris ſed facti:ſicut in.l.fi.ff.ad mace.
Secus in exceptiõe velleiani q̃ iducit repetitionẽ ſiue ꝑ
erroꝛẽ iuris ſiue facti.vt in.l.qͥ exceptiõe.ff. de cõdi.ĩde.
⁊ ſic iſta exceptio fauoꝛabilis magis reddit indebitũ qᷓ;
odioſa.qꝛ lʒ vtroq; caſu tã filiꝰ recipiẽs mutuũ qᷓ; mulier
ĩtercedẽs obligent᷑ ciuiliter ⁊ naturalit᷑:tñ exceptio vel⸗
leiani cõpetens mulieri facit ꝑinde haberi ac ſi nec ciuili
ter/nec naturalit᷑ deberet᷑ quocũq; erroꝛe ſolutũ repetit᷑:
ſz exceptio macedoniani facit hẽri ꝑinde ac ſi eſſet debi⸗
tũ naturaliter tm̃ nõ ciuiliter quo caſu ſolutũ ꝑ erroꝛẽ iu
ris nõ repetit᷑:ſed ꝑ erroꝛẽ facti ſic.vti.ad le.fal.l.erroꝛ.
⁊ plene no.in.l.j.ff.de condi.indebi. Dinid
R op/ iuide in duas
V * B lierib us. partes:qꝛ in pꝛi⸗
⁰ρα 5 mag mulier iterceſſit. In ſcdᷣa donauit
E Scðda ꝑs inctipit ibi:ſj ſi ꝓ alijs.⁊ hec

1lex bꝛeuiter hoc ĩtẽdit. Mulieri ĩterce
Gdẽeti ſubuẽit velleianũ nõ donãti.h.d.
Quero de rone differẽtie inter pᷣmũ
caſum z ſecũdũ: Rñdeo:qꝛ velleianũ

ſubuenit tm̃ mulieri obligate:at hic in pꝛimo caſu fuit ob
ligata in ſecundo non:⁊ ideo in pꝛimo iuuatur.in ſecũdo
non.¶ Itẽ quero quare ipſi obligate ſuccurritur non do
nanti. Rñdeo:quia facilius ſe obligaret qᷓ; donaret cum Wullterfa
ſit eoꝛum genus auariſſimũ ⁊ ideo contra obligationem ciliꝰ ſe ob⸗
fuerat potius pꝛouidendũ que ſepe contingebat. li gat ido
¶ Opp. ꝙ ſi omnes ſciant tamen iuuetur mulier. vt.. vir nat.
vxoꝛi.ff.eo.So.vt gl.qꝛ vterq; ſcit vel qꝛ ignoꝛat / vel cre
ditoꝛ tantũ habet locum velleianum:ſed vbi mulier tan⸗
tũ ſcit ⁊ non iuuatur vt.lʒ.ſi decipiẽdi.ff.e. Itẽ op.ꝙ etiã
ſi mulier intercedat nõ iuuetur.vt.l.ᷣf:·S.penul.ff. eo. So.
ibi renũciauit velleiano.¶ Itẽ op.ꝙ mulieri ſubuenienti
ſuccurat᷑.vt.reo.l.q;uis.So.ibi tẽpoꝛe qͥ ſoluit erat iã ob
ligata licet inefficaciter ꝓpter velleianum:nam qꝛ ex ne⸗
ceſſitate pᷣme obligatiõis videtur ſoluere /ideo ei ſuccur
ritur:at hic tẽpoꝛe quo ſoluit non erat obligata:vñ ex ne
ceſſitate non ſoluit/ſed donat.¶ Modo quero que ſit dil⸗
ferentia inter ſuſcipere ⁊ tranſferre.⁊ dic vt glo.
¶ In glo. que incipit fideiubenti.ibi genus earũ:⁊ ideo

ꝛ raro donant non eſt eis ita pꝛouiſum in donatiõe:ſʒ qꝛ

facilius fideiubent ⁊ fideiubendo ſe obligant igitur faci
lius eis ſuccurritur velleiano. In eadem glo.ibi ſecun
do nota.ſed ex neceſſitate cõtracte videtur ſoluere.vt.l.
us iij- S.ſcio. ff. de minoꝛi.
5 uſtr a Mulieri intercedenti in rem ꝓ
:pꝛiam non ſubuenit velleianũ.

7 cum Etiam mulieri pꝛo filio interce⸗
denti ſubuenit velleianum.h.d.
¶ Op.ꝙ mulieri intercedẽti pꝛo filio non ſuc⸗
nA Curritur. vt. .eo.l. ſi dotare. So. ibi mulier nole
bat ſe pꝛincipaliter obligare dotando ftliã ⁊ in locum do
tis aſſumit obligationeʒ pꝛo genero / hic non ſe volebat
pꝛincipaliter obligare.

Re 4 Aliqñ mulier intercedit
E Enatuſcõ vel q̃ſi:vt ĩ pᷣma parte hu
ius legis vſq; ad ver.ſed ſi pꝛedia:hec lex bꝛe⸗
Auiter dicit. Mulieri ĩtercedẽti vel quaſi ſuccur
ritur non donanti.h.d.
¶CSp.ad ſecũdã partem ꝙ mulier id quod ſoluit poſſit
repetere:qꝛ ſoluendo ꝓ viro videtur ei donare que dona Donatioĩ
tio non valet:⁊ poteſt repeti.vt.l.cũ hic ſtatus.ff.de dona ter virũ⁊
tio.inter vir.⁊ vxo.So.aut queris an repetatur ⁊ quo iu vxoꝛẽ nõ
re:⁊ dic ꝙ repetitur vt ibi:aut dicis a quo poſſit repeti:⁊ valet.
dico ꝙ a viro non a creditoꝛe.¶ Itẽ op.ꝙ ſi vendat rem
ſuaʒ vt ſoluat pecuniã creditoꝛi non teneat vẽditio. vt.l.
fl · S· itẽ ſi mulier.ff.eo.Sol.vt glo.quia hic tẽpoꝛe vendi⸗
tionis non hẽbat animũ ſoluendi pecuniã pꝛo viro licet
poſtea mutauerit voluntatẽ:ſed in cõtrario ab initio vẽ⸗
didit vt ſolueret vel ibi vendidit creditoꝛi/hic alij.

. SS ſine Abi mulier decepit vel vti poteſt
e iure cõmuni non iuuatur iure ſpe⸗
Ncialivelleiani.h.d. Iſta lex habʒ tres partes
Aquia in ęꝛima loquitur quãdo ſine cõſenſu mu
lieris maritꝰres vxoꝛis obligauit. In ſcdᷣa conſenſit mu⸗
lier. In tertia decepit ⁊ ſimulauit tacẽdo. Secũda pars
incipᷣit ibiꝙ ſi conſenſiſti. Tertia ibi ꝙ ſi patientiam.
¶ Nota ꝙ ſi obliget maritus remvxoꝛis ea inuita ceſſat
velleianũ:qꝛ tuta eſt iure cõi cum non teneat obligatio.
Item nota ꝙ ſi conſentit ei ſuccurritur/⁊ eſt ratio:quia
quaſi intercedit. Item nota ꝙ ſi ſimulat rem ſuam eſſe
viri non iuuatur:⁊ ratio eſt in tex.
¶ SOppo.ad pꝛimam partem ⁊ videtur ꝙ teneat pigno⸗
ratio etiã muliere inuita. vt.l.rem alienam. ff. de contra⸗
hen.emptio.Sol.ibi in venditione in qua non agitur de
conſtituẽdo ius in re quod non poteſt fieri niſi per domi
num. Sed hec ratio non videtur bona:quia etiam pignꝰ
poteſt conſtitui ſine domini voluntate.vt.l.tutoꝛ·S· con⸗
trariam.ff.de pignoꝛa.act. Sed dic ꝙ aut quero quantũ
ad ius perſonale inducendũ:⁊ ſatis equiparatur emptio
⁊ pignus:nam ſicut naſcitur actio ĩ emptione ⁊venditio
ne ita in pignoꝛe naſcitur perſonalis contraria pignoꝛa⸗
ticia ciuilis ⁊ crunen ſtellionatus:aut queris quantũ ad
conſtituendum ius in re:tunc nec in venditione nec in pi
gnoꝛe rei aliene non conſtituitur ius in re:ſed diuerſis
rationibus: nam in venditione: ideo non conſtituitur
ius in re:quia hoc non agitur nec eſt de natura cõtractus

E

giͤeone
Hiron ſie
ſcidapa

acleh.

ſonent
ſarpetz.
—
opy⸗
aft
gehbbefe.
ziſhipen
un⸗
ogour
hrlen
ſetfntßſen
ſolveleia

cantint
npmte,

urt hec

yliseſt
inonp:

Inolo.

niditone
ium partic

60

ndolos

(pollter

litur cñc

uatur.

Gne

(Aance

Penonippten
cpern
Ahenthui
tneſcbn
furthero
rüperide
(Mbe.
Amimm
figepe
ungoc
guei
Winf
litiiei
ds Uene
loiſd

Cengebiſe
de
len Cenf

ſgecenihn.
fnen
ſbigtſien,

fipoffoinne
tycleimunhe
topflonnte
WE
flätinloann
hic wnet

Innlirinm
Vtiprapente

Nedibecleg

tipclceſtr

—

wodſortocn
donaretenen
katus fdenn
petaturgun
ppoſſtt etl
bſi vendan
t vidttio
tepoꝛe venn

3

irovirolt

oeb init⸗
i hicali.

itvelvtipott
nusturiweh⸗
abztrespenti
ſinecoſenſm
conſenſtmn
Secũda n
atientian⸗
uinuttachl
ntobligatn
etranon
tfenſuund

Ad ſenatuſconſultum velleianum.

vyt .l.ex ẽpto.in pᷣnci.ff.de act. empt.ſed in cõtractu pigno

ris ideo non conſtituitur ius in re/qꝛ non poſſunt contra

hot s:⁊ ſic de natura contraetus.i¶ Itẽ op.ſic / hec lex in

ſecũda parte dicit ꝙ ſi mulier conſentit expᷣſſe ſuccurrit᷑
ei / tacite non/vt in parte tertia:ergo male:qꝛ tantuʒ va⸗
let conſenſus tacitus qᷓ;=tum expꝛeſſus vt.l.eum qui.C.
ſi cer.peta.So.aut in fraudẽ conſentit expꝛeſſe vel tacite
⁊ tunc non iuuatur vt hic:aut ſinc fraude/⁊ tunc iuuatur.
Itẽ opp.ꝙ patientia etiã ſine fraude ſibi pꝛeiudicct.vt

L.gaius.ff. de pig.act. So.ibi loquit᷑ in his ĩ quibꝰ potuit

pꝛohibere: hic ſic. Itẽ op.ꝙ etiã invẽditione per patiè

tisꝗ ſibi pꝛeiudicet.vt.l.quid ex parte.ff.de euic. So. ibi

non ſolum tacuit / ſed etiã pꝛeciũ participauit Collige er
go ꝙ aut mulier fuit ignoꝛãs ⁊ de iure cõmuni eſt tuta:et
ideo velleiano non iuuat᷑: vt hic in pꝛima parte. aut mu⸗
lier fuit pᷣſens:⁊ tunc aut conſentit expᷣſſe ⁊ tenet obliga⸗

tio ſi velleiano iuuatur vt hic in ſecũda parte: aut tacet ⁊

tunc aut in fraudẽ ⁊ tenetur-

Reſtitu⸗

n iuunatur: vt hic in vlti⸗
ma parte/aut tacet ⁊ nõ ĩ fraudẽ ⁊ tenet obligatio:ſed iu⸗
uatur ⁊ hec in pignoꝛe. In venditione dic ꝙ aut ſimplici
ter quis eſt pꝛe ſens dum res ſua vend tur ⁊ tacet: ⁊ tunc
ſibi non pꝛeiudicatx vt.d.l gaius.aut tacet ⁊ pꝛecium par
ticipat:⁊ tunc ſibi pꝛeiudicat.vt.d.l.quidã ex parte.
¶In glo que incipit vt ⁊.ibi ꝙ videatur conſentire.ſ.in
venditione.ſ¶ In eadẽ glo.ibi.l.quidam ſed dic ꝙ ibi pꝛe
cium participauit.

e⸗ . 7 m ater Aut mulier loquitur cuʒ futu

4 A Eε ro creditoze ⁊ iuuatur: aut cuʒ
A. Rdebitozꝛe futuro non iuuatur. h. d.
R, A (LOp. de. l. ;uis. ff. eo. So. vt glo. ⁊ eſt rõ:quia
quando loquitur cũ debitoꝛe futuro ſe eidẽ obligat pꝛin
cipaliter ⁊ nõ intercedit/a ideo non iuuat /ſed quãdo lo⸗
quitur cũ creditoꝛe tunc videt᷑ intercedere ꝓ alio/⁊ ideo
iuuatur.

rito mulieri non p̃iudicat etiã vendendo quo

W — minus rem vendicet nullo pꝛecio emptoꝛi red⸗
dito.hoc dicit.
J ater Hiuide ĩ duas partes
SS . *C nam. in pꝛima loquitur
Faaiie de obligatione perſonali. In ſecũda de iure pi

gnoꝛis.ſecunda pars ĩcipit ibi pignoꝛa tamẽ.
¶W¶Ad euidẽtiam eſt ſciendũ ꝙ quedã ſunt reſtitutiones

tiões ſunt legales.i.datas a lege:⁊ hee ſubito operãtur effectũ vno
duplices. momẽto vt eſt in velleiano. Quedã dantur ab homine ⁊

hee nõ operant᷑ vno momento ceffectũ ſuũ velleianum.er

go liberat pꝛimũ debitoꝛẽ / mulierẽ obligat/⁊ eã ab obli⸗
gatione ſubducit:⁊ obligationẽ in antiquũ debitoꝛem re

ſtituit ⁊ hec omnia facit vno momẽto.⁊ ideo quia tã cito

bperatr᷑ perĩde ẽ ac ſi nũq; ãtiquꝰ debitoꝛ fuiſſet liberatꝰ.
¶ Op. ſic / hec lex loquitur in filijs emãcipatis per quod

vigetur inuere ꝙ ſi eſſent in poteſtate patris non poſſent

deiubere pꝛo patre qð eſt contra.lʒ.ſi ex alio.S. ꝙ cũ eo.

So. yt glo.¶ Itẽ op.ꝙ filij remaneãt inſolidum obliga⸗

ti. vt. l.ſi ticius.ff. de fideiuſſo.So.alijs reiectis.dic ꝙ ibi

loquitur in fideiuſſoꝛibus qui ſemper videntur inſolidũ
obligati:hie in pᷣncipaliter obligatis qui ſemper pꝛo par
tibus videntur obligati niſi aliud agatur.vt.i.reos ·S. cũ

●

tabulis.ff de duobus rei.

SB a lieri ſoluẽti pꝛo alio cu
D amuis. Vulieri ſoluẽti pꝛ

R☚ ius obligationeʒ ante ſuſce
AQberat velleiano ſuccurritur. hoc dicit Jacob.

AButrigar. Simm S
4 ſ Pi 1 i mulier pꝛinci⸗
4 J ad Uet ſarius. paliter contrahit
non iuuatur velleiano niſi coloꝛe queſito con⸗
traxerit. hoc dicſt. 4 lr ſeiendl
. euidentiã eſt ſciendum ꝙ ali
8 Tiam quando renunciat mulier viro in
bonis viri ⁊ loquitur hec lex. Aliquando renũ
-Adciat contrahenti cum viro in bonis dotis vel
donationis ante nuntias:e unc loquitur aut.ſiue a me·j.

co.⁊ ideo opoꝛe ꝙ uuige ir ſimul iſte leges

J Dotare Vbi mulier ſe nolebat pꝛin⸗
== * L.· cipaliter obligare ⁊ aliena⸗
tionem obligationis loco ſuſcipit non iuua⸗
tur. hoc dicitt. l

XVſrieng Ereditoꝛ qui ſciẽter rem mu⸗
P lciens. lieris recipit pignoꝛi pꝛo ma⸗

ſto non iuuatur. h. d.
¶ Op. de.l.ſeie.ff eo.ti. So.rciectis alijs hic

Vnon fuit queſitus coloꝛ ibi ſic.

Ra dan hoc dicit Butrigar.
V xoꝛ Quimadato mulieris pꝛo alio ſe ob⸗
ligat velleiano iuuatur.h. d.

ꝓ Muliere ſubducta per velle⸗
“ J m ulier. isnum datur actio in debito

rem antiquum.h.d. bimm
i mulier eſt tuta iu⸗
„ cum D ater. communi ceſſat vel⸗
leianum. hoc dicit.
Eminis Vulieri intercedẽti ſuccur
— WReEILB: ritur niſi creditoꝛem decepe
. rit.hoc dicit Butrigar.
HeN B Siue mulicer ab initio
K Gm ad ea S. obligationem uſcipiat
R 3 ſiue ex poſt facto iuuatur in pꝛima ⁊ heredes
3 eius. h. d. cum ſequenti.

SEE Diuide in tres partes: qꝛ t
B b emus. pꝛima ponit dictuʒ: in ſecũ

SD incipit ibi ita tamẽ.tertia ibi his ſcilicet.

opes Exceptio velleiani datur
Blierem. mulieri ⁊ fideiuſſoꝛi eius.

WSada declarat: in tertia reſtringit Secũda pars

Fo. CXXXI.

fenohyida Abi mulier pꝛincipaliter
J tenebꝛis ſe obligat non coloꝛe que

e tt n . = ſicig
Op·ꝙ renũciatio mulieri nõ noceat. vt.l.fl·S. penulti. Renũcia⸗

ff eo.puius timoꝛe inteiligitur hec lex altero de tribꝰ mo tio an poſ
dis. Mã dicũt quidã ꝙ aut loqueris de iure antiquo ⁊ lo ſit nocere
quitur lex contraria:qꝛ renunciatio nõ tenebat: ſed iure mulieri.

nouo tenet vt hic/⁊ pꝛobatur per textũ ibi hac auctoꝛita
te noſtra ⁊c.ſed hoc nõ placet:qꝛ coꝛrectiones legum ſũt
euitande.vt.l.vnica.S.de inofficio.dot.Alij dicũt ꝙ aut
mulier ſimpliciter conſentit ⁊ nihilominus iuuatur vt in

contrario:quia videtur tũc obligatio ſua foꝛma remanae

re ⁊ rẽ ſibi obligata concedit alij obligari:vñ videtur in
tercedere.Aut conſentit ⁊ renũciat:⁊ tunc videtur dona⸗
re ius ſuũ:⁊ ideo non iuuatur vt hic. Sed hanc ſolutio
nẽ impugnat Yaco.de are.duplici rõne. Pꝛima qꝛ textꝰ
dicit hic ꝙ conſentiẽdo renũciat vñ non eſt differetia in⸗
ter conſentire ⁊ renunciare.

ꝛeterea dicit lex ꝙ ex ſolo Renũc

la⸗

conſenſu quis renunciare videtur.vt.l.paulus.ff quibus re qs vide
modis pig.vel hypo.⁊ ideo dicit ꝙ aut mulier conſentit tur ex ſolo
obligationi vel cotractui de cuiꝰ natura eſt ꝙ ei pignus cõſenſu.

accedat:⁊ tunc cũ patiatur rem ſibi obligatã alij obi iga
ri iuuatur:qꝛ intercedit/aut conſentit nõ obligationi ſed
contractui/ex cuius natura eſt dñium trãſferri:⁊ tũc vi⸗
detur donare ius ſuũ:⁊ ideo nõ iuuaturvt hic.Uel aliter
dicit ipſe aut mulier ſimpliciter renunciat iuri ſuo/nõ ta
men conſentiebat ꝙ ius pignoꝛis cõſtitueretur ſed nole⸗
bat eẽ cyꝛographaris ſicut ⁊ alter ⁊ tũc donat:⁊ ideo nõ
iuuatur vt hic: aut renunciat iuri ſuo ⁊ patitur conſtitui
allj pignus ⁊ tunc iuuatur:qꝛ intercedit vt in contrario:
⁊ ſic duobus modis poteſt intelligi pᷣncipiũ huius legis

ſm AIJaco.de are.¶ Item op.ꝙ renunciatio facta cuʒ vno

pꝛeiudicet quo ad omnes:quia ſi mulier aget ↄtra alios
dicent illi cede nobis actiones contra oẽs ꝙ quia facere
nõ poterit excludetur.vt.l.ſtichum.S.qui mandato.ff. de
ſolutio.So.confitetur quidam ꝙ per indirectum ci pꝛe⸗
iudicabit contra omnes vt in contrario non directo vt
hic/nec per obliquũ ſibi pᷣiudicat quo ad alios. Nec ob.
l.ſtichum · S. qui mãdato.quia loquitur in fideiuſſoꝛibus

de quox obligationibus natura eſtvt nõ aliter ſoluant ni
ſi eis fiat ceſſio.vt.l.fideiuſſoꝛ obligari.ff.de fideiuſſoꝛib.
At de natura contractus ⁊ obligationis mulier non eſt

cedat. Vel dic ꝙ mulier aut renunciat ſecundo credi⸗
toꝛi:⁊ tunc ſibi pꝛeiudicat per indirectum contra pꝛioꝛt᷑:
quia ſciebat iam de obligatione eius. Aut renunciat ob⸗
ligationi pꝛimo creditoꝛi:⁊ tunc licet poſtea alij effician
tur creditoꝛes non ſibi pꝛeiudicat quo ad eos:quia tem⸗
poꝛe quo renunciauit neſciebat de eoꝛum obligatione
futura:ſed pꝛecedens ſolutio eſt melioꝛ. Jacobus Butri
ic loquitur quando mu⸗
6 Jue a me. lier renunciat contrahenti
cum viro in rebus dotalibus vel donationis ꝓ
A. Pter nuptias: à in hoc differt a lege rodicis.
r iij

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis

Honatio ¶ Sed que eſt ratio ꝙ vir non poteſt alienare vel obliga⸗
nẽ ꝓpt᷑ nu re res donationis pꝛopter nuptias: Reſpõdeo quia mu
ptias q̃re lier eſt domina rei date pꝛopter nuptias ſicut vir dotis.
vir nõ põt ⁊ ideo vir alienare non poteſt.¶ Item quero ad quid re⸗
galiẽare vł feratur hec clauſula multo magis: Et dic vt glo.⁊ ſecũ⸗

obligare.

da opinio eſt vera.
— J mulier Intercedẽs mulier vellei⸗
, * ano iuuatur niſi poſt biẽni
urnm interceſſionem ratificet.hoc dicit Jacobꝰ
—☛ Butrig. ,
DHiuide in duas partes: quia in
S qua. pꝛuna loquitur regula.in ſecũda
exceptio. Scdᷣa ꝑs incipit ibi niſi. ⁊ ſic ſũmat᷑.
E ◻Wulier ſi conſentiat inſtrumento credut viro
ipio iure non tenetur nec velleiano iuuatur:ſed ſi in rem

ſuam verſum fuerit bene tenetur. hoc dicit Ja. But.

Mulier 9
ſentiẽdo ĩ
ſtrumẽto
crediti vi⸗
ri anvide⸗
at renũci⸗
gre.

Velleia⸗
nũ qñ di⸗
cat᷑ ſubue⸗
nire muli⸗
eri.

¶ Sppo.ſic.aut mulier ĩtercedit/⁊ pecunia in rem eius
non vertitur/⁊ ipſo iure iuuatur /nec eſt neceſſariũ vellei⸗
anum vt hic.aut pecunia eſt verſa in rem eius/⁊ tenetur/
nec iuuat᷑:ergo tota materia velleiani eſt coꝛrecta. Sol.
in ſui genere nõ eſt coꝛrecta:ſed pꝛout mulier intercedit

pꝛo extraneo /ſed in ſpecie ſic.ſcʒ quãdo ĩtercedit pꝛo vi

ro quia olim iuuabatur velleiano:hodie ipſo iure vt hic.

nam ⁊ de iure auctẽticoꝛum habet locum velleianuʒ niſi

renunciet:vt in auctentico de heredi.ab inteſtato·S· ex
his.colł.ix.¶ Item oppo.mulier conſentiendo renũciat
iuri ſuo:ergo non debet iuuari: vt.l.iubemus.S.e.Solu.
dicaut quidam ꝙ illa eſt coꝛrecta.Tu dic ꝙ olim mulier
inercedens pꝛo viro iuuabatur velleiano:hodie ipſo iu
re.ſed in.l.iubemus.nõ inueniebatur obligari mulier vel
eius bona / vel ſibi obligata: imo donare videbatur renũ
ciando:⁊ ideo non iuuabatur.ſed hic loqtur de caſu quo
luuabatur: vt dixi.⁊ ita lex iubemus.non eſt coꝛrecta.
¶ Quero quãdo mulier conſentit inſtrumẽto crediti vi⸗
ri an poſſit renũciare beneficio huius legis:Hicunt qui⸗
dam ꝙ ſic.quia iſtud remediũ equiparatur velleiano:ſed
illi poteſt renunciari: vt.lʒ.fina · S· penulti.ff.e.ergo ⁊ iſti.
Tu dic ꝙ hic renũciare non poteit:nam quidam ſunt cõ
tractus adeo impꝛobati ꝙ ipſo iure non tenẽt/qꝛ tũc re⸗
nũciatio nihil operatur:vt eſt hic.ſic eſſet in minoꝛe ꝙ ſi
renunciaret ꝙ non obſtante ꝙ decretum non interuene⸗
rit valeat cõtractus/non valet renũciatio:ſed quãdoq;
contractus tenet / licet detur exceptio:⁊ tunc renũciatio
bene valet:quia mulier renũciãdo bene poteſt ſibi exce⸗
ptionem aufferre / ita eſt in velleiano.¶ Quero quãdo
velleianum ſubueniat mulieri? Reſpõdeo aliquãdo mu⸗
lier contrahit cum viro intercedendo/⁊ tunc dic ꝙ olim
velleiano iuuabatur hodie ipſo iure non tenetur /niſi pe⸗
cunia in eius vtilitatem ſit conuerſa/⁊ hodie renunciare
non poteſt cum contractus ſit nullus:olim bene poterat
aliquãdo mulier pꝛincipaliter ſe obligat pꝛo marito: vt
quia cõmuniter vendunt fundum:⁊ tũc aut quilibet ven
dit pꝛo parte/et tunc nullus conſentit inſtrumento alte⸗
rius ſed pꝛopꝛio: ⁊ ideo mulier nõ iuuatur etiã ſi ex poſt
facto tota pecunia ad virum perueniat: quia tunc vide⸗
tur donare:⁊ ideo non iuuatur:vt..e.l.j.in fine.niſi fuiſ⸗
ſet coloꝛ queſitus.vt.S.e.l.ſi fenebꝛis.quo caſu de iure an
tiquo iuuabatur velleiano / hodie ipᷣo iure.Aut vendunt
quilibet pꝛo ſolido:⁊ tunc dic ꝙ aut pecunia peruenit ad
mulierem/⁊ tũc videtur intercedere pꝛo vxoꝛe nõ econ⸗
tra:⁊ ideo non iuuatur iure nouo vel veteri. Aut pecunia
peruenit ad virum/⁊ tũc iuri pꝛeſumptione videtur mu⸗
lier ĩtercedere pꝛo viro:vt.l.vir vxoꝛi ·S.fina.ff.e.⁊ olim
iuuabatur velleiano:⁊ renunciare poterat: vt.l.fina·S.
penulti.ff.e.hodie ipſo iure iuuatur nec renũciare poteſt
vt hic.Aliqñ mulier ĩtercedit ꝓ alio:⁊ tũc aut in ſex caſi
bus in auibꝰ velleiano nõ iuuat / in qbꝰ nec hodie iuuat᷑/
⁊ tũc nec ẽ opꝰ ꝙ velleiano renũciet:qꝛ ci nõ ↄpetit.Aut
itercedit extra illos ſex caſus:⁊ tũc aut obligat ſe inſtru
mento ſolẽniter confecto ſᷣm legẽ antique:.S.ne autẽ ·.j.e.
⁊ tunc tenetur ſed velleiano iuuatur:poteſt tamen renũ⸗
ciare ſi velit vt dicta.l.fina ·S.penul.ff. e. Aut in inſtrumẽ
to minus ſolẽniter confecto/⁊ tunc ipſo iure non tenetur
nec poteſt renũciare vt dixi.
¶Erx pꝛedictis ergo collige quãdo mulier iuuetur vel⸗
leiano: quia ſi pꝛo łxtraneo intercedit regulariter iuua⸗
tur / niſi in ſex caſibꝰ quãdo pꝛo viro dic vt dixi.S.¶ Iteʒ
collige quãdo iuuetur ipſo iure/⁊ quando ope exceptio⸗

nis.i¶ Itẽ collige quãdo renũciare poteſt.¶ Modo que⸗ Wulier
ro qualuer renunciare debeat: Reſpondeo debet renũ⸗ quõ põt
ciare certioꝛata.alłs renunciatio non tenet.¶ Item que⸗ nnnciare.
ro ſi dicatur in inſtrumento ꝙ renũciauit an pꝛeſumatur bñficio.
certioꝛata? quidã ꝙ ſic per legem ſciendum. ff. de verbo.ſi qus.
obligatio.quid ꝙ non.vt.l.quecũq;.ff.de pub.ĩ rẽ act. ·
dic quedam eſt ſolemnitas intrinſeca / ſcilicet que eſt de
ſubſtantia ⁊ natura contractus:vt verba in ſtipulatione
⁊ talis ſolẽnitas bene pꝛeſumitur: vt dicta.l.ſciendum.
ſed quedam eſt ſolẽnitas extrinſeca / ſcilicet que non eſt
de natura contractus:immo ſine ea poteſt eſſe cõtractus
vt eſt hic de ſcientia velleiani.⁊ talis ſolẽnitas non pꝛe⸗
ſumitur niſi pꝛobetur:vt dicta.l.quecũq;.
¶ VWodo quero an renunciatio facta ſtatim cum con⸗
trahit ſibi pꝛeiudicet indiſtincte? quidam ꝙ ſic per.il.fi.
S penulti.ff. e. Et hec eſt cõmunis opinio:⁊ ita ſeruatur
de conſuetudine.Alij dicunt ⁊ magis eque /ſcilicet ꝙ aut
ſtatim tempoꝛe contractus renũciat/⁊ non tenet renun⸗
ciatio.Aut ex interuallo/⁊ tũc tenet:⁊ eſt ratio:quia cum
pꝛopter fragilitatem iuuetur mulier:vt.S.e.l.ſi ſine eadẽ
fragilitate qua confert ⁊ ſe obligat:eadem fragilitate re⸗
nunciaret. Pꝛeterea idem videmus quando ſe obligat:
quia ſtatim ſibi non pꝛeiudicat:vt.S.e.l.ſi mulier.⁊ pꝛo⸗
batur per dictam legẽ fina ·S. penulti.ff.e.quia ibi mulier
volebat ſubire iudicium/x dicitur ꝙ non poteſt niſi renũ
ciet:ergo non renũciauit tempoꝛe contractus: ſed iudi⸗
cij. Pꝛeterea videtur ſimile / cõfeſſio in toꝛmentis facta Confeſſio
non tenet.· vt. l.j..S· diuus.ſff.de queſti. Idem ſi fiat ſtatim factaĩ toꝛ
poſt toꝛmẽta.vt.l.añpenulti.j.de qſtio.ita ⁊ in pꝛopoſito.mẽt nõtʒ
¶ Modo quero quefuit ratio noſtre legis: Picit glo.ne
mutuo amoꝛe ſe ſpolient/⁊ male.quia eadem ratione nec
vir poſſet conſentire vxoꝛi quod eſt falſum ⁊ ideo dic ꝙ
eſt ratio quia pꝛeſumitur timoꝛe mariti mulier cõſentire
quitimoꝛ nõ cadit in viro.⁊ intellige hanc legem ſiuc in
codem inſtrumento ſe cum viro obliget ſiue in alio:licet
alij contra. Jaco. Butrig.

. . DPiuide in tres partes:quia in
4 Ktique. pꝛima ĩterceſſit mulier aliquo

accepto:⁊ eſt idonea. In ſecunda accepit: ſed
F. Anon eſt idonea. In tertia ponit caſum dubita⸗
bilem dando foꝛmam intẽercedendi. Secũda pars inci⸗
pit ibi.ſed ſi vnus.Tertia ibi ne auteʒ.Et bꝛeuiter dicit.
Mulier intercedẽs aliquo accepto non iuuatur velleia⸗
no. hoc dicit Jaco. But. —
¶ Nota ꝙ ſiue intercedat mulier in ſcriptis ſiue non:iu⸗
uatur ſi aliquid accepit.¶ Item nota ꝙ ſtatur inſtrtume⸗-⸗⸗
to nec poteſt pꝛobari cõtrarium. ¶ Item nota qð nõ poſ⸗
ſum pꝛobare per inſtrumẽtum pꝛobo per teſtes.¶ Item
nota ꝙ ſi non poteſt pꝛobari ius agẽdi/remanet firmum
ius excipiendi⁊ velleiani.
¶ Oppo.ꝙ inſtrumẽto non ſtetur donec pꝛobetur con⸗ Inſtfonõ
trarium:vt.l.cum pꝛecibus..de pꝛobatio.Solu.hic ſpe⸗ ſtat᷑ doncec
ciale/⁊ eſt ratio:quia tractamus de recedendoa iure ſpe ↄꝛiũ ꝓbet
ciali /quod eſt cõtra ius cõmune/⁊ hec eſt vera.licet alij
aliter intelligant:ſed in contrario tractamus de iure cõ⸗
muni.Sed vltramontani repꝛobant hãc rationem:quia
ſic ſequeretur ꝙ vbicunq; tractatur de caſu ſpeciali non
poſſit pꝛobari contra inſtrumentum/quod tamen reperi
mus cautum niſi hic.⁊ ideo aſſignãt aliam rationem: ſci⸗
licet ꝙ ratio eſt hic.quia mulier confitetur inſtrumẽtum
cõfectum fuiſſe de volũtate ſua/⁊ ideo ei omnimodo ſta⸗
tur:ſecus ſi negaret factũ eſſe de volũtate ſua:lʒ eſſet pu⸗
blicum:quia tunc poteſt pꝛobari contra. vt dicta.l.cum
pꝛecibus.¶ Item oppo.ꝙ ſit differentia an in ſcriptis ſe
obliget an ſine.nam pꝛimo caſu tenetur ⁊ iuuatur. in ſe⸗
cundo ipſo iure nõ tenetur. vt.je·S. ne autem. Solu. hic
aliquid accepit/⁊ ideo nõ diſtinguitur in ſcriptis an ſine
ſed in cõtrario nil accepit: vt ibi dicam / ⁊ hec ſufficiant
circa pꝛimam partem.
¶ Sed ſi minus.¶ Oppo. ſſic.vbicũq; accipit creditoꝛ
vnum nomen pꝛo alio ſiue ſit idoneum /ſiue non.non ha⸗
bet recurſum in pꝛimum debitoꝛem: vt.l.inter cauſas·S·
abeſſe.ff. manda.At hic accipiẽdo mulierem videtur no⸗
men eius appꝛobare:ergo non debet habere regreſſum
in pꝛimum/cuius contrarium hic dicitur.Solu.ſᷣm Ja⸗
cobum de arenis.aut a pꝛicipio nomen quod accepit cre
ditoꝛ pꝛo alio non eſt ſoluẽdo ⁊ ſcit hoc creditoꝛ/⁊ tunc
ſibi imputet:vt in contrario.aut ex poſt facto efficitur

Ahi
N

ſus 4
tetun
ſinnd
Leepun
liace
ſoſi
clopt
in
enro
cgeterro

ſiner

nus
Kdicd
ſynono
tnege
Putin
s gao
(peant
yniones
gumnl
igerſe
ip.
(Np⸗
ſceel
cideo
olim
ſoti⸗
ſpuseſt.
Hcibus
jeclerrq
uſineſc

WMickin
ltipean
(og
(leyinet
Mefeen
ſecblg
Mohttnon
Mheto.
pnunno
lenine
ſſocdhe
ſodarice
runrhia
ſaperſon

Mnonp
ſci en
iyendic
ſtani
togan
mind

mnlirige
e blgbbine
potetpiini
ractus: ſeli,
toꝛmentisſa
lemſifiattete
Ainproph
is: Dicken
ademreronrt
lum riton
Uwolier cidne
anclegenſr
etſuemnäiolie

esparteocut
ſitmmulir din
nda gcceht
lt canum dot
cüdapars e
tbreulter ii
luustur yele

tis ſiuenon⸗
tatur inſtmn
nota örit
r teſtes⸗ ſ
femanetffnn

4

eepꝛobenn an
io Solhicſe
dendoꝛineſt
tyen latt
umusdelutci

Autonenant
Heculin

nntonen,
rintun.

De Non numerata pecunia. Jo. CNXX

minus idoneus vel ab initio erat: ſed creditoꝛ ignoꝛa⸗
uit/ ⁊ tunc non pꝛeiudicat ſibi contra pꝛimum vt hic. =

l.ſi mandato.S. fi.ff. manda.vel ſᷣm eũdem dic ꝙ hic fuit

acceptum ſᷣm nomen periculo pꝛimi:⁊ ideo ſibi non pꝛe⸗

iudicat contra pꝛimũ:vt dicta.l.ſi mandato.·fina.at in
dicto. S. abeſſe. fuit ſimpliciter acceptum ſcᷣin ⁊ nõ peri⸗
culo pꝛimi:⁊ ideo contra pꝛimũ nõ poteſt habere regreſ⸗

ſum. Ultramõtani (quos ſequitur Petrus) dicunt ꝙ in
cõtrario ſciebat creditoꝛ a pꝛima obligatione ne ſe effi⸗

caciter recederet:⁊ ideo ſibi imputet.at hic ſciebat ꝙ mu
lier intercedẽs velleiano iuuabat᷑ ⁊ reſtituebatur actio in

antiquũ debitoꝛem:⁊ ideo ſibi non pꝛeiudicat cõtra eam
Et ſi dicas quomodo ſciebat hic mulierem inuari: quia

lmmo non iuuatur vt hic dicitur cum aliquid acceperit:
ſed dic ꝙ creditoꝛ ignoꝛauit esz aliquid accepiſſe/⁊ iuſte
potuit ignoꝛare:quia factum alienuʒ fuit.tamen ſolutio⸗

nes Yaco.de arenis ſunt magis clare/⁊ ideo eas tene.

¶ Ne autem.¶ Ad euidentia eſt ſciendum ꝙ due fuerũt
opiniones.vna Mar.⁊ mala.alia eſt cõmunis ⁊ vera ᷣm

quam nulia lex coꝛrigitur:ſed ĩtelligitur ꝙ aut mulier ſe

obligat ſolẽniter: ⁊ tenetur ſed iuuatur.aut minus ſolẽSni

ter / ⁊ ipſo iure non tenetur.

¶Oopo. ꝙ non referat an in ſcriptis an ſine ſe obliget:
vt. S.e.l.in pꝛinci.Solu.dicunt quidã illam coꝛrigi/⁊ ma

le:⁊ ideo dic ꝙ aut mulier ↄtrahit in illis caſibus in qui⸗

bus olim nõ iuuabatur/⁊a in his nil innouatur: quia ſiue
in ſcriptis ſiue ſine cõtrahat nõ iuuatur ⁊ vnꝰ de his ca⸗
ſibus eſt. S. e.l.in pꝛinci. Aut mulier ſe obligat in caſibus

in quibus olim tenebatur ſed iuuatur/a tũc habet locum

hec lex: qꝛ aut in ſcriptis ſe obligat ⁊ tenetur / ⁊ iuuatur:

aut ſine ſcriptis /⁊ tunc ipſo iurce eſt tuta.

iuuetur velleiano. hoc dicit Jacobus Butri⸗

N¶Slo.hic enumerat ſex caſus / in quibus ceſ⸗
ſat velleianum.

De non numerata pecu⸗

M q: pꝛima tradit remedium creditoꝛi
agenti. Secũda tradit remedium cre⸗

fdiutoꝛi conuento vel agenti hypotheca

rria. Secunda pars incipit ibi nam in⸗
Wtẽtio.⁊ ſũmarie dicit. Exceptio nõ nu
rRARE. Merate pecunie oppoſita per conuen⸗
tum facit intelligi pignꝰ nõ obligatum:⁊ per conſequens
reddi pecunia non ſoluta.hoc dicit Jaco. Butrig.
¶ Oppo.ꝙ non fruſtra ſit interpoſita cautio:quia ipſa
ciuile vinculum inducit quod non aderat.Solu.conſide
rato effectu agendi eſt fruſtra:ſed conſiderata pꝛima fa⸗
cie obligationis non eſt fruſtra.¶ Item oppo.ꝙ iſte non
pꝛobet non numeratam cum ſit negatiua: vt.l.actoꝛ.S.de
pꝛobatio.⁊.l.ij. ff.e. Immo creditoꝛ debet pꝛobare nume
ratã.vt.je.l.ſi ex cautione.Sol.hic pꝛobat eo ipſo ꝙ con⸗
trarium non pꝛobatur.¶ Item op.hic agebatur rei ven⸗
dicatione:⁊ ideo debet pꝛobari dominiũ agentis ⁊ poſ⸗
ſeſſio conuenti: vt.l.vnica.S.de ali.iudi.ergo non debet
pꝛobari contractus/quem dicit hic ꝓbari.luius timo⸗

re ſunt hic quattuoꝛ opiniones:vna ꝙ agatur pignoꝛati⸗

tia perſonalis/quibus repugnat tex.qui dicit in rem agi:
ſed ipſi exponunt in rem.i pignoꝛatitia pꝛopter rem:ſed

hoc non placet: quia poſtq;; non eſt debitum/ nec pignoꝛa
ticia locuʒ habere poterat. Alij dicũt ꝙ agebatur in re m

rei vendicatione.nec obſtat.l.vnica.de ali.iudi.mu.cau⸗

ſa fac.quia ibi conuentus negat agentem dominũ eſſe:⁊

ideo opoꝛtet ꝙ pꝛobet duo: ſcʒ poſſeſſionem aduerſarij ⁊

ſe dominũ:at hic nõ negabat me dominum:ſed negabat

ogec ionem ſcilicet me ei pignoꝛaſſe:⁊ ideo habeo ꝑꝛo⸗
are contractum. . H
¶Sed cõtra hoc oppo/quis non debet grausri in pꝛo⸗

(è 11 Sbeciale eſt hic q mulier
Eterum pꝛo libertate intercedẽs nõᷣ

Ppr&α In Hic eſt ſpeciale dot fa⸗
Eneral iter. uoꝛe ꝙ vt mulier velleia
no nõ iuuetur / licet intercedat. hoc dicit Ja.

vecuniam. Zugeln du⸗

bando eo ꝙ ꝓbatum non releuat.vt.l.ſi ſine.ff. de interro
gato.actio.⁊.l.ſi duo.S.idem iul.de iureiur. ſed ita eſt ꝙ
debet pꝛobare aduerſarium poſſidere ſi vult obtinere:er
So non debet pꝛobare contractum.Sed dic ꝙ pꝛobando

contractum pꝛobat poſſeſſionem.vt.l.nec creditoꝛes.S.

de pignoꝛa. actio. hec eſt ipſa veritas. Alij intelligunt
hic non poteſt referre creditoꝛ queſtionem dominij cũ
habeat cauſam a debitoꝛe: ⁊ male:quia immo poteſt ob⸗

ijcere de dominio queſito ante pignoꝛationem.vt nota.
in dicta.l.nec creditoꝛes. Alij dicũt ꝙ qui olim poſſedit Poſſide⸗

X

III.

pꝛeſumitur ⁊ hodie poſſidere ſicut in dominio: ⁊ male. re an ho⸗

Conclude ergo ꝙ aut agitur pignoꝛaticia/⁊ ſufficit pꝛo⸗ die pᷣſuma

baricontractum / poſſet tamen cõuentus obijcere de do tur q olim

minio queſito ate pignoꝛationem. vt.l.ijiſi res alij pig.
da. ſit. De queſito poſtea er pꝛeſcriptionem obijcere nõ
poteſt. vt dicta.l.nec creditoꝛes.aut agitur reali/⁊ tunc

debet pꝛobare duo.ſ.ſe dominum ⁊ aduerſarium poſſide

re:⁊ hoc vltimum pꝛobat pꝛobando contractum / vt hic.
¶ Item oppo. ſic / iſte debitoꝛ videtur ſibi cõtrarius:quis

dicit pignoꝛaſſe pignus pꝛo centũ/zʒ ſic videtur debitum

confſteri:⁊ dicit numeratam pecuniam /ꝛ ſic negat. Sol.
die g nan dicet pignoꝛaſſe pꝛo pecunia numerata ſed nu

N tem. hoc dicit.
Obp. ꝙ debitoꝛ pꝛobare non debeat. vtꝗ. eo.
ſi ex cautione.So. pꝛobat eo ipſo ꝙ contrarium non pꝛo
batur vt dixi in toto.S.eod.l.j.

*

batio.Sol.ibi totum fuerat confeſſus eſſe debitum:⁊ to⸗
tum iam ſoluerat / hic erat tantum confeſſus.

¶ Item op. ꝙ etiam ſi totum nõ ſoluit adhuc pꝛobare de

beat.vt·.eo.l.cum fidem.So.ibi ſoluit partem ſub nomi

ne totius debiti:quia dixit de centum que tibi debeo aca
cipe ſtatim quinquaginta donec alia potero ſoluere.Cõs

clude ergo aut quis eſt ſolum confeſſus debuum eẽ:atũc
habzʒ neceſſe creditoꝛ pꝛobare debitum eſſe:vel totũ:quã
do totum negatur.vt.S.eo.l.j.vel partem quando pars
negatur /vt hic.Aut quis non ſolum eſt confeſſus /ſed eti
am ſoluit:⁊ tunc aut ſoluit totum ⁊ debet pꝛobare indebi

tum:aut ſoluit tantum partem:⁊ tunc aut ſub nomine to⸗

tius ⁊ eius reſpectu/⁊ debet pꝛobare ĩdebitum eẽ vt.jeo
dem.l.cum fidem. Aut ſimpliciter non habito reſpectu

ad totum:⁊ creditoꝛ debet pꝛobare reſiduum eſſe debitũ

ar. l. ſi certis annis.v.de pac.

YZò * Exceptio nõ nume⸗
SE J ex cautione rate Prenne vel do⸗

ti oppoſita per conuentum facit actoꝛi incum⸗

2

te reus abſoluitur. h. d.

¶CEx tex.cautione.non dico publica vel pꝛiuata: quia

de hoc eſt opinio: videtur tamè loqui de pꝛiuata:quia di
cit tua conueniriperſonali actione non hypothecaria.

Nota exceptio non numerate pecunie ei competit Exceptio
no nucra=
te pecũ ie
Tertio nota ꝙ actoꝛe non pꝛobante reus abſoluitur. ei ↄpetit qͥ

qui confeſſus eſt ſibi pecuniam numeratam.
¶ Secundo nota ꝙ actoꝛ ſuam intentionem fundet.

1 Quod ius eſt in toto quo a4
In 0² em totuʒ / eſt in parte quo ad par

¶ Sed contra hoc op. ꝙ debitoꝛ ꝓbare debeat poſtq; ↄff
tetur partem eſſe debitam vt.l.cum de indebito.ff.de pꝛo

Abere onus pꝛobandi qua in pꝛobatione deficiẽ

poſſedit.

Opponi.ꝙ immo hic detur exceptio in factumvt eo cõfeſſꝰ ẽſi

em.l.cum vltra.Huius timoꝛe ſunt in contrario tres ſo bi pecuni⸗

lutiones:⁊ vna de illis hic:⁊ illa non eſt vera ꝙ exceptio am nume⸗
in factum ſit cadem cum iſta/quia diuerſa habent nomi⸗ ratam.

na ⁊ effectum.argu.l.ſi idem.jde codicillis. Alij dicunt
ꝙ hic fuit confeſſum aliquid in quantitate: in contrario

in ſpecie:quod non videtur bene dictum: quia cũ hec ma

teria regulariter pertineat ad contractum mutui in quo
ſemper quantitas mutuatur: et ideo hic ⁊ ibi loquitur
in quantitate: et ideo ſoluit gloſ.ꝙ in contrario ſequu⸗

ta fuit ſtipulatio hic non. Sed hoc repꝛobant qui⸗
dam per textum inſtitu.de exceptioni · S.j.vbi etiam ſi in

teruenit ſtipulatio datur exceptio non numerate pecu⸗
nie:ſed certe gloſa bene dicit. Et ad euidentiam eſt ſci⸗

endum ꝙ eius qð eſt pꝛoxima cauſa immediata agendi
eius cõtrariũ eſt immediata cã excipiendi. Modo ad ꝓp⸗

poſitum aliqñ agit creditoꝛ ex numeratione vt ex cauſa

unmedista: ⁊ tunc cauſa immediata excipiendi eſt eius

r iiij

ðJMð

„
*

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis

contraria.ſ.non numeratio:⁊ ideo obijcitur exceptio nõ
numerate pecunie:vt hic.aliquando agit creditoꝛ ex pꝛo
miſſione.vt ex cã immediata pꝛopter tamen numeratio⸗
nẽ vt eſt ſtipulatione ſequuta:⁊ tunc cauſa ĩmediata exci
piendi erit in factum / vt in contrario. Nec obſt · S. j. inſti.
de excep.quia expono non numerate pecunie.i.in factuʒ

pꝛopter pecuniam non numerataʒ ſimile.in.l.ſi pacto.S.

de pactis.

¶ Item opponitur ꝙ indiſtincte non detur exceptio do⸗
li vt.l.apud celſuʒS·aduerſus.⁊.l.ij·S· generaliter.ff.de

doli excep.So.hec ſᷣm illã.¶ Item op.ꝙ incumbat onꝰ
pꝛobandi actoꝛicum exceptio conuento non competat.

yvyrt.l.in õctibus·jeod. So.ibi erat lapſum biennium /hic
Confeſſio non.¶ Item op.ꝙ confeſſio debitoꝛi pꝛeiudicet ⁊ ſic ꝓba

an piudi⸗ re debẽst. vt . eo.l.generaliter.Sol. ibi loquitur in alio
cet debito contractu qᷓ; mutui in quo ſtatim pꝛeiudicat bic ĩ mutuo

ri.

in quo demum poſt biẽniũ tenetur:⁊ eſt ratio:quia debi⸗

toꝛes ad hoc vt inueniant pecuniam faciliter confitẽtur
⁊ ideo fuit eis conſulendum.¶ Item op.ſicut actoꝛ habʒ
pꝛobare intentionem ſuam ita reus exceptionem: quia ĩ
exceptionibus reus habetur pꝛo actoꝛe.vt.l.in exceptio⸗

nibus. ff. de pꝛoba.ergo hic conuentus debet ꝓbare.So.

vt glo.verum dñs meus ſolet dicere ꝙ vbicunq; negati⸗
ua poteſt pꝛobari ſemꝑ ꝓbetur per eum qui inde fundet
intentionẽ ſuam: vt colligitur ex lege actoꝛ.verſi.cum ꝑ
rerum.S.de pꝛobatio.ſiue cũ ponatur pꝛo quia ſiue pꝛo

quando: ſed ita eſt ꝙ exceptio iſta poteſt pꝛobari ſᷣm le
gem optimam/j.de contrahen.⁊ committen.ſtipula.ergo

reus eã debet ꝓbarc.Sol.dicunt doctoꝛes ꝙ hic eſt pꝛe⸗
ſumptio que eſt pꝛo reo:ſic econtra quando eſt pꝛo acto⸗
re tranſfert in eum onus pꝛobandi.vt.l.ſiue poſſidetis.S.
de pꝛobationibus. .
¶ Item op.ꝙ hec lex ſit ſuperflua per.l.j.S.eo.So vt glo.
Item opponitur a diuiſione: quia aut dices iſtam le⸗
em in ſcriptura pꝛiuata loqui ⁊ illa non pꝛobat. vt.l.in⸗
ſtrumẽta.S. de ꝓba.ergo non debet grauari reus excipe
re:aut intelligis de publica:⁊ tunc nec debet admitti pꝛo

batio in contrarium.vt.l.fi.S.ar.tu. So.hic poteſt loqui

in pᷣuata ſcriptura que quia fuit facta manu debitoꝛis ⁊
cũ cãꝗ ideo erat ci ſtandum:ſed eſt ſpãle in mutuo vt non
ſtetur ei.¶ Item poteſt loqui in publico. Sed tunc dicꝙ
aut inſtrumentũ dicit ꝙ habuit ⁊ recepit ⁊c̃.⁊ tunc ꝓba⸗
re debet contra inſtrumentum qui dicit cõtrarium vt.d.
l.fl.ar.tu.Aut dicit ꝙ recepiſſe confeſſus eſt:⁊ tunc poteſt
pꝛobari cõtrarium.¶ Sed cõtra hoc op.ꝙ debeat ſtari in
ſtrumento publico ⁊ debeat pꝛobari contrarium per con
uentum.vt.l.cum pꝛecibus.S.de pꝛobat.So.conſiteoꝛ ꝙ
ſi inſtrumentũ continet datũ vel numeratũ dʒ eiſtari do
nec pꝛobetur contrariũ:ſed ſi dicit confeſſatum tunc de⸗
bet ꝓbare creditoꝛ/vt hic.¶ Sed op.ꝙ ſi dicat datum eẽ
non poſſit pꝛobare contrariumvt.l.fi.S.ar.tu.So ibi ſpe
ciale: poteſt ergo intelligi hec lex in pꝛiuata ſcriptura
continente cauſam. Item in publica quando continetur
ꝙ confeſſus fuit ſe rẽcepiſſe vt dixi. Uerum quidam vt
Petrus dicit ꝙ hec lex nullo modo poſſit loqui in ſcri⸗

ptura publica:qꝛ aut quis confitetur ſcripturã factaʒ cẽ
voluntate ſua:⁊ tunc non põt pꝛobare contrariũ.vt.l.an

tique.ad velle.⁊.l.fl.ar.tu.aut non confitetur factã de vo
luntate ſua:⁊ tunc adeo ſtatur inſtrumento ſaltim donec
contrarium non pꝛobetur.vt.l.cum pꝛecibus.S.de pꝛoba
tio.ergo actoꝛ nunqᷓ; onus pꝛobandi habet quod eſt con
tra legẽ iſtã:ſed tu tene glo.⁊ dicas ꝙ eſt ſpeciale ĩ mutuo

vt publice ſcripture que ſolum confeſſionẽ continet non

credatur añ biennium.¶ Modovenio ad queſtiones ⁊ q̃̊

Exceptio ro an huic exceptioni poſſit renũciari: ⁊ videtur ꝙ ſic:vt
ni nõ nũe⸗ l.ꝙ fauoꝛe.S.de legi. Econtra videtur ꝙ non:qꝛ eſt dare
rate pecu⸗ materiam delinquẽdi:nã creditoꝛ nunq; numerabit poſt
nie an poſ qᷓ; ſcit ꝙ ſibi non poteſt opponi exceptio qð eſt cõtra.l.ſi

ſit renun⸗ vnus· S. illð.ff.de pac. Quid ergo: glo.tenet per renũcia

ciari.

tionẽ non perdit exceptionem debitoꝛ: ſed hʒ neceſſe pꝛo
bare.Alij dicunt ⁊ multũ eque ꝙ cũ ratio huius excepti⸗

onis eſt:qꝛ lex pꝛeſumit ꝙ debitoꝛ etiã id quod non reci⸗

pit confiteturvt poſſit habere pecunia/certe eadem ratio
ne renunciabit exceptioni:ergo eodẽ mõ ſibi eſt conſulẽ
dum. vt.l.a ticio.ff de fur.⁊.l.fi ..qui bo.ce.po. Pꝛeterea

daretur occaſio delinquẽdi.vt.S.Sed ſi vis tenere gloſ.

que cõmuniter tenetur / dic ꝙ immo non eſt eadem ratio:
nazʒ due rationes pꝛeualent contra vnam.vt.l.ſi qui :ſ de

adulter.ſed ita eſt ꝙ quando conſitetur habet ſolum con
tra ſe confeſſionem ⁊ iuſte potuit ſperare auxilium huius
legis.Sed quando renunciat habet duo contra ſe.ſ.con⸗
feſſionẽ ⁊ renunciationẽ quã non eſt veriſimile renũciaſ⸗

ſe niſi recepiſſet pecuniam:⁊ ideo in eum tranſfertur onꝰ

pꝛobandi:ſed tamen poteſt exceptionem opponere ne de
tur materia delinquendi. ¶ Wodo quero an poſt bien⸗
nium poſſit debitoꝛ aliquo modo iuuari/⁊ pꝛobatur quat
tuoꝛ rationibus ꝙ ſic. Pꝛima quia cui damus actio⸗
nem multo foꝛtius exceptionem vt l.j S· ꝙ ait.ff. de ſuper
ficie.ſed ita eſt ꝙ poſt biennium habet debitoꝛ actiones/
Ais habet condictionem /vt hic que eſt perſonalis.vtl.
xxx.an.Si ergo habet actionem poſt bienniuʒ /ergo ⁊ ex
ceptionem. Pꝛeterea vbi deficit ius agendi actoꝛi rema
net flrmius ius excipiendi:ſed ita eſt ꝙ actoꝛi deficit ius
agendi poſt lapſum biennij:quia non adeſt conſenſus et
per conſequens nec naturalis obligatio:ergo ſaluum eſt
reo ius excipiendi. Pꝛeterea ſi id de quo magisvidetur
ineſſe non ineſt nec id de quo minus:ſed ita eſt ꝙ actꝰ tẽ⸗
poꝛis liberationem non inducit.vt.l.obligationum fere.
S placet.ff.de actio.⁊ obliga.multo minus inducet obli
gationem cum fauoꝛabilioꝛes ⁊c̃.vt.l.arrianus.ff.de act.
et obligatio.ſaltim exceptio doli debet poſſe opponi:qꝛ
non eſt nata anteq; petat.nam hoc modo opponitur do⸗

lo petis ꝙ non numeraſti ⁊ redditurus es.vt.l.ij ·S·gene

raliter.ff.de doli excep.⁊.l.dolo facis.maxime quia exce

de dona.ergo durat.xxx.ann.vt.:.ſicut.j.de pꝛeſcrip.

Debltoꝛ
an poſſit
iuuari

poſt bien⸗
nium.

ptiones ſunt perpetue.vt.l.pure.in fl.ff.de doli exceptio.

niſi ille que poſſunt pꝛoponi per modum actionis vt eſt iĩ
exceptione non numerate pecunie:ſecꝰ in exceptione do
li cum non naſcatur anteqᷓ; petat᷑ vt dixi. In contrarius

arguitur ſic ſicut poſt biennium non poteſt debitoꝛ iura⸗

mentũ deferre actoꝛi.vt·jeo.l.in contractibus.itẽ nec ali
am exceptionem.Quid ergo:hicunt quidam ꝙ bene po

teſt excipere poſt biennium: ſed neceſſe habet debitoꝛ ꝓp⸗
bare.⁊ reſpondent ad.l.in contractibus.ꝙ ibi debitoꝛ no
lebat pꝛobare per factum aduerſarij.i.per iuramentum.
Alij dicunt ꝙ poſt biennium eſt ciuilis obligatio que ha

bet robur naturalis. Nec obſtat quod dielru vbi eſ
t ius agendi ſi

cit ius agendi ⁊c̃.quia licet actoꝛi deficia
tamen reo ius excipiendi deficiat ſuccumbet.vt.l.vbipa

ctum.S.de tranſactio.ſpᷣm vnam lecturam. Tu dic pᷣm do

minum noſtrum ꝙ poſt biennium adeſt naturalis obliga
tio ex pꝛeſumpto conſenſu ⁊ ideo nulla ex teſtamento po
terit opponi.Mõ obſtat pꝛima ratio:quia non dico ꝙ cõ
dictio ſine cauſa tollatur pꝛeſcriptiõe biẽnij /ſed tollitur
quia validatur obligatio:quia ſicut per numerationem
tolletur ita ⁊ per conſenſum qui tollitur ex biennio.
Necc obſtat ſecunda ratio /quia hic non deficit ius agen⸗
di cum obligatio roboꝛetur vt dixi.Nec obſtat.l.obliga
tionum fere.quia fateoꝛ ꝙ tempus non inducit obliga⸗

tionem yt ibi. ſed conſenſus pꝛeſumptus inducit natura⸗
lem obligationem tanq; cauſa mediaãte que naturalis ii
cta ciuili dat effectum exigendi conſenſus:tamen ꝓpter
biennium tollitur: vnde tempus eſt cauſa mediata et re

mota.
Item non obſtat quarts ratio: quia aliquando quis
vult exceptioni nate pꝛeſcribere natiuitate ⁊ poteſt:nam

cum non ſit nata doli exceptio anteqᷓ; petatur poteſt im⸗

pediri naſci pꝛeſcriptione: nam poſt biennium agendo
non petit dolo/quia obligatio eſt validata. Item nec pe

tit ꝙ reſtitutus ſit. ¶ Modo quero quid ſi confiteoꝛ me

recepiſſe ⁊ iuro non venire contra confeſſionem an poſſũ
hanc exceptionem opponere. Reſpondeo aut iuro reſti
tuere tantam pecuniã:⁊ tunc cũvidear ineſſe tacita con⸗
ditio ſi numeret ex mente et ex verbis:ex mente ⁊ hoc es

ratione: quia non eſt veriſimile quem velle iactare.vt.l.

cum de indebito.ff.de pꝛobatio.ideo iuramentum a taci

ta conditione ſuſpenditur et non eſt periurus. vt.l.fi. ff.

qui ſatiſdare coguntur.

¶ Pꝛeterea verbum reddere in pꝛopꝛia ſigniſicatione eddefe

. .

ſumptum ſignificat actum retro ſimilem ⁊ pꝛeſupponit vꝓᷣbũ ĩ ppᷣs
dationem factam pꝛimo: vnde ex verbis etiã colligitur ſignifica⸗
conditio.vt.l.verbum reddendiff. de verboꝛum ſigniſi⸗ tiõc ſũpti
catio. aut iuro non venire contra confeſſionem ⁊ videtur quid ſigni
ꝙ non poſſim excipere per aut᷑.ſacramenta.Sed ego pu⸗ fleat.

to ꝙ adhuc poſſit excipere pꝛopter tacitam conditioneʒ
de qua dixdi. =

X W
orene
ltin i
uumnalo⸗
one.
iiictus
amet
Gictus
p Sca
EEth
(pturi
ummnlen
(as
rſſeregpun
Lobbiq
oüre
4 lenie
(oApume
ſchturg
joblige
fürinſe
factaſo
yt obat
loͤsno⸗
ſeoctia⸗
cice
chlllsp
Ncötra,
Ukereyt
ſtepoſte
Nnendae
Gernen
pupil
NNſoce
Cined
fßtppt

Wrtopcina
open hein
ls nC
nectepe
ſoneny
ſrozetnn
lbopete
ſüinen
ſment
fonleen
loren
en

rimn
. lihen
hllnd⸗
nalan!
nonis

De Non numerata pecunia.

FJFo. CXXXIII

tſaneg
1 AA en Agnitio debiti per ſciè⸗ Fn Heclarationem gloſaruʒ dic ꝙ S
nnn ſon E Gm fid m. e facta tollit excepti⸗ 7 S „ 1 ntra. ꝓ aut naduo⸗ in pꝛeſcriptiõe le⸗ Pꝛeſeri⸗
muite onem non num crate pecunic. hoc dicit But. )) gali2 tüc aut eſt ſehnora⸗ nii⸗ mn velſcto et ptio qñ
☚ B .ſic cui damus actionem ⁊c.ſed ita eſt q ei Sr & peredi non daiur re ltutio vt. lI. emilius. ff. de currat ʒ
no mern qui agnouit datur actio ad repetendũ: ergo a exceptio: minoꝛ. aut eſt inchoata cũ defuncto ⁊ finienda cuʒ mino⸗ pupillũ.
4 uthen yt. l. cuz de indebito. f.. de pꝛoba. So. vt glo. illa eſt vᷣadg re/c tunc currit cuz ſpe tamen reſtitutionis: vt.l.vnica. S.
nan, hic ſcienter agnouit ibi ignoꝛãter.¶ Itẽ op.ꝙ licet ſceien ſi aduer.vſuca.⁊ hic ſecundo caſu niſi in pᷣſcriptiõc.xxx.
enngen, ter agnoueri / ſibinõ piudicet niſi in ſoluto: vt.l.ſi certis an. que pupillo nõ currit: aut inchoanda cũ minoꝛe/ nõ
alfnin annis.õ.de pactis.So.ibi ſoluit vt totũ illud qð ſoluit ⁊ cutrit:vt.l.fi.S.in qui.cauſis ĩ iteg.reſti.nõ eſt ne.aut loqͥ
ſto⸗ Ninn ideo in futurũ non obligat/at hic ſoluit ſub noĩe poꝛtio-⸗ mur in pᷣſcriptione conuentionali/⁊ tunc aut eſt conſum⸗
erſnlisn d nis.vnde obligatur ad totam. mata cũ defucto ⁊ nõ dat᷑ hr̃di reſtuutio/aut eſt ĩchoata
uuſd- nn, “H “ cum defuncto ⁊ nisa atn minoꝛe ⁊ currit:ſed datur re
ennnzerce, ——— 1 Diuide iĩ tres partes: qꝛ ſtitutio/aut eſt inchoanda cum minoꝛe ⁊ non currit.
liuntn . Gntra qui.in pꝛima odrr in debl⸗ ¶ Wodo quero quomodo fit conteſtatio ⁊ dic vt glo.
deſci EV toꝛe negãte. In ſecũda in creditoꝛe negante. Item quero qn incipit currere tpᷣs ⁊ dic vt glo.
lkconſnſin DAN In tertia lodtur in adminiſtrate tutoꝛe vel cu CE Gm vltra In cõtractu qui perficit
detgoſalummn ratoꝛe negate. Secunda pars incipit ibi contra ſi actoꝛ. A LSe EEE: re impoſſibile ẽ quẽ obli⸗
Wonagepen Tertia ibi hac pena. Itẽ pꝛima diuiditur in duas:qꝛ in Vaari re in plus qᷓ; res ad eum peruenerit. h. d.
iuckoee,⸗ pꝛima loquit᷑ in negate q poſtqᷓ; cõuictus eſt opponit ſo. ¶ QOp. de duobꝰreis ⁊ ſoluevt gl.tu dic ꝙ aut
diguionnfn lutionẽ. Itẽ pma diuiditur in tres ꝑtes qꝛ in pꝛima fuit nec ad me nec ad alium peruenit nomine meo vere vel fl⸗
Mustnlugt i cõuictus ꝑ legitimas ꝓbationes.in ſcdᷣa fuit cõuictus ꝑꝓ cte/C tũc non obligoꝛ revt hic/aut puenit fictevt ẽ in duo
miannsfden iuramẽtum ante tñ aliquos ſũptus factos. in tertia fuit rcis:qꝛ alius eius voluntate accepit tunc obligatur
kpoſeopate cõuictus ꝑ iuramẽtum/poſt tũ ſumptꝰ factos ab aduerſſia yt hic. ¶ Itẽ op ꝙ actio ĩ factũ locũ nõ hẽat vt
0opponin rio. Scðda pars incipit ibi niſi illato.tertia ibi niſi ĩ expẽ? ꝗ 5. c.v l. ſi ex cautiõe. æ ſoluevt gl. ⁊ dic yt ibi dixi.
es vtl igen ſis. Et hec lex bꝛeuiter dicit. Hegãs debitoꝛ vel credito: S ſeu eratio. Megatiuã nõ ꝓbat reꝰ
grimnequten ſcripturã ꝓpꝛiã punitur pena huius legis que pena ⁊ in E b&εμ%6. ſ; affirmatiuas ſic.h.d.
edolietant adminiſtrationibus locum habet. OSW& J cx anle a cti onis. Sia⸗ dicit Jaco⸗
enieni Beöturà Op. ad pꝛima partẽ e ſi non eſt debitoꝛv negat nõ p⸗ Dà lel us Burlig.
herteptigt ꝓpꝛiã ne⸗ pterea punit᷑ in duplũ:vt.l.inde neratie S Fad l. Am m and atoꝛ Evxrceptio cohe
In conmm as qliter So. ibi quis negat factũ nature / nec eſt cõuictꝰ.hic factuä H. 5 a5O *L'rens rei poꝛri⸗
tcſ dehtin ſit puniẽ⸗ ꝓpꝛiũ ⁊ eſt ↄuictꝰ. Itẽ qro de qua negatioõe loquat᷑ hce N gitur ad pꝛincipalem debitoꝛem madatoꝛem ⁊
ctbus tini dus. lex Hñdeo aliqñ quis negat numerationẽ ſcriptura⸗/ Wfdeiuſſoꝛẽ hoc dicit. õsõ
niiangteng vel numerationẽ tm̃:⁊ hʒ locũ pena huiꝰ legis:aut negat Aercentio fideiuſorinon detur: vt. l. ſi ex ꝑſona. Exceptis
ebanan, ſcpᷣturã tm:⁊ tũc aut ſepᷣtura erat de ſuba rei geſte: vt eſt ff. de fideiuſ. So. hic exceptio rei coheret / ibi eſt perſona nõ nũera.
ſien 6 ĩ obligatiõe litterarũ de qua hic agit᷑/ vel qñ eſt actuʒ vt lis ⁊ dic vt ibi per dy. ¶ Item an ex perſona ſua excipiat᷑ ꝑe. an dek
Kubnin fiat in ſcriptis.⁊ adhuc hʒ locũ hec lex. Aut ſcripturà et fideiuſſor an debitorj. Rñdeo debitoꝛis.ſ Itẽ quero an fideiuſſ.
Ne nnan facta ſolũ ad, pbationẽ/⁊ tũc nõ hʒ locũ pena huiꝰ legis poſt biẽnium poſſit opponere.Rũñdeo non. Item quid ſi
obligtoget vt ꝓbat tex. in qua cõucnitur.ſ¶ Oppo.ꝙ exceptio ſolu: poſtea nũ eretur reo an fideiuſſoꝛi tollitur except io:⁊ dic
Diclurgi tiõis nõ tollatur lʒ ſuccũbat in bemnad plures exceptio vt glo. Itẽ quid ſi iam oppoſuerat cam fldeiuſſoꝛ:dic vt
uuringennli nes ctia gꝛias poſſuʒ pponere ſaltim còdtionaliter: vt ÿ. glo. ¶ Item op. ꝙ licuerit reuocare mandatũ.r dic vt gl.
mbet lhti ſi quidẽ.j.de exceꝑ.⁊ l.nemo.ff.de excep.⁊ ex.de regu.iu. — Enera iter Si flat confeſſio ex cau⸗
1 Tudiefni c.nullus pluribꝰ.Sol.aut qͥs ab initio ꝓponit exceptio⸗ ſa de pꝛeterito pᷣiudicat
truralche nes cõtrarias ſub ↄditiõe ⁊ poteſt:lʒ ſuccũbat põt in alia eæ in continẽti:⁊ ſi cõfeſſio fuit in ſcriptis non po
tteſtamen pſiſtere vt in cõtrario.aut ab initio vnã tantũ pure ꝓpo⸗ WAMteſt pꝛobari contrariuʒ niſi per ſeripturã. h. d.
non dico nit / poſtea vult aliã ↄtrariã ꝓponere anteq; ſit cõouictꝰ Anieq; recitem materiam huius legis legam textum to⸗
— de mendacio ⁊ poteſt:aut poſtea/⁊ non ie Contra tius titui.
Numergligu, op.ꝙ ex negatione adminiſtrationis vel actoꝛis nõ puni PS R 4 xceptio non
cr bienne aaenpilce: vri Pperanant. de iudi.⁊.l. iubem?ꝰ . S. ſa ſlon tra ctib us numerate pecu
deflcit iuoten ne.de ſacroſanc.eccle.cũ ſimilibꝰ.Sol.aut q̃ris an ex ne⸗· EWnie in cauſa mutui ſ̃m glo.olim poterat oppo⸗
cobſterlol gatione adminiſtratiois tutoꝛis vel curatoꝛis puniatur B% Ne,ni infra quinquẽniũ / hodie infra biẽniũ: qbꝰ
indckol dñs ⁊ pupillus.et dico ꝙ non:vt in cõtrario.aut q̃ris an olim quinquennium non nocebat /nec biẽnium nocct ho
inductnimg ipſe adminiſtratoꝛ ex ſua negatione puniat᷑:⁊ dico ꝙ ſic: die:hoc dicit vſq; ad · S. ſʒ qm̃.¶ Sʒ quoniã.¶ Hic loqui
qbenunmtol yt hic. ¶ Item quero qua actione petatur iſtud duplume tur in alijs caſibus qᷓ; mutui/⁊ ſunt tres caſus in quibus
ſvotanen Reſpõdẽeo quicquid dicãt alij ꝙ petitur condictione ex conkfeſſio ſtatim pꝛeiudicat:hoc dicit vſq; ad · S. ſup cete:
lsnedsitt hac lege. . . ris. ¶ Sed quomodo hic ceſſat exceptio S. l. fl. de dote Exceptio
S D ſus Confeſſio ex cauſa de pꝛete cau.non.numc.⁊ aut᷑.ibi poſita. Solu. hic pᷣceſſerant in⸗ nõ nũera.
lign? Exceptio 7 &— uer rito non inducit exceptio⸗ ſtrumenta dotalia/ ? poſtea ſequuta fuit ſecunda confeſ⸗ pecu. qũo
nethortn né nõ nüe N nem non numerate eeuuic .v B aMa. ſioꝛ ideo ſtatim ſibi piudicat niſi ſit minoꝛ qui reſtitutio ceſſat.
etenrpelen rate pecu⸗ e E Op. debeat conſiderari pᷣceſſerit ſtipula⸗ ne iuuetur vt aut.ſi minoꝛ.S.in qui. cauſis in integ. reſti.
mnumu nie an idu tio vel non. vt.l.ſi non ſinguli. z.l. ſi ex pꝛecio.S.ſi certum nonẽ nece. ſecus vbi non pceſſerunt in ſtrumẽta dotalia.
inn cat ↄfeſſio peta. huius timoꝛe ſunt hic tres ſolutiones /⁊ vltima eſt ſʒ ſimpliciter eſt facta confeſſio: vt in contrario. ¶ Suꝑ
nan ex c de ß vera. Collige ergo ex omibus ; aut confitetur quis pꝛe⸗ ceteris. Hic fuit facta confeſſio ad liberãdũ ⁊ piudicas
enmdn terito. kextu cauſe de futuro/ tunc habet locũ exceptio non nu infra.xxx.annos vt ſic ceſſet exceptio ⁊ iuramẽti delatio
ſton Hirn merate pecunie ⁊ pꝛobat actoꝛ nec attendo niſi numera⸗ ſup es:hoc dicit vſq; ad ·S. in omni. ,
eodl tnl tionem:vt.S.e.l.j.aut confitetur pꝛetextu cauſe de pꝛete⸗ ¶ In om̃i.¶ Siue abſens ſit cui exceptio debet opponi
rrſin rito/⁊ tunc aut confeſſio fit ad declarationem obligatio⸗ ſiue pꝛeſens:ſʒ in poteſtate licet pᷣſidem defenſoꝛẽ vel epi
rnnan, nis pꝛeterite non ad inducendam de nouo/ tunc atrẽdo ſcopũ adire ⁊ de ea pꝛoteſtari.hoc dicit vſq; in finem.
Aeuh ſolum cauſam pꝛecedentem:non autẽ in pꝛeſenti confeſ⸗ 7J cut Exceptio non numerate pecunie cõpe⸗
ſnnng ſione attendo interuenerit ſtipulatio vel non. vt hic ſᷣm tẽs debitoꝛi pꝛodeſt ⁊ creditoꝛibus eiꝰ.
ftumus l vnam lecturam. ⁊ erit caſus / tunc ꝙ hic fui confeſſus ex Ad dD itio Adde ꝙ iſta lex eſt ſingularis ſᷣm bat. in
“ cauſa emptionis me debere.c. Aut confeſſio fit ad obli⸗ EW] .,. que in eccleſiarum. in. xij. colł. ex. de
uſchfi e gationem inducendam de nouo: ⁊ ſic volo vnam obliga conſt. idem iaſo.may.in.l.qui pecuniã.ff. de conditio. cã
n1 nulſne tionem tranſferre in aliam: ⁊ tunc aut pecunia eſt parata dat. ⁊ cauſa non ſequuta.
i , ſolutioni/ æ attendo ſolum numerationem/r non ſtiula Erz Odubitati Conditio que è in pᷣn⸗
taun ſen, tionem. Aut non eſt parata ſolutioni/⁊ tũc attẽditur etiã s it *cipali obligatione ĩieſt
onentn 68 ſtipulatio: vt dicta.l.ſi non ſinguli.⁊.l.ſi ex pꝛecio.⁊ hoc S 4 1 in luramento.h. d. Hec lex allegat᷑ quotidie
Sdll ſm aliam lec.⁊ erit tũc caſus ꝙ id qdð debebam ex cauſa Ra—α quia ſi iuraui parere arbitrio poſſum ſine me
n chlin emptionis cõfiteoꝛ debere ex alia cauſa. tu ꝑiurij ſi iniq̃ arbitretur petere reduci ad arbitriũ bo⸗

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis

ni viri:qꝛ in ꝓmiſſione ineſt tacita conditio ſi dolus ceſ⸗

ſet eadẽ conditio ineſt iuramẽto.

Materia ¶ MWodo redeo ad materiam legis generaliter ⁊ op. ꝙ;

l.gñaliter ʒ confeſſionẽ ſuam quis poſſit venire:vt.xl.pꝛoxima.j.ca

Confeſſio pure.in fine.¶ Itẽ op ꝙ ſtatim non pᷣiudicet confeſſio: vt
fctã er̃ iu⸗ l.pꝛoxima.S·ſuper ceteris.So.ibi fit confeſſio ad libe⸗

ſu. So.ſᷣm glo.ibi loquit᷑ in cã mutui.hic in cõfeſſione ex
cauſa alia:ſed tex.non bene patit᷑ nec Ja. de are.conſen⸗
tit glo.immo dicit ꝙ hic fuit confeſſio ex cã de pᷣterito ſi⸗
ue in mutuo ſiue in alijs:ibi ſpye numerationis de futuro.
Pꝛeterea vbi ſpe numeratiõis de futuro fit eſt exceptio

non numerate pecunie ⁊ tollitur tꝑe vbi de pᷣterito eſt ex

ceptio ſimulationis que tꝑe non tollitur: immo põt qñcũ
q;; pꝛobari contrariuʒ:vt.l.ij ·.S· circa.ff.de doli excep.⁊.l.

diciuʒ an rãdum: hic ad obligãdum.¶ Sʒ cõtra hoc oppo foꝛtiter
piudicet. debet eſſe confeſſio ſiberatoꝛia q; obligatoꝛia ⁊ ſic citius

dʒ liberatoꝛia iudicare:vt.l.arrianus.ff. de acti.⁊ obli.
So.altero de tribus modis. Pꝛimo qꝛ qui invno graua
tur in alio releuatur ⁊ ecõtra: ſʒ ita eſt ꝙ cõfeſſio liberato
ria habet releuamen qꝛ valet ſine cã non obligatoꝛia: er⸗

o habet grauamen vt cito pᷣiudicet.Alij dicunt ꝙ con⸗
Lio ad obligãdũ hʒ hoc grauamẽ:qꝛ qñq; obligat poſt

biennium tm:quandoq; ſtatim ergo confeſſio ad liberan
dum habet hoc ꝙſtatim poſt.xxx.dies pᷣiudicat.Alij di⸗

cunt ⁊ verius ꝙ ibi fit confeſſio pꝛctextu numeratiõis de

futuro:⁊ ita hʒ locum exceptio non numerate pecunie vſ⸗

q; ad. xxx.dies:⁊ habebit ꝓbare debitoꝛ ſe ſoluiſſe:at hic
loquitur in confeſſione facta ex cauſa de pᷣterito: vbi ha⸗
bet locum exceptio ſimulationis ſiue doli ⁊ confeſſio ſta
tim pᷣiudicat donec pꝛobetur contrarium ꝑ eum qui cõ⸗

feſſus fuerat ⁊ perpetuo poteſt pꝛobari vt.d.l.ij.S. circa.⁊
d. lpure.in fine.¶ Itẽ op.ꝙ poſſit pꝛobari contrarium:vt
l.ij ·S. circa.ff.de doli excep. So.hic licet pꝛobari cõtra⸗
rium ⁊ in hoc non contradicit huic:ſed in hoc contradi⸗
cit qꝛ ibi admittitur quelibet pꝛobatio hic ſolũ ꝑ ſeriptu

rã:ſed ibi non fuit confeſſio in ſcriptis hic ſic ¶ Item op.

ꝙ poſſit pꝛobari contrarium:vt.l.erroꝛ.S.de iur.⁊ fa.ign.

So.hic etiã ad mittitur pꝛobatio ⁊ in hoc non contradi⸗
cit:ſʒ gdicit ĩ eo ꝙ ibi admittit᷑ qlibet ꝓbatio qͥlibet mo⸗

do hic per ſcripturã tm̃:⁊ ſi dicas ꝙ hic fuerit cõfeſſio in
ſcriptis ibi non male dicis:qꝛ confeſſio que fit in iudicio
ſcribitur in actis vt.l.geſta.j de re iudica.⁊ ideo dic ꝙ ibi
loquitur in confeſſione facta in iudicio que habet hoc ꝓ
ſe. ſ. ꝙ valet ſine cã:ergo habeat aliud contra ſe.ſ.vtpoſſit

quolibet modo pꝛobari contrarium. Pꝛeterea con feſſio
que fit in iudicio habet quãdã neceſſitatẽ:vt.l.inter ſtibu

lantem.S.j.ff. de verbo.obliga.ergo facilius reuocatur q;

pꝛima illa que fit er iudiciũ que habet meram voluntatẽ

Confeſſio ¶ Itẽ op.ꝙ etiaʒ ſi cõfeſſio fuerit in ſcriptis poſſit pꝛobs
ſi fuerit in ri contrarium ſine ſcriptura:vt.l.cum pꝛecibus.S.de pꝛo
ſcript an ba.So.aut quis negat ſcripturam ⁊ debituʒ / vel ſcriptu

terit ꝓ⸗ ram tm̃ ⁊ poteſt pꝛobare ↄᷣꝛiuʒ / etiã ꝑ teſtes:qꝛ dicit ſcri⸗

ari Zꝛiuʒ pturam falſam: vt in ↄꝛio:aut confitetur ſcripturam ⁊ ne
ſine ſcri- gat debitum:⁊ tunc opoꝛtet ſi vult pꝛobare contrariuʒ ꝙ

ptura.

pꝛobet per contrariam ſcriꝑturã:vt hic.ſ Item op.ꝙ nõ

poſſit pꝛobari contrariũ etiã ꝙ falſa cã nonviciet confeſ⸗

ſionem:vt.l.j.’j..de falſa cã.So.vt glo.quia ibi loquitur ĩ
vltima voluntate in qua quis pᷣſumitur habere aĩʒ donã
di ſi cã expꝛeſſa non eſt vera:hic loquitur in contractibꝰ
inter viuos vbi quis non pꝛeſumitur velle donare nec is
ctare:vt.l.cuʒ de indebito.ff.de pꝛoba.⁊ ideo falſa cauſa
viciat conſeſſionem pꝛobato contrario per aliam ſcriptu
vã:vt hie ¶ Item op.ꝙ etiam ꝑ ſcripturã nõ poſſit pꝛoba
ri contrariũ:vt.l.antique.S.ad velleyanum.⁊.l.fi.j.arbit.
tu So ibi eſt ſpãle.nã in.l.antiq̃ hoc facit ſecunda con⸗
feſſio ſolẽnis ⁊ qꝛ tractatur de recedendo a bñficio ſpali
ſ.velleyani qð ẽ odioſum:vt ĩ.l.fi.ar tu.hoc operatur ſo⸗
lẽnitas ſcripture/⁊ fauoꝛ pupulli / ⁊ odium tutoꝛis ſeribẽ
tis ſe recepiſſe qð poſtea ſe negat inueniſſe:nã non pᷣſumi
tur ꝙ ſcripſiſſet niſi recepiſſet.¶ Itẽ op.ꝙ ſiue iſta ſcriptu
ra ẽ puata nõ valet /ſiue publica:qꝛ ẽ falſa ſi continet me
accepiſſe cũ nõ receꝑim/&ꝗ nõ valet.Rñdeo non ↄtinebat
me recepiſſe:ſʒ ↄfeſſũ recepiſſe/⁊ ideo ẽva ſcriptura ⁊ põt
pꝛocedere in pꝛiuata ⁊ publica ſcriptura.¶ Item op.nõ

ne ẽ hic exceptio ſimulationis:ergo debet poſſe pꝛobari

per quẽcũq; modum:vt.S.plus valere ꝙ agit᷑ ꝑ totũ.Di⸗
cit gio.ꝙ exceptio ſimulationis debet pꝛobari ꝑ ſcriptu⸗

ram ⁊ male:qꝛ ille qui pꝛobat ſimulationẽ non pꝛobat cõ

tra inſtrumẽtũ:immo confitetur ꝙ ita dictum fuit vt ſeri
ptum eſt / ſed agebatur inter partes ꝙ licet ſcriptura di⸗
ceret de donatione tñ eẽt venditio:⁊ ideo poteſt pꝛobari

contrarium etlam teſtes:vt.S.plꝰ valere qð agitur ꝑ to

tuʒ. vel hic allegabat erroꝛẽ:nã foꝛte pꝛocuratoꝛ eius di
cebat ſibifuiſſe numeratã pecuniam:⁊ iſte credens verũ
eſſe fuit in ſcriptis conteſſus vel foꝛte fuit ſibi oſtẽſum in⸗
ſtrumentum falſum cui credidit ⁊ confeſſus fuit in ſcriptꝭ
⁊ ideo cõtrariũ dʒ pꝛobari ꝑ ſcripturã. ¶ Expeditis op
poſitionibus modo q̃ro an hec lex habeat locum in coneæ
feſſione ſine ſcript.⁊ dicit glo.ꝙ ſic:qꝛ gñaliter loquitur:
ſed certe textus dicit ſi quid ſcriptis cautum ⁊c.puto tñ
glo.bñ dicere:ſed non eſt caſus hic:ſed in.l.ij.S. circa.ff.
de doli excep.¶ Itẽ q̃ro in qua ſcriptura hic loquat᷑.Rñ
deo in publica vel pꝛiuata nõ curo.¶ Item qro quid cõ⸗
tinebat hec ſcriptura. Rñdeo me cõfeſſũ recepiſſe. Mo
do an poſſim qncũq; pꝛobare contrarium. Rũñdeo in ca⸗
ſu huius legis non dubito ꝙ qñcũq; poteſt opponi:qꝛ eſt

exceptio doli ſiue ſimulatiõis:nec eã poſſũ opponere niſi

cõueniar:⁊ ideo mihi nõ currit ts / vt.l.pure.ĩ fine.ff. de
doli excep.⁊.l.ij·S·circa.ſʒ in l.ĩ ↄctibus:S·ſuper ceteris.
poſſum ibi opponere ꝑ modum actionis exceptionem: ·
ideo põt mihi curreretpᷣs. ¶ Quero ergo exeũdo hãc le Waterias
gẽ ⁊ ingrediẽdo.l.in õctibus.an renunciatio tollat mihi l. ĩ dctibꝰ

exceptionem non numerate pecunie. Rñdeo vt gl.docto Exceptio
res dicunt ꝙ refert an renunciem exceptioni non nume⸗ nõ nũera.

rate pecunie ⁊ mihi non pꝛeiudico:qꝛ videoꝛ ſub cõditio ſe an tol⸗
ne renunciare.ſſi numeretur ſicut ⁊ videoꝛ ſub conditio⸗ lat
ne iurare / vt.l. fl e aut dico ſic confiteoꝛ me recepiſſe nõ ciationeʒ.
ſpe future numerationis/⁊ tũc mihi pᷣiudico ⁊ videoꝛ cõ
fiteri ex cã de pꝛeterito:⁊ habet locum.il.gñaliter.que loqͥ
tur vb icũq; ex cã de pᷣterito fit confeſſio/lʒ glo.non intel⸗
ligat eã in mutuo/⁊ ideo mihi pᷣiudico donec erroꝛẽ pꝛo
bauerim / vt. d. l. ij · S. circa ¶ Itẽ q̃ro an ꝑ lapſum bienni ,–/
dam exceptionem nõ numerate pecunie / dicit glo. ꝙ nõ
ed añ biẽniuʒ habet neceſſe creditoꝛ pꝛobare ſe numeraſ
ſe poſt biennium pꝛobat debitoꝛ ſibi non eſſe numeratam
Alij dicunt ꝙ poſt bienniũ ita eſt inutilis obligatio ad a⸗
gẽduʒ ſicut añ:qꝛ añ erat ſola obligatio ciuilis ac lapſus
tꝑis non adiicit naturalẽ:vt.l.obligationũ fere ·S· placet.

ff. de actiõi.⁊ oblig.Alij dicũt ꝙ poſt biẽniũ ciuilis hʒ ro
bur naturał qð ꝓbat᷑ ꝑ oppoſitũ.certũ ẽ eĩ ꝙ ius ciuile ek
fectum naturalis obligationis impedit:vt.i.ſi nõ ſoꝛtem
S.· j.ff.de cõdi.indebiti.⁊.l.cum lex.de fldeiuſ.ſic põt ecõ

nerſo effectum naturalis attribuere ciuili:vt ſic ipa ſit ef⸗
ficax ad agẽdũ:ſed certe ego nõ video qũo debeat audi⸗
ri debitoꝛ poſt biẽniumvoſens pꝛobare non eſſe factã nu
merationẽ.nã obligationum alia cõtrahitur re / alia ver⸗
bis / alia litteris ⁊c.vt inſti.de obliga.⁊ obligatio lr̃arum
habet robur poſt biennium Wel ideo qꝛ ius ciuile dat ro

bur naturalis ciuili obligationi:vt dixi:vt qꝛ ibi adeſt na

turalis pꝛeſũpta pꝛopter taciturnitatẽ:vt.l.ſub ſpẽ.de po
ſtu. ſicut dicitur ꝙ videtur alienare rem qui patit᷑ eã pꝛe⸗
ſcribi:vt.l.alienationis verbo.ff.de verbo.ſig.cum ergo
creditoꝛ poſt biẽnium nõ agat ex numeratione immo cõ
fitetur ſe numeraſſe/immo agit ex obligatione lr̃aꝝ bien
niovalidata:ad quid debet audiri debitoꝛ volens pꝛoba

re non numeratã cum hoc ei non pꝛoſit/qꝛ nihuominꝰ ve

nit condẽnãdus cum ex numeratione non agatur/ergo
non dʒ admitti ad id ꝓbãdum:vt.l.ad pꝛobationem:⁊x.lD.
neq; S. de pꝛoba.⁊ ideo non puto gloſ.bñ dicere.Sed qͥd
ſi poſt biẽniuʒ creditoꝛ numeret.BRñdeo aget ex vera nu
meratione.¶ Conclude ergo ſic in materia noſtra:qꝛ aut
confeſſio fit in vltima voluntate:⁊ de hoc nihil ad nos:li
cet glo.de hoc dicat /ſʒ dic vt. l.j.⁊.ij.ſ de fal.cã.adiecta.

vb aut fit confeſſio in iudicijs:⁊ de hoc ctiã nil ad nos:ſj

dic vt.l.erroꝛ.Sõ de iur.⁊ fac.igno.⁊.l.de etate·S.qui inter
rogatus.ff. de interrog.act.aut fit confeſſio in ↄctibus et
pꝛocedit materia nr̃a/qꝛ aut fit ex cã de pᷣterito:⁊ tũc ha⸗

bet locum exceptio ſimulationis ſiue doli: ⁊ põt pꝛobari

contrariuʒ perpetuo hoc modo / qꝛ aut inficioꝛ ſcripturã
⁊ confeſſionem vel ſcripturã tantum ⁊ poſſuʒ pꝛobare cõ

muni modo: qꝛ dico ſcripturã falſã:vt.l.cuʒ pᷣcibus.v.de
pꝓba.aut ↄfiteoꝛ ſcripturã:ſʒ nego debitũ/⁊ tũc ſi volo p

bare erroꝛẽ poſſum ⁊ ꝑpetuo:ſʒ debeo pꝛobare per cõtra⸗
riã ſcripturãa ſi cõfeſſio fuit in ſcriptis:vt hic.ſi ſine ſcrib.
pꝛobabo communi modo.Si volo pꝛobare ſimulationẽ
poſſum ⁊ perpetuo:vt.ð.plus valere qð agitur ꝑ totuʒ:?

ꝑ renũ

Enon
ſete
Abus
mnig.
ſterca
ſ ſur⸗
ſcefon⸗
looſt
rauſe
brite
Loblg
pprimn⸗
ſcſuset
uneran
tionenn
Coaghn
unerat
aerob
ſgrurti
Clurnite
cirog
ſonpe
hienio:
gienniun
jeverot
Nopter!
ſogruph.
ſonis tu
betloc
lerim coj
tteam
bligati
gentext
ſonobl
ficatur
Pnee
i imnpeob.
uebin.
hepacti
Mlercee
1lobär.
gloſden
ſcäntun
Uepꝛek

n Bideonner
ctopponign
Kiopanereni
pur ifnrf.
8 ſherenet
gercchtoſene
gocreücohitel
tigtiotclunnt
ſdeoeg t
toni non n
geo: ſob cl
oꝛſubconlt
me recepihi
icon iden
Galüter uit
zgo nornt
donec eniſ
Plapſunhen
ſieſdictgonn
wbzreſeſum
neſenungur
isobligtton!
ciuiiszelgi
nferegit
niüculih
ytl. ſinoͤſen
eiuſ ſicht
intſicihttt
ſio debeanan
non eſefi
biturtehr
obligatolimn
ius lett
qbtutn
Nlſbſinn⸗
nulpetkei⸗
rbofanntt
Snorlii
torſlſohni
tuffhntin
pon ggnnd
4 wumm
hinindt
nlufn
wenhlne⸗
defl.ſ
ctinlin

Stipula⸗
tio an va⸗
leat ſñ cã.

DeCom

l. ſi non ſinguli.⁊.l.ſi ex pᷣcibus.S.ſi ccr.peta.aut fit confeſ
ſio pꝛetextu numerationis de futuro:⁊ tunc in quibuſdaʒ
caſibusfit pꝛeiudicium confitenti incon tinenti: vt. l. pꝛo
xima · S.· qm.⁊ ſi dicerem ꝙ poſſet pꝛobari vꝛ ium ſicut cuʒ
fit ex cã de pᷣterito cuʒ ibi non habeat confeſſus aliquod
tpᷣs infra qð poſſit ꝑ modum actionis exceptionẽ pꝛopo
nere foꝛte non eẽt male dictuʒ:ſʒ ſivis dicere ꝙ nullo mo
do poſſit pꝛobari contrariũ:dicas ꝙ illud operatur fauo⸗
re cauſe in illis tribus caſibus qui ſunt in dicto · S. qm.re⸗
gulariter aũt non pᷣiudicat ſtatim:ſed poſt bienniuʒ ſi fit
ad obligãdũ vel poſt.xxx.dies ſi fit ad liberãdum:vt.·j.l.
pꝛoxima.in pꝛin.⁊·S.ſuper ceteris.⁊ his caſibus põt con
feſſus etiã ꝑ modum actionis opponere exceptionem nõ
numerate pecũie j pᷣdicta tꝑa:⁊ hʒ neceſſe pꝛobare nume
rationem aduerſarius non confeſſus poſt pᷣdicta tꝑa ſᷣm
glo. adhuc durat ex pacto.Sʒ hʒ pꝛobare confeſſus non
numeratam ᷣm me nullo modo auditur ex numeratione

ſed ex obligatione lr̃arum ex ciuili ſola que habet effectũ

naturalis vel ex ciuili⁊ ex naturali pꝛeſumpta pꝛopter ta
citurnitatem:vt.S.dixi.nec ob.ꝙ hʒ condictionẽ ſine cã
ad cirographũ condicendũ q̃ condictſo non dʒ tolli biẽ⸗
nio:⁊ ꝑ conſequens nec exceptio/qꝛ fateoꝛ ꝙ non tollitur
biẽnio: ſed tollitur qꝛ non cauſa redacts eſt ad cãm poſt
biennium/qꝛ validata eſt obligatio lr̃arum:renunciatio⸗
ne vero non tollitur hec exceptio ſi ſimpliciter renuncio
pꝛopter rationes glo.⁊ quas.S.dixi.ſed ſi dicerem in cy
rographo confiteoꝛ me recepiſſe non ſpe future numera⸗
tionis /tunc videoꝛ ex cauſa de pᷣterito ⁊ non de futuro/⁊
habet locuʒ exceptio doli:⁊ mihi pꝛeiudico donec pꝛoba
uerim contrarium:vt hac.l.gñaliter.licet glo.non intelli⸗
gat eam in mutuo. Vltimo gi.dubitat quomodo poteſt ĩ
obligatione lr̃arum quis obligariſr̃is / cũ littere nõ obli
gent:vt.l.nõ figura.ff. de act.⁊ obli.ſed dic ꝙ figura lr̃aꝝ
non obligat:vt ibi:ſed illud qð ꝑ lr̃as impoꝛtatur ⁊ ſigni
ficatur bñ obligat.i¶ Itẽ q̃ro an valeat ſtipulatio ſine cã
Nũñdeo aut in ſtipulãtione eſt habitus reſpectus ad cãm
impꝛobatã a iure ⁊ non valet:⁊ ita poteſt loqui gloſ.mar.
que ẽ in.l.iuriſgentium.S.ſʒ cum nulla.⁊ ·S.ſi ob male. ff.
de pactis.aut eſt habitus reſpectus ad falſã cãm/⁊ tunc
etiã vitiatur ſtipulatio /vt hic in glo.⁊.l.ij.S.circa.ff. de
doli excep aut fuit habitus reſpectus ad cãm inualidam
⁊ illa bñ validatur per ſtipulationẽ:vt.l.ex placito.⁊.l.re⸗
bus .j· de rerum permuta.aut eſt habitus reſpectꝰ ad nul
lã cãm:tunc ex coniunctione ꝑſonarum ⁊ ex modica quã

titate pꝛeſumo donationeʒ ałs erroꝛem ar.ll.ſi ego.fr. ad

Coõpẽſatõ
quo debe⸗ ⸗

at fleri.

vellexy. 2. l. cum de indebito. de pba. ⁊ hec ſuffi⸗
AE& ciat de materia nrelegrs.

4 MAnc autem. Hec aut tiait moaa;
oc nomerate dotis.
BDe compenlatio⸗
nibus. Mubzica.
T ſenatuscẽſuit. Ei

ſa fiſcali habet locum compenſatio ſi
— ex eadem ſtatione ſit hinc inde debitũ
creditum hoc dicit. “D ſario ab homi
S ompenſatio mĩe op
J co nſtat. Podird fit ipo iure.hoc dicit
LCollige ergo bꝛeuiter ꝙ olim in bone fidei
AHSAUudicijs fiebat compenſatio ſolum dicendo cõ
penſo. An ſtricti iuris demũ oppoſita doli exceptione:
hodie flt vtrobiq; dicẽdo ſolum compenſo. In caſibꝰ ta
men licet opponatur ab homine fit ipſo iure:vt quãtũ ad

impediendum curſum vſurarũ / qð dic vt glo. Itẽ in de⸗

lictis commiſſis circa idẽ:vt.l.viro.ff ſolu.ma. Itẽ de ne
gligentia ad negligẽtiã qð puto verũ ſi circa idẽ eſt com

miſſa:als puto potius fieri compenſationem de quãtita⸗

te ad quãtitatem ſi opponatur ab homince: q; de negligẽ
tia ad negligẽtiꝗ: vt.l. ſi ambo.ff.. .
S l. Solutum ex cauſa iudicati nõ
S X* cau d. repetitur / nec impedit aliud de
aa bitum peti vigoꝛe compenſationis. hoc dicit

☚D.

acobus Butrigg.,.,,̃ .
— NRea Spãlc eſt in caſibus hic enumerati / vt i

eis nõ poſſit locum habere cõpenſatio.

A Ti am Debitum ex vltima voluntate recipit
W◻ *compenſationem.h.d.
E⸗ E Hec lex habet glo.multũ intricatam
;. ⁊ obſcurã ⁊ timoꝛe duaꝝ legũ hic ſũt
lecture:videlicet. de.l.j.S. ſed nec ob res:..de
RLA reivxoꝛ. act. ? de l. quicunq;. ff. eo. nã qꝛ ſcriptũ
eſt ꝙ compẽ ſatio non poteſt obijci doti:⁊ hec lex videtur
velle cõtrariũ.⁊ ideo glo.pꝛimo ponit caſum in mutuovt
ſic non loquatur in cã dotis:deinde ponit in cã dotis et
aliter ſoluit ⁊ bꝛeuiter dicit. Id quod vere debet᷑ venit ĩ
compẽſatione cũ rebus amotis ꝙ vere non debetur per
exceptionẽ non numerate pecunie excluditur.h.d.
¶Op. hec lex dicit ꝙ debito obſtat exc eptio ⁊ ꝙ cõpen⸗
ſatur/quod videtur male dictũ /nã debitum cui obſtat ex
ceptio nõ põt fleri compenſatio.vt.l.quicũq; ff. co.Sol.
hec lex ponit duos caſus / vnus in nõ numerata pecunia
⁊ huic obijcitur exceptio:⁊ illud non compenſatur.alius
eſt ĩ mere numerata:⁊ de illa fit compẽſatio. Item op.
.de rebus amotis non poſſit fieri còpenſatio cuʒ de ſpẽ Coõpenſa⸗
ad quantitatẽ non admittatur. So. hic res erant cõſum⸗ tio an poſ
pte ⁊ extimatio debebatur:hec eſt vna lectura que loqui ſit fieri de
tur non in dote:ſed in muliere mutuãte.¶ Itẽ opp.de.l.j. rebꝰ amo⸗
S ſed nec ob res j.de rei vxo.act.So. ibi oquitur in do⸗ tis.
te hic ĩ mutuo.Alia lec.eſt in dote ꝓ parte ſoluta ⁊ p par
te nõ / ⁊ rõne partis non ſolute habet locũ exceptio non
numerate dotis / ratiõe ſolute hʒ locum cõpenſatio cum
rebus amotis.¶ Ad hoc op.ꝙ in cã dotis non hẽat locũ
cõpenſatio.vt.l.vnica.S.ſed nec res: ſde reivxo.act.So.
aut extãt res/⁊ non põt fieri cõpẽſatio cum ſit ſpẽs debi
ta:mec retentio dotis põt fieri vt ibi:ſed hic erant res cõ
ſumpte ⁊ ſic extimatio debebat᷑/⁊ideo hʒ locũ cõpẽſatio.
¶ Itẽ op.ſi obſtat exceptio nõ numerate dotis:ergo illiõ
debitũ nõ põt cõpenſari.vt.d.l.quicũq;. Sol.ꝓ parte ſo⸗
luta nõ habet locũ exceptio nõ numerate dotis:⁊ ideo ꝓ
ea opponitur cõpenſatio / vt hic. In ſcðᷣa parte ꝓ parte
nõ ſoluta hʒ locũ exceptio non numerate dotis:vt hic in
pꝛuna parte:⁊ pꝛo ea non habet locũ cõpenſatio / vt in cõ
WI „stario. alias lecturas pone vt glo.

A Abi hincinde debet᷑ quan
Fe J pꝛopter titas vel ſpẽs / ſʒ cxecutio
E Se ſenda aa mirrim copeſarto.b·d.
P ð alij debetur non cõpenſatur per
E Jus. ns ali debe 8 5
COp. ꝙ alij debitũ poſſit alter cõpenſare. vt
tIſff. eo.l.in rem.cum ſimili.So.vt glo.

. Qð ꝓ re empta alteri obli
S Boniam. 5re cmbta et poteſt
NWcum pꝛecio compenſare. hoc dicit Jacob. Bu
Re rigarius.
— Etiã pupillo poteſt obijci com⸗
DYtutoꝛes.cniẽ pupilop
Nuice Qui partem debiti compen⸗
ſat aliam partem offert/cõſi

α Inat a deponit / poteſt pignoꝛa vendicare.hoc
icit Butriga.

Vbi nõ fuit facta cõpẽſatio vł
— IVv elut. minꝰ legitime remanet pᷣmũ de
bitũ ⁊ ideo ſolutũ non repetitur.h.d.

☛ Ompenlationes. Legulrt
W EB. ter de debi⸗
to ad debitũ poſſit obijci cõpẽſatio:fallit ĩ tri⸗
bỹᷓͦ caſibꝰ hic poſitis. Oꝛimꝰ ẽ ſi opponat᷑ de
debito nõ liqͥdo ad liqᷣdũ.Scðs eſt ĩ cã depoſiti. Tertiꝰ
eſt qñ obijcit eã qui violẽtiã cõmiſit.h.d.
¶ Op.· ꝙ ex q̃cũq; cã nõ poſſit obijci ↄpẽſatio vt l.q̃cũs·
ff. e. So. ibi erat tale debitũ cui obſtabat exceptio / hic nõ. Cõpenſa⸗
¶ Itẽ op.ad idẽ de.il.ſi nõ ſoꝛtẽ.S.ſi cẽtũ ff.de ↄdi.indeb. tio an poſ
Sol.de ſpẽ ad ſpẽm non admittitur vt ibi:nec de ſpẽ ad ſit obijci
quãtitatẽ:ſed de quãtitate ad quãtitatẽ/vł de gñe ad ge ex qcunq;
nẽ ſic /vt hic. ¶ Itẽ op.certũ eſt ꝙ quãtitas nõvẽdicat᷑ vt cauſa.
l.q̃ de tota ·S· incerte.ff.de rei vẽdi.At hic dicit in vedica
tione hr̃e locũ cõpenſationẽ:ergo erat debita ſpecies:qꝛ
illa vẽdicatur qð eſt õᷣ ea q̃ dixi.Sol.intellige ꝙ hic erat
nouata actio in rem ⁊ debebat᷑ quantitas. Vel dic ꝙ erat
pꝛo empta res /⁊ deuentum erat ad extimationẽ effectus
liter:ipᷣa tñ res erat in obligatiõe/petitiõe/⁊ condẽnatio
ne:ſed executio in extimatione.vt.l.ſi ſeruũ ·S.penulti.ff.
de verbo.oblig.⁊.l.pꝛomiſſoꝛ.j.⁊.ij.de conſtuu.pecu.

Bu5utrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis

4 Moao quero quare in depoſito non ad mittitur compẽ
atio. Rñdeo pꝛopter per fidiã depoſitarij vel fauoꝛe cãe
depoſiti.¶ Item op.ꝙ hic nõ ẽ ſpale in depoſito:ſed etiaʒ

in cõmodato ceſſat compenſatio:vt.l.ſub pꝛetextu.ff. cöo⸗

mo. So. ibi debetur ſpẽs /ſed ſi eſſet deuentum ad quanti
tatem poſſet fieri compenſatio. Modo quero quarevio
lenter non põt obijcere compenſationem. Rñdeo pꝛopt᷑
eius delictum. Sʒ an idem erit in actione vi bonoꝛum ra
Cõpẽſatõ ptoꝛum/⁊ dic ꝙ ſic. Sed contra hoc oppono ꝙ facilius
an hẽat lo locum habeat compenſatio in delictis qᷓ; alibi vt.l.viro.
cũ ĩ vᷣlict: ff. ſolu.ma.So.aut eſt delictum ex vna parte tm̃ ⁊ non fit
⁊ an poſſu compenſatio:vt hic/aut ex vtraq;/⁊ tunc aut fuerunt cõ⸗
obijci e miſſa circa idem ⁊ compenſatur:vt.d.l.viro.Sed ſi circa

iudicium. diuerſa puto ꝙ potius flat cõpenſatio quãtitatum q; cri⸗

ininum:vt.l.ſi ambo.ff.e.⁊ intellige fieri compenſationeʒ
in delictis quatenus pꝛiuatã vtilitatẽ reſpiciãt non qua
tenus publicã:vt.l.iuriſgẽtium ·S.ſi paciſcar ff.de pactj.
Modo quero an extra iudicium poſſit obijci compen⸗
ſatio?⁊ videtur ꝙ non:pꝛimo quis ꝑ moduʒ exceptionis
obijcitur:at exceptio debet in iudicio opponi⁊ nõ extra
Pꝛeterea cum de non liquido debito nõ poſſit obijci cõ⸗
penſatio quomodo erit liquidum extra iudicium. Pꝛete
rea iudex hʒ admittere vel repꝛobare compenſationem:
ergo in iudicio debet fieri:in Zↄꝛium videtur ꝙ extra iudi
cium poſſit opponi:vt.S.l.pꝛoxima thi mutiano ſeripſiſti
quid ergoecerte in caſibus in quibus ipſa lex compenſat
ſine facto hominis non eſt dubium:ſed in alijs vbi opoꝛ
tet ꝙ ab homine opponatur /dicerem ꝙ ex conſenſu vtri⸗
uſq; partis poſſet opponi:vt.S.l.pꝛoxĩia.nec ob. ꝙ iudex
hʒ appꝛobare ⁊ ꝙ liquidum dʒ eẽ debitum qꝛ verum ẽ ꝙ

in iudicio opponitur. Itẽ puto ꝙ etiã altero inuito poſſit

obijci:ſʒ poſtea in iudicio apparebit an fuerit in caſu de⸗

ad ſtipulationem ⁊ cautionem nudam: vt.l.ſi dictum ff.
de euictio. Cum ergo a teſte ꝓfertur genus.ſ.pꝛomiſſio⸗
nis ⁊ non poteſt om̃s ſpecies continere:qꝛ nõ eſt eadem
ratio omniũ ſpecierum: opoꝛtet ꝙ ad vnã reſtringatur:

⁊ ſi debet ad vnã ſpeciem reſtringi/reſtringit᷑ ad eaʒ que

eſt magis rudis ⁊ infoꝛmis/i⁊ ſic ad pꝛomiſſionẽ nudam
⁊ hoc eſt ſᷣm regulã generalẽ que eſt in.l.queſitũ ·S·illud
de leg. iij.⁊ dixi.S.de pꝛocur.l.j. Ba deberet eſſe quãdo
in inſtrumẽto pꝛofertur:ſed perſons ſcʒ ꝑſona tabelliõis
facit pᷣſumi ſtipulationẽ interueniſſe qꝛ parati ſunt / ⁊ eſt
pᷣſumptio ꝙ omnia ſolẽniter faciãt.ar.l.ij.S.ne vxoꝛ pꝛo

marito.⁊.l.j.de pꝛiuile.fiſci.vnde non eſt ratio differẽtie
inter teſtem ⁊ ſcripturã:ideo qꝛ ſolẽnitas interrogatio⸗

nis ⁊ reſponſionis ſit magis intrinſeca in inſtrumẽto qᷓ;
in teſtibus: qꝛ immo eſt ſemꝑ intrĩſeca/qꝛ colligit᷑ ex ver
bis ſtipulationis / ⁊ ex eius diffinitione cum ſui boꝛum
conceptione cũ interrogatione pꝛecedente/⁊ reſpõſione

ſequẽte.vt.l.ſtipulationũ ·S.ſtipulatio.ff.de verbo.obli.
ſed illa eſt ratio:qꝛ tabellio cũ fit peritus /⁊ plerũq; cõſi⸗
lio ſapiẽtis cõficiat inſtrumẽtũ pꝛeſumit᷑ ſolẽniter feciſſe

teſte vo ſeruatur regula generalis vt din⸗ ioniſi
Wo. Non ſufficit depoſitio niſi pᷣceſ
„ E9& Suras. roblario bo⸗ dic it Jaco.

fructus:⁊ ideo ſine interpellatione aliqua debent᷑ vſure.
¶Vodo op ex die ↄtractus fructus ꝑtinent ad empto
rem.vt.l.iulS.poſſeſſionẽ.ff.de actio.emp.Cum ergo po
tuerit fructus petere ſemꝑ debet ad vſuras teneri / ⁊ ſibi
imputet ſi non petijt.So.vt glo.ſ¶ Item op.ꝙ poſtq;ᷓ fuit
facta depoſitio ⁊ cõſignatio ceſſet curſus vſurarum.yt·j
e.l.acceptam. Solu.hic non pꝛeceſſit oblatio.ibi ſic.

VAQnero de ratione legis: Reſpõdeo qꝛ hic ſit
Amoꝛa re ipſa ex equitate / quia emptoꝛ percipit

Mum
diunſi
¶pp
npeott
Cnverri
poſtiot
Umrecep
etotag

intrinſeca ⁊ vtrobiq; pᷣſumitur:ergo male fit differentia
inter teſtes ⁊ inſtrumẽta.So.verbũ pꝛomiſſionis ẽ genꝰ

non nocet: vt ibi: negligtia ſic vt hic. Simile in pꝛelato

eccleſie:vt.l.iubemus.S.de ſacroſanc.eccle.

bito oppoſita ⁊ retro videbitur compẽſatum.ſʒ cum ipo ¶ Quero an hec vſura ſit hodie licita? Et dic vt glo. e e
iure fiat compẽſatio ſi opponatur in iudicio: ⁊ ſic extin⸗ B ſimern
guatur debitum qũo põt iudex petitionẽ debiti extinctti P RG ς Ex nudo pacto non deben⸗ heff de
in alio iudicio reſeruare RBñdeo qꝛ extinguitur demũ cũ R8 a muis tur vſure: ſolute tamen nec A vthict
iudex eaʒ admittit ⁊ appꝛobat: nã omnia que ad iudiciũ ENrepetuntur /nec in ſoꝛtem compenſantur. h.d. noͤalde
rediguntur maxime poſt lit. conteſt. requirũt eius appꝛo ROp. ꝙ ſine ſtipulatione debeant᷑ vſure.vt. l. ſtöcont
bationẽ ałs non valẽt: vt.l.ediles · S./itẽ ſciendũ.ff.de edi etiam.ff e. Solu.vt glo.qꝛ hec regula fallit in caſibus. Ali c
li. edic.⁊.S.de iudi.l.pꝛoperãdum. circa pꝛincipiuʒ.hic ẽ ¶ Item op.ꝙ pactum incõtinenti appoſitum pꝛoducat Aſurari Aluuleli
ꝙ teſtes debẽt iurare coꝛã eo pꝛeſente ⁊ eoꝛũ iuramentuzʒ obligationem vſurarum:vt.l.lucius.⁊.l.deſpõſalioꝛum. obligatio⸗ bebotur⸗
appꝛobante / ſic eos intelligente.ałs ſi attẽderet ad ali⸗ fff.de poſiti.Sol.in ſtricti iurꝭ ex pacto ⁊ incontinẽti ap⸗ nẽ an pdu mnicig
ud ⁊ eos non intelligeret nõ dicerent iuraſſe coꝛsim eo:vt poſito non veniũt / niſi in his qui ſapiũt naturam bone ſi cat pactlau
l. diem S.· coꝛã.ff.de arbiirs. dei.vt in legat .fallit ĩ caſibꝰ in quibꝰ ex nudo pacto ve incõtinecii
B eVv luris ẽ niunt:vt in glo.in bone fidei veniũt ex moꝛa:vt.l.moꝛa. appoſitũ.
„ ff.e.⁊ ex pacto:vt dicta.l.lucius.⁊ ex quaſi moꝛa.vt.ff. ꝓ
Kubꝛica .—. . ſocio.l. ſocium.⁊.l.idemq;·S./ſi pꝛocuratoꝛ.ff mandati.
Oe —„„ Item op. ꝙ pecunis ſolutà cõuertatur in cauſaʒ ſoꝛtis:
— 7 interro gatiõ e Aſure yt.l. in his. ff. de ſolutio.Solu.aut ſoluit exp̃ſſe in cauſam R
eee ogalee que p⸗ vſurarũ/ non cõpenſant᷑ in ſoꝛtem vt hic. Sed ſi ſimpli⸗ S
RRaAmiſſe ſunt ꝑ ſtipulationẽ debẽtur iure citer ſoluitur /tũc in ſoꝛtẽ non in vſuras naturaliter debi W
„ Loptimo. hoc dicit. titia.s niſi ſit pecunia ex venditione pignoꝛis redacts.vt.l. Roe
— = 4 Op. ꝙ tiputrioreere Lanccbts ns paulus.ff.de ſoluti. 13 : an
fffuerit vt·j.e l.eos. So.hec ſᷣm illaʒ: qꝛ E . SDiganꝰ? nõ re-⸗
6 CEEHRvſq; ad legitimũ modũ fuerũt peoimir Er retentio nem. Misn⸗ ob cau ine
EazmrEAAſc. Alij dicunt ꝙ debentur ille aue i re⸗ y Aſam vſuſarũ naturalit᷑ debitarũ / niſi expᷣſſe ↄue e
gione frequentantur:⁊ ideo facias tres caſus:qꝛ aut vſu . Eænerit/⁊ ceſſat repetitio qñq; odio vſurarũ.h.d. ipe
re veniunt officio ⁊ tunc veniunt ille que in regione fre⸗· ¶ SOp. de l....ſi ob chyꝛo.pecu.So.ibi debebãtur ciuili 4 R
quentantur:vt.ffe.l.j.aut ex ſtipulatione:⁊ tunc aut ſunt ter ⁊ naturaliter. ſnrn
icerte pꝛomiſſe ⁊ non debentur:vt.l.ꝙ in ſtipulatione.ff. cm D Sunt due leges que viden⸗ nuh
eo.aut ſunt certe pꝛomiſſe ⁊ tunc debent᷑:⁊ dicitar tũc re S uerſus. tur idem dicere/a non dicũt ſurin
cte facta ſtipulatio ſi non excedat legitimũ modum vſu: ¶ Gſcʒ hec/t lex quãuis:j.e. Ram hic fuit vna ſola —–
rarum quem habes·je.l. eos.¶ Itẽ op. ꝙ ſtipulatio nõ de R =. conuentio. ſde maioꝛibus pꝛeſtandis æ mino⸗ gtn
beat pꝛobari recte facta:qꝛ ſolẽnitas pꝛeſumitur:vt.l.iu⸗ res fuerunt pſtite.ſed in lege quãuis.fuit duplex conuũñũf⸗· gum
riſgentiuʒ. S. ꝙ fere.ff. de pac.⁊ inſti. de inutili ſtip · S· ſi re⸗ tio:ſcilʒ minoꝛes pꝛeſtarentur / ⁊ eis non ſolutis debe⸗ Uſiras ic
ſcriptum.So.eſt quedam ſolẽnitas extrinſeca vt oꝛdo ĩ⸗ rent᷑ maioꝛes.Sed que eſt ratio ꝙ iſte non habet actionẽ mioꝛes re idn
terrogationis ⁊ rñſionis ⁊ non pᷣſumiturvt hic.ſi eſt e- in reſiduo: HNicit hugolinꝰ in.l.cum quidã ·S.j.ff.e. Abi cipiẽs an chͤli
trinſeca/tunc ſecus vt in contrarijs. Sʒ ð hoc opponit ecſt quaſi idem caſus ꝙ interuenit aliquod ſignum remiſ= videatur tdieet
qꝛ lex pᷣſumit ſtipulationẽ eẽ ſolẽnem:vt inſti.de ſideiuſ. ſionis ⁊ ſcientie creditoꝛis: vt quia dum ſoluebat debi⸗ maioꝛes nen
S. fi. So.vt glo.qꝛ illud in inſtrumẽto:hic in teſtibus. toꝛ minoꝛes vſuras ſub nomine omnium ⁊ totius.⁊ cre⸗ remittere negaut
Alſure q̊ ¶ Item op. Y vſure nõ debeant iure optimo:qꝛ nõ iure di itoꝛ ſciens deberi maioꝛes tacuit:ſecus ſi vt partẽ tan⸗ Mümtn
iure debe⸗ uino. So. fateoꝛ ꝙ iure diuino nõ debentur:ſed ciuili:ſed tum vſurarum acciperet: quia in reſiduo non pꝛeiudi⸗ ened
antur. in iure ciuuũi reperitur quoddã ius bonum/quoddã meli caret. . kenet:
us/quoddam optimũ/qð dic vt glo.ꝗ Itẽ op.ex aut di⸗ ¶ Oppo ꝙ pactum adminiſtratiõis rei publice non no⸗ giſ
ces interrogationẽ ⁊ rñſionem eẽ de ſolẽnitate extrinſe⸗ ceat.vt.l.imperatoꝛes.ff. de pactis. Sol.pactum expꝛeſ⸗ rigto
ca ⁊ debet pꝛobari ⁊ in teſtibus ⁊ inſtrumentis/aut eſt de ſum non nocet vt ibi/ſed tacitum ſic vt hic. Uel pactum lefte,

erteſean,
gſintile
ſparutſane
löͤſennen
ebrmodn
1ls ilefroge
kniimen
bccligk erf,
Eunſtzbonn
landtneſiſ
fdenedoch
e thrigi,
nikſclhinſee
Ntdir.
depoſtonitze
bocdet ie
eſpödeogie
emmptorete
lus debenirfn
tinent aden
1 Cumogn
ras teneri
1o poſßi
Svſaranng
dblano piſe
Etdicſtge⸗

pactonondeke
ſolutetumnn
Inpenſeneuehe
beank vent
fallit in ſne⸗
oſitum golet
ldehpoſtlnnn
incoytiniig
naturamboe,
enudopadyn
noraept. m
ſi moꝛa vtf
orff mantt
incauſ; i
erhſeinc
gaten
znturaltde
ristellci
icpnin
nchinm
niierßſe⸗⸗
orürarühs
ebebitnr eil

heflienm
tanatnce

dgere⸗

vtipediaf E

Offm̃ an
dicat᷑ me⸗

De?

oblatio / conſignatio / 1 depoſitio ſi eſt cui flat
lals ſufficit conſignatio/ depoſitio ſine obla⸗
oc dicit iaco.butri.

Pꝛeſtatio tempoꝛis non in⸗

rum. hoc dicit. =
¶DOp. de. l. aduerſꝰ. S. e. So. ibi inducit᷑ pactũ
yad liberationẽ qdᷣvalʒ / hic ad obligationẽvſu
FRα Vraꝝ ad q nudũ pactũ non ſufficit.

Hec lex differt a. l. aduerſꝰ.
Bamuis. Hediſhert al. aduert

J p te Curſum vſurarum nondum in⸗
P * choatum impedit ſola oblatio:
ſed inchoatuʒ impedit oblatio / conſignatio /
⁊ depoſitio. hoc Taht . 4 H
urſus vſuraruʒ inchoatus
4 X* pꝛed 0 impeditur oblatione / ↄſigna
tone / 1 depoſitione/ inchoãdi ſola oblatiõe
aAl fructꝰ? ex pꝛedio obligato pꝑcepti extenuãt de⸗
bitum. h. d. cum glo. ¶ Pone caſũ vt ſr̃a ſonat ⁊ oppone
a diuiſione:licet glo.non opponat:ſed contrarium oluit
¶ Opponc ergo ſic:aut fuit facta ſola oblatio/⁊ tunc nõ
impeditur curſus vſuraruʒ: ergo fructus ⁊ vſuras debẽt
conuerti non in ſoꝛtem/aut fuit oblatio /cõſignatio / ⁊ de⸗
poſitio/⁊ tunc extĩcta eſt obligatio ſoꝛtis:ergo ꝑ fructu⸗
um receptionẽ amplius non dʒ extingui.huius timoꝛe è
hic tota gloſa. hoc dicit. In bone ſaciindicife veniit
EE In bone fidei iudicijs veniũ
7 R b one. vſure ex moꝛa /⁊ lata ſſia ſuꝑ
ſoꝛte extinguitur obligatio vſurarum. ¶ Que⸗
lro an officium quo maãdatur exequutioni ſnia

—=

rũ qñ ſnis ſit merum/⁊ dicunt quidã ꝙ ſic pꝑ. l. argẽtarium. S. nomi⸗
mãdat᷑ ex ne.ff. de iudi.⁊ quia ſi eſſet mercẽnarium finiretur ꝑ ſnĩazʒ

ecutioni.

vt hic.tu dic ꝙ eſt mercẽnariũ:nã deſeruit añ lit.coteſt.ſʒ
nõvalde:vt.ff.de ĩterroga.actio.pꝑ totũ.deſeruit etiã poſt
litẽ conteſtatã/⁊ valde:vt.l.ediles·S. item ſciẽdum.ff. de
edili. edic. deſeruit ẽt poſt ſententiam in exequutione:vt
l.qui reſtituere.ff.de rei vẽdi.nec ob.l.argẽtarium: qꝛ ibi
agebatur actione in factum non autẽ imploꝛabatur offi⸗
cium iudicis:nec ob.ꝙ finitur per ſententiam: quisa illud
verum quantum ad cognitionem cauſe pꝛinci⸗
ER⅔M alis non quo ad exequutionem. M
E, J ea Pꝛopter dubium euentumyvalet obli
gatio vſurarum ⁊ vltra legitimuʒ mo
dum.hoc dicit cum.l.ſi ea e. Pena adiecta 4 i
—–— ena adiecta quãti⸗
G R Bm allegas. e pᷣſumitur in frau⸗
EARgdem vſurarũ adiecta nec valet vltra legitimũ
Amodũ vſurarum. hdd.
Nota ergo ꝙ valet vſq; ad legitimã quãtitatẽ vſuraꝝ
Sʒ cum hodie vſure nõ debeantur vſq; ad quãtum vale⸗

bit pena: Rñdeo vſq; ad concurrentẽ quãtitatẽ cũ inter

eſſe ⁊ non vltra. H
Op.ꝙ pena valeat:vt.l.lucius.ff. de actioni.empti.cũ
ſimilibus.So.ibi fuit adiecta pena facto hic quãtitati:⁊
ideo aduocati maledicti docuerũt feneratoꝛes facere ta
lẽ maliciã:qꝛ in inſtrumentis apponunt hoc pactuʒ /pꝛo⸗
mitis ſoluere decẽ que tibi mutuo hinc ad mẽſem/⁊ ſi nõ
ſolueris pꝛomittis mihi pᷣſentare tot pignoꝛa aureavyl ar
gẽtea ꝙ eque valeant ſub pena cẽtum libꝛ.vel pꝛomittis
hinc ad mẽſem comparere coꝛam iudice ⁊ reciꝑe pᷣceptũ
de ſoluẽdo mihi debito ⁊ facies me citari vt compaream
ad videndũ fieri pᷣceptum/⁊ hoc pꝛomittis facere ſub pe
na cẽtũ libꝛaꝝ.nunquid valet iſtud pactũ:certe ſi pena eſ
ſet adiecta quãtitati indiſtincte pᷣſumeretur appoſita in⸗
fraudem vſur arũ ⁊ nõ teneret:ſʒ cum ſit adiecta facto di
cerẽ ꝙ aut creditoꝛ erat ałs ſolitus ſub vſuris fenerare ⁊
pꝛeſumitur in fraudem vſurarum factum /⁊ non teneat
maxime de iure canonico/aut nõ erat ſolitus fenerare et
bñ tenet qꝛ pena non ẽ adiecta facto qð augeat obligatio
nem:ſed facto qð eſt ad cautelã obligationis:vt eſt pꝛeſẽ
tare pignoꝛa vel pꝛeceptum recipere:vt.l.eatenus.in fi.⁊
l. ſe. ff. de ↄſti.pecu.⁊.l.qui autem.S.j.

. Nihil dicit Jacobus Butri⸗
CBmnon. 3

garius.

I creditrici. abe vr pegtat ut⸗

ed ito 2. ducit obligationem in futu⸗

Fo. CX

= le . ec Quidam intelligunt hãc aut᷑. ge⸗
4 ner alixer:qꝛ licet rubꝛuʒ loquatur
Nbꝛincipaliter in ruſtico /tñ nigrum loquitur ge
REEREMeraliter q non placet/a ideo in ggricolis ſer
ua hac legẽ ĩ alijs.l.eos.⁊ hec lex bꝛeuiter dicit Abi mu
tuatur agricole legitima vſura ẽ ſi mutuatur pecunia eſt
ꝓ ſolido ſiliqua ꝑ modũ bladi octaua medij.h.d. In ru⸗
ſticis ergo ſerua hanc legẽ. In alijs dic ꝙ aut mutuatur
oleum frumentum vel vinũ: tũc in eadẽ ſpẽ vel etis ex a⸗
lia ᷣm glo.poſſum excedere legitimuʒ modũ:vt.l. oleo ᷓ
e.aut mutuaturpecunia/z tunc aut ſtipulatur quis incer⸗
tum ⁊ qð recipit adimetur/t põt etiã excedere legitimuʒ
modũvt.l.cũ nõ frumẽtũ. nec ob.illa lex:qꝛ loquitvbi eti
am pecunia cum frumẽto fuit ab initio in obligatione de
ducta/aut ſtipuloꝛ certuz/⁊ tunc debeo ſeruare legitimũ
modum vſurarum qui ẽ in.l.eos.⁊ hoc ſi q̃ris de iure ve

teri. Si aũt queris an iure nouo ſint licite:⁊ dicũt quidã Vlſure
non: qꝛ leges apꝛobãt fidẽ petri:vt.l:j. S. de fide catho⸗ iure ſunt
lica.at fides petri pꝛohibet vſuras: ergo ⁊ lex qꝛ in eo ꝙ ꝑmiſſe.

ſe refert ad alium videtur contineri relatum.vt.l. vbi aũt
S:·qui id qð.ff.de ꝓᷣbo.ob.cum ſi. Pꝛeterea appꝛobãtur
quattuoꝛ concilia:vt.S.de hereti.l.quicũq;.at illa pꝛohi⸗
bẽt vſuras:ergo ⁊c. Pꝛeterea leges imitat᷑ canones: vt
in aut᷑.de eccłia.ti.ſed canones pꝛohibẽt / ergo ⁊ leges: ſʒ
certe iſta argumẽta non concludunt:qꝛ ⁊ poſt leges cun
ctos populos ſunt vſure ꝑmiſſe ꝑ.l.eos.que eſt Juſtinia
ni/⁊ concilis appꝛobãtur in his que ad fidẽ non ptinent
non quatũ ad alia.⁊ iure autẽticoꝛũ ſũt licitevt in aut. de
nau.feno. Itẽ ĩ his que ad fidem ꝑtinẽt/⁊ ad ſi pũslia ſer
uamus canones etiã in foꝛo eccłiaſtico ⁊ leges ĩ noſtro.
Sʒz nõne hic tractatur de ſpũ ali.ſ.de peccato:ergo debe⸗
mus ſequi canones.Hic ergo ꝙ aut queris an vſure ſint
licite iure noſtro:⁊ dico ꝙ non: qꝛ cuʒ ſint iure diuino im
pꝛobate Impꝑatoꝛ non pot eas facere licitas nam minoꝛ
magiſtratus ⁊c. ⁊ ꝑ alias rõnes q̃ ſunt in gl. fallit ſᷣm gl.
in aut.de eccłiaſtiti ·S. ſinaũt.⁊c.ibi ẽ ſpale.rõ ſi, pãlitatis
eſt qꝛ veniunt ex diſpoſitiõe legis ſine hominis conuen⸗
tione vel facto:⁊ ideo vidi dubitari de vſuris quas pᷣſta⸗
re dʒ vir qui non ſoluit dotẽ ſoluto matrimonio debito
tꝑe an ſint licite/⁊vidi eas peti in libello.nã non veniunt
ex pacto vel ex diſpoſitione mulieris:ſed ex lege in pens
moꝛoſi/vñ ſicut valet pena ſi lex diceret ſi non ſoluat.xtẽ
pus debitum ſoluat cẽtum nomine pene/⁊ ita ſi dicat ſol

uatvſuras.nã ⁊ als lex appellat vſurã penam:vt.·je.l.pi⸗
. gnoꝛibus.quidã tñ magnꝰ theologus dicebat ꝙ nõ erat
licita:qꝛ ſi lex ſimpliciter apponeret peno bñ valeret.ſed

ponẽdo ꝙ pꝛo rata tꝑis ſoluãtur vſure non ſunt licite qꝛ
ſe refert ad computationẽ tꝑis: aut queris an ſint vſure
pmiſſe iure noſtro ſiue licite ſint:⁊ dico ꝙ iure noſtro ſũt
permiſſe/ qꝛ nõ reperio eas pꝛohibitas eẽ:⁊ argumẽta ʒ
ria non obſtãt.vt.S.dixi.
† Oblatio / conſignatio / ⁊ de
4 ¾ Ccep tam poſitio impedit curſuʒ vſu
☛M BKrarum ⁊ inchoatuʒ tollit debitum pignus libe
AEXM rat/2 facit periculum trãſire ad creditoꝛẽ/2 pi
gnoꝛaticiã actionẽ inducit.h.d.

¶ Op. ꝙ ſufficiat ſola oblatio:vt.lſi pte.S e. So. ibiloq Aſurarũ
tur in curſuvſuraꝝ inchoãdo hic in inchoato. Sʒ quid ſi curſuʒ an
eſt res q̃ deponi non poteſt / certe ſufficit conſignatio / vt ĩpediat ſo
ar ꝓ de dona.ante nup.aut᷑.dos data.⁊ eſt argumentum la oblatio

ad queſtionẽ.arbiter iuſſit me dare manualiter. x. tibi ſi⸗
ne aliquo medio ego venio ad domum tuã ⁊ te non inue
nio ⁊ offero nunquid ſufficit:quidaʒ ꝙ non niſi deponak
Alij contra qꝛ poſtq; arbiter voluit immediate tibi dari

noluit fleri depoſitionẽ/ ideo ſola oblatio videtur ſuffi

cere ar.huius glo.⁊.d.aut᷑.dos data.¶ Itẽ op.ꝙ debitoꝛ
qui conſignauit ⁊ depoſuit non liberetur interitu: vt.l

qui.x.in pꝛin.ff. de ſolu.⁊.l.ſi oꝑa.ff.de doli excep.So.vt

glo.qꝛ aut debebat ſpẽm ⁊ liberatur ipſo iure /aut quãti⸗

tatẽ ⁊ ope exceptionis.¶ Item op.ꝙ admittatur ad ſolu
tionẽ partis:vt.l.cum hrs·S.ſi decem.ff.de ſta.li.⁊.l.qui

dã extimauerunt. ff. ſi certum peta. So.vt glo.qꝛ ibi ſpã⸗

le. ¶ Itẽ op. ꝙ liberet᷑ cũ alia determinatione / vt. l. ſi ſolu
turus.ff. de ſolut.So.hec ſᷣm illam vt offerri congruo lo⸗
co ⁊ tꝑe debeat ⁊ nõ ſit iuſta cã recuſãdi.( Itẽ op.ꝙ ſoꝛ⸗
tis obligatio non ſit extincta:qꝛ tunc contingit liberatio
cum plene dominuʒ rei ſolute trãſit in creditoꝛẽ:vt.l.vni
ca.ſi ſeruꝰ extero:⁊.l.ex empto ·S.j.ff.de actiõe empti:ſed

„ 4
M R *

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis

hic nõ fit plene creditoꝛis:ſed eſt apud ſeqſtrũ: ergo ⁊c̃.
¶ Pꝛeterea dicit lex ꝙ ſi recipiatur pecunia de depoſito
ꝙ datur pꝛima actio /vt hic in fine: ergo nõ fuit extincta
qꝛ in perpetuũ non daretur:vt.l.que res·S· areã.ff. de ſo⸗
lutio. Ad pꝛimũ reſpõde vt gl.⁊ pꝛoba per exẽplavt ipᷣa.
Ad ſecũdũ dic ꝙ vere eſt extincta:ſed fictione iurꝭ fingi
tur poſtea non extincta. Quero ergo quid operet᷑ obla⸗
Oblatio tio ſola:⁊ dico ꝙ aut fit extra iudiciũ ⁊ exceptionẽ ſolam
ſola quid parat ⁊ pignoꝛis retentionẽ/ aut fit in iudicio:⁊ tunc aut
operet᷑ in offertur pecunia ⁊ tollitur pignus.vt.l.aliena·S fin.ff.de
vſurarum pignoꝛa.· act. Aut offert ſe ſolum paratũ ſoluere ⁊ noõ pe⸗
curſu. cunia ⁊ tunc ſolũ paratur exceptio / hec vera ſi erat res qᷓ
poterant cõſignari ałs ſufficit ſola oblatio quãtũ ad om
nes effectus hic poſitos vt.d.aut᷑.dos data.Si aũt inter
uenit ſola depoſitio ſine oblatione: ⁊ tũc aut erat perſo⸗
na cui poterat fieri oblatio:⁊ tunc nihil operat᷑ depoſitio
vt.l. ij. S. eod. ̃m verã lecturã. Si aũt non adeſt perſona
cui poſſit fieri oblatio / tunc ſufficit depoſitio. vt.l.ſi credi
trici. in fi. S. eo. ti. Si aũt interuenit oblatio conſignatio
⁊ depoſitio operatur omnia que dixi in ſummario.
en NRd b itas Indebite vſure ante ſoꝛ
. fem ſolute cedunt in ſoꝛ⸗
Nterm / ſolute poſt repetuntur. hoc dicit Jacob.
◻ Butrigar.

P Gnuſtitutionibus. an
SAE moduʒ pᷣn
cipalis ita flideiuſſoꝛ ⁊ mandatoꝛ non tenetur
nm; de eo quod vltra legitimum modum vſursrũ
mam eſt ꝓmiſſum. hoc dicit.
7 vſuras Pecunia ſimpliciter ſolu⸗
m 1 ðta cedit in grauioꝛem cau⸗
ny (am ſi plura ſunt debita ſi vnum cedunt pꝛimo
in vſuras.hoc dicit.
J noꝛ 1 b us Pignus ita demum ꝓ
g vſuris nudo pacto de⸗
bitis retinetur ſi conuenerit.h.d.
m at er⸗ Ex moꝛa ⁊ quaſi moꝛa veni⸗
unt vſure in contractibus bo
Ve ne fidei. hoc dicit.
K /¶ Dop. ꝙ diſtinguat an pf ſit ſolit?fenerare vk
nõ.vt.l.q ſemiſſes.ff. eo.So.illa locũ hʒ cũ mr̃ ſolũ pecu⸗
niã cuſtodiuit /ſecꝰſi eã attingit:⁊ ĩ ſuos vſꝰ ↄuertit:quia
Rtüc idiſticte pᷣſtat vſuras.vt.l.idẽq;·S· ſi ꝓcura
Aroꝛ. ff. mã. ⁊ ita debet determinari glo.
By Ro auro Spẽs data ⁊ extimata non
4 recipit vſuram.h.d.
OD g Vbi tollitur pꝛincipale tollitur eiꝰac⸗
4 ceſſoꝛiũ:⁊ in traiecticia pecunia poſ⸗
Pxſunt ſtipulari vſure / centeſime illuſtres poſſunt
ſctipulari trientes mercatoꝛes beſſes centeſime
ceteri còiter mediã centeſime:⁊ excogitata cõtra hãc le⸗
gem in fraudẽ vſurarum infirmantur.h. d.
¶ Expone tex. dicẽdo hucuſq; habuiſti thema/qõneʒ /
⁊ ſolutionẽ:hic ponitur ratio dubitãdi Ipncipali ei hic
eſt ratio ſolutiõis.¶¶ Modo quero an ſit vera allegatio
ſcʒ ꝙ ꝓ ſingulis annis requirat᷑ vna pᷣſcriptio an ſit vna
pꝛo omnibus annis: Reſpondeo ꝙ eſt tantum vna pꝛo

2

omni tempoꝛe:quia eſt vnicum ius ſtipulatiõis lʒ pꝛeſta

tiones ſint plures:qꝛ pꝛeſcribit᷑ iuri qd eſt vnum non pꝛe
ſtationibꝰ:⁊ eſt ratio:qꝛ ſublato pꝛincipali ⁊c.ſecus ĩ le⸗
gatis:vt dixi in.l.cũ notiſſimi.jde pꝛeſcrip.xxx.an.
Pꝛĩcipa⸗ ¶ Vodo op ꝙ ſublato pᷣncipali acceſſoꝛiũ non tollatur
Iſublato vt.l. intelligerc.· de remiſſ pign.⁊ dicta.l. cum notiſſimi.
an ſemper Sol. autvitium impediẽs pncipale poꝛrigitur pꝛincipa
tollat᷑ ac⸗ liter ad acceſſoꝛiũ nõ in ↄñiam:⁊ tunc viciato vno vicia
ceſſoꝛium. tur ⁊ reliquũ.vt. l.debitũ · .. de remiſſ.pignoꝛ.⁊ hic pꝛout
erat ſufficiens pꝛeſcriptio ⁊ pꝛo vſuris:aut non poꝛri⸗

git vitiũ ad vtrũq; pᷣncipaliter: ⁊ tũc aut vitiũ eſt ĩ acceſ

ſoꝛio ⁊ nõ ĩpedit pᷣncipale.vt.d.l.cũ notiſſimi.aut viciũ
eſt in pᷣncipali:⁊ tunc aut tollitur pꝛincipalede iure cõi:⁊
tollit᷑ etiã acceſſoꝛiũ in ↄñiam ⁊ ita etiam poſſet intelligi
hec lex.⁊.l.cũ ſpõſus·S·gñaliter.ff.de donatio.inter vir.
⁊ vxoꝛem.verumvſure iam commiſſe ⁊ ex ſtipulatione de
bite non videntur tolli ſoꝛte ſublata.vt.l.fi · S. fl.ff. de con

dictione indebiti niſi dicas pꝛincipaliter etiam eẽ pᷣſcri

ptũ obligationi vſurarũ curſus indubitãter impedit᷑ ſoꝛ
te ſublata non ſi nouata vel in iudicium ⁊ ſententiam de⸗
ducta. vt.l.j.S.de iud.⁊.S.e.l.in bone fidei.vbi veniũs

ex moꝛa lata ſnĩa ſuper ſoꝛte tollitur petitio vſuraꝝ:vt.l.
iiij . depoſiti.⁊.l.centum capue.in fine.ff.de eo ꝙ certo lo
co.Si autẽ pꝛincipale viciatur de iure ſpãli non viciatur
acceſſoꝛium:vt.l.j.ff.quibus modis pignus vel hyothe⸗
ca ſoluitur.⁊ hec eſt vera vbi pꝛincipale tollitur ipo iure
ſʒ ſi tollat᷑ ope exceptiõis lʒ ſit regła ꝙ eodẽ mõ deberet
acceſſoꝛiũ tolli:tñ fallit ĩ hypothecaria q̃ dicũt᷑/at etiã pᷣ⸗
ſcripta actione perſonali tollitur ipſo iure:ſed non in effe
ctu:nã tunc licet tollatur pꝛincipale remanet acceſſoꝛiuʒ
yvyrtt. l.ſextantes ·S/ latinus. ff. ðR excep.rei iudi.
E vſur ig Hiſpoſita.S.l.pꝛoxima.ha⸗
LZy 1 bent locuʒ in futuris caſibꝰ
M(Anon pꝛeteritis. hoc dicit. S
SS V CE null 0 Poſtq; pꝛohibitum ẽvſuras
6. — ¶Dyſurarum exigi videtur pꝛo⸗
VAhibitꝰ omnis modus ꝑ quẽ ꝑueniatur ad illð

vt ſic lex rebus non verbis imponatur.

= Denautico kenoze
S Kubzica.
W „ 1 „—
NAAIMaiectitiã pecuniã.
Eſura nautica pꝛeſtatur pꝛopter peri
◻ 2 Mculum ⁊ ceſſante periculo ceſſat effectꝰ
hoc dicit hec lex. .
— m pz P caſum facit queʒ
AND teneri de caſu qui als non teneretur.hoc dicit.
A(Collige ex bᷣ titulo ꝙ regłariter pecunia ẽ pe Pecũia ẽ
riculo debitoꝛis:vt.l.incend ium.S.ſi cer.petatur.⁊ ideo ĩ periculo
regulariter non pꝛeſtat vſuram centeſima quãdiu durat debitoꝛis
periculum ⁊ non poſt: ideo dicunt quidam ꝙ etiã hodie 8
eſt licita hec vſura:qꝛ eſt pᷣcium periculi quẽ ſubit credi⸗
toꝛ:vt.l.periculum.ff.e.⁊ qꝛ ponit ſe in dubio ſicut quãdo
duo ponunt pecuniã ſuꝑ tabulario ⁊ ludunt inuicem: nã
quilibet ſubit ſe foꝛtune:⁊ ideo non videtur peccatuʒ /ſie
nec hic cum foꝛtune ſe ſubijciat creditoꝛ.

Depoliti vel contra.
Mubꝛica.
beratur per caſuʒ
4 re ꝑempta/ſi pꝛetextu latrocinij ſi res
non perit nõ cxcuſatur.h.d.
Sop. ꝙ,en eat᷑ depoſit arius de caſu Depoſita⸗
vt. l. . S. ſepe. ff. e. So. aut queris an te riꝰ an tene
mneatur de culpa leui vel leuiſſima / ⁊ di atur de ca
oo ⁊+tenetur ſi conuenit vt de pericu⸗ ſuſoꝛtuito
lo teneatur non de caſu foꝛtuito niſi conuenerit vt hic. in
caſu tñ in quo de natura gctus veniebat leuiſſima culpa
vt in cõmodato pactum de periculo oꝑatur:vt veniat cꝭ⸗
ſus foꝛtuitus ᷣm glo.in.l.ſʒ ⁊ ſi quis ·S· queſitum. ff.ſiqͥ
cau.⁊ hoc ideovt pactũ opercet᷑ꝑ.lł.ſi quàdo.ff. de le.j.Al
tramontani dicunt ꝙ oꝑantur verba qñ poſſunt /ſ quã⸗
do poſſunt non operantur: at hic operari non oſſunt:na
verba pꝛeter mẽtẽ non oꝑantur:vt...labeo in fl. ff. de ſu⸗
pellec.le. at non eſt veriſimile ꝙ quis ꝑ pactum de pericu
lo velit ſe ad cauſam obligare cui pꝛouideri non pot: er⸗
go non fuit de mente:ſʒ pꝛima opinio ſeruat cõiter.aut fa
ctũ ẽ pactum de cuſtodia:⁊ tunc tenetur de leuiſſima cul
pa/ aut non interuenit pactum: ſed moꝛa/ tunc indiſtin⸗
cte tenet᷑ de caſu: vt.l.ſi plures.⁊. l.ſi in alia.ff.depoſi. aut
interuenit caſus/ tũc aut pᷣceſſit culpa ex qua tenebatur
⁊ ab iſta cauſatur caſus ⁊ tenetur vt dicto · S·ſepe. als nõ
vt hic. hoc dicit. . . .
ure In actione depoſiti veniũt vſu
re ex moꝛa ⁊ quaſi moꝛa ⁊ ſubla
to pꝛincipali tollitur acceſſoꝛium. hoc dicit Clſare an
cum duabus ſequentibus. ¶ Op. ꝙ vſure ve lure
niãt ex pactovt.l.luciꝰ.c.l.die.ff. e.So.młtis modis poſ veniat ex
ſunt venire vſure:nam pñt venire ex ſtipulatiõe pꝛopter pacto.
moꝛã vt cũ pꝛomittis dare cẽtumvſqʒ ad menſeʒ alłs pꝛe
ſtabis vſuras.Aliquãdo veniunt ex ſtipulatiõe pꝛopter
moꝛã caſus eſt in.l.lecta·S.fiff.ſi cer.pe.aliquãdo veniũt
ex pacto:vt.d.l.die.aliquãdo ex moꝛa vt hic :aliquando
ex quaſi moꝛa:vt.il.pꝛoxima.vt quis conuertit pecunis

9 £
9

cno P
ſmnulche
Gcuun⸗
uſapein
peeſtm
st ein
Nenamc
auocat
Inpern
yel fee
a
ſono de
ſopriet
lunactia
mnſactio
Necretum
ceneti
llactio.

ℳ
4

lpeounis
katurpnenn
ficulocalcce

CLulpa ſele
ainſg
jeretun hocde
fiterpecuntif
r Katur tli⸗
wäcqgnädim
damgetiben
gliqgneſibtatc
1dobooſangit
ludunriputemg
ideturpeuegſe
ſo.

hutt

3
Doſtnis
6benenoeren
dulanoenifſin
tbdd.
oſterusdett
Oantqberisenn
iwlculimun
ventn dehere
Connenetunhn
Prrleuſſman
outnn t
Sceimfi
iinfeil

=.

in vſus ſuos niſi eſſet data pecunia ad numerũ: quia tũc
videtur data poteſtas vtendi ea ⁊ excedit notiſſimos ter

minos depoſiti/remanet tamen depoſitum: vt dicta.l.lu

cius.¶ Itẽ op. ꝙ lata ſentẽtia ſuꝑ ſoꝛte nõ tollãturvſure:
vt. lj. S. de iudi. Sol. ibi debẽt ex ſtipulatiõe hic officio.
¶ Item op.ꝓꝙ etiaʒ officiũ per ſe admodũ actionis poſſit

Offm̃ an ꝓponi:vt dicta.l.ꝙ ſi minoꝛ.S.reſtitutio.ff.de mino.So.
poſſit ppo duplex eſt officiuz:qͥddã eſt mercenarium qð deſeruit in
ni ꝑ ſe ad actionibꝰ bona fide late ſᷣm naturã actionis / in ſtricti iu⸗
modũ ac⸗ ris non arbitrarijs deſeruit ſtricte / in arbitrarijs ſeruit
tiõis:? ⁊ q̃⸗ late ⁊ extra naturã actionis:nã in qualibet actiõe deſer⸗
tuplex ſit uit iudicis officium:vt.l.ij.S poſt oꝛiginem.ff. de oꝛigine
officium. iuris.⁊ ideo ꝓcedit talis libellus. Talis debet mihi de⸗

cem quare peto per vos ⁊ veſtrum officiũ condẽnari:qꝛ
hic nõ ꝓponitur officium meũ /⁊ ſic via extraoꝛdinaria

4

ſimul cũ oꝛdinaria ſed mercenariũ actionis ſine quo iu-⸗-
dicium expediri non potcſt/⁊ hoc officium finitur finita

cauſa pꝛincipali vt hic. Sed quoddã eſt officiũ meruʒs:⁊
hoc eſt multiplex: nam quodda pꝛoponit᷑ admodũ actio
nis ⁊ eius loco / vt quia peto aliqd dari vel fieri ⁊ exigit

plenam cauſe cognitionem vt illud quo petitur ſalarium
aduocati ⁊ reſtitutio:vt dicto· S reſtitutio.Aliud ẽ ꝙ eti⸗
am per modũ actionis ꝓponitur /quia petitur aliqͥd da⸗

ri vel fleri ſed non requirit plenã cauſe cognitionem: vt
l.j·S· cuʒ patronꝰ.ff. de offi.pꝛefec.vꝛ.⁊.l.nec quicqᷓ;· S. de
plano.de offici.pꝛoconſul.⁊ leg. Aliud eſt officium quod
pꝛopꝛie ⁊ vere dicitur merũ quod non ꝓponitur per mo
dum actionis:vt quãdo petitur interponi decretum ſuꝑ

tranſactione vel alienatione rerum minoꝛis ⁊ dicit᷑ iſtud
decretum quedam deliberata permiſſio abſolutionẽ vel

condẽnationem non continens.de quo in.l.cum hi.ff. de
tranſactio.⁊.l.nec quicq;·S· vbi decretum ſᷣm vnam lec.
de offici. pꝛocõſul.⁊ leg. „ ͦᷣͦ ionen
S ntoꝝ Sequeſter qui conuentionem
4 Mopter. So ener onironwendſonen

tionis ſeruare.hoc dicit Jaco.
Butrig.
P Elid gei m Hepoſitariꝰ tenetur pe⸗
1 eriu cuniam depoſitam red⸗
Ay dere / nec excuſatur ſi alij mutuauit. hoc dicit
Rans&Jaco. cum ſequenti. 85 herecktt,
„* eruus heredita
Gm hered itas. rius deponendo
Cacquirit actionem futuro hercd. d
. ndemnatus
S Bi depolitum. in actione depo
a ſiti eſt infamis. h. d.
S. z 1 n actione depoſiti non admit
J tiis. Furcomenlatte virnned
W tus contra pꝛiuilegiatũ vtitur ſuo pꝛiuilegio.
R&αhoc dicit Jaco. But. ¶ NMũquid pꝛopter impẽ⸗
ſas in re depoſita habet retentionem: videtur ꝙ ſic: vt.l.
in rebꝰ.S.poſſunt.ff.cõmo.ſed ibi loquitur in comodato.

Et ideo dic contra ꝓpter generalia verba huius legis.

¶Sed nũ quid exceptio ſpoliatiõis poteſt opponi: Glo.
ꝙ ſic.dñs etiaʒ poteſt obijcere de dominio ſi eifuerit de⸗

Exceptio poſita.¶ Modo op.ꝙ nondũ debeat cauere:quia nondũ
ſpoliatõis eſt controuerſia mota:vt.l.hoc autem. ff. ſi plus qᷓ. per.l.
an poſſit falci.Solu.vt glo.quia per denũciationẽ eſt mota cõtro⸗

opponi.

uerſia:modo certum eſt ꝙ per conteſtationẽ non impedi
tur reſtitutio:vt in auctẽtica hic poſita:⁊ dominꝰ veniẽs
debet audiri:quomodo ergo hoc debet intelligi: Reſpõ
deo aut nullus mouet queſtionem/a redditur ſine cauti⸗
one:aut dominus mouet queſtionẽ/a tunc aut per ſolam
denũciationem/ ⁊ tunc non impediet:immo fiet reſtitu⸗

tio pꝛeſtita cautione vt hic.in fine. Aut per rei vendica⸗

tionẽ:⁊ tunc impedit:vt in aut᷑.hic poſita.

2 Ed iam. Extraneus ergo non impe⸗
H I. dit reſtitutionem dominus
ſic:non per modum denũciationis:ſed per rei

HMRyendicationẽ ſic/ nec colonus vel inquilinus
poſſunt impediri ſoluere locatoꝛi / niſi a domino per rei

vendicationem. ¶ Sed quid ſi quis velit impedire per

Depoſiti vel cõtra. Mandati. Fo. C.

yqueſtraria ⁊ liberatur debitoꝛ per ſolutionem:
DPa Ere&licet inſtrumẽtum debiti penes creditoꝛem re-
manſerit. hoc dicit Jaco. But.
9 p enes Debet ſequeſter foꝛmã conuen⸗
9

ſequeſtrationem fiendam a iudice dicens ad ſe pertinere
certe puto ꝙ non poſſit impedire: quia videtur denun⸗
ciare q; petere/⁊ ita vidi ſeruari. Sʒ ſi rei vendicationeʒ
peteret hʒ locum lex kons ſiden fer⸗
1 Moꝛtuo deponente
Bp er uacuam ex pluribus heredi⸗
bus veniat vnus pꝑtem ſuã rei depoſite cõſequu⸗
tus / relique partes percuùt periculo heredum negligen⸗
tium. hoc dicit. . ð
¶ Op. ꝙ iſte non debuerit admitti ad partem ſuã:vt.l.ſi
plures. ff. e. So. aut depoſitum erat diuiduũ/⁊ tũc aut ve
nit vnus ⁊ recipit ꝑtẽ ſuã:vt hic:aut veniunt omnes vel
maioꝛ pars ⁊ totum cis redditur ⁊ cauent de ſoluẽdo ꝑ⸗
tẽ alteriꝰ / vt. l. j·S. ſi pecunie.ff. e. Si aũt id qð erat depo⸗
ſitum erat indiuiduuʒ/a tunc ſiue veniãt omnes ſiue ma
ioꝛ pars ſiue vnus reſtituitur eitota res p̃ſtita cautione
vt.l.ſi plures.ff.e.ſ Itẽ op.ꝙ teneatur cõicare ſocijs ꝑteʒ
ſuã / vt. l. verum. ſi cum tres.ff. pꝛo ſocio.So.ibi loquit
in ſocietate q̃ hʒ vicẽ fraternitatis.

Mandati.
RKRubzꝛicc.
E Pꝛocuratoꝛ pecu⸗
S Duerſus. conuerſam ĩ do
W. mini vtilitatẽ repetit cum vſuris ⁊ ſa⸗
VWNBlarium fm iuris foꝛmã.hH..d.
V SN& ‚¶Sz q erit iudicis cognitio ſuꝑ ſala⸗
3 C NErio. Rñdeo qꝛ aut fuit incertũ ſalariuʒ
RAREAEn rio. †e. aut fuit pꝛomiſſum certũ tũc

Rpꝛomiſſum ⁊ nil põt cõſequi /vt.l.ſala⸗

aut pꝛocuratoꝛ erat ałs facturus:⁊ babet actionẽ mãda⸗

ti/aut non erat ałs facturus/ tunc aut era t factuʒ qdðᷣ cõö⸗
ſueuerat locari:⁊ hʒ locum locati actio ałs pᷣſcriptis ver
bis: vt. lI.naturalis· S. at cum do ff. de ̃ſ⸗ crip.verb.¶ Que⸗ Aduoca⸗
1o ergo qẽ differẽtia inter aduocatum ⁊ ꝓcuratoꝛẽ. Rñ⸗ tus qũo
deo qꝛ ſi incertũ ſalarium pꝛomittitur aduocato bñ ſibi differt a p
debetur: qꝛ ⁊ ſine pacto debefetvt.l.j..S.in honoꝛarijs ff. curatoꝛc·
de var.⁊ exoꝛ.cog.vñ ſi lex iuuat nulluʒ / iuuat foꝛtius iinn
J ualidum vt.l.vnica.circa pꝛincipiumj.de rei vxo.actio.
pꝛocuratoꝛi vero non debetur vt.l.ſalarium Je.aut fuit

. Promin uʒ nudo pacto ⁊ debetur aduocato cõdic. ex hac

. vnica. S. de ſuffragio.pꝛocuratoꝛi officio iudicis.¶ Eſt
⁊ alia differẽtia:qꝛ lʒ aduocatus non erat ałs facturꝰ nõ
petit vt mercedeʒ:ſʒ vt honoꝛariũ ſicut ⁊ mẽſoꝛ vt. l. . G.

ſed ſi mercedẽ.ff ſi mẽ.fal.mo.di.pꝛocuratoꝛi/vt merces

debetur actione locati ſi nõ erat ałs facturus.

—— Hec lex põt legi ita
Gm ex caulſa. dictio afacter ſim
plicẽ relatiõem/ ita ꝙ non.
¶Oopo. a diuiſione ſic aut pater obligauit
pignoꝛa ſua alij nomine creditoꝛis ⁊ agit cõmodati:aut
ſibi ſuerũt obligata ꝑ debitoꝛẽ/ agit hypothecaria ⁊ ceſ
ſat actio mandati:huius timoꝛe ſunt hic varie lecture.
J p ater Potes intelligere ꝙ mandauit
'actiones donando/vel tanẽ; p⸗
curatoꝛi ſuo.hoc dicit. J .
– Ti am Quãdo pꝛocuratoꝛ agit cãm cũ
EEh madato etiã ſi malum finẽ capi
alt negocium ſũptus litis repetit ſecus ſi non
Rrnn habet madatum. h. d. tex. 7 glo. ⸗
¶ Op· ꝙ non repetat ſumptus:vt.i::ſi ſine.S. q auteʒ.ff Pꝛocuta

rẽ ra.haberi.⁊.l.iiij.iudi.ſol.So.ibi carebat mandato: ⁊ toꝛ qñ poſ

ideo non agit:qꝛ nec vtiliter inchoauit nec finiuit:hic ha ſit repere⸗

buit mãdatum/⁊ ideo ſubuenit ei qui ſequutus ẽ dñi vo⸗ re ſũptꝰ li

luntatẽ: vt.l. iij. ff. de in rem verſo. tis: qñ
J maritusg. Imputatur ꝓcuratoꝛi q ſit ei ipu⸗
2

.. 1e bonoꝝ poſſeſ.domino nõ tandum.
petijt.hoc dicit. 8

¶ Quero ergo qñ imputetur ꝓcuratoꝛi. Rñdeo aut nõ
habuit mãdatum ⁊ non põt ei imputari/aut habuit ſpãle

mãdatum/⁊ tenetur ſᷣm oẽs:vt.l.ſi quis mihi·S. iuſſuʒ.ff.

de acqui.hr̃di.Aut habet gñale mãdatum /⁊ dicit gloſ.ꝙ
tenetur ⁊ male arguit:qꝛ ẽ vᷣum ꝙ ratihabitio equipetur
gñali mãdato:ſʒ ſpãli/⁊ hec vidẽtur pꝛobare ↄᷣꝛium a g⸗
rio ſenſu ibi madaſſe te ⁊c̃. Sed ſi vis tenere gloſ.teneas
eius tñ ratio non placet. Quero de ratione dubuãdi:⁊

dic vt glo.⁊ attẽde qꝛ ratio quare hr̃duas noõ põt adiri ꝑ

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis

pꝛocuratoꝛẽ eſt/qꝛ ſolo animo aditur vñ mãdãdo pꝛocu⸗
ratoꝛi ꝙ adeat habeo animum adeundi/a ideo ſtatim he
res efficioꝛ vnde amplius non poſſum fieri hr̃s.

ofiſſa Et expꝛeſſum ⁊ tacitum
J fid eiuſloꝛ. mãdatuʒ inducit mãda⸗

Hactionem hoe diel. dat ereqlrort gli
CZXIi ui manda
Flitteras. creditoꝛi alij

mutuari tenet᷑ mãdati /debi⸗

R toꝛi vᷣo actione de mutuo.h.d.
¶ Op. ꝙ hẽat locũ vtilis ĩſtitoꝛia ⁊ nõ mãdati vt.l.ſi mu
tuã.S. de exercito.actio.So.aut directũ fuit mãdatũ cre
ditoꝛi/⁊ dat᷑ ei ð mãdãtẽ actõ mãdati ⁊ dat᷑ actõ mutui ꝰ
accipientẽ /vt hic:aut fuit directũ debitoꝛi /⁊ datur vtilis
inſtitoꝛia ↄð mãdãtem:vt in ↄꝛio.¶ Iteʒ op.ꝙ nulla actio
detur mãdãtem /vt.l.ſi vᷣo·S·cum quidã.ff.e.So.ibi ſo⸗
lum recommend auit debitoꝛẽ amico ſuo hic mãdauit vt
eis pecunias mutuaret.ſ Item op.ꝙ directe detur actio
de mutuo ̊ mãdãtem ac ſi ipſemet accepiſſet vt.l.ſi ex cõ
tractu.S.q cum eo.So.vt glo.Collige ergo ꝙ aut l̃e fue

runt directe ad creditoꝛẽ/⁊ tunc aut erãt ſolum cõmẽda⸗

toꝛie ⁊ non tenetur cõmendãs vt.d.l.ſi vᷣo⸗S. cum quidã.
aut in eis continebat᷑ ꝙ deberet mutuari pecunia debito
ri:⁊ tunc mãdãs tenetur mãdati /debitoꝛ certi condic.vt
hic:aut lr̃e directe ad pꝛocuratoꝛẽ fuerunt ſiue debitoꝛeʒ

diem / poſt ſic vt. d. l. ſi tibi mãdauero. Si aũt omittit ꝑ⸗
emptoꝛiam:⁊ tunc aut cõpetebat ei tm̃ ⁊ nihilominus a⸗
gat nec diſtinguo ſciens fuerit vł ignoꝛãs: qꝛ in fctõ ſuo
non cadit ignoꝛãt ia:vt.d.l.fideiuſſoꝛ·S·fl.ſi autẽ compe
tebat / etiã ipſi reo:tunc aut omiſit ſcienter ⁊ non agit: vt

hic:aut ign oꝛãter:⁊ tunc ideʒ ſi ignoꝛauit ius: ſecus ſifa
ctum:vt.d.l.ſi quis pꝛohibuerit. Item ſi omiſit appella⸗
tionẽ non agit niſi in duobus caſibus qui ſunt in.l.ſi pꝛo

= curatoꝛẽ·S. ſi ignoꝛãtes.ff.mã.
WBm per pꝛocuratoꝛem.
WSi pꝛocuratoꝛ leſit cauſam meã tenetur actio
ne mandati.hoc dicit.

99Mocuratozem. orrarde re⸗

na fide faccre.hoc dicit. N:o⸗
9 ꝛocuratoꝛ tenetur
A 6 Pꝛocuratoꝛe.edolo lara culpa/le
1 Huiz leuiſſima: ? qui oẽ dicit nihil excludit.
¶Op. ꝓꝙ debeat diſtingui cuiꝰ gratia fuerit fa

— andnaf' Abi madatum ba
(¶Gm mandati. Abi madatumba

debet ſeruari:ſed ſi habet incertos ſufficiẽt bo

Mnata.

tũc dñs mãdãs tenetur vtili inſtitoꝛia vt dicta.l.ſi mu⸗ ctum madatum:vt ſi gra mãdãtis veniat dolꝰ⁊ lata cul⸗ (odo⸗
tuam:aut fuit miſſus accipiẽs tanqᷓ; nuncius / ⁊ tenet᷑ cõo⸗ pa ſi mãdatarij leuiſſima: ſivtriuſq; veniat leuisvt.l.ſi vt lens
dic. certi. vt. d.l.ſi ex contractu. certoS. nũc vidẽdũ.ff cõmo. So.hic ſpãle:vt ĩdiſtincte ite
S Stibi Ex mãdato de mutuãdo naſcitur man veniat leuiſſima ⁊ eſt ratio:qꝛ videtur ſe idoneum aſſere *
2 dati actio.hoc dicit. Z rer re cum ſuſcipit mãdatuʒ ſicut dicimus in aſſeſ Runen
DAJ o ea Agit mãdati qᷣ pꝛo alio fide⸗ fe ſoꝛe: vt. l. ij. ff. ꝙ quiſq; iuriss mrevo
D Ne iuſſit:ſiue iã ſoluit ſiue iã con⸗ S ſe 63 d 73 Poſt conſummatum man⸗ 1 nen
a dénatus eſt. ſiue reus pꝛincipalis iam incepit ☛ J ecu U. datuʒ pꝛeſtat dominus pꝛo⸗ Kackt
F maas anale vti ſubſtãtia ſua/ ſiue fideiuſſit ad certum un

T non eſt liberatus ad tps:ſiue diu extitit in obliga⸗

curatoꝛi intereſſe mandati.h.d.

ero n

V And atum. Hesulariter mandatum Mãdatũ rdoli

re ĩtegra moꝛte dñi finit᷑ moꝝe dñi
ACSOp. ꝙ non finiatur moꝛte vt.l.ſi vero nõ re⸗ finitur. .
VJa E& muncrandiS. vlti. ff e. So. aut quis mandauit W Diſ
fieri poſt moꝛtem qð põt colligi ex verbis expᷣſſis: vt qꝛ
dicis ſoluas poſt tali:vel cathegoꝛice:vt quia dicit fune
rabis me:⁊ tunc non finitur moꝛte.vt.d.l.ſi vero·S·vlti.⁊
l.fl.ff.de ſolu.aut mandat aliquid fiendũ in vita:tunc aut

tione:ſi tñ ſoluit dum ſe poterat exceptione tueri non hʒ
actionẽ mãdati.hoc dicit. †
. ¶ Nota pꝛimo ꝙ regula eſt ꝙ fideiuſſoꝛ ãteq; ſoluat non RE
Fideiuſ⸗ agit mãdati fallu in caſibus hic poſitis. Scðo ꝙ ſi omi⸗
ſoꝛ non a⸗ ſi exceptionẽ qua poterat ſe tueri/⁊ ſoluit non agit man
gitmada⸗ dati.¶ Quero qũo pꝛobetur ꝙ ceperit diſſipare ſubſtatiã

nd ſol ſuã. Rñdeo ſi alienabat bona ſua /ſi ludebat / ſi cum mere

tricibus verſabatur:⁊ intellige ꝙ taliter diſſipabat ꝙ me
rito fideiuſſoꝛ poterat timere:ałs ſecꝰ Quid em̃ ſi ſua bo
na valebãt decẽ milia ⁊ expendit male centum:certe fi⸗
deiuſſoꝛ non pꝛopterea aget.
¶ Dppo./ꝙ regulariter agat fldeiuſſoꝛ anteqᷓ; ſoluat:vt.l
ſi mãdato.ff.e.So.hic mãdauivt pꝛo me ſolueret:ibi ꝙ/p
me rem emeret:⁊ eſt ratio qꝛ ille non agit ex cõtractu qui

effectus eius dʒ conſummari poſt moꝛtem:tunc aut man

datarius ſciuit moꝛtuum eſſe mandantẽ t finitur mãda⸗
tum /ſi ignoꝛauit durat:vt.l.cũ ꝑ.S:meuio.ff.de le.ij.aut
effectus dʒ ſumi in vita:⁊ tunc finitur moꝛte dñi re inte⸗
gra:vt hic ⁊.l.inter cauſas in pꝛin.ff.manda.Sʒ q̃ eſt di

ferẽtia an mandetur fiẽdum poſt moꝛtem an in vita cuiꝰ
effectus dirigatur poſt moꝛtem. Rñdeo qꝛ quando man

nondum impleuit:cum ergo mãdo vt fideiubeat videoꝛ dat᷑ flẽdũ poſt moꝛtẽ durat/poſt moꝛtẽ obligatio ⁊ actõ knmin
mãd are vt ſoluat:vt.l.indebitã.ff. de condic. indebiti: · maãdati:vt.d.l.ſi vero ·S.·fl.ſʒ qũ dʒ in vita expediri fini⸗ tice
ideo añqᷓ; ſoluat non impleuit mãdatum: ⁊ ideo põt age⸗ tur mandatum moꝛte:lʒ pꝛopter ignoꝛantiã excuſctur ꝓ Amnoſet
re:⁊ ſi nõ ſoluit.( Modo quero que ſit differẽtia an agat curatoꝛ:vt.d.lʒ.inter.in pꝛin.⁊ ſunt hec in argumẽtum ſta ir ziis
poſt ſolutionẽ an añ in caſibus hic poſitis.Rñdeo qꝛ qñ; tuto cauetur ꝙ qui facit teſtamentũ dʒ illud facere in me lilen⸗
ſoluit agit ad pecuniã:in alijs agit vt liberetur: vt.d.l.ſi moꝛialibus deſcribi:quidã fecit teſtamentum ⁊ manda⸗ ſicig
mãdato·S.ij. IJtem op.ꝙ etiã poſt ſolutionem non agat vuit cuidam vt faceret in memoꝛialibus cõis poni eum et fürukt
vt.l.ſi tibi mãdauero.in pꝛin.ff.e.So.vt gloſ.qꝛ ibi ſoluit ſtatim moꝛtuus eſt teſtatoꝛ:nunquid poſt moꝛtem madã ſeunul⸗
añ tpᷣs. Itẽ attende ꝙ qñ quis omittit exceptionem: aut tis poterit explicari⸗ Videtur ꝙ cũ teſtm̃ debeat aſſume ſümnere⸗
eſt ſciens ius ⁊ factũ ⁊ ſibi pꝛeiudicat. Idem ſi ius igno re poſt moꝛtem diſtingui debeat an ſciat mandatariꝰ de⸗ limg
rat:ſecus ſi factum.q Ire op.ꝙ dãnatus iniuria iudicis functi mandãtem ⁊ nò poſſit explicare:aut ignoꝛat:⁊ ſic ſſe
agat:vt. l.ſi quis pꝛohibuerit.ff. de publicia. So.vt gloſ. vt.l.cum pr̃·S· meuio.ff.de le.ij. glen.
Item op.ꝙ etiã ſi omittat exceptionẽ poſſit agere vt.l. SAl . Salarium incertum re ⁊ gñe ꝓ⸗ Uſevoni
ſi fideiuſſoꝛS. quedã.ff.e.So.ibi omiſit declinatoꝛiã:hic ₰ t atium.cratoꝛi non debetur. hoc dicit eßcire
ꝑemptoꝛiã.¶ Itẽ op.ꝙ etiã ſi ꝑemptoꝛiam omiſit poſſit ◻M Jacobus Butrigarius. .J fitige
agere:vt. l. idemnq; · penul.ff. e. So.vt glo.qꝛ ibi erat ex⸗ R S5 Oꝛecium rei diſtracte cum man⸗ ſnelcde
ceptio turpis:⁊ que ſoli fideiuſſoꝛi cõpetebat.¶ Iteʒ op. PE E cij. Ere meo redditur mihi cum vſu⸗ nte pͤn
ad lein derliſ ſaerugar g ſ. ke So· vr glo⸗ Item op. N. MWris licitis non illicitis. h. d. ai
ꝙ excuſetur ſi non appellet pꝛocuratoꝛ:vt.l.ſi Rocurato⸗ Ss re 1 acir „ ſiſti
rem.S.ſi ignoꝛãtes.ff.mãdati.So.vt gloſ.qꝛ ſpãle eſt ibi J 0 ntr Mos ege procratde t er
7 igdedrE. „P. . r ior cto de quota litis:ſed bñ a⸗ lnes
in duobus caſibus:aut ergo fideiuſſoꝛ omittat declinato ir ad B f; Dicani Ut
& in 1tciji. Dkia: git ad ſumptꝰ.h.d. Quero qñ dicatur pactũ llgiyth
riã iudicij:⁊ tunc aut erat exceptio:tu non es pꝛocuratoꝛ . i-f. Di dſin
e . . r Ade quota illicitũ:⁊ dicvt gl.(¶ Sʒ qͥd ſi manda ,no
⁊ illã bñ debet opponere:qꝛ non liberatur ſoluendo illi: tũ non eſt gratuitum. Rñdeo ſatis eſt quãtum ad hoc vt ſcau
ſʒ ſi eſt exceptio / tu nõ potes eſſe pꝛocuratoꝛ:quia miles: poſſit agere nomine:qꝛ ſi ffl⸗ it ꝙ hab vñi voluntatem nſſi⸗
⁊ tunc ſi illã obmittit /agit vt.l.ſi fideiuſſoꝛ·S·quedam.ff. vt. l.ſi Pobilli⸗S. velegenu⸗ idene . e 71 uotiẽs · S. inen
e.aut erat dilatoꝛia ſolutionis:⁊ tunc aut veniebat ex pp itẽ ſi tpali.ff. de admi.tu.⁊.i.tutoꝛi 5 nego r ſz refert ſinen
cto ex ꝑſona ſua ⁊ turpis ⁊ agit:vt.l.idẽq;.S.penu.ff.eę. ſʒ Vin hoc:qꝛ ſinoͤ eſt. roilrni, as 5 ri ſi gra antci
ſi veniebat ex pſona ſua ⁊ non erat turpis:ſʒ reo non ccom Etuitum aget mnalch iti h. d 5 nicani,
petebat:nihilominus ſi omittat /cã agit:vt.l.ſi fideiuſſoꝛ õLz e nandar d. nr ctione dire Ninec
CG. vlti.ff e. aut competcbat reo pꝛincipali it s ,/6 . V R xe Condẽnatus in mãdati actione din meca
Vlti. ff.. aut competcbat reo paincipali ? non agit w5’ R RA-TτE.ct ifamgt a in pꝛopꝛijs rebꝰ culjs Eliedi

ſ

1

bet centosteni
kentos ſftun

Noantager
edcloſunan
nihllarcitt⸗
ctuisgarifne
ligt doldrhtgh
niarlerisnli
bälerytidlfi
ſe idoneumt
tdicimas int

ſummatumr
ſta dominnen

Nartermunlnz
gra monredite⸗
teytl ſpeonin
Autqpisnnte
erbiserſſbn
erytquüsdietin
d.l ſyeroent
düinviteumen
ttemmetuncer
net finiturni
euio fdeleſ
noꝛte diͦl fet
gnda. Sz qe
em anin vin
uenenn
eodligationt
vns erpotin
antii er
cinargvninnt
iludfurhn
Anentunt h
us cobenam
Genmtennil
icfünchenaſin
ürnmdunin
rrauttgvonnt⸗

geenunnetlie/
dehen i

ſeruaraunt
Diſreckant.
ciurnttant⸗

ſ

tur:ſʒ non punitur: ſed in alijs culpatur⁊ punitur.hoc.d.
¶ Mõ no.ꝙ in re ſua quilibet eſt arbiter.i.diſpenſatoꝛ nõ
pꝛopꝛie arbiter vt.l.penul.ff.de arbit.¶ Modo q̃ro qũ di⸗
gnoſcat᷑ dolus⁊ lata culpa ⁊ leuis ⁊ leuiſſima.Rñdeo do
lus vẽit ex malicia/lata culpa ex fatuitate vt ignoꝛare qð
oẽs ſciunt:euis eſt omittere qð diligẽs hõ faceret:leuiſſi
ma culpa eſt omittere illud qð diligẽtiſſimꝰhomo faceret
⁊ ita colligitur ex lege ſi merces ·S·qͥ columnam. ff.loca.⁊
glo.nr̃a. Item opp.ꝙ non ſolum exacto officio debeat
gerere:ſed etiam exactiſſimo cum de leui culpa teneatur
vt l. Reoecnatoꝛe Fco. So. t Sonn r
S ut ceſſio ẽ ſiłata ⁊ nõ valʒ
Er d luer *aut nõ eſt ſimulata ⁊ valet ſʒ
ex tribus in dubio pꝛeſumitur ſimulata/pꝛimo
Rſi pꝛo parte vendit ꝓ parte donauit. Secundo
ſi deficit titulus in ceſſione. Lertio ſi minus eſt pꝛecium
q; quantitas in ceſſione contenta.h.d.cũ ſeq.
¶ Ex text.Lita tñ hic pꝛoſequitur caſum ſuperioꝛem vt
addat.ſ.quando pꝛeſumitur ſimulata ex paruitate pꝛecij
quid fieri debeat.Collige ergo ꝙ aut conſtat ceſſiõem cẽ
ſimulatam ⁊ non valet in dubio pꝛeſumitur ſimulata ſi al
terum de tribus interueniat. Pꝛimo ſi minus eſt pꝛeciuʒ
ceſſionis q; quantitas ceſſionis.Secundo ſi eſt pꝛo parte
donata.Tertio ſi deficit titulus in inſtrumento ceſſionis
¶ Modo q̃ro quid ſi in inſtrumẽto continetur ꝙ confeſſꝰ
eſt cedens ſe nolle ceſſionis tãtã pecunia recepiſſe an ſuf⸗
ficit:⁊ dicit ꝙ non:ſʒ hoc quantũ ad debitoꝛẽc᷑:cõfeſſio tñ
pꝛeiudicat confitenti:vt.l.generaliter.S.de conſti.pec.qꝛ
debet re vera pꝛecium numeratũ:⁊ ideo in inſtrumẽto po
nitur quotidie:ceſſit ex cãẽ emptionis iure õᷣ talẽ ꝓ tãto pᷣ⸗
cio numerato in pꝛeſentia mei ⁊ teſtium intra ſcriptoꝛum
2 quidam adiciunt ⁊ male pꝛout ↄfeſſus fuit cedẽs. Itẽ
quero nonne ceſſat ſimulatio ſi eſt pꝛo parte vendita ⁊ ꝓ
ꝑte donata quare ergo dr̃ ſimulata. Reſpondeo vt gloſ.

. –☛ „₰
Di ſeruus extero ſe emi mãda⸗
uerit. MRubꝛica.
⸗ 7J ſeruu 8 Si ſeruꝰ mandat e⸗
. D· neo ð ſe emẽdo ⁊ ſta
Atũ ẽ in flnibꝰ mãd ati:mãdatũ ẽ nullũ:
(z recõualeſcit ẽptiõc ſecuta:⁊ ſi ſoluat
eẽptoꝛ nũmos peculiares nõ liberatur
9) nec pᷣt dñs agere mãdati de ãcilla ⁊ vẽ
W A diti de pᷣcio. ¶ Diuide ĩ qᷓttuoꝛ partes
lammEAA q2 pzima loqt de viribus mandati qñ
ſtatum ẽ in finibꝰ mãdati. In ſcdᷣa loqͥt᷑ qñ ꝓceſſum ẽ ad
ẽpt ionẽ. In tertia ponit qũo nõ liberat᷑ ẽptoꝛ nũmos pe
culiares ſoluẽdo. In q̃rta ponit qũo dñs nõ pᷣt duas acti
ones ↄꝛias ꝓponere:ſʒ alterã dʒ eligere.Scðda ĩcipit ibi
Ltñ ertia ibilſi itaq; Quarta ibilnec tñ Ad euidẽtiã
ẽ ſciẽdũ ꝙ ſi ſeruꝰ mãdat ð ſe emẽdo põt ↄſiderari ſeruꝰ
ð iure nat᷑ali put ẽ liber ⁊ aliqs. Itẽ de iure cili put ſe rep
ſetat ⁊ nullꝰ ẽ. Itẽ ꝓut repᷣſẽtat dñʒ. Itẽ ẽ ſciẽdũ ꝙ rem
ſuã emere qͥs non põt vt.l.ſi in emptione·S. rei ſue.ff.de ʒ
hẽ. emp. Itẽ ꝙ id qð nõ lʒ ꝑ me:neclʒ ꝑ aliuʒ vt.l.ſi mr.j.
ti.j.¶ Itẽ ẽ ſciẽdũ ꝙ dñs factꝰ nõ põt apliꝰ fleri dñs:vt.l.
ſeq · STana.ff.de vſucapi.⁊ .·j.in q.cau.ce.lõ.tem. pᷣſcrip.l.
in ſeruoꝛũ.¶ Itẽ ẽ ſciẽdũ ꝙ vnꝰ gctus inualidꝰ pᷣtextu al
teriꝰ qñ recõualeſcit:vt.l.ſtipulatio iſta · S· alteri. Item ẽ
ſciẽdũ ꝙ ẽptoꝛ dʒ facere nũmos vẽditoꝛis:vt.l.exẽpto.ĩ
pnci.ff.de act.ẽp. Item eſt ſciẽdũ ꝙ lʒ actiones vꝛie ſint
in eẽ ꝓducte qñ nõ ſũt ↄꝛie ĩ oꝛigiĩe:ſʒ ĩ exercitio als non
naſcerẽt᷑ ãbevt.il.eũ qͥ.de inoffi.teſta.⁊.l.ſed ⁊ ſi pupillus.
S·ſi ĩſtitoꝛia.ff.ð inſtito.lʒ ergo qñ ſũt ↄꝛia ĩ exercitio ſint
ſim ineẽ ꝓducte:tñ ſimul non pñt pponi:immo vna dʒ
eligi vt hic:⁊.l.j de furt. Item eſt ſciẽduʒ ꝙ lʒ regularit᷑
Ictꝰ nõ ðᷣbeat claudicarevt.l.iij.ff.mã.tñ vbi iuſta ſubeſt
rõ claudicãdi claudicat vt hic:.l.cũ ſeruꝰ.ff.mãda.is
pᷣmiſſis ponc caſũ ĩ termĩs iſta foꝛma.Queſiuit iuuenis a
pꝛicipe ſeruꝰ titij mãdat ſeyo vt ipᷣm emat:q̃rit᷑ an ab ini
tio teneat mãd atũ:⁊ rñũdet Imꝑatoꝛ ⁊ dicit ꝙ non/ꝛ è rõ
qꝛ aut cõſideras fᷣuũ de iure naturali ꝓut ẽ liber: ⁊ nõ tʒ
mãdatũ:qꝛ liberi hoĩs nõ ẽ cõmerciũ: aut conſideras cũ
de iure ciuili ꝓut dñm repᷣſẽtat:⁊ tũc nec valet mandatũ
qꝛ tũc dñs mãdare videt᷑ vt ſuo noĩe res ſua emat᷑: ꝙᷣ nõ
cẽ pᷣt. Pꝛeteres reꝑiret᷑ idẽ eẽ ẽptoꝛ ⁊ vẽditoꝛ inſtat iuue

BGi ſeruus extero ſe emi mandauerit. Fo. CXXXVII.

nis:ſed quid ſi dñs cum vendidit. Rñdet᷑ ꝙ recõualeſcit
mandatũ. Sed quid ſi emptoꝛ dño ignoꝛanti ſoluit num
mos peculiares an liberat᷑ ab actiõc ex vendito. Rñdet᷑
ꝙ nõ:⁊ ideo dñs hʒ electionẽ an velit ↄuenire emptoꝛem
ad pᷣciũ actiõe ex vẽdito an petat anculã actiõe mãdati
vtraq; vero actionẽ exercere nõ põot:qꝛ ſic eẽt ſibi ↄꝛius ĩ
effectu ⁊ ideo repellẽdꝰ.h.d. ¶ Quero de rone legis ĩ p⸗
ma parte/quare ſi ſtatum eſt in terminis mãdati nõ valzʒ
mãadatũ: Rñdeo:qꝛ hic triplex põt eſſe cõſideratio:nam
põt conſiderari ſeruus m ius naturale:⁊ ſᷣm hoc cũ ſit li
ber nõ tʒ mandatũ:qꝛ ſe ipſũvẽdere nõ põt:⁊ qͥꝛ liberi ho
minis non eſt cõmerciũ: vt.l.iij.⁊.l.liberi.de ↄhẽ.empti.
Atẽ põt cõſiderariſᷣm ius ciuile ⁊ ſᷣm hoc nullꝰeſt:⁊ ideo
mãd atũ non tʒ:vt.l.qð attinet.de reg iur. Itẽ põt conſi⸗
derari ex pᷣma dñi pꝛo vt ipſũ repᷣſentat: vt.lin hmõi.de
õhẽ.emp.⁊.l.cũ macipiũ.fr.de cdil.edic.⁊ ſᷣm hoc etiam
nõ tenet mãdatũ:qꝛ dñs mãdare nõ poſſet de re ſua emẽ
da¶ Op.ꝙ inſufficiẽtẽ reddiderit rõnẽ ⁊ inſufficienter lo
quat᷑ tex.qꝛ põt ↄſiderari ſeruus ſ̃ᷣm ius gentiũ m quod
nsturaliter obligat᷑:vt.l.naturaliter.⁊.l.ſi id qð.ff.de con
di. indeb.ergo dʒ tenere mãdatũ.Sol.aut ſeruus madat
aliquẽ emi ⁊ tũc tʒ mandatũ vt in ↄꝛio.aut mandat de ſe
emẽdo/ tũc nulla ↄᷣhitur obligatio qꝛ ſeq̃retur ꝙ dñs ip
ſe eẽt emptoꝛ ⁊ vẽditoꝛ/qð ratio coꝛrelatiuoꝝ nõ patitur
vt. l.j ff.de rer.permut.Itẽ qꝛ rẽ ſuã emeret qð eẽ nõ põt.
Itẽ op.ꝙ ex perſona dñi teneat mãdatũ/nã põt mãda⸗
re rẽ ſuã emi ⁊ pecuniã ſuã mutuari:vt.l.ſi madauero/S.
ſi hij.ff.mãda.⁊.l.idẽq;.S.ſi titio ff mãda.So.aut mãdat
alicui vt emat vt nõ noĩe dñi ſʒ ſuo ꝓpꝛio ⁊ tũc tenetvt in
ↄꝛio:aut mãdat vt ſibi emst᷑ ⁊ non tʒ /vt hic. ¶ Itẽ op.q
etiã ſi mãdat emi nõ pꝛo ſe/ſʒ alij nõ teneat mãdatũ:iĩmo
alia actione agat᷑:vt.d.l.idẽq;.S.ſi qͥs titio. So.qñ vnus
Ictus deducit᷑ in mãdato:aut è plene ipletꝰ ⁊ ↄſummatꝰ
⁊ tũc expirat mãdatũ ⁊ agitur ex gctu cõſummato:⁊ ita
loqᷣtur lex ↄꝛia.aut nõ eſt plene cõſummatus ᷣciꝰ qui de
ductꝰ eſt in mãdatovt eſt hic:nã per ſolã emptionẽ nõ eſt
impletũ mandatũ ⁊ ita loquitur lex nr̃a.⁊.l.ſi heres.ff.de
act.empt ¶ Modo qro qͥd ſi mãdat dño de ſe emẽdo:di⸗
cit gl.idẽ qð ſupꝛa. Vltramõtani j.Sʒ vterq; bñ põt di⸗
cere.nam aut q̃ris an teneat mandatũ: ⁊ dico ꝙ nõ / ſicut
hic in caſu noſtre legis ⁊ ita loqtur gloſ. Aut qris an re⸗
cõualeſcat emptiõe ſecuta:?⁊ dico ꝙ non.⁊ ita loquuntur
vltramõtani/⁊ eſt rõ.qꝛ nec q́;dtũ ad emptionẽ reconuale⸗
ſcit:qꝛ ſue rei emptio non tʒ:vt.l.ſi in emptioneS. rei ſue.
ff. de contrahend.empt. Itẽ quia eſſet emptoꝛ ⁊ venditoꝛ
nec reconualeſcit q;tum ad mandatum/quia inter dñũm⁊
ſeruum non caderet obligatio:ſed in caſu noſtre legis re⸗
cõualeſcit/qꝛ inter dũm ⁊ extrancum debet obligatio cõ⸗
trahi.¶ Item quero quid ſi mandat de alia re dñi emen⸗
da ⁊ videtur ꝙ valeat mandatum iure naturali conſide⸗
rato quia eo iure eſt liber/⁊ liber mandare poteſt: ſed cer
te debes conſiderare obligationem ⁊ obligationis effe⸗
ctuʒ / obligatio naturalis bene contrahitur cum ſeruo eo
iure ſcilicet naturali:ſed non habet effectum ſola natura
lis ⁊ obligatio ciuilis in ſeruo non poteſt exiſtere effectꝰ:
ergo obligatiõis debet in domino aſſumi ⁊ ſic ciuilis qd
eſſe non poteſt:quia ſue rei emptio non tenet/⁊ quia eſſet
emptoꝛ ⁊ venditoꝛ reconualeſcit tamen mandatum ven⸗

ditione ſequuta/vt hic.¶ Item quero quid ſi mandat do

mino de re aliqua domini emenda:? Reſpondeo codem
modo ꝙ naturalis contrahitur ſed ciuilis nõ poteſt adij
ci rationibus ſupꝛadictis:licet enim liber poſſit manda⸗
re de re ſua alij emenda:non tamen poteſt mandare vt ſi⸗
bi ematur /nec nunq; poteſt reconualeſcere ne idem repe
riatur emptoꝛ ⁊ venditoꝛ rei ſue.( Item quero quid ſi eſt
ſeruus duoꝛum:⁊ mandat vni de re alterius emenda an
tenet ⁊ certe non eſt dubium naturalem obligationem cõ
trahi. Sed an ciuilis poſſit adijci ex perſona dominoꝛũ⸗
videtur ꝙ ſic ex perſona eius qui non eſt dominus rei vẽ
dite:quia quantum ad illum qui eſt dominus rei non po⸗
teſt tenere emptio/quia eſt res ſua.videtur ergo ꝙ par⸗
te teneat ſi eius qui non eſt dominus/⁊ ſic quod iuris eſt
de toto quo ad totũ / ſic de parte quo ad partem.Tu dic
ꝙ tenet in totum ex perſona eius quinõ eſt dominus cui
ſolidum queritur poſtq; alteri queri non poteſt / vt. l. pꝛo⸗
inde.S.finali.ff. de ſtipulatione ſeruoꝛum.⁊.l.ſi commu⸗
nis ſeruus. .
Item quero quid ſi eſt ſeruus dñoꝝ ⁊ mniche vni dñoꝝ

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis.

de ſe emendo:an valet mandatum:certe videtur ꝙ; ꝓ par
te quam habet mandatarius in ſeruo non tencat manda⸗
tũ nec reus recõualeſcere poſſit cũ quantũ ad illam parte
reperiretur idem eſſe emptoꝛ ⁊ venditoꝛ ⁊ rem ſuam eme
re qð eſſe non poteſt rationibus ſupꝛadictis:ſed quantuʒ
ad partem alterius dominoꝛum bñ tenet qꝛ ceſſant regu⸗
le pꝛohibitoꝛie.( Item quero quid ſi eſt ſeruus duoꝛum
⁊ mãdat cxtraneo de re communi dominoꝛum ſuoꝝ emẽ⸗
da an valet mandatum:certe videtur ꝙ ſic: qꝛ naturalis
obligatio eſt contracta cum ſeruo:ciuilis etiam ex perſo
na dominoꝛum poteſt adijci pꝛo parte qua non eſt domi⸗
nus:⁊ ſic videtur valere.Tu dic contra quia ab initio nõ
fuit valida obligatio naturalis:nec iure naturali quo eſt
liber:quia ſeipſum vendere non potuit /nec ciuili quo nul
lus nec inquantum dominos repꝛeſentat cuʒ quilibet ſue
partis reperiretur emptoꝛ ⁊ venditoꝛ:⁊ iõ ciuilis obliga
tio ſuperueniens validare nõ poteſt naturalem que inua
lida erat. Modo venio ad ſecundam partem ⁊ videtur ꝙ
vnus contractus non poſſit alium validare/quia de ſepa
ratis non recte infertur de vno ad alium:vt.l.naturaliter.
¶ð· nihil.ff.de acqui.poſ.⁊.l.fl.de calum.⁊ .de donu.inter

virum ⁊ vxo.i:.ſi maritus.So.hic vnus contractus fit pꝓp

pter alium:⁊ ideo non ſunt oĩno ſeparati/ ideo vnus po
teſt alium validare vt inſti.de inutili ſtip.S·alteri.ſed cer
te illa non eſt bona ſimilitudo:quia in.S.alteri reconuale
ſcit᷑ contractus pꝛimus/ſʒ ſolum ſecundus penalis valet
⁊ ideo quidam dicunt ꝙ hic non reconualctei mandatũ
ſed pꝛopter ipſum agitur ex vendito. Slo.tenet ꝙ agatur
ex mandato/⁊ dic vt ipſa.¶ Modo venio ad tertiam par
tem ⁊ op.ꝙ liberetur emptoꝛ ſoluendo nummos peculia⸗
res /vt.l.ſtatu liberos ·S. parui.ff.de ſtatu li.Sol.vt gloſ.
MWodo quero an domino detur actio mandati /⁊ vide⸗
tur ꝙ ſic nedum ad pꝛecium /ſed ad ancillam:quia penes
mandatarium nil debet ex contractu mandati permane⸗
re/vt.l.ſi pꝛocuratoꝛem ·S. fl.⁊.l.ſe.ff. mandati.⁊.l.ex man
dato.Hhicunt quidam ꝙ hic ad ancillam manumittendã
vult agere qð non poteſt. Sed hoc non eſt verum /quia ĩ
fine legis complectitur vtrumq; caſum:vt dicit glo. Pꝛe
terea ſi eẽt veꝝ ꝙ hic loq̃ret᷑ ꝙ ageret ad mãumittẽdũ nõ
eẽt aliq̃ Zꝛietas:qꝛ agere ad pᷣciũ ex madato ⁊ agere ad
manumittẽdũ ſic ĩ mãdato ↄuenit nõ eſſet pᷣꝛietas:ſʒ qñ
agit ad pᷣciũ ⁊ ad ancillã conſequendã tũc ẽ gᷣꝛietas: ⁊ ſi
dicas ſi ẽ öᷣꝛietas quare naſcuntur he actiones. Rñdeo
qꝛ nõ ſunt ↄꝛia in oꝛigine tunc vna impediret natiuitateʒ
alterius:⁊ ideo non eẽt locus electioni / vt.l.ſed ⁊ ſi pupil
lũ ·S.ſi inſtitoꝛia.ff.de inſtitoꝛia.hẽmus ergo ꝙ actio mã
dati dat᷑ dño directa.Sed nunquid ꝛia datur cmptoꝛi
contra dominum vt ſeruum recipiat. Reſpondeo non: ⁊
ſic hic claudicat contractus: quia hic ſubeſt iuſta ratio
claudicandi:nam domino ideo datur mand ati actio ne
ſeruus ſe ſubſtrahat a domino per hũc modum ⁊ ne mali
cia ſerui pꝛoſit ſeruo ⁊ ne ignoꝛantia domini ei nocegt / et
ideo non ſuadet vt detur domino mandati actio ad ſer⸗
uum conſequendum ſi velit.Sed econtra non debet dari
emptoꝛi contraria per quam compellat dominum reci⸗
pere ſeruum/quia ipſe emptoꝛ fuit ſciens: ⁊ quia eſſet in⸗
conueniens ꝙ dominus ſeruuʒ teneretur recipere qui foꝛ
te hoc animo vendidit ne in perpetuum rehaberet.¶ Itẽ
quero quomodo reconualeſcit mandatum in dominum
cum non mandauerit.Reſpondeo quia licet mandatum
inchoetur in ſeruo tamen effectus acquiſitionis reſidet
in domino niſi ſit in obligatione quid fiendum per ſer⸗
uum vt inſti.de ſtipula.ſeruoꝛum·S.ſed cum factum. hoc
dicit Jacobus butrigarius.

Pꝛo ſocio.
RKubzica.

+☛MOcietatem. Sremmt o⸗
33 tes lucri: dic vt
glo.contrarium tamen ſeruatur / nam
ſemper volunt ſalarium capitale ⁊ lu⸗
ecruz diuiditur ſicut ĩ colono partiario
Aqui eſt ſocius ⁊ ponit operas nõ tamẽ
M“Xα dimidia pars ſoli eſt ſua ſed fructuum
. AS vt. ff. e.l. cum duobus · S. ſi in coeunda.
ſi perit pecunia:dic vt gloſ.

Sed quid

Etiam ad pꝛedis
m pz 0 P onas. comparanda po⸗
teſt fleri ſocietas.hoc vielr conract
. leut ceteri contractus
E ſo cietate.i ſocietatis contractus
põt iniri pure/⁊ ſub conditione.hoc dicit.
—Be contraheuda
ermptioe & vẽditio
. ne. Rubzica.
C A1 Furioſus ca⸗
— Mp.⸗ tionem. rẽs dilucidis
interuallis nõ pᷣt emere vel vẽdere cum careat ↄſẽſu.h.d.

Y donationis Cum vnum agitur
2 aliud ſimulatur:li
cet vitiet᷑ ſimulatũ valet qð vere agebat᷑.h.d.
H ,A&((Ro. ꝙ conſenſus eſt de ſubſtantia venditio⸗
nis:quia ſine eo non valet /idem in re ⁊ pꝛecio:ſecꝰin cau
tione de euictione:qꝛ non eſt de ſubſtantia: ſed de natura
nã poſſet agi ꝙ nõ pꝛeſtaretur ⁊ valeret vẽditio.h.d.
— m res Nei pꝛopꝛie non tenet emptio

S bet in ea. h. d.
mACOp. ꝙ poſſit duplicari titulꝰ poſſeſſionis vt
l.iij·S ex plurimis.ff.de acqͥr.rer.do. Gl.exponit.i.domi
nij/ſed certe ⁊ titulus dominij põt duplicari: nã aut ſunt
plures cauſe tempoꝛc traditionis ⁊ dominij concurrunt
⁊ ex his omnibus queritur dominium ſi dominꝰ erat tra
dẽs /als paratur cauſa vſucapiẽdivt dicta.l.iij.S.ex plu
rimis.aut diuerſum eſt tempus traditionis:⁊ idem tem⸗
pus dominij:vt quia ſemel vendidi ⁊ tradidi dominiũ:et
certe durãte dominio nõ potes amplius querere: immo
etiam titulus vitiatur vt hic. aut diuerſum eſt tempus tra
dit ionis ⁊ dominij vt quia vendidi ⁊ tradidi dominium
poſtea deſinis eſſe dominus ⁊ iteꝝ emis ⁊ recipis:⁊ tunc
dñiũ potes querere. Item op.ꝙ teneat emptio rei ſuevt
l.ſi in emptione . S. rei ſue.ff eo.So.vt gl.¶ Modo quero
quare non tenet emptio rei ſue:ſaltim quantum ad titulũ
NReſpõdeo vt glo.¶ Item quero quid ſi filius vendit res
an videtur vendere ius querele.DPic ꝙ nõ quia venderet
mihi z meipᷣʒʒ:ſʒ videt nbeta me ⁊ mihi pat cteid⸗
Pr 445 . õt tutoꝛ rẽ pupilli emere
. K B m 1P le. ſeipᷣm ⁊vxoꝛẽ vt h. ¶C No.
G HW foꝛtioꝛ eſt rõ ĩ cã qᷓ; ĩ cãtovt.l.diã.S.de legi.
RCOp. ꝙ nõ poſſit emere vt. l. ſi in eptiõe · S· fl.
ff. e. So. vt gl. ⁊ illud eſt veꝝ: qꝛ ſi hʒ ↄtutoꝛes põt emere
palã ⁊ bona fide nõ clã eo auctoꝛe.ſ Itẽ op.ꝙ teneat vẽ⸗
ditio:vt.l tutoꝛ rerum.ff.de admi.tu. So.vt glo.
23 g diuoꝛtiũ non irritat vẽ
ditionem ante factam.hoc dicit.
„R J anci ll am Vere geſta non vitiãtur:ſed
ſimnulatz p 5 .
15 õſiderat᷑ vᷣitas ⁊ in
S„ nõ donatioõis. αααρρhoi⸗
um niſi ſoluto pᷣcio vel flde habita de eo.h.d.tex.⁊ gl.
GGQ Moy ti Si deficit ſubſtãtia ẽptõis vt ẽ pᷣcij cõ
ALLELE uentio deficit venditio. h. d. Diuide in

tres partes:qꝛ ĩ pꝛima deficit ↄuẽtio de pᷣcio. In ſecũda

non deficit conſenſus. In tertia ſic. Secunda pars inci⸗
pit ibi placito Tertia ibiſſʒ donatiõis. ¶ Ex tex.ccõ⸗
uẽtaſſed nõ nũerata/qꝛ tũc valeret vt ſeqᷣtꝗ Quero nun⸗
qd recte poſſideat ẽptoꝛ pᷣcio nõ ſoluto VUidet᷑ ꝙ ſic qꝛ bʒ
volũtatẽ vẽditiõis: eõ ꝙ nõ vt ĩſti.de rer.di:S. ꝑ traditio
nẽ. Hicit gl.ꝙ fuit habita fides ð pcio:ſʒ dic ꝙ aut refers
te ad dñiũ:⁊ qͥ ad illð nõ recte voſſige niſi ſoluto pᷣcio vł
fide hĩta de pcio vt ĩ Sꝛio:aut te refers ad poſſeſſioneʒ ⁊
vᷣe poſſidet ſiue bñ ſiue male:vt.l.iij.S. eðꝛio.ff. de acqͥrẽ.
poſ.aut te refers ad rectã poſſeſſionem ⁊ recte poſſidet ſi
habeat domini voluntatem/als non vt hic.
Upꝛopꝛie emptio.h. d.

◻Nuitum. Aaede nnnemai⸗

. . „ — 5
Eobellat᷑ emere vt.l.iuł. S. idẽ celſus. ff. de actio.

Memp. So. vt gl. qꝛ hic fallit ĩ caſibꝰ.¶ Itẽ op. ꝙ

mſi ratione iuris qð alius ha⸗

mnſo So b
mn valetſech
ittatur arbit
no So.

gecium comt
ſonvoler vtd⸗
Aenvs extran
net wletſit
fumboni viri
golrrioincerte
Pinofeſpoe
nbcliones mi
Crumenris an
cumqſivſc
woribaberere
beren maled
triocontrahe
ſer ſiad diẽ
ſeemoptamiux
biplocuerity
nldicto⸗enn
toꝛinbreuit
gepactum cv
Nonbabeamr
Ghentts pecun
KKunoreciutn
ltonl ſd
Jenop po
leconrabent
Vhrurnoncor
nns olige
nnoaltenus

ciam aut

Urzenirioann
npalerydi
umnztunce
tſierbitret
Cnturodarbi
Phackpenätti
Rgoſtardirin
müununcen
MAmm rdien
Piyengerehe
ordieſtg
ſblvendene
Enent iiſti⸗

=
—
E.
=

—
—,
=
=
–
E-

n Crengſit

Cumynn
talutin
zwreigtii
bſtmnihe
etpeecgſc
ntig:ſden
et veditohn
genontegant
eiuris ai,

tulspoſeſte
lerpontin
licari:niat
minij conen
ſidomminden
dicta laiſha
ionis tidnn
maatdideniti
ius quercreſnn
tradididnnn
nist feepetin
egt emptoni
gl.Man
quantumalti
ſifllius etin
Pnonispoin
bizateril
ꝛrepuplier
roꝛe vth
ytl diß de
lſiineprio⸗
mmoꝛes hotn
neotehetn
50, t on
bſeeuninfmni
ortii nonfniu

=☛ =

11
R
4

=
=

=

S

=
=☛

1
=

non ire

2d.
Sſare tut
Citiöerinid
cohlerſ⸗
etos eſ
tto ho dhe
deſchht

☛ = —

S= — =
= =

S
=

“

Ayt glo. quia hoc fallit in caſibus.
4. S R vendentis Non põt referri cõ⸗
merciũ ĩ alteriꝰ õhẽ
. Wtis arbitriũ. h. d. ¶Ad cuidẽtis ẽ ſciẽdũ ꝙ tria
ſüt q̃ vident᷑ idẽ eẽ ⁊ nõ ſunt.ſ.res/pꝛeciũ/⁊ commerciuʒ
pꝛimum.ſ.res poteſt cõferri in arbitriũ alteriꝰ contrahen

tium alia duo non. ¶ Oppo. ꝙ poſſit conferri in arbitrio

vt inſti. de emp.⁊ ven·S. emptio.huius timoꝛe ſũt hic plu
res ſolutiões:ſed reiectis alijs dic ꝙ res poteſt commit⸗
ti arbitrio alterius:vt ſi vendo tibi rem talem ſi ipſa tibi
placebit vt in cõtrario / aut confertur pꝛecium in arbitriũ

glterius/⁊ nonvalet vt.l.ꝙ ſepe · S. j. ff. de contrahen. emp.

aut confertur commercium:vt quia dico habeas emptuʒ

ſi placeat tibi habere emptum: ⁊ non valet vt hic. ¶ Item

oppo.ꝙ pꝛecium poſſit conferri in arbitrium alterius vt

l. ſi merces.ff. loca. ⁊ conduc. So. ibi fuit commiſſum alte⸗
ri non alicui de contrahentibus.¶ Item op. ꝙ nec etiam

alij poſſit committi pꝛeciuʒ vr dictà.l.ſi merces.pꝛimo re
ſponſo. So. ibi ↄmittitur arbitrio incerte perſone:⁊ ideo
non valet:ſecus ſi certe.¶ Item op.ꝙ etiam valeat ſi com
mittatur arbitrio incerte perſone: vt.l.ſi fundum · S. fl.ff. ð

pigno. So. vt glo.quia ibi ſpeciale.¶ Collige ergo ꝙ aut

pꝛecium committitur arbitrio alterius contrahentium ⁊
non valet vt dicta. l. qð ſepe · S.j. aut committitur arbitrio
alterius extranei:⁊ tunc aut committitur arbitrio certeꝑ
ſone ⁊ valet:ſi tamẽ iniq̃ arbitretur poteſt reduci ad arbi
trium boni viri: vt dicta.l.ſi merces ·S.j. aut committitur
arbitrio incerte perſone:⁊ non valet vt dicta.l.ſi merces.
pꝛimo reſponſo. fallit ĩ dicta.l.ſi fũdus.⁊ ideo caue quis
tabelliones multum errant quandoq;.nam dicunt in in⸗

ſtrumentis quando debitoꝛ obligat bona ſua ⁊ facit pa-⸗

ctum ꝙ ſi vſq; ad diem non ſoluat debitum ꝙ liceat credi
toꝛi habere reʒ emptaʒ debitoꝛis ſi placuerit emptam ha
bere ⁊ male dicunt:quia commercium committitur arbi⸗
trio contrahentis:⁊ ſic contra.l.iſtam:immo debent dice
re ⁊ ſi ad diẽ nõ fuerit ſoluta pecũia liceat creditoꝛi habe
re emptam iuſto pꝛecio vnam de rebus deditoꝛis que ſi⸗

bi placuerit vt ſic res committatur eius arbitrio/⸗ valet

vt dicto · S. emptio.inſti.e.⁊ adueniẽte die ſe expediet cre
ditoꝛ in bꝛeui tempoꝛe quia adibit iudiceʒ ⁊ dicet habeo
tale pactum cum debitoꝛe ꝙ pecunia mihi non ſoluta ad
diem habeam rem que mihi placuerit emptam: modo di
es venit ⁊ pecunia nõ eſt ſoluta mihiplacet/peto pervos
iuſtum pꝛecium declarari:⁊ hoc facto erit perfecta ven⸗
ditio vt.l.fi . de iure do.impe.⁊.l.vir bonus.ff. iudi.ſol.
Item op. ꝙ poſſit committi commercium arbitrio alte
rius contrahentium:vt.l.hec venditio.ff.eo.So.ibi com
mittitur non commercium:ſed aliquod accidentale con⸗
tractus. Collige ergo ꝙ aut committitur commerciuʒ ar
bitrio alterius/⁊ non valet vt hic /aut res ⁊ valet vt inſti.
eo.S. etiam. aut accidentale contractus ⁊ valet vt dicta.l.
bec venditio: aut pꝛecium:⁊ tunc aut alteri contrahentiũ
⁊ non valet vt dicta.l.qð ſepe.S. j.aut alterius qᷓ; contra⸗
hentium:⁊ tunc aut certe perſone ⁊ valet vt dicta.l.ſi mer
ces. ⁊ ſi arbitretur bene ſtatur eius arbitrio.ſi male re⸗
curritur ad arbitrium boni viri: ſi nullo modo arbitret
nõ valetvenditio vt.l:.fl.j.eo. In ſtricti iuris iudicijs.dic
vt glo.ſi arbitrium pꝛomittendi conferatur in alterius ar
bitrium / tunc aut confertur in voluntatem expꝛeſſam aut
vallatam / ⁊ dic vt glo.¶ Modo quero quid ſi dico nolo
tibi vendere hanc rem/⁊ tu dicis volo emere anvalet ven
ditio ⁊ dic vt glo.ꝙ ſic.¶ Item quero quid ſi dico vellem
tibi vendere hanc rem/⁊ tu dicis ⁊ ego vellem emere an
teneat vẽditio/⁊ dic vt glo.ꝙ non.¶ Item quero quid ſi
dico vendo tibi ſi vis / ⁊ tu dicis ⁊ ego emo ſi vis ante⸗
net emptio /⁊ dic vt glo. VUel melius aut queris andefici
at venditio:quia collatum ſit commercium in arbitrium
alterius contrahentium:⁊ dico ꝙ non:quia per verba de
pꝛeſenti fuit collatum. Aux queris an deficiat quia in ea
non adeſt purus conſenſus contrahentium: ⁊ dico ꝙ ea
ratione deficit/ ita poteſt ſuſtineri glo.hoc dicit Jaco.

Bdum pꝛoximis. a orius
N 4 .gitur potius
Avendere pꝛoximis q extraneis niſi in caſibus.
AAhoc dicit. Habemus ſtatutum cõtra hãc legem
ct concoꝛdat cum iure veteri.hoc dicit Jaco.

De Hereditate vel act. vendita. Fo. CXXXVIII.

dqs compellat vendere vtᷓ. de cõi ſeruo ma.cũ ſimili.So.

N/ G er Pꝛeciũ arbitrio t᷑tij põt ↄferri/⁊ ſi
nõ arbitret᷑ nõ tʒ vẽditio/ſi arbitra
₰ ret᷑ ⁊ eq̃ ſtat᷑ eiꝰ arbitr io /ſi iiq̃ recurrit᷑ ad arbi⸗
triũ boni viri.h.d.tex.⁊ gl.i Op.qꝙ nõ teneamur ſtare ar
bitrio vt.l.ſi libertꝰ.ff.ð arbi.cũ ſimilibꝰ.So.aut arbitra
tur ⁊ eque ⁊ ſeruat᷑ eius arbitrium.vt hic in pꝛin.aut arbi
tratur et inique:et recurrit᷑ ad arbitriũ boni viri vt in cõ
trario.aut nullo modo arbitratur ⁊ nonvalet vt hic in fi.
¶ Modo quero que ſit iniquitas que faciat reduci ad ar

pitrium boni viri. Reſpondeo aut interuenit dolus ex

animo et tunc aut aduerſarius participauit dolum ⁊ pꝛi⸗
mo habeo regreſſum contra aduerſarium ⁊ in ſubſidium
in arbitrum/aut non participauit ⁊ tunc pꝛimo arbitruʒ
conueniam ⁊ in ſubſidium aduerſarium ar.l.fi.in pꝛinci.
ff. de e.per quẽ fac.eſt.aut arbitratur inique re ipᷣa et tũc

aut ſum deceptus vltra dimidiam iuſti pꝛecij et poſſum
reſcindere.vt.l.ij.j.de reſcindẽ.vẽditione.aut eſt.j. dimi⸗

diam iuſti pꝛecij et tunc licet ſi ego vendidiſſem non poſ
ſem reſcindere: tamen poſſum arbitrium petere reduci
ad arbitrium boni viri ⁊ ſic contra factum arbitri foꝛtiꝰ
mihi ↄſulitur qᷓ; contra meum.vt.l.minerue ff. pꝛo ſocio.
Sed quid ſi eſt queſtio inter nos et compꝛomittimus in
quẽdam tanq; inarbitratoꝛẽ an tenet compꝛomiſſum: vi Arbiter a
detur ꝙ non:quia arbiter aditur ſuper lite et arbitratoꝛ ditur ſuꝑ
ſuper contractu / non ſuper lite.vt.l.ſi ſocietatem· S. arbi lite ⁊ arbi
troꝛum. ff pꝛo ſocio.Tu dic contra/quia videmus tranſi tratoꝛ ſuꝑ
gere ex nunc pꝛo ea ſumma quã dixerit talis.⁊ ideo vide gctu.
tur adiri ſuper contractu.vt in auten. vt differen. iudig.
ſi tamen.¶ Sed an poſſumus renũciareꝙ non petemus
reduci laudum ad arbitrium boni viri. Doc.cõmuniter
dicunt ꝙ non / mihi tamen videretur dicẽdum ꝙ aut do⸗
lus interuenit ex animo arbitri:et illi renunciari nõ po⸗
teſt:quia ſic eſſet remittere dolum futurum quod eſſe nõ
poteſt. vt.l.iure gentium·S/ſi paciſcar.ff.de pact.aut in⸗
teruenit dolus re ipſa et tunc aut vltra dimidiam iuſti pᷣ⸗
cij et nihilominus poſſum non obſtante pacto vel renun⸗
ciatione petere reduci ad arbitrium boni viri/quia idem
facerẽ pactũ in ↄtractu ꝙ venditionẽ non reſcinderẽ.vt
l.ij j.de reſcinden.vendi.aut.j·dimidiã iuſti pꝛecij et tũc
ſatis videtur durũ ꝙ huic dolo renunciari non poſſum.

De hereditate vel actione
vendita. Mubzica.
Erm. S alienum. Seanens ler

hec caſũ ſpecialẽ:⁊ bꝛeuit᷑ dic. Si flat
AAvenditio hereditatis licet onera effe⸗
ctualiter tranſeant in emꝑtoꝛẽ tũ non
cogit ſubire iudiciũ de pñti niſi fliſco
vendente.hoc dicit.cũ ſequenti.
ᷓ¶Oppò. ꝙ vbi fiſcus vendit emptoꝛ
ſtatim ſit ſecurus ⁊ non cõueniatur niſi fiſcus.vt.l.ij.x.l.
bene j.de quadri pꝛeſcrip. So.vt glo. Vel dic qñ fiſcus
vendit hereditatẽ effectualiter onera pertinẽt ad empto
rem:et ideo expedit fiſco ꝙ conueniat᷑ emptoꝛ/ ſed qñ vẽ
dit rem ſingularem expedit vt ipſe potius cõueniatur ne
emptoꝛ habeat contra fiſcum regreſſum de euictione vñ
et hoc ⁊ illud eſt fauoꝛe fiſci. Sed quid ſi emptoꝛ non eſt
ſoluendo an detur regreſſus in fiſcum. Rñdeo vt glo.ꝙ
ſic. ar.l.fl.in pꝛin.ff. de eo per quẽ fac.eſt.
¶ Item op. ꝙ non ſit bona differentia inter hereditatem
venditam ⁊ rem ſingularẽ.nam licʒ onera legatarioꝝ et
creditoꝛum reſpiciãt effectualiter emptoꝛem:tñ onus e
reditatis euicte pertinet ad fiſcum ſicut cuiuſlibʒ rei ſina⸗
gularis quia debʒ pᷣſtare ſe heredem eſſe:⁊ tñ dic it lex ꝙ

E

0

een

emptoꝛ ↄuenit᷑ ⁊ nõ fiſcus.vt.l.nec vllam ·S· ſi quis ſciẽs.

ff. de peti. heredi. Sol.illa eſt coꝛrecta per.l.ij.⁊.l.bñ·j.de
quadriẽ.pᷣſcrip.vt ſic hodie ſi tractetur de euictione he⸗
reditatis nõ dico de onere legatarioꝛũ ⁊ creditoꝛum eõ⸗
ueniatur fiſcus ⁊ nõ emptoꝛ/vel dic ꝙ S. ſi quis ſciens.lo
quitur eo caſu quo venditoꝛ de euictione nõ tenebatur.
¶ Item op.ꝙ debeat ſatiſdare.vt.l.in om̃ibus. ff. de iudi.
¶ Item op. ꝙ emptoꝛ licet non a fiſco fiat venditio here⸗
ditatis teneatur rñdere.vt.l.ij.S.de pact᷑.cum ſi. Sol.vt
gl. et illud eſt veꝝ ꝙ nec a creditoꝛibꝰ nec a vẽditoꝛe põt
ↄpelli: ſʒ ſi vẽditoꝛ aliqd ſoluerit repetet ab emptoꝛe.
¶ Wodo q̃ro q̃ eſt ratio ꝙ ad emptoꝛẽ mranſeut iura/a nõ
5

☛n

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis.

in eum. Reſpondeo qꝛ venditoꝛ eſt dominus iurium q̃ he
reditati competunt:⁊ ideo poteſt eas ad alium trãſferre:
vt vult:ſed non eſt dominus eoꝛum iuriuʒ que competũt
contra hereditatẽ:⁊ ideo nõ poteſt inuitis creditoꝛibus

facere ꝙ ipſe non teneatur eis:vt.l.pacto ſucceſſoꝛũ.S.de

pactj.Eſt ⁊ alia ratio qꝛ ꝑ pactũ ſuũ contractũ nõ poteſt
emptoꝛẽ creditoꝛibus obligare vt.l.j· S.j.cũ ibi notatis.
ff. de pactis. 3 a J
E n venditione nominis de
7 Sminis. toris conſenſus nõ ẽ neceſ
aEMWſari?. h. d.

p. de. l. j de nouat. So. vt glol .

CO

ontractuvt decipistur. h. d. ¶ Op. ꝙ pꝛeſuma
de rei vẽdi.So.vt glo. Itẽ op.hic dicit ꝙ non tradetur
res:⁊ ſic non implebitur contractus:at lex dicit ꝙvbi do
lus eſt incidens non vitietur cõtractus:ſed agatur ad de

cipiẽdum vt.l.iulianus ·S·ſi vẽditoꝛ.ff.de actioni.empti.

So ꝓoſſum intelligere ꝙ dolus fuerit incidens / ⁊ dicam
res retineri donec decipiatur ⁊ non vltra. Itẽ poſſũ dice
re ꝙ dolus dedit cãm ↄctui:⁊ ſic erit nullus.

OQOontenz Licet emptoꝛz hereditat habe⸗
Pä Mp toꝛ.a vtiles actiones ſine ceſſione
X 3 debitoꝛẽ tamen per ceſſionẽ habet exercitiuʒ
directarũ. h. d. ¶ Op . hic dicit ꝙ directam ha
bet/ poſtea in fine vtilẽ:ergo altera ẽ ſuꝑflua:ſed reſpon⸗
de vt glo. .. —
Item opponitur ꝙ ꝑ ceſſionẽ non trãſeãt directe actio
nes vt.l.quis ergo.ff.de pecu.So.fateoꝛ ꝙ non tranſit:ſʒ
cius exercitium.
¶ MWodo quero quid tranſeat per ceſſionem? Re⸗
ſpondeo regulariter ex ſolo titulo non tranſit vtilis:⁊
ideo regulariter per ceſſionem tranſit vtilis: ⁊ ideo ſi
poſtea fiat ceſſio: tamen circa vtilem operari non poſ⸗
ſit facit tranſire exercitiũ directe qcquid hic dicat gi.qꝛ
melius dicit in.l.ſi ex legatoj.de legat.⁊.l.j.S.de actio.⁊

obli. Sic dicimꝰ ꝙ ſi qͥs habet naturalẽ poſſionẽ tĩ cum

eius animus nõ poſſit oꝑari in retentione ciuilis oꝑatur
in retẽtione naturalis vt ſic quocũq; vadat e aĩo retine
at vt not.in.l.licet.j. de acquir.poſ.⁊.l.j.ff.de acquir.poſ.
Sed mandatum eſt in re pꝛopꝛia domini:⁊ ideo ſemꝑ ex⸗
ercitium directe tranſit. Modo quero quomodo cogno
ſcam an vtilem pꝛoponat ſuo nomine ad directam nomi
ne domini. Reſpõdeo hoc appebit ex foꝛma libelli: nam
ſꝑ in narratione nominatur dñs:qꝛ dico ꝙ talis eſt cre⸗
ditoꝛ talis ⁊ mihi ceſſit nune godo refert an in concluſio
ne concludam ipſum condemnari mihi ⁊ videoꝛ eligere
vtilẽ q̃ mihi pꝛopꝛio nomine competit:aut concludo ipᷣʒ
mihi ↄdẽnari ꝓcuratoꝛio noĩe ⁊ videoꝛ directã ꝓponere
noĩe dñi.Sʒiqͥd ſi hoc nõ apꝑeat:vt qꝛ peto ſimplicit᷑ ipʒ
condemnari:certe non videtur ꝙ valeat libellus/quia cũ
ggat ex iure ceſſo:⁊ ſic ceſſio eſt materia agendi:vt.l.ſi eo
tempoꝛe.ff.de peculio.⁊.l.j‚iS.ex incendio.de incen.rui.
nau.⁊ in concluſione non nominet dominum et non pe⸗
tat ſibi condemnari pꝛocuratoꝛio nomine /male ſtat libel
lus.Sed nunquid ſi fit ceſſio in reali debet in libello do⸗
minus nominari ſicut cum fit ceſſio in perſonali. Reſpõ⸗
deo ſic:nam dicam talis eſt dominus talis rei quam poſ⸗

Ceſſioneʒ ſides ⁊ mihi ceſſit iura ſua.¶ Modo quero quid ſi ago ex

D j ödum Deceptus dolo aduer
no *ſarij quifuit incidens
nõ dans cauſam contractui agit actione ex eo

tur veditoꝛ ſcire qualitatẽ patrimonij ſuivt.i.quiſquis. j.

in.l.ex legato.S.de lega.Alij dicunt ꝙ immo compellitur
ambas cumulare / quia vbi plures actiones competunt
ad idem etiam ſi veniũt ex diuerſis cauſis cogitur actoꝛ
cumulare/vt.l.heredes .S. j. famil.herciſcun.⁊.l.nõ eſt no
uum. de actionibus empt.⁊.l.cum duobus.S.ſi plures ff.
pꝛo ſocio.⁊.l.pꝛetoꝛ ·S·ſi michi plures.de iniurijs. Ego
puto ꝙ non poſſint cumulari:quia vbicunq; actiones ſũt
tales ꝙ lata ſnĩa in vna põt ꝑare aliquo caſu exceptionẽ
rei iudicate in alia nũqᷓ; poteſt fleri cumulatio vt no.Py.
ex.de regulis iur .nullus pluribus.li.vj.⁊ pꝛobatur per
l.fundi.⁊.l.fundum. ſff.de exceptio.ſed ita eſt ꝙ lata ſentẽ⸗
tia ſuper vtili poſſet parari exceptio rei iudicate contra
directam.vt ſi abſolueretur debitoꝛ:quia non debitum li
cet poſſet taliter ferri ſententia in vna qᷓ; in alia non pꝛeiu
dicaret vt ſi fuiſſet abſolutus debitoꝛ:quia iſte ceſſionem
non potuit oſtendere.nam pꝛopterea impediretur agere
directa nomine eedentis oſtendendo mandatum: ideo
quia poteſt eſſe ꝙ parabit exceptionem in alia ⁊ ꝙ nõ pa⸗
rabit ideo non admittitur cumulatio.ſ Pꝛeterea dicunt
quidam ꝓꝙ ea ratione opoꝛtet ꝙ eligat:quia diuerſe exce⸗

ptiones ſunt parate contra directam ⁊ diuerſe contra vti

lem:vt.l.ſi duo.ff.de ſolutio.⁊.l.ſi mihi ⁊ tibi.de leg.j.⁊ſic
expedit reovt ſciat que pꝛoponantur.Sed videamus an
hoc ſit verum /ſcilicet ꝙ aliqua exceptio poſſet obſtare ce
denti ⁊ ſic directe actioni que non obſtet ceſſionario ⁊ ſic
vtili.Certe aut exceptio eſt realis que obſtabat cedẽti⁊
obſtabit etiam ceſſionario indubitanter:aut eſt perſona⸗
lis:⁊ tunc ſi intentat directam cum vtatur in ea admi⸗
niculo ſui auctoꝛis obſtabit exceptio ſibi:aut intẽtat vti⸗
lem nomine ſuo:⁊ tunc cum non vtatur adminiculo ſui
gauctoꝛis nõ obſtat ſibi ex pacto ſi habet cauſam onero⸗
ſamvt eſt hic/ſecus ſi lucratiuam:⁊ ita dicunt per.l.apud
celſum.S.de auctoꝛis.ff.de doli exceptione.⁊.l.doli,:deno
uatio.Tu dic ᷣm Jacobum de arenis ꝙ quelibet exce⸗
ptio que obſtabat cedenti indiſtincte obſtat ceſſionario:
quia ſemper vtitur adminiculo ſui auctoꝛis ſiue pꝛopo⸗
nat vtilem actionem ſiue directam cum ſemper nominet
eũ ĩ libello ĩ narratiõe ⁊ ↄcluſiõe ĩdirecta/vł ĩnarratiõe
tantũ inutili:vt.S.dixi.et.l.doli.cum ſimili.loquitur in
delegatione vbi quis non vtitur adminiculo:ſed agit ex
pꝛopꝛia ſtipulatione:⁊ ideo diſtinguitur an habeat titu⸗
lum lucratiuum an non /ſecus in ceſſione vt dixi in qua ſẽ
per vtitur adminiculo ſui auctoꝛis:nec obſtat.l.apud cel
ſum ·S.ſi cum legitima.ff.de doli exceptio.per ea que ibi
nota.nam ibi agit ex pꝛopꝛiodominio ⁊ in eum tranſſlato
⁊ ita nullus acceſſione vtitur:at hic actio in eum tranſire
non potuit: vt.S.dixi.⁊ ideo auctoꝛis adminiculo vtit᷑
¶ Item quero an ſint due actiones in ſubſtantia vtilis ⁊ Atilis:

dDirecta an vna habens diuerſas qualitates: Gloſa tenet directaan

ꝙ vna/quod non placet:nam vtilis ⁊ directa variantur ſint due
per nomen ex parte/at nomen ſigniſicat ſubſtantiam: er⸗ actiões in
go differunt in ſubſtantia. Pꝛeterea dato ꝙ eſſent penes ſubſtãtia.
eundem eſſent in vns ſubſtãtia:tamen quãdo ſunt penes
diuerſos debet quelibet dici ſubſtantia ⁊ non qualitas/
⁊ de poſſeſſione ciuili ⁊ naturali ⁊ obligatione plene dixi
ꝗ. de acquirenda poſſeſſione.l.licet.niſi velles ſuſtine⸗
re gloſam dicendo ꝙ ex parte rei variatur directa ⁊ vti⸗
lis per aduerbium /vt ſic diuerſas qualitates ⁊ vnam ſub
ſtantiam denotet quod eſt contra notata in.l.curatoꝛi.S.
de negocijs geſtis.Sed poſſet dici ᷣm Dynum ꝙ conue
niunt in ſubſtantia ſicut vnus homo cum alio indiui⸗
uo.
¶ Item quero an ſi habenti vtilem ſuperueniat directa
tollatur vtilis?⁊ dic vt gloſ.enon.

an cogar iure ceſſo:nunquid cogoꝛ oſtendere ceſſionem ante lit.cõ
oñdere ſi teſt.videtur ꝙ ſic/quia non ante iuris ratio ⁊ ẽ. vt.l.licet.
ago ex ius S.de pꝛocurato.Econtra ꝙ non quia de iure cauſe pꝛinci
re ceſſo. palis ante lit.conteſtatam non cogitur docerevt.l.j.ff. de
interrog.actio.⁊.l.ij ·S.j.ff.de iura.calum.quid ergo.Hic
ꝙ aut agit vtili noĩe ſuo ⁊ tũc cũ nõ agat vt ꝓcuratoꝛ nõ
dz añ lit. ↄteſt. oñdere ceſſioneʒ ꝓ ſcðᷣo allegatam/aut ꝓ
ponit directam nomine domini/⁊ tũc cum pꝛocuratoꝛio
nomine agat debet oſtendere ceſſionem ⁊ mandatum vt
in pꝛimo alleg. Modo quero an vtilis ⁊ directa poſſint
cumulari:⁊ dicunt quidam ꝙ nõ:quia vbi ex eadem cau⸗
ſa competunt actiones opoꝛtet vnam eligi vt.l.ꝙ in here
dem ·S.eligere.ff.de tributo.at hic vtilis ⁊ directa veni⸗
. unt ex eadem cauſa/quia ex antiquo contractu vt nota.

Item quid ſi emi nomen a titio ⁊ tu emiſti a me cui da⸗

itur vtilis actio? Reſpondeo vt gloſ.quia tibi. Jacob.

Butrigarius.

Di tib . Ex ſolo titulo non trãſit domi⸗
*nium. h. d.
/ACMota ꝙ ſi vendo tibi iura non tranſeunt iu⸗
ra vite ſed exercitium ipſoꝛum: ⁊ ideo fuit que
ſtio talis. Statuto cauet᷑ ꝙ de qualibet alienatione ſolua
tur gabella. Modo quidam vt euitarent gabellam non
vendebant rem:ſed ius dominij quod habebãt in re vn⸗
de dominium non tranſibat ſed exercitium ita non erat
alienatio ⁊ ſic gabella non erat ſoluenda/ſedhodiefactũ

eſt aliud ſtatutũ contra iſtud ne euitetur gabella.

ſanfngo⸗
etſepnto
aunpoſitc
olo Pteten
ſtentanecs
jmnetiubo
ſernirea
Ctönidenten
enitasd vn
ſeonontran
gen poſſt cee
lum drno. ex
ſgeohabeon
crcitiu non h
ſeivendicatia
zdeslie mmut⸗
cderepoſſigen
cun delnetpo

emploꝛ ho⸗

¶Hor hice
bſſedeclpeſe

iluklpctico

lceet ohetib⸗
Uenalffdemmmne
ſe deeſate ſec
Coigredsbitan

lacddiege

n ionist
iz ünarie
ſͤtlerlici
Mwligeionig:
ceddieſto
niſzibonefi
(teobtur cin
chnitierqun.
Mertfoffcie
nncriiiuns
Nllononden
llſerpengit
naperinn .
idinumnd.
mrhee wo
nlngeͤſn

— — = —
☛ = 2 %2
= S=S.
—7 4 E =—
E = —
= =
= —
— —,

=
=☛ S=S—
= E
E =
S S
— 20—⏑◻

—
S
E.
S=
= =
S

—
=. —
—
= =
S⸗= S
= =
☛
☛

„Sedytan⸗ 4
tiopoſratten
ſetceſſonmni⸗
cobſtabat l,
er: aureſt penn
totur in en t⸗
bir aurimtatt
tur gͤminte
bacanſane
adicunpelgn
Nionetldln
is ggelbeg
e Obſtat eſnn
Auctoris iungge
tumſenperſen
rectapk iumi⸗
n ſünil ſogin
niniculorſig
ituron babent
oneyrdiriina;
cobſtatl l
btio⸗peren
1 ineumtran
tioineumnt
8 dmminiclnn
hſubſtanrign
litates: blonnt
1direcn inm
ſeatſabſtmtinn
duog ſnntt
nnidoſr
Ttiae ongtis
liggtonehott

.ntſi veles ian

riturdirctt
lietstnnß
tatannland
n Drnungen
no cun on

veniin
dignatki

—,.—

De Reſcindenda ven

Erti Sicut diſconuenientia in nomine in
D ducit diſconuenientiam in effectu vt
D 1. ſi idem.j. de codicillis. ita conuenientia nomi
E

arguit hec lex ex nominibus appellatiuis non pꝛopꝛijs.
¶ Modo quero an poſſit cedi hypothecaria:dicit gloſ.ꝙ
non:⁊ male arguit/immo inuenio ꝙ vni perſonali poſſũt
due hypothecarie accedere/ perſonalis eſt penes vnum

⁊ hypothecaria penes alium:vt.l.ſolutum.S. ſolutam. ff.

de pig. ac. quãto magis hic non dicetur eſſe ſine perſona⸗
li cum ſᷣm glo.directa ⁊ vtilis differant ſolum in qualita⸗
te:⁊ ſic puto ꝙ ſola poſſit cedi.q Item quero an actio iniu
riarum poſſit cedi:⁊ dicunt quidam ꝙ non quia non ẽ in
bonis. Pꝛeterea ſicut non tranſit ad vniuerſalem ſucceſ
ſoꝛem ita nec ad ſingularẽ. tu dic ꝙ poteſt cedi. Nec ob.
ꝙ non eſt in bonis qꝛ veꝝ eſt ꝙ non eſt ſic in bonis vt poſ
ſit tranſire ad heredem. Hec ob.ſecunda ratio:qꝛ verum

eſt ᷣm idem tempus qꝛ ſicut me viuo tranſit ad ſingula⸗
rem ita ad vniuerſalem tranſiret:ſed moꝛte mea finitur:⁊z

ideo non tranſit ad heredem.¶ Itẽ q̃ro an rei vẽdicatio⸗
nem poſſi cedere:⁊ dic vt glo.vel melius concoꝛdando
cum dyno.ex de regu.iur.c.pꝛo poſſeſſoꝛe:⁊ dum ego poſ
ſideo habeo rei vendicationem quia datur domino:lʒ ex
ercitiũ non habeam:nam poſſeſſio parit aduerſarium in
rei vendicatione ſᷣm vnã litteram que eſt vera in.l.vnica.

S3.dde alie. mutan. iudi. cauſa fac.⁊ ideo puto ꝙ poſſim eaʒ

cedere poſſidenti licet tunc exerceri non poſſu:ſed demũ
cum delinet poſſidere.

i —Berelcideda vẽ
Kubꝛica

J ater Vẽditio facta vi reſcĩ
meskEAA P ditur pꝛecio reſtituto
mptoꝛi.hoc dicit.

tur mihi actio ex eo gctu ad alterutrũ: vł vt õ⸗
ctꝰreſcidat᷑:vel qð deè iuſto pᷣcio ſuppleat᷑h.d
¶ Not.ꝙ hic dicit humanũ:de rigoꝛe em̃ ẽ vt liceat ᷣhẽ

tibꝰ ſe deciꝑe:ſed humanũ ẽ ꝙ ſi exceptio excedat dimidi

am iuſti pcij cõſulat᷑ decepto:⁊ ideo dicit humanũ. Op.
ꝙ liceat Zhẽtibz ſe deciꝑe ceſſãte tñ dolo vt.l.in cauſe · S.
penul.ff de minoꝛi.⁊·..e.ſi ex voluntate.So.illud de rigo
re:de eqᷣtate ſecꝰ qñ deceptio ẽ vltra dimidiã iuſti pcij:ſʒ
quo iure dabitur reſtitutio:dicũt quidã ꝙ officio iudicis

CLCirca qð dic ꝙ ẽ officiũ merũ:⁊ hoc qñq; ꝓponit᷑ per mo

dum actionis ⁊ plenarie cognoſcit᷑ vt in reſtitutiõe mino
r: qñq; ſũmarie cognoſcit᷑ vt.l.j.S.de plano.ff.de offi.ꝓ
cõ.⁊.le.⁊.l.jG. cũ patronꝰ.de offi.pᷣfec.vꝛ.qñq; nõ dat᷑ per
modũ actionis:ſʒ ad aliqͥd ꝑmittẽdũ:vt.l.cũ hi.ff.de trãſ
ac.Sʒ qðdã eſt officiũ mercẽnariũ qð ĩ q̃libet actione de
ſeruit:ſz ĩ bone fidei late / in ſtricti iuris ſtrictevt.l.fl.ff.de
cõdic.ob tur.cãm.Mõ ergo qñq; dat᷑ reſtitutio mero offi
cio vt ĩ ti.ex qui.cau.maio.⁊ de minoꝛ.qñq; actionis iure
vt hic:⁊ tñ officio mercennario conceditur ſed non me⸗

ro. in ſtricti iuris dic vt glo.¶ Wodo oppone ꝙ actio ex

vendito non detur ad reſcindendum:ſed ad pꝛecium: vt
l.iuł.S.ex vendito.ff.de act.emp.So.licet regulariter de
tur ad pꝛecium pꝛincipaliter:⁊ ad alia que ibi dicũtur ca
ſualiter tamen datur ad reſcindendum vel ad ſupplemen
tum vt hic.(¶ Modo quero quid ſi facio pactum ꝙ non re
ſcindam occaſione minoꝛis pꝛecij. Reſpondeo vt gloſ.
Sed qd ſi iuro nõ cõtrauenire:⁊ dicvt glo. Nerum rofre.

tenet ꝙ non valet pactum:quia ſicut ſum deceptus in pꝛi

mo ſcilicet in contractu / ita in ſecundo pacto: ⁊ ideo de⸗
beo adiuuari invtroq; / vt.l.ſi mulier.ff.ad velł.nam ſic di
cimus in arbitro:qꝛ licet iurem non peterc reduci ad ar⸗
bitrium boni viri:tamen intelligitur tacita conditio ſi e⸗
que arbitretur/⁊ ideo iuramentum tanqᷓ; conditionale ſu
ſpenditur cui ſatis concoꝛdat glo.ſi iuramentum non in⸗
teruenit. Alij dicunt ꝙ conſenſus arbitri minus me aſtrĩ⸗
git qᷓ; mens /vt ſic ſi decipiar re ipſa ab arbitro poſſim cõ

uenire vt.l.inde neratiꝰ.ff.pꝛo ſocio.ſed ſi me obligem ꝙ

ratione minoꝛis pꝛecij non petam reſcindi conſenſus me
us ⁊ factum meum me aſtringit. Sed quid ſi ſimpliciter

—

ANnis inducit conuenientiam in effectu vt hic: ?

J P Si ſu deceptus vltra
Em malioꝛlg. Nααe ve

ditione. Fo. CXNXXXIX.
pꝛomiſi non venire contra/dicunt quidam ꝙ nihilomi⸗
nus poſſum agere ad ſupplementum:quia non venio con
tra.Alij dicunt contra ⁊ melius:ꝙ quando duo alternati
ue ſunt in obligationevno ſublato ex obligatione tollitur
⁊ reliquum:vt.l.ſi in emptione ·S penultimo.ff.de contrs
hen.eip.cum ergo hic per actionem ex vendito petatur
alterum de duobus.ſ.ꝙ reſcindatur contractus vel pꝛe⸗
cium ſuppleatur.pꝛohibito pꝛimo per pactum intelligi⸗
tur ꝓhibitum ⁊ ſcõm ne ſub pꝛetextu permiſſi veniat᷑ ad
pꝛohibitum. Pꝛeterea hec actio datur pꝛincipaliter ad
reſcindendum: vnde in libello debeo dicere peto reſcin⸗
di contractum:poteſt tamen emptoꝛ ſupplere pꝛecium ſi⸗
cut in actione noxali:nam peto pꝛincipaliter emendatio
nem damni/licet dominus poſſit ſeruum dare pꝛo noxa
ergo patet ꝙ pꝛoponens hanc actionem veniret contra
⁊ ſic contra pactum.Sed quid ſi vendidi rem ⁊ ſum de⸗
ceptus:⁊ tu alij vendidiſti qualiter mihi conſuletur. Re⸗
ſpondeo vt glo.i Item quero an econtra emptoꝛe dece⸗
pto ſibi conſulatur.Reſpondeo ꝙ ſic vt glo. Item que⸗
ro quando dicatur eſſe deceptio vltra dimidiaʒ iuſtipꝛe⸗
cij.Reſpondeo vt glo.¶ Item quero quomodo pꝛobabi
tur iuſtũ pꝛecium. Reſpondeo ſi teſtes dicant ꝙ loca cir⸗
cunſtantia ſunt ſolita tot vendi communiter ⁊ non ſunt
melioꝛa iſto/planum eſt vt in glo. Item ſi dicãt habet tot
in redditibꝰqͥt pᷣt valere tm̃ ſiłiter planũ ẽ.Sʒ qͥd ſi dicãt
ꝙ vnꝰ ẽptoꝛ vł duo voluerũt dare tm̃ an pꝛobet᷑ iuſtũ pᷣci
um videt᷑ ꝙ nõ ꝑ.l.pcia.ff. ad.l.fal.eð ꝙ ſic vt.l.ſi ſeruꝰ. ff.
de cõdic. fur.qͥd ergo:certe ego ĩtelligo dictam.l.ſi ſeruꝰ.
dũ dicit q;tuʒ reꝑierit ẽptoꝛẽ.ſ.cõiter. Sʒ cũ nullꝰ pᷣſuma
tur ſuũ iactare: vt.l.cũ de indebito.ff.de ꝓba.ſatis poſſet
dici ꝙ eẽt pꝛobatũ iuſtũ pᷣciũ mõ pᷣdicto vt.d.l.ſi ſeruꝰ.ni
ſi appareat ꝙ ex affectione tantum obtulerint qð in du⸗
bio non pꝛeſumitur per legem cum de indebito.

Iao g DParuitas pcij nõ ↄcludit
Ad relcid ed a. Parne doli oↄocludit.

„ d ol 0 Bona fldes ẽ ð ſubſtãtia ↄctuũ bone
— VD·fidei:⁊ ideo ſi ibi dolꝰ det cãm cõtra
ctui ipſo iure non ꝛenet Por. lei. leat as H
doſito qðᷣ nõ opʒ ſeqͥt qdᷣ nõ oʒ.h. d.
PaAtas. EAar hoc reſcriptũ nõ valeat cuʒ

abſoꝛbeat ius alteriꝰ / vt. l. quotiẽs.S.de pᷣci.im⸗
pera.offe.ergo nõ pot retoꝛq̃ri in impetrãtẽ:vt.l.j.in fi.ff.
að qſq; iurſ. So.reiect alijs dic ꝙ hic nõ dicit reſcripti
teneat:ſʒ dicit ꝙ ſi cõceſſũ teneret toꝛqͥret᷑ in ipetrãtẽ.
D ecij Sufficit pꝛecium conuentum eſſe in pe
vE)e cunia numeratsa:licet in alia re ſolua⸗
tur.hoc dicit.

D lus Hec lex poteſt intelligi in dolo dante
cauſam contractui/ in incidenti vt in
gloſ. hoc dicit.
. DHiuide in duas partes quia in
UEnd ito 2. pꝛima fuit deceptus /ibi igitur ta
nem. In ſecunda eeomits. Di ſane. irreus wbi conne
x tex. Lirritus vbi conu
CGA cõd itio ne.tio fuit cauſa contractus.

Bil uis Isnoꝛas vires patrimonij
P S *nõ excuſat᷑.hoc dicit.¶ Op⸗
G po.de·S.in fraudẽ.inſti.qui manu.nõ poſ.vbi
dicitur ꝙ homines ſepe ſperant plus eẽ in bo
nis ſuis q; ſit. So.aut conſideras id qð contingit ⁊ illud
ſepe contingit qð dicitur in cõtrario. Aut queris an hoc
ſit tollerabile:⁊ dico ꝙ non excuſat me a culpa vt hic:ſed
a fraude ſic vt in conrario⸗ zaoſe 4
iquãdo flſcus vendit rem a⸗
4 14 J ¶q uo 8. lienam vt ſuam/⁊ tũc loquitur
ij. u.l. bene de quadri. pꝛeſcrip. aliquado vẽ
WAait rem alienam vt alienam vt pꝛopter colle⸗
ctas/⁊ tunc ad hoc vt valeat vẽditio opoꝛtet ꝙ fuerit de
bitoꝛ ⁊ in ſolutione ceſſauerit et ꝙ res bona fide vẽdatur
⁊ ſubaſtetur/⁊ plus offerenti detur.hoc dicit cuʒ titulo ſe
cũdo.Quero ſic ſtatuto cauetur ꝙ bona firmãatium ſint
obligata pꝛo collectis. Modo pone ꝙ firmans iam ſol⸗
uerat collectas:⁊ nil debebat /et ego cõtraxi ſecum ⁊ obli
gauit mihi bona /poſtea commune impoſuit collectas di
cto flrmanti an ego an commune /a certe commune qð
pꝛobat᷑ ratione ⁊ lege/rõne ſic qñcũq; ex pᷣcedẽti cã ĩplet᷑
obligatio ex poſt facto debitoꝛe inuito ſemper implemẽ⸗
tum trahitur retro ad tpᷣs ↄuẽtiõis:vt.l.fl·⸗ que res pig.
S iij

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis. Nnct

. lpaner⸗
obliga.po.x.ff.qui po.in pig. ha.l.qui balneum.S.eo am ff. de pactis. Solu. vt glo. ncinieſi⸗
plius.⁊.l.potioꝛ.in pꝛincipto.⁊.l.j.ſic ⁊ hic cum bon De P ericulo et (o⸗ e tore
mantis per ſtatutum ſint obligata collectis: licet poſtea e 5 wis doe
tractu tempoꝛis imponantur collecte ⁊ ſic adimpletur m 0 d 0 rei vẽdite netſortti⸗
obligatio pꝛecedens ⁊ inuito firmãte:⁊ ideo trahitur re⸗ * Ffirlee .
tro implemẽtum:⁊ ꝙ cõmune eſt potioꝛ ⁊ pꝛioꝛ lege.pꝛo⸗ 2 ℳ R ub 2 ica. undietn
batur·j.ſi pꝛopter pu.penſi.l.j.ibi qui pꝛioꝛe loco ⁊ c. B A ſpelfdehe
„obin. fauo i⸗ Oſt perfe Venistia ealifud⸗
Quãdo liceat ab emptione di⸗ Led 8= Ol per tectam. 7 coͤtra Hunnuii
.c ctum reſpiciunt cõmodum ⁊ incõmodum emptoꝛis.ve⸗ ſt⸗
ſcedere Kub ꝛica nientia ante Eorractun cõmodum ⁊ incommodũ vendi⸗ ſrugun
r 4 Re ĩtegra ſolus toꝛis. hoc dicit. Butrig. ſdeterio
EE eenſus reſcindit venditionem / re nõ in CUEL. menſuram periculuz guazun
WM tegra ſi ĩterueniat actus retro ſimilis non eſt emptoꝛis niſi poſt menſurationẽ: ſʒ in in nn
N ſſed pꝛepsratoꝛis non facit deſinere rez re que vendit᷑ in ſpecie ſtatim eſt emptor peri n mcüde
2eſſe integram. hoc dicit totus tituus. culum. hoc dicit. 4 hon dice
4 C SZppo. ꝙ non dicatur res integra Quero ſi vinum vendatur ad mẽſuram que eſt ratio ꝙ Ainũ gaͤa eti iſo c
9 m: poſtq; interuenit conſenſus ſolus vt.. ante menſurationem periculũ non eſt emptorl.Rñ.quia vẽdit᷑ Tſsaa ſdee on
neceſſario.ff.de pericu.⁊ commo.rei ven.⁊.l.de contractu vigdetur cõditionalis venditio ſi menſuretur.vt.l.qð ſe⸗ menſuraʒ ſnotodie
Venditio S.de reſcin.vendi.So.tribus modis dicitur perfecta v· pe.S.in hijs ff.de ↄᷣhen.emp.non tñ habet᷑ per om̃ia pꝛo vel in ſpẽ amdd
dr̃ ꝑfecta ditio reſpectiue. Anomodo quantum ad hoc vt non poſ⸗ conditionali quia in conditionali ſi res pareat ante con qð ſitperi ſi⸗ icllum
tribꝰ mo ſit reſiliri ab ea ⁊ quantum ad hoc ſufficit ſolus conſenſꝰè agitionem periculum eſt venditoꝛis. nam in euentum con culum an ſomthie
dis. ⁊ etiam ſi ſit conditionalis:vt.l.j.ff.de contrahen.emp.⁊ ditionis non eſt res ſuper qua poſſit obligatio cõmitti / emptoꝛis ſcont

dicta.l.de contractu. Alio modo dicitur perfecta quan⸗ nec ante erat cõmiſſa:quia conditionalis. Si vero dete⸗ vel vẽdi⸗ De

tum ad periculum:⁊ in hoc dic ꝙ aut i venditione pura ⁊
periculum eſt emptoꝛis/ aut conditionalis: ⁊ tunc perit
res in totum ⁊ eſt periculum venditoꝛis aut pꝛo parte: et
tunc eſt periculum emptoꝛis: vt dicta.l.neceſſario. Ter⸗
tio modo dicitur perfecta quantum ad hoc vt contrario
ſenſu omnino poſſit ab ea recedi:x tunc exigitur pꝛecij ſo
lutio vt hic. Sed que eſt ratio ꝙ arre non faciunt deſi⸗
nere rem integram eſſe.quia alius eſt contractus per ſe
ſeparatus a venditione:⁊ eſt ſignaculum venditionis:vt
l. ex empto · S· ſi quis.ff.de actio.emp.niſi arre eſſent date
non ſolum pꝛo arris:ſed etiam pꝛo parte pꝛecij:quia tunc
non eſſet re integra.ſ Iteʒ quero qualiter intelligatur a⸗
ctus retro ſimilis:dicunt quidam ſi emptoꝛ reuendat rẽ
vend itoꝛi pꝛo eodem pꝛecio ⁊ tradat ei:ſed certe hoc non
eſſet reſciſio pꝛimi contractus ſed eſſet noua emptio.
¶ Item quero quid ſi partem pꝛecij ſoluit emptoꝛ ⁊ facit

rioꝛetur eſt periculũ emptoꝛis:quia eſt res in euẽtum cõ⸗
ditionis ſuper qua poteſt cõmitti obligatio.vt.l.neceſſa⸗
rio.ff.eo.hic autem ante menſurationeʒ periculum rei et
deterioꝛationis eſtvenditoꝛis.
Item quero ſi vinũ eſt venditum in ſpecie.vt quia dico
vendo tibi vinum totum qð eſt in vaſe illo:ſecus ſi dice⸗
rem vendo tibi dimidietatẽ vini quod ẽ in illo vaſe quia
licet oſtendam vas tamẽ videtur venditum ad menſurã
non in ſpecie.¶ Quero ergo quãdo venditur in ſpecie qñ
tranſeat periculũ. Rñdeo triplex eſt opinio.nã dicit Jo.
ꝙ añ deguſtationẽ eſt periculovẽditoꝛis poſt deguſtatio
nem eſt periculo emptoꝛis.et dicit idem in om̃ibus degu
ſtabilibus ⁊ pꝛo ſua ſentẽtia inducebat.l.j.⁊.l.ſi qͥ vina.
ff.eo. Aʒo. vero dixit cõtrarium qꝛ ſi venditur vinum vt
ſpecies ſtati eſt periculum emptoꝛis ſicut ⁊ in alia ſpecie
et leges quas inducit Jo.pꝛo ſeipſo redundant contra

toꝛis.

fetrei vendi

u

pactum ꝙ recedatur a contractu:nunquid ſi conueniatur eum.quid ergo dicemus?:ego dico ſententiã JYo. verioꝛẽ e
ad reſiduum pꝛecij habet ſaltim exceptionem pacti licet bene tamen conſentio ꝙ ſi conſtaret factam eſſevenditio woe
actionem habere non poſſet ad repetendum partem quã nem ꝙ periculum eſſet emptoꝛis licet non deguſtaſſet. ſnsdſ
ſoluerat:⁊ dic vt gl.ꝙ non/quia non interponitur ad hoc Igeo dic ꝙ ſemper videtur actuʒ ꝙ emptoꝛ intelligeret onmnens ſi
ad actus agentium nonvltra mentem ⁊ diſpoſitionem ip tacitam conditionẽ ſi deguſtatum placuerit: ꝙ nõ eſt cre iꝛeteprori/
ſoꝛum:vt.l.obligationum.ff.de act.⁊ obligat.⁊.l.non om dibile ꝙ emptoꝛ emeret vinum nõ deguſtatũ:⁊ ſi emptoꝛ ligꝛs ppen
nis.in pꝛincipio.ſi certum petatur.⁊ nota.ff.de pactis.l. als deguſtaſſet vinum:illud foꝛte tunc credibile eſſet ꝙ nionereno
ab emptione. Jac.butrig. L non ſit actuʒ ꝙ deguſtaretur: vnde ſi conſtaret ꝙ emptoꝛ eüpertine
D ne cẽlu vk relids ſtc. non intellexiſſet illam tacitam conditionem de deguſtã⸗ montenenn
me cel 0 . do periculum eſſet emptoꝛis.Sed nõ eſt credibile ꝙ em⸗ ſcei vſurea
RKub ic a ptoꝛ emeret vinum ſine intellectu tacite conditionis.ſcʒ hercepttffuc
2 f deguſtatum placuerit. et hoc vult dicere illa.l. ſi quis mnü argumen
EP cO nuentio ne Diuideiĩ pvina.ff eo. Martinus autem in vino tenet ſententiã Jo. lus poteſt o.
2 seve duss par in alijs vero tenet ſentẽtiam Aʒo.Et que ſit ratio diuer⸗-⸗ Nteg ur l
Ktes: quia in pꝛima fuit datus fundus ĩ ſitatis dicit ipſe quia vinum letificat coꝛ hominis.et ſic Ninumle ltoreffuctus
dotem extimatus. In ſecunda extima voluit dicere ꝙ contracta ⁊ peracta venditio.periculum tificat coꝛ holsſed ſien
ÿ“Etus. Secunda pars incipit ibil ſed ſi ſit emptoꝛis: nec inuenit. l. contrariam in vino. Sed dic hominis. ntontenen
RV Afundum] . ꝙ immo in alijs inuenitur.l.contraria.puta in iſta que di lunponiti⸗
ℳOppo. ꝙ pactumvaleat:vt. l. ex cõ⸗ cit in frumentoet oleo idẽ eſſe quod in vino.Et hec ſunt ſercperisge
ʒ̃̃uentione. S. de pactis. So. vt gloſ. il⸗ vera ſi vinum venditur in ſpecie. Si autem venditur vi⸗ erenato⸗ n
lud eſt verum qꝛ aut fundus eſt inextimatus ⁊ non poteſt num ad menſuram ſic:ego vendo tibi talem menſuram nfnto hho
agere iſte pꝛo futuro tempoꝛe /quia ſua non intereſtvt hic vini pꝛo tanto:queritur quando eſt periculum emptoꝛis Pppetcnenu
in pꝛima parte.aut eſt datus extimatus/a tunc pꝛo pꝛete⸗ dicit Aʒo.ꝙ periculum emptoꝛis eſt poſt menſurationẽ Plyentto⸗
rito tempoꝛe poteſt agere:pꝛo futuro ẽt poteſt ſi iã aliddet deguſtationem niſi ſtet per emptoꝛem quo minus de⸗ lhebesff
S ſoluit vt in contrario:ſed anteq; ſoluat nõ / yt guſtetur et menſe uretur. Ego non video rationem quare Uütoriq
hic in fine. Jaco. Butrig. exigeretur deguſtatio vbi vinum venditur ad menſurã/c
5 E . Op. ꝙꝙ valeat pactum vt.l..epiſtola.S. pa noõ exigeretur vbi vinum venditur in ſpecie ſic: vendo ti⸗ Dee
2 ctum.ff. de pactis.So.vt gl. bi tot amphoꝛas vini.ita dixit Aʒo.in.lł.ꝙ ſepe·S· in his.
Mn eg Omnis poſſeſſoꝛ tenetur ad tri; ff. de contrahenda emptione. Sed quod ipſe dicit de
buta non obſtante pacto contra-⸗ deguſtatione poſſet negari ſicut vbi vinum vẽditur ĩ ſpe
NArio.hoc dicit.Nunquid italici debent ſoluere cie.Naã:dixit Bul.ꝙvbi vinum venditur ad menſuram ſi
R,, Atributa. Reſpondeo vt glo. contingat periculum effuſionis vini ꝙ vinũ perijit pericu
¶ VWodo oppo.ꝙ emptoꝛ tributa pꝛeterititempoꝛis nõ lum illud eſt vẽditoꝛis. Si aũt vinum factum eſt deteriꝰ
ſoluat: vt. . de cenſi. l. fl. So.vt glo.i¶ Et ſic nota ꝙ quan⸗ qꝛ factum eſt acidum periculũ eſt emptoꝛis:ita etiã dixit
do commune vẽdit bona alicuius malpagi:qꝛ collectas bul. ꝙ vbi vinum vẽditur ſub conduione.nã periculum
non ſoluerat emptoꝛ non tenetur ad collectas pꝛeteriti effuſionis eſt venditoꝛis/pendẽte cõditione /periculũ de

tempoꝛis:ſed futuri. Item op.ꝙ pactum teneat vt.l.im

terioꝛationis eſt emptoꝛis.vt.ff.de peri.⁊ cõmo rei vẽdi.

1g.
nytg⸗
mloti
awade
ics.
Ann n

voſein

Nonmüin

ninm
meſumnaift
bnckennn

WE

4

E

habefheciifif
rehinnenge
taminenenmg
obliggtocint
1o. Giſeno e
kresinenimi
gatio. tlen

3periculume

Pecie vrqtin
ello:ſeclsſne
deinilonte
ditum Anmn
enditurigſor
opinionidut
oꝛisoſtdeglitn
eminoffhun
gt.l.alſcsnn
venaſturpponn
ſicut tinalahen
redundentcon
tentiä Jonet
ctom eſeputi
non degulon
nptor relig⸗
uerit: gnoͤeſ⸗
uſtatud ſlem
c gedͤibileſt
onſtaretgent
ionen dedenn
eſtcredbiegn
teconaſtanil
dicerellslige
tenet ſenenii
rgbeſtrnonge
kcorhon,luti,
ninpho
Pltainſtua

De actio.emp. De edil.act. De rerũ per

l.ꝙ ſi pendẽte. Itẽ dixit Bul. ꝙ vbi vinum venditur ad
menſurã ⁊ facta eſt vẽditio ſub conditione ſi menſuretur
vnde ante menſurationẽ periculũ effuſionis eſt vendito⸗
roꝛis.Hoctoꝛes dicunt cõtrariũ ꝙ immo indiſtincte añ
menſurationẽ ⁊ deguſtationem periculum venditoꝛis eſt
Nã lex iſta dicit ꝙ omne periculũ eſt venditoꝛis ⁊ qui to
tum dicit nihil excludit:vt.ff.de contrahẽ.empti.l.quod
ſepe.⁊.ff. de peri.⁊ cõmo.rei vendite.l.j.Quid ergo dice⸗
mus ad iſtud argumẽtũ: Dicũt ipſi quod aliud eſt de cõ
ditione tacita ⁊ de expꝛeſſa.Rñdeo aliter ⁊ ſic qð intelli⸗
gitur tacita ↄditio ſi menſuretur/⁊ cũ iſta itelligitur alia
ſi deguſtatum placuerit:⁊ ideo pꝛopter illam conditionẽ
eſt ꝙ ſi deterioꝛatum eſt.non placet deguſtatũ nec place⸗
re dʒ ex quo deterioꝛatũ eſt:⁊ ideo vẽditoꝛis eſt periculũ.
¶ Quidã tamen diſtingunt in iſto articulo ⁊ pꝛobabili⸗
ter dicunt aut venditur vinũ de incerto dolio:⁊ tũc nõ eſt
tractandũ de interitu. verbi gratis ego defero tibi vinũ
in cipho / ⁊ dico dñe de tali vino vendo vobis centũ am⸗
hoꝛas:iſto caſu non eſt tractandum de periculo:genus
em̃ perire non poteſt.Si aũt venditur vinũ de certo do⸗
lio ⁊ dico dñe de iſto dolio vẽdo vobis centũ amphoꝛas
ſi totum doliũ pereat vel vinum deterioꝛetur ſatis videt᷑
ꝙ periculum ſit emptoꝛis.lex tñ videtur velle contrariũ.
ff. contrahẽ.emp.⁊ vẽdi.l.ꝙ ſepe ·S· vltimo.

De actionibus empti
RKubꝛica

— Venditoꝛ ad pᷣciũ
— D uerſus non ſolutum poteſt
abbagere / non rẽ traditã vendicare.h. d.
Vos ergo videtis ſi emptoꝛ non ſol⸗
Muit pꝛecium vẽditoꝛ nõ agit rei vendi⸗
catione ad rẽ vendicandã / immo agit
Nad pꝛeciũ:hoc eſt verum ſi venditoꝛ ha
2. Eduit fidẽ de pꝛecio. Mã ſi nõ habuiſſet
idẽ de pꝛecio emptoꝛ non fuiſſet factus dñs. vnde habe
ret rei vendica.venditoꝛ ad rem ſuã.vt.ff. de tributoꝛ.l.ſi
pꝛocuratoꝛisS. plane.
Ructus Perfecto contractu fructus
7 Hομ. pertinent ad emptoꝛẽ ad quẽ
N etiam pertinent onera functionũ: ecõtrario ve
EEro ab emptoꝛe poſt moꝛã petitur pꝛecium cum
vſuris.h.d.¶ Ad euidentiã dic ꝙ multiplex eſt perfectio
contractus.ſi intelligas devltima perfectione:qꝛ res tra
dita eſt ẽptoꝛi /verũ eſt ꝙ fructus rei emptoꝛis ſunt.ſi in⸗
telligas ꝙ perfectio contractus per conſenſum nata obli
gatione re nõdum tradita fructus nõ ſunt emptoꝛis: ſed
ad eũ pertinent: qꝛ ſibi reſtituendi ſunt /⁊ ſi emptoꝛ ſit in
moꝛa tenetur advſuras pꝛecij. Ham in cõtractibus bone
fidei vſure currunt a tẽpoꝛe moꝛe. Idẽ ſi in moꝛa ex quo
percepit fructus rei qꝛ ad vſuras tenetur.ſ¶ Glo.facit hie
vnũ argumentum quod ĩmo ⁊ ſi emptoꝛ non percepit fru
ctus poteſt petere rem:vnd evidetur eos percipere vt.ff.
de reg.iur.l.qui poteſt.Nic ergo ꝙ ſi emptoꝛ petat a ven⸗
ditoꝛe fructus tꝑe moꝛe tenebitur pᷣſtare fructꝰ medij tẽ⸗
poꝛis ſed ſi velit emptoꝛ remanere fructus penes vẽdito
rem non tenetur ad vſuras.nec poteſt ei opponere vendi
toꝛ tu potuiſti percipere fructus:ergo perĩde eſt ac ſi eos

perceperis:qꝛ negligentia emptoꝛis ex qua cõmodũ ha⸗

bet venditoꝛ non poteſt ei opponere vt. ff. de iure do.l.cũ
in fundo. Hugo tamen dixit ꝙ ex quo põt petere fructꝰ
ꝙ ipſe teneatur ad vſuras quod non placet.vñ aliud eſt
vbi venditoꝛ percepit fructus:⁊ emptoꝛ non petit eos.ſi
mile habes.ff.de pig.l.ſi pignoꝛe.S.ſi pacto.⁊ imputetur
venditoꝛi quare non tradidit vel obtulit rem.

De edilicijs actionibus
Kubꝛzica
J non ſimpliciter.

. vel aliter vitioſum tenetur ẽptoꝛi tunc
ES ignoꝛanti ad pꝛecium ⁊ oẽ damnum il
latum. hoc dicit.
¶ Ex tex.ſi non ſimpliciter.i.nõ ſine
Efraude/als dicitur homo ſimplex ho⸗

Vendens ſcienter ſeruum fugitiuum

mu. Fo. CXI

mo nõ doloſus ⁊ illa eſt bona ſimplicitas. Quedã eſt ſim
plicitas que eſt quedã fatuitas ⁊ ſic tenetur ſi ſit ſciens.
Cõtra ſiue ſciens ſiue ignoꝛans tenetur: vt.ff.de act.em⸗
pti.l.j.cauſa.Rñdeo quod ſiue ſciens ſiue ignoꝛans te⸗
netur.ſed aliter ⁊ aliter.ignoꝛans enim non tenetur / niſi
de pꝛecio ſerui:ſed de dãno extrinſeco non tenetur ſi ſer⸗
uus ſuus rapuerit aliqua:ſed ſciẽs bene tenet᷑ de dãno ex
trinſeco:⁊ idẽ dic hic ſi ſciens:vt.ff.de ac.emp.il.iulianꝰ.
Eſt ⁊ alia differẽtia inter ſciẽtẽ ⁊ ignoꝛãtẽ/dico eĩ ꝙ ge⸗
neralis exceptio pꝛodeſt ignoꝛãti non aũt ſcienti. Pona
mus ergo ꝙ habeo equũ ⁊ bene ſcio vitia eius ⁊ vendo ti
bi illum ⁊ dico dñe emptoꝛ dico vobis ꝙ iſte equus eſtvi
tioſus ideo nolo teneri: dic ꝙ hec exceptio non pꝛodeſt
ei in his que ſciebat.debuit enim dicere domine emptoꝛ
equus iſte habet tale vitium ⁊ tale nolo de vitiis eius te⸗
neri.vt.ff.de act.empti.l.quero.Sed dicit gloſ.ſpecialis
exceptio pꝛodeſt ei in ſcitis ꝙ nõ placet. Ideo dic ꝙ ſi vẽ
ditoꝛ locutus eſt ambigue:qꝛ ſic dixit ſi equus haberet ta
le vitium ⁊ tale nolẽ teneri/ dico ꝙ talis exceptio ſpecia⸗
lis non pꝛodeſt ei ex quo locutus eſt per ſi ⁊ ambigue: vt
ff. de act.⁊ emp.l.j.S.j.⁊.ff.de excep.doli.l.labeo.ſed vide
tur ex parte emptoꝛis ꝙ emptoꝛ ꝓ vitio qð ſciuit nõ aget
niſi fuerit ſtipulatus:ſi autem ignoꝛauit vitium agit vbi
fuerit erroꝛ ſupinus:vt.ff.de contrahẽ.emp.l.ſi ea q̃. Dic
ergo quod ſi venditoꝛ ſciuit vitiũ ⁊ emptoꝛ ignoꝛauit qᷓ;
tumcũq; ſupine/ vẽditoꝛ tenetur ei ex quo ſciebat ałs ſci
re debebat emptoꝛẽ hoc ignoꝛare.vñ ex quo patitur eum
errare tenetur ſi inſtruxit eũ/qꝛ in dolo eſt venditoꝛ.Ho⸗
lus autẽ pꝛeponderat culpe. vt.ff. ad legẽ aquiliã.l.idem
ſi obſtetrix. in ft.⁊.ff de act.empt.l.ex empto·S.ſi quis vir

. Vbi fundus vendit᷑ ſub
Ypꝛ ed lum conditione diſplicentie
eo diſplicète poteſt agi redhibitoꝛia: ⁊ idem ſi
Aſine pacto vẽdiderit ſed herbas peſtiferas fa⸗
cit. .ð.¶ Lex iſta habet duo dicta dicit in hmo ꝙ vbi vẽ
ditio cta eſt ita vt ſi diſpliceret redderet᷑:ↄcta ẽ vẽditio
ſub conditione verum eſt reſolutoꝛia:ſed tamen pure cõ⸗
tracta eſt.vt.ff. de contrahenda emptio.l.ſi in emptione.
In ſecundo caſu agitur redhibitoꝛia pꝛopꝛie.vt.ff.eod.l.

N

etiam. VUnde cũ hic dicit per eandẽ actionem facit rela⸗

tionem ſimplicem. non ꝑſonalem:ſimile .j.de iniurijs.l.
dictum. ſi dicas ꝙ ſi in fundo mihi vendito eſſet vna her
ba peſtifera ꝙ pꝛopter hoc redoleretur totus fundꝰ hoc
eſſet iudaiʒare.nã de minio nõ eſt curãdũ:vt.ff.de ĩpen.l.

De commercijs t
mercatoꝛibus
Mubꝛica

omnino.nec dʒ reſcindi contractus maioꝛ pꝛo minimovt

ff. de reſtitu.l.ſcio.

O02 ſafanog Megociato⸗
Este ae Egociatoꝛes. res pꝛicipis
1 etiam mercatoꝛes debẽt benigne moneri vt vectigalia

⁊ debitas penſiones ſoluant.h.d.
NWN ODbilioꝛes Hotentioꝛes nobilioꝛes
1 debent ſe a negociationi⸗
bus abainere vt plebeifacilius poſſint nego⸗

De rerum permutatione
MKubꝛica
Icum patruus. mine
X“ta ? euicta venalis fuerit pꝛeſcriptis
verbis ad intereſſe agitur ⁊ non cõdi⸗
ctione ob cauſam ad repetendum da⸗
Atum: ſecus ſi venalis non fuerat expo⸗
liita:quia tunc pꝛeſcriptis verbis vel

—=

condictione ob cauſam agi poteſt.hoc

¶ L/Sp. ? videtur ꝙ iſte ſit contractus emptionis ⁊ vẽdi⸗

tionis:vt.S.de reſcin.vendul.pꝛecij cã.So.ibifuit taxa⸗
ta qᷓ;titas pꝛo qua fuit data ſpecies /hic vero quantitas

non fuit taxata. vt dicit tex.¶ Itẽ op. de tex. qui dicit hie

S iiij

Butrigarius ſuper Quarto libꝛo Codicis.

cõparauit ⁊ ſic innuit ꝙ fuit emptio.So.vt glo.
Q*½ ito Pactuʒ permutationis nudũ s
P ac rei interuentu nõ pꝛoducit actio
nẽ niſi ĩteruenerit ſtipulatio.h.d.

¶ Op. de.l. conſenſu. ff. de act. ⁊ obli.⁊ inſti.de obligatio.
que ex conſen.vbi emp.perficit᷑ conſenſu ſed permutatio

eſt ſimilis emptioni.vt.S.e.l.pꝛoxima.ergo ⁊c.So.vt gl.

¶ Be locato conducto.
MRubꝛica.

Vtuito vel violento/ bene tenetur tamen
de culpa pꝛeſumpta h. d. ¶ Pone caſũ
in nube ſic: tu hẽs hoꝛrea ego habeo
bladũ tu locaſti mihi quẽdã angulum
Jhoꝛrei in quo ponerẽ bladum meũ re⸗
poſui ibi: z retinuiſti claues demũ hoꝛ
reũ effractũ eſt tu nõ teneris de caſu foꝛtuito:ſcʒ de blado
ꝓdito ⁊ hoꝛreis leſis: ſʒ ſi locaſſẽ tibi tota hoꝛrea ⁊ tra⸗

didiſſẽ tibi claues hoꝛreoꝝ nõ tenerertibi ĩ aliquo: vnde

intelligo hic qð locatur tunc vbi remanſerũt claues hoꝛ⸗
rei apud eũ ⁊ remãaſit poſſeſſio ⁊ detenſio hoꝛreoꝝ apud
eũ:vel foꝛte ſi vniuerſa hoꝛrea cõduxiſſem ⁊ claues apud
te remã ſerunt teneris.ſic ergo ſi hoꝛrea ſint effracta non
tenetur locatoꝛ:ſi vero non ſunt effracta tunc tenet᷑. Dic
ergo ꝙ lex iſta loquit᷑ de pᷣſũptiõe vñ puto ꝙ ex q̊ hoꝛrea
illeſa ſunt pᷣſumptio eſt ꝙ locatoꝛ ſit in dolo:iſta tñ pᷣſum⸗
ptio fallibilis eſt:multe eĩ ĩueniũt᷑ claues ſiłes:ſʒ tñ pꝛeſũ
ptio fraudis eſt õᷣ eũ ex qͥ res ſue ſalue ſunt:vt.ff. commo.
l. ſi vt certo· S. ꝙ vero. . L
n locato veniunt vſure ex
N1Buerlus oααàgenigetin dte as
in iſto cõtractu ſcʒ in locatiõe operarũ vterq;
eſt locatoz ? vterq; cõductoꝛ. pone ꝙ cõtraho
tecũ ꝙ tu facias mihi domũ ⁊ dabo tibi decẽ:tũc ego ſũ
locatoꝛ oꝑis/⁊ tu cõductoꝛ:tu aũt es locatoꝛ oꝑaꝝ/⁊ ego
cõductoꝛ:vñ videt᷑ ꝙvterq; poſſu agere ex locato ⁊ ex cõ
ducto:⁊ ſic videt᷑ loqͥ lexĩ lege.ff. eo. Ego tñ credo ꝙ lex
illa abutat᷑ his verbis/ vñ dico quẽadmodũ in vẽditioõe
ille eſt vẽditoꝛ q recipitpecuniã. ita dico ꝙ ĩ locatione ⁊
cõductiõe ille eſt locatoꝛ qͥ recipit pecuniã:vñ credo ꝙ il⸗
le qͥ dat pecuniã debeat agere ex cõòducto:ille aũt qui reci
nit pecuniã dʒ agere ex locato.⁊ ſi vnus eoꝝ intẽtet aliã
actionẽ/ineptã actionẽ ꝓponit:vñ dʒ ſuccumbere lʒ lex
abutat᷑ his verbis locato ⁊ conducto. vt.ff.de act.empt.
l. veteres. linus qſe
— nquilinus qͥ ſoluit pẽſionẽ nõ po
D em . An p dñm durãte locatiõe expelli:
e niſi ꝓpter neceſſitates dñi vel ꝓpter neceſſariã
reefectionẽ relictis vel culpã ĩqlini abutẽt.h.d.
¶ MPer hãc.l.dic ꝙ ſi cõductoꝛ male verſat᷑ ĩ re ſibi locats
locatoꝛ añ tpᷣs ↄductiõis expellet eũ:⁊ ſi cõductoꝛ verſa
ret᷑ deterioꝛãdo rẽ modico ꝓpt᷑ modicũ delictũ nõ expeil
leret᷑:vñ ſi rupit murũ vel hmõi ꝓpt tale delictũ poſſet ex
pelli ante tᷣs cõductiõis:ſed ſi fecit foꝛamẽ ĩ feneſtra vł
in muro vel aliqd tale nõ videt᷑ expellẽdꝰ/ne ꝓpter mo⸗
dicũ recedat᷑ a cõtractu magne rei.vt.ff. de ĩ integr. reſti.
l.ſcio.⁊.ff.de ðᷣhẽ.emp.l.nũq;.⁊ de impẽ.in re.do.fac.l.oĩ
no.Sʒ qd appellas male verſari.ponamus ꝙ quidã gla⸗
diatoꝛes ſũt ĩ domo ⁊ adducũt ibi meretrices nũqͥd poſ⸗
ſũt expelli qꝛ male verſãt᷑:videt᷑ ꝙ nõ.ſepe eĩ ĩ domibꝰho
neſtoꝝ viroꝝ fiunt lupanaria.l.⁊ ancillarũ.ff.de peti.he⸗
redi.ꝙ ſi cõcludis ergo patiẽdũ.nõ eſt bonũ argumẽtũ.
¶Ad oppoſitũ eſt.l.q̃ dicit ꝙ vſuariꝰ non põt turpes pꝑſo
nas ĩiducere ſecũ ĩ domo/ergo multominꝰ ſimplex cõdu⸗
ctoꝛ:vt.ff.de vſu ⁊ habi.l.nõ aliter.circa pᷣn.Sic ergo ha⸗
bes hic ꝙ ſi locatoꝛ vult hitare domum ipe põt expellere
iĩiqᷣlinũ:hoc ego iĩtelligo ex cã ſuꝑueniẽte:vt ſi de nouo du
xi vxoꝛẽ: et redij de curia romana:nam hic eſt cã ſupue⸗
niẽs:⁊ q̃ de nouo emergũt nouo ĩdigẽt auxilio:⁊ appeilo
cãm ſuꝑueniẽtẽ cãm ĩopinatã:vñ cã pᷣuiſa/vel q̃ potuit pᷣ
uideri nõ expelleret iqlinũ:vt.ff. loca.⁊ cõduc.l.ſi qͥs do⸗
mũ.vñ dico ꝙ ſi pᷣuidit ꝙ negocijs ꝑactis iße rediret de
curia romana ĩfra ãnũ locatiõis:dico ꝙ ipe nõ expelleret
inqlinũ. Itẽ ſi locatoꝛ velit reficere domũ põt expellere
colonũ /hoc ego iĩtelligovbivult reparare ⁊ reparatoꝛ nõ

. Locatoꝛ hoꝛreinõ
N Gminus tenetur de caſu foꝛ

poteſt pati inquilinũ foꝛte vult deſtruere totũ murũ ⁊ re⸗
parare.Querit glo.ponamus ꝙ locatoꝛ vult reficere do⸗
mum ⁊ reparare dicit inquilino exeatis domũ:rñdet inqͥ
linus ego exibo ad tẽpus.⁊ ego reuertar facta reparati⸗
one nunqd poſſet:cgo credo ꝙ ſic:nec fleret remiſſio pen
ſionis ꝓ rata.¶ Sed q̃ritur nundd in iſtis caſibꝰ dñs poſ
ſit expellere inquilinũ ꝓpꝛia auctoꝛitate:ego credo ꝙ ſic
qꝛ in re quã poſſidet non cõmittit quis violentiã:ex quo

alius nõ habʒ ius reſiſtendi:locatoꝛ aũt poſſidet domuʒ

per inquilinũ vñ ⁊c̃.arg.ad hoc.ff in qui.cau.pig.taci.ʒ.
l.eſt dnium.⁊.ff.de dã.infec.l.vtiq;.Sic ergo iuſta cã ex⸗
pulſionis eſt ſi nõ ſoluat inqlinus penſionẽ: veꝝ eſt ſi nõ
ſolust qñ debet ſoluere.¶ Pone ergo ego cõduxi domũ

tuam ad annũ certa penſione nec eſt dictũ quãdo ſoluet᷑

quero qñ ſoluendũ ſit. DPicunt quidã ꝙ in pꝛincipio anni
ſoluendũ eſt/ qꝛ obligatio pura eſt arg.S.de iudi. ꝓperg
dum·S.·in honoꝛarijs.Alij dicunt ꝙ ſoluendũ eſt medio
anni.arg.S.de aduo. diuer.iudi.l.per hanc.Alij dicũt ꝙ
ſoluendum eſt in fine anni in fine tempoꝛis.nam in am⸗
biguis interpꝛetatur quod minus eſt:illud eſt minus ꝙ
ſoluatur in fine anni.vt. ff. de reg.iur.l.in toto.ad hoc eſt
l.ſi addes·S.ſi quis cum in anno.ff.loca.et conduct. In

iſta queſtione quidaʒ diſtinguũt aut queritur de locatio

ne operarũ vt in ſcriptoꝛe qui locauit operas ſuas ꝙ ſcri
beret Codicẽ ꝓ.x.⁊ tunc abſurdum eſſet dicere ꝙ ſolue⸗
retur ei in flne operis.Quid ergo biberet ⁊ comed eret in
terim pauper ſcriptoꝛ: vñ tunc videt᷑ velle gl.ꝙ ſoluendũ
ſit in pꝛincipio et de hoc habui.S.l.pꝛoxi.( In location
fundi vel domus quãdo ſoluet᷑.dicunt doc.ſtandume
conſuetudini regionis ſi apparet conſuetudo: ſi autẽ nõ

apparet ſoluendum eſt in fine tempoꝛis et dico ꝙ ſtatur

conſuetudini licet non ſit cõſuetudo que facist/vnde nõ
refero me ſolum ad cõſuetudinẽ arg.ff. de edil.edic.l.qð
ſi nolitS. qui aſſidua.⁊.ff. de aqua plu.arc.l.ſi ſeruus. In
dubio tenemus ꝙ minus eſt 5 ſoluatur in fine anni hoc
eſt in fine tempoꝛis. Ego credo ꝙ de iure debeat ſolni ĩ
pꝛincipio/obligatio enĩ eſt pura:et hec ſufficiãt pꝛo nũc

ulal a materia ſatis expeditur per docto.hic.

5 Conductio rei pꝛopꝛie non te⸗
* rem. net nec dñium tranſfert᷑.h. d.
RHabes ex hac.l. ꝙ ſi ego conduco rem meam
Wignoꝛans non valet cõductio etiam aliene rei.
Quid ſi ſciens conduxit:icũt quidã ꝙ valet cõductio

et tranſfertur dominiũ in locatoꝛem. vnde pone tu poſſi⸗

des rem mea:ego ſciens conduco eamate / tranſfertur
in te dominiũ ⁊ videoꝛ tibi donare.vt hic a cõtrario ſen⸗

ſu.⁊.ff.ſi cer.peta.l.ſingularia.dico ꝙ immio non pꝛeiudi⸗

cat ſibi in dominio.ſicut in emptione ſi ego emi rem me⸗
am ſiue ſciens ſiue ignoꝛans non valet.vt.ff. de contra⸗
hen.empt.il.ſi in emptione .S.rei ſue.non pꝛeiudicat ergo

ſibi in dñio:ſed dico ꝙ in poſſeſſione pꝛeiudicat ei ſi poſ⸗

ſidebat.vnde ſi ego ſciens me poſſidere rem meam cõdu
co eama te ſciens tranſfero in te poſſeſſionem non autẽ
dominium. poſſeſſio enim facilius amittitur qᷓ; dñium.vt
ff. de acquir.poſſeſſ.l.ſi rem aliquã.⁊.ff.de vſuc.ei a quo.⁊

ff. de acqui. poſſeſ.l.ſi quis vi/S. differentia.et quod dicit

eſtimans alienam.nota factifacilitatem.

Explicit liber quartus.

Neh
6

rin
ſtblenni no

Kamga

ere inepe
nlierpoſt b
opus reyn
hauur prepn
neadem Pu
ſeceſſaris ve

ccihobeb/

rioci velprt
llurqvouſch⸗
Ohienon po⸗
ſtibſens exc
Cuuſr poaduͤ
geeſt poe
erhectak niſi
dicit y expee
betfieriniſi

Leſſaria⸗vel
dulrat neceſi
fon dʒ etper

ſepu etpec
lamibienit
ctiennii vely
Sednunqdi
Ebipibet ſie⸗
ſtholicestyni
aſdekfu

llelligoſtee
ſlt öperent
azriſetne
ntterttem⸗
Meum.

—
=
SSe
=
= =
= S=ẽꝛ S=
. .. .

=— =
ST
= = .

☛*
Z
=
S
=

kilutchnin
Linnovel
ocachi
ueriturdele
toperꝛsſus
ſet diceneg i
erete connetan⸗
ellegl ſoler;
i gloen
t doc. ſtan
ſetudo: ſitue
us e dicog it
gve facigtemn
ff deealetelg
narelſſnn,
tur inffnemmie
e iure debentſcc
hec ſuffciipont
er doctohi⸗
ofelproptennt⸗
Gumtranſfeie
onducoennn
tioetlamnaleent
g valetile
vndeponem’
mate/ runfen
hic acotrant⸗
mmnononpen
ſiego emirent
et.Nf. deaht
on preinsſeun
Hreindlcraſit
gerennemti
ſeſtonenoial
nitriurihoiin,
fſde vſlclitgin
Fenrincqri
tem.

=

S.

lart

De ſpöſa.

De ſponlalibus t arris ſpö⸗
ſalitis. Mubꝛica.
rrrrrr is ui Sponſa per verba de
õäü futuro debet expecta⸗
3 futuro debet ta⸗
re ſponſum vſq; ad tempus conuentũ
et ſi non ſit conuentũ vſq; ad tempus
legitimũ infra quod illo non veniente
poot de iure ſine metu arrarũ alij nube⸗
re. hoc dicit. Pone caſum in nube ſic.
QAuedam puella cõtraxit ſponſalia cũ
quodam:maſculus cũ eſſet in eadẽ ꝓuincia cũ ſponſa in

fra bienniũ non ↄxit cũ ea nuptias:ſpõſa expectauit euzʒ
per bienniũ:mulier poſtea nubit cuʒ alio nunqͥd põt hoc

facere ſine pena. Rñdet imꝑatoꝛ ꝙ ſic. Hicit ergo hic ꝙ

mulier poſt bienniũ nubit impune:⁊ foꝛte in caſu iſto nõ
eſt opus repudio:vnde mariti ꝓcraſtinatio ⁊ dilatio ha⸗
betur ꝓ repudio:⁊ hoc eſt verũ vbi ſpõſus ⁊ ſponſa ſunt

in eadem ꝓuincia. DHiſtingue tñ vtrum eſſet abſens ex cã

neceſſaria vel ꝓbabili vel voluntaria. Si enĩ eſſet abſens
ex cã pꝛobabili dicit glo.ꝙ eo caſu expectaretur ꝑ trien⸗
nium.vt.j.de repu.l.ſimiliter.Si autẽ ſit abſens ex neceſ
ſaria cã vel pꝛiꝰ ipedit᷑ neceſſaria cauſa ᷣhere ⁊ expecta⸗

bitur quouſq; ceſſauerit neceſſitas.vt.ff.e.l.ſepe.vñ dico

ꝙ hic non ꝓbant.ll.allegate ꝙ expectet᷑ per trienniũ vbi
eſt abſens ex cã pꝛobabili.naʒ.l.ij .j/de repu.nõ loquit᷑ de

cauſa ꝓbabili:ſed ĩmo ibi loquitur ex cã peregrinatiõis
que eſt ꝓbabilis.Si autẽ eſt abſens ex cã volũtaria non
expectat᷑ niſi inq;tũ ſi eſſet pᷣſens.glo.tñ in.l.ij.j.de repu.

dicit ꝙ expectaretur per trienniũ.Sed ego dico ꝙ nõ de

bẽt fteri niſi duo mẽbꝛa / ſi ſit abſens ex cã ꝓbabili vel ne
ceſſaria:vel impedit᷑ pñ̃s:⁊ dico ꝙ expectat᷑ tãdiu qᷓ;diu
durat neceſſitas:aut eſt ipeditus vel abſens volũtarie/⁊

non dʒ expectari niſi ꝑ bienniũ vt hic.et qð dicit.l.ij.j.de

repu:.ꝙ expectat᷑ per trienniũ dico ꝙ notat facti acciden

tiam.ibi enĩ tm̃ moꝛatus fuit:ſed ſi moꝛatꝰ fuiſſet ꝑ qua⸗

drienniũ vel vltra qᷓ;tũcunq; tũc dico ꝙ eſſet expectaãdꝰ.

Sed nunqᷣd idẽ eſt in ſponſa differente ſicut in ſponſo.
Et videt᷑ ꝙ ſic. nam pari paſſu ambulant ſpõſus ⁊ ſpõſa:
vt nõ liceat vni ꝙ non licest alij.vt.ff.de arb.l.ſi cũ dies.
5· vlt. ⁊ . de fruct. ⁊ lit.expen.il.ij. 2
= ri 9 MHõ facit quẽ perdere arras ſpõſa⸗
6 Buitias niſi culpa illius caſũ pᷣcedat.
NB dicit. ( Iſts lex dicit ꝙ ſi iſte qͥ dedit arras
, moꝛitur mr̃imonio nõ zcto arre reddant᷑ eius
heredibꝰ.niſi ꝑ eũ ſteterit quominꝰ matrimoniũ gᷣhatur
⁊ intelligo ſteterit qꝛ foꝛte iam gᷣxerat cum slia/vel qꝛ di
ſtulit Zhere vltra tempꝰ debitum qð eſt bienniũ.vel cum
alia vᷣxiſſet tunc arre nõ eẽnt reddende eius heredibꝰ:ſ.
amitteret arras.⁊ de hoc habes:jde dona.añ nup.l.cum
veterum.

De donationib?
ante nuptias.
MNubꝛica.

ℳ ltum Simpliciter donata a
— ſponſo ſponſe poſſũt ĩ
dotẽ conuerti ſeu retrodari:niſi fuerint collata in tempꝰ
pꝛohibitum matrimonij.hoc dicit. bcan⸗
Donatio facta ob cauſaʒ nu
7 pꝛelid 1. ptiarũ cã non ſecuta repetit
dicit. Attende ad euidentiã glo.hic poſite
A&& ſi actoꝛ agat cõdictione ob cãm ⁊ dicit ſic in
libello ſuo / dedi hoc ꝓpter talem cãm q̃ ſecuta nõ eſt vn
de ⁊c̃.dico ꝙ iſti agẽti ſic incũbit onus ꝓbandi ſe dediſ⸗
ſe ob cãm illam.dico enĩ ꝙ licet reus rñdeat ⁊ dicat ſe re
cepiſſe ſimpliciter in ſua cã ꝙ non eſſet fundata intentio
petitoꝛis.vñ cauſam tenet᷑ ꝓbare. Sed pone actoꝛ dicit
ſic in libello:dedi ſine cã.non eni allegat cãm:⁊ cõdictio
ne ſine cã agere põt.nã vbicunq; habʒ locũ condictio ob
cãm habʒ locũ condictio ſine cã:vñ ſi iſto caſu reus con⸗
fiteat᷑ ſe recepiſſe ſimpłr fundata eſt intentio petitoꝛis.

De dona. añ nup. De ſecũ.nup. Fo. CXIL.
¶ !Lncipit liber quintus.

vñ recipiẽs tenet᷑ pvare ſe recepiſſe ob cãm ex quo eũ di⸗
cit ſe recepiſſe in ſimplicẽ donationẽ ⁊ negat ſe recepiſſe
ob caãm:⁊ eſt pꝛeſũptio iuris ĩ donatoꝛe/qꝛ nemo pᷣſumi⸗
tur ſine cauſa donare:⁊ hec pᷣſumptio fundat intentionẽ
actoꝛis agẽtis condictione ſine cã:vñ ex quo donatariꝰ
dicit ſe recepiſſe in ſimplicem donationẽ tenetur ꝓbare
caãam ex quo ʒ eum agit᷑ ↄdictione ſine cã.Sed dico ſi reꝰ
nihil diceret ⁊ negaret contẽta in libello eſſe vᷣa agẽti cõ
dictione ſine cã incũbit onus pꝛobãdi tm eſſe ſine cã. Sʒ
foꝛte diceres quõ pꝛobabit tm̃ eſſe ſine cã cum hic ſit ne⸗
gatiua.Rñdeo nõ mireris de hoc cũ etiam illa ſit negati
ua vbi petit᷑ indebitũ ⁊ tñ incũbit onus ꝓbandi repetẽ⸗
ti fuiſſe indebitũ:⁊ ſic ꝓbatur ſᷣm glo.ff.de pꝛobat.l.cum
de indebito. . M
Ed iam ſta aut.ſignatur ſuꝑ.l.ſi cõ⸗
LLb. ſtante· S.j.ideo qꝛ ſi mulier au
Wτ1 get dotem marit? põt augere donationẽ vſq;
DI ad eandẽ qᷓ;titatẽ:dicit aut᷑. hodie nõ dicimus
ꝙ poſſit augere ſi velit:iĩmo ex quo mulier auxit dotẽ ma
ritus velit nolit neceſſe habʒ augere donationẽ:vñ qꝛ iu⸗
re Codicis erat volũtatis:hodie iure aut᷑.eſt neceſſitatſ.
nam ſi vnus auxit neceſſe eſt aliũ augere.Queritur in qͥ⸗
bus rebꝰ fiet augmentũ.Rñdetur ex parte viri non diſtĩ
guitur:nã maritus in quibuſcũq; rebꝰ põt augere dona⸗
tionem. In muliere diſtinguit᷑.nã aut maritus eius ſup⸗
poſitus eſt multis creditoꝛibus ⁊ multis debitis ꝙ eo ca
ſu mulier augebat dotẽ de rebus ſuis ĩmobilibus.Si au
tem maritus non eſt oneratꝰ multis debitis ⁊ habet plu
res creditoꝛes eo caſu fiet augmentũ dotis de rebus mo
bilibus ⁊ ĩmobilibus qᷣbuſcunq;.Si autẽ vxoꝛ fecerit au
gmentũ in rebus mobilibꝰ. Pꝛimo caſu qᷓ;dtum ad illud
augmentũ mulier nõ vtitur pᷣuilegio g̊ creditoꝛes mari⸗
ti.h.d. Et ſic tria ſunt dicta:⁊ per pᷣmũ dictũ coꝛrigitur
l.codicis.nam ꝙ iure.C.ſit voluntatis /iure aut᷑.ſit neceſ
ſitatis habes hic:qꝛ maritus põt augere indiſticte dona

tionẽ in quibuſcũq; rebus voluerit vel nõ.Ratio diuerſi Dos ma⸗
tatis eſt qꝛ dos magis eſt pᷣuilegiata qᷓ; donatio pꝛopter gis eſt pꝛi
nup.vñ maius eſt pꝛeiudiciũ qᷓ;tum ad creditoꝛes in au⸗ uilegiata
gmẽto dotis qᷓ; in augmẽto donationis.vñ ſi mulier poſ qᷓ; donatõ
ſit facere debʒ ĩ mobilibus:⁊ poſſit illud augmentũ fieri ꝓpt᷑ nup.

in pᷣiudiciũ ⁊ fraudem creditoꝝ ſed nõ ſic in donatione
pꝛopter nuptias:tñ iſta donatio nõ eſt ita pꝛiuilegiata ſi⸗
cut dos:⁊ hoc iudicat᷑ habito reſpectu facultatũ ſuarum
nam inſpicitur modꝰ facultatũ ſuarũ.vñ ſi hẽat mille ĩ
bonis ⁊ debeat iſte nõ eſt oneratus debitis:ſi nõ dẽat ni⸗
ſi denariũ ⁊ non hẽat valoꝛẽ vnius denarij:iſte eſt ſubdi
tus multis debitis.vñ habito ad modũ facultatum ſua⸗
rum iudicabit᷑ habere multos creditoꝛes nec ne arg ff.

ctatur hic per docto. .
Be lecundis nuptijs.
HNubzꝛicz.
JY qua mulier. Pulter nu

do viro infra tẽpus luctꝰ punit᷑ penis
hac.l.expꝛeſſis.hj.d.Nicitur in hac.l.ꝙ
Lſi mulier nubat ſcdᷣo marito ꝙ amittet
— ea que dedit ſibi pᷣmus maritus in vl⸗
„tima volũtate idem dicas in his q̃ do
lameme ——.nauit ei pᷣmus maritꝰ inter viuos ꝑ.l.
pꝛoxi peo.dico tñ ꝙ iſta mulier vocat fiſcũ in relictis in
vltima voluntate.Sced foꝛte in donatis inter viuos a pᷣ⸗
mo marito non vocaretur fiſcus ſed venientes ex teſta⸗
to vel ab inteſtato. Dicitur hic ꝙ pꝛimo vocantur de⸗
cem ꝑſone enũerate ĩ edicto. AUbi ſunt ille perſone decẽ⸗
Dico inſtit.de bono.poſ:.S.iij.pater/mater/auꝰ/auia ⁊c.
Sed quero de cuius gñe ſunt iſte decẽ perſone:intellige
res foꝛſan ꝙ ſint de gñe vxoꝛis:an de gñe pꝛimi mariti
donatoꝛis poteſt dubitari.Ego credo ꝙ iſte decẽ ꝑſone
ſint de gñe pꝛimi mariti donatoꝛis non delinea vxoꝛis:
dubium eſt tñ his perſonis nõ extantibus ꝙ vocat᷑ fiſcꝰ:
ſed que eſt ratio.Rñdeo ꝙ fiſcus habʒ maioꝛẽ indigna⸗
tionem de muliere vbi mulier accepit a pꝛimo marito q;
vbi accepit ab extraneo/et ideo pᷣmo caſu vocatur fiſcꝰ:
ſcðᷣo non. Hicitur ergo hic ꝙ iſte decẽ perſone habẽt il⸗
lud quod erat mulieri relictum a pᷣmo marito.quero nũ⸗

de iudi.l.ſed ⁊ ſi ſuſceperit · S· j. Iſta materia plene tra⸗

Butrigarius ſuper Quinto libꝛo Codicis.

quid ſeruabitur oꝛdo in ſuccedendo. Ego credo ꝙ ſic vt
in aut᷑. de here.⁊ falci.S.j.Querit glo.ponamꝰ ꝙ iſta mu
lier nõ capax hẽbat ſubſtitutũ nunquid eo caſu ceſſat tra
ctatus huiꝰ legis vt nõ veniat fiſcus.Dicit glo.ꝙ ſic.arg.
I de cadu.tol.l.jS.j.Ego dico ſic/quedã ſunt perſone q
rũ ſcriptio pꝛo nõ ſcripta eſt:⁊ tunc vocatur ſubſtitutꝰ nõ
fiſcus.Quedã ſunt perſone q̃ licet capiant cõmodũ tñ nõ
accipiũt /ĩmo cõmodũ applicat᷑ fiſco.⁊ ĩ his credo ꝙ ſub
ſtitutꝰ nõ admitteret᷑:dico ergo ꝙ fiunt heredes licʒ cõ⸗
modũ ſit alienũ ergo ſubſtitutꝰexcluſus eſt nec eſt admit
tendusvtj de ĩpub.⁊ alijs ſub.l.poſt aditã.vnde dico ꝙ
hec queſtio nõ eſt ita dubitabilis ĩ muliere:nã mulier que
nubit ĩfra tꝑa luctꝰ eſt nõ capax indiſtincte:ſed in alijs qͥ
poſſunt capere:ſed non accipere videtur magis dubiũ:⁊
videtur ꝙ tunc repellitur ſubſtitutus. —
Ad dD itio Aduerte qꝛ glo.in.l.decreto..de infa.tʒ
ꝙ de iure canonico nõ ſit coꝛrecta pena
feſtinãter nubẽtis.⁊ ibi vide Bar.q tʒ glo.hic. Sʒ aduer
te qꝛ Bar.in.d.l.dicit ꝙ iſtud qð dicitur ꝙ pena mulieris
nubẽtis feſtinãter eſt coꝛrecta:iſtud eſtverũ qñ nõ poteſt
ſanguis cõmiſceri:vt qꝛ mulier eſt ſenex nõ faciẽs filios/
vel qꝛ maritꝰ ſtetit per annum in loco lõginquo:⁊ poſtea
moꝛtuus eſt:ita tenuit Pau.de leaʒa.ĩ ſuo ↄci.de quo in
c.fi.de ſecũ.nup.⁊ vide Bal.in:.d.l.decreto. Itẽ adde qð
Mulier ſi Ange.in ↄci.cipiẽte Maritꝰ veniens ad moꝛtẽ ⁊c̃.dicit
elt hẽs ĩſti ꝙ ſi maritꝰ inſtituit vxoꝛẽ heredẽ q̃ poſtea ĩfra annũ trã⸗
tuta a ma⸗ ſiuit ad ſcðᷣa vota pᷣuatur hr̃ditate:vbi hoc ↄcludit ꝙ tã⸗
rito ⁊ nu⸗ qᷓ; igrata ⁊ offendẽs animã defuncti:nõ aũt qꝛ durẽt pe⸗
bat ifra ã⸗ ne legales:⁊ idẽ cõſuluit Bal.in cõcil.incipiẽte:in chꝛiſti
nũ puatur noĩe amen Pꝛoponitur ĩ facto ⁊c᷑. Itẽ adde ſi nubat in⸗
hr̃ditate. fra annũ nõ ꝑdit puilegia dotis. Itẽ etiã adde ĩ hac ma
teria Pe.de anchar.in ↄci.c. Pau.de caſt.cõci.cclxxiiij.
Joan.de ana.cõci.lxxiij.An aũt ſi maritꝰ leget vxoꝛi cẽ⸗
tũ ſi nubet:nubẽdo ĩcurrat penas Roma.ꝙ nõↄcil.ccix.

KEEE Mulier trãſiẽs ad ſcðᷣa vota te
R◻R Em ine. ner reſeruare filijs pᷣmi mr̃imo
Anij. vel vni ex eis lucra oĩa a pꝛimo viro peruen

rE.Dtà etiã ſi donationẽ ꝓpter nupt. aliꝰ dederat ei
ꝓviro:ſj hoc hodie nõ vni tm̃ põt relinqre:ſʒ inter oẽs di
ſtribuitur.h.d.cum..il.ſi qua ex.S.eo.
Add itio Adde ꝙ mulier trãſiens ad ſcðᷣa vota ĩ⸗
*fra annũ non excuſat maritũ a pena ĩ ca
ſu.l.penul.⁊ ibi Bal.j.in qͥ.cau.pig.taci.ghi.⁊ in materia
vide Bald.hic in.v.colũ.qui tʒ contra bart. Itẽ adde an
mulier trãſiens ad ſcdᷣa vota poſt annũ luctꝰ amittat do⸗
nata cõtẽplationeviri Roma.cõcil.ccccvj.Et an maritꝰ
trã ſeſdo ad ſecũda vota amittat lucrũ ei datũ ꝑ ſtatutũ.
vide per eundẽ Roma.cõcil.cxc.⁊ an amittat legatũ ſibi
factũ a viro:vide Roma.cõci.ccxlix.⁊ Old.cõci.xxxiij.

S m alij 9 Lex iſta eſt theodoſij ⁊ loqͥ
Mͦ tur vbi mulier poſt tpᷣs lu⸗
ctꝰ conuolat ad ſecũda vota:⁊ ex mo mr̃imo
A6Nio h; liberos: lucrũ hʒ ex pꝛimo marito. Et
cõt inet lex iſta quattuoꝛ dicta.pꝛimũ dictũ eſt in gñe.Hi
cit imperatoꝛ nos iã iuſſimus ꝙ liberi ad bona matris ve
niũt ĩtegraliter:ita tñ ꝙ ſi mulier habuit plures maritos
res veniẽt ad liberos qͥs habuit mulier a patre eoꝝ.hoc ĩ
pꝛimo. Sʒ pone ĩ ſcdᷣo. Wulier habuit maritũ ⁊ ab eo ha
buit donationẽ:moꝛit᷑ ille maritus relictis liberis ex eo
matrimonio:deide iſta mulier nubit ſcdo:⁊ a ſecũdo ma⸗
rito hʒ donationẽ ⁊ liberos /moꝛitur iſte ſcdᷣs maritꝰ reli
ctis liberis ex ſcðᷣo mr̃imonio:eo moꝛtuo iſta mulier nõ
nubit tertio:moꝛitur iſta mulier ea moꝛtua q̃ritur nunqᷣd
Hberi ſecũdi matrimonij hñt pᷣcipua q̃ habuit mulier a ſe
cũdo marito:⁊ nũqͥd liberi pꝛimi mr̃imonij hñt ſimiliter
pꝛecipua lucra q̃ͥ habuit mulier a pᷣmo marito: Picitur ꝙ
ſic:nec poſſunt allegare liberi pᷣmi matrimonij vt dicant
ſic:mulier ſcᷣo nubẽdo pᷣiudicauit nobis vñ debemꝰ ha⸗
bere pᷣcipua qᷓ habuit a pꝛimo marito.ſʒ ipſe nõ cõuolauit
ad tertia vota vñ non pᷣiudicauit nobis liberis ſcdᷣi ma⸗
trimonij.vñ lucra q̃ habuit a ſcdᷣo marito nõ debetis hr̃e
pᷣcipua.Hicit ĩpatoꝛ immo liberi ſcdᷣi matrimonij hẽbũt
pcipua q̃ habuit mater a ſcdᷣo marit.hoc ſcdᷣo.Sʒ pone ĩ
tertio. Mulier ex ſcdᷣo viro nõ habuit liberos nũqᷣd de re
bꝰ illis q̃s hʒ a ſcdᷣo marito poſſit facere ſuã volũtatẽ: di
cit᷑ ꝙ ſic.lʒ ſeds maritꝰ ex pᷣma vxoꝛe alios haberet libe⸗
ros.hoc tertio.Sed qͥd nã dictũ eſt in ᷣmo dicto ꝙ libe⸗
ri pꝛimi mr imonijveniẽt ad es q̃ habuit mr̃ a pr̃e eoꝝ:itẽ

hoc

liberi ſecũdi matrimonij ventent ad ea q̃ habuit mater a

patre eoꝛũ:ita tamen ꝙ mater inter viuos vel ĩ vltima vo
luntate poſſit diſponere res inter liberos illius matrimo
nij a quo pꝛoceſſerunt res ille ꝓ voluntate ſua vel etiam

—

vnũ ex liber! poſſit eligere. nos endteeladnzs Peipuc
volumus obſeruari vt filij ex qͥcunq; mr̃imonio

ſcepti
lucra ꝓueniẽtia ex eo matrimonio ſibi habeant pꝛecipua
dicit.

ſcvᷣm coniugẽ tranſſerre pluſq; reliqͥrit vni ex
EeeMa& filijs pᷣmi matrimonij cui minus reliqrit:⁊ qð
vltra reliquerit non vʒ:ſed inter liberos equaliter diuidi
tur.hoc dicit.
¶ Ad..i.iſtã op.de.l.ſi liberis.S.de dona.an.nup.Sol.vt
ibi.¶ Itẽ dicit hic ꝙ nubẽs ſcðo dʒ tm̃ reliquere ſcdᷣo cui
libet liberoꝝ pꝛimi mr̃imonij qᷓ;tũ dat ſecũdo viro.
Ad declarationẽ huius.l.queſiuit iuſtinianꝰ quo tẽpo⸗
re inſpicitur qᷓ;titas eius qð datur ſcdᷣo viro.In queſtio
ne iſta vidẽtur iura ꝛia.Hicit Juſtinianus ꝙ tpᷣs moꝛt
inſpicit᷑:vt ĩ aut.de nupS:qꝛvero hactenꝰ.ſj certe imovi
dẽt᷑ contra in aut᷑.de nup·S.de augmẽto.⁊.S.de donatio.
an.nup.l.ſi conſtãte.in fl.Nã dico ꝙ immo ſunt ↄcoꝛdan
tie:vide quid leges ille dicãt.nã dicis ꝙ qᷓ;tũ dat ſcðo vi

ro tm̃ debet dare cuilibet liberoꝝ pꝛimi matrimonij mi⸗
nꝰ hñti:⁊ eſt inſpicẽdum tpᷣs moꝛtis qᷓ;tum ei dederit.cõ

traria.l.dicit ꝙ ſi mulier ſcðᷣo marito dedit dotẽ:⁊ ſic qͥli

bet liberoꝝ pꝛimi matrimonij minus hñs dʒ tantũ habe

re qᷓ;tum in ſecundo mr̃imonio.Sed qᷣd ſi mulier vult di⸗

minuere dotẽ nunquid põt: dicitur ꝙ nõ.ergo tempꝰ da⸗

te dotis inſpicitur nõ tpᷣs moꝛtis.Zico ſi inſpiceret᷑ tpᷣs
moꝛtis q̃re pꝛohiberetur diminutio ⁊ ſi eſſet inſpiciendũ
tpᷣs date dotis q̃re impedire᷑ diminutio:⁊ ſic dico ꝙ le⸗
ges allegate non dicunt immo concoꝛdant.
Ad d iti 0 An diſpoſitio huius legis hẽat locũ qñ
„ be ſecũdus maritus non eſt pactꝰ de dote
ſibi lucrãda:ſed filius ex ſecundo mr̃imonio. Et iſto ca⸗
ſu dico ꝙ ſufficit ꝙ legitimã hẽant filijpꝛimi matrimonij
non dimidiãvt hic dicitur.⁊ ita conſuluit Bal in concil.

incipiẽte in chꝛiſti nomine Cõſiderãdũ eſt ⁊c. per text.in

in auf.de nup.S. illud quoq;.nã lʒ donatio pꝛohibeat᷑ ma

rito non tñ miſteriũ.l.ſi liberis.de pac.dota.Ad hoc etiãõ
in.d. aut᷑.de nup·S. pꝛidẽ. in glo.ſʒ qua pena ⁊c.⁊ ĩ ·S.opti

me.in glo.ſuppoſita.eo.tit.facit aut᷑.vnde ſi parẽs.S. de
inoffi. teſt.⁊ in.l.j.de inoff.do. Itẽ adde etiã ꝙ Bal.con⸗
ci.cxlvj.in.iij.volu.cõſuluit ꝙ ſi mater que trãſiuit ad ſe
cũda vota inſtituit filios pꝛimi matrimonij in legitimat
ꝓ medietate dotis filios ſecũdi mr̃imonij:⁊ pꝛo alia me

dietate maritũ ſᷣm eum hoc ꝙ ſi capere non poſſet totum

illud ꝙ ipſe capere non poſſit reliquebat iure legati filijs
eiuſdẽ mr̃imonij / qð nichil penitus valet nec fieri poteſt
in fraudẽ huiꝰ legis:⁊ ſubdit ꝙ ałas accedit caſus ſimi⸗
lis ꝙ pater ſtipulatus eſt ꝓ filijs dotẽ ĩ ciuitate coꝛtone
⁊ ipſe conabat᷑ ſuſtinere ꝙ valuiſſet ſtipulatio.in quo tñ
de conſi.dñoꝛum vFrã.de alber. ⁊ Richar.de ſaly.iudica
tum fuit contra ipſũ ⁊ obſeruatũ.⁊ ſi vis videre pꝛedicta
concilia Bal.Frã.de rampo.⁊ Richard.de ſaly.necnon

Joan. de lig.qꝛ etiam conſuluit contra Bal.vide in con
ci. Pau. de caſt. concil.cclxvij.cũ tribus ſequẽõ.

Di ſecundo nuplerit mu⸗
lier cuti maritus vſlum/
m reliquit.

— .

Ivſumkfructum. c⸗
ENS Ahe lex
Enon eſt multum vtilis qꝛ quod in ea
N 2 econtinetur coꝛrigitur per aut.ſequen⸗
tem.
OSOelge ZIſta aut.coꝛrigit.l. codi⸗
S Oc lo cum. diue n eleinl. codi⸗
Hcis ꝙ ſi maritus legauit vſumfructũ vxoꝛi: ⁊
Eæ=c ipſa ſecũdo nubat ꝙ ipſa amittat vſumfructũ.

Dicit aut᷑. hoc eſt verum ſi maritꝰ hoc dixit expſſe / Ymu

e — CKõtiunx trãſiens ad ſcõᷣa
. Ac edictali. c nõ põt vllo titulo ĩ

fdeoft.
nuncſſſ
ſonenſſcre
inteio Se
iwtolcrent
ieiannats
cun lins a
Goſehämarür
ſucum conue
leinde iſteme
ccundo nube
oteſtatoꝛis
lentionem pe⸗
pet. Seleer
tteraꝛdiclt en
cdatus ſiß
Ehenniſus i
gur Maritus
lntqgſtiplep

idotemyX

gemulier eche

u ſecundo

enimquemp⸗
teſt nom que
ſiueper udie

Vgevbioe
(cctſimplicken

ſconuentum
loet vnde die

khicponam.

odominam

d habereteo

cpugnanri:no
ſhugnantiamm

AI Wifruiz de

ſmnohiemulie
olrur inter d.
ſequoc vorr
erpꝛetatun
nbegtalim
ntcrelinq
linuliererst
ummaritip
unminspert
tenanſed ante⸗
uſueintantn
Ufenntante⸗
Konſteudoe
Ufdeyſifuc.

minnsftiirte
ftrh
dseglitni,

Mna aning
fint
ſH,
Aſeciconin.
ſuſtinian⸗ ti
doprogigt
tnianlsen
ctend geerin
neto ödedeng,
immoſunxn
aihtüdutſc
mmi marrinorin
Bkumeldetnn
degit doturii
biis dz tantit
aſimeliernt;
no ergotene
icoſtinſpicetiß
tſieſet inini
utioſicd!
cordant.
slegishentlis
on etpeetdn
finonio Eiine
Hüſpꝛinimannn
ulvit Balincenn
düeſtegenn
atio prohbein

S

S
S

S.

☛

„dota. AdNei.

pena e Li
ndeſi paresi
eetigg Baln
queträſiuitt!
moniiinlegin.
goni,rpoain
renonpeſettn
batiunelegni
aletneefinn
accodt aſuſt
tei cntat n
Kpelao nann
iche deſalſiunn
jvs idereptun
ara deſil, enn
en el nlent
bs ſogte,

ſeltttnn⸗

S=—

π

S

ecrl
tcen i

lier ſecũdo nubens amitteret vſumfructũ non aliter.hec
ſunt vrra vbi vſuſfructus relictus eſt in vltima volunta⸗
te.Sed in vſumfructum dotis ⁊ donationis pꝛopter nu⸗
ti.nichil poteſt operari voluntas defuncti.h.d. Sic ergo
licet ſecundo nubat nichil amittit niſi expꝛeſſe diceret te
ſtatoꝛ ꝙ ſecundo nubens amitteret vſumfructum.ſi ma⸗
ter haberet rem pleno iure ⁊ ſecundo nuberet amitteret ꝓ
pꝛietatem ⁊ retineret vſumfructum: ſed vbi habet vſum⸗
fructum tantum nichil amittit.Sed que eſt ratio diuerſi⸗
tatis.NHico ꝙ lex voluit ꝙ vbi minus habet ꝙ ipſa amitte
ret vt.ff. de offic.pꝛeſid.l.illicitas·S. ne tenuis.Et ita dici

mus in poſſeſſione vbi quis habet naturalè ⁊ ciuilem poſ

ſeſſionem:ſi exeat fundum naturalem amittit /ciuilem re⸗
tinet aĩio. Sed vbi non habet niſi naturalem exiſtens in
fundo ſi exeat fundum animo retinet naturalem:vt.ff. de
vi⁊ vi armata.l.ijS.vnde vi interdictum. Secũdum di⸗
ctum huius aut᷑ intelligitur duobus modis. Pꝛimo mo
do ſic/ſi maritus dedit vxoꝛi ſue in dotem nudum vſum⸗
fructum conuenit cum ea ꝙ ſi ipſe pꝛecedet in matrimo⸗
nio ꝙ vxoꝛ lucraretur vſumfructum nec reſtitueret eum.
deinde iſte maritus dixit in vitima voluntate ꝙ ſi mulier
ſecundo nuberet ꝙ ipſa amitteret fundum: voluntas hu⸗
ius teſtatoꝛis non ſeruabitur.h.d.Sic ergo teſtatoꝛ con⸗
uentionem pꝛehabitam in vltima volũtate immutare nõ
poteſt. Sed certe iſtam lecturam non videtur poſſe pati
littera:dicit enim littera Ilege permiſſus ſed ſᷣm hoc nõ
eſſet datus vſuſfructꝰ:ſed per cõöuentionem poteſt dici le⸗
ge permiſſus.i.lege compꝛobatus.Secundo modo ſic le
gitur. Maritus dedit vxoꝛi rem pleno iure ĩ dotem:⁊ cõ⸗
uenit ꝙ ſi ipſe pꝛecederet in matrimonio mulier lucrare⸗
tur dotem:vxoꝛ lucrata eſt nũquid maritus pꝛohibendo
ne mulier ſecũdo nubat poteſt facere vt amittat vſumfru
ctum ſecundo nubens:dicitur ꝙ non.h.d. ¶ ſumfructũ
enim quem habet mulier ſecundo nubens auferre nõ po⸗
teſt.nom quod lex dedit per aliquem auferrinon poteſt:
ſiue per iudicem/ſiue pꝛiuatum. vt in aut᷑.vndc ſumitur.
Vnde vbi dos data eſt ſimpliciter vel conuentio habita
eſt ſimpliciter immutari non poteſt per teſtamentum. Sʒ
ſi conuentum fuiſſet ꝙ mulier ſecundo nubens totũ amit⸗
teret:vnde dico ꝙ eo caſu totum amitteret. Sed queri⸗
tur hic ponamus/maritus ita dixit vxoꝛem meam relin⸗
quo dominam ⁊ victuariam omnium bonoꝛum meoꝛum.
quid haberet eo caſu mulier.videtur ꝙ nichil quia hic eſt
repugnantia:non enim poteſt eẽ vſufructuaria ⁊ pꝛopter

repugnantiam vitiatur teſtamentum. vt.ff ſi vſuſtruct. pe

ta.l.vtifrui.⁊ de regul.iur.l.vbi repugnantia.Nidetur ꝙ
imino hic mulier habeat ꝙ eligeret: nam vbi hec dictio ⁊
ponitur inter duo incompoſſibilia legsatarius poteſt eli⸗
gere quod voluerit.vt.ff.de vſufruc.lega.l.ſi titio fundꝰ.
Interpꝛetatum eſt enim ex cõſuetudine ꝙ mulier iſto ca
u habeat alimenta tantum:⁊ oſtendunt ſic relinquo/ ſup
ponit ꝙ relinquat eam ſicut erat conſtante matrunonio/
ſed mulier erat cõſtante matrimonio abuſiue domina bo
noꝛum mariti per pꝛomiſcuumvſum vndevidetur voluiſ
ſe maritus per hec verba relĩquo ꝙ eſſet domina ſicut an
te erat:ſed ante erat domina abuſiue igitur erit domina
abuſiue intantnm vt ipſa ſubſtentetur ex bonis marui ſi⸗
cut flebat ante.argumen.ff rerum amo.l.j.Pico ꝙvbi eſ⸗
ſet conſuetudo ego dicerem aliter ⁊ adhererem.l.pꝛealle
ga. ff. devſufruc.leg.l.ſi titio fundus.

De dotis pꝛo⸗
millione.
Mubꝛica
Huo ſpecialia circa
10 Muſtra. idem non poſſunt cõ⸗
h. d. ⁊ ad hoc ſemper allegatur.
Add itio Adde Bartol.in.l.ita ſtipulatus.in.vj.
ecolumna. ⁊ in.l.j. ſoluto matrimonio.
Aono intelligitur duas factiones ↄcurrere non poſ
ſe. vide Bal.ĩ.l.ↄuẽticulã.i fl.v.col.de epiſ.⁊ cle.vide etiã
in. l.ſi is qui ꝓ emptoꝛe.de vſuca.

S

lle qui cõfitetur ex
J voluntate. u⸗ dotis plus te⸗
an cepiſſe q; receperit poteſt agere. vt id qð nõ re⸗
cepit recipiat.h.d.¶ In libꝛis ãtiqᷣs eſt mirabi

lis glo.ſuper.l.iſta.que talis eſt. Lex iſta habet locũ vbi
mulier nobilis ↄᷣhit cũ ignobili:vult dicere iſta glo.ſepe

contingit ꝙ nobilis ⁊ pauꝑ mulier nubit cũ ignobili ⁊ ꝓ

mittit dotem. verbi gra. dicit nobilis mulier marito:ego

non poſſum tibi dare multa in dotẽ:ſed tu ſcribas in in⸗

ſtrumento recepiſſe a me mille in dotem/qꝛ dedecus eẽt
mihi ꝙ ſcriptũ ecẽt in inſtrumẽto ꝙ ego dediſſem tibi pa⸗
rum in dotẽ. iſto caſu mulier cuius voluntate ita ſcribe⸗
retur nõ videret᷑ ſe obligare ad illud dandũ qð plus ſcri
bitur in inſtrumẽto ea dediſſe qᷓ; dederit:ĩmo plus mari⸗

tus poſſet obligari ð maioꝛi dote q; receperit.vñ dico ꝙ
iſtud vltimũ non eſt verũ ⁊ eſt õ.l.j.S.de dona.ante nup.

Sed bñ concedo ꝙ vbi mulier eſt pauꝑ ꝙ tunc non vide
atur ſe obligare:ſed dico ſi eſſet diues tunc bene videre⸗
tur ſe obligare.

Beiure dotiũ. Rubꝛica.

Rd Partem dotis materne/ de matris vo⸗
luntate non pꝛohibetur illam petere:
BIetiam a matre fuerit inſtituta in mino⸗
rY ri parte:niſi pꝛobetur ꝙ mater eam in⸗
e W iruit me a viro eius peteret.hoc di⸗
☛☚ B otiens Eſtimatio facit emptioneʒ
or. ſed maritus habʒ clectionẽ
reſtituat rem vel pꝛecium.h. d.
Bia Pater dotans filiam non poteſt ſibi
AH' querere actionem niſi per ſtipulatio⸗
nem.ceteri etiam pñt ex pacto nudo.h.d.
DD lier Auctoꝛitate curator gñalis vel ſpalis
dos ⁊ donatio põt ↄſtitui⁊ exigi.h.d.
Add itio Adde hic caſũ nota. ꝓ fideiuſſoꝛe quẽ
*Oalleg. nota. Bar. in. l. legitimos de legi.
tut.et in.l.iij.de tut.⁊ cura.dat.ab his.⁊ in.l.ij.S.idoneis

ff. ad tertuł.⁊ Bal. in.l.pe.in.v.colũ.j.de execu.rei iudi.
verſi.item cautio ⁊c᷑.

S. Bi ad h uc MWulier cum maritus ver⸗
git ad inopiam: vel hodie
Ainchoat male vti ſubſtantia ſua:pꝛo dote ⁊ do⸗
N . natione ppter nup. agit ⁊ excipit et a poſſeſſo⸗
ribus nõ potioꝛibus auocat hypothecas / vt ſe maritũq;
ſuſtentet ⁊ filios ⁊ eas reſeruet:nõ alienat pacta que do⸗
talia remanẽt firma ⁊ creditoꝝ iura ĩ poſtea q̃ſitis inte⸗
gra.h.d. ¶ Ponam caſum in nube deinde opponã. Et pᷣ⸗
mo iſta lex cõtinet quattuoꝛ dicta:mulier dedit dotẽ ma
rito:maritus dedit donationẽ ꝓpter nuptias vxoꝛi/ma
do debes ſcire ꝙ oĩa bona mariti pꝛo dote ⁊ donat. pꝛo⸗
pter nupt.tacite ſunt obligata mulieri:item plus habuit
mulier iſta bona parafernalia q̃daʒ bona alis a dote ſua
illa bona dedit ei mulier ⁊ ſic pꝛo illis rebus ſunt obliga⸗

ta tacite mulieri omia bona mariti: deide maritus qͥ hec

om̃ia habuit ab vxoꝛe conſtãte mr̃imonio vtit᷑ male re⸗
ſua: ita ꝙ ipſe vergit ad inopiaʒ:vñ ſi mulier expectaret
agere quouſq; maritus eẽt non ſoluẽdo tardeveniret ad
exactionẽ dotis: mulier ergo conſtãte matrimonio ver⸗
gente marito ad inopiam ſi vult repetere dotẽ ſuã ⁊ age
re ad bona ſua parafernalia et etiam vult agere ad dona
tionem ꝓpter nupt.⁊ per hypothecariam vult agere ad
omia bona mariti nunquid põt. Videbat᷑ ꝙ nõ:qꝛ actio
de dote demũ naſcitur matrimonio ſoluto.Statuit im⸗
peratoꝛ ꝙ ſi mulier habeat poſſeſſionẽ illarum rerũ ipſa
habet retentionẽ contra oẽm hominẽ:ſi vero mulier non
poſſidet ipſa aget contra oẽm poſſeſſoꝛem ſᷣm legum di⸗
ſtinctionẽ. Agit ergo mulier pꝛo iſtis rebus quẽadmo⸗

dum ageret ſoluto matrimonio.hoc in pꝛimo. Sed pona

mus ꝙ mulier aduocauit omia bona iſta nunquid iſtas
res poſſit mulier alienare.HNicitur ꝙ non:ĩmo mulier de
fructibus iſtarum rerum ſuſtinebit onera matrimonij qᷓ;
admodum ſuſtineret ipſe maritus hoc ſecũdo. Scõm h̊
ergo mulier habebit omia:quid ergo faciunt creditoꝛes
dicit imperatoꝛ ſi maritus poſtea acquirat aliqua bona
creditoꝛes habebũt om̃ia ſua integra iura in bonis ullis.
Sed ponamus in quarto ꝙ pacta de lucranda fuerunt

De Dotis pꝛomiſſione. De Jure dot. Fo. CNIL-

ſtipulatio. lia aue kuts

☛☚n

—

Butrigarius ſuper Quinto libꝛo Codicis.

habita in dona.pꝛopter nupt.vel in dote nunquid pacta
om̃ia in caſum ſuũ remanebunt valida: dicit᷑ ꝙ ſic.h.d.
¶ DOppo.ad.l.iſtam.dicitur hic ꝙ conſtãte matrimonio
poteſt dos repeti ſi maritus vᷣgat ad inopiam.contra lex
dicit ꝙ non põt dos ab eo repeti conſtante mr̃imonio ni
ſi tunc cũ apparebit euidentiſſime nõ ſufficere facultates
mariti dotis exacte vnde oppo.de.il.ſi conſtãte. ff. ſoluto
matri. Hicendum eſt ꝙ illa lex intelligitur ſ̃m iſtam.vn⸗
de quod ibi dicit ꝙ non poteſt dos repeti niſi euidentiſſi
me conſtet ⁊c.verum eſt ſi ſolueret᷑ creditoꝛibus mariti:
vnde ſi tu diceres ꝙ mulier nõ poſſet exigere dotem niſi
tunc demũ cum conſtat euidentiſſime ꝙ non eſt ſoluẽdo
nulla eſſet legis pꝛouiſio:tñ mulier non poſſet dotem ſuã
conſequi:vnde nos dicimus ꝙ cum non eſt ſoluẽdo ma⸗
ritus ſi ſolueretur eius creditoꝛibus poſſet dos repeti cõ
ſtante matrimonio.

N11Mulieri etiam ſoluto matri⸗
reb uS. monio pꝛo rebus dotalibus
etiam extimatis competit rei vendicatio ⁊ hy⸗
apothecaria in quibus pꝛefertur creduoꝛibꝰ ex
tempoꝛe anterioꝛibus nec ei vlla currit pꝛeſcriptio añqᷓ;
agere poſſit ſoluto vel conſtãte mr̃imonio.h.d. B

1: 2

Add ltio Adde hic in ſi.eſſe tex. valde nota.⁊ ſin⸗
. *

gularem ꝙ licet conſtante matrimonio
non pꝛeſcribatur rebus dotalibꝰ vt hic tamen pꝛeſcribit᷑
rebus donatis pꝛopter nupt.quia illarum rerũ conſtante
mr̃ imonio vxoꝛ eſt domina.ita valde ſingula.dixit Ho⸗
minꝰ And.in ca.peruenit.de empt.⁊ ven.Sed dñs Abb.
ibi tenet contrarium gloſ.in aut᷑.vt immo.colł.iij.in ver.
matre.⁊ glo.in aut᷑.de non eligen.ſecun.nuben.in verbo
pꝛecipit.

Qñ mulier tutele
usoofricio fungi põt.
RKubꝛica.

mulier licet poſſit gerere negocis filioꝝ non tamẽ poteſt
eſſe eoꝛum tutrix niſi in caſu ſi hoc impetrauit a pꝛincipe
vt. l. vlt. ff. de tute. “
tres. Iſta lex dicitꝙ mater habet tute⸗

4

ter impetrauit a pꝛincipe ꝙ eſſet tutrix fllioꝛuʒ

8 Officium tutele viri⸗
Btelam. iein muliebꝛe: vñ

lam fllij dummodo iuret ſe non cõ
are ad ſcdᷣa vota.glo.intelligit hoc vbi ma

vnde ad hoc ꝙ habeat effectum exigitur ꝙ flat coꝛam iu
dice ſue ꝓuincie. Unũ ſimile habes..de his ꝗͥ ve.eta.ĩ⸗

pe.l.ij.alibi glo.dicit ꝙ iure ffõꝝ.mater non habet tutelã
filioꝛum niſi per impetrationem reſcripti.ſed dic ꝙ habʒ
tutelam filioꝛum iure codicis dũmodo iuret ſe ſecundo

non nubere. .— S
De admiſtratione

AKubꝛica.
Ouillime. tonue ntcn⸗

niam fenerari:ſed caute recundere.h.d.

tis neq; ſequentis tutelam.vt.j.de peri.tut.l.vi
Eti. Dicit hic ꝙ debet fleri illud quod omnium
cium intereſt. arg.ff.de iudi.l.ſi locus.
D uerſu g Duo ſunt curatoꝛes vnꝰ nõ
1 1 poteſt conuenire alium du⸗
rrante cursa. hoc dicit.
¶ Oppo.ad.l.iſtam:immo lex dicit ꝙ curatoꝛ
poteſt conueniri durante cura.vnde oppo. de.l.niſi ·S. cu
ra.ff:.rem pub.ſal.fo. Dicit glo.ibi loquitur de curatoꝛe
furioſi:hic de curatoꝛe adoleſcentis.ico ꝙ immo idẽ
in vtroq;. .
N Sn omni Tutoꝛ non poteſt donare
””ðõ res pupilli:donare enim ẽ
Ivperdere:vnde tutoꝛ loco dñi habetur cum be⸗
ne adminiſtrat/non cum pupillum ſpoliat. vt
ff.pꝛo empt.l.qui fundum .S.tutoꝛ.⁊.ff.de donat.l.filius.
n caſibus tñũ poteſt donare tutoꝛ.vt.ff.eo.l.cum plures

in pꝛimis:⁊ foꝛte vbi donat exigitur ꝙ intercedat de⸗
cretum iudicis.licʒ ſit res mobilis.vt.ff.de tut.⁊ rat.diſt.

l.j·S.ſed nõnullas.arg.õ.ff.vbi pup.educ.deb.l.j. Cetera

plana ſunt vſq; ad titu.de ſer.fugi. .
Add itio Adde ad hanc.lʒ.Bal.in.l.ſi pater.S.de
dot. pꝛomiſ.eundem Bal.in.l.qui libe⸗
ros.de ritu nupt.⁊ in.l.j.ff.ſolu.matri.? Ang.⁊ ymo.in.l.
a fllio in pꝛin.ff.ad trebel. .

Explicit liber quintus.

R

Sequitur ſecũda pars.

tutoꝝ vel cura. tẽ.
Pupillo vel aduito adminiſtrator eius non tenetur pecu⸗

ARuſtra. Sic ergo curatoꝛ non tenetur
de periculo tempoꝛis pꝛecedẽ

(ſyarianur
cllizin

Dela

(Continus)
larione
orinuation
chonturin

£ —

(cq̃worlect

4 ſnmnotnibus
Aiſunt ſui ve

mntes inp
ratio ülari
ſineſeron
(Erxtext.
anoe
ſiciit due
fmmalilec
ſe ponit di⸗

op fuge,

Mo venlami
lcktinoꝛe .
Lticeoop
efurtiuus.
iolinoꝛego.
ſurinmobili
zhecop
optcadere
lchlfcidode
Gtseiſcpare,
Croneſqꝛſic⸗
upoteste
Altfrekine
naſiec
bſimper.
Prtünmn
mniſiel
iſtrinodii
inlckki
ſbepiciiſgg
N
ſneſßſeiber
et dtiüG⸗
ſebeethern
Dergogis
ſo aſoſe
Uͤleeſythe
Nndſimquis
liieſetpicij
oͤtra gregi
minpre
no Alee,

Rhis

mtannee

oſerdletgan
cpo delſife

—

De Beruis fugitiuis.

¶ Incipit lectura clariſſimi iuris Ceſarei iter⸗

pꝛetis Homini Jaco. Butrigarij ſuper ſecũda
parte Codicis q; diligẽtiſſime caſtigata nouiſ⸗

ſimiſq; additionibus illuſtrata.

VUſucapi

nõö pot res
furtius.

Grturdeang
Nogini

non oteſ en

Pilidongrenſt
ilhabeman,
pupillon ſole
f. dedontt in
Nffeolangen
turgg igteltr
Ntfdetutnudt
caͤnc dehl lenn

alinl Kotrig

n Baiinlat

4Sngefnl

ntus.

tiaa ratio illationis. Secũda incipit ibi:⁊ ideo nõ.

lũ variatur modꝰ po
quoddã ↄꝛium circa materiã ſuã:⁊ ideo huiꝰ timoꝛe ſunt
hic q̃ttuoꝛ lect. que tãgunt᷑ in glo.magna.Tertio variat᷑
ſeruus tribus modis ꝓpter ↄꝛiũ de. S. dñoꝛũ.inſti.de his

¶ Liber ſextus.

Deleruis fugitiuis. Mub.

¶ Continua vt gloſ ideo dicit gloſ.remota omni alis
continuatione ꝓpter quanda continuationẽ placen. que

pꝛoponitur in ſumma huius titu.quã glo.nõ ſequitur vt
Azʒo. ſed in idem recidit quod hec.

AE- Res furtiua
Eruum. non vſucapit᷑
Bſeruus fugitiuus eſt furtiuꝰ / er⸗
Ego non vſucapit᷑. h. d. ¶ ec lex
Habet diuerſas caſus poſitiões
ꝓpter varias rönes ⁊ variatur
tribus modis. Pꝛimo variatur
SHvt hẽat duas partes vel tres: et
Vhec eſt q̃dam expoſitio ⁊ quãtũ

. 4

d

NN

12.*

MHad effectũ iuris nõ intereſt: ſʒ ſo
nẽdi caſum. Scdðo variatur ꝓpter

qui ſunt ſui vel ali.iur.¶ Diuide ergo ſᷣm vnã lect.in tres
partes:qꝛ in pꝛima ponitur dictũ. In ſcðᷣa t n ter
ertia

ibi ne ſeruoꝛum fuga.

¶ Erx text.nec vſucapionẽ.vna negatio abundat ⁊ hoc
Phrc negationẽ nõ/⁊ nõ ꝓpter negationẽ nec:qꝛ ule re⸗

piciũt diuerſa verba.vt.l. duobus.ff.de ver.ſig. Modo

ſm aliã lec.diuide legẽ in duas ꝑtes. Pꝛima pᷣmiſſa vna
rõe ponit dictũ.Scða reddit rõnẽ dicti. Scðda ĩcipit ne

ſeruoꝝ fuga. Mõ expedita ẽ pᷣma variatio q̃ ẽ circa tex.

Mõ veniamus ad ſcõam variationẽ q̃ eſt circa materiã

X eſt timoꝛe ʒ.in.l in ſeruoꝛum·:j.in qui.ca.ce.lon.tẽ.pꝛe.

Et ideo op.ꝙ ideo ceſſet pᷣſcriptio i ſeruo qꝛ eſt mobilis
nõ qꝛ furtiuus.vt.l.in ſeruoꝝ·j.in qͥ.ca.ce.lon.tẽ.pꝛe.Hu⸗

inus timoꝛe glo. intelligit de ſeruo aſcripto glebe qui cen⸗

ſetur immobilis vñ ſolũ ratione vitij non poteſt pᷣſcribi.

¶ Sed hec op.ſi iſte ſeruus cenſetur ĩmobilis:ergo ĩ eo

non põt cadere furtũ.vt.l.ſi cretc.ff.de furt.Sol.vt gloſ.
exẽplificãdo decreta ſeparata a ſolo. Sed ) hec opp.ſi
cẽſes eũ ſeparatũ a ſolo ⁊ ſic mobilẽ recidimꝰin pꝛimam
opinionẽ/qꝛ ſic ceſſabit pᷣſcriptio qꝛ mobilis nõ rõevitij.
Sed tu potes cõſiderare rẽ que ſubeſt ſubiectiõe natura
li alij ⁊ ſic eſt incerta q̃ naturałr ſubeſt fundo:⁊ ideo duʒ

eſt vnica ſolo cẽſet᷑ ĩmobilis ſimpłr. aut ẽ ſeꝑata ⁊ cẽſet
mobilis ſimpłr. Sʒ qdꝗ res ſubiacèt ĩterpᷣtatiue vt ſeruꝰ
glebe:⁊ iõ natura eiꝰ cõſiderata eſt mobilis:⁊ ideo in eo

ſit furtũ.i Itẽ qꝛ iterpᷣtatiue ſubiacet füdo hoc reſpectu
cẽſetur imobilis ⁊ hʒ locũ pᷣſcriptio niſi eẽtviciũ.ſ Sʒ ʒ
hoc op.ſi cẽſet᷑ ĩmobilis ergo ceſſat vſucapio vt hic dicit

nõ rõe vicij:ſʒ qꝛ imobilis cẽſet᷑.Huiꝰ timoꝛe trãſit ad ſe

cũdã lect.que eſt ꝙᷣ hec lex ponat duos caſus:vnũ qñ ex⸗
traneꝰ pᷣſcribere vult ↄ dñm:qꝛ tũc hr̃et locũ vſucapio ni
ſi eẽt vitiũ. Scom qũ ipſe ſeruꝰ ſe ipᷣmvult ĩ libertate pᷣ⸗

ſcribere ⁊ hec reſpectu hr̃et locũ pᷣſcriptio niſi eẽt viciũ.

DODp.ergo ꝙ ideo ceſſet pꝛeſcriptio qꝛ mobilis.vt.d.l.in

ſeruoꝝ. ⁊ ſolu.ponẽdo duos caſus vt dixi.¶ Alij ponunt

aliã lec.ſ.vt hec lex ponat alios duos caſus:vnũ qñ con⸗
tra dñm quis velit vſucapere qͥ caſu hr̃et locũ vſucapio
niſi eſſet viciũ:⁊ ideo hic negat᷑vſucapio.Scðus caſꝰ eſt
qñ ↄtra creditoꝛẽ qͥs vult pᷣſcribere quo caſu haberet lo⸗
cum Gſeripel niſi eſſet vitiũ ⁊ hoc reſpectu negatur pᷣſcri
ptio.Alia lec.eſt ꝙ inepte q̃rẽti inepte reſpondeat iĩpatoꝛ
nã qrit iuuenis an poſſit vſucapi vel pᷣſcribi ⁊ ĩpatoꝛ rñ⸗
det ſimpliciter ꝙ nec vſucapio nec pᷣͤſcriptio locũ hʒ non
gũt de pꝛeſcrip.dicit quia ſit ĩimobilis ⁊ hanc lec.putove
rioꝛem.¶ Item op.facilius impeditur fiendũ qᷓ; factum.
vt.l.pluribus ·S. ⁊ ſi placeat.ff.de verb.ſigni.⁊.l.patre fu⸗
rioſo.de his qui ſunt ſui vel ali.iuris. Sed ita ꝙ res do⸗
mini iam facta furtiua perueniens in poteſtatẽ ſerui pur
gaturvicio:ergo multo foꝛtius ipſe ſeruus non debʒ effi⸗

Fo. J.
ci furtiuꝰſi in ptãtẽ ſui veniat:⁊ ideo videt᷑ ob.l.interdũ.
S. cũ aũt.ff.defur.So.vt gl.qꝛ res dñica nunq; vicio pur
gatur licʒ redeat ad ſeruum.ſed peculiare ſic vt in ↄꝛio:⁊
eſt rõ:qꝛ in peculiaribꝰ habet ſeruus quãdã ptãtẽ ⁊ ĩ cis

põt damnificare dñm.vt.l.ſi quis ſeruũ ·S. etiam.ff.de pe

cu.at ipſe cſt res dñica ⁊ ideo cadit in furto.q 3 tẽ op.ad
finẽ legis ⁊ videt᷑ ꝙ ex aliqua cã dño ſit dãnoſa

fi ex ali⸗ fuga ſer
ui/qꝛ dʒ vẽdi ⁊ ad dñnʒ nõ dʒ redire:vt iſti.de his qui ſũt

ſui vel ali.iur· S· dñoꝛũ. Huius timoꝛe dupliciter variat̃

hec lec.ex q̃cũq; cẽ vt patʒ hic in glo.q Itẽ op.ꝙ non ſit
bona illatio ꝙ ſi fiat furtũ:ergo impediat᷑ vſuca.vt.l.ſeqͥ
tur· S. ſi rem.ff. de vſuca.So.vt glo.⁊ dic ꝙ aliqñ fit fur⸗
tũ ⁊ datur furti act.⁊ tamẽ res nõ fit furtiua ⁊ pᷣſcribitur
vt in ↄꝛio.Aliqñ fit furtũ ⁊ nõ naſcitur furti act.⁊ tñ res
fit furtiua vt hic:⁊.l.ſerui ⁊ filij.ff.de fur.⁊ tũc non vſuca
pit᷑.Aliqñ efficitur furtũ ⁊ res efficitur furtiua ⁊ dat᷑ fur
ti actiovt regulariter.¶ Itẽ op.deſtructo ↄñti deſtruitur
⁊ añs. Sed ita eſt ꝙ ↄñs furti eſt vt rei furtiue perdatur
oĩs poſſeſſio.vt.l.ſi rẽ.⁊.l.rẽ q̃ nobis.ff.de acquirẽd.poſ⸗
ſeſſio. Sed hic dominꝰ poſſeſ.ſerui non ꝑdit /ergo non dʒ
eẽ furtiuus:⁊ ideo non ob.il.iij ·S.ſi ſeruus.ff.de acquirẽ.
poſſ.Sol.dicunt quidã ꝙ dominus ꝑdit naturalẽ/ciuilẽ
retinet quod eſt contra leges pᷣdictas:⁊ ideo dic ⁊ veriꝰ
ꝙ ↄꝛia loquunt᷑ in furto regulari in quo ꝑditur poſſeſſio
hic in irregulari/ ideo eſt irregulare/qꝛ idẽ reꝑitur fur
⁊ res furtiua in quo nõ ꝑditur poſſeſſio.¶ Itẽ op.ꝙ eodẽ
modo deſtructo ↄñti deſtruatur añcedẽs:ſʒ ita eſt ꝙ cõ⸗
ſequẽs furti eſt ꝙ dãs opẽ furto teneat᷑ furti:ſed dãs opẽé
fuge nõ tenetur furti:ergo fugiẽs non facit furtũ ⁊ ſicvi⸗
detur ob.l qͥ ſeruo.ff de fur.So.ibi non fuit ſequuta fuga
⁊ ideo nõ fit furtum:ſʒ bñ tenetur act.fᷣui coꝛrupti.i Itẽ
op·ꝙ ideo non poſſit pᷣſcribi:quia ſine gleba non põt alie
nari/& nec pᷣſcribi.vt.l.quẽadmodũ.de agri.⁊ cenſi.So.

illa regula fallit hic.¶ Modo q̃ro an idẽ ſit ĩ errone:glo. Erro quo
dicit ꝙ ſic ⁊ male:qꝛ erro non ſe ſubſtrahit dño ſʒ vſũ ſui mõ differt

⁊ ideo ipᷣe non eſt vicioſus ſʒ vſus eiꝰ ⁊ ideo nõ impedit᷑
pᷣſcribi vt nõ.i.l.vicia.ff.de acqͥr.poſ.i¶ Itẽ q̃ro an ſaltim
ſpacio.xxx.an.poſſit pᷣſeribi: mñdeo aut ẽneus vult eã
pᷣſcribere:⁊ dico ꝙ ſtatim incipit dñs deſinere poſſidere:
⁊ iõ ſtatim ĩchoat᷑ pᷣſcriptio.xxx.an.⁊ hoc caſu nõ pꝛoce⸗
dit glo.Aut ſeruꝰ ſeipm in libertate pᷣſcribere ⁊ tunc opʒ

& pᷣmo.x.an.ſe poſſideat ꝑ quoꝛũ lapſum dñis ꝑdit poff.

obliuionẽ.vt.lł.furti.ff. de vſucap.⁊.l.ſeqᷣtur.S.qð autẽ.
⁊ de acquir.poſſ.l.iij.S·ſeruus.⁊ ꝑdita ciuili ꝑ obliuionẽ
decẽnij reqᷣritur ad pᷣſcriptionẽ ſpaciũ.xxx.an.quod in⸗
choatur in fine decẽnij pꝛedicti ⁊ hoc caſu pꝛocedit glo.
¶ In gloſ.que incipit vt ⁊.in fi.ibi licet quidã ↄtra:⁊ bñ
qꝛ erro nõ eſt furtiuus ſʒ eius vſus/vñ eſt vicioſus ⁊ hoc
non ipedit vſucapionẽ vt nõ.in l.viciaj.de acquir.poſſ.
In glo.que ĩcipit nõ valet.in fi.ibi ſpale in fure.qui eſt
idem ꝙ res furtiua. ¶ In gloſ.que incipit dic ꝙ vna.ibi
due negationes reſpiciẽtes idem verbũ.ſ In glo.que in
cipit ſed que.ibi ⁊ bona fide que hic non fuit: ⁊ dic ꝙ illa
regula fallit hic.ſ In eadẽ glo.ibi in ſeruo vt in re mobi

li hec vera vt ſic inepte querenti inepte rñdeat imꝑatoꝛ.

Queritur enim an poſſit vſucapi vel pꝛeſcribi ⁊ ſimplici⸗
ter: Rñdetur ꝙ nec vſucapi nec pᷣſcribi. In eadẽ gloſ.ĩ

fine. xxx.an.hec vera ſi ſeruus vult ſeipᷣm in libertatẽ pᷣ⸗

ſcribere.Sʒ ſi extraneus vult ipᷣm pᷣſcribere ſtatim cũ eũ
cõpꝛehendit pꝛiuatur dñs poſſeſſiõe:⁊ ideo ſtatim ĩcipit
currere pꝛeſcriptio.
Add itio Adde ad iſtã legẽ ꝙ Cy. exoꝛdit᷑ ꝙ iſta
lex tãq; pᷣma filia qͥ ad nuptias venerit
ãpliſſimã dotẽ repoꝛtauit a ſcribẽtibꝰ.Adde ꝙ iſta lex vᷣʒ
paul.de ca.hʒ locũ ĩ ſeruis qͥ ꝓni ſunt ad malum nõ autẽ
in bꝛutis aĩalibꝰ:qꝛ bꝛuta aĩalia aufugiẽdo nõ faciũt fur
tũ ſui cũ aim ꝓnũ ad hoc nõ hẽant.Et adde gloſ.huius
leg ſuꝑvᷣbo.necvſuca.ð iſtis negatiuis an ⁊ qñ affirmãt
⁊ qñ nõ dic ꝑ Jaſo.in.l.manifeſte turpitudinis vbi bal.
Moger.ff. ð̊ iureiur.ponit bal.ĩ ꝓemio feudoꝝ ĩ pe.col.
Ludo..in.l.j.S.ſi qͥs ita.ff.de verb.obli. Jo.an.⁊ alij in.c.
⁊ ſi chꝛiſtus.de iureiuran.⁊ eſt tex.in.l.ſi duo patroni:⸗
marcel. in verbo que non eſſe extra equitatem negaue⸗
rim.ff.de iureiurando.⁊ de tribus negatiuis habes etiã
ĩ.l.j.ff.de cada.punitoꝝ.⁊ in.l.nõnunqᷓ; ĩ pn.ff.de col.bo.
bar.ĩ.l.j·S.ſinaũt.p illũ tex.ff. de her.ĩſti.⁊ bar.ĩ.d.l.duo⸗
bʒꝰ. ff. de iureiur. ⁊ de rũte poſitionibus cũ duplici negati
one ponit bal.⁊ ſaly.hic.⁊ cy.in.l.qui ſe SOSS ibi bal.

Butrigarij Gecũda pars ſuper Bexto libꝛo Codicis

in. iiij.col.S.vnde liberi.vide hic iaſ.multa hic accumu⸗
lant alid per ange bic in eol rca luctn. .
P i ſeruus meus fugit a
E q uirend 1. me ⁊ iuit ad aliũ/officiũ
Pſidis eſt vt faciat poteſtatẽ requirendi eum.
boeoc dic. Cõcoꝛdat.l.theſaurꝰ.ff. ad exhibẽdũ.
Sp. ꝙ non recurratur ad officiũ:ſed detur actio:vt.j·
eo.l.quicunq;.⁊.ff.eo.l.j.S.hoc aũt.Solu.non datur offi
cium ⁊ actio ad idem: nã pᷣmo imploꝛatur officiũ vt fiat
poteſtas requirẽdi/⁊ ſi aduerſarius non patiatur / datur
poſtes actio vt in cõtrario:⁊ ita ad diuerſa competunt.
¶ Item op.ꝙ reqſitio rei furtiue hodie non fiat:vt inſti.
dẽ ob. que ex quaſi delic·S.ſed he. Sol.ibi loquitur quã⸗
do volo inquirere ꝑſonam furis:licet ſit idem ꝙ res fur⸗
tiua:qꝛ non requiretur vt res furtiua:ſed vt ꝑſona delin
quens:⁊ ſic eſt argumentũ ꝙ ſi titius vulnerauit ſeium:⁊
fugit ad domũ ſempꝛonij poſſit ibiinqᷣri nõ vt res:vt ſic
non ob · S. ſed he.ſed vt ꝑſona delinquẽs.ar.huiꝰ.l. But᷑.

. E Fugitiuꝰ in actu fugiẽdi
J tu gitt Ut. H dũ iret a bar
m baros pede punitur: vel pena metalli vel alia.
hoc dicit Jaco. Buk. .
Seruꝰ fu⸗ ¶ Sp. ꝙ debeat decapitari:vt.l.ſi quis · S.·j ff. de pe.So.
giens ad vt glo.ꝙ ibi iuut / hic non. ſed ibat/a ꝑ hoc eſt argumentũ
barbaros ꝙ ſi ſtatuto cauctur ꝙ qui poꝛtauerit pecuniã extra terri⸗
an poſſit toꝛiũ bononie puniatur in centũ.modo qdam poꝛtabat/
decapita⸗ ſed nõ poꝛtauerat nunqͥd puniendus eſt/videtur ꝙ non:
11. quia ſtatutũ loquitur in eo qui ꝑfecit ⁊ poꝛtauit: ⁊ ſic reqᷣ
rit perfectũ eſſe delictum: vt.l.ſi ita ſtipulatꝰ.ff. de vᷣbo.
obliga.cum ergo ceſſent verba ſtatuti/ceſſat ⁊ ſtatutum:
vt.l. ſi vero · S· de viro. ff. ſo.ma.⁊.l.ſi quis id· S ſi dum
pponitur.ff. de iuriſ.oĩm iudi cũ a ꝓpꝛio ſignificato nõ
ſit recedẽdum:vt.l.labeo.de ſuppel.lega. Itẽ op.ꝙ ca⸗
pite debeat puniri cum in atrocioꝛibꝰdelictüm habeatur
pꝛo cõſummato ſi deuẽtum eſt ad actum: vt.l.is qui.j.de
ſicca.⁊ ſic ob l. Sol.dicunt quidam ꝙ ibi fuu in dolo hic
non.quod nõ puto verum:qꝛ ſi hic non eſſet in dolo non
deberet dãnari in metallum.Alij dicũt ꝙ ibi loquitur in
libero / hic in ſeruo:⁊ eſt ratio:quia ſeruus neſcit ſecreta
dñi: vt dicitur in euãgelio.vnde nõ eſt pᷣſumptio ꝙ poſſit
aliqua hoſtibꝰ reuelare / ſecus ĩ libero. Alij tenẽtes eãdẽ
ſolu. dicũt ꝙ ratio eſt:qꝛ ſerui penſio redũdat in dñm qui
nii deliquit:⁊ ideo minꝰ punitur ſeruus ꝓpter dñm / que
ratio ceſſat in libero. Tu dicꝙ aut quis ꝑfecit delictũ/⸗⁊
debet puniri vt.lqͥ ea mẽte.ff.de fur.⁊ in cõtrario.aut nõ
eſt cõſũmatum ſed peruẽtum eſt ad actum:⁊ tunc aut eſt
deuẽtum ad actum remotum ⁊ non punitur vt de cõſum⸗
mato vt hic.aut ad ꝓximũ /a tunc punitur vt de cõſũma
to in atrocioꝛibus:vt.l.is qui cum telo.hec vera.Alij di⸗
cunt ꝙ hic loqᷣtur in ſeruo:in cõtrario loquitur in libero.
⁊ eſt ſpeciale vt minꝰ puniatur ſeruus q; liber: ⁊ eſt ratio
ſᷣm quoſdã:qꝛ ſeruus neſcit ſecreta dñi:vt dicitur in euã
gelio:⁊ ideo nõ eſt tantus timoꝛ vt ſciat aliquid reuelare
hoſtibꝰ vt eſt de libero. Alij aſſignãt rõnem.ſ.ꝙ ideo plꝰ
punitur liber:qꝛ pena tantũ in ipᷣm redũdat ſed pena ſer
ui etiam in dñm redũdat/⁊ ideo minus punitur.¶ Item
op.ꝙ capite puniatur:vt.l.legem.ff. ad ſilł.Sol.vt glo.qᷓ
eſt ſuper aut᷑.q Item op.ꝙ non iĩponatur pena pedis ſed
manus: vt in aut᷑.ſed nouo iure.Sol.vt glo.⁊ ibi dicam.
MVetalli ¶ Modo q̃ro que ſit pena metalli/⁊ operis metalli/⁊ mi⸗
pena: opꝰ niſtri metalli: Reſpõdeo pena metalli eſt danari ad fodi
metalli ? endum metallũ. Dãnari in opus metalli eſt idem niſi ꝙ
miĩſteriuʒ datur in metallũ grauioꝛibus põderibꝰ pꝛemit᷑. Dari in
metalli miniſteriũ metalloꝝ eſt dãnari ad ſumẽdum illud. vnde
qd ſit. mulieres quãdoq; ad illud danant᷑: vt.l.aut.ff.de penis.
¶ Item qro in cuius electiõe ſit alterã iſtarum penarum
imponi:Hhicũt quidã ꝙ rei:q; ipſe eſt qui debʒ:ergo eius
eſt electio.ff de iure do.l.pleriq;.Alij dicũt ꝙ eſt actoꝛis:
qꝛ hic eſt denoĩatio ſpeciei pᷣmo / poſtes generis qꝛ dicit
vel alia quod eſt falſum:qꝛ tãtũ valet ꝓmittere ſtichũ in
ſpecie. aut hominẽ in genere qᷓ;tum ſtichũ aut paphilũê/tx
ſic vtrũq; in ſpecie:vt.l.cum his.ff. de ↄdi.inde.⁊ ideo tu
dic ꝙ hec pena eſt indetermĩata:nã ſpecies pᷣcedẽtes ge
nus non habẽt ißm reſtringere vt ſolũ expꝛeſſas ſpẽg cõ
pꝛehẽdat: ſed etiã oẽs alias ſimiles tñ expᷣſſis: vt.l.fl·S·
cui dulcia ff. de vino tri. ⁊ ole.le.⁊.l.cum ita·S· in fideicõ.
ff. de le.ij. cũ ergo pena ſit indetermĩata:ergo in iudicis
arbitrio reſidet quã ĩponat:dum tñ ſimilẽ expᷣſſe ĩponat:

vt pꝛobatur in.l.j.ff.de eroꝛdi.crimi.i Item q̃ro quomõ
veniat aut᷑.ad.l.C. Et dicunt qdam ꝙ coꝛrectiue:qꝛ in.lj.
C.punicbat᷑ ſeruus pede.in aut᷑.manu.Alij dicũt ꝙvenit
coꝛrectiue aliomõ:qꝛ cum ſeruus fugiẽdo faciat furtum
ſui venit ꝓpter furtũ verberadꝰ /⁊ non alia pena impo⸗
nenda.⁊ de hoc infra dicam. But᷑. .

. Vbi ex lege debet amputa⸗
Ed nouo *tari membꝛum ſola manus
abſcindit᷑ pꝛo furto pena fuſtigationis ĩponit᷑:

ſpenſionis.h.d. But᷑.¶ WMWodo q̃ro quomodo hec aut᷑.ve⸗
niat ad.l.codicis:NHicunt quidã ꝙ coꝛrectiue:nã lex co⸗
dicis dicebat ꝙ abſcinderet᷑ pes:hic manus.Alij dicunt
ꝙ hic ponitur pena furti:qꝛ ſeruus fugiẽdo facit furtum:
vt. S.e.l.j.⁊ pꝛo furto hodie fuſtigatur.Tu dic ꝙ aut agit
dñs quia ſeruus fecit eifurtũ ſe ſubtrahẽdo / ⁊ tũc debet
fuſtigari:vt hic.aut agit res publica:qꝛ offenſa ideo quia
iſte tranſiuit ad barbaros/⁊ tũc olim pes/hodie manus
vt hic.¶ Item q̃ro in quibus caſibus olim eſſet pena mẽ⸗
bꝛi abſciſionis?: Et dic vt glo. Nerum in exẽplis que po⸗
nit glo.in quibus ⁊ olim manus abſcindebat᷑ nil innouat
hec aut᷑ qꝛ licet cõfirmet nõ agitur ex cõfirmante.tñ con⸗
ſirmatũ erat per ſe validũ vt l.obuenire hr̃ditatem ff.de

ybo.ſigni. ¶ Item quero que manus debeat abſcindi⸗ et Serui fu⸗

dic ꝙ illa in qua minus poteſt ſit dextra vel ſiniſtra.Sed
qd ſi vnã tm habet: certe illa ſola debet abſcindi.ar.l.ſti
chum aut pamphilũ in pꝛĩcipio ff.de ſolu.¶ Sed quid ſi
vnã habet aridã nunqd illa debet abſcindi vid et᷑ ꝙ non:
quia illa eſt inutilis vnde perinde eſt ac ſi nõ haberet:vt
l.ſi fideicõ.in pꝛin.ff.qui ſa da.co.⁊ ideo videtur alia ipo
nenda:cum hec nõ eſſet ſibi pena.Lu dic ꝙ ĩmo eſſet ſibi
aliqualis pena:⁊ ideo ſufficit illam amputari:vt ſic mini
mum ſoluẽdo liberetur:vt.il.in obſcu.ff de re.iur.cum ſi.
Sed quid ſi nullam manũ habet: Reſpõdeo alia pena
iponetur q̃ erit ſibi pena:vt in ar.l.nouerint·. vt ĩtra cer.
tẽ.cri.q̃ſt ter. Itẽ op.ꝙ debeat furcis ſuſpẽdi:vt.l.capi
taliũ ·S.famoſos ff.de pe.Sol.vt glo qꝛ ibi eſt famoſus
latro.Et attẽde qꝛ glo.eſt mala ⁊ iudices faciũt eam pe⸗
ioꝛem:nam dicunt ꝙ ſi bis facit furtũ debet furcis ſuſpen
di/⁊ iudices faciunt ꝙ ſi fur ſubtraxit duas res ſimul cõ
fiteri ꝙ ſeparatim accepit aliquo interuallo habito inter
acceptionem vnius rei ⁊ alterius / ⁊ ſic dicũt ꝙ duo ſunt
furta ⁊ faciũt eum ſuſpendi.Sed certe licet hoc ſeruetur
ego nõ puto ꝙ pꝛo furto poſſit ſuſpendi qᷓ;tumcũq; reite⸗
rauerit:ſed eſt pena fuſtigationis:vnde iterum debet fu⸗
ſtigari /non autẽ ſuſpendi:vt ꝓbatur.·j.e.l.quicunq;.⁊ lex
que loquitur de ſuſpẽdendo loquit᷑ de latrone /non de fu
re:nam licet quis pluries furet᷑:nõ ſcqᷣtur ꝙ ſit famoſus:
⁊ licet ſit famoſus eſt famoſus fur.non famoſus latro:⁊
ideo nõ deberet ſuſpẽdi.
¶ In glo. que incipit.ſ fuſtibꝰ.ibi latro.i.qui violenter
pꝛedatur.⁊ ideo in fure non loouitur:ſed pꝛedone.

A¶pꝛo violentia facta a latrone unponit᷑ pena ſu-

gitiui ma⸗
nus ſi ab⸗
ſcindat qꝗ
degt abſch
di an ſini⸗
ſtra vel
dextra.

Suſpendi
nemo dʒ
ꝓfurto.

Et dũ dr in glo.huiꝰ auł.ꝙ famoſus la

Additio. α ſuſpẽdẽdꝰ: vt puta qꝛ i itine

ribꝰ ſtãt vt hẽt᷑.in.l.capitaliũ ·S.famoſos.ff.de penis.dic

tñ ꝙ ſi ſemel fecerit veniã meret᷑.gl.ſing.in vᷣb.famoſos.
in. d.l. capitaliũ ſᷣm ang. de are.in·S.j.in.j.col.vi bo.rap.
inſt.⁊ ĩ S.j ex maleficiſs.ij.col.inſti.de ac. Nõ reꝑit᷑ iure
cautũ ꝙ ꝙ furto uato qͥs dẽat moꝛi.nec ob · S.ſi qͥs qͥnq;
ſolidos.de pace tenẽda ĩ vſibꝰ feu.qꝛ ibi fuit ſuſpẽſꝰ rõne
pac rupte ·⁊ ibi vide ꝑ bal lʒ ang hic in.ij col.ᷣſi.caſus
eſt ⁊c᷑.voluit dicere ꝙ in.d.S.ſi qͥs qͥnq; ſolidos erat tex.
de iure nouiſſimo qͥ qs ꝓfurto debebat ſuſpẽdi.verũtũ
ille · Snõ ſᷣuat᷑ de ↄſue ⁊ iõ de eo nõ cures.ang.peru.hic ⁊
vide h̊ ang.in.ii.col.ad finẽ vᷣſi.Et iſti appellaãt᷑ latrones
vbi dicit ꝙ ꝑ ſtatuta traꝝ ſnſpẽdunt᷑ latrones/⁊ ita ẽ in⸗
telligẽda.d.l.capit aliũ.Et dũ dr in tex.vna ſola manus
dẽs aũt nõ eſt mẽbꝛũ.de edil.edic.l.an dens abeſt.Et iõ
clericꝰ ĩdignatꝰ ex doloꝛe dẽtiũ extrahẽs ſibi illũ nõ eſt
irregłaris:lʒ ſecꝰ eẽt ſi ſibi mẽbꝛũ abſcĩderet ſᷣm ino.de

coꝛꝑe viciatj̃.c.ſignificauit.Itẽ adde bal.ĩ ꝓhemio de⸗

cretaliũ ĩ.viij.col.vbi q̃rit an clericꝰ qͥ ſtudioſe ſeipʒ vul⸗
nerauit incidat in canonẽ c.ſi qͥs ſuadẽte.xvij.q.iiij.Eſt
gũt mẽbꝛũ oẽ id qð in coꝛꝑe nr̃o hʒ coꝛꝑationẽ diſtinctã
ſᷣm phm.in.iiij.metha.ad finẽ.Et iõ manꝰ ad palpãdũ
pes ad ãbulãdũ/oculꝰ ad vidẽdũ/auris ad audiẽdũ /os
ad guſtãdũ/naſus ad odoꝛãdũ ſũt mẽbꝛa.digitꝰ aũt eſt

offm̃ mẽbꝛi.ð ſta.ho.l.nõ ſũt lihᷣi.⁊ ð edi.edic.l.ið offiliꝰ.

Mẽbꝛum

q ſit.

toſi

AsCtl
(crat epun
tirdolären
chiiscg,ſi
lntſeectu
Gnonrema
Peann cuins
ſenthic.
Modoqio
ſoqua gc.
ſeerioneſit
Mocdoop.
eo:ytl/
apole:
nalegalis.
ſenlefffa
glidanum /
noetordiſpo
nelbfacere
loal aſtidui⸗
Umariſerw
aureos iue
Nat goätits
ztiohſtarur
feiteret tot
lS deme
perhancle
lrit veruſii
latiatres,
tputo verĩ
Nlctimu
lenarioe del
fheperolibi
Nctixrl pul
lelpautdelic
ranteſtide
Gtrtücern⸗
8

ſoni Auti⸗
mlapena
ſtirſeterariö
m tticnoa
Mdelctavt
Ulheeſetvn
Eelelſen
Eiſeſutpin
Tmdetern
⁊æ-
Moaunere

—

bpenet ſic en

— =

Se
SS

7

6n

face n
ctaſcen
eno diciit
motun 1
Urumnoffd
um conſüm
ethiſi aug
nn l aut
co male
liplor dede

= =

S.

Uneenn.

ſimtatinn
cöffmmnie⸗
Nltehitſtum,
debetr thie
mreſſnlini⸗

et Meincie:

eſolnSed
ſandtpiäckgen
taeſtnöhsbent
oidettr if

udcio
Aumputariptſenn

uff dereinn an
Beſpöceolunn
noverint inec
rais ſnpecinle,
glo qelbickfint
Udiccs tacſtan

üdebetfincetee

bitdusstesſtni
cruallohebtaie
ſcdicitdiat
telicethoc ſent
dichtumcign
leiterum debe
ſel quicunczt
elatrone nontt
tur ſit humtt
vonfamoſds

ltrolqnine

r:ſedpucone

iv aue gluntſel

ſchentpugit
oſosf deheli⸗
iu⸗ ſplinſe
jnicol ens
degt fͤſgt⸗
inccobgſ⸗
eibifitſiß
cin iieo K
cßſelcchtun
bit ſhiti in

=
5 =E

4

.

Seruum
alienũ do⸗ ſeruo co⸗ hicne
loſe ſuſci⸗ in ꝛio ſic.Cu dic ꝙ hic⁊ ibi reqritur dolus. Item op.
piẽs quõ ꝙ debeat puniri etiã ſi nõ eſt ĩ dolo. vt. l. .· de colle. illici.
puniatur. Sol. ibi ſpale. Tu dic ꝙ aut nullũ dolum cõmiſit:qꝛ cre⸗

=

õ *2 B. alienĩ fugientẽ punitur:qui
g fſine dolo non punitur. hoc dicit Jaco. Butk.
AWD⅛ Opo. ꝙ non puniatur: vt.l. j. S. qðᷣ autẽ. ff. de
uo coꝛ. So.dicũt quidã ꝙ hic nõ exigitur dolus.Sed

debat liberũ/v non punitur hac pena/nec ſerui coꝛrupti
yt hic. ⁊ dicta.l.jS:quod autẽ.⁊.l.doli.de ſeruo coꝛrup.
Aut cõmiſit dolũ:qꝛ ſciebat ſeruũ. Sʒ neſciebat eſſe illiꝰ:

cuius crat ⁊ tũc punit᷑:vt dic.l.de colo.illi.aut ſciebat cu⸗
ius erat ⁊ punit᷑ vt in hac.l. Sed g̊ hoc op.ꝙ qñ non cõo
miſit dolũ reſpectu vniꝰ nõ dʒ reſpectu eiꝰpuniri:vt.l.ful
cinius·S. ꝙ ſi aduerſus.ff.ex ꝗͥ.cau.in po.ea.So.aut ſi nõ

punit᷑ reſpectu illiꝰ cuiꝰ reſpectu dolũ nõ cõmiſit.tñ deli⸗
ctũ non remanebit ĩpunitũ/⁊ tũc nõ punit᷑ reſpectu eiꝰ re

ſpectu cuius dolum non commiſit: vt in contrario/ als

ſic vt hic.

¶ Modo qro qd ſit dolus/t qͥd valeat: Pic vt glo.¶ Itẽ

q̃ro qua ac.petat᷑:⁊ dic ꝙ ↄdic.ex hac.l.¶ Itẽ q̃ro in cuiꝰ

electione ſit dare ſeruum/vel ſolidos: ⁊ dic ꝙ debentis.
Mogdo op ꝙ nõ debeat ſtatim puniri:ſed ſpectari.xxx.
Ddies: vt.l. j· &. j.ff. e. So. vt glo.qꝛ mitius agitur cũ lege qᷓ;

cũ hoĩe: vt.l.celſus.ff.de arbi.⁊ male:qꝛ hic.⁊ in ↄꝛio eſt

pena legalis.Sʒ eſt ratio duplex. Pꝛima:qꝛ tr actat᷑ ap⸗

plicanda fiſco.qui nullũ dãnum paſſus eſt:hic ꝑti.qͥ pꝛo⸗

pꝛiũ danum ꝓſeqᷣtur: ⁊ ideo ſibi magis fauet᷑. Pꝛeterea

impatoꝛ diſponẽs de pena fiſci diſponit de ſuo in quo pᷣt
meliꝰ facere qͥd velit qᷓ; in alieno vt.l.j.S.ſi aduerſus ven.
no. ?.l. aſſiduis.j.qui po.in pig.ha.¶ Itẽ op. ꝙ debeat ex⸗
timari ſeruꝰ qᷓ;tũ valuerit/a illud ſolui ſiue excedat vigin
ti aureos ſiue non.vt.].de cõi ſeruo ma.l.j.S.fi.Solu.hic

dat᷑ quãtitas noĩe pene/ ideo extimatio nõ attendit᷑ in
vꝛio pᷣſtaturquaãtitas ꝓ extimatione rei.ſ¶ Itẽ op.ꝙ non
reiteret᷑ totiẽs pena quotiẽs eũ recipit:qꝛ nõ quarto: vt

l.fl. S. de modo mulcta. So. vt gl. ¶ Itẽ no. qð dicũt q̃dã

per hanc legẽ ꝙ ex reiteratione delicti augetur pena qð

erit verũ ſi intelligas ꝙ hic ꝓ ſcðᷣavice ſoluant᷑ duo/⁊ ꝓ
tertia tres. Sed ſi itelligas ꝙ ꝓ qualibet vice ſoluat vnꝰ
vt puto verũ eſſe/ tüc melius erit dicere ꝙ ex reiteratiõe

delicti cumulent᷑ pene.¶ Sʒ ̊ hoc opponit᷑/⁊ videt᷑ ꝙ ex

reiteratiõe delicti nõ cumulent᷑ pene vt.l.ſi qͥs diuturno.

ff. de pe ⁊? alibi dicit lex ꝙ nec auget᷑ pena ex reiteratione

delicti: vt.l.vulgarꝗ.ff.de furtꝭ.Quid ergo:Dicit Ja. de

are. ꝙ aut delicta ſunt plurs ⁊ diuerſa/a tunc cumulãtur
pene.aut eſt idẽ delictũ reiteratũ:⁊ tũc aut nũqᷓ; fuit pur⸗

gatũ/ævtũc ex reiteratione nõ cumulant᷑ pene.Sʒ vna ſo
la iponit᷑. Aut iam erat purgatũ /⁊ tũc ex reiteratioõe ĩpo
nitur alia pena. do. mar. dicit ꝙ aut eſt lis ↄte. ſuꝑ pᷣmo ⁊
tũc ex reiteratiõe cumulabunt᷑ pene aut nõ eſt lis ↄte.ſuꝑ
pmo/x tũc nõ cumulaãt᷑. Tu dic ꝙ aliqñ facta ſũt plura ⁊
plura delicta/vt eſt cũ plures delinquũt nõ cõicato aĩo:
quia tũc eſſet vnum ⁊ vna pena:vt.l.ſi familia.ff.de iuriſ.
oĩm iudi.⁊.l.ſemꝑ.ꝙ vi aut clam.⁊ tunc cumulantur pe⸗
ne:⁊ ſic ſunt plura delicta/⁊ plures pene:⁊ ita loquitur.l.

agraria.de termi.mo.⁊.l penul.⁊ vlti.de col.illici. Item

quãdo reſpectu eiuſdẽ perſone plura facta cõmittuntur/

et purgatum erat pꝛimũ.quia tunc ſunt plura facta ? plu
res pene⁊ ſic cumulãtur:vt.l.vulga.ff. de fur. Aliqñ ſunt
plura facta ⁊ vnũ delictũ:vt qꝛ plures cõicato aĩo delin⸗

quũt:nam tũc vna pena ĩponitur:vt dic.l.ſi familia. Idẽ
eſt quãdo idem cõtinuat delictũ/⁊ nunqᷓ; fuit purgatũ/ä
tũc nõ dicũtur plura delicta ſed vnũ:nec cumulant᷑ pene
immo tunc augentur pene ex frequẽtatione: vt.l.ſi quis
diuturno.ff. de penis. Aliquãdo vnũ factũ ⁊ vnum deli⸗
ctum conſũmatũ/s tunc nec augeri pena/ nec cumulari
debet niſi augeret᷑ ex cauſa:vt qꝛ illud delictũ frequẽtare
tur:vt.l.aut·S. fi.ff.de penis.¶ Modo venio ad minoꝛes
⁊ dico ꝙ male videtur loqui tex.quia aut tutoꝛes fuerũt
in dolo ⁊ debẽt puniri ⁊ male dicet in minoꝛe:quia debet
dicere in tutoꝛe.aut non fuerunt in dolo/⁊ non debẽt te⸗
neri. Sed reſpõde vt glo.vel dic ꝙ pupillꝰ recipit pᷣſente
tutoꝛe:⁊ ideo tutoꝛ punit᷑.¶ Modo no.ꝙ q non põt luere

Quinõ hʒ in pecunia luit ĩ coꝛpus.⁊ ſic eſt argumẽtũ ꝙ monachus
ĩ ere luet ĩ qui nil habet / vel abbas debet puniri in coꝛpus.q¶ Sed
coꝛpoꝛe. contra hoc op.ꝙ nõ debeat puniri in coꝛpoꝛe ſi nõ habet
pecunis: immo ſufficit cedi bo. vt qui bo.ce.po. per to⸗

De Bernis fugitiuis.

Itẽ op.ꝙ iudex nõ dʒ in alio cõdẽnare q; petitũ ſit. vt
l.vt fundũ.ff. cõ.di.⁊.l.fl.ff.de fideicõ.liber. Sed hic agit
ad penam pecuniariã: ergo non debet coꝛpoꝛalis iponi.
Sol.dicũt quidã ꝙ iudex põt hoc facere in ſnia ex ptãte
gnali cõceſſa iudici.vt.l.quid ergo.S. pena grauioꝛ.ff. de
his qui not.infa.ſic patet.in.l.nouerint· ..vt ĩtra cer.tem⸗
pus cri.qſtio terminetur. vbi ĩponit alia penã qᷓ; ifamie.
Itẽ põt facere poſt ſnĩam in executione ſicut facit in.l.ſi

quis ſeruũ .S. penul.ff.de verb. obli.æ.l.a diuo pio.ff. de re

iudic.¶ Atem op.ꝙ ſeruus nõ toꝛqatur õᷣ dñm.vt.l.j.j.de
queſtio.So.vt glo.ſ Itẽ oppo.ꝙ ei non credatur.vt.l.q̃

ro· S.fi.de edili. edic. So.vt glo. Nerum illa lex loquitur

in confeſſione facta extra iudicium. VUltimo diſtingue

¶Additio. Et dũ dicitur in tex ibi quicũq; mulier Quicũcq;
NRàetiã cõtinebit᷑ qꝛ maſculinũ compꝛehen appellati⸗
dit femininũ. Et iſta eſt regula affirmatiua pꝛobatur in one an co⸗
l. ſi ita ſit ſcriptũ.de leg.iij et.l.legatꝰ ſeruꝰ.⁊.l.qui duos tineat᷑ mu

tum. Sol. ibi agitur ex cõtractu vel quaſi/ hic ex delicto.

multos.ff. de ver.ſing.ſ.j. de teſta.tu.l.ſi quis ita. de iuriſ⸗ lier.

di.om. iudi..ſi quis id qð.fallit hec regula in caſibus tri
bus. Pꝛimo qñ pꝛofertur ſub noĩe ꝓpꝛio vt.d.l.ſi qͥs ita.

niſi ꝓferatur a conditoꝛe legis.vt.S. in.j. conſti.ad fi. Se
cundo fallit ſi aliud cõſtat de mẽte bꝛoferentis:qꝛ inhe⸗

remus ei.vt.l.lucius.S queſitũ.de le.iij.facit.ff.de penis.
l. tres ff̃es. Tertio fallit vbi tractamꝰ de odio irrationa
li.vt.l.qſquis.j.ad.l.iuli.maie.⁊.l.ij S·queritur.de ven.in
poſſ.mit.Et ita reduco diſtinctionẽ ex hoc.⁊ Bar.in. d.
l.j. Et ideo ſi ſtatutũ dicit ꝙ ex baniti⁊ coꝝ filij expellaã
tur de ciuitate non poꝛrigere ad filias cũ ſit odium irra⸗
tionale fa.ff. de libe.⁊ poſtu.l.cũ quidã. Femininũ autem
nõ ↄpꝛehẽdit maſculinũ qꝛ peſſimũ eſſet exemplũ.vt ĩi.d.
l.ſi ita ſit ſcriptũ.cetera dic vt hic per Ange. Jaſo. may.

in.l.ſi qs.ff.de iuriſdi.om.iudi.per glo.⁊ cano.in.c. gene⸗

rali.de electione libꝛo.vj.
. Opponitur ꝙ alia pena impo
Ancipia. rhonrur gali henatmwo
Sol. vt glo.

„

tur:quia reſtituere non poteſt cum non habeat.Sol.fa⸗
teoꝛ ꝙ ſi non fugit non tenetur ⁊ ideo eſt ar.ſtatuto caue⸗
tur ꝙ ſi quis turbauerit aliquẽ in poſſ.reſtituat poſſeſſio⸗
nem? ſoluat centum/nunquid turbans punietur ſolum
hec pena.dic ꝙ non:quia pena reſtitutionis locum habe
re non poteſt ⁊ ſi dicas ſaltim pena centũ poteſt locũ ha
bere.Reſpondeo:immo quia quando due pene copulan
tur quo caſu habet locum vna habet locum ⁊ alia:⁊ quo
caſu ceſſat vna ⁊ alia vt hic ⁊.l.q;uis.de impube.⁊ alijs
ſubſtitutio.
¶ Item oppo. ꝙ male dicat in liberto ꝙ reddantur alij ſi
miles cum ſit liber. So.fateoꝛ ꝙ alius libertus dari non
poterit:⁊ ideo ad illud ſe non refert.
Item bhec cum hic ſit furtum manifeſtum debeat pu
niri in quadruplum. So.dicit glo.ꝙ hic ſpeciale.Tu dic
hic non actione furti.ſed condic.ex.lʒ. V
¶ Item op.ꝙ aliter puniatur ſollicitans libertum q; hic
dicatur.vt.l.fl..de oper.li.So.vt glo.
Item op.ꝙ defenſoꝛ aliter puniatur qᷓ; hic dicatur vt.l.
S. hoc autem.ff eo.So.vt glo.
1 Vbi queritur de fa⸗
m lerxu um. cto ſerui toꝛquetur⁊
auandoq; ei creditur.h.d. ¶ Gloſ. intelligit ꝙ
HENI hic agit rei vendicatione male: quia immo
agitur condictio.ex.l.quicunq;.in qua venit pena ⁊ hoc
bꝛobat text. dum dicit ꝙ fecit vt euitaret penam:ergo nõ
Aᷓloquitur de rei vendicatione in qua nonvenit
7 ui g Hic loquitur in ſeruo fiſci non
S pꝛincipis. h. d.
7 ui Opponitur ꝙ inter liberos ⁊ ancil
S 4 **as non ſit matrimonium. vt. l. cuʒ
ancillis.S. de nup. So.vt glo.

.

tem opp.ꝙ ex ſola ſollicitatione non punia

S,&(Item opponitur ꝙ liberi ſequi debeant ma⸗
trem.vt.l.partium.S.de rei vendica.Sol.vt glo. Tu dic
ꝙliberi capiunt conditionẽ matris ſᷣm tpᷣs ↄceptiõis vt Liberian
in ðꝛio.Sed hic q̃rit᷑ de ↄditiõe ſupueniẽte q̃ fit hodie:⁊ ſequãt᷑ cõ
ideo dic ꝙ hic filij ſequũtur matrẽ:qꝛ dʒ inſpici tpᷣs cõce ditionem
ptionis ⁊ ſic pꝛimi dñi remanerent.⁊ ideo Aeſ i penam matris.

dñi mater ⁊ filij pꝛincipaliter ⁊ nõ in conſequentiam da⸗
tur ciuitati.

Dekurtis. Mubꝛica.
NJ ex pecunia. llegans es

/ . Abet audiri. h. d. UVel dic In ac. Zꝛijs
W non oꝛigine:ſed exercitio cogitur qͥs
6S ſeligere ⁊ per electionẽ vniꝰ parat᷑ pᷣiu⸗
aciumn in aliam. h. d.

Agere an D.a poſſim agere furti ⁊ ac.bone
poſſit as E= ldei cumulare nec ſim mihi ↄꝛius.
act. furti vt.l.rei cõis cũ ſe.ff.ꝓ ſocio. So.duobꝰ modis.pᷣmo ꝙ ĩ

i actiõibꝰ cõtrario nõ allegabã cõtraria:qꝛ ſemꝑ impꝛobo factũ ſo
cõtrarijs. cij q̃cũq; actione agã.ſimile.in l.duobꝰ.S· colonus.ff.de
iureiur.at hic allegabã cõtraria. Vel dic vt dicit glo.⁊ ſa
tis in idẽ recidit.ſ:œ in ↄꝛijs agit tm̃ ad impꝛobãdum fa
ctum aduerſarij non ↄctũ:qꝛ illum non poſſum ipꝛobare
cũ ego ipᷣe xerim:hic non contraxi ego ſed ſeruꝰ:⁊ ideo
poſſum ↄctũ impꝛobare ⁊ appꝛobare:⁊ ſic põt hic eſſe cõ
trarietas:⁊ ideo tunc repellẽda in cõtrario non.¶ Item
op.ad idẽ de.i..ſi ſeruus.ff. cõmo.So.hic loquitur ĩ actio
nibus q̃ non ſunt cõtrarie in oꝛigine:ſed in exercitio.ã
poſſibile eſt ꝙ cõtractauit cõtra volũtatem meã:⁊ tñ ſer⸗
uꝰ mãdauit ⁊ ſic ãbe actiões nate ſũt.fateoꝛ &̊ ꝙ vtraq; ẽ
nata vt in ↄꝛio:qꝛ nõ ſunt ↄꝛie in oꝛigine ſed vtraq; exer⸗
ceri nõ põt vt hic:qꝛ ſunt cõtrarie in exercitio:vñ eatenꝰ
ſe impediũt q̃tenus ſunt cõtrarie ⁊ ſic in ſolo exercitio.
¶ Itẽ op.ꝙ öꝛietas admittat᷑.vt.l.nemo.ſff.de exceptio.
So.actiões ↄꝛie nõ cumulãt᷑ vt h:exceptiões ſic ↄditiõa
Actiões ⁊ litervt in gꝛio.⁊ iõ attẽde duplicẽ dr̃iaʒ ĩter actiões ⁊ ex
exceptio⸗ ceptiões:qꝛ actiões diuerſas cumulare ñ poſſũ exceptio
nes dupłxr nes ſic ⁊ pure actiões pꝛias:nec pure nec cõditionaliter
iter ſej dif⸗: poſſum ꝓponere/excep.ſic cõditionaliter.vt.d.l.nemo.⁊
ferunt. eſt ratio dicere:qꝛ actoꝛvenit deliberatus:reus non.
Itẽ op.ꝙ etiã actiones ᷣꝛias poſſim eligere.vt.l.jG.ꝙ
alt.ff.quoꝝ le.So.ibi ſpãle ⁊ vbicũq; facto aduerſarij ſũ
incertus.¶ Itẽ op.ꝙ etiã non ↄꝛias non poſſim cumula⸗
re:ſed debea eligere.vt.l.ꝙ in heredẽS. eligere.ff.de tri⸗
bu.⁊.l.cum filius ·S. varus.de le.ij. So.non poſſũt cumu⸗
lari ſi ſunt ↄtrarie vt hic. Itẽ ſi veniũt ex eadẽ:qꝛ debeo
eligere vt ĩ Zꝛijs:⁊ eſt rõ:qꝛ qñ veniũt ex eadẽ cã:tunc cũ
attiĩgãt eandẽ cãm agendi lata ſnĩa in vna obſtaret exce⸗
ptio rei iudicate.vt.l.duobusS.exceptio ff.de iureiur.⁊
l.ſi quis cũ totũ ·S. ancillã.ff.de excep.rei iudi.⁊ cui obſta
ret exceptio rei iudicate obſtat iudiciũ pendẽs.vt.l.fun⸗
di.⁊.l.fundũ.ff.de except. ¶ Expedita ſunt ↄꝛia q̃ om̃ia
miſcet glo.⁊ male. Modo quero qñ eligere debeã: Rñ⸗
deo vbicũq; nõ habet locũ cumulatib qð eſtvbi ſunt con
trarie ſiue ſint contrarie in oꝛigine ⁊ tũc impꝛopꝛie dicit
electio cũ nõ ſit niſi vnũ ius ineẽ ꝓductum.ſiue ſint con⸗
trarie in exercitio tãtũ:⁊ tũc ꝓpꝛie habʒ locum electiovt
hic ⁊.l.ſi ſeruus.ff.cõmo.idẽ ſi ſunt diuerſe ⁊ veniũt ex ea
dẽ cã.vt.d.l.qð in heredẽ.idẽ ſiveniũt ex cauſis diuerſis
ſed ſunt adeo cõtingẽtia ꝙ ſnĩa lata in vno pꝛeiudicet in
alio.vt.d.l.fundi.⁊.l.funduʒ.qð eſt raro:eſt tamen qũq;
vt no.DPp.cx̃ de reg iur.c.nullus pluribus. ¶ Modo q̃ro
an per electionem vnius mihi pꝛeiudicet in alia. Rñdeo
aut per electionẽ eſt queſitũ ius aduerſario ⁊ nõ poſſũ va
riare ałs ſic:vt.l.apð aufidiũ.ff.de op.le.⁊.l.j.⁊.ij.⁊ de le.
lj.l.ſtatu liberũ ·S. fl.⁊.l.hmõi·S.ſtichũ.ff.de le.j.q¶ Modo
reſtat videre qñ eſt queſitũ ius aduerſario. Rñdco ſi ac.
ſunt cõtrarie ĩ oꝛigine nõ ꝓpe eſt electio. Sed dic ꝙ aut
elegi ius mihi cõpetẽs ⁊ qſitũ eſt ius aduerſario:qꝛ non
poſſum eligere ĩcõpetẽs:aut elegi ĩcõpetẽs ⁊ tũc aut ob
tinui ⁊ nõ poſſũ eligere aliud poſtq; declaratũ ẽ mihi cõ
petere illud.vt.l.ticie.ff.de condi.⁊ de.aut ſuccubui ⁊ tũc
aut ſciẽter elegi ius incõpetẽs ⁊ mihi pᷣiudico ⁊ eſt q̃ſitũ
ius aduer ſario /ſecus ſi ignoꝛãs.ſic dʒ intelligi.l.eũ qui.
⁊.l.cõtra maioꝛes.de inoffic.teſt.⁊.l.paulus.ff.de oper.li
bert. Aut ſunt ᷣꝛia non in oꝛigine ſed in exercitio:⁊ tunc
etiã per electionẽ eſt q̃ſitũ ius aduerſario vt hic.⁊.l.ſi ſer
Cõtraria uus.ff. cõmo.aut ſunt diuerſe ⁊ tũc aut veniũt ex eadẽ cã
allegans ⁊ idẽ.vt.d.l.ꝙ in heredẽ. Idẽ ſi ex diuerſis ⁊ ſunt ↄtingẽ
an dẽat tia.vt.d.l.fũdi.⁊.l.fundũ.¶ Mõ q̃ro an allegãs ↄꝛia dẽat
audiri. audiri:⁊ dic ꝙ aut allegat diuerſos ⁊ debʒ audiri.vt.l.

papinianus.S.ſʒ nec ĩpuberis.ff.de inoffi.teſt.aut ð eũdẽ
⁊ tunc aut allegat ↄꝛia in oꝛigine:⁊ tũc cũ ibi ꝓpꝛie nõ ca
dat electio:aut elegit ius cõpetẽs ⁊ nõ debet audiriĩ nõ
cõpetẽti.aut elegit ĩcõpetẽs:⁊ tũc aut obtinuit ⁊ tũc non
debet in alio audiri.vt.d.l.ticie.aut ſuccubuit ⁊ tunc aut
ſciẽter elegit ius ↄpetẽs ⁊ nõ debʒ poſtea audiri ĩ incõpe
tẽti:aut ignoꝛãter ⁊ dʒ audirivt.l.paulus.ff.de ope.liber.
ſic intelligat᷑ qð nõ.in.l.eũ qui.⁊.l. maioꝛes.S.de inoffi.
teſt.⁊ nõ.in.l.regulariter.ff.de peti.here.ſpale dicunt qui
dã in ſcriptura vltime volũtatis vt ſiue ſciens ſiue igno⸗
rãs elegi ius mihi nõ cõpetens mihi nõ pᷣiudicet᷑ in cõpe
tẽti.vt.l.fl de codicil.Sʒ certe ego puto ꝙ ſᷣm diſtictio
nẽ pꝛedictà debeat ĩtelligi.Si aũt ꝓponit ↄꝛia in exerci⸗
tio cogitur vnã eligere ⁊ aliã dimitterevt hic. Modoq̃
ro ex qᷓ cõtractatiõe naſcatur furti actio an qũ numerat᷑ Furti
iſtis emptoꝛibus an qñ numeratur vẽditoꝛi poſtea /⁊ di⸗ actio exq̃
cunt quid ꝙ ex ſcdᷣa non:quia ex pꝛima fuit nata. vt.l. ei ctatione
qui ff. eo. Alij hoc repꝛobãt ⁊ dicũt ꝙ ſi hoc eſſet non eẽt naſcatur.
hic dare ↄᷣꝛietatẽ cũ circa idẽ non concurrerẽt actiones
hee:⁊ ideo dñs poſſet vti vtraq; actione:⁊ ideo dicit Ja
co.de are.ꝙ pᷣmo ſeruus depoſuit pecuniã penes iſtos de
volũtate dñi:ſed poſtea fecit eã cõuerti in emptionẽ ſine
dñi voluntate. Vñ tũc circa eundem actũ emptionis na
ſcũt᷑ iſte actiões ↄꝛie.ſ.furti:qꝛ tũc cõtractatur.⁊ mãdati
ex mandato:⁊ ideo nõ poſſunt ſimul ꝓponi.Ego non ne
go quin Jaco.de are.bñ dicat:ſed tñ põt ſuſtineri pꝛima
opinio:nã cuʒ datur pecunia a ſeruo vt cõparetur aliqͥd
pecunia ſumitur in cãam mãdati ⁊ numeratur in illã cam
vnde idem actus videtur eſſe.
Add itio Sume regulã ex hac lege ꝙ pꝛoponens
cõtrarias actiones nõ audit᷑ taq; ipſi ꝑ⸗
plexavt hic ⁊ in alijs.l.alleg.in glo.Hec aũt regula fallit
in pluribus caſibus. Pꝛimo vbi qs vult iura cõtraria ꝓ
ponere ↄ diuerſos oĩno:nã põt agendo ⁊ excipiẽdo vt.l.
papinianus·S.ſed nec impuberes. ff.de inoffi teſt. Scðdᷣo
fallit qũ quis ignoꝛãtia iuſta motus ꝓpoſuit actionem ĩ
cõpetẽtẽ ⁊ in ea ſuccubuit.vide alias quinq; limitatiões
ad iſtã regulã per Ange.peru.hic in.ij.⁊ fi.col. H
B R ciuilem Quero an dñs debeat ſe
2 pꝓbare dñm:an vero ſuf⸗
VE ſiciat pꝛobari furtũ⸗ Dicũt quidã ꝙ ſufficit de
Rasot furto arg.l. ſi de poſſeſſione. S. de ꝓba. Tu dic
ꝙ aut poſſum ꝓbare dñium ⁊ planũ eſt ꝙ obtinebo.Aut
poſſum ꝓbare quaſi dñium ⁊ vincã niſi ⁊ ipſe titulũ alle⸗
garet ⁊ ꝓbaret.vt.l.ſi quidẽ.ff.de publi.Sed ſi hoc ꝓba⸗
re non poſſem.aut iſte eſt fur ↄtra quẽ ago ⁊ vinco ꝓban
do furtũ.Sed ſi ago ↄtra aliũ:dicũt qͥdã ꝙ per cõdictio
nẽ ex.l.ſi coloni.de agri.⁊ cẽſi,.recupero poſſeſſionẽ ⁊ per
c.reintegrande.ſed certe illa iura loquuntur qũ poſſeſſio
venit ad poſſeſſoꝛẽ cũ vicio ⁊ non aliter.¶ Modoq̃ro an

huic pꝛeſumptioni ſtetur: DPicũt qͥdã ꝙ ſic:ſed videtur ꝙ Pꝛeſũpti

non:qꝛ ex ſuſpitione nemo venit damnãdus.vt.l.abſẽtẽ. oni an ſit

ff.de penis.Dicũt qͥdam ꝙ eſt potiꝰ fictio qᷓ; pꝛeſumptio ſtandum.

⁊ ideo ei ſtatur.vt.l.ſi qui:.jde adulterijs. Sed certe ibi
nõ ex pꝛeſumptiõe vel fictiõe damnatur:ſed exveris pꝛo
bationibꝰ vt ibi dixi.Et ideo dic ꝙ ex qualitate ↄtrahẽ⸗
di ⁊ frequẽtatione poteſt capi pꝛeſumptio cui ſtetur:qꝛ ſi
ſepe eſt ſolitꝰ tales res emere ⁊ occulte pᷣſumitur fraus:
nã in his q̃ ſunt de gñe ꝑꝓmiſſoꝛum in ſpẽ tñ pꝛohibita ſi
flant clã pꝛeſumitur dolus.vt.l.fi.ff.de ritu nup.⁊.l.nõ ex
timo.de admini.tu. .
Ad ditio Et dũ d ĩ hac.l.ꝙ emptoꝛ rei furtiue te
net᷑ dño rei rẽ reſtituere etiam pcio ſibi
nõ reddito ſubaudi niſi pᷣciũ fuerit ĩ vtiluatẽ dñi ↄuerſũ
vt hic ꝑ glo.⁊ Cy.plene idẽ Ange.peruſi.Et nota iſtã le
gẽ hebꝛeos qͥ qᷣtidie recipiũt pignoꝛi res alienas tñ eis
conſulit᷑ ꝑ ſtatutũ ꝓpter fraudẽ aliqͥꝝ qͥ faciebãt ꝑ alios
ſubpignoꝛart res eoꝝ ipi repetebãt vt hic ꝑ Ange. erg
Par Per deſtinationẽ dedi
4 J no nd um. catiõis nõ trãſit res in
tẽplũ nec tẽplo q̃ritur actio.h. d. ¶ Op. ꝙ hic
Non ſit aliq̃ rõ dubitãdi: qꝛ ſi nõ erat dedicata
erat mea:g nõ eſt dubiũ ꝙ agere poſſim. So.vt gl.qꝛ du
bium erar ꝙ deſtinauerat in aĩo.i¶ Itẽ op.ꝙ etiã ſi eſt de
dicata ⁊ tradita nõ aget᷑ furti vt.l.ãũt.S. locis.ff. de pen.
Sol.non agetur furti vt ibi:ſʒ crimine ſ⸗ acrilegij. Nerum
ſm nos vt hẽat locũ illð crimẽ opʒ duo ↄcurrere.ſꝙ res
ſit ſacra ⁊ de ſacro auferat᷑ſᷣʒ canoniſtas ſufficit alterũ.

neope
icinſun

4

egil
ſcctiäd
rnſlol

nnatilo

retl
ſetinli
gtnieſacni
legto
eſacoſ⸗

t0o Irẽ
enetglo
14 ſadcrimen
iu cullctcr/p
ſer cauteſt

ſre pcurat

toraſtitui
ſoͤdſctingoſ.
Uenanaloꝛf
ſoſetſchot
ſtelligst g
Cctiog alter

J

noer nece
feige icne
ſolet fdei
cgre fure. y
ſenfurtiua.

ilideveniidtc⸗
eßſiGottrib?

(ß niichoat⸗

erneceſte
talloci
t inchoatũ

.

jures vele
ltenet ide⸗
ctocſſipe
liudiciüve
ſthic nögi
et noͤcd
ur Ged diu
Micpaliter,i
Nre I
Peraßlum

lleradhuc
ingeriſin
Hüßſhmmitor)
Nlſifdent

eaae De Furtis et ſeruo coꝛrupto. Fo. III.
nthli Itẽ op. ꝙ et ſola deſtinatione dñium qratur tẽplo.vt.⸗.l. GPr Tiam Exactoꝛ indebite rem alienã cõ
tobtinlit iip⸗ ij. f. de polli. ⁊.l.ij.cõia de le. Sol aut ſolũ deſtinauit / ⁊ KY. LHAL. rractãs facit furtũ et res efficit
chlitnin nõ traſit dñium i teplo vt hic. aut etia vᷣbaliter dedicauit E Nyicioſa: iõ vſucapibilis. h. d. ¶ Op. ꝙ exactoꝛ
tenaniinun 1 ⁊ tũc ĩ vltima traſit dñium: vt.l.fi. cõia dele.in Zctu ter α5ʃ Anö teneat᷑ furti:qꝛ ſi ↄ dẽnatus eẽt infamis qð
lusfe ſiſrep viuos videt᷑ traſire ſola actio ꝑſonalis vt.d.l.ij.de polli. no eſt veru. vt. S. ex qui.cau.infa.irro.l.ij. So.vt gl.⁊ ma⸗
naidres dgele nec ꝓpt illa actionẽ ⁊ illud ĩtereſſe daret᷑ actio furti:vt. l. le:⁊ ideo dic vt dixi.¶ Itẽ op.ad idẽ de.l. ij .· S. ſi publica⸗
geſeloili eum ꝗemit. ff. de furt.⁊.l.dani.S emptoꝛ. de dã. ifec. vel nus. ff. vi bo. rap. Sol. vt glo. ¶ In glo. q incipit iĩmo.i.
ie ſniant poſſet etiã dici/ꝙ etiã ĩter viuos ex ſolo pacto tẽplo qra cõueniri furti.ĩmo ibi non pᷣt ↄueniri furti:qꝛ ſibi fuit pe
ngin t tur dñiũ p.l.fl.S.de ſacroſanc.eccle.Si aũt etiã eẽttradi cunia nuũerata/⁊ dñiũ in cũ traſlatũ.hic vᷣo abduxit/nec
Pud ktn ta res tẽplo/tũc nõ eſt dubiũ ꝙ ei q̃ritur dñiũ: vt.l.j.ff. ſi fuit in eum dñium trãſlatũ:⁊ ideo tenetur furti. But.
W ager vec.⁊. l.traditiõibus.S. de pac. Sed eo caſu qͥ ecchia bſtra cto Et fur ⁊ raptoꝛ ſemꝑ ſũt
nen dintt vel tẽplũ hʒ dñiũ/c põt agere:dubitatur an agat furtiſan CRANRâa: B eu· in moꝛa:⁊ ideo moꝛa non
cione crimie ſacrilegij: ⁊ dic vt dixi:ſʒ nos ad h vt agat crimie V) purgat᷑ ? tenet᷑ ð iteritu. C o. oblatio pur Moꝛã an
W ſacrilegij oʒ duo ↄcurrere.ſ. ꝙ res ſit ſacra/⁊ auferatu gat noꝛã. Item ꝙ violẽtus tenet᷑ de interitu. purget ſo⸗
inn W de ſacro.ſed ſᷣm cano.ſufficit alterũ interuenire.But. ¶Ad pmũ op.ꝙ oblatio nõ purget moꝛã:vt.l.parui.de la oblatio
gfitmte S D uerlus Pꝛo fuo ſollicitato agitur cõdi.fur. So.aut offertur res/ tũc purgat᷑ moꝛa/nõ tñ li
Eſboreſeine A E. *fui coꝛrupti pꝛo ſubſtracto berat᷑ debitoꝛ niſi ſequatur ĩteritus.idẽ ſi nõ offertur res
oneungitegen agitur furti ⁊ vtraq; actio ciuilis ꝑ ꝓcuratoꝛẽ ſʒ ſtipulatio factafuit re pᷣſente/vł etiã abſente ſi fiat aĩo
lonetiientſt Ha Gexercetur. h. d. ¶Quid ſi ꝑ eũ non remãſit:? dic nouadi. ¶ Item op.ꝙ rem ſuã nemo ſtipulari poſſit vt..
eeuniipenesſtn, yt glo. ¶ Itẽ qro qd velit dicere tex. dũ dicit Idũtaxat IS ſcire.ff. de vbo.obli.So.vt glo.¶ Itẽ op.ꝙ violentus nõ
eniinemieg Furti acti dic vt glo. ¶ Itẽ op. ꝙ ꝓcuratoꝛẽ agi nõ poſſit: vt. .pe. teneatur de ĩteritu. vt.l. ſi cũ exceptione · S. ꝙ ſi homo.ff.
nactiengtang uone an S.: ad crimen.ff.de publi.iud.So.plenius qᷓ; glo.aut agit᷑ ꝙ me.cauſa.Sol.vt glo.
enactunnj poſſit agi ciuiliter/ põt agi ꝑ ꝓcuratoꝛẽ: vt hic. aut crimiĩalitcr/ = 5J ab du . ta Res furtiua vel plagio
Pponi Eiim p ꝓcurs⸗ tunc aut eſt crimen publicũ/⁊ tũc ex ꝑte actoꝛis nõ pᷣt ve EE expoꝛtata cũ cadat ĩ vi⸗
poͤtſiſtnan toꝛem. nire ꝓcuratoꝛ: qꝛ nec in actiõe populari ciuili poſſet ꝓcu D tiũ nõ pᷣt vſucapi.h.d.¶ Ad euidentiã q̃ro qͥs Furtũ fa⸗
yrcoperenri ratoꝛ ↄſtitui/⁊ ita loqᷣtur dic.l.pe.S. ad crimen.ex ꝑte rei H Wadicat᷑ furtũ facere: Rñdeo gctãs rem alienã. cere qͥs di
mneroturinilie nõ diſtingo ſit publicũ vel pᷣuatũ/ſed an veniat iponẽda Itẽ q̃ro qͥs dicatur plagio expoꝛtare? Rñdeo emere / catur.
pena maioꝛ relegatiõe an minoꝛ/ pmo caſu iteruenire no vł celare/vel expoꝛtare ſeruũ vel filiũ alienũ:⁊ hoc ex cõ
clegeq ropte poſſet. ſcðo ſic. vt. lſeruũ quoq; S publice.ff. de pcu.⁊ ita ſuctudine hre: vt glo. diẽ. C Op.ꝙ lʒ res nõ reuertat᷑ ad
ED intelligat᷑ glo. hic poſita.¶ Item qro an in ſcðᷣo caſuvna dñm purgetur vitiũ/⁊ poſſit vſucapi: vt.l.ĩterdũ S.qͥ tu⸗
Decgütreggeſt actio ꝑ alteram tollatur: Et dic vt glo. telã.ff.de furtꝭ.Sol.vt glo.¶ Itẽ q̃ro q̃ ac.detur hr̃di⸗⁊
Vultiurscirnt, N A Tu ile Couentus rei vẽdicatione ex vba dic vt glo. de ac.furtiua.male dic hic glo.meliꝰ no.in.l.ſi
Ndoretehlilnt enitate noiat actoꝛem ſuſ. h. d. dñiũ.ff. de fur.⁊.l.ſʒ nec.de cõdi.fur.dic ꝭ̊ ꝙ aut dño ſuc
fdeinofiift ¶Op. ꝙ cõuentꝰ rei ven. non ↄpellatur dicere cedit vniuerſalis ſucceſſoꝛ/⁊ tũc hʒ actionẽ furti ex anti
8ppoſtſtainn, AAtitu. vt. l. cogi. S. de peti. hr̃di. So. nõ dicit titu. ua octatione/ ex noua etis:vt.d.l.ſi dñium.⁊.l.ſed nec.
1binglmnttin vt ibi: ſed auctoꝛẽ ſic vt hic. vel dic ex vꝛbanitate vt hic. ut eſt ſingularis ſucceſſoꝛ/⁊ tũc ex noua zctatione agit
iſtfich. nõ ex neceſſitate vt in Zꝛio.ſ Itẽ op.q; nõ teneat᷑ indica⸗ ex antiq̃ non:ĩmo vniuerſalis ſucceſſoꝛ aget. ¶ Item op.
erogndionben re:qꝛ ſic nõ deberet poſſe accipere pecunia qð eſt cõtra.l. ꝙ ſi ſoluatur extimatio dño res flat furis: yt. l. eius. ff. de
gredänannnnz ſolet. . de pſcrip. vb. So. vt glo.¶ AItẽ op.ꝙ ↄpellat᷑ indi rei vẽ. fruſtra ergo qᷓritur de vſucapiõe / cũ ſit factꝰ dñs.
Fanligſm care furẽ. vt. c. ꝗ cum ſure.extra de ſur. Sol. indicare d So. hec res non erat in pᷣſenti: ſed penes aliũ qͥ vult vſu⸗
lcaghum. rem furtiuã: vt ibi nõ furẽ: vt hic.¶ Itẽ op.ꝙ etiã furem capere:nã hic non q̃rit de fure an vſucapiat:ſʒ an purget
tide huln Furẽ indi debeat ĩdicare. vt.j.q.j.c.ſi peccauerit.⁊.l.ↄgruit.de offi. vitiũ. Sed qũo dat᷑ in her̃dẽ actio furti: Rñdeo datur
aſtcobtinent care an te pᷣſi.So.tribꝰ modis int᷑rogat᷑ qͥs de fure.pꝛimo vt teſtis ex noua gctatione nõ ex veteri. ¶ WMõ dubito qũo ex aſſi⸗ F urtü q̊⸗
ſit eetni neat qs. in cã ĩchoata cũ certa ꝑſona/ꝛ tũc ↄpellit indicare furẽ: qua õctatione põt fieri furtũ ⁊ nous actio ĩſurgere? Rñ⸗ mõ p̃t fie⸗
li Sed ſboe⸗ q ꝛ cx neceſſitate hʒ teſtis deponere:vt.l:teſtimoniũ.ff. de geo vt glo.qꝛ mutatio pſonaꝝ facit fingi diuerſas Sctati ri ex aſſi⸗
do ee teſt. æ.l.locũ. S. hoc intdicto. de tabu. exhibẽ. Aut iudicin ones. i¶ Itẽ op.ſic rei hr̃ditarie nõ fit furtũ cũ hefs nũqᷓ; dua cõtra
agaggher ciſ⸗ ſt inchoatũ cũ indeterminata pſona: vt ſi iudex inqrat poſſiderit: ergo ei non dʒ dari noua actio furti: Rũdeo ctatione.
ropoſſcſichet zfures / vel etiã cõtra certꝗ pſonã:⁊ vocat teſtes ad hoc fſingiẽ poſſidere id qð defunctus poſſedit:iõ q; ĩpeditus
uuntn gſa⸗ T tenet᷑ idẽ: vt dic.l.cõgruit. ⁊ in aut᷑.de colla:S. ad hec.· poſſidere eſt facto fur::⁊ hoc qñ cũ defũcto cepit ctari:
ter. (ocogtt dicto. c. ſi peccauerit. ?. c.q furẽ. Aut ab eoõ quẽ inchoa⸗ qꝛ ſic ſᷣm initiũ potuit cadere in furtum/⁊ cadit ex noua
igſicſtunſten ui iudiciñ volo dici auctoꝛẽ ſuũ/a tunc põt dicere ſi velit zctatione. Secus ſi cũ defuncto nõ fuit ĩchoata ctatio:
nnidvs rl yt hic.nõ aũt cogit / vt ĩ Zꝛio. Verũ gl. videt᷑ ↄꝛia ſibi q· ſed dum hr̃ditas iacebat ar.l.clam poſſidere.in Pn. ff. de
fictioq peinm Dicit ꝙ nõ cõpellitur officio:poſtea dicit ꝙ vt teſtis ↄpel aqᷣren.poſſeſ.
eriſs Sedan litur. Sed dic ꝙ mero iudicis officio nõ ↄpellitur dicere RNE ig Eaznoſs actio nõ datur in vxoꝛẽ:
turſeh erttitf pricipaliter: ſed officio mercenario cãe bñ ↄpellit᷑ teſtis S. h ſecꝰ ſi nõ fuit vxoꝛ tpe delicti.h.d.
rquslateini indicare.(¶ Itẽ op. ꝙ nõ ſufficiat ſi olim poſſedit: qꝛ nõ ꝓ RE? Agd euidentiã eſt ſciendũ ꝙ aliquãdo vxoꝛ fa
ppriocutſtang pterca pᷣſumit? hodie poſſidere: ſed dic vt glo.vel ſub. bi Ecitfurtü viro viueti/ tũc nõ dat᷑ actio furti in
teßſumtturfe fuiſſe / adhuc eſſe. ¶ Wodo q̃ro an ex iſta ſuſpitione ve⸗ ipſam:vt.i.j.ff re. amo. Aut facit furtũ moꝛtuo viro hr̃di
peti rohti niat danandus: Rñdeo nõ: ſed ex q̃titate emẽdi poſſet i⸗ tate iacente/x tunc etiã ceſſat furti actio.aut furat᷑ hr̃di⸗
erirunnod ſurgere pᷣſumptio ex qua veniret danãdus· vt ſi clã emit tate appᷣhenſa/ tũc fit furtũ hr̃di.⁊ datur furti actio vt
nã pᷣſumitur dolus ĩ his ꝗ ſunt de gñe ꝑmiſſoꝝ ſi fiũt clẽ: hic.i¶ Sed qͥd ſi furata eſt viro viuẽti ⁊ hodie eo moꝛtuo
nptornifnit vt. l. fl. ff. de ſttunub⸗ ertimo de ad mi. tu. Buk. . contractat: Reſpondeo vt glo.
hefectinn et⸗ —,— Lienu. Ex vẽditiõe vł donatiõe rei ale Er R cill e Partus ancille furtiue vitioſus
tiltti dhr e&α ne no parat piudiciũ dño/ ex co F KÆα. R2EL. eſt æ vſucapi nõ põt /teiꝰ noĩe da
uſ. Etiout Je — M.tractione cõmittit᷑ furtũ.h.d. Ex tex. Idetinue⸗ EN tur actio furti/ in pſecutoꝛijs vna tollit aliã:
☚1W ritamoncnlddd. —ð dlſed ꝑſecutoꝛia nõ tollit penalẽ. h.d.¶ Diuide in
giſaitiſi⸗ Pea 7J ig cui Pecuniã traditã miniſtro co⸗: qᷓftuoꝛ ptes:qꝛ in ᷣma ponit thema qſtionẽ ⁊ ſolutionẽ.
1eeſn 4 eitracta dñi volſtatem reddit In ſcda ponit aliã q̃ſtionẽ ⁊ ſolutionẽ qvenit ex ſuꝑioꝛi.
Nehenn miniſter furti ac. ⁊ condi.h.d.¶ Quero qͥs agat In tertia ponit illationẽ ⁊ rõnẽ illatiõis. Quarta ponit
deſt niſttst RarA)furti? Rñdeo aut fuit trãſlarũ dñiũ in miſtrũ: qͥddã argumẽtũ a ſiłi. Scdᷣa ꝑs ĩcipit ibi maius.Tertia
bisno G ⁊c nõ põt cõmittere furtũ.aut fuit trãſlatũ in matrẽ vel re⸗ ibi qpꝛopt᷑.Quarta ibi cũ etia. ¶ Sp. ſic.hec.l.duo dic̃.ĩ
h⸗ Cai mãſit penes dantẽ/a tunc cõmittit᷑ furtũ. Nerũ refert an pöncipio.vnũ exp̃ſſe. ſ.ꝙ nõ pᷣtvſucapi.aliud tacite.ſ.ꝙ eſt
ſinoen⸗ gge traſlatũ fuerit dñiũ in matrẽ/x ipſa agit ⁊ etiã ego ſi mea furtiuꝰ.ſ Op. ꝙ poſſit vſucapi.vt.l.ſi matrẽ J.de vſuca.
in Soiſe itereſt / qd inteſſe non pᷣt rõne ſolutionis ⁊ liberatiõis:qꝛ ꝓ emp.So.ibi fuit ↄceptꝰ ⁊ editꝰ penes bo.ſidei poſſeſſo
ſcpce n poſt; dñiũ eſt in ipſa trãſlatũ ſum liberatꝰ:vt.l.cũ qͥs.ff. rem hic penes furẽ.q Itẽ op.ꝙ lʒ ↄceperit ⁊ pepererit pe
loch in de ſolu. Sʒ p⸗t ĩitereſſe vt qꝛ mr̃ erat emptura aliq̃s res/ ył nes furẽ nõ poſſit vſucapi. vt.l. qui vasS. ſi ancillã.ff. de
ſacnleg⸗ Ppt aliud ꝓbabue inteſſe. Si aũt remaſit henes me/tũc furt.So.ſiue ↄcipiat ⁊ pariat penes furẽ/ſiue ↄcipiat tm̃
nan indubitãter poſſum agere ac. furti:vt hic. Butrig. ſiue pariat tm̃/ſiue pᷣgnãs ãcilla merit pener furẽ ſep eſt
gs Tiij

†
†
4
—

.

BGutrigarij Gecũda pars ſuper Gextolibꝛo Codici
Butrigarij Gecũda pars ſuper Bexto libꝛo Codicis
furtiuus: ⁊ ſic in qᷓ̃tuoꝛ caſibꝰ. Sed ſi ↄcepit ⁊ peperit pz⸗ Gre zſactio fact Arto tollit actio g. · ((ni
??c

— „ r „* . 4 4 „
Ne.Sʒ hoc op g Hoctpisr enes furẽ/⁊pariat penes „ h. d. ¶ Op. ꝙ lʒ ſit trãſactũ adhuc agi poſſit vt furto an alanoieſͤ

bo.ſfi.poſ.nõ ſit vit ioſus: vt.l.ſi aliena.in fine.ff.de vſuc. l. ſi p fure·S. furti.ff. de ↄdic.fur. So.aut tranſi zyſlide
“ Sol.ibi penes furis hr̃dem ↄccpit nõ apð furẽ. Quero git ſuper rrh⸗ nõ Wetocn agi ac.furti vel ↄdict.furtiua Gking miihn
Partus S qñ ꝑtus ſit vitioſus: Rñdeo in q̃ttuoꝛ caſibꝰ qͥ ex ſupi⸗ vt hic.aut trãſigitur ſuꝑ ac.furti:⁊ tũc põt agi ↄdic.furx·· M hin hid⸗
qñ dicat᷑ oꝛibꝰ patẽt.¶ Itẽ op.ꝙ pᷣter caſꝰ pᷣdictos ꝑhibeat᷑ vſuc. ccõtravt in ↄꝛio.i¶ Itẽ op.ꝙ etiã ſi flat deciſio ſuꝑ actiõe Us bu ſinr
vitioſus. vt. l. ſeqtur · S. de illo.ff.de vſuc. So.ꝓhibet᷑ in caſibꝰ pᷣdi⸗ furti.ꝙ nõ poſſit agiↄdict.nec econtra.vt.l.ſi duo.g. iul. t wl
ctis q̃ttuoꝛ vt dixi.⁊ etiã alibi.ſ.ꝓpt᷑ ſciẽtiã:lʒ cõcepꝑit/2⸗ ff.de iureiur. So.diẽ̃ gl ꝙ alið eſt ĩ iuramẽto.vel ibi alið ⸗ ſen
peperit penes bo.fi.po.ſiue ſuꝑuenit ſciẽtia añ ↄceptio⸗ in trãſactiõe.vt.d.l.ſi ꝓfure.Tu dic ꝙ aut traſigitvł iu⸗ ſickt in⸗
nẽ ſiue añ natiuitatẽ/⁊ poſt ↄceptionẽ q̃ declara:vt in gl. rat᷑ ſuꝑ facto:⁊ tũc nõ põt agi ac.fur.nec ↄdic.vt ꝓbatur non .
Quero g qñ ꝓhibet᷑ vſucapi: Rñdeo vbicunq; dixi ei hic in trãſac.x.d· S. iul.ĩ iuramẽto. Aut trãſigit᷑ vel iurat ing⸗
effici vicioſũ qdð eſt ĩ q̃ttuoꝛ caſibꝰ.S.dictj.Itẽ qũ ſupue⸗ ſuꝑ ac.fur.⁊ tũc nõ tollit᷑ ↄdictio nec ecõtra.vt.d.l.ſi pꝛo ioct
nit ſciẽtia ante ↄceptionẽ vel natiuitatẽ qð dic vt glo. fure:vñ nõ eſt dr̃ia ĩter iuramẽtũ ⁊ tranſac.niſi qꝛ tranſi⸗ Aunonini
¶ Itẽ op. ꝙ ꝓ partu nõ det᷑ furti actio:vt dic.l.qvas ·S·ſi gẽs videt᷑ ↄfiteri crimen / iurãs non:ſed ſe purgare.vt.l. oſtnu
ancllla Sol⸗aut fuit ↄceptꝰ ⁊ natꝰ vches af dakẽ inti Pqm. ff. de his qui not. infa. —
actio vt hic.aut cõcepit ⁊ peperit penes bo.fi.po.vel pe⸗ . . x ſufej Coel
perit tm̃ qð eſt mirabile/⁊ nõ dat᷑ furti actio:vt in öꝛio. 0 OO 98 qut. Ru inntobck leler ſuſel nülnütfun
Que eſt & rõ ꝙ furti actio reqᷣrit ꝙ natꝰ fuerit penes fu ꝗ Aad penã. h. d. ſwoliover
rẽ.Etꝓ euidẽtia hoꝝ ẽ q̃rendũ ex qua ↄctatiõe der̃᷑ furtt ⸗ 5 Actio furti nõ datur ĩ heredẽ: ſ rei VeijSoh
actio ad ꝑtũ:dicũt qͥdã ex ctatione mr̃is/qꝛ ẽ poꝛtio vii B rti. gſecutoꝛia ſic. h. d. ¶ Op. ꝙ-der ĩ he nlnbi diſp
ſcerũ matris.vñ ⁊ ipſe videt᷑ ctari:ſed hoc eſt falſũ:q;ꝛ q ꝗ I¶redes ſaltim in eo qð puenit ad eos.vt.l.j.S.ex nnio am
gctat totũ nõ videtur ctare ſingulas ꝑtes niſi ſeꝑatas ł delic. defunc. So. vt glo. bertorie.
toto qͥs de nouo ↄctet:vt.l.ſi ſeruꝰ ·S.· boue.ff.de cõdi.fur. VAXYXI Qui ſeruũ alienũ vendẽdo ran f.d.
et.l.in cõmodato·S. duabꝰ.ff. cõmo. Pꝛeterea ſi ðctaret᷑ J leruum. Ictat vere vel ficte furtũ cõ ſtecömiſſa⸗
darek furti actio ꝓ eo qð eſt n. Aij nient 4 nõ videt 3 · mittit. h. d. tex. ⁊ glo. ngniert⸗
ctari partꝰ.mr̃ tñ plus extimat᷑ ꝓpt᷑ ꝑtũ qð eſt verũ /nõ tñ ü fieo. So
redditur rõ de qna q̃rit᷑. Quare ergo efficit᷑ furtiuꝰqñ nõ 7 Bam uis. is ſ .N Fnidstumy
datur furti actio: Rñdeo illa eſt rõ qꝛ qꝗᷣ eſt ĩ vtero habet᷑ NAtit. b. d. ¶ Op. ꝙ nõ ſit bõa rõ ꝙ ideo ceſſet cri⸗ tolenenkoc
ꝓ nato et de cõmodo eiꝰ tractat᷑ vt l. qͥ in vtero. ij.ff. de Nof mẽ expilate hr̃ditat qꝛ furti actio ñ daret᷑ ĩmo natorffalſo.
ſta.ho. Modo ita ẽ ꝙ vᷣe nõ õctat᷑/cũ ſit poꝛtio mr̃is.ve⸗ qñoʒ qꝛ ceſſat furti ac.dat᷑ iſta.vt.l.ij.ff de cri.expila.here diitin peur⸗
rũ ĩterpᷣtatiue videt᷑ ctatꝰ q́tũ ad h vt flat vicioſus qꝛ di.So.aut ceſſat ac.fur.ob reuerẽtiã pſonaꝝ:⁊ tũc eade ürtüeno
hoc ei expedit ne poſſit vſucapi /⁊ ſic ad nouũ dñium tra rẽe ceſſat crimẽ expilate heredi.cũ ſit eadẽ rõ ĩ eo vt hic: cn andech
ſire:⁊ ideo q;tũ ad hoc ꝓ nato habet᷑ ⁊ videt᷑ ꝑ ſe ctat?:· Aut alia rõne ceſſat furti act.vt qꝛ res ſubſtracta nõ erat ſitdlſiy
ſz qð actio furti det ꝓ eo hoc nõ eſt eiꝰ cõmodũ / vel ĩcõo⸗ in bonis alicuiꝰ ⁊ tũc non ꝓpterea ceſſat crimẽ expilate loehidici
modũ ſʒ dñi:⁊ ideo q;tũ ad hoc nõ habet᷑ ꝓnato⁊ ꝑ ↄpns hereditatis:immo locũ habet vt in contrario. . ged aut dii
nõ hẽtur ꝓ pctato:⁊ hec eſt rõ q̃re efficitur furtiuꝰ ⁊ vici Re v ⸗ R u Qui tꝑe naufragij vel incendij gut höfuitt
oſus/⁊ tñfurti actio locũ nõ hʒ.¶ Item op.ꝙ ꝑſecutoꝛia eum. aliqd ſubſtrahit vł dãnificat in ſoluitputaun
tollat penalẽ:vt.l.idẽ.ff.nau.ca.ſtã.⁊ l.ſi cũ exceptiõe·g. fra ãnũ tenet᷑ ad q̃druplũ:poſt annũ in ſimplũ dictioobci/
fl.ff. ꝙ me. cau. So. regula eſt ꝙ penalis nõ tollit ꝑſccuto Röter penam olim ſtatutã. h. d. ſtecte Nü.
riã/ nec ecõtra. fallit vbi actio oꝛigĩalit᷑ fuit ꝑſecutoꝛia/⁊ ero que penaſſit illa q̃ olim erat ſtatuta ⁊ anvna tol Nötercuſani
ex delt factofacta benliarge auetoiliraliapſecmoꝛt lat aliã ⁊ dic vt gloſ. Piggc furt
vt.d.l.ſi cũ exceptiõe·S.fl. Itẽ falł.vbi vna eſt oꝛdiaria/⸗ ⸗ S latius qᷓ i⸗ ſuthabuti⸗
Alidefn ordiatis n tüͦc oꝛdi tollit ezor vr dic l iter . A ANAuigia. α⁵h tertu l code ntn
fi. Itẽ fallit rõne Zꝛietat :vt..e.l.j. ¶ Itẽ op. ꝙ vna pſe⸗ coꝛrigat/addit de tꝑe ⁊ loco ↄſuetudinẽ remo elitlauri
cutoꝛia nõ tollit aliã: vt.l.nõ eſt nouũ.fr. de ac.p. .lſi ft⸗ Za Ea Wad uet/ exceptionẽ põt / z penã addit. h. d. ¶ Diui nmiſpecunt
lia.S. familie.ff. fami.herciſ. Sol. aut datur ex vna cãẽ vel deĩ q̃ttuoꝛ ꝑtes:qꝛ ĩ pᷣma põit gñalẽ ꝓhibitionẽ In ſcoa numdreli
1 aliam vt hic.⁊.l.ſi merces S.culpe 5foꝛtifi inẽ Zꝛi 3 ntſelt
ꝓpter/⁊ tũc vna tollit aliat . 5 eã foꝛtiſicat remouẽdo ꝰↄſuetudinẽ ↄꝛiaʒ. In tertia reſtri itiheolibera
frloca. aut dant᷑ ex diuerſis cauſis/c tunc vna non tollit git ꝓhibitionẽ ⁊ eiꝰofirmationẽ. In qrta adijcit nouem Nuntiſteact
„ „ £ . = . 2 3 l
alia: etia ſi ſunt eiuſdẽ foꝛme in cieffectu. Sed ĩ foꝛmula penã. Scðᷣa ps ĩcipit ibi ſublata penitꝰ tertia ibi niſita⸗ ndominii
Sai ſye: 55 7 ſ 9 eig. reirig e ⸗ hni
agedi ſic:vt dic.l.nõ ẽ nouũ.⁊.ff.ꝓ ſo.l.cũ duobꝰ.S.ſi plſu lia.Quarta ibitrãſgreſſoꝛes. ¶ Ad euidẽtiã ẽ ſciẽdũ insope ercr
res.⁊.l.ptoꝛ.S · ſi mihi. ff. de ĩiu. Collige ò̊ ꝙ aut vna actᷣ pedictũ de ĩcẽd.ru.⁊ nau.erat ꝓuiſũ ſᷣm locũ ⁊ tpᷣs nau⸗ Pureigehab⸗
eſt penalis /alia ꝑſecutoꝛia: tũc regłariter vna nõ tollit fragij:hic ꝓuidet circa oẽ tpᷣs⁊ locũ ⁊ qꝛ qdã erãt ↄſuetu W
alig vt.l. ſ fure.ff. de ↄdi fur. fallit ĩ tribꝰ caſibꝰ. vt. S. di dies ↄ hãc.l.q remouent᷑ vt h.⁊.l.depcatio.frad l.ro. de in. cnt
xi Aut vtraq; ẽ penalis/x tollũt ſe qtenꝰ ↄcurrũt:vt ĩſti. iac.⁊ excipiũt᷑ pirrate/ adijcit᷑ noua pẽa. ¶ Op. ꝙ pena Eunape
ſi qua. pau.fe.S.·fl.xl.jff. vi bo.rap. Aut ſũt abe pſecuto-⸗ rapietj hat locũ ſolũ ſʒ ths ⁊ locũ naufragij vt.l.jff. de nl. (Woca
rie æ tũc aut vcniũt ex eadẽ cã/vlł ꝓpt᷑ eãdẽ. Ex eadẽ eſt ĩcẽ rui.nau.So.iſtð ẽ add itũ ꝑ aut.iſtã.¶ Itẽ op.ꝙſue numm,
cã ſicut eſt videre ĩ teſtõ: qꝛ ex eo dat᷑ actio ex teſtõ ⁊ hy- tudo pᷣualeat legi vt.l.vẽditoꝛ. S.ſi ↄſtat. si pdi.⁊.l. n mnd⸗
potheca.⁊ rei ven. vt l.cũ filiꝰ.S. varus.ff. de le.ij.cũ ſi? ij.j.q ſit lõ.ↄſu. So.aut ↄſuetudo ẽ ĩpꝛobata p.i tũcivʒ Nmnns
tũc vna tollit aliã. Idẽ ſi ꝓpter eandẽ cãm veniũt vtẽ qꝛ ↄſuetudo ↄſẽſu pᷣncipis ĩducit᷑/vñ ipevr̃ iducere.vt.l. ſuln le dabie
obliga. duoꝝ reoꝝ.nã exactiõe vniꝰ tollit alia:vt.l.eadeYe. ij. S. oĩa.S. devet᷑i iu. en u.⁊ iõ ceſſate ↄſẽſu pᷣncipis ñ põt un dom
ff.de du. re et ſi darẽt᷑ ad diuerſa: vt.l.ꝙ ĩ hr̃dẽ. S· eligef. ĩiduci.Sʒ vbi nõẽ ĩpꝛobata ↄſueaudop l.ſi lex ſeqt etnan
ff. de tribu. aut veniũt ex diuerſis cauſis/⁊ tũc regularit cãvt ĩ Z2io. Itẽ op.ꝙ bec ac.d abnie vt. l. penk..ð ſirramgli
vna nõ tollit aliã:ĩmo cumulari pñt ſᷣm ea qᷓ no.ĩ ..edit⁊a. nau.So.aut qr de tpe ac. ciuił ⁊ dico iſta durat anno nſſttensd
8. de een. fallit. nã qñq; tollũt ſe actiõe:ſʒ nõ ĩ effectu:vt vt h. Aut q̃rj ð tꝑe iſtatie eiꝰ ⁊ dico ꝙ durat biẽniovtĩ ꝰ odlberan
eſt cũ ſunt eiuſdẽ foꝛmulce:qꝛ vna foꝛmula ſufficit in ꝗ vo⸗ rio ʒ regulã cõem q̃ẽ ĩ . ppãdũ.S. de iud Iʒ qdã dicãt.i. Gaclirnahe
nit effectꝰ oĩm vt dic.l.nõ eſt nouũ.cũ ſi. Itẽ qñũq; etiã in ppãdũ ·coꝛrigere dictã. l penł. Aut qr de tp e iſtatie cria tatlegn
effectu / a ex actide ſe tollut: vt eſt qñ ↄpetũt ad cãdẽ rem ſis ⁊ dico ꝙ cũ ĩ ea ñ ſit imutatũ durabit bienio vt intra Nngetfnffen
artug ex cãis lucratiuis vt l. oẽs. deac.⁊ ob.¶ Itẽ qro an ſit is ccr. ctẽp.cri.¶ Itẽ q̃ro an vna iſtaꝝ ac tollat aliã: ⁊ dic ꝙ inaemanin
ancille q⸗ in ptu ancille qð in ptu vacce: ſñdeo imino differunt in aut qri an ciuilis tollat ciuilẽ: æ dico ꝙ ſic q̃tenꝰ ↄcurrũt iedd don
modo dif⸗ duobꝰ. Oꝛio qꝛ cũ bo.fl.po. facit fructus ſuos ptũ vacce ·xvt iſti.ſi q pan. fe. di· S. fi. Aut q̃ris an vna criminalis aliã ufdedonmt
fert a ꝑtu apud ſe natũ facit ſuũ: cũ ſit in fructibꝰ partũ ancille cd crimi:tollat. vt.l. ſenatꝰ ff. de accuſa. Aut qris an ciuilis nnartend
vacce · in fructib nõ ↄputet᷑: vt.l.ĩ pecudũ.ff de vſurj.ſcdᷣo qꝛ ſi tollat criminalẽ vel ecõtra: ⁊ dico ꝙ nõ.vt·jqñ ci.· ac.l.j. aeeenge
ancilla ſolũ ↄcipiat penes furẽ nõ pᷣtvſucapi:qꝛvr̃ ↄctatꝰ l Falſꝰ in; eſS ſe altartrz
euls lalne nes eN 2Tar⸗ Allſ? Falſꝰ ꝓcuratoꝛ recipiendo depoſitũ Seegenetkäſſen
ꝑ ſe cũ hẽat᷑ ꝓ nato/cũ de eiꝰ cõmodo tractet᷑. vt.S.dixi. vb es alienũ facit furtũ ⁊ furti act.te⸗ ternleroen
ſʒ ĩ ꝑtu vacce ſecꝰ/qꝛ nõ hẽtur ꝓ nato:⁊ iõ ſi ſolũ ↄcipiat E nek. h. d ¶Tex for̃at qõnẽ vnã.ſ:an faciat fur⸗ i hege ge
vacca penes furẽ/c piat penes bofl po. nõ videbit᷑ Scta A. Rlriͦ c furtiteneat alis ae glo eui 5 Famntitn,
nnc⸗ 85 loſt 1 . roliſi zu?- § bone bodi 5 3 EKEtũ ⁊ furti ten eat᷑.aliã faẽ glo.ſ.cui det᷑ qꝛ ałr nõ pamn ltillin
us:⁊ iõ nec vicioſus erit:vt.d.lʒ.ſi vu⸗.S.boue.ð ↄdi.fur. eèt ꝑfecta materia. Quero &̊ cui det᷑ ac. Rñ.ĩ pᷣmo caſu N n 4
6

Auibertig

tadeos lſi

ialieni en

eyelfictefmnii

actio iyron
tt turpie
gideo ceſſett
Actioſtdareiſn

decti explae

ſonap. lica
eadeföicontt
8ſabſtracarre

De Furtis et ſeruo coꝛrupto. Fo. III

ſ.qñ vᷣpoſitũ recipit ñ ẽ dubiũ ꝙ dño cuiꝰ dẽ pcurat.dat᷑
furti act.ſʒ ĩ ſcdᷣo caſu qñ recepit es alienũ:tũc aut dñiũ
fuit trãſlatũ ĩ ꝓcuratoꝛẽ ⁊ nulli dat᷑.Aut fuit trãſlatũ ĩ eũ
cuius noĩe ſoluebatur ⁊ illi datur:aut remãſit penes ſol⸗
uentẽ ⁊ illi datur. Expedito tex.venio ad materiã. Et

Piocura pꝛimo qro quis dicatur falſus ꝓcuratoꝛ: Rũñdco qͥ nũqᷓ;
toꝛ falſus habuit mãdatũ vel habuit ⁊ fuit reuocatũ. Sed gj̊ hoc

as dicak.

opp.ꝙ ſi fuit reuocatũ liberatur ſoluẽs:⁊ ideo furti non
agat. yt. lI.cũ quis · S.j.ff.de ſolu. So.põt eſſe caſus ꝙ libe
ratꝰ eſt:⁊ ideo non agit ⁊ põt eſſe ꝙ nonvt·jdicã.ſ¶ Item
opp. dixi in pᷣmo caſu huius .l.depoſitariũ nõ agere:ſed
dñm:qꝛ depoſitarius aut fuit ĩ dolo ⁊ ex dolo ſuo nõ dʒ
cõſeqͥ act. aut nõ eſt in dolo vel lata culpa ⁊ nõ dʒ agere:

qꝑ ſua non intereſt cũ nõ teneat᷑. ¶ Cõtra hoc op.⁊ videt᷑

ꝙ depoſitarius agat furti vt inſti.vi bo.rap.S. ſane. So.

ibi depoſitariꝰ tenetur de culpa leui ⁊ leuiſſima ⁊ ꝑ pactũ

eſatcriniegla

ontrario.

ufragijlinen

ahityldinfe
voſtannünſim
d.
ſtotuta capmnun

rlatiuschlan
nit ytaddetni
oſuetudinele
aadit h.d. d

bibuione Ina.

; Interiund
nssdictun
tertigtbinſi

tidetii eſciti

ßmlochttfet⸗
1qrgictit ſe
catio fAlnnd
pe CO
uftig,nlfi
ſ enge
tat fcon lil
wbettglllicſf
ißefficegen

e lcrt
oßu
gknonln .
ogindntin
Fdltieintf
riahetinen
fſdetteſtht
birbetoti
tollat litinch
gſcinn nn
nninkliit
Zuiatil
ſcici
cpichn,
fntitn n,
niſeien
ſcuibeſl⸗

7

elſtlerſct

⁊ ideo eiꝰ intereſt vñ agere põt furti.¶ Itẽ opp.ꝙ ſi hũit
mãdatũ ⁊ fuit reuocatu nõ dʒ dici falſus ꝓcuratoꝛ: quia
pmoꝛdio veritatis iuuat᷑.vt.l.cũ filius·S·heres meus.ff.
de le.ij.So.h̊ pncipiũ fuit ſublatũ ⁊ coꝛrectũ:ibi nõ Uel

meliꝰibi diſponẽs ſe retulit ad pᷣncipiũ lʒ ſit ſublatũ vt.l.

meuio · S. a me.de le.ij.hic nõ. Itẽ op.exigere eſt ab ĩui⸗
to extoꝛq̃re.hec aũt ſine act.fleri nõ põt.vt.l.ſi pupilli:S.
videamꝰ.ff.de nego.geſt.quã iſte nõ hʒ ⁊ ſic vr obſtare.l.
fideicõmiſſa· S.ſi rẽ.de le.ij. Sol.hic ĩpꝛope ponit᷑.¶ Itẽ
op.ꝙ nõ exigat᷑ hic citra mãdatũ.Sed vt:l.qvas ·S.· ve
tarũ.ff.eo.Sol.hic ponit᷑ citra ꝓ cõtra.Hã eo ipſo ꝙ nõ
hʒ maãdatum videtur exigere ð mãdatũ.¶ Itẽ op.ꝙ ꝓcu
ratoꝛ teneat᷑ ↄdic.ob cãm.vel idebiti ⁊ nõ furti vt.l.ſi pꝛo
curatoꝛi falſo.ff.de ↄdic.ob cãm.So.aut nõ fuit trãſlatũ
dñiũ in ꝓcuratoꝛẽ ⁊ tenetur furti vt hic.aut non fuit trãſ
latũ ⁊ tũc nõ tenetur furti. Sʒ opʒ recurri ad ↄdictionẽ
veꝝ aut dedit vt liberandꝰ⁊ ſic ob cãm agit᷑ ↄdic.ob cau
ſa.vt. d.l.ſi ꝓcuratoꝛi falſo.aut dedit vt liberatꝰ ⁊ tũc hʒ
locũ ↄdic.ide.i Et ideo q̃ro q̃ ac.dẽtur ĩ ꝓcuratoꝛẽ.Rñ
deo aut dñiũ nõ fuit trãſlatũ ĩ ꝓcuratoꝛẽ ⁊ tenetur furti:
aut nõ fuit trãſlatũ ⁊ nõ tenet᷑ furti qꝛ dñs eſt. Sed aut qͥ
ſoluit putauit ſe liberãdũ ⁊ ſic dedit ob cãm:⁊ hʒ locũ cõ

dictio ob cãm.vt.d.l.ꝓcuratoꝛi.¶ Modo q̃ro cui dentur

iſte act.Rñdeo aut ꝓcuratoꝛ nũqᷓ; hũit mãdatũ:⁊ tũcnõ
põt excuſari ſoluẽs:⁊ iõ nõ liberat᷑ niſi dũñs hr̃et ratũ:⁊ iõ
ſoluẽs ac.furti hʒ vel ↄdic.ob cãm vel ĩdebiti ſᷣm ea q̃ di
xi. aut habuit iã mãdatũ ſʒ fuit reuocatũ:tũc põt ſoluẽs
pᷣtẽdere ignoꝛãtiã.Aut ergo ſciuit reuocatũ ⁊ idẽ ꝙ ĩ ca⸗

ſu pᷣcedẽti.aut ignoꝛauit ⁊ tunc aut ꝓcuratoꝛ hũit bonũ

animũ.ſ.pecuniam acquirendi dño tunc pꝛopter bonum
animum ⁊ reliquias mandati queritur dominiũ credito
ri:⁊ ideo liberatur ſoluẽs ipſo iure:⁊ ideo creditoꝛi com
petunt iſte actiones.Si autem nõ habuit bonum animũ
tunc dominiũ non queritur creditoꝛi / liberatur tamẽ ſol
uens ope exceptionis non ipᷣo iure:⁊ eſt ratio q̃re non is
ſo iure:qꝛ habet conditiones ad repetendum:⁊ tunc libe
ratur ope exceptionis:vt ſi conuentus excipiat replicet᷑
ꝙ cedat conditiones creditoꝛi/vt ſic non habeat actio⸗
nes ad recuperandum quod ſoluit ⁊ liberatus ſit ſimulz
ſemel. ¶ Modo quero an in dubio videatur dominium
tranſlatum in pꝛocuratoꝛem: Reſpondeo ſᷣm dominum
Marti.apparebit ex verbis pꝛecedentibus:quia ſi dixit

pꝛocuratoꝛ dabis mihi pecuniam ⁊ liberaberis videtur

tranſlatum dominiũ. Sed ſi hoc non apparet /tunc aut
credit ſe liberatum: ⁊ tunc pꝛeſumitur noluiſſe dominiũ
trãſferre:cum aliter liberari non poſſit.vt.l.qui concubi⸗
nam.S.ſi heres.de lega.iij.⁊ ideo pꝛeſumitur velle eſſe id
per quod liberaretur.vt.l.pꝛo herede.S. papinianus. fff.
de acquirend.heredi.⁊.l.ad rem mobilem.ſff.de pꝛocura⸗

toꝛ. ⁊ I. ad legatum. Modo bene habemus ꝙ pꝛeſumitur

noluiſſe tranſferre. Sed ĩ quẽ voluit tranſferre an in pꝛo

curatoꝛem an in dominũ. Et certe potuit gerere ſoluens

Coöodictio

in animo ꝙ domino quereretur ⁊ ꝙ pꝛocuratoꝛi.vt.l.qui
mihi.ff.de donation. Sed in dubio cum credat hunc eſſe
pꝛocuratoꝛem domini⁊ agit ſaltim ipſe ꝙ domino que⸗
ratur:eidem creditoꝛi pꝛeſumam ꝙ dominium voluerit ĩ
creditoꝛẽ trãſferrevt ſic ꝑ ꝓcuratoꝛẽ ei q̃rat᷑ nõ ĩ ꝓcura⸗
¶ Item quero an contra pꝛocuratoꝛem dentur omnes cõ

nesan poſ dictiões:? Reſpondeo ſi fecit furtum quod eſt ſi domini⸗

ſint omes um meũ tranſlarum non fuit omnes cõdictiones dantur

—

dari ð ꝓ⸗ contra eũ ⁊ furti ⁊ ob cauſam ⁊ indebiti:aut in eum fuit

curatoꝛe,

tranſiatũ ⁊ nõ dat᷑ furti:ſʒ ↄdic.ob cãʒ ⁊ ĩdebiti ⁊ its ĩtel

lexit Mar.lʒ glo.eũ male ĩtelligit i liſi pꝛocuratoꝛi ⁊ hic.
—= α Oñ delictũu de faculipõt trahi in
J7 I Uis. exẽplũ extẽdũt᷑ regule iuris ĩpe
ynã eius.h. d. ¶Cͤ Op. ꝙ nõ ſolũ dñũs agere nõ de
H eat ĩmo puniri dʒ. vt.l.qcũq;. &. de ſerui fugi.
So.ibi delictũ incepit a dño hic nò.i Itẽ eſt mirabile ꝙ

punit᷑ quis ac ſi delictũ eſſet cõſumatuũ: vñ vel opʒ dicere Ouniri
te ꝙ hoc delictũ ſit de atrocioꝛibus cũ conſumet᷑ mediã an poſſit

re dolo.vt.l.ij.f.de noxal.⁊ nõ.in.l.liber hõ.ad.l.aqł.aut qͥs ac ſi de
h ſpale qꝛ delictũ facile trahi poterat ĩ exeplũ. lictũ eſſei

ud Qui ſerui noĩe qͥs tenetur ãnali ſᷣm
A illud tpᷣs non agit.Sʒ põt vno caſu
Aſtm ⁊ alio agere.h.d. Ad euidẽtiã eſt ſciẽdũ
dn Pv regula eſt ꝙ cuiꝰ ſerui noĩe qͥs tenetur eiꝰ no
mine nò agit.¶ Modo ecõtrario ſʒ glo.vel cõſequẽti de⸗
ſtructo vt puto cuiꝰnoĩe quis agit noxali eiꝰ noĩe non te
netur:qꝛ tm agere ſe nõ cõpatiũtur/ vñ vno poſito remo
uetur reliquũ ⁊ ecõtra.⁊ ſi ſimpłr dixiſſent ãtiqͥ ſic ꝙ cuiꝰ
noĩe qͥs tenet᷑ noxali eiꝰ noĩe nõ agit vñ ſeq̃ret᷑ gᷓ eiꝰ noĩe
agit nõ tenet᷑. Sʒ ipſi cauillabãt regulã dicẽtes cuiꝰnoĩe
qs agit vno caſu eiꝰnoĩe nũq; tenct᷑ qð eſt falſũ:⁊ eſt fła
Hʒ qͥd ſʒ debebãt dicere cuiꝰ noĩe qͥs agit eiꝰnoie nõ tenet᷑
ſ.ſᷣm idẽ tpᷣs /ſʒ alið poſſet tm̃ ⁊ nõ agere. ¶ Ad regulã

q̃ eſt hͥ op.de.l:.ſi eũ ĩ pᷣn.ff. de exerci.⁊x.lłiiij.S/penul.nau.

cau.ſta.So.illð ĩ.l.ſi eũ ↄtingit ꝓptervarios reſpectꝰ.nã
ꝓpter fetm̃ ſerui nõ ago ſed ex ꝓpoſitiõe tua.Sʒ bñ tene
oꝛ ꝓpter fetm̃ ſerui ĩ.l.iiij.erãt dñice tabule ⁊ nauis vt ibi
nõ.i Itẽ op.ꝙ bo.fidei poſſeſſoꝛinõ teneat᷑ noxali.vt.l.ſi
ſeruꝰ.S.ſerui.ad.l.aql.So.vt gl.qꝛ illa ĩtelligit᷑ ᷣm deter
minat ionẽ iſtiꝰ. Itẽ op.ꝙ bone fi.poſſeſſ.nõ agat ꝓ fur⸗
to ſibi facto.vt l.ſi libertꝰpr̃ono.ff.eo.So.vt gl.qꝛ H̊ ma
gne rei furtũ fecit ibi parue.i Mõ q̃ro qͥd ſi bo.fi.poſſ.ſol
uerit aliqd ꝓ libero hoĩe an repetet. Picũt qͥdã ꝙ ſic.p.l.
ſoluẽdo.fr.de neg.geſ.Alij õ ꝑ.l.ĩ hoc iudicio.ff.cõi diui.

Sʒ dic ꝙ qddã eſt negociũ alteriꝰipᷣo geſtu vt qꝛ ipʒ libe

ro:⁊ tũc mihi tenet᷑.vt.l.ſoluẽdo.ff. de neg. geſt.⁊ ita hic
qddã eſt negociũ alteriꝰ re ipa ⁊ tũc aut putaui rẽ meã ⸗
ſic neminẽ volui mihi obligare ⁊ nõ obligo mihi eũ:ałs
ſic vt in.l.in hoc iudicio.ff.cõi iuidun.
E ſſi m j Aꝛfurti actio datur
Anitkeſtillim ei cuius intereſt et
VApluriũ põt ĩtereè ideo hic ſũt dubitationes an
omnibus detur.
¶ Sed cum in ſecundam. Qui ſpcrat damnum debet
poſſe ſperare lucrum.h.d. .ẽ
¶Cũ aũt in ↄfinio. Invxoꝛẽ mariti nõ dat᷑ furti actio

niſi ex neceſſitate ⁊ tũc nõ dat᷑ furti actio:ſʒ ĩ fctm̃.h.d.

¶ Op.ꝙ nõ detur furti act.ei cuius intereſt.vt.l.itaq;·S.
ſed furti.ff.eo.Sol.vt qͥs agat furti opoꝛtet ꝙ eius ĩterſit
ex cauſa honeſta ⁊ pꝛobabili quod declarat.vt glo.⁊ attẽ
de qꝛ vidi ſepe qͥſdam petere reuocari: remittas qꝛ ipſo⸗
rũ intereſt ⁊ dicebatur quare intererat eoꝛũ ⁊ dicebat ꝙ

emerant rẽ:ſed non receperant per traditionẽ ⁊ ego dice

bam eos non debere audiri qꝛ ſolus ti. non dat ꝓbabile ĩ
tereſſe.ſed ius quod habeo in re ⁊ extimatur ⁊ duplatur
lus qð habeo in re. Itẽ op.ꝙ etiã ſi ſit ꝓbabile ⁊ hone⸗

ſtũ nõ pꝛebeat ac.vt.l.is cuiꝰ.S. eius rei.ff e.Sol.ibi erat

dñium querèdũ cum aliena iniuria.Et ideo dic ꝙ aut in
tereſſe eſt ꝓbabile tantum ⁊ non dat hanc act.aut eſt ho⸗
neſtũ tm.Et dic aut eſt ꝓbabile ⁊ honeſtũ:⁊ tunc aut do
miniũ eſt iaʒ queſitũ:⁊ tunc dat ac.aut eſt querẽdũ ⁊ tũc
aut eſt icertum an querat᷑/⁊ tunc non dat ac.vt.l.ij.S.poꝛ
tio.ff.ad.l.ro.de iac.Aut eſt certũ ⁊ tunc aut erat q̃rẽduʒ
cum aliena iniuria ⁊ non dat actio.vt dicta.liis cuiꝰ.aut

eſt querendũ ſine aliena iniuria:⁊ tunc dat actio.vt.l. in⸗

de neratius in pꝛincip.ff.ad.l.aquiliã.i¶ Item op.hic di⸗
cit ſimplicitatẽ amplecti.⁊.j.in fin. diſtinguit. Sol.que⸗
dam eſt ſimplicitas que non eſt duplex:quedam eſt ſim⸗
plicitas.i.ſine ſubtilitate ⁊ vtraq; ſimplicitas piacet legi
bus de pꝛima hic loquitur. Sed dic ꝙ fallit·xea.l.ĩfl.vbi
diſtinguit᷑.¶ Itẽ op.ꝙ nõ detur ci cuius intereſt indiſti⸗
cte. Sed ita demum ſi eſt ſoluendo.vt inſti.de obligatio.
ex delictoS. furti.Sol.aliquando ad actionemfurti con

currunt duo domini:⁊ tunc dicu glo.ꝙ quilibet agit ĩſo⸗
lidum arg.l.ſivt certo:.S. fina.ff. commoda.Sed certe ibi

dicit dari contra duos inſolidum non duobus ideo non
videtur ꝙ poſſint agere niſi quatenus ſunt domini/ niſi
dicas ꝙ glo ſa intelligit non de pluribus Zan. Sed
iiij.

„

.

Butrigarij Becũda pars ſuper Bexto libꝛo Codicis

.— or
de pluribus pꝛetendentibus intereſſe dominij vt eſt do⸗ quũ:vt l.verbis.⁊.l.ĩ pupillari.ff.de vulg.⁊ pu.ſed ita eſt lum
minus ⁊ depoſitarius qũ de culpa leui vel leuiſſima tene ꝙ iuramentũ validat obligationẽ ⁊ inducit:x qñũ ad hoc lctcrac
batur.aliqñ concurrit dñs ⁊ vſufructuarius.⁊ tunc cuili non oꝛdinat᷑ directo vt eſt q defertur a parte parti.vt.l. litfil
bet furti actio dño vt extimetur pꝛopꝛietas ⁊ duplet᷑ vſu ſi duoS.·mar cellꝰ.⁊/S.ſi quis.ff.de iureiurã.Ergo multo liinfirl
fructuario/vł extimet᷑ vſuſfructꝰ ⁊ duplet᷑. Aliqn concur foꝛtiꝰ vbi ad hoc directe oꝛdinatur.ſ.ſi ꝓmitto.x.⁊ iuro grttea
rit dñs ⁊ creditoꝛ/⁊ tunc qñq; creditoꝛi tm̃ dat᷑/qñq; vtri ſoluere.Sed certe hoc nõ obſt.qꝛ ideo ibiobligat ꝓpter Purzpat
q;:qð dic vt glo.qñq; ↄcurrit dñs ⁊ cõmodatarius:⁊ tũõc tfauoꝛẽ litis decidende:⁊ qꝛ eſt declaratoꝛiũ ⁊ habet ſpẽʒ udena
dſio datur electio vt eligat quẽ velit. Aliqñ ↄcurrit dñs ⁊ pꝛobationis ⁊ cõfectionis.vñ obligat ſicut faceret cõteſ⸗ to 4
fullo:⁊ tũc etiã fulloni dat᷑ ſi modo eſt ſoluẽdo / ſecꝰ ſinõ ſio. vt.j.de ↄfeſſ.l.j. ¶ Ad ſcðᷣaʒ partẽ op.ꝙ tex.ſibi di S
eſſet ſoluẽdo: qꝛ tũc daretur dño. Rationem vero diffe⸗ cat:qꝛ dic ꝙ ſolet ↄueniri ⁊ ꝙ nõ põt peti.Huiꝰtimoꝛe ſũt Ee e ie
rẽtie inter fullonẽ ⁊ cõmodatariũ eſt:qꝛ õᷣctus qui fit cuʒ hic q̃ttuoꝛ lecttene illã.ſ.ꝙ pꝛeciũ pꝛeteritaꝝ põt pete⸗ N AC.
fullone fit gra triuſq; Zctꝰ:qͥ fit cũ cõmodatario fit gra re nõ futurarũ.i¶ Itẽ op. ꝙ libertꝰ nõ teneat alere patro⸗ A eel
tia eius tm: ⁊ ideo nõ tm̃ ſibi fauetur quantũ ipſi fulloni. nũ.yt.l.ſi quis a liberis ·S. ſi qͥs a libertis.ff.de liber.agn. Gce ſſe
¶ Sed ̊ᷣ op.cũ habeã ac.furti ↄtra furẽ ⁊ iſta eſt penalis. So. vt glo.i¶ Itẽ op.de.l.libertꝰ.ff.eo.So.vt glo.i¶ Colli 4 alei
Itẽ ac.cõmodati ð cõmodatariũ ⁊ hec eſt perſecutoꝛia. ge ergo ꝙ poſſunt imponi opere tꝑe manumiſſiõis ⁊ vʒ Opere an W ond
Quare ergo tollit vna aliã.Rñdeo ꝙ hoc eſt ideo:qꝛ co⸗ pactũ ſiue ſit validatũ iuramẽto:⁊ tũc agitur in factũ:ſi poſſint im flane
modatarius ⁊ fur ſunt q̃ſi duo rei:qꝛ debent idẽvel quaſi ue ſit validatũ ſtipulatiõe:⁊ tũc ſemꝑ agitur ac.ex ſtipu⸗ poni tpe lnt⸗
idẽ:⁊ ideo ſi exigo ab vno liberat᷑ alter a me/ non tñ vere latu:⁊ per actionẽ iſtarũ nõ perdit᷑ ius patronatꝰ ſed ſuc manumiſ⸗ itepo i
ſüt duo rei:qꝛ diuerſis actionibꝰ tenẽtur ⁊ vna eſt ꝑſecu⸗ ceſſio per ᷓ ta.Sed ſi pꝛeciũ exigitur aut pᷣteritarũ ⁊ nõ ſionis. moan
Hepoſita⸗ toꝛia alia penalis.¶ Modo venio ad ſecũdam partem ? ꝓgit᷑ ius patronatꝰ:aut futuraꝝ/⁊ tũc ꝑditur ius prona⸗ ſun adeſte
riꝰqᷓ actio qᷓro qua actiõe agit depoſitarius de re.Rñdeo.dicunt tC⁊? niſi ex ca neceſſitatis hoc factũ fuerit /vt hic dicitur. tenoh,
ne agu de dã ꝙ rei vendicatio.⁊ male qꝛ non eſt dñs.Alij dicunt ꝙ = Anu miſlio ig Ex neceſſitate ma⸗ cſitate:
re. agit cõdic.ex.l.ſi coloni.de agri.⁊ cẽſi.qð non eſt verũ:qꝛ A NS Ll * numittens operas ſuntiurapa
illa datur ſpoliato poſſeſſione q̃ non eſt ſpoliatꝰ depoſita nõ iponit nec ĩ ſᷣuitutẽ reuocat.h.d.cũ.l.ſe /e. gedino ⸗
riꝰ:⁊ id eo dicebat dñs Mar.ꝙ hic fuit admiſſus ad agẽ EOp. ꝙ ex neceſſitate manumittẽs poſſit ope ,
dũ ð facto nõ de iure. ¶C Op.ꝙ viro ð vxoꝛẽ nõ det᷑ actio ras iponere.vt.j.e.l.mater.So.ibi ſpãle:qꝛ añ tpᷣs debi⸗
reꝝ amo.ↄſtãte mr̃imonio.vt.l.ij.S.rerum amota. So.vt tũ ſpõte manumiſit. Itẽ op.de.l.qui ex cã.ff.de bo.lib. ee
glo.⁊ vltima ſo.eſt vera. Itẽ op.ꝙ etiã ſivir ſit ſoluẽdoSo .ibi ſpãle. Item op.de.l.ſi cum.de dona.inter vir.⁊ N
poſſit mulier ↄueniri furti.vt.l.antepenul.ff.rerum amo. vxo.So.vt glo.⁊ eſt mirabile:qꝛ donatio facta in vxoꝛẽ (pcyluff
So.vt gloſ. — tenulit:⁊ ideo menemittere non tenerur. Si ergo ponne ſancol⸗
8 . . n manumittit poteſt operas ĩponere/⁊ ſi dicas qũo pote ſbertin?, Se
D 60 1 eris lib erto 2 u. RKubꝛ 1. mauumittere cũ nenſit dña Reſpondeo eo mo nmß to qͥ is vt inte
— 7J tem o2e Opere ĩpoſite tẽ mulier manumittit ↄfirmatur donatio ⁊ acquirit dñium s excuſat.
4 P 2 poꝛe manumiſſio mulier /qꝛ deſinit eſſe locupletioꝛ dum manumittit: ergo factus recte
nis poſſũt exigi. Sed ſi exigatur pᷣcin nõ impꝛobatur donatio cũ mulier deſinat eẽ locupletioꝛ ratq digni
8 futuraꝝ cadit pr̃onꝰ a iure patronatꝰ licʒ vir remaneat pauperioꝛ. Vltimo glo.recolligit que⸗ mterdum:
Si dictio nili in caſu ĩopie.h.d.Ad euidẽtiã eſt dam notabilia ⁊ quoſdam caſus. .
quem effe Pr V)) Mſciẽdũ ꝙ dictio ſi facit ↄditionẽ ⁊ red⸗ Pr Bi ummis E x neceſſitate manu
ctũ habet. EA dit ↄditionatũ id cui adijcit᷑. Mõ ĩfra )E n m m Be mittens non imponit .
ʒAiIit hec dictio ſi põt reſpicere vᷣba il⸗ 44operas h. d. . BGlo.hʒ tres partes. Pꝛima pu⸗ ſonporluct
laope ipoſite ſunt. Itẽ põt reſpicere illa verba tꝑe manu — ⁵ bitat an ꝗqᷓ recipit pecunis ex neceſſitate manu⸗ (ode!,
miſſiõis ⁊ huiꝰ rõnẽ pᷣncipiũ legis variat᷑ duobꝰ modis. mittat.Scðdðᷣa de repetitiõe opaꝝ. Tertia an in caſu huiꝰ

Diuide ĩ tres ꝑtes: qꝛ ĩ pᷣma ꝑte ponit᷑ dictũ qð hʒ du⸗
os ĩtellectꝰ ꝓpt᷑ relationẽ dicti õis ſi In ſcdᷣa ponũt᷑ duo

dicta q̃ vidẽt᷑ ↄꝛia inuicẽ ⁊ nõ ſunt. In tertia ponit exce⸗

ptionẽ ab vltimo dicto.Scða ꝑs incipit ibi ſolent autẽ.
Tertia ibi niſi quando.

¶ Ex tex.ſolet autẽ. qꝛ iſte vᷣſi.videt᷑ ſibi ipi ↄᷣꝛiꝰ:ideo

hʒ q̃ttuoꝛ lec.ſed tene q̃rtã. ¶ Opp.ad pmũ dictũ ſic:di
cit hec lex ſi ſunt ĩpoſite tꝑe manumiſſiõis:ĩmo videt᷑ ꝙæ
tpᷣs añ manumiſſionẽ ⁊ poſt iſpiciat᷑ vt.l.modeſtinꝰ.ff.de
ſolu.⁊.l.lecta.circa mediũ.ſi cer.pe.So.hec ſʒ illas:quia
ſufficit vel ꝙ ĩ io actu manumiſſiõis vel modicũ añ vel
poſt vel etiã ex iteruallo ſi fuit actũ tꝑe manumiſſiõis de
eis ĩponẽdis. Itẽ op.ꝙ etiã ſi nõ ſint ĩpoſite oꝑe debeã
tur vt.l.ſi nõ ſoꝛtẽS.libertꝰ.ff.de ↄdic.ĩde.So.ibiloquit
de obſeqᷣalibꝰ. Modo qro q̃ ac.petãt᷑:Hicũt qͥdã ꝙ aut
nõ ĩteruenit ſtipulatio ſed iuramẽtũ ⁊ agit᷑ in factũ:aut ĩ
teruenit ſtipulatio:⁊ tũc aut ꝓmiſit certas oꝑas aut ĩcer
tas/pᷣmo caſu agit᷑ ↄdictiõe certi. Scðo ac.ex ſtipulatu
nã ad inſtar pecunie credite petũtur opere.vt.l.a duobꝰ
ff.eo.Sʒ hec nõ placet vt dicit glo.qꝛ cũ oẽs ope ↄſiſtãt
in facto/ergo ſunt oẽs ĩcerte.vt.l.ſtipulatiões nõ diuidũ
tur.ff.de vᷣb.obli.Nã aut ↄſideras oꝑas añqᷓ; flãt ⁊ ſunt
icerte qꝛ ñ ſũt ĩ reꝝ natura.aut ↄſideras qñ facte ſũt ⁊ ex
pirauerũt:⁊ ideo nõ ſũt certe.aut ↄſideras dũ fiunt ⁊ ad⸗
huc nõ ſunt ꝑfecte:ᷓ incerte.vt.l.ſi is qͥ q̃dringẽta ·S.q̃dã
ff. ad.l.fal.⁊ iõ nũqᷓ; dʒ agi certiↄdic.Hõ ob.ꝙ dicũt᷑ qdã
certe:qꝛ hec certitudo reſpicit q̃litates ipᷣaꝝ nõ ſubſtãtiã
qqꝛĩ ciꝰ ſubſtãtia ſunt ĩcerte.Nec ob ꝙ petũt᷑ ad inſtar pe
cunie credite:qꝛ illudveꝝ qñ petit᷑ oparũ extimatio:non
Pactum aũt opere.(¶¶ Mõ ſolet dubitari an q̃dlibʒ pactũ veſtiatr᷑ iu
qdᷣlibʒ an ramẽto.dicũt quidã ꝙ ſic per hac.l.⁊ aut᷑.ſacramẽta.Tu
veſtiat᷑ iu⸗ dic ↄ:qꝛ hic ſpale ĩ operis in ↄꝛiũ ius cõe.Mõ obſt.aut᷑.
ramento. ſacramẽta:qꝛ ibi ſolũ operat᷑ vt minoꝛ pꝛo maioꝛe hẽat᷑/
non aũt obligationẽĩducit. Nerũtamẽ qͥdã tenẽtes pꝛi⸗
mã opinionẽ arguunt ſic: potentiꝰ dʒ operari illud qð oꝛ
dinatur ↄirecte ad vnũ effectũ qᷓ; qʒd oꝛdinatur per obli⸗

legis manumittatur ex neceſſitate. B
¶ Vogdo op ꝙ recipiẽs pecuniã poſſit ĩponercoꝑas.vt
l.etiã ·.j..de obſequijs.So.vt glo.qꝛ płes ſũt caſus.i Itẽ
op.ꝙ oꝑe repeti nõ poſſũt vt.l.ſi nõ ſoꝛtẽ ·S.libertꝰ.ff.ð cõ Opere an
di.inde.So.dicit glo.ꝙ repetit᷑quãtũ erat conducturꝰ:⁊ poſſint re⸗
ideo dic ꝙ aut fuit ſolutum pꝛecium operarum ⁊ illud re peti.

petitur:aut opere fuerũt ſolute:⁊ tunc repetitur q̃tenus

erat cõducturus recipiẽs:qꝛ intm̃ eſt locupletioꝛ nõ quã
tũ iſte erat locaturꝰ:qꝛ ĩtm̃ non eſt locupletioꝛ ſoluens.
tẽ op.de.il.ſi cũ ·S.ſi pecuniã.de dona.inter vir.⁊ vxo.
o. vt glo.⁊ vltima eſt vera. “
¶ In glo. que incipit.ſ.ſi credens.in·S.libertus. ibi ſol⸗
uit operas hic pꝛceciũ operarũ.⁊ ita nil habent cõoe.
— 7 uam Exactio pꝛecij futurarũ ope
*rarũ cadit in delictum.⁊ in.l.
eliacẽtiam ⁊ perdũtur oĩa iura patronatꝰ.h.d.
D C(Ad euidẽétiã quero quid eſt onerare liberta Liberta⸗
tem. Reſpondeo quando dicit patronus ſi feceris mihi tẽonerare
ſic dabis mihi.x.vnde non fit animo exigenÄi ſed liber⸗ qͥd dicat.
tatis onerande:⁊ hoc non tollit iura patronatus.
Item eſt ſciendum ꝙ ſunt quattuoꝛ actus:de quibꝰhic
tractandum eſt/nam eſt ↄuentio de operis. Itẽ exactio.
Itẽ cõuentio de pꝛecio operarum. Item exact io pꝛecij
⁊ aut fit ab inuito /aut a volente. “
¶Er tex.modo iſtud poteſt referri dupliciter vt pʒ in
glo. Quero que eſt cauſa que facit perdi cõtra tabulas
⁊ iura patronatus. Reſpõdeo eſt ipoſitio operarũ: ⁊ qͥd
tũc perdatur eſt opinio.NHam Hug.tenet ꝙ per eam ſo⸗
lam perdatur ius ſuccedendi quod non verum:⁊ ideo te
ne opinio. Joan.ꝙ ex ſola impoſitione nil perdatur.
Item eſt exactio operarum ⁊ per hanc perdit patronus
contra tabulas ne viuentis operas ⁊ moꝛtui ſucceſſionẽ
habeat vnde eligat quod velit vt.l.ijq de bonoꝛum poſ⸗
ſeſſione contra tabu. Item eſt exactio pꝛecij operarũ pꝛe
teritarum ⁊ per hanc nil perditur: quia pꝛecium non haz⸗
bet ex ↄuẽtione:ſed ex.l.que operas conuertit in intereẽ

Aagt
(Nenop de

(rritptali

Uuppetui pdd
ſelactepue
Shccdͤ ſuſt
thelinerſt
luckocipatr
fogntateqdu⸗
ſetgiconſe
ſhnüsnarit
ineti ſ⸗
toblgation

gitonnbter

De Pperis libertoy. De Bonis libertox. Fo. V.

Do Ntgoſliß
NA
maromntſits g⸗
agnnr tfhic

Gurr eſ

3Patonttſlen
k öietni⸗

4

Ftwheze
Exneceſtten
hummittengg

=

1

2

umittisig.

gegte

rci f denn
dona intert

lofacta in èe

. Siergofe

dicas ſee
ledeo nem

ſnatcähznget

gorreolt g

irneceſtutne
ittenononrpe
artes Pin
neceſtinenn
tuaeninatn

tiponeftohe
ſüͤt caſns
libertef
rtconduct
erarumi
crepeniurin
locupletionni
cupletorſlun
Narinter wN

glben blt
i habentche.

dcſfnuenin

igdelaume
Urpenone
ckonennel .
nus ſitteelie
erigeciſci
atronetlô,
etis Neli
ders gictnn
uneruunſi

duplenn e⸗
rdicint ln

tooennit
nig ⸗

S

= S=S=
=

enlpeniin

4
.
S

bdiurisfn.

ex neceſſi⸗

tate.

Obas noõ .
iponit ma
numittẽs

2

poſt moꝛa vt.l.in ſtipulationibꝰ.g. oparũ.ff. de ꝓbo.obli.
nec onerauit libertatẽ. ⁊ hoc eſt verũ:lʒ alij dicant aliter.
L Dre eſt exactio pᷣcij operarũ futurarũ: ⁊ tunc aut ſponte
oluẽte ⁊ nil ꝑditur: qꝛ delictũ non cõmittit᷑ in volẽte:vt
l.j.in fl. ⁊.l.q̃ro.de ac. emp.⁊.S.de trã ſac.l.cuzʒ donatiois.
Aut exigit ab inuito/x tunc mcidit in.l.eliacentiã.⁊ ꝑdit
oĩa iura patronatus.vt.l.fli · S. fl. ff. qui ⁊ a qui.⁊ hec veri⸗
tas de matcria iſta. .
P Ber Ater tu a Ex neceſſitate manumittens
õ nõ imponit operas / nec reuo
Acat in ſeruitutem. h.d.
ELOp. de. l. q ex cauſa. ff. de bo. li. Sol. vt glo.
Itẽ op.de.l.cãpanꝰ.de oꝑis li.So.ibivolẽtiĩpoſuit nõ
inuito.¶ Sed quid ſi teſtatoꝛ ꝑcepit ꝙ manumitteretur /
7 ꝙ opere imponãtur/an poterũt poni:Hicit glo.ꝙ non.

per.l.cerdonẽ᷑.ðff.e.qð eſt verũ ex vi iuſſus.ſed ex volũta⸗

te liberti ſi hoc pateretur bene poſſent imponi. Itẽ op.
ſi iſte poteſt petere puniri quẽ manumiſit:ergo poteſt eũ
reuocare in ſeruitutẽ/que eſt pena non honoꝛãtis patro⸗
num/qð eſt cõtra.l.ij.S.e.Sol.vt glo.qꝛ aliter caſtigabit

AItem op.ꝙ habeat ius patronatꝰ manumittens ex ne⸗

ceſſitate: vt.j.de bo.po.õ ta.lib.l.j.Solu.vt glo.qꝛ multa

ſunt iura patronatus/x q̃dam habet. ſ. ð ta. vt in cõtrario
quedã nõ.ſ.ius reuocãdi in ſeruitutẽ:vt hic.

ꝛeciũ operarũ pᷣte
Ec P atro nis ran poteſt peti nõ
Aſuturarũ ⁊ excuſat᷑ a pᷣſtatione oꝑarũ/q duos
Afilios eodẽ tẽpoꝛe habbet.
¶Op.ꝙ ſufficiat habere vnũ filiũ: vt.l.qͥ libertinꝰ.ff. eo.
So.vt glo.¶ Itẽ op.ꝙ etiã duo nõ excuſent᷑:vt dic.l.qui

libertinꝰ. Sol. vt glo. ¶ Itẽ op. ꝙ ⁊ aliud excuſet ab ope⸗

ris:vt.l.interdũ.ff.e.Sol.vt glo.qꝛ hec ſᷣm illã:nã digni⸗

tas excuſat:⁊ ideo ſemel dicebã cum qͥdam ſcriptoꝛ eſſet

factus rectoꝛ iudicioꝝ ⁊ peteret᷑ ꝙ ſcriberet ſicut ꝓmiſe⸗

rat ꝙ dignitas debet eũ excuſare in ſcribẽdo: vt dicta.l.

interdum: ſed foꝛte illa dignitas excuſat hoc nõ. Buk.

FPgg 5 ω Qui manumittit ſer
tuis numis. uã nũmis acceptis

ab eo operas ĩponere vel in ſeruitutẽ rcuocare

non põt:licet quo ad alia ſit pꝛonus.hoc dicit.

C

Opo. de.l.j·S.illud.j.de lati.li.tol.Sol.vt glo.
RAh orpeo Dignitas ſupueniẽs liberto li
Ib erke. Kronenn ab opis. h. d.

gat obligatio oparum: Glo. dicit ꝙ nõ/ bñ.

¶ Verũ op.de.l.plane.ff.e.Et rñdet ꝙ ibi eſt aliꝰ caſus.

qꝛ ↄſentit vt alij nuberet hic ſibi.⁊ eſt rõ:qꝛ qñ cã eſt ppe⸗

tua/ppetuũ ꝓducit effectũ. Sed qñ eſt tẽpoꝛalis ꝓducit
effectũ ad tẽpus.⁊ idem qð extinguit᷑ non recõualeſcit.
Sed hic qð ſuſpenditur ſic:vt.l.qui res.S.areã.ff. de ſo⸗
lutio.⁊.l.inter ſtipulãtẽ.S.ſacrã.ff.de vbõ.obliga.modo

ita eſt ꝙ qñ patronꝰ conſentit ꝙ liberta nubat ſibi cõfert

ei dignitatẽ qᷓ durat ꝑpetuo:ergo opere ppetuo nõ pᷣſtan
tur.ſed qñ conſentit vt extraneo nubat ſola rõne ſiniſtre

ſuſpitiõis mariti impedit oꝑas peti:ergo ea ceſſante oꝑe

poſſunt peti. Pꝛeterea qũ nubit patrono dignitas extin
guit obli gationẽ oꝑarũ:⁊ id eo ꝑpetuo nõ reſurgit. Sed

. quãdo nu bit extraneo nõ extinguitur obligatio:ſed ꝓhi

bet᷑ petiti o:⁊ ideo ceſſãte cã pĩedimẽti petitionẽ poſſunt

peti. ¶ Item op. ꝙ operas pᷣſtare cogatur: vt.ff.e.l.ſicut.
Solu. vt glo.

Her̃dibꝰ
eyneis an
debeatk re⸗ a &

Uerentia.

Ftius Hepetitio non fit vbi apparet de
„ D. volũtate cõtraria diſponẽtis.hoc
Dici Ja But. ihfdibus e
= Liberti hr̃dibus ẽneis reuerẽ⸗
„ Ivberti. tiã nõ debet/ necliben mlieris
dz opas viro.h. d. ¶ſ Op. ꝙ hr̃dibꝰ e?̃nei debe
E Aatur reuerẽtia: vt.l.ij. S. de in ius vocã. So. nõ
debent᷑ oꝑe q̃ ſũt in faciẽdo vt hic.ſed q̃ in nõ faciẽdo ſic

4

yt ibi: ⁊ eſt ratio qꝛ minꝰ grauat᷑ qͥs in nõ faciẽdo qᷓ; ĩ fa⸗

ciendo:vt.l.ſi cõſtante.S. ſi maritꝰ.ff ſo.ma.⁊ ideo faciliꝰ

ꝗs grauat᷑ in eo qð eſt leue.ſ.in nõ faciẽdo qᷓ; in grauioꝛi.

Itẽ op.ꝙ etisã illud qð eſt in nõ faciẽdo non trãſeat ad
hr̃dem:vt.l.hr̃dibꝰ.ff.de dolo.So. illud ideo qꝛ nõ eſt fa
moſa actio:qꝛ agit᷑ de calculo ⁊ nõ de ꝑfidia ciꝰ ſed defũ⸗
cti.¶ Itẽ op.ꝙ reuerẽtia in faciẽdo debeat hr̃dibꝰ extra⸗
neis:vt.l.etiã.de oꝑis liberoꝝ.So.vt gl.i¶ Ad ſcdᷣam ꝑtẽ
op.ꝙ viro debeat᷑ honoꝛ:vt.l.j.S.de in ius vo.Sol.vt gl.

T.· l. ij. ff. ſi inge.eſſe di.cum ſi. So.vt glo.⁊ pꝛima eſt vera.

Quid ſi patronus diuertit a liberta an reſu⸗

ASE Bo dD Hec lex eſt 3 grammaticos qui di⸗
*e ☚◻ cunt ꝙ filius liberti eſt libertinꝰ:im
mo eſt ingenuus ⁊ dicit ſummarie. Filiꝰ liber⸗
Sti eſt ingenuus: ⁊ qui conſentit liberte: vt nu⸗

bat non poteſt ei operas imponere:licet iura patronatus

retineat.hoc dicit.
Opponitur ꝙ pꝛeſtet operas:vt.ff.e.l. ſi quis.⁊.l.ſicut.
E i manumittuntur. Er,
Etus põt moꝛari vbi velit/duz tñ opas debitas
R&Peeſtet patrono/ nec ſilij patroni poſſunt ipſuz

in ſeruitutem reuocare ſi ingratꝰ nõ eſt.h.d. Quid ſi ope⸗

RX ras etiꝗ debet filijs patroni ⁊ dic vt glo.

NRredhibitione. deat enuzl⸗

Rasatat punitur in operis eius. b. dd.
¶Sp.·ꝙ aliter puniatur:vt.l.mancipia.S.de ſeruis fug.

BDe bonis libertozum
MKubzꝛicac.

” actum factum cum
α⁵ Oltum. E dño non inducit
neceſſitatem manumiſſionis/nec tolli⸗
tur iure patronatus pactum / cum futu
PBEy Ero ſic. hoc dicit.
N(¶Ex tex.ab emptoꝛe eodẽq; futu⸗
ro dñio ſuo pꝛeſenti.
¶Op. ꝙ ſi det pecuniam pñti etiã do
manumittat:vt.l.cuʒ affirmes j.de li.cã

¶ Item op.ꝙ iura patronatus non publicentur: ſed trã

ſeant ad filios danati:vt.ff.ad.l.iuł.ma.l.eoꝛum. So.vt

glo.⁊ media eſt verioꝛ.
4 n glo.que incipit operis.ibi pꝛeterite libertatis.⁊ nõ
eſt ta manumiſſio qᷓ; reintegratio pꝛimi ſtatus.ꝗ In ea⸗
dẽ gloſ.ibi non pꝛeſenti domino dabit ⁊ concoꝛdat cum

pꝛimo reſponſo huius legis.
„ J lib erti Scientia ⁊ conſenſus punit patie⸗
J ρνtο 7 conſentiété. h. d.

quis Ad euidentiam ẽ ſciendum ꝙ ali
J riquando manumitto ſeruum inter
viuos/⁊ inter viuos remitto ius patronatus/a⸗

liquãdo in vltima voluntate facio vtrumq;ʒ:aliquãdo in⸗
ter viuos manumitto: ⁊ vltima volũtate remitto iura pa⸗

tronatus:⁊ de his omnibus caſibus dubitatur quidvide

atur eſſe remiſſum ſi ius patronatus eſt remiſſuʒ? 2 rñdet

ꝙ omnia videntur remiſſa excepta reuerẽtia ⁊ iure reuo⸗

coandi in ſeruitutem. Et hec lex bꝛeuiter hoc intendit Re Jur: pfo⸗
miſſio iuris patronatus inter viuos ⁊ in vltima volunta natꝰremiſ
te tollit omnia iura patronatus excepta reuerẽtia ⁊ iure ſio ĩter vi⸗
reuocãdi in ſeruitutem.h.d.ſ¶ Diuide in quattuoꝛ partes uos ⁊ ĩ vl⸗
qꝛ in pꝛima loquitur qñ inter viuos manumiſit ⁊ remiſit tima volſi

iura patronatus vel vtrumq; fuit factum in vltima volũ tate tollit

tate. In ſecunda manumiſſio fuit facta inter viuos ⁊ re⸗ om̃ia iurs
miſſio iuris patronatus in vltima voluntate. In tertia pronatus
excipit. In quarta reſeruat in aliquibus ius antiquum.
Secũda pars incipit ibi in yſi.idemq; iuri.Tertia in vᷣ.
ita tñ. Quarta.in vᷣſi.his vid elicet.
Db·a non valeat remiſſio iuris patronatus in aut᷑.vt
1

dece.So.tolluntur per remiſſionẽ omnia iura: vt hic

excepta reuerẽtia ⁊ iure reuocandi vt ibi ⁊ hic.¶ Itẽ op.
ad idem de.il.paulus·S/ patroni.ff.e. So.vt gl. ¶ Itez op.

contra glo. de.l. etiam. ff. e. So. vt glo. Item op. ꝙ multi
ſint caſus ex quibus competat mera libertas: aliter qᷓ;

ꝑ reſtitutionem natatium:vt.l.j.j.de lati.li.tol. So.vt gl.

Item op.ſi remanet reuerentia patrono qð perdu per
remiſſionem iure patronatus:⁊ dic vt glo.Collige ergo

ꝙ iura patronatus ſunt plura ⁊ hic dãtur modi remiſſio

nis eoꝛum.Et ideo quero de duobus. Pꝛimo que ſũt iu
ra patronatus / dic vt glo.¶ Item quero qualiter ꝑdant᷑
NRñdeo ꝑ reſtitutionem natalium tolluntur omnia exce⸗
pta reuerentia ⁊ iure reuocãdi in ſeruitutem: vt hic con⸗

ceſſio libere factionis teſtamẽti valet ſi fiat a pꝛicipe nõ
ab alio ⁊ attende de hac reſtitutione natalium ꝙ dum di⸗

cit pꝛinceps reſtituo te natalibus eſt dicere reſtituo te na
talibus communibus iuris naturalis quo iure non erat

Butrigarij Scda pars ſuꝑ Bexto libꝛo Codicis

differentia inter ſeruum ⁊ liberum:qꝛ omnes erant liberi
ſic dicit cum aliquẽ legitimat:qꝛ reſtituit eum natalibus
communibus iure nature/ quo iure non crat differentia
inter ſpurios /legitimos:vt ĩ aut᷑.qui.m o.natura effi.ſui
⁊ ideo comucs cũ legitimãt aliquẽ nõ deberẽt dicere fa⸗
cio te legitimũ: ſed reſtituo te natalibus cõibus ⁊ pᷣmijs
liuris naturalis:quo iure non erat differentia inter ſpuri⸗
os/⁊ legitimos/⁊ remoueo obſtaculum iuris ciuilis.
¶ In glo. que n ſr vt in.ibi vel tertio/pꝛima nik.
Si in fraudem patroni fa⸗
cta fuerit alienatio
Mubꝛica
7 L Viuide ti.in
D e J 1 kraud em. tres partes:
aqꝛ in pꝛima ponuntur duo dicta vide⸗
S licet quo caſu ⁊ inquãtũ reuocẽtur ali
enata in fraudem patroni. In ſecũda
ponitur qua actione reuocent᷑. In ter
tiga ponitur exceptio pꝛemiſſoꝛum.Se
rERAE.Cunda pars incipit in vſicu. defuncto.
Tertia in verſi.verum. .
¶ Ex tex.lſi in fraudem Jecce quo caſu reuocenturſ qua
tenus lecce inquãtum reuocatur.in ſequẽti.l.habes.qua
act.reuocatur:⁊ exceptio a pꝛedictis.Ad euidentiam eſt
ſciendum ꝙ aliquando decedit libertus relictis fuijs: et
tunc patronus nil habʒ:vt · S. ſed noſtra inſti.de ſucceſ li.
idem dicunt quidã ſi reliquit frem ⁊ male:vt inſti.de ſer⸗
uili cog:S.fi. Sed quando filij non ſuꝑſunt:tũc ſuccedit
ab inteſtato ⁊ aduocat legitimam que eſt tertia:⁊ eſt mi⸗
rabile ꝙ ſuccedit liberto ⁊ venit o factum cius reuocan⸗
do alienata per libertum.
¶ QSOp.ꝙ etis ceſſante fraude poſſit patronus reuocarce:
vt.l.j·S.j.ff. eo. So. aut alienat interviuos:vel per liberta
tes directas:⁊ tunc requiritur fraus:qꝛ iam cxiuerũt pri
inonium defuncti:vt hic:aut per libertates fideicommiſ
ſarias ⁊ legata:⁊ tunc ſufficit ſolus euentus:qꝛ illa debẽ
tur ſolum ci alieno deducto vt.l.papinianus·Squoniam
autẽ quarta.ff.de ĩoffi.te.¶ Item op.ꝙ etiã ſi nulla fraus
aſſit reuocẽtur:vt l.omnes.S.lucius.f que in frau credi.
So.ibi pꝛeſumitur fraus:qꝛ omnia erat alienata.i¶ Iteʒ
op.ꝙ in fraudem alienata non reuocentur:vt.l.j·S· iteʒ ſi
quis in fraudẽ.ff. e. So.ibi titulo oneroſo alienauit: ⁊ ex
hB iſurgũt duo. Pꝛimũ qꝛ non pᷣſumitur dolus.Scðm qꝛ
recepit pᷣcium libertus:ſicut rem tradidit: ⁊ ad hoc alie⸗
nauit ti.lucratiuo.ſ¶ Itẽ op.ꝙ reuocet totũ:vt.l.papinia.
ff de ioffi te. So.aliũd q filius agit querela inoffi.te.vt
ibi:aliud cum patronus reuocat alienata ĩ fraudẽ:vt hic
idem eſt ꝙ in patrono:quãdo filius rcuocat donata per
qjuerels ino fficioſe donationis:vt.S.de inoffi.donat.per
totum.¶ Item op.ꝙ non reuocet:vt.l.ꝙ ſi in diem · S· ideʒ
ſcribit.ff.de pet. hered. So.reuocat caluiſianavt hic:non
petitione hereditatis:vt in ↄꝛio. Iteʒ op.ſi ſuccedit ab
inteſtato patronus qũo reuocat cum habeat totum. Rñ⸗
deo illud totum non eſt tm̃ quãtum eẽt legitima ſi nil eẽt
alienatum.¶ Itẽ op.hic reuocat patronus ⁊ vidctur mi⸗
rabile:qꝛ ſuccedit defuncto ⁊ venit ð factum eius.õ.l.he
redẽ.ff.de reg.iur.So.hic venit pr̃onus iure pꝛopꝛio nõ
defũcti.Sʒ hoc non ſufficit:qꝛ etiã ex ꝓpa pſona nõ põt
hr̃s venire contra factũ defuncti cum de euictione tenes
tur:vt.l.ſi ob cãmj.de cuict.⁊ ideo adde ꝙ hic nul ꝑcepit
patronus ex voluntate liberti.⁊ ſi dicas nonne ſuccedẽs
ab inteſtato hʒ ex voluntate defuncti.Rũñdeo non hic qꝛ
non habet vltra legitimã.¶ WModo q̃ro an idem ſit in hac

ſucceſſione qð eſt in ſucceſſione ingenuoꝛũ:⁊ dicvt glo.

erron Item quero q̃ ſint ac.reuocatoꝛie:⁊ dic vt gloſ.de quo
ĩↄſẽtit li plene dixi in · Sitem ſi in fraudẽ inſti.de ac.¶ Iteʒ quero
berto do⸗ an ſi conſentit patronus liberto donanti dũ viuit ſibi pꝛe
nãti an ſi⸗ iudicet.Rñdeo remotis truffis cuʒ nõ reuocent᷑ niſi dolꝰ
bi pᷣiudi⸗ interuencrit:vt hic dolus non infertur volenti:vt.l.cum
cet. donationis.S.de tranſac.⁊.l.j.in fi.ff.de ac.emp.ergo pa
tronus qui conſenſit reuocare non poteſt cum dolum nõ
receperit. Item q̃ro an poſſit bñ merentibus donare:⁊
dic vt glo.ſ Itẽ q̃ro quid ſi arrogatoꝛ ĩ fraudẽ filij arro⸗
gati alienauit an filio dat᷑ reuocatoꝛia ⁊ dic vt glo.Col⸗
lige ergo ꝙ aut libertus alienat ĩter viuos/aut in vltima

volũtate.ſi ĩter viuos.aut alienat oĩa bona ⁊ reuocãt᷑:qꝛ
lex fraudẽ pᷣſumit:vt.l.oẽs ·S.luciꝰ.ff.q̃ in frau.credi.aut
alienat q̃dam bona non oĩa:⁊ tũc aut titulo oneroſo ⁊ nõ
reuocãtur ĩd iſtincte.vt.l.j.S./ſi qͥd in fraud?᷑.ᷣff.e.aut titu.
lucratiuo/⁊ tũc aut ſine fraude ⁊ nõ reuocant᷑:vt hic ĩnui

tur.aut in fraudẽ legis/⁊ ipſo iure nõ tenet alienatio ⁊ re

uocat᷑ in totũ.aut in fraudẽ patroni ⁊ reuocatur quatenꝰ
excedit legitimã patroni qð dixi in re ſingulari alicnata
inter viuos. Idẽ dicas in libertatibꝰ directo in teſtõ re⸗

lictis.Si aũt alienat in vitima volũtate/vł fideicõmiſ.li

bertates relinqᷣt:tũc licet fraus ex aĩo nõ interuenit.ſi tñ
re ipſa fraudetur patronus reuocãtur:vt.l.j·S.j.ff. e.⁊ ra⸗
tionem dixi.S. G

Famoſã actionẽ nõ iſti⸗
HW Gnutra. tuã ̊ patronũ meũ.h.d.

BDe obledqjs pronis pᷣſtãdis.

(¶Op. ꝙ poſſim famoſam actionẽ in⸗ Actione

ſtituere: vt. l. qſitũ · S. fl. ff. de in ius vo⸗ famoſam

. 3 4

nõ ↄpetebat.¶ Sed ʒ hoc op.ꝙ etia alieno noĩe nõ poſſit
vt.l.j.S.ſi tu.nõ ge.So.ibi nolebat criminalẽ ꝓponere ꝙ
nõ põt / ſʒ ciuilẽ ſic. Sed ̊ᷣ hoc op.ꝙ ⁊ criminalẽ poſſit
nã facit remoueri ſuſpectũ tutoꝛẽ:vt dic.l.j.ſi tu.nõ ge.ſj
ibi iploꝛat officiũ:aut ergo ꝓpꝛio noĩe agere vult/⁊ tunc
aut vult actionẽ nõ famoſaʒ ꝓponere ⁊ põt cũ venia. aut
vult agere alicno noĩe:⁊ tũc aut ciuiliter ⁊ põt:aut crimi

naliter ⁊ non põt.ſed bñ põt officiũ iploꝛare vt dic.l.j.ſ

tu. non ge.⁊ hec eſt veritas.But.
— Ib 3 Sipatronꝰ ↄſentist liberte vt nu
L Bberte. bat nõ petit ab ea q̃ ſine ſuſpitiõe
pᷣſtari nõ poſſunt.h.d.¶ In glo. que incipit ad
hec.ibi operã quã poteſt ſine ſuſpitione ꝑſone. But.

MWanumittenti ex neceſſitate debetur
G Tiam. reuerentia.h.d. But.

☚ Libertus dz vo
J n anumiſloꝛ e care pr̃onũ cum
.R venia ⁊ poſtqᷓ; ↄparet in iudicio dʒ ei cũ reuerẽ
tia loqui.hoc dicit Butrig.

can. Sol. poſſum elieno noiĩe vt ibi ꝓp⸗ an poſſit
pꝛio nõ / vt hic. Itẽ op/ ꝙ nec ꝓpᷣo / nec qs iſtitue⸗
alieno poſſum:vt.l.nõ ſolũ ·S. quẽqᷓ;. ff. re ᷣ pto⸗
n de iniur. Sol. ibi volebat noie illiꝰ cui nũ ſuũ.

QTia Libertus liberis dãnati patroni dʒ
. m. rcuerentiam. h. d. Butrig.

L Ibertos.*ααnnrrtd b o. Bu⸗
LO) Echlibertis. Anitnanibeon⸗
uerce vel parẽtes.h.d. Buk.
LEc patronce. ben cagir onro br⸗
Be libertis eoꝛü libertis.

Ex neceſſitate manumittẽs non
reuocat in ſeruitutem.h.d.But᷑.

π☚ manumiſlus. uench iuni
RSAA IEE etiã leuis ĩ faciẽ
= do inducit reuocationẽ in ſeruitutè ⁊ nocebit
m, &( filijs naſcituris nõ natis.h. d. ¶ Op. ꝙ ex leui
cã nõ reuocet᷑ in ſeruitutẽ libertꝰ:vt.l.ſolo.jde libe.cau.
Sol.vt glo.⁊ ſic collige ꝙ graue ẽ facere qᷓ; omittere ⁊ iõ
dicimꝰ ꝙ leuis culpa ĩ faciẽdo eqpat᷑ late in omittẽdo:vt
l.ſi ↄſtante·S. ſi maritꝰ.ſo.ma.⁊.l.qꝙ nerua.ff. depo.¶ Itẽ

op.ꝙ etiã in faciẽdo nõ inducat reuocationẽ in aut᷑. vt lis

berti de cetero.S.illud.So.vt glo.¶ Itẽ op.ꝙ cã ſtatꝰ co

rã pedaneo iudice expediri nõ debeat:vt.S.de peda.iud.
l.placet.So.vt glo.i Itẽ op.ꝙ nõ ſolũ nati /ſed etiã cõce
pti ſint liberi:vt.l.ĩ ſᷣuoꝝ.S. fli.de ſta.ho.So.fateoꝛ oppo
ſitionẽ.⁊ iõ ſub.vł ↄcepti.¶ Itẽ op.tex.dic ð manumiſſo
in maſculino q̃re ergo hic tractamꝰ de filijs cũ nõ ſequã⸗
tur patrẽ ſʒ matrẽ.⁊ dic vt glo.¶ Itẽ op.ꝙ nõ poſſit reuo
cari ĩ fᷣuitutẽ:vt.l.j.S.e.⁊.l.j.⁊.ij.ð oꝑili.So.h̊ ſpõte fue
rũt manumiſſi.ibi coacte. aut ꝗ̊ qs manumittit coacte⁊
nõ hʒ ius reuocãdi:vt.l.j.S.e.cũ ſl.Aut manumiſit ſpõte
⁊ tunc aut erat remiſſum ius patronatꝰ:⁊ tunc poteſt re⸗
uocari pꝛo magna non pꝛo leui.etiã in faciendo:vt dicto

doene

tisccteris
nuchic Pe
eresdeum
Ludic
lagmpe
mad qpe⸗
goſtmunis
bbertetem.x
ettueri.

7

Mlcunt quid
lnne
loltde flis
glerss dehen⸗
nnaetüͤſiſ

iluͦeyfe

–—
entreuerent

Demn

ſtidiſpone
Fipinncemn
ühabebikpn
honqꝛkacer
nisclulis
Uterris lien
Ggtimo quaf
ſemnus gim
mmslicet ine
ſumnbiumn
ſibaberern
onntsiuriſ
ſnilecäntl
mepoſſtr

D

r

nn trenoe⸗

gſie

6

ſoſtaginizi
panonüni,
hnoſamagne⸗

neeſte
ocberwweligi
lenoncie ii
ninale ponn
ZCFpninali

igerevult t
porchvenin
rdpor:ant e
nare dil

ſnriatlbenenn
besäſine ſthin
1glo apeinee
nepſonebe.
neceſtatedehn
ut.
f Lbemung
lecarepfohün
iciodzeicineni

danati penont
Butrig
lbert? dzobſe
niſtenii.h.d
Gno non denn

de

De Jure anuloꝝ aureoꝝ. Qui admitti ad bo.poſ.Fo. VI.

””ä
. *
D

S. illud.aut non fuit remiſſũ ius patronatꝰ⁊ tunc aut of⸗
fenſa eſt in faciendo:⁊ tunc etiam pꝛo leui poteſt reuoca
ri in ſeruitutem vt hic: aut eſt offenſa in omittendo ⁊
tunc pꝛo leui offenſa non põt reuocari in ſeruitutẽ: ꝓ ma
gna ſic.vt dicta.l.ſolo.ſ Modo pone ꝙ plures ſũt manu

miſſoꝛes: ⁊ qdã volũt reuocare:qͥdã non:⁊ circa h̊ dic

aut qdà ſũt offẽſi:q̃dã nõ/t offẽſi volũt reuocare alij nõ:

pñjt offẽſi reuocarevt.l.ſʒ ſi hac·S·qͥtiẽs.ff.qꝛ a qͥbꝰ.aut

Coõcilium

ppłi non

bot que le

uriap libeen

cogikhongin
ißſtaregfonntt

libarns
a.

temnanunftitt
niuenob⸗
g tiuſil
ſcruickirlat
CDge
ſoloſceſtee⸗
grizonin
utehnonitin
nuf nſ
inine,
i a,
SSS
nati lt

= =

=

S=
=

=
=

E

—
☛R£ = =
S. =. =
= 2
☛n☚nn v =
= =
= S=

— —
☛ S= =
=
=
— – =
S =
—,,— =

—
—
S=
E
=
☛ =
=

=

=ι

oẽs ſunt offenſi:⁊ quidã volunt reuocare/quidã non ⁊ q̃⸗
ris qui debeãt pꝛeferri: ⁊ videtur ꝙ pꝛeferant᷑ volentes
reuocare:qꝛ vbi plures habent ius inſolidũ vnus poteſt

iuitis ceteris experiri:vt.l.fi.⁊.l.ex duobꝰ.ff.ð duobꝰrei.

ſit què iegitimare ð. S.fi.in aut.qui. mo na.effi.le nec qũ⸗

poſſunt vectigalia inſtituere ⁊ . conſequẽs qui ea nõ ſol⸗
uit non facit pctm̃.Sʒ licʒ non eẽt con eſſum ex parte cõ⸗

ſtãtine ciuitatis:tñ allegarẽt conceſſionem ſibi facta ⁊ ꝓ
baret ꝑ longum vſum per.l.cum de in rem verſo.ff.de vſu
ris.hoc dicit. Jaco.butrig.

Qui admitti ad bonoꝛum
polleſlionẽ pol. et intra ſc.
Mubꝛicc.

ita ? hic. Pꝛeterea in pari cã melioꝛ ẽ cõditio volentis rrrr

vti re ad eum vſũ ad quẽ inuẽta ẽ vt.l.ſabinus.ff. cõi di⸗

ui.Tu dic ꝙ pᷣferant᷑ illi qui volunt reuocare: ⁊ lʒ als ſit

regula ꝙ in pari cã melioꝛ ſit conditio volentis vti re ad
vſum ad quẽ inuenta ẽ:tñ ſpãle eſt in libertate:nã cũ vnꝰ
poſſit inuitis ceteris ſeruum communem perducere ad

2

libertatem: vt.de ſeruo cõ.ma.multo foꝛtius pꝛeſtitam

poteſt tueri. ira
S pfj Heredibꝰ extraneis patro⸗
b ertine. ni debetur reuerẽtia ſʒ extra

(Sůz q eſt rõ ꝙ pñt filij reuocari in ſeruitutem

cunt quidã ꝙ idẽ eſt in liberto ⁊ filijs eiꝰ. Alij dicunt
y int Nisir de filijs manumiſſ cum patre. Sʒ quare di⸗

S

ceret de filijs liberti cũ ⁊ ipſi liberti ſint:⁊ ideo dic ꝙ aut
queris de heredibus patroni:⁊ dico ꝙ eis debetur reue⸗
rentia:etiã ſi ſint extranei non debẽt reuerentiã: filij ve⸗
ro viuẽte pr̃e debent reuerentiam:non tñ vt poſſint ex in
ratitudine pꝑr̃is in ſeruitutẽ reuocari moꝛtuo pr̃e nõ de

ent reuerentiam.

De iure anuloꝛum aureoꝛum

Mubꝛica.

Atales NReſtitutio natalium nõ
vDedpoõt fieri a cõcilio popu⸗
ali:ſed a pꝛincipe.h.d.
¶ Mota ꝙ concilium populi non pñt
2. quẽ legitimare ſʒ pꝛinceps. Sʒ bñ con
R Ncedunt ſpuriis ius ſuccedendi:qꝛ acqͥ⸗
ſitiones que fiunt ꝑ vltimã voluntatẽ
RRAeIſunt iuris ciuilis: z ideo circa eas põt
ſtatutũ diſponere.¶ Modo vidi dubitari:quidã comes

hʒ a pꝛincipe ius legitimãdi ſpurios nunqͥd legitimatꝰ p

illũ habebit᷑ pꝛo legitimo in terris eccłie. Dhicũt quidam
ꝙ non:qꝛ facere eum legitimũ eſt remouere ei obſtaculuʒ

iuris ciuilis qdðᷣ obſtaculum non põt pꝛinceps remouere

in terris alienis.ſ.eccłie.Alii dicũt ꝙ vbiq; habebitur ꝓ

bertor 4

legitimo quaſi perſona ſit affecta. Quid ergo: certe ſi di⸗

ceremus ꝙ imperatoꝛ haberet iuriſdictionẽ in omnibus
terris licet in quibuſdã exercitiũ cõceſſiſſet pape:tunc nõ
eſſet dubium ꝙ vbiq; poſſet amouere ius obſtans:⁊ ideo
vbiq; haberctur pꝛo legitimo:ſed quia dicimus econtra
ſ.ꝙ omnis iuriſdictio eſt fundata in papa: licet exercitiũ
tẽpoꝛalis cõpetat pꝛincipi videtur ꝙ ĩ terris pape nil di
ſponere poſſit:⁊ ideo non teneatlegitimatio.
— Ed hodie Hodie ſola mãumiſſio iu⸗
RN re aureoꝛum anuloꝛũ quo
ad oẽs tʒ:nõ tñ quo ad patronũ.h.d.tex.⁊ gl.
¶ Ad euidentiã eſt ſciendũ ꝙ tpe codicis erãt

tria olim tria gña libertoꝛũ:nã quid am erat ſimpliciter manumiſſi
erant gña ⁊ iſti honoꝛes habere non poterãt.vt.l.j.j.ad.l.iul.vice.

quidam erãt qui poſt manumiſſionẽ habebãt ius anulo⸗
rum aureoꝛum: ⁊ hi reſpectu alioꝛum ſunt ingenui: re⸗
ſpectu patroni non: quidam erant qui natalibus reſtitue
bantur:⁊ hi quo ad omnia ſunt ingenui:hodie vero ſim⸗
plex manumiſſio confert ius anuloꝛum aureoꝝ.¶ Quero
an conciliũ populi poſſit quẽ legitimare /videtur ꝙ non
ie concilium populi ſuccedit loco oꝛdinis decurionũ/
ed decuriones non poſſunt quem legitimare vel nata
libus reſtituere ꝗð idem eſt vt.S.e.l.j.ergo nec cõciliũ po
puli:verũtñ dicũt quidã ꝙ ciuitates italie hñt ius flſcale
ex pace conſtantie:⁊ ideo vectigalia poſſunt inſtituere:⁊
peecatum facit qui ea non ſoluit:⁊ ex hoc dicunt ꝙ etiam
legitimare poſſunt ſicut poſſet pꝛinceps:ſed ſi hoc nõ eſt
de pace conſtantie/non video qũo concilium ppłi poſ⸗

nei hr̃des liberti reuerentiaʒ non debent.h. d.

Onozum Bonoꝛum poſſeſ⸗
T. Lee *ſione delata patri
NAYp filiũ/filius habet poteſtatem peten⸗
di ignoꝛate patre / ⁊ ſi pr̃ ratũ hũit tra
hit ad ſe emolumentum ⁊ hic bonoꝛũ
NRApoſſeſ. cõfirmatur ꝑ ratihabitionẽ pa⸗
Mtris: 2 ſi ꝑ filium non fuerit petita ad
mittitur trãſacto tꝑe.h. d.

¶ Op. ꝙ immediate deferatur bo poſ.pr̃i.qꝛ eſt pꝛioꝛ in Bo. poſ.
oꝛdine ⁊ non filio mediate.So.bo.poſ.põt multipliciter an imme⸗
cenſeri:nã qñq; defertur iure cognatiõis matrivbi fulius diate defe
pꝛefertur:vł qñ mater eſt moꝛtua. hn⸗ qñ auꝰ maternꝰ ratur pr̃i.
1

eſt moꝛtuus. Itẽ qñ inſtitutus eſt filius:⁊ his caſibꝰ po⸗
teſt loqui hec lex.Sʒ in delata iure agnationis vel aſcen

dentibus per lineã maſculinã loqui non põt Itẽ op

non petatur:vt.l.j.S.decretał.ff.de ſuc.edic. So.q̃dam ẽ
ho poſ.edictalis ⁊ iſta nec olim nec hodie ĩpetratur: vt ĩ

3210: quedà ẽ decretalis: ⁊ illa olim petebatur: hodie nõ

vt· .e.l.fl.¶ Item op.ꝙ alia ratione non petatur quia eſt
ius agendi que iura hodice non ipetrantur:vt.l.j.S. de foꝛ
mu. Sol. quedam eſt poſ.bo. hec ẽ facti/⁊ acqrit᷑ ꝑ appᷣ⸗
henſionem coꝛpoꝛalẽ:vt.l.j.⁊.l iij.in pꝛin.ff. de acquiren.
poſ.quedã eſt bonoꝛum poſ.⁊ hec nõ eſt ius quo petimus

pꝛopter qð petimus:⁊ iſta non petitur hodie decerni:

vt.x.e.l.fi.olim petebatur decretalis non edictalis: que⸗

*½

dam ẽ bonoꝛum poſſeſſoꝛia hereditatis petitio: ⁊ iſta eſt

1

ius quo agimus:⁊ de hac hic non loquimur:verũtamẽ l

la que eſt ius quo a

uo agimus olim impetrabatur cũ quadã
ſolemnitate:hodie

te pre petitur. Alij dicũt ꝙ hic filius potuit pr̃em certio⸗
rare in ↄꝛio non.Sʒ hec nõ ẽ bonsa ſolutio quãtũ ad iſtðᷣ
gꝛium:qꝛ hec lex nõ expectat certioꝛatiõem pr̃is. Alii di
cunt hic loqui in iure qrendo:in gꝛio loquitur in queſito.
ſed hec non eſt bona ſo.ad iſtud ꝛiñũ:qꝛ aut quero de pꝛe
iudicio gñando pr̃i: ⁊ tũc poſſet ꝓcedere hec ſolutio aut
in querendis ⁊c᷑.aut q̃ro de ptate filij ad agendum ⁊ vide
tur ꝙ citius admittat᷑ ad queſita qᷓ; ad q̃rẽda ·: vt.l.fi i .. ſi
ꝑ vim vel alio modo:⁊ ideo ſi diceremus excludi in ↄꝛio
ĩ queſitis: multo foꝛtius hic deberet excludi in querẽdis
⁊ ideo dic ꝙ hic loquit᷑ in his qͥ nõ in foꝛma iudicij petũt᷑
ĩ ꝗbꝰ põt filiꝰ petere:⁊ iõ currit tᷣs. Sʒ ĩ ↄꝛio loqt᷑ ĩi his
q̃ in foꝛma iudicij petunt᷑ in quibus filius nõ põt ſine cõ⸗
ſẽſu pr̃is petere/⁊ ideo ñ currit tps.Alij dicũt ꝙ hic loqͥ⸗
tur iure veteri:in contrario iure nouo:vt hic liquebat.
¶Op. ꝙ nullo modo requirat᷑ conſenſus pr̃is:vt.l.cum
nõ ſolũ ·.j.ð bo.q.li. Poſſʒ etiꝗ ſignari q ⁊ ibi expectat᷑ cõ
ſenſus pr̃is:⁊ ideo facere differẽtiam inter ius nouum cet᷑
vetus non eſt bonum/nam ſi iure antiquo admittit᷑/ mul
to foꝛtius nouo iure:⁊ ideo dic ꝙ in his que ex̃ figurã iu
dicij petũtur filius admittitur iure antiquo/multo foꝛti⸗
us iure nouo:cum habeat maioꝛem ptãtem agendi. In il
lis vero que in figura iudicij fiunt olĩ nullo modo admit
tebatur:⁊ ideo tpᷣs non currebat:vt.d.l.j.in fi’ de annali
excep.hodie admittitur ſᷣm.l.cum opʒ.⁊.l.cum non ſoluʒ
ex iudicium ſine vlla voluntate pr̃is.¶ Item op.ꝙ emo⸗
lumentum non queratur patri indiſtincte: vt.l.cum non
ſolum:⁊.l.cum opoꝛtet·j.de bo.que li.Reſpõdeo illud iu⸗
re nouo.i¶ Item op.ꝙ patris iuſſus debeat pᷣcedere ⁊ nõ
ſequi ratihabitio:vt.l.ſi qs mihi bona.S.iuſſum.ff.de ac⸗
quirẽ hered.So.ibi in hr̃ditate acquirẽda:hic ĩ bonoꝛũ
poſſeſ.⁊ eſt ratio qꝛ hereditas eſt de iure ciuili:ſed qð in⸗
troducta ẽ patria ptãs que facit ꝙ penes filium vno mo

B ine ſolemnitate: vt. dicta.l.j..ij. S. de Bo. poſ.
foꝛmu.iſ¶ Item op.ꝙ patre ignoꝛãte filius non poſſit pete an poſſit
re/⁊ ideo ipᷣo iure non currat tps:vt.l.j.in fi.de anna.ex petere fili
cep.So. dicunt quidã ꝙ pater hic conſentit ⁊ extunc cur us i
rit tpᷣs.ĩ ᷣrio nonↄſenſit:⁊ hoc eſt õ tex.qꝛ dicit ꝙ ignoꝛã te p

BGutrigarij Gcda pars ſuꝑ Gexto libꝛo Codicis

mento hereditas non remanet:ſed tranſit ad patrem: vt
l.placet.ff. de acquir.hr̃di.⁊ ideo abſurdum eẽt ꝙ ſine iuſ
ſu pr̃is acquireretur ei hr̃ditas foꝛte damnoſa/ʒ ſingula

res acquiſitiones ei ignoꝛãti queranturvt inſti.ꝑ q̃̊s per.

Bo. poſ. no.acqᷣS.item nobis.ſed bonoꝛum poſ.eſt de iure pᷣtoꝛio
ẽ de iure qð ſemper ſequitur equitateʒ /nec ita curat pr̃nam ptãtẽ

pᷣtoꝛio.

qð ptʒ qꝛ vocat filium emancipatum:⁊ ſʒʒ iſtðð ius põt pe
nes fllium remanere bo.poſ.⁊ ideo nõ eſt neceſſe iuſſũ pa
tris pꝛecedere:quia aut habebit ratum ⁊ ei queretur / aut
nõ ⁊ nõ:⁊ ita nulla abſurditas oꝛiet᷑. Itẽ op.ſi filius po
teſt petere quare ſpectatur ratihabitio. Rñdeo quedam
ẽ agnitio bonoꝝ poſ. que eſt nulla:ſed expectat ratihabi
tionem:⁊ tunc ſumit initiuʒ: vñ ſi non habeatur ratũ ĩfra
tps nil valet:⁊ hoc eſt quando extraneus meo nomie pe
tit eam:vt.l.bonoꝛũ.ff rẽ ra.ha.Sed qued eſt agnitio qᷓ
eſt aliqua ab initio: ſed ſpectat confirmationem rati⸗
habitionis:vt eſt hic:quia ab initio eſt aliqua ⁊ ſumpſit

initium:ſʒ ad hoc vt pri commodum queratur ⁊ efficaci

ter ſit agnita:⁊ ſpectatur ratihabitio pr̃is vt hic:⁊ hoc iu

re iſto/hod ie valʒ ſtatĩ nec ſpectatur ratihabitio niſi qus

tum ad acquiſitionem vſuſfructus:vt.d.l.cũ non ſolum.

Filius an ⁊.l.cum opʒ.¶ Item op.ꝙ filius nõ poſſit pꝛeiudicare pa
poſſit pᷣiu trivt.l.filius.g de pac.So. ibi in queſitis hic ĩ querẽdis
dicare pr̃i vel pactum filij non nocet pr̃i:vt in cõtrario.negligẽtia

ſic vt hic ſimile in plato:vt.l.iubemus.j.S.de ſacroſã.ec.

pꝛĩa placet. Itẽ op.ꝙ etiã caſu iſto non pꝛeiudicet filiꝰ
patri.vt.l.fi · S dies.ff.quis oꝛdo in bo.poſ.ſerue.So.hic
filiꝰ potuit patrẽ certioꝛare:⁊ ideo negligẽtia filij ei no⸗
cet qꝛ de querendis tractamꝰ:ſʒ in ↄꝛio non potuit certio
rare/a ideo negligẽtia pr̃is ſibi non pꝛeiudicat:qꝛ igno⸗
rat:nec negligẽtia filij:qꝛ non potuit. Itẽ op.cũ tpᷣs ſit
vtile non dʒ ignoꝛanti currere.Reſpõdeo ẽ vtile:⁊ ideo
non currit ei cui petere non poteſt. Sed hic potuit pete⸗
re pr ſi a fllio fuiſſet certioꝛatus:⁊ ideo negligẽtia filij ei
nocet.Collige ergo ꝙ in pꝛofecticijs ⁊ aduenticijs iure
veteri totum commoduʒ acquiritur pr̃i:⁊ ideo aut ſolus
pr̃ ſciuit delatã/⁊ debuit petere ałs ſibi unputet cum hic
non requiratur factum fuũlij: ſecus in hereditate:vt.l.cũ
ꝛoponasj.de herediinſti.idẽ ſi vterq; ſciuit: ſʒ ſi ſolus
llius ſciuit hʒ locum hec.l.qꝛ in duobus pꝛeiudicat᷑ pr̃i.
Pꝛimo ſi filius non petijt cũ poſſet. Item ſi nõ certioꝛa⸗

uit pr̃em vt ratã haberet infra tpᷣs:ſecus ſi certioꝛare nõ

potuit:⁊ ſic eſt vtile tpᷣs:vt.l.j·S· dies.ff.e.⁊ expectat᷑ rati
habitio pr̃is quãtum ad duo. Pꝛimo quãtũ ad cõfirma
tionẽ agnitionis.Scðo quãtuʒ ad acquirẽdũ emolumẽ
tum pr̃i: ⁊ hic non potuit filius petere:qꝛ ex̃ iudicium pe

titur iure nouo:aut loqᷣtur in pꝛofecticio ⁊ idẽ ꝙ olim:aut

in aduẽticio:⁊ tunc quantum ad cõfirmationem agnitio
nis expectatur ratihabitio patris:qꝛ indiſtincte tenet: ſʒ
quãtũ ad vſumfructũ querendũ pr̃i vel non bñ expectat᷑
vt.d.l. cum non ſolum.⁊.l.cum opʒ. Item q̃ro qð ſit tᷣs
petẽde bo.poſ.Rñdeo in trãſuerſalibus centum dies:in

directa linea ãnus:vt.·j.l.pꝛoxi.

¶ In glo. que incipit.ſ.vñ.in fi.ibi aduenticia.nõ ꝑ line⸗
am maſculinã deſcendentis:qꝛ tũc pr̃i deferretur imme
diate non per fuliũ.¶ In gl. que incipit unmo.ibi vel dic
ꝙ ſi prem.hec eſt bona ad pꝛiũ de.ł.ᷣſi · S. j.ff. quis oꝛ.ĩ bo.
poſ.ſerue.⁊ non ad aliud.¶ In ea.glo.ibi vel hic in acqᷣ⸗
rend.hec ẽ bona ad ↄꝛiũ de l.ſi filius.non ad aliud. Se⸗
quens eſt bona ad pꝛimum contrariũ ⁊ nõ ad alia.
Ad Ditio Adde in hac.l.in materia pcculij pꝛofe⸗
ecticij/ aduẽticij / caſtrẽſis vł quaſi bar.
plene hic:⁊ in.l.f:·S. neceſſitate·jde bonis q̃ liberis.in.l.
vj.ff.de acqui.heredi.⁊ ꝑ iaſo.hic multa accumulantem.
Et notes hic eſſe glo.ſingu.in verbo ignoꝛante verſi.vł

Cõſẽtire verius.ſᷣm ang.peruſi.hic in verſi.nota ſingulariter vbi
an teneat᷑ dicit ꝙ etiam hodie cum iudicis officium imploꝛatur pr̃
pr̃ fllio qñ non hʒ neceſſe filio conſentire:⁊ hoc intellige qñ ita ex oꝛ
iudicis of dinem agitatur iudicium ꝙ eius eſt capax etiam ille qui
ficium im integer homo non eſt:⁊ ita loquitur hic glo.⁊ ſi aliter in⸗
ploꝛatur. telligeres ĩtelligeres male:vt no.gl.in.d.l.cum non ſoluʒ

de bo.que li.idẽ ſequitur iaſ.in.l.cum filiuſfamilias.vbi
dicit iſtam glo.ſingu.⁊ ibi per eum vide.ff.ſi certum peta
tur. ⁊ dicit bar.hic ꝙ iſta gl.eſt vera ⁊ menti tenenda: vi⸗
de notata per phili.frã.i.c.flde iudicijs.li.vj.

ATRe In bonoꝛum poſ. dela
“ J bonozum ta ex linea trã ſuerſali

dãtur centum dies ad petẽdũ.h.d.

verum damnum ſed quaſi.

=”MG fan tig Bonoꝛum poſſeſſio.agnita ĩ
9 fantis nomine defertur ſuc⸗
ceſſoꝛibus ſuis. h.d.
E¶Opponitur ſic ⁊ videtur ꝙ infans non trãſ
mittat bonoꝛum poſſeſſio. vt.lñ.j.S.ſi quis matrem.ff.ad
tertullia.⁊.l.ſi infanti:j.de iure delib. Solu.ibinon fuit
eius nomine agnita / hic ſic.
¶ Item opponi.ꝙ ſi ſit agnita non tamen tranſmittatur:
quia infans equiparatur furioſo.vt inſti.de inutili ſtipu⸗ Infãs eq
la.S./pꝓupillus.at furioſus non tranſmittat etiam aditam pᷣaraturfu
vt.l.fina.S.tali.de cura.fu.ergo nec infans.Sol.hic non rioſo.
equiparantur licet ałas ſic.Nam furioſus non tranſmit
tit / infans ſic patri iure pr̃no.⁊ ſᷣm alios matri iure ma⸗
terno:vt plene dicam in.l.ſi infanti. .
P M ã cipata Emãcipata habet annũ
, Kakd n . L&α6ad bonoꝛzum poſſeſſio pe
SS tendam infra quod ſi non petat ius petendi ad
AEberedes non tranſmittit.h. d.
¶ Glo.videtur intelligere ꝙ hic ideo nontranſmittat:qꝛ
non agnouit vnde nõ tranſmitteretur etiam ſi deceſſerit
infra annum.Sed tex.videtur dicere ꝙ ideo hic nõtraſ⸗
mittit quia lapſum erat tempus vnde nec ſibi habebat.
¶ QOoponitur ꝙ tranſmittat vt.l..j.de his qui ante aper.
tabulas.So.dicit glo.ꝙ hec lex eſt coꝛrecta.Lu dic ꝙ ſi
intelligas hanc legem ꝙ fllia deceſſerit infra tempus et
non agnouerat:⁊ tunc bene diceret glo.quia hec lex coꝛ
rigit᷑. Sed ſi intelligas ꝙ hic deceſſerit poſt tempus la⸗
pſum:tunc non coꝛrigitur:quia nec hodie tranſmittit cũ

bi non habeat.

S 2 amdiun Erroꝛ factiimpedit agni⸗
BA tionem bonoꝛum poſſeſſio.
eergo ⁊ curſum tempoꝛis ad petendum.h.d.
B ris Juris ignoꝛantia non impedit cur
En ſum tempoꝛis bonoꝛum poſſeſſio.
etengde. hoc dicit.
. KCOpponitur ꝙ iuris ignozantia non debeat Jurſigno
quẽ afficere. vt.l.regula.⁊.l.iuris.⁊.l.erroꝛ.ff.de iur.⁊ fac. rantia an
ignoꝛantia.Sol.hic tractatur de lucro /ibi de damno vi⸗ dðbest quẽ
tando.Sed ſi dicas nonne hic tractatur de damno ſi eſt afficere.
hereditas paterna.vt.l.fina:.jde codicillis.Sol.non eft

E

72

Item opponitur ꝙ etiam iuris erroꝛ in lucro captan⸗
do non noceat.vt.l.in bonoꝛnm.ff.eodem.So. vt gloſa.
¶ Collige ergo ꝙ erroꝛ facti non nocet.vt.S.l.pꝛoxi.in
erroꝛe iuris dic.ꝙ aut tractatur de damno vitando cet
non nocet.vt.l.erroꝛ.ff.de iuris ⁊ facti ignoꝛantia.⁊.lre⸗
gula.aut de lucro captando: et tunc aut potuu conſu⸗
lere peritioꝛes ⁊ nocet vt hic:aut non/ non.vt.l.in bo⸗
noꝛum.ff. eodem. .
Ad diti 0 Ex iſta lex iũctis his que habentur hic
in gloſ.manifeſte habes magnamlimi⸗
tationem ad regulam huius text.que eſt ꝙ iuris ignoꝛan Jurigno
tia non excuſat etiam mulieres:verum eſt ſi potuerint cõ rantia an
ſulere peritioꝛes ałs ſecus:et quando mulier moꝛaretur excuſet
in aliqua ciuitatevel loco inſigni pꝛeſumeretur adeſſe co mulieres.
pia peritoꝛum.c.ſtatutum.in pꝛincip.de reſcriptis.in.vj.
ſᷣm Bartolum.in.l.idemq;.ffpꝛo ſocio.⁊.l.ſi ab hoſtibus
S· j.ff. ſolu. matrimo.⁊.l.in bonoꝛum.ſff.de bonoꝛum poſ⸗
ſeſſio. Et dato ꝙ non adeſſent in loco tenẽtur tamen ad
alium locum vicinum accedere:vt quia dicunt Bal. Sa
ly.⁊ modern.⁊ domin.Anton.de butrio.in.c.ij.de conſti⸗
tu.⁊ Ludoui.roma.in.l.ſi duo.ff.de acquiren.herediia.
quemadmodum mulieres vadunt ad ciuitatem pꝛo in⸗
dulgentijs:⁊ ruſtici ad nemus pꝛo lignis.ita debent ire
ad ciuitates pꝛo capiendis conſilijs aliter non excuſan⸗

tur. Et pꝛo iſta concluſione allegat Ludoui. roma. hic

tex.in.l.diuus.ff.de tutoꝛ.⁊ curatoꝛ.da.ab his.Ego ad⸗
do ſimilẽ in.l.j.S.ſi quando.ff.de magi.conueni.Stat er
go concluſio ꝙ erroꝛ iuris nocet mulieribus quando po
tuerunt conſulere peritioꝛes ałlas ſecus. Limita iſtam
regulam pꝛocedere in repudiatione tacita pꝛoueniente
ex curſu tempoꝛis:quia ſimiliter non agnouit bonoꝛum
poſſeſſionem infra tempus debitum pꝛopter erroꝛem iu⸗
ris / quia non potuit conſulere peritioꝛes excuſaturvt ex
pꝛedictis patet:ſecus autem eſt in repudiatione expꝛeſſa
facta erroꝛe iuris:quia dato ꝙ non potuerit conſulere pe
ritioꝛes valet tamen repudiatio ⁊ ſibi pꝛeiudicat.l.j de
repudiãda bonoꝛum poſſeſſio.que iſtud aperte decidit

Mioe

au dec
nrzeptg
iciui⸗
lrotdbi
ctus/e
ium ftii
lbieretſch
nninm,
fepekitto
iuhnl
Codinodo
ces teßu
igoren
glätracit
Ururoks
noofdeope
ſum materi⸗
ſumſcd mal
elopſus t
lbohol ſe
wpllhy no⸗
unſilĩ pert
6 eo quider
bico aliſpe
e logrütu
i tolenerit fi⸗
depſeſcire iu
Gecido limt
ſtiuniniure⸗
hoefll nocg
ſdebo pol.
dedicit rap
nitacſihad
amalis vel
(nolit Fi
foꝛtid volu

— —,
=

gijad
lrat depen
ltinolin
ytno pccd⸗
giſont.
nuleriram
Cragguocat
honiebarin!.

ſimnenn
(Aſehel
Kenfnin
ehamst
Goſalieen

odc

voſſeſſo gen
WNN
ine Ning

entrenfnin

kideſmnliine

uetun in

=.
S
=☛☛ d‚
=
=
E

nogtunfmitne
retianm ſdatn
ideo Niti
eneeſolhehgt
ehisniemen
Mrecta Luren
itinfratene
b. unghecien
t poſttennpns
Cietranſmieri

atiimpeditt

onotunpoſn.

lpetendunhn
tianonimpette
bonorum vſek

rantigtondhe
erroꝛffdeintie
/bide danon

1

.
Utur dedapmofe

4
4
4

icilis Sol ho

in locroene
en. So ng
1.. 5l gn

mmno vitana

ignorantigt
ur porut e
noNNI

squehebeint.

bes nuglenſt
eſtciunslr
meiſipount
onulier oumn,
mnrr/
dereſrtioſi
elittet⸗
Foebenotun ſe
onninn unn
ounba.
nciſdet
cgnrereiti
Ncutuun un
Nlb nnhli,
Uinmmen
Nulannu,
4. 4 hooen

1

Doctoꝛ
peritꝰ ſi

dederit
malũ ↄſi⸗

liũ an ex⸗
cuſet ab
ignoꝛãtia
iuris.

Alia di⸗
ctio quẽ

klavſc;
de iure deliberan. So. hec ſᷣm illã. ⁊ meliꝰ ſoluit᷑ in ↄꝛio.

₰

ſm pau.de caſt.ibi.Secũdo limita pᷣdictam concluſionè
que habet ꝙ erroꝛ iuris excuſat mulierem/t pari ratione
ruſticũ quãdo non potuerũt cõſulere peritioꝛes. Iſta re⸗
gula notabiliter fallit in oĩbus his q̃ ſunt inducta ꝓ foꝛ⸗

ma actus /vel cõcernunt rigoꝛẽ iudicioꝝ inductũ ob pu⸗
blicam vtilitatẽ: hinc eſt ꝙ ſi mulier faceret teſtm̃ê/⁊ non
adhiberet ſeptẽ teſtes.⁊ alia q̃ ſunt ĩducta ꝓ foꝛma teſta

mẽti dato ꝙ faceret per erroꝛẽ iuris:⁊ qꝛ nõ potuiſſet cõ⸗

ſulere peritioꝛes in hoc non ꝓpterea excuſaretur mulier

nec actꝰ valeret.vt eſt glo.no.i.l.ambiguitates·j.de teſt.

Eodẽ modo ſi mulier nõ ꝓduceret inſtrumẽta/vel ꝓba
tiones.jtẽpus taxatũ a lege/ vel a ſtatuto:qꝛ iſtud reſpi⸗

cit rigoꝛẽ iudicioꝝ non excuſaret᷑ per erroꝛẽ iuris. Iſtã

regulã tradit bal.hic.in fi.⁊ milies allegatur ad hoc ⁊ ſe
quũtur oẽs moder.a ſaly.in.l.pe.jeo.⁊ bar.in.l.j.S.nũci⸗

atio.ff.de ope.no.nũ.Et milia addita ꝑ do.alex.adde ad

iſtam materiꝗ ꝙ ſi qͥs cõſuluit peritioꝛes ⁊ habuit conſi⸗
lium ſed malũ: tunc excuſat᷑ ne ſibi erroꝛ iuris noceat/⁊

tunc lapſus tẽpoꝛis ſibi nõ noceret ſᷣm bar.in.l.bonox.ff.
de bo.poſ.ſequũtur bal.⁊ alij oms h̊. Limita q̃ttuoꝛ no⸗
tabilibꝰ modis pᷣdictam cõcluſionẽ que habet qð malũ
conſiliũ periti excuſat ab ignoꝛantia iuris. Pꝛimofallit

in eo qui deꝑ ſe debet ſcire iura:vt eſt in doctoꝛe:qꝛ cre⸗

dẽdo alij perito non excuſatur ſᷣm bar.in.d.l.in bonop. ?
fl. ſequũtur bal.⁊ ſaly.⁊ alij oẽs hic.bar.ang.imo.in.l.ſi
cõuenerit.ff.de re iudi.que aũt ſint ille ꝑſone que debent

de ꝑpſe ſcire iura declarat bar.in.l.gñali.C.de tabu.lib.x.
Secũdo limita pᷣm bal.hic in.ij.q.dũmodo habeatur cõ
ſilium in iure a pluribus peritis:ſecus ſi ab vno tm̃/⁊ per
hoc ful.no.ꝙ iura noſtra loquũtur in plurali.l.in bonoꝝ.
ff. de bo. poſ. facit tex.in.c.ſtatutũ.in pᷣn.de pᷣſcrip.in.vj.

idẽ dicit raph.cu.in.l.ſi duo.ff.de acqui.here.Tertio li⸗
mita qñ habitum eſt cõſilium a bonis doctoꝛibus/⁊ non

a malis vel parũ peritꝭ ſᷣm fulgo.⁊ moder.hic ꝑ tex.l.qð

ſi nolit · S. ſi mãcipiũ.cũ glo.in v.medicũ.ff.de edil.edic.
foꝛtiꝰ voluit ſingu.ang.nec alibi legi:vt hic.ꝑ iaſ.in.l.pla

gij.ꝓad.l.flaui.de plagia.ꝙ ille qͥ cõſuluit doctoꝛẽ qͥ non

erat de peritioꝛibꝰ ciuitat nõ excuſat᷑ qð bñ no.Quarto
⁊ vltimo limita ſᷣm ang.i.l.termĩato.j.de fruc.⁊ lit.expẽ.
vt nõ ꝓcedat in eo qͥ coͤſuluit aduocatos de iure:qꝛ ſuſpe
cti ſunt:qð qualiter ꝓcedat dic:vt ꝑ do.alex.nunqͥd aũt
mulieri vel ruſtico ſuccurrat᷑ actione in factũ ad ĩtereſſe

cõtra aduocatũ vel iurisperitũ qui malũ conſiliũ dedit.

ponit bar.in.l.ij.in fine.⁊ in.l.inter cauſas ·S.ſi quis ea.ff.

manda.
S en⸗ NHelatam bo.poſſeſ.pupillo
Bnozum. Pnoſen tutoꝛ ⁊ iudex ĩ eiꝰ

SDddefectũ. h. d. ¶ Diuide in tres ꝑtes. pᷣma durat
NAvſcq; ibic ipſe aũt Scðᷣavſq; ibicniſi etiã ·. Ter⸗
in fl. C Op· ꝙ tutoꝛ petere nõ poſſit vt.l.potuit.j.

Item op.ꝙ non ſufficiat iudex ſed reqᷣratur tutoꝛ:vt di
cta.l.potuit.Sol.hic iudex ſciebat eum carere tutoꝛe /ibi
non vt hic dicitur. i ͦa caufa ivecitua iih
W uſta cauſa ĩpeditus ſi bo.po.
B icuq;. petijt infra tẽpus tpᷣa ſibi nõ
ycurrũt. h. d.¶ Hec lex hʒ plures lecturas ⁊ glo.
RG‚nö bicit quare ſint tot lecture: ſed ego ſignabo
cõtrarium extra glo.cuius timoꝛe ſunt hic lecture.
¶ Op.ſic hec.l.dicit ꝙ ꝑ quãcũq; cãm nõ petijt vt excu⸗
ſet:ergo ſᷣm hoc etiã ſi ĩ iure errauu excuſat᷑ ꝙ eſt õ.l.ma
tris.S.e.huius timoꝛe ſunt hic plures lecture:vt ptʒ hic ĩ
glo. Collige ergo ꝙ aut omiſit omnino petere ⁊ agnoſce⸗
re:⁊ tunc ſubaudi hic quãcũq; rõnem.ſ.iuſtam: vt ſic ex⸗
cludam iuris erroꝛem:vt.S.e.l.iur.aut petijt:ſed non iu
dice ſedente:⁊ tunc nil ſubaudio:quia non eſt neceſſe ꝙ ſe
deat:vt.j.e.l.fi.aut agnouit:ſed non petijt ſibi decerni:⁊
tũc nil ſubaudio:quia non eſt neceſſe ꝙ petat.
Ad ditio In hac.l.no.in verbo quãcũq; aliã ſᷣm
LEU. So. frãc.ð are.hic ꝙ lʒz dictio aliã de ꝑ ſe
⁊ abſolute poſita facit relationem ſimilium:vt eſt gl.in.l.

affectũ ha ſi fugitiui.S.de ſer.fugiti.glo.⁊ doc.in.c.ſedes.de reſcri.

beat.

2 glo. in.l.quidam relegatus.ff. de reb. dub. ⁊ tex.in.c.cuʒ

non ab homine.de iudi.bal.in.l.conuenticulam..de epi.
⁊ cle.tñ ſi habeat dictionem generalẽ ſecum annexam:vt
hic quãcũq; aliã de ſui natura videtur impoꝛtare:vt ali⸗
quid plus ſignificaret qᷓ; oꝛatio abſoluta:vt habetur ĩ.l.
baliſta.ff. ad trebel.⁊ in.l.generali·S. non ſolum.ff.devſu

Qui admitti ad bo.poſ. Qñ nõ peten.par. Fo.VII.

fruc.leg.tunc nõ facit relationem ſimilium. Adde tex.cũ
glo.melius pꝛobantem in.c.ſi tibi abſenti.in verbo quicũ
ꝙᷓ alius de pꝛeben.in.vj.⁊ in.l.jG. debitum.in fi.ff.de con
ſti.ꝑ quẽ allegat glo.in.d.c.ſedes.⁊ qð vult glo. reputata
ſingu. in cle.j. in verb. aut earũ darte de fo. coͤpe.
S icut excluſa ſunt
“ T V er b 02 um. verba ſolẽnia per ti
X tulũ de foꝛmulis:vel ꝑ.l.pꝛecedẽtem its exclu⸗
a dit vt non ſit neceſſaria petitio. ſz agnitio. hoc
dicit. Aduocati quid am faciunt ſic:qꝛ ſi ẽ aliquis qui nõ
poſſit de iure ciuili venire foꝛmant libellũ ſic: dñe iudex
dico mihi delatã bonoꝛum poſ.in bonis talis quã agno⸗
ſco:⁊ agnoſcere intendo/⁊ ideo peto me in po.bonoꝛum
her̃di.mitti:certe lʒ de conſuetudine ſit admiſſus libellꝰ
vt ſic vnico actu ſe expediant:videtur tñ ꝑ hanc.l. ꝙ pꝛĩo

debet es agnoſcere coꝛam iudice:⁊ poſtes libellũ foꝛma

re ⁊᷑ petere ſe mitti in poſ.per interdictum:quoꝛum bono⸗
rũ ¶ Eo addito iſte verſiculus legitur duobꝰmodis: vt
patet in gloſ.

Add itio . In hac.l:l.non illud qð voluit bal.ꝛ cy.

ꝙ in inſinuatione donationis non ſuffi⸗

cit pꝛeſentia tabellionis ⁊ teſtium:ſed requiritur pꝛeſen⸗

tia iudicis.Adde ꝙ pau.de ca.in.l.acta in pꝛin.ff. de re iu
di. dicit ſe defacto conſultum ita reſpondiſſe ꝑ rationem
de qua ibi per eum ⁊ ſequitur ibidem do.alex.imo. ſʒ nul
la auctoꝛitate adducunt ⁊ miroꝛ ꝙ non allegauerint cy.

bal. hic expꝛeſſe.⁊ idem tenet ymo. in effectu in commen

to.c.cum contingat pe.car.in verſic.quid autem de iure

iur. ? ita ałs dicit iaſo.ſe habuiſſe de facto conſulere.

Quando non petentium par⸗

tes petentibus accreſcunt.
MRubꝛica.
AVbt ceſſabat legiti⸗
R Botiens ma ſucceſſio ⁊ exta⸗
bãat liberi:quoꝛum quidã agnoſcebant
ouidã nõ / poꝛtio nõ agnoſcẽtiũ accre⸗
ſcit alijs.h.d.hec lex hʒ quattuoꝛ lec.⁊
NAratio eſt qꝛ videtur innuere ꝙ ideo hzʒ
Alocum iusaccreſcendi:qꝛ ceſſabat legi

—tiima ſucceſſio quaſi dicat ꝙ in legitia
ſucceſſione locũ non habeat ius accreſcendi:qð eſt cõtra

—

l.j.S·his ira .de cadu.tol.⁊ ideo pone quartã lecturã q̃ ẽ

communis cvera q̃ pꝛocedit ſine ſcrupulo:⁊ etiam tertia
¶ Et vt alie lee appareãt oppo.ſic ablatuii abſoluti reſol
uuntur in conditionem: ⁊ ſic facit argueri a cõtrario
ſenſu / vt. l. ſi pꝛocuratoꝛem . S.ſi ignoꝛate ff. man. 2.l. j· G.
huius rei.ᷣff. de offi.e.cui manda.eſt iuriſ. cùm ergo hic di
cat ceſſante legitima ſucceſſione habere locum ius accre
ſcendi:ergo ſi non ceſſat legitima ſucceſſio non habet lo⸗
cum ius accreſcendi qñ qð eſt contra.l.j.S.ſi nemo.ff ad
tertul.⁊.d.l.vnica/S.bis ita.huius timoꝛe ſunt hic quat⸗
tuoꝛ lec.⁊ pꝛima lec.nõ pꝛocedit:qꝛ licet repudiãs exvno
capite poſſit venire ex alio hoc eſt verũ qñ in eadẽ linea ⁊
gradu non ſunt.alij ałs repudians ex vno capite non ad
mittitur ex alio. Secũda lec.non pꝛocedit qꝛ quãtũcũq;
ſui ſunt neceſſarij hr̃des ð iure ciuili:⁊ ſic repudiare nõ

pfit: ſ tñ de iure pꝛetoꝛio pñt abſtinere:⁊ ideo eo iure hʒ

locum ius accreſcendi. Itẽ quãtũcũq; ſunt ſui poſſũt re
pudiare ⁊ ſibi ſtatim pꝛeiudicant non expectato ſpacio
xxx.annoꝝ: aut ergo repudiant:⁊ idem eſt in ſuis qð in
emancipatis:qꝛ nunq; admittuntur/a non pꝛocedit hec
lex. Si aũt non repudiant:ſed omittunt:tũc poſſet ſuſti⸗
neri hec lectura hoc modo/qꝛ non dico ꝙ in legitima ſuc
ceſſione non habeat locum ius accreſcendi. Sʒ dico ꝙ ſi
filij emancipati ſunt ⁊ infra annum non adiuerit poꝛtio
eoꝛum accreſcit alijs: ſecus eſſet ſi eſſent in poteſtate: qꝛ
tunc per lapſum anni non excludẽtur /nec alijs accreſcèt
ſed per triginta. Tertia lec.eſt plana / quarta eſt planioꝛ.
¶ Wodo quero an poꝛtio alioꝛum accreſcat ipſo iure: ⁊

dic ꝙ ſic ſi eodem iure venint 4 ten quero an accreſcat Poꝛtio
. lam diei l.minoꝛ.ff. de acqui.her̃. an accre⸗
tu dic contra quia ibi loquitur in caſu ſpãli quando mioꝛ ſcat ĩuitis

inuitis.Quidam dieit ꝙ nõ per

coheres admittit᷑ ⁊ bñficio reſtitutionis abſtinuit.¶ Itẽ
qro pꝛo qua parte accreſcat/⁊ dic vt glo.

„

6

¶ In gloſ. que incipit caſus ibi ĩ eo.capite.at hic erant
alij in eodem capite:ergo non poteſt ſibijpſi ſuccederevt
agnatus:⁊ ideo hec lectura non eſt bona.ꝗ In eadem gl.
ibi ſʒ de iure pᷣtoꝛio ſecꝰ.⁊ ſic loquit᷑ de iure pᷣtoꝛio ⁊ iõ de
iure pᷣtoꝛio pᷣt hr̃e locum ius accreſcẽdi ⁊ ideo hec lec.nõ
eſt bona.¶ In glo.que incipit ſed an ipſo.ibi ſʒ cũ pr̃ono.
vbi diuerſo iure veniunt non habet locum ius accreſcen
di vbi eodem iure ſic:⁊ tunc ipſo iure:⁊ ideo ſemper ipſo
iure.hoc dicit iaco.bu. .

BDe bonozũ poſ. m tab ulas.
Mubꝛica.

ſum ⁊ vult ab inteſtato ſuccedere.Alio
* modo quando vnus dicit teſtamentũ
derc hec lex bꝛeuiter hoc ĩtẽdit: vbi
ab inteſtato:n
ter vult ſuccedere. . .
Adire an Spponi. ꝙ poſſit adire ab inteſtato iſte qui eſt pꝛo⸗
poffit s ximioꝛ: nam qui vult ab inteſtato ſuccedere videtur vel⸗
ab inteſta le omnia que ſunt neceſſaria ad illud: vt.l. pꝛo herede · S.
to papinianꝰ.æ. l. illud.ff. de acquir.hr̃d. cum ergo iſte appel

—

latoꝛ velit ab iteſtato ſuccedere: quare non pt appellatio
ni renũciare ⁊ remanebit firma ſententia: ? ſic erit certũ

ꝙ teſtamentum nõ valebit:vt.l.ad ſolutionem.j· de re iu.

2 hac ratione non pꝛocedit lec. ¶ Item op. ad egndẽ ꝙ de

beat diſtingui an ego dicar feciſſe falſum ⁊ poſſim adire/
an alius ⁊ non:vt.l.cum teſtamentum.ff. de acqui.hered.
aut hic loquitur indiſtĩcte:ergo male.So.ↄꝛiũ loquitur
quando quis vult de iure ciuili ſuccedere : at hic de iure
pꝛetoꝛio volebat bo.po.accipere quo indiſtincte non po⸗
teſt.ſed pꝛopter pꝛimum contrariũ no pꝛocedit hec lec.

⁊ ideo pone ſecundam.ſ.quando idem vult ſuccedere ab
inteſtato ⁊ falſum dicit teſtamentum ⁊ oꝑ.de dicta.l.cum

teſtamentum. x ſo. vt dixi.Collige ergo ꝙ aut volo ſucce
dere de iure ciuili:⁊ tunc pꝛocedit diſtinctio.lł.cum teſta⸗

mentum. aut volo ſuccedere de iure pꝛetoꝛio: ⁊ tunc aut

ego qui dicebam falſum ⁊ volebam ab inteſtato ſuccede
re appellauerã:⁊ poſſum renunciare appellationi.
Appella⸗ Ad diti Ex hac lege habes regulam qꝗð pendẽ⸗
tione pen⸗ 10 te appellatione nihil eſt interim innous
dẽte nil ẽ dum:vt hic:⁊ in toto ti.ff.nil noua. appellatio penden.⁊
inouãdũ. lex ex illo ⁊.l.minime:Xj.de appel.ſicut nec pendente nulli
tate ſententie ſᷣm bar.in.l.jqquando pꝛouo.non eſt neceſ
ſe:⁊ bal.ĩ aut᷑.que ſupplicatio ad fl.S. de pꝛecib.imper.ol⸗
fer. huic ex pꝛedicta regula no.qꝛ ſepiſſune contingit ꝙ ſi
iudex eccleſiaſticus inhibeat iudici ſeculari ne pꝛocedat
.in aliqua cã q̃ foꝛte aſſeri᷑ vſuraria pone ꝙ poſtea ipe iu⸗
dex eccleſiaſticus reuocet talem inhibitionẽ pars appel⸗
lat a tali reuocatione ad papã certe pẽdente tali appella⸗
tione iudex ſecularis non poteſt pꝛocedere:⁊ ſi pꝛocede⸗
ret totum eſſet nullum ita determinat fede.de ſe. in conci.
lxxxviij.ĩcip.nico.petri /que refert ⁊ ſequitur do.anto.de
bu. in. c. tuã.in.ij.q in ver.quero pendẽte queſtione de oꝛ
di.cog.do.alex.in conci.lxiij.in.iij.vol.qð incip.in cauſa
⁊ lite vertente inter tho.qð no.qꝛ per hunc modum pote
ris in effectu trahere cauſam a manibus iudicis ſecular
iſta tñ regula ꝙ appellatione pendente nil ſit innouandũ
fallit in multis caſibus:de quibus vide gl.magiſtram. ꝛij.
q.vj.in.c.appellationem ſpe.in ti.de appel·S· pe. in pnc.
vbi. xvj.fal.ad hanc regulam cano.in. c. bone. de appel.
hal. in.l.ſi quis filio exheredato:S· hi autem. ff. de iniuſt.
rup.cum alijs cõcoꝛd.de qͥbꝰ hic ꝑ do.alex.⁊ vide hic ꝑ
iaſo.may.hic in verſic.tertio no.ex hoc tex.ſᷣm cy. alber.

bal.⁊ ſaly. ꝙ licet non appelletur de iure ciuilia ſententia

lata ſuꝑ cã poſſeſſoꝛij.l.vnica.j.ſi de momenta.poſ.fuerit
appel.de quo plene per panoꝛ. in.c.cum ad ſedẽ. ⁊? ibi gl.
cx.de reſti.ſpol.illud verum eſt in poſſeſſoꝛio facti: ſecus
eſt in poſſeſſoꝛio iuris:vt in hac.l.verũtamen ſᷣm ia.may.
hic iſtud non colligit᷑ ex tex.noſtro hic:qꝛ ſententia q̃ hic
fuerat lata nõ erat lata ſuꝑ poſſeſſoꝛio iur::ſᷣ erat lata ſu⸗
per falſitate teſtamenti ita ponderat iſtũ text.bald. in.l.

— Hec lex logit᷑ duo⸗
End ente. bus modis. Uno
modo in eo qui dixit teſtamentum fal⸗

Gfalſum ? alius vult ab inteſtato ſucce⸗
oubium eſt de viribus teſtamenti: nec

ec ex teſtamẽto ſucceſſio locum habet.hoc
dicit. ¶ Pone pꝛimo lec. quando vnus dicit falſum ⁊ al⸗

Butrigarij Gcda pars ſuꝑ Bexto libꝛo Codicis

poſt ſententiamj.de ſentẽ. ⁊ inter.ideʒ bal.plenius in.l. .
fi.colũ ·.j ſi de momentanea poſſeſſione fuerit app.tu ta⸗
mẽ tene menti:qꝛ ſepiſſime cuenit in pꝛactica.Tres no.li

mitationes ad regulam ꝙ a ſentetia lata ĩ poſſeſſoꝛio nõ

poteſt appellari de iure ciuili.pꝛimo no.ꝙ quis appella⸗
ri non poſſit:tñ ſi iudex a quo fuit appellatum detulit vel
admiſit appellationem poterit appellans in ea obtinere

ita ſingu.limitat bal.in.l.poſt ſententiam.in.ij.colj.de ſẽ

ten.quem ſequitur ſimpliciter domi.alex.in cõci.x.in.iij.

vol.quod incipu ponderatis in pe.coł.ad fi.et ſequenti.
Limita ſecundo ꝙ in cauſa poſſeſſoꝛij ab inoꝛdinato pꝛo

ceſſu poteſt appellari. Ita limitat bald.ſingul.reputans

no. dignum in. c. ex conqueſtione in.j.colł.de reſti.ſpolia.

nec alibi legi.Tertio ⁊ vltimo limita ꝙ licet a ſentẽtia la
ta in cauſa poſſeſſoꝛij non appelletur de iure ciuili: tamẽ
bene põt dici de nullitate ſᷣm bal.in.d.l.vnica.ĩ pe.col .
ſi de momen.poſ.fue.appel.⁊ in.l.j.in.j.col.vbi oĩno vide
as balj/quando pꝛouo.nõ eſt neceſſe ⁊ ſequitur do.alex.
imo.in pꝛeallega.conci.x.in.iij.vol.in.iiij.col.

&& Ubi teſtamẽtum eſt ĩ ſcri Bo. poſ.
3 G n 02 m ptis habet locum bo. poſ. hʒ on
4 ſm ta.vbi ſine ſcriptis habet locumvtilis ᷣm vbi teſtm

MEaA ta. vel ' m nuncupationem. h. d. Eiſcriptj.
¶ Op. ſic hec.l.dicit ꝙ debeo pꝛobare ꝙ vij teſtes abrfue
rint/nec dicit per quot teſtes pꝛobem:ergo pꝛobabo per
duos teſtes: vt. l. vbi numerus.ff. de teſti. Sed lex requi⸗
rit maioꝛẽ pꝛobationẽ in vltimis voluntatibus:vñ vide

tur obſtare.l.hac conſultiſſimaj.qui teſta.fa.po.⁊. l. hac

conſultiſſima de teſta.huius timoꝛe mar.confitetur opi⸗
nionem/⁊ reſpondet ad ↄꝛiũ:ꝙ autvolo pꝛobare ſolem⸗
nitatem/⁊ ſufficiunt duo:vt hic:aut de veritate/⁊ tunc re
quiruntur pꝑlures:⁊ hoc ipſe pꝛobat:quia qñq; poteſt eſſe
queſtio de ſolemnitate:⁊ tamen non de veritate/nam he⸗
res poteſt confiteri legatum relictum ſi dicat ꝙ in minus
ſolemni teſtamẽto fuit relictum:vt inſti. de fideicõ.here⸗
di·S. fl.glo.tenet contrarium.quia quis nõ poteſt cogno
ſcere qualitatem niſi cognoſcat ſubſtãtiam vt.l.eius qui
in pꝛouincia.ff.ſi cer.pe.ergo opoꝛtet ꝙ teſtes deponant
de ſubſtantia teſtamenti ſi debet de ſolemnitate pꝛobare:
nam licet poſſit eẽ q̃ſtio de ſolẽnitate ita ꝙ nõ ð vᷣitate:tñ
pꝛobatio non põt fieri de vno quin fiat de alio.pꝛeteres
iterrogabitur teſtis quomodo ſcit ꝙ teſtabatur vñ opoꝛ⸗
tebit ꝙ dicat de veritate rei:⁊ videtur caſus . de teſta.l.
lueſtionem. in fl .ꝓ de fideiuſ.⁊ ſi dicas nonne ſi hr̃s con⸗
ltetur relictum/ teſtes pꝛobant ſolemnitatem /hocſuffi
ciet.Rñdeo non:qꝛ hr̃s confitetur relictum in minus ſo⸗
lẽni teſtõ teſtes pꝛobant ſolẽnitatemvnius teſtamenti/⁊
quid ſcimꝰ nos ꝙ ſit illð ĩ eſt relictum legatum:⁊ ſi di⸗
cas pꝛeſumitur illud niſi pꝛobetur:vt.l.ſi frumentum..ſi
plures.ff. de rei ven. Reſpondeo hic non pꝛeſumitur plu
ralitas:immo pꝛobata eſt:qꝛ vnus confitetur vnum teſta
mentum minus ſolemne: alius pꝛobat aliud ſolẽne: er⸗
go nõ ſufficiunt duo teſtes niſi eatenus vt impediant adi
tionem ab inteſtato:vt.S.l.ꝓxi.

De bonoꝛum polleſlione
contra tabulas Mubꝛica.

r Mupto teſtamento per cõ Legata
4 B Ib er 1. tra ta. debentur legata ſo an Pſtent
DDESAum quibuſdam pſonis h. d. Uenio oib; ſite⸗
Aad glo. rubꝛice ⁊ quero quare hic ti. ſe⸗ ſtametum
quatur pꝛccedẽtẽ cũ in.ff.pᷣcedat.Re⸗ ſit rupruz
ſpõdeo.l permittit variari pꝛopter re⸗ ꝑõtabu.
ſpectus varios:vt.l. papinianus· S. ſʒ
X Mec impuberis. ff. de iĩoffi.te. modo ita
eſt ꝙ aut cõſideras dignitatem:⁊ dico ꝙ m ta.eſt digni⸗
oꝛ:quia nititur ex voluntate defuncti:⁊ hac ratione atten
ta pꝛecedit hic:aut conſidero oꝛdinem decernẽdaꝝ:⁊ di
co ꝙ pꝛimo decernitur contra ta.quia ea locum habente

non poteſt locum habere ̃m ta. ⁊ hac ratione pꝛecedit in

ff. ¶ Item op ꝙ pꝛeſtentur legata omnibus:vt· de li. H.
aut᷑ ex cauſa.dicit gloſ.ꝙ hec coꝛrigitur ⁊ male:quia hic
loquitur de pꝛeteritione ibi de exheredatione vel pꝛeterir·
tione que pꝛo exheredatione habetur:vt patet in coꝛpo⸗
re vnde ſumitur. “””Ms
Item op. de. l. j.?. iij. ff e. So. vt glo. ¶ Item op. de.l. qui

dam:j de fideiuſ.So.vt glo.

Nebone
ddit

nt eiuerf
nl conen
gitfenet
.

— —
☛ ——

=
☛, =

,
lentatio
ſogoinl.
fn.
Ntqpime
lrulus/
nolſini
vheloqtun
nunatermin
ghenrizind
Vyer.ſign
en io. der
fica inpꝛun

uoceteros
Uopoſthummn
locvomodo
ſenanteßſit
Ciinventret
.CO
leſtamentun
Adrumpec
dicitgeſtn
yeldic de
lurad fump
r ad umpe

anere am⸗
uneconcumita
ioreumnons
Vjlporoſedbo
ſtanfmtag

¹ Minthocfan
Pefamentum
Ulegarsalig
ſeinreciulk
otyel dieg

4
nitte
ergopzobagg
Ki Segletnn
utqtibs: in
ſafa ho 1 e
Ir confitetur ,
loprobareſct
Voritatefrtm
viagſichont
everitateſnnte
ſidicetginnmng
ſti deficktln
is nöͤhotet
kütiamntletre
teſtes dopoen

Nemniteteprdn

tugnoſtri
lutdeeliopin
eſtabatur ign
calis dent
nonne ſihitn
nnitatem be
ictumin minse
hins teſant
Imleganuma
lfifmumemm
nonpreſurinnn
ohftenrfuunt
at aluuſcine
ustitheint

De bono. poſl. cõtra tabu. Bnde liberi.

FI. Adde dum dicitur in tex. huiꝰ legis.in
Solis di⸗ Add itio ybo ſolis iuncta.gl.ꝙlzʒ dictio ſolis ſit
ctio eſt ta⸗ taxatiua:⁊ ſic excluſiua.l.is ſolis.ff.de condi.indebi.⁊.l.

xatiua.

aduerſus.S.ſi ad. rem iud.tamẽ nõ excludit ꝑſonas ſimi
les / vel cõnexas. vnde dicit archi.in. c. ij. de accuſa. in. vj.
quẽ refert ⁊ ſeqtur bal.hic ꝙ ſi ſtatutũ dicat ꝙ ſolus epi
ſcopus faciat non intelligitur excludi capłm ſuum eo qꝛ
non excluditur id qð eſt cõnexum. Et idẽ gñaliter ꝓce⸗
dit in oibus taxatiuis ꝙ non excludant caſus ſimiles vł
ſimilem rationẽ habentes.l.ob es.cum glo.j.j..de pᷣdi.mi
no.glo.in.l.ſerui noĩe ⁊ ibi bar.ff.de vſuca.bonus tex.in
l.j·&.j ff. ſi mẽſ.falſum mo.dixe.bar.in.l.ſi cõſtante.in pᷣn.
in.ix.q.pꝛime ꝑtis pꝛĩcipalis ff.ſo.ma.facit qð dicit bal.
in.l.nullus.j.ad.l.iuli.maie.ꝙ dictio taxatiua excludit ſo

lum diſſimilia facit glo.no.iũcto tex.in.l.fi.j de reuo.do⸗

na. que loqtur in penalibus/⁊ ſequũtur cy.⁊ ſaly.ibi. Itẽ

natura termini taxatiui eſt excludere extranea:ſed cũcta
ꝑtinentia indulgere cle.exiui in ver. cum autem natura.

de ver. ſign. quem tex.ad hoc reputat aureum/⁊ ſingu⸗

Bo. poſ .

larem io. de ana. in conſi.xxxvj. vtrum cõfaui.lud. in.l.
vnica.in pꝛin.ff.ſi quis ius di.non ob.
EA S

ꝛeterito poſthumo te⸗
Oſth umo Eeseern ẽ ruptũ ⁊ põt eti⸗
VQIam contra ta.intẽtari ad rumpendum. hoc di⸗
Ha ReAcit. ¶ Ad euidẽtiam eſt ſciẽdum ꝙ olim poſthu
mus poterat ĩiter ceteros exheredari hoc modo talem in
ſtituo ceteros exheredo/ recte intelligebatur exhereda
tus poſthumus.hodie oʒ nominatim exheredari / ⁊ ſi di

cas quomodo nominutim põt exhr̃dari cũ nõ habeat no

men anteq; ſit natus Rũñũdeo ſufficit ꝙ dicat poſthumum
qui in ventre eſt exheredo:vt.l.maximum. in fl.j.de li.pꝛe
ter. ¶C Op.ꝙ hec lex ſibi implicet contraria:quia dicit ꝙ
teſtamentum eſt ruptũ:⁊ poſtea dicit ꝙ datur contra ta.
ad rumpẽdum.So.poſſum dicere ꝙ in pꝛima parte dum
dicit ꝙ eſt ruptum exponam.i.rumpẽdũ ꝑ g ta.vt ſequit
vel dic ꝙ de iure ciuili eſt ruptum:⁊ ideo eo iurenon agi
tur ad rumpẽdum: ſed de iure pᷣtoꝛio nõ ẽ ruptũ:⁊ nõ agi
tur ad rumpẽdum.¶ Modo quero an contra ta. poſſit cõ
currere cum ſᷣm ta.⁊ dico ꝙ g ta.que datur patrono be⸗

g tabu.an ne concurrit cum ſm ta.qꝛ non ẽ ei omnino oppoſita: qꝛ
poſſit con per eam non aduocãtur omnia bona:ſed ſolum legitima
currere cũ poꝛtio:ſed bo.po.contra ta.que datur alijs non concur⸗

bo poſ. ʒ
tab.

Emãci ⸗

toꝛio:vel dic

rit cum ſm ta.qꝛ eſt ei oĩno oppoſita:quia reuocat omnia
bona:⁊ hoc fauoꝛe filioꝝ vt ſoli habeant bona.⁊ ſi dicas
ſi teſtamentum impeditur adiri ꝑ pᷣ ta.quomodo deben⸗
tur legata aliquibus.Rñdeo foꝛte g ta. non unpedit adi
ri de iure ciuili:lʒimpediat bonoꝛũ poſ.ſᷣm ta.de iure pꝛe
ꝙ vident᷑ legata ꝑentũ ab inteſtato repetita

Bnde liberi.

g&

Durante cauſa teſtati non habet locũ
SrrEEX. Cauſa inteſtati h. d.
Bi ſe Edictum ſucceſſoꝛium de iure ciui
N Eli non hʒ locum in ſuis:ſed de iure
Apꝛetoꝛio ſic. h. d.

DarAAd euidẽtiã ẽ ſciẽdũ ꝙ gl. bis repetit ſeipᷣaʒ
⁊ dicit idẽ/⁊ rõ fuit qꝛ pꝛĩo poſuit gl.io.ſiẽ eã iuenit poſt
ea ĩuenit gl.hug.⁊ eã poſuit ad cõtextũ ⁊ incipit ibi. Itẽ
ideo dicit maxime:⁊ idem dicitvna ꝙ alia.i Itẽ eſt ſciẽ⸗

patꝰ qͥ iuñ dum ꝙ emancipatꝰ de iure ciuili non põt ab inteſtato ſuc
poſſit ſuc cedere:ſed de iure pꝛetoꝛio. Itẽ ꝙ ſuus eſt hr̃s patrisve⸗

cedere ab

inteſtato

lit aut nollit:⁊ ideo nepos qui poſtea eſt heres patris in⸗
uenit bona patris ⁊ aui commixta:⁊ cum pr̃na repudia⸗
re non poſſit cum in eius poteſtate reſiderit:ergo nec bo⸗
na aui poteſt repudiare:⁊ hoc de iure ciuili:ſed de iure pᷣ
toꝛio habet bñficium abſtinendi. Itẽ eſt ſciẽdum ꝙ aut
pr̃ ⁊ nepos ſunt in poteſtate aui:⁊ tunc nõ põt neposvnã
repudiare ⁊ aliam amplecti/rationibus duabus ſupꝛadi
ctis queveniunt ex eodemfonte:vt.d·g.ſui.aut vterq; eſt
emancipatus:⁊ tunc de iure ciuili nõ poteſt ſuccedere ne
pos auo:immo opʒ ꝙ veniat de iure pꝛetoꝛio:⁊ ideo vnã
hr̃ditatem poſſet habere ⁊ aliam omittere: aut pater eſt
in poteſtate/⁊ nepos eſt emancipatus:⁊ tunc cum pater
qui eſt ĩ poteſtate aui ſit hr̃s velit nolit aui:⁊ ſic bona ſũt

cõmixta nõ pot nepos habere bona aui ⁊ repudiare pa⸗
terna. Aut filius eſt emacipatus ⁊ nepos in ptãte: ⁊ tunc᷑
ſunt conſideranda tria iur a. Pꝛimũ eſt ius antiquũ.Se
cudum ꝙ filius oĩno repellitur: qꝛ incognitus de iure ci
uili ⁊ ſolus nepos admittitur. aliud eſt ius inductũ per ti
tu.de cõiũgẽ.ſᷣm ꝙ admittuntur pariter filius ⁊ nepos.
Tertiũ eſt ius aut᷑.de hered ab inte. ᷣm quod ſolus filiꝰ
ſucccdit.hʒ ergo hec lex tres lec. Pꝛima eſt qñ vterq; eſt
in ptate. Scðᷣa qñ vterq; eſt emãcipatus.Tertia qñ filiꝰ
eſt in ptate ⁊ nepos emacipatus.OQñ vero filius eẽt emꝗ
cipatꝰ ⁊ nepos in ptãte non põt loqui heclex: qꝛ de iure
ciuili ſuccedit nepos auo.(¶ Modo his pᷣmiſſis ponelec.
⁊ pꝛimo illã qñ ſunt ambo in ptãte ⁊ ſi tũc queras q̃re di⸗
xit maxime emãcipatus: Rñdeo qꝛ ſi nepos eſſet emãci⸗
hatus duplici rõne non poſſet venire ad bona aui repu⸗
diatis pr̃nis. Pꝛima qꝛ cũ filius eſt in ptate patris ẽ he⸗
es auivelit aut nolit /⁊ ita bona ſũt cõmixta. Scdᷣa rõe
qꝛ filius excludit nepotẽ cũ eũ pᷣcedat nepos eſt emãci
patꝰ ⁊ de iure ciuili ſuccedere nõ poteſt. Sed quando eſt
in poteſtate excluditur:quia pater fuit neceſſ ario heres
aui:⁊ ſic bona fuerũt cõmixta ⁊ nepos eſt neceſſario hr̃s
patris ergo ⁊ aui ⁊ hac rõe ſola vel duabus que ab eodẽ
fonte ꝓcedũt excluditur:mõ nepos de iure ciuili lz ſecus
it de iure pꝛetoꝛio ⁊ ideo dixit maxime.

Fo. VIII.

¶ Op ſic/filius hodie põt abſtinere a bonispr̃nis /ergo Filius an
de lure ciuili põt venire ad bona aui. vt ĩ· S. ſui. ĩſti. de he poſſit ab=.
redũ q̃li.⁊ differentia. Dicit glo ꝙ ille. S. coꝛrigit hanc le ſt inere a
gẽ cũ ille ſit iuſtiniani.Alij dicũt contra.nãꝗ cõpilatiovl⸗ bonis pr⸗
tima.C. fuit poſt cõpilationẽ inſtitutionũ:⁊ ideo nõ põt nis.

iſtã coꝛrigere vt ꝓbatur.S. de emẽda. Ciuſti.l. j. in pnci.
Verũtñ qui volunt glo.defendere dicunt ꝙ habito reſpe
ctu ad cõpilationẽ gioſ.male diceret. ſ. qꝛ ille · S. eſt iuſti⸗
niani. ⁊ ideo põt hanc coꝛrigere nam.l.in ſuis ſ. de teſta.
mili.coꝛrigitur.inſti.q ma.non pñt.Sed alia rõne dicunt
contra glo.qꝛ.S.ſui.non dat ptãtem abſtinendi de lure ci
uili / ſed recitat ius pꝛetoꝛiũ.aut ergo dices ꝙ illud nouũ
inducat᷑ de iure ciuili/a⁊ male dicis: qꝛ ille nil noui indu⸗
cit ſed recitat ius pꝛetoꝛiũ. aut dices ꝓ eſt nouũ de iure p
toꝛio ⁊ male dicis:qꝛ cũ hic de iure iſto per hanc legẽ po
teſt de iure pᷣtoꝛio venire ⁊ non ciuili⁊ eſt poſterioꝛ q; ſit
ille. ergo nõ inducit ilud nouũ per illũ · S. ⁊ huic ratio⸗
ni non eſt dare reſponſum niſi dicas ꝙ eo ipſo ꝙ iuſtinia
nus cõfirmat ius pꝛetoꝛiũ videat᷑ de iure ciuili poſſe ve⸗
nire. Sed dñs Mar.ĩpugnabat glo.alia röne:na dicit ip
ſe ꝙ vbicũq; qͥs vna via venit/alter non põt venire eadẽ
via ſi nõ eſt ſibi aꝑta.cũ ergo ius ciuile faciat ſuũ heredẽ
adeo ꝙ nomẽ nũq́; admittit:ergo eodẽ iure ciuili non ve
niret nepos:qꝛ ſic duo erũt heredes inſolidũ ⁊ dñi rerũ.
Sed poſſes rñũdere ⁊ dicere ꝙ ĩmo poſſit venire de iure ci
uili cũ iuſtinianꝰhic ↄfirmet.ſicut dicimus ꝙ hodie filij
emãcipati de iure ciuili veniunt per aut᷑.de here. q̊ ab in⸗
teſt. Oꝛeterea nonne ſi quis venit de iure ciuili rüpit te⸗
ſtamentũ:⁊ veniũt alij ad ſucceſſionẽ de iure ciuili⸗ certe
ſic. vt l.poſthumus · S. ſi qͥs ex his.ff de moff teſt. Sʒz dñs
Varti. dicit ꝙ ſemper de iure ciuili nepos inuenit viã ſi
bi pᷣcluſam ⁊ hoc eſt ſatis pꝛobabile ⁊ magis tutũ qᷓ; glo.
nã cũ hec lex faciat mẽtionẽ de · S.ſui:⁊ dicit de iure ci⸗
uili venire non poteſt ergo patet ꝙ per · S. ſui. non poteſt
venire de iure ciuili. ¶ Item opponitur ꝙ etiam iure
ciuili poſſit repudiare hereditatem.vt inſti. de legi. agn.
ſuc.S.placebat.⁊ ſic edictum ſucceſſoꝛiũ locũ hẽat ctism
de iure ciuili in ſuis. Solu.hic loquitur in ggnatis non
ĩſuis:⁊ hic in ſuis.¶ Itẽ op.ad idẽ de l.ſcripto.ff. vñ li.
So.hic nepos tꝑe qͥ còſtat ipᷣm auũ deceſſiſſe iteſtatũ ꝓ⸗
cedit᷑ a pr̃e qᷣ de iure ciuili nõ poteſt repudiare ibi non.
Itẽ op. ad idẽ de.l:.fi.ff. de cõdi.ĩſti. Sol.vt glo.vel me
liusvt pᷣcedẽs ↄꝛiũ.¶ Itẽ op.qͥ negat ſe heredẽ nihilomi
nus tñ poſſet adhuc ſuccedere vñ videt ob..l.filij matrẽ.
S· j. ff ad tertullia.So.vt glo.qꝛ hic accipit negat.i.repu
diat.¶ Itẽ op.ꝙ aliter ſumat᷑ negat.vt.lſi putas.ff. de pe
ti.heredi.So.fateoꝛ.nã tribus modis ſumitur negat.vt
dicit glo.quã nota ⁊ quotidie aduocati multũ pꝛacticãt
nã faciũt ꝙ ĩterrogatꝰan ſit heres dicit nõ adeo ⁊ adhuc

põt adire vſq; ad anũ. Verũtamẽ iudex poſſet abbꝛeuia
4

re tpᷣs ex cã.vt.l.ꝓꝑãdũ in pᷣn.S.de iudi.Mõ expediuipᷣ

ndex pᷣt
bꝛeuia⸗

mã ꝑtẽ glo.pᷣme venio ad ſcdaʒ que idẽ repetit ſolũ tuno re tpᷣs ex
re vniꝰ ↄꝛij talis dictio qͥ facit ↄditionẽ maxie qñ refert᷑ cauſa.

ad futurum ⁊ ad indeterminatum.vt.l.nuꝑ.ff. de leg.iij.

Wͦ

Gutrigarij Gcda pars ſuꝑ Bexto libꝛo Codicis
2.l.ſtichũ qui.de le.j.At cõditio inducit argumentũ a cõ ſubtiliter inſpicias in.d.S. poſthumi.dum dicit ꝙ ratio ẽ itnſ
trario ſenſu:vt.l.ſi ꝓcuratoꝛẽS.ſi ignoꝛãtes.ff.man.⁊.l. quia donec eſt in vẽtre habetur pꝛo iam nato:de quo dic ſen nmn
· S. huiꝰ rei.ff. de offi.e.cui mã.eſt iuri.Tu g̊ dicas ꝙ hec ꝑ iaſo.in.d.l.poſthumus.vbi vide vltra bal. hic. vide iaſ. nnen dee
lex nõ põt venire ad bona aui de iure ciuiliqͥ negat ſe pa may.in. iij. colla. enumerantem caſus in quibus quis eſt n munlar
tris hr̃ᷣdẽ:ergo ſſi non negat ſe hr̃dem pr̃is põt venire de ſuus:⁊ tamen non eſt in poteſtate:⁊ quantum ad pꝛeſen⸗ iielgri
iure ciuili ad bona aui relictis pr̃nis. Sed hoc eſt fallum tem materiam attinet. Adde ꝗ' vltra modos ſuccedendi ene
vt ꝓbabo:ergo male dicit hec lex. ꝙ autẽ ſit falſum ꝙ de⸗ tã de iure ciuili qᷓ; pꝛetoꝛio:vt hic plene habes: dicas ta⸗ Succedẽ e

beat eẽ differẽtia an repudiat prna/an nõ / ſic oñdo.Aut
pater adiuit hereditatẽ aui/⁊ tunc cũ ſint bona cõmixta
nõ põt nepos habere bona aui ſine pr̃nis/nec ecõtra:aut
repudiauit pr̃na bona aui/⁊ tunc ſint due hr̃ditates:ne⸗
pos põt hẽre bona aui /ſiue repudiet pr̃na ſiue nõ.⁊ ideo
non refert/an repudiet pr̃na / vel nõ. Huiꝰ timoꝛe eſt hic
iſta ſcdᷣa pars glo.q̃ ſoluit hoc ↄꝛiũ dicens ꝙ hec lex vo⸗
luit ponere caſum indubitabilẽ/in quo nepos vllomodo
nõ poſſit habere bona aui / niſi de iure pᷣtoꝛio:ꝙ eſt qñ pa
terna bona repudiat cũ ſi appᷣhẽderet pr̃na eſſet dare du
os caſus in qͥbus nepos poſſet hẽre bona aui de iure ciui
li. Unus eſt ſi nepos eſt in ptãte pr is:qꝛ de iure ciuili ca
piet bona eiꝰ ⁊ aui. Secũdus eſt /ſi eſt emãcipatꝰ a pr̃e q
caſu lzʒ de iure pᷣtoꝛio ſuccedat in bonis pr̃is:hʒ tñ bona
aui eo iure quo hẽbat pr̃ eius/⁊ ſic de iure ciuili cũ pater
eſſet in ptãte aui/⁊ ſic nõ ꝓced eret hec lex.q̃ ſolũ de iure
p̃ᷣtoꝛio/nepotẽ admittit. Idẽ erit ſi filiꝰ fuit emacipatus
⁊ nepos in ptãte retentus: qꝛ lʒ filius adeat her̃ditatem
aui de iure pᷣtoꝛio:tñ nepos capit bona filij de iure ciuili
⁊ per ↄñs bona aui hʒ de iure ciuili eiꝰ ſucceſſione attẽta:
vt plene no.in.l.iij.ff.de peti.hr̃di.¶ Modo venio ad ſe⸗
cundã lec.ſ.qñ filiꝰ ⁊ nepos erãt emãcipati/ tunc dictio
maxime male ĩplicat:qꝛ ſi nepos eſſet in poteſtate poſſet
venire de iure ciuili.cũ pater eũ non pᷣcedat cũ ſit emãci⸗
patus:⁊ ideo nõ videt᷑ bona hec lec.Sʒ potes aliomodo
implicare ⁊ dicere/ maxime in emãcipato.ſ.nepote ⁊ pr̃e
ſecus ſi eſſent ambo ĩ ptate.¶ Sed op.ꝙ etiã ſi vterq; eſt
emãcipatus de iure ciuili veniũt:vt in aut᷑.de hr̃di.ab in⸗
teſta.Sol.hoc coꝛrigit᷑.aut ergo vterq; eſt in ptãte/⁊ bñ
ꝓcedit hec lex.idẽ ſi vterq; eſt emãcipatus iure iſto non
de iure aut᷑ Aut filius eſt in ptãte/⁊ nepos emãcipatus/
⁊ tunc etiã ꝓcedit hec lex. Aut filius emãcipatꝰ eſt ⁊ ne⸗
pos in ptãte/⁊ tunc non ꝓcedit:vt.S.dixi.q Item op.ꝙ
nepos ad bona aui nullo iure veniat:vt inſti de here. ab
inteſta·S. admonendi. Sol.hic nepos fuit ſaltẽ ↄceptus

er an viuo auo ibinõ.¶ Modo qro an pr poſſit filio ſucceder̃:
filio Et videt᷑ ꝙ nõ/arguẽdo a diuiſione:vt dicit glo.ſed dic
ſuccedere vt glo.⁊ quo iure ſuccedat. dic vt glo.nã aut filiꝰ eſt emã

cipatꝰ/a tũc pr̃ nullo iure occupat iure pecu.ſed ab ĩteſt.
vnde liberi. Aut eſt in ptãte:⁊ dic vt gl.¶ Item q̃ro an
bonox poſſeſſiões ſint hodie neceſſarie? Et dic ꝙ eſt ᷣm
ta.⁊ illa nec hodie/nec olim eſt neceſſaria niſi in tribꝰ ca⸗
ſibus.pꝛimꝰ eſt in.l.poſthumꝰ.ff.de iniuſt.rup.te.ſcðᷣs eſt
in· S. nõ tñ ĩſti.qͥ. mõis te.ĩfir.tertius.ff.de ſcðis.ta.l.j·
ſub ↄditione..ta.ſicut olim fuit neceſſaria emãcipatio.
ita ⁊ hodie:nam licet ſint exequata iura ſuoꝝ ⁊ emãcipa
toꝝ.verũ eſt in ſucceſſione ab inteſtato/non qñ factũ eſt
teſtm:qꝛ ſuus dicit nullum emãcipatꝰ rũpit ꝑ ᷣ ta.vñ li.
olim erat neceſſaria emãcipato/hodie nõ.niſi ĩ caſu hu⸗
ius legꝭ/ꝓut legit᷑ qñ ãbo erãt in ptãte.ſᷣm do.mar.qcqᷣd
dicat glo. Vñ legitimi/nec olim nec hodie eſt neceſſaria
vñ cogna.olim fuit ncia / hodie non. In ſeptima exoꝛdi.
dic ꝙ nec oli / nec hodie fuit nẽia.in carbonia dic ꝙ ſicut
olim fuit neceſſaria / ita ⁊ hodie.idẽ in illa q̃ dat᷑ ventri.
lla qᷓ̃ datur gr̃a agnoſcẽde litis:ſᷣʒʒ eos qͥ dicũt materiã
rele eẽ coꝛrectã:hodie locũ nõ hʒ.ſed pſᷣm alios qͥ dicũt
nõ eſſe coꝛrectã hẽbit locũ ⁊ hodie.nec ob.ꝙ exeq̃ta ſunt
iura ſuoꝝ ⁊ emancipatoꝝ. Werũ eſt nullo facto teſtõ: ſed
co facto nõ ſunt exequata:qꝛ ſuus pꝛeteritus dicit teſtm̃
nullũ:emãcipatꝰ pᷣteritꝰ dicit rũpendũ ꝑ õ.ta.vt..dixi.
Add itio Adde hic ꝑ bal.q̃ſdã eſſe ſuos:⁊ tñ non
ſunt in ptãte vt eſt poſthumus qͥ natꝰeſt
poſt moꝛtẽ patris.il.fi.ff.de col.bo.i:.fi.ff. de aſſigna.liber.
nam qñ eſt natꝰ dr̃ eſſe ſuus hr̃s pr̃i / ſiue ab ĩteſtato ſiue
ad rũpendũ teſtm̃l.poſthumo.S.de ʒ ta.qꝛ oĩa iura ↄſer
uant᷑ poſthumo qñ naſcit᷑ ac ſi eẽt natꝰ viuo pr̃e.l.antiqͥ.
ff. ſi pars hr̃d. pe.⁊ ꝓ hoc vltra bal.allego melioꝛẽ tex.de
iure in· S.poſthumi.inſti.de hr̃di.q̃ ab inſta.de.⁊.in.l.in⸗
teſtato.ſ..de ſuis ⁊ leg:ante tamẽ qᷓ; naſcatur poſthumus
non eſt ſuus: vt expꝛeſſe dicit bal.in.l.ſi pater.in nona
oppo.j. de inſti.⁊ ſubſti.quãuis contrarium velit gloſ.ſi

men ꝙ alius eſt modus ſuccedẽdi ſ m legem moſaycam: di modus
⁊ ſic veteris teſtamenii que traduur numeri.xxvij.e.⁊ eſt ſm legem
iſte homo cum moꝛtuus fuerit abſq; filijs ad filiam eius moſaicã.
tranſibit hr̃ditas ſi filiam non habuerit habebit ſucceſſo
res fratres ſuos qð ſi fres non fuerĩt dabitis hr̃ditatem
fratribus patris eius:ſinautẽ nec patruos habuerit da⸗
bitur hr̃ditas his qui pꝛoximi ſunt.Eritq; hoc filijs iſra
el ſanctum lege ꝑpetua:⁊ ita refert ang.in conci.cxcij.ſu⸗
per puncto videtur pꝛima fronte in vlt.coł.Et nota ꝙ in
ter iudeos adhuc de pꝛeſenti non ſeruãtur in ſucceſſioni⸗
bus leges noſtre:ſed iſta.l.moſayca.vt pulchꝛe conſuluit
io.cal.in conci.xj.poſito ſuper rubꝛica de conſti.qð inci⸗
pit factum ſuper quo conſiliũ petitur tale ſupponitur ma
theſias ⁊c.⁊ idem cal.in ↄci.x.incip.l.ex moſayca.ĩ co.ti.
de cõci.⁊ ĩ ti.de conſue.in conci.ij.qð incip.cõſuetudo q̃
hʒ in ti.de teſta.conci.xxx.lud.roma.in conci.cliiij.inci.
pꝛemiſſum laudum ad fl.⁊ refert floꝛ.in.l.maximum viti
um·j.de libe.pᷣte.ita fuiſſe conſul tum in hr̃ditate cuiuſdʒ
iudei /que erat.xxx.milia ducatoꝛum.tamen iſta.l.veterj
teſtamèti hodie non vendicat ſibi locum ĩter xpᷣianos ex
quo ius ciuile aliter diſpoſuit cum pꝛecepta iudicisliave
teris teſtamenti non obligent in nouo:niſi ĩ nouo ſint ap

pꝛobata vt no.in.vj.d· S/his ita.⁊.c.fi.⁊ ita tenet expꝛeſſe

io.de imo.in.l.ſtipulatio hoc modo cõcepta in.iij col.ad
finẽ.ff.de vᷣb.obli.vide hic ꝑ iaſo.may.młta accumulatẽ

ndelegitimi t vñ cognati.
Mubꝛica.

¶ I,ſta rubꝛica facit moꝛe logicoꝛum:nam cum ibat ad
pꝛetoꝛem ⁊ dicebat ꝙ decerneret eum poſſeſſoꝛem hr̃dita
tis talis dicebat pꝛetoꝛ:vnde locꝰ?rñdebat petensvñ le
gitimi vel vnde cognati. Item eſt ſciẽdum ꝙ ſeptem ſüut
poſſeſſiones que tribuũt ius:due ſunt ex teſtõ.ſ.ᷣm ta.⁊. ꝰ
tabu.nõ ꝙ õ tabu.ſit ex teſtamento ſed contra teſtamen⸗
tum:ſed habere non poteſt locum niſi ſit factum teſtamẽ⸗
tum.Alie ſunt ab inteſtato vnde legi.vnde cognati: vn⸗
. de liberi: vnde vir ⁊ vxoꝛ: ? ſeptia er⸗
R oꝛdinaria. ¶ Itẽ eſt ſciendum ꝙ om⸗
4 nes coniuncti per lineam maſculinam
dicuntur agnati /coniuncti per femini
nam dicuntur cognati.

ſahz Con⸗
4 Onſobꝛinoꝛum. or⸗
ni ſunt in quarto gradu/⁊ ſibijnuicem
poſſunt cognati ſuccedere.h.t.d.

—
4
—

Gm io E Ad euidentiam eſt
SR ꝓPpioꝛe. fiendum ꝙ cõſobꝛi
E„“ni pꝛopꝛie ſumpti ſunt in quarto gradu:quoꝛũ
QDaa A. filij dicuntur pꝛioꝛes ſobꝛini:ſed ſilij ſobꝛino⸗
rum dicuntur etiã ſobꝛini:ſed non pꝛioꝛes.
NWNWN. . Mepotes ex auo mater⸗
8 Ep atib us. no de iure pꝛetoꝛio ꝓ vi⸗
rilibus ſuccedunt eidem.h.d.

NACOp. ꝙ veniant in ſtirpem: vt ĩſti. de hr̃di. ab
inteſt. S.cum autem.So.vt glo. .
KN O n h oc Non pꝛobat hoc cẽ ⁊c̃.vł dic
. , *ꝙ poſſeſſio rerum hereditaris
Vrum non pꝛobat quẽ hr̃dem.h.d.
A(LOp. ꝙ poſſeſſio rerum hr̃dita. faciat quẽ he
redem:vt.l.gerit.ff. de acqui.heredi.Sol.illud verum in
dubio:ſed hic conſtabat ꝙ non habebat animum adeun
di:vt quia pꝛoteſtatus fuerat.
Ad d itio Ex hac.l.habes regulam ad quã quoti
·die allegat᷑ iſta.l.ꝙ dictum teſtis ⁊ que⸗
libet pꝛobatio dʒ de neceſſitate concludere:alłs non pꝛo⸗
bat hoc eſſe ⁊c̃.vt habes hic in glo.⁊ iuribus allegatis in
ea:idem tex.in.c.in pꝛeſentia.de pꝛoba.ex.in.l.pe ·S.do⸗
cere.ibi bart.ff.ne quis eum qui ĩ ius voca.eſt vi eximat
tex.in.c.fl.de ſucceſſio.ab inteſtato:⁊ in.c.fi.de cã poſſeſ⸗
ſio.⁊ ꝓpetatis.Ex pꝛemiſſis vult bar.hic in fine notabłr

(cbior

6(Seceſo⸗
Geitwantein
uſnet vrſbi

vumthal

fperhoene
keliberi ag
c ani /ria
Lpredictis
pnon audit
nbonis qui
sinſtituat
ſonsſuced
ibus .

nognon
lletat otſt⸗

ſöſhnncemalt
Uunguntur:
licdebes n
ne dicereg

un deſcedee

lcidornajop

gadüt apfe

int duograc
lad auii/ ſi
mpepotem:⸗
togragu:r
inograqu
emogragus

Mofuntsban

unffeſvoeſt

ſititoa f

nundosett
mncneno⸗
läithiimog
monke mae
ſiſritgadi
inn poſtena
lebego diſhn
osgnar def
lere orebzl

De

fentbon
ſnrenis:
innulinu

indiciten
nnnn
W
nun,
nodos ſ
ehehenne⸗
legenno
umen tp
liisaaflin
enbabcht
deditishfi⸗
Unos hilten
Entchheef
nginconciggi,
Atcckketngne
Utmrin ſhrcſtn
Npalchreage
decoſſiſcin
ftuleigpeten
lermoſgain
inci ſert
inconci chiit
inlnarimn
Uhrdtitateteii
tammen iſtal
miterrßiane.
(cpta tudtcigt⸗
iinoroſt
Litgtenetene
Oceptann ijatt
,emliascan

ſicogu
.

Im nemaunbe!
npoſſeſſoonzi
idebatpctni
iduing ſn
exteſtoſcnn
dcontra telrt
ſitfactumteſe
vndecognett
yroꝛ: t ſepni
ſtſciendomgt
ineammaſclte
onnunctiperin

nan
orutte

graantſbfni

Za aidemn
ſinun e
iniſc fli
nioes,
Ctesetao ni
deiuettetolo

.

S
= =
—

☛n =

6

=
BD

,.
4
1

=
=

S
=
=

8

=

e

— —

E =
S=

E

= =

17

☛

=S

=

=S=

S

.d. . 61 ½
nnitidehii⸗

ceciliſi
beth dten

mniͤgliſi⸗
icuntt ie,
enngiitt

„ beH
uekili 4
uaͤſe

cninmm

G⸗

—
= =

ex iſto text.ꝙ articulus ⁊ poſitio debet de neceſſiate con⸗

cludere vt hic per eum dic vt in.c.in pꝛeſentia.er.de pꝛo⸗
bat.qð ad hoc allegat bald.in.l.ſi quis non dicam rape⸗

re. S. de epiſcopis ⁊ clericis:vide tamen hic not. Jaſon.

may.accumulantem.xj.extenſiones ſeu diuiſiones ⁊ poſt
modum decem limitationes:⁊ vide bal.in.l.iĩterpoſitas.
S.de tranſac.idem Bald.in.c.j.in.v.coł. in tit.an agna.

vel filius:⁊ ibi allegat Bart.ꝙ arg.⁊ poſitio debet con⸗

cludere de neceſſario. R neceſfarig b
e im erat neceſſaria bonoꝛũ
y/ Ertum. doſccno vñ cognati volẽti ſuc

cedere non inuito.h.o.¶ Que bonoꝛum poſſeſ
enſiones ſint hodie neceſſarie:⁊ dic vt glo.⁊ ple
ne dixi in. l. qui ſe pr̃is.S. vñ li. .

De luccelloꝛio edicto.

NMubꝛica.

Succeſſo ¶ Succeſſoꝛium edictum hʒ locum de graduin graduʒ
riũ edictũ ⁊ de capite in caput ⁊ adinuentum eſt pꝛopter fauoꝛẽ de⸗
qñ habeat functi / vt ſibi cito ſuccedatur. Item pꝛopter fauo.credi⸗

locum.

toꝛumvt habeãt ptãtem cito exigendi ſibi debitum:verũ
tñ per hoc nõ erat adhuc eis bñ pꝛouiſum:qꝛ tot poterãt
eẽ liberi ⁊ agnati ꝙ nimis differrẽt ſi deberẽt habere ſin⸗
głi ãnũ / ⁊ ideo poſſũt creditoꝛes petere a iudice/ꝙ ſtatu
at pꝛedictis tpᷣo bꝛeue arbitrio ſuo ad adeundum vltra
ꝓꝙ non audiãtur reſpectu creditoꝛũ:immo dabitur cura⸗
toꝛ bonis qui vendet ea ⁊ ſatiſfaciat creditoꝛibus:vt.l.ſi
quis inſtituatur.ff de hr̃di.inſti.non pꝛopterea perdit he
res ius ſuccedendi de iure ciuili vłpꝛetoꝛio:vt.l.cum an⸗
tiquioꝛibus·Xjide iure deli. Excluſo pelmo capi
S 5 8 mater. te per edictum ſucceſ
ſoꝛiũ defert᷑ ſucceſſio ſcdᷣo capiti:⁊ ex⸗
cluſo pꝛimo gradu ſuccedit ſcðᷣs.h.d.
EE RDp. de. l. . S. furioſi. ff. e. So. vt glo.
ES(Wodo pone ꝙ ſtatutũ dicit ꝙ exñte
prono defuncti nõ admittatur mr̃: nũ
aquid patruus magnus excludet mr̃eʒ

puto ꝙ non:q
pꝛietatẽ/at ſtatutum debet intelligi pꝛopꝛie.
a auie Anterioꝛ in gradu pꝛefertur pᷣo⸗
E. jribus niſi repudiatione vel tꝑe
ſit excluſus.h.d. NHos cõputamꝰ gradus meli⸗
B Aus ᷓ; canoniſte: nã ſivis ſcire in quo gradu ſũt
ſibijnuicem aliqui debes recurrere ſꝑ ad ſuꝑioꝛem ĩ quo

2

diunguntur:vbi gr̃a/ſi queris in quo gradu ſunt fres ad

inuicẽ debes incipe abvno ⁊ aſcẽdere ad pr̃em in qͥ iũgũ
tur ⁊ dicere ꝙ ad pr̃em ẽ in pꝛimo gradu pr̃ vo ad aliũ fl
lium deſcẽdẽdo ⁊ in alio gradu:ergo fr̃es ſunt inuicem ĩ

ſecũdo:nã opʒ de vno filioꝛũ aſcendere ad pr̃em ꝑ vnum

gradũ ⁊ a pfe deſcẽdere ad aliũ filioꝝ ꝑ aliũ gradũ:⁊ ſic

ſunt duo gradus idẽ in nepotibus:qꝛ opʒ ab vno aſcẽde⸗

re ad auũ/⁊ ſic ꝑ duos gradus ⁊ ab auo deſcẽdere ad ali

unm nepotem:⁊ ſic per duos gradus ecce q̃ttuoꝛ:⁊ ſunt in
Irto gradu:x ſic de ceteris. Hã hic nepos ad fr̃em auie ẽ

in q̃rio gradu:n a nepote vſq; ad filiũ eũdẽq; pr̃em ſuũ

ẽ vnus gradus:a filio vſq; ad auiã eſt alius gradus:⁊ ſic
duo ſunt ab auia vſq; ad pꝛoauũ in quo auia cõiungitur

cumffre ſuo eſt alius gradus: ſic ſunt tres/ a pꝛoauo de⸗

ſcẽdẽdo ad frem auie eſt vnus gradus/⁊ ſic ſunt q̃ttuoꝛ:

ergo nepos eſt ei in q̃rto gradu. Sʒ canoniſte faciunt cõ

putationem ꝑ ſatyꝛã non ꝑ gradũ:nã dicũt ꝙ fres ſunt i⸗
uicẽ in pꝛimo gradu/ ſic nõ aſcendũt ad pr̃em in quo cõ
iungunt᷑ ⁊ male faciunt /nec ob.ꝙ ipſi dicũt ꝙ vna ꝑſona
noõ facit gradũ veꝝ ẽ ꝑ ſe:ſed poſito vno ſtipite:q̃libet ꝑp⸗-

ſona poſtes adiecta facit vnũ gradũ /vt ptʒ ad ſenſum:

ideo ego diſputaui talem q̃ſtionẽ: ſtatuto cauet᷑ ꝙ extãti

bus agnat defũctivſq; ad q̃rtũ gradũ nõ poſſint mr̃i ſuc

cedere q̃rebat᷑ qᷓlr deberẽt ↄputari gradus ipᷣi ĩpꝛopꝛie.

De carboniano edicto.
ibcda.

¶ ad euidẽtiã ẽ ſciendũ ꝙ aliqũ mouetur pupillo qõ de
ſtatu ⁊ bonis:qꝛ dr ſeruꝰ/⁊ tũc qꝛ lex pᷣſumit ꝙ ĩterim vDũ
ſunt ꝑuuli nullũ hẽant amicũ/a hoc ſum exꝑtus:⁊ ita fa⸗

ciliter ſuccũberet /iõ differt᷑ q̃ſtio vſq; ad tpᷣs pubertatis

ſeſſionis 7

2 dictio magnus denotat quandam impꝛo⸗

Bñ pir et vxoꝛ. Fo. IX.

et mittitur in poſſ bonoꝝ ſummaria cognitione p̃habita
yt. .l.ij.⁊ differtur ex carboniano: aliqũ fit etq̃ſtio de ſta
tu tm̃: ⁊ tunc differtur qõ ex conſtitutionibus. Aliquan⸗

do mouetur ei qſtio de bonis tm ⁊ tunc non differtur que
ſtio vllo iure. Itẽ ẽ ſciẽdũ ꝙ aut filiꝰẽ iſtitutꝰ⁊ nõ hʒ car
bonianũ:qꝛ hʒ ius cõe.ſ.bo.poſſ.ſᷣm ta ꝗᷓ tribuit ius:aut
eſt exhr̃datꝰ ⁊ tũc etiã nõ hʒ carbonianũ:qꝛ tũc demũ hʒ
qñ ſolũ ei obijcit᷑ ꝙ nõ eſt filiꝰ/at hic obijcit᷑ ctiã exhr̃da

tio ⁊ ideo carbonianũ non hʒ: aut ab inteſtato ⁊ tunc h⸗

carbonianum qð non tribuit ius in reæ hoc ꝓbato ꝙ co

tinetur in caſu.l.ij eo.⁊ ideo illam pꝛimitte.

. tibi Hec lex legitur duobꝰmo
L22 dis vno modo in filio ⁊ in
Mmfre poſſidentis:⁊ tunc eſt in ar.ad qõ
nẽ quidã eſt in poſſeſſ.hr̃ditatis ⁊ vult
ſſe in poſſeſſionem tueri ex edicto diui
Hy agdria. Obijcit ei ꝙ non põt: qꝛ illð eſt
MVAaadipiſcende poſſ. certe male dicunt qꝛ
AA carbonianum eſt adipiſcende poſ⸗
tñ tuetur poſſidentẽ vt hic ſic ⁊ ibi ar.l.qui iã.
ff. ad trebel.aliomodo legit᷑.ſ.ꝙ non poſſidet ſʒ aduerſa⸗

rij ⁊ ei cõſulitur vt ĩ petitoꝛio nõ laboꝛet ſ in poſſeſſoꝛio.
¶ LC Op.ꝙ nõ differatur petitoꝛiũ.vt.l.j.S.de oꝛ.iudi.So.
ibi expediebat filio non differri:qꝛ hẽbat teſtes paratos
hic expediebat differri. ¶ Itẽ opp. ꝙ filio nõ detur carbo

nianũ.vt.l.j.S.põponius.ff.eod.So.hec pſᷣm illã:qꝛ aut fi

lius eſt inſtitutus ⁊ non hʒ carbonianũ: qꝛ venit ex ĩſtitu

tione licet nõ ſit filius/aut eſt pᷣteritus/⁊ tũc aut a matre
⁊ tunc dic idẽ qð dicã in exheredatiõe.Si aũt eſt pᷣteritꝰ
a patre ⁊ tunc hʒ carbonianũ vt hic:aut eſt exheredatus
⁊ tunc non hʒ:qꝛ obſtat ei non ſolũ filiatio:ſed exhereda

tio vt in Sↄꝛio.ſ Itẽ op.ꝙ filio pᷣterito nõ detur carbonia

nũ. vt.l.j ·S. gñaliter.ff.eo.So.vt gl.qꝛ hec ſᷣm ills.q Mo
do quero que ſatiſdatio eſt illa q̃ͥ hic pᷣſtatur.⁊ dic vt glo.
repꝛobata opinione placen.¶ Itẽ op.ꝙ lʒ velit ſatiſdare/
tñ alij mittãtur ſecum in poſſeſſionẽ.vt.l.ſʒ ⁊ ſi is.in pᷣnc.
ff eo. So.vt glo.q Modo q̃ro an qſtio differatur quo ad
matrẽ ſi dicatur acilla:⁊ dic ꝙ non/qꝛ ſnĩa ↄtra eam lata
filio non pꝛeiudi cat niſi ad q̃lẽ q̃lẽ pᷣſumptionẽ vt plene
habes ꝓad.l.coꝛ.de fal.l.j. Itẽ q̃ro an hñs carbonianã
poſſeſſionem poſſit actiões intẽtar e:⁊ dic vt glo.

2 ilius impubes ĩ
Arbonianum. liu⸗ carbonia⸗

E „ 2„ 2* . „ 2
nũ ꝓbatis his que ſunt in hac lege ſummatim

A. non plene. h. d. L
¶ Vodo opp.ſi filiꝰ ꝓbat hec oĩa debet etiã in ꝓpᷣetate
obtinere. Sʒz dic ꝙ ülð veꝝ ſi ꝓbaret plene / ſʒ ꝓbabit ſum
matim. ¶ Sʒ qᷓ erit iſta ſummaria cognitio: dicebat dñũs
Mar.ꝙ duo viciniveniẽt ⁊ dicẽt ꝙ aſſimilet᷑ defũcto.ve Filiꝰ aſſi⸗
rũ qͥdã meꝰ amicꝰ dicebat ꝙ filij d aſſimilat marito non milãs pfi

ſunt legitimi:qꝛ qñ mulier male facit⁊ adulterat᷑ ꝓpter ti an pᷣſuma
moꝛẽ viri hʒ ſemꝑ coꝛ ad eũ ⁊ ex illa ymaginatiõe gñat ſi tur legiti⸗
Ari Deficiẽtibꝰ aſcẽdẽtibꝰ
4 Aritus trãſuerſalibus ſuccedit
. e 60 ⁊ cog
tis non veniat vir vel vxoꝛ. vt· ..ſi im⸗
pialis lib.ſoci.l.j. So.vt glo.qꝛ ibi ſpã
5
⁊ ſic affinẽ ĩtereẽ.Rñdeo hicvr̃ ꝙ nõ:nã affinitas non ve
nit ad ſucceſſionẽ: vt.l.affinitatẽ...cõi.de ſucceſſ.⁊ ꝓbat
Itẽ q̃ro nũqd dẽat ꝓpĩqᷣoꝛ oĩm ĩtereẽ alienatiõi: ⁊ cer
te videt᷑ ꝙ ſic:qꝛ ille dr ppinquus quẽ nemo pcedit vt.ff.

milẽ marito:vel poſſet dicere ꝙ ꝓbabit per vnũ teſtẽ. mus.
vir ⁊ vxoꝛ ⁊ flſcum excludunt:h.d.
N le. ¶ Modo q̃ro q̃ ſit naturalis ſucceſ
tra qro ſtatu o cauet ꝙ ſi minoꝛ vult alienare dẽat itereẽ
tex.qꝛ dicit ꝙ ſi deficiũt oẽs ꝓpinq/tunc vxoꝛ ſuccedit:⁊
deyb.ſig.l.ꝓximꝰ.⁊ põt eẽ rõ:qꝛ cũ ꝓpĩqᷣoꝛes ſperẽt abĩ

Gnde virſt vxoꝛ. RMubꝛi.
¶ Op. ꝙ deficiẽtibꝰ agnatis ⁊ cogna
= ſio ⁊ qᷓ ciuilis:⁊ dic vt glo.¶ Modo ex
vnꝰ de ſuis ꝓpinquis nũqd ſufficit cõiũctũ ꝓpter vxoꝛẽ
ita videt᷑ ꝙ appellatiõe ꝓpinquoꝝ nõ ↄtineãtur affines.

teſtato ſuccedere nõ eſt veriſiłe ꝙ cõſentiãt alienationi

faciłr ⁊ ſine cã:de ↄſuetudine tñ nõ curat ꝙ ſit ppĩquioꝛ.
Itẽ op.ꝙ etiã extãtibꝰagnatis ſuccedat vir ⁊ vxoꝛ:vt ĩ
aut᷑.pᷣteres h̊ͥ poſita.So.vt gl.qꝛ ibi ſpãle vt ⁊ ĩ galijs caſi

bꝰ. veꝝ ĩ eo qð dicit glo ꝙ fallit ĩ. liij. · de bo.mr̃.nõ pla⸗
cLet:qꝛ ibi venit vir tanq; ad bons filij non vroils.

Butrigarij Gecũda pars ſuper Gexto libꝛo Codicis

ESs Adde ꝙ iſtũ tex. dicit odof. in ſumma
Vxoꝛ an Add itio ſua in ſid⸗ ſucceſ.ab inteſta.ad finẽ quẽ
poſſit ſuc⸗ refert ⁊ ſimpliciter ſeqᷣtur albe.hic ꝙ ſi moꝛiatur clericꝰ
cedere ma coniugatus eius vxoꝛ ſuccedit excluſa eius eccleſia:tuvi
rito ſi eſt de tex.in.l.ſi quis pᷣſbiter.S.de epiſ.⁊ cle.iſta.l.pꝛĩo fallit
clericus. in marito occidente vxoꝛẽ etiã cũ cã faciẽdo ſibi ius pꝛo
pꝛia auctoꝛitate ꝑdit ſucceſſioneʒ q̃ ſibi defert᷑ ex iſta.l.ſi
ab hoſtibꝰ. S. ſivir.vbi bar.⁊ alij.ff.ſo.ma.bal.i.l.fi.in vlt.
coł.ff.de his qͥ.vt indig.⁊.l.fl.circa medium.ſff.ſi qͥs aliq.
teſt.pꝛohi.bal.pau.de ca.⁊ lud.ro.hic.tñ iſte caſus non ẽ
ſine dubio:⁊ pleriq; oppoſitũ tenẽt pᷣcipue ſaly.⁊.d. Ale.
hic.⁊ veritas pẽdet ab illo paſſu nunqͥd ius ſibi dicẽs ꝓ⸗
pꝛia auctoꝛitate ꝑdat lucrũ legale:habes tex.notabilem
ꝓ ſic in.l.interdũ ·S.qͥ furẽ.ff. de fur.ĩ ↄꝛiũ ẽ foꝛtis tex.ĩ.l.
qvas.ĩ fi.ff eo.de furtis.ꝓ quoꝛũ cõcoꝛdia vide oĩno do.
matth.in nota.lxxiij.remitto ergo te ꝓ veritate huiꝰ fal.
ad plenius ſcripta ĩ.d.l.ſi ab hoſtibꝰ.S·ſivir.⁊ ibi pau.de
cea.Secũdo iſta regła fallit in ſponſa de futuro:q̃ lʒ ałs

dicatur habere pᷣuſlegia cõpetentia vxoꝛi tex.ẽ no.in.l.ij.

Sfl.cum.l.ſeq.⁊ pꝛinc.ſeq.ff.de puile.cre.tñ non hʒ pꝛiui
legiũ ſuccedendi ſponſo ab inteſtato: qꝛ nõdũ eſt ꝑfecta
aliqua affinitas.l.qð ſeruus.ff.de condi.ob cãm ſᷣm bal.
hic in.ij.q.ſaly.⁊ moder.hic cy.in.l.non ſine :j.de bo.que
lib. bal.in.l.fl.in pe.col.S.vñ legi.Tertio fallit ĩ concubi⸗
Cõcubĩa na q̃ lʒ parũ diſtet ab vxoꝛe.il.itẽ legato ·S.parui.ff. de le.
an poſſit iij.tñ nõ ſuccedit concubinario:nec eõ ſᷣm Ang.in · S. cõſi
ſuccedere deremus.poſt gl.ibi in aut.ð trien.⁊ ſemiſ.ſequũtur lud.
cõcubina⸗ ⁊ do.Alex.hic.Et iſtud eſt qð vult tex.in.il.j.in pꝛinc. ff.
rio. e.in ver.iuſtũ mr̃imoniũ ⁊ illa glo.in.dS.conſideremus.
ad hoc ſingularis ſᷣm lud.ro.hic. Eã etiã dicit ad hoc
eſſe ſingularẽ ⁊ non reperiri alibi bal.in.c.p tuas.circa fi.
de ma.⁊ obe.Quarto fallit qñ fieret ſeꝑatio thoꝛi ex ma⸗
la gra:qꝛ lʒ hodie attẽto iure canonico nõ ꝑmittatur di⸗
uoꝛtiũ:qꝛ quos deꝰ coniunxit hõ non ſeꝑet:tñ cum ſeꝑa⸗
tio thoꝛi ſuccedat loco diuoꝛtij:certe ꝑdit᷑ ſucceſſio de q̃
hic iſtud ꝓbat tex.in.il.j.ff.eo.reqᷣrẽs ꝙ mr̃imoniũ duret
vſq; ad tpᷣs moꝛtis:⁊ ita tenẽt cy.ſaly.⁊ moder.hic ⁊ fa⸗
Maritus cit qð dicã in ſeq fallentia.Quĩto fallit qñ maritꝰ expu⸗
vxoꝛi non liſſet vxoꝛẽ de domo ſince cã ꝑdit eiꝰſucceſſionẽ ita bal.in
põt ſucce⸗ l.vnica ·S.ſed ⁊ ſcimꝰ ꝑ illũ tex.j.de lati.liber.tol.bal.in.l.
dere ſi eã qð in vxoꝛẽ.ij.de neg.geſt.⁊ in aut᷑.dos data in.ij.col.j.de
expulſit ð̊ do.añ nup. pau.de ca.⁊ do.Alex.hic. Sexto notabiliter
domo ſine fallit in feudis tex.in.c.j.quẽ ad hoc ibi no.bar.in.j.no.ĩ
cã ti.an maritus ſuc.vxoꝛi in bñfici.⁊ tex.in.c.j.in verſi.ſed
qᷓ;uis.ałs ẽ.c.q;uis.de inueſti.de re al.fa.bal.ĩ.c.imperia
lẽ. in nc i. liſ coß ſi de feu.fue.contro.ĩter do.⁊ agna.⁊
in aut᷑.res q̃ in.ij.coł.j.cõia de leg.Septimo videret᷑ poſ
ſe limitari iſta.l.ex oĩbꝰ cauſis ex qͥbꝰ maritꝰ põt denega
ri vxoꝛi alimẽta q̃ enumerant᷑ in.l.ſi cũ dotẽ.S.ſinaũt.ff.
ſo.ma.ex his deneget᷑ ſucceſſio de q̃ hic ꝑ iaſ.may.dicẽs
iſtud ꝓbari ꝑ regulã q̃ hʒ ꝙ ex oĩbꝰ cauſis qͥbꝰ pñt alimẽ
ta denegari ex eiſdẽ filiꝰ põt exheredari ⁊ pꝛiuari ſucceſ
ſiõe pr̃is gl.ẽ no.in.l.ſi qͥs a liberis·S.ſi qͥs ex his.in vᷣbo
detulerat.ff.de liber.agno.melioꝛ glo.in verbo habere in
autentico vt cum de appel.cognoſcit᷑:repꝛobatur tñ hec
uetatt vt hic ꝑ iaſo ugy viaͤere Foranis. 1,6
—r ec aut᷑.venit ad.l. C.coꝛre⸗
„0 WVeterea. ctiue:nã in eo ꝙ lex. C. exclu⸗
4 debat virũ ⁊ vxo.extãtibꝰ agnatis derogat᷑ ci
Qꝓ bẽc aut᷑. Item põt venire addẽdo: nã cũ illa
admittat virũ ⁊ vxo.in vno caſu.hec aut᷑.addit alium: ⁊
hec aut᷑.bꝛeuit᷑ dicit. Abi ẽ Zᷣctũ matrimoniũ ſine dote ⁊
ſuꝑueniens ẽ pauꝑ ⁊ moꝛiẽs ẽ diues ſuccedit ſuꝑueniẽs
in quartã vel virilẽ cũ liberis alteriꝰ mr̃imonij vł eiuſdẽ
qᷓ;tum ad vſũfructũ /liberis nõ extatibꝰ ſuccedit ĩ pleno
dñlo dicte ptis.h.d. ¶ Op.ꝙ aliter debeat diſtingui: vt
in aut᷑.vt liceat mr̃i ⁊ auieS. qꝛ vo.So.reiectis alijs dic
ꝙ vir vł vxoꝛ aliqͥd volũt lucrari ꝓpt᷑ mr̃imoniũ diſſolu⸗
tũ:⁊ tũc ꝓcedit diſtictio ·S. ꝛij.aut volũt lucrari ex bñfi⸗
cio huiꝰ.l.ꝓpt᷑ pauꝑtatẽ:⁊ tũc ꝓcedit hec.l.⁊ iõ vxoꝛ viri
cognoſcẽs qꝛ fuerat ĩidotata⁊ pauꝑvolebat ſuccedere cũ
a qñ filiabꝰ in virilẽ marito.i¶ Quero qñ dicat᷑ pauꝑ: ⁊ dic vt
8

dicat᷑. gl.qꝛ iudic arbitrio ↄmittit᷑ qͥ ↄſiderabit q̃litatẽ ꝑſonaꝝ.

nã nobił ⁊ qͥ neſcit oꝑari nõ diceret᷑ diues de eo de qͥ dice
ret᷑ qͥdã ruſticꝰ vł artifex.(¶ Mõ collige ꝙ aut extãt liberi
⁊= tũc aut ſũt tres vł paucioꝛes ⁊ ſuccedũt ĩ q̃rtã:aut ſunt
płes qᷓ; tres:⁊ ſuccedũt ĩ virilẽ:⁊ hͥ q;tũ ad vſũfru.ſi aũt
liberi nõ aſſũt hʒ plꝰ iur.Sʒ nũqͥd capiet totũ ⁊ excludet

parẽtes defuncti:qͥdã ꝙ ſic:qꝛ cũ ſuccedat cum filijs ⁊ fi

lij parentes exclud erent:ergo ⁊ vxoꝛ ⁊ hoc iure quaſi ac⸗

creſcendi:qð non placet/qꝛ poſtq;.l.iſta nil diſponit ĩ ca⸗
ſu iſto ſtabo iuri codicis:vt ſic excludatur ab agnatis vł
cognatis:⁊ non habeat niſi quartz.
Add it 0 Adde etiã ꝙ illud qð dicitur hic quãdo
1 mt̃imonium eſt ſine dote/pꝛocedit etiã
in dote ꝑua:qꝛ parũ ⁊ nihil equiparãtur.l.quis.ff.de cõ⸗
di.⁊ demon.⁊ late per bal.hic ad finem in vlti.q.ꝑ aliqua
ſimilia:idem tʒ ſaly.hic qui dicit h apertius pꝛobari ig.

a ½ i
hil eqpat.

qm̃vero.in verſic.ſi vero quaſdã glo.habeat a ↄꝛio ſenſu

ĩ auc.de exhi.reis.idem tenet ludo.rom.in.l.diuoꝛtio.in
pꝛincipio.ff.ſolu.ma.idem pau.de ca.ludo.ro.⁊ Alex.hic
⁊T1 pau. de ca.in.d.l.diuoꝛtio.in pꝛin.facit qð vult bal.in ſi
mili.in aut᷑.ſed iã neceſſe ſde dona.ante.nup.qð licet de
bitoꝛ poſſit iurari ſuſpectꝰ: fallit tñ ĩ debito ꝑuo facit tex.
iĩc.terrulas.xij.q.ij. Itẽ vide qð decidit bal.i.l.eã quã·Xj.
de fideicõmiſ.i.vij.colũ.ĩ pᷣn.iĩ vᷣſi.ↄſueuit q̃ri. Tertio ꝓ

iſta ꝑtevltra alios facit qꝛ.l.vlł ſtatutũ loq̃ns de dote ſim

pꝓłr itelligit᷑ de dote ↄgrua: ſecꝰ ſi ſtatutũ dicat ꝙ mulier
ſit cõtẽta dote data:qꝛ ĩtelligit᷑ etiã de cõgrua ſᷣm bal.in
l.fi.in.ij.col.de dotis pꝛomiſſio.vel nuda pol.idem bar.
in auc.res que.ĩ pe.col.jcommunia de leg.Quarto facit
in ſimili:nã lʒ ꝑ dotationem eccleſie vel altaris acquirit

ius patronatus vt eſt glo.in.c.pie mẽtis.xvj.q.vij.⁊.lxxiij

d.in ſumma inno.⁊ cano.in rubꝛica.ex̃.de iure patro.ta⸗
men ille qui dat modicã dotem eccleſie vel altari nõ per
hoc efficitur pr̃onus:glo.eſt no.in.c.quicumq; el.ſecũdo
xvj.q.vij.quã pꝛo ſingulari allegat.d.abb.in cõci.cvj.in
ij.vol.caſus ſuꝑ quo concilium de iure poſtulatur in.ij.
coł. Item iſtud vltimum vltra adducta per alios hic po
tes compꝛobare per multa pulchꝛa ſimilia que recollegi
in.l.ſciendum.in pꝛinc.ſuper.iiij.q.gloſ.mag. ff.qui ſatiſ.

cog.que habentur hic pꝛo repetitis: in contrarium tñ fa-

cit ꝙ no.bal.in.c.ſi pꝛoponente arg.illius text.de reſcrip.
ꝙ mulier dicitur dotata etiã ſi ſit dotata in vno nummo
⁊ ſtatutum excludens mulierem dotatã excludit eã: pꝛe⸗
ſertim ſi ſtatutum fauet teſtamento pr̃no arg.glo.ſingu.ĩ
l.ſi quis pꝛioꝛe.ff.ad trebeł.ſᷣm eum.

Berepudiäãda bono⸗
rum poſſlellione.
Rubzꝛica.

+ Mancipatus. on ere

ſentia aduocati pꝛiuatus licet excuſe⸗
Nztur fiſcus. hoc dicit.
NC¶OSp. ꝙ abſentia aduocati excuſet cli
a entulum: vt.l.j. ⁊. ij. S. de aduo.fi.Sol.
* vt glo. (Item quero q̃ ſit bonoꝛũ poſ
rRI H ſeſſio qᷓ repudiat᷑. Rñdeo aut volo re⸗
pudiare edictalẽ ⁊ poſſũ/qꝛ illã hẽo:aut decretalẽ/ non
poſſũ ſiue iã hũi qꝛ agnoui ſiue nõ hũi:qꝛ futuꝝ ius ẽ. Al
timo not.gl.bonã q̃ dicit ꝙ abſẽtia aduocati poſt leſionẽ

OR

mihinõ ꝓdeſt. Sʒ añq; ledar facit mihi dari duationem

aduocatum querendum.

Ili D.Bonoꝛũ poſſeſſie delata filio nõ re
pudiat pr̃ ĩ pᷣiudiciũ filij. ¶ Op. ſic
ficut flliꝰ acqᷣrit pr̃i ita ſᷣuꝰ dño.Sʒ ita ẽ ꝙ de⸗
latã ſeruo repudiat dñs vt.l.j.ff.e.& delatã filio repudiat
pr. So.vt gl.na hec lex nõ pᷣt ĩtelligiĩ veti iure:qꝛ illo tꝑe
totũ qrebat᷑ pr̃i:x iõ poterat repudiare. Itẽ nec iure no⸗
uiſſimo:qꝛ illð ẽ ĩiductũ a iuſtiniano:⁊ hẽc.l.fuit fctã ãte
eũ:ſʒ ĩtelligit᷑ ̃ᷣm iura media:⁊ ĩ bonis mr̃nis qͥꝝ ꝓpetas
filijs qᷓrebat᷑ ⁊ añ iuſtinianũ /⁊ vſuſfructꝰpr̃i.

Becollationibus. RKubzica.
PAMancipatos. 1a Kiesi

ꝙ ẽ triplex collõ:vna ẽ quã faciunt fra

&ti. ⁊ hec.l.bꝛeuiter dicit. Emãcipati ab
Miteſtato ſuccedẽtes conferũt donata a

pr̃e:non ſi ex teſtõ ſuccedãt.hoc dicit.

Collatio⸗

tres qͥ bñ bibũt: Alia ẽ collatio q̃ acci⸗ nũ tripli⸗
pit᷑ ꝓ colloqo ⁊ diſputatiõe. Quedã ẽ ces ſũt ſye
collatio.i cõtributio:⁊ de illa tractat h cies.

in

znoͤootil
chnt
enco bint
ourede
AntlRaun
unc ſue
leicopetet
ſtlus a
atdicg
nterroꝛẽ /ſz
geo
i. Sol

☛— +

Nercorera;

ſeſinioj ii

phönlznöre

ſälitgrine⸗
Cumitaleg
vinotriti.
nos cophe
Pꝛeterea
nius flod.
fenõſaum
ne goapot.
iſd adimen
otrutk,ff
torſecieo
iln fofgiemac
um mocinoß

ly ineconfert

—

=

H

luſßhdie
ſcchkneßde

Pttio
Pnkghodi
fesciſfho
nyorpohib
Niottme
llſcor
Meherarce
ncſtuenont
N omag
1batenirn
Ndonnlang.
nmnoender
Ucnimöde
lniii ce⸗

r deine in
leyelaltainir
nicumcgcl. ſel
bin cci j
e poſtulaturi
Aaper Aioe
hmiia gne ecte
loſmag fint
incontraruni
Uliusten ente
Otata inynopune
tatiercluttiig
Pfnoarggoſtn

hono⸗
l.

tu Pone
9.ſinnt
vatus licer an

4.
advocatitztt
5 desgtof
croqqſt bonoi⸗
PBüdeoau won
autdecretge
iigtfnpinil
dnoen otein
nihioxtolto

ſientuſloli
icifii C)
dclriflontn
ivttiinrgſin
e Nintin
hee itſi/
niniolrd
Nct

Rubut

De Collationibus.

Collatio⸗ ¶ MNota ergo quattuoꝛ vident᷑ facere collationẽ ceſſa⸗
nẽ q̃ttuoꝛ re.ſ.emaãcipatꝰ.Scðo qꝛ iſtitutꝰ. Tertio qꝛ ex teſtõ hr̃di⸗
vident᷑ fa tatẽ obtinet. Quarto qꝛ teſtatoꝛ de collatione nil dixit.
cere ceſſar ¶ Op· ꝙ emancipatio nil operet᷑ ad impediẽdam colla⸗
tionẽ:ĩmo foꝛtiꝰ cõferũt:vt.je.l.filij. So.fateoꝛ ꝙ ideo:
qꝛ emancipati nõ ipedit᷑ collatio:ſ qꝛ ex teſtõ ſuccedunt
Itẽ op.qꝛ lʒ ex teſtõ ſuccedant cõferant:vt.l.ſi nõ moꝛ⸗
tis.ff. de ĩo ffi. teſt. So. vt glo.⁊ pᷣma vᷣa.i¶ Itẽ op.q lʒ ex

teſtõ nõ obtineant ſucceſſionẽ:tñ nõ cõferant: vt.l:.ſi filiꝰ
emancipatꝰ.ff.de coł.do.So.dicit gl.ꝙ ibi errauit ſucce⸗

dendo ab inteſtato.Sʒ hoc nõ videt᷑ bñ dictũ:qꝛ q capit
vno iure qð erroꝛe ignoꝛat ſibi cõpetere:aliud ſibi impu⸗
tat vt.l.ſi auia.ff.de ſucceſſoꝛio edicto.So.dicit do.mar.
ꝙ aut qͥs ſuccedit de iure pᷣtoꝛio:⁊ tũc ſi capit ignoꝛanter
iure icõpetẽti fingit᷑ cõpetẽti accepiſſe ⁊ ſibi ꝓdeſt / vt. d.
l.ſi fllius.aut de iure ciuili:ꝛ tũc ſibi imputat:vt.d.l.ſi a⸗
uia.tu dic ꝙ glo.ſentit ꝙ non nocet ei erroꝛ/ĩmo reuoca⸗
bit erroꝛẽ/ſʒ in.l.ſi auia.nõ reuocauit erroꝛẽ poterat tñ.
ſ Itẽ oꝑ.ꝙ ex teſtõ fiat collatio vt aut᷑.ex teſtamento hic
poſita.So.hec coꝛrigitur.

lodie ex teſtõ flt
4 *£ teltamento collatio.h.d. ¶ Que

ro q̃ fuit rõ.l.codicis. Rñdeo qꝛ viſſimile erat

B Aꝙ ſi teſt atoꝛ voluiſſet fieri collationẽ expᷣſſiſſet
Sʒ q ẽ rõ aut᷑. Rñdeo duplex. VUna.ſ.eq̃litas ſeruãda im
ter filios. Secũda qꝛ pᷣſumit᷑ omiſiſſe dicere de collatiõe
pPpter turbationẽ moꝛtis/⁊ hec pᷣſumptio cũ ſit ĩ ſpẽ tol
nHonatio lit pᷣſũptionẽ.l.C.q̃ erat ĩ gñe.¶ Mõ qro an donatio ſim
ſimplex plex cõferat᷑ a ſuo ꝑ hanc aut᷑.mar.ꝙ ſic ⁊ arguit płibus
an ſit ↄfe⸗= rönibꝰ/ĩ gᷣꝛiũ tʒ gl.⁊ bũ:nec ob. hec.l.qꝛ genus qð ſequit᷑
rẽdaa ſuo ſpẽm lʒ nõ reſtringat᷑ qtũ ad numeꝝ ſpẽrũ / reſtringitur
tñ q̃litatiue vt compᷣhẽdat ſolũ ſpẽs ſimiles expſſe/ vt. l.
cum ita legatr᷑ ·S·ĩ fideicõmiſſo.ff. de le.ij.⁊.l.f · S· cui.ff. de
vino triti. ⁊ oleo le.ita ⁊ hic dictio ⁊ alioꝝ datoꝝ q̃ ẽ ge⸗

nus cõpᷣhendat ſimiles expᷣſſas.ſ.dot ⁊ ſic data ob cam.

Pꝛeterea aliud eſt in dote q̃ nõ põt reuocari:vt.l.põpo⸗
nius filadelphus.ff de pꝛele.⁊ ideo qꝛ nõ potuit reuoca⸗
re nõ pᷣſumit᷑ voluiſſe:qꝛ ceſſet collatio:ſecus in donatio⸗
ne quã potuit reuocare. Pꝛeterea qñ teſtatoꝛ potuit a⸗
liqd adimere: ⁊ nõ ademit videt᷑ cõcedere:vt.l.a pr̃e e.
⁊.i.ↄſtruit᷑.ff.ð iure codi.⁊.l.j·S./fl.ff.ð le.iij.⁊ iõ nõ fit col
Donatio latio:ſecꝰĩ eo qͥ adimere nõ potuitvt pᷣdixi. Sʒ an dona
fctã fllio tio fctã emãcipato dʒ cõferri:⁊ dic ꝙ ſic vt dos:qꝛ ꝑ pr̃eʒ
emancipa reuocari nõ pᷣt.Caue tñ qꝛ ſi p̃ diceret ꝙ ſuꝰ ↄferet dona
to an ſitꝰ⸗ tionẽ confert pᷣciſe cũ remãeat ĩ bonis:vt.l.fi.ĩ fl.j.de fi⸗

ferẽda. deiuſ.ſʒ lʒ dicat ꝙ emancipatꝰ cõferat ſuã nõ cõpellit᷑ pᷣci

ſe cõferre:ſʒ demum ſi velit ſuccedere.
Add itio Hec aut᷑.eſt ſubtilis ſᷣm iaſ.hic fina.col.
in verbis finalibus.Hec aut᷑.ex teſtamẽ
to vult ꝙ hodie ex teſtõ ⁊ ab inteſtato ceſſat collatio ĩter
fr̃es qñ pr pꝛohibuit expᷣſſe:ergo a cõtrario ſenſu ſi teſta⸗
toꝛ non pꝛohibuit expꝛeſſe habeat locum collatio etiam
ꝓdito teſtamẽto:⁊ ſic in hoc coꝛrigitur.i.j.S.eo.ti.ſᷣm ia⸗
ſo. hic.j.coł.Et ſi dicas ꝙ opinio. B. ⁊ aʒo.⁊ py.⁊ lot.⁊
bul. ẽ vera ⁊ communis ꝙ donatio ſimplex facta filio in
poteſtate non debet conferri moꝛtuo pr̃e idem glo.in.l.q̊
pr̃ in glo.mag.ad fi.ff.fami.her.⁊ idem inſequẽdo docto
res antiqui ⁊ moderni hic io.and.in additionibus in ti.
de dona Jand.in cõci.clj.vbi dixit hanc opinionẽ eſſe cõ

munioꝛem bar.in.l.j.ff.eo.ti.in:S.nec caſtrenſe bald.in.ł.

quoniam.S.de inoffi.teſtamento.idẽ iaſ.hic in.iij.col.ad
fl. ⁊ in.iiij.coł.
— te Aut dos eſt pꝛomiſſa ⁊ nõ ſolu
X „ Pa ex. ta: loquitur hec.l.aut eſt pꝛo⸗
y miſſa ⁊ ſoluta/⁊ loquitur.l.pactum.⁊.l.filie.⁊.l.
dotis·j.e.nam aut queris quando eſt ſoluta an
conferatur ⁊ loquitur.l.pactum.aut queris cui fiat colla⸗
tio ⁊ quãꝗ dotem conferat/⁊ loquitur.l.filie.j.e.aut queris
quem modum conferat᷑ ⁊ loquit᷑.l.dotis·j.e.⁊ hec.l.bꝛe
uiter hoc dicit dotem pꝛomiſſam ⁊ non ſolutam confert
filia ꝑ modum liberationis.h.d.

Pactũ fa WE Hꝛic dicit an cõferat᷑ dos ꝓmiſ
ctũ de nõ 8 Actum. ſa ⁊ ſoluta:⁊ pactũ future ſolu⸗
ſucceden⸗ tionis non valet. h. d. =
do⁊ iura⸗ Hee¶Op. ꝙ pactũ valeat: vt. l. j. S. ſi vyl parens.ff.

mento fir⸗ ſi aparẽ. qs fuerit ma. So. vt glo. ⁊ media ſo.ẽ va. ꝗ¶ Wõ
metw; an q̃ro an pactũ iſtudvaleat ſi fuerit iuramẽto firmatum:di
valeat.

cſit qͥdã ꝙ ſic ꝑ aut᷑.ſacramenta.tu dic cõtra:qꝛ ibi ſpãle.

Fo. X.

Modo qro qᷣͥd ſi cũ vxoꝛe fiat pactũ:ꝛ dic vt glo. Sed
quid ſi filio do aliqd pacto facto ꝙ illud ſibi in legitimã Honatio
pↄputet ⁊ teſtm̃ nõ veniat an valet:certe ſic.⁊ ſi dicas ꝙ facta filio

eſt de futura ſucceſſiõe.Rñdeo ꝙ excludit᷑ filiꝰ/nõ tã rõe ⁊ ĩtueniẽ⸗

pacti qᷓ; ꝑceptionis/ qꝛ hʒ legitimã. Sed nunqͥd poterit te pacto:

agere ad ſupplemẽtũ ſi illud nõ ſufficit.Rñ.nõ.qꝛ acce⸗ vt ſibi ĩ le
pit ꝓ legitima ⁊ dubiũ eſt an minuãtur in futurum bona gitimã cõ
patriss putet an

Additio. Ete iſtũ tex. infert odof ꝙ quiqa ſcho⸗ valeat.

olaris cremonẽſis decepit patrẽ ſuũ cõ⸗
mẽdabili fallatia/cũ haberet nouercã inſidiãtem q̃ ꝓhi
bebat patrẽ ſubmiſtrare pecuniã neceſſariã fllio ſtudẽti.
venit ad patrẽ/⁊ dixit:ſum cõtentꝰ renũciare ſucceſſioni
paterne: cum hoc ꝙ des de pᷣſenti tantã pecuniã q̃ ſuffi⸗
ciat ꝓ expenſis ſtudij.nouerca vt ꝓpꝛijs filijs totã ſuc⸗
ceſſionẽ arrogaret ꝑſuaſit pr̃i vt faceret:perfecto ſtudio
moꝛtuo pf̃e/ filius partẽ hr̃ditatis obtinuit:qꝛ renũcia⸗
tio nil valuit/niſi iuramentũ interueniſſet:dʒ tñ cõputari
in partẽ ſuã illud qð expẽdit in ſtudio ꝓpter renũciatio⸗
nem facta:q̃ expenſa ałas nõ cõputaret᷑ fllio:qꝛ pᷣſume⸗
ret᷑ facta a patre affectione pr̃na/⁊ aĩo donãdi.l.que pa⸗
tre.ff.fa.her.⁊ idẽ tenet bal.hic.in.x.⁊.xj.q.ſaly.⁊ paul.
de ca.hic ꝗ reputat not.dignũ do.alex.in aut᷑.qð locum.
ad fl·.eo.Solus cy.hic tenet ꝙ ĩpenſa ſtudij etiã in hoc
caſu non ↄputet᷑ illi in partem ſuã per tex.in.l.j.S. cõfert
ff. e.melius facit.l.ij.S.de illis.cum glo.no.ff.eo.Sed te⸗
neas ſᷣm iaſo.pꝛimã opinionẽ vt hic.⁊ in aut᷑.qð locũj..
eo.Et adde ex tex. iſto cũ notatis in glo.regulã q̃ eſt ꝓ NPactũ ne
pactũ negatiuũ de non ſuccedẽdo non valet ꝑ rõnes que gatiuũ de
allegãtur per bal.hic paul.de ca.bar.in l.ſtipulatio hoc nõ ſucce⸗
modo ↄcepta.de vb.obli.⁊ ad iſtã regulã adde tex.in.c. dẽdo non
j. de filijs na.ex libero ven.⁊ in.c.filij na.ſi de feu.fu.con⸗ valet plu⸗
tro.inter do.⁊ agna. Hec regula fallit pᷣmo niſi haberet ribꝰ roni⸗
mixturam delicti.l.jS.ſi parẽs.in pꝛimo caſu.ff.ſi quis a bus.
parente fuerit manu. Secũdo qñ tm̃ accepiſſet paciſcens
qᷓ;tũ capit ſua legitima.d/S.ſi parens.in ſcdᷣo rñ. Tertio
fallit qũ interueniſſet iuramẽtum.c.qᷓ;uis.de pac.in. vj.
Quarto qñ adeſſet conſuetudo:quia cõſuetudine tale pa
ctum poſſet validari iuribus.S.allega. Quinto qñ fieret
pactum ſuꝑ hereditate patris vel alterius iam defuncti
iuribꝰ in tex.alleg. Sexto quãdo filius legitimaretur cũ
pacto ꝙ patri nõ ſuccederet valeret:vt.S.dixi. Vltimo
fallit in iure pmogeniture cui põt per pactum renũciari
ſicut fecit iacob quando renunciauit eſau vt eſt in veteri
teſtamẽto.⁊ glo.pᷣma.in.l.quotiẽs.ff.de here.inſti.⁊ tex.

in.c.qᷓ; ſit ꝑiculoſum.vij.q.j.⁊ ibi habes in quibꝰ cõſiſtat

ius pᷣ mogeniture ita deterĩat ang.in.l.ſtipulatio hoc mõ
cõcepta in ſuis recollectis.ff.de verb.obli.⁊ pꝛo eo opti⸗

me facit:qꝛ ius pᷣmogeniture ẽ ius ꝙ cõpetit ex pᷣuilegio

facilius ergo tolli᷑ per pactum qᷓ; ius cõmune.l.eius mi⸗
litis ·S· militia miſſus.ff de teſta.mili.ita teneas qᷓ;uis cõ
trariũ teneat ludo.ro.in.d.l.ſtipulatio hoc modopcepta.

in.x. col.⁊ ibidẽ imo.qꝛ iudicialia veteris teſtamẽti non

aſtringũt /niſi q̃ ſunt aperta vt habet᷑ in.S.· his ita.vj.di.⁊
in.c.fi.de cõſue.Et tam ftlia dote contẽta cũ iuramento
ſucceſſioni renũciãte poſſit petere relaxationẽ iuramẽti⸗
⁊ ex quibꝰ cauſis debeat cõcedi.vide plene ꝑ iaſ. in aut᷑.
ſacramẽta puberũ.S.ſi aduerſꝰ vẽditionẽ.⁊ ibi tetigimꝰ
plene phi.frãc.in.c.qᷓ;ᷓuis.de pac.li.vj.cano.in.c.j.⁊ in.c.
debitoꝛes.de iureiu.er.vide petrũ de ancha.ĩ repetitio⸗
ne.c.canonũ ſtatuta.de ↄſt.ex.vide do.chꝛiſto.in.d.aut᷑.
ſacramẽta puberũ.deſctõ geoꝛgio.in repeti.d.c.qᷓ;uis de
pactis.lib.vj.

EEAIi Hic ponit ꝙ dos cõferat᷑ ⁊ cui/q̃ro

dicat᷑ dos ꝓfectitia/⁊ que aduẽtitia?: Dos ꝓfe⸗
Rũñdeo ꝓfectitia dicit᷑ illa q̃ ꝓuenit ex bonis ctitia q̃ di
Keiꝰ de cuiꝰ hr̃ditate q̃rit᷑ aliũde q̃ſita dr̃ aduẽ⸗ cat/⁊ que
titia. Itẽ q̃ro qͥd ſi ꝓ ꝑtetm̃ infirmet᷑ teſtm̃/an fiet col⸗ aduẽtitxia.
latio:⁊ dic vt glo.¶¶ Modo op.ſic.hec lex facit differẽtiã
inter ſuccedentẽ ab in teſtõ.⁊ ĩter ſuccedentẽ ꝑ ta.non
ſuccedẽte ab inteſtato/qð eſt õ.l.vt liberise.So.vt gl.
⁊ ſecũda eſt vera.ſ Itẽ op.ꝙveniẽs ꝑ g̊ ta.nõ cõferat:vt
l.ſi fllia.ff. de col.do.Solu.vt glo.qꝛ ibi ſpãle in caſu: ſᷣm

ta.cõuertit᷑ in ð ta.⁊ nõ hʒ plus filia veniẽs ab ĩteſtato qᷓ;

habebat ex teſtõ. ¶ Item op. ꝙ etiam exiſtentibꝰ in pote⸗
ſtate nõ ↄferat᷑ dos aduẽtitia:vt.x.e.l.fi.Sol.vt gl.i¶ Itẽ
op.ad fi.l.qꝛ aut ĩtellig ꝙ filijs ſuis flat colło/⁊ male di
cis:qꝛ oĩs debẽt ↄferri:vt hac.l.ij.rñſo. intelligis

Butrigarij Becũda pars

flat collatio emancipatis ⁊ male dicis:qꝛ nihil eis cõfer⸗
tur vt·j..e.l.ſi emancipati.So.intelligo ꝙ fit collatio emã
cipatis non ob.l.ſi emancipati:qꝛ veꝝ eſt ꝙ emancipati ĩ
ter ſe nil cõferũt:vt ibi qꝛ de hoc nullus ipſoꝛum põt con
queri cum nullus conferat:ſʒ ſuꝰbñ cõfert emancipato/p
fecticia tm̃:vt hic:qꝛ emãcipatꝰſuo cõfert ꝓfecticia ⁊ ad
uẽticia iure iſto:⁊ ideo equũ fuit ꝙ emãcipatis ſaltim ꝓ⸗
fecticia conferant᷑ ꝑ ſuos.poſſet etiam intelligi de nepoti
bus ex filia:⁊ tunc hec lex ſine ſcrupulo pꝛocedit

ſu

tãda de cõmuni niſi expᷣſſe ita ſit conuentũ:⁊ ita per illũ
tex.tenẽt ⁊ notant ibi Alber.⁊ ful.⁊ idẽ alber.in.d.l.cum

duobus · S. ſi fratres.ff.pꝛo ſo.idẽ tenet Spec.in ti.de iu⸗

di.S. ſequitur.ver.quid ſi vnꝰ ex fratribus quẽ ſpec.ſim⸗

pliciter allegat Bal.in pᷣalle.tractatu de duo.fratri.ĩ.vj.

col.lʒ poſtea bal.ibidẽ ĩ pe.col.teneat ꝛiũ: eãdẽ partem
ꝙ filia non ſit de cõi patrimonio maritãda tenet expꝛeſſe

Bal. ſibi Zꝛius in duobꝰ locis.ſ.in.l.fl.in.v.col.õẽ.de do.

ꝓmiſſ.⁊ in aut᷑.ex teſtamẽto.in pe.col.S.eo.vbi dicit ꝙ re

Collatio P ⸗ i & Hec lex ponit qua foꝛma flat dotis quiritur ꝙ eẽt expꝛeſſe capitulatum inter fratres qð do⸗
dot is ſo⸗ A tis. collatio iam ſolute:qꝛ cũ non poſſit tes filiarũ ſoluerent᷑ de cõi ałas ſi non ſit expꝛeſſe capitu
lute ſub qᷓ ¶¶ /durate mr̃imonio exigi a marito cõfert filia h latũ nõ intelligetur ne debebit ſolui de cõmum per tex.in
foꝛma fie⸗ modo/qꝛ tm minꝰ recipit ex hereditate pr̃na. d.l.ſi ſociꝰ pꝛo filia:idẽ tenuit Joã.pe.deferra.in pꝛacti⸗
ri dẽat. ¶ ¶ Sp.· ꝙ filia nõ debeat ſibi imputare dotẽ ⁊ hr̃e ſuo pe-⸗ ca ſua in verbo vndecũq; queſita:iſtam partem tenet Lu Nol
riculo:ĩmo ↄferre iusqð hʒvt.l.ij·S· id qͥq;.ff.e. So.vt gl. doro.in conſi.cxlv.incip.pꝛeſentis conſultationis arti⸗ no ſucce
¶ Itẽ op.ad idẽ de aut᷑.q̊ poĩta.So.illa detmiat hanc. culus iſte idem tenet expꝛeſſe do. Alex.in conci.cxxxiij. 1S00l
d . H ec aut᷑.venit ad.l.co in.ij.vol.incip.videretur circæconſultationem pꝛemiſſaʒ Ceſuregua
e * 0 O u m dicis derogando ⁊ de qð conſilium eſt poſtea duplicatum erroꝛe in conci.ciiij. Lirecußt
R B terminando:qꝛ olim mulier indiſtincte dotem in.iij.vol.qꝛ non eſt conciliũ dñi Alex.ideo non reperit etqius
o[pꝛomiſſam ⁊ ſolutam ſibi ĩputabat ⁊ tm minus quod incip.an dos.vbi refert Bal.ĩ pluſq;. xij.concilijs hjfci coſe
recipiebat/hodie ſi maritus non eſt ſoluendo confert ſo idẽ tenere. ref⸗ ert etiam Ange.in.ij. cõcilijs tenere idem. 6Jreo
lũ actionẽ de dote: lʒ ĩanẽ ⁊ bꝛeuiter.h.d.hec aut᷑. Colla⸗ Sed ego non inuenio:eãdem opi.tenet do.Alex.in con⸗ bhec sbiteſt
tio dotis ſᷣm foꝛmã.l.codicis locũ hʒ qñ maritꝰ eſt ſoluẽ⸗ ci. lxvj.in.iiij.vol.incip.viſo themate S. foꝛmato. weris ſe
do vel muliceri põt imputari/ſi exigere potuit ⁊ nõ exegit P A dD emum Emãcipati omnia confe⸗ (pati
his ceſſantibus ſufficit conferri actionem de dote: licet AH runt ſuis exceptis caſtrẽ⸗ cſporutul
inanem. hoc dicit. . — ſibus: eo in quo alijs tenentur.h.d. ¶ Op. ꝙ Uitiad ne
¶ Ex tex. Exigere põt ⁊ ideo ſibi imputat᷑ q̃re non exe E Halia deducãt᷑. vt.eo.l.filie.So.fateoꝛ ꝙ caſtrẽ mnicipat
git:⁊ ideo tm̃ minꝰ cõſeqͥᷣtur / dote ſibi tota ĩputata. Sit ſia deducãtur. . . . . rone hi
ſucceſſio] et queritur de dote pꝛofecta ab auo.reiectis. S SS li am AVbi ex teſtamẽto ſucceditur nõ ligeerge
alijs opi.dic ꝙ aut eſt dos pꝛofecticia:⁊ tũc planum ẽ: eꝛ ꝗ qknsꝰ J LAIEE. hʒ locuʒ collatio niſi a teſtatoꝛe Nhilſuus en
cũ dos ſit cõis ⁊ eẽ debeat pr̃is ⁊ filij requirit᷑ conſenſus ſit exp̃ſſũ.h. d. ¶ De hoc dic vt dixi in aut. ex te Uiuythie
pr̃is ĩ exigẽda dote:vt.l.vnica·S.accedit.de rei vx.ac.⁊ ſtamẽto. S. eo. Op. ꝙ cõferat lʒ fllia ſit iſtitu sel ſlie
l.ſi cũ dotẽ · S· eo tꝑe.ffſo.ma.aut eſt ab alio delata: ⁊ tůc ta.vt.l.ĩ adoptionẽ.ff de col.do.So. vt gl.⁊ tertia eſt va. ſoceterti⸗
dic ꝙ cũ nõ habeat cõionẽ in dote:nec in vſufructu euus M J7 ſo 02 Ad collationẽ faciẽdã cogit᷑ qs Collatio:
nõ eſt qᷓ;dtum ad eã legitimꝰ adminiſtratoꝛ:⁊ ideo eiꝰ con W A 2 voffõ iudic ⁊ actiõibꝰ denegatis nẽ facere Cddi⸗
ſenſ? nõ exigit᷑:vt in aut᷑ niſi ⁊ qð ibi not.jde bo.ma. hʒ ſiue erat facta diuiſio ſiue nõ.h.d Diuideĩ du qũo qs ſt c(mumulzte
quare cõſentit pr̃ filio cũ ipᷣe agere debeat:vt.l.ij·S· volũ as ptes: qꝛ pᷣma loquit᷑ in diuiſione facta ſine cogẽdus. npritpf
tatem.ff.ſo.ma.So.vt glo.qꝛ hic non negat qui pr᷑ poſſet iudice vel arbitro.In ſcða facta fuit coꝛã arbitro ſʒvnã nohali fl
agere:ſʒ ⁊ filia potuit pr̃is conſẽſu.¶ Itein op.ꝙ nò debe lect. vel coꝛã iudice delegato ſm aliq. Scðᷣa ps ĩcipit ibi il nekingkit
at expectari ꝙ vᷣgat ad inopiam:ſʒ ſufficit ꝙ incipiat ma idẽ eſt. ¶ Op.ꝙ ad collationẽ qͥs cõpellat᷑ actionibꝰ de tiler gueſen
le vti ſubſtantia ſua:vt in coꝛꝑe vñ ſumit᷑ iſta aut᷑. So.iu⸗ negatis.vt.j.e.l.poſthumo.qð remediũ hic locũ habere thia ent
reveteri opoꝛtebat ꝙvergeret ad inopiam:nõ tñ expecta nõ põt:qꝛ cũ ſit facta diuiſio trãſlatũ eſt dñiũ:⁊ iã hʒ ſuiu fdercu he
bat᷑ tm̃ ꝙ dos nõ poſſet exigi:qꝛ ſic fruſtra eſſet.l.cõciliũ. poꝛtionẽ:ergo illud auxiliũ eſt fruſtra.Sol.dicũt qͥᷣdã ꝙ i zcho⸗
hodie ſufficit ꝙ incipiat male vti ſubſtantia ſua:⁊ hoc ꝓ⸗ illud nõ eſt fufficiẽs remediũ:⁊ideo dat᷑ iſtud.ſ.officiũ iu nine .
deſt mulieri:qꝛ ſic ſũt tres conrei qui dẽant dotẽ ⁊ vnꝰFKin dicis.Alij dicũt qdð eſt ſufficiens remediũ:qꝛ agã d eum ſgeng 8
cipit male vti ſubſtãtia ſua iure nouo põt mulier dotẽ exi rei vẽd.⁊ aduerſariꝰnõ poterit diuiſiõeʒ opponere.⁊ ſi di ſofun
gere olim non poterat poſtq; alij erant ſoluẽdo. IJItem ꝓ cas qũo poſſũ agere reivẽ.cũ nõ ſim dñs ꝑtis trãſlate in ſ
deſt mulieri in pꝛobando:qꝛ hodie faciliter pꝛobabit ꝙ i aduer ſariũ ꝑ diuiſionẽ. Rñdeo ꝙ agã de factoꝛ aduerſs * 8 4
cipit male vti ſubſtantia ſua/pꝛobando ꝙ contrahu debi riꝰnõ poterit exciꝑe ar.l.vbi pactũ.S.de trãſac.vel agam ni⸗ cs
ta ſub vſuris:ſed olim erat difficile:immo quaſi impoſſi dic.inde. ¶ Ad ſecũdã ꝑtẽ op.ꝙ lata ſnis nõ poſſit ve⸗ 1 nnnc
bile pꝛobari inopiam:vt dixi in.l.actoꝛ.S.de pꝛobat.⁊¶ no niriõ diuiſionẽ.vt.l:.ſi cũ putarẽ.ff.famil hercii. Huiꝰti ſchaben
ta.de hoc in.l.ſi conſtante.in pꝛin.ff. ſo.matri. moꝛe qͥdã intelligũt in arbitro cuiꝰ ſnĩa nõ parit actionẽ nan
Additio Adde hic per iſtum tex.in ver. imputari regulariter nec exceptionẽ.⁊ ſi dicas qũo ẽ idẽ ꝙ ĩ pᷣmo nunhn
Conferre ñꝙ ſi p̃ dederit filio pecunias vt libꝛos caſu cũ pena cõmitteret᷑. So.vt gl. Itẽ põt ĩtelligi ĩ iu⸗ lbet
an dẽat fl emeret ⁊ filius illam pecuniam in malos vſus cõſumpſe⸗ dice delegato.Nec obſt.exceptio rei iudicate:qꝛ de hoc ndeuft⸗
liꝰ pecuni rit ꝙ filius in diuiſione bonoꝛũ tenebuur cõputare in eiꝰ nõ fuit ĩ pᷣmo iudicio diſputatũ:⁊ qꝛ auctoꝛitate.l.venit nnr leſin
am cõſum poꝛtionẽ:idem dicas in filio cui pr̃ invita ſuam legitima 3 ſẽtẽtiã. ¶ In glo.que ĩcipit nam. ibi large accipe ſub. melg⸗
ptã in ma poꝛtionẽ aſſignauit:qꝛ ſi filius illam conſumpſcerit pr̃ nõ vt ↄpᷣhẽdas actionẽ/exceptionẽ/⁊ replicationẽ.ſ Ingl. urgnan⸗
los vſus tenebit᷑ amplius illam ſibi aſſignare vel relinq̃re ᷣm bar. qᷓ incipit qꝛ ⁊.ibi non tñ contra ſententiam fiet:qꝛ nõ fuit icrin ilio⸗
quã pr̃ de in.l.ſi cũ dotẽ·S.ſi poſt.ff.ſolu.ma.idẽ dicas ĩ filia que do diſputatum de hoc in pꝛimo iudicio. . mnon,i de
derat ipᷣi tem ſui culpa perdidit:qꝛ tunc pr̃ non tenebitur amplius Ad DdD itio Adde hic eẽ tex.invᷣbo ꝑſes ꝓuincie ⁊c᷑. ſoumf
filio vt e⸗ demum illam dotare ꝑ argumentum iſtius text.⁊ in iſtis qꝙ qñ vᷣba.l.vel ſtatuti referũtur ad iudi iopeeſeti
meret li: termmis pꝛocecdit glo.in.:fl.⁊ ibi bal.S.de dotis ꝓmiſſi⸗ cẽ ibi oꝛit᷑ offm̃ iudicis.idẽ in.l.ſi res obligata.ĩ glo.ft.ff. 1Eqnosafi
bꝛos. one:vide iaſonẽ hic in ſecundo notabili qui pꝛedicta ple de leg.j.bar.in.l.vnica.ff.de ↄditiõe.ex.l.Alex. Jaſõ.hic. B (econfcrenkn
. ne examinat.Et ſumpta occaſione ex his que no.ꝑ doc. Adde ꝙ hic ẽgl.ſing.ſuꝑ vᷣbo reſtitui ad hoc ꝙ iĩ iudicio Exceptio ulsSenn
hic argumento tex.huius autentice dum loquimur de do vvniuerſali exceptio qᷓ̃ minuit bona põt opponi poſt ſentẽ q minui ſuni Mef
te.Quero erant duo fratres ſocij omnium bonoꝛum vnꝰ tiã.Tu no.ſing.ex iſto tex.cũ glo.ſᷣm do.Frã.de are.hic bona pot onistyf
habebat filiam nuptui pꝛoximã.vtrũ illa filia debeat de ius qð nõ impugnat ſnĩam:ſʒ limitat vel minuit execu. opponiin Uſferenturt
bonis communibus maritari ad hoc ꝙ dicamus ꝙ alter põt opponi poſt ſnĩiam non ſolũ per viã exceptio.vt.l.ne iud go⸗mngn
frater teneatur in parte ſua communi contribuere pꝛo ʒẽniꝰ. S. fi.⁊ ibi gl.⁊ bar.ff.de re iudi.⁊.l.ſi fideiuſſoꝛes·· vlipoſt bueglo⸗
dote huius filie ſue neptis. ⁊ dicit Ludoui.Roma.ꝙ non idẽ rñdẽt.ff. de fideiuſ.⁊.l.ex diuerſo · S.fin. vbi doc.ff ſo. tentiam. nealbile
tenetur frater iſtud tenuit concilio.cxlv.tamen bal.tenu⸗ ma.⁊ no.bar.ĩ.l.jij.de iur.⁊ fac.ign.ſʒ etiã ꝑviã petitiöůiĩis Amimegin
it contrarium in tractatu de duobus fratribus in pe.col. tcx.hic cũ gl.p quã ampliat᷑ regła.ll.pᷣallegataꝝ ĩtellige Uumnageng
in pꝛincipio. tene tamen ⁊ in conſulẽdo ⁊ iudicando ꝙ ĩi⸗ niſi tale ius fuiſſet añ ſnĩiam oppoſitũ ⁊ ꝑ iudicẽ repꝛoba unaklo⸗
mo filia fris nõ ſit maritanda de cõi dato ꝙ ſint ſocij oiʒ tũ tũc nõ poſſet ãpliꝰ poſt ſnĩam in executiõe opponi gl. wtennnci
bonoꝝꝑ ᷣm iaſ.map.hic ĩ.iiij. coł.ꝑ tex.melioꝛẽ de iure ĩl. eſt ĩ. d.l.neʒẽniꝰ.S.fl.bar.⁊ doct.ĩ.d.l.⁊ ex diuerſo ·fl.? nthoge d
ſi ſociꝰ ꝓp filia iũcta gl.ĩ pjn.ff. ꝓ ſo. vbi ẽ tex. iũcta gl.qᷓ in no. bal.ĩ.lab executiõe.in pe.col qͥꝛũ appelnõ reciqð Tufmnmnenn
telligit etiã ſi ſint ſocij oĩz bo.ꝙ filia vniꝰ fris nõ ẽ mari⸗ no.Bar, in.d.l.ſi filius.ffꝙ cum eo. uinmfnt

De Collationibus.

Fo. XI.

entü
EInI.
erninl
Sde
1Shere i
ltae eene cipat? ſi pPati mãacipati ii
ſlin ten E e De uo confert omni ſe nihil of. ti inter c
tinpcllzde magis. Sʒ ita ẽ o minꝰ vide mis. h. d. ¶¶ erüt ema cus eſt in emanci
leoe 3 lta eret᷑ ineẽ CO emanc
1 bid ſeNe B.c.l. filia. ſuus conf. ineẽ ⁊ ineſt p. ſic ſi 14 hHic cum c ipato. ſᷣm A .
ttenn 1 erüt. ſad te oppoſiti icipat?ema Plec icia: vt dum in. I .;uis bar.ſu egat. tetigi i 7 OO. Alex᷑.
decin lſetre us i 1. uenticia ſitioné/2 in 1 ãcipato Hr Fr. bar. hi .l. ventre in . p hoc vlti 6Gt in.l. emaꝗ ex.
nnrer us ideo cõf pPfecticia ſi ntelligunt ꝙ hi uis ti latic ic poſt pe. col. ff. d imo reliq nacipatg
e defer huinn fert oĩ ert emacipa ic. Alij ſoluũ hic nõ cõ lationur cy.de qui de acqui. l uerit cogitã
amper du⸗ cipati i ⁊ ideo equũ ẽ ecticia: nt 7 meli? mit id atis de cipalibus ci E gloſ.
mnmnen ati inter. quñ ẽ ꝙ ſibi a: qꝛ emaci ſu em bar. in. l declarata ſu s circan que rit
Nerinceneinn naſo. e .l.ij · G. fl ealio nõ I. Sʒ cũ emãa ar. conſidera m in. ij. atio. do. di eaſſu⸗
tunnen nzor . eessNek ckut konſtran ine ra aiourent⸗ ariggectia
gert Relncchcſcf uccedãt nõ fi o. vt glo nz nõ ĩpedi pꝛi⸗ 4 m facit in rub. S 2
ler cpſnnn z ta. So. olim ſi 5 flat coll (Itẽo diat colla =— atr ercrenngklic, .S.e. conſi⸗
1.1. WCOſine dẽi .olim ſi oẽ atiovt. l. fi op. ꝙ etiã ſi abi S E. gi ictum i ca. hic.
igluſcztcn iure guabã ẽs ſuccedebã .I.filiũ S. vi ĩ abin 1 E dit in codiciilis noj
cöcliſs llſe e iure ciuili 9 collati t5 ta de in egm ff. B Aen 1 ta non c nem. h . on impe C
tnetngee⸗ der net ab ĩteſtato ſi Hñä coĩlation s relictu onferuntur:velt dicit. AUk ollatio⸗
Cnetdo dnne⸗ bñ qꝛ ius pᷣtoꝛiũ lato ſuccedẽ 3 qñ vnus ꝑpᷣ ꝛio co⸗ ionem d m non ſi ur: vel dic fllig kine ne no ipe⸗
er do Nerige bffic iũ cõ ꝛiũ n edẽs de i 18 p35ta. Quero qᷓ votis nõ cogi uccede dic filia capi nõ ĩpe⸗
tesfom gn Su⸗ ſfic iũ cõſeq̃ᷓ 6 poter e iure ciuili nõ alter ero qᷣre fili nõ cogit ens vniuer capi⸗ dit reli e⸗
les koima 5u? qu0 Itẽ eq̃tur: alite erat grauare eü iuili nõ cõ qꝛ capit reli lia nõ ur. hoc dici iuerſaliter a. it relictũ
nemag emcip Regeao n do annd uro lie vt dica ſi ipo nullu iarrlaluernonthcrrar ſpödeo duplex e rö. S Hicodictlt.
enturh to. ä is e. Verũ l ᷓ cõfitent᷑ ãcipatũ:v V .tit. fer pꝛimãꝗ rõn cedit/ſed Vt filia. S .‚Una
bd. CN cipat!: ũ gl. dici khãc vt in aut rat vt. S. e. l. fl nem op. ꝙ eti particularit ecund
Soket⸗ G I: æ male vt ibi cit ꝙ lex vtli coꝛrectã: de ſed S. e.l. fil p. ꝙ etiam ſi ularite 9 ℳ.
Gtegeg eqparã e vt ibi ptʒ. S ryvt liberis.nõ 1.l. vt li ta erti da r. Bo coni mücapit prßit
eqparãtur quãtũ 3. Sz rñd zmglocſturi emns⸗ ſes lecunda. Ite rn cedir vr fiia⸗
toſuccedltu emãcipatꝰ rũ i rumpendi: ſi ab ĩteſtato: vt inteſt vnge ſi ſi edit:⁊ tñ ſi fuerit.ff. n eſt bo
ſa teſe ationẽ vt hi p 3 ta. Itẽ nõ s, pꝛeteri ibi:non myvchiat ex teſta ert: ſed ibi do. vb
cdiriinalit Colli vt hic:ſati ta. It no epara itus dicit nullũ vniuerſa ab inteſta mento vel ali ibi fuit inſti 1
Rin ollige e is tñ put edparatur S nullũ uerſalem eſtato no el alio cõmi inſtitu
fenitßflaſ llige ergo ꝙ ſui inuicẽ o hãc coꝛri quãtũ inteſt poꝛtio n conf⸗ cõmittent .
ie nihil ſuus emã ui inuicẽ cõ oꝛrigi ad col⸗ el⸗ kato. h. d nem no fert:eſt e ttente edi
vtglatenitte oia: vthi emãcipa öferunt oĩ P. d. l. vt liberi ⸗ r , Yaco. b n capit rgo rõ bon⸗
1 G ia:vt hic:⁊. S pato ↄfert oĩig emãci iberis co. butrig ex teſtame ona:qꝛ
heſac lichi⸗ xi S c: 7.5. .l.filie pfecticia tm acipati ĩter ſe WMRGſt. . mento / vel ab
cleciccgi⸗ S. . l. fl ilie. icia tm emãci ter ſe S 1 vel 3
rcüffine⸗ nocet: vt rrenir ollatt Dd incibit in caſt. tus ſuo Las (Sinide umo. vfoſthen conkfert
nann Additio. Malere irnent et iutde mmres nee⸗ Poffbeuoveraken .
n diuiſiohefti⸗ dditio Aſta lex eſt clauis qꝛ pꝛodeſt nõ ur ad collati 10 rönem. qꝛ pꝛimo rik. h. d.
ncügfinfi cumulãtem videas hic cdlauis totius ti m i Tertia collatione Sccuid ofenenann äues
grnii Filis ſu⸗ btate piis, ernekt⸗ col dlenigine poſt tar lal. quã CS Bübimon ipatus Pars incipit il Dund is co
allek gtint⸗ mit eſſe in ꝛobatũ fue — . o. hic eſſel lãcipatoꝛũ ⁊ mbta ac⸗ .vt gloſ. non flat c m his
iühicloci iir ſ? eſſe in mit᷑ in ptã rit ⁊. melioꝛẽ tex. in ver. neq exiſtentiun vt. S. e. i ſo. Item o ollatio: vtl. fl
GN ptate pfiſt ptãte pr̃is niſi ioꝛẽ de iu er. neq; emaci ium fi ſi ſoꝛoꝛ S ppo.ꝙ offici :vt.l. fl. ff
merr IiI uikt pbet ferubenie noltn niſi pꝛob i dubofeltuc peeſ⸗ fit vt hic . dia dorofils rinene⸗ oe col. ho
eſi det b no.ful. etur emanci bio filiu Krras d. iaco. butri cio: vt ibi is flat collati .
crde err ⸗ Eee menhe Aa
ſoffn . ibi: e acqᷣͥ.here.tñ i r. ibi al acit.l. ſi llis. S . is conferũ
eciu: r agi ibi: qꝛ e.tñ illa g gl.n l. filid. ff. d tionẽ exiuerũ erũt oĩa:ſed i
R re õ a fnoſornigr g. Eebel⸗ locum va collat⸗ odarſeckin pig nu-
oponeſetn . viuer ur moꝛt n dubio Iud. ? rꝗ 6 ocũ vᷣa llatio ĩ hi tiõis cõſti .
dis tistiſt li revſq; ad cẽ oꝛtuus: qꝛ pꝛeſumi ph. Add Aes eolletio⸗ Ti ſuri pirmno
dtusl ius ßſi cẽtum ãanos ꝛ2 in dubio qli itur viu ltio dde p iſtũ io: ſz diuiſi üt ĩ ꝑic
deſatoltin fili umatur in ptã os ꝑ hoc i qlibet pᷣ e nont flli P iſtũ te uiſio. h. d ulo
jdeträſacn li tm̃ on ſit in ptã qꝛ iſta ſtãt ſi non pꝛ ur ba- ill os co i pr lib bar. 2 al
lec Ne tim̃.ad idẽ ptãte: vt taãt ſimul n. ꝛobat ꝙ fi aac.l. cuiꝰ. S onferre ĩ ꝛ208 cauſe los hi
a ſuniaſte mütur idẽ facit: qꝛ emãci pr v c S.fami.h imo ſunt ſui aſinditttadiger Ti
ſtur niſi pbe it:qꝛ emãci icipat?:) iuat: tñ to doct i.her. hã nt ſui pꝛeci lij tradidi ibꝛos
alimit macurnle pbent ãacipatio ẽ yel gꝛſt n̊ locũ. is telileenin eſtapfi pꝛecipuitm glo in 5
i agna hic i vt dixi. S io ẽ facti:fetꝗ it natura⸗ ocũ.S.e.ti iceñ.in vi ctrinam intelli m glo. i q̊ͥs hũ
fianigiut mano ene in verſf ras irune Snbis giu⸗ no bſu ai Alex⸗ Ang r alu tdaci intellige i fili 1 iig art⸗
opchuinn⸗ iſtã glo. menti rſicu.nec ob e. Ex hi tẽ nõ pᷣſu — Ang. alij ĩ 8 m iaſo ge i filio effe lus a pre
oeſdig i ticoꝛum enti:qꝛ m obſtat a s que vul 4 lij ĩi. l. ſi d ſo. hic 2 ĩ aut. cã pfe
oene um .S. nulig. i ultum bñ utem not ult glo onat onatiõe . .⁊ i ĩ auf. qð a ſtudij
giipitfliri fer. vbi nuliã. in autẽti ren etatt . natt Aneſtren bi? iaſ. n de
Nipalflli r. vbi hab agutẽtico rat ius n enebis lataĩ one ueſit i7 h iaſ. cõ dẽat
iucſemegn tionis ? betur ꝙ hodi de here ouuma P lata ĩ peculiũ di QDuelita poſt moꝛt .cöf
is 1 pfie ptati ic eſt ſub que ab in uten⸗ . ta filio nõ ũ diuidu pfr̃is nõ cõ oꝛteʒ erre.
ranconeneln dum pr̃i.⁊ ſi ptãtis ꝙ eſt lata differenti teſtato de⸗ cõfert pr fili o nõ veniãt ↄ/ ntur. h. D oferunt᷑: ce
☛ 1 aumpri ſitn ſubtili ſt verum qu entia emãci e⸗ tcur mo io vt fllio lat ↄlerẽda: . C. Op. qꝙ col
alce, ie glo 2 — is Oicas antum ad cipa⸗ f. ꝛte ⁊? capi . ⁊ nõ tʒz ab ĩ la: vt . . e. l alið dona⸗
cplenmiſt rentia: ſz n q̃re q;tum ad que poteſt ſucced ertvt extn it vim relieti ĩtio donati⸗ ið. So
gtunfegit tiliter in iiij qtum ad edendum ſi huius di on pꝛopꝛi x merit;: cfort: vt. veli conft
er in. iiij. opt confer m ſit ſubl dit ſcis ſi pꝛie confe : æ tunc :ꝛvt. d. l. illð irma
bonis pfis ppo. onferendum / di ata diffe⸗ ciã ſi d nfertur:ſed di ccumr. l.illðᷣ.aut cõ
e lr nis bbet llnckilecin Goirer raenbalken SNEAEdedse Eenenerunbone⸗
nnii Dbon ria einte õ de engar⸗ a ain de Bolnsdanarun n enſi tan ediligam lio⸗ ndeo 5 colte 0
l r ii aliud. ad Sorron lckedendan eine ſic tnig on eſt vona tur a ſe nalrife donat Sal 8 elle abaten is: ga ſj dirir
a in J. nulla. Sec m. ? fi i: nonti toꝛri⸗ nullã picu re ar. eius ao iĩ dixi re: v
iaieegiili, nullã. Seg ic habes pꝛi on tñ coꝛrigat qᷓ ã coꝛri ⁊ commo.rei eius qðᷣ xit conc t.. fili⸗
iga dum gundo lim pꝛimã limi rigat q;t merit o. rei ve not. in edo:non vi .
tcphan ete n ab mteſt nita vt p mitationem um ad ito donaueri n. Sed neceſſarie n vide
eN pat . gtot . ꝛocedat em ad merita:a tũᷣ erit an vt fili quomodo ſci rio . G. fl 4
jidendh ationis r ãtum qua dD.GC. 4:7 vt fil o ſcise ff.
D biferentuaeh Porehanie⸗ rartatrek nrurer HS hec. li nd iabin pee vrbene
„„ E f 7 . 4 D . .„Q. = — P. . 17 † onga — Ceſ j
ſietogio iidn glo. magna ci voluit glo ndito teſtamẽ emãci⸗ ri ge · S. cõſulu cũ ĩ coꝛpꝰ recu ahinnech m
s,s poſthi la circa pꝛinci 7 clariu mẽto d rint pꝛeſumi it. ff. de peti P ff. De acqᷣ altim ad
elſiftttinn poſthu. ⁊ glo. i pꝛincip. æ ibi s gloſ. in urat eſumitur peti. hrẽ̃di acqᷣr.re ad h
ee⸗ cy. nec alibi in. l. f d c ibi plentus de auc. ex cã ⁊ confirm⸗ donatuin vt fl i. ſed ſi meri do. . l. ſ⸗
Firnſ ci. an ibi legit i e codicilli us doct. ff. de li cã Irmatur mo vt fllio: di erita non pce ed
Kn col. añ m it iaſo. niſi i is. Terti t. de lib QA 3er, ꝛte:nec ⁊2 ideo on pceſſe⸗
cighii t edium verſic. iſi in. l. qui ertio limita b.X dd conke capit vi ſe⸗
alr Ptum verſic l.qui ſe pr̃is.S itat ſin Ltio n hac.l.ſi rtur. vitn relicti
legkutli tu ad emanci nec obſtat ſi pr̃is.S. vñ lib.i ng. 1 Frpꝗ c.l.ſi donatiõ icti
l tum ad illo⸗ icipatos exi at ſi dic ñ lib. in let effectiue niſi i ctã filie cõſti atiõe. ĩtelli
1p uclia ose os eſt bñ exiſtentes i atur vt pe. lie emi eniſi in cõſtitute i itellige g donati
. s emanci ſi ſublata di es in pꝛi pꝛoceda emit / ⁊ fili duobꝰ caſi e in pr̃i eꝙ donatio
erofti/ umiratio pꝛo certo ma entia: ſe u: quan is eſt qñ pr idit.l.fllie. Pꝛimꝰ qñ pr non vae
er inſe tranſi ad. D. S.. o magni ſecus quo 1 oẽs pr donat fili lie. S. famili qñ pr̃ nomi
* tranſmitt nullam num verb ad ali⸗ in doc. i lie pꝛ ilie hey.s nomie ſi
öacs te bñ endum ibi vero. Q rbum eſt! 1 in. l. ſi n aut᷑.v pꝛopter merit der. Secur
ñ tranſmitt ibi eſt differe uero limit magna l. ſi foꝛte.ff de nde ſi pare merita: vt hi ecund'?ca⸗
nimittit berecnater rentia quia tn quãtum ad caſus in dubi⸗ de caſtrenſi pechit S. de inofficie in gloſ. Fm
m pris Roaacitgn poteſta UN
am ex poten eſſio:⁊ ita 6 vt donati eius ptãte cõ tos duos
pß clariꝰ i. dec.l. ſi d natio: ſz vt ecõſtitut
ariꝰ iaſ. . - onatõe ẽ ĩtelli in peculij e intel
intellectu 1cide bar oĩno videa eide gl.
r. hic in fina pfe⸗

.

PBiij

-ð

Butrigarij Becũda pars ſuper Gexto libꝛo

Adde dum dicitur in gl.ſuꝑ vᷣbo poſtulas.invᷣſi.merita.
do⸗ dqbus ⁊c.MNot.ex hac glo.ꝙ ſi ꝑ donet filio ſimpliciter ⁊
nans filio no expꝛimat ꝓpter merua:tñ intelligit᷑ donare ꝓpter me
an videat᷑ ita ⁊ nõ affectione pr̃na:⁊ ſic hodie ſtatim valet donatio
donare ꝓ ſm gl.ĩ aut.vñ ſi parẽs.S.de inoffiteſtõ.cum hac gl. per⸗
pter meri= trãſeunt bar. Ang.hic ⁊ in.l.ſi tibi.S.ſi pactus.ff.de pac.
ta vł affe⸗ iaſon hic.iij.coł.Scðo dũ dicitur in hac glo.vᷣſi.nec in⸗
ctõe pr̃na ſpecto.iſta glo.quotidie allegatur pꝛo notabili/ad hoc ꝙ
ſi pr̃ in inſtrumẽto donationis cõfiteatur ſe recepiſſe ſer⸗
uitia a filio in hoc non ſtatur confeſſioni pr̃is: ſed opʒ ꝙ
merita vere pꝛobaãtur:hec glo.pᷣm Ang.ſfloꝛẽti.ẽ ĩ hoc bñ
notãda:qꝛ quotidie iſta fiũt ſᷣm iaſo.hic in.iiij.coł.circa

4 Nepoti ex ꝑſona ſui pa⸗
Sl J in aritus. nis cõfertur dos ab aui⸗
A ta pꝛofecta ab eo de cuius vonis gruur.
2 F er; ueſita poſt moꝛ⸗
Ec emäcipati. cde chiz bonis

ÿqueritur non conferuntur ctiã emãcipatis.

E Jli am Nelicta non conferuntur.hoc dicit
J Jacob. Butrig.
SS T lib eris Hodie exequata ẽ omnium
SG e conditio: vt in ſucceſſione
Aab inteſtato filij ⁊ nepotes dotes ⁊ donatiões
AARpꝛofectas ab eo:de cuius bonis queritur cõfe⸗
rãtur/ emãcipati donata ſibi tpe emãcipationis vl poſt
ea conferunt.h.d.¶ Quero in quibus caſibus loq̃tur hec
lex.Rũñdeo in filijs inuicem ſuccedentibus.ſ Item in ꝓ
nepotibus inuicẽ ſuccedẽtibus. Item in nepotibus.Sʒ
ſi filij ſimul cũ nepotibus ſuccedat:videtur aliter deter⸗
minari ⁊ haberi ꝑ.l.illã.j..e.¶ Modo qro q̃ ſint.ll.ᷣm q̃s
emãcipatus dʒ conferre donata tꝑe emãcipatiõis:⁊ dic
vt gl. ⁊ dic ꝙ aut᷑.ex teſtõ.loquitur ĩ dona.ob cãm:vt ibi
dixi:dicã donationẽ ſimplicem non cõferri ab emãcipa⸗
to:ſicut nec a ſuo:ſj datum tẽpoꝛe emãcipationis confe⸗
ratur cũ detur ob cãm bñ conferatur:ſʒ hoc non videtur
bã dictum:qꝛ immo filius deberet dare pr̃i qꝛ conſequit᷑
exiſtentiã ſui iuris:vt.l.filius ·S·ſᷣm vulgarẽ.ff.de le. Sʒ
qui volunt hoc ſuſtinere dicũt ꝙ filius non compellitur
emãcipari in iure:⁊ ideo videtur ſibi dari vt hoc patiat᷑:
⁊ ſᷣm hoc erit ar.ꝙ ſi donatio dʒ inſinuari datũ tge emãci
pationis non inſinuetur cum non ſit donatio ⁊ cõis mo⸗

77

dus loquendi hʒ ꝙ ſit datũ ob cãm:⁊ nõ donatio.quicqd

tñ ſit: dic ꝙ emãcipatꝰ donationẽ ſimplicẽ/⁊ datum tꝑe
emãcipationis vł poſtea cõferat:ſuusvᷣo donationẽ ſim
plicem non conferat cũ capiat vim relicti:⁊ moꝛte cõfir⸗
AAmetur:vt dixi. aut er teſtõ. ſ
mof icut aliter emãcipati/ſic emã
„ b eros. cipati ex reſcripto pꝛincipis cõ
&ferunt. hoc dicit.
= 1 am Hec.l.loquitur qñ nec ᷓ ta.locũ
r Läs hʒ nec vñ liberi ⁊ pꝛout loqmur
/de auo ĩtelligo de nepotibꝰ ex filia nõ ex filio
eEEEK.: Put lo qtur de auia ĩtelligo de nepotibus ex fi
lio vel filia nõ curo/qꝛ tũc non hʒ locũ:vñ liberi.nec q ta.
⁊ hoc ſignãter ponit tex.ſi bñ aduertas/⁊ ſuccedũt nepo
tes iſti ⁊ neptes cum diminutione tertie ꝑtis iure iſto nõ
nouo que tertia applicabitur amitis ⁊ auunculis.
Ad ditio Hec lex conſueuit videri iuuenibus dif
92 ficilis in tex.ſʒ nõ ẽ re vera.⁊ loquit᷑ hec
lex qñ ſucceditur auo ꝙ tripliciter põt cõtingere:vt hic ĩ
tex.⁊ ꝑ iaſo.may.nitide declaraãtẽ iſtã.l. Aduerte hic ad
iſtũ tex.ĩ vᷣſic.ꝙ nulla cõſtitutio.⁊c̃.allegatur iſte tex.ſᷣm
bar.⁊ alios doc.⁊ ẽ vulgare hic eẽ tex.ꝙ erubeſcimꝰ ſine
lege loqͥ:tu aduerte qꝛ iſte tex.male ad hoc allegat᷑ ſᷣm ia.
may.qꝛ vt hic videas hec erat allegatio ꝑtis /⁊ ĩpatoꝛ.j.

iſtud repꝛobat vᷣſic.talẽ vide bal.hic multa iura allegãatẽ

ad ꝓpoſitũ huiꝰ tex.hic in.ij.⁊.uj.col.frãcigene vo.ll.nõ
allegãt.Sʒ bñ ſeruãt rõnẽ.l.nõ qꝛ.l.hoc dicat:neq; ĩpera
toꝛ hoc ſtatuerit:ſj̊ qꝛ rõ ſic vult ſᷣm bald.in.l.nemo in pᷣ⸗
mo notabili.j.de ſenten. ⁊ interlocu.oĩm iudicũ:ac. Le⸗
Leges nõ ges em̃ nõ allegãtur ĩ curijs pᷣncipũ/aut regũ ꝓ auctoꝛi⸗
ſũt allegã tate:ſʒ ꝓ ſui rõne a q̃ nemo põt ſubduci ſm bal.vt.S.idem
de ĩ curijſ bal.in.c.j.in·S.j.de pace iuramẽto firmãda.idem Ja.hic
pᷣncipum. in.ij.collũ.ad finem:⁊ in.iij.colũ.in pꝛinc.item vbi.l.non
hẽmꝰſufficit allegare rõnẽ naturalẽ gl.ĩ.c.ex eo.ð elec.li.
vj.ĩ.c.ↄſuetudo.j.diſti.Nã rõ naturalis eſt q̃ſi quedã lex
per tex.ĩ ca.fin.de trãſact.ex.in.l.ſcire opoꝛtet ·S.·ſufficit.

in verbo ex ipſa naturali iuſtitia.⁊c̃. Et notant cp.bal.a
iaco.de rau.ꝙ ſufficit allegare rõnẽ naturalẽ:lʒ qs legẽ
non alleget:nam rõnabile dictũ ita dʒ mouere iudicẽ ad
iudicãdũ ſicut ipſa.l.ſᷣm andreã.de yſer.in ꝓhemio.⁊c.
Pr tert Hodie ceſſat diminutio ter
V S G. Be ele.iie partis.hoc dicit.
COp. ꝙ per hanc aut. non ſit coꝛrecta dimi⸗
RAAnutio tertie ꝑtis:ſed pꝑ iura ĩſtitutionũ: vt ĩſti.
de her̃di.ab inteſta ·S· f. Solu.vt glo.licet in ea fateatur
oppoſitionẽ.¶ Item op.ꝙ amita conferat filio fratris:
vt. S.e.l.ſi maritus. Sol.ibipater nepotis iam ſucceſſit:
vñ nepos ex ꝑſona pf̃is petit collationẽ nõ ex ſua:vt ibi
dixi.¶ Sed quid de donatione facta nepotibus ipſis nõ
patribus ſuis? Et dicit glo.ꝙ nepotes inter ſe cõferunt
non paternis /vel auuculis per.l.j·S.· ſi ſic.ff.de ↄiungen.
Poſtea dicit ꝙ ille titulus eſt coꝛrectus/⁊ ideo cõferunt
guũculis/qð nõ placet:qꝛ lʒ ille titu.ſit coꝛrectꝰ.nõ tñ ra
tio que eſt in dicto · S. ſi ſic.eſt coꝛrecta:qꝛ illis ſolis debʒ
conferri quibus fit iniuria:⁊ ideo videtur ꝙ auũculis cõ
ferant.Aut ergo q̃ro de dote vel de donatione collata fi⸗
lio ⁊ filie ex quibus remãſerunt nepotes:⁊ tunc aut ſuc⸗
cedũt ex perſona patris vel matris qui iam ſucceſſerat:
⁊ tunc fit eis collatio ĩtegra ſicut fuiſſet facta patri⁊ ma⸗
tri:vt.S.e.l.ſi maritus.Aut ſuccedũt ex ꝑſona ſua in poꝛ⸗
tione patris vel matris/⁊ tunc ſuccedũt cũ diminutione
tertie partis olim/ hodie nõ per aut᷑.iſtam ⁊ dotem pf̃is
vel matris ↄferunt auũculis.aut loquimur de dote data
vel de donatiõe ipſis nepotibꝰvł neptibꝰ ab auo vl auia

£

de cuiꝰ ſucceſſiõe q̃rit/⁊ tũc olim nõ ↄferebant patruis ?

amitis ꝝ dictũ ·S.ſi ſic.hodie ſic ꝑ.l.iſtã ſᷣm glo. Vltimo
hec lex inducit᷑ in ar.ꝓ opiniõe mar.⁊ male.vt dicit glo.
T lud Due regule ſᷣm antiquos cõuince
bantur adinuicẽ.ſ.vt ea q̃ compu⸗
N tab ant᷑ in quartã in ſucceſſione cõtra teſtamẽ⸗
a Wa tum cõferentur in ſucceſſione ab inteſtato:ſed
hodie non cõputãtur. h.d.¶ Ad euidentiã eſt ſciendũ ꝙ
filius exhr̃datus ad hoc vt non rũpat teſtamentũ debet
habere quartã/⁊ ſi qͥd deeſt rũpit teſtamẽtum iure iſto.
Que autẽ in quartã computent᷑ colligitur hic.⁊.l.qm no⸗
uella.S. de inoffi.teſta.⁊.l.ſcimus.S.repletionẽ. Item in
ſucceſſiõe ab inteſtato quedã erant conferẽda.Modo di
cebant antiqui ꝙ oĩa que computabant᷑ in quartã confe
runt᷑ ⁊ ecõtra.qð non eſt verum in caſu.nam donatio ſim
plex nunq; computatur in quartã:⁊ tamen qñq; confert.

Itẽ eſt ſciendũ ꝙ eſt militia/⁊ eius redditꝰ:in qua dic Wilitie
ꝙ aut queris an pꝛeciũ quo fuit empta cõputetur in quar lucrũ an
tam:⁊ dico ꝙ non:qꝛ põt eſſe ꝙ pluris fuit quarta qᷓ; nüc debeat mi
valeat. Aut qris an id quod ꝑcipitur ex es cõputetur:⁊ lesↄferre.

dico ꝙ ſic.deducto onere vt hic.Aut q̃ris an ↄputetur in
quartg id qð valet militia moꝛtis tꝑe:⁊ dico ꝙ ſic:vt.l.
oĩmodo.S.ĩputari.S.de ĩoffi.teſt. ¶ Op.ꝙ lucrũ militie
nõ ↄferat᷑:vt.l.j.S.ſed nõ id qdð.ff.e.Sol.pciũ qͥ fuit ẽpta
nõ ↄputat᷑:vt ibi.ſed lucrũ militie ſic vt hic.¶ Itẽ op.ꝙ
iſte rłe cõuincant᷑vt.l.qm̃ nouella.S.de ĩoffi.teſt.Sol.ibi
eqparat dotẽ ⁊ donationẽ ꝓpt᷑ nuptias:vt ſicut vna ↄpu
tat᷑ in quartã:ita ⁊ alia:nõ aũt facit ſimilitudinẽ ĩter col⸗
lationẽ ⁊ ↄputationẽ:⁊ hec eſt vitas.lʒ aliter dicat ⁊ ma
le/qꝛ lex qm nouella.fuerat facta ante iſtam.
T nemini Hodie aduẽtitia non ofe
5 E rũtur.h.d.Circa materiã
ollationis eſt videre quo caſu fit collatio iure
MEEAffoꝶτι⅓. quo caſu fit iure codicis / quo caſu fit iure
auctẽticoꝝ. Itẽ qui cõferãt/quid cõferãt/cui conferant.
Circa pᷣmũ dic ꝙ ad hoc vt iure.ffoꝝ.fieret colło opoꝛ
tebat tria ↄcurrere pᷣmo ꝙ ſuccederẽt ð iure pᷣtoꝛio.ſcðᷣo
ꝙ ab ĩteſtato.tertio ꝙ ſuccedãt eoð iure.rõ aut q̃re opoꝛ
tebat ꝙ de iure pᷣtoꝛio ſuccederẽt erat:qꝛ ſolũ ius pᷣtoꝛiũ
tũc collationẽ ĩduxerat:⁊ iõ ſuccedẽtes de iure ciuili gra
uare nõ poterat cũ cõmodũ eis nõ daret:vt.l.ab eo.j· de
fideicõ.Sed veniẽtes de iure pᷣtoꝛio poterat grauare cũ
eis cõmodũ faceret ꝓbat᷑ in.l.j.circa pᷣncipiũ.ff.e.⁊ glo.
in.l.vt liberis.S.e.rõ aũt quare ab ĩteſtato debebãt ſucce
dere erat duplex.pᷣmo qꝛ qͥ ex teſtõ ſuccedebat hẽbat ꝓui
ſionẽ a teſtatoꝛe/nõ alege:⁊ iõ teſtõꝛ ĩ collatiõe grauare
poterat vt.S. e.l.filiã.nõ lex.Sed qñ ab ĩteſtato ſuccedũt
vocãtur a lege:⁊ iõ lex poterat grauare ſuccedẽtes.Alia
rõ eſt.pꝛeterea qñ ex teſtõ ſuccedit᷑ teſtatoꝛ nil expᷣmẽdo
de collatiõe cum poſſet videt᷑ eã inhibere:cũ in ſua ptãte

.

odicig

ſaiua ⸗
nne le
etibzhe
exg. in⸗
igeretpmi
zelſliee
colatotß h
Olerſontre
iited o⸗
ſee ocaſus
Cnuncz ven
xniügenn
gatcop ſol
Pitteſta.5
ſo ſlebat co
laſe colls
otmittebat
ytlcump
t eris ſet
Nſmmousos
mnĩ aut ert
Ewackernm⸗
Cpmturvea
ſechzalege
lenloboen
ſemipſevid
norkonniſer
ſeso ieſt
ciolidvede
gmnusofer
huthorebe
CNtrenil
Uenetint ure
reddiuct
Etbocieadu⸗
leriteono
nraldonati
Etochons ei
lfleje.
nnicpnis v
llccfek niſt
ſegiemſir
Rokert:n
negaſinon
ſefllije.
ze ſlii.

iihnetyten
unitnopoſſune
Fiperfitetufn

nichpatisni
fſengäfere
uiserat cön⸗
mnleäd
ſatoeili
aſtis nece
fruſtlii
Namindot
kamalesde
lens inßiz
cintelio⸗
fnntehoͤg
ſono n con
uhaninri
urticrici
uenigten
prernon vie
u Nſite
aneter⸗
laperlt
ſfſnrure

–

edcirgi Ae
donatoechlte

otes:Ateigi⸗

ui iamſate
iſetfacugenen
kerpſoneſune

ditcüdinin

3
3

ſtamt dolnii

nimurde don
Nibeghanol;
Pfercbantpen
tä mglo Ce
Amale.Ndienz
martiqnoscin
nice.yteninn
ſſonecönatiſn
ſonegbintcton
dentiäͤcktſeni
etteſtamennider
eſtametum inet
giturhicaleinn
fepletione Pn
pnfereda, Don
ntinqauertic
i nom donar
men qigzcon

ddite: inqunt

cöputeturint

fuituartaei.
exes cöputen

irisanoprum
Perr dieog ſell
Oo. glvoi in
Sol hoihifni
ct rſti
deiofitek l
jasxtſen mnt
ſninaniind
ltervicrtn
eiſaun.
iendniftfeg
boCramu
uͦftealton
cis uoctüftin
frit aichimn⸗
r ſene tglot

De Ceſtamento militis.

fuerit de ea expᷣmere poſtq; ð alijs bonis diſponebat:vt
l.cũ pᷣtoꝛ.ff.de iudi. Ratio autẽ quare opoꝛtebat ꝙ eodẽ
iure ſuccederẽt eſt duplex.pᷣma qꝛ ea q̃ͥ cõferunt / in vno
aceruo ponebãt᷑.Mõ iſtð aceruũ nõ dʒ diuerſo iure cẽſe⸗
ri:vt.l.eũ q edes.ff.de vſuc.Alia rõ eſt foꝛtioꝛ:qꝛ illis de⸗
beo cõferre/ qͥbꝰ facio iniuriã ⁊ nõ alijs. Modo ita eſt ꝙ

qqjñ diuerſo iure veniũt qᷣlibet vocat᷑ ad ſolidũ iure ſuo:⁊
io cũ iura reſpiciãt quẽlibʒ ꝓ ſolido deberẽt ſuccedere.

vñ vnus alteri non facit iniuriãmo dicit ſibi fieri cũ ha
beat ius ꝓ ſolido:ſed concurſu faciebant ſibi ꝑtes:vt.lł.
vnica.S. ſinaũt deficiẽtis. de cadu.tol.iure aũt.C.coꝛ⸗
rigeret pᷣmũ: qꝛ fit colło etiã ſi de iure ciuili ſuccedit᷑:vt
S. c.l.filie.⁊ eſt rõ:qꝛ lʒ a ſolo iure pᷣtoꝛio eẽt ĩducta olim
collatio tñ hodie eſt ĩducta etiã a iure. ſed etiã illa rõ qꝛ
oiuerſo lure veniat:eſt etiã coꝛrecta qꝛ nõ vocãtur in ſo⸗
lidũ:ſed ꝓ parte:⁊ a iure pꝛetoꝛio ⁊ a iure ciuili in parte:
nec ob.caſus in quo filius ⁊ nepos diuerſo iure ſuccedũt
⁊ vterq; venit ꝓ ſolido iure ſuo: vt.l.j.S. emãcipatis.ff.
de ↄiũgen.qꝛ exequati ſunt per titu.de ↄiũgen. Jure au⸗

ctẽticoꝝ ſolus filiꝰ emãcipatꝰ ſuccederet.ꝑ aut᷑.de hr̃di.

ab inteſta. Sed ſi ex teſtõ ſuccedit᷑ / tunc iure etiã codicis
nõ ſtebat col.⁊ erat rõ:qꝛ cũ teſtatoꝛ vocaret eũ/nec gra⸗
uaſſe collatione/nõ debebat grauari a lege. Pꝛeterea cũ
omittebat iſtud dũ de alijs diſponebat haberi ꝓ omiſſo
vt. l.cum pᷣtoꝛ ff. de iudi.⁊.l.maritꝰ.gõ.de ꝓcura. ſed iure
aut᷑.etia ſi ex teſta.ſuccedũt/ↄferunt:⁊ eſt rõ qꝛ pᷣſumitur
defunctus obliuione obmiſiſſe: vt colligit᷑ in coꝛꝑe vnde
ſumit᷑ aut᷑ ex teſtõ ⁊ hec rõ tollit ſcdᷣam q̃ erat pꝛo iure.C.
qꝛ videt᷑ ex mẽte tacite voluiſſe collationẽ fieri maxume
qꝛ pᷣſumitur velle eq̃litatẽ eſſe inter liberos.nec ob.qð dr
nec hʒ a lege/⁊a ideo grauari non põt ab ea:qꝛ ĩmo hʒ a le
ge: vt. l. obuenire. ff. de ᷣbo. ſigni.⁊ lʒ habcat tm̃ a teſtato
re.tñ ipſe videt᷑ velle ↄferri ꝓpter eqᷓlitatẽ/x lʒ turbatiõe
moꝛt omiſerit:ergo iure nouiſſimo ſiue ſuccedat᷑ ex teſtõ

ſiue ab inteſtato/ſiue codẽ iure/ ſiue diuerſo:ſiue de iure

ciuili /ſiue de iure pᷣtoꝛio hʒ locũ collatio. Modo vide⸗

gagmus q ↄferat:circa eſt ſciẽdũ ꝙ eſt ſuus.⁊ circa ipᷣm dic

ꝙ põt hẽre bona multiplicis gñis:nã põt habere peculiũ
caſtrenſe/x illud nõ ↄfert. Itẽ põt habere ꝓfectitia ⁊ ad⸗
uentitia ⁊ lure veteri cũ acqrerent᷑ oĩa patri:nõ ↄferebã⸗
tur ſed diuidebant᷑ cũ eſſent in bonis pr᷑is:vt.S.e.fllie.ij.
Et hodie aduẽtitia nõ q̃runt᷑ pr̃i: vt.l.cum opʒ.de bo.q̃
libe.⁊ ideo nõ cõferunt᷑:vt hac.l.in fl. Itẽ põt habere do⸗
tem vel donationẽ ꝓpter nuptias / in qua dic ꝙ ſi ꝓfecta
eſt de bonis eius/de cuiꝰ hr̃ditate qritur ↄfert oĩbus eã.

vt.l.fllie.j.S. e. Aduentitia olim nõ hodie ↄfert ſuis non

emãcipatis: vt dic.l.fllie.ij.rñ. Itẽ ꝓnepotibus ex filia

nil cõfert᷑ niſi ꝑ legẽ illã repꝛobata opinione /q eſt in.d.l.
filie. Item ſimplicẽ donationẽ põt hẽre/c hãc regularit

Emãcipa

non ↄfert:qꝛ cum ab initio nõ tenuerit pater potuit reuo
care:qꝛ ſi non fecit capit vim relicti:⁊ ideo nõ confert:vt
S.e.flliã. ⁊.l.a pr̃e. Item põt hẽre legata ⁊ hec nõ confert.
vt.S.e.l.filiã.fallit rõne eq̃litatis: vt hac.l.fl.⁊ ſi teſtatoꝛ
dixit: vt. S.e.l.filiam.j. Modo veniamꝰ ad emãcipatos

tus an poſ iſti nõ poſſunt hẽre peculiũ / cũ ſint ſui iuris:vt.il.fl.S.de

ſit hẽre pe
culium.

inoffi. teſta. modo iſti oĩa ↄferunt ſuis:vt.l.ea demũ.S.e.
emãcipatis nihil.⁊ hoc ꝓcedit ex ſũma equitate:qꝛ cum

ſui ſemꝑ qrerent pri/⁊ poſtea diuiderẽt oiĩia cum emãci⸗

baris erat cõueniens ꝙ oĩa cõferrẽt emacipati:⁊ hoc ꝓ⸗
atur in.l.cũ duobusS. idem reſpõdet.ff.ꝓ ſocio.et hoc

facit ratio eq̃litatis. Sed cum hodie ſuus pr̃i nõ querat

aduẽtitia / nec cõferat:videt᷑ ꝙ per hãc.l.fi.emãcipatꝰ cõ
ferat ſolũ ea q̃ habet ab eo de cuius hr̃ditate q̃ritur. Idẽ
dicam in dote:qꝛ ꝓfectitiã conferet/⁊ non aliũde pꝛofe⸗
ctam.⁊.l.ea demũ.erit coꝛrecta.ꝑ hanc.l.fl.nec ob.l.vt li⸗
beris.in fl.S.e.que dixit pꝛo tenoꝛe pꝛecedẽtium legum:

qꝛ intelligo ſᷣm legẽ pꝛimã.S.e.ſcʒ vt pꝛofecta a pr̃e con⸗

ferant ⁊ nõ alia.Sed qͥd de ſimplici donatiõe facta emã
cipato/an conferat:videtur ꝙ nõ per hãc.l.fl. Sed certe
illa loquitur in ſpãli caſu qñ ab initio nõ tenuit /ſed cepit
vim relicti:⁊ ideo dicam eũ conferre ꝑ.l.vt liberis.et ꝓ.l.
ea demũ.que nõ eſt coꝛrecta niſi in ꝓfectitijs:⁊ eſt ratio:
qꝛ pater non videt᷑ conſentire ⁊ ↄferre eã flilio/cũ reuoca

re nõ poſſit.ar.l.gaius.ff.de pig.actio. Modo veniamꝰ

ad nepotes ex filia:⁊ dicunt quidã ꝙ eis cõfertur dos ꝓ

fectitia per.l. fllie.j. S. e. ⁊ male:qꝛ illa loqᷣtur in emãcipa⸗

to qð patet:qꝛ lex illa dicit ꝙ ante eam nõ erat cautum ꝙ

cis cõferretur / nec ꝑ.l,ſi maritꝰ: qꝛ ibi nepos ſuccedit ex

pſona patris qͥ iam ſucceſſerat non ex ꝓpꝛia:nec ꝑ.l.vt li
beris: qꝛ ibi loquitur qñ nepotes cum nepotibus ſucce⸗
dunt/nõ qñ nepotes cum filijs defuncti ſuccedũt:⁊ ideo
dic ꝙ nepotibꝰ ſuccedẽtibus ex ꝓpꝛia perſona cũ defun⸗
cti filijs cõfertur per filios ⁊ ipſi cõferunt eis per.l.illam
S.e.⁊ non eſt ante:⁊ hec ſufficiãt de materia collationis.
BZe teſtamẽto militis. Ru.
VB ater Inſtitutus ĩ paganicis
S EWſon trahit ad ſc caſtren⸗
lis:imo veniunt ſuccedẽtes ab inteſta
to.h.d.cum ſequẽti.¶ Ad euidentiã eſt
ſe ciendũ ꝙ miles fungit᷑ vice duoꝝ ho⸗
minũ:⁊ ideo põt duo patrimonia ha⸗
Abere ⁊ in vno decedere teſtatus/⁊ in
Baa α◻MEralio inteſtatus.
Erx tex.liquido pꝛobat qð ꝓbatur eo ipſo / ꝙ ꝓbat᷑
eũ voluiſſe caſtrẽſia cõferre.⁊ ſic ceſſat Sriũ de.l.ſequẽti.
Add itio Notabis ex hoc tex.ſᷣm ang.⁊ do.frãc.
de are. ꝙ teſtatoꝛ qͥ põt decedere ꝓ ꝑte
teſtatus ⁊ ꝓ barte iteſtatus:vt eſt miles põt ꝓhibere ius
accreſcẽdi nõ ſolũ expᷣſſe ſed etiã tacite vt hic.⁊.l.ſi duo⸗
bus. ff. e. Quid ĩ pagano: Hic vt ꝑ bar.ĩlqͥtiẽs · S.ſi duo.
p illũ tex.ff. de hrdi.inſtitu. ⁊ in còſi. mathioli p bal. in. l.
oñs. S. j. vbi vide tex.ff.de vſufruc.⁊ ange.hic.cũ concoꝛ.
quas allegat alex.in.l.quotiẽs.in vlti.col.de hr̃d.inſti.
circa pᷣmiſſa vide cõcoꝛdãtias hic ꝑ iaſo.in.iiij.notabili.
— Iles Quero an ſit differẽtia qͥs ſit inſtitu⸗
111222 tus in paganicis / an in caſtrenſibus
Btũ ad hoc vt trahat ad ſe ad alia bona: qͥdã

R

R4 ſic 1 male: 1 ideo dic vt gl. ¶ Item qro an ſit
diffiretia inter cõmilitonẽ inſtitutũ ⁊ alios:⁊ dic ꝙ nõ.
¶ Op. ergo de.l. pᷣcedenti vbi dʒ ꝓbari ꝙ defunctus vo
luit inſtitutũ habere etis caſtrẽſia.⁊ ſolue vt glo. Modo
dicit glo. S. l. ꝓxi.ꝙ ſicut ex diuerſis teſtamẽtis nõ hʒ lo⸗
cũ ius accreſcẽdi/ita nec ĩ duobꝰ ĩſtitut :vno in caſtrẽſi ⸗
alio in paganicis.⁊ diſtingue vt glo. ¶ In glo. q̃ incipit

i.militatis.ibi vel vnũ ex vncia/aliũ ex caſtrẽſibus.hec

glo.eſt coꝛrupta:qꝛ deberet dicere vnũ ex vncia.aliũ ex
du abꝰ:⁊ ad hec allegatur.l.quanq; /
ES B emõ Si miles vnũ inſtituit ĩ vna vn
Be P.· cia/ aliũ in duabꝰ videt᷑ pr̃imo⸗
Aniu diuiſiſſe in tres ꝑtes vt duas habeat inſti⸗
R.αtus in duab? vncijs. Tertiã vero inſtuutus
ex vna vncia.h.d. Ja. Butrig.
P , . . Hic ceſſat pꝛiuilegiũ mili
J rukfin us. tare/⁊ eſt rõ:qꝛ vbicũq; pᷣ
uilegiũ militare eẽt eis dãnoſum dʒ ceſſare: vt

H (hic.?.· e.l. fi. nã ſi in iſta etate poſſet teſtari oĩa
ↄferet pupillo ſuo vel alijs ꝓ vno denario cereſoꝝ exclu⸗

ſis parẽtibꝰ.¶ Op. ꝙ poſſit maumittere ĩ vltia volũtate

dũmodo ſit maioꝛ.x viij.vt.j.de teſta.manumiſſi.aut᷑.ibi
poſita.So.olim minoꝛ.xx.ſine cã inter viuos manumit⸗

tere nõ poterat /nec etiã hoc eſt ĩmutatũ. Sed in vltima
volũtate ſunt tria iura: nãꝗ iure veteri nõ poterat minoꝛ.

xxv.an.libertatẽ cõcedere. Jure nouo põt ſi eſt. xx.an.vt
inſti.qui.ma.po.S.eadẽ lege iure nouiſſimo poſſunt ſi ſũt
xiiij.an.vt in aut᷑.vt ſpon.lar.S.j.col.ix.

Additio Mo. ex ſcðᷣo dicto huiꝰ.l.pulchꝛã regu⸗

lam ad quẽ tota die allegatur iſta.l.vᷣm
bal.⁊ fulgo.⁊ do.alexã.hic.ꝙ vbi in eadẽ ꝑſona cõcurrit

duplex pᷣuilegiũ vnũ pꝑmittès / et aliud ꝓhᷣibẽs pᷣferri dʒ
aliud qð ꝓhibet qõ eſt notandum ſᷣm bal hic.in milite.

Reperit᷑ pꝛiuilegiũ amplũ ꝙ poſſit libere ſine legũ ſolẽni
tate teſtari.aliud pᷣuilegiũ reperit᷑ ꝙ nullus mĩoꝛ.xx.an.
poſſit pᷣſtare libertatẽ ſeruo/niſi ſubſit iuſta cã. Certe in
milite minoꝛi.xx.an.attendit᷑ pᷣuilegiũ ꝓhibitiuũ /caſus
eſt hic. Sic ĩ ſiłi qñ in aliqua materia repiuntur due rłe.
vna ꝑmiſſiua/alia ꝓhibitiua.attẽdi dʒ illa q̃ ꝓhibet: ita
ꝓbat tex.in.l.iij.in pᷣn.in vᷣſi.ſʒ ſi pr̃onũ.⁊ ibi ad h̊ notãt
lia. de are. dy. ⁊ bar.ff.de ſuſpec.tu.iũcta.l.jS. ↄñs eo.titu.

Teſtamentũ factũ tpᷣe
OαW1† teſtameto. εαυνα 7aler ine
ſolẽnitate /ſiue moꝛiat᷑ ibi/ſiue reuerſus infra
E nnũu. h. d. Collige & ꝙ miles exiſtẽs in domo
iure cõiteſtari dʒ in tentoꝛio põt coꝛã duobus teſtibꝰ.in
bello qͥ cũq; voluerit põt.dũ tñ de eiꝰ volũtate aꝑeat: vt
hic.⁊· e.l.miles.⁊.l.nec quidam. Hä
H Biiij

Fo. XII.

Inſtitut?ꝰ
in pagani

cis an dik⸗
ferat ab ĩ⸗
ſtituto in
caſtrẽſibꝰ

Butrigarij Gecũda pars ſuper Gexto libꝛo Codicis

E Bꝛeuiloqua ſub⸗
Subſtitu e A R teſtam ento ſtitutio Wera per⸗
ĩo bꝛeui⸗ Ra Eſonis equalibus cõpꝛehendit duas vulgares
loqᷓ fctã ꝑ a U duas pupillares: ſed ſi perſonis ĩequalibus
ſonis eq̃li compꝛehẽdit ſolum duas vulgares ⁊ non pupillares ni⸗
bus vl in⸗ ſi hoc contingat pꝛiuilegio militari.h.d.laic ſũt quattu⸗

eq̃libꝰ qͥt oꝛ leges contrarie. Pꝛima ẽ.l.lucius.ff.de vulgar.⁊ pu.

ſubſtitutõ ſub. Sccunda eſt.l.pꝛecibus:j de impu.x alijs ſubſt.er
nes cõpꝛe tia eſt lex iam hoc iure.ff.de vulga.⁊ pu.Quarta lex ſce⸗
hendat. uola.ff. ad treb.licet gloſ.has duas vltimas ſimul ſignet
7 male.
¶ Op.S iſta ſubſtitutio vos inuicẽ ſubſtituo/compꝛe⸗
hẽdat duas pupillares ⁊ duas vulga.vt.l.luciꝰ.ff.de vul.
⁊ pu. So.ibi facta fuit ꝑſonis equalibus/hic ĩequalibus
⁊ eſt caſus in.l.quãuis·:j.de ĩpu.⁊ alijs ſubſtit. Itẽ op.
ꝙ lz miles noluerit ꝙ ſunt due tñ non excludat mr̃em: qꝛ
cum non colligatur ex verbis:ergo eſt tacita:⁊ ideo ma⸗
trẽ nõ excludit:vt.il.pꝛecibus de ĩpu.⁊ alijs ſub.So.im
mo non eſt tacita Korpieſe a:nã ambe ſubſtitutiões com⸗
ꝛehendunt᷑:⁊ ex p nift⸗ .
erpmn e: quare ergo dʒ pꝛobari aliqs ſubſtitutꝰ. Rñdeo ꝙ
licet verba hoc ſignificarent:tñ mens videtur eſſe in op⸗
poſitum:nam pꝛeſumitur voluiſſe ſubſtituere in caſum qͥ
vtriq; conuenit/a verba ſemper reſtringuntur ad mentẽ
vt.l.labeo.ff.de ſuppel.le.⁊.l.vt gradatim.de mũeri.⁊ ho.
⁊.l.oẽs.S.ſine cen.vel reli.ſed repꝛobata mente ⁊ declars
ta remanet ſignificatum verbiclarum /qð ex mẽte pꝛeſũ⸗
pta erat obfuſcatum ar.il.ſi qui adultcrij .j.·de adulterijs.
¶ Item opponi. ꝙ etiam idem ſit in pagano quod in mili
te vt ſi de eius voluntate conſtet compꝛehendat duas:vt
l.ſceuola.ff.ad trabe.⁊.l.iam hoc iure.devul.⁊ pu.ſed cer
te.l.ſceuola.nõ dʒ ſic ſignari /nec ſic ſolui:vt dicam . Sʒ
ſolue nunc ſᷣm quoſdam ꝙ pꝛiuilegium militis erit ꝙ lʒ
vbi pꝛobetur voluntas pagani cõpꝛehendat duas:tamẽ
poſt pubertatem trãſibit in fideicõmiſſoꝛiã in milite vale
bit iure directo.ſed hoc videt᷑ falſum/qꝛ etiã in milite tra
hitur ad fideicommiſſoꝛiã ſi mater eſt ĩ medio:vt.l.pꝛeci⸗
bus. in fl./de vulg.⁊ pu.ſed ipſi dicunt ꝙ eſt militis pꝛiui
legium qñ mater non eſt in medio /⁊ filia decedit poſt pu
bertatem:aut ergo filia decedit poſt aditã hr̃ditatem in
pupillari etate:⁊ tunc iure directo valet:⁊ in milite ⁊ pa⸗
gano / ita ꝙ nullum ẽ militis pꝛiuilegiuʒ /aut decedit poſt
pubertatẽ:⁊ tunc aut mi eſt in medio etiã in milite ⁊ ĩ pa
ano trahitur ad fideicõmiſſoꝛiã vt.d.l.cum pꝛecibus.in
de vul. ⁊ pu.ita ꝙ nullum eſt pꝛiuilegium militis: aut
mr non eſt in medio:⁊ tunc in militevalet iure directo:in
pagano iure fideicõmiſ.cum ergo hic loquatur de paruu
la videtur ꝙ deceſſerit in pupillari etate:⁊ non videtur a⸗
liquod pꝛiuilegium militis Pꝛeterea hic mr̃ eſt ĩ medio:
⁊ ideo nullum eſt pꝛiuilegium militis:ad quid ergo facit
hec lex differentiã inter militem ⁊ paganum non video:
Alij ſoluũt ꝙ pꝛobari dʒ ðꝛium a mr̃e/⁊ expone tibi.i.cõ⸗
tra te ab aduerſa parte/⁊ poteſt eẽ rõ qꝛ deſtructa cã de⸗
ſtruitur cãtum:ſed ita eſt ꝙ fctã perſonis inequalibus nõ
comphendit duas in pagano:qꝛ nõ põt equaliter vtrũq;
comphendere:que rõ ceſſat ĩ milite cum poſſit omnibus
ſubſtituere iure directo:⁊ ideo dʒ pꝛobari ꝑ matrem:⁊ ſic
erit pꝛiuilegiuʒ militis. Modo quero an ſi pꝛobetur de
voluntate defuncti ſᷣm glo.ſiue pᷣſumatur ſᷣm alios vſq;
ad qð tpᷣs extẽdatur ſubſtitutio. Rñdeo aut pꝛobatur ꝙ
ſimplicitervoluit extendi poſt additam hr̃ditatem:⁊ tũc
reſtringã eã vſq; ad pubertatẽ ſolã filie ĩ vtroq; ar.d.l.lu
cius.aut pꝛobatur ꝙ voluit eã extẽdi vſq; ad omne tem⸗
pus:⁊ tunc in perſons pupille vſq; ad pubertatẽ valet vt
pupillaris:poſt pubertatẽ valet vt ↄpẽdioſa iure directo
in ꝑſona fr̃is:vʒ qñcũq; vt compendioſa iure directo/⁊ ẽ
differentia an ſuccedat ex pupillari/qꝛ tunc capiũtur bo⸗
na pupille vñcũq; queſita:qꝛ ei ſucceditur:an vero ex cõ⸗
pendioſa:qꝛ tunc veniunt ſola ea que fuerunt teſtatoꝛis
vñ cõpẽdioſa ſimilis eſt ftideicõmiſſarie:nã ex compẽdio
ſa capitur iure directo in fideicõmiſſoꝛia capitur ex ma⸗
nu aliena.Attẽde tñ ſemꝑ:qꝛ vbicũq; mr eſt ĩ medio poſt
pubertatem trahitur ad fideicõmiſſoꝛiã:vt.d.l.pꝛecibus.
¶ Modovenio ad ↄꝛium de.il.ſceuola.⁊ op.ꝙ ſꝑ trahatur

ad fideicommiſſoꝛiam:vt.d.l.ſceuola.Reſpõdeo ibi ſub⸗

ſtitutio facta fuit in codicillis: ⁊ ideo non potuit operari
iure directo.⁊ ideo trahitur ad fideicõmiſ.at hic iure di⸗
recto potuit operari.

opꝛio ſignificato vᷣbi:⁊ ſi dicas ſi ſũůt

Ad d iti 0 ic ſᷣm raph.fulgo.hec lex hʒ nouã ⁊ ex
traneã matiã ab his q̃ hactenꝰ hite ſunt
⁊c᷑.iſta lex nimis pᷣmature ſe offert debuit eĩ poniĩ tiij.de
ipuber.⁊ alijs ſub.ſᷣm iaſ.hic ĩ hac.l.ĩ teſtõ:dic ſᷣm iaſo.hᷣ
in. ij.colũ.vᷣſi.ego autẽ.vbi dicit ꝙ in hac.l.pꝛobatavolũ
tate milit ĩ ꝑſona pupille hẽat locũ pup.ĩ ꝑſona fr̃is ha⸗
beat locum directa militaris:lʒ diuerſe ſint / eo qꝛ ſi ĩ iſta
l pꝛobata volũtate militis ſolum habeant locum directe
militaris certe per directas militares ſucceditur militi
tm̃ ⁊ in bonis militis tm̃.l.centurio.ff.de vulg.⁊ pup.⁊.l.
miles ita.S. exhr̃dato.ff.eo.⁊ tñ in hac.l.tractatur de ſuc
ceſſione filie ⁊ non milit.vt dicit tex.ibi in verbo filie ſuc⸗
ceſſionem defendat:ergo neceſſario intelligitur de pup.
ſubſti.per quam ſucceditur pupille ⁊ nõ de militari:et cũ
do.alex.conatus ſit huic ar.reſpondere tñ ⁊ ſᷣm iaſo.hic
tenendo que ſupꝛa retuli quicquid dicat ang.pau.⁊ alex.
a quoꝛum lectura eſt recedẽdum ſᷣm iaſo.hic.Et dũ dici
tur in glo.ſuper verbo heredibus.verſi.niſi mĩ eſſet ĩ me
dio ⁊c̃.intellige iſtam glo.ſic ꝙ qñ mr᷑ ẽĩ medio miles nõ
pꝛeſumitur feciſſe directam ſubſtitutioneʒ niſi appareat
de militis voluntate ſᷣm doc.hic iaſon. Itẽ dũ djĩ in gloſ.
ſuꝑ vᷣbo ſenſerit vᷣſi.idem ſi tacite vt võs ĩuicẽ ſubſtituo
⁊c̃.dicas ꝙ licet ſubſtitutio tacita pupil.contenta in vul⸗
gari expᷣſſa:vt in.l.fl.⁊ ibi omnes doc.cõmuniter poſt gl.
de inſtitu.⁊ ſubſtitutionibus:vel tacita pupillaris ĩ cõ
pendioſa cõtenta mr̃em non excludat:vt in.l.ſolẽni pꝛe⸗
cibus:⁊ ibi cy.bar.bal.pleniſſime alex.⁊ ibi iaſ.j.de impu
berum ⁊ alijs ſubſti. verũtamen in terminis huiꝰ.l.in hac
glo. in verſic.idem ſi tacite ⁊c̃.habes notare ꝙ ſubſtitu⸗
tio tacita pꝛobata per aliquas alias cõiecturas: ita ꝙ nõ
ſit mere inducta ex ſola diſpoſitiõe legis bñ excludit ma⸗
trem ita loquitur hec.lĩfl.⁊ idem no.gl.in.d.l.pꝛecibus.
in verbo omnino.⁊ iſtã ſol. tenent bar.⁊ quaſi omnes hic
⁊ dicit ange.hic in.ij.col.in.lec.flo.ꝙ ad hoc iſta.l.eſt ſin
gularis pꝛo limitatione.d.l.pꝛecibꝰ.Finaliter no.ex iſto Miles q
tex.huius.l.ꝙ miles in dubio non pꝛeſumitur vtipꝛiuile⸗ pᷣſumatur
gio militis:ſed iure communi niſi pꝛobetur eum voluiſſe vti pᷣuile⸗
vti pꝛiuilegio:et dicit pau.de ca.hic in.vj.col.in vlti.no. gio militi
iſtud melius pꝛobatur in hoc text.qᷓ; alibi in iure.adde.l.
qᷓ;;.⁊ ibi dixit do.iaſo.de may.S.eo.ti.ad plenũ fui ande
gauis dum legerem iſtã legẽ oꝛdinarie pꝛoſequutus hãc
huius.l.materiã.idem dixi in.l.pꝛecibꝰ.j.de impu.⁊ alijs
HRW ſub. materiã huius.l.deducendo.ſ̃m iaſo.
2 X h 18 Enunciatiua verba non inducunt
diſpoſitionem niſi ſint pꝛolata a mi

u& Rlite ſciente non errante. h. d.
Add itio In hac.l.pꝛemitte ad euidentiam ꝙ ali⸗
Y D quãdo verba enunciatiua pꝛoferuntur
pꝛincipaliter pꝛopter ſe hoc eſt ad hũc ſolum finẽ vt enũ
cient illud qð pꝛoferunt:⁊ tunc talia verba enunciatiua
etiam in pagano bñ diſponunt tex.habes ⁊ exemplum in
l.ex hac ſcriptura.ff.de dona.ita põt intelligi.l.tale pactũ
in pꝛin ff.de pac.de qua glo.opponit ⁊ non ſoluit.Aliqũ
verba enunciatiua pꝛoferuntur pꝛopter aliud / vt eſt hic
vbi incidẽter ẽ dictum qð eſſet liberius:⁊ tũc iſta verba ĩ
cidẽter pꝛolata in pagano nil diſponunt:ſed in milite ſic:
ſed iſte videtur intelligendus vt pꝛocedat concurrẽte fa
uoꝛe libertatis /ſic intelligunt iſtum tex.ãg.⁊ pau.de ca.⁊
do. Alex.⁊ lud.hic ⁊ bar.in.d.l.ex hac ſcriptura ĩ.iij.col.
Ex hac.l.⁊ pꝛemiſſis facias regulã ꝙ vᷣba enũciatius pᷣn AUerba
cipaliter pꝛopter aliud pꝛolata regulariter non diſponũt enunciati
⁊ nihil operatur:caſus ẽ hic.iſta regula recipit varias li⸗ ua pᷣncipa
mitationes quas põt colligere ex traditis ꝑ bar.⁊ alios lit᷑ ꝓpt ali
in. d. l. ex hac ſcriptura ꝑ Bal.⁊ Ang.hic ꝑ gl.⁊ doc. in.l. ud ꝓlata
j. in glo.mag.ad ſt . de falſa cã adie. ⁊ in.c.poſt ceſſionẽ. reglarit
de pꝛoba.⁊ in.c.ſi papa.de pꝛiuileg.in.vj.⁊ in cle.j.de pꝛo non diſpo
ba.ꝑ gemi.in.c.j.vbi notabilẽ deciſionẽ ponit de pꝛocu. nũt quo i
in. vj.p cy.Ang.⁊ ſaly.in.l.verba.j.de teſta.ꝑ cano·i.c.fl. telligitur
de ſucceſ.ab inteſtato.glo.in cle.j.iuncto text.de pꝛobat. iſta regka.
vbi hẽs aliã fallentiã quãdo vᷣba enuncia.pꝛoferuntur
a pꝛincipe.⁊ adde hic vltra ſcribẽtes.xj.notabiles limi⸗
tationes quas tradit iaſon hic in.ij.⁊.iij.col.⁊ addas et
aduertas in hac materia ꝙ ſi notarius in inſtrumẽto di⸗
cit ticiꝰ ꝓcuratoꝛ gay ꝓmiſit ſic:⁊c̃.talia vᷣba notarij ẽt
aſſertiua nõ pꝛobãt eum eẽ pꝛocuratoꝛẽ:ita tʒ bal.in rub.
I. de fide inſtru.in.iiij.col.motus ꝑ duo. Pꝛimo qꝛ iſtud
eẽ pꝛocuratoꝛẽ ẽ narratiuum:ſʒ que ſũt alio tꝑe geſta nõ
pꝛobatur ꝑ pñs inſtrumẽtum:qꝛ quo ad ea nõ hʒ diem et

aturio,f.
hed oſani
cereſis mi
ebes dicere
cihitd fi

ſoꝛlas de
nis/ nuquu
yolltateca
nkare vall
eitaunttit
ecrinſtitue
ſernentob
a ſtainſ
Plurit Dic
uunclegeli
laaüͤnan
liſitutpan
inhi
nun poſͤl
fdele ijl
d declinan
ſeoſitekar⸗
ſatmalcui
nhndlere

BSeteſta. militi. Quiteſta facere poſ. Fo. XIII.

conſulẽ:vt not.in.c.qm̃ cõtra falſam.de pꝛoba.Scðo fa⸗

Qui teltamenta facere

eſtdee ſe cit ꝙ nme Inno. in. c. cũ in lure peritus.de oſk vdeg dot
hac ne n tenet ꝙ ſi ſnia dicit quẽ eſſe ꝓcuratoꝛẽ hoc non pꝛobat ⁊ S . .
N ſequitur iſtud vltimũ.ang.in·S. ⁊ hec ĩſuꝑ in.ij.col.ĩ aul. YEN poſlunt. Mubꝛica .
ſef ſufiie vt ſpõ.lar.Et idẽ ꝙ talia verba notarij non ꝓbant illum yy/ VPꝛohibet ſocius ꝓ ꝑte ſua de
W ꝓcuratoꝛẽ tenet bal.in.c.j.in.j.col.de ꝓcura.⁊ no.in.c.ſe R amc. re cõmuniteſtari. h. d. Ja. Bu.
nrlbonmn ries. in duobus locis vbi videas de teſti. Pe. de anch. in

—
2
E
—
=
=–
—= S=
S
S= =

cle.j.de ꝓba.Adde Inno.in.c.ſuꝑ litteris.de reſcrip. In

6 ſta lex habebit materiã vtilẽ ⁊ amenã
Ad ditio. . iaſ. ex hoc tex. habes ꝙ qui hʒ bona Teſtari

elmucth no.in.c.ex parte decani. eo.ti. Spec.tit.de ſindico.in.S.j. cõia ⁊ cum alio indiuiſa tñ põt teſtari eo qꝛ qd cõmune an poſſit
Clrnamge verſi.qd ſi iudex.vnũ nõ.etiã ĩ pſenti materia huiꝰ legis eſt quo ad diſpoſitionẽ partis mee dẽ meũ.lillud.in vᷣſi. is qͥ bʒ bo
inpeſdefe⸗ Frencach reperitur qðᷣ verba enũciatiua diſponit pꝛsoce non ꝓpꝛie ff. de ritu nup.l.duo fr̃es.ff. de acqͥ.hr̃di.et eſt na cõia cũ
incligtn 1 it ex fauoꝛabili diſpoſitiõe: vñ in odioſis aut ĩ materis glo.no.in.l.id qdð noſtrũ.ff. de regu.iur. de quo pũcto oꝛ⸗ alio ĩdiui⸗
ürödenlimtn, penali nunq; diſponerẽt/etis ita Bald. in.l.ij.de neceſſ. dinaric ponitur ꝑ bar.⁊ alios in.:.ſerui electiõeS. labeo. ſa.
aefitfniit, ſer. here. inſt. Finaliter notabis vnum ſingu.quod eſt nõ. de leg.j. ⁊ in.c.cũ in illis · S.fi.in glo.fi.vbi no.doc.de pᷣ⸗
ckeng ni dignum quod ſi pꝛiceps cõmittat oꝛatoꝛi ſuo ꝙ gratias bend.in.vj.cy. ⁊ ange.hic cum ↄcoꝛ. de quibꝰ plene ꝑ do.
ſohektin agat cõmunitati ſue de ſe benemerite intelligit᷑ mandaſ⸗ alex.hic.⁊ in.d.S. labeo.Tñ nõ dicit᷑ ppꝛie meũ:ſed ficte
perſiniimicitf, ſe quod eã faciat exẽptam:pꝛo quo adde aliũ tex.ĩ.l.yni⸗ fm ange.⁊ moder. hic.bar.⁊ moder.in.d·S.labeo.ꝑ dic.l.
nfüimmtonig, ca. circa mediũ.in verſi.ſinuero gr̃as agendo.j.cõ.de ma illud.in vbo.non ꝓpꝛie.⁊ glo.in.d.l.illud quod nrᷣm. Et
niangtigen nu. tñ quia iura ſpecialiter ſic diſponũt fauoꝛe libertatis iſtud inducit bal. ad q̃ſtionem ꝙ ſi quis vulnerauerit ali⸗
n Fidiffyg non debent extendi:vt hic per domi.Alex. quem in domo ꝑcuſſi ꝙ amputet᷑ ſibi manꝰ: qð iſtud ſta⸗
rosiiſten =W E rti Hec lex eſt radix cõpendioſe ſubſti tutũ locũ habebit / etiã ſi ſit dom? cõis cum alio / q; cum
uplcontenit tutionis que pꝛopꝛie ⁊ directe fleri vulnerãte:ſequit᷑ ange.ſaly.⁊ plenius do.alex.hic.in.d.l.
ccömmnimnt non poteſt niſi a milite:nã miles põt ad tempꝰ ſerui electione · S. j. q;uis ↄtrariũ/⁊ male tenuerit Ludo.
kacttapuplne I ex tepoꝛe heredẽ directo facere/⁊ ita loqtur ro. vt hic. ⁊ ibi videas per do.alex.
l.cẽturio.ff.de vulg.⁊ pupil. Paganꝰ vero nõ põt facere ——

18 qui Qui ſe occidit ob ĩpatietiã do

rebiiſſn copedioſam directe / ſ traſit in figeicoõmiſſaria. nã debes (CExM ) τ⅛½1or bona nõ pdit: ? ᷓ ob ↄſciiẽs
rminishußi⸗ Dicere ſis mihi heres ⁊ poſt moꝛtẽ reſtituas tali/non aũt tiã cris bñᷣ pdit.h.d. ¶ Opp. ꝙ dẽat ꝓbare ille Oecidès
notare ſüt debes dicere ⁊ poſt moꝛtẽ tuaʒ talis ſit heres ⁊ ſi dixerit AAQôà dicit ꝙ cõſcĩa cris ſe occidit vt.l.fl.ĩ pn. ff. de ſe ob ĩpa⸗
öiecursg:ig trahit ad fideicommiſſoꝛiam. ”ä bo. eoꝝ. o. duobꝰ modis vt glo.⁊ vtraq; vᷣa hoc mõ:qꝛ tiẽtiã do⸗
giobſterellt⸗ Icut VWiliti erranti non datur pꝛiuilegii aut ↄſtat ꝙ ſe occidit ↄſciẽtis crimis ⁊ ꝑdit bona:aut cõ loꝛis an
5Glindlnnt v· quia eſſet eius damnum.h.d.cum ſe ſtat ꝙ ĩpatiẽtia doloꝛis/⁊ nõ ꝑdit.in dubio dic ꝙ ꝓbabi⸗ bona eius
1r aaſionnet —. quenti. , IIlililIliitt᷑ ex aiectur?: ꝙ ſi ia erat accuſatꝰ de crimie pᷣſumet᷑ id veniãt cõ⸗
Padhociſnlc èr Ap tatoꝛi as Captatoꝛia ĩſtitutio nõ feciſſe ob crimẽ ea.l.qᷣ poſtulatr ff. de bo. e. ¶ Itẽ op. ꝙ nõ fiſcanda.
Finaltenoct Inſtitutõ 32 W . vʒ eti in milite q̃ ſub ſe publicẽt bona:vt.ff. de bo.eoꝝ.l.fi. So.qda ſũt crimia ex
eſemin captato⸗ 8 Vdcreto volũtatis aliene pẽdet.h.d.¶ Modo po qbꝰ qͥs venit dãnandꝰ ⁊ bona publicãda /⁊ etiã poſt moꝛ
nn nia quudo „Aneteſtatoꝛ voſt multa legata fecit fideicõmiſ⸗ t mẽoꝛia dãnanda/t tũc ſi s ſe inifecit etiã poſt moꝛtẽ
Man i valeat. ſoꝛias ⁊ dedit eis poteſtatem alterandi ⁊ mutandi om-⸗ gccuſabit᷑ ⁊ publicabũt᷑ bona vt.l.ex iudicioꝝ ff. ð accuſ.
nnlinf nia/nũquid valet: certe nõ: qꝛ eſt captatoꝛia ⁊ ĩ alterius aut erat crimẽ ex qͥ pꝰ moꝛtẽ accuſari nõ poterat /tũc aut
albinins volũtate collata licet quidam dicãt valere quaſi ſub vo⸗ crat tale ex qͥ veniebãt bona publicãda/æ tunc cũ videat
dtiadeniſini luntate vallata ſit collata ⁊ pendet de facto. Item nõ va⸗ Sueniſſe ſnĩam moꝛte ĩ fraudẽ fiſci ne ei bona publicent᷑/
nienoſehn let iſta inſtituo te ex partibꝰ quas talis ſcripᷣſerit. Sed ſi nõ ꝓderit ſibi:qꝛ poſt moꝛtẽ ĩſtituet᷑ accuſatio ꝓpi bona:
oſdeinhuin dicat inſtituo te ex partibus ex quibꝰ me ſcripſiſti in tuo vt ̊.ar. in ſiłi . de adul.l.pe.Si aũt nõ eſt tale crimẽ ex qͥ
cengo mnitſ teſtamento bñ valet: quia non depẽdet a futuro. Sed an bõa veniãt publicãda/c tũc pꝰ moꝛtẽ eiꝰ de bõis nõ q̃rit
erba non inir valet iſta: inſtitutio / ĩſtituo pauperes chꝛiſti quos ticius vt ĩ Zꝛio. In gl. q ĩci.ꝙ ibi ſũt bona accuſatiõe ĩſticta/
Hiſiſintpꝛolatn voluerit.Dicunt quidam ꝙ non de iure cũ ſit captatoꝛia ⁊ ſnĩa lata. In cað gl.ibi exoꝛdĩariũ.vbi ñ erit bo.pub.
. Rhane leg licet de cõſuetudine valeat.Ego puto ꝙ va⸗ Add iti Dic in hac lege dum dicit᷑ ꝙ quẽ ſeipᷣm
denidemtiangt leat etis nam heredis inſtitutio non cõmittitur alicui:qꝛ ClO · cccidit metu delicti cõmiſſi habet ꝓ cõ
ciatius proinn iã iſtituit pauperes chꝛiſti. Sʒ heredis declaratio bene feſſo ⁊ ↄdẽnato.Verũ eſt qᷓ;tum ad hoc vt cenſeat᷑ ſeruꝰ
ücſolumfen cõmittitur alteri quod poteſt fleri vt pꝛobatur in ſimili: pene ⁊ qᷓtũ ad bona:ſed nõ qᷓ;ẽtum ad ĩponendã ſibi penã
2varbe eiuii nam poſſũ legare vni de pluribus quẽ heres elegerit vt coꝛꝑalẽ: qꝛ ex quo delictũ moꝛte extinctũ eſt.i. defuncto.
hebestennn. ff de le ij.l.vnum ex familia. ⁊ ꝓbatur foꝛtius per.:ſi qs ff. de publi.iud.nõ dʒ ampliꝰ affici pena coꝛpali..j.x ij .
tinreligiltape ad declinandã in fi.. de epiſ.⁊ cleri.nã.l.ibi eligit paupe ſi reus vel accu.moꝛ.fuerit.⁊.l.ex iudicioꝝ.ff.de publi.iu
tnon cute res ſi teſtatoꝛ nemini electionẽ conceſſit quaſi dicat ſi t⸗⸗ di. Ideo ſᷣm cy. pe.poſt ia.de are.errãt iudices malefi⸗
tertilc/ tcit ſtatoꝛ alicui electionẽ conceſſiſſet ceſſaret.l.electio ⁊ inſti cioꝝ:nã pone ꝙ aliqs eſt in carceribꝰ ꝓ delicto ꝓ quo dʒ
fisttielunt turig valeret. ſuſpẽdi. eiꝰ cognati vel affines q nolũt ſuſtinere tantã ve
Nunrſennnuit VYV R teſtamento Trebellianũceſſat recundiã publſice faciũt eũ in carceribꝰ toxicari vel ipſe
oceltananniti. „N LEM.in militis teſtamẽ⸗ ĩterimit.iudices tñ faciũt cadauer ſuſpẽdi/⁊ male faciũt
jtetigthbn de to quo ad quedam nõ quo ad omnia. h. d. qꝛ q́ᷓtũ ad penã coꝛpoꝛalẽ delictũ ẽ moꝛte extinctũ/⁊ ta⸗
nitnnniiit ¶Op. ꝙ trebellianũ hic locũ habeat. vt.l.j·&le cadauer qð oĩ ſenſu caret nõ eſt pena afficiẽdũ.Et idẽ
lgidtn in fllij. ad trebel.So.vt glo. . ſeqtur bal.⁊ ange.in locis hic allegat ꝑ do.alex.quibus
in oriß T militib us Viles dãnatꝰ de cri adde bonũ tex.in.l.vniuerſi.in.ſfl.in vᷣſi.vniꝰ cõcremet᷑
iur ſnmir NS mie militari bona pꝝ vbꝛtcauſ. fiſ.lʒ bal.hic.in.j.col.ĩ fi.dixerit ꝙ ẽ in arbitrio.
☛ licant᷑ eo excepto ꝙ ex ꝑmiſſione pᷣncipis vel iudi.cũ tale cadauer ſit ſeruũ pene allegat notata in cle.j.
gie net E iudicis teſtatoꝛ in bonis caſtrenſibus: ſi auteʒ de pe.⁊ lʒ fulgo.dicat ꝙ nihil iueniat ĩ illa cle.qð ſit ad ꝓ
hichs chn ab inteſtato oĩa deuoluũtur ad fiſcũ. ¶ Op.ꝙ nõ poſſit poſitũ.Tu aũt dicas ſᷣm iaſ.may.hic.ꝙ eſt glo. ibi in vſi.
nc in teſtari. vt.l.ſi qs ex.S. quotiẽs.·ff de ĩiuſt. te. So. vt glo. penitẽtie. ꝗ dicit ꝙ poſtq;ᷓ aliqs fuit pub. ſuſpẽſus ꝓpter
nin n ¶ Itẽ op.ꝙ fiſcus nõ ſuccedat.vt.l.j.ff.devetera.mi.ſuc. delictũ põt iudex facere ꝙ ſic moꝛtuꝰ remaneat ſuſpẽſus
oheponti ei So.yvt glo. Vltimo diſtingue vt glo. ⁊ ſic poſt moꝛtẽ videt᷑ addi pena/ita teneas qͥcqͥd teneat Pena an
ettiaen e W J afe t Lʒ miles minꝰ? ſolẽniter te ludo.ro.qͥ dicit ꝙ ĩ famaſo latrone qͥ vltrã plublicã moꝛ⸗ poſſit ad⸗
nctotetiben . . ra LE. ſtetur valet teſtamentum: tem etiã punit᷑ qð eiꝰ cadauer nõ põt ſepeliri:ſed dari fe di poſt
nnn ie, hoc dicit. 5h ris ⁊ volucribꝰ lamadn:⸗ vte ter ini ff. arboꝝ fur. ce⸗ moꝛtem.
tj.no ,„Pe n agri otarij militum nõ ha ſarũ.in alio etiã qᷓ; publico latrone.adhuc tʒ õ cy.qꝛ dato
lin t, Begelli Criniarios. er cõꝛum pꝛiuilegia. etiã ꝙ qs ſe occidat.⁊ aliter moꝛtuꝰ ſit.tñ cadauer dʒ ſu⸗
viniſn Aiuerſ⸗ R pb. b. CMota ꝙ notarij a bedelli vniuerſitatis ſpẽdi:qꝛ lz oĩ ſenſu careat tñ videmꝰ ꝙ etiã illud qð rõne
alus n rumn an non habent pꝛiuilegia ſcolarium. arg.eſt hic ꝙ caret ꝓpt᷑ delictũ publice punit᷑ tex.eſt ĩ.c.mulier.xv.qj.
öltutzb au eant illi qui ſunt deſcripti in matricula mercatoꝛũ ⁊ artem il⸗ vbi ſi aial irrõnabile puta canis aſcẽderʒ mulierẽ dʒ ↄpu
Piin e, uilegijs lã non exercent nõ habeant pꝛiuilegia mercatoꝛum licet ri.facit ĩ ſiłi tex.ĩ.c.cũ ad monaſteriũ · S.j.de ſta.mo.vbi
itglopehi 6 cholariũ. in coꝛum matricula ſint deſcripti. ſi monachꝰ nõ reddit ĩ vita rõnes admiſtratiõis bonoꝝ

eccłie poſt moꝛtẽ etiã punitur:qꝛ debet er cimiterium in
ſtercoꝛe ſepeliri.⁊ fuerunt iura per imo.adducta in defũ⸗
cto.ff.de pub.iudi.tenuit etiam ludo.ro.in.l.ſi vero ·S.de
viro.in.xvij.fallen.ff.ſolu.ma.Sed tu dic ꝙ iſti ſunt eaſꝰ
ſpales qui non ſunt ad ↄñam trahẽdi.alibi tñ habes tex.
quem bar.ad hoc not.in.l.ij.ff.de cadauer.punito.ꝙ qui
non potuit viuus in ciuitate moꝛari:ſi ſit moꝛtuus nõ po

Lugere steſt ĩ illa ciuitate ſepeliri.Adde etiã pꝛo diſtinctione quã
an debeat facit hic tex.ſimile ꝙvxoꝛ dʒ ꝑ annuʒ lugere maritũ moꝛ⸗
mulier ꝓꝑꝓ tuum:⁊ ꝑ annum deferre veſtes lugubꝛes: eſt verum niſi
ãnũ ð ma ſeipſum occidit maritus conſcĩa delicti ꝑ eum commiſſi:
rito qui ſe tunc nõ tenetur eum lugere.l.liberoꝛum·S. non ſolent. ff.
occidit cõ de infa.Adde tñ ꝙ hec diſtinctio tex.noſtri non hʒ locuʒ
ſciẽtia de⸗ q;tum ad denegãdũ ſepulturã:qꝛ quãdocũq; quis ſe oc⸗

licti.

cidat /ſiue impatiẽtia doloꝛis /ſiue pꝛopter delictum a ſe
commiſſum non dʒ in eccłia ſepeliri tex.in.c.placuit iun⸗
cta glo.no.xxiij.q.v.
Enium Coꝛpoꝛis infirmitas vel ve⸗

5 lꝑ· tuſtas teſtari non ꝓhibet. Sa
Ino mẽte pr̃ia ptãs ſic h.d.

R& Ra COp. ꝙ filiꝰ poſſit teſtari: vt.l. tã his.ff. de do
na.cã moꝛtis.So.poteſt donare cã moꝛtis conſentiente
patre vt ibi:ſed teſtari non vt hic rationẽ aſſigna:vt gloſ.
quã impugnat dy.dicens ꝙ potius tendit ad oppoſitum
nã in his que ſunt publici iuris non attẽditur pr̃ia ptãs:
vt.l.nam qð.ff.ad trebellia.ſed male dicunt ideo ſuſtine
glo.hoc modo:qꝛ ꝑſona que eſt in ptãte non ẽ integra ad
teſtãdum:⁊ ideo opʒ ꝙ reintegretur:reintegrari autẽ nõ
poteſt ꝑ auctoꝛitatem patris:cum pr̃ia ptãs in his q̃ ſũt
publici iuris non curetur.
Ad Dditio Circa iſtã.l.mouetur pulchꝛũ dubiũ no
tarius dicit/talis ſempꝛoniꝰ ſanus mẽ⸗
te ⁊ intellectu lʒ eger coꝛpoꝛe condidit teſtm modo ⁊ foꝛ⸗
ma ſequẽtibus.Queritur vtrum ſtetur iſtis vbis notarij
⁊ an talia ᷣba pꝛobent dictum teſtatoꝛẽ fuiſſe ſanum mẽ
te Jo.de imo.ſub dubio foꝛte tenuit ꝙ ſic ĩ.l.ij.ff.de teſta.
per.c.ad audientiã de pꝛeſcrip.ꝑ rõnem.c.comparati de
appella.⁊ in.c.qm̃ de pꝛoba.ex.cum credatur nũcio iura⸗
to ꝙ aliquem citauerit:quia ſpectat ad officium ſuum:vt
in.l.omnes:S.ſi vero apparitoꝛ.S.de epi.⁊ cle.⁊ in.d.c.cõ
parati:⁊ ibi videas bal.dẽ qͥ ꝑ bar.in eruag.ad repꝛimẽ.
in verbo ꝑ nuncium.⁊ in.l.j.S·cura carnis.ibi bar.de offi
cio pꝛefecti vꝛbis.ita in ſimili videtur dicendum ꝙ debe⸗
at credi notario in caſu.S. pꝛemiſſo.communiter tñ ſᷣm ia
ſo.de may. hic tenetur ↄꝛium ꝙ non ſtetur dicto notarii/
nec illaverba aliquid pꝛobent:ita tenẽt bal.Ang.⁊ raph.
cu.in.d.l.ij.de teſta.eo.qꝛ an aliqͥs ſit ſane mẽtisvł nõ eſt
quid inuiſibile ꝙ non ꝑcipitur ſenſu coꝛpoꝛis:ſʒ magis ĩ
telllectu:ergo etiã non ſtaretur dicto teſtis:vt no.in.l.ſo⸗
lã ·ij.ð teſti.idẽ no.tʒ bal.in.l.vnica.in.ix.col.⁊ ſeq.in vᷣſi.
modo ſequitur alia q̃ſtio ad fi.j.de cõfeſ.⁊ in·S· itẽ furio⸗
ſi inſti.eo.⁊ ſaly.in.l.furioſũe.⁊ Ang.in.l.quidã in ſuo.
ff.de condi.inſti.vbi dicit Ang.caueãt notarij faciẽtes ĩ⸗
ſtrumẽtum teſtamenti pꝛo eo qui non ẽ ſane mẽtis: qꝛ li⸗
cet in ſcriptura atteſtentur ꝙ erat ſane mentis eis nõ cre⸗
detur:qꝛ non ꝑtinet ad eoꝛum officium:idẽ tʒ do.Alex.ĩ
conci.cxlj.qð incip.naturce in pe.⁊ vlti.col.in.j.vol.⁊ ĩ cõ
ci.lxxxv.in.ij.vo.incip.viſo themate ⁊ dubijs ad fi.ean⸗
dẽ opi.tʒ do.frãc.de are.in.d.il.ij.ff.de teſta.⁊ pꝛo ea ad⸗
ducit nouã rõnẽ:nã de q̃litatibus ⁊ rebus naturalibꝰ nõ
põt notarius confſicere inſtrumẽtum ad inducẽdum effe
ctum qui non depẽdet a ptãte ꝑtium rogãtium: ita tʒ ni⸗
co.de mu.vt refert bal.in rub.S.de fide inſtru.in. ij.cart.
Jo.and.in addi.ſpec.in ti.de inſtru.edi.S.poſtqᷓ;.ver.itẽ
nunquid:ſz ꝙ teſtatoꝛ poſſit facere vel nõ face.teſtm̃ hoc

Nnon depẽdet a voluntate ipſius teſtato.ſʒ ab oꝛdinatiõe
l. vt.l. ſi qramus.ff.de teſta.ergo etiã ſi teſtatoꝛ expᷣſſe le⸗

gauerit notariũ vt ſcribat ꝙ eẽt ſane mentis. iſtud nichil
ꝓdeſt:⁊ lʒ teſtis poſſit deponere de ſanitate coꝛpoꝛis per
aſpectum:vt ꝑ bar.in.l queſitum ad fl.ff.de re iudi.tñ no⸗
tarius non poſſz etiã rogatus a ꝑtibus conficere inſtru⸗
mẽtum ſuꝑ ſanitate vel egritudine ad inducẽduʒ effectũ
qui nõ pẽdet a ptãte ꝑtium. Iſta ſnia ẽ vera ⁊ cõis ſᷣm ia
ſo.in.ij.col.⁊ videas hic ſᷣm bal.⁊ ſaly.ꝙ flliuſfamili.põt
teſtari de conſenſu pr̃is ad pias cãs.iſta opinio ẽ tenen⸗
da in iudicãdo/⁊ conſulẽdo ſᷣm iaſo.hic in.v.col.vſi.qͥd
tenẽdum ⁊c.⁊ cum in pñti dubio reperiãtur q̃ttuoꝛ pꝛin⸗
cipales opiniones q̃rum pꝛimã.S. retuli:de quo videas

Butrigarij Gcda pars ſuꝑ Gexto libꝛo Codicis

Bar. in.l.j.S.j.de leg.iij.ff. Bar.⁊ doc.in.l.qui in poteſta⸗

te.Quarta opinio ⁊ vltima fuit Joan.and.iĩ.c.licet. de ſe
pul.in.vj.⁊ in.c.ſi pater.de teſta.in.vj.in nouella ꝙ filiuſ⸗
fa.etiã ad pias cãs cũ conſenſu patris nõ põt teſtari: ſed
bene donare cauſa moꝛtis:⁊ iſtam tenet Pe. de anch.in
dicto.c.licet.vbi dicit ꝙ opi. Joã.andr. eſt magis tuta ⁊
⁊ quod ita de facto iterrogatus reſpõdit: eã etiam tenet
Pe. de anch. in. c.ij. de teſta.eam tenet Jo.and.de IJmo.
T in.d.l.qui in ptãte.in pꝛin.ff.de teſta.⁊ in.l.tam his ·S.j.
ff.de dona.cauſa moꝛtis.eo qꝛ tex.d.c.licet.non ꝓbat ni⸗
ſi a cõtrario ſenſu:qð arg.a contrario ſenſu fieri nõ debʒ
ne reſultet abſurdus intellectus ſᷣm glo.in.l.ij./ de cond.
inſer. tñ in ſtricta diſputatiõe putat Jaſon hic ꝙ vltuna
opi. Jo.and.ſit verioꝛ in pũcto iuris ꝙ filiuſfa.etiam cũ
conſenſu pr̃is non poſſit ad pias cauſas teſtari:de cuius
paſſus veritate dic ſᷣm Jaſo.may.hic.ij.col.verſi ⁊ quia
tota difficultas pendet ⁊c.in.v.col.hic ⁊ plenevide de in
Ptellectu. d. c. licet. de ſepul. in. vj.
fr ate Maioꝛ.xiiij.annis recte teſta⸗
FPe L· tur licet ſit minoꝛ vigintiquin⸗
HA&α6.° Zboc dicit.
. Gnu cl ig Eunuchus poteſt facere
9 teſtamẽtum.hoc dicit Ja
cob. Butrig. ð
uig Non pꝛohibetur teſtamentum
4 Be mutare qui pꝛincipem here⸗
dem inſtituit. hoc dicit Jacobus Butriga⸗
AKrius. .—
S Quantum ad ſolem⸗
4 D m h ered es. nitatem teſtamẽti pᷣn
cceps ⁊ anguſta ſequitur ius puatoꝛum.hoc di⸗
Kcit Butrigar.
Ac conlſultiſlima. b eins
1 debeat dici in ſcriptis eẽ cum tanta habeat ſo
MW lemnitatẽ. So. vt glo. ¶ Itẽ op. ꝙ non debeat

B

docere teſtibus verba que hic ſunt.vt.l.in teſtamẽtis·j·

ti.j. Sol.vt gloſ. Quero an ſemper nomen ⁊ cognomen

debeat inſcribere: Reſpõdeo vt glo.¶ Itẽ op.ꝙ in codi
cillis nõ requiratur tãta ſolemnitas.vt.l.final.j/ de codi⸗
cil. So.hic ſpale ⁊ eſt ar. ſtatuto cauetur ꝙ qͥ noluerit vl⸗
timam cõdere voluntatẽ in ſecreto ſcribat ⁊ ponat in ſa⸗
criſtiam factum coꝛã ſeptem teſtibus nunquid tanta ſo⸗
lẽnitas requiretur ſi voluerit codicillari in ſecreto:⁊ dic
ꝙ ſic ar. huius legis.
¶ At cum humana.ſ Ex tex.agnoſcere. Nota ꝙ tãtũ
valet ſi iudex faciat recitare ſentẽtiam per tabellionem
1 poſtea dicat ſicut lectum eſt ita cõdẽno ⁊ ita pꝛonũcio
quantũ ſi ipſemet legeret ⁊ ita ſeruatur maxime in crimi⸗
nalibus:quidã dicunt ꝙ tabellio cõputatur in numero te
ſtiũ ⁊ inducunt.l.domicius labeo.ff.eo.⁊ male: quia illa
loquitur in ſcriptoꝛe nõ in tabellione.iſ Itẽ inducunt le⸗
gẽ iſtam ⁊ male:qꝛ immo hic ꝓbatur contrariũ: qꝛ defl⸗
cit tabellio licet ſint ſeptẽ teſtes alius ſubꝛogatur:⁊ ideo
dic ꝙ vbi reqͥritur ſcriptura publica a tabellione cõfecta
neceſſario tunc cũ tanq; officialis veniat vt in publicam
foꝛmam redigat non poteſt in numero teſtiũ cõputari vt
in aut᷑.de fide inſtrumento.S. opoꝛtet.Sed ſcripta publi
ca non eſt neceſſaria:tunc poteſt haberi loco teſtis vt di⸗
ctis.ll.Si ergo requiritur ſcriptura publica ⁊ tres teſtes
KENon ſufficiunt duo 2 idſo⸗ pabenodilue 4
— Furioſus habens dilucida
r B rio lum. interualla poteſt teſtarinõ
als hoc dicit. Surc ſimul an
urdus ⁊ mutus ſimul ana⸗
G. Iſcretis. tura non poteſt teſtari ſurdus
tantum vel mutus tantum poteſt certa foꝛma.
2 hoc dicit Butrigar. .
Ad ditio Adde ꝙ diſtinctio huius legis non ſolũ
, habz locum in teſta. codicillis ſeu alijs
vltimis voluntatibus: ummo etiam in donationibus in
terminos adeo ꝙ mutus ⁊ ſurdus a natura nõ poteſt do
nare donatione in terminos.gloſ.in.l.qui id quod ·S. mu

tus.ff.de donatio.⁊ ibi Bartol.Ludoui.roma. Rap.cu.

qui dicit ſe habuiſſe iſtum de facto ⁊c. que eſt gloſ.ſingu⸗
lar. ſᷣm Ludouicum romanum in.l:.j.ff.de verboꝛum ob⸗

ligatio.idem Alexand.hic ſᷣm Jaſo.in.ij.col.iſtã opi.te⸗
ne quicquid dicat Bal.⁊ NDau.de caſr.·

umINe
ganckſcrig
caponec.
(o.
ſliſtna
lebaturide
jcbaturide
lucichocl
ßeſponde
lnopoterl
ſchus Eth
mnomodoi
Unripertett
cupatiuo

tis Etie
Emn atüteſta

i mmnis oi

ii ideoopo⸗
ig deconſuen

Ropinion
videturpeo
lo ſolape
riodhiber
ſignatoꝛibl
feteſtamẽt
ſbſcriotion
origlnale.
leſtqueadm
Poreritgd de
Ctiputllis.
Nosſerpton
Adepondn
onotaqc⸗
Cotlus vtl.
aut eſt err
lus ff deco

eroꝛ comn
lethaberi⸗
nnius ff de
uthabetur,
nns , dee
Pheccotra⸗⸗
ſorhärpe.
nal nucedo.
ſtgerponh⸗
de
Riti
emnisßn
no mirabie
kanv
mexcepef
Ber 1 ptie

gnentotl
nundn

Es

R *
e BDe teſtamentis et quẽadmo. etc. Fo. XIIII.
, 4 . . 7* „ . 7 ⸗
hnndlg PT, Em Licet aduenticia patri hodie nõ gapertura ſʒ publicatio ⁊ in iſta opoꝛtet fleri ꝙ teſtes veni
nöͤhir tſne 0. querantur tamen in eis filius nõ ant ⁊ atteſtetur non his que ibi ſcripta ſunt:qꝛ illa nõ au⸗
der leremt fſtIteſtatur / ſecus in caſtrenſibus.h.d.cum.l.ſe⸗ diuerunt ſed atteſtãtur ſigillis ⁊ dicẽt ꝙ vere iſta ſunt ſi⸗
reinagen Squenti. Plle ſua ueſtificabin quelibʒ de ſe ⁊ al se ꝙ hec ẽ vo
ditei een ⸗ untas talis que fuit ibi exhibita ſubſcribẽda ⁊ ſignãda
Palunn D te ſtam entis * MKubꝛ 1. ꝑeos ⁊ ſe cribetur in q̃dã quarta ⁊ ꝓnun ciabitur deiceps
inln r Teſtis minus idoneus q hñdꝗã eſſe fidem dicte quarte:ipſa autem q̃rta pꝛius non
clienzn log Elles. cõmuni opinione habeba ꝓbabat:qꝛ non erat publica cũ teſtes neſcirent contenta
dſeſtinnin tur idoneus tẽpoꝛe teſtamenti reddit tea. Sed an eſt neceſſe ꝓbari ꝙ caſu fuerit ꝑdita: ego di
Loinliſn NRE Veſtamentũ ſolẽne. h. d. cerẽ ꝙ aut in publicatione fuerũt requiſiti ſucceſſoꝛes ab
Jaſon he Seruꝰ nõ ⸗ NCAd euidẽtiam eſt ſciendum ꝙſeruꝰ inteſtato ⁊ oẽs quoꝛum intereſt: ⁊ tunc non puto ꝙ ſit ne
fliſtc 6t eſſe te⸗ F non põt eſſe teſtis in teſtamento: quia celſſe pꝛobare oꝛiginale amiſſum:aut non fuerunt requiſi
ſianinge ſtis ĩteſtö e E opoꝛtet ꝙ teſtes ſint liberi. ¶ Item eſt ti? tunc ſic:quia publicatio non debuit obeſſe non cita⸗
Kciſclfin EE. 9. W, ſciendum ꝙ eſt teſtamentum nuncups Fe tis ar. l. na ita diuus.ff. de adop.
hicigiggien tiuum.¶ Item eſt in ſcriptis ⁊ hoc eſt duplex:nam quod S X* im perfecto Licet pꝛinceps ſit ſo
iny. dam eſt ſcriptum manu publica/quoddam non manu pu lutus legibus/tñ ipſe

tliſennonte

blica:pone caſum in nube.

XM vult legibus viuere. h. d.

6

leninneng ¶ Opp. ꝙ hoc teſtamẽtum non valeatvt..co.l.hac edn
ſultiſſima.So.hic loquitur de eo qui cõmuni opiniõe ha

Erroꝛ ĩ ꝓpꝛio nomi⸗Teſtamẽ
R J in no m ine. ne nõ viciat ſi de coꝛ tũ non vi⸗
g poꝛze conſtat. h. d.

bebatur idoneus ibi non. ¶ Itẽ op. ꝙ lʒ comuniopinione ASley üͤer erroꝛi
nenshti hẽbatur idoneus /tñ en Darn debet poſtea ĩ iudicio de RE a& (LOpp. ꝙ erroꝛ in nomine viciet vt. l.iiij. ff. de ꝓpo noĩe.
ack duci ⁊ hoc non poterit fleri cum liberi debeãt deponere. le.. So. ibi erratur in appellatiuo nomine:hic in ꝓpꝛio.
dbennrtctn MReſpondeo glo.dicit ꝙ teſtamẽtum eſt ſolẽne ſed pꝛoba Ech. Que relinquũtur alicui vt fllio nõ de⸗
iaelpene ri nõ poterit: ⁊ ſic hec lex videtur impoſita verbis ⁊ non /bentur ſi appareat eũ filium non eſie.
Panchen n rebus. Et huiꝰtimoꝛe ĩtelligitur hec lex duobus modis. Fboc dicit. MWMUW
Nobus rn vno modo in reſtamẽto in ſcriptis quod non expedit ꝓ⸗ 4 6C⸗Op. Palis aſſeueratio pꝛeiudicet vt.l. fina.
. bari per teſtes:⁊ ideo vʒ ⁊ pꝛobabit ſcripturam. Sed in ff de pꝛoba.So.vt glo.q Itẽ op.ꝙ legatũ debeatur.vt.l.
uſtunn ad nũcupatiuo vbi teſtes habẽt deponere: tũc hec lex eſſet i nemo.ff de here.inſti. So. vt glo.
genuſteni Jnttfz pu utilis Et ideo ſolet queri an publicũ inſtrumentũ nücu⸗ E r Erba. Heclegitur duobus modis 2 m
dundum i plicũ nun⸗ patiuũ teſtamenti pꝛobet lz ſint in eo ſeptẽ teſtes: ⁊ eſt cõ yvnuʒ modũ dicit ſũmarie. Mõ po⸗
eupatiuũ munis opi. ꝙ non ꝓbet: aꝛ habet vim ſolum duoꝝ teſtii VIteſt teſtatoꝛ diſponere ad piudicium illius cui
ma gi teſtamẽti ⁊ ideo opoꝛtet ꝙ oẽs teſtes deponãt.vt.jde fideicõ.l. ff. . Anõdfert. h. d. Scoʒ aliũ dicit e non põt etiã in
tgelefimm an pꝛobet de conſuetudine tñ pꝛobat. vt nõ. Modo ergo ſᷣm cõmu hiudicium heredis diſponere vbi enũciatiue non diſpo⸗
cumtania ma né opinioné hec lex non loquitur in nũcupatiuo. Itẽ nõ ſitiue pꝛofert verba.h.d.
Neopgſonnte videtur poſſeloquiin teſtamẽto in ſcriptis: quia äut vo. ¶ Ad pꝛimã lec. op.de.l.jij· de fal.ca. ad. le. So. vt glo.
eyrlinitfmi lo ſolu aperire teſtamentũ:⁊ tunc poſſunt quidã boni vi⸗ ¶ Itẽ op.de. l.ex hac ſcriptura. ff. de don. So vt glo.
Nomentconn ri adhiberi. vt. L.ij./quẽadmo teſt. aperi.x..ſi quis ex aiſ⸗ ¶ Ad ſecũdã lec. op. de. d. l ex hac ſcptura. So. vt gl. Et
,(Nichgul ſignatoꝛibus. ff. o ⁊ tũc non pꝛobabit / aut volo publica⸗ idco dic ꝙ aut teſtatoꝛ loquit᷑ diſpoſitiue tunc valʒ diſpo
3pt finalſdeas re teſtamẽtũ:⁊ tunc opoꝛtet ꝙ teſtes veniant ⁊ atteſtẽtur ſitio. vt. l. non idcirco.j. de codicil.⁊.l. cum pr · S· donatio
eturgnolun ſubſcriptionibus ſuis t ſocioꝑ /t plus valebit exempluz, nis.de le.ij. aut loquitur cãtiue ⁊ dicũt quidã aut ců eſt
Tibattponait qᷓ; oꝛiginale.ſᷣm dñm Mar.vt.l.cũ ab initio.⁊.l.vel legg de ßſterito:⁊ tüc tenet legatũ ſiue ſit vera ſiue ſit fła.ſi eſt
hunquidtene te.ff. quẽadmo.teſt.aperi.Ergo ſeruus modo venire nõ defuturo:tunc ſecus. Tu dic ꝙ aut erat ałas legaturus
griinſecretont poterit ad deponendũ ꝓ teſtamẽto:ergo hec.l. omnino ⁊ valet. aut non/⁊ tũc ſecus. In dublo dic ꝙ aut ſcienter
eſt inutilis. Sed dic ꝙ non eſt inutilis in teſtamẽto ĩ ſcri diſponit ſciẽdo cãm falſã eẽ:⁊ tunc pᷣſumitur cã impulſi⸗
ge Kotiq ptis ſcripto manu publica: qꝛ pꝛobat lʒ teſtes nonvenißðt ua ⁊ vʒ legatum: ſed in dub io aut cã reſpicit commodum
nper tibdlie ad deponẽdum. vt.l. j ff quẽadmodũ teſta. aperi. ¶ VUlti lesatarij ⁊ pꝛeſumitur ĩpulſiua als finalis. vt. l. ij.ff. de do
noa dapi mo nota ꝙ cõmunis erroꝛ facit ius.¶ Op.ꝙ erroꝛ non fa na. aut diſponit demonſtratiue:⁊ tüc aut verba reſpiciüt
ur mapimenn ciat ius. vt.l. iij.. ſubtilis.ff de condic.ob cam. Sol. dic indeterminatũ ⁊ futurũ:ꝛ tunc potius videt᷑ conditionẽ
— ꝙ aut eſt erroꝛ ſingularis ⁊ non facit ius.vt.l.iij·S.ſubti⸗ facere qᷓ demonſtrationẽc. vt.l. ſtichum qui meus erit. ff.
1 legin lius.ff. de condictione ob cauſam cum ſimilibus.aut eſt de leg.j.⁊.l.nup.de leg.iij.ſi autẽ vᷣba reſpiciũt determi⸗
toln - erroꝛ communis: a tunc aut communis vtilitas ſu⸗ natũ ⁊ pteritum vel pᷣſens:⁊ tunc falſa demonſtratio nõ
e(Nibcenn det haberi ꝓ veritate cõem erroꝛem ⁊ habetur.vt.l.bar⸗ viciat legatum.vt. ꝓde fta cã adiec le ꝑ totum. ſed tacitũ

rcoNari g

ten barius.ff. de offic. pꝛeto.⁊ hic:aut ſuadet haberi ꝓ erro⸗ ſub fla demfratiõe ñ ↄfert vt.d.l.ex hac ſcpᷣtura.aut ꝓfert
15 ſbꝛoont re ⁊ habetur ꝓ erroꝛe.vt.l.ꝙ non rõne.ff de leg. ⁊. l.decer v̈ba enunciatiue: 7 tunc dic remotis aglijs opinionibꝰ P
anlend mnimus .S ve epiſc. ⁊ cler. Aut publica vtilitas non ſuadet aut loquitur cũ honoꝛato ⁊ nõ tenet diſpoſitio vt hic. ſm
nat rin l ꝓ / nec cõtra: ⁊ tunc dic ꝙ aut expedit errãti haberi p ve- vnã lec. fallit in milite. vt. l. ex his.S.de teſta.mili.aut cuʒ
rotekiichhen ro ⁊ hẽtur:vt.lſi quis prem.ff ad macedo.⁊.l. ʒenodoꝛꝰ. grauato ⁊ tenet.vt.l.peto.in pᷣn.ff.de le.ij. Sed aliqñ ver
Sinuli 5. ad macedo. Aut expedit errti ꝙ non habeatur pꝛo ve ba enunciatiua licet non operẽtur diſpoſitionẽ operant᷑
herorſonn ritate ⁊ non habetur.I..S. finali.ff. quando act. de pecul. qñq; tñ pᷣſumptionẽ in piudiciũ patientis ea in ſeri in in⸗
publcarno eſt anna. Butrigarius. = ſtrumẽto.vt. .· de Zhen. committẽ.ſti.l.optimã. Item
ſo. Additio Hec lex eſt multũ nota.⁊ mirabilis m operãtur qꝛ inducunt qñq; declarationẽ in diſponẽte. vt
ſis higetin Bar. hic in pꝛinc.⁊. in.ij.q.⁊ eſt lex ſo⸗ l.ſi ſeruus cõmunis ff. de ſti. ſeruo.⁊.l.cũ aliquisj. de iu⸗
elaponkuini lemnis ᷣm Jaſo. hic in pᷣn. ⁊ dum dicit᷑ in ver. habiti ſüt re deli. ¶ Itẽ operatur ĩ iudicium hominis qñ teſtatoꝛ
no. mirabilẽ tex. ad pdicta ꝙ ſi obijciatur ꝙ teſtis tẽpo⸗ iurauit. vr aut. quod obtinet. s. de pꝛoba. ? de hoc dixiin
muns nlt re quo depoſuit vel iudex erat excõmunicatus ꝙ opꝰ eſft Lrõnes. g. de pꝛobatio.
ockfmin in exceptione addatur ꝙ tunc erat talis reputatus bm F ro e Erroꝛ tabellionis non viciat te Tabellio
erttaanfe⸗ Bar. licet Bal. alij moder.iſtud repꝛobqt.vide Jaſonẽ ¶ 4 ſtamentum. h. d. mserro⸗

/¶ Opp. de.l.j. S. ſinaũt. ff. de heredi. inſti. So. non vitiat
NAEEW. 6 vI glo: qꝛ ibi omiſit totum / hic non.

V Bar. Saly.hic.iij.col.ᷣſi.lʒ cum Bar.⁊c.

sle —.G B Agd euidentiã eſt ſciendum e teſtm̃.
cſeui Teſtm̃ q⸗ N blicati. ꝙ apiebatur olim teſtamen ¶ Item opponitur de.l.finali.ff. de iure codicillo. Sol.
1 donntcln⸗ le oli apie . tum ppter duos effectus pꝛimo vt poſſit adi⸗ xt glo. Et ideo dic ꝙ aut ſunt omiſſa ſubſtantialia tũcvi
gturuni pen batur. Ne Eeaztiſr i hr̃ditas que olim adiri non poterat ãte ap⸗ ciatur ſiue hoc omittit teſtatoꝛ ſiue tabellio. vt.lj·S.ſi au
qui icelf⸗ tas ta.hodie ſic vt.l.vnica · S· j.de cadu.tol. Itẽ flebat ad tem. ff. de heredi.inſtitut.. l. ticia. cum teſtamento circa
iromn he⸗ hoc vt viſis verbis teſtamenti poſſit trãſigi cũ ałs fieri pꝛincipium deleg.ij. Aut omittuntur accidentalia ⁊ tũc
eceee N non poſſit. vt. l. de his. ff de trãſact. ⁊ hec apertura pote⸗ ſiue omittantur a tabellione / ſiue a teſtatoꝛe non vitiat.
ne rannt rat fieri coꝛã bonis viris dato ꝙ non fuiſſent teſtes in te veꝝ qñ omittũtur ſubſtãtialia erroꝛe tabellionis ſi pꝛo⸗
ſgui c ſtamento.vt.l.cum ab initio.⁊.l.vel legate.⁊.l.ſi quis ex betur ꝙ teſtatoꝛ expꝛeſſit ſubſtantialia ⁊ tabellio omiſit

aſſignatoꝛibus.ff. quẽadmo.te.aperi. Sed quedã eſt nõ

non viciatur teſtm̃ vt hic⁊ dicam.ꝓe.l. ambiguitates.

Butrigarij Ocda pars ſuꝑ Bexto libꝛo Codicis

F Aſu g Actus medius impedit teſtamen:- fallit in.l.jꝗ. de fideicõ.ꝓpter ea q̃ dixi. Itẽ op ꝙ agno in hot
B.· tum licet fuerit neceſſarius.hoc di ſoens vnũ pᷣiudicet ſibi quo ad oĩa.vt aut᷑.ſi teſtatoꝛ.pad tetk re
EVN cum.l.cum antiquitas J.eodem. Jacobus fal. So.vt glo. Supabnna⸗ gell th
R Butrigar. . xrccame Supabundãs cau E
N J non ſ eciali Solemnitas debʒ A EE E ſtamentum. eia nõ nocet. h. d. aß, F
be ,adhiberi niſi remil Op. ꝙ ſupflua vitient: vt. l. uriſgẽtiũ · S. ſed i nents
ſa fuerit. hoc dicit Saeobus Hüt aRſi fraudadi. ff. de pac. Sol. aut ſupflua ſunt ad⸗ it ncdeg⸗
— Per reſcriptum mirxta vitio / vitiat vt in cõtrario aut non/⁊x non vt hic. ,Cr
M J teſtamentum. nõ vic iatur teſta ¶ Item op. ꝙ etiã ſi ſit vitioſum nõ vitiet alia:vt.l.grece. 4 n
mentum . hoc dicit. A.lllud ff de fide. æ.l. actus legitimi. de reg. iur. Sol. qd nin ße
W. On dcirco Licet teſtamentum fue ſunt indiuiſibilia/⁊ in his vtile ꝑ inutile vitiatur: vt in cõ ſeſid
4 . urco. rit ſubꝛeptum nihilomi trarijs:nam conditio adeo legato ineſt ꝙ ab eo ſeparari ſele
5 nus valet. hoc dicit. non poteſt.⁊ ita loqᷣtur.l.actus.ſic ⁊ in.l.grece. inutilitas e
EakaAAA LQuero de ratione dubitandi:⁊ dic vt gloſ. reſpicit foꝛmã obligationis/q̃ foꝛma eſt indiuiſibilis: vt t nei
Vel dic ꝙ videbatur alteratum ⁊ mutatum teſtamentuz; l.ſi is qui quadringẽta.·S.qdam.fr.ad.l.fal.⁊ l ſtipulatio⸗ ele
per ſubꝛeptionem. nes nõ diuidũtur. in pn. de verb. obli. Aut vtile eſt ſepa⸗ iiſer
Pe S vnus Aut eſt queſtio de ſolemnibus bile ab inutili / ⁊ tũc non vitiat᷑ vtile vt hic. Aut ergo ſup⸗ ganetie
e ⁊ loquitur pꝛima pars:aut de flua non ſunt vuioſa/⁊ tũc non vitiãt qð agitur:aut ſunt 4
aæ veritate: loquitur ſecunda que incipit bi de vitioſa/z tunc aut ſunt ſeparabilia.⁊c.vt dixi.
EnKhis. nTN Coꝛã magiſtro cenſus
E x text.ſupꝛaſcripta in loco de quo eſt queſtio. . E ſtam en ta. debet ee publicatio (

¶ Op.ꝙ iudex de his non debeat inquirere ſed ſcriptu⸗
ram vt ſuſpectam reijcere.vt.l.edicto.j de edic.di.adria.
tol.⁊. lLiubemus.S.de pꝛobatio.Solu.duo ſunt tempoꝛa:
Pꝛimum ante inquiſitionem ⁊ tunc ſcriptura eſt ſuſpe⸗

teſtamenti. hoc dicit.
RA & (CLOp. ꝙ coꝛã alijs poſſit publicari:vt in aut᷑.
de defen. ciui in · S· nulla. Sol.vt glo.i Itẽ op.ad idẽ.de
l.ꝓxima.j.e.So.vt glo.i Item op.ꝙ non ꝓpterea vitieĩ

cta. vt dicta.l.iubemus. Secundum eſt tempus poſt inmq teſtamentum quod coꝛam alio fuit publicatum:vt.l:con⸗ eale
ſitionem iudicis ⁊ tũc ſeruatur qð iudex collegit ex pꝛo⸗ ſulta ꝓeo.Sol.vt glo. ngod⸗
bationibus:quia aut repperit cãcellatum contra voluun: ES RR 5 Scvm cõem opinionẽ teſtm̃ fee nulg⸗
tatem teſtatoꝛis ⁊ ſeruabit id qð cancellatum fuit ⁊ ſire⸗ K. 2 mum factũ coꝛam pꝛincipe hʒ vfũ (hoſtiot
perijt aliquid falſo ſcriptum non ſeruabit falſum ſed pꝛi⸗ ⸗ Ipꝛiuilegiũ tantũ.ſ.ꝙ non exiguntur teſtes. fiiruſpoſ
mum.¶ Item op. ꝙ etiam poſt inquiſitionem non faciat RAE & Op. ꝙ coꝛam quocũq; iudice non publicen Cbnittütur
fidem nec iudex debeat aliquid inquirere. vt.lł.final.j.de Eta:vt.S.e.in.lceſtamenta.So.vt glo. fdehfii

edic.di.adri.tollendo.So ibi agitur poſſeſſoꝛio hic peti⸗

tur teſtam

iure codic

α Ad euiden⸗
toꝛio.¶ Collige ergo ꝙ aut agitur poſſeſſoꝛio ⁊ ſcriptura At Ac (O nlultillim a. tiam eſt ſciẽ TeſtamtA:· luturteſt
ſuſpecta omnino reijcitur. vt dicta.l.fin. de edic.di. adri. EER duũ hodie ſunt duo gna teſtamẽton.l.in ſcri toꝛũi duo
tollen. Aut agitur petitoꝛio ⁊ tunc ante inquiſitionem iu E& ptis 1 ſine ſcriptis: Iʒ antiquo tꝑe eſſent plu⸗ ſunt gña.

dicis habetur ſuſpecta.vt dicta.l.iubemus pꝓoſt in quiſiti
onem iudicis ſerua legem iſtam ⁊ hec eſt vera ſi eſt can⸗

ra.vt inſti.de teſta.in pꝛin. Sed per ſtatutũ habemꝰ etiã
alia genera teſtamẽtoꝝ:nam quedã ponũtur ĩ memoꝛia⸗

Himus ſolẽne teſtm valet inter liberos/⁊ ſi extranes ꝑſo

worla l

cellatum vel raſum in loco de quo eſt queſtio. Si autem libus cõmunis: ⁊ hec ſunt manifeſta oĩbus.quedã ſunt
alibinon viciat.vt.l.ſi ex falſis.S.de tranſac.⁊ ſecreta qᷓ ponũtur in ſacriſtijs fratrũ. Modo hec lex dat Myobl iſſch
dDdicta.l. fl. de edic.diui adria.tollen. pꝛactica conficiẽditeſtm̃ in ſcriptis ⁊ ſine ſcriptis.hec... (5ÿ
RV E ſtand 4 De pecunia pꝛopꝛia poteſt in eo qð dicit ·.ꝙ teſtatoꝛ dʒ dicere ſe velle ſine ſcriptura aAime ,ea
WeN OL. quis teſtari.h.d. 5 elariiek oerect Alin en emrvtis ver in eo qð dicit elrneteſti
W S Exterioꝛa indi⸗ ipſe teſtatoꝛ debet ſubſcribere / eſt coꝛrecta per.l.cum pſoigreſeg
NR On codicillum. n interioꝛa b. antiquitas. 5.fi⸗co. * ae
sd. Iſta lex eſt in ar. ꝙ ſi pꝛomitto reſpondere ¶ Ex imperfecto.¶ Aur pater teſtat᷑ inter liberos ⁊ ſine iconoͤfui
1 ub quocunq; iudice ſub pena non videoꝛ cius ſcriptis /⁊ ſeruabo.S. ex imꝑfecto aut in ſcriptis/⁊ ſerua Neent que
iuriſditionem pꝛoꝛogare ⁊ hoc ideo quia penam adie⸗ aut᷑ ibi poſitã. Aut non teſtatur:ſed aluter diſponit / ⁊ tũc Sſcdavoli
P Eci. Burrig. 1 M aut inſcriptis:⁊ ſerua aut᷑.que eſt ſuꝑ.lfl.S fami herciſ. umin ue
GB on ia Verba directa aut obliqua ſi ſine ſcriptis /ſerua dictãl fl.⁊ iſte · S· bꝛeuiter hoc dicit. Ertinteſte

õ H.nõ ſunt hodie neceſſaria in
Wa ſtamentis hoc dicit Jacob. Butr.

A Et dum dicitur in verſicu. que foꝛte no.
Teſtari Ad d 1 ti 0. hic eẽ tex. ſolemnẽ ⁊ ſingula. ꝙ quilabo
an poſſit rat in extremis dato ꝙ ſibilingua ingroſſetur ⁊ incipiat

is q ĩ extre balbutire:tamen

poteſt teſtari ᷣm Ange.⁊ moder. Ludo

mis labo⸗ ni. conci.clxxix idem YJaſon:idem dicas de contractibꝰ
rat ⁊ inci⸗ l.ſeia· S. finali. ff. de donatio. cauſa moꝛtis. que eſt ſin⸗
pit balbu⸗ gular.ſᷣm Bal. c.quoniã frequẽter.ex.vt lite non conte.

tire.

Jaſon hic. 2 leg
e . ignitas legatarij
4 B n d ub lum. non impect legatũ
x agnatio minus ſolemnis voluntatis per he
fFrrekgem ſcientem remanet valtda.h. d.
Ad euidentiã eſt ſciendum ꝙ aut queris an agnitio pᷣ
iudicet in agnitis / ⁊ tunc loquitur hec lex. aut queris an
pꝛeiudicet in alijs ⁊ tunc loquitur.l:.j de fideiuſſ.
¶ Modo quero de exemplis legis in ſecũda parte ⁊ qdã
ponunt ꝙꝙ heres ſoluit ſcienter ⁊ male:quia fruſtra dice⸗
retur de adimplendo cũ iã impleſſet.Alij ponunt exem⸗
plum ꝙ agnouit vnum ⁊ ſoluit queritur an in illis ſibi p̃⸗
iudicet.vt.l.j'j. de fideicõ.ſed male dicunt: quia regulari
ter agnoſcẽs vnũ nõ tenet᷑ ad alia. Hec ob.łj. de fideicõ.
qꝛ ibi ↄcurrũt tria.ſfauoꝛ vltime volũtatis ⁊ alimẽtoꝝ ⁊

Ppter triẽnalẽ pᷣſtationẽ. ¶ Collige & ꝙ aut ſoluo legatũ

—

7 mihi ĩ ulo hiudico:aut nõ ſoluo ſʒ ꝓmitto tũc idẽ qntũ
ad illð legatũ.vt.l.flꝗ.ad.l.fal.⁊ hic. Sʒ añq; tñ ad futu⸗
ra ⁊ alia legata ſi q̃ris an pᷣiudicat:⁊dic ꝙ nõ regulariter

na fuerit admixta vitiatur quo ad illꝗ h. d. But.

ſtin minus ſolẽni volũtate er̃neis non poterat
Aaliquid relinqui ſᷣm hanc aut᷑.ſic. Itẽ ᷣm lł co⸗

dicis/no
hodie ſic alterum Jaco.
S 2 OD . in ker Nota ꝙ vbi pᷣcedit deroga⸗
. toꝛia volũtas.lł.vł hoĩs opʒ
w expꝛeſſe reuocet᷑ ꝑ ſecũdãa:ſi ſcvᷣa dʒ valere.
KaEEENNOp. ꝙ teſtamentũ minus ſolẽne nõ valeat
inter liberos:vt.l.qui a patre.ff. de confir.tu.Sol.vt glo.
Verũ quidã addunt hanc aut᷑.ſi modo.que eſt de coꝛꝑe.
de trien. ⁊ ſemi.⁊ male.Et ideo dic ꝙ aut pater teſtat᷑ in⸗

ter liberos /aut aliter diſponit inter eos. Oꝛimo caſu aut

teſtatur in ſcriptis /⁊ ſerua aut᷑.qð ſine.que in hoc coꝛri⸗
git . S. er nõ ſcripto qui loqᷓbatur indiſtincte. aut teſtatur
ſine ſcriptis/a ſerua ·S. ex imꝑfecto:qꝛ q;tum ad illud nõ

eſt coꝛrectꝰ. Sccũdo caſu.ſ.qñ nõ teſtat᷑ ſed aliter diſpo⸗
nit/tũc aut in ſcriptis ⁊ ſerua aut᷑.ſi modo.S. fami.her.

que in hoc coꝛrigit.lł.fi.S. fami.her.que loqbatur ĩdiſtin⸗

cte.aut ſine ſcriptꝭ:⁊ ſerua dictã.il.fi.fami.her que qtum

ad hoc remanet ĩcoꝛrecta.¶ Per nũcupationẽ/ſ Op. ꝙ
etiã alibi ſit ꝙ minus ſolẽnis volũtas mutat ſolẽnem:vt
l.ij. f. de iniuſt. teſta.⁊.l.ij. de teſta.mili ⁊ ee l.ſcimꝰ. Sol.
regula eſt ꝙ ſecũda minus ſolẽnis nõ vincit pꝛimã ſolẽ⸗

nem. fallit hic ⁊ in alijs caſibꝰ numeratis a glo.¶ Itẽ op.

N— zn, lacc aut. loquitur in teſtõ in
(Bod ſine. ptis: venit ad.l.codicꝭ

erat neceſſaria pr̃is ſcriptura/nec ſubſcriptio

ereginn i⸗
lenunni
eſtgab Gſonn
nl gecinit,
ekiuniten
lallin,
Dure
Nbicuennt

göagtnee
1c Ndiri

Gänagſfumne
et fieni olle

publienintn
Sreopatſin
hon ppterentts
Plicatum ptle⸗

emopinionet
mprincipehyi
riguntur teſe⸗
Wdice nonpett
So Ngo⸗
imna d⸗
kuncifi
Nteſtamitop,nte
ntiqvorpeclenge
ſtamutühermnei
ponüturinemt
1oibus, deliſe

7

1.
ſineſenptͤt
eyelleſineſaien
ſe incog

coꝛrectaper4

interliverost
ninſcriptis in
Auer diſpot
plflöfmihai
bielünhrn
fos tſierntnu⸗/
llähd .
ilocntunntti
srr tnl
enes in in⸗
alkſitc hifrli
Dun: hteſtlit

—
— ☛
⏑ —
— ☛
— —— —
—☛mr =
=☛ — =
=☛ & —

—
S=
S
—
S
=
—
S=.
=
EE

De teſtamentis. Deheredi.inſti. Fo. NXV.

ad idẽ. de.l.hr̃ditas.j.de his qͥ. vt indig.ſed certe ꝑ illã
epłam non reuocat᷑ ſolẽnis.ĩmo iĩſtituti ſuccedũt: ied ei
aufert᷑ vt ab indignis.¶ Itẽ op. de.l.pe.ff. de cõdi.inſti.
Solu.vt glo. ¶ Item opppo. de.l.claudius.ff.de acquirẽ.
heredi.Sol.vt glo. Itẽ op.de.l.quidã.ff.de his qui.vt

Teſtm̃ ſe⸗ indi.So.vt glo.Collige ergo ꝙ aut vtrũq; teſtm̃ eſt ſolẽ⸗
cundũ an ne ⁊ pꝛeualet ſecũdũ vt hic.aut ſecũdũ eſt minus ſolẽne:

*

Uoluütas

pma an

rũpat pꝛi⸗ tunc dic ꝙ aut pꝛimũ valebat iure ſpãli militie/⁊ tollitur
m

per ſcᷣm: vt.l.ij. de teſta.mili.aut pꝛimũ valebat iure cõi/
⁊ tũc regulariter ſcdᷣm minus ſolẽne nõ tollit pꝛimũ niſi
in caſu hic poſito.⁊.ij.e.l.ſanximus.ſed qñq; minus ſolẽ⸗
nis.ſecũda bene facit hr̃des reputari ĩdignos nihilomi⸗
nus valet pꝛimum teſtm̃ ⁊ ſuccedũt ſcripti in eo.Sed eis
aufertur hr̃ditas.vt ab indignis:vt.l.hr̃ditas·j.de his
qui.vt indig.⁊.l.q̃dam.ſff.de his qui.vt indig.nec ob.l.pe
nul.ff. de condi.inſti.vt ptʒ in glo.¶ Modo qro coꝛã quo
deponẽt teſtes? Et dic vt glo. Ja.

J ctantib us Dictãtibus teſtamẽta
H poteſt legari non ſcri⸗
. bentibus.h. d. Jaco. Butk. .
Q¶ O nſulta Qlerici nõ debent ſe miſcere offi
cijs laicoꝛũ. Bar dien Ja Bul.
. eruerſꝰ oꝛdo
62 Mb iguitates. Kinrh d haco
CSp.·ꝙ oꝛdo puerſus etiã de volũtate teſta⸗
aA Wασ1°tozis /nõ vitiet: vt inſti. de leg · S añ hẽ̃d. Solu.
vt glo.¶ Itẽ op.ꝙ obmiſſus oꝛdo vitiet.vt.l.in oĩbus·S.
j. ff.de vulgari ⁊ pu. Sol.ibi ſpecialc.nõ ergo dicit glo.ꝙ
trãſpoſitio nõ vitiat ſed obmiſſo ſic. Circa qð dic ꝙ aut
fit tranſpoſitio ⁊ nõ vitiat vt hic.aut obmiſſio / ⁊ tũc aut
obmittũtur ſubſtãtialia/a vitiatur teſtm̃: vt.l.j·S.ſi autẽ.
ff.de hr̃di.inſti.aut obmittũtur ſolẽnia ⁊ idẽ vt.il.fi.ff.de

iure codicil.aut obmittũtur accidentalia/⁊ tunc non vi
tiatur teſtm̃:vt.S.c.l.erroꝛe. .
S Ancimus Aut poſt pꝛimã voluntatẽ
“ ſolẽnem ſequitur alia ſolẽ⸗
nis/aut ſeqᷣtur alia non ſolẽnis/aut ſequit᷑ cur
PrAN&ſus tẽépozis. aut ſeqtur minus ſolẽnis ⁊ curſus
tẽpoꝛis. Pꝛimo caſu ⁊ vltimo tollit pꝛima ſolẽnis:alijs
duobꝰ. ſ. ſcdᷣo ⁊ tertio non tollit᷑ pꝛima ſolẽnis.hoc dicit.
¶ Op.ꝙ pᷣma volũtas non ſtet etiã ſi nõ mutet᷑.vt.ff. de
adimẽ.lc.l.alũno .S.qui filias.So.ibi ꝑcipiebatur de vo

tollat ꝑ ſe luntate teſtãtis.¶ Itẽ op.ꝙ pꝛima nõ tollatur ꝑ ſecundã

Ad

cundam. ipſo iure ſed ope exceptionis: vt.l. qui ex liberis · S. teſta⸗

mento.ff. de ſcdᷣis tab.Solu.ibi refert ad pꝛimũ caſum.ſ.
quãdo nõ fuit facta ſecũda diſpoſitio ſed abꝛogatio ſu⸗
peruenit que tollit pꝛimã diſpoſitionẽ ope exceꝑtionis.
Sʒ ſc dðavolũtas tollit ᷣmã ipᷣo iure:vł potes referre ad
caſum in quo teſtatoꝛ incidit tabulas:qꝛ aut fecit vt dece
deret inteſtatus.⁊c.vt glo.⁊ tene penul.ſol.vel vltimã.

m antiquitas. un, un⸗
intiq ¶ Octauꝰ ſub⸗
ſcriptoꝛ non adhibetur vbi teſtamẽtum ꝓpꝛia
M manu teſtatoꝛis eſt ſcriptum.h.d. Jaco. Buk.
ditio Et dum dictitur in vᷣſi.⁊ nõ alis ſubſcri⸗
ptio.⁊c.per iſtũ tex.patet ꝙ ſufficit ſi ce⸗
dula fuerit ꝑ manũ alicuius ſcripta ſᷣm bal.⁊ moder.hic.
idem bal.in.l.gñale.de tabu.lib.x.C. bar.in.l.cũ tabernã.
5 idem q̃ſijt ⁊ ibi bal.⁊ ſaly.ff.de pig.ſecus in ĩſtrumẽto
notarij qð non valet:lʒ totũ fuerit manu notarij ſcriptũ /
niſi fuerit ꝑ eũdẽ ſcriptũ.l.ij.de ↄueniẽdis fiſci debi.gl.
oꝛdinaria.in.l.gñali.de tabu.idẽ alex.iaſ.hic pe.⁊ fi.col.

A Aut opoꝛtet teſtatoꝛẽ ſcri⸗
Bb emus. bere nomen heredis ꝓpꝛis
manu? ſi ſcribere neſcit / opoꝛtet ꝙ teſtes po⸗
nat in ſubſcriptionibꝰ iure iſto.hoc dicit.

Teſtm̃ an ¶ Sp. ꝙ non poſſit in parte valere teſtm̃ ⁊ in parte non.
poſſit ꝓ ꝑ vt.l.ſi is.ff. e. So.vt glo.⁊ illa eſt va/qꝙ aut conſtat quos
te valere: inſtituturꝰ erat ⁊ debet in expꝛeſſis:⁊ ẽ ratio:quia diſpo⸗
ꝓꝑte nõ ſitio eſt ꝑfecta/quo ad oẽs:licet quo ad quoſaã ſit ſolẽ⸗

nis quo ad quoſdã non. Aut eſt certũ ꝙ alios inſtituere
volebat ſi non quos/tũc non valet in aliquibꝰ:⁊ eſt ratio
tũc diſpotio eſt imꝑfecta.¶ Itẽ op.ꝙ ſolo nutu poſſit
fieri inſtitutio.ff.de le.iij. So.ibiloquit᷑ in legato. In he⸗
redis inſtitutione dic ꝙ olim nõ erat neceſſaria expᷣſſio/
hodie ſic.ꝓ hac.l.iure aut᷑nõ. Modo colligit glo.ꝙ idẽ
eſt in teſtõ nũcupatiuo qð in ſcriptꝭ qð nõ videt᷑ q.l.hac
ↄſultiſſima.S.e.Sed dic ꝙ gl.voluit argucre a minoꝛi:qꝛ

E

ſi in teſtõ quod eſt ſine ſcriptis reqitur nũcupatio:mul⸗
tofoꝛtius vbi eſt in ſcriptis.i/ Modo q̃ro quid ſi alter no
minat heredes ⁊ teſtatoꝛ cõtẽtatur ⁊ appꝛobat an valet:
Dicebat dñs mar.ꝙ aut teſtatoꝛ non poterat loqͥ articu⸗
late:tũc ʒ dicat ita/nõ valet teſtm:qꝛ moꝛtuo ſimilis eſt
vt hic.aut poterat loqͥ articulate:⁊ tũc ſi dicat bene mihi

placet/benevalet vt in glo.¶ Modo hic videtur ꝓbari ꝙ Teſtm̃ ſi
teſtm̃ falſum in vna parte nõ reddatur ſuſpectũ in alia:qꝛ repiatur ĩ
eſt cõtra glo.l.ſi ex falſis.S.de tranſactio. Sed dic ꝙ aut vna parte
loquitur de vero falſo: ⁊ tũc ſi illud ſit in aliqua ꝑte teſta falſum:an
menti redditur totũ vitioſum: vt dic. glo.aut loqtur de reddat᷑ in
falſo pᷣſumpto:vt eſt hic.⁊ tunc ſi eſt in vna ꝑte teſtamẽti alia ſuſpe⸗
non vitiat totũ:vt hic ſimile habes:vel dic ꝙ aut loqui⸗ ctum.

mur de inſtrumẽto pᷣterito anteqᷓ; conuĩcatur de falſo:⁊
illud nõ habetur ſuſpectũ.aut depoſtea cõfecto/⁊ tũc ſic.
vt.l.ſi quis.de ſuſ cep.⁊ archa. Ja.
,Ae L Non debet caſus reddere vo
6 Oſtram. end teſtatoꝛis inutilẽ.h.d.
Ex textu Imaxime] expone vt glo.vei aliter
Ea Adic maxime valet. nec dubitãs de fide ꝓpter⸗
ea que diximus in.l.iubemꝰ.⁊ cõtra falſitatẽ ꝓuidimus.
¶ Op.ꝙ vbi facto teſtatoꝛis ſunt inciſevaleat teſtm̃:ſed
exceptione repellat᷑ heres ſcriptus:vt.l penul.ff.de ſecũ⸗
dis ta.Sol.dicit glo.ꝙ hec ſᷣm illã:qdð eſt verũ q;tum ad
inſtitutionẽ:ſed legata bene ipſo iure tollũtur.¶ Itẽ op.
ꝙ valeat teſtm̃ ⁊ ſcripti ſuccedunt ſed ab eis aufert᷑ hr̃di⸗
tas vt ab indignis vt.l.ꝓxime.ff. de his qui in teſ.dele.
So.aut incidit:qꝛ reputauit heredes ĩdignos/⁊ ꝓcedit
ↄꝛium.aut qꝛ noluit decedere ĩteſtatus/⁊ ꝓcedit hec lex.
In dubio fauoꝛe legatoꝝ pᷣſumitur hr̃des indignos re⸗

Hutaſſe ⁊ a fiſco pᷣſtatur legata. ¶ Item op.ꝙ ſi eſt raſum
caſu teſtm̃ non ſuccedat᷑ ex teſtamẽto:vt.l.j.S.ſemel.ff.de Teſtm̃ ſ

bo.po.ſᷣm tab. So.aut vult ſuccedere ð iure ciuili /⁊ põt:
vt hic.aut de iure pᷣtoꝛio/⁊ non põt:vt in ↄꝛio.Et dic ple
nius ꝙ aut vult ſuccedere de iure ciuili/⁊ põt vt hic. aut
de iure pᷣtoꝛio:⁊ tunc aut fuit raſum poſt moꝛtem teſtato⸗
ris ⁊ exhibitionẽ de eo facta iudici:⁊ põt etiã de iure p̈⸗
toꝛio ſuccedere.aut eſt raſum ante moꝛtẽ vel exhibitionẽ
⁊ de iure pᷣtoꝛio ſuccedi non põt:vt dic.l.j.S. ſemel.

PET . & Ruſticis qͥ nullã
4 T ab antiq uis peritiã habẽt re⸗
mittũt᷑ ſolẽnia teſtĩ.l.hac cõſultiſſima. h.d.
(Ad euidentiã eſt ſciendũ ꝙ quedã ſunt ville

„NWEEENN

in quibꝰ nulli periti reperiunt/neclitterati ⁊ his remittit̃

ſolẽnitas. Sed q̃dam ſunt ville q̊ͥ habẽt aliquos peritos
Item eſt ſciendũ ꝙ erat olim inducta conſuetudo cõtra
l.hac ↄſultiſſima.cui non in totũ derogatur per hãc.l.nec
in totum deſeruitur. Ja.Buk.

Deheredibus inſtituen⸗
dis. MRubꝛica.
Bi depoꝛtãtur. abor⸗
iunt. h. d. ¶ Ex textulperegrini ex⸗
pone duobus modis:vt glo.
C¶ Op. hic dicit ꝙ nõ capiunt ſicut pe
regrini:ergo innuit peregrinos nõ ca⸗
ιpere qð eſt abſurdũ. Sol. vt glo. ¶ Itẽ
epop. ꝙ is qui eſt capite minutꝰvt eſt de⸗
ꝛtatus capiat:vt.l.iij.ff.de his qͥ ꝓ nõ ſcriptis habent᷑

J

So. dicit glo. ꝙ hic ciuilis eſt limitatio/ibi non. nam iſta
depoꝛtatio tollit ea q ſũt iur ciuil/ ſʒ nõ ea q̃ ſut iuriſgẽ⸗
tiũ.ſ.ctũ.nec ac.q̃ ex eo naſcit᷑:lʒ exercitiũ nõ hẽat:vt.l.

ſi mãdauero.S.id cuiꝰ.ff.mãda.i¶ Itẽ op.de.l.ſi cognati.
ff. de re. du. So. vt gl. ⁊ dic vt ibi.¶ Itẽ op.ꝙ nõ ſit pinde
ac ſi nõ eſſent ſcripti veniẽtes ab inteſtato haberẽt here⸗
ditatem ⁊ nõ fiſcus/qð eſt falſum:qꝛ ĩmo fiſcus habet.vt
l.hr̃ditas.j de his qui.vt indig.⁊.l.j.S.j.ff.de leg.iij. nam

cum fiſcus non poſſit/niſi ꝑ duos modos hẽre bona alte Fiſcꝰ poõt
rius.vno modo qñ ſunt vacãtia.alio modo qñ indignus adire ali⸗
fuit inſtitutus.Aut ergo hic volet venire tanq; ad vacã⸗ quã hr̃di⸗
tia ⁊ non põt:qꝛ ſunt agnati qui eũ pᷣcedunt. aut vult ve⸗ tatẽ dupli
nire qꝛ indignus ſit inſtitutus:ergo tenet inſtitutio:ergo citer.
non eſt ꝑinde ac ſi non fuiſſent inſtituti.Sol.dicit glo.q;
eſt perinde quo ad ſe.qꝛ nõ retinet ſed ei a fiſco aufertur.
Sed hec videt᷑ cõtra.l.j.S.fi.ff.de ta.⁊ de hoc fuit ma⸗

gna q̃ſtio.nam in romãdiola erat quidã inqᷣſitoꝛ hereti⸗

Caꝑe ⁊ ac

ciꝑe dĩnt.

Reſidui

appellati⸗9 E

one totuʒ
ↄtinetur.

ꝙ libertatẽ ei dare nõ põt/lʒ poſſet rogare de manumittẽ

Butrigarij Gcðda pars ſuꝑ BGexto libꝛo Codicis

coꝝ de oꝛdine fratrũ minoꝝ ⁊ filio heretici erant delata
bona/⁊ erat q̃ſtio an fiſcus.i.inqͥſitoꝛ deberet habere bo⸗

na:vt ab indigno vt ſic poſſit accipere ⁊ nõ capere/an vᷣo

ſuccedẽs ab inteſtato hahest ac ſi inſtitutꝰ non fuiſſet:vt
ſic non poſſit rccipere nec capere/⁊ eqᷣparabãt qͥdam cri
men hereſeos crimini maieſtatis/⁊ foꝛte non bene:quia
ibi ideo filius punit᷑:qꝛ a pꝛincipe timetur eius audacia/
qð patet:qꝛ non intm punitur fllia:qꝛ non timetur eius
audacia:ſed deus nõ timet hereticos:lʒ ipſi ſint infecti
in mente/⁊ grauius ſit offẽdere deum qᷓ; pꝛincipẽ:vt aut᷑.
credẽtes.S.de hereticꝗ.Sed pᷣſuppoſito ꝙ eqparent᷑ hec

crimĩa.allegabãt quidã ꝙ inqᷣſitoꝛ deberet habere:qꝛ ſic

eſt in crimine maieſtatis:qꝛ ibi filij nõ ꝓhibentur accipe
re ſed capere ⁊ retinere.vt.l.qͥſquisXj/ad.l.iul.ma.⁊ aliud
eſt capere ⁊ aliud accipere.yvt.l.aliud.ff. de verbo.ſignifi⸗
Alij dicebãt ꝙ ſucceſſoꝛes ab inteſtato debebãt hr̃e ꝑ di
ctã.l.quiſquis.vbi dicitur ꝙ ſint ꝓꝛſus alieni ab heredi
tatibus:⁊ per dictam.l.j·S·fi.ff.de cõtra ta.⁊ per hanc le⸗
gẽ que dicit perinde eẽ sc ſi inſtituti non eſſent ⁊ expoſi

tionẽ quã facit glo.ĩpugnãt per dictã.l.j.S.fi.ff.de ptra.

ta.Quid ergo? Ego puto hoc eſſe verũ.ſ.ꝙ aut defertur
eis ſucceſſio ab inteſtato:⁊ tunc cũ nõ habeãt voluntatẽ
teſtatoꝛis nec legis non hẽat inqᷣſitoꝛ qꝛ nec accipiũt nec
capiunt:⁊ ita loqᷣtur dicta.l.j.de contra ta.q̃ in ſingulari
caſu loquitur:aut defertur eis hereditas ex teſtamẽto ⁊
tunc qꝛ hñt volũtatem defuncti accipiũt hic:qꝛ non hñt
volũtatem legis non capiunt:quia fiſcus.i.inquiſitoꝛ au

feret ab eis.vt.d.l.quiſquis.idem in filio damnati crimi

mine maieſtatis.

Fi& Erx hac lege habes ꝙ depoꝛtatus eſt in
Ad d itio capax hereditatis ⁊ legati ⁊ ſic nõ habʒ

teſtamenti factionem paſſiuã vt hoc tex.hoc eſt non pöot
inſtitui vt hic. Eodẽ modo nõ hʒ teſtamenti factionem

actiuã hoc eſt non poſſet facere teſtamẽtũ.l.eius quiS· j.
ff. de teſta. IAſtam legez limita octo modis vt hic habes
plene per Yaſo.

8
=
„☚ „
8
„

. . . =
yt in.l.ceterum.ff. de verb.ſign.⁊ in.c.j.de teſt.⁊ in.c.quã
qᷓ; de vſuris.li.vj.Limita tamen iſtud dictũ huius legis
tribus modis:vt hic videre poteris moder.

èW Vulgaris ſubſti
6 N . m peop 0 nas. tutio facta cõmu
VRRni ſeruo teſtatoꝛis ⁊ alterius ſi putauit liberuʒ
vnum ſignificat / ſi putauit ſeruum aliud ſigni
ficat.h.d. ¶ Incipio a magna glo.q̃ declarat tex.⁊ tres
ſunt caſus:qꝛ aut diſpoſuit de eo vt de ſeruo:aut vt de li⸗
bero diſpoſuit ⁊ hij caſus ſunt hic. ¶ Sed quid in dubio
dic vt glo.q̃ hic non determinat/ſed allegat ꝓ ⁊ õ.ſed in
ſti.de vulg.⁊ pup.ſub.multũ de hoc diſputat ⁊ querit an
veritas debeat attẽdi:an opinio teſtatoꝛis/⁊ puto ꝙ opi
nio teſtatoꝛis pꝛeualeat:qꝛ ʒʒ id quod teſtatoꝛ opinatur
ſᷣm illud diſponit.vt..e.l.ſi pater.⁊.l.nec auus.⁊.ff.de cõ
di.⁊.de.l.falſa.⁊.l.cũ tale·S.falſam cãm.vbi ergo eũ noĩa

uit libertũ ⁊ putauit eũ liberũ ⁊ vt de libero diſponeret.

Modo venio ad glo.ſecundam ⁊ caue: qꝛ pꝛima pars
loquitur in teſtatoꝛe errante vſq; ad verſiculũ ſi autem
ſciſſet. Secũda pars glo.loquitur in teſtatoꝛe ſciente.
¶SOppo.ergo ⁊ videtur ꝙ teſtamentũ nõ valeat.vt.l.ne
q;S.·ſi ſeruum pꝛopꝛiũ:ff.de mili teſta.So.vt gloſ.in pꝛi
ma ſolutione⁊ eſt ratio:qꝛ qñ eſt pꝛopꝛius teſtatoꝛis non

põt alij q̃rere:qꝛ noluit teſtatoꝛ ſibi non qꝛ ſeruus.Sʒ ve

nientibus ab inteſtato q̃reret:⁊ ideo viciat᷑ inſtiiutio. Sʒ
qñ eſt cõmunis teſtatoꝛis ⁊ alterius poteſt alteri dño ac
quirere.¶ Itẽ op.ꝙ aliter diſtinguat᷑ in ſeruo cõmuni.vt
l.j..de cõmu.ſeruo ma.So.aut errauit teſtatoꝛ/qꝛ puta⸗
uit liberũ ⁊ erat ſeruus:⁊ tunc nõ tenet inſtitutio / vt hic.
qut non errauit:⁊ tunc aut erat ſeruus alienus:⁊ certũ eſt

do ſeruo alieno:⁊ ideo dño ſuo q̃ret hereditatẽ:aut erat

pꝛopꝛius ⁊ tunc inſtituendo videtur ei dare libertatẽ.vt

l.j· de neceſſa. ſeruis:aut erat cõis:⁊ tuncolim non po⸗
terat eilibertatẽ dare hodie põt.vt.l.j.j.de cõmu.ſeruo.
ma.i Modo quero quid ſi ſeruus coacte adimit de iuſſu

domini an valet aditio:⁊ dic ꝙ ſic.Hec obſtat.l.qͥ in alie
na.qꝛ ibi loqᷣtur in libero non in ſeruo qͥ ꝓteſtatus erat ſe

88 Appellatio reſidui totũ cõ
Ater tuus.h acs⸗
9 EiA& Ex hac lege habes ꝙ appella
Ad d itio tione reſidui totum continet᷑

nolle adire. Itẽ op.de.il.fi.in pᷣn.j de vulg.⁊ pupil.So.
vt glo. Butrigar. ,
M t Erroꝛ circa id qð habet pꝛiua
8 ater. re et voluntatẽ ⁊ mentẽ diſpo
ionem vitiat. h. d. ¶ Sed qͥd in dubio. dic vt
¶Wodo Spponi. c talia verba nonvitient inſtitutionẽ
vt.l.his verbis.ff.eo.So.ibi nõ errauit ſed impijſſime lo
cutus.Sed ↄ hoc videt᷑.l.quotiẽs.ff.de heredi.inſti.So.
aut teſtatoꝛ errauit ⁊ vitiatur inſtitutio:aut teſtatoꝛ non
errat ſed incõgrue loqᷣtur:⁊ tunc aut incongrue loquitur Teſtm̃ an
ĩ ĩſtitutiõe:⁊ tunc aut ſtat in verbis gñalibus:qꝛ dicit ſo⸗ vitiat᷑ ſite
lũ ille filius impijſſimꝰ ſit heres ⁊ tenet inſtitutio.vt.d.l. ſtatoꝛ ĩcõ⸗
his vbis.aut deſcẽdit ad ſpãlia:qꝛ dicit ille filius impijſ grueloqt.
ſimus qͥ voluit me occidere ſit heres:⁊ tũc non tenet iſti⸗
tutio:vt.d.l.quotiẽs.Aut loqᷣtur incõgrue in exheredati
one ⁊ vitiatur ſiue ſtet in gñalibus verbis ſiue deſcẽdat
ad ſpãlia.vt.l.poſthumus ·S.·cũ ita.ff.de liber.⁊ poſthu.⁊
eſt ratio.qꝛ fauoꝛesampliatur ⁊ odia reſtringũtur.ſ Itẽ
op.ꝙ erroꝛ nõ vitiet diſpoſitionẽ.vt.l.eũ qui.ff.de iiurijs
o.ibi habuit animũ delinquẽdi lʒ non in illũ ⁊ ibi ſpã⸗
le ne maleficiũ remaneat ĩpunitũ. Modo q̃ro ad quem
HræW1 deuoluatur hr̃ditas. RBñdeo ad veniẽtes ab ĩ

E.

INI. teſtaton lla eſtvera. ſtatfihig: ſehch
NEA Vxoꝛ non eſt affinis: ſed c
AAGnideo nitatis io.
2. . 4 Inſtitutus cre
u₰P0sſandi debitum illud non poteſt exigere. hoc
a, A&dicit. Butrig.

Quis nõ poteſt loco fratris
D Ec ap ud adoptari.hoc dicit Jacobꝰ

Butrigar. Coltegimm
—2 Collegium non ſpeciali
2 Ollegium.er appꝛobatum heredi
tatem non capit.hoc dicit Jacobus Butriga

Xx traneum BGlo. voluit ſoluere oppo
gS rP . ſitionẽ quan ſignat: 7 10
VeeRſigna ſic videtur ꝙ iſte nõ poſſit eẽ heres: quia
aut vult eẽ dũ viuit ⁊ nõ põt:qꝛ nõ venit condi
tio:aut poſt moꝛtẽ ⁊ nõ põt ipᷣe qꝛ moꝛtuꝰ nec eius heres
qꝛ hr̃ditas non adita nõ tranſmittitur.vtij.de cadu.tol.

5S. ſinaũt.Huiꝰ timoꝛe ſunt hic plures opiniões in ſpnma·

glo.¶ Itẽ op.ꝙ aliter diſtinguat᷑. vt.l.ſi cũ hrs.ff.q di.
le.ce.So.vt glo.Cõtra quã op.de l.libertas.ff.de ma te.
2?.l.ticio.de vſufruct.⁊ So.vt gloſ.qꝛ ſpale ĩ libertate ne
Vzreddatur inutilis ſʒ ĩ moꝛte dʒ cõpetere:atũcſt
Kniri ⁊ idẽ in vſufructu eadẽ ratione.

Ec per ſe. Auinon capiper ſenee⸗

——= Inſtitutus in re certa nullo
Bo ti ens. alio vniuerſaliter inſtituto
hẽtur loco vniuerſalis heredis alłs loco lega⸗ Inſtitut⸗

teſt. vbi dicit ꝙ dʒ filius habere iure inſtitutionis q̃rtã q̃ nullo alio
re eſt hic cũ inſtitutio inrecerta nil operatur ꝑ hanc legè vliter iſti
ſed loco legatarij eſt. Rñdeo pᷣm Ja. de are.⁊ bñ ꝙ eſt ra tuto anba
tio:qꝛ eſt honoꝛ filio vt ſit inſtitutus vel alłs fit ei honoꝛ beat᷑ loco
vt. l. ij. ff. de le. ſtan. Odofre.dicit ꝙ rõ eſt:qꝛ hẽbit locũ vlis here⸗
ius accreſcẽdi ſi ałs fuerit inſtitutꝰ ⁊ repudiet qð nõ pla dis.
cet cũ ſit loco legatarij.dñs Mar.dicit ꝙ aut fllius eſt ĩ⸗
ſtitutus ex re certa ⁊ hẽtur vt vniuerſaliter inſtitutus vt
in contrario.⁊ eſt ratio:quia ſemper aut habet quartam.
aut reducitur ad quartam per ſuppletionemvt.l.ſcimus.
S.repletionem.S.de inoffi.teſta.⁊ ſic ſemper habet quar⸗
tã hereditatis.aut eſt extraneꝰ inſtitutus ex re certa ⁊ hẽ
tur loco legatarij / vt hic:⁊ ita ĩ filio hẽbit ius accreſcẽdi
⁊ ſic cõcoꝛdat cũ opi.Odofre.qð nõ placet vt dixi.Nec
ob. vᷣba dñi Mar.qꝛ filius hʒ quartã bonoꝝ non heredi⸗
tatis:nꝗ habet deducto ere alieno.vt.l.papinia:/S:quar⸗

ta.ff. de inoffic. teſta.

£

EN IiB Non eſt homo ita ſu
. 4 Bm in libꝛ is pinꝰ qui ignoꝛet no⸗
Vmen ſum. hoc dicit. S
SAX„“(LNMota ꝙ de natura appellatiuoꝛũ eſt ꝙ ſuſti⸗
nẽt᷑ ſi poſſunt ꝓpꝛie vel impꝛopꝛie operari al's viciantur
⁊ ita eſt hic de nomine heredis. .

kkölines

tarij. h. d. ¶ Op. de aut᷑. nouiſſima.S.de inoffi ĩ re certa

btrurus⸗
niet no
nlot pop.
lſchtlen⸗
abiinir
tus irece
ſgoaibi
gocitur.
nrlocoleg
merepern
ſioꝛ ſoluti
—
Pa.
into
Ncheunſſe
nlepecſip
nnehe de
gosdreſpi
Coadlis
ſchecrayr
ſa.ij.
Barto op
gerhic.

De

S

toantſennn
t ncngeſi
Kalbusggel
Netiſfinini
dictſle fluine⸗
drtſchentnti⸗
coreſeint
Ferdisſte it
fdelbatcct,
tanefnhimg
tlei W
Bnon nlitite
Wocoifalan
ideo d win

lon eſtafinigſit

di ſtinm
ditoꝛaßin
npoteſt exigene

poretlocnft
mihoc der ge⸗

Olegiun onſrit
7 gpprctum iet
cit Jocohpn

lovoluitſuntg

lone quifiſe 4—

öpoſſteihena
pot:enopenten
mur yridecttil
es oplnioebifi
lwenasff dent
leſpäleilivnne
nedzcenrii
WGe fatione.
Non clekiu
nhd 4
tutusinfecgut
phiuerſaine if
erodisttsſin
noriſinui
reinſtintotoſti
loperumtennt
denlettifen
s eleſhflgſin
crocknhii
eegd
diettufluf
erſalenfhin
erauthiht⸗
oreryrllne
bletotent
cſene n,,
Nunserrini
vhebitſt,
öplace N
tͤhoneunin,
Ntloei

onel nn,
pinfguiſpon⸗

Aotmoiͦ
ni, ſin

genm

3 nſtitut?ꝰ
re certa
dato cohe
rede vli
an hẽatur
loco lega⸗
tarij.

Add it io h abes ex iſto tex.regulã ad quam tota
*die allegat᷑ ꝙ inſtitutus in re certa vel
in certis rebus vato coherede vniuerſali vel herede in⸗
ſtituto in quota hr̃ditatis haberet᷑ loco legatarij:⁊ ideo
reſultãt duo effectus de quibꝰ in tex. Limita tñ regulam

huius tex. ꝓcedere qñ inſtitutus in re certa hʒ coheredẽ

vniuerſalẽ in eodẽ teſtamẽto ſecus ſi in diuerſo /qꝛ vłi.l.
ſi quis pᷣoꝛe.ff. ad treb. ʒ Alb. Saly. Ang.⁊ fulg.hic. Se
cũdo ⁊ notabilius limita iſtã regulam ꝓcedere qñ habet
coheredẽvniuer ſalẽ in eodem gradu:ſecus ſi in diuerſo.
nam ſi teſtatoꝛ inſtituiſſet heredemvniuerſalem pᷣmo gra
du:deinde ſi heres nõ eſſet ſubſtituiſſet aliquem ĩ certa re
ſubſtitutus in certa re nõ hr̃etur loco legatarij:immo vt
ſubſtitutus vniuerſalis cũ ibi coheredẽ nõ habeat.ita ꝓ
bat tex.no.in.l.coheredi/S.fi.pᷣm pᷣmam lec.glo.ibi.ff. de
vulg. ⁊ pup.⁊ Bal.ibi reputat ad hoc valde notabile ⁊ eſ
ſe ſubtilem ↄſiderationẽ: ⁊ ang.hic in.j.col.⁊ ille tex.non
eſt alibi in iure ſᷣm Dy.ibi cetera dic ꝑ moder.Et an iſti⸗
tutus ĩ re certa habeat᷑ in totũ loco legatarij:vt in hac.l.
tñ glo.⁊ ibi tex.in.S.ceteꝝ.in aut᷑.vt cũ de appellatiõe co
gnoſcitur.col.viij.vbi hr̃ ꝙ inſtitutio ĩ re certa non habe
tur loco legati:qꝛ teſtamentũ eſſet nullũ:⁊ in hac difficul
tate reperiũtur quiq; opiniões.Quinta ⁊ vltima fuit opi
nio ⁊ ſolutio Bar.hic qͥ dixit ſemꝑ veritatẽ ⁊ vide bar.in

l.ex facto ma.⁊ ibi Bal.⁊ Imo.ſf eo.ſequũtur Ang.Sa⸗

Hrditas
ogern
ſub oditio
ne relictũ

an dẽat ſi ¶

vditiõi nõ
pareatur.

ly.⁊ Pau. de caſt. hic:⁊ alex.hic ꝙ inſtitutꝰin re certa nõ
cenſeat᷑ in totũ loco hr̃dis/nec in totuʒ loco legatarij vt
hic ꝑ eum ſed hʒ mixtam naturã/a ideʒ cũ bar.tenet bal.
in repe.c.ſi pater in.v.⁊plenius.ĩ.x.col.de te.in.vj .PImo.
in repe.d·S·ex fundo.ff.eo.Et ſic in effectu vult Bart. qꝙ
quo ad reſpiciendum ipſã rẽ habetur loco legatarij:ſe ed
quo ad alia extrinſeca hr̃ loco heredis. Adde Barba.in
repe.c.raynutiꝰ.ð teſt.⁊ ꝑ fl.de ꝑu.⁊ Be.ca.ĩ.c.ſi pr.ð te⸗
ſta. li.vj.⁊ Pe.de anch.in.c.rainaldus.eo.ti.pꝛo huiꝰ tñ
Harzo ob iiſioveruatiſch indagatiõe:videas plene mo

De inſtitutionibꝰ ẽ lubſti⸗
tionibus ſub cõdi. Aubꝛi.
bi appõitur
Gm auum. cnaitto in ſub
ſtitutione depẽdẽs ex facto ſubſtituti
⁊ alteriꝰ ſiue impleat᷑ ↄditio venit ſub
ſtitutꝰ oꝛdinario iure ſiue nõ impleat
venit extraoꝛdinario iure.h.d.

Op. ꝙ ſi nõ ĩpleta eſtↄditio ⁊ ſi non
ſtet per eũ nõ ſuccedat vt.l.legatũ.j.de

cõdi.inde.
ꝙ aut ſtetit per eũ in cuius ꝑſonam debet impleri ⁊ hr̃ ꝓ
impleta /vt hic.aut ſtat ꝑ eum qui eſt percepturus cõmo⸗
dũ ⁊ non hʒ legatũ.aut per caſù ⁊ non hʒ vt ĩ contrario.
Itẽ op.ꝙ ſi ſtet caſum non habeat legatum.Sed ſi ĩ⸗
pediatur ꝑ aliũ hẽat. vt.l.qui ſub conditiõe·S.quotiẽs.
ff.de condi.inſt.Sol.hic cõditio dependet ex facto meo
⁊ alteriꝰ: ibi ex facto meo tm̃.⁊ ẽ rõ differẽtie quã .j. dicã
licet Dy.non reddat in.c.ĩputare.i¶ Itẽ op.ꝙ ſi unpedia
tur per caſum non habeam relictum.vt.l.pe.ff. de condi.
⁊ de.So.ibi iam fueram in moꝛa.ſ¶ Item op.ꝙ ſi ĩpediar
per aliũ veniam ad legatũ lʒ dependat ex facto meo tãtũ
vt. l. inde neratius.in pꝛin.ff. ad.l.aquil.So.bñ ago ↄtra
impedientemvt ibi:non tamen habeo hr̃ditatemvel lega
tum ⁊ eſt ratio:quia cum veniam via extraoꝛdinaria qñ
per me non ſtetit hoc eſt de equitate ne remaneam in dã⸗
no ⁊ alter in lucroque equitas ceſſat quando poſſum age
re contra impedientem:quia tunc non remaneo in dam⸗
no. Si tamen impediens non eſſet ſoluendo admitterer
ad legatum.vt.l.fi.in pꝛin.ff.de eo per quẽ fac.eſt. Sʒ qñ
ſtat per caſum tunc habet locum equitas.i¶ Item opp qꝙ;
ſi ſtet per alium veniam ad legatum. vt dicta.l.inde nera

tius.So.vt glo.ſ¶ Itẽ op.ꝙ ſi ſtet per caſum admittar ad

legatum. vt.l.ſi fundum.S.iul.ałs.l.ſi ticio.ff.de le. j. So.
ibi loquitur in conditione.ſ Item op.de.l.vter.ff.de con
di inſti. So.vt gl. Vel dic ꝙ ibi fui impeditus facto meo
cũ non puenerim alium cum poſſem.q Item op.de.l.ſeie.
ff.de annu.lega. So. vt glo.¶ Item opp. poſſim ſperne
re conditionem dependentẽè ex facto mei ⁊ alterius.vtj·
co.l.repꝛehendenda. So.ibi eſt turpis con ditio.

Sup hoc ↄꝛio eſt tota glo.⁊ remotis aljs dic

Item op. de.ll. cũ ita.ff. de condi.⁊ de. Sol. vt glo. Col⸗
lige ergo ꝙ qñ cõditio depẽdet ex facto meo ⁊ alteri⸗ lex
contẽtatur ꝙ faciã id qð in me eſt/nec nocet mihi factũ
tertij ipedietis.Sed lex ↄſiderauit ꝙ ctiã ꝑ caſũ poſſim
impediri: ⁊ ideo caſus me ĩpedit/a per eũ perdo legatũ.

Sed qñ dependet ex facto meo tm/tunc lex nõ cõſidera⸗

uit caſum/cũ ſit in poteſtate/⁊ in mea ptãte cõſiſtat: vt.l.
ſeruius · S.· puto.ff.de hr̃di.inſti.⁊ ideo ſi ſtat ꝓꝑ caſum ha⸗
beo nihilominus legatũ.et hoc ſi nõ ſtat ꝓ me: ſed ſi ſta⸗
ret per me/vel fuiſſem in moꝛa nõ admitterer ad legatũ:
vt. l. fl eff. de cõdi.⁊ de.¶ Vltimo diſtingue vt per dy.in.c.
imputari.de regu.iur.li.vj.

De Inſtitutiõibus et ſubſtitutiõi.ſub cõdi. Jo. XVI.

¶ In glo. que incipit nã.ibilinterfectoꝛẽ nec cõſulitur

exoꝛdinario iure cum nõ remaneat in dãno niſi in caſu qꝗᷣ
ſequitur.¶ In eadẽ glo.ibi in lege Z.ſ.legatum.

Ad ditio. Ex bac l. habes pmittere ad euidentiã

K ſm cy.⁊ latius albe.hic in pᷣnc.ꝙ condi⸗
tionũ tres ſunt ſpẽs pꝛincipaies.Quedã eſt neceſſaria/⁊
eſt duplex. quedã eni eſt certa an ⸗ qñ.quedã eſt certa an
ſe⸗ non A. v in illa ſi moꝛieris.l.ſi pupil.et.l.q̃ſub cõdi.
de cõ. ĩſti.

Conditio
num tres
ſunt ſpẽs

Quedã eſt cõditio ĩpoſſibilis/⁊ eſt quadru⸗ pꝛincipa⸗

plex:qꝛ quadrupliciter põt cenſeri impoſſibilitas:vt per les.

glo.et ibi doc. in.l.j.ff de condi. inſti. Adde glo.melioꝛẽ
de iure.in. S. impoſſibilis inſti. de here.inſtituen. Quedã
⁊ tertio eſt conditio poſſibilis ⁊ vera/ix eſt illa que cõcipi
tur in futurũ: ⁊ iſta habet ſe ad ſe/⁊ꝛ non eſſe:⁊ iſta eſt que
pꝛopꝛie ſuſpendit actum: vt ſi iueris medioianum. Nam
que cocipiuntur in pꝛeſens/ vel in pꝛeteritũ / non ſi unt ꝓ⸗
pꝛie conditiones.l.cum ad pꝛeſens cũ ſi.ff.ſñ cer. pet. Et
iſta ſpecies cõditionis ꝓpꝛie eſt triplex. Quedã eſt mere
poteſtatiua/queda mere caſualis/ q̃dã eſt mixta: vt de⸗
clarat iuriſcõſultus.in.l. ſuus quoq;.ff de here. inſti.t eſt
tex.in.l.vnica·S.ſinautem aliquid ſub cõditione.pde ca⸗
du.tol.dicetur.in.l.ſi pater.j.eo.declarat cy.⁊ albe.hic.⁊
aliquid. paul. de caſt. in fl. Item cõditio mixta dicit mul⸗
tipliciter.aliquãdo dicitur mixta illa qᷓ̃ partim pendet a
caſu ⁊ foꝛtuna:⁊ partim a volũtate debentis implere:ivt
habes caſum ⁊ exẽplum.in.d.l.ſuus quoq;.vt ſi inſtituo
fllium meu exiſtentem vltra mare ſi venerit in patria: qꝛ
partim pẽdet a volũtate ſua ꝙ velit venire.⁊ etiã a caſu
⁊a foꝛtuna: qꝛ dato ꝙ vellet venire / foꝛte non poſſet. de
iſta loquitl.ſi pater.eo. Aliomodo dicit᷑ cõditio mixta
illa cuiꝰ implemẽtum cõſiſtit ex voltate alterius/ꝛ etiã
inſtituti. ⁊ ſic dicitur mixta alio reſpectu qᷓ; pꝛecedens.et
de hac loquitur iſta lex. Dicit᷑ etiã mixta alijs modis de
quibꝰ..¶ Ultimo no. ex tex. qꝛ licet mulier metu pene nõ
poſſit cogi ad matrimoniũ contrahendũ.ltitia.in pꝛinc.
ff. de verb. obli. eo qꝛ matrimonia debent eſſ. eoĩno libera

Mulier

nõ põt co⸗

c.gẽma.de ſpon.tamen mulier bene põt ſub ſpecie inſtitu gi ad ma⸗
te hereditatis.⁊ ſic ſub ſpe pᷣmij inuitari ad matrimoniũ trimoniũ
vt hoc tex.⁊.l.ſeq.⁊.l.titio centũ.in pꝛin.cum multis ſi.ff. Zhendũ.

de condi. ⁊ demõ. Intellige tñ ſẽper quãdo inuitatio a
matrimoniũ ſpe pꝛemij fieret P tetrin/tn⸗ valeret vt dict
ſecus ſi fleret ab altero ipſoꝛum cõiugum:qꝛ non valeret
quia lex ſuſpicaret᷑ tunc ꝙ illud pꝛemiũ offeratur ab alte
ro coniugum occaſione libidinis /⁊ non aliter.l.ſi ita ſti⸗
pulatus fuero · S. fi. et ibi bar.no.fy de verb.obliga.⁊ not.
ange.⁊ fulgo.hic. Quid autẽ ſit in matrimonio ſpuali an
ſpe pꝛemij ⁊ inſtitutiõis poſſit ad id quis inuitari Bar.

in.l.ſequẽti.⁊ ibi dicetur.
Ond itio ni VAbi conditio non eſt
turpis debet heres ps
y rere als a ſucceſſione repellitur. hoc dicit.
¶ Nota ergo ꝙ aut heres paret cõditioni: è
habet oꝛdinariũ auxiliũ. aut nõ paret / ſed p eum nõ ſtat /
⁊ tunc habet extraoꝛdinariũ auxiliũ.aut per eum ſtat/æ
nullum habet.
¶ Op. ꝙ coditio iſta habeat᷑ pꝛo non adiecta: vt.l:titia.
de vᷣbo.obli.Sol.ibi pᷣponitur pena nuptijs contrahen⸗
dis qᷓ non valet/cum matrimonia debeãt eſſe libera. hic

adijcitur matrimoniũ legato per modũ conditionis /et
valet. Jaco. But.

oꝝ NMon refert quid ex equipollẽ
REHS J mater. tibus fiat.hoc dicit. 4
2 D. ꝙ interſit qͥd ex equipollẽtibꝰ flat:vt.l.
RAfl. S. de his qui. veni. eta. impe. cum ſi. Sol. ibi
non ſunt equipollentia.¶ Modo vidi dubitari de tali q̃⸗
ſtione.quidã legauit annua quedã titio donec vixerit

Bu trigarij Bcðda pars ſupꝑ Bexto libꝛo Codicis

iuxta ſoꝛoꝛes de ſctõ franciſco.modo titius inrrauit aliũ
oꝛdinem honeſtũ/⁊ petebat legatum:qꝛ dicebat iuxta.i.
ſm illas ſoꝛoꝛes.ſic exponitur.in.l.iuxta.S.de epiſco.et
cleri.vnde effectus ⁊ mens debet cõſiderari.alij dicebãt
ↄtra.q;ꝛ foꝛma data a teſtatoꝛe debet ſeruari.vt.l.meuis.
ff de cõdi.⁊ de. Ego puto ꝙ aut cõſtat de mẽte:⁊ illa ſer⸗
uetur vt hic.aut nõ ⁊ ſeruabitur foꝛma/⁊ vᷣba teſtatoꝛis:
vt dic. l. meuis. ⁊.l.non gliter. de le. iij.

ſtitutum: vt. l. ſi ita quis · S. ff. de leg. ij.

„ 2 .

naturales habuerit.⁊c. not.ex iſto tex.

ſ̃m ange.peru.⁊ paul.de ca.ꝙ ſi pater inſtituerit filiũ na⸗

iuncto verſi.iuxta ſobolẽ hic eſſe tex mirabilem/a⁊ſingu.

turalem tantum/quo caſu non videtur abhoꝛrere talem

ſobolẽ:tamen filij naturales illius naturalis non exclu⸗
dunt ſubſtitutum.idem iaſon hic.in antepe colũ.

Additio E dum dicitur in tex. in verbo vt ſi des
*

Inſtitutio ſub cõditione caſua Fo⸗ Quando cõditio apponuur que
P ater. facta de filio vitiat᷑/ niſi in eiꝰ J Uts. extat poſt teſtamentum/a anne
ydefcctũ fuerit exheredatus. h. d. ¶ Sed an ſub morꝛtẽ ſi in faciẽdo conſiſtit ⁊ dependet a caſu ajmmrchil
A“c&poteſtatiua cõditione põt inſtitui? Rñdeo ſic. Æ☚α,. &vel factle adimpleri nõ poteſt non eſt neceſſe ꝙ Spriimin
. dᷓ ſi habet aliqͥd grauaminis remouet᷑ per.l.quoniã in iterum adimpleatur poſt moꝛtem ſecus ſi faciliter poteſt iſronde
Teſtm̃ q̃ pꝛioꝛibus.S.de mnoffi.te.¶ Modo q̃ro que cõditio vitiet adimpleri vel in dando conſiſtat.hoc dicc. uc Gpube
ↄditio vi⸗ teſtamentũ: Reſpõdeo.aut cõditio eſt poteſtatiua/⁊ po.- ¶ Op. ꝙ opoꝛteat impleri poſt moꝛtẽ ⁊ ex ꝓpoſito/a nõ S minen
tiet? teſt filius ſub ea inſtitui/⁊ non vitiat᷑ teſtamẽtum. Verũ caſu.vt.l.multum.ff.de condi.⁊ de.⁊.l ij. So.aut cõditio 4 pcl
hodie q;tum ad debitũ bonoꝝ ſubſidium deducit᷑ omne depengdet in facto qð facile poteſt adimpleri / tunc ꝓce⸗ ln n
onus per.l.quoniã in pꝛioꝛibꝰ.S.de inoffi.te. Aut eſt in⸗ dit contrariũ:ſecus ſi nõ poteſt facile impleri. Idem ſi a nn alaͤt
ſtitutus ſub caſuali/⁊ tunc vitiatur inſtitutio / niſi in eus caſu depẽdet.¶ Item op.ꝙ non ſufficiat factũ niſi duret i ꝛde⸗
defectũ fuerit exheredatus vt hic.aut eſt inſtitutꝰ ſub mi factũ vt.l.ſi pꝛo pᷣatre ·S·verſum.ff.de in remvᷣſo.So.aut ihmil
xta:⁊ tunc voluerũt quidã diſtinguere / an ſteterit per e’“ cauſa cõſũ mauit effectum ſuũ:vt qꝛ eſt in facto eſſe/⁊ tũc n D p
an per caſum ⁊ male.⁊ ideo indiſtincte dicas non tenere licet ipſa deficiat remanet effectꝰ / ⁊ ſufficit vt hic.aut nõ e 141.
yäytt glo. ¶ Wodo quero an idẽ ſit in nepotibꝰ qð in filijss. conſũ mauit effectum ſuũ vt qꝛ eſt in fleri/⁊ tunc non ſuf⸗ idenn
ſo r̃ditatẽ ⁊ dic vt glo. ¶ Item quero quo iure hic in fine.l.adibit· ficit niſi duret:vt in cõtrario.aut ergo cõditio erat ante i oſtion
prᷣis qͥ iu: fllius hereditatẽ patris: Reſpõdeo aut pendet cõditio. teſtamentũ:⁊ tunc aut teſtatoꝛ ſciebat ꝙ extiterst ⁊ opoꝛ nie ryene
re adire ⁊ poteſt ex teſtamẽto adire de iure pꝛetoꝛio per ſcõm ta. tet iterum adimpleri.aut ignoꝛabat ⁊ tunc ſecus.vt.lłſo⸗ . ret
dz fllius. non de iure ciuili: vt l ij·S. ſi ſub conditione.ff.de ſᷣm ta. lemꝰ ff. de condi ⁊ de.Aut euenit conditio poſt teſtamẽ⸗ nn . den
Item põt adire ab inteſtato de iure ciuili etiam dicẽdo tum ⁊ ante moꝛtẽ:⁊ tũc aut depẽdet a caſu ⁊ ſufficit quo⸗ “ inſi
teſtamentũ nullum:vt hic. Si autem cõditio extitit adit modocũq; veniſſet:vt hic.idem ſi dependet a facto qð fa u nis
ex teſtamento de iure ciuili ⁊ ptoꝛio poſſet tamen dicere ciliter adipleri non poteſt: ſecus ſi dependet ex facto qð m.
teſtamentũ retro fuiſſe nullum: qꝛ non confirmatur / niſi faciliter poteſt adimpleri vel eſt in dãdo ꝙ ſemper debet N
eius fauoꝛe. Si autẽ deficit conditio venit tãtum ab in⸗ iterum impleri.Si autẽ extitit poſt teſtamentũ ⁊ moꝛtẽ: ſuon
teſtato dicendo nullum Jaco. Buk. tunc aut eſt iuris ⁊ ſufficit qualitercũq; veniſſet. aut facti en ni
Add itio Et dum dicit᷑ in vᷣſi. erat. ꝙ hec.l. habet ⁊ tunc debet ex ꝓpoſitio impleri: vt dicta.l.multum. de .
doc⸗ marert de ſũmis apicibꝰ iuris zmiat codi.æ de. Jaco. But. Accig ſries,
ic. ⁊ eſt difficilis habens materiã in qua quis plus ſcit/⸗ ccidẽtalia de⸗ nen
plus dubitat.ſᷣm bar.⁊ ful.hic vnde dic plenerᷣm iaſo.j. J teſtam entu m. ficiẽtia nõ viti⸗ fkunde
colũ · hic. äuaition ant legatũ / ſubſtatialia ſic h.d Jeco Buf. nt
= baitiorurpia ⸗m quid ulgaris expꝛeſſa ſl
1 Epzꝛeh end end dR. appoſita in iſti⸗· π☛S m quid am. no ehenaittari⸗ ſſomd
Mẽdaciũ tutione habetur pꝛo non adiecta.hoc dicit. ) tam pupillarem vbi mater eſt in medio.h.d. uroe
cõfirmãs ae . Mor⸗ ꝙ peius facit qui mendaciũ vel aliui A(Ex textu deceſſit adita hereditate. nitk de i
mag pec= malum confirmat qᷓ; qui facit. ¶ ůSp. ꝙ tacita pupillaris excludat matrem:vt l. lutius. ſunanht
cat q; ille P E alit Piſiuncta ↄtra ꝓpꝛiam de vulg.⁊ pu. Sol. ibi eſt expꝛeſia pupillaris q eſt in bꝛe Uulgar i do⸗
qᷣ facit. R nera lter. naturã querit ↄcurſum uiloqua.¶ Modo quero an vulgaris tacita que eſt in pu tacita qẽ iia areſ
omniũ diſiunctoꝝ:⁊ licet hoc pꝛincipaliter fil⸗ pillari expꝛeſſa excludat matrem⸗Et dic vt glo. ipupillari ner
WA(lioꝝ fauoꝛe fuerit ĩtroductũ:tamen ad extra⸗ Add itio Iſta lex eſt valde ſubtilis ⁊ ſpeculatiua expjſa: an nirnnt
neos eſt exrenſum bh. d. ¶ Quero que eſt ratio y hic alter⸗ MD OlEIVD. 7en vna de pꝛincipalioꝛibꝰ in materia ercludet flnacn
natiua ponitur ĩpꝛopꝛie: Rñdeo dicit glo.ꝙ ratio eſt ꝓ⸗ ſubſtitutionũ ſᷣm iaſonẽ hic.⁊ dum dicitur in glo.in vᷣb. matrẽ. unhoriu

pter dubium.qꝛ neſciremus ex qua cõditione veniret/ qöS

non placet:qꝛ in cõtractibus vbi ſunt due conditiones q̃
eueniũt:tamen obligatio vna ſola ex vtroq; tamen euẽtu
naſcitur:vt.l.ſi ita quis ꝓmiſit.ff.de verbo.obli.⁊.l.cum
querebot᷑.iudi.ſol.⁊.liſi is qui ducẽta·S. cum ſtipulamur
de rebus du. ſic ⁊ hic ex vtroq; euẽtu veniet.⁊ ideo puto
ꝙ ſit ratio quã facit tex.nam filij debent ſubſtitutũ exclu
dere/a ſingulariter loquitur hec lex in tribus cõditioni⸗

bus hic poſitis:ſecus eſſet in alijs.¶ Vitimo nota ꝙ ver⸗

pꝛioꝛ verſi.nos.idem dic ꝙ iſte eſt intellectus cõmunis

quẽ inſequunt᷑ doc.hic.tam antiqui qᷓ; mogerni. excepto
Bar.⁊ eſt iſte tenendus ſᷣ̃m iaſo.may.hic in penulti.col.

in pꝛinci. in verſi. vltra alios. æc.· ⁊ videas iſtum ſenſun

cõmunem clariſſime per moder.hic in pꝛeludijs ⁊ caſus .

poſitione declaratum:nam tacita pupillaris contenta in
expꝛeſſa pupillari ſiue mater fuerit coheres ſiue non/ms
trem ipſam non excludit.

De impu. c alifs ſubſti⸗

ſnd e Sanme dirioin iubſt P
Cum autem. Semper ineſt tacita conditio in ſubſti .
tutione facta filijs ſi deceſſerit ſine liberis:ſiue ſint legiti tutio ſte. Mubꝛica. .
e namirler nantum no dien. B ci⸗ rns— Bm heredes oetlonco!. en
Ex textul pater efficiatur ¶ Mõ.ꝙ vnum relatiuoꝝ e DEB inſtitutioib? A
dat intelligere aliud:nã filius pᷣſupponit patrẽ/⁊ ecõtra. doate videntur in ſubſtitutionibꝰ repe⸗ munette

ä ſic eſt ar. ꝙ ſi ſtatuto cauet᷑ ꝙ rapiens filium decapitet᷑
ſi rapiatur carente patre/non habet locum ſtatutum.

non. Aut relinquit legitimos tantũ/⁊ non excludũt ſub⸗

tite. hoc dicit.

Q Op. ꝙ debeãt vocari viriliter: vt. l.

plures.j. vbi glo.ff. e. vbi tex.no. paulæ alexan. hic. aliss

R

itluſieſtn
aitheres la

Filij natu ¶ Op.· ꝙ etis naturales excludũt ſubſtitutum:vt.l.ex fa⸗ V noͤnunq;. ff. ad trebel. cũ ſi. Sol. vt glo. ſio gfirnate
rales an cto ff. ad trebel.. l.lucius· S· dame.de le.ij. Solu.vt glo. & quia hec regula fallit in duobus caſi⸗ lpoſtacit
excluàãt qꝛ ibi loquuur in libertinis.quibus ſolum legis ĩpoſſibi⸗ MMre bus. h. d. Jaco. Buk. MDU Gnſtipnlan
ſubſtitutũ litas opuiabat:nã bene volebant ꝙ eſſent legitimi:ſed nõ Additi Adde de materia iſtius legis bar. bal. ditiutone
poterãt /⁊ taliter naturales ſuccedũt ad inſtar legitimo⸗ 4 0.7 docto.in.l.turpia.in· S. fina. ff. de leg. ſi Mo in
rum:vt inſti.de ſerui.cog.Collige ergo bꝛeuiter ꝙ aut re Adde etã ꝙ regula huius tex.nõ ſolum pꝛocedit in ſub⸗ liftbi .
lin quit naturales ⁊ legitimos/⁊ non eſt dubium ꝙꝙ ex⸗ ſtitutionibus directis:ſed etiam in fideicõmiſſarijs: vt Ncklter⸗
cludunt ſubſtitutũ vt hic⁊.l. cum virumj de fideicom. patet in legibus in glo. alleg. ⁊ eſt tex.in.l. lucius · S· pa—⸗ hſeet ſed
Aut relinquit naturales tantũ:tunc videtur equa opinio ter.ff. ad trebel. Intellige tamen ſane dũmodo inſtituti ſott 8
dñi mar.ſ.ꝙ aut ſunt nati ex ſeruis:⁊ excludunt ſubſtitu⸗ ex inſtitutione partes ſuas acceptent/ałs ſi non accepts Nitoge nn
tum ſicut ſuccedunt vt legitimi:vt inſti.de ſerui. cog. as rent ex inſtitutione non venirent ex ſubſtitutione.l. qui weis i

bocdiet.
rleter eſn⸗
delfSnni
kalinhieiin
cleinpei
uffeinfni
deinſenkege
teſtinftanigei

.

S.

S

4
.
4

— 2
=

SS.

.

2S

rſifietntr
kinferitnnen
ergocöcitioenn
bar gertinung
1tttunceſecnen
ondltiopoſtteft

=

3
.

=

tacaſur ſuffiene

ependctafsctd
depehcterfin
didog ſenpen

ſtictamenndeon.
Ercſczveniſceek

6

Aulgar

De Impuberumet
limitationes dicam in glo. Item ad iſtã legè adde quod

decidit bar. in.l.fl.ff ad trebel.⁊ in.l.lucius.in pe.col.in
EEs „SE& Bꝛeuiloca cõpꝛehen⸗
8 “ Ereditatem. quattuoꝛ ſubſtitu⸗
Ationes ſi flat perſonis equalibus ałs non.hoc
dicit. Jaco.

CNota ꝙ vulgaris expꝛeſſa ex interpᷣtatione
iuris con ulti cõpꝛehendit tacitam pupillarẽ/ hoc ideo

expſſa ↄp⸗ qꝛ veriſimile eſt ꝙ teſtatoꝛ qui voluit ſubſtitutũ admitti

hedit taci ſi heres nõ eſſet heres:idẽ velit ſi heres eſt ⁊ moꝛiat᷑ ifra
tã pupilla tẽpus pubertatis/quod tamen nõ eſt hic ppter pluralem

rem.

in ↄtrariũ. Sed quomodo hoc cũ pluralis locutio ſemp

eNdical,non.

Aeccice
Kindl
Noene
n. Gten

4

Nooprcheldtr

Nereſtinmnefot
2ditaheroltun
tmnatrennll
pupilariscki⸗
ſstacitaqvecht
Etdieytgl
ſcbrlistſpeeul⸗
caliorbinmt
ndickuringon
ſtintellectus ein
giih nodenteni
marhientgnt
Apicensſtnnt.
hicinprebcſete⸗
philanpenlin
itcoheresſten

slukt

1

Gublli,

fotie

Eedegenteu

ivſbtfninpn

en ii,
trebelciſ 8

4

faltmnmmn⸗

—
SS
ERW☚&

locutionem.
¶Op ꝙ pluralis ſermo reſoluat᷑ in ſingłaritates: vt ſic
videatur vna ſubſtitutio que nõ includat pupillarem tg⸗
citam / alia filio qͥ eam cõpꝛehendat: vt.l.falſa.S. fl. ff. de
condi. ⁊ de. Sol.dicit glo. ꝙ hic ſit ſpale quaſi regula ſit

requirat pluriũ concurſum:vt.l.inter illã·S. j.de verbo.
obliga.⁊.l.vbi numerus.de teſti.⁊ ideo dic ꝙ aut diſpoſi
tio ſingulares ⁊ ſeꝑatas rõnes nõ cõmunicet reſi piciẽtes
diſpoſitionẽ/⁊ tũc pluralis locutio ĩ ſingłaritates reſol⸗
uitur vt in cõtrario. Sed quãdo rõnes comuniter reſpi⸗
ciunt diſpoſitionem adeo ꝙ non ſufficiat vnum ſine reli⸗
quo / ⁊ tũc cũ hʒ vnũ effectum ⁊ vnã diſpoſitionẽ non re⸗
ſoluitur in ſingularitates: vt hic.⁊.l.ſi ſeruus·S.ſi pluri⸗
um.ff. ſiquis cau. J

Additto abes regulã magiſtralẽ in tota mate⸗

ria ſubſtitutionũ qdð ſi teſtatoꝛ facit vul⸗

gar em ſubſtitutionẽ tantum tamen poꝛrigit᷑ etiã ad pu⸗
pillarem tacite ⁊ contra.hinc dicitur ꝙ ſub expꝛeſſa vul⸗

Part continetur tacita pupillaris ⁊ ecotra.cõcoꝛdat.l.iã

oc iure.ff. eo.tradunt Bar.⁊ alij in.l.gallus·S.⁊ quid ſi

tãtum.de libe.⁊ poſthu.vbi reſpõdent obiecto quod poſ⸗

ſet fleri ꝙ caſus omiſſus a teſtatoꝛe debet haberi ꝓ omiſ
ſo. l.cõmodiſſime.ff.de libe.⁊ poſthu.l.ſi cũ dotem.in pᷣn.
ſf. ſol.ma. dic vt ibiper eos. Iſta rła fallit quatuoꝛ mõis
quoꝝ duos habes in tex. Tertio fallit qñ teſtatoꝛ expᷣſſe
ꝓuidit de ſubſtituto ⁊ in caſu vulgaris ⁊ pupillaris ſub⸗
ſtitutionis.l.cum ex falſisS. filio.cũ glo.no.in ver.⁊ aliꝰ
vbi bar.⁊ doc.no.ffe.⁊ glo.⁊ oẽs hic.Quarto ſingu ·fallit
quando adeſſet ſtatutũ in ciuitate ꝙ verba teſtatoꝛis in⸗
telligerent᷑ ad litterã pꝛout iacent / tunc nunq; ſub exp̃ſſa

vyvulgari continetur tacita pupillaris nec ecõtra.ita ſing.
bal. in dicta. l. pꝛecibus. in. v. col.æ ſequitur alexã.in dic.
l. iam hoc iure.⁊ in.l.poſt aditam..eo.

n hac.l. pꝛocedam hoc oꝛ⸗
dine qꝛ pꝛimo ponam ſũma
W Arium. Secundo p̃mittã quedam ad euidẽtiã.

minis /v colligã notabilia. Quinto recitabo materiã cu⸗
iuſlibet ſubſtitutiõis ꝑ ſe. Redeo ad pꝛimũ.ſ.ad ſumma⸗

riuʒ qð tale eſt. Nulgaris ſubſtitutio expirat ꝑ aditionẽ

ſeg licet als ſoleat relinquere tacitã pupillarẽ hic nõ re⸗

linquit fauoꝛe matris.Sed pupillaris vel cõpendioſa fa

Cta a milite valet vſq; ad pubertatẽ iure directo. Et cõ⸗
pẽdioſa valet etiã poſt pubertatẽ iure directo niſi mater

Aulgar.

ſit in medio:quia tunc obliquatur.hoc dicit.
Vodo venio ad ſecũdũ.ſ.ad euidentialia.Et ad eui⸗

an ſemper dentiam eſt ſciendũ ꝙ vulgaris habet ſemꝑ verba nega⸗

hẽat vᷣba

tiua/ſiue ſit tacita ſiue expꝛeſſa hoc modo. Si titius non
negatiua. erit heres talis ſit heres:⁊ ideo adueniente caſu contra⸗

rio affirmatiuo: quia ſit heres ſubſtitutio expirat:vt.S.
eo.l.poſt aditam. Simile in obligatione: vt.l.ſi is qui·G.
cum ſtipulamur.⁊. S. vtrum.ff. de rebus du. Et per hanc
ſubſtitutionem ſucceditur teſtatoꝛi /⁊ non alij. ff. eo.l.j. et

Pupilla⸗ inſti.eo.in pꝛinci.¶ JItem eſt ſciendum ꝙ eſt pupillaris/

r dʒ fieri ⁊ illa fit his vbis affirmatiuis /ſi talis heres erit ⁊ in pu⸗

ybis affir pillari etate deceſſerit talis ſit hetes: verũtamen illa ver

matiuis.

ba ſi erit heres non ſunt neceſſaria quia etiam non he⸗
redi ſubſtitui: vt.l.in omnibꝰ.S.j.ff. eo. Ooſſunt tamen
quãdoq; operari:vt ſi non erit heres ceſſet ſubſtitutio/⁊
per eius verba patet / ꝙ adueniente pubertate expi⸗

rat. Poteſt tamen fieri ad bꝛeuius tempus:⁊ per hanc

luralis locutio non veri⸗
SSANA e catur ex vno.⁊ copulati⸗
Raua requirit cõcurſum duoꝛum copulatoꝝ.h.d.

Tertio diuidã.l.Quarto ponam caſum in ter

M ”M

lijs ſubſtitu. Jo.XVII.
ſucceditur pupillo æ non teſtatoꝛi ⁊ excludit matrem.ſed Cõpẽ
compendioſa poteſt fleri a milite ⁊ non a pagano:qꝛ nun ſa
qᷓ; iure directo poteſt ſubſtituere poſt pubertatem paga⸗ lit

nus ſed miles ſic:licet tamen regulariter valeat iure dire pagano.

eto etiã poſt pubertatem:fallit fauoꝛe matris / vt hic. Et
licet alibi valeat iure directo:tamen poſt pubertatem nõ

ſucceditur niſi in bonis teſtatoꝛis vt hic in fl.x.l.cẽturio.

ff. eo. ⁊ que ſit ratio.dicam. ¶ Modo venio ad tertium
ſcilicʒ ad diuiſionem.⁊ diuide in duas partes: quia ĩ pꝛi

ma ponit queſtionẽ ⁊ male foꝛmatam per mulierez/ bene

rttaa ger pꝛinctpcrrn ſecunda reſpondet per diuiſio

nem. Secun a pars incipit ibi nã non eſt.
¶Wodovenio ad quartum.ſ.ad caſum in terminis iſta
foꝛma. Mulier quedã acceſſit ad pꝛincipem ⁊ pꝛopoſuit

coꝛam co. Domine habui maritum militẽ ex quo filiũ ha

bui qui maritus veniens ad moꝛtem filium ſibi ⁊ mihi cõ
munem heredem inſtituit/a ei quoſdam ſubſtiruit ⁊ moꝛ
tuus eſt filius noſter. Quero an ego an ſubſtuutꝰ deẽat
pferri in ſucceſſiõe filij: Nicit imperatoꝛ bona mulier tu

manifeſtius debes expꝛimere queſtionem: nam dicis

maritus tuus miles filium communem inſtituit / ⁊ ei ſub
ſtituit/v quod filius moꝛtuus eſt:⁊ queris quis in ſucceſ⸗
ſione pꝛeferatur an tu an ſubſtitutus: Ego reſ pondeo ti
bi diſtinguendo: qꝛ aut maritus tuus ſubſtituus filio ſo⸗

lum vulgariter/a tunc ſi filius adiuit hereditatem expira

uit ſubſtitutio/⁊ tu habebis bona. Si autem ſubſtituit ſi

lio pupillariter vel compendioſe quãdocunq; deceſſerit

certo tempoꝛe non expꝛeſſo:tunc aut filius infra puberta
tem deceſſit:tũc ſubſtitutus hʒ omnia bona / ſi fllij here⸗
ditatem adierit. Si autem deceſſit poſt pubertatem tunc
tu capis hereditatem filij. Sed bona que fuerunt mariti
tui tempoꝛe moꝛtis per fldeicommiſſum reſtitues ſubſti⸗
tuto.hoc dicit. H M

¶ Erx tex.tuis.i.in libello pꝛecum tuarum [debueras

ſubſtitutionis caſum ſecundum .i.ſubſtitututum Iperti

neat] quia vulgaris expirauit per aditionẽ ſcdᷣm caſũ

vocat ſcõᷣm caſum oẽm ſubſtitutionẽ q̃ poſt aditionẽ ſit.
¶ Nota ꝙ turpiter querenti imperatoꝛ bene rñdet ⁊ cu⸗

rigliter / ſic ⁊ ałs.in.l.vt reſponſum.S. de trãſactionibus.
¶ Ad hoc op.ꝙ debeat reſpondere minus curialiter. vt

l.domitius.ff. de teſta. So.dicunt quidã ꝙ ibi loquitur iu
risconſultus qui eſt ruſticus/hic imperatoꝛ qui eſt curia

lis. Sed certe imperatoꝛ peius reſpondet.vt.l.mercalem
3.de condict. ob turpem cãm.⁊ ideo dic ꝙ homo ſepe re⸗

ſpondet male ex habitu ⁊ diſpoſitione quilibet ᷣm quod

diſpoſitus eſt / vel bene vel male.¶ Secundo nõ ꝙ vulga Lulgar

ris debet per hec verba fieri ſi talis non erit heres talis qͥbꝰ vᷣbis
ſit heres:⁊ eſt rõ:quia quis non poteſt facere ſibi heredẽ dʒ fleri et

ex tẽpoꝛe vel ad tempus niſi in milite:t ideo nõ poſſũ di⸗
cere ſis heres vſq; ad annũ/x⁊ ille poſtea.⁊ ideo ſub condi

tione ſubſtituo ſi talis non erit heres:⁊ ideo non hẽo he⸗

redem ex tempoꝛe vel ad tempus.nam aut ille erit heres
⁊ ceſſat ſubſtitutio:aut nõ erit/⁊ ſubſtitutus erit heres: ⁊
ideo ſi eueniat euentus contrarius ſubſtitutioni:vt quia
aliquis ſit heres ceſſat ſubſtitutio. In iſta vulgari ſolet ĩ

elſſe qued am tacita pupillaris niſi mater ſit in medio nõ

ex verbis/imo eſt cõtraria verbis.ſ.ſi ſit heres:⁊ ideo ex
verbis nonvenit:qꝛ ſic eis ineſſet contrarietasvt.l.vbi re
pugnãtia.ff. de regulis iur.nam iuris conſultus eam ſup
plet per verba:quia veriſimiu ceſt teſtatoꝛem qui pꝛedile

xit ſubſtitutum in caſum quo hereditas non aditur/ita pᷣ
dilexerit eum in caſum quo aditur ſed filius decedit pu⸗
pillus.arg.in aut᷑.hoc amplius.j.de fideiuſſoꝛi. Venit er⸗

go pꝛopter verba non ex verbis: ſic ⁊ als eſt diferentia

„

inter ex ⁊ pꝛopter vt.l.j.S ex incendio.ff. de incẽ.rui.nau.
⁊.l.ſi eo tempoꝛe.de pecu.

tem nota ꝙ in ſecunda parte facit mentionem de pu⸗

pillari ⁊ de compẽdioſa:⁊ pupillaris fit hoc modo /ſi de
ceſſerit in pupillari etate talis ſit heres. Compẽdioſa fit
hoc modo quandocunq; deceſſerit talis ſit heres: ⁊ hec

compendioſa continet vſq; ad pubertatem pupillarem
non tacitam immo expꝛeſſam licet non ſub foꝛma pupil⸗

laris. nam ſi eſſct taciia pupillaris in compendioſa non
excluderet matrem. vt. l.lucius.ff. eodem.¶ Item nota ꝙ
Directa tranſit in obliquam. 48ðð
Modo venio ad quintum ⁊ pꝛo expeditione materie Subſtitu
eſt ſciẽdũ ꝙ cõiter doc.ſic diſtingũt/ ſubſtitutionũ alia tionuʒ qᷣt
eſt obliq vt quis capitur de manu aliena de marſlde fide⸗ ſint ſpẽs.

HButrigarij Gecũda pars ſuper GSexto libꝛo Codicis

Cõpẽdio

ſa ſubſtitu caſꝰ ↄtinet:ſed hoc non eſt veꝝ:qꝛ aut ſuccedit᷑ ex pupil

iuſſo. per totum.⁊.ff.ad trebelli.quedam eſt directa ⁊ iſta
diuiditur in quinq;:quia quedam eſt vulgaris/quedã pu
pillaris/quedam recipꝛoca/quedã cõpendioſa/⁊ quedã
exẽplaris.¶ Sed ꝙ hec diſtinctio nõ ſit bona oſtendo ſic
na compendioſa ideo dicitur:qꝛ ſub compendio plures

tio q̃re ſic lari etate ⁊ ſuccedit᷑ ex pupillari:aut ſuecedit᷑ poſt puber⸗

appellat.

Aulgar

tatẽ ⁊ tunc ſuccedit᷑ ex cõpẽdioſa:ergo illũ ſolũ ↄplectit
ſcilicʒ poſt pubertatem:ergo male appellatur compẽdio
ſa.¶ Itẽ male ponitur recipꝛoca vt ſpẽs oppoſita vulga
ri ⁊ pupillari / cũ in ſe cõtineat duas vulgares ⁊ duas pu
pillares:vt. S. de teſta.mili.l.ĩ teſtamẽto:ergo nõ dʒ poni
vt ſpẽs oppoſita vulgari ⁊ pupillari:⁊ lʒ cõiter doc. diſtĩ
guãat eas vt ſpẽs oppoſitas tu nõ debes ſic diſtinguere:
vt dicas ſpẽs directe ſubſtitutionis ſunt q̃nq;.ſ.vulgar/
tc̃. Sed debes dicere ꝙ modi ſubſtituẽdi directe ſunt qͥn
q;.ſ.vulgariter pupillariter ⁊c.vel ſi vis ſuſtinere cõmu⸗
nem opi. dic ꝙ compendioſa in pupillari etate non conti
net pupillarem ſubſtitutionem. Sed hʒ effectum pupilla
ris ſubſtitutionis ⁊ ſic plures caſus continet.ſ.ãte pupil⸗
larem etatem ⁊ poſtea.⁊ idem dicas in recipꝛoca.ſ.ꝙ nõ
contineat illas:ſed hẽat effectum ipſarum ⁊ ita recte po⸗
terũt poni vt ſpẽs oppoſite.loc expedito veniamus ad
gloſas. Modo opp.ꝙ vulgaris non expiret per aditio

an expiret nem.vt.l.iã hoc iure.ff eo. So.dico ꝙ expirat per aditio⸗
p aditiõeʒ nẽ.vt.S.e.poſt aditã.Sʒ ſolet relinquere quãdã tacitam

pupillarẽ vt in ꝛio quã non relinqᷣt hic fauoꝛe matris.
nã in contrario ideo relinquit:qꝛ hoc interpꝛetatur iuris
contractus ex pꝛeſumpta voluntate defuncti:qꝛ veriſimi
le eſt ꝙ ſicut teſtatoꝛ voluit ſubſtitutum venire ſi non erit
heres:ita eſt veriſimile ꝙ voluit ſi decederet in pupillari
etate:que ratio ceſſat pꝛopter matrem:qꝛ nõ eſt veriſimi
le ꝙ teſtatoꝛ qui voluit ſubſtitutum ſuccedere ſibi ipſi qð
eſt per vulgareʒ: voluerit ꝙ etiã filio ſuccederet:⁊ ſic ma
trẽ excluderet ab hr̃ditate filij lucroſa:⁊ ita hoc caſu nõ
inteilig itur hic tacita pupillaris.¶ Item op.ꝙ mr exclu⸗
datur ſi ꝓbetur teſtatoꝛẽ hoc voluiſſe.vt.l.iã hoc iure.ĩ fl.
ff. eo.⁊.l.in teſtamẽto.S.de teſta.mili.So.glo.fatetur op⸗
poſitionẽ ⁊ male/ quod pꝛobo ex diuiſione ſic:aut ſubſti
tutꝰ nollet venire exvulgari ⁊ nõ poteſt:qꝛ expirauit adi
ta hr̃dit ate:aut vult venire ex pupillari:⁊ tũc aut expᷣſſa/⸗
⁊ non poteſt:qꝛ verba vulgaris nec pꝛopꝛie nec impꝛope
poſſunt extendi ad pupillarem cum ſit ei contraria: aut
vult venire ex tacita pupillari ⁊ non poteſt:qꝛ illa ceſſat
fauoꝛe mr̃is vt hic. NHec ob.ll.ↄꝛie:qꝛ aut volo extendere
verba ex mente pꝛobando mentem ad caſum:ad quã pꝛo
pꝛie vel impꝛopꝛie non poꝛriguntur verba ⁊ non poſſum
⁊ ita eſſet hic.Sed ſi pꝛopꝛie vel impꝛopꝛie poſſuntverba
conuenire cum mente:tunc ꝓbat᷑ mente vnde poꝛrigũt᷑
ad illũ caſũ:vt.l.ſceuola.ff.ad treb.⁊.ff.e.l.vᷣbis.⁊.l.ĩ pu⸗
pillari. Sed aliquãdo quis vultverba non extendere ſed
reſtringere ad mentem:⁊tunc poteſt mente pꝛobata ⁊ ita
loquitur dict.l.iam hoc iure.in fl.⁊.l.vt gradatim·S. ſed
ſi lege.ff. de muner.⁊ hono.Nec obſt.l.in teſtamẽto:qꝛ lo
quitur in ſubſtitutione recipꝛoca que continet duas vul
gares expꝛeſſas / ⁊ duas pupillares expꝛeſſas.At hic loqᷣ
mur de tacita pupillari. ¶ Item oppo.ꝙ vulgaris duret
poſt aditã.vt.lʒ.iuli.ff.de acquirend.hered.So.dicit Dy.
ꝙ aut loquoꝛ de vulgari que non habet in ſe tacitam pu⸗
pillaremn:vt qꝛ teſtatoꝛ de ea expꝛeſſe diſponit ⁊ ſic non in
telligitur tacite:vel ſi non diſponit lex facit non intelligi
fauoꝛe matris /vt hic:⁊ tunc expirat aditione:aut loquoꝛ

de vulgari que hʒ in ſe tacitam pupillarem: ⁊ illa durat

poſt aditam / vt in contrario.Sʒ hoc non eſt bene dictum
2 ex vulgari ſemper ſucceditur teſtatoꝛi.vt.l.j.ff.eo.⁊ in
i. eo.in pꝛincip.⁊ ſubſtitutus niſi bona teſtatoꝛis dʒ hr̃c
cum ei debeat eſſe heres:⁊ ideo non debet plus habere qᷓ;
defunctus.vt.l.in his·S.non debeo.de regulis iuris.Sʒ
ex pupulari capiuntur etiam bona pupilli.Sed ſi vis ſu⸗
ſtinere Dyn.dic ꝙvulgaris expirat aditione:ſed pꝛopter
vulgarem non ex ea.ſed ex tacita pupillari capiuntur bo
na impuberis ⁊ ei ſucceditur /⁊ ſic illa poteſt poſt aditio⸗

nem durare:ſed vulgaris nunq; vt dixi.¶ Item opponi⸗

tur ſic:vulgaris ⁊ pupillaris equiparantur.vt.l.qui fun⸗
dum. S. coheres.ff ad legem falci. Sed pupillaris durat
poſt aditam ergo ⁊ vulgaris.Sol.equiparãtur:ſed non

per omnia ⁊ non in hoc.

¶ Item opponitur ꝙ duret poſt aditã.vt.l.ij.S· ſed ſi ita.

.

ff. eodem. So.dicit LPyn.ꝙ ibi loquitur inj vulgari tacita
Hic in expꝛeſſa ⁊ male:qꝛ licet ibi ſit tacita vulgaris in pu
pillari expꝛeſſa ex illa vulgari ſucceditur teſtatoꝛi:⁊ ideo
expirat aditione.Sed poſt aditã ſucceditur ex tacita pu
pillari non ex vulgari/⁊ hoc pꝛobatur expꝛeſſe:qꝛ ſi adea
tur hereditas ſemel habet hercdem: ⁊ ideo ſi ſuccederet
poſtea exvulgari cum per eam ſuccedatur teſtatoꝛi iã ha
beret duos heredes ex tempoꝛe ⁊ ad tempus quod eſt ꝓ⸗
hibitum niſi in milite.vt.l.certi.S.de teſtamẽ.mili.⁊ ideo
dic ꝙ poſt aditã ſucceditur ex pupillari ⁊ ipſi pupillo nõ
teſtatoꝛi. ¶ Item opponitur ꝙ duret poſt adus: vt.l.qui
fundum.S.coheres.ff.ad legem falcid.So. ibi erant duo

inſtituti ?⁊ vnus adiuerat ⁊ alius non:⁊ ideo pꝛo ꝑte eius

qui non adiuit durat vulgaris ſubſtitutio:pꝛo parte alte
rius qui adiuit non durat ſed expirat.ſ¶ Item opponitur

ꝙ non expiret aditiõe ĩmo repudiatione.vt.l.apud iuli.

S.idem iuł.ff.ad trebelli.Sol.dicunt quidam ꝙ aut lo⸗
quimur de expꝛeſſa ⁊ illa expirauit aditione vt hic:⁊ per
repudiationem conualeſcit:aut loquimur in tacita vulga
ri ⁊ tunc aut pupillus eſt ſolus heres:⁊tunc ipſo repudis
te non expirat repudiatione:aut eſt pupillus hrs ⁊ alter
ctiã tuncvidetur ꝙ repudiatiõe expirat altero repudiãte
⁊ altero adeunte durat ⁊ non expirat vt in contrario.Tu
dic clarius ꝙ ⁊ expꝛeſſa ⁊ tacita vulgar ſemper per adi
tionem expir ãt quicquid dicat Dy.Sed ſi queris an re⸗
pudiatione expiret dico ꝙ non expꝛeſſa immo reconuale
ſcit qꝛ venit eius caſus.aut loquimur de tacita ⁊ tũc aut
pupillus ſolus eſt inſtitutus:⁊ tunc ipſo repudiante non
expirat/immo durat:⁊ ſi dicas quomodo poteſt durare
cum teſtamentum inflrmetur cum ex eo non adeatur he⸗

reditas. Reſpondeo exiſtentia ſui beredis confirmst ta Tabulas
bulas pupillares cum teſtatoꝛ de legis beneficio ſit con⸗ pupillareſ
fiſus: aut pupillus fuit vna cum alijs inſtuutus: ⁊ tunc confinmat
cum teſtatoꝛ non fuerit confiſus de beneficio.l:.exiſtẽtis exñtis ſui
ſui heredis nil operatur:⁊ ideo aut vterq; repudiat here heredis.

ditatem ⁊ expirat vulgaris cum teſtamẽtum vitietur nõ
adita hereditate ex eo:aut vterq; adit ⁊ idem. vt.l.poſt
aditam.S.eodem. aut alter adit ⁊ alter repudiat:⁊ tunc
cum teſtamentum teneat quãtum ad repudiationem du⸗
rat vulgaris:vt dicto ·S.idem iuł.⁊ de hoc dixi in l.qui⸗
d elogio.S.õde iure deliberãdi. “
Item opponitur ꝙ repudiatio non faciat eã valere.vt
l.qui pater.ff.de acquirẽd.hr̃di.So.ibi inſtitutus deceſ
ſit conditione pendẽte:⁊ dic vt glo.
¶ Item opponitur ꝙ duret vt dict. l.qui pater. So.ibinõ
tranſmittitur iure inſtitutionis ſed iure accreſcenditrãſ
mittit partem coheredis /cum iã ſuãs habuerat.
¶ Item opponitur ꝙ duret vulgaris vt in aut᷑.de hered.
⁊ fal·S. ſubſtitutum. So.ibi non durat nec ex ea ſuccedi⸗
tur ſed ex beneficio.l. “
¶ Item opponitur ꝙ duret poſt aditã:vt.l.⁊ ſi me·Sreſti
tutio als eſt ·S· ſed quod papi.ff.de minoꝛ.Sol.ibi fingi⸗
tur nec adita per reſtitutionem. . „2
¶ Item opponiuur quare dicit ꝙ qui vult caute ſubſtitue
re in vtrumq; caſum filio dʒ expꝛimere etiam de pupilla⸗
ri:ergo non includitur in vulgari:⁊ ſic obſt.l.iam hoc iu⸗
re.de vulga.⁊ pupil.So.illud pꝛopter ineq̃litatẽ vitãdã.
MWodo venio ad queſtiones vulgaris.Dicunt quidam
ꝙ a quolibet de vulgo poteſt fleri.Alij dicunt ꝙ eſt ĩ quo
tidiano vſu.ad qð facit.l.vulgaris.ff.de furt.

is:? Reſpondeo du⸗ Aulgarſ
¶ Modo quero quotuplex ſit vulgaris: Reſpom ſabſtnns

plex vna expꝛeſſa alia tacita.

Item quero quibus verbis flat: dicunt quidam ꝙ ex⸗ qztuplerſſit

pꝛeſſa verbis negatiuis /tacita affirmatiuis/⁊ male. ⁊ re⸗

coꝛdoꝛ ꝙ in materia ſeruitutum dicunt quidam ꝙ ideo bis

dicitur negatoꝛia/quia pꝛoponitur verbis negatiuis:et
ideo confeſſoꝛia/quia verbis affirmatiuis.fallit dicunt
ipſi in ſeruitute altius non tollendi: qꝛ dicunt cõfeſſoꝛiã
verbis negatiuis pꝛoponi ſic: nõ eſt tibi ius eleuãdi.ſed
ſemper immo debet pꝛoponi verbis affirmatiuis ſic:eſt
mihi ius pꝛohibendi te altius eleuare.ſic dico hicnaã ſem
per vulgaris fit verbis negatiuis:de expꝛeſſa conſtat:de
tacita pꝛobo ſic: quia non venit ex verbis affirinatiuis
pupillaris expꝛeſſe cum per pupillarem ſucceditur pu⸗
pillo/per vulgarem defuncto: et ideo ex verbis expꝛeſ⸗
ſis non venit.ſed ex interpꝛetatione iuris conſulti qui in
terpꝛetatur eam negatiuis.
¶ Sed cõtra hoc opponit᷑/t videtur ꝙ flat expꝛeſſa etis

qbꝰ ver⸗

*

cabongt
ierpꝛe
ſcohere⸗
flgaren
ſitutus
ßdekune
dlcht car
ſaertae
Nẽqe
Oſerr dic⸗
cits Aun
ſrimnotun
Ncgatt
nepudt
cumelioi
Nterazren
disyrdir
frmatun
11 lgs. Et
ſo) gatiuis
at ſthoen

ſus ein
ltquis
urgliud:
ſitutione⸗
tum niſic⸗
Codov
ſcunquͤca
Etſoluey
Pupelinon
lelariext
(le. Z
ppilline
hezt cont
tonus
ltemplari
epupile
Cmetery
ameto/
ſnoetti
alrecon
luoronfen
lundi
gnͤrigi
ebigarirn
Dupaturl
Al niſ
linenrä
lonepup
Ppoplla

Sentuneipſonn
mlunfe,
ratateorgnti
Gorſſerpepee
ſaimmoreene
detacita tſtn
ſo fepudianne
ſodopoteſt de
dononadeanu
redis confin
s benefieolen
isinſtuutnsn
beneſciolnit
Nerchreyulaie
tamitunntien:
Adit ticen ns
Atertepolettmn
Arepudinhenn
dehocditi lc⸗

nfacigteinln
ibi inſtiunen

ntorter Oot
Frchianti
habueret.
rin aut denn
unecercs ſuß

litluſnge

nino: Si⸗

inlltaurſitr
erectin eſiie
ſechlinti⸗
ter iſtgniſi⸗
grDatili

Ginantgetſf

fdefn.
fanfmun

—M
dunt Pemg,
enis eine⸗
riis fli
nani
tibiius cen

e Impuberumeet alijs ſubſtitu. Fo. XVIII.

verbis affirmatiuis:vt.l.lucius.ff.e qð fatetur dy.dicẽs

ꝙ expꝛeſſa poteſt fieri affirmatiuis ⁊ etiã negatiuis:vt..

in ſubſtitutione.ff.e.qð eſt falſum: qꝛ illa vᷣba reſoluũtur
in duas ſubſtitutiones ſculicet vulgarẽ ⁊ pupillarẽ in cu⸗

iuſlibet perſona cum ſit recipꝛoca/⁊ reſoluitur q;tum ad
vulgarẽ in negatiua verba:⁊ ideo dic ꝙ ſemꝑ fit verbis

negatiuis. Sed eſt quedã vulgaris expᷣſſa ſ̃m rem ⁊ foꝛ⸗
mam: vt cum dico ſi talis nõ erit heres talis ſit heres.q̃⸗
dã expꝛeſſa eſt ſᷣm rem ⁊ non ſ̃ᷣm foꝛmẽ:vt in bꝛeuiloqua
ſubſtitutione que cõtinet quattuoꝛ etiam expꝛeſſas.q̃ͥdã
eſt nec ſᷣm foꝛmã/nec ſ̃m rem:vt illa q̃ eſt in pupillari ex⸗
Aulgar pꝛeſſa:⁊ illa dr̃ tacita. Modo q̃ro ad que vᷣba poꝛrigat᷑
ſubſtitutõ vulgaris: Reſpõdeo dicit dy.ꝙ aut loqueris de expꝛeſſa
ad qͥ ba que nec habʒ nec habere poteſt in ſe tacitã pupillarem ⁊

poꝛrigat᷑. capit ſolum bona teſtatoꝛis.aut loq̃ris de ea que habet

in ſe tacitam pupillarem/⁊ tunc ratione pupillaris capit
oĩa bona etiã impuberis.idem in tacita que eſt in pupil⸗
lari expꝛeſſa:vt.l.ij.de vulga.⁊ pupil.⁊ ar.l.qui fundum.
S coheres.ad.il.falci.Certe ipſe male dicit:quia cum per
vulgarem ſuccedatur teſtatoꝛi nunq; per eam capit ſub⸗
ſtitutus niſi bona defuncti/cum plus non debeat habere

; defunctus:vt.l.in hisS.non debeo.ff.de regu.iur.qui

dicũt capi bona ĩpuberis.nõ dicũt ꝙ capiãt᷑ ex vulgari.

ſed ex tacita pupillari vel expᷣſſa ꝑ quã ſuccedit᷑ pupillo.

Itẽ qro quõ exꝑiret: Rũñ deo aut q̃ris an expiret aditi⸗
one:⁊ dico ꝙ ſic/ſiue ſit tacita ſiue expꝛeſſa.vt.S.e.l.poſt
dgitã. Aut qris an expiret repudiatiõe:⁊ dico ꝙ nõ expᷣſ⸗
ſa:ĩmo tunc ↄfirmat᷑ cũ eius caſus aduenerit. In tacita

dic ꝙ aut fuit ſolus pupillus hr̃s inſtitutꝰ:⁊ tũc nõ expi⸗
rat repudiatione pꝛopter exiſtentiã ſui heredis: aut fuit

cum alio inſtitutus: ⁊ tunc aut vterq; adit ⁊ expirat:aut
vterq; repudiat ⁊ idem ⁊ nil operatur exiſtentia ſui here
dis vt dixi. Aut alter adit ⁊ tunc q́;tum ad alterum con⸗
firmatur:vt dicta.l.apud iulianũ ·S.idem iulia.ad trebel.

Aulgar ¶ Viſis cõtrarijs ⁊ queſtionibus / venio ad eius regu⸗
expſſa ? las. Et pꝛima regula eſt ꝙ vulgaris expꝛeſſa fit ꝓbis ne⸗

7

tacita bꝰ gatiuis:⁊ tacita fit verbis negatiuis tacite intellectis/t
ybis dẽat ſit hoc modo. Si talis nõ eſt heres:talis ſit mihi heres.
fleri. Ex quo infertur ꝙ ſi adeatur hereditas expiret:qꝛ venit

caſus eius contrarius. Secũdo inferturꝙ per eam ſucce

dit quis teſtatoꝛi/non pupillo: vt.l.j.ff. e. Et ex hoc infer⸗
tur aliud:ſcilicet ꝙ ſubſtitutꝰ vulgariter nunq; ex ea ſub⸗
ſtitutione capit bona impuberis:ſed bona teſtatoꝛis tan

tum / niſi caperet ex ſubſtitutione tacita pupillari vt dixi.

¶ Modo venio ad pupillarem:⁊ op.ꝙ male hic appellet
ſecundũ caſum/cum ſit tertius caſus:vt patet hic in tex.
Et ſolue vt glo.⁊ dixi ſuper tex.¶ Item opp.ꝙ de bonis
pupuli non poſſit teſtari: qꝛ de alienis bonis nullus põt
teſtari: vt aut᷑.ingreſſi.S.de ſacroſanc.eccle.Solu.hic ſpe

ciale.¶ Item oppo.ergo poteſt filium grauare in bonis
pupilli/nec in debita iure nature/ cum esm per legem ha
beat contra.l.ſi arrogatoꝛ.in fine.ff. de adop.Solu.non

eeſt onus ſed pꝛouiſio.¶ Item op.pupillaris equiparatur
exemplari:vt.l.ꝓxima.ſed illa nõ excludit matrẽ:ergo
nec pupillaris.Sol.non eſt per omnia ſimilis illi.Si er⸗
go mater volet bona/dicet ſubſtitutus.aut vis venire ex
teſtamẽto/ ⁊ non potes:quia non eſt inſtituta:aut ab in⸗
tcſtato/⁊ tũc non potes:quia durat cauſa teſtati aut vis
venire contra teſtamẽtum ⁊ rumpere ⁊ non potes:qꝛ fi⸗
lius non fecit teſtamẽtum/ſed pater.nec ob.l.ſequens.qꝛ
multum differt pupillaris ab exemplari:licet in hoc con

ueniãt:quia per vtrãq; pꝛouidet᷑ filio.nõ tamen in aliſs

equiparatur:⁊ eſt ratio:qꝛ vbi impedimẽtum lõgius eſt
duraturũ lex foꝛtius pꝛouidet:vt.l.ſi longius.ff. de iudi.
⁊. l.niſi·S· cum furioſi.ff. de tutelis ⁊ ratio.diſ.Aut impe⸗
d imentũ furoꝛis poteſt ꝑpetuo durare:⁊ ideo fuit agna⸗
tione pupilli pꝛouidendum in exẽplari. Sed impedimẽ⸗
tũ ꝓupillaris etatis cito finitur: ⁊ ideo non ſic eis pꝛoui⸗

detur. Eſt ⁊ alia ratio: quia compẽdioſa non fit ratione
patrie poteſtatis:quia etiã a matre poteſt fieri: vt.l.ꝓxi.

Secd ratione pietatis:ergo non debet mater excludi que
Pupilla⸗ ratione pietatis ſuccedit:vt.l.nam ⁊ ſi.ff. de inoffi.teſta.
r ſubſtitu Sed pupillaris fit ratione patrie poteſtatis/a non pieta

tio q̃re ſic tis.⁊ ideo mater poteſt excludi. Modo quero quare di
citur pupillaris? Reſpondeo quia non durat vltra pupil

dicatur.
upilla⸗ larem etatem / poſſet etiã durare minus:vt.l.in pupillari.
rjſubſtitu ff. eo. ¶ Itẽ quero quotuplex ſit: Reſpondeo duplex: vna
tio quotu⸗ expꝛeſſa ⁊ alia tacita.¶ Item quero quibus verbis fiat:

Reſpondeo dicunt quidã ꝙ expꝛeſſa fit verbis expꝛeſſis plex ſit⁊
tacita negatiuis:cum dicitur / ſi talis nõ erit heres talis qͥbꝰ ꝓbis
ſit heres:quod eſt falſum: quia tacita non colligitur ex il flat:⁊ que
lis verbis negatiuis:qꝛ tunc eſſet expꝛeſſa/⁊ ideo dic ꝙ bona ↄpᷣ⸗
ex interpꝛetatione iuris contẽti tacite intelliget᷑:⁊ intel⸗ hendat.
ligetur verbis affirmatiuis tacitis.dic tamen ꝙ quedam
eſt pupilla ris expꝛeſſa re ⁊ foꝛma:vt cum dico ſi deceſſe⸗

rit in pupillari etate talis ſit heres.Quedã eſt expꝛeſſa re

non foꝛma: vt dic.l.lucius.quedam tacita re ⁊ foꝛma.vt
illa que ĩcluditur in vulgari expꝛeſſa.¶ Item quero que
bona ↄpꝛehendat.icit G.de co.ꝙ aut ſit a parẽte natu⸗
rali ⁊ poꝛrigitur ad bona parẽtis naturalis.aut ab ado⸗
ptiuo/⁊ tunc poꝛrigitur ad bona parentis adoptiui:vt.l.
ſed ſi plures ·S. in arrogato.ff.eo.⁊.l.ſi arrogatoꝛ.ff.de
adoptio.Et male dicit:quia cum ſuccedatur per eam pu
pillo capit ſolum bona filij ⁊ nõ patris.Quid enim ſi re⸗
pudiet hereditatẽ patris vel ſit experedatus nũquid ca
piet bona pr̃is ſubſtitutus: certe non.⁊ ideo dic ꝙ capit
ſolum bona pupilli cum ei ſit hrs ⁊ non teſtatoꝛis niſi pu
pillus fuiſſet heres teſtatoꝛis / ⁊ ſic bona eſſent cõmixta:
qꝛ tunc caperet ſubſtitutus etiã bona patris/nõ tanqᷓ; pa
tris ſed tanqᷓ; impuberis:vt.l.iulis.ff.de acquirẽ.heredi.
⁊.l.iam hoc iure.ff.e.⁊x ita debet intelligi dic.l.ſi arroga⸗
toꝛ.in fine.⁊ in·S.in arrogato.conſulitur parenti natura⸗
li: vt ſubſtitutus ab arrogatoꝛe non capiat ea bona que
pupillus habuit aliunde q; a pr̃e arrogatoꝛe.¶ Item q̃ro Pupilla⸗
quot ſunt neceſſaria ad hoc vt poſſit fieri? Rñdeo opoꝛ= ris ſubſti⸗
tet ꝙ ſit impubes / ⁊ in poteſtate eiꝰ qui facit tẽpoꝛe quo tutio ad h̊
facit ⁊ ꝙ non ſit poſt moꝛtem eius recaſurus in poteſtatẽ vt poſſit
alterius:qꝛ cum tunc ipſe exiſtẽs in poteſtate non poſſet fieri qͥt ſũt
teſtm̃ facere cuiuſcũq; etatis ſit:nec ſibi per aliũ fieri po⸗ neceſſaria
teſt: vt.l.tam his.ff. de dona.cau.moꝛ.¶ Item q̃ro quo⸗
modo expiret: Reſpõdeo adueniẽte pubertate ⁊ vitiato
teſtamẽto pr̃no.vel ſi ſe in adoptionẽ dederit pupillus.
¶ Wodo quero an tacita pupillaris excludit mrem⸗ Re
ſpõdeo non:vt.S.dixi. Sed nunquid excludat fratrem⸗
⁊ videt᷑ ꝙ non.qꝛ ita venit ex teſtamẽto ⁊ ab inteſtato:vt
mater ex tacita volũtate pꝛeſumpta. Sed dic contra:qꝛ
aut ſucceditur ex volũtate expꝛeſſa vel tacita ab ĩteſtato
tunc equiparãtur mater ⁊ frater vt.S.dixi:aut otra volũ⸗
tatẽ defuncti ⁊ tũc nõ eqparant᷑:nã mr põt rũpere teſtm̃/
frater non:vt.l.nã ⁊ ſi parẽtibus.ff.de inoffi te. Sed nũ⸗
quid expꝛeſſa pupillarjĩ excludit hodie mr̃em. ⁊ do.mar.
tenet ꝙ non.per.l.ſequentem.Alij contra per.l.penul.Xj.eę.
⁊.S.dixi.¶ Colligo ergo regulas pupillares:nam ipſi fit
impuberi qui ſibi nõ poteſt facere teſtamẽtum/⁊ per hoc
habes ꝙ non eſt onus filio:ſed pꝛouiſio/cum ipſe ſibi ꝓ⸗
uidere non poſſit.⁊ per hoc infertur ꝙ poſt pubertatẽ nõ
durat: qꝛ tunc non eſſet pꝛouiſio filij ſed onus cum ſibi
pꝛouidere non poſſit.¶ Item fit vᷣbis affirmatiuis ſempꝑ /
⁊ per eã ſucceditur pupillo/non teſtatoꝛi ⁊ ex hoc infer᷑
ꝙ ſubſtitutus non capit bona patris ſed filij tãtum niſi
eſſent admixta/x tunc non tanq; pr̃is ſed tanqᷓ; filij cape
ret. Itẽ expirat pubertate capitis diminutiõe etiã ſi filiꝰ
poſt moꝛtẽ teſtatoꝛis eſt recaſurus in alterius poteſtatẽ
¶ Wodo venio ad cõpendioſam ⁊ op.ꝙ duret poſt pu⸗
bertatem:vt.l.centurio.ff. de vulga.⁊ pupilla. Solu.aut
loquimur in pagano/⁊ non durat poſt pubertatẽ aut in
milite ⁊ ſic.¶ Itẽ op.ꝙ ĩ pagano duret poſt: vt.l.ſceuo⸗
la.ff. ad trebel. Sol.non valet iure compendioſe:ſed iure
ſaetcomiſſi tem oppo.ꝙ nec in milite valeat iure di⸗ .
recto vt hic in fine.Sol.hic ſpeciale fauoꝛe mr̃is. Mo⸗ Obliq̃ vᷣ⸗
do quero que ſunt vᷣba directa ⁊ que obliqua: Reſpon⸗ ba ⁊ dire⸗
deo directa vᷣba ſunt quãdo non denotat᷑ ꝑ es actus me⸗ cta q̃ ſunt.
dius vel pſona de cuius manu quis debeat capere:vt cũ
dĩ / talis ſit heres. Nerba obliqua ſunt quãdo de alia ma
nu quis debet capere:vt cum dicit᷑ rogo hr̃dem vt tibi
hr̃ditatẽ reſtituat.¶ Sed quid de verbo volo/an eſt dire
ctum/an obliquũ. Jaco.de arenis dicit ꝙ eſt directũ per
l.omne vᷣbum.j.cõmunia.de leg.Ego puto ꝙ per ſe nihil
operet᷑ ſed ſᷣm vᷣba que ſibi adijciũtur:nã ſi dico volo ꝙ;
talis ſit hr̃s eſt directa ĩſtitutio vel ſubſtitutio. Sed ſi di
co volo ꝙ hr̃ditas reſtituat᷑ tali tunc eſt fideicõmiſſaria.
Hoc pꝛemiſſo vt ſcias de natura cõpendioſe ⁊ quid per
eam capiatur.debes ſic diſtinguere.de vᷣbo tamen perue
nire fuit dubitatum:ꝑ.l.titius.ff.eo. Sed puto ꝙ pariter
ſe habeat ad vtrũq; vt verbum ſubſtituo:qꝛ aut teſtatoꝛ
vtitur verbis directis tãtum:vt quia dicge/inadocumas
1

Butrigarij Becũda pars ſuper Bexto libꝛo Codicis

deceſſerit talis ſit heres / tũc caue qꝛ aut loquitur diſiun
ctiue ſcʒ ſi deceſſerit in pupillari etate vel poſtea quãdo⸗
cũq; tunc ꝓpter diſiunctionẽ ſunt due ſubſtitutioncs:vt
l.teſtamento· S.idẽ quero.ff.e. Una eſt pupillaris que po
teſt valere ⁊ valet iure directo vſq; ad pubertatẽ.Alia q̃
eſt vł poſtea qñcũq; valere non põt iure directo:vt aliqͥd

operetur trãſit in fideicõmiſſariã:vt.l.ſceuola.ff.ad tre⸗

bel.⁊.ff.eo.l.verbis.⁊.l.in pupulari.⁊ ꝙ ibi not.Aut non
loquit᷑ diſiunctiue.Sed dicit quãdocũq; deceſſerit talis
ſit heres /tunc aut fit impuberi / ⁊ tunc valet iure directo
vſq; ad pubertatẽ:poſtea nullo modo valet:quia poſtqᷓ;
fuit vna ſola ſubſtitutio / ⁊ aliquãdo valuit iure directo
nunq; obliquat᷑ ſed deficit adueniẽte pubertate.Aut fit
puberi ⁊ tunc cum nunq; iure directo potuit valere trãſit

in fideicõmiſſariã ⁊ valet pꝛo omi tẽpoꝛe:vt dic.l.ſceuo⸗

la.ſimile in exceptione pacti.vt.l.ſi tibi ·S· fl.⁊.l.ſe.⁊ ſe. ff.
de pactis.Aut teſtatoꝛ vtitur verbis obliquis:vt qꝛ dicit
aaoclß deceſſerit reſtituat tali ⁊ tunc planũ eſt ꝙ eſt
ldeicommiſſaria. Aut vtitur verbis aptis ad directam
⁊ obliquam:vt qꝛ dicit quãdocũq; deceſſerit talẽ ſubſti⸗
tuo:tunc dicunt canoniſte ꝙ cum rebus ⁊ perſonis con⸗
ueniat directe valebit iure directo vſq; ad pubertatem/
⁊ poſtea nullomodo. Sed certe ipſi male dicunt:quoniã
bene verum eſt ꝙ conuenit rebus ⁊ perſonis directe vſq;
ad tẽpus pubertatis:ſed quo ad omne tẽpus non/⁊ idco
cum ſᷣm pꝛopꝛiam ſignificationẽ poſſit cõpꝛehendere di
rectam ⁊ fideicõmiſſariam:⁊ directa non poteſt valere ꝓ
omni tempoꝛe:ſed fideicõmiſſaria ſic.⁊ ideo ſi illã eligo/
nec cõſidero an dicat ſi deceſſerit ſine liberis:qꝛ illa adi⸗

tio non obligat eam:vt nõ. dic.l.centurio.quicquid hic

Cõpẽdio⸗
ſa an cõti⸗
neat fidei⸗
cõmiſſari⸗
am.

dicat glo. Sed quãdo verba ſᷣm ꝓpꝛium intellectum re⸗
feruntur ad directã tantum:tunc ſi quo tẽpoꝛe poteſt va
lere iure directo ⁊ ßᷣm ꝓpꝛium ĩtellectum nunqᷓ; obliqua⸗
tur: vt.S.dixi.⁊ hoc in pagano / in milite diſtingue eodẽ
modo:qꝛ aut vtitur verbis obliquis ⁊ planũ eſt. Si autẽ
dicit qñcũq; talis ſit heres tunc vſq; ad pubertatẽ valet
iure directo poſt pubertatẽ idẽ ſi mater nõ eſt in medio
⁊ tunc ꝓpꝛie dicitur compendioſa:ſcʒ quãdo a milite fit
poſt pubertatem/⁊ capit radicem hec compẽdioſa: ex l.
certi iuris.S.de teſta.mili.nam cum ſit ibi datum pꝛiui⸗
legium militi vt poſſit habere heredem ex tẽpoꝛe ⁊ ad tẽ⸗
pus ex illo inſurgit iſtud ꝙ poſſit cõpendioſam facere/⁊
ſubſticuere directo quãdocũq;. Si autẽ mater eſt in me⸗
dio/tunc obligatur ⁊ tranſit in fideicõmiſſariam: vt hic.
Sic ergo conclude ꝙ cõpendioſa fit ꝓpꝛie a milite poſt
pubertatẽ/⁊ ſi queris que bona capiãtur per eam. Reſpõ
deo aut pupillus non adit hr̃ditatem/⁊ tũc cum ſuccedi⸗
tur ex vulgari que eſt in cõpendioſa vel compendioſa ha
bente vim vulgaris ea bona capiũtur q̃ dixi capi in vul⸗
gari. Aut pupillus adit hereditatẽ/⁊ decedit in pupillari
ctate/⁊ tunc cum per pupillarẽ veniat ſubſtitutus que eſt
in cõpendioſa vel ex compendioſa que habet effectũ pu⸗
pillaris capiũtur ſolum bona pupilli / niſi ſint mixta: vt
dixi in pupillari.Si autẽ decedit poſt pubertatẽ/tũc ſiue
duret iure directo ſiue obliquetur ꝓpter matrem ſolum
bona militis capiũtur:qꝛ ei ſucceditur/⁊ non filio vt hic.
⁊ dicta.l.centurio.¶ Item quero quis ſit fauoꝛ matris ꝙ
poſt pubertatem trãſeat in fid eicõmiſſariã: Et certe vi⸗
detur ꝙ nullus:nam ſiuce ſit directa ſiue obliqua poſt pu⸗
bertatè nõ capit ſubſtitutꝰ niſi bona ĩpuberis:vnde ma⸗
ter bona filij capit vtroq; caſu/i⁊ ſi dicas ꝙ de bonis mi⸗
litis mater detrahet quartã quãdo tranſit in fideicõmiſ⸗
ſariam hoc nõ eſt verum:qꝛ ceſſat quarte deductio in mi
litis teſtamẽto:vt.l.in teſtamẽto.ad.i:.fal.ſed dic ꝙ mu⸗
lier lucratur hoc:qꝛ detrahit debitam iure nature fuij in
qua filius grauari non potuit:⁊ ſi opponas ꝙ non poſſit
per.l.papinia·.S.ſed nec impuberis.ff.de inoffi.te.Reſpõ
deo ꝙ bene eſt verum ꝙ non poteſt rumpere teſtamẽtum
per rationem que eſt in dicto·S.ſed nec impuberis.tamẽ
debitã iure nature bene retinet vt hic.nã ⁊ ałs agitur ad
legitimã/⁊ tamen teſtamentũ rũpi nõ poteſt per qrelam:
vt.l cum lege.⁊ aut᷑.ibi poſita.S.de epiſco.⁊ cleri.⁊ iura
ſepulchꝛoꝝ remanent matri vt dicit glo. Itẽ q̃ro an cõ
pendioſa ↄtineat fideicõmiſſariã? ⁊ dico ꝙ ſic aliquãdo
vt hic in fine:licet quidã ↄtra.de bꝛeuiloquavero q̃ inclu
dit duas vulgares ⁊ duas pupillares niſi ſit ibi inequali
tas vt dixi.S.de teſta.mili.l.in teſtõ.de exẽplari .j.l.ꝓxi.⁊
bec ſufficiant de materia iſta. Jaco.

Item opponi

Add itio Iſta lex eſt ſolẽnis ⁊ repetibilis:⁊ dicit
P au.ꝙ eſt ſolemnioꝛ que ſit ĩ toto.C.⁊
vtilioꝛ in ſua materia:⁊ dicit Jaſo.may.hic:ꝙ in hac le⸗
ge tractatur de quĩq; ſub.vt ꝑ eũ in.j.⁊.ij.col.No.ex tex.
nam non eſt incerti iuris in ver.omnino:hic eſſe melioꝛẽ

tex. de iure ꝓ communi ſententia cõtra nouiſſimos ⁊ ful.

hic ꝙ tacita pupillaris contenta ſub expꝛeſſa vulgari ma Subſtitu⸗

trẽ non excludit ꝙ ſic induco. Nam hic ſubſtitutio expᷣſ= tio tacita
ſa erat facta. In pꝛimũ caſum ergo vulgaris expꝛeſſa ꝙ pupillar/
omnino ad matrem ſpectat ſucceſſio:ergo tacita pupilla ↄtsta ſub
ris contenta ſub expꝛeſſa vulgari non excludit matrem:⁊ expᷣſſa vul

tex.dicit omnino ꝙ eſt idem ꝙ omni caſu:glo.in.l.ſi cum gari mfeʒ
exceptione · S.ꝙ ſi homo.ff.quod me.cauſa.⁊ĩ.c.ex parte. non exclu

j. de offic. deleg. ergo ſiue ſubſtitutus velit venire ex expᷣſ dit.

ſa vulgari contra matrem non poteſt nec ex tacita pupil⸗
lari cum text.dicat ꝙ omnino mater admittitur.i.omni
caſu Cetera dic per modernos hic ampliſſime per Alex.

poſt Bar. vide Paul. de caſt. Bal. ⁊ alios ſcribentes hic

⁊ in.l.ex his.S.de militari teſta.per Bar.⁊ alios in.i.cen⸗
turio.ff. eo.ti.per eſdem Bar.in effectibus ſubſtitutiõis
pupillaris.ff. eo.in.l.ij.vide notata in l.verbis ciuilibus.

ff eo ti.⁊· S. qua ratione ⁊ ibi Joã.fab. Ange.de are inſti⸗

tuta co.ti.per cano.in.c.rainutiꝰ ⁊.c.rainaldus.er̃ de te⸗
ſta.per · Philip.frãcum.in rubꝛica de teſtamentis.⁊ vlti⸗
mis voluntatibus in.vj ⁊ in.c.j.illo ti. Cetera vide ad lõ

gum hic per Jacob. Butrig. ⁊ alios doc. hic ⁊ locis.S. al
legatis/ his contentus:quia iam hodie in hac.xv. lectiõe
hanc legem ⁊ materiam ad longum expediui in hac flo⸗

rentiſſima vniuerſitate Andegaucñ.vbi oꝛdinarie extipẽ
diatus lego. J

te capto ſubſtituere dũ tamen ſubſtituat illos
EEAquos veriſimile eſt eum inſtituturũ ſi ſaperet.
hoc dici. PHominus Martinus dicit ꝙ equitate iuris ⁊
dei hec lex coꝛrigit.l pꝛecibus.naʒ ibi ſubſtuutio dicuur
exemplaria:quia ad exemplum pupillar eſt inducta. Sʒ
in exemplaria pater nõ poteſt excludere illos quos eſtve
riſimile eum inſtituiſſe: ergo idem ĩ pupillari /⁊ ſic pater
non poterit excludere matrem pupilliꝙ eſt veriſimile eũ
inſtituere ſi poſſet ⁊ ſic eſt coꝛrecta l.pꝛecibus.⁊.l.papi⸗
nia·S.ſed nec impuberis.ff de inoffi.teſt. Sed doc. dicũt
contrarium ⁊ dicunt decidi per.l.ſequẽtem.nec iſte inſti⸗
tutiones in omnia ſunt ſimiles.
Ad DdD itio Adde ad iſtam legem Petrum de peru.
in repetitione.c.raynutius.de teſtamen.
Collige quinq; dr̃ias inter exemplariam ſubſtitution?
⁊ pupillarem. Pꝛima eſt quia exemplaris fundatur ĩ hu⸗

Poteſt pater fami⸗
Gmanitatis. lfaridio vel men

manitate pupillaris in rigoꝛe vt dixi. Secunda eſt ꝙ exẽ Exẽplar
plaria poteſt fieri etiã a matre ſecus in pupillari quã ma ſubſtitutõ
ter facere non poteſt.l.ſi mater in pꝛinc.ff.eo.⁊ rationem ⁊ pupilla⸗
diuerſitatis perſuaſiuam vide per Bartol. hic: ⁊ in di⸗ ris qmo⸗
cta.l.ex facto.Ex hoc colligitur tertia differentia ꝙ exẽ⸗ do dint.

plaria poteſt ficri etiam filio nõ exiſtenti in poteſtate cũ
amatre fiat ⁊ ſic poteſt fieri etiam emancipato ſecus ĩ pu
pillari que non poteſt fieri niſi filio in poteſtate.l.j.in pn⸗
cip.ff eodẽ.Quarta differentia eſt qꝛ exemplaria nõ põt
fleri filio exhr̃dato/pupillaris ſicvt ꝑ Jaſo.hic.i.j.nota.
Quinta differentia eſt quia in pupillari qlibet poteſt ſub
ſtuui.Quaſdã alias differentias ponunt Cyn.⁊ Bal. hic
in lect.flo.Bartol.⁊ alij in dicta l.ex facto. Cetera dic ꝑ
Jaſonem hic in.ij.col.⁊ adde ſᷣm Jaſonem hic quattuoꝛ
eſſe requiſita ad hoc vt poſſit exemplaris ſubſtitutio fie⸗
ri vt hicvideas per Jaſo.

Bm uld am Subſtitutio hec pu
L 4 pillar facta duobꝰ
mpuberibus filijs non vendicat ſibi locum
yno moꝛiente in pupillari etate/⁊ alio ſuperui
uente. hoc dicit. .
¶ Opponitur ꝙ ſubſtitutus veniat poſt moꝛtem pꝛimi.
vt.l.penultima.ff. de iniuſto teſtamento.So.vt glo.⁊ pꝛi
ma cſt vera. 4

„

tur ad ideʒ de.l.heredes .S. cum ita.ff.ad
trebellianum. Sol.hic extitit ſubſtitutionis conditio in
perſonam pꝛimi ⁊ extitit in perſonam ſecũdi ibi econtra
⁊ eſt rõ ſʒ dñʒ Mar.qꝛ dictio vterq; reqᷣrit ↄcurſũ duoꝝ:
⁊ iõ ĩ caſu nr̃o repugnat rigoꝛ ⁊ eqᷣtas qꝛ ñ ẽ ↄcurſꝰabox.

Ppbutiust in

ſitlooheren
Gniſorianon
in nenientes⸗
ſitſolubona
ſo fones comn

opottc
qu ſſtii,
ie Gec q
e vteſtin

Cus eſt n
svt in cotr

agrneutra par

llſdegpp.
corticulo ff
m cun glo i
(Pll prirn
uo f tlpo

noien altere

fe ggiunctus

que incipltib
Opaldpei
Mteme adiu
1pup. So ptg
ſdeyulgpu
ſpeinfdeyi.
Cniſceturptun
nne velcollect
Ces vocant in
Meiſc dee

lfnilcetur v⸗

ur qullibet
Eyt dicitgta
Ad ſecidi
Nyſuffuc acc
appellatiua
uclias talis
opꝛopꝛiaße
ſret adali

Feiquiint
bipf flins
Mincnttrn
Kiteenſlih⸗
erdeſtnntod
Nrindeſttgef
ecit Balh
lſſgui ltate li
ücnogylegni

Xc hiet oete
inhac toli
ediuiin hut
ordinariect

oteſt patnte
Sfurioſontr
enſubſtiunle
tktutnniſihn
Gecoltge
ſubſtnnoden
arl eſtipgncig
reillosctosct
pilari eſen
peſt ninte
vecibusl
Sec doe di
ten, necitrit

Petrundenn
lus deteſtent
An ſabſtituſe
isfundauni
Seclhcgcket
poptlanguir
cfcoAr
nol bitht
diferatugt
iin eteket
nciprtoſnef
poleſtrlſin

—
=

*

Vterq; di
ctio qͥd ĩ⸗
poꝛtet.

Item equitas qꝛveriſimile eſt ꝙ teſtatoꝛvoluerit potius
fratrem fratri ſuccedere qᷓ; alium. Sed in cõtrario lʒ deſi
ciat rigoꝛ:qꝛ non eſt ibi cõcurſus ãboꝝ:non tñ repugnat
equitas:qꝛ poſtq; deceſſit pꝛimus in cuius perſona defe⸗
cit conditio.poſtea qñ conditio extat in perſonã ſecundi
non ſupereſt frater qͥ debeat ſubſtitutũ excludere:⁊ ideo
ipſe admittitur ad bona ſecũdi/in cuius perſona extitit
conditio.dñs Dy.ſoluit ꝙ hic loquitur in directa ſubſti⸗
tutionc ibi in fideicõmiſſaria ⁊ eſt hic duplex equitas:qꝛ

per directã fit quis heres directo ⁊ excludit veniẽtes ab

inteſtato:⁊ ideo non eſt extẽdẽda talis ſubſtitutio. Pꝛe⸗
terea in directaveniunt nõ ſolũ bona defuncti:ſed etiã ſt
lij.vt.l.coheredi:S.cũ filie.ff.devulg.⁊ pup.Sed in fidei
cõmiſſaria non efficitur quis heres directo:immo ſucce⸗
dũt venientes ab inteſtato lʒ reſtituãt ſubſtituto ⁊ ĩ ea ve
niũt ſolũ bona teſtatoꝛis. Item eſt foꝛtioꝛ rõ: qꝛ vbi plu⸗
res rones cõmuniter diſpoſitiones amboꝝ reſpiciunt:

tunc opoꝛtet cõiter vtriuſq; concurſum adeſſe:⁊ ita eſt qñ

directa ſubſtitutio cũ in omnibus bonis debeat ſuccedi
vt hic.Sed qñ plures rõnes reſpiciũt ſeparatim diſpoſi
tionẽ vt eſt in fideicõmiſſaria:qꝛ tũc quilibet ꝓ parte ro⸗
gatus eſt ⁊ nõ de toto/tũc non requiriturvtriuſq; cõcur⸗
ſus vt in cõtrario ⁊ facit qð dixi.S.eo.il.qᷓ;uis.

No.ex hoc tex.ſᷣm Bar.ꝙ dictiovterq;

A 0 d itio eſt collectiua:ſed alter ⁊ alteruter eſt di
ſtributiua ⁊ in hoc bene vt eſt tex.in.S.ne autẽ.cũ gloſ.in
ver.neutra parte.in aut᷑.de iudicibus:ptʒ in.l.ſi apud vbi
Bal ꝓ de app.ſed ꝓ nũc te remitto. ad Bar.⁊ alios in.l.
hoc articulo.ff.de here.inſti.Et adde tex.in.il.fi ·S/ſinau⸗
tem.cum glo.in verſic.vtraq;.vbi bal.no.j.de bo.que lib.
⁊ Bal.ꝓl.ꝓxima.vterq; adde.l.ſed ſi duo.i · Sitem videa
mus.ff. vti poſſid.

1. *S⅞

Prr nLQiñ vnus cõmi⸗
AIquis duobus. cerurpiu to⸗no
minatis vno cõi appellatiuo noĩe ⁊ ꝗritur q̃lẽ

E& AEαortioné debeãt hre loqr pᷣma ꝑs huiꝰ legis.
Sed qñ vnus miſcetur pluribus copulatis appellatiuo
noĩe ⁊ alter adijcitur⁊ qritur quantã partem dẽat habe⸗
re adiunctus reſpectu mixti tunc loquitur ſecunda pars
que incipit ibi alia applicata. S
¶ Op. ad pꝛim partem ꝙ omnes hr̃des veniant advnã
partem ⁊ adiunctus ad aliã. vt.l.ſi pater filio.ff.de vulg.
7 pup.So.vt glo.ſ Item op.ad idẽ de.l.qui cum plures
ff de vulg ⁊ pup.Sõ.vt glo.¶ Item op.de.l.ſi quis titio
in pꝛin.ff.de vſufruc.accreſ.So.vt glo.Tu dic ꝙ aut iſte
cõmiſcetur pluribꝰ vocatis vno cõmuni appellatiuo no
mine vel collectiuo vniuerſali vel indefinito:⁊ tunc here
des vocant᷑ in vnã adiunctus ad aliã ar.l.ſi pluribus. ff.

dele.ij. . S. de epiſ.⁊ cle.autẽ.cauſa.que fit cũ monacho:

Filiꝰ pr
cadẽ pſo⸗
na cẽſenk.

aut miſcetur vocatis ſuovno diſtributiuo noĩe:⁊ tuncvo
catur quilibet ad ſuam ꝑtem vt hic. Nec ob.l.qui cũ plu⸗
res vt dicit glo. .
¶ Ad ſecũdã partẽ opp.de.lſi quis titio ij.reſponſo.ff.
de vſufruc. accreſc. So.vt glo.⁊ vltima eſt vera/⁊ eſt rõ:
qꝛ appellatiua denotãt ãlitatem ⁊ ſeparant ab alijs qui⸗
bus q̃litas talis non competit: fallit in patre inſtituto cũ
filijs:pꝛopꝛiavo nomina non inducũt q̃litatem aliquam
q̃ ſeparet ab alijs. . .
Ad D iti 0 No.ex text.vulgatã regulã ad quã alle⸗
·gatur iſte tex.qð pater ⁊ filius cenſent᷑
vna eadẽq; ꝑſona:⁊ ideo vox pr̃is cẽſetur vox filij ⁊ ecõ
tra·S. ei qui.inſti.de inuti.ſtip.alias cõcoꝛ.habes in glo.
alibi pr̃ ⁊ filius cenſentur vna caro.c.contradicimus.S.
hac aucto.xxxv.q.iij.facit tex. in.l.cũ ſcimus ad fin.j.de
agri.⁊ cenſi.lib.xj.⁊ qð ibi ſignãter decidit Bar. per illũ
tex.de ſtatuto diſponente qð ſi quis ſtet abſensa ciuitate
perinde ſit ac ſi ſit pᷣſens. gaeir etiã qð per iſtam regulã
decidit Bal. hic in fl.allegans glo.quã ſemꝑ hʒ in oꝛe.in
l.ij .qui etate.lib.x.qð eſtimum patris cẽſetur filij ⁊ ecõ

tra quod vltimũ examinauit plene Yaſo.in l.ſciendũ:vt
hic per Jaſo.ff.qui ſatiſdare cogun. Limita tñ pꝛedicta

regulam pꝛocedere quo ad ea que ſunt iuris ſecus facti.
l. cum hr̃des in pᷣn.ff.de acquir.poſſeſſ.licʒ ↄꝛium:⁊ male
dicat glo.in.l.cum miles ·S.j.ff.ex quibus cau.maio. Se⸗
cundo intellige iſt am regulã in fllijs in ptãte ſecꝰ in emã
cipatis.l.qui in poteſtate.S.de eden.glol.in.l.lis nulla.ff.

de iudi.Tertio limita non pꝛocedere quo ad ea que ſunt

iuris publici.l.nam ꝙ.in pꝛin.ff.ad trebel. declarat Bar,

De neceſſar.ſeruis etc. De Liberis pꝛeteritis.Fo.XIX.

qualiter intelligi dʒ in.l.ſenium.S. qui teſta.fa.poſſ.⁊ ſi di
catur ſi pater ⁊ filius cenſentur eadẽ perſona:vt hoc tex.
vt hic per modernum.

De neceſlarijs ſeruis heredi
bus inſtituendis vel ſubſti⸗
tuendis. Rubzica.
Squt. e dend ſereen,
inſtituere dum tamen non ſit ſpaliter

obligatus.h..dd..
N¶Sp. de. l. qui ſoluendo. ff. de hr̃d. in
ſtit. So. vt glo.¶ Itẽ op.ꝙ ſeruus ob⸗
NAIigatus non ꝓhibeatur manumitti vt

. 9. Ra=οW.j. . ij de ſeruo pigno. da. manumi.
So. vt glo.¶ Item ad idem de.l.pignoꝛi.ff.de hrdi.inſti.

So. vt glo. . Ked
l Hic pr̃ fa.non errauit: ſe
2 Bm lerui. certa ſcia vocauit liber⸗
AHAAODp. de. l. ex his. S. de mili. teſt. vbi ſoli militi
hoc licet.Rñdeo hoc ideo hic contingit:quia ipſum vt li
bertum heredẽ inſtituit.
— Gm uid am Qñ ab eodem gra⸗
q du capit᷑ her̃ditas
7 libertas:tunc ſeruus eſt neceſſarius hr̃s ałs
MR nõ / hic aute non videbatur ab eodem gradu
capere ⁊ per ↄñs non ẽ neceſſarius quod non eſtverum.
¶ Er tex.pupillo exiſtat ſub.an ſit neceſſarius hr̃s ve⸗
lit vel nolit.

ĩſtitutio necvideat᷑ libertatẽ ↄferre.vt ĩſti.de hrdi.ĩſti·S. to.
ſeruꝰ.So.vt gl.¶ Itẽ op.ꝙ legatũ pᷣualeat libertati.vt.l.
Huũ filij.ff.ᷣle.j.So.ibi ſpale qꝛ ñ potat ad libtatẽ ꝑduci.
¶ Sed cũ.¶ Atiliter datũ ex ĩutili ↄfirmatiõe nõ ſumit
robur.h.d. ¶ Rõ dubitandi erat qꝛ qͥ cõfirmat videtur
dare:⁊ iõ ↄfirmando ĩ codicullis ĩſtitutionẽ videbat᷑ da⸗
ri in eis qð eẽ non põt.Sʒ non eſt verũ/qꝛ cũ de ſe vtilis
fuerit ex cõfirmatione facta in codicillis nõ vitiatur.
¶Illo. ¶ Legatũ ſine libertate collatum libertatẽ ſecũ
non trahit nec cogitur inuitus hr̃s legatum ſoluere.h.d.
¶ Dopp.ꝙ hoc legatum nullo mõ valeat.vt.l.ſeruis jde
leg.So.vt glo.Contra quã op.ꝙ nedũ exvꝛbanitate:ſed
etiam ex neceſſitate pᷣſtetur legatũ.vt.l.ſed nos. ff de ali.
⁊ ci.le.So.vt glo.qꝛ ibi ſpãle:⁊ hoc eſt verum ſimile in.l.
is cui.ff.de ali.⁊ ci.le.Sʒ DNy.p tex.ibi pediſſeqs meis ⁊
ſic de ꝓpᷣo ſeruo loqt᷑.Alij dicũt ꝙ ibi nõ loqᷣt᷑ de ſeruis ſʒ
familiarijs.¶ Itẽ op.ꝙ etiã libertatẽ dẽat hr̃e.vt.l.diuꝰ
pius.ff.de ma.te.So.vt glo.¶ Modo qro qͥd ſi libertatẽ
ſub cõditiõe relinqͥt ⁊ legatũ pure: Rũñdeo vt gloſ. Sʒ
qd ſi leget᷑ ſeruꝰtitio ⁊ ſeruo legat᷑ alið legatũ.dic vt glo.
¶ In glo. q̃ incipit ꝙ certe.ibi repetita cõditio libertatꝭ
i.ipſa libertas videtur repetita ad hr̃ditatem.
E(LQue iuris. ¶Libertas expᷣſſa vel tacita pꝛe

Nualet legato.h. d.

EE 4 Ecili 0 ne. Hora qꝙ expᷣſſa libertas facit

ceſſare tacitã.h.d.
ELDe liberis pꝛeteri⸗
(WE tis vel exheredatis.
,ER= NMubꝛica.
A Exheredatio facta
VBm poſt. voszasvepi⸗
cit oẽs gradꝰ.h.d. DNiſtiguevt glo.
A D itio Ex hac.l.habes ꝙ exhr̃datio fctã poſt
oẽs gradus trahitur ad quoſcũq; gra⸗
dus pᷣcedentes quãdo põt aſſignari ratio qᷓre magis ad
vnũ gradũ q; ad alium referatur ex quo coꝛrelarie no.q
clauſula in fl.poſita refert᷑ ad oĩa capitula pᷣcedentia qñ
non eſt ratio:qꝛ magis ad vnũ capłm q; ad aliud refera⸗

tur. Iſtõ regulã limita ꝓcedere quãdo lalis clauſula põt
iij

AC

A Tacita libertasvel expᷣſſa pꝛe Libertas
Did m. aalet legato b. d. tacita vel
¶ Ex tex.ſine libertate.i.nõ expᷣſſo aliqͥ de li expᷣſſa pꝛe
Abertate tacite tñ vr̃ 2cedere. ¶ Sp. ꝙ ñ valeat ualet legs

BGutrigarij Becũda pars ſuper Gexto libꝛo Codicis

cõmode poteſt referri ad oĩa pꝛecedẽtia:ałs debet refer

ri ad ꝓxima vel ad cõpaſſibilia/ vel ad ea ad que poteſt

referri.ita no.doc.poſt glo.in dic.l.ſi idem.cum tex·S.· fi.
l.j·S· hoc edicto.vbi docto.ff.de poſtu.no.floꝛ in.l.ſi ſer⸗
uus ſeruũ S.inquit.l.ff.ad.l.aquili.⁊ panoꝛ.in.c.cum di⸗

lecti. de dona. Secũdo limita quãdo ita referẽdo nõ in⸗
firmatur aliquod capitulũ pꝛecedẽs vel ſequẽs /ſecus ſi

induceret᷑ annullatio ſeu iualidatio:vt pꝛobat tex.in.l.ſi
quis a filio in pꝛin.vbi glo.ff de lega.j.no.paul.hic.⁊ fa⸗
cit quod dixi in pᷣcedẽti limitatione:alias nouem limita
tiones ad pꝛedictã regu ã vide hic per modernũ plene.
ar Exheredatio facta inter cete⸗
AR auus ros iure iſto non valet: immo
n opoꝛtet ꝙ flat nominatim. hoc dicit.
RE LOp. ꝙ nepos non rũpat teſtamẽtum in quo
pater fuit inſtitutus:vt.l.ſi quis poſthumos.ff.de li.⁊ po.
Sol. vt glo.( Itẽ op.ꝙ non debeat dicere hic ſine impe⸗
dimẽto vellei.immo cũ omni auxilio:qꝛ vocat eum.vt.l.
gallus· S. nunc de lege.ff.de li.⁊ po. Solu.vt glo. Jaco.
Butrig. Abi
P .ςω FiIi i manifeſta eſt
Oα„ quis filium Mens verbomnon
jeſt recedendũ ad interpꝛetationem que ſit alie
Ww AGSSNa a mente. hoc dicit.
¶ Op. ꝙ verba debeãt attendi:vt.i:.ſi alij.ff. de vſufruc.
le.So.ibi nõ ↄſtabat de mẽte/nec cõueniebãt mẽti vᷣba.

Add tio MNo.multũ vltima vba tex.que ſunt pul
1 chꝛa ⁊ in conſilijs allegãtur ex quibus

6

„

Teſtator habes ꝙ volũtas teſtatoꝛis ſemper eſt ſeruãda/⁊ magis

volüutas ẽ

attendẽda qß verba/qꝛ volũtas teſtatoꝛis cenſetur regi⸗

potiꝰ ſer⸗ na ⁊ dñatur verbis.l.in conditionibꝰ pꝛimũ locum.ff.de
uãda ⁊ at⸗ cõditio.⁊ de.facit.l.cum virum.j.de fideicõmil.⁊.l.cũ ꝓ⸗

tẽdẽda qᷓ; poneretur de leg.ij. ⁊ in.l.cum q̃ſtio.in fi.j de lega.⁊.l.iij.

verba.

Kuie ita
uccedũ t
pri / ſicut
filij ma⸗
ſculi.

S· conditio ff.de adi.leg.⁊.l.fideicõmiſſa ·S.item ſi quis.
ff. de leg. iij.⁊ tex.no.in.l.publius.ff. de condi.⁊ demon.
⁊ alibi egregie dicit tex.in.c.ſedulo.xxxviij.diſtin.hic in
glo.allegat ita eſſe pꝛeponẽdas ſentẽtias verbis vt pꝛe⸗
ponitur animꝰ coꝛpoꝛi.hinc dicit no.bal. in fi.S.titu.j.q;
lipedetẽtim ſequitur volũtatem teſtatoꝛis ſicut canis le

poꝛem. Et adde ꝙ regula huiꝰ tex.que dicit magis attẽ⸗

di mentẽ qᷓ; verba:⁊ vbi apparet de mẽte non curamꝰ de
verbis ꝓcedit nedum in vltimis volũtatibus ⁊ teſtamẽ⸗
tis in quibꝰ latiſſima dʒ fieri interpꝛetatio:ſed etiã in cõ⸗
tractibus.tex.eſt.in.l ſi in venditione.cum glo.pe.ff.cõia
pᷣdi.⁊ in.l.ita ſtipulatus cum glo.magna in verb.in ſen⸗
tentia.ff. de verb. obli.⁊ pulcher tex in.l.fl.·que res pig.
ob. non poſ.⁊ in dic.l.ſed celſus ·S.ſi fundus.ff. de õᷣhen.
emp.adde io.de fantu.in.c.odi ⁊ vieci xxiin4 zub
Aximum vitium. Hadi un⸗

Irentia inter maſculũ ⁊ feminã /⁊ inter natum ⁊

8

e g,naſciturũ in ſucceſſionibus contra teſtm h. d.
C e in tres partes / qꝛ in pꝛima parte ponit vitiũ
antiquoꝝ qð erat: qꝛ differentia faciebant inter maſcu⸗
los ⁊ feminas. In ſecũda coꝛrigit dictum vitiũ. In ter⸗
tia ponit vitium antiquox qð erat ꝙ diffirẽtia erat inter
natũ ⁊ poſthumũ /⁊ illud vitium ponendo coꝛrigit. Se⸗
cunda pars incipit ibil qui enim Tertia ibiſ ſed quia
¶ Ex tex. ſupponeret᷑ licet a pꝛeterito legari nõ poſſit:
vt.l.quidã.j.de fideicõmiſ.qꝛ habebant pꝛoſcripta in te⸗
ſtamento.
Ad d itio Et dum dicit᷑ in tex.ibi.qͥ enĩ tales diffe
rẽtias inducũt.⁊c.not.ꝙ nõ debemꝰ cẽ
accuſatoꝛes eoꝝ que a natura ꝓueniũt:ideo tex.in.l.flu⸗
minũ ·S.qᷓqᷓ;.ff.de dã.infec.dicit parcèdũ eſſe vitio natu⸗
rali.⁊ cy.albe.⁊ ange.hic dicunt per hũc tex.qð in his q̃
bñficio nature obueniũt neminẽ laudari nec vituperari
decet. Secundo not.ex tex.ꝙ de iure cõmuni ita ſucce⸗
dũt filie pri /ſicut filij maſculi: ⁊ qui aliter diſponũt ſunt
accuſatoꝛes nature:qꝛ non oẽs maſculi ꝓgenerentur/⁊
dixit tex.no.in.l.lege.xij.tabu.in fina.col.ĩ de legi.her᷑
quãdo naſcũtur femine ꝓcedit potius cauſa pr̃is qᷓ; ma⸗
tris ⁊ iſtum tex.inducunt ſaly.⁊ paul.hic.⁊ ante eos bar.
in.l.j.ij.q.pꝛin.S.de ſũma tri.quod ſtatutũ diſponẽs qð
exiſtẽtibꝰ maſculis filie femine nõ ſuccedũt dicit᷑ ꝓpter
hoc odioſum in quo cõiter cõcluditur qð ex parte maſcu
loꝛum eſt fauoꝛabile:⁊ ex illa ꝓꝑte ampliandũ:ex parte xo
feminarũ odioſum/⁊ ex ea parte reſtringendum ſᷣm bal.

=
3

ſaly. ⁊ moder.in.l.ij.per glo.ibi.S.de in ius vocã.cũ illis

q̃ ibi dixit iaſ.facit qð dicit bar.in.l.qͥ exceptionẽ.in pᷣn.

ff.de condi.inde.deinde no:in ver.ſancimus ibi.⁊ hoc nõ
ſolum.⁊c.quod in ſuccedẽdo aſcendẽtibus non eſt diffe⸗ Filij t ne⸗
rentia inter filios ⁊ nepotes:⁊ iſtud inducit᷑ ꝑ panoꝛ. ad potes non
arduã queſtionẽ q̃ in regnis ⁊ in pꝛĩcipatu ſepe cõtingit differũt in
ſtante cõſuetudine ꝙ pᷣmogenitus ſuccedat in regno vel ſuccedè⸗
in ducsatu quid ſi moꝛiat᷑ pꝛimogenitꝰ /an ſecũdogenitus do aſcèqẽ
⁊ ſic an patruus an nepos debeat ſuccedere ĩ regno:⁊ ſic tibus.
filius pꝛimogeniti quã queſtionẽ late examinat Jo.and.
in addi.ſpec.in titu.de feu.ſuꝑ rubꝛica vbi decidit ꝓne⸗

pote. ⁊ refert multa que ałs adduxit old.in curia roma⸗

na coꝛã rege rober.q̃ ponit oldra.in cõſil.xciiij.incipiẽte
eleganter circa negociũ vbi decidit pꝛo nepote. Idẽte⸗
net bal.in.l.liberti.in.vij.col.S. de ope.liber. Pe.de an⸗
cha.in.c.licet.de voto.⁊ in conſi.lxxviij.incipi.dicta fa⸗
cti narratio.Et idem cõſuluit paul.in conſi.clviij.incip.
in pꝛeſenti cauſa ꝓut ipſe refert in aut᷑.poſt fratres·j.de
legi. here.idẽ tenet cy.in.l.imperialisij.de ſecũ.nup.⁊ pa
noꝛ.in conſi.lxxxvj.incipi.in pᷣſenti q̃ſtione.in.j.volu.ꝑ
vnã nouam cõſiderationẽ ꝑ quã repꝛobat rõnem bar.in
dic.aut᷑.poſt fratres.⁊ refert Jo.bertachinꝰ aduocatus
cõſiſtoꝛialis in ſuo reꝑtoꝛio.in ver.nepos regis vnũ qð
dicit eſſe cõiter incognitum: ſed ſe audiuiſſe a dño Jo.
frãc.ex auditoꝛibꝰrote ſe in annalibus legiſſe ꝙ octo im⸗
peratoꝛ ſupꝛa renũ/apud treuerin exiſtẽs cum baronibꝰ
dum hec queſtio de facto accidiſſet inter patruũ ⁊ nepo⸗
tem voluit eam occidi iudicio gladiatoꝛio ꝙ vix nepos
vicit qð cum extimaret᷑ iudicio dei pꝛoceſſiſſe oꝛdinatum
fuit vt abinde inante nepos ſuccederet. Contrariã opi⸗
nionem pꝑꝛo patruo/⁊ ſic pꝛo ſecũdogenito tenet bar.per
vnã nouã rõnẽ:vt in dic.aut᷑.poſt fratres.dic per pau.de
caſt.in.l.jijde ſuis.⁊ legi.her̃ſibus.cetera que in pꝛefato
dubio poſſent dici dic per iaſo.may.hic.
* On lic t Quero quot ſunt cauſe quibꝰ
E et. filius poteſt exher̃dare patrẽ
. Meſpondeo vt glo. Sed que eſt ratio ꝙ ex plu
Eribus cauſis poteſt aſcendens exhr̃dare deſcè
dentes q; econtra: Reſpõdeo quia aſcendens plus dili⸗
git deſcẽdentem qᷓ; econtra:⁊ ideo cum deſcẽdens citius
exhr̃daret aſcendẽtem qᷓ; econtra:ideo poteſtas exhere⸗
dãdi eſt magis refrenata deſcendẽtibus qᷓ; aſcẽdentibꝰ.
Item quero quot ſunt cauſe ex quibus frater poteſt fra
trem exheredare: Reſpondeo vt glo. Jaco. Butri.
5 £ cauia Ex cauſa pᷣteritionis vel exhe
Nac redationis irritũ eſt teſtamẽtũ
NVBtum ad heredis inſtitutionẽ/ non qᷓ;tum ad
ee AHalia. h. d. ¶ Continuãt quidã hãc aut᷑.ad mate⸗
riam/⁊ tunc venit coꝛrectiue:qꝛ ſᷣm materia iſtam ꝓpter .
exheredationẽ filij non erat teſtamẽtum irritum:ſed irri Teſtm̃ qi
tãdum ⁊ legata non valebãt/hodie valẽt:⁊ eſt irritũ ſᷣm irritatur.
quoſdã ipſo iure:⁊ ſic in duobus coꝛrigitur materia ſcilʒ
in modo rũpendi/⁊ in effectum rumpendi ſᷣm alios ctia
hodie non eſt ipſo iure cautũ:ſed legata valent:⁊ ſic ma⸗
teria iſta ſolũ in effectu rũpẽdi nõ in mõ rũpẽdi:⁊ ſi hoc
ẽ q̃re ponit᷑ auctẽtica ſuꝑ iſta lege: Rũñdeo qꝛ pᷣncipalioꝛ
eſt in titulo/vel ponitur poſt titulum:vt adijciatur titulo
non legi.Alij continuãt ad.l.codicis/⁊ tunc venit addẽ⸗
do: quia addit foꝛmã exheredationis.ſ.cum expꝛeſſione
cauſe. ¶ Modo pone caſum in nube vt littera ſonat.
¶ Ex tex.lcauſa exheredationis nõ dicit exhr̃datione
vel ex pꝛobatione cauſe exhr̃dationis:ſed ex cauſa exhe⸗
redatiõis:⁊ dictio ex/ denotat cauſam materialẽ imme⸗
diatam: vt.l.j.S.ex incendio.ff.de incen.ru.nau.⁊.l.ſi eo
tpᷣe.ff.de pecu.⁊ hoc ꝓderit ad id qð j.dicam.
¶ Op. qꝙ legata oĩa deficiant: vt.l.papi.ff. de inoffi.teſt.
Sol.ſᷣm quoſdã illa coꝛrigitur.Alij dicũt ꝙ aut exhr̃da
tio fit cũ expꝛeſſione cãe:ſed tñ non ꝓbatur/a tunc habet
locũ.l.papini.⁊ nõ coꝛrigit᷑.aut cauſa nõ eſt expᷣſſa / ⁊ tũc
habʒ locũ hec aut᷑.⁊ eſt ratio:qꝛ quãdo teſtm̃ tenet ab ini⸗
tio legata ſumũt robur ab eo:⁊ ideo ſi poſtea caſſetur te⸗
ſtamentũ /opoꝛtet ⁊ legata caſſari. Sed q ab initio fuit
nullum/ tunc cũ legata capiãt robur a ſe ipſis nec irri⸗
tãtur in conſequentiã teſtamenti ſic eſt quia cum cauſa
non eſt expꝛeſſa/teſtamentũ eſt nullũ:⁊ ideo non vitiant
legata que a ſe ipſis robur ceperũt non a teſtamẽto.Sed
quãdo fuit expꝛeſſa cauſa ſed non ꝓbatur ab initio tenet
teſtamẽtum:⁊ ideo ſi poſtea rũpatur vitiant᷑ legata q̃ ab

ÆM

. ſiltet
mritt tutio
ſclel en
dreeenſin
wuifrpe
ſinuus ep
ſilegune
elilſrbi
enocril
Pinkitutiot
nmpthumn
oroaut 6
Cnnobaen
Gdai ol
fentum vali
eoſipolt
arqliaber
lkkactoe
lus gno n
lere pꝛedict
ſtüjtur omm
Nel fina .
ſrchmhe
h nlon
nl gvidan
lolhumohi
ſetbalegis n
s cuſare
lk noncone
heredationie
ſorett cömit
ſiergo .
turteſtamè
Matiuitate:
tur⸗prima
ſitperfean
beros ytl.
mentis So
AA danuin
tris matris
ltegrliiifft
gloavlurde
voſuntoperan
mptopriürat⸗
t hübus de vn
ſßͦ ſogvepꝛopri
6 deurpoerhe
tanti. Du
corpoꝛen
fonepr non
Centica.ride
lligamus de
in tſideili.
chcepsper
launder lexi
Metloqui in
liteſamnetu
ntmn Pten
inis nttere
iſt gnicanſan
Mnnſueſalibe
heherloci
aungtigogn
kitpoteſtat
1 Dlcunt n

ſnon e
unmgun
mnutter in
tic Se
Rrchſlo
nalhodgi⸗
Gſti e So
ei
lonisfi,
n leflitdatz

mnünuln

lsV
ccinilk
USnonen o depẽdẽt. ſimile in.l.iiij.in fi. ff.
efeknſe de iniuſ. teſta. Sed l iiij. in fi.f. ð lib
kopen tur iſt Sed hoc non e.⁊ poſt! ,
Bnnge tur iſtitutio et iã ab initi videt᷑ verũ ſthu. 7.l. ij. ta ali
uſcecit dicil. .l. eam quã initio nõ valẽtl qꝛ vbicũqʒ vitia⸗ à alia foꝛma. ſ. q
inn gie nez ſinilitudo ſaeicomit 7 èð Enon —.————— pᷣſſione:⁊ ideo cũ ſit
nſeitennn Biadtt per Die liitif itutionis 2 re codicil . fi. efectus ĩ materia ſi nõ io eſt nulluͦ :ſed ſi eron de for̃a
ariccket ſtituti per dic. l. iuij. qꝛ nis ⁊ ſubſtitutionis nõ eſt c toctuoi Materia ſ n pb nullũ: ſed ſi exᷣmatur eſt
tnir ſtitutus valere dato g iſtitutio eſt cõditionalis i xiaccces Jn et ciſn marcrizlé to ab initio tenet nã
RN us repudiet viti cpiſtitutio viti nalis in⸗ hic di er denotet cmmn atcrigls imincdiat .
inhel ſed legat et vitiak oigo iſtiento drenet, nõne ſi i. hic dicat te ncen. rui. nau. ?.l.ſi eo tẽp igta. vrl.·5.
ldin toe dic. gata non poſſunt ſubſi itutio ⁊ tenet ſub ſi in⸗ pſſa ⁊ nõ x. ex cà exheredati l.ſi eo tẽpoꝛe. de J„e
Ainani dic.l. liij. vbi nõ vi ſubſiſtere ſin ſubſtitutio pꝛobata nõ vici ationis iã ſi hret lo e pech.
Urcii od ſtitutio. qꝛ i 0 vitiat᷑ ſubſtituti e teſtamẽto / ni ſz ex defec nõ viciaretur teſtm hret locũ in cã
eiiſſcih⸗ ſtitutio.qꝛ illud nõ ↄtingi itut io:ſi nulla eſt nec ob. tũ ecol tu pꝛobatiõi ur teſtm̃ ex cauſa pᷣ ca ex
nee ab inſtitution ↄtingit / qꝛ ſub la eſt ab initio i econtra.ſ.hab 82 hec placet 3 pter itiõis
lpte in ult. one: ſed ea rati ſtitutio tũc nõ in⸗ batur: abeat locũ hec at .Alia eſt opini
re rumpit pꝛim ratione qꝛ ũc nõ depẽd tur: ⁊ eſt ratio:qꝛ ſi i hec aut᷑.qñ cã expᷣ pinio ꝙ to
elbere, um gradum: ſed i poſthum d oren enarae ere t. qñ cã expᷣmit᷑: ſed nõ
iͤirenine teſtato/aut um:ſed illũ ſi us non ſolt putetur:⁊ ideo oĩ atoꝛ nõ expꝛimi led no.
lnn aut cauſa teſtati ⁊ i. ubintrat ⁊ veni im Seg qñ exp: deo oĩa vici pꝛimit cauſam
doſichit ar er her nmope eha venit ab in⸗ äs nq
kheſfne Sed qui ec opinio per leius q; poſſunt cõcurrere putetur defuncto mſiperesnsphaeaune cein
bboſfimnag, 1qui volunt ſuſtine l. eius qui ff. d urrere hic qð no cto / ſy heredi:⁊ ic pbat:tunc nil eſt qo im
ſdeſcine, mentum validum i ere aʒonem dicũ de lega. p̃ſtan. ſit qð non placet.Alij di: ⁊ ideo ſola inſtituti q im
Caäimn rigeo ſi poſt n in ſpe: qꝛ pote ũt ꝙ ibi erat teſta⸗ in expᷣſſa/⁊ nõ de ij dicũt ꝙ hec aut᷑ itutio vit iatvt
ſioneinien leo ſi poſtea rũpatur rũ rat eſſe ꝙ non a⸗ rela niſi i Pbata ſiue nõ ut᷑.loqtur ſiue cauſ
rt innin cet: quia hec ſi ur rüpuntur omni ea ende eenel nret ſranres expꝛeſſa:⁊ ſic ho ne cauſa
n imni er auiscec utarls al Mir⸗ omnia: quod wſi pec hon ſernſr Morab i r ſic hodie ceſſet
Achicdaänen poſt facto ex cauſe ab initio eſſe n non pla⸗ ibiſi on ſeruentur vici pter tex. ꝗ dicit in er d⸗
Gchipenirn tius cauſa que habet ficti nullum vel dici ibi ſi hec oĩ ntur viciat᷑ in totũ:li icit in coꝛpoꝛe
hosttgen quod not.in.l.fl·‚j. et fictionẽ re dici ex poſtpoſi a non.i.nulla n totũ: licet qds ex Hoee
oſlgbnie nere not. in. l. fl. de ſe onẽ retro: vt eſt ibi. poſtpoſita ſi ulla fuerunt ob Jas expona
iſteni ere pꝛedictam opinionẽ en. paſſis. Sed ſi ibi. ar. lerevni igno vniu erunt obſeruata cum nt
in vitiãtur omni pinionẽ / di . Sed ſi velis ſuſti vniuerſali uerſali vel indefinitot um negatio
legſegin⸗ tiatur omnia niſi ſi ic ꝙ vbi vitiatur i uſti⸗ ⁊ per oñ i negatiue q̃ſi di efinito faciat equipot
egſſegni⸗ vt. l. fina ſ de cod bnane dic pbi virlarur inſtiturl per ↄñs n ue q̃ſi dicat.i. ciat equipo
liznnchen fina. j..de codict petitio ab int itutio / ſtĩ ipſo i on ꝓbata tũc ſi ſ.ꝙ non fuit cã Poe
kiscntm lex q;tum ſ r cheritio ab inteſaro ab homine di ipo anenſlg an et uulu n Erideo cä expꝛeſſa
erparnlitn op. q yomo: vt. l. non i ge vt hic. nam tantũ ine u:qꝛ tex.dici ũ an irritandũ:⁊ di St id eo q̃ro an ſit te
balliheſe op.ꝙ nullo m n in poſſibili antũ poteſt . tex. dicit in ndũ:⁊ dicũt an ſit te
boc nirn cunt qui odo debea ili. f de pactis. ¶ Ite lia eſt ir aan ecdPoꝛbet icüt qdam ꝙ irri
ri uidam i tur legata.vt.j.titu.j. is. ¶ Item Alia itadũ/1 uacuari ⁊ exponũ irnitan⸗
eſlſeoct⸗ boahe ꝙ üla coꝛri vt...titu.j.l.j. Sol.di Bligopioafe Nonunt ex ci.ſexn xponũt hic irritũ
ditr oſthumo:hici igitur. Tu di u. .l. j. Sol. di⸗ qui pinio eſt ⁊ veri ex cã.ſ.expᷣſ⸗ c irritůᷣ
Comztrarie hic in nato r. Tu dic ꝙ ib r quia eſt verioꝛ ꝙ h nia non
Lontrariie verba legis qð patet.cui enin iloquitur in defectusi ÿ. hic loquat qñ teſtm pꝛzohatae
ſtotenetnn, hoo aec nec lex. vt. l. ſi vero⸗ i enim non conueniũ ponazʒ ex c n foꝛma ⁊ expona qñ teſtm̃ eſt null .
enetben uſare · S omni vero · S. de vi nueniuüut auſa. ſ. obmi rbons irritu mum
ödicpern aut, non eoõ omnibus. de iro.ff. ſo.matri aut loqmur iſſa.iſ Circa m pꝛopꝛie ⁊ ex
W Geon eénemnnpocdtvumornt hie voitu ä e mare
acpenne heredationi poſthumo:qꝛ hi Sed verba hui pꝛimitur:⁊ tũc lo edatiõe. ⁊ in illa di riam collige
tionis:ſed qꝛ hic dici uius nullũ cũ ſi 1⁊ tũc loqᷣtur hec in illa dic lige
. poteſt cõmi poſthumus c⸗ itur ex cauſa e gi ũ cũ ſit de ur hec aut. ᷣm verã o . aut ca non
nrnig ſta. H quis in ue exhr̃dationis non Lürun oll vapinian in foꝛma ⁊ Palenelen opi.qꝛ teſtm̃ eſt
“ tur meinhn nengenne quãdo egige velnanite rf Kecen rüpegieg ſongiele rũpẽdi keceaef ea rortt⸗
eetrnptt natiuitate: ⁊ id ab initio: ſed mus pꝛeteri⸗ ã expſſa hͦ nõ pb ie legitima pᷣſtã tie dr nul⸗
.— iuitate: ideo legata e iſed eſt rum teri⸗ per qrel pꝓbatur ? ima pſtat/ olim nõ
nbethtnene tur: pꝛima ratio pl gata cum ab initi pendendũ eiꝰ qrelam ⁊ lega r⁊ tũc teſtm̃ tene nõ.aut
wtakft ur:pꝛ o deenccar net ſol in eff. gata debẽtur i enet. Sed rũpit
encens un ſit perfectum ⁊ placet. ¶ IAtem op. ꝙ li pendeãt vitia⸗ Sedi effectu rũpẽdi P⁊ ita.l.papini bituf.
ene or “ tum ⁊ non ſit c p.ꝙ licet teſt iti⸗ Sedim rũpẽdi:qꝛ le papinianꝰ. coꝛrigi
6 2 Xi⸗ onſultiſſi la:tamen valet inte pitur ſicut oli ndi non eſt co ur hodie/ olim nõ
ppoittütin mentis.Solu.ibi fi ima . S. ex im let inter li ut olim:⁊ ſi coꝛrecta:qꝛ im nõ.
Neſtuelimn ad dãnum. i fit teſtamẽ perfecto.S.d lũ an ꝙ rũ ⁊ ſi queras q̃ vtili qꝛ per q̃relam rũ⸗
1siliͤtat danum. Mod ẽtum ad fa de teſta ſpaciũ pat per q̃relã: Rñ ilitas eſt fili ur
Pe rlnarris gtaga erO fauoꝛem ſuoꝛum / hi baciũñ.xx relã: Rñdeo: filio ꝙ dicat
ffaterputn matris:quid n loquitur i oꝛum / hic x. an. ad rũpe :qꝛ ad dicendũ nul
. atris? quidam ꝙ ſi r in pꝛeteriti autloqmur de p ũpendum ꝑ q̃re icendũ nullũ
ſco. Vunn cte. ar.l.iij.ff. de offi ꝙ ſic. qꝛ hec lex loqui ritione pa mur de pteriti 1 qrelam hʒ qui hʒ
o B. ꝙ loquit i.pꝛeſid. ⁊. l.pꝛeci oquitur indiſti vere ⁊ fiete vt eſt i one/ tuc dic ꝙ ef 3 quinquenniũ:
lo i aauikur de hꝛerer tlono pfi publi.Alij dicũ iſta nõ loqui ta patre ⁊ p li m pꝛeteritio ti
tüeſt teſtni P perari pᷣm epr̃is tantum: Alij dicũt vt ſuus p quit᷑ hec le atre ⁊ ꝑ lineam m ritio tionum qͥt
uchn .e anropemg⸗als ic vti enndia eakuum: Je gugo verhe lus bceraus olcat nulier emgne eam maſculina ⁊ ſüt ſpẽ
noniunn eeteri⸗ uili. Beabolſtendi Tenin ecrumnontrahi rba poat per cõtre s dicat nullũ em⸗ o hut locũ i ſut ſes.
Monc Pꝛeteri⸗ 1 ibus. d ſic vt. l. ſceuola.ff. ntrahũtur ad per cõtra ta ullũ emancipatus p̃ᷣt iura anti
ctde nopſens ill de vul. ⁊ pu. Sed ita ei ad trebel r de le. p T legata pꝛeſtã ipatus pteritu. 1
. tiof ae peopeic diel ed ita eſt el. 7. l. verbis ci⸗ e p̃ſtan. Qued pꝛeſtãtur quibuſdã ritus rum⸗
derisiſtange q dicat. bet pꝛopꝛie dicitu ſt ꝙ pꝛeteritio ci⸗ la q fi aom en tur quibuſda pſonis pti
ülamg dicor, bettu ben erb ur pꝛeteritio ill o pꝛeſens eft p lit a matre ⁊ ab alij pꝛeteritio vere ſz fi bionis p ti.
Rirritunn tur tantũ eredatione:⁊ i illa matris . . teritio fi „ alijs ꝓ li vere 1ʒ ficte nõ EI
errefniß in c u dic ꝙ loaͤtur dei ic de illa patri et lo ae bf Perhercaationelake ven
Keenſic in coꝛpoꝛe vnd oqᷣtur de illa matri patris loqui⸗ teri ocum ꝗᷓrela. Hodi xheredatione iure v were eſt
din ue ctentic Aerae irvoreſtuen oguirur de peete⸗ aras. Sed diclt nulli⸗ renm ie Ahrremetſot⸗ in tali pᷣ⸗
gvalenttlen telligamu um volumꝰ ſubſti i hoc in iſt in hoc coꝛri ũ teſtm̃ê/⁊! tione nec agit
Nanlin telligamus de pꝛeteriti mꝰ ſubſtin a au ta in ꝛrigik ti. de le. P egata debẽt 281
öͦtipicett tur. v ſic ve illa eritione ere opoꝛtet ꝙ in⸗ a in pᷣteritione: pſtan.ſed ſi ur omnibꝰ
di deine⸗ ilta que fit a ne lne nio erhercddattone Fade tione ? agirur chrela ca eſt ersanleenr, foꝛma ſeru⸗
tadheinurtiil locum hec lex tncam feminins BFeema materno:⁊ ſic ¶ Wodo qro qua . omnia releinduut ur ꝓ exhereda
lnncſtentetl poteſt loqui in pꝛeteritione nacl naſrauelt⸗ an habeat dã ꝙ condic.ex ha nione erentur hecl nil pᷣſtatur.
ſan u⸗ quia oaui: invoſhum vt dixi Enaleikort ⁊ dic ꝙ nõ k ↄdict.ex es egferi nen lex valicket Rac icunt ꝗ Legata q̃ᷓ
tlineſona. irritum. Pꝛet itio tenuit qð tione: pꝛim onvidetur bene di quis argent. gata arg. actio
ngacha⸗ runm. erea poſt t qð non patit 3 2no letur bene dictũ: quia vbi . de donatio. Actioe de⸗
dictatrtu dinis cõmittere: poſthumus nõ põ itur verbum n effectum non⸗ eũ: quia vbi lex vali atio. ſed bẽt peti⸗
cderaltt teſt. quã arten yt. l. ſi quis in ſuo, l cauſam ingratitu⸗ ſa confirmata vt.l agttur ex lege iier valicat cauſanr berr
1tunutl n habeat locũ i Et reſpondeo ꝙn n loquitur eſtamentum . ctis. Cum ergol tatione.
cum dixi ꝙ n ſuo ⁊ emãci on. ¶ Item ergo ex ipſo te quantum ad oĩ go lex hic co
dican. ber ixi ꝙ loquitu cipato: R quero ſt teſtamento vi oĩa excepta inſtitut To
i, itur de pꝛeteriti Reſpondeo ſic.quia amento ſalti ento videtu cepta inſtitutiõe:
ifbeinfin, eat in poteſtatẽ: eritione matris/⁊ i ic. quis t ſaltim vtili. ⁊ ſi di ragendũ ⁊ ſic acti noc⸗
atum : patet ꝙ non tris/⁊ ipſa nõ ha eſtatoꝛ:ergo ni 2⁊ ſi dicas qũ ⁊ ſic actio.ex te
cötg unthin 4 Item quero i refert int. nõ ha Rñ go nil debet quo hoc: qꝛ fingi “
nenn ex?? die quero in qua er ſuum emãci ſideo olim fi valere.l. ho fingik demẽ
turſemneh unt quida exheredat ãci-⸗ reſcindebãt᷑: ngebat᷑ demẽ c coloꝛe.ff. de inoffi 5
auſa no lam ꝙ loquitur i iõe lo quatu eſcindebãt᷑: hodie fij demẽs quo ad oĩa: de inofft. te⸗
ſ i:tamen :? licet quid edatione fa utionẽ heredis:7 gitur demẽs ſolum eo omnig
ffintt pu poteſt ſuſtineri dam obſtent hui acta/ gr. 5S heredis: ⁊ ideo ſolũ olum quãtum ad in
ſortr pugnat tex. i eri: vt dixi uic opini S. de epi. au. autẽ. li ſolũ quantum ad um ad in
ofenalrt ri ex. in coꝛpo 4 ixi/ placet — . 10 2 teſt autẽ. lib um ad eum
☛ it aliquid. Sed ꝛe qui dicit t. ¶ Itẽ huic eſtm̃ 3 diffinitionẽ eri. ⁊ ſʒ hoc erit mi vitiatur
githiiii, tur! Sed dic eu tit euacuati qᷓſi ab initi re⸗ tis cum inſti ionẽ teſtamẽti.nꝗ erit mirabile qð erit
tur hec opinio ſi nacuati ſcilicet i qñ ab initio fue um inſtitutiõe hr̃di Eti.nãꝗ teſtm̃ eritt. e qð erit
eiioluli ““ ſit vbicũ icet ipſo iu ue nchleredis:pigiti. hrdis.at hic eri m̃ erit teſtati
lei⸗ quod agit᷑ bini q; defectus eſt i re. ⁊ pꝛoba⸗ . is:vidi tñ pꝛi „ dic erit teſtm̃ ſine i 0 men⸗
ucnn conſti ab initio ipſo i in foꝛma.redditur poni condicti pꝛidie dubitari an i ñ ſine inſtitutio⸗
nſti pec. Sed qñ pſo iure: vt. l. — redditur condictio ex.ł ubitari an in libello del Nio⸗
loſni venit 8 ed qñ eſt def. re: vt. l. j· eum qui eſt opi. verut x.l. an actio ibello deb
8 enit rũpendu defectus in materia tũ qui.ff.de bi. verum quia acti ex teſtamento: qui et pꝛo
iſo is fuit data i eſt ꝙ foꝛma pᷣteritiõ tenet: ſed cit ret cauſa narrare i s non pꝛopon ain hoc
rapiiton ſtamentü in. l. marimũ / qua pteritiõis ⁊ exhr̃da cit teſtm̃ ⁊ m narrare in libello: ? dice nuntur in libello
mtleemi⸗ amentü nullum: ð expᷣſſa q̃re neſiſin crperedhanut:nualises erhert darlo⸗
ros: modo eſt ad ai⸗ eanſ certã ac.p eui Tc. ? ſufficit ca erhere dar ote
eden.Et ſi dicas qũ onit iuxta illa ꝗᷓ dixi i ã expᷣmi vbi
quo hic pᷣſupponit in. l. edita. S. de
“ certã actionẽ cũ de
Ciiij

De Liberis pꝛeteritis.

Fo. XX. S

Bultrigarij Becũda pars ſu

per Bexto

libꝛo Codicis

B —— g. ſ
hoc ſit opinio.Rñdeo eſt certũ in iure lʒ nõ ̊ ad nos:nã fuerit dictũ teſtm̃ nullũ/a hoc fuit determinatũ hic.Alij (
vna iſtaꝝ actionũ locũ hʒ non plures nec abe. Modo qᷓ dicebãtꝙ ab initio teſtm̃ erat nullum:ſed de eqtate pꝛeto niennnn
ro qͥd ſi dixit teſtatoꝛ ſi nõ valet iure teſtamẽti valeat iu- ria recõualeſcit:⁊ de hoc fuit maxima qõ.i¶ Itẽ op.ꝙ eti n rgon
re codicilloꝝ:⁊ alteriꝰcuiuſlibet vltimevolũtatis an po- am ſi ſit mõſtruoſus tñ rũpatyt.l.qreret aliquis.ff. dever Teſtm̃ an innſegi
terũt peti legata vt ab ĩteſtato: videt᷑ ꝙ ſic ꝑ.l.fi de co⸗ bo.ſig. So.vt glo.⁊ ſcðᷣa ſo.nil valet:quia tũc nõ ſuccede rũpat mo⸗ iusadi,
dicil.⁊ qꝛ hec aut᷑.loqᷣtur tm ex teſtamẽto. Tu dic ð. du⸗ ret nõ ea rõne/qꝛ mõſtruoſum: ſed q; ex aĩali ↄceptum ⁊ ſtruoſus. ugff
plici rõne:pᷣma qꝛ vt dixi iã valet iure teſtamẽti:ergo nõ nõ a teſtatoꝛe / niſi tractaret᷑ de ſucceſſione matris:⁊ideo Aitam
valet iure alterius voluntatis. Pꝛeterea illa verba tunc pꝛima verioꝛ. , tn iaiſ
locũ habẽt cũ teſtm deficit rõe ſolẽnitatis nõ ſi ꝓpter eex (Bid am Caſus omiſſus relinquitur iu lne eet⸗
heredationẽvel aliã cãm.¶ Modo circa hoc quero teſta ä eri cõi niſi ſiłis ſit expᷣſio.h.d. ſencſ e
toꝛ dixit ſi nõvalet iure teſtamẽti valeat iure codicilloꝝ. dS Vel dic ꝙ in benigna interpᷣtatiõe de eqtate titovſd,
¶ Modo q̃ro de duobꝰ. Pꝛimo an ſi debet rũpi teſtm̃ ꝑ Rſubaudimꝰcaſum omiſſũ. Vel dic vbivba ſunt nnßhſie
Teſtm̃ ſi qrelã valcat iure codicilloꝛũ. Scðo an ex cã fideicom⸗ ambigua ſic debent intelligi vt res potius valeat q; pe⸗ nnietſut
rũpat᷑ ꝑ q̊ miſſi veniat hr̃ditas reſtituenda ſcripto per venietes ab reat. hoc dicit. ite 8 4
relam an inteſtato. ¶ Circa pᷣmũ dico ꝙ non valebit iure codicii⸗ ¶ Oop. caſus omiſſus relinquitur iuri cõi ⁊ habetur ꝓ teuſben
poſſitvale loꝛum:qꝛ ia valuit iurc teſtamenti anteq; rüpatur ⁊ teſta omiſſo: vt.l.cõmodiſſime.ff. de libe.⁊ poſthu.ſed hic omi⸗ ſiabſinenn
re iure co⸗ toꝛ fuit locutus de pᷣſenti dicẽdo ſi nõ vʒ.ſ.modo:aut tůc ſit caſum:vt pʒ:ergo habetur ꝓ omiſſo / ergo filius hẽtur ur tVrama
dicilloꝛũ. valebit. Sed aduocati faciũt hodie apponi ĩ teſtamẽtis peectceito ⁊ ſic rüpet teſtm̃.Sol.dicunt quidã ꝙ hic ca⸗ ſirtarur pre
ſi nõ valet vel valebit in futurũ iure teſtamenti:⁊ tũc va ſus omiſſus ſiłis eſt expᷣſſo ideo cõpᷣhẽditur in expᷣſſo. ereditate
leat iure codicilloꝝ.nã verbum vnius tẽpoꝛis non extẽ⸗ vt.l.gallꝰ.S.qð ſi his.ff.de lib.⁊ poſthu.⁊.l.ſi extraneus. Inlheredͤits
ditur ad aliud tpᷣs:⁊ ideo opʒ ꝙ expꝛimatur.vt.l.verbu; de cõdic.ob cauſam.Alij dicũt ꝙ etiã nõ eſt ſimilis expᷣſ⸗ Uütamnontt
erit. ⁊.l.verbũ opoꝛtebit.ff.de vᷣb.ſigni.⁊.l/ſi a colono.de ſo tñ ex benigna interpᷣtatiõe ſupplet᷑. Nel ſᷣm dñm mar. ſodointellig
vb. ob. ⁊ tunc rupto teſtõ ꝑ q̃relã põt valere iure alterius hic verba teſtatoꝛis ſunt ambigua ⁊ poſſunt referri ſic ꝙ lificio pꝛeto
voluntatis. ¶ Circa ſecundum dico ꝙ in caſu nr̃e legis ffiilius erit pꝛeteritꝰ ⁊ ſic referri ꝙ non:vt pʒ in glo.In du ſ qönomen
non põt ei reſtitui ꝑ fideicõmiſſum:qꝛ ſicut olim nil pᷣſta⸗ bio ergobenignioꝛẽ partem eligimus vt ſic inſtitutus vi liulianif
batur qꝛ fingebat᷑ demens quo ad oĩa⁊ ſic iure codicillo deakt ar.l.quotiens.ffde rebus dub.⁊.l.in ambiguo.dele uuiaslibeſtal
rum valere nõ poterat cũ demẽs non poſſit plus codicil gi.⁊.l.benignius.¶ Itẽ op.de.il.j.S.ſed ⁊ ſi quis ventrem. ſera ctumn
lari q; teſtari / ita en guarum g linſtituffone boie finga ff. de venĩ poſ. mitten. So. vt glo. Mlitarius hi
tur demẽs non debebit ei ꝑer fideicõmiſſum reſtitui cum . 6adrino
demẽs nõ potuerit fideicõmittere. vbi aũt ex defectu ſo D C. lure d elib erand 1. VB ubz 1. dſfriſaüe
lẽnitatis nõ valet iure teſtamẽti:tũc aut idẽ vitiũ eſt cir ¶ Quia in teſtamentis de quibus dictũ eſt.S.opoꝛtet eẽ cnüͦſti⸗deh
ca codicillos:vt qꝛ nec quinq; teſtes affuerũt tũc nec iu⸗ h'rqdes inſtitutos.vt.l.non codicillũ.S.de teſtamẽtis.qui trichzträſmi
re codicilloꝛum vʒ. Sed vbi ſufficiens minus adeſt pꝛso heredes hñt deliberare:ideo ponitur hic titulus:delibe⸗ Scdinyltrar
codicillis:tũc ꝓpter illa verba ſi non valet ⁊c. valet iune rant aũt qñq; de adeundo ⁊ ſic hereditatem acquirunt: hodierede
codicilloꝛum etiã ſi teſtatoꝛ non appoſuit verba de futu⸗ ideo etiã hoc hic ſubijcit.quãdoq;de repudiando:⁊ ideo iitt adoes:e
ro cũ ab initio nullũ fuerit iure teſtamenti / ⁊ iure fideicõ ſubijcitur titu. ſequens. .
miſſi eſt reſtituẽda hr̃ditas ſcripto per venientes ab ĩte⸗ Per J apat Emẽcipata ꝑ actũ Oddit
ſtato.vt.d.l.fl.j.de codicil. E P E. ſnerationis vel ma ts lixʒeti ert
B uImi fig Pel EEEnumiſſionis non fiet heres. h. d. e ſistubillisn
De poſthumis pꝛeteritis ve 4 fiet heres h.d. le ſatil
. C¶Op. ꝙ per actũ manumiſſionis qͥs i leins in
exheredatis NMubꝛica Pefficiatur hercs. vr.. uk.f ve acquir. t ho otadne
— S — Pp'fdi. alas incipit.l.ſi pupulus ·S. ſi ſer Eliſſtrurus
= — oſt Agnatione poſthumi rũ E uũñ. So. vt glo. qꝛ hic in emancipato qͥ Gfiunecertind⸗o
PEEEE P pitur teſtamẽtũ etiã quo Rm.olo aio nõ põt fieri heres: ĩmo opʒ ꝙ tt gideg⸗
ag inſtitutionẽ ⁊ q̊ ad legata. h. d. petat vel agnoſcat bonoꝝ poſſeſſionẽ.Sed in ↄꝛio loqui R ennmo,
H. Op·ꝙ nõ rumpatur qͥ ad legata. vt tur ĩ ſuo q ſolo animo efficitur heres:⁊ ex actu manumiſ (aben
S. ti.j aut᷑. ex cã. So.vt gl.⁊ vltima ſo. ſionis colligit᷑ animus cũ ille actus ei non cõpetit niſi vt 8 ll . 4
eſt vera / vt dixi in Zꝛio:qꝛ aliud ĩ poſft hr̃di. Itẽ op.ꝙ etiã emancipatus poſſit ſolo aĩo adire: Emãcivx Ammu o⸗

Rumo qꝛ teſtm̃ valet ab initio ⁊ cũ ipo
lrũpuntur:⁊ dic vt ibi dixi. ¶ Itẽ opp.
de. l. poſthumus.⁊.l.fi.ff.de iniuſt.rup.teſt.So.vt glo.

vt in aut᷑.de hered.ab inteſt.Sol.hec coꝛrigit᷑. Sʒ an ſit tꝰ an poſ⸗
aliq̃ differẽtia hodie inter ſuũ ⁊ emãcipatũ. Certe gl.in ſit hidita⸗
Lpꝛo herede.ff.de.acqͥr.hered.⁊ dñs Mart.dicit ꝙ lʒ ſo⸗ tẽ adireſo

4 Xoꝛ ig Aut filius naſcitur aboꝛtiuus ⁊ nõ lo animo fiat emãcipatus heres vt ſuꝰ / tñ per facilioꝛes lo animo. Be⸗
UeIS9. rumpit teſtmvt hic. aut naſcit᷑ vo actus ſuꝰ efficietur heres qᷓ; emancipatus.nã dicunt ꝙ ꝑ
Acem emittit ⁊ rũpit idem ſi nõ loquit᷑:aut viuo iſtos actus pios qui ſunt hic ſit ſpãle etiã hodie vt eman N
teſtatoꝛe naſcitur ⁊ decedit/rũpit:ſed reitegra cipat? fiat heres per cos. ſed ſuꝰſit.¶ Itõ op.ꝙ etiã ſuus “
tur iure pᷣtoꝛio.vt.l. pxi. per manumiſſionẽ non efficiat᷑ heres. vt.l.iub · S. fin. ff. de 2a
¶ Op.· ꝙ natiuitas poſthumi non rũpat teſtm̃:vt.l.poſt⸗ acquir.hered. So.vt glo. Ael dic ꝙ ibi manumiſit ſeruũ Wita
humus.ff. de iniuſt.rup.teſt. So.vt glo.⁊ pᷣma eſt vera. emptũ de peculio ſuo:⁊ ideo etiã nõ heres poterat manu Paſſt
Poſthu⸗ ¶ Itẽ op. ꝙ teſtm̃ reuiuiſcat poſtq; nõ dicitur nullũ cum mittere.( Itẽ op.ꝙ per funerationẽ qͥs efficiatur hr̃s.vt ſeSo hi⸗
mꝰ rũpit ſtatim deceſſerit.vt.l.filio.ff.de iniuſt.teſt.So.vt glo.iun lL.at ſi qͥsS.pleriq;.de religioſis.Solu.ibi pꝛoteſtatio ſit fmnsyelnoy
teſtm etiã gendo ſolutiones:qꝛ hic loquitur in poſthumo ⁊ de equi agd maioꝛem cautelam. ment actus
ſi ilico de tate nõ recõualeſcit:ibi loquitur in nato ⁊ de eqᷣtate recõ W . Qui facit id qð ſi⸗ noninterue
ceſſerit. ualeſcit niſi dicatur nullũ/⁊ eſt rõ differẽtie: qꝛ qñ filius Gm d eb itum. bi non competit ni ſlstnalt
natus pꝛeteritur ab initio teſtm̃ eſt nullũ.Sʒ de eqᷣtate pᷣ KNſi vt heredi / videtur gerere ꝓ herede.h. d. Nepniiknt
toꝛia dicitur pẽdere vt ſic recõualeſcat:ſi nõ dicatur nul 5 f Suus tranſmittit heredita⸗ bhaſſſpoc
lũ cũ poſſit dicere.Sed in poſthumo pᷣterito ab initio te⸗ 4 J Tatx 18 tem non aditam / emãcipatꝰ las gtlihn
net teſtm. Sʒ per natiuitatẽ eius rũpiturvt ſic eqparetur demũ aditam. h. d. ð oſſpoſeſinn
nato poſtqᷓ; natus eſt:nec reconualeſcit eqᷣtatis pᷣtoꝛia ſi E,/SE& (LAg euidentiam eſt ſciendum ꝙ olim nõ po⸗ heſtktepüe
decedit poſt moꝛtẽ teſtatoꝛis etiã ſi nõ dicat nullũ: quia terat adiri hereditas non apertis tabulis niſi a filijs:ho nnr ſgen
hic nõ põt cũ ſic cito deceſſerit:⁊ ſũt hic in arg.ad qõnẽ. die quilibet poteſt adire.vt.l.vnica.S.⁊ cum virum·j de min Dnogen
Statuto caucet᷑ ꝙ ſi pr fa ĩteſtatus deceſſerit filie dotenę cadu.tollen. . neenfenn
de bonis pr̃is.ſi deceſſit teſtatus/tũc ſint ↄtẽte relicto ſi⸗ ¶ Item eſt ſciendum ꝙ hec lex videtur pꝛobare ꝙ ſuꝰ eſt Suus ett lunis grin
bia pfr̃e. Mõ teſtatoꝛ pᷣterijſt filiũ:qrebatur an diceretur heres de iure ciuilivelit nolit:⁊ ideo hereditatem nõ adi hr̃s dein· ſprncyyp
teſtatus vel inteſtatꝰ deceſſiſſe /⁊ dicebant qdã ꝙ teſtatꝰ tã trãſmittit / qð eſt cõtra cõem opi. gloſarũ que tenẽt ꝙ re ciuili. ir flſonplla⸗
nã pticipiũ inteſtatus dʒ ſignificare qualitatẽ ſᷣm tempꝰ intantũ per ius pᷣtoꝛiũ eſt derogatuz iuri ciuili ꝙ hodie ei Meſttun
verbi cui adijcit᷑.vt.l.in delictis·S· extraneꝰ.ff.de noxal. non ſit heres niſi.ſ.ſe nõ ĩmiſcet.vt.S.ſivt ab hr̃di.ſe ab⸗ fnirre
⁊.l.ſeruoꝑ.· S. ingenui. de ſtat.ho. Ergo reqrit᷑ ꝙ tẽpoꝛe ſtineat.l.ij. ideo hic ſuntvarie lec.⁊ ideo pone caſum ĩ nu ee Wptliſer
deccelſit eeẽt inteſtatꝰ. Sʒ tũc nõ fuit inteſtatꝰ cũ adhueno be: ⁊ per oppoſitiones patebunt opiniones. kirmun

„„

S

ſpenaenen
Adieſbtein
ni ig;,

nicöit e⸗
oſinſti
dergoffnze
gitighin
hicfnr iß,
elſiemne

nbeſtſimlige

Valßndinn,
poſſuntntfi
vpzingagn
ytſicinttne
. nambignnn
tſiquisfen

.Rul

iet or

==

Reteſtatmiſ e

Dictinulvent
dituten nin
repudianenet

Emicpenyr

füneratioten.

llipopcnsgtt
thicin enmhn
ionibersinog
ne Gtnzoe

lel

Peſtſetiott

ſcy/tiortr
Petus inn
fecnähotkt
(Niopgen
linee
binmunin
hensporentn
istflunnhi

= =

S=

4

=
S

S

S
—
Se=

=

4
„

ucipetetne⸗

¶ Op. ꝙ ſuus non trã ſmittat hereditatẽ nõ aditã ſicut

nec emãcipatꝰ cum nõ ſit heres niſi noĩc licet nouo iure
tranſmittat vtriq; ad ſuos: vt.j·de his qui ante aꝑtas ta
bulas:ergo non eſt differẽtia inter ſuũ ⁊ emãcipatum qð
eſt cõtra legẽ iſtam. Sol.dicit dñs mar.ꝙ hic in pꝛimo

Suus an
differat
ab emãci⸗
pato.

caſu ſuus adiuit. In ſcdᷣo emãcipatus nõ / ergo ſᷣm hoc

non eſt differẽtia inter ſuũ ⁊ emãcipatũ:ſed inter aditam
⁊ non aditam:⁊ ſi diceres ꝙ ſit differẽtia vt vnus poſſit
adire clauſis tabulis/alter non:hoc non eſt verum:quia
idem eſt in vtroq;: vt dic.l.vnica.S. ⁊ cum lexꝗᷓ. de cadu.

tol. æ ideo ſunt conſiderãda tria iura: nãꝗ eſt ius antiquũ

anteq; ptoꝛ dederit bñficium abſtinẽdi/x tunc eſt differẽ
tia inter ſuũ ⁊ emãcipatum:qꝛ ſuus eſt heres velit nolit:
⁊ ideo trãſmittit non aditam/emãcipatus non.⁊ ſᷣm hoc

põt loqui hec lex. Aliud eſt ius mediũ poſt datum bene⸗
ficiũ abſtinendi ſuo/⁊ ſ̃m hoc eſt duplex opinio.vna do.

mar. ⁊ vltramõtanoꝝ.ſ.ꝙ ſit heres re ⁊ noie de iure ciuili

niſi vtatur pꝛetoꝛis beneficio:⁊ ideo tãqᷓ; heres trãſmit

tit hereditatẽ non aditam ſi non fuit vſus pᷣtoꝛis bñficio
per. l.hereditatẽ.ff. de caſtren. pec. Emãaãcipatus vero nõ

aglitam non trãſmittit.⁊ ſic eſt differẽtia inter eos.⁊ hoc

modo intelligũt legẽ iſtam. Alia eſt opinio glo.ſ.ꝙ ſuus
bñficio pꝛetoꝛis non ſit heres re/ niſi ſe ĩmiſceat:ſed noĩe

ſic.qð nomen facit duo.qꝛ cõfirmat tabulas pupillares

vt. l. iulianꝰ.ff. de acquirẽ.hr̃di.⁊ facit valere fideicõmiſ⸗
ſoꝛias libertates:vt.l.cũ quaſi ·S.ſed ⁊ ſi qs.ff de fideicõ.

liberta. q;tum ad alia habet᷑ vt emãcipatus cũ efficiatur
volũtarius hrs:vt.l.nã nec emãcipatus.ff. de le.j.⁊ ideo

nõ aditã nõ trãſmittit ſicut nec emãcipatus ⁊ ſic nõ erit
differẽtia inter eos qð male patit᷑ hec Ira. Tertiũ eſt ius
nouũ.ſ.ti.de his qͥ ante aꝑ.ta.⁊ ſᷣm illud eqparant᷑: quia
vtriq; trãſmittit ad aſcendentes ⁊ deſcendẽtes ſᷣm glo.
Scðmyvltramõtanos remanet differẽtia:qꝛ cũ ſuus etiã

hogie re ⁊ noie ſit hr̃s niſi abſtineat tanqᷓ; aditã trãſmit⸗

Hrditatẽ
pot adire
qlibʒ etiã
exneus ⁊
clauſis ta
bulis teſtĩ

tit ad oẽs:emãcipatꝰ ſolũ quibuſdã ꝑſonis. Ja. But᷑.
Add it . Et dicit pau. de ca. ic in text. ibi etiam
ltio. clauſis tabulis dicit glo.⁊ bñ ꝙ hodie qͥ
libʒ etiã extraneꝰ heres põt adire hereditatẽ adhuc clau
ſis tabulis teſtamẽti/de quo vide late bar.vbi locus ſuꝰĩ
l.eius qͥ in ꝓuincia in.j.coł.ff. ſi cer. pet. ⁊ ſi dicatur ꝙ qͥs
nõ põt adire hereditateʒ niſi ſit certus qualiter ⁊ qũo ſit
inſtitutus.l.ꝙ ſi dubitet.⁊.l.ſed ſi de ſua.ff de acqui.here.
que certitudo nõ poteſt haberi niſi inſpecto tenoꝛe teſta⸗

mẽti. Rñde ꝙ ad hoc vt heres poſſit adire non requirit
dʒð certitudo pꝛocedatur ex inſpectione teſtamenti ſatis
eſt qð etiã per relationem alioꝛum habeatur:ita declarat

in. l.is poteſt.ff. eo.
TIi/ Filiuſfa.hereditatẽ ſibi delatã qrit
S 10. ſi eius noĩe geſſerit pꝛo hr̃de.h.d.
XOppo. ꝙ hereditas patri qratur ⁊ nõ filio:
vt.l. placet.ff. de acquiren. hr̃di. Solu. hic lo⸗

quitur de iure nouo. Jaco. But.

: : 2
S R

NNWEiI1 Abi pupillus eſt infans ſolus tu
R B tuit. toꝛ poteſt adire:vbi eſt maioꝛ in⸗
ꝗfante requiritur actus pupilli ⁊ tutoꝛis aucto⸗
ritas. hoc dicit.

¶Dp.ꝙ uõ ſit neceſſaria pupilli volũtas: vt.l.ſi infanti

§·fl · .e. So. ibi eſt ĩfans / hic noͤ. ¶ Itẽ op. ꝙ nõ curet᷑ ſi ſit

infans vel nõ.vt.l.pupillus.ff.de acqᷣrẽ.hr̃di.So. aut in⸗
teruenit actus pupilli/⁊ non curo ſi ſit infans vel non.
aut non interuenit:⁊ tũc curo an fuerit infans ⁊ ſufficiat
ſolus tutoꝛ.aut maioꝛ ⁊ non.⁊ ita debet intelligi hec glo.
ałs ↄtradiceret illi que eſt in.l.bonoꝛum.S. qui admi.ad
bo.poſſeſ.po.ſ Item op.ꝙ non requiratur tutoꝛis aucto⸗
ritas.vt.l.q;uis.ff.de acquiren.poſſeſ. Solu.aliud in bo⸗

noꝛũ poſſeſſione / nec ibi qꝛ lucrum ſolum affert / aliud in
hefditate vel bonoꝛum poſſeſſione:que etiam dãnum af⸗

ferunt. ¶ Item op.non ſufficiat tutoꝛis auctoꝛitas.vt.l.

cum in vno./S. tutoꝛ.ff. de appella. Solu. vt glo. Item ꝙ
non requiratur actus ⁊ volũtas pupilli:ſed ſufficiat ſola

Hr̃ditas
an poſſit
iri ſine
volũtate

ſeu actu.

voluntas.vt inſti.de heredum.qua.⁊ di ·S· fi. Sol.vt glo.
Item oppo.ꝙ non requiratur eius actus nec volũtas
vt.l.ſi pupillo.ff. de bonoꝛum poſſeſ.Solu.aut quero de
volũtate/a tunc aut pupillus eſt infans ⁊ ſolus tutoꝛ po
teſt acquirere. aut maioꝛ eſt infante.⁊ requirit᷑ etiam ac⸗
tus pupilli / et voluntas / vel voluntas ſola. Aut quero
de bonoꝛum poſſeſſione / et illam poteſt querere tutoꝛ
ſine pupillo / non pupulus ſine tutoꝛe.curatoꝛ tamen

9₰

Jure deliberani. Fo. XAX

ei non põt auctoꝛiſari:vt dicta l.cum in vna.⁊ ẽ rõ:qꝛ bo

noꝛum poſſeſſio hʒ multum facti:aut factum tutoꝛis re⸗
pꝛeſentat pupilli:vt.l.interdũ ·G.qui tutelã.ff.de fur.⁊.l.qͥ
fundum.S tutoꝛ.de vſuc.pꝛo emp.⁊ ideo ſolus tutoꝛ que⸗
rit ſiue pupillus ſit infans ſiue maioꝛ. idẽ ĩ trebellia nica
reſtitutione:vt.l.ſancimus:jad trebelł: ſecus in hr̃ditate

q hʒ multum iuris/aut quero de poſſeſſione bonoꝛum et

illã ſolus pupillus poteſt acquirere:vt.d.l.qᷓ;uis.
Ad d itio Adde ad iſtꝗ.l.que notãtur ꝑ moder.in
*l.bonoꝛum.S. qui admitti ad bonoꝛum

poſ.pñt:⁊ q̃re potiꝰ pupillꝰ põt ↄhẽdo ↄditionẽ melioꝛẽ

facere:vt.l.pupil·S.pupil.ff.de auct.tu.ſʒ adeũdo hr̃dita
tẽ ſecꝰ ꝙ nõ poſſit ſine auctoꝛitate tutoꝛis iuribꝰ vulgari
bus:vt in· S.j.inſtitu.de auctoꝛitate tutoꝛũ: vide rationẽ
per Petrum de bellapertica.Saly.per Bart. ⁊ ioã. fab.
in locis per moder.allegatis hic de quo per eundem hic
ac A in ſecunda colũna. S0
MESEHEAE IS& †seν α Solo actu quis efficitur
JFauia tua. hrs/⁊ factus hrs hr̃dita⸗
at em regnutie hig⸗ . ⸗. Cölſgut
5. Es e ad iſtã.l.ſequẽ.ꝙ conſanguineus Cõſagui⸗
Ad d itio pꝛeſumitur ſcire fctã conſanguinei pꝛo⸗ neꝰ pᷣſumi
cedit quo ad etatẽ:⁊ quo ad alia q̃ veriſimiliter ſcire de⸗ tur ſcire

bent.l.octaui.ff.vñ cogna.ſecus quo ad ea que ſunt pacti fctã cõſan

ſm Bar. Ange. ⁊ moder.hic.⁊ caue dum glo.hic dicit fal guinei.
lit in ſeruis heredibus per.l.vnicã.S.de his qui ãte aper.
tab.ſaly.⁊ do.Alex.repꝛobãt qlo.eo qꝛ.d.l.vnica.pꝛoce⸗
dit etia in his qui non ſunt ſui ptʒ:qꝛ loquitur etiã in ſuc
ceſſione mr̃is:ſed tu dic ꝙ glo.non capit ſi uos heredes ꝓ
pꝛie pꝛo ſuitate:ſed illo modo quo capit tex.hic in fl.inv.

Ad ſuos hr̃des. Tñ ad.d.l.vnicã. rũde meliꝰ qᷓ gl. ꝙ loqᷣt
i hereditate aſcendẽtiũ vł deſcẽdẽtiũ q̃ bñ traſmittit᷑ nõ

addito beneficio.l.vnice.ſed iſta lex loquitur in heredita
te trãſuerſalium. Adde bar.in.l.quicũq;.ĩ.j.coł.S.de ſer.
fu.bar.in.l.minoꝛ.xxv.annis fkde minoꝛ.
—r ereditas non adita non
VER Do niam. trãſmittitur.h.d.
W¶ Sp. de. l. pꝛoxia. S. e. So. ibi ſciẽs / hic igno
rasS. Pꝛeterea ibi agnouit ꝑ actum hic non. vł
ibi in auia pr̃na hic non.
Pz; Icet Perpetuum eſt adire⁊ ꝑpetuum re⸗
Hpudiare niſi per iudicem fuerit refre⸗
nata pria ptãs ad inſtãtiã creditoꝛis. hoc di⸗
A cit cum.l.ſi curatoꝛis.je. . HW
Mota ergo ꝙ iudex poteſt limitare tꝑs ſicut facit in. l.
ſi eo tꝑe.de remiſ.pig.⁊ ſi hs non adeat bona capientur
tãq; vacãtia cum poterit adire adhuc heres: ſed non re⸗
ſpectu creditoꝛis qui fecit ſibi ſtatui tẽpus vt.l.ij.immo
l.iij. in flff.de bo.auc.iudi.po.

Add itt 0 Adde ſm bar. poſt cy. idem bal. Ang.

aofnnes moder. determinãtes ꝙ iuri imt
ſcẽdi non pꝛeſcribitur longo tempoꝛe vt hic in gloſ. ⁊ ita
tenet communiter doc. dum volunt ꝙ longiſſimo tempo⸗
re pꝛeſcribatur:teneas contrarium pſᷣm iaſo.hic dicens ꝙ

iuri imiſcẽdi nullo tꝑe vnq; pꝛeſcribat᷑ mouet᷑ ꝑ vnũ fun

damentũ cui nõ cadit reſpoſum quo in ſimili vtitur Bar.

dum dicit non poſſe reſponderi in.I.ſi infãti·eo.nam fili
us ſuus attento iure ciuili eſt neceſſarius heres velit no⸗
lit .· S.cj. inſt. de here. quali. ⁊ dif̃ ergo attento iure ciuili nõ

poteſt queri de pꝛeſcriptione cum ſit heres:ſed iure attẽ⸗
to pꝛetoꝛiovidetur ſecus:qꝛ a iure pᷣtoꝛio hʒ bñficium ab
ſtinendi.S. ſed his permittit pᷣtoꝛ inſti.de here. qua.⁊ dif.

cum ſimi. Sed eſt aduertẽdum pm iaſo.hic ꝙ bñficiũ ab
ſtinendi datum a pꝛctoꝛe non hʒ locum niſi vbi eſt vtile ft

lio:ſed vbi poteſt ei eſſe dãnoſum ceſf at beneficium pꝛeto
ris iſtud dicit tex.in.d.l.ſi filius qui pri.ff. de vulg. ⁊ pu⸗
pil. ſed ſi poſſet pꝛeſcribi eſſet dãnoſum filio:ergo quo ad
hoc ceſſat bñficium abſtinendi datum a pꝛetoꝛe: ergo eſt
neceſſarius:ergo impoſſibile eſt ꝙ pꝛeſcribatur: idem te⸗
nuit Ang. in. l. vnica. S. qñ non pet.par.⁊ ibi do.Alexã.in
liij. col. ⁊ ſeq. ⁊ pau. de ca.in.l.fl:j de repu.here.⁊ ita eſt te
nẽdum indubitãter communem opinionem ꝙ iuri imi

ſcẽdi ẽt trigita ãnis nõ pᷣſcribat᷑timo nũqᷓ;:ad ̊ põdera

iaſ.ĩ.ij. coł. vᷣſi. h põdero ego voluiſſe ⁊c̃.
Icuratoꝛis.
Add itio Adde ĩ terminis huius tex.
eE ad inſtatiã crediteꝛum vel

iſtũ tex.ſᷣ

Suus ha⸗
bet duas
vias vt

Butrigarij Gcda pars ſup Gexto libꝛo Codicis

legatarioꝛum petentium hr̃dem ſcriptum adire heredi⸗
tatem non põt iudex ſtatuere heredi de adeunda hr̃dita⸗
te quã ſtatuatur a pꝛetoꝛe ad ſuccedendũ:⁊ per iſta dicit
ſe mille pꝛoceſſus deſtruxiſſe:ideo dicit bar.ꝙ ſi hrs ſit ð
deſcẽdentibus vel aſcendẽtibus dʒ ſtatuere anum/alijs
aũt cẽtum dies:certe ſi minus ſtatueret pꝛoceſſus eẽt nul
lus pſᷣm bar.in.l.ſi quis heres.inſtituatur.S.j.per illũ tex.
ff. de here.inſt i.⁊ in.l.ait pꝛetoꝛ.in pꝛinc.ff.de iure delib.⁊
in.l.ſi diu.ff.ex qui.cau.in poſ.ea.⁊ ſequit᷑ Ang. de are.in.
G· extraneis.inſti.de here.qua.⁊ dif.dicunt Ang.⁊ paul.
hic ꝙ pᷣ bar.eſt tex.expꝛeſſus hic.Sed tu dic ꝙ iſte tex.ni
hil facit ̊ bar.qᷓ;uis dicat iudicẽ debere ſtatuere tpᷣs mo
deratũ.nã tex.habes ad litterã in.l.j·S· fl.ff.de iure delib.
vbi dicit tex.ꝙ tpᷣs ad deliberãdũ ſtatui dʒ arbitrio iudi
cis ſicut hic:⁊ iñ dicit ibi.l.ij.que ſequitur dummodo iu⸗
dex non ſtatuat minus tẽpus centum dierum vł ano.de
, quo puncto tetigi:⁊ibi ponit do.Alex.ĩ rub.S.
de ſucceſ.edic.ſᷣm moder.hic.
– 7 te Nec inopia/nec violentia hr̃dem ex⸗
cuſat. h. d.
Ad d itio Nota ex hoc tex.cum gloſ.qꝛ licet paſſꝰ
NRWobde ſis iniuriã ab aliquo:tñ non eſt tibi lici⸗
tum iniuriã alij inferre.qð facit ad aliq̃ not.de quibus ꝑ

£
—

R& Paul. 2 Saly. hic. .
2 Enitente Delatã mihi hereditatem
7 . non põt pr̃ me iuito agno⸗
itio Adde ad iſtã.l.quicquid dicat paul.de
*ca.qꝙ pr̃ nõ põt repudiare hr̃ditatem in⸗

ſcere vel repudiare.h.d.
faãti delatã:ita determinat Ang.in.l.is qui hrs · S. fl.ff. de

acqui.here.per iſtum tex.⁊ ꝑ illum qui indiſtincte negãt

pr̃em poſſe repudiare hr̃ditatẽ delatã filio:⁊ dicit Ang.
ꝙ ita fuit de fctõ iudicatum floꝛẽtie ⁊ obtẽtum per bal.⁊

ISte illã deciſionem ſequuntur imo.⁊ do.Alex.ibi quã be⸗

ne no.pꝛo ãpliatione huiꝰ tex.nec ob.arg.in contrariũ fa
ctũ ꝑ regulã.lis poteſt:qꝛ reſpondet ꝙ pꝛocedit in his qͥ
NM ſuo nomine poſſunt adire:ſecus ſi nomine alie
no pꝛobat tex.ĩ.l.tutoꝛ.ff.de bono.poſſeſ.

. Ex tex.¶ Bonoꝛuz poſſeſſio⸗
Bvb erem.nem i hr̃ditatem: vel aliter

um Suus heres hʒ dnas vias:vnam
de iure ciuili: aliã de iure pᷣtoꝛio
et vñ li.⁊ poteſt vna repudiata per aliã venire

KW☚ hoc dicit.

¶ Op.ꝙ repudiata vna via non poſſit alia venire: vt.S.

poſſit he⸗ qn nõ pe.par.l.vnica.So.ibiloquitur in emãcipato qui
reditatem hʒ ſolũ vnã viã:⁊ ideo ſi omittit illã non põt venire ex a⸗

adire.

Emanci⸗ poſſunt aliã aſſumere.i¶ Sʒ an ſubſtitutus excludat eos:

lia. Sed hic loquitur ĩ vno qui duas hʒ:⁊ ideo vna repu⸗
diata remanet alia.¶ Itẽ op.ꝙ non poſſit repudiata ſuc⸗

ceſſione ex teſtõ venire ab inteſtato:vt.l.iij.So.dicit glo.
ꝙ ibi hẽbat ſubſtitutum / hic nõ:qð eſt falſum:qꝛ ſi hẽret

ſubſtitutum:ergo loquitur in ſucceſſione ex teſtõ: at tunc

non ẽ dr̃ia inter ſuum ⁊ emãcipatum:vt.l.ſi poſt moꝛtem

ff.ð Z ta.nã quilʒ hʒ duas vias:vnã de iure ciuili / aliã de
iure pᷣtoꝛio:nec eſt ꝓᷣum ꝙ ſi hẽret ſubſtitutum excludere
tur:qꝛ lex ↄꝛia loquitur qñ hẽbat vnã viã ex teſtõ /⁊ vult
ab inteſtato venire qð non pᷣt.Sʒ ſi omiſſa vna via ex te⸗
ſtamẽto velitvti alia ex teſtõ etiã põt:vt ſi repudiauit de
iure ciuili adire ⁊ petit ſᷣm ta.⁊ excludet ſubſtitutũ:aut er
go loquimur in ſucceſſione ex teſtamẽto/ ⁊ dico ꝙ nõ eſt
dria inter ſuum ⁊ emãcipatum:qꝛ quilibet hʒ duas vias
vnã de iure ciuili:aliã de iure pꝛetoꝛio ⁊ vna repudiata

patus an ⁊ dic ꝙ ſi vnã viã ex teſtamẽto omittunt/⁊ aliã etiã ex te
poſſit ex ſtamẽto accipiũt ⁊ poſſunt.⁊ ſubſtitutum excludunt:ſi au
cludereve tem vnã ex teſtõ omittunt/⁊ aliã ab inteſtato volunt non

niẽtes ab poſſunt/immo ſubſtitutus admittitur:vt.l.quãdiu. ff. de
inteſtato. acquir.hr̃di.⁊.lʒ.iij.S.de impu.⁊ alijs ſubſti.Si aũt loqui⸗

mur in ſucceſſione ab inteſtato/tunc loquitur hec lex.nã
ſuus hʒ duas vias/⁊ ideo vna omiſſa hʒ aliã:vt hic/emã
cipatus hʒ vnã tm/⁊ ideo illa omiſſa nullã hʒ vt.l.vnica.
2quaho nonpe decs. b. ſige
NLʒ hr̃s bona nõ poſſideat non
ſoꝛoꝛi. Xänibisce h b.
Ad DdD iti 0 Adde in iſta.l.que vult cy.in.l.ea lege.ẽ
₰△

de cõdictiõe ob cãm.vbi dicit ꝙ conſue
tudo vt moꝛtuus ſeſiat viuum troſfert poſſeſſionẽ abſq;

traduione ꝙ eſt tñ q.l.cum heredes.in pꝛinc. ff. de acqui.
poſſe.⁊ in.l.pꝛima·S.ſceuola.ff.ſi qͥs teſtõ.liber eẽ ius fue⸗
rit vt hic ꝑ moder.in vᷣſie. Limita tñ ꝙ dicit ⁊c. Verũtñ
no.perpetuo ꝙ conſuetudo gñalis frãcie vt moꝛtuus ſeſi
at viuum/⁊ ꝑ conſequẽs vt poſſeſſio ficta trãſeat in here⸗

dem pꝛeſumptum iſtud pꝛocedit niſi moꝛtuo defũcto poſ

ſeſſio fuerit ab alio compꝛehenſa:qꝛ tunc illa actualis ap
pꝛehenſio impedit fictã poſſeſſionem ad pꝛedicta conſue
tudinẽ frãcie introductã ſᷣm raph.in.l.pompo .S. queſitũ
per illum tex.ff. de acqui.poſſeſ.ꝙ reputat valde notãduʒ
Alex.lʒ non firmet in.d.l.cum hrdes. finaliter tñ iſtud te

net ⁊ firmat in cõſulẽdo.idem Alcx.ↄci.lxxxiij.in.ij. vol.

in.ij. coł.⁊ dicit iaſõ may.hic ſe habuiſſe iſtud de facto: ⁊
ꝓ hoc allegat gl.oꝛdi.quã nullus doctoꝛum allegauit ad

hoc in.l.cum miles. in pꝛinc.in glo.mag.ad ft.ff. ex quibꝰ

cau. maioꝛes.qð eſt valde notadum pᷣm moder. hic. Li⸗
mita ſecundo ꝙ virtute ſupꝛadicte conſuetudinis fracie

non poſſet hr̃s intentare remedium recuperãde poſ.nõ

ſi aliquis vere habuiſſet poſ.poſſet tãq; ſpoliatꝰ eꝗ repa⸗
rare ⁊ añ omnia deberet reſtitui /certe ſi vigoꝛe ſupꝛadi⸗
cte conſuetudinis heres intentaret remedium recuperã⸗
de male ageret ⁊ deberet ſuccumbere:ita dicit bal. in auf᷑.
defuncto in.iij.qad tertu.⁊ in ſimili bal.in.l.j.ad fij. de

Appel.io.fab.in.S.fin.inſti.de here.qua.⁊ dif.⁊ in ſpẽ cõ⸗

ſuluit do. Alex.in conci.xxxvij.incipi.in caſu mota ꝑ An
ge. ſimonis in. iij. coł.in.j.vol.⁊ in pꝛealleg.conci.lxxxiij.
in.ij.vol.in.vij.coł. Limita tertio pꝛincipaliter ilind qð
dixi de poſ.que non continuatur in heredem niſi ſequu⸗
ta appꝛehenſione vt non habeat locum in bonis feudali⸗
bus quoꝛum poſſeſſio ſine appꝛehenſione trãſit ad filium
ita ſing.dicit bal.in l.cum antiquioꝛibus in.vj.coł.inxᷣſi.
x·jeo.Tu tamẽ vide in hoc bal.qui videtur reſpagari ⁊
foꝛte melius in.c.j.in vlt.coł.in ti.an mutus vel imperfe⸗
ctus in vſibus feudoꝛum.

In acquiſitio⸗
Bun eſt d ubium. 5aiin in⸗
— ſpicitur tp̃ᷣs aditionis: inlegato tẽpus ceſſio⸗
nis:in ſtipulatione tempus concepte ſtipulationis.hoc
dicit tex. ⁊ glo. 8
¶ Op.ꝙ inſpiciatur tempus ceſſionis:vt.l.qui legata.ff.
de regu.iur.So.vt glo.⁊ eſt rõ:qꝛ in conditionali ſtipula

tione ſtatim eſt queſita quedã ſpes trãſmiſſibilis ad here

des:ergo ad pr̃em vt colligitur ex.l.ſivxoꝛem.de cond.

inſer. In legato añq; cedat:vt qꝛ eſt cõditionalis nõ trãſ

mittitur ad hr̃dem:ergo nec ad pr̃em:ſʒ qñ ceſſit ſic/a ſic
tpᷣs ceſſionis inſpicitur. Sed in hr̃ditate non ẽ aliqᷓ ſpes
traſmiſſibilis añ aditionem:qꝛ hr̃ditas nõ adita nõ traſ⸗
mittit᷑:? ideo tpᷣs aditionis i picitur. liamre
MENV p Op.ꝙ quis cõpellatur eme
4 S Ec emere. re:vt.l.iułS.idem iuł.So.
Nvt glo.¶ Item op.ꝙ quis donationẽ nõ cogat
. reciꝑe vt. I. ſoluẽdo.ff. de nego.geſt.Sol.vt.gl.
Item oppo.ꝙ hr̃ditatem quis cogatur adire:vt.l.ille
à quo.S·tempeſtiuum.ff.ad trebeł.So.vt glo.
Add itio KRegula huius.l.fallit in aliquibus caſi⸗
bus poſitis in glo.⁊ plenius ꝑ guił.⁊ al
be.hic.quoſdã alios caſus no.bar.in.l.fl :j.de fideicõ.lib.
bal.⁊ Ang.in.l.ſi pendentes .S.ſi quid cloacarij.ff.de vſu
fru.Et vltra fallẽtias traditas ĩ his locis adde ꝙ etiam
fallit tpe chariſtie:quo tꝑe nobilis hñs ãnonã poteſt cõ⸗
pelli inuitus ad vendendum ⁊ vtilioꝛi pꝛecio vt ꝑ bar.in
l.ꝗnona.ff.de exoꝛ.cri.⁊ in.l.j.S.cura carnis.ff.de offi pꝛe
fec.vꝛ.cy.⁊ bal.in.l.j.de epi.audi.Secundo fallit fauoꝛe
religionis q teſtatoꝛ mãdat conſtitui eccleſiã in loco qͥ
eſt communis cum alio. Mã cogitur ſocius inuitus ven⸗
dere ꝑtem ſuã vt eccleſia cõſtruat᷑.l.fl.S.j.quã ad hoc ibi
no.bal.j.de cõi ſer.ma.facit.ff.ſi quis ſepulchꝛũ.vbi alius
ſimilis caſus.ff. de reli.⁊ ſũ.fu.vide alias ſex limitatioes
ad iſtã.l.vt hic ꝑ moder. ”
ctoꝛitate pr̃is:adit cũ aucto⸗
RX ritate tutoꝛis / ⁊ aditã hr̃ditatẽ trãſmittit ad h
dẽ non aditã trãſmittit ad pr̃em nõ ad aliũ h.d. Hiuide
in duas ꝑtes:qꝛ ĩ pꝛima loquit᷑ in infãte.In ſecũda loqᷣ

in maioꝛe infante. Secunda pars incipit in vᷣjſic.ſinautt.

Inkzo gi
¶NMora ꝙ dicitur infans vſq; ad.vij.annos.pubes dici dicat aͤs.

Item pꝛima diuiditur in duas:qꝛ in pꝛima hẽbat pr̃em:
in ſecunda non. Secunda pars incipit in vſi.pente vero.

No⸗ delue

urmaſe
denup.
rantie
Etinter⸗
ſpuoln
ſondiel
gotite
cto non

Oet
an
ſi geib
nono
nhire
ſtdelata
Cſtadii
Aapatre
ltatalite
ſtſedint
is de c
lp eins
jrhiatt
lreniten
cr!
hfauen
ſfunoſue

unnitar vt
if andemg
(diwlcumi
li tunctute
rarto:aun

deadm
Tcircahe
tris tran
mittiteyt
femtrar
al matre
beris ſut
gehogie
d motre
hoeſenrtt
umaſcend
ſtadheree
nmncetto
heresfen,
Fiſmnirite
Piſcegteri
laseral er
tranſniten
ſatusder
sfliſo
nnhebſte
Ptetigtra
Uttethfag
Anffbos,
iflii⸗
Ccſtninn

ddi
laqvenon

b hupilt
ennenan

i nactione

i Whicin

N

☛ =
☛ =

De Jure deliberandi.

nint tur maſculus vſq; ad. xiiij. ⁊ femina quceſt. xij. vt inſtit. in verſi.ſciens ⁊ ibi Bar.⁊ alij ad hoc no.tñlʒ Raph.fui.
nni ä
WNN 8s pubertati:qꝛ c nec 8 Pe,
N eſt inter infantiã ⁊ pubertatem ⁊ diuidimꝰ ꝑ medium 2 4 SSõ B m an tiquio 2 1 us liberati
l gficonn ſipupillus excedit mediuʒ dicitur pꝛoximus pubertati d onis traſit ad quẽcũq; heredẽ ⁊ a quocũq; he⸗
utarlo non dicitur pꝛoximus infantie ar.l.ij · S eſtatem. ff. de a. ta rede.h. d. ¶ Ad euidęetia eſt ſciendũ ꝙ eſt ius Jus deli⸗
R ſcrdnt quoti.⁊ eſti.⁊ pꝛodeſt hoc ſcire:qꝛ pꝛoximus ĩfãtie de de deliberandi ⁊ iſtud ſi datur a lege vel pᷣncipe eſt annus ſi berandi?
WNE licto non tenctur pꝛoximus pubertati: ſic de omni exce⸗ a iudite eſt ſex mẽſiũ ¶ It eſt ius adeũdix hoc eſt. xxx. adeundi
ſeſctie pto delicto carnis. “” an. niſi fuerit tpᷣs limitatũ vt.S.c.l.ſi curatoꝛis.⁊ H̊ ius ad quod ſit.
Hinffit ¶ Op. etiã ꝙ ſi fuerit maioꝛ infante pariter poſſit adire: cundi non tranſmittitur ad heredẽ heredis. Sed ius de
tutinnie yt.l.cum non ſolum.S.vbi aũt.j.de bo.que li.So.iilla ᷑m liberandi bene tranſmittitur: qꝛ dilatio legalis dʒ eſſe ſi⸗
bifuldeirn iſta: qꝛ ibi exponit᷑ puerilis.i.infantilis.¶ Iteʒ op. ꝙ iure ne damno: vt. l. ij. S. in omnibus. ff. de iudi. ⁊ olim ſolis fi⸗
umelg ti patro.non capiat pr: ſj hr̃ditario iure:vt in aut᷑.de hr̃di⸗ lijs competebat ius deliberãdi: hodie etiã extraneis.at⸗
Salfficgt ta. ab inteſt. So.hec coꝛrigitur.i¶ Irem op.ꝙ puberi non tendetñ ꝙ ille dicitur deliberare qui ſcit hr̃ditatẽ ſibi de
WN ſit delata hr̃ditas /ſicut nec furioſo:ergo non poteſt adi⸗ latam ⁊ põt adire.Si autẽ ignoꝛat ſibi delatã vel ſcit:ſed
ſuenenns fi ri:vt.l.j.ff.de bo.po.ĩfan.fu.So.hic eſt delata infanti:ita adire nõ põt:vt qꝛ eſt inſtitutus ꝓ parte ⁊ non ſunt gper⸗
belheilegfii ꝙpᷣt adiri: ⁊ q̃ſita eiꝰnoĩe trãſmittit᷑ ⁊ nõ adita trãſmitti te tabule iure veteri non dr deliberare:⁊ ideo nil trãſmit
Pblneimn ad patreʒ:vt hic:ſed in gꝛio loquitur in furioſo cui eſt de tit. Sed et hec ſunt cõta in fflijs:ſed in filijs hoc plus eſt
ſinſrſ lata taliter vt poſſit adiri:non tñ etiam aditam tranſmit qꝛ licʒ repudiauerint hr̃ditatem adhuc poſſunt adire qð
tkunnapg, tit:ſed in furoꝛe deceſſit:vt in contrario:vt.l.penul.S. ta⸗ non eſt in extraneis. Itẽ non aditã trãſmittũt ad inferio
ladeetbline li. S. de cura.furio.⁊.l.lucius·S.bonoꝛum.ſff. de le.ij.j JIktẽ res quod non faciunt extranei.
WS op eius eſt velle cuius eſt nolle:vt.l.eius.de reg.iu. Seld¶ Ex text ab huius beneficio ſ deliberationis.
utdkeſe pr hr̃ditatem filio delatam non poteſt repudiare:vt. S. e. ¶O.· ꝙ tps deliberadi ſit perpetuũ.vt..l.lʒ. So ibi lo
ennaſtmnge l. renitente: ergo nec eius nomine adire. So. vt gl. ¶ Jtẽ quit in tpe aditionis hic deliberationis. Sʒ ſi currit tpᷣs
Aegantſmn op. ꝙ pr̃ non poſſit filio auctoꝛiſari vt ſe obliget qð eſt ſi deliberationis nõne expirat tps aditionis.Rñdeo ſic ſʒ
inepainſutg hrqit atem appꝛehẽdit: vñ videtur inſti. de inutili ſtibu. placẽ.⁊ male.nam tpᷣs deliberationis nõ currit ignoꝛãti
areten iſic⸗ S. lurioſus. So. vt glo.¶ Item op.ꝙ ad pr̃em non tranſ-⸗ nec ci qui adire nõ põt ⁊ t̃ᷣs deliberandi trãſinittitur ad
nindmim Tutoꝛ an mittat / vt. l. ij. ad oꝛft. So. ibi non erat infans. ¶Ad ſe⸗ hrdẽ: ts adeũdi nõ/ niſi mediate iure deliberadi.¶ Itẽ
onetriſtulſin poſſit hf⸗ cundam ꝑtem op.ꝙ tutoꝛ non poſſit adire pupilli nomie: op.ꝙ minus tps ei det.vt.S. eo.l.ſi curatoꝛis.So. ibi ſpã
siind ditatéadi vt. I. cum in vna. . tutoꝛ ff. de appel. So. aut eſt impyubes le qñ iudex ex cã tp̃ᷣs abbꝛeuiat qð intellige. vt ibi dixi.
idenn ejen e pupilli ⁊ tunc tutoꝛ ei querit infanti:vt hic non curatoꝛ:vt in c?ꝰ Itẽ op.ꝙ aliud tp̃ᷣs detur heredi qᷓ; qð ſupercrat defun
nunninmn noie. trxrario: aut eſt pubes: T ei querit curatoꝛ: vt.l. cum queda. cto. vt.lſi vnus · ſi pendẽ. appel. moꝛs interuenerit. So.
N S. de admi.tu. ¶ Mõ queroq̃re ad mr̃em non tranſmittat ibiloqᷣt ð tꝑe appellatiõis.¶ Itẽ op ꝙ ius deliberadi trã
Puin T¶ circa hoc eſt ſciendum ꝙ aut loquimur de hr̃ditate pa-⸗ ſcat ad hrdes. vt.S. e.l. qm. So. ibi vt gl. aut & hfs ñ deli⸗
ehitti tris tran ſinittenda ad inferioꝛes:⁊ non eſt dubiũ ꝙ tranſ berat: vt qꝛ ioꝛat ſibi delatã vlł adire ñ pᷣt ⁊ nil traſmittit
eggtoti i mittit: vt · . de his qui añ ap.ta.aut queris an ad ſuperio⸗ ad ſuũ hr̃dẽvt h. aut deliberat: ⁊ tũc aut ẽ ifra tps delibe
ann rem tranſinittit: certe ſic ad pr̃em iure pr̃no. Sed nunqd rãdi:⁊ trãſmittit᷑ id qð ſibi ſi upeſt: aut eſt elapſu tpᷣs deli
Kpplletgne ad matrẽ iure materno:dicunt quidã ꝙ non.ſi frater pu⸗ berandi:⁊ tunc adhuc poteſt adire ⁊ ſi non adit nil tranſ
rl it n beris ſupꝑeſt: ałs ſic. per.l.ij·S. ſed ⁊ ſi quis.ff.ad tertul.ſʒ mittit. Sed an ad matrem tranſmittit ius deliberandi⸗
rluſ qꝛ hodie ſunt exequata iura pr̃is ⁊ mr̃is.ideo videtur ꝙ ccerte non: quia deliberare non poteſt cum ſit impubes:
ondttionlfi ad matrẽ traſeat iure mr̃no:⁊ hec eſt cõmunis opinio. ſed hĩditatẽ tranſmittit iure materno vt dixi. Sed tamẽ
niſblsil hoc ſentit gloſ.in.l.ij. ad oꝛfi.ĩmo ibi tenet gloſꝙ ad ali;: aliud remediũ poſſet hr̃e mater.nam cum filiꝰ eo momẽ⸗
Etoren ſdent um aſcendentem trãſit: licet ſit de hoc q̃ttio. Sed an trãa⸗ to quo moꝛitur ledat᷑:qꝛ non tranſmittit /lʒ añ nõ erat le
Aitiong oni ſit ad heredes extrancos. Rñdeo.aut hr̃ditas erat pf na ſus:qꝛ habebat ius adeundiideo de equitate bñſiciũ re⸗
giceſtſi⸗ ⁊ tunc eſt opinio:qꝛ vltramõtani dicunt ꝙ cum filius ſit ſtitutionis tranſit ad eam ꝑ.l.j.S.de reſti.mili. Nec ob.l.
enonelidt heres rea noĩe niſi vtatur beneſicio pᷣtoꝛis: ideo ad o'ss ſiiĩfanti. que dicit hereditatẽ ad ulos peruenire ad quos
nogdita no⸗ trãſmittit glo.⁊ doc.tenent ꝙ ſit heres tm noĩe niſi ſe im perueniſſet ſi hr̃ditas pupillo delata non fuii et:qꝛ verũ
. miſceat:⁊ ideo ad extraneos non trãſmittit.ſi autẽ hr̃di eſt de rigoꝛe de eqᷣtate tñ matri dabit᷑ reſtitutio vt dixi.
S cöpelune tas erat extranei ⁊ non patris ſᷣm oẽs ad extraneos non Ad Dd it . 0 Adde ꝙ quattuoꝛ requirũtur anteq; ha
Hicen 9, tranſmittit.¶ Modo pone ſtatuto cauetur ꝙ ſi filius inte X beat locũ diſpoſitio huiꝰlegis. Pꝛimo
natione ic ſtatus decedat q poꝛtionis que deferetur mẽi per.l.ðᷣ bo eſt ꝙ hr̃ditas ſit alicui delata vt hic in tex. de qͥ vide bar.
o get a ms filij ſolum mĩ hẽat vſumfructum:afres filij pꝛopꝛie: in.l.ventre.ff. de acqui. here.in.ij.col.Secũdo requiritur
Gtur gdienl tatem / qð erit de hr̃ditate filio delata quã non adimit an iſte cui delata eſt hr̃ditas ſciat eã eſſe ſibi delatã vt hic
o. mẽt hẽbit eam pleno iure:qð videt᷑:qꝛ ſi diceremus ꝙ pꝛo in iſto tex. ĩ verbo ſciens ⁊c̃.circa quod vide moger.hic.
itindicthtec pꝛietas tranſeat ad fres filij: ergo ſequitur ꝙ filius tranſ· Tertio ꝙ heres nõ adiuerit hr̃ditatẽ nec repudiauerit.
Nenisgenki mittet hr̃ditatem non aditã non ſolum pr vel mi / ſed eti Quarto ꝙ heres deceſſerit iĩfra ãnũ ad deliberadũ ⁊ cir⸗
lſiſdertctt am ffibus/qð eſt abſurdum. Oꝛeterea ſtatutũ loquitur ĩ ca iſta legẽ videas Ange mirabiliter declarãtẽ ⁊ limitã⸗
conerifet bonis filij ⁊ ſibi q̃ſitj at hic non erãt queſita filio:ſʒ tan; tam in.l.qui ſe patris.S.vnde liberi.⁊ hic per moder.ĩ.ij.
ſocsddegtin queſita impꝛopꝛie: ⁊ ideo videtur ꝙ mĩ totum debeat ha col in fl. x in tertia col.in pꝛin.
sigli eiit bere: lʒ alij dicerent contra:⁊ de hoc fuit magna queſtio n Bid am elo gio In duabus inſti⸗
incontomt hic. ¶ Wodo querit glo.que eſt rõ ꝙ in · S. ſi verobrditas SEE Diedd tutionibus ex eo
amnsfebfig nõ adita non traſit ad hrdes pupilli ſicut in pꝛecedenti )AAaẽ teſtamẽto non licet vnam hr̃e aliam repu⸗
ofül fuu caſu tranſit ad pr̃em/x aſſignat vnam rõnem que non vi⸗ NR Idiare: nec in inſtitutione ⁊ ſubſtitutione lʒ vnã
lachiin l detur bona:qꝛ ſicut culpa tutoꝛis hr̃des pupilli ei impu⸗ hjfe ⁊ aliꝗ repudiare.¶ Diuide ĩtres ꝑtes: qꝛ ĩ pꝛima foꝛ
s nninen tant ð ipſum agendo ita pr̃ ſuam pꝛopꝛiam debẽt ſibiim mat vnã qſtionẽ. In ſcõᷣa aliam. In tertia ſoluit vtrãq;.
ſ i Art putare compenſando:⁊ ideo puto ꝙ ſit fauoꝛ patris ⁊ pii Scða pars incipit ibi ſimiliq; modo. Tertia ibi vtrãq;.
Kininen uileg ium ei conceſſum. Blo. eſt multũ intricata:qꝛ miſcet duo cõtraria ſimul q̃
serltnm? Add itio Adde ꝙ iſta lex eſt valde ſingu.⁊ non hʒ nil habent cõe:nam vnum reſpicit pᷣmam partẽ/aliud ſe⸗
laol concoꝛdãtem in iure/a ponit quinq; no. cũdam. Ad hmam ergo partem oppono ſeparatim ꝙ
Erkilmtidt ua que non erant/nec iure.ffoꝛum.nec codicis:⁊ inter ce. vbi ſũt due ſubſtitutiões liceat vnam hre t aliã repudia Subſtitu⸗

zadtail, tera pupillus carens tutoꝛe poteſt per hanc.l.adire here re.vt.l.ſi tu ex ꝑte·S.fi.ff.de acqui.hered. Sol. hic loquit tioes ſifue

rinnn Nupillꝰ ditatem auctoꝛitate iudicis ſupplentis defectum tutoꝛis in pluribꝰ inſtitutionibus delatis ſm idẽ ts: ? ideovnã rit due an
e cares tu⸗ imn aditione hr̃ditatis q eſt ſingu. m Saly. hic: 2 dicunt adeundo videoꝛ aliam adire: ⁊ repudiãdovnã videoꝛ ali cogat᷑ qs
nei loꝛc poͤt ſalp hic in fi. ¶ Pau. de caſtro in vltim. no. ꝙ quando iu⸗ am repudiarc. Sed in cõtrario fuit vna dclata pure/alia vna bre æ
te⸗ hr̃ditateʒ dex ſupplet defectum tutoꝛis dʒ facere expꝛeſſe ſcribere ſub ↄditiõe:⁊ dicit glo.ꝙ idẽ ſi ſüt delate ꝑ filiũ ⁊ ſeruuʒ aliã repu⸗
bt nſici⸗ adire iudi in actis.qꝛ iudex ſciens talem pupillum non habere tuto qõ nõ placet qꝛ tũc reqreret᷑ noua aditio. Vel dic etiã ꝙ diare.
inhi cis aucto⸗ rem: als actus nõ valeret ſicut requiritur ꝙ expꝛimat q hic põt loq qũ vna pure ⁊ alia ſub ↄditiõe defert᷑:⁊tũcdic
cen ritate. ſupplet in agnitione bono.poſ.vt dicit tex.in.d.l.onoꝛꝝ.k. aut volo adire vnã t cõpelloꝛ hre aliã vt hic:aut repu⸗

Butrigarij Gcda pars ſuꝑ Bexto libꝛo Codicis

Ad d iti 0 Adde dum dicitur in tex. ꝙ inſtitutus i

dio vnã ⁊ tũc ĩ euẽtũ ↄditiõis poſſũ adire aliãvt in ðꝛio
ita tñ ꝙꝙ pᷣma redit ad me iure accreſcẽdi:⁊ ita vtramq;
Inſtitutꝰ habco.i¶ Item op.ꝙ ſi vnã adeã non cõpellar aliam adi⸗
Idiuerſis re:vt.l.cũ hr̃ditatem.ff.de acqͥ.hr̃di.So.ibi loquit᷑ in he⸗
tibꝰ eiuſ⸗ reditatibꝰ quare vna eſt delata iure her̃ditario/alia iure
ẽ hr̃dita accreſcẽdi: quo caſu non cõpelloꝛ aliã accipere:ſed bene
tis ſi vnã cõpelli poſſum pꝛima dimittere niſi ſecũdã habeã.¶ Itẽ
ꝑtẽ acce⸗ op ꝙ ſolam partẽ meã poſſim retinere:vt.l:.ſi minoꝛ.ff.de
ptat: an acqui hr̃di.So.tres ſunt caſus in iure accreſcẽdi:qꝛ aut
poſſit aliã in tpᷣe quo adiui partẽ meã coheres repudiauerat ſuam/
repudiare ⁊ tũc cõpelloꝛ habere totũ:vt.l.ſi ſolus.ff.de acqui.here.
ne inueniat᷑ defunctus pꝛo parte teſtatꝰ/⁊ ꝓ parte ĩteſta⸗
tus. aut nec adiuerat nec repudiauerat:⁊x tũc non cõpel⸗
loꝛ aliã partẽ habere:verũ poſſum cõpelli meã partẽ re⸗
pudiare / niſi totum recipia / niſi creditoꝛes eſſent cõtenti
oꝛtione mea tm: vt dic.l. cum hr̃ditate.ff. de acq. her̃dt.
Aur tẽpoꝛe quo adiui adiuerat coheres:⁊ tunc licet bũſi
cio reſtitutiòis abſtineat coheres/tñ remanet noĩe hrs:
ideo meã tantũ partem retineo /nec erit defunctus ꝓ ꝑte
teſtatus ⁊ pꝛo ꝑte inteſtatꝰ:vt dic.l.ſi minoꝛ. Modo di⸗
xi ꝙ ſi repudiã puram ꝙ poſſum in euentum conditionis
habere aliã/a repudiata redit ad me: qꝛ non directo ſed
per ius accreſcẽdi venit ad me.Et pꝛo expeditione huiꝰ
ꝑtis pꝛemitto ꝙ hec ſunt paria her̃d tates mihi delatas
ambas pure:velvna pure/alia ſub cõditione:⁊ in cõditio
nali nõ habeo coheredem vel ſubſtitutũ:nam tũc ſi adeo
purã ↄpelloꝛ habere cõditionalẽ ſiue extet cõditio/⁊ tũc
ex inſtitutione ſiue deficiat/⁊ tunc iure accreſcendi:dic
ergo ſic ꝙ aut ambe poꝛtiones ſunt mihi delate ex inſti⸗
tutionibus puris vel ex vna pura ⁊ alia ſubcõditionali/⁊
in cõditionali nõ habeo coher̃dem vel ſubſtitutũ /⁊ tunc
ſemꝑ adeundo vnã /videoꝛ adire aliam. Aut extabit cõ⸗
ditio ⁊ habebo ex inſtitutione:aut deficiet ⁊ habebo per
ius accreſcẽdi.aut vna eſt pura/alia eſt cõditionalis:ſcd
in cõditionali habeo coheredem vel ſubſtitutũ:tunc aut
adeo purã ⁊ cogoꝛ adire cõditionalẽ.aut repudio purã/
⁊ tunc nõ cõpelloꝛ repudiare cõditionalẽ.ſi tamen ipſam
adeo pꝛima repudiata redit ad me per ius accreſcendi:
vt dicta.l.ſi tu ex parte.aut vna inſtitutio mihi defertur
ex inſtitutiõe/⁊ alia ex iure accreſcẽdi:⁊ ſunt tres caſus.
qꝛ aut tẽpoꝛe quo adiui partem meã coheres repudiaue
rat ſuam/⁊ cõpelloꝛ habere totum:vt dicta.l ſi ſolus.Aut
non adierat nec repudiauerat/⁊ tunc eſt in electione cre⸗
ditoꝛũ eſſe contẽtos mea parte vel me repudiare partem
meã niſi totum adeam:vt dic.l.cum hr̃ditate.Aut adiuc⸗
rat ⁊ tunc ſolam meã partẽ poſſum retinere: vt dicta.l.ſi
minoꝛ.⁊ hec vera ſiue per me ſiue per filium vel ſeruũ mi
chi ſint delate.Saluo ꝙ quãdo per me accreſcit mihi ipᷣo
iure quãdo per ſeruũ eſt opus noua aditione:vt dic.l.cũ
hereditate.¶ Modo venio ad ſecundam partẽ:⁊ opp.ꝙ
poſſim repudiare delatã ex inſtitutione ⁊ habere delatã
ex ſubſtitutiõe:vt.l.queſitũ.ff.de acqui.hr̃di.Sol.vt glo.
Et plenius dic ꝙ aut ſubſtitutus adit paternam ⁊ cogi⸗
tur habere pupillarem vt hic.aut repudiauit paternam/
⁊ tunc aut pupillus adiuerat bona patris/⁊ tũc cum ſint
cõmixta non poteſt quedam habere ⁊ quedam nõ niſi ſit
filius teſtatoꝛis qui eſt ſubſtitutus:quia tunc poſſet im⸗
petrare ſeparationem bonoꝛum: vt.i.ſi filius.ff. de vul⸗
gari ⁊ pupillari. Aut non eſt facta cõmixtio.quia pupil⸗
lus non adiuit paterna /⁊ tunc aut eſt pupillus heres ⁊
ſolus ⁊ tunc pupillarem habere poſſum paterna repu⸗
diata:nam exiſtentia ſui heredis confirmat tabulas pu⸗
pillares cum teſtatoꝛ de lege confiderit: vt.l.iulia.de ac⸗
quiren.heredi. Aut pupillus eſt heres cum alio/⁊ tunc
qut nullus adiuit ⁊ non valent tabule pupilares /nec bo⸗
na pupilli poſſunt appꝛehendi: vt.l.ij.ff.de vulgar.⁊ pu⸗
pillari.⁊ eſt ratio quia teſtatoꝛ non fuit confiſus de lege:
ſed de coherede.⁊ hec eſt veritas de illa queſtiõe an exi⸗
ſtentia ſui heredis confirmet tabulas pupillares: quia
confirmat cum ſolus filius eſt inſtitutus.aut coheres
adiuit/⁊ tunc valent tabule pupillares / ⁊ poſſunt eius
bona haberi:vt.l.in omnibus.ff.de vulga.⁊ pupilla.⁊.l.
apud iulia.⁊ hec in her̃ditatibus in pluribus legatis.dic
vt glo.qꝛ aut ſunt plura legata ⁊ põt vnũ acceptari /⁊ ali
ud repudiari:aut eſt vnũ legatũ ↄtinẽs plura nõ poſſum
vnũ accipere/⁊ aliud repudiare.licet heres meus poſſit.
vt.l.neminẽ.ff. de leg.iij.⁊.l.ſi ex duobus.⁊.l.grege.cum
ſimilibus. Jaco. But.

diuerſis partibus eiuſdem hr̃ditatꝭ nõ
poteſt vnam ꝑtem acceꝑtare ⁊ aliã repudiare:immo vna
acceptata:alie ſibi ĩuito accreſcunt.Et dic ſᷣm baid.in.j.
coł.hic ⁊ pau.de ca.in.j.coł.hic.Adde aliã rõnem quã aſ
ſignat bar.in.l.j.ff.de acqui.here.pꝛopter vnitatem hr̃di
tatis que cenſetur indiuidua:qꝛ.l.hʒ pꝛo abſurdo ꝙ pſo⸗
na defuncti repꝛeſẽtata ꝑ hr̃dem in aut᷑.de iureiur.a mo.
pꝛeſti.in pꝛinc.glo.in.l.cum a mr̃e.S.de rei vendi.repᷣſen⸗
tetur in parte:⁊ in parte non: ⁊ idem in effectu vult dice⸗
re bal.hic in.j.coł.circa finem dum dicit ꝙ pꝛima deciſio
tex.pꝛocedit rõne indiuidue confirmationis teſtamenti/
⁊ rõne indiuiſibilis acquiſitionis. Limita tñ iſtũ text.vt.
S.pꝛetactum eſt.pꝛimo vt pꝛocedet qñ aditio vnius par⸗
tis ſit ſimpliciter:ſecus autem ſi quis adiret ꝑtem hr̃di⸗
tatis cum expꝛeſſa pꝛoteſtatione ꝙ nullomodovult als ſi
bi accreſcere.MHã illa aditio eſſet in totum nulla vt decla
rat bar.in.lłj.ff.de acqui.here.⁊ ibidem ꝑ Ang.imo.⁊ mo
der.⁊ per lud.ro.in.l.vnica.in.xij.col S.qñ nõ pe.par.Se
cundo limita iſtam. l.non pꝛocedere in caſu contrario:qꝛ
licet inſtitutus in pluribus ꝑtibus hr̃ditatis: vnam ſim⸗
pliciter acceptãdo intelligatur omnes acceptare: vt per
hunc tex.ccontra tñ vnam repudiando nõ intelligitur a⸗
lias repudiare:ita tenet gl.in.l.ij.ff.de acqui.hr̃d.a ratio
diuerſitatis eſt duplex. Dn qꝛ aditio eſt fanoꝛabilis
repudiatio autem non. Secũda ⁊ melioꝛ ratio eſt: qꝛ adi
tio eſt habitus qui bene recipit incrementum: ſ repudia
tio eſt pꝛiuatio ſᷣm bar.in.l.j.ff.de acquir.heredit.⁊ hic in

j.coł.circa finem.

Dryr Iinisig Slo. colligit argumẽ
m aliquis. nirbun⸗
V non pꝛobentur ꝑ inſtrumenta dicentia actuʒ
☚ eEin tali villa talis plebatus:qð eſt veꝝ inter ali⸗
os:ſed inter contrahentes pꝛobat qð dicvt dixiin.lopti
mam·/j. de ↄᷣhen. ⁊ committen.ſtip.¶ Item colligunt qui⸗
dam argumentũ ꝙ ſi inſtrumentuʒ dicat talis filiꝰ quon
dam domini talis ⁊c̃.pꝛeſumatur pater moꝛtuus eſt.
. 3 Cim usi am Hec lex vult conſule⸗
Le re heredibus vt ſine ti
Rmoꝛe adeant:nam aut ſunt certi hr̃ditatem eẽ
En lucroſam ⁊ adeunt:aut ſunt certi eam damno⸗
ſam eſſe ⁊ non adeant:aut dubitat ⁊ adeant cũ bñficio in
uentarij.h.d.vſq; adS.in computatione.
¶Op.ad pꝛimam ꝑtem ꝙ non ſolum creditoꝛibus in ſo
lidum ſatiſfaciet.ſed et legatarijs:vt aut᷑.ſed cum teſta⸗
toꝛ.j.ad.l.fal.So.fateoꝛ oppoſitionem /vł meliꝰ dicvt gl.
Item op.ꝙ magis tpᷣs detur ad adeũdum:nam lex cũ
antiquioꝛibus dat aqnum..i.licet.S.e.dat.xxx.ãnos.Sed
dic ꝙ aut quis dicit non adeo ⁊ nolo adire: ⁊ tunc hʒ an⸗
num poteſt tñ a iudice minui /vt.S.e.l.cum antiquioꝛibꝰ.
et.l.ſi curatoꝛis:licʒ quidam .aut dicit repudio ⁊ nunqᷓ;
auditur:vt.l.ſicut.de repudi.hr̃di.aut dicit intendo repu
diare/⁊ tunc hʒ tres menſes vt hic/aut nil dicit ⁊ hʒ.xxx.
an.S.e.licet.niſi iudex tpᷣs limitauerit ad inſtantiam cre⸗
ditoꝛis:vt.l.ſi curator.S.e.vł ad inſtaãtiã filij exhr̃dati:
vt.l.ſcimus.S.de inoffi.teſt.⁊ tñ tunc non excluditur poſt
tẽpus a iudice ſtatutum ſuccedendi perpetuo: ſed reſpe⸗
ctu creditoꝛis:vel filij qui fecerunt ei ſtatui tempus ha⸗
bentur bona pꝛobantibus:⁊ datur eis curatoꝛ qui vẽdit
eã ⁊ dictis creditoꝛibus ſatiſtacit / vt.l.ſi diu.et.l.ij.ff. de
bo.auc.iu.po.¶ Sinaũt.¶ Aut hr̃s ẽ certus hr̃ditatẽ eẽ
lucroſam /⁊ debet adire aut eſſe damnoſam ⁊ repudiare.
Si dubitat loqtur hic · S. ⁊ bꝛeuiter dicit IOlle qui dubitat
adeat cum bñficio inuentarij:⁊ ex hoc conſequetur duo.
Pꝛimo quia hẽbit hereditatem ſine periculo.Secundo
qꝛ aduerſus legatarios vtetur falcidia.h.d. .
¶Ex tex.Vt inter. xxx.dies hec ẽ pꝛima ſolemnitas
circa tẽpus inchoandi inuentarium cognouerit ʒ⁊ adie
rit⁊ hec] Ecce aliud ſolemne circa tẽpus fintendilſub
pꝛeſenti] Ecce aliud ſolemnel Subſcriptionem ecce ali
ud ſolẽne.
¶ Nota ergo ſolemnitates inuentarij:quia debʒ incho
ari infra menſem. Sʒ quãdo incipit currere. hec lex vide
tur ĩnuere qð a tempoꝛe adite hr̃ditatis/⁊ ſic ẽ contra
e·S. ſed. Sol. hic ſubaudi ⁊ adita.i¶ Itẽ nota de tempo⸗ J

nuéta⸗

re finiendi. Itẽ teſtes debent eſſe pꝛeſentes ⁊ tabellio ge rij ſolẽni⸗
neralis/qui omnia ſubſcripſit. Ultimo ſe ſubſcribit / vel tates que
alter tabellio pꝛo eo ſpaliter adhibitus qui dicet / ego ts ſint

—

in

benit
efonm
iſetebel
lianteßg
nian
ctafenn
lunfi
gen ſonits fau

4 ſenenmint

„
eeinonven

ttit sineade
e ber/ Nalt

ilgnario
lfamer in⸗
Modoco
odoppol
ſodebetd
(revtle
gteninſtn
oſcqt co
¶Sinaũi
Aun. Büa
iſtatim de
hfditaten
um hfs a
Licenri
lo biccon
(Dyoni
onuditi
Audiuntur“
cteqloꝛe
poqlegs
gon ſoluir
legata ſon
eno. A
Git alius
uinereyt.
oo hic di⸗
dlerlege.
Poſterioꝛe⸗
Ccbiticont
nnonon det
ckdarlgci
mqꝛaatio
Gdicgdin
ſaſtſoles
ſderiſac⸗
Umikenco
liats.
1ſteoror⸗
fsponbyp
Nqviipe
ſüberaht
Nlenrgſe
lannresne
Cottoribns
. UWMheſehie
z N Nene
Igſcipz

micteſ

ormndice
Metſoppo
ſbomal
ſepickiie
ſonispote
llſteda
(uurjone
pidane
Nncom⸗
hfundar,
iitriumil
nretero
ltepor⸗
Pinnentar⸗

N
Ulenon

*
De Jure deliberandi.
Nene toe . buus mihiſubſeribo! vim deductionis fic. ¶ Item op.ꝙ nullum ſit pꝛiuilcginz
reinmi lis de mãdato hr̃dis ſpaliter adhibitus mihi ſubſcri ot fdis cum olim nec hẽbat vt.l.irritum. .l.ĩponẽda.j. ad
efn . hac foꝛma dixit hr̃s ꝙ nulla E SKrecrir won itigr 4 lal So vt glo.qꝛ qð olim erat eis conceſſum hoole en
zuecnn . bellio nil aliud facit qᷓ; iſta ſubſcr pti 1 — 1.=— vr OrO.: Quid ſi pr̃fa.vendidit fũ⸗
WN iſte tabellion . omi ſit ſe ſubſcri⸗ hñt niſi fecerint inuentarium. Zu 1 .
ttnl ãanteq; gñalis notarius quiom̃ia ſubſeripſit ſe ſubſcri llij: di d quid ſi vendit fundum extra⸗
Dnltatenite eg anteq; gu⸗ bat dicens dum filij:⁊ dic vt glo. Sed q 4 E.
Pbint. bat /ita ꝙ vltimo generalis notarius le ſubt bet man⸗ nei. Pꝛo declaratione huius.l.pᷣmitte.ſ.q
nrende acta fucrunt hec omnia in tali loco ⁊c.vt ſic pꝛobet ma . ium /tunc debeo eatenus conueniri quatenus qus⸗
nen datum fuiſſe illi qui ſe eripſitgto Heae ſen ſſ chtio⸗ tan hotacd curdie. tẽ eſt ſciendũ ꝙ ewita iure uture Dunne
e Etari nem ita feciſſe. ¶ Item requiruntur tres te ſtoꝛes impediri ꝑ, teſtatoꝛem: qꝛ eſt quaſi es alienu ⸗
tfectuptne⸗ nuctari nem itafe j. itari ij itoꝛes non poteſt impediriꝑ teſtatoꝛem: q ſlleig
ies n le⸗ ⁊ ſi non venerii . inoffi. te. pone ergo ꝙ fllius vult fu .
onistefengg pt ſit ſole i; Fi m poſſidentes ⁊ ſe ſubſcri de inoffi.te. p 180 big hrs: ſi replicet ꝙ de diri ꝑ te⸗
tats ign jrũt᷑ nis in eadem ciuitate primonium poſſid ” b emptoꝛe / obijcietur ſibiꝙ ẽ hẽs:⁊ ſi replicet ꝙ 8
uiiim es nlte bent / vel tabellio ſubſcribet tales in defectum Ga oig berß S 5 nlto lure nature: verũ nõ qᷓ creditoꝛes/ at hic ſtatoꝛẽ.
bontun, ⁊ legatar ioꝛũ fuerunt adhibiti qui ſunt Dese emptoꝛ eſt creditoꝛ ⁊ hr̃et actionem de euictione ) filiuʒ
WN ⁊ fame ⁊ in eadem ciuitate patrimonium poſſi es.n multo foꝛtius exceptionem: aut ergo fllius non fecir iuè
onoconlttg ¶ Modo collige ꝙ teſtes debent cognoſcere hr̃dem tarium/r tenetur m quotã. Sed 2 coheredes aget ⁊ pe⸗
umnllen d quod opponitur deS.licet in aut. de teſtibus.So.aut e ta debita iure nature ſi bona erãt ſe oluendo: vt qꝛ aliquid
umnen is deber deponerede aero alicniuq r debet 4 1 4 Sng ſupererat deducto ere alieno.ſed ſecus ſi nil eſſet ĩ bonis
Caſtconmnine tatem inſtrumẽti:⁊ tunc regulariter non eſt neceſſe ꝙ lienum. ¶ ́Äodo quero ſi filius hʒ quota / quo poteſt eſſe
gtatsepnrft gnoſcãt contrahentes vt in ↄꝛio fallit Hie:⸗ ad inchoon ꝙpnon habeat qrtã iure nature. Rñdeo ꝙ põt valere m
annen, ¶Sinaüt alocis. ¶ Sz q ts dabitur 3 tutoꝛ pupil quarta fundi q̃ exceptiõem patit᷑: ⁊ ideo ei exinaniuit: ⁊
Mdintclir . dum. Hñdeo vt gl. Wõ quero que eſt n Ianaes qꝛ in hʒ regreſſum õ coheredes:⁊ tãqᷓ; es alienum deducet cõ
eglbichtnti li ſtatim debet ĩcipere inuentarium prs nõ. bicnoncuz trapkdes Sed duid m bkdc emifanetuius fun dum ve
ockfugti hr̃ditate imminet periculum ne dilapidetur /h didit defunctus?certe nunq; põt eſs an ar aur ien
Natloete iam hr̃s adierit. 3. b tam eius ꝙ ſupereſt:immo totum hʒ qð ſupeſt:
nun,gitl ¶ Kicentia. Supꝛa conſuluit rlibus⸗ netihn e nil ſupereſt in bonis:⁊ tũc nec filius q̃rtã iure nature / nec
erttitn ieonſutn crealeolbꝛis zIle Seespoſterins. vene⸗ extraneus debitã iure inſtitutionis habebit / ſi aliquid ſu
¶DOoponitur hic dicitur ꝙ creditoꝛes po fata. Sono pereſt deducto ere alieno: tunc filius dʒ habere q̃rtã om⸗
colligtt aran tes audiãtur. Cõtrariũ berur cl . ſn 6 51e atarios nium bonoꝛuʒ / extraneus quartam ſue inſtitutionis:mo
Afiesgte audiuntur heredem t emptoꝛes: vt il i: g legan Pu do aut conuchitur cmptora filio vel extraneo /e excipit
Nradiccttiug ⁊ creditoꝛes poſterioꝛes ſic.¶ Itẽ attẽ 4 m. er eñ gue ʒ eos quãta ⁊ quota ſi fecerunt imnuetarium: afs pꝛobata
Sckair mo elegata delitarepetuneni nera r ver en aur quota. Sʒ ſi Z cohr̃des voluit agere poteſt ſlins Scohf
edeſſeinte t. . Segd ad p- 1 . . is debità iure nature:vt.l. ſc
dicyt diriſglen non ſoluit.ſ.per creditoꝛem. Sed . 90 de omnibus bonis debita L
ien rau legata ſunt indebita:qꝛ non debentur niſi deducto eba raerere de inoffi te. eẽneus vero conqueri non poteſt
n E eno. Ad ſecundum dic ꝙ non eſt nouum eatrghein gꝛ ſy hʒ q̃rtã ſue inſtitutionis: ummo totum qð ſupeſt de
anni uit alius repetat ad quẽ ex poſt facto appeat negociuʒ ꝑ ſua inſtitutione. Itẽ qucro ſtatuto cauetur: vt nemo ve
rnonud rinere: vt.l.iij. v.l.non eſt nouum ff. de condi.inde.¶ Iteʒ nirer inſtrumẽtun a ſe factum vl hẽs eiꝰ teſtatoꝛ obli
cler ani op.hic dicit agi condic.indebiti:in · S.ſi eto ieit 37, 5 auit fundum eius quem poſtea hrdem inſtituit qut adi⸗
n Kn dir ege So vie g aind deb Keauonnus daniictid in⸗ ns fecit inuentarium nunquid poteſt vendicare a teſta⸗
erti hrinumnt oſterioꝛes recipiunt ſibi debitum:⁊ id 5. 117 ꝛdic ꝙ ſic vt aloſ.· ,
enennten hebitit contra eos locum non adcteiategan totſe di⸗ Wiremin. Sopea cõſuluit hr̃di/hic creditoꝛibus et
cantcibffnt bus non debetur pꝛopter es alienum. 7
der D-AriF. egatarijs. . R . .B
bmntun an darlac in perum otgerorig oen neri Sone tñ.¶ Nota ꝙ ſicut quis ſi impeditur ab iitio a⸗
ſedtoꝛbbnot ſum:qꝛ actio in factum dat᷑ ſolum vbi alia no op.ꝙ me⸗ gere non currit ſibi tẽpus:vt.l.j.S. de ana. excep. ita ſi ex
fſdunt Sz dic ꝙ diuerſis caſibus locuʒ anri ant 5. Aane poſt fctõ poſtq;ᷓ actio ſibicompetit non currit ſibi tẽpus
giuſcl ä mndo di in vt hic. Sed an exceptio ꝙ hr̃s facit inuẽtarium impedit
tumnum ſf detrãſac So. hic loquimur in iure pꝛoſeque m 4 vltie pꝛoceſſum:⁊ dic ꝙ ſic:qꝛ vᷣba reſpiciunt pꝛoceſſum / vt ibi
r Nris kemütendo eeſt inoher,tonmone mwahe loaatahtn⸗ vel ad iudicium vocare ⁊ tũc ſic. ĩ.l. ſR lFᷣuus.S. de his qui
lure:atunche volũtatis. Item ibi non ex p j ccle.confugiunt. . .
cumeniutt ideo non põtreri eeegele he caer dh Sn poſt P Hic nec deliberauit / nec etiã inuẽta⸗
trepudiotte, hr̃s non hʒ pecuniã ⁊ dicit cre P . nj fecit. s
ugumnin nis:quia ipſe non vult vendere ne de euictione negrur: EErbec quidẽ. Mic deliberauit/ſz inuetarium n on fe
D nã hereditatem debet hẽre ſine dãno nuce ñ icnte cit: aut ergo facio inuẽtarium/⁊ ſum ſecurus / aut delipe⸗
nünſtninn iiaur eir Nlipicunr o rende:nectene aruiner 2 ro? inuẽtarium non facio/t tunc creditoꝛibus teneo⸗ n
tüflielit ne cum res non poſſit euinci.ſed certe non po min ſoltaum zlegatartoo non proctalriginaen facio vrrũ
Atint creditoꝛibus:vt hic:ſed ab aliquo qui diceret wener⸗ q;. ſ. qꝛ delibero ⁊ facio inuẽtarium:⁊ tunc qꝛ delibero te
pit non e bidiraria ren irir ideo non ſae 4 10 po neoꝛ creditoꝛibus in ſolidum:ſʒ qꝛ facio inuẽtarium vtoꝛ
unm⸗ Inusta⸗ hfs. Item auero an iſta exccptio inuẽtarij poſſit op falcidia g̊ legatarios:aut neutrum facio ⁊ teneoꝛ credito
ſtatuitenhnu 1 añ-gn. 5 di ſt ꝓꝑemptoꝛia:⁊ ſic vſq; ad ſen : aAlcidia le ijs tñi derr ſum falcidi⸗
got S rij exce⸗ ni qñcũq;:quidã dicunt ꝓeit pemptoꝛia:? 17 ſic vſq; ad ribus in ſolidum: legatarijs tñ detrahere poſ⸗ um falci .
r dtio qũ tentiã poteit obonl Allic eſk d errer hd am iure iſto/ hodie iure nouo auctẽticoꝛum:ſi nõ facit in
E poſſit op⸗ lit. ↄt. tu dic ꝙ ſicut illa exceptio ne qs ↄdẽnet᷑ ðctꝰ Etariuʒ tenetur creditoꝛibꝰ hr̃ditarijs ⁊ legatarijs etiã
mmalfitui mitur i i ta ⁊ iſta vt.l.ex diuerſo. uẽetariuʒz tenetur creditoꝝ . 6.
ei poni poteſt / opponitur in executione / i ceptio que nõ de pꝛopꝛio pr̃imonio / vt. ad.l.fſal. aut.ſ cum teſtatoꝛ. .
aneſſaen ffſo.ma.?.·.neʒennius.de re iudi.ff. nam exceptio que MWodo op.ꝓꝙ licet petierit tẽpus ad deliberãdũ:non tñ
itNlecric⸗ icit iniqui ĩe:ſed moderationem condemna ꝗ P. Pi . 4 d I
e reſpicit iniquitatem ſnĩe: ſed mod eration on dicit ſe ĩ vigear adire ſi infra dictum tẽpus non repu lervt.S. eell.
ciſene tionis põt qñcũq; opponi:ita ⁊ iſta:nã hr̃s vi fleri ere cum ãtiquioꝛibus.So.vt gloſ.q Mogo qro quo tẽpoꝛe Snnctar⸗
Gbe eeneruuiimno in e eaetltnoni k do ſ hrts dʒ incipi inuẽtarium:dicunt quidã ꝙ añ aditã hrditatẽ ũʒ itrs a
nh gaurions ſit in bonis Zt quero den doto vt · S· ſinautem hec. Sʒ dic ꝙ poſtq; iſte nõ repudiat fingi tps dʒ ici⸗
pꝛins ſin dilapid auerit an teneatur. Rñdeo ſic vt glo. ihilominꝰ tur retro adita: ⁊ ſic aditio trahitur retro: vñ ⁊ ibi adita pi
gloun , ¶In computatione.ſ¶ Opponitur ꝙ actio nih loquiẽ currit tẽpus. Sʒ quid ſi quis petijt tepns ad deliberãdʒ
ignofln, confundatur:vt.l.ij.de hr̃dit. vel ac.ven. So. D dar ß puta ãnum pꝛo rebus abſeétibus nonne poſt nouem men⸗
fiun veius gueper adlelonem vzperire qut eſeme erit ſes poterit facere inuẽtarium ⁊ vti bñficio huius.l.⁊ dic
th ararluna lhi deilla aue per moꝛtt d Rronlede des vt glo.¶ Itẽ q̃ro q̃re hic iuratur in litẽ ſi res nõ reſtituat᷑
nun ,e moꝛte: ⁊ ẽ rõ qꝛ hec lex voluit ꝙ aditio non le Ite op. Nñdeo ꝙ hypothecaria eſt arbitraria: petitio hr̃ditatis
rgebelt , Sed tẽpoꝛe aditionis iã erat moꝛtua actio.q in e ẽbone ſidei:⁊ ideo in eis non põt in litẽ iurari: vt. l. vide⸗
ſcine / inuentarium non reſeruetur obligatio quee ioſum co⸗ amus. ff inlit. iur. Wodo dicit gloſq etlam bodie ſi
inonde cc, culuʒ:quo neceſſitate aſtringimur:quia quis ſeipſum cõ⸗

i e i ditionem nõ
uenire non poteſt:vt.l.pe.ff. de arbi. So. p aditio
durat aceid chaarom ad effectum exactiõis:ſed qᷓ;tum ad

it i ium q . ature ſibi
non facit inuẽtarium qᷓ;dtum ad debitum iure na
non pᷣiudicat quo ad legatarios.Sʒ quomodo hoc cum

cif̃ plura
reqrunt᷑.

Tstum.

glium.

Butrigarij Bcda pars ſuꝑ
etiam de ſuo pꝛopꝛio ſoluere teneatur:poſſes dicere ꝙ de

bitum bonoꝛum ſubſidiũ deducitur ab ĩitio vt es alienũ:
vñ ab initio legata non tenuerũt quo ad id q̃ſi plus legaſ

ſet qᷓ; hẽret.¶ Vltĩo q̃ro an ꝑ hanc.l.ſit derogatũ legi cũ
ãtiquioꝛibus.S.e.⁊ dic vt gl.vltima.
Adde ꝙ nouem requiruntur in confecti

Inuẽtari Ad d itio. one inuentarij in qua conſueuerunt no⸗
um qñ pↄfi tarij errare que omnia colliguntur ex iſto tex. hic per oꝛ⸗

,ℳMT

dinem vt hic ꝑ moder.ij.iij.⁊.iiij.coł.Adde ſpeculum in
ti. de inſtru edi.S.fl.inter cetera tñ no.ꝙ in inuentario fs
ciendo non ſufficeret teſtes eſſe pñtes ad videndum ſcri⸗
bi inuentarium: ſʒ etiã debent res hr̃ditarie offerri inſpi
ciende in pꝛeſentia teſtium vt magis conſtet de legalita⸗
te hr̃dis ꝙ eſt diligenter notãdum ⁊ bñ ſignãdum: quis
non tãgitur per alium niſi ꝑ bar.ſᷣm moder.iaſ.hic.in.iiij
coł.vᷣſi.viij. Item in inuentario faciendo requiritur ꝙ te
ſtes cognoſcant hr̃dem:⁊ in hoc eſt ſpãle in inuentario:ĩ
aluijs autem inſtrumentis qñ teſtes adhibentur non reqͥ⸗
ritur ꝙ aliter recognoſcãt ꝑtesvt in glo.inverſi recogno
ſcãt:⁊ eſt gloſ.notabilioꝛ in.c.cum cam que ĩter archiepi
ſcopum in verbo de cauſis de teſt. glo. ⁊ doc in. l. iij · S· j. ff
de teſt. ⁊ plene io.and.in addi.ſpe.in ti.de teſte · S· j.in ad
di.incip.quid voluit bal.in.l.exequutoꝛeʒ.in.iiij.⁊.v.coł.
I.· de exe. rei iudic.⁊ in rubꝛics. S.de fide inſtru.in.vj.coł.
vbi ponit de ipſo notario an debeat cognoſcere contra⸗
hentes:⁊ res de quibus fit inſtrumentum ꝙ etiã tãgit io.
and.vbi.ð.in titu.de inſtru.edi.ſuꝑ rubꝛica:⁊ dicit bal.ĩ
l.ſolã.in.v.coł.S.de teſti.ꝙ qñ teſtes deponunt uꝑ homi
cipio ad conuincendum negligẽtiã ſindici qui non denũ
ciat maleficium non eſt neceſſe ꝙ teſtes cognoſcãt: neq;
interfectoꝛẽ/neq; interfectum / ſatis eſt ꝙ ſciant vnum ho
minẽ eſſe occiſum allegat glo ſing ·ij.q.viij ver.libelloꝝ.
in.c.fi.quã glo.etiã reputat ſing.flo.in.l.ob carmen ·S· fl.

Teſt vpo ff. de teſt. ⁊ ibi per illã glo.vult ꝙ non ſit neceſſe teſtem de
nẽs ſuper ponentem ſuꝑ homicidio vel vulnere cognoſcere interfe
homici- ctum vel vulneratum:ſed ſufficit:qð cogno ſcat ꝙ ſit coꝛ⸗
dio vł vul pus hominis:econtra autem non eſt neceſſe ꝙ aliqua ex
nere an ſit partibus cognoſcat teſtes qui pꝛoducuntur ſ m ſpe.in ti.
neceſſe ꝙ de teſte ˖ S. j. ver. iteʒ opponitur exceptio pꝛedicta:licʒ de
codᷣſcat ĩ⸗ iure ſeruari debeãt.de conſuetudine tñ non obſeruantur
terfectum pꝛedicte ſolẽnitates:ideo ſufficit muẽtarium fieri ſᷣm cõ⸗
vł vulne⸗ ſuetudinem notarioꝛum loci:vbi fit ſᷣm Bal.ita notãtem
in pꝛinc huius legis in vui vebis qu? ſequit᷑ pau.de ca.

hic in.ij. coł.⁊ moder.in.iiij.coł.in fi.vbi cetera que poſ⸗
ſẽt dici ĩ pñti materia: videas ꝑ Jaſo.pleniſſime.

Be repudianda et abſtinẽda
hereditate. Mubzica.
ccuſtos vel ĩquilinus ſibi non pꝛeiudi⸗

cat. hoc dicit.

9 ¶ Dp.· ꝙ non debeat pꝛobare ſe nõ vt
brdẽ hitaſſe cum neget: ſʒ aduerſariꝰ
qui affirmat:vt l.ei qui.ff. de pꝛoba.So.hic erat pꝛeſum⸗
ptio gᷣ filium:qꝛ inhitauerat domum pr̃nam qð pꝛima fa
cie videbatur ei vt hr̃di competere. Itẽ op.ꝙ tales actꝰ
non inducant pᷣſumptionẽ aditionis:vt.l.j.S.de iure deli
be.So.ibi in emancipato qui ſolo animo adire non põt

—

Iterna lʒ poſtea dephẽdatur habitaſſe
domum pr̃ nam /ſi pꝛobet ſe hitaſſe vt

hic in ſuo qui poteſt.¶ Itẽ op.ꝙ tales actus nõ inducant

geſtionẽ poſt repudiationẽ:vt.l.ſi ſjuum .S.ait pᷣtoꝛ.ff. de
acqui.hr̃d. So.vt glo.i Itẽ op.ꝙ filius pꝛobare nõ dẽat
qꝛ poſtq; abſtinuit amplius eè hrs non põt /vt.l.ſicut.j.e.
So.hic loqᷣt᷑ ĩ ſuo qͥ ſuã repudiationẽ pᷣt reuocare ⁊videt᷑
reuocare per tales actus:ſecꝰin emãcipato qui nõ põt re⸗

Repudia uocare repudiationẽ.i¶ Itẽ op.ꝙ de vno actu inducatur
tio ĩ vno pᷣſumptio ad alium:vt.l.non oms·S: a barbaris. ff. de re
actu an in mili.Cũ ergo hic ſemel repudiauerit/non dʒ pᷣſumi a mo
ducat pᷣſũ do ꝙ gerat pꝛo hr̃de.So.hoc ideo contingit qꝛ hʒſ tãtẽ
ptionẽ ad reuocâdi repudiationẽ:vt dixi:conſidera ergo tris tem⸗

poꝛa:nam ẽ tẽpꝰ añ repudiationẽ ⁊ hoc tẽpoꝛe olim erat
dr ia inter ſuum qͥ ſolo animo erat hr̃s ⁊ inter emancipa⸗

tum qui demum ꝑ bonoꝛum poſſeſſionẽ veniebat vterqq

ſolo animo fit hr̃s:facilius tñ colligitur animꝰ adeundi
in ſuo qᷓ; in emãcipato ſᷣm dñm Mar.⁊ no.glo.in.l.ꝓ he⸗

5; 46&α Si flli? abſtinegt
2 7J paterna. ab hered itate pa⸗

4

BGexto libꝛo Codicis

rede.in pᷣn.ff.de acquir.hr̃d.i¶ Itẽ eſt differẽtia qꝛ ſi emã Emãcipʒ
cipatus ſubſtrahit bona pᷣſumitur deliq̃re nõ adire ſicut tus ſi ſub⸗
extraneus. Nã ſubſtractio eſt potius oppoſita dño cum trahit bo⸗
ſit Zctatio rei aliene q; geſtio ꝓ dño in ſuo pᷣſumitur adi⸗ na hr̃dita
tio.Secũdũ eſt tpᷣs poſt repudiationẽ infra triennium ⁊ t pᷣſumit

hoc caſu eſt differẽtia inter eos:qꝛ emãcipatus nũqᷓ; põt delinq̃re

ad hr̃ditatem redire repꝛobata gl.q̃ eſt.xe.l.fi.⁊ ideo qͥc⸗ nõ

quid faciat non põt amplius heres ec̃.ſuus vero cũ poſ⸗
ſit penitere repudiationis pᷣſumitur adire faciendo illos
actus ꝑ quos ãte repudiationẽ pꝛeſumebatur adire.Ter
tium eſt tpᷣs poſt trienniũ ⁊ hoc quicquid faciat ſuus vel
emũãcipatus non poſſunt amplius eſſe hrdes. Modoq̃⸗
ro quid dʒ ꝓbare hic ſuus: Rñũdeo duo.ſ.ſe repudiaſſe ⁊
habitaſſe non animo adeundi:⁊ hoc ſi a pꝛimo incipias
alłs ſufficit ſolum ſcdᷣm.cmãcipatus vero ſolam repudia
tionem pꝛobat.

IR Qui poſt repudiationẽ re
. J P atern a. perit᷑ vt emptoꝛ bona dor
1 ſidere non obligatur vt heres.h.d.
Opp. ꝙ pꝛeſumatur adire:vt.l.ſi is qͥ bonis.
ff. de acquir.hered. So.vt glo.⁊ dic latius ꝙ aut bona ſi⸗
de depᷣhẽditur poſſidere ⁊ hoc conſtat:⁊ tũc aut eſt emã⸗
cipatus ⁊ cũ non poſſit repudiationẽ reuocare non pᷣſu⸗
mitur aditio:aut eſt ſuus:⁊ tunc aut depᷣhẽdit habere ex
noua cã ⁊ non pᷣſumitur vt hic:aut ex veteri⁊ ſic.vt.S.lj.
aut mala fide poſſidet ⁊ doloſe ⁊ tunc tenetur vt hr̃s:aut
dubitat᷑:⁊ tunc ex tribus colligo malã fidẽ.pꝛimo ſi oĩs
bona dep̃hẽditur poſſidere:vt.l.oẽs ·S. luciꝰ.ff.q̃ in frau.
credi.⁊.l.iij ·Sꝙ ſi de ſubeunda.S.de naturali.li. Itẽ ſi ci

to ad bona poſſidenda redijt. vt.l.iij.ff.de repudia. Item

ſi clam ingreſſus eſt bona:vt.l.non extimo.ff.de admi.tu.
Sʒ qᷣͥd ſi nõ repudiauit nec adiuit ſed rem hr̃ditariam
emit an videt᷑ adire: Rñdeo vt glo.ꝙ nõ.Aliud eſt enim
emere aliud pꝛo herede gerere.
¶ In glo. que incipit vt·.j.ibi ſed miſcuit.ſ.per aliũ actũ.
na pᷣer iſtum nonvidetur ſeimiſcere.
Fn B Hic fuit putatiua trãſactio cuius
us. textu fuit facta repudiatio.hoc di⸗
enun cit m veram opinio. Aut ergo interuenit ᷣs
Qtrãſactio ⁊ loqᷣtur.l.controuerſia.S.de tranſac.
aut putatiua ⁊ loquitur hec lex:aut ſola repudiatio ⁊ loqͥ
tur.l.fl.⁊.l.ſi filius.ff.de inter.ac.i¶ Itẽ op.ꝙ ſtetur tranſ⸗
actioni ⁊ ꝓpter dubiũ teneatur:vt.d.l.ↄtrouerſia.So.ibi
interuenit vera trãſactio hic non.¶ Itẽ opp.ꝙ per repu⸗
diationẽ ſibi pᷣiudicet qͥcqᷣd ſit de trãſactioe vt.l.fi.⁊.l.ſiſt
liꝰ.ᷣff. de ĩterrog.ac.Aut ergo iteruenit vᷣa trãſactio ⁊ ſer⸗
ua.l.ↄtrouerſia.aut putatiua ⁊ ſerua legẽ iſtã: aut ĩterue⸗
nit ſola repudiatio vera:licet pᷣmo adiuerit vel ecõtra:et
tũc ſi eſt ſuus:⁊ eſt ĩfra triẽniũ ita ꝙ poſſit reuocare repu
diationẽ tũc ſeruo vltimũ actũ quãtũ ad oẽs /ſi eſt lapſũ

triẽnium ſeruo pꝛimũ quo ad cetcros:ſcðm qͥ ad eũ cũqͥ

litigauit ſi eſt emancipatus.

S . Semel hĩs ꝑ repudia⸗
Icut maioꝛ. 0n& nodeſimt et bis
X cõfeſſio facta ad ꝓpᷣũ cõmodũ nil oꝑat᷑ h.d.
W¶DOp. de. l. fl. ff. de ĩterro. ac. vbi ſtat᷑ ↄfeſſionti.
So.nõ ſtat᷑ cõfeſſiõi ad ſui cõmodũ vt hic:qͥ ad cõmodũ
creditor ſic.q̊ ad alios creditoꝛes dic ꝙ erat talis qͥ repu
diationẽ pot᷑at reuocar̃ ⁊ tũc ñ niſi qͥ ad eũ cũ qlitigauit.
¶ Mõ q̃ro q̃re ↄfeſſio nocet/repudiatio nõ.Rũdeovt gl.

adire.

Ad ditio Adde hic eẽ tex. ᷣm Pau. de ca. ꝓ puel⸗

lis q̃ maritãt ĩ locis in qͥbꝰ femine ſucce
dũt ſicut maſculi.Nã fr̃es maſculi faciũt eas repndiare
hr̃ditatẽ pr̃is vel aui. Mã ſi talis filia pꝛiꝰ adiuiſſet hr̃di
tatẽ pr̃is illa repudiatio nõ valʒ vt hoc tex.ideo fres de
bẽt facere repudiari nõ dico hr̃ditatẽ quã adiuerãt:ſʒ fa
ciãt rnũciar̃᷑ oĩ iuri qdð hñt ĩ hr̃ditate pr̃is:⁊tũc excludẽt
d. l. poſtq; liti.⁊ dicit Pau.hoc eẽ notãdũ vt filia non di⸗
cat repudio:ſʒ dicat renũcio ⁊ dono oẽ ius qð hẽo in tali
hrditate ⁊ dicit ꝙ notarij facile ĩ hoc deciperẽt᷑ lʒ Alex.

teneat ↄꝛiũ:tene tñ pᷣdicta ſᷣʒ moder.h̊. Deideno.rłaʒ ex H
allit ĩ ſemel adi⸗

duobꝰcaſibꝰ. vt ĩ gl.j.addit bar. tertiã fal. mediãte reſtitu ta an poſ

tex.ꝙ hr̃ditas ſemel adita ãpliꝰ repudiari nõ pᷣt.F

fditas

tiõe ĩ ĩteg l.vnica.ẽ. ſi vt ſe ab her. abſti·q̃ fallẽtia ẽ va: ſqʒ ſit poſtes
nõ facit ad ppoſitũ cũ rła huiꝰtex.ſit ĩ maioꝛe. Adde aliã repudiar

no.fal.ĩ.l.ſi certax ·S. iulianꝰ.de te.mil.Adde etiã aliã ĩl.
cum hereditate.ff. de acqᷣ. hr̃di.de cuius ĩtellectu dixi in
l.quidam elogio.õ.de iure deliber.

eſngf
Untmitad
lminoꝛiel
tegrün
Ei ttituikl
a ier hal
aAnlte ol
liiregula⸗
aliiſcok/

uan
ſeriä

ſenden ⸗

Ppditi

Ukflegrar
Wr

ledi

uẽadmo.teſt 9. 9pe. De ed

II Pupillus hr̃ditatẽ ſi⸗
— By illoꝛum bi delatã ſine tutoꝛe nõ
C. repudiat. h. d. NRepud bidita
Fea . epudiatam hr̃dita
GB Y quis luus. tem reuocat ſuus he⸗
res. hoc dicit. —
A& (Op. ꝙ repudiãs redeat vſq; ad qnum tm̃ vt

l.fllijs mrem. ſ.l ftate iuf
dic ꝙ aut dicit non adeo: ⁊ tũc in hr̃ditate mr̃öna auditur
vſq; ad ãnuʒ: in pr̃na ꝑpetuo:aut dicit repudio:⁊ tunc in
mrna nunq; auqitur /in pr̃fna audiur ſi eſt ſuꝰvſq; ad tri⸗
ennium: vt hic/&mãcipatus nullo modo.ſ Itẽ op. ꝙ non
ſit dr̃ia inter ſuum ⁊ emãcipatum:vt.l.nonnũqᷓ.f.de col⸗
la.bo. So.ibi noluit conferre:ſ põt penitere /hic loquit᷑ ĩ

repudiatione.ſ Ex pᷣdictis ergo collige diſtinctionẽ: qꝛ

aut dicit:nõ adeo/aut repudio ⁊ pᷣua qð dixi:aut dicit no
lo conferre/⁊ põt penitere ⁊ conferre:vt.d.l.nonnunqᷓ;.

SPs ſta.l.ẽ vnica ſing.ſᷣm moder.hic ⁊ pꝛi
Add itio 11 in vᷣſi.ſinautẽ vel minoꝛ ẽ hic eẽ tex.

vyvjalde ſing.ſᷣm bar. communiter doc. hic ⁊ glo.iiij.hic re⸗

icto di.ad

mtem. ff ad tertuł. So. ibi in mẽna / hic in pr̃na.tu

ria. tol. Fo. XXIIII

inſti. nõ videt᷑ ratio in Zᷣrium q̃re vterq; nõ dẽat mitti

rata in poſſeſſoꝛio:⁊ ita tʒ paul.de ca.hic ⁊ moder:hic ĩ fi:

Vitia inuiſibilia non impe
Bamuis. iri⸗ miſſionem fiẽdam ex
hoc edicto. hoc dicit. Jaco. Butk.
Ad d itio Adde in iſta lege ꝙ in iudicio adipiſcẽ⸗
*de poſſeſſionis de nouo ꝓut eſt vere re⸗
medium huius titu.⁊ tũc pꝛocedit diſtinctio glo.ꝙ ſi in⸗
continẽti poteſt excipiens pꝛobare admittitur als ſe ecus
vt declarat cy. ⁊ paul.de caſt.hic.de hoc quãdo in iudi⸗
cijs poſſeſſoꝛijs admittat᷑ exceptio eſt glo.magiſtra.in.l.
ſi de vi.ff. de iudi.glo.⁊ doc.in.l.ij.j.quoꝛum bo.in iudi⸗
cio vero recuperãde poſſeſſionis vbi expoliatus eſt ante
omnia reſtituẽdus.l:.ſi quis ad ſe fundum·j.ad.l.iuliã.de
vi.pub.⁊ pꝛiuata to.titu.de reſtit.ſpoliatoꝝ.certe in iſto
caſu nunq; admitteret᷑ iſta exceptio dolo facis etiam ſi
pars vellet incontinenti pꝛobare ſᷣm modernũ hic. Li⸗
mita pꝛedicta inquãtum dixi ꝙ ſpoliato nõ admittatur
aliqua exceptio ad impediẽduʒ reſtitutionẽ poſſeſſionis

i 1 Hic re⸗ per ange. paul. hic. ⁊ plenius per ludo.ro. ⁊ alex. vbi ma⸗
klisg nſ putat mirabile ꝙ minoꝛ de omnibus his q̃ geſta ſũt ꝑ em teria in.l. naturaliter. S. nihil communc.ff. de acquiren.
Netücgnitgt in minoꝛi etate. xxv. anis.j.donec ẽ minoꝛ hʒ reſtitutionẽ poſſeſ. vnam teneas coꝛdi quã ponit paul.hic in fine. de
Fchocare nne ĩ integrũ ⁊ poſt infra qᷓdriẽnium:⁊ ſic vſq; ad.xxix.ãnos qua poteris multum lucrari: nam id quod dicitur quod Spoliatꝰ
eöhiclhhn⸗ Hrditatẽ reſtituit᷑l.ea q̃. cum.l.ſequẽti.S.de ĩ integ.reſtituti.ẽs ſt boliatus ante omnia eſt reſtituẽdus in boſſeſſionẽ limi⸗= an ſemꝑ .
tertſtni, ſemel rᷣpu deiñ ex hac.l.regulã ꝙ regularit᷑ qui ſemel repudiauit he tatur:vt ſit verum niſi ex tali reſtitutione poſſet vniuerſa ſit reſtituẽ

teneturg diãsno pbt reditatẽ non põt aplius adire vt in.l. ſicut. S. co. Limita

icut. liiter oꝛiri ſcãdalum:⁊ licet iſte non dicat.vide do. antho. dus.
ſde peimi Apliꝰ adir̃ iſtã regulã altero de decẽ modis:vt hẽs hic ad plenum ĩ
8

qui notabiliter ponit ⁊ deducit ad pꝛacticam.in.c.ex pte

lußfine i.iij col moder. euc voreles iotd semäfnmacacie ſentndaeng,
damcdt J Quamad modum teſtamenta zgeretur de rnnurlae⸗ elicius aſtri ſeu cꝛralitij quia
denepucia G c iezan . . facta ratione ſi ille poſtea ſuccũberet non eſſet facilis re⸗
nfd P ap eriantk inſp iciantur: ſt d eſcri cuperatio talis foꝛtalitij allegat.c.litteras.vbi tex.facit
Arenßfern K R b de reſti. ſpo.⁊ ſequitur ſimpliciter alexã. in dicto· S. nihil
no Alcke b antur. U zica. Ccoõmune. in. xvij. col. nec ĩuenio ab alio tactum facit qð
—BB T t ſta m ntum In ibi dicit bal.in.v.fal.⁊· ibi alexã.refert. Secũdo habes ex
uitſpertün NLD - e Are a⸗- glo.ꝙ cauſa dicitur requirere altioꝛẽ indaginem quãdo
Atura teſtamenti debet adiri competẽs non poteſt incõtinenti ꝓbari.quando autẽ dicatur poſſe
atriſacoate iudex ⁊ debet fieri m conſuetudinem incõtinenti ꝓbari eſt tex. in lſi is a quo.in pꝛinc.quẽ ibi
lepugtotiohoen . llocoꝛum pꝛeſtito iuramento a petente bar. dicit ſingulariſſimũ.ff.vt in poſ.legatoꝝ cum cõcoꝛ.
ergo tntenuſtt VAJeſt hoc commune in teſtamẽtis ⁊ co⸗ vt hic per alex.dic per hanoꝛ.in.c.litteras.de reſtitutiõe
gerſis.Sdenete, NMXN Haicillis. h. d. totus ti. ſpoliatoꝝ.ex.⁊ in.l.iij.ibidẽ.ff.ad exhibendum.
larepudiodh EPAAAANAANANNACLQuero q̃ actiõe petitur aꝑtura. Re ? —— D icto Hec lex multũ frequẽtat᷑: ⁊ ideo
0Kenint ſpondeo vt gloſ. ?ð”ð?ù S W bene aduertẽdũ eſt circa eam: et
otrouerſiz Additio Et no.diligẽter deciſionẽ paul.⁊ Alex. aꝛ varie ſunt opiniones in ea / in ea ꝓcedã hoc
ioponn ADOOLELDO⸗hic qñ notarius denegat velle oſtẽdere £ „AHoꝛdine: q; pꝛimo ponã ſummariũ. ſecũdo diui
ctioeyt /4. teſtm̃ legatario niſi ſibi det copiã ſuisexpẽſis. Adde bar. dam eã in partes ⁊ pᷣmittã quedã ad euidẽtiã. tertio po⸗
natraſactiot! .l.fl. S. ſi eẽnt. ff. de tab. exhi. bar.ĩ.l.theſaurꝰ.ff. ad exhi. nam caſum in terminis ꝑ partes.poſtea vnã.q.que fit ad
Eiſt: aur in Eſt am enti Hec lex pꝛobat ꝙ ĩ Zᷣcti⸗ pꝛĩcipiũ omittã cum alijs ⁊ foꝛmabo opiniones.vltimo
wderint bus ⁊ in iudicijs quãůtuz veniã ad q̃ſtiones. Nicit ꝗ̊ hec lex ſũmarie.Edictũ diui
i gees ad ſolẽnia inſpicimus locũ iudicij:quãtum ad marci.cũ ciꝰvigeſima receſſit ab aula.⁊ aut nõ appet ↄdi
nen ſce vinm zctus inſpicio locum ↄctus:vt.l.ſi fũdus. cctoꝛ legitimꝰ/cex ſũmaria cognitiõe fit miſſio.Aut appa
zaroüſ ff. de euic. ⁊. l.j.. de emãci. li. L ret zdictoꝛ/ tũc de negocio plene cognoſcit᷑ ex plena
ſeönieti Teſti ape ¶ Mota ꝙ põt fieri aꝑturs coꝛã honeſtis viris:ſʒ tũ hec ria cognitiõe fit miſſio/⁊ hec miſſio olim coartabat᷑ ãno.
Kura fctꝗ aptura non pꝛobat nec hẽtur pꝛo publicato niſi veniãt te hodie nõ.h.d.¶ Diuide in ꝑtes tres:qꝛ pᷣma caſſat/⁊ cdi⸗
wel pfopnm coꝛã hone ſtes qui ſubſcriptionibus atteſtẽtur: vt.l.publicati.g.de ctum quo ad os eiꝰ iniqᷣtates. In ſcdᷣa dat᷑ modus ꝓce
ne nodeſntiff ſtis viris teſta. 2.1. hac conſul. . S. de epi.⁊ cle.l.repetita:⁊ ibi not.⁊ dendi.In tertia remouet᷑ qdã ſpalis iniqᷣtas que erat:vt
modüntcpttt, an ꝓbet l. .ff. e.x.l. cum ab initio.⁊.l.vł legate.Quid ergo pꝛodeſt miſſio coartaret᷑ anno.Scða ꝑs ĩcipit ibi ſancimꝰ.Ter⸗
c biſti gtie iſta aꝑtura? Rñdeo qꝛ amodo põt adiri hr̃ditas qͥ olim tia ibi nullis anguſtijs.¶ Ad euidẽtiã eſt ſciendũ ꝙ olim Edictũ

—
—
U.
E
—
=
S.
=

adiri nõ poterat clauſis ta. hodie ſic.¶ Itẽ oꝑaturqꝛ po⸗ ſcriptꝰ hr̃s nõ poterat hr̃ditatẽ adire niſi ſoluerit viceſi diui adri⸗

ſnn tero videre quid ſit mihi legatum.¶ Itẽ qꝛ cognitis ver⸗ mã ꝑ hoc edictũ qð hẽbat multas iniqᷣtates/maxime de ani qñ ha⸗
Adescqtr bis amodo poterit fieri traſactio ſuꝑ eis cuʒ als fleri nõ cohartatiõe anni. alias nõ hẽmꝰexpᷣſſas:⁊ qꝛ heres ſolue beat locũ
totöllin poſſit:vt.l.de his.ff.de trãſac. . bat hãc gonereliden grineaneer Mrek ſumaria oen⸗
decugr 115 . . 6 tione in poſſeſſiõe ⁊ ita pᷣncipalit᷑ fuit inductũ fauoꝛe re
cüüteas tin Kub 2 . ca minis hoc mõ. Juuenis q̃ſiuit a pncipe ſü! ſeript? ĩ teſtöõ
prßaillie * ,B nõ abolito /nõ cacellato in aliqᷓ pte ſui: vellẽ mitti i poſſeſ
ocler iic⸗ n E mnm inter inſtitutus exclu⸗ ſionẽ/qro an debeã vigeſimã ſoluere ⁊ difficultates diui
. täadni *dit ſubſtitutuʒ bñ⸗ adriani edicti ſeruare: Rũñdet impatoꝛ ꝙ cũ hodie ceſſat
dgiemii ficio huius edicti.h. d. B vigeſima / ceſſat edictũ eiꝰ occaſione iductũ /cũ ſuis diffi
görtfiennn Add iti 0 Adde ꝙ ĩ poſſeſſoꝛio cultatibꝰ ⁊ ꝓcedat miſſio pᷣter edictũ m qͥſdã /vel ex edi
innt vterq; inſtitutꝰ ⁊ ſub cto pᷣter difficultates ſᷣm alios.h.d.vſq; adS. ſancimus.
ee ſtitutus pꝛo rata mittẽdi nõ ſint ⁊ ſin⸗ Inſtat iuuenis.qua ̊ foꝛma dẽo petere me mitti in poſ⸗
ſn i .“ gsulariter determinat bar. hic ꝙ ſequik ſeſſionẽ? Rñdet᷑ ꝙ dz teſtm poꝛtare coꝛã iudice nõ cacel⸗
ſaii PRrrmXAreputat pulchꝛum fulg. ? tãgitur iſt latũ / nec abolitũ in aliqᷓ pte ſui/⁊ ſi nullus ↄdictoꝛ apeat/
unnn c mn. iiij. pte glo.fin. huius.l.ver.qñq; tñ vterq; admittit᷑ vl apeat minꝰlegitima cãm allegãs fit miſſio ex ſũmaria
fal ſite Verũtñ teneas ʒᷣ bar.⁊ ful.qꝛ ex quo clare conſtat in iune cauſe cognitiõe.i.ex ſola oſtẽſione teſti/⁊ hãc poſſeſſio⸗
ſikelet, libꝛis aꝑ. q̃lit ſubſtitutus ſimul concurrat cum inſtituto nem accipiet ſub pꝛeſentia teſtium oĩm rerum que moꝛte
ileſii iuribus alleg. in glo. hic/x in.l. cum pꝛoponas.. de here. defuncti poſſidebãtur ꝑ eũ.hoc dicit vſq; ad· S. ſinautẽ.

Butrigarij Gcda pars ſuꝑ Sexto libꝛo Codicis

Modo inſtat iuuenis:ſp quid ſi appeat legitimꝰ ↄdictoꝛ
vt foꝛte qꝛ pꝛoducit ali teſtm non abolitum non cãcella
tum: Rñdetur qꝛ tunc dʒ oꝛdinari iudicium ⁊ libellus:⁊
plene de cs cognoſci ⁊ ex plenaria cognitõe fiat miſſio/⁊=
mittetur in poſſeſſionẽ ille qui potioꝛa iura oñdet.hoc di
cit vſq; adS. nullis. .
¶ Mullis.¶ Iſte ·S. ponit regulã ⁊ excep.regulã vſq; ad
‚mhHF6Flulum niſi.ibi exceptio.vſq; in finẽ.Et ad euidẽtiã ẽ ſciẽ⸗
vſucapio dum ꝙ vſucapio pꝛocedit ex fauoꝛe tm poſſidẽtis.pᷣſcri⸗

⁊ ſſcriptõ ptio.xxx.vł.xlł an.cãtur ab odio tm̃ negligentis petere/⁊

qũo ꝓce⸗ hee due dicuntur pꝛocedere ex vna ꝑte tm:pᷣſcriptio lon
dãt. gi tẽpoꝛis cãtur ab odio tm̃ non petẽtis ⁊ fauoꝛe poſſidẽ
tis:⁊ ita ex vtraq; ꝑte dicitur pꝛocedere.querit ergo iu⸗
uenis a pꝛĩcipe an iſta miſſio limitet᷑ ãno ſicut olim: Rñ
detur ꝙ nullis tẽpoꝛibus coartatur niſi tm̃ tẽpus cucur⸗
rerit ꝙ etiã ĩ dominio ꝑaret ſecuritatẽ poſſeſſoꝛi:vt ẽ ſiue
pᷣſcriptio ex altera tm ꝑte pꝛocedat.i.ex odio tm̃ vł ex fa
uoꝛe tm̃ᷣ.i.ſiue ex vtraq;.i.tã ex odio qᷓ; ex fauoꝛe.h.d.⁊ ſic
pꝛobatur ꝑ hunc tex.ꝙ exceptio pᷣſcriptionis impedit ꝓ⸗
ceſſum m ia.de are.vt hic:⁊.l.intra vtile.ff.de minoꝛ.qð
ẽ verũ ſi opponatur ad pꝛoceſſum impediẽdum: ſʒ ſi op⸗
ponitur ad iniuſticiã petitionis/⁊ merita cãe non impe⸗
dit pꝛoceſſum:vt.l.emptoꝛ.S.de pᷣſcrip.longi tꝑis. Mo
do veniamus ad notabilia. G
¶ Notsa pꝛimo ꝙ edictum diui Adriani hodie ſublatũ
E:de hoc tñ ẽ qõ adeo ꝙ ſi actio debetur expꝛimi in libel⸗
lo ecẽt maxima lis.Sʒ ipi tm̃m nominãt ſctm/⁊ dico ego ta
lis exhibeo vobis teſtm quondã talis non abolitum/non
cãcellatum in aliq̃ ꝑte ſui ĩ quo ſum ſcriptus:q̃re peto me
mitti ĩ poſ.rerum q̃ tpe moꝛtis defuncti ꝑ eum poſſidebã
tur/⁊ hoc ex edicto diui marci.vł condic. ex.l.vł officio
iudicis.i¶ Item not.ꝙ aliqñ ſummarie pꝛoced itur:vt qꝛ
iudex audit tm̃vnum/alium non:qꝛ nõ ẽ legitimꝰdictoꝛ
vt.l.pꝛopandum · S.cum aũt.S.de iudi.⁊.l.iij ·S.ibidẽ. ff.
ad exhibẽdum.ii¶ Itẽ no ꝙ aliqñ plene cognoſciturvt qũñ
extat legitimꝰ dictoꝛ:⁊ tũc offert᷑ libellus ⁊ lis cõteſtat᷑
⁊ plene de cã cognoſcitur:⁊ mittitur ĩ poſſeſſionẽ qui po⸗
Pꝛeſcri⸗ tioꝛa iura oñdit.¶ Itẽ nõ.ꝙ exceptio pᷣſcriptionis impe⸗
ptiõis ex⸗ dit actionẽ ⁊ pceſſum ſi ad ipſum opponatur vt hic:⁊.d.
ceptio an l.intra vtile. Secus ſi nõ opponatur ad ipſum:vt.d.l.em
poſſit ĩpe⸗ ptoꝛ:ſʒ ia.de are.idẽ tenẽt vltrampᷣtani ꝑ.l.ſicut·:j. de pꝛe

dire actio ſcrip.xxx.an.ibiſ viuẽdi vlterius ⁊c̃.“ inſt.de perpetuis.

nẽ ⁊ ꝓceſ⸗ ac.in pꝛin.⁊ ſi dicas ꝙ tẽpus non ẽ modus tollẽede obli⸗
ſum. gationis:vt.l.obligationũ fere · S. placet.ff.de ac.⁊ ob.ipᷣi
fatẽt᷑ ꝙ non tollit obligationẽ:vt ibi:ſʒ ac.ſic vt.d.l.ſicut.
Võ op.ſic hic dr ex teſtõ nõvitioſo fit mẽtio ¶ Op etiã

ꝙ ſi hʒ vitiũ fliat miſſio:vt.S.l pꝛox.So.hic ẽ vitiũviſibi

le ibi ĩuiſibile.¶ Itẽ op.ꝙ etiã inuiſibile impediat:qꝛ vi⸗
tiũ falſi ĩpedit: vñ vider᷑ obſtare.l.fl.S.de oꝛdi.iudi. So.
vt glo.duobus modis.S.l pꝛox.⁊ vtraq; eſt vᷣa. Itẽ op.
ꝙ vitium muiſibile unpediat miſſionẽ:qꝛ vitioſum inoffi
cioſi / vt.l.papini ·S. fllius.ff.de inoffi.te.So ibi agitur pe
titoꝛio/hic in poſſeſſoꝛio in quo ſummarie pꝛoceditur.

¶ Itẽ op.q̃rela ẽ remedium reſcindẽs:ergo de ipſa nullo

modo põt opponi niſi pꝛius reſciſione fctã:vt.l.necnon.
CS.exẽplo.ff.ex qui.cau.ma.⁊.l.quintus mutiꝰ.ff.de an.le.
⁊Z.·l.nã ⁊ poſtea.S.ſi minoꝛ.ff.de iureiur.So. ibi remediuʒ
reſcidẽs datur ab homine:ſ qrela a lege/⁊ ideo põt etiã
añ reſciſionẽ opponi vt ⁊ in.l.metum.S.ſʒ ꝗ pᷣtoꝛ.ff.ꝙ me.
cã.¶ Itẽ op.ad idẽ de.il.liber.S.de pet.hrd.vbi vitium in
uiſibiſle impedit miſſionẽ.So.ibi agit᷑ petitoꝛio hic ĩ poſ⸗
ſeſſoꝛio. Itẽ op.ad idẽ de.l.ſi res .j.de oꝛ.cog.So.vt pᷣ⸗
cedẽs tium:vel dic ꝙ ibi loquitur de ſtatu hr̃dis:⁊ ideo

gauditur opponẽs:qꝛ ſit agẽs ſi ᷣuus nõ tʒ iudicium/nec

petitoꝛium nec poſſeſſoꝛium:vt.l.lʒ.S.de pꝛocurato.⁊.l.ſ
uus.de iudi.Secus qñ q̃ritur de ſtatu defũcti:qꝛ tũc aut
agitur petitoꝛio:⁊ põt opponi:aut poſſeſſoꝛio ⁊ nõ.⁊ ẽ rõ
qꝛ ſi obtineret in petitoꝛio non audiretur aduerſarius in
poſſeſſoꝛio:ſʒ dato ꝙ vnus obtineret in poſſeſſoꝛio audire
tur aduerſarius in petitoꝛio/⁊ iõ tunc cũ idẽ veniat duo⸗
bus iudicijs diſputãdum in pꝛimo exammat᷑ ſummarie:
vt.l.celſus.ff. ad exhibẽ.¶ Itẽ op.ad idẽ de.i.ſi is a quo.
ff.vt in poſ.leg.So.vt gl.⁊ ẽ ar.ꝙ etiã poſt dilationẽ poſ⸗
Miſſionẽ ſum pꝛoducere inſtrumẽta:qꝛ hoc non requirit altioꝛẽ in
ĩ poſſ.bo. daginẽ ſᷣm quoſdã:de quo dixi in l.i..de dil.i Itẽ op.ꝙ
an mipe⸗ etiã vitiũ viſibile non impediat miſſionẽ:vt.l.ſi ex fal.S.

viſibile. aut ergo de falſo pꝛoponitur pꝛincipaliter agẽdovł accu

ſando ⁊ facit ſilere alia iudicia:vt.l.fl.S.de oꝛd.iudi.aut
ꝑ modum exceptionis:⁊ tũc aut allegat falſum in loco de
quo non ẽ qſtio ⁊ non impedit petuoꝛium nec poſſeſſoꝛiũ
vt.d.l.ſi ex falſis:ſi allegatur falſum in loco ð quo ẽ q̃ſtio
tunc aut ẽ vitium viſibile:vt qꝛ raſuzʒ: cãcellatũ/vł aboli
tum:⁊ tunc impedit etiã poſſeſſoꝛiumvt hic:aut ẽ inuiſibi
le ⁊ tunc poſſeſſoꝛium non im pedit: vt hic: ſʒ petitoꝛium
ſic interim:nã hẽt᷑ pꝛo ſuſpecto/vt.l.iubemus.S.de pꝛob.
Sʒqʒ hoc inqᷣſito ſᷣuat iudex qð ĩuenit:na aut inuenit qð ẽ
cacellatum voluntate teſtatoꝛis ⁊ non ᷣuat cacellatum:
aut ſine/⁊ ſᷣuat /vt.l.ſi vnus.v.de teſtamẽtis.i¶ Itẽ op.ꝓ
non requirat᷑ publicatio in poſſeffoꝛio/qð innut᷑ iſte tex.
vñ videtur obſtare qð nõ.in.l.publicati.S. de teſtamẽtis
⁊.l.repetita.de epiſcopis ⁊ cleri.So.aut nõ aꝝet creditoꝛ
legitimꝰ/⁊ non reqritur publicatio ⁊ teſtiũ depoſitio/aut
apꝑet dictoꝛ legitimꝰ/⁊ tunc dʒ eẽ ſolẽniter publicatũ/⁊
ita conſului de fctõ cum alijs doctoꝛibus.i Itẽ op.ꝙ hic
non dʒ ori de pꝛopꝛietate:at hic dicit que fuerunt res de⸗
functi/ergo male.So.vt glo.qꝛ intelligo fuerũt.ſ.quo ad
poſſeſſionẽ reiectis alijs opinionibus.i¶ Itẽ op.hic dicit
qꝙ miſſus acquirit poſſeſſionẽ. Sed qũo acquiret qui iã
hʒ. So.pt petere ſibi ↄfirmarivt.l.j.ff.de car.edi.⁊.l.flliã
fribꝰ.ad trebeł.¶ Itẽ op.h̊ dicit ſi apꝑet dictoꝛ: hec nõ
põt pꝛocedere:qꝛ aut vult ᷣdicere de facto ⁊ non põt:vt
l.addictos.de appeł.aut de iure appellãdo ⁊ nõ põt qꝛi
poſſeſſoꝛio non appellatur.So.vt glo. Itẽ op.ꝙ petuio Cetitio

poꝛis:vt.l.hr̃dit.S.de peti.hr̃di.⁊ ..in qui.cau.nõ ob.lon. antollaf
tꝑis pᷣſcript.lł.hr̃dit.So.vt glo.ſ Expeditis ↄꝛijs venio vſucapiõe
ad qõnes ⁊ pꝛĩo q̃ro q̊ iure agat᷑: ⁊ dicũt quidã ꝙ edicto vłpᷣſcri⸗
di. adri.quibꝰ repugnat rubꝛica. Item tex. dum dicit pe ptide logi
nitus quieſcẽte. Itẽ dicit ꝙ occaſionevigeſime fuit intro tꝑis.
ductum:vt illa vigeſima ccſſet ergo ⁊ edictum.⁊ ſi dicoas
ceſſat quo ad vigeſimã male dicis/qꝛ illa ceſfabat iõ ante
hanc.il.ergo nulla eẽt diſpoſitio huius.l.Sʒ qui tenent ꝙ
hʒ locum editio /dicunt ꝙ in his q̃ ſunt ſeꝑabiliavtile per
inutile non vitietur:ceſſet ergo edictum quo ad ſui iniqui
tates non in ſui ſubſtãtia ſimile in.l.j.⁊.ij.S.de foꝛmu.⁊.l.
j· G. ⁊ cum lexj.de cadu.toł.⁊.l.j.in pꝛin. ff.ad trebeł.⁊ ſi
dicas poſt annum quo iure agetur non edicto:qꝛ poſt an
num non competit/ergo agetur condi.ex hac.l.⁊ ſi dicas
agam edicto:⁊ ſi excipiatur de anno replicabitur de coꝛ⸗
rectione huius.l.non bñ dicã/qꝛ illud hʒ locum qñ exce⸗
ptionis actionẽ non tollit:at hic tollit vt dixi/quid ergo
azo dicit in ſumma ceſſare edictum pꝛopter hũc text.qui
dicit ꝙ occaſione ⁊c. Sed hoc non videtur veꝝ/qꝛ occa⸗

ſio denotat cãm impulſiuã: ⁊ iõ ipſa ceſſante/nõ dʒ diſpo

ſit io ceſſarevt.l.j.·ſexum.ff.de poſtu. Lutius tñ videtur
dicendum ꝙ agatur officio iudicis vel condic.ex hac.l.
⁊ ſi dicas qũo põt agi condictione cũ cõdictiões ſint perr
ſonaliſſime ⁊ dentur vt aliquid nr̃m flatvt inſti.de act.S.
ſic itaq;. Rñdeo q̃dam condictiones bñ dantur ad poſſeſ
ſionem / vt. l. indebiti:S. ſʒ ſi nummos.ff.de condi.inde.⁊
ſi dicas ꝙ ꝑ eas petitur quid dari.Rñdeo vᷣum ẽ ⁊ ideo
petam mihi dari.ſ.poſſeſſionẽ nõ dominium. Vel poſſes
dicere melius ꝙ aut non appet ᷣdictoꝛ:⁊ tunc agatur of⸗
ficio:qꝛ non petitur aliquid dari vel fieri ab aduerſario:
⁊ ideo non pꝛoponitur actio/nec apꝑet odictoꝛ/⁊ tũc p⸗
ponitur condi.ex.l.qꝛ petitur ab aduerſario quid dari.
¶ Modo q̃ro quis erit cõpetẽs iudex: dicebat.d.mar.
requiritur ille qui hẽat merum imꝑium /vt.l. iubere cauge
re.ff. de iuriſdi.o.iud.Alij dicunt ꝙ aut non erat odictoꝛ
⁊? quilibʒ mittitur/aut crat/⁊ tunc hñs meruʒ impium v
l.cognitio · S. vt bonoꝛum. ſff. de offi.eius cui mã. eſt iuriſ.
doctoꝛes cõmuniter tenẽt ꝙ miſſio re ipſa requirat hñtẽ

imꝑium lʒ de cognitione miſſionis ſit qõ.ſan requiratur

ꝙ hẽat merum imꝑiumvł non/x hec opinio tenetur com
munit᷑.Sʒ tu poſſes dicere ꝙ aut extat legitimꝰdictoꝛ⁊

tunc cum negocium expediatur actionis iure poterit ſie
ri per quẽcũqʒ iudicẽ:ſicut ſi condictione ĩdebiti vł alia

actione peterẽ poſſeſſionẽ/aut nõ extat legitimꝰ odictoꝛ:
⁊ tunc cum negocium expediatur officio iudicis oꝑtet ꝙ

hẽsat merum ⁊ mixtuʒ impiuʒ / vt. d. l. iubere cauere/ hoc
vigdetur vᷣum de iure.¶ Modo q̃ro an detur hoc edictum/
fidcicommiſſario.glo.dicit ꝙ non pꝛo q̃ facit.l.fl.j. de co Edictum
dicillis. vbi dicitur ꝙ intẽtans edictũ agit vna directa/ĩ di adr. an
diat vitiũ de trãſac.So.ibi dicitur falſum in loco de quo nõ ẽ q̃ſtio .

Ʒꝛiũ dicit dñs mar.qꝛ aut fctã ẽ reſtitutio re ⁊ vbo:⁊ tũc det᷑ fidei⸗
cum ſit adeptꝰpoſſeſſionẽ ad quid petet. Sʒ certe adhuc cõmiſ.

poſctpe
cgredic⸗
mtautn
aeictiu
lcocts
Gönlſerlu
ghinſit

((hattt

igſe
Unt het
iunodat
Pentſiet
lenonpo
ertetan
etrot re
cuattefe
itlinter.
ur vnad
us ſub c⸗
Uüchon
liorqetur
kaͤnt,
iter inſt
dis. vt!.

imrust⸗
hr̃ditatis non tollat᷑ vſucapione vł pᷣſcriptione longitẽ⸗ hr̃ditatis

zdehere⸗
ctaigkein
gunärbi
Ofiteſtaic
Feivreint
let qtnon
ſoyrl par
um § bon
n dature
GShonqr
Pitvimh
ſcrete .d
pauperes
ninauitpe
ihs hocca
ninnt
ſtuerige
asytl
Ckteſktnon
niſo Qui
n Egop.
Aeſtcontr⸗
Uun ytln
erig.
(cnone
ublicati

iumco:

fen miſto⸗
. Oteſtnnnan
liſtlegitimn
Nenimdſtor
ſs ſtaludteſt

mEr

Nboenone
ſenektlegit
Copoſeſion
antquidie

nbng

impecie
opont
Pliian
ſum ? pꝛe
lendamp
hnanfnic
Nudchtio
uoencen
kleppdef
tnarffſeei
Ninprin

enptioneleg
quicau nocſe
elitis zeis n
ſtquiicte
Uter, damden

wigeſimeftit

eGictunn enNee

lla ceſobgi
1 Sjqlitnn
tſcpebtlente
umquozeftn
2.ffdetonu!

Nin. ffocttitit

feplicsbiue

hylocuncit
zytditi guln
opterhuctu
etur er /t
ſanteno dy
Tatiustſie
condicetkt
codictosſun
fathintiden
bidanturiint

fdechlit.

deozunitte
miniun Neoe⸗
toretunckgnni
fiencbetitttt
ztmii/
eſeroniin

t:dichar i

Utnmncex ile
nenzirpinn
oͤini ce,
eiſsfecnht⸗
conn
nt, 8
opinio i 1

onns iuftß⸗

ſnrine
ſtondiiße

beſeenet

=
☛ =

6
4

4

4

car. edic. ⁊.l.filia fr̃ibus.ad treb. pꝛocedunt ipᷣivltra ⁊ di

cunt aut nec re nec verboeſt facta reſtitutio:⁊ tunc nõ ha
bet edictũ. Sed qũo reſpõdebis ad.il.fin.j.de codicil.rñ

deo oẽs actiones etiã q̃ cõpetebãt hr̃di tranſeũt ĩ fidei⸗

cõmiſſariũ: ergo ⁊ edictũ qð ſibi competebat: dicã ergo
ꝙ hẽat ſaltim vtile per reſtitutionẽ ⁊ cũ ex ſola reſtitutio
ne hẽat vtile ex ceſſione hʒ directũ ñ ex ꝑſona ſua ⁊ ita lo
q́? gl.ſed ex ꝑſona cedẽt. Itẽ quero an ſubſtituto debe

tur ⁊ videtur ꝙ ſic:qꝛ videtur conditiõałr inſtitutus at ĩ

ſtituto datur ergo ⁊c. In pꝛiã videtur ꝙ nõ detur: qꝛ ad

hoc vt flat miſſio opoꝛtet ꝙ ex notoꝛia cognitiõe fiat q8

hic non põt eſſe:qꝛ habʒ pꝛobare ſe ſubſtitutũ ⁊ hoc facit
per teſtamẽtum. Itẽ repudiationẽ hr̃dis ⁊ hec dʒ fleri p

teſtes ⁊ requirit altioꝛẽ indaginẽ:⁊ ideo nõ auditur ex ꝓ

ma parte foꝛte ex ſcdᷣa:ergo qñ extat õdictoꝛ quibus ob
ſtat.l.inter oẽs.ff.de iuriſ.om.iud.vbi ſubſtitutus admit⸗

titur vna cũ inſtituto. Tu dic ꝙ aut eſt ſimpliciter inſti⸗

tutus ſub conditiõs ⁊ hebitvtile edictũ:aut ẽ ſubſtitutus

⁊tũc non admittit᷑ niſi hret repud iationẽ heredis ĩ ſcri⸗

ptis:qꝛ tunc poſſet faciliter ꝓbare ⁊ ideo auditur. Sʒ nũ

quid inſtituto ex re certa datur. Rñdeo aut non eſt aliꝰ
Vliter inſtitutus ⁊ dabitur ei: qꝛ hr loco vmuerſalis he⸗
redis.vt.l.ex facto.f.de hered.inſti.aut eſt alius vłiter ĩ

ſtitutus ⁊ ei non dabitur cũ ſit loco legatarij:vt.l.qᷣtiens
S. de here. inſti. Fallit ſᷣm dñm mar.in filio inſt ituto exre
certa:qꝛ eius poꝛtio ſemꝑ reducitur ad quartã:qꝛ aut hʒ

quarta ⁊ bñ eſt/aut nõ:⁊ ei ſuppletur per.il.ſcimꝰ.S.de in⸗

Olfi.teſt. ⁊ ideo habet hoc edictum:⁊ hec eſt rõ:q̃re debet
h'·ee iure inſtitutionis:qꝛ eſt ſibi vtile iſto caſu qd nõ pla⸗

cet/qꝛ non hʒ quotã hr̃ditatis:ſʒ bonoꝝ deducto ere alie

no.vt.l.papinianus.S.quarta.ff. de inoffte.⁊.l.ſubſigna⸗
tum . S. bona.de vᷣb.ſig. ⁊ ideo non hʒ hoc edictũ. Item

an datur epo q pauperes xpi ſunt iſtituti h̃des: videt᷑
ꝙ non:qꝛ ipſe non eſt hẽ̃s.Tu dic contra:qꝛ per omia ca
pit vim hr̃dis.vt.l.ſi quis ad declinandã.S.vbi aũt indi⸗

ſcrete.S. de epiſ.⁊ cleri.¶ Modo pone ꝙ teſtatoꝛ inſtituit

pauperes hr̃des q̊ͥs fr̃es pᷣdicatoꝛũ nominaret ⁊ ipſe no⸗
minauit pauperes mendicantes ad ianuã ipſoꝛũ nunqᷣd
epᷣs hoc caſu poterit hr̃e edictũ diui marci.hic fuit deter

minatũ ꝙ ſic:qꝛ adhuc vidẽtur incerte perſone hr̃des in
ſtitute:⁊ ideo epᷣs hr̃ vt heres quantũ ad actiões mouen

das. vt. .l.ſi quis ad declinanda. Itẽ quero qdã pdu⸗
cit teſtm̃ non publicatũ nec publica manu ſcriptũ an flet

miſſio.Quidã ꝙ ſic ità ꝙ ꝓbat in poſſeſſoꝛio/in petitoꝛio

non. Ego puto ꝙ aut non eſtotradictoꝛ ⁊ fiet miſſio/aut

ageſt contradictoꝛ:⁊ tunc opoꝛtet ꝙ ſit legitime publica
lum.vt.l.cum ab initio.⁊.l.vel negare.ff.quẽadmo. teſta.
gaperi. Sʒ quid ſi pꝛoduco teſtm̃ ſolemniter publicatuʒ
tunc non eſt dubiũ ꝙ pꝛodeſt in petitoꝛio ⁊ poſſeſſoꝛio.vt
l.pꝓublicati.S. de teſta.¶ Sʒ quid ſi pꝛoduco atteſtatiões

teſtium coꝛã iudice factas ⁊ publicatas/an ex eis poterit

fieri miſſio:æ dic ꝙ ſic. vt.d.l.publicati.i¶ Sʒ quid ſi ꝓdu

Cõtradi⸗

co teſtm̃ nuncupatiuum.Reſpondeo vt gſ.¶ Uiſo quis

ſit legitimus petitoꝛ modo quero quis ſit legitimus con

ctoꝛ legiti tradictoꝛ. dicunt quidã ꝙ ille qui pꝛetendit ſimilem cãm
mus quis vt aliud teſtm̃ ⁊ hoc pꝛobat tex.ibi⁊ ei poſſeſſio acquira⸗

dicatur.

tur ⁊c.Ex quo patet ꝙ vterq; eandẽ cãm pꝛetendebat:⁊
de hoc non eſt dubiũ. Alij dicunt ꝙ etiã allegãs poſſeſſio
nem eſt legitimus contradictoꝛ.Circa quod dic aut alle⸗
go poſſeſſionem me habere tẽpoꝛe moꝛtis defuncti:⁊ di⸗

cunt quidã ꝙ non poſſum:quia non eſt de legitimis exce⸗
ptionibus. Sed certe illud pꝛocedit quando fundata in⸗
tentione actoꝛis venirẽ per modum exceptionis:ſʒ quan

do impedio fundamentũ actoꝛis.nã qui pꝛoponit edictũ
pᷣſupponit res eſſe poſſeſſas tempoꝛe moꝛtis defũcti.hoc
auxẽ ego tollo pꝛobando me tũc poſſediſſe:⁊ ideo debeo

audiri: aut allego poſſeſſionem poſt moꝛtem defuncti que

ſitam ⁊ pꝛeſentem:⁊ tunc aut allego poſſeſſionem ad ĩpe⸗

diend am poſſeſſionem iam traditam ⁊ debeo audiri poſt

qᷓ; non fui citatus ⁊ petam eam reuocari.vt.l.a dino· S. ſi

ſuper rebus.ff.in qui.cau.in poſ.ea.⁊.l.nam ita diuus. ff.

de adoptio.⁊.l.in cauſe·S. cauſa.ff.de minoꝛibus.⁊ ideo
cauti aduocati faciunt ꝙ miſſus comparet ⁊ dicit non eẽ

reuocandam miſſionem ⁊ ſi reuocari debet de nouo petit
fieri:vnde ſi ſuccumbat ĩ pꝛimo caſu.ſ.in reuocatoꝛia ob⸗

tinet in ſecũdo.ſ.in noua miſſione:aut allego poſſeſſionẽ
vt impediam mi fſonem flendam ⁊ non poſſum.Quis eſt

.

De Edicto diui adriani tollendo. Fo. x

poſſet petere vt liceret ſibi habere ↄſeruare. vt.l.j. ff. de

g

ergo legitimus cõtradictoꝛ dicit aʒo. ꝙ aut quis allegat
poſſeſſionẽ tantum ⁊ non audit᷑. aut titulum ⁊ tunc aut a

defuncto ⁊ audit᷑:qꝛ de euictione tenetur hrs.aut ab alio

⁊ tunc non auditur: ⁊ ideo dic ꝙ aut apparet ↄᷣdictoꝛ/⁊

tunc aut allegat poſſeſſionẽ tantum/⁊v tũc aut tẽpoꝛe moꝛ

tis defuncti ⁊ excludit edictũ. Aut allegat poſſeſſionẽ ha

buiſſe poſt moꝛtem defuncti/c tunc aut allegat ad exclu⸗

Adendam miſſionẽ iam factã/a põt ſi non fuit citatus ſpe⸗

cialiter vel generaliter per pꝛogrãma als ſecus: aut alle
Gat poſſeſſionẽ ad excludẽdam miſſionem flendam ⁊ nõ
poteſt. aut alle gat titulũ ⁊ poſſeſſionem ab alio qᷓ; a defun

ccto ⁊ nõ impedit ſummariũ:qꝛ hoc requirit altioꝛem in⸗

daginem: æ ideo opoꝛtet venire poſtea ad plenioꝛẽ. Sed
ſi habet titulũ a defuncto vel hr̃de/tunc eſt cõmunis opi

nNio ꝙ ſit legitimus cõtradictoꝛ ⁊ ꝙ excludat ſummariũ/

⁊ ex ſola allegatione:nã dicunt ꝙ ea que allegata ⁊ pꝛo⸗
bata in plenario iudicio excluderẽt plenarium allegata
ſolũ ĩ ſůmario excludunt ſũmariũ qð nõ placet:ſʒ bũ pu
to ꝙ ea q̃ allegata ĩ plenario ⁊ ꝓbata plenarie excluderẽt

plenariũ iudiciũ eadẽ allegata ⁊ ꝓbata ſũmarie in ſũma

rio excludũt illũ vñ ſi ↄpareat dictoꝛ/⁊ hẽat ĩſtr̃m qũo
hẽat titulum a defũcto vel hr̃de:cũ notoꝛia ſit eiꝰ ꝓbatio
excludit ſummariũ per dominiũ queſitũ per tituluʒ ſicut
Ppꝛeſcriptionẽ: ⁊ ideo tunc oꝛdinabitur iudicium plena
rium:ſed per ſolam allegationẽ nõ puto ꝙ excludat:imo
etiã per pꝛobationem non video quare poſſit excludere
quom inꝰ poſſeſſionem quã defunctus tẽpoꝛe moꝛtis ha⸗
buit recuperet:qꝛ nõ impediet recuperare per talem titu⸗
lum in inrerdicto quoꝝ bonoꝝ:vt.l.non tantuim.ff.de pe⸗
tio.hr̃di.⁊ ideo videretur tutius dicendum ꝙ ule ſolum
intelligeretur legitimus ↄtradictoꝛ qui ſimilem cauſam
pᷣtendit.puta aliud teſtamentum qᷓ;tum ad excludẽdum
ſummarium:non tamen nego quin habens titulum aliũ
⁊ poſſeſſionem a defuncto vel herede ſit legitimus ↄtra⸗
dictoꝛ quãtum ad petitoꝛiũ: ↄmuniter tamen tenetur qꝙ;
hñs titulum a defuncto vel hr̃de ſit legitimus contradi⸗
ctoꝛ etiam ad impediendũ poſſeſſoꝛiũ ⁊ non hẽat neceſſe
aliquid ꝓbare ſed ſolũ allegare.Sed pone ꝙ conuentus
hoc edicto obijcit de dñio ⁊ dicit hodie cõſtat hodte aga
tur an debet audiri.⁊ dicunt quidã ꝙ ſic quaſi hoc ſit poſ
ſeſſoꝛiũ ad ipiſcende poſſeſſionis in quo bñ hʒ locum exce
ptio dolo facis.vt.l.ſi is a quo.ff.vt in poſſeſ.leg.cõiter te
netur ↄꝛium quaſi hoc ſit poſſeſſoꝛium recuperade ⁊ rein

tegraãde poſſeſſionis que penes defunctum fuerat. ¶ JItẽ

quero an fideicõmiſſarius ſit legitimꝰcontradictoꝛ?: Rñ
deo ſic ſi ei facta fuit reſtitutio revel verbo alłs non.
¶ Item quero quare hec lex fuit inducta cum habeamꝰ
interdictum quoꝛum bonoꝛum ⁊ petitionem hereditatis

Reſpondeo vt gl. Ultimo quero quid ſi duo pꝛoducũt Teſtamẽ⸗
duo teſtamenta quis ipſoꝛum obtinebit: Reſpondeo aut ta duo ꝓ⸗
apparet de oꝛdine ipſoꝛum ⁊ tũc obtinebit qui pꝛoducit ducẽs qð
teſtamentum vltimo loco factumvt.lʒ.ſi quis pꝛioꝛe.ff.ad ip ſoꝛũ ob⸗
trebellia.aut non apparet quod factum fuit pꝛius:⁊ tunc tinebit.

aut vnus poſſidet ⁊ obtinebit vt.l.ſi quis ſeruumS.ſi in⸗
ter duos.ff de leg.ij.aut nullus poſſidet ⁊ vterq; repellet᷑
pꝛopter dubium.vt.l.duo ſunt titij.ff. de teſt a.ttu.
Ad ditio Iſta lex eſt ſingu.⁊ m Bar. Alber. An⸗
ge.⁊ Fulgo.materia huius legis non eſt
alibi. ideo erit aduertendum ſᷣm Moder. hic ⁊ habes ex
pꝛima parte ꝙ coꝛrecta vna lege ĩtelliguntur etiam coꝛ⸗
recte alie leges tendentes ad interpꝛetationem ⁊ declara

tionem eius:⁊ ita no. Cy.in.l.tranſigere ante fi.Sẽ.de trãſ

act.⁊ refert Bal.hic in.ij.no. Pau.hic.in pꝛimo vide ta⸗
men qð dicit glo.in rub.vel in.l.j.in pꝛin.ffde coniun.cũ
eman.lib. cuius deciſio videtur contradicere ſed non cõ⸗
tradicit.Adde ar.in.l.j.ff.de legi.tu. Inno.in.c.multj.
de eta.⁊ quali.Heinde ex tex.ibi mittatur ⁊ c. ᷣm Bal.eſt
no.hic in.iij.col.ꝙ licet de iure communi inſtrumenta pu
blica confecta manu notarij publici non habeant execu⸗

tionem paratam: ſed etiam requiritur ſolemnis libellus
⁊ alius pꝛoceſſus iudiciarius vt eſt ter. melioꝛ de iure.in
l.minoꝛ.xxv.an⁊.l.cui fideicomiſſum.ff.de mi.in pꝛin.in
verbo ad initium noue petitionis redegerat: tamen hic

eſt vnus caſus ſpecialis in quo inſtrumentum teſtamen⸗
ti habet executionem paratam de iure cõi ⁊ ita per hunc

tex. dicit Bar.hic in.vi.col.Adde ſᷣm caſum in inſtr̃o de⸗-⸗
poſito depoſiti:ita pꝛobat tex.in.l.pe.in verbo ilico ⁊ ix

bo oĩbꝰ modis..depoſiti.⁊ ibi bor.and no ear alex. hic

in.l.ait pᷣtoꝛ · S.j.ff.de iudi. Contrariũ tenẽt bal.⁊ ſaly.in
dic.l.pe.S.depo.qꝛ ex quo intẽtatur actio /dʒ dari libellꝰ
Legatari iuxta regula.l.j.in pꝛin.ff.de eden.Lertius notabilis ca⸗
us ſeu fi⸗ ſus eſt ⁊ ſigna qñ legatariꝰ vel fldeicõmiſſariꝰ agit cõtra
deicõmiſ⸗ heredẽ pꝛo legato vel fideicõmiſ.ſibi relicto:nam de iu⸗
ſarius ſi re cõmuni habet executionem teſtamẽti abſq; libello:ita
agit g̊ hr̃⸗ ꝓbat tex.in · S/ illud cũ glo.in ver.decreto.⁊ ibi not.ang.
dẽ ꝓ lega in auctẽtico de hered.⁊ fal.⁊ not.hunc caſum:quia quo
to ſibi reli tidianus nec alibi in ſpecie inuenies ᷣm iaſonem may.
cto hʒ exe Quartus caſus eſt quãdo in inſtr̃o eſſet poſitum iuramẽ
cutionẽ te tum/ tale iuramẽtum facit ꝙ inſtrumentũ hʒ de iure cõ⸗
ſtamẽti de muni executionẽ pſᷣm bar.in.l.ij.in fi.ff.de iureiur.vbi di⸗
iure cõi xi an ſit verum. Quintus caſus eſt quãdo quis ꝓduceret
abſq; libel inſtrumentum vel ſcripturã / vel exceptionem in iudicio /
lo. ⁊ eſſet pena pꝛoducẽti talem ſcripturã vel de iure cõmu⸗
ni vel a ſtatuto. Mam eo ipſo ꝙ pꝛoducit in iudicio ſine
alio pꝛoceſſu dʒ de iure cõmuni fieri executio pene abſq;
libello vel alio pꝛoceſſu:ita pꝛobat tex.not.in.l.ij.in ver.
ꝓtinus.S.vt lite pen.vbi bal.no.in.iij.not.Sextus caſus
eſt quãdo ꝑartes vadunt ad notarium ⁊ vna pars confi⸗
tetur ſe debere:nam ſi notarius pꝛomiſſoꝛi volenti ⁊ con
ſentiẽti faciat pꝛeceptũ ꝙ infra tm̃ tẽpus ſoluat /tale in⸗
ſtrumentum continens tale pᷣceptum hʒ de iure cõmuni
executionẽ ſicut ſententia ſᷣm imo.paul.⁊ alexan.in.l.ait
pᷣtoꝛ · S.j.ff.de re iudi.paul.in.l.poſt rem.eo.ti.⁊ alex.hic.
No. dum dicit᷑ in tex.⁊ ei poſſeſſio acqratur.⁊c̃.ꝙ recre⸗
dentia in beneficijs ſeu alijs rebus contẽtioſis eſt adiu⸗
dicãda ⁊ habẽt titulũ apparitioꝛẽ̃.vt hic ſᷣm Jo.fab.in
c.licet.ad fi.ex.de pꝛoba.poſt guymicr.in titu.de cauſis.
in· S.neq; ad fi.glo.in verbo nequiuerit.

=S Si quis aliquem
rit. tẽ. Mubꝛica.

S uil . Vltima voluntas debet
s v: eſſe de libero arbitrio als
non tenet, b. d. Jaco. Biut; 1 i
S . qꝙ aliter teneatur ꝓhibens
y« 6 Gs qui. teſtari:qꝛ debet ſoluere duplũ
ei cui erat legatum: vt aut᷑.vt nulli. iu·S.⁊ hoc
E„puenit. Sol. vt glo. qꝛ vtraq; pena locũ habet.
Inſtitutõ ¶ Wodo qro quid ſi metus tertij interuenit vt ego in ſti
an valeat tuerer an valet inſtitutio? Dicũt quidam ꝙ ſic:qꝛ dolus
ſi intuenit tertij nõ debet mihi nocere:vt.l.elegãter.ff.de dolo.Alij
meiꝰ cuiuſ contra:qꝛ dolus tertij non debet nocere:vt.l.metum·S.
da tertij: aliquãdo.ff.ꝙ me.cauſa.quid ergoꝛ dic.ꝙ aut dolus vel
vt ego iſti metus eſt cauſa immediata rei:vt eſt hic ⁊ vitiatur inſti
tuerer. tutio:vt in queſtione noſtra.aut nõ erat mediata cauſa:
⁊ tunc ſecus:vt in cõtrarijs.Vel dic.ꝙ aliud in cõtracti⸗
bus in quibus dolus tertij non nocet.aliud in vltima vo
luntate in qua nocet:qꝛ debet eſſe liberi arbitrij. Tu dic
ꝙ aut eſt ille qui ſucceſſurus erat põt hẽre regreſſum in
eum qui pꝛohibuit:vt quia ẽ ſoluendo /⁊ non vitiat᷑ inſti
tutio.ałs ſic.axr.eius quod not.in.l.j.S.de inſti.⁊ ſub.ſub
con.fac.⁊.l.fi.in pꝛin.ff.de eo 5SS quẽ — ere⸗
NEA / p. ꝙ adulationes ſint ꝓ
d clum. hibite: vt.l.non ẽ.ff. de in⸗
— off.te. Solu. hic fuit ad bonũ ibi ad malum.
Ma Item op. ad idẽ de le.j. in fi.x.l.ij.⁊.iij.in pᷣn.
ff. de dona.inter virũ ⁊ vxoꝛem. So.ibi ne mutuo amoꝛe
ſe expoliẽt.¶ Item opp.ad idem de.il.j.S.de ſta.⁊ imagi.
Solu.ibi fuit ꝓhibitum ⁊ delictum.¶ Itẽ op.ad idẽ de
l.captatoꝛias.ff.de hr̃di.inſti.Sol.ibi adulationes adi⸗
mũt liberã teſtĩ factionẽ:⁊ iõ nõ lʒ eas fieri/ hic ſecꝰ.

Dehis quibꝰ? vt indignis.
MKubꝛica.

„

4

*
V
.

Teſtöꝛis o& Qui nõ vindicat moꝛ⸗
moꝛtẽ nõ S Ered es. tem defũcti eſt male fi⸗
vindicãs dci poſſeſſoꝛ ⁊ hr̃ditatem fiſco reſtituit
Dz pꝛiuari %½ ⁊ tenetur de fructibus ꝑceptis ⁊ ꝑcipi
hrditate & N Oendis:⁊ de vſuris.hoc dicit.
q̃ poſtea fl 4 C¶Diuidce in duas ꝑtes:qꝛ in pꝛima lo
ſco appli⸗J IY⸗ M0 quitur de furtis. in ſecũda de vſuris.
cabik. a a =WE*Sed quid ſi fuit ignoꝛãs: Rñdeo aut

7

Butrigarij Becũda pars ſuper Bexto libꝛo Codicis

ignoꝛat ius ⁊ factũ ⁊ eſt bone ſidei: idẽ ſi factũ tm̃ ſi ius
remanet male fidei: vt.l.ſed ſi lege:S.ſcire.ff. de peti.he

redi.¶ Modo quero quo oꝛdine ꝓcedatur contra indi⸗ Indign⸗

gnũ: Rñdeo pᷣmo accuſat᷑ de crimine coꝛã pᷣſide:poſtea ſi fuerit he
ciuiliter coꝛã pꝛocuratoꝛe ceſaris:vt.l.j.S.vbi cauſe fl. res iſtitu⸗
¶ Op.· ꝙ id qð aufertur indigno non pſtetur fiſco:vt.lſi tꝰ qͥ o»die
pater. ⁊.l.nec apud.ff. de hr̃di.inſti. Sol.vt glo.¶ Itẽ op. ꝓcedat᷑ ʒ
ꝙ nõ ſolum a tpe litis ↄte.ſed etiã a tpᷣe ↄtrouerſie mote: eum.
vt.l.ſed ſi.S.j.⁊.l.diuus.⁊.l.interueniũt ·S.·petitã.ff.de pe
titione hr̃ditatis.So.vt glo. .
Add itio Adde ꝙ habes ꝙ hr̃s q ſciuit teſtatoꝛẽ
occiſum dr̃ malefidei poſſeſſoꝛ hr̃ditat:
etiã añqᷓ; fuerit a fiſco de indignitate intelligẽdo ꝙ occi⸗
ſoꝛes nõ accuſauerat.Et ideo habes hic tex.ſingu ꝙ in⸗
dignus cenſet᷑ vſq; a pᷣncipio.maleft.etis ante inita litẽ
indignitatis.vnde hic eſt tex.ſingu.ſᷣm guil.⁊ ange.ꝙ va
ſallus qͥ cõmiſit cam ꝓpter quã meret᷑ pꝛiuari feudo vel
clericus cõmiſit cãm ꝓpter quã meret᷑ pꝛiuari bñficio ec
cleſiaſtico ꝙ lʒ non ſit ipſo iure pꝛiuatꝰ anteqᷓ; ferat᷑ ſen⸗
tentia.tñ q;pꝛimum cõmiſit cãm efficit᷑ indignus:·⁊ ſic
malefidei poſſeſſoꝛ/⁊ ſic a tpᷣe cõmiſſe cauſe tenet᷑ ad oẽs
fructꝰ reſtituẽdos:⁊ dicit paul.de ca.ꝙ iſta lex eſt ad hoc
valde ſingu.nec alibi reperit᷑ que ita poſſit allegari:lʒ ʒ⸗
riũ videat᷑ ꝓbari ex glo.no.in aut᷑.ðde inceſti.nup.in pᷣn.
in ver. imminere.in.ſfi.de cuius veritate dic vt ꝑ cy.⁊ bal.
in aut.inceſtas.S.de inceſt.nup.
— Cõtra factũ defuncti qð tenuit non
. Olla. 5 hr̃s venire/⁊ q accuſat teſtm̃ vt
falſum ⁊ ſuccũbit ꝑdit relictũ ex eo.hoc dicit.
(GBlo. colligit ar. a prono eccłie ad pᷣlatũ ꝙ ha⸗
beat pᷣlatꝰ ius qð habuit patronꝰ:nã eſt ſucceſſoꝛ:⁊ iõ iu⸗
re pr̃oni dʒ vti.Ecõtra videt᷑ ꝙ nõ:vt.l.cũ qͥdã.S.fiſcus.
ff.devſur.Sed dic ꝙ qſtio nõ facit admotiuũ ꝙ iʒ platus
ſuccedat ĩ eccłia/nõ tñ in iure pr̃onatꝰ.Circaillud gñale
dic ꝙ in ĩchoat ⁊ ↄſũmatis cũ defuncto hr̃s nõ vtit᷑ pᷣui
legio:in alijs ſic.vt.l.qui a patre.S.de teſt.mili.cum ſi.
¶ Vodo op.ꝙ noie pupilli tutoꝛ accuſare non poſſit:vt
l.ijq;qͥ accuſare nõ pñt.So. vt gl.ſ Sed hoc op.ꝙ hec
lex nõ ꝓcedat:qꝛ aut accuſat noĩe ſuo/⁊ tũc etiã ꝓ parte
polle dʒ poſſe accuſari:qꝛ trãſactio ĩ publico crmiĩe nocet
ſolũ trãſigẽti nõ alij.vt.l.trãſigere.S.de tranſac.aut agit
noĩe pupilli/⁊ nõ põt vt dixi.So.dic ꝙ põt ĩtelligiꝙ age
bat᷑ ciuiliter/⁊ tũc repugnat finis qͥ dicit ꝙ de calũnia de
liberabit᷑ cũ ĩ ciuilibꝰ calũnia nõ puniat᷑:ſʒ dic ꝙ lʒ puni
at᷑ ſił itudie ſupplicij:tñ qꝛ dolũ cõmittit põt puniri crĩe
ſtellionatꝰ vt.l.de ꝑiurio.ff.de crimĩe ſtel. Itẽ põt loqͥ qũ
accuſat crĩalit᷑ ⁊ noĩe ꝓpo ad vtilitatẽ pupᷣilli:⁊ iõ ꝓ pte
polle accuſare nõ põt:qꝛ nõ dicet᷑ ad vtilitatẽ pupilli.Sʒ
q̃re: Dicit tex.ꝙ de calũnia deliberat. Rñ.qꝛ rõne offi⸗
cij de pᷣſũpta calũnia ñ tenẽt᷑ vt.l.ij.qͥ accu.n pñt.ſ Itẽ
op.ꝙ pupillꝰ nõ ꝑdat derelictũ:vt.l.tutoꝛẽ.ĩ pᷣn.ff e.So.
nõ ꝑdit tutoꝛ vt ibi.ſʒ pupillꝰ ſic vt hic. Itẽ op.ꝙ pupil
lus nõ ꝑdat legatũvt.l poſt legstũ ·S. etati.ff.e.So.vt gl.
Modo qro qre partẽ polle nõ ꝑdit: Rñdeo qꝛ ꝓ ea ꝑte
nõ dicit teſtm̃ falſum.¶ Mõ op.ꝙ debeat totũ ꝑdere ſiue
directo ſiue ꝑ indirectũ ↄſeq̃t᷑ legatũ:vt.d.il.poſt legatũ.
GSſi pr̃ ⁊ S·ſi filiꝰ. So aut qͥs ↄſeqᷣt᷑ legatũ ex diſpoſitiõe
teſtàtis directo:vt ꝑ ſe ipᷣm vel ꝓ indirectũ:vt ꝑ ftliũ vel
ſeruũ/⁊ tũc dʒ illud ꝑdere vt in ↄꝛio.Aut nõ ꝑcipit ex di⸗
ſpoſitiõe teſtãtis ſʒ alteriꝰ vt ẽ hic ĩ pupillo qͥ nõ ex diſpo
ſitione defũcti ſʒ polle hʒ ꝑtem polle/ tũc nõ ꝑdit illã vt
hic.¶ Itẽ op ꝙ lʒ ſuccũbat nõ ꝑdat legatũ:vt.i.poſt lega
tum . S.· j. ff. e. So.hic dixit falſum ibi minus ſolẽne.
Additio Adde duʒ dicit᷑ in tex. ibi quã adimi pu Filiꝰſi ac
pillo hic eſſe tex. valde no.ſᷣm guil.⁊ mo cuſat te⸗
der.hic ꝙ filius accuſãdo teſtm̃ pr̃is de falſo ſi ſuccũbat ſtamẽtum
perdit etiã legitimã ſuã /ſecus eſt quãdo adit hereditatẽ pꝑr̃is ð fal⸗
ſine inuẽtario vt dixi poſt glo.in.l:.fi ·S.fi.S.de iure delib. ſo ⁊ ſuecl
ratio diuerſitatis eſt qꝛ accuſando delinquit faciẽdo:ſed bat perdit
grauius eſt delictũ qð ↄmittit᷑ faciẽdo qᷓ; qd cõmittitur etis legiti
omittẽdo inuẽtariũ iuxta glo.in.l.ſi moꝛa.ff. ſo.ma. alia mã ſuam.
notabilia per te collige.
„ 7 ea Non dʒ adiri hr̃ditas per heredẽ antevin
2. dictam necem defuncti.h.d. Jaco. Buk.

Codicillinoñ ſunt tãte po
2 Ered itas. tẽtie vt poſſint dare vł adi
Pyv mere hr̃ditatẽ directo/poſſũt tamen per obli⸗
.N M quum adimere. hoc dicit.

.
d

fes abin

Oo.
ginitten
Gihe no⸗
loter no
gihialta⸗
Glg
tun
hafſi
aliete
ict nr
nteſtono⸗
vlche
lopfieia
legato /
ocorepun
totcodt
azali
ſöͤveniat
nul.ext
unnl n
n? cel
15,Sz
eerk ad
ſoeinteſt
cchedes 9
eto.
aextle⸗
Gol yt
ſͤſncceſſoꝛ
tchiſtin
gno.Drs
na
locuhec

heregei⸗
l gotop
. deuoluit
iudignos
depluribt
ortoacca
ſooea pt
noſtrun
roreteſte
lorrie
ſiſſusti
rödeher
Ntit pyt
lenerd
uuuß ſoſi
inſchoh⸗
Ulrcurſus
Cöſulkiſi
leſtin ti
iſtintio⸗
laum ere
1uncinſt
hanteſtp
finugtie
ioher,
Uhlinr

In Vider
ßſum
letur vegin
umpu
bertotan
efuncti/
Nrnn
ſo chn
Cnge
Ninpem
ngoi
34 conerg

nngo
AO. mg
deai

Atiumfin

ekpeumtffe
Pau Nff
bennöͤfe

eaſetclile
poſftälemi⸗
einceſtinpe
tedicytgene

ctigöten
(accuſar tihe
tüexeo. hon

ciead eti

iſtſucceſon⸗
ulch egigfi

Amotinigf

15 Cinalllai
ncto hioſotif
deteſtinlicun
ccyſarencnptt
Sedzhoecper
/1tüctiige

publicocriem

‚detranſecaut
Gpotitellig
citg de callie
kißͤ dicgh⸗
ttitpot punſit
tel Nepoͤtli
epupeliĩ
tlügteprpn

. Bi derate

daccun ü
ucrei öfis
i(Neohon
Sctatlffe ont
eſhidcon
ebenteni nn
Utolgten
egetiniiei
rai N,ſii
llognoan
egetin
minusſgin
lſin
zonithaltn

¶Oppo.ꝙ de poteſtate eius qui adimit poſſit ad aliam
trãſmittere ſicut adimere vt inſti.de adoptio.le:j.de his
qui.pe.no.per totũ.Huiꝰ timoꝛe glo.exponit tribus mo
dis tex.non iure.¶ Itẽ op.ꝙ directo poſſit dari vel adi⸗
mi hr̃ditas in codicillis:vt.l.penulti.ff.de cõditio.inſti.
Sol.vt glo.q Modo venio ad magnã glo.⁊ op.ꝙ nõ po
tuit admitti hr̃ditas inſtituto ꝑ hanc epłam.vt.l.exptis.
Adẽptio ff. de adimen.le.So.q̃dam eſt adẽptio tacita.i.nulio mo⸗
eſt multi⸗ do expᷣſſa ꝑ caſus occurrẽtes vt inimicitias / ⁊ hec valet
plex. in legato / non in libertate: vt dic. l. ex parte. 2. l. iiij. Sed
quedã eſt expꝛeſſa ademptio/⁊ hec qñq; fit directo.vt qꝛ
Dicit adimo qð cõceſſi/⁊ hoc q;tum ad hereditatẽ valet
in teſtõ non in codicillis/qᷓ;tum ad legatũ valet in teſtõ ⁊
codicilł. Quedã fit ĩdirecte ⁊ hec duobꝰ mõis. vno mo⸗
do ꝑ fideicõmiſſum rogando/ ⁊ hec põt fieri in hr̃ditate
7 legato/⁊ ĩ teſtõ ⁊ in codicillis:vt.j.ti.j.l.hr̃ditatẽ. Alio
modo repudiãdo her̃dem indignũ:⁊ hec põt etiã fleri in
teſtõ ⁊ codicillis ⁊ in her̃ditate ⁊ legato: vt hic.⁊ hec eſt
vera lʒ alij aliter ſoluãt.iſ Item op.ꝙ ad fiſcum hr̃ditas
nõ veniat:ſʒ ad ſucceſſoꝛes ab ĩteſtato vt.l.j.S.fl.ff ſi ta.
teſ.nul.exta.So.vt glo.⁊ vltima ſolu.eſt vᷣa:q̃ etiã habe
tur in.l.noſtra.S.de teſta.⁊ in.l.ꝓxime.de his qͥ in teſt.de
len.⁊ ꝓcedit qñ vnus ſolus fuit hr̃s inſtitutus ⁊ cancella
tus. Sʒ qñ plures fuerũt ĩſtituti ⁊ vnꝰ fuit cãcellatꝰ/tũc
defert᷑ ad fiſcum vel coheredes nec potuit ꝓ ea ꝑte dece⸗
dere inteſtatꝰ:lʒ milleſies vellet. vñ potius ad fiſcum vel
cohrdes qð eſt verius accederet qᷓ; ad ſucceſſoꝛes ab in⸗

teſtato.¶ Itẽ op.ꝙ ad ſucceſſoꝛes ab ĩteſtato etiã deuol⸗

uat?᷑: vt.l.ẽam qua·j.de fideicõ.⁊.l.nec apud.S.de heredi.
iſti. Sol. vt gl. ⁊ eſt rõ:qꝛ q teſtõꝛ erat /iſtitutio ẽ nulla:⁊
isõ ſucceſſoꝛes ab ĩteſtato veniũt:nã tũc demũ fiſcꝰ ſucce⸗
dit cũ iſtitutio ẽ aliq̃.ſʒ hr̃ditas eſt hr̃di auferẽda vt ĩdi⸗
gno.¶ Itẽ op.ad idẽ de.l.hac ↄſultiſſima.S. de te. Sol.vt
gl. ¶Collige & ꝙ aliqñ teſtõꝛ reputauit hr̃dẽ idignũ ⁊ hʒ
locũ hec lex: aliqñ cãcellauit teſtm/⁊ tũc ad h̊ vt ſucceſſo

lar̃ditas res ab inteſtato venirent / x illi ſuccedũt. aut qꝛ reputaui

indigno heredẽ indignũ/tũc fiſcus ſuccedit in dubio fauoꝛe le⸗
ablata cui gatoꝝ pᷣſumitur indignũ reputaſſe hr̃dem / ⁊ ita ad fiſcũ

applicat᷑. deuoluitur qͥ ſoluet legata.⁊ hec vera qñ vel oẽs reputãt

indignos/vel ad oẽs voluit ab inteſtato decedere: ſed ſi
de pluribus iſtitutis vnũ reputauit indignũ/⁊ tunc eius
poꝛtio accreſcit alijs ĩſtitut::vt.l.cum q̃ſtio.j.de leg.etiã
ſi pꝛo ea ꝑte voluit inteſtatꝰ decedere:qꝛ non potuit:vt.l.
ius noſtrum. ff. de regu.iur.Aliqñ inſtitutio viciat᷑ ꝓpter
erroꝛẽ teſtatoꝛis/⁊ tũc qꝛ ĩſtitutio caret omi conſenſu eſt
nulla: ⁊ ideo ſucceſſoꝛes ab inteſtato habẽt ⁊ non fiſcus:
nã fiſcus tũc hʒ cũ inſtitutio fuit aliq̃:ſed dʒ auferri hr̃di
vt.S.de heredi.inſti l.nec apud.⁊.l.ſi pr. Aliqñ inſtitutio
vitiat᷑ ꝓpt᷑ defectũ ſolẽnitatꝭ/⁊ tũc aut fecit ſcõᷣm teſtm
2 ſolẽne ⁊ tũc ſuccedũt ſcripti in ſcõo.Aut fecit teſtm ſᷣm
minꝰ ſolẽne/t tũc aut ĩteruenit curſus tꝑis/ ⁊ tũc iĩſtituti
in ſcõo habẽt bona.vt.l.ſcimꝰ.S.de teſt.Si aũt nõ ĩterue
nit curſus tꝑis tũc veniũt ſucceſſoꝛes ab ĩteſtato vt.l.hac
coõſultiſſima.S. fi.S. de teſtis.aut nullũ poſtea fecit ſcõᷣm
teſtm/⁊ tũc veniũt ſucceſſoꝛes ab inteſtato.Aliqñ vitiat
inſtitutio ꝓpter delictum heredis/⁊ tũc aut erat tale de⸗
lictum/ex quo paſſus eſt maximã capitis diminutionem
⁊ tunc inſtitutio nulla ⁊ deuoluit᷑ ad ſucceſſoꝛes ab ĩteſta
to.aut eſt paſſus/tunc accipit inſtitutus:ſed non capit:qꝛ
fiſcus ei aufert: vt.S.de heredi. inſti.l.j.cum ſi. F allit
quãdo heres ſe ipſum ſcripſit in teſtamẽto:quia tunc de⸗
uoluitur ad ſucceſſoꝛes ab inteſtato:⁊ eſt ratio/quia non
tam videt᷑ eſſe delictum heredis q; vicium inſtitutionis/
quia pᷣſumitur falſum / ⁊ ſicut ſi ꝓpter verũ falſum vitia⸗
retur venirent ſucceſſoꝛes ab inteſtato.ita quãdo ꝓpter
falſum pꝛeſumptũ viciatur:vt.S.de his qui ſibi aſcribũt
per totum. Aliquãdo vitiatur inſtitutio pꝛopter delictuʒ
defuncti/⁊ tunc admittũtur quidam cognati/x in eoꝛum
defectum flſcus vt.l.j·S. pꝛeterea cum ſi.S.de ſecũdis nu⸗
ptijs. cum ſi.
¶ In glo. que ĩcipit a fiſco ibi ſed pᷣma tutioꝛ. Vel ſolue
vt in pꝛma gloſ.ibi ſi autem tabulas incidit ⁊c.¶ In ea⸗
dem gio.ibi ſi autem tabulas incidit.hec eſt bona ſolutio
ad contrarium ad..l.j.S.fina.ff.ſi ta.te.nulle exta.

Add itio dde hic plene an ⁊ qñ ꝓpter inimici⸗

tias reuocetur legatũ ꝑ iaſo.pleniſſime.

in glo. mag.ſuꝑ vbo peti qð erunt.⁊ hic videas plene in

tellectũ.l. ex ꝑte.de adimẽdis leg.

De His quibus vt in

dignis. Fo. NNXVI.

W O 1 0 0 tet Mon ꝓpteres hr̃ditate
Bt P 2 pꝛiuatur qui defuncto ĩ
ſepultura non paruit.h.d.
4A& Op. ꝙ heres dẽat volũtatem teſtatoꝛis ad⸗
implere:vt.l.hereditas in fli.ff.de peti.here.Sol.nõ pᷣuat᷑
br̃ditate vt hic.Sʒ aut voiuntas non eſt legitima ⁊ nõ cõ
pellitur adimplere:vt.l.quidã.ff.de cõdi.inſtit. Aut eſt le
gitima:⁊ tũc aut hʒ coheredẽ ⁊ ab eo cõpellit᷑ iudicio fa
milie herciſcũde. Aut nõ hʒ cohr̃dẽ ⁊ cõpellit᷑ põtificali

auctoꝛitate vt in ↄꝛio. Itẽ opp. ꝙ etiã hr̃ditate puetur.

vt. l. fl.· · de fideicõ.So.vt gl. Itè op.ad idẽ de aut᷑.hoc
amplius·p de fideicõ.So.vt glo ⁊ vltima ſo.eſt ver.
Additt 0 Amplia iſtã legẽ ꝓcedere ſiue talis vo⸗
LED Iuntas defuncti fuerit minus legitimag

caſu indubitatũ eſt ſiue etiã fuerit ſolẽnis legitima vt ex

tẽdit gl.in pᷣma parte ⁊ bene.Glo.in ver.opoꝛtet.diuidit
in tres. In pᷣma extendit tex. In ſcvᷣa ponit edictũ ꝑ qð
rñdetur tacite obiectioni. In tertia opponit ⁊ tripliciter
oluit. Scða ibi hoc tñ caſu.Tertia ibi itẽ huic ecõtra.

B J no ib us Heres minoꝛ nõ cogitur
2 neceſſe defũcti accuſatio⸗
Vnem multominꝰ appellationẽ pꝛoſequi:licʒ ex
HaHoHVebanitate déat maioꝛ ſi non accuſat ⁊ appella
tionẽ ꝓſequatur hr̃ditate pꝛiuatur.h.d.
¶Op.· ꝙ etiã maioꝛ nõ cogatur appellationẽ ꝓſequi:vt
l. ꝓpter necem. S. fl.ff. ad ſille. So.vt glo.¶ Modo quero
an in appellatiõe dẽat ĩſeri cã: ⁊ bꝛeuiter dic ꝙ aut appel Cã an de⸗
latur ab articulo qð poteſt fieri ᷣm canoniſtas:⁊ tunc dʒ beat iſeri ĩ
inſeri cã ĩ appellatiõe vt in decretali interlocutoꝛꝛia.aut appellati⸗
appellatur a diffinitiua a qua ſola ſᷣʒ nos põt regulariter one.
appellari:⁊ tunc põt inſeri cã ſed non eſt neceſſe vt.l.ſcio.
in fl . ff. de appella.¶ Itẽ q̃ro quid ſi erat minoꝛ dũ adiuit
⁊ ſtatim poſtea factus maioꝛ cũ cõuenitur ex appellatio
ne nundqd tenetur appellare: dicit gloſ.ꝙ non q̃ſ initiũ
ſit ſpect andum ⁊ pᷣuilegium dʒ eſſe perpetuũ.tu dic idem
ea rõne:qꝛ oĩa ſubſequuta poſt aditionem trahunt neceſ⸗

ſariam conſequentiam ab aditione:⁊ ideo trabuntur ad

illud tempus ⁊ m illud iudicantur. vt.l.iij ·S. ſcio.ff. de
minoꝛibus. „
Ad ditio Dum dj in tex. ibi his qui mãdaſſe cede
L *re dr ⁊c.hic eẽ tex.nota.ad tria pᷣmo ꝙ
in eodẽ libello poſſunt mandas ⁊ mandatarius accuſari
ita pꝛobat iſte tex.iũctis pᷣcedẽtibus ibi accuſationẽ per
tuliſſe: in quo dic vt plene per Bar. in. l.hos accuſare. S.
lege.ff. de accu.⁊ in.l.j.S·accuſationẽ.ff.ad turpi.cũↄcoꝛ.
Adde Bar in..l.j.in· S.incidit.ff.ad turpil.Gar.ĩ.l.athle⸗
tas.ff.de fal.Scðo ex eiſdẽ verbis no.ꝙ qui tenet᷑ accu⸗
ſare malefactoꝛẽ nõ excuſat᷑ accuſando pꝛincipalem:ſed
dz accuſare etiã oẽs participes ⁊æ mãdatoꝛes ałs puniet᷑
ac ſi nullũ accuſaſſet:ita ꝓbat iſte tex.vbi minoꝛ pꝛopter
etatẽ excuſat᷑ qui vt vendicaret necem defũcti fecerat pu
niri reos pꝛincipales:ſed nõ mãd atoꝛes:ſi ergo nõ fuiſſet
minoꝛ nõ fuiſſet excuſatus:ideo facit iſte tex.ſᷣm bal. Sa
ly.⁊ Moder.ad ſindicos villaꝝ qͥ ex foꝛma ſtatuti tenẽt᷑
malefactoꝛs denũciare ſub pena.Mã ſi denunciare pᷣnci
pales ⁊ nõ participes ⁊ mãdatoꝛes incideret in penã ſta
tuti ⁊ ſi plures cõmiſiſſent delictũ ⁊ oẽs denũciaret vno
excepto incideret intotalẽ penã ac ſi neminẽ denũciaſſet
ꝓut etiã determinat Bal. in.l.ſi cũ exhibuiſſet.S.fl.in fi.
ff.de pub.⁊ in.l.fi.in.ij.col.ff.ad.l.coꝛ.de ſicca. ertio ha
bes notare ex eiſdẽ verbis ſᷣm Bal.⁊ Saly. hic ꝙ appel⸗ Appella⸗
latio interpoſita ꝑ vnũ ex cõdẽnatis nõ ſuſpẽdit q̊ ad ali tio iterpo
os:⁊ etiã no.Bal.iſtã legẽ in rub.S.ſi vnus ex pluribꝰ.in ſita p vnũ
tellige niſi eadẽ eſſet cauſa defenſiõis.per.l.j.⁊.ijXj.ſi vnꝰ ex ↄdẽna⸗
Agex plu. ʒ moder. B. alia notabilia collige ꝑ tex. tis an ſu⸗
R 7 id eo. Qui facit id quod poteſt non eſt ſpendit q̊

31 2 puniendus.hoc dicit Jacob. Bu ad alios.
trigar.
Lia ca uſa Qui pꝛoſequitur vſq; in ſt
enem ⁊ ſuccumbit perdit re
lictum in teſtamento.hoc dicit Jacobus Bu⸗
trigarius.
G in Hij qͥ cladeſtinis ĩſidijs puniũt᷑ pñt
WII vidicari poſt aditã. h. d. ¶ Sp. ꝙ añ
Naditã dẽat vĩdicari vt.l.ſi ea.S. eo.So.reiectis
aglijs dic ꝙ aut fuit occiſꝰ a familia? toꝛq̃nda ẽ
aſqᷓ; adeat᷑ vt ĩ Zio.Aut ab extranco:⁊ tũc aut palã ⁊ dʒ
vindicari anteq; adeat:vt.j.e.l.cum ſnlelanun. aut clam
ij

Butrigarij Gecũda pars ſuper Gexto libꝛo Codicis

Aconfirmari.So.vt glo.

tur ex pᷣdictis ⁊ loquit᷑ cũ nulla clauſula fuit adiecta. In

t potante adiri ꝛ poſteavindicarivt hic. Et collige qd aicillis ĩ gn. gillu ter lhae Oſultiſſima. S. fl. . de teſta.
ſilleianum ⁊ qͥd oꝛatio continebat ⁊ qͥd lex coꝛnelia. vbi dixi ideo hic non tãgã.Tertio quarto quinto limita G le
¶ In glo. q̃ incipit ante.ibi ſed Aʒo nõ:pꝛima eſt verioꝛ vt hic per moder.in.j.Col.vſq; ad fl. , iud 6
yyt innuit tex. „ AEH&Gm atterloꝛs vcroonntpidꝛibe hd. Aur
(ERAAH Oꝛozem Heredi non indigno non au⸗ WIIt, In Sl.4 ĩcipit alioqn. ibi vr̃ ↄcur ſco
2 2 fertur hr̃ditas ⁊ qñ aufertur ĩ ſꝰ: ſi aũt ñ et ↄcurſꝰ:vt qꝛ legaſſet titio ⁊ eẽnt 4 eo
EAdigno datur fiſco non alij. h. d. duo nec apparet de q ſenſerit tũc poſſidẽs ex⸗ ce
Additi 0 HNabes ex iſto tex. ibi ⁊ neq; dolo malo Iudit alios ſiue ſit hr̃s ſiue alter de legatarijs.vt.l.ſi qs mnn gehe
maritũ necatum ⁊c ꝙ ad hocvt quis te¶S. ſi ĩter.de læ.ij.⁊.:.ſi fuerit.de re.vub. wur
neat᷑ de maleficio requirit᷑ ꝙ arguatur eius dolus ⁊ ĩ cii ʒ⸗ O n id circ 0 Non refert cũ quo qͥs de Cun
Culpa la⸗ minalibus lata culpa non eqparatur dolo Fnne mactio e EEX&—Wſußmis ſuis loqjt. ſzi quẽ vun
ta ñ eqpat᷑ nibus.vbi JIs ff. de ĩ litẽ iur.⁊ ideo lexvel ſtatutũ punis vyolũtatis intẽtio dirigat᷑.h.d.¶ Aut ergo teſta lnm
dolo ĩ cri⸗ ſimpliciter homicidium pena capitis debet intelligi ſi ſit· AEtoꝛ loqt᷑ diſpoſitiue ⁊ non refert cũ qͥloquat᷑ vt hiene
minalibꝰ . commiſſum dolo homicidium. hic. Aut enunciatiue ⁊ tũc aut cũ grauato ⁊ tz diſpoſitio: ſann
Dilatio legalis nemini dʒ eſſe dame⸗ vt.l.peto.iĩ pᷣn.ff. de le.ij.Aut cũ honoꝛato ⁊ non tenet niſi 1 Sl
=ð m noſa.hoc dicit. 8 in milite vt.l.ex his.S.de teſta.mili. Adecti
R cqꝙ inchoata hẽantur pꝛo cõſummatis: AHle ri Megætiua qualitat Ktolteſe
Wi ſine.cum ſi.ff.ar.fur.ceſa.So.ibilo S Ec codicillos. naturals 8 per ne Khei
quitur de his q̃ non ſpcctãt perfectionẽ a lege:ſed ſolum Ea Mαμ gantem pꝛobari h. d. tetai
actus inchoatus punitur: vt.l.eũ qui.j de adulter. At hic Zue Codicilli teſtamento confirmati ante Nedickli
loquit᷑ in his que ſpectãt ꝑfectionẽ a lege. Sʒ quomodo Vxvel poſt conditi benevalent. Jacobus ſdicakg
põt dicere ꝗ nil ſit actum/ſi non eſt ꝑfectum:ĩmo eſt tan⸗ J Butrigar. ſcautel
tum aliqd. Circa quod dicꝙ aut ↄſideras veritatẽ 2 veo. Pa . D Varietas in noĩe inducit varie cionem.
re eſt aliquid:aut fictionẽ ⁊ dico qð fingit᷑ eẽ nihilvt hic. J 1 m.tatẽ in ſubſtãtia.fallit in ſinoni joͤpiudt
Et eſt rõ/qꝛ foꝛma dat eẽ rei:vt.l.iulianus·S.ſʒ ⁊ ſi quis. :) mis. h. d. tex. 1 glo. ſes. Aut
ff. ad exhibẽ at quod non eſt ꝑfectum non vr hr̃e foꝛma: E AKιOpp. ꝙ diuerſitas noĩs nõ ĩducat varieta⸗ lecrion⸗
vt. l.ſi is qui qdringẽta.S.qᷓda.ff. ad.l.fal.ergo nec eſſe. tẽ ĩ ſᷣa vt. l teſtm̃.S.ð teſta.So.vt gl.qꝛ ibi ſũt ſinonima. icaean
Alis Sub codem tecto intelligitur quivo — α Circa eãdẽ ſcripturã nõ admit⸗ adierſ⸗
*cem domini potuit exaudire vel gli⸗= quis. tit᷑ variatio.h.d.ſᷣm vnã opi.Ał cißiudie
Ater eius inſidias ſentire.hoc dicit Jacob. Bu dic ꝙ q eligit ius incõpetẽs ſibi piudicat in cõ Enr Ludc
e Btrigarius. SDS5 a, S petéti m aliã. Uel dic ꝙ vbi due vie ſunt Zꝛie ikfichii
Additio Adde ꝙ iſta lex facit. ſim Bar.ad qõnẽ imn oꝛigine ⁊ effectu per electionem vnius paratur pᷣiu⸗ Er Nedeti
DLLEGDIſtatuti duplicantis penà qñ delictũ cõ⸗ diciũ in alia. h. d.̃m vnã lect. ¶Ad euidẽtiã eſt ſciendia i Ancn,
mittitur poſt pꝛimũ ſonum campane quod eadẽ pena ba ꝙ qñ teſtatoꝛ cõpleuit teſtm̃ aliqñ nullã clauſulã adijcit: Teſtmſi ncd
beat locũ licet quis eẽt in loco in quo non poſſit campa⸗ ⁊ tũc nõ eſt dubiũ ꝙ voluit teſtari ⁊ nũqᷓ; valuit iure codi ↄpleuert ccoe
nam audire dummodo eẽt nox ⁊ talis hoꝛa ĩ qᷓ debuiſſet cilloꝝ vt hic in pᷣmo caſu.⁊.l.j.⁊ fi.ff. de iure codic.Aliqũ teſtatoꝛ Lection-
cãpana ſonare pꝛout expᷣſſius tʒ Bart in.l.j· S· hoc autẽ adijcit hãc clauſulꝗ ſi nõ vʒ iure teſtivaleat iure codicil an ſitne⸗ bicelec
ſenatus.in pꝛin.ff.ad ſil.⁊ ſequunf᷑ Saly.x Fulg. hic/pꝛo loꝝx:⁊ tũc loqᷣ ↄditiõałr:vñ qñcũqʒvaleat iure teſti nũqᷓ ceſſe ꝓp ipeditt
iſta deciſio:addo facere qð decidit bal.in.l. liberoꝝ.ĩ pn vxzʒ iure codicilloꝝ ⁊ iõ ñ ẽ locꝰ electõi:⁊ iõ młtũ refert an põat ltans fuudica
cip.in pᷣmo no ff.de infa.vbiq̃rit ſtante dicto ſtatuto du⸗ teſtatoꝛ vtat᷑ vᷣbis pñtis tpis.ſ.ſi nõ vʒ iure teſtamẽti va ſulã ſinon rroto.
plicante penã ſi delictum committatur poſt ſonum capa leat iure codicilloꝝ:⁊ tũc ſi vʒ ſpᷣm pᷣſens tpᷣs ꝓpter vitiũ vʒ iure teꝛ· goutam
ne:pone ꝙ ſit dies in quo nõ pulſatur cpane vt in die ve ſupueniẽs vt ſi rũpatur agnatiõe poſthumi pᷣteriti nũqᷓ; ſtamenti Aldicet
neris ſãcte decidit ꝙ tñ punitur pena ſtatuti:qꝛ conſide yzʒ iure codicilloꝝ qꝛ nũqᷓ; vba pñt tꝑis oꝑat᷑ de futuro cc. ereept
rãdum eſt tps quo veriſimiliter pulſatur capana ⁊ ſeq vt.l. vxbũ erit.⁊.l.vbũ opoꝛtebit.ff.devᷣb.ſig. Idẽ dicũt qͥ iifundn
Ludo.in.d.S hoc autem ſenatus. Idẽtenet Alber.in.ij. dã ſi qs natꝰ fuit pᷣteritꝰ.nã dicũt ꝙ teſtm̃vʒ donec rũpa ſtercau
parte ſtat utoꝛum.in.q.viij.incip.itẽ q̃ro retẽtis ⁊c̃. tur Fli dich⸗ ꝙ ab initio eſt muls En flliꝰviuo pr̃e Za tunchone
2ðð 4. at ↄfirmat᷑ de iure pᷣtoꝛio:⁊ de hoc fuit magna qõ.Sʒ ſi lelaöt
B cod icullt 9. Mub⸗ꝛ ica. vtat᷑ etiã xbo futuri tꝑis:qꝛ dicit ſi nõ vʒ velpalcbitine uncaut ſt
a F Gpto AVbi factuz eſt teſtm̃ ?⁊ co⸗ teſtamẽti ⁊c᷑.⁊ tũc ꝓpter vitiũ pñs vł futurũ reducit᷑ ad Aectiozn
W'E diciuli rupto teſtaméto rũ codicillos. Aliqñ adii cit hãc clauſulã valeat iure teſti t alAl
pũt᷑ ⁊ codicilli:⁊ relicta ĩ teſtõ poſſunt codicilloꝝ:⁊ tũc dicit dñs Mar.ꝙ dictio ⁊ reſoluit᷑ ĩ vel Atuncan
in codicillis vel epła ↄfirmari ⁊ valẽt cũ ponat᷑ ĩter ↄꝛia ⁊ ꝓpᷣe operari nõ poſſu: ⁊ hʒ locũ ele⸗ (licoinc
Niure fideicõmiſſi.h.d. ¶ Ad euidentiã ctio. vt.l. titio.ff. de vſufruc.le.z.lſi h̃di płes ff. de cõdi. iſiſciet
eſt ſciẽdũ ꝙ olim aut codicilli ſfebant inſti qð nõ placet qꝛ illð ꝓcedit qñ eẽnt ↄꝛia ĩ oꝛigĩe:ſʒ rninc
ANui teſtm̃ ⁊ nũqᷓ; dicebãt᷑ ptinere ad te⸗ exercitio:⁊ ideo nõ eſt neceſſe ꝙ ↄiunctio reſoluat᷑ ĩ diſiũ ltter f
K Te, Nm ſti niſi expᷣſſe cõfirmati fuerãt ĩ illo:ſi ctã:qꝛ vtraq; via ↄpetit/ſʒ eligere dẽat vnã:vt colligit᷑ ĩ eiudico
ficbãt poſt teſtm̃ tũc ſic / hodie ſiue fiãt añ ſiue poſt perti l.ij.S.de fur. In ſolutiõe ↄꝛij de.l.ſi qͥ ſeruꝰ ff. cõmo.ſic ⁊ nhinon⸗
nẽt ad teſtm̃ ⁊ ĩtelligũtur ↄfirmati. ¶ Op.ꝙ tex. ſibi ĩpli glibi eeſt ↄꝛictas ĩ oꝛigine non in exercitio:vt.l.ſi pupillꝰ. Utis.
cet ꝛia:qꝛ dicit de lris/ poſtea dicit ꝙ erãt codicilli. So. G. ſi inſtitoꝛia.ff.de iſtito.Aliqñ teſtatoꝛ dicit valeat iu⸗ Wnene
bic ꝓ eodẽ ponit codicilloslr̃as ⁊ epłas.i¶ Itẽ op nõ treteſtamẽti vel codicilloꝝ:⁊ tũc ꝓpᷣe habʒ locũ electio. Wmeen
rũpat᷑ codicilli poſthũi agnatiõe.vt.l:.ſi qͥ cũ.ſcdᷣo rñſo. Eiuide legẽ in qͥnq; ꝑtes:qꝛ in pᷣma nulla clauſula fuit eg
ff. e. So.ibi nõ fuit factũ teſtm coꝛrupto cũ ĩ eiꝰpnism rũ⸗ adiecta:⁊ ideo nõ põt trãſiri ad viã codicilloꝝ:⁊ põt itel uinen
perẽt᷑ codicilli hic factũ fuit.¶ Itẽ ꝙ ſi teſtm rüpat᷑ ex cõ ligiqꝙ ideonõ poſſũ/qꝛ teſtm̃ vʒ:⁊ ideo illã viã dẽo elige Ne⸗
pteritiõis valeat legata ſine aliq ↄfirmatiõe facta in codi re. Uel põt etia ĩtelligi qð nõ vʒ iure teſtĩ ⁊ tñviã codicil idenes
cillis.vt.S. de li.pte.aut᷑.ex cã. So.hec coꝛrigit᷑ ſʒ gl. Tu loꝝ eligere nõ poſſũ qꝛ incõpetẽs. In ſecunda pꝑte apliat lnndn
dic ꝙ ibi oquitur in pᷣteritionc q̃ pꝛo exheredatiõe hr̃ vt pmũ dictũ dicẽdo idẽ eẽ ſi adijciat᷑ clauſula qð etiã iure Pachen
ibi dixi.¶ Itẽ op.qũo factũ coꝛã teſtibus.vij.põt coꝛã.v. codicilloꝝ valeat. In tertia remouet qͥddã dubiũ qð oꝛi z Reon

EeES In codicillis hrditan iiij.poni ionẽ ioꝛi ĩta tradi n Ellicn
In coe hidit j.ponit exceptionẽ a ſuperioꝛibꝰ. In quĩta tradit᷑ que eeei
Ered ita tem. cõcedi vel adimi dire da rła gñalis dirci lcünas woiree cuar ad numeꝝ ii⸗ reſe
HaMu cto nõ põt/per fideicõmiſſum ſic. h.d. teſtiñj. Scdᷣa ps ĩcipit in vᷣſi.tãtũ oĩm abeſt. Tertia ĩ yjſi. in ieth
. Add itio Exr hac lege not ꝙ regulã ꝙ hr̃ditas nõ illð qq;. Quarta ibi ſi qs vo.Quinta ibi ĩ oĩ. ¶ Ex fie n ncgee⸗
Eof̃ditas α R põt directo dari nec adimi in codicillis huiꝰlegis ibi foꝛtuitiveneriĩt.nõ ꝙ vnũ ↄꝛioꝝ dat ĩtellige Cõtrario im or
nõ põt da ↄcoꝛ ſũt ĩ gl.eodẽ mõ nõ põt dari p donationẽ cq moꝛtis re fliquũ.nã ñ expedit ꝙ p̃cibꝰctis ⁊ cruce regẽt᷑ teſtes rũvnũ dat ioj
ri nec adi⸗ l.lʒ.vbi Bar.⁊ alij. ẽ. de pac. Iſta rła fallit ĩ milite.l.mili vt afſint:ſʒ debẽt eẽvocati ⁊ nõ foꝛtuito trãſeũtes qͥ audi ĩtelligere anat
midirecto tis codicillis.ĩ bᷣn.ff. de teſt.mil. Scðo fallit ĩ ꝑte diſponẽ ueft negociũ ñvocati /vt pbat iſte tex. Et iõ ſufficit ſi ta ⁊ reliquũ. Ori
in codicil te ĩter liberos vł veniẽtes ab ĩteſtato q põt ĩ codicillis di bellio ſcribat talibꝰ teſtibus vocatis lʒ nõ dicat rogatis rge

lis.

recto ſubſtitutionẽ adimere ⁊ dare ſᷣm bar.i.d.l.milit co vt dixi.S.de teſti.aut᷑.rogati.

nentocofffnm,
Z

Binoiehili

4

Pſitailinin

ds nöinn
Alqrbiütimm
leſaipwinie
ſobofmninn
tesſbiincctg
Pwinerein⸗
n Musmmn )
ldeuilihichſici
nuläcanſlids
2nch altiree
ffdeiurecgledt
ſtipazen undct
pglestivetſfti
töͦnt nti tnt
zinretefmnin
ſens ths polgt
ſthumi htani
tpis opat deſt
ib ſig Ncid
eſtnpz donent
iſflispinopft
litmagnaao?
vz valchi
kfururürectak
livalcatinett
dctor feſclhi
hoſſt: chyi
hfiplesf i
eit ui igi⸗

.2

nctioreſouiſe.

eat nmun
sſeuffn,
retlontliut
taot nieng
jehabzlocſei,
pul Aſi⸗
codicllort o/
keoilinidinn
teſittinicn
nſecuntsgen
ticlintii
ſlrfiinige
Nnaun
1ee⸗
Sziorritͤ⸗
loniei
Eiiͦſfn

☛ =

=—
S
=

abe
lbilol.

.

—

De Negatis. Fo. XXVII.

¶ Op. ꝙ per electionẽ non ſibi piudicet cũ ex alia cauſa

agat:vt.l cum qrit᷑ff.de excep.rei iudi.Solu. dicere vo⸗

luit glo.ꝙ exceptio rei iudicate nõ obſtat in ʒꝛio:qꝛ nar⸗
ratur cã agẽdi. Sed exceptio electiõis ſic: qꝛ ↄꝛia vt hic
ſed hec ſolutio q;dtum ad pꝛimũ caſum nõ eſt bona:qꝛ etis
ab initio viã codicilloꝝ nõ poſſet eligere.¶ Itẽ op.ꝙ eti⸗
am exceptio electionis non habeat locũ:vt.l.eum qͥ⁊.l. ʒ
maioꝛes.S.de inoffi.te.Sol.dicit glo.ꝙ ibi ambe vie erãt
directe.hic vna directa/alia obliqua.Sed hoc ẽ variare
caſum ⁊ nõ aſſignare rõnem:⁊ ideo dy.dicit ꝙ aut ſunt ð⸗
ria in oꝛigine ⁊ effectu/⁊ tunc ꝑ electionẽ pꝛeiudicat᷑: vt
hic:nam cũ vnavia dicam me her̃dem. alia via dico aliũ
her̃dem eſt ↄꝛias in oꝛigine/⁊ qꝛ. vnã res deducitur ad

cauſam teſtamẽti ꝑ alis ad cãm teſtati/eſt ↄꝛietas in effe

Vie due

ctu. Sed vbi eſt Zꝛietas in oꝛigine ⁊ nõ in effectu/a tunc
per electionẽ non pᷣiudicat᷑ vt in ↄꝛio:nam dicere falſum
eſt dicere nullũ /dicere ĩofficioſum eſt dicere aliqͥ / ⁊ ita
eſt ꝛietas in oꝛigine:ſed ꝑ vtrãq; viam reducit᷑ ad cãm
inteſtati:⁊ ideo nõ eſt ↄꝛietas in effectu.ſed hoc nõ eſt be
ne dictũ:qꝛ etiã vbi non eſt ↄꝛietas in oꝛigine ⁊ effectu pᷣ⸗
iudicat᷑ ꝑ electionẽ.vt.l.j.S.de fur.Sed põt ſi upplere dy.
ſic aut eſt Zꝛietas in oꝛigine ⁊ effectu/⁊ piudicatur ꝑ ele⸗
ctionem vt hic. Aut eſt Zᷣuetas in oꝛigine ⁊ non effectu.⁊
nõ pᷣiudicatur per electionẽ:vt dicta.l.eum qͥ.⁊.l.q maio⸗
res. Aut eſt ↄꝛietas in effectu/ non in oꝛigine:⁊ tunc per
electionẽ pᷣiudicat᷑:vt.d.l.j.S.de furt . Alij ſoluũt p aut
circa eandẽ ſcripturã volo variare ⁊ nõ poſſum / aut cir⸗
ca diuerſas ⁊ poſſum. Alij dicũt ꝙ aut eligo ſciẽter ⁊ mi⸗
chi pᷣiudico.aut ignoꝛãter/a non:qð videtur ſatis equũ.
Tu dic ꝙ aliqñ due vie ſunt in eſſe ꝓducte:vt eſt in l.j.de

ſi ſüt ĩ eſſe fur.⁊ hic in ſecũdo ⁊ tertio caſu:tunc hʒ locum electio/ä

ꝓducte

per electionẽ iudicat᷑ vt hic.Aliqñ eſt mihi via tm̃ ineſſe

qd operẽt᷑ ꝓducta/a tunc aut eligo incõpetentẽ/a mihi nõ pꝛeiudi⸗

co in cõpetẽti: vt dic.l.eum qui.⁊.l. cõtra maioꝛes.aut eli
go cõpetentem viã/⁊ mihi pᷣiudico in non cõpetenti non
electione:ſed qꝛ ab initio non cõpetebat. vnde nõ cadit
hic electio vt hoc·S· illud.ſ Itẽ op.ꝙ rõ ↄꝛietatis hic nõ
ipediat variationẽ: nam etià vbi nõ eſt ↄꝛietas quis ſibi
piudicat ꝑ electionẽ:vt.l.quod in hr̃dem·S· eligere.ff. de
tributo.So.aut queris an obſtet exceptio rei iudi.⁊ dico

V aut ambe vie veniũt ex eadem cã.⁊ dic ꝙ ſi agatur vna
piudicetur in alia:nã ⁊ cumulatio ĩpedit᷑:nã ſicut obſta⸗

ret exceptio rei iudicate:ita ⁊ iudiciũ pendẽs:vt.l.fũdi.
⁊æ.l.fundum.ff. de exceptio ⁊ dictoS. eligere.Si autẽ age
ret ex cauſis diuerſis aut ſunt adeo diuerſe ꝙ non öꝛie/⁊
tunc non ob.aliqua exceptio ⁊ poſſunt cumulari vt no.in
l.edita.S.de eden.aut ſunt cõtrarie adeo ꝙ non diuerſe/⁊
tunc aut ſunt mihi plures vie parate ineſſe/⁊ tũc hʒ locũ
electio ⁊ mihi pᷣiudico ꝑ electionẽ vt hic ſecũdo ⁊ tertio
caſu.⁊.l.j.S.de fur.aut eſtvna via tm̃ mihi ineſſe ꝓducta:
⁊ tunc aut eligo aliã mihi incompetẽtem / ⁊ mihi nõ pᷣiu⸗
dico in cõpetẽti:vt dicta.l.eum qui.⁊.l.contra maioꝛes.
niſi ſciẽter elegerim incõpetẽtem:qꝛ tunc mihi pᷣiudica⸗
rem in cõpetenti:vt ibi dicit ia.de rauen.⁊ glo.in.l.regu⸗
lariter.ff. de peti.hr̃di.Aut eligo cõpetẽtem/⁊ tunc mihi

pꝛeiudico in nõ competẽti non electione:ſed qꝛ ab initio

Agnati

mihi non cõpetebat: vt hic pꝛimo caſu.⁊·.S.illo. ⁊ hec eſt
veritas.¶ Itẽ op.ꝙ etiam vbi ex eadẽ cauſa veniũt plu⸗
res vie poſſim ipſas ſimul ꝓponere:vt.l.j·S.ꝙ ait.ff.quo
rum legato.So.ibi ſpãle.qꝛ ſum incertus facto aduerſa⸗
rij.¶ Item opp.ꝙ admittatur variatio:vt.l.hr̃ditas ma⸗
tertere.S.de peti.hr̃d.So.ibi agit᷑ ex alia cauſa pꝛoꝛſus.
¶ Item op. de. l. ex ſextante · S· j. ff. delexcep.rei iud. Solu.
⁊ ibi agitur ex alia cauſa: aut ergo agitur ex cauſa alia/x⸗
non ↄtraria pꝛime/ ⁊ nunq; obſtat exceptio rei iudicate:
vel electiõis ⁊ rei iudicate.vt dic.l.qð in hr̃dem ·S:· elige⸗
re ſpeciale.in.l.j.S/quod ait.ff.quoꝛũ legato.Aut agitur
ex alia cauſa ↄꝛia pꝛime/i⁊ tunc dic ꝙ aut ſunt due vic pa
rate ineſſe.⁊c.vt.S.dixi.ſ Item op.ꝙ inter agnatos aſcẽ

aſcédẽtes dentes ⁊ trãſuerſales non ſit differẽtia vt in aut᷑.de hr̃di.
? traãſuer⸗= ab inteſta.So.non eſt differẽtia q́;tum ad ſucceſſionẽ ab

ſales an
differant.

inteſtato vt ibi.ſed q;tum ad id quod hic dicitur ſic.
Vodo q̃ro quo iure agatur: Reſpõdeo ex teſtamento
agitur/at ex teſtõ directa ex codicillis agitur vtili.¶ Itẽ
op.ꝙ hr̃ditas nõ ſit debita agnatis cum poſſint grauari.
So.vt glo.i¶ Altimo per hanc.l.videtur ꝙ edictum diui
adriani nõ detur fideicõmiſſario:qꝛ ↄputatur inter vias
directas ⁊ hoc tenet glo.Tu dic ꝙ non datur directũ:ſed

vtile ſic:vel nõ datur noĩe ſuo ſed hr̃dis:vt plene dixi.in
l.fl.S. de edicto diui adri.tol. Jaco.But.
Add iti Iſta lex eſt vnica ⁊ ſing.in iure ſᷣm bar.
0. 7 ang.⁊ moder.⁊ inducit aliqua de no⸗
uo q̃ alibi reperiũtur. Et dicas ꝙ in omni vltima volũta
te excepto teſtamẽto ſufficiũt quinq; teſtes / etiã non ro⸗
gati:ſʒ ſoꝛtuiti:vt ĩ hac.l.ſᷣm moder.hic.⁊ multi dicerẽt
cotrarium qui nõ vidiſſent iſtã legẽ.⁊ caſum kpurit bal.
ſaly.⁊ paul.de caſt.hic.Et dum dicitur in hac. non li⸗
cet vti ex eodẽ teſtõ diuerſis remedijs. Limita pmo ſin⸗
gulariter iſtã regulã non ꝓcedere in aſcendẽtibꝰ ⁊ deſcẽ
tibꝰ ⁊ agnatis vſq; ad quartũ gradũ/ cognatis vſq; ad

Teſtes
qnq; ſuffi⸗
ciũt in oĩ
vlt ima vo
lütate.

tertiũ.quibꝰ oĩbus pᷣdictis ꝑ hanc.l.datur ſingulare pꝛi⸗

uilegium variãdi. Scðo/tertio/quarto limita vt hic per
moder.in.ij.col.Et quãtumcũq; in hac.l.dicatur ꝙ filijs
detur pꝛiuilegiũ variãdi/an idẽ ſit in eccleſia vel pia cã:
Dic ꝙ nõ ſᷣm iaſo.may.hic.vſi.vlti circa iſtum.⁊c.Et di
cit ꝙ ceſſat ratio huiꝰ tex.in eccłia vł pia cauſa:qꝛ cccłia
nõ dicit᷑ amittere debitũ cũ eccłie ab ĩteſtato nil debeat᷑
ꝓut deſcẽdentibꝰ/⁊ ſic cum ceſſat ratio hic in tex.poſita.
non poſſumꝰ dicere ꝙ in eccłis vel pia cauſa habeat locũ
iſte ꝓᷣſi. Scðo mouet iaſon:qꝛ cõiter dicimus ꝙ excepta
legitima magis fauetur pie cauſe qᷓ; filijs: ideo dicimus
qꝛ tractat᷑ de fauoꝛe aie teſtatoꝛis que pferenda eſt filijs
vt dicut bar. in. d.l.j.in.vj.q.pꝛinc.circa pꝛinci.ſed iſta ra
tio non videt᷑ militare in caſu huius vᷣſi.qꝛ eccłia que in⸗
tẽtauit vnã viã poſſit variare/ aliã eligere hic.nõ vide⸗
tur cõſiſtere fauoꝛ aĩe teſtatoꝛis niſi dicas ꝙ immo cõſi⸗
ſtat ad hoc vt eccłia habeat bona defuncti cogita:qꝛ no⸗
ua eſt qſtio nec aliter pꝛo nũc firmo ſᷣm iaſo.may.

R Be legatis. AKubꝛica.

caſum ipedit᷑ legatariꝰ adiplere.h. d.
,⸗ ¶ Op. ꝙ legatũ non debeat᷑:vt.l.ſeio.

2“ quidã magnus doctoꝛ foꝛmabat in ſi⸗
mili caſu.l. noſtre tales poſitiones:di⸗
ama οÜαYY talis fecit teſtm. Itez dico y hec
vᷣbafuerũt fauoꝛe titij adiecta a teſtatoꝛc.ſ.lego alimẽta
titio donec cum hr̃de meo ſteterit /hrs fuit cõfeſſus ſim⸗
pliciter hec vᷣa eſſe/a fuit deceptꝰ:nam bene debebat cõſt
teri ꝙ alimẽta erãt relicta fauoꝛe titij:ſed ꝙ deberet ſtare
cum hr̃de fuit adiectum fauoꝛe hr̃dis:⁊ ideo poſt moꝛtẽ
hr̃dis non debet᷑ legatũ:⁊ ideo ſi cõpoſitio ſit ĩplicita dʒ
ipſam petere diuidi cautꝰ aduocatus.¶ Item op. ꝙ de⸗
beatur legatũ:vt.l.legatum.j.de condi.inſerti.So.vt gl.
qꝛ hic ſpale fauoꝛe alimẽtoꝝ. vel hic fuit relictum legatũ
ſub modo:ibi ſub cõditione. Jaco.Butk.
Additto. Aadeq ſimaritd in teſto relinquat ali⸗
Rmẽta vxoꝛi ſi cũ filijs moꝛabit᷑/nec alit᷑
expᷣſſit ꝙ ſtet ĩ habitu viduali ⁊ ipſa mulier ceperit mari⸗
tum quẽ induxit ĩ domũ determinãt bal.ang.⁊ ſaly. hic.
ꝙ filij poſſunt vxoꝛẽ ⁊ ſic matrẽ ⁊ virũ expellere ⁊ ꝙ ipſa
pdit legatũ alimẽtoꝛũ.Quod cõfirmo ex eo ꝙ dicit bal.
in.l.volũtatis.in fi.col.j/de fideicõ.ꝙ relictũ factũ a viro
vxoꝛi donec ſteterit in domo viri ĩtelligit᷑ ſi ſteterit in ha
bitu viduali ałs ſecus qð no.Quid aũt ſit qñ alicui ſim⸗
pliciter reliquũtur alimẽta ⁊ teſtõꝛ non expmit ꝙ magis
debeat᷑ in domo quã alibi an hr̃s poſſit dicere volo pᷣſta⸗
re in domo qꝛ pᷣſtando er̃ doma nimiũ grauaret.ponunt
paul.⁊ alex.hic.⁊ eſt q̃ſtio bar.in.l.iiij.S.fi.p illum tex.de
ali.leg.? in.l.diuoꝛtio.in pꝛin.ff. ſo.ma.cum cõcoꝛd.vt ꝑ.
alex. hic ⁊ ibi.

gatarijs ⁊ creditoꝛibꝰ reſpõdere/lʒ ab empto⸗
re recuperet quod impẽdit.h.d. „
Add iti 0 Habes ex tex. ꝙ lʒ in emptoꝛem hr̃di⸗
tatis trã ſeãt iura vtilia actiue:tñ nõ trã
ſeunt paſſiue.⁊ iõ lʒ emptoꝛ hr̃ditat poſſit ↄuenire debi⸗

= ſi Legatũ relictũ ſub
Bam UiS. noâ debetur ſi xꝑ

gin pn. ff. de an. leg. So. vt glo. Et ideo

ZI 4 Licet hr̃s hr̃ditatẽ vendi⸗
„ Yamulis. Kuet bie nihilommus le-

Hjrditatꝭ

toꝛes hr̃ditatis vtili actione.l.ij.o.de hr̃di.vel ac.ven.tñ emptoꝛ an
paſſiue ipſe ↄueniri nõ põt alegatarijs vl creditoꝛibꝰ.vt poſſit Zue
hoc tex.rõnẽ diuerſitat aſſignat gl.in dic.l.ij.vbi ſequũ⸗ niri a lega
tur cy.⁊ ſaly.S.de hr̃d.vł ac.vẽ.qꝛ hr̃s de eo ꝙ ſibi debet tarijs.

non. dic.l.ſi mãdato meo.in pꝛinci. Paſn hic.

põt diſponere trãſferẽdo in aliũ:ſed de eo ꝙ ipſe dʒ alijs

Legatum ¶ Wo

R

egatum: immo res eſt heredis ſumptibus libe

Aranda. hoc dicit.
do op.nõ ſequẽdo oꝛdinẽ glo.⁊ videt᷑ ꝙ ſi teſtõꝛ

non videt᷑ pignoꝛet rem legatã videatur reuocare legatũ:vt.l.cum
reuocare hic ſtatus.S.ſi maritꝰ.ff.de dona.ĩter virũ ⁊ vxo.Sol.vt
teſtõꝛ ſi rẽ glo.qꝛ ibi loqᷣtur in donatione facta ĩter virũ ⁊ vxoꝛem q̃
legatã pi⸗ ab initio nõ tenuit.⁊ ideo faciliter reuocat᷑ / hic ĩ legato.

gnoꝛat vł qð tenuit ab initio.¶ Item op.ꝙ etiã in legato videat᷑ fie

hypothe⸗ ri reuocat io:vt.l.fideicõmii:S.·ſi rem.ff.de le.iij. Sol.aut

Cat.

res legata poſtea pignoꝛat᷑:⁊ nõ videtur reuocarilegatũ
vt hic. Aut alienatur/⁊ tunc aut ex cauſa neceſſaria qð pᷣ⸗
ſumitur ſititu.oneroſo alienet᷑/⁊ tunc nõ videtur reuoca
ri legatũ.aut ex cauſavolũtaria qð pᷣſumit᷑ ſi titulo lucra
tiuo alienet᷑/⁊ tũc videt᷑ reuocari legatũ:vt in ↄꝛio. Itẽ
op.ꝙ hr̃s non debeat ſuis ſumptibus liberare rem: ĩmo
legatarius:vt.l.ſi res.ff.de.le.j.⁊ .j.de fideicõmiſ.l.pᷣdia.
Solu.vt glo. .
Add ti Ex iſta.l.habes ꝙ teſtatoꝛ pignoꝛãdo
cio vel hypothecãdo rem legata nõ intelli⸗
gitur per hoc legatũ reuocarevt hic.⁊ in ·S.ſi qͥs rem.iſti.
eo.ti.vide q̃ iaſ.no.in.l.xj.ff.de le.iij. Limita niſi teſtatoꝛ
pignoꝛaſſet pꝛo tãto vel pluri quã valet:qꝛ veriſimile eſt
ꝙ noluit redimere/tunc reuocatur legatũ:qꝛ perinde eſt
ac ſi penitus alienaret.l/qui habebat.vbi pulchꝛe bar.de
leg.iij. Iſtam limitationem ponũt cy.⁊ paul.hic.⁊ bar.
in.l.rem legatã.in fi.ff.de adi.leg.Et pignoꝛare rem pꝛo
tanto quanti valet cenſeatur totalis alienatio adduxi
multa bona ſimilia maxime dicta bar. in.l.in rem.ff. de
pigno.in.l.manumiſſiones.ſf. de iuſti.⁊ iur.ideo hic non
repeto. Limitat tñ paul.haãc limitationem verã eſſe niſi
ſi quis pignoꝛaret rem que fuerit maioꝝ ſuoꝛum: qꝛ licet
pignoꝛauerit pꝛo quãto valet.tamen nõ eſt veriſimile qͥn
eam debeat redimere.il.in emptione.ff.de mino.tunc non
reuocatur legatũ.ſcdo tertio quarto pꝛĩcipaliter limita:
vt hic per iaſ.in.ij.⁊.iij.col. Secũdo habes ex fi.tex.hic.
ꝙ heres tenet᷑ luere rem legatã quã teſtatoꝛ pignoꝛauit.
Limita niſi teſtatoꝛ ꝓmiſiſſet heredi qð poſſet pꝛo ſuis
neceſſitatibꝰ talem rem obligare:qꝛ ſi eam obligaret non
tenetur luere es tex.eſt no.in.l.deducta·G.fi.ff.ad trebel.
pꝛobatur.in.l.iij.in fi.j..de fideicõmiſ.facit tex.ſingu.quẽ
bal.ibi multum no.in.l.tribus.de vſufru.earũ rerum que
vſu cõſu. Secũdo limita vt hic.per iaſo.in fli.col.verſicu
lo.ſcðo pꝛincipaliter no.Cetera vide per iaſ.hic.
= WLegatũ relictũ ſeruo ꝓpᷣo ſine
Erulis. entateno vaiet voe dein
Quero de rõne legis: Rũdeo qñ legat᷑ lega⸗

A tũ ſeruo ꝓpꝛio teſtatoꝛis ſine libertate legatũ
deberet acqͥri hr̃di qui erit dñs ſerui ⁊ eſt legatũ ab hr̃de
⁊ ſic videt᷑ ab hr̃de legatũ ſibi ipſi ⁊ ideo nõ valet rõ ſcdᷣi
caſus eſt ꝓpter regulã catonianã de q̃ plene dic vt.l.j.ff.
de regula catoni.
¶ Sp.ꝓꝙ valeat legatũ:vt.l.plane.ff. ad.l.fal.So.vt glo.

qqꝛ ibit fuit ſeruꝰ alij legatꝰ hic nõ.vel manumiſſus.i Itẽ

op.ꝙ valeat legatũ vt.l.q̃dam.S.de neceſ.ſᷣui. Sol.valet
ex vꝛbanitate vt ibi /nõ ex neceſſitate vt hic.ſ Item op. ꝙ
etiã ex neceſſitate valeat/⁊ ꝙ ꝑ h̊ videat᷑ libertas ei reli⸗
cta vt.l.ex his.S.de te.mili.Sol.illa lex nihil facit:qꝛ hic
ſimpliciter legauit ſeruo.ibi etiã libertum appellauit.
Add itio H anc legẽ limita ſᷣm modernũ hic alte
de ro de quattuoꝛ modis vt hic per eum in
j.⁊.ij.col adde bal hic ponentẽ multas fal.circa ea q̃ di⸗
cit glo.hic ſuꝑ verbo poſt moꝛtẽ.Et inter ceteras limita

Regła ca tiões vnã nota ꝑpetuo ꝙ regula catho.tũc demũ hʒ locũ
thoniana qñ eſt impedimẽtum cui teſtatoꝛ potuiſſet ꝓuidere vt in
qñ hẽat lo hoc tex.vbiteſtatoꝛ potuiſſet relinquere libertatẽ ſeruo:

ecuw.

ſed qñ eſt impedimẽtum cui ꝓuidere non potuiſſet nõ hʒ
locum regula catho.hinc eſt ꝙ ſi teſtatoꝛ in teſtamẽto fa⸗
ceret legatũ filio ſpurio vel naturali legatũ nõ valet.Et
ſi teſtatoꝛ ſtatim deceſſiſſet legatum ſuiſſet penitus nullũ
pone ꝙ teſtatoꝛ ſuꝑuiuat ⁊ interim filius legitimet᷑ recõ⸗

ualidabit᷑ legatũ /nõ obſtante regula cato.qꝛ impedimẽ⸗
tum erat tale cui teſtatoꝛ ꝓuidere nõ poterat:ita no.⁊ ple
nius bar. in.l.j.in pe.col.ff.de regu.catho.ſequũtur bal.⁊x

paul.hic.paul.in.d.l.cetera.in pꝛinci.licet contrarium te⸗
neat bal.in.l.eam quã ·jde fideicõmiſ.in.xv.col.ver.q̃ro
nunquid in eo ꝙ relinquitur furio.

Butrigarij Becũda pars ſuper Bexto libꝛo Codicis

P j oſt Si teſtatoꝛ rem legatã poſtea
SS P *pignoꝛat non tenetur reuocare

RRY ꝛiuatur cõmodo falcidie quis
(On elt. Pi delictum.h. d.¶ Mec iar le
gitur pluribus modis vno modo ĩ herede ſub⸗
Aſtrahéte. Itẽ in legatario ꝓpꝛia auctoꝛitate le
gatũ occupãtis.¶ Ad hãc lec.opp.ꝙ legatariꝰ non pꝛo
pterea ꝑdat legatum. vt.l.j·S· qð ait.ff.quoꝛũ legatoꝛum.
So.vt glo.⁊ media eſtverioꝛ.i Itẽ op.ad idẽ de.l.obtẽ⸗
tu·j de cri.excep.here.So.vt glo.
Add it Addeqꝙ iſte tex. eſt ſing. in iure ßm pau.
O. de caſt hic ⁊ als de facto conſuluit Ja⸗
ſon parme.⁊ ſᷣm veꝝ ĩtellectũ glo.⁊ doc.qꝙ legarari Pa
auctoꝛitate occupãs rem legatã cũ vitio.i.hrᷣditate adi⸗
ta per heredẽ ac appꝛehenſa poſſeſſione pꝛiuatur legata⸗
rius re legata ałs ſecus⁊ notatur.in.l.j.ff.quoꝝ legatoꝝ.
⁊ vide Ludo.in cõcil.cccxij.incip.circa pꝛopoſitũ ⁊c̃.
Limita iſtã legẽ nõ ꝓcedere in legatario cui teſtatoꝛ ĩ te⸗
ſtõ dedit licentiã appꝛehendendi poſſeſſionẽ pꝛopꝛia au
cto.tunc ſi appꝛehẽdit non pꝛiuatur legato /rõ: quia tũc
nõ dicitur appꝛehẽdere cum vitio:vt dicit hic tex. Secũ
P eAd0 tertio quarto limita hic ſ̃ᷣm Moder.

. B Vulgaris ſubſtitutio ſicut in
Be J legata. hereditate in legato expirat
m, Aper agnitionem.h. d.
. Quãdo pf̃fami.
2 J foꝛtidianum. e⸗ eädem rem
pluribꝰ videtur cuilibet legare ſolidũ:ſed con⸗

N Acurſu faciũt ſibi partes:⁊ erroꝛ in nomine ſi de
coꝛpoꝛe conſtat non nocet.h.d.

AAB adminiſtratione. Audd
A legatari
X Gus non adimplet voluntatẽ teſtatoꝛis in onere
EEæ du põt nõ dʒ agnoſcere ĩ cõmodo ſʒ vbi nõ põt
agnoſcere dr̃ nolle ſed nõ poſſe.h.d. Hec lex facit in ar.
ad qõnẽ de clerico quã dixi.S.de ſacroſã.eccl.aut᷑.caſſa.
ad idẽ facit.j.e.l.ſi legatarius.⁊.l.cũ filius ·S.non vir.de
le.ij. ¶C Op.etiã ſi pꝛohibeat᷑ qꝛ non poſſit tñ non dʒ hr̃e
legatũ:immo ſi habuit dʒ reddere.vt.l.penul.S.de ↄdic.
ob cãm.So. vt glo.mult modis. Vel dic ꝙ militem eſſe
tutoꝛẽ eſt omnino impoſſibile:⁊ ideo nõ eſt quid ſibi ĩpu
tetur ſi nõ adimplet:ſed eũ eẽ ꝓcuratoꝛẽ non eſt impoſſi⸗
buc ſi ei non opponatur.

i ts n Adde ad iſtã legẽ dũ dr ꝙ ille ñ dr nolle Molle ille
Ad d itio ꝗᷣ nõ p̃t velle:vñ fac̃ ĩ ar.ꝓ cłico vt vult nõ dr qñ
Butri. hic.Adde bal.⁊ alios ad ſtatutũ puniẽs declinan põt velle.

tẽ iuriſditionẽ iudicis vt poſſit impune offendi etiã ſi ſit
clericus vel ſi non facit mentionẽ de clerico ſed ſimplici⸗
ter loqtur:ſi clericus declinat non incidit in penã ſtatuti
qꝛ non poſſet conſentire in laicum in.c.ſi diligenti.de fo.
cõpe.aut᷑.ſtatuimus.S.de epi.⁊ cle.vnde cum clericus nõ
poſſit expꝛeſſevelle non dr etiã nolle per hunc tex.⁊ ſic nõ
incidit in penã ſtatuti:quã materiã ꝓſequitur hic Alexã.
diffuſe vt hic per eũ. tutius tñ eſt q iudex eccleſiaſticꝰ in
hibeat iudici ſeculari ſub pena excõicationis ne ſe impe⸗
diat de clericis ſᷣm bal.in aut᷑.ſtatuimus.ĩ fi.⁊ no.diligẽ⸗
ter ⁊ eſt pulchꝛa ⁊ ſingu.limitatio ꝙ licʒ epᷣs vel iudex ec
cleſiaſticus non poſſunt mittere tales inhibitoꝛias iudici
bus ſecularibus niſi parte citatavt ponũt cano.in c.tua.
de oꝛdi.cog.cum multis cõcoꝛd.quas dedit Jaſo.il.nec
quicq; · S.vbi decretum.ff.de off pꝛocõ.⁊ alex.ĩ.l.iiij ·S.cõ
demnatũ.in.viij.col.ff.de re iud.⁊ in conci.ccxxxiijĩcip.
viſis actis mihitrãſmiſſis ?2c. .
an eA 5 F. F Mota ã̃ſtione an legatũ
RRES 7J 1 kraud e. ſolutum dʒ ſolui legatuʒ
Fys e pꝛeſtita cautione de euicta hr̃ditate legata red
P adi. Sed qñ de falcidia dubitat᷑ pᷣſtatur alia cau
tio.ſ.de reddẽdo heredi.id quod plus recepit legatariꝰ
qᷓ; debuerit.h.d. ¶ Quero qualiter interponitur cautio
hr̃di ſi fraudulẽter fecit litẽ moueri:ſʒ dic ꝙ hoc nõ ↄſta
bat ſi legatarius obtinet. Modo opp.q̃re interponitur
cautio cũ nõ poſſit cõmitti poſtqᷓ; in fraudẽ mouet᷑ q̃ſtio.
vt.l.nõ cogẽdũ ·S.ſabinꝰ.ff.de ꝓcur.⁊.l.hec ſtipulatio ··
diuus.vt.lega.no caueatur.So.vt glo.

Ad euiden
„ÆWM m rem alienam. ren ſei
Vendum ꝙ aliquando legat rem alienam et lo⸗
Rr quitur hec lex. Aliquando legat rem quam
poſſidet que poſtea euincitur:⁊ tunc loquitur.l.ſi domꝰ.
ff. de legat.j.⁊.l.cum pater ·S.euictis.de legat.ij.Aliquan

re/y 4
nenius
ſſie ſ
ſengliena/
gctüſt
lominns
hie N⸗
gauctis
gionateſt
etareſe
ſcha:
Etdebes ſ
glnnterfa
ſanonleg⸗
eres ff de
ſiteſtatoꝛ.
wniſier
me nonß
ſſeglien
Nriinent
Ng
ntlapud
n genefact̃
um wormodi⸗
lag lötridus
läti vide
faͤte tſice
dispotat

rin doti
lere goſ.
ladatan vi
cpolueritg
Gennnetur/
geninare:v
lopio dote
nenleſolv
(laginta⸗k
egat videi
foe iured
egl.qꝛpe

ddit
Nitiumg
eurdore
ogterfn
Miiſta
nsdeleg
Nnnd⸗
ſmittano⸗
arlſima

Atmroſn⸗
fdelei
eco de

De egatis.

kofgle
frkk do legat rem que eſt ſua et poſtea eam altenat: et tunc lia.ff de leg.j cum ſi. So. vt glo. . .
bleſe dic. vt. l. ſideicõmiſſa · S. ſi rẽ. fr. de le.iij. Aliqñ rem ſus le⸗ P B numenta Sepulchꝛũ non poteſt
. natnlme, gat poſtea obligat ⁊ loquitur.l.qui poſt. S.e.Aliqñ pmo Gʒ legari:ſed ius inferẽdi
Cunfſn obligat:deinde legat⁊ loquit᷑.l.ſi res obligata.de le.j.Et Vmoꝛtuum ſic.h.d. ¶ Sed qͥd ſi legat ſepulchꝛũ
nniſegtnn bꝛeuiter dicit hec lex. Ille qui legat rẽ alienã ſciẽs tene R EAGr ſic nonvalet an videtur legare ius inferedi.
liili legatũ /ſecus ſi ignoꝛet niſi ꝑſone cõiũcte legauerit.h.d. ⁊T dic vt glo.ꝙ ſic.ar.l.cum taberna.ff.de contrahẽ.empt.
¶ Op.ꝙ non dẽat redimi ſi videatur legare ius qd habz ⁊.il.apud iulianum . S.ſi titius.de leg.j.
W in re / vel ad rẽ/ vel pꝛo re.vt.l.ſi domus ·S. fl.ff. de le.j.⁊.l. Ry ANXAJ v ſe Quando nil ſupereſt ha⸗
tonſutg⸗ meuius·S. penul.⁊ fi.de leg.ij. So.hic nullum ius hẽbat niuerle bere alieno non hʒ locũ
glegnfn ibi ſic. Itẽ op.ꝙ hoc legatũ cõtineat impoſſibile.ſ.dari pꝛeſtatio legatoꝛũ: ſʒ quãdo aliqᷣd ſupereſt ha
tolbtiint, rem alienã/⁊ ideo non tenet:vt.l.impoſſibiliũ.de regu. iu 04bet locũ cũ diminutione tñ falcidie. h. d.
ehuiunnren ris.So.non eſt impoſſibile:qꝛ poteſt redimi ⁊ dari.¶ Iꝗte & R . di Non repetit heresa credito
ſfunge op.ꝙ etiã ſi non eſt cõiuncta perſona ⁊ ignoꝛãter leget ni 222–e C itoꝛ. re rem pignoꝛatam vbi de⸗
taninfi⸗ hilominus debetur. vt.l.paulus.ff. de fideicõ.li. Sol.ibi N bitoꝛ eam creditoꝛilegauit. hoc dicit Jacob.
toclittſnnit ſpale. ¶ Itẽ op.ꝙ non pᷣſtetur euictio re euicta. vt.l.cum Butrigar.

pr.· S· euictis.de le.ij.Sol.ibi ſpãle.Ael hic loquitur ĩ re
aliena a teſtatoꝛe non poſſeſſa:⁊ queritur q̃liter hr̃s dẽat
pꝛeſtare:ſed in cõtrario loquit᷑ in re aliena per defunctũ

Legata relicta ingenuis ⁊ liber⸗
Atum. poſſunt adimi pure ⁊ cõditio⸗
WS naliter.h.d. Quero nunquid ademptio tollat

Nie poſſeſſa: vt plene not.in.dicta.l.domus ·S. ſi de euictiõe. legatũ ipſo iure: ⁊ diſtingue vt glo.
ſbſi Et debes ſcire ꝙ de natura legati non pᷣſtatur euictio re Hirecta actio nũqᷓ; tranſit: ſſʒ
D s gulariter.fallit qũ legatur quid in gñe:qꝛ tunc ex natura 8 X ega to. exercitiũ bene poteſt tranſire
omn rei non legati dʒ fieri accipientis: vt. l. ſi a ſubſtituto · S · ſi vt. l. quis ergo caſus.f de pecu. ⁊. .cavero.ff.
Aülnfn eeertr de leg. j. ¶ Itẽ fal it quado ſcienter legat rẽ alie· RRa e' ſocio. vtilis bñ tranſit regulariter ex ceſſione.
N teſtator. YIté fallit añ eſt legatũ coniuncteperſonevt fallit in quinq; caſibus in quibus traſit ſine ceſſione inter
egateilenn Hic /niſi ex hoc poſſet inter coniunctos oꝛiri inuidia:quia quos eſt iſte. ¶Quero vnde hec vtilis naſcatur. dicunt ꝙ
rſllia tunc non pᷣſtatur euictio.vt. d. S. euictis. ¶ Querit glo.qd eſt datiua ⁊ male: quia hʒ materiam ex qua. vt. i. iuriſgen
Ninnone ſi realienã quã poſſidet.⁊ hic vt gl.¶ Vltimo diſtigue vt tiũ. S. j.ff. de pactis. Alij dicunt ꝙ nalkieur ex contractu
, dixi in euidẽtialibus remittendo. ccſſionis quod eſt abſurdũ. Quid enĩ ſi ham act.furti ⁊
one. ¶ In glo. que incipit.i.non ſuã · ibi aliquod ius: vel pio eã cedo nũq ex ceſſione que eſt octus naſcitur actio fur
lansne Asarum eayt. l. apud inr⸗ Ktittte deleg i. moder· hic. Et di Mue eſt ex delicto:certe non: a ideo dic ꝙ hodie naſcit
Aotls ince 3 Pgg Hic. ex antiq̃ cã ⁊ dr̃ vtilis: . . .
odoßdbiii rei Fiene Additio vult hec lex in pᷣma parte ꝙ legatumrei interbe tur ei vytilis: qꝛ venit ex interpꝛetatione:lex em̃

interpᷣtatur cedentẽ eſſe idem cum ceſſionario.

eclerfzein ateſtato⸗ aliene factũ aà teſtatoꝛe ſciẽte valʒ. amplia altero de quat Se . 5
Miulai re facrum tuoꝛ modisvt hicper modor. n col. Etlumita iſti reeu (yaXO2. XGetroöne lutis uod guls habet iu⸗
lus Snoom an valeat lꝗ tribus modis. Aliã regulam habes ex iſto tex. negati⸗ Sy ſi ius debz deficere eo tempoꝛe quo dy inchoa⸗
olliti wonpff uã dlen egeatg fe Aign Hõ igno⸗ S ril egatum. b. d
penuls;it rate ⁊ ſic errante non valet. Iſtã regulã limita octo mo. E 5 „d. . .
— dis notabilibꝰ ̃m moder. B.⁊ pcipue ꝑ Jaſo.ij.iij. col. * Rα R legatis. Dooneu ſtr daen n⸗
ͤeſtqui ſi Jlia Vbi teſtatoꝛ pꝛimo legat deinde dat N gatur.vt.l.jcommunia de leg. Sol.illud iure
nonetime & iten e non vigeturpte enann du N. veteri.
plicaãdi legatũ. Item ſi ꝓmi tit poſtea dat /nõ , g
p,gileiffn E⸗ vigetur velle duplicare legatũ. Sed ſi ptima ) 18⸗ KR annali bus. Srnatur a lega⸗
pchiohnt dat in vote poſtea legat / videtur duplicare legatuz. h. d. Ateſtatoe ſi vult vt hic: ita contra naturã legati
pmntss dee loſ.¶ Collige ergo qñ pᷣmo pꝛomittit in dotẽ poſt 5 j . ”
punies deiin tex.⁊ glolſ. ¶ Lollige ergo qn pi u⸗ PII MHPpoteſt etià legati bñficium minuere: vt f.e. l. fl.
ofengi aui ea dat an videatur legatũ geminare:? Hñdeo / aut cõſtat quam bic iũge.
lcoſed ſint⸗ ꝙ voluerit geminare geminaf:aut cõſtat noluitanõ Op. de.l. ſtichum . S. fl. ff. deñ verbo oblig. So. vt glo.
tinpend f Seminatur / in dubio er expſſione ci colligim? ꝙ nolutt It op ꝙlicet velittranſire ad hr̃dem ti ad ſolum pꝛi⸗
dligenn geminare: vt ſi ꝓmiſit pꝛo dote poſtea ſoluit / dicẽdo ſol⸗⸗ mũ trãſeat. vt.l. antiquitas. de vſufruct. Sol. ibi ſpale:
cuncnii uo pꝛo dote / vel lego pꝛo dote: vt. libertis quos. de adi⸗ vt pꝛopꝛictas redd atur inutilis.
unetettin men.le. ſoluẽdo ꝛiũ de.l alimenta. S. baſilice.e ti.⁊.l. n T KFum paterfatmilisn
dancheen quaginta.ff. de pꝛoba. Si aũt pꝛimo dedit in dotẽ poſtea ERRN Bm queſtio. ünof se
guiuurhechi iEidek ſtmoliciter jegatñ t geminatur: vt.4. ſi dater N 1 O· pꝛimo legat totũ de⸗
utt legat videt᷑ ſimpliciter legatũ ⁊ geminatur: vt.l. li pater. E inde partem pars eximitur a toto.h.d.vſq; ad
ettnhſi ff de iure dot. Hec diſtinguit᷑ inter quantitatẽ ⁊ ſpẽm:vt d ⸗

diẽ gl. qꝛ poſſibile eſt ꝙ dos nũqᷓ; reuerteret᷑ ad mulierẽ.

GQ&&1 εα&ε Adde ad materiã huius legis ⁊ eoꝛuʒz q́ᷓ

. §. ſcd ⁊ aliꝗ. hic eſt glo. multum inoꝛdinata ? ĩ
ſignatione contrarioꝛũ ⁊ ſolutione eoꝛũ ⁊ in diſtinctiõe.
Et ideo per oꝛdinem oppone ⁊ pꝛemitte ad euidentiã ꝙ

iugt poſſunt dici in glo.hicꝓ limitatiõe legũ ideéſianiſ 4
birisves e er r r Ponnr. r el pondo/libꝛa/⁊ as idẽ ſignificant.nã repꝛeſentant.xij.vn As/pon⸗
Pie dicẽtium ꝙ filia que vult ſuccedere patri cũ fratribus te cias -? modũ trãſire ad dipondium eſt tranſire ad. xxiiij. do/æ libꝛa
incan⸗ netur dotẽ conferre. Hãâ nõ hz locũ in caſu huius lesis vncias: velvltra xij. qꝛ dipondiũ dicitur duplex pondiũ idẽ ſigniſt
gnti gäp⸗ implici li dit in 367 xi e dicitgr duplex vonqd
drſle qñ pater pᷣmo ſimpliciter legaſſet filie poſtea dedi ⁊ hoc poteſt facere teſtatoꝛ.ſtranſire ad dipondiũ: nõ ꝓ cant.
ziri Dotẽ. nã iſta datio cum veniat lnpleinened egatl. pterea auget hr̃ditatem ſuam:ſed facit minoꝛes partes: Dipõdiũ
e ggfn do vnterlSoti cTinpicrur ns , ean. rac idaa a inde F ercedlit duodeci etra dd dicat.
ſtoenmlei ferri ita no. Bal.hic reputat valde no.x ful.dicit ꝙ eſt ſin ¶ EHis pꝛemiſſis op. ꝙ teſtatoꝛ legando totũ poſtea par
icͦſllen gulariſſimũ dictü. tñ Saly. hic in fin. fulgo. in ſtricta dði retrãſeat ad dipondium vt.l. marcellus. ? l. qui quadri⸗
Crelgun ſputationevt ipᷣe dicit repꝛobant:ego retuli ⁊ repꝛobaui. Eta. F. ad trebel. ſz certe ill deberſianar n Feifn
ſnoc inl fllie dotẽ .de col. vide ibi Jaſo gẽta. ff. ad trebel.ſʒ certe ille non debẽt ſignari pꝛo ↄꝛijs
küttum 4 uI. Ale dote.8. de coſ. Aicet heredl duplici ratione. Pꝛima qꝛ concoꝛdãt qꝛ legando vniuer
e M Bm reſponſo. tnHnateren aefidclcommiſumvocs ingalanis legata veucane
ESS Giresie er e vniueriali fideic 1 concoꝛdat. ꝛete
Cc balit N nere pᷣlegatũ.h.d. ¶ Sed nonne poꝛtionẽ qua Piclegst eodẽ modo vni totum:alij Per,i hlegs⸗
elntnil hẽbat a ſe cũ in ea nõ valeat legatũ:qꝛ nere tum fuit vniuerſale alið ſingulare:⁊ ideo nec ſignari nec
r ſlutf Fl. ff de le. ij de quo pleue.in.l.cũ virũ.j de fideicom. exceſſerit.ff.de hr̃di.inſti.⁊ certe pꝛout concoꝛdat.cũ.l.ſi
“ ¶ Atẽ on. de. ſl · S· fl. f. de do. excep. So. vt glo. B ita. de hrdi. inſti. non eſt contra: qꝛ ibi contingit caſus a
ll E Mopꝛias Legatum nõ tenet in re ꝓ⸗ teſtatoꝛe omiſſus hicnõ.¶ Spponamꝰ videt᷑ ꝙ dẽat trã
llunt, C⸗ a ar ere zſop rta die drE naf . berintriterda 5. ſ
ſeon “ . Pp. de. l. certa· S..ff. de le.J. So. vt gl. ⁊ exceſſerit. So.ibiĩ . S. ſʒ ſi exceſſerit.teſtatoꝛ noluit trãſi⸗
tg GH. AQponas de regula catoniana: certe illa nõ habz re ad dipõdiũ ⁊ hoc ↄſtat cũ pᷣmo totũ: ſcdvᷣo totũ lega⸗
nnliaw⸗ locum in legatis conditionalibus. Itẽ op.de.lapð iu uit vñvt aliqd pᷣmo remaneat trãſit ad dipõdiũ ĩl.ſiitta.

Fo. XXVIII.

äak iüij

Butrigarij Gecũda pars ſuper Gexto libꝛo Codicis

venit caſus a teſtatoꝛe non expꝛeſſus:⁊ ideo ſumit᷑ cõie⸗
ctura ex volũtate expᷣſſa.¶ Liſtingue ergo aliter qᷓ; glo.
qꝛ aut contingit caſus a teſtatoꝛe ef us:⁊ tunc aut ſer⸗
uauit terminos legis:vt qꝛ nõ exceſſit duodecim vncias
tunc planũ eſt:qꝛ quilibet habet qð ſibi aſſignatũ eſt.aut
diſpoſuit infra numerum legis:vt qꝛ ſolum de ſex vncijs
diſpoſuit/⁊ tunc alie pꝛo hr̃ditarijs poꝛtionibꝰ accreſcũt
inſtitutis:vt.l.j.S.de impube.⁊ alijs ſubſti.aut diſpoſuit
vltra numerũ legis.⁊ tunc aut conſtat ꝙ noluit excedere
aſſem:vt qꝛ dixit inſtituo te in duodecim vncias ⁊ ſeium
in alijs ſex/tunc trãſit ad dipondium ⁊ diuiditur her̃di⸗
tas in.xviij.vncijs.aut cõſtat ꝙ noluit tranſire ad diſpõ
dium /vt quia dixit ĩſtituo te in duodecim vncias poſtea
dixit inſtituo ſeium in.vj.vncijs de pꝛedictis/⁊ tunc pla
num eſt ꝙ ſex deducũtur de duodecim. In dubio dic ꝙ
aut pꝛimo legat totum:deinde ꝑtem.⁊ videtur partẽ de
toto eximere vt hic.Aut pᷣmo legat partẽ:deiĩde totum.

⁊ tunc videtur tranſire ad dipondiũ:qꝛ ex parte non po⸗

teſt deduci totum:ſed pars bene poteſt deduci a toto.idẽ
ſi pꝛimo totũ/⁊ ſecundo totũ:vt.l.interdum .S.ſed ⁊ ſi ex⸗
ceſſerit.ff.de hr̃di.inſti.Aut venit caſus a teſtatoꝛe omiſ⸗
ſus/⁊ tunc ſumit᷑ coniectura ex volũtate expꝛeſſa in alio
caſu:vt.l.ſi ita.ff.de hr̃di.inſti.ſ Item op.ꝙ teſtatoꝛ non
Ancias poſſit excedere duodecim vncias:qꝛ terminos legis non
duodecĩ poteſt excedere:vt.l.nemo põt.ff.de lega.j.Solu.hᷣic non
an poſſit ſunt termini a lege pꝛefixi:⁊ ideo poteſt excedere. Item
excedere op. ſſi poteſt excedere:ergo faciet ſe diuitem ad ſuũ ſen⸗
teſtatoꝛ. ſum: Reſpõdeo ĩmo nõ qꝛ licet poſſit facere partes quot
velit numero:tamen facit per moꝛes:ſicut dicũt quidam
philoſophi ꝙ dies ſemꝑ habet nũero duodecim hoꝛas:
ſed quãdoq; annumeraãtur inq;titate nõ in numero.⁊ de
hoc habes glo.in.l.maioꝛ ꝑs.ff.de verbo.ſigni. Modo
quero quid ſi pꝛimo aſſem.ſcðo ſemiſſem.tertio ſextantẽ
reliquit.nũquid tertius diminuet/vel ſemiſſem: Rñũdeo
de vtroq; pꝛo rata.
¶ Sed ⁊ aliã.¶ VUerboꝝ multiplicatio non hʒ ampliare
legatum.hoc dicit.
¶ Ex tex.Caliã rem qñ aliã legauit alij.cõiuncti .i.cõ⸗
iuncta ſcripta non or̃one.
¶ Op. ꝙ vbi multiplicatus eſt ſermo ex multiplicato ſer
mone augeat᷑ poꝛtio:vt.l.iiij.ff.de ſtipu.ſeruo.So. vt gl.
Copula Tu dic vᷣm do. mar. ꝙ copula ⁊ hʒ copulare diuerſa: et
hʒ copula ideo cũ teſtatoꝛ dicit Titio ⁊ meuio ⁊ titio ſiue invltima
re diuerſa volũtate ſiue in oᷣctu.pꝛima copula cõiungit meuio vt ſit
quilicet hẽat dimidiã per ſecundã copulã non copulat᷑ ti
tius ſibi ipſi:qꝛ non debet copulare idẽ ſed diuerſa:vt.S.
de cõſti.pecu.aut᷑.ibi poſita.Sed meuio adhuc in ſua di⸗
midia/⁊ ita hẽbat tres ꝑtes.ſ¶ Item op.de.l.dñs ſeruũ.
ff. de pecu. leg. So.vt glo. ,
4 q heredati non põt le
ga.ari etiam ſi filius exheredatus fuerit legato
Wlhonoꝛatus. hoc dicit. Jaco.

— Perdit legatariꝰ le⸗
RA J legata rius. gatum ex ſuo delicto
bvel quaſi.hoc dicit.
R&CNota caſum vbi legatũ aufertur indigno/
⁊ non applicatur fiſco ſed heredi.
¶ SOp. de.l. adminiſtratoꝛe.S.eo.So.vt glo. J aco. Buk.
DAEE& Be verboꝛü tt reruũ
ſignikicatione.
3 & Legato fundo non ce
G S Med 19 8 dunt ea q̃ ibi ſunt mer
E cimonii caula.hoc dicit.cum ſequẽti.
44K& Yaco. Buk.
Bnd 0 Dia que ſunt in fundo vt ipᷣm in⸗
—— ſtruãt vel patrẽ fami.cedũt lega⸗
NRto fundo inſtructo vel ſicut inſtructꝰ eſt. h. d.
¶ Op. ꝙ ſit differẽtia an dicat fundũ ĩſtructũ/
an ſicut inſtructꝰeſt:vt.l.q̃ſitum·S.ſi fundi.cũ ſi.ff.de fun.
inſtruc. Sol.reiectis alijs/aut legat fundũ inſtructũ aut
fundũ cum inſtrumẽto vtroq; caſu veniũt oĩa ĩſtrumẽta
fundi.⁊ pa.fa.ſed pᷣmo caſu venit inſtrumẽtũ pꝛincipali⸗
ter ſicut fundũ.⁊ ideo alienato fundo debet᷑ inſtrumentũ
ſcðo caſu ĩſtr̃ᷣm venit vt acceſſoꝛiũ fundi:⁊ ideo alienato
fundo deficit legatũ ⁊ in ĩſtrumẽto.Vel meliꝰ dic iungẽ⸗

7

do duas ſolu. ꝙ aut legat᷑ fundus ĩſtructus:tunc vtrũq;
legat᷑ pꝛicipaluter/⁊ ex hoc ſequẽtur duo.pᷣmo qꝛ debent᷑
oĩa ſiue ſint ad ĩſtruẽdũ fundũ ſiue pa.fa.Scðo.ꝙ ſi alie
netur fundus nihilominꝰ debet᷑ inſtr̃m.aut legat᷑ fundus

cũ inſtro/⁊ tunc inſtr̃m venit acceſſoꝛie/⁊ ex hoc ſequũt

duo.pmũ ꝙ ſolũ inſtr̃m fũdi veniat:qʒ illud ſolũ accedit
fũdo nõ ĩſtr̃m pa.fa.Fm qð alienato fũdo deficit legatũ.

☛

„

tuncno
irlcan
nsui
njlo
ehfie

Ancimꝰ? Verbũ cautiõis ſimplłr platũ Cantios gunli⸗

2 refert᷑ ad nudã ꝓmiſſionem. vᷣbũ ſin. ij
7 COp. ꝙ refert᷑ ad fideiuſſoꝛiã: vt.l.pᷣtoꝛie.ðff. plicit i tiuntt
Rde pto. ſti. So. aut bum cautionis ꝓfertur ab tũ referk ſlactſ
hoĩẽ ⁊ refert᷑ ad nudã vt hic ſᷣm vnã lec.aut a lege/ tunc ad nudu lln bie
aut a lege ciuili/⁊ tunc idem vt hic. ſᷣm aliã lec. aut a lege pmiſſio: unno 6
pᷣtoꝛia/⁊ tũc refert᷑ ad fideiuſſoꝛiã:vt in contrario.i Itẽ nem. ſiſne⸗ 4
op.ꝙ ſi ab hoĩe pꝛofert᷑ referat᷑ ad fideiuſſoꝛiã:vt.l.ſi mã piſunh⸗
dato titij · S.fl.f.man.So.ibi ꝓfertur cũ aditiõe idonea: ſano ſe
ſed ſupꝛadicta diſtinctio ꝓceditiqñ ſine aditione idonea numdſcti
pꝛofertur. Jaco. ſoteſtpan
= m uid am Diſiũcta poſita in⸗ lroparte
qI ter ꝑſonas honoꝛa ehſttd
tas in vltima volũtate reſoluit᷑ in cõiunctam . Wiibtori
ſecus ſi inter res apponatr᷑.h.d.¶ Ad euidẽtiã Diſiuncas lonas
eſt ſciendũ qꝙ aliquãdo diſiunctio apponit᷑ in vltima vo⸗ quẽ nauu lts ſi
lũtate/⁊ tũc aut apponit᷑ inter ꝑſonas aut ĩter res.ſi ĩter rã ſeueffe:. lidum/
res ꝓpꝛie ponitur:⁊ aut vᷣba ſunt directa ad legatariũ / ctũ hẽat. iidum ſis
tunc eiꝰ ẽ electio.aut ad hr̃dẽ /⁊ eſt eiꝰ electio. In dubio cnltihe⸗
videt᷑ hr̃di eſſe cõceſſa electio: vt no.in.lʒ.lucio.ff.de le.ij. N
ℳ 1

Si apponit᷑ inter ꝑſonas/tũc aut inter honoꝛatas ⁊ po⸗
nit᷑ ꝓ ↄiũcta/aut nõ inter honoꝛatas/tũc ↄſtituũtur duo

rei in ſolidũ:vt l.ſi ex toto.in pꝛin.de le.j.Aut apponitur

diſiunctio in cõtractibus:⁊ tunc aut inter res/⁊ ponitur

ꝓpꝛie ⁊ eſt debẽtis electio.vt.l.plerũq;.ff.de iure do.niſi

reſultaret in ptãte rei an deberet:qꝛ tũc ei aufert᷑ electio:
vt.l.ij · S. ſceuola.ff.de eo ꝙ cer.loco.Aut apponitur inter
ꝑſonas q̃ debẽt obligari/⁊ ponitur ꝓpꝛie:vt patet in.l.j
⁊ aut᷑.ibi poſita.S.de cõſti.pecu.Aut ponit᷑ inter eas qui⸗
bus dʒ queri obligatio ⁊ ius/⁊ tunc aut apponitur inter
eas que ſunt impares in acquirẽdo/⁊ tunc non cõiungit:
ſed facit eũ cui acquiri non põt haberi vt adiectũ. Idem

ſi ponatur inter eas q̃ ſunt pares in acquirẽdo:ſed nõ in

retinendo:vt ĩter patrem ⁊ filiũ:qꝛ tunc filius habet᷑ pꝛo

adiecto:vt.l.eum qui ita.S.qui ſibi.ff.de xbo.obliga.Si

autẽ apponitur inter pares tam in acquirendo qᷓ; in reti⸗
nendo:tunc vitiat᷑ contractus rõne incertitudinis:vt.l.
ſed ⁊ ita.ff.de ſtipu.ſeruo.ſpãle videtur in.l.gaius. ff.ſol.
ma.vbi ille cui acquiri non põt/nõ habetur vt adiectus:

ſegd ei datur vtilis actio/alteri directa.

¶ QOp.ꝙ dictio aut poſita ĩter ꝑſonas /⁊ in vltima volũ
tate ponat᷑ ꝓpꝛie:vt.l.cum pr.S.· fl.So.ibi cõtingit dupli
ci rõne.pꝛima qꝛ ibi eſt ſubdiſiũcta.ſcðᷣa qꝛ quãdo pa.fa.
ſubappellatiuo noĩe diſponit ipᷣa appellatiua denotant
affectionẽ: ⁊ ideo ſᷣm affectionẽ videt᷑ vocari:vt in ↄꝛio
hic diſponit ꝓpꝛijs noĩbus que affectionẽ non denotãt.

Itẽ op.ꝙ poſita inter res ponatur pꝛo et.vt.l.quintus.

ff.de auro ⁊ ar.le.So.vt glo.Tu dic ꝙ ibi eſt diſiũcta le⸗
gis nõ hoĩs. Itẽ op.ad idẽ de.il.ſi ita.ff.de auro ⁊ ar.le.
Sol. dicũt qͥdã ꝙ ibi eſt dictio ſiue q̃ de ſui natura auget:
hec dictio aut. Tu dic ꝙ ibi pᷣcedit genus qð oĩs ↄpᷣhen
dit/ ⁊ vᷣba ſequẽtia non ponunt᷑ vt diſiungãt:ſed vt au⸗
geant. Itẽ op.ꝙ non ſit idẽ in ↄᷣctibus qð in vltima vo
lũtate.vñ videtur obſtare.l.eũ qui ·S.qui ſibi.ff.de vᷣbo.
oblig.cũ ſi.Sol.vt glo.qꝛ eſt idẽ qñ inter res apponitur.
Collige ergo ꝙ aut diſiũcta ponit᷑ in vltima volũtate/
⁊ tũc aut inter ꝑſonas honoꝛatas ⁊ hodie ponit᷑ pꝛo con
iũcta.aut ĩter grauatas ⁊ ꝓpꝛie ponit᷑:⁊ qᷣlibet in ſolidũ
tenet᷑ cũ ſi poneretur ꝓ⁊ /qlibet teneret᷑ pꝛo parte:vt.l.ſi
pluribꝰ.ff. de le.ij.⁊.l.ſi ex toto.in pᷣn. de le.j.ſimile.in.l.j
⁊ aut᷑.ibi poſita.de ↄſti.pecu.aut apponit᷑ inter res/⁊ tũc
ꝓpꝛie ponitur/a aut vba dirigũtur ad legatariũ/ videt
habere electionẽ.aut ad hr̃dem ⁊ tũc ipſe videt᷑ hẽre ele⸗
ctionẽ. In dubio videt᷑ hrs habere electionẽ:vt.l.luciꝰ.
ff.de le.ij.cũ ſimi.ibi poſita inter ꝑſonas nõ ponitur ꝓ⁊.
Et eſt rõ:qꝛ nõ eſt ſimpliciter diſiũcta:⁊ qꝛ cõſtat de vo⸗
lũtate teſtatis contraria. Itẽ fallit in.l.cũ pr ·S·penul.de

leg.ij.Et eſt ratio:qꝛ ibi paterfa.diſponit appellatiuis

nominibus:vt dixi ⁊ hec vera in vltima volũtate.Sed ſi
pꝛecedat legatum generis ⁊ ſequatur dictio ſeu non diſ⸗
ſiungit:ſed auget:vt.l.ſi ita.de auro ⁊ argen.lega. In

¶Erier⸗
Pelatione⸗
inum dic⸗
nus ppi

Si

¶Aiqr
tur ad ſul
holugture
hocdicht

ſbſſtirunn
Kiturusp⸗
bipanef
ceoinpen
ffade
minpuu
lagitrin
nlävidet
Rlimpere
hyttioh
(Oaſt
noninfrau⸗
Aancmſis
lin nmigant
ls hialigdin
imſhdeng
Findiſtin
i videz
fSohie
Merfraua
lslegis
Rplures.
irdedol
llapoto⸗
lquidi
lahlthe

E

Pponifinſtiun
Bsantitntgſin
necngleui⸗
elernginn
oinlrofre
uer holanu
licnim
deleſAngper
Minnne thatr
fücßfdeine de
tüceianfgdee
Alteppenmt
Pprieouant
tponk ihnene
Cautapponnre
Atuncſoncing
eriytgtieni
eqpiricoſli⸗
ncfllushti
ſde bollti
guireydocin
Certitudinet
rinl.goinst
eturyt od

din Nrim
icötingtr
dachclitt
pellativeden

kvoceri NtNH

tionè ond
bio t lain
Etbiek ſit⸗
afdeunnt
deſtimnmng,
ennscheif
iſiungertrn
oöhttnun
6lporan
gterfe
odieponipo
lirut

Si omiſ.cã teſta. De indicta vidui.tollen. Fo.X XIX.

contractibus dic ꝙ aut apponitur diſiuncta inter res Item op.ꝙ in ſecundo caſu huius.l.inſtitutus ⁊ ſubſti⸗

tunc pꝛopꝛie ponitur ⁊ eſt electio debentis.vt.l.plerũq;.

ff.de iure dot.niſi reſultaret debitoꝛis electio an deberet:

qꝛ tunc nõ haberet electionẽ:vt.l.ij·S. ſceuola ff.de eo qð
cer.loc.aut apponitur inter perſonas/⁊ tunc aut inter ꝑ⸗
ſonas quibus dʒ queri obligatio:⁊æ tunc aut perſone ſunt
impares in obligatione q̃rẽda:⁊ tunc nõ ponitur coniun
ctiue:ſʒ facit alterũ hr̃i vt adiectum:vt cum ſtipuloꝛ mi⸗
hi aut titio.idẽ ſi ſunt pares ĩ querenda / ſed non in reti⸗
nẽda vt ſi ſtipuloꝛ mihi aut filio:nã filius hr̃ pꝛo adiecto
vt. l. eum qui ita·S. qui ſibi.ff.de verb.obli.Si aũt ſunt pa
res in obligatione qrẽda ⁊ retinẽda/tunc regulariter vi⸗
tiatur obligatio rõne incertitudinis. vt.l.ſi ſeruus. ff.de
ſti.ſeruo.fallit fauoꝛe dotis:vt.l.gayus.ff.ſoluto matri.
vbi ſunt pares i querendo ⁊ retinendo ⁊ nonvitiatur ob
ligatio.ſed vni queritur vtilis alij directa ⁊ hoc ſi appo
natur dictio aut.ſʒ ſi apponatur dictio⁊:tunc ſi cuilibet q̃
ri poteſt pars queritur cuilibet /ſi non queritur contrahẽ
ti pꝛo parte ſua ⁊ pꝛo alia vitiatur: ſpeciale in.l.fundum.
de contrahend.emptione.vbi vel in totum queritur vni
vel in totum vitiatur.⁊ ibi patet ratio: aut ponitur inter
perſonas que debent obligari:⁊ tunc aut ambo ſunt pꝛe⸗
ſentes ⁊ ſic poſſunt ambo obligari:⁊ quilibet tenetur in⸗
ſolidum / aut alter eſt abſens ⁊ pꝛeſens ſolus tenetur inſo
lidum ſi abſens nolit teneri. vt.l.j.⁊ aut᷑.ibi poſita.S.de

conſti.pecu.

li de familia ſᷣm oꝛdinem affectionis ⁊ non ſi⸗
(Iul. hoc dicit. .
¶ Ex tex.ſed etiam in his deficiẽtibus.⁊ ſic nota ꝙ ap
pellatione pꝛopinquoꝝ non continẽtur affines:⁊ ſic ſi ſta
tutum dicit ꝙ in alienatione rei minoꝛis debeat intereſſe
vnus ꝓpinquoꝝ ꝙ affines non poſſunt intereſſe.

Di o milſla caula teſtamenti.
Mubꝛica.

¶ Aliquando omittit inſtitutus vt hereditas deuolua⸗
tur ad ſubſtitutum. Aliquando omittit vt ad ſeipſum de⸗
uoluatur ab inteſtato. Aliquãdo vt ad aliud deuoluatur
hoc dicit totus titulus.

Jin fraudem. Si inlun⸗

at vt hr̃ditas ad ſubſtitutum deuolua

toꝛũ :tenetur etiã inſtitutus ſi pecunia
) jad eũ peruenit.h. d. ¶ Diuide in duas
AApartes:qꝛ in pꝛima inſtitutus in frau⸗
laAduũ legatoꝛũ repudiauit vt hr̃ditas ad
ſubſtitutum deuoluatur / participata fraude cũ eo:ſed in⸗
ſtitutus pꝛecium non ꝑcepit / in ſcða ſic. Scðᷣa ꝑs incipit
ibi plane.ſ Quero de rõne.l.in pᷣmo ⁊ ſecundo caſu: Rñ⸗
deo in pꝛimo caſu tenetur ſubſtitutꝰ ꝓpter duo. Pꝛimo
qꝛ fraudẽ participauit.Scðo qꝛ ad eũ lucrũ ꝑuenit.vt.l.
cum in plures ·S.veſtimenta.ff.loca.⁊ conduct.⁊ nõ.in.l.
elegãter.in pᷣn.ff.de dolo.Rõ ſecũdi caſus eſt:qꝛ qͥ hʒ pe⸗

cuniã videtur hr̃ditatẽ hr̃e cum pꝛeciũ ſuccedat loco rei.

vt.l.imperatoꝛS.cũ quidã.ff.de le.ij.⁊.l.ſi ⁊ rẽ⁊ pꝛecium.
de petitio.heredita.⁊ ideo tenetur.
Legata ¶ Op. ꝙ ſubſtitutus non dẽat legata:qꝛ non videtur fie⸗
ab iſtituto ri in fraudẽ ꝙ volũtate teſtatoꝛis fit vt.l.coꝛneliꝰ.ff.de he
relicta an red.inſti. So.aut inſtitutus facit ſine fraude ⁊ põt vt ĩ cõ
videãtur trario.aut facit cũ fraude ⁊ nõ põt vt hie ſic lʒ liceat mi⸗
repetita a hi aliqͥd in meo facere:tñ non lʒ ſi faciã in fraudem. vt.l.
ſubſtituto j ·S· deniq;.⁊.l.trebatius.ff.de aq̃ pluui.arcend.¶ Itẽ op.
ꝙ indiſtincte teneat᷑ ſubſtitutus ad legata directa actiõe
cũ videãt᷑ ab eo repetita.vt.l.cũ pr·S.a ſubſtituto.ff.ð le.
ij. So.hic non fuerũt repetita:qꝛ teſtatoꝛ voluit:ſed pꝛo⸗
pter fraudẽ tenetur. ¶ Sʒ an inſtitutus in pꝛimo caſu hu⸗
lus legis teneat᷑ ad legata:⁊ dic ꝙ ſic in ſubſidiũ ar.l.cuʒ
in plures ·S.veſtimenta.ff.loca.⁊ cõduc.⁊ nõ.in.l.⁊ elegã
ter.de dolo.Hic tñ latius ꝙ aut pecuuia ꝑuenit ad inſtitu
tũ ⁊ põt ↄueniri tãq; poſſeſſoꝛ hr̃ditatis.vt.l.ĩperatoꝛ ·S.
cũ quidã.ff.de le.ij.⁊.l.ſi rẽ ⁊ pꝛeciũ.de peti.hr̃di.aut nõ
habuit pecuniã:⁊ tũc aut ſine fraude repudiauit/⁊ non te

netur in ſubſidium ſubſtituto non exiſtẽte ſoluendo:vt di

cta.l.cum in plures.⁊ dicta.lł⁊ elegater.

g . Agd legatum relictum
AES Oggeſtio Ni. familie admittuntur il

tur non cuittat ſubſtitutus onera lega

tutus teneantur abo ad legata ſoluẽda:vt.l.ſi non ſolus.
ðS · fl. ff. e. So.vt gl.¶ Collige ergo aut hr̃ditas ꝓꝑuenit to

ta ad ſubſtitutum ⁊ ſolus poſſidet /⁊ tunc dʒ legata a ſe ⁊
ab inſtituto relicta in ſubſidium/tñ ⁊ inſtitutus pᷣſtabit re
licta a ſe:vt.d.S. veſtimẽta.Sed ſi inſtitutus hr̃et pecuni
am ⁊ ſubſtitutus hr̃ditatẽ / ⁊ tunc põt quilʒ dici poſſeſſoꝛ

⁊ ideo põt pꝛo ſolido quilʒ conueniri/x inſtitutus non in

ſubſidium:ſʒ ab initio.Sʒ aliqñ repiuntur aãbo hr̃ditatẽ

poſſidere:vt qꝛvterq; repudiauit:ſʒ ſunt pꝛoximioꝛes ab

inteſtato:⁊ tunc quiiʒ tenetur ꝓ ſuis legatis.ſʒ ſi ſunt ab

ytroq; relicta quilʒ tenetur inſolidum. Sʒ ſi ambo erant
inſtituti ⁊ quilibʒ ꝑtem debebat pᷣſtare eandem ꝑtem ab

inteſtato qlibʒ pᷣſtat vt colligit ex. l.ſi non ſolũ. ff.e. cũ ſi.
De indicta viduitate tollenda
NRubꝛica.
- Conditio aut nõ in
☚ AEgatum. ducit viduitatem ⁊
WQSÜAnon ſpernitur:vt hic in pꝛima lege/ vel
WSS inducit viduitatem vel celibatum per
6
Napetuuz ꝛ ſpernitur: vt.. ij 7. uj. vſch ad
·S · ſʒ qꝛ.· .e.aut inducit viduitatem ad
2ε& mogicum tempus 2 nõ ſpernitur vt. d.

Add iti 0 Adde ꝙ iſta.l.eſt valde no.ꝑ quã limita

Legatũ

tur iſte ti.⁊.ll.que dicũt ꝙ ſi ſit fctm lega relictum
tum mulieri ſub conditione ſi non nupſerit: ⁊ ſit viduita mulieri ſhᷣ
tis ꝙ talis conditio reijcitur ⁊ legatum remanet purũ:⁊ ↄditiõe ſi
mulier lʒ nubat conſequitur legatum. MHã iſte titu. ⁊ om: nõ nupſe⸗

nes.ll. de iſta materia loquẽtes dũñt intelligi qñ cõditio ẽ

rit/ ſi poſt

adiecta illimet mulieri cui fctm̃ ẽ legatũ ſecꝰ ſi legatũ ſit ea nubat

relictũvni tertio ſub cõditione ſi quedam mulier non nu
pſerit tunc conditio non reijcitur / vt in iſta.l.⁊c̃.

Mebi u itates Conditio inducẽs
g viduitatem vł celi⸗
batum vſq; ad magnum tempus ſpnitur:ſecus
EQari ad non modicum tempus.h. d.
¶Ex tex. In hoc .i.in eo qð ẽ cã pꝛocurationis.i libi
dine ⁊ ideo deierabãt:als ſi ſolum in pꝛocuratione dele⸗

an ülud?
ſeq̃tur.

ctabatur non deierabant / nec eſſet bona rõ text.¶ Quero Cautio
an cautio mutiana hodie locum hẽat in ctibus gl ꝙ nõ mutiana

ꝑ.l.ita ſtipulatus.devbo.ob.⁊.l.iij.de condi.ob cam.Alij
dicunt :⁊ dicunt ꝙ in.l.ita ſtipulatus.fuit cõditio appo⸗
ſita grauato hic honoꝛato. Itẽ in.l.iij.de condi.ob cãm
eſt quid imputetur ei qui non fecit ſibi caueri:qꝛ nõ cadit
in hr̃ᷣdẽ:⁊ ideo dʒ ſibi caueri.
¶ Op.ꝙ etiã in vltima voluntate non interponatur cau
tio mutiana:vt.l.pr᷑ ſeuerinã.S.ſocrꝰ.ff. de ↄdi.⁊ de. So.
aut conditio põt adimpleri in vita:aut non:ſʒ vltimo vi⸗
te ſpũ. Pꝛimo caſu aut durum eſt ſpectare euentum con⸗
ditionis ⁊ non expectatur/ſʒ interponitur cautio mutia⸗
na vt.d·S.ſocrus.aut non eſt durum ſpectare:⁊ tunc non
cauetur:ſʒ expectatur conditio.Secundo caſu interponi
tur cautio mutiana. Modo q̃ro quid ſi relinquuntur a⸗
limenta vxoꝛi donec vitam duxerit vidualem an valet le
gatum iure iſto:⁊ dic vt glo.⁊attende qꝛ hic conditio nõ
inducit perpetuam viduitatem:nam cum plures ſint pꝛe
ſtationes/q̃ʒ pſtatio hʒ bꝛeue tpᷣs viduitati:nam qꝛ ho⸗
die eſt vidua habet hodiernam pꝛeſtationem/⁊ ſic de ſin
gulis:valet ergo de iure ⁊ de conſuetudine legatum/⁊ ſᷣ⸗
uatur conditio.
DBi reli ctum Hec aut᷑.venit ad coꝛ
WHNe rectionem.l.codic qꝛ
Whogie non ſpernit conditionem. ¶ Sʒ quid de
Bvirgine? ego ꝑuto remotis alijs opinionibꝰ ꝙ
iura vetera in ea remaneãt incoꝛrecta:⁊ ideo põt legatũ
hre ⁊ conditionem ſpnere.
Add itio Adde pꝛo clara tñ ĩtelligẽtia vt hẽas to
. tam materiam huius ti⁊ ſcias quid ho
die obſeruãduʒ ſit: fac regulam ꝓꝙ ſi fiat legatum mulieri
ſub conditione ſi non nupſerit adhuc conditio hodie reij
cttur ⁊ legatum remanet purum:⁊ ſic mulier dʒ habere le
gatum ſiue nubat ſiue non. Iſta regula pꝛocedit in mulie
re virgine que nunq; habuit virum:vł habuit / ſed non ẽ
ſequuta copula carnalis:ſecus eſt in vidua in quu nõ reij
citur conditio ⁊ dʒ impleri/⁊ dʒ abſtinere a ſcdðo mr̃imo⸗

an hodie
heat locũ
ĩ Zctibus.

Butnigarij cva paro ſu Sexto lbo rodici

nio / alas perdit legatum ⁊ pꝛo hoc debet iurare ⁊ pᷣſtare
cautionem de q̃ in hoc tex.noſtro.Secundo limita pꝛedi
ctam regulam qñ legatum factum eſt ipſimet mulieri vir
gini /ſecꝰ?ſi ſit fctm̃ tertio:qꝛ conditio nõ reijcitur.l.j.vbi
limitaui.S.eo.Lertio limita ꝑ tex.no.in.l.titio vſufruS.
pᷣui.vbi tex.no.ff.de condi.⁊ demon.cum extenſione bar.
ibi ⁊ dixi.S.l.j.Quarto quinto limita ſᷣm iaſo.hic.

¶ Be his qui pene nomine.
ARKubzꝛica.
BBperuacuam. Elgeum

vel adeptum pene nomine pᷣſtatur ſᷣm
Mdiſpoſitionem teſtatoꝛum niſi iniũgat
ußaliquid qð contineat impoſſibile vł ꝓ
beoſuz. hoc dicit.
¶ Op· ꝙ poſſit ſyni volũtas teſtatoꝛis

ris volun = defücti ⁊ legatũ haberi / vt. l. młta. ff. 8

tas an poſ condi.⁊ de. Sõ. vt glo.ꝗ Item op.ad idem de.S. impoſſi⸗
ſit ſyni. bilis.inſti. de hr̃di.inſti. So.reiectis alijs aut conditio ĩ
poſſibilis apponitur honoꝛato ⁊ habetur pꝛo adimpleta
⁊ habetur legatum:aliqñ apponitur grauato/⁊ tũc ſꝑnit
conditio ⁊ legatum nõ debetur.¶ Itẽ op.ꝙ impoſſibilis

conditio non ſpernatur:vt.l.ſi mih̃i ⁊ tibi · S·ſi ſeruos.de

le.j.So.ibi non eſt impoſſibilis:aut ergo conditio impoſ
ſibilis apponitur in octu ⁊ vitiatur ⁊ vitiat:vt. l.non mo⸗
riturum de ↄᷣhen.⁊ cõmi.ſti.cum ſi.aut apponitur graua
to ⁊ põt ſꝑni ⁊ non debetur legatuʒ:vt hic/aut honoꝛato
⁊ habetur pꝛo impleta ⁊ debetur legatum:vt dicto ·S· im⸗
poſſibilis. . .Z .
Add itio Adde · S. fi.ĩſti.ð leg.⁊ ibi io.fab.do.chꝛi
ſto.multa ponunt de materia huius.l.⁊
ad intellectum huius.l.vide oĩno que ſcribit bar.in.l.pr̃⸗
fa.teſtõ.ff.de here inſti.vbi aliq̃ neceſſaria ſcribit pꝛo ĩtel
lectu huius tex.habes ex hac.l.vnum gñale:qð ülud qð
relĩquitur pene nomine valʒ. Amplia nunc deciſionẽ hu

ius tex.vt pena pᷣuatiõis hr̃ditatis in penã hr̃dis õ faciẽ᷑

tis oꝛdinationi teſtatoꝛis:vt non ſolum poſſit fieri in te⸗
ſtamento:ſʒ etiã codicillis:intellige tñ non directo:ſed ꝑ
fligeicõmiſſum ſᷣm Allex. in conci.lvij.in.ij.vol.incip.pꝛo⸗
ſpectis in.j.coł. Pꝛimoſecũdo tertio q̃rto limita ſᷣm mo
der.hic in.ij.⁊.iij.coł.⁊ tenebis mẽti in materia huius.l.
legẽ in teſtõ quidẽ.ff.de ↄdi.⁊ demon.ꝑ quã volunt pau.
⁊ bal.hic ĩ.iij.oppo.⁊ idem bal.in.c.j.q̃liter do.a pꝛopꝛie⸗
tate pꝛiuetur dicit qð in.d.l.in.teſtõ quidã eſt tex.ſinguł.
qð in penis dʒ liquidiſſime conſtare ⁊ per hoc infert bal.
hic in.iij.oppo.qð in penis nunq; defertur iuramentum
in ſupplementum pꝛobationis qð abłs deferri dʒ ĩ dubijs
cauſis data ſemiplena pꝛobatiõe qð reputat notabile qð
vltimum examinaui in.l.admonendi.ff.de iureiur.⁊ ibið
ludo.in commento illius.l.q̃ſi circa medium: dic vt ibi.

De fideicommillis.
Kubꝛica.
—ZY pꝛobaueris. Paelati

Rccurrẽte fauoꝛe alimentoꝝ ⁊ vltime vo
luntatis facit pꝛo futuro tꝑe ex minꝰ
ſolemni voluntate legatum debert.
boc dicit. ſingg
4 diti a lex eſt ſing. ⁊ nõ
Ad d itio reperitur alibi p̃ʒ cy.
Bar. Ang.⁊ paul.hic ⁊ dicit bar.in.l.ij..eo.circa pꝛĩc.qꝙ
eſt notabiliſſuna ⁊ tenenda mẽti ꝑpetuo ⁊ dicit fulgo.ꝙ;
iiſiſta. l.habuit in punctis in examine pꝛiuato. MHo.j. ex iſta
Pꝛeſtatõ lege notabilem effectum quem oꝑatur pᷣſtatio triennalis
triẽnalis concurrente duplici fauoꝛe alimentoꝛum ⁊ vltime volun
ↄcurrente tatis. Ham facit ꝙ ex vltima voluntate inualida in futu
duplici fa rũ poſſint legata peti ac ſi fuiſſent relicta ĩ teſtõ valido ⁊
uoꝛe ali⸗ ſolẽni.E xtende pꝛimo ſecundo tertio ⁊ q̃rto:vt hic ꝑ Ja
mẽtoꝝ qͥd ſo.Adde notabilẽ effectum quem inducit pᷣſtatio triẽna⸗

oꝑetur. lis:qꝛ ille qui oſtendit tribus annis pꝛoximis ſoluiſſe pö⸗
ſumitur ſꝑ retro actis tꝑibus ſoluiſſe integre.l.quicũq;. ?

ibi bar.dicit ſing jde apo.publicis lib.x.gl.in.i:.ij.in gl.
magna vbi plenius dixi.S. de iure emphi. vbi Saly. in. ij.
cobł.etiã reputat.d.l.quicumq; ſingularem ⁊ dicit aureaʒ

N

bal.in. c.littere.in fi.de dila.Et illã legẽ extende gñaliter
vt ꝓcedat in quocũq; qͥ debebat ſoluere ſiue ſit emphiteo
ta/ſiue vaſallus /ſiue cenſualis /ſiue quicũq;:vt ꝑ ſe.⁊ no⸗
tabilius Jo. and. in ti. ve locaS. nunc aliqua vſi. xxvij.
⁊ eſt glo.in.c. eccleſia ſutrina.de cã poſ.?⁊ ꝓpꝛie.hʒ locum
etiã in ſimplici colono ſᷣm ange.inS.· ſcire autẽ.in aut᷑.de
nõ alie. Itẽ ad iſta legẽ de pſtatiõe trienij addi tex. in c.
j· S·ſi vero vaſallus.in ti.qͥd ſit inueſti.in vſibus feudoꝝ.
Iſtã legẽ ſic ampliatã limita altero de ſex modis vt hic.
pᷣer moder.vbi plura notabilia dicta vide in pꝛeſentima
teria. . Qni ſe
—– T ſi in utiliter Qui ſemel agnouit
/ voluntatẽ defuncti

non põt cõtra venire. hoc dicit.

¶ Op. ꝙ non ſufficiat vna pᷣſtatio:ſed triẽna⸗
lis:vt.S.l.ꝓxima. Sol.aut q̃ro de reꝑetẽdo id qð ſolui/⸗
⁊ tunc ſufficit me ſcienter ſemel ſoluiſſe ad hoc vt non re⸗
petam:vt hic. Aut q̃ro pꝛo tpᷣe futuro an cogar ſoluere:⁊
tunc requirũtur tria.ſ.curſus triẽnii/⁊ fauoꝛ alimẽtoꝝ/it
vltime volũtatis:vt.S.l.ꝓxima. Item op.ꝙ etia ſolutũ
repetat᷑: vt.l.fideicõmiſ.S.de iur ⁊ fac.igno.⁊.l.cũ quis.
Sol. hic ſcienter ſoluit/ibi ignoꝛãter in facto nõ in iure.
¶ Item op.a diuiſione:vt glo.l.pᷣcedẽtis/i ſolue vt ipſa. Solutum
Tu dic ꝙ aut quero de repetẽdo ſolutum:⁊ tũc aut ſolui an poſſu
ſcienter/⁊ non repeto vt hic.aut ignoꝛans /⁊ tunc erraui repeti.
in facto/ ⁊ repeto.aut in iure ⁊ non:vt dicta.l.cum qus.

Aut qro de ſoluendo ĩ futuro/⁊ tunc aut ignoꝛãter ſolui⸗

non teneoꝛ ad futura.aut ſciẽter/⁊tunc etiã regulariter
nõ teneoꝛ ad futura.fallit hic ꝓpter geminũ fauoꝛem ali
mẽtoꝝ.ſ.⁊ vltime volũtatis. Itẽ op.ꝙ ſufficiat biẽniũ:
vt. l. qdð de bonis · S· ij. ff. ad.l.fal.Sol.vt glo.ꝗ Itẽ op.de
l.ſi certis annis.S.de pac.So.vt glo.Tu dic ꝙ hic ſpꝛle
ꝓpter geminũ fauoꝛem.ſ.alimentoꝝ ⁊ vltime volũtatis.
¶ Item op.ꝙ reqᷣrãtur decẽ anni vt.l.cum de in rem vᷣſo.
ff.de vſur. Sol.dic ꝙ aliqñ allego pactũ nudum ſolum/⁊
tunc male facio:vt.il.legem.S.de pac.aliqñ allego minus
ſolẽnem volũtatem tm̃ ⁊ male facio:qꝛ ex ea nil debetur:
vt.l.hac conſultiſſima ·S.ex imꝑfecto.de teſta.Aut allego
pᷣͤſtationẽ tantũ ⁊ idem.aliqñ allego minus ſolẽnem vo⸗

luntatem ⁊ curſum tẽpoꝛis cum pᷣſtatione/a tunc etiã re⸗
gulariter nõ poſſum:vt dic.l.ſi certis annis.fallit hic ꝓ⸗

pter duplicem fauoꝛẽ:vt dixi.aliquãdo allego volũtatẽ
ſolẽnem quã volo ꝓbare perlongam pᷣſtationem/⁊ tunc Judiciũ
requiritur decẽniũ:vt dicta.l.cum de in remvᷣſo.ſ Item san poſſit
oppo.ꝙ iudicium nõ poſſit eſſe ſuꝑ futuro:vt.l.non quẽ⸗ eſſe ſuꝑfu⸗
admodum.ſff. de iudi.Sol.aliqñ ius ⁊ cauſa eſt de pᷣſenti turo.
ſed pᷣſtatio de futuro/⁊ tũc põt fleri ↄdẽnatio de pnñti vt·
hic.aliqñ eſt ius ⁊ cauſa de futuro/⁊ tũc non põt fleri cõ
dẽnatio de pᷣſenti:vt in cõtrario.Si tñ pendente iudicio
ſuꝑueniat mihi ius ex cauſa de pᷣterito.recte ex eadẽ in⸗
ſtantia fit condẽnatio: vt.l.ſi rem·S· fi.ff.de pig.ac.⁊.l.ſi

mẽꝗãdauero tibi vt a titio.ff. man. Item ſi nõ ſuꝑueniat mi

chi ius ſed poteſtas dirigendi actionẽ in aduerſariũ: vt

l.ſinautẽ · S. poſſidere.ff. de rei vendi.ſi autem ſuꝑueniret

mihi ius ex cauſa noua non poſſet ex cadem inſtãtia fleri
cõdẽnatio:vt.l.non põt.ff.de iudi.licet canoniſte teneant
cõtrarium ꝑ.c.abbate.de vᷣbo.ſig.ſed male.Modo de ſti
pulatione annua/a legato alimẽtoꝝ non eſt mirãdum ſi

dec futuro poſſit fleri cõdẽnatio: cum ſit tm vnicum ius ⁊

de pꝛeſenti /lʒ pꝛeſtationes ſint de futuro.⁊ ita loqᷣtur.l.
ſtichũ · S.ſtipulatio.ff.de verb.oblig. ſed in legato annuo

cũ ſint plura legata/⁊ oĩa de futuro excepto illo pᷣmi an⸗

ni.⁊ ſic nõ eſt vnicum ius.mirãdum eſt quomõ ꝓ futuro
tẽpoꝛe poſſit fleri ↄdẽnatio de pñti glo.tñ tenet ꝙ poſſit
fleri ex eqᷣtate illa.ſ.ne cogatur ſingulis ãnis de iure ſuo
pꝛoteſtare:vt.l.male agitur.jde pᷣſcripti.xxx.an.
Ad d itio Habes ex hac lege ibi ex conſciẽtia ſᷣm
*bal.alij tamen non tãgunt /quod vbi ali
quid fit ex conſcientia.ibi non conuenit de iuris apicibꝰ
diſputari.vnde ſᷣm eum ſi aliqd ſit cõmiſſum ad conſciẽ⸗
tiã alicuius videtur cõmiſſuʒ ad veritatem / ⁊ eſt ſatis ꝙ
ſit minuta iure gentium nihil allegat.Adde etiam facere
qð ſingulariter decidit panoꝛ.in.c.relatum.j.ᷣin.vj.col.
de teſti.Ad idẽ ⁊ tertio facit qð tenet panoꝛ.in.c poꝛre⸗
ctum.in.ij.col.de reg.facit quarto qð pulchꝛe vult.imo.

in. c.qꝛ ꝓpter.de elec.ꝙ electus ad dignitatem aliquã eſt

tutus in foꝛo conſcientie ſi electio ſua tenuit de iure gen⸗
tium:licet nõ ſit ſeruata foꝛma iuris poſitiui qð dictum

Ni

eturtf
thocdn
nilafon,
ſeralz

anedein
Ntai dil

Coſienl
¶Ghe
ogffe
unſitpoꝛ
niſit cum
lecimpol
ſon ex vo
gis legib
Urgliens
ſondepte
glüinterſe
Nurious
bseaſt

hleſtare /

fiefenien
inierbitri
Uirgrimine
Npiſons
fehytinwt
fanonp
Aenuee⸗
al decz
ſtu Der⸗
ſoin ſie

1.

Platiofe
Ntici
ſeadher
ncoger
1fncrine
emopgetiſini
igotlcig,
nfacorinn
aigſeſclenge
wunmten ſ
uneimnrn,
Ndicnlangt
Arlgoirte
unelläfegln
Cenilitnoen;

S=
=
E

☛.d,

=
=

4
1

=

☛ =
S. =

E

S==
Se.

S

Pfcinbis

gulhiin
Tinſtre
Aplimepolirs
laumdennns
cgüͤnucunſir
Aluieligne
Gercanltunn
deteſa dune
minusſolenn
loneſmmri,
annis ſelthe,
Loallegonli
ſtatioentn
nfenpſoſ
Nro⸗vt MMo
uſaett deh⸗
enatio depft
enonputſiel
Dendenteigk⸗
recleerenti
f depigatt
ſinöſupnenen
ein adleſſtii
iautenſtgnn
deminii
1canoſktmue,
male Mhhn
onckntitn
ſtinmming
uro tinle
dillgnn
recgtolofn
lonnoft,
, titenig n
inoel

De Fideicommiſſis.

ſeqtur ⁊ facit feſtum panoꝛ.in. c.j.in fi. de in inte.reſti.vbi
ex hoc dicto gñaliter notat ꝙ in omni actu in quo ẽ pᷣter
miſſa foꝛma iuris poſitiui canonici vel ciuilis:tñ in foꝛo
aĩc valʒ ⁊ non tenetur ſibi facere conſciam ex quo non in
teruenit deceptio ⁊ affuit conſenſus hñtium actum expli
care de iure natu.vł gẽtiuʒ qð ſufficit in foꝛo conſciĩe pꝛo
ut etiã dicit bal. hic idẽ tʒ gemi.in.c.j.in pꝛinc.ꝑ tex.illum
de ſponſa.in.vj.⁊ pe.de ãcha.in regula bñficium in.vj.q.
de reg.iur.in.vj.MNo.bñ pᷣdicta in quibꝰ multi deciꝑen⸗
MSHtur credentes contrarium.
D m vᷣm Vbi debitoꝛ ſuccedit credito
3 E: ri extinguitur obligatio. hoc

D Adicit Jacob. butrig.
AeS Fr̃ ⁊ ſoꝛoꝛ non intelligũtur
Oluntas eẽ eẽ familiã.h.d. Modo

8
P

Ff⁊ ſoꝛoꝛ
non itelli VEjaro ſi ſoꝛoꝛ poꝛtionẽ ſuãꝗ alienauit fratri an di⸗
gut᷑ eẽ ex &μ.ctã poꝛtionem poſſit fr e familiã alienare.Rñ
familiã. deo ſic vt.l.pr·S·quindecum.ff.de le.iij.

¶ Sʒõ hoc op.ð.l.vnum ex familia · S.j.ff. de le.ij.⁊.l.pe
to · S. fre.So.vt gl.tu dic clarius.ſ.ꝙ in.l.vnum.⁊.l.peto.
tranſit poꝛtio vnius ad alium iure fideicommiſſi: ⁊ ideo
trãſit cum guamine non alienandi.Sed in dicto · S. quin⸗
decim poſſidet vnus poꝛtionem alterius exti.emptionis
non ex voluntate defuncti:⁊ ideo alienat. Pꝛeterea in di
ctis legibus pꝛohibetur exire familiã:hic ſimpłr ꝓhibe⸗
tur alienari vñ quilʒ ſolum de ſua ꝑtevidetur pꝛohibitus
non de ꝑte alterius que ad ipſum pꝑueniret. Itẽ opp.qꝙ
etiã inter ſeipſos alienare non poſſint:vt.l.cum hi · S· ſed
ſi pluribus.ff.de tranſac.So.ibi ſꝑ ſubeſt rõ pꝛohibitio⸗
nis que aſſignatur in pꝛincipio legis ibi contenti modi⸗
◻ Aco pꝛeſenti ⁊c̃.hic non qꝛ eſt apud vnum de fa⸗
milia vt voluit teſtatoꝛ.
5 7 frate r Pupillaris ſubſtitutio expi⸗
* rat pubertate non fideicom⸗
miſſoꝛia.hoc dicit.

(RE ſcienter vł ꝑſone coniuncte tene
tur hr̃s eam luere ſi poteſt alas extimationem
ſtare. Hoc dicit.

myr . fi & Obp. a diuiſione vt glo.⁊
N Bluntatis. dbtipailione vs
VNWYNYN ps ν Adde qð no. fulg. ꝙ ſtãte ſta⸗
6 Additio tuto ꝙ exiſtentibus maſculis

filie femie non ſuccedant pr̃i ab inteſtato:ſed debeãt do⸗
tari arbitrio pꝛopinquoꝛum:certe pꝛopinqui poſſunt ar⸗
bitrari minoꝛem doteʒ q; ſit legitima quod no.perpetuo
vt ꝑ iaſonẽ hic.Adde etiã ꝙ fllia dotata a pr̃e dũ pr̃viue
ret:vt in vlti.voluntate pꝛeſumitur cõgrue dotata ita qð
filia non põt conqueri de modicitate pꝛopter pꝛeſumpti
onem que eſt pꝛo pr̃e niſi eſſet magnus exceſſus:ita ſing.
pau.de ca.in conci.cviii.ĩcip.ſub ano.xl.quem refert ⁊ ſe
ꝗqtur Alex.in conci.xxxiij.ĩ.iiij.vol.ĩcip.ſuper dicto que⸗
lito in fi. coł.

i fideicommillariã. e⸗
E

tũ relictum ſeruo pꝛopꝛio cum fideicommiſſa⸗

bitandi:⁊ dic vt glo.
B eo Qui non eſt honoꝛatus a teſtatoꝛe
' En 6 ohonoꝛari non põt.h.d.
iJ Add ti Adde quĩq; limitationes ad
ltio regulam huius legis que alle⸗

Sgaãt᷑ ad hoc quem nõ honoꝛo grauare nõ poſſu vt p iaſ. .

otie bicumq; alienationi con⸗
N ns. ſentiunt hi qui alienationem
yRfactam poterant reuocare: reuocare non poſ⸗
rαSHunt. h. d. diſtigue vt glo.

põt añ diem reſtituere ſalua q̃rta.h.d.
Op.ꝙ añ tẽpus reſtituere nõ poſſit /vt.l.cũ

SGꝛauatꝰ pr. S. hr̃ditatem.ff de le.ij.⁊· S·a filia. So.vt glo. qꝛ ibi fu
de reſtitu⸗ it rogatus reſtituere incerte perſone hic certe:⁊ ẽ duplex

endo ſub rõ. P

ꝛima qꝛ poſſet eẽ ꝙ variaret in moꝛte.Secunda ꝓ⸗

die ĩcerto pter conſolidationem:qꝛ poſſet eẽ ꝙ tempoꝛe moꝛtis nõ
an dẽat re ſuꝑeſſet niſi vnus cui feciffet piudicium.¶ Itẽ op.ad idẽ
ſtituer̃ añ de.l.ſed ſi ante.ff. ad trebeł. So.ibi fuit ſub conditione in

tẽpus.

ſtitutus:⁊ ideo añ conditionem non poteſt reſtituere cũ

2 R edia Abi teſtatoꝛ legat rem obligatã

Aria libertate bñ valet.h.d.¶ Quero de rõne du

A Gꝛauatus de reſtitu
B ſt moꝛtem. endo ſub die incerto

nec poſſit adire. Item op.ad idem de.il.ita tñ ·S.apr̃e.
ff. ad trebeł.So.ibi apponitur dies incerta an/vł condi⸗
tio caſualis:hic dies incerta qñ/ſed non an:⁊ rõnem red
dit glo.⁊ loquitur impꝛopꝛie. Item op.ꝙ non ſit dria ĩ
ter grauatum pure ⁊ ſub conditione. Pꝛio qꝛ hr̃s põt re
nunciare fauoꝛi ſuo/vt.l.ſi quis in conſcribendo.S.dc pa
ctis. NPꝛeterea dies incertus ⁊ conditio equiꝑant᷑:vt.l.
j·S· dies.ff. de cond.⁊ demo. So.quãtũ ad pꝛimum dico
ꝙ fauoꝛi ſuo põt renunciare.ſed non alterius.ſ.creditor⸗
fateoꝛ ergo ꝙ põt reſtituere añ tempus ſponte ⁊ fideicõ⸗
miſſarius recipiet fructus:ſed actiones non tranſibunt ĩ
fideicommiſſarium ⁊ eum:vñ creditoꝛes hr̃dem conue

Fo. NXX.

niunt nõ fideicommiſſarium. Quãtum ad ſecũdum dico Hies ĩcet
ꝙ dies incertus ⁊ conditio equiꝑantur:quãtum ad tranſ tus⁊ cõdi

miſſionem ⁊ petitionem:ſed differũt in hoc:qꝛ quãdo ſub tio

conditione grauatur teſtatoꝛ reſpexit conditionem ⁊ eiꝰ
euentum:⁊ idco ſi reſtituatur añ non reſtituitur ex volun⸗
tate defũcti.Sʒ qñ dies eſt incerta:tunc cum teſtatoꝛ vo
luit fideiconimiſſariuʒ pure habere:ſed diem a ppoſuerit
gr̃a heredis reſtituendo ante videtur facere ex volunta⸗
te defuncti.¶ Itẽ op.ꝙ non ſit dr̃ia inter diẽ incertã ⁊ cõ
ditionẽ vt...ſiita relictũ S pegaſꝰ.ff. de le. ij. So. ibi loqt
ĩ fideicõmiſſo ſingłari:ad qð actões trãſire nõ dñt / hic ĩ
vniuerſali.aut &̊ loqᷣt᷑ i vnierſali fideicommiſſo:⁊ tũc aut
ſum inſtitutus ſub conditione ⁊ adire non poſſum nec re
ſtituere:vt.l.ſʒ ſi ante.ff.ad trebeł.aut ſũ ĩſtitutus pure: ⁊?
tunc aut adiui coacte/⁊ tunc compelloꝛ reſtituere ſtatim
ne remaneat commodum penes me / non tñ reſtituitur fi⸗
deicommiſſario cui debet ſub conditione reſtitui: ⁊ ideo
reſtituetur curatoꝛi dato bonis qui vendet bona ⁊ ſatiſfa
ciet creditoꝛibus:vt.l.apud iułS. antiſtiteʒ.ff. ad trebeł.
aut adiui ſponte/⁊ tũc aut fui grauatus reſtituere ſub cõ⸗
ditione caſuali vel ſub die incerta an ⁊ q/⁊ tunc quãtũ
ad pꝛeiudicium meum poſſum reſtituere nõ in pꝛeiudici⸗
um creditoꝛum qꝛ tm̃ me conuenient:vt hic:aut fui roga
tus reſtituere ad diem incertam qñ /ſed non an/a tũc poſ
ſum ante tpᷣs reſtituere ⁊ videoꝛ ex voluntate defuncti re
ſtituere ⁊ ex liberalitate diem reijcere:⁊ ita amodo con⸗
uenietur fideicommiſſarius:ſi aũt loqͥᷣmur ĩ fi⸗
deicõmiſſo ſingulari:dic vt glo.
0 tiẽs Legata a ſubſtituto non pᷣſtat
*inſtitutus.hoc dicit.

Am u ã Hec.l.hʒ duos ĩtellectus pᷣn
N q cipales:vnuʒ ꝙ expᷣſſe fuerũt
Rrepetita legata: ⁊ hec eſt communis opi. ideo
R Maüt dixi hic eẽ duos intellectus pꝛĩcipales: qꝛ
bñ variatur lr̃a nam quidam hũt geminum vel/qͥdã non
ſʒ non mutatur iuris diſpoſitio. Sed ſi habes geminũ vł
adijcitur vnus caſus:ſed ſi non habes geminum tunc ſo
lum rñdet interrogatis imꝑatoꝛ ⁊ nõ ad alia Ponam er
go pꝛimam lectura q̃ eſtvioꝛ ⁊ opponam ad eam duobus
modis.Secundo ponã aliam ⁊ opponam ad eaʒ /foꝛma

. 8

bo q̃ſdã qõnes ⁊ ero expeditꝰ Hec.l.ergo ſũmarie hoc ĩ⸗

tendit Ubi pꝛopter erroꝛem teſtatoꝛũ inſtitutio eſt nulla
legata relicta ab inſtituto videntur repetita a venientibꝰ
ab inteſtato.h.d.ſᷣm vnam lec.que ẽ vᷣa.Scððm ergo hãc
lec.non fuit pꝛopoſitum in themate niſi caſus in quo adi
tio non tenuit:ſed imꝑatoꝛ adicit illũ in quo tenuit vt ple
nius explicet materiam. Item non fuerunt expꝛeſſe re⸗
petita legata avenientibus ab inteſtato ſʒ tacite.
¶Ex tex.ſponitur qꝛ teſtm̃ ab ĩitio tenuit:ſʒ heres adi⸗
re noluit Poſtulãdai.ꝙ ſcriptus adire non potuit: qꝛ
inſtitutio fuit nulla:⁊ hoc pꝛopter erroꝛem teſtãtis ꝙ re⸗
ſcripſimus.ſ.eo caſu quo non tenuit adoptio:⁊ ſic ĩſtitu

tiofuit nulla pꝛopter erroꝛẽ teſtantis. Nota ꝙ vbi pꝛo⸗ Teſtm̃

eqᷣpãt᷑

pter erroꝛem teſtãtis inſtitutio eſt nulla legata pꝛeſtãtur fuerit nul
a venientibus ab inteſtato.ſ¶ Op.ꝙ vbi non tenuit teſtm lũ an lega

non poſſint peti legata:vt.j.e.l.ex teſtõ ⁊.l ſi veritas.Rñ ta ſint ꝑꝛe

deo hic ſpale pꝛopter erroꝛẽ teſtantis.¶ Itẽ op.de rõne ſtãda veni
huius.l.que dicit etiam ꝙ vbi teſtm̃ non valʒ ꝙ legata nõ entibꝰab ĩ
valent. Rñdeo illa eſt regula:hic eſt caſus ſpalis vt dixi teſtato.

⁊ hoc ideo qꝛ videntur legata repetita a venientibus ab
inteſtato:⁊ eſt rõ pꝛopter erroꝛem teſtantis:nã vbi teſta⸗
toꝛ errat inſtituendo vnum/non ſolum viciatur inſtitutio
ſed hñtur pꝛo inſtitutis illi quos erat veriſimile inſtituiſ

ſe:vt.l.pacuuius.ff.de heredi.inſti.⁊ ſic videtur inſtiiuiſ⸗

ſe pꝛoximioꝛes venientes ab inteſtato:ſic eſtvbicumq; ft
unt codicilli ſiue ĩ teſtõ nõvidẽtur inſtituti/⁊ grauative

Byjÿtrigorij Gcda pars ſupꝑ Gexto libꝛo Codici
nientes ab inteſtato:vt.l.conficiuntur.ff.de iure codi.A⸗ mandare hr̃ditatẽ reſtitui.h.d. Vel dic ꝙ quivult añs.ſ.
lia lectura eſt quando expꝛeſſe fuerunt repetita legata ald cemẽãcipationẽ videtui velle cõſcequens.ſ.hrᷣditatẽ ei emã
venientes ab inteſtato:⁊ hanc repꝛobat glo.per textum. cipato reſtitui.h.d.¶ Quero an pater cogatur emancipa
ibi nonnhor⸗ 7 tcner pꝛimam. Ad panclect ob vel. ex re?⁊ dic vt glo. Cbiat 1
teſtõ ’·e.So.hic fuerunt repetita a venientibus ab inte⸗ Prrarna i quis pꝛimo pꝛe
ſtato ibi non.¶ Item op.de ratione huius legis:⁊ dic ꝙ B in V irum. gat Dennq Grang E
hic ſpale qꝛ hic fuerunt repetita. WModo gl.numerat ca⸗ * reſtituendo in reſtitutione cum hr̃ditate ve⸗
ſus in quibus pꝛeſtantur legata/etiã ſi teſtim non valeat niunt omnia pᷣlegata niſi appareat de contra
2 ex ipſo non adeatur hereditas: vñ in caſu quando br⸗ ria voluntate teſtantis.h.d.
di aufertur hr̃ditas tanq; indigno non fallit regula:qꝛ te ¶ Nota ꝙ in reſtitutione veniunt pꝛelegats.i¶ Itẽ nota Pꝛele⸗
net ⁊ ex eo aditur hr̃ditas.i¶ Opp.qꝙ erroꝛ teſtatoꝛis non q; voluntas teſtatoꝛis ſeruatur:circa qð dic aut allegat᷑ ta weiliſe
vitiet inſtitutionem / vt. l. quotiens.S.de hr̃di.ĩſti. So.vt voluntas defuncti ad detrahendũ verbis vt non tm̃ im⸗ in reſtitu⸗

glo. tu dic ꝙ ibi fuit talis erroꝛ qui non tollit aim circa i⸗: poꝛtent quãatũ ſignificãt hoc ⁊ põt fieri:qꝛ eſt quedam de tione ni
ſtitutionẽ / hic ſic. ¶ Item op. ꝙveniẽtes ab inteſtato non claratiua interpꝛetatio vt hic ar.l.vt gradatim. S.ſʒ ſi lꝛ⸗· oen
compellãtur adire ⁊ reſtituere:ſʒ hr̃s licet pꝛiuetur hr̃di ge.ff de muneri,æ hono. aut allegatur vt addat ſignifica⸗ noyfe
tate:vt.l.cogi:·qui ſolidum. ⁊.l.marcellus.ff. ad treb el. tui verboꝛũ:⁊ tunc aut verba poſſunt adaptari menti p⸗ niatil
So.ibi fideicom.non erat ałs valiturum niſi eſſet hs dq prꝛie vel impꝛopꝛie ⁊ bñ eſt:vt.l.ſceuola.ff.ad treb.⁊.l.ver cle ſ 4
adiret:⁊ ideo compellitur:bic erat valiturum pᷣter aditio bis ciuilibus.de vulg.⁊ pup.et.l.hoc iure·S.fi.ałs ſolum lolegotid
Adtire ⁊ re nem ipſius. Modo q̃ro an pꝛimo hr̃de moꝛtuo hr̃s he⸗ ſeruãtur verba:vt.l.iiij.ff.de leg.j. eſdn
ſtituer̃ an redis ſit cogendus adire ⁊ reſtituere/⁊ videtur hic ꝙ ſi ¶ OSpp ꝙ pᷣlegata nõ veniant in reſtitutione.vt.l.vnũ ex idece 4
ſit cogẽdꝰ qꝛ dicit ꝙ ſi tenuit inſtitutio petitur ab hr̃de hr̃dis ⁊ fa⸗ fa.S. fi.ff. de le.ij. Sol.vt glo.⁊ eſt rõ differẽtie: qꝛ licʒ res ſrat
hr̃s hr̃diſ cit.l.ſancimusj/ad trebeł.vbi actiones tranſeunt ipo iu quas maritus donatvxoꝛi hẽat in dominio non tñ ſũt ex algiturt
moꝛtuo p re:qꝛ non adeſt qui reſtituat quaſi dicat ſi eſſet hfs herez bonis:qꝛ iã actualiter lʒ non effectualiter exiuerint bons grofutur
mo hr̃de.dis compelletur adire ⁊ reſtituere econtra videtur ꝙ nõ cius:⁊ ideo rogando de reſtituẽdo nõ videtur rogare de ſifößten
cogatur qꝛ iug adeundi non tranſit ad hr̃dem hr̃ditate his que iã bona eius actualiter exiuerunt.¶ Itẽ opp ad ſgturpit

non adita:vt.l.j·S.in nouiſſimo.j.de cadu.tol.quid ergo
dic vt glo:vel melius ⁊ plenius dic ꝙ aut hr̃es pᷣcluſit ſi⸗
biviam facto ſuo.ſ.repudiatione:⁊ tunc cogitur hr̃s eius
adire ⁊ reſtituere /aut non pꝛecluſit ſibi viã facto ſuo. Sʒ
caſu/x tunc aut poteſt imputari negligentia fideicommiſ
ſario:⁊ non cogitur hr̃s hr̃edis. Si autem non poteſt ei
imputari negligentia tunc cogitur heresheredis: maxĩe

idẽ de.l.ticia.ff.ad.l.falci.So.vt glo. Itẽ op.ꝙvbi pmo
legauit poſtea guauit nõ veniãt oĩa pᷣlegata.vt.l. marcel
cellus·S. quidã.ff.ad treb. So.hec ſᷣm diſtinctionẽ illius
legis qð impugnãt quidãa per no.in.l.in fideicõmiſſaria.
⁊ per hanc legẽ.Alij diſtinguunt an dicat poꝛtionẽ hr̃di
tatis an poꝛtionẽ hr̃ditariam:⁊ male.Tu dic ꝙ ĩ l.titia.
dixit ꝙ reſtituet poꝛtionẽ hr̃ditatts:⁊ ideo ea q̃ iure here

.

beoſechd

ſi ad eum tranſiuit ius deliberandi:vt.l.ſancimꝰ.j. ad tre ditario hʒ debʒ reſtituere:⁊ ideo cũ medietatẽ rei plega⸗
bel. cum ſi. ⁊.d.l.marcellus.S fl.¶ Item qro an ſi ĩſtitua⸗ te hẽat a ſe iure hr̃ditario illã ſolam dimidi reſtituit i⸗ ſior ideo⸗
tur nõ capax poſſit cogiadire ⁊ reſtituere ⁊ videtur ꝙ ſic putãdo ſibi in q̃rtam aliã habet ex perſona coheredis in gid facit
ꝑ.l.cogi·S.qui ſolidum.ff. ad trebel.Sed ibiloqᷣtur in eo relegati ⁊ ideo non reſtituit vt.d.l.ticia.ſecus ſi dixiſſet ulf ſiqge

qui ſaltim pꝛo ꝑte erat capax:at in qõne noſtra in nihillo
erat capax quid ergoꝛ dic ꝙ aut eſt in inſtitutione:⁊ tunc
aut eſt nulla ita ꝙ hrs non poteſt accipere nec caꝑe:⁊ tũc
adire non cogiturvt eſt ſi inſtitutus eſt ſub cond itionevt
l.ſed ſi añ.ad trebeł.vel vbi teſtatoꝛ errauit maxime ſi eſt
alius qui debeat reſtituere:vt hic:aut inſtitutio ẽ aliqua
⁊z ſic hr̃s poteſt acciꝑe ſʒ non capere/⁊ tũc non cogit᷑ adi
re/ſʒ non retinet immo reſtituit᷑:vt.d.l.cogi ·S·qui ſolidũ.
ff. ad trebel.aut eſt vitium in fideicommiſſo ⁊ non in inſti
tutione:⁊ tunc non cogitur hr̃s adire ⁊ reſtituere:vt.lʒ.ſi ĩ
metallum.ff. de bis qui pꝛo non ſcrip.hal.filius · S· fl ff.
gd.l.coꝛ.de fal.

ſimpliciter reſtituas partẽ tuã:qꝛ tũc omnia venirent vt
d.l.marcellus.nec ob.hec lex:qꝛ verbũ quicquid tollit cõ
trariũ ⁊ nec hic dixit poꝛtionẽ hr̃ditatis.¶ Itẽ opꝑ.qꝛ eti
am in pᷣmo grauat:deinde legat ꝙ pᷣlegata veniãat vt l. cũ
pater.S. fidei.ff.de le.ij. So ibi teſtatoꝛ vtitur verbis fu⸗
turi tẽpoꝛis hic pᷣteriti vel pᷣſentis:⁊ ideo nõ veniũt pꝛe⸗
legata vt hic. . M
¶ Itẽ opponitur ꝙ nõ veniat ĩ reſtitutiõe id quod babet
a cohr̃de iure pᷣlegati vt.l.ſextiliam ff.de le.iij.⁊.l.miles.
G. fi. de le. ij. So. ibi loqt in ſubſtitutiõe vulgari hiclin fi⸗
deicõmiſſaria.q̃ ſit rõ differẽtie·j.dicã. Itẽ op.ꝙ invul⸗
gari nil veniat in reſtitutiõe ſʒ totũ hẽat iure pᷣlegati.vt

Etr

Additio Adde ꝙ ꝑ iſtã. lm vnum intellectumꝗ ſq filtabus.· S fi. .l. ſe. ff. de le. j. So. ibi inſtitut? cui erant Cuacun
OleU.·. ſingularis eſt ꝙ ſi quis habeat filiuʒ na- ßlegata relicta repudiatiõe ꝑdidit hr̃ditatẽ: ſj in.l.miles 1
turalem tũ vel ſpurium quẽ faciat legitimari ⁊ legitima-⸗ perdidit moꝛte.⁊ ꝗ ſit rõj dicã.ſ¶ Si ergo qris an pᷣlegs⸗ iande⸗
tio nonvaluit / poſtea inſtituit talem filium credẽs legiti⸗ ta veniãt in reſtitutiõe:ſic diſtingue:qꝛ aut loquoꝛ de ſub dhee,
mationem valere:certe inſtitutio reddit᷑ nulla ⁊ hr̃ditas ſtitutiõe fideicõmiſſaria:⁊ tũc aut pᷣmolegat deide guat (Lp de
vadit ad veniẽtes ab inteſtato non ad fiſcum cum ſit pio ⁊ tũc aut dicit reſtituas poꝛtionẽ vel qͥcqd ex hereditate Penen

non ſcripta ſᷣm bal.in.l.hr̃ditas.S.de his qui.vt indig.⁊
l.fi.ff. eo. certe legata ⁊ fideicommiſſa debentur a veniẽti
bus ab inteſtato:lʒ nõ ſint repetita nec ſi clauſula codicil
laris:qꝛ inſtitutio ẽ inualida erroꝛe teſtatoꝛis tex.eſt hic
ſingu. pᷣm iſtum intellectum communiter appꝛobatum cet
dicit paul.ꝙ ita de facto rñdit lʒ quidã dubitarent nõ re
Legata ⁊ coꝛdãtes de iſta.l.Stat ergo ex pᷣdictis ꝙ in iſta.l.ẽ ſing.
fideicom⸗ caſus ꝙ qñ hr̃ditas non poteſt adiri ex teſtõ erroꝛe teſta⸗
miſſa debẽ toꝛis errãtis in coniunctione ꝑſone inſtitute ꝙ tñ legata
tur veni⸗ ⁊ fideicommiſſa debentur a venientibus ab inteſtato a qꝗͥ
entibꝰ ab ĩ bus cenſẽtur repetita licet vera non ſint.Limita mirabi⸗
teſtato ẽt liter ꝑ bar. hic in fl.⁊ teneas intellectum aʒonis ſᷣm quem
ſi br̃ditas iſta.l.eſt ſingu.⁊ peregrina ⁊ figura caſũ vt hic ꝑmoder.
nõ poſſit a in.iij.col.vᷣ.tu clarius⁊c᷑.⁊ adde ꝙ dicit Ang.hic in repe.
diri ex te⸗ in.v.col.qꝙ pꝛiceps do. Andegaueñ.vt licite poſſʒ obtine⸗
ſtõ erroꝛe re regnum cicilie ⁊ Iheruſalẽ fecit ſe legitimari per regi
teſtatoꝛis nã Joãnam mediate auctoꝛitate clemẽtis pape ſeptimi:
abls nõ potuiſſet iam dictus do. Andegaueñ.pᷣtendere ali
qð ius niſi mediãte arrogatõe fctã legitie:vt pʒ in hac.l.
cũ alijs vulgaribꝰ:⁊ addas bal.ad hac.l.ĩ materia reſcri
- a pton plene loquẽtẽ de quo ꝑ cano.in.c.ad au⸗
Ndiẽtiam de reſcrip. ef.

I Abipf̃fami mãdat filium
DBamuis. pfdi emaneipari viacke

hẽs ⁊ totũ venit in reſtitutiõe vt hic/⁊.d.l.marcellꝰ.S· cũ
qdã. Aut dicis reſtituas poꝛtionẽ hr̃ditatis: ⁊ tũc nõ ve
niũt pᷣlegata.vt.d·S· cũ qͥdã.Aut pᷣmo grauat deinde le⸗
gat:⁊ tũc aut vtitur vᷣbo pñtis tꝑis vel pᷣteriti:⁊ tũc nõve
niſit plegata:qꝛ abſurdũ eẽt dicere ꝙ vident᷑ adimere id
qð nõdũ ↄceſſerat.vt.l.titia.ff.ad.l fal. Aut vtit᷑ vᷣbis fu⸗
turi tꝑis ⁊ veniũt pᷣlegata.vt.l.cũ pr· S.fldei.de leg.ij idẽ
ſi vtatur ᷣbo vniuerſali qcqd vt hic. Aut loqmur de ſub
ſtitutiõe vulgari:⁊ tũc ſi aliqd eſt pꝛelegatũ hr̃dividet᷑ ſi
bi plegata poꝛtio ĩ illo pᷣlegato quã hʒ ibi iure hr̃ditsrio
ſub ↄditione ſi repudiet hr̃ditatẽ ⁊ poꝛtio cohr̃dis pure:
aut ergo inſtitutꝰ nõ eſt hr̃s/qꝛ repudiat:⁊ tũc retinet ite
gra pᷣlegata ꝑtẽ ſocij iure pꝛelegati pure/partẽ ſuã iure p
legati ſub cõditione ſi repudiet q̃ cõditio extitit:⁊ ita loqᷣ
tur.l.qui fuiabus·S. fl. Si aũt non eſt hr̃s qꝛ moꝛte exclu
ditur nõ repudiatione ⁊ tũc non reſtituitur pᷣlegatũ pꝛo
parte cohercdis:qꝛ fuit purũ /ſʒ ꝓ ſua parte ſic:qꝛ erat co
ditionale ſi repudiaret qð nõ fecit immo moꝛtuꝰ⁊ ſic de⸗
fecit conditio ſue partis ⁊ ita loquitur.l.miles ad ſoꝛoꝛD

S. finali.de legat.ij.⁊.l.ſextiliam. de legat.iij. Si autem

q̃ris de eo caſu quo retinet pꝛelegata quantum dẽat cõ⸗
putare ĩ q̃rtã tunc diſtĩguevt gl.an retineat q̃rtã ex volũ

tate teſtatoꝛis ⁊c.vt in gl. Si aũt qris an poſſit allegari
voluntas ⁊ mens teſtatoꝛis dic vt.S.dixi: quia aut alle⸗

De Fideicommiſſis.

Fo. XXXI.

ſhrlitne ef gatur ad detrahendum verbis: vt minus impoꝛtẽt ⁊ põt BnEEA e S Tacita cõditiò
Cer vt minus impoꝛtẽt ⁊ põt W. 1
ogerannn ar. l.vt gradatim.S. ſʒ ſi a lege.ff.de muneri.⁊ hono.nã nõ Bm acuti imi ſ altt coete
ed videtur verbo dixiſſe ⁊c.vt.l.labeo.ĩ fl.ð ſuppellec.le.aut vbi grauamen de reſtituẽda hr̃ditate imponi
dnisine allegatur ad apliadum ſignificatum vboꝛum ⁊ põt ſi v⸗ EHatur Alijs. l. vt iĩtelligant᷑ grauati ſi deceſſerint
deinde gane ba pꝛopꝛie vel impꝛopꝛie poſſunt conuenire mẽti ar.l.ſce⸗ ſine liberis. h. d.
uunhfitne uola. ffad trebel..I. ybis ciuilibus. de vulg. ? pupil. als ¶ Quero de roͤne legis. t dic vt glo. ¶ Item q̃ro quid ſi
Ppnrtdenn ARA 00 recedit᷑ a ybis:vt.l.iiij.de lee. rogauit filiũ de reſtituẽdo ſtatum /an intelligat᷑ ſi nõ ha⸗
J cx ed it 0 is Ex lege liberatiõis cõo⸗ best filios:⁊ dic vt glo.q Item q̃ro qͥd in extraneis inſti
egtiſgin 2 2 petit exceptio legata⸗ tutis.⁊ dic vt glo. Contra quã op.de.l. gñaliter.j. Rñ. in
gödiegreln rio debitoꝛi etiam anteq;ᷓ ab herede fuit libera fi. S. de inſti. æ ſubſti. ⁊ ſolue vt glo. Itẽ q ſi filiꝰ intra⸗
ebdiene tus.hoc dicit. L uit monaſteriũ.dic vt glo.qꝛ monaſteriũ ſuccedit loco ſt

ninckene n Poöt remitti lij ⁊ excluditur ſubſtitutus.
Klanln Gm n ecellitatem neceſſitas rõ N Legata relicta pᷣterito nõ de⸗
tadlſei⸗ D nis reddẽde.h.d.i¶ Op.ꝙ poſſit remitti:vt.l.au⸗ K. Gid am. bentur. hoc dicit.
tadepenmn⸗ relio.S. gapus. .l.ſi qs rõnes. f. de lib. leg. So. nõ põt re⸗ NN ACOp. & flliopꝛeterito debeant legata/⁊ iure
Aafainhel⸗ mitti rõ tuture admiſtratiõis: vt ibi: ſ pterite ſic: ⁊ di D aiſto: vt.l..5. de bo poſ. 5 ta. Sol. vt glo Ppma
ppuerit te mihi ex adminiſtratioe de e . Hec lex loqᷣtur .
inticnetei bere. ¶ Item op.ꝙ etiã rõ pᷣterite non poſſt it remitti /vt. l. V Be ſti one m qñ be 3eneio none
difninet . qda decedẽs.f. de admi. tu. cum ſi.So. ibi dolum com⸗ uit fideicõmiſſuʒ:poſtea ad iuris ſolẽnitatẽ re⸗
orinonmig⸗ miſerat admiſtratoꝛ: ⁊ ideo quo ad dolũ commiſſũ non ĩ α☚urrit. Do. mar. dicebat ꝙ hic loqᷣtur qñ teſtõꝛ
Uiterginte eigiturliberarus hic volum noncommiſit. ¶ollige à& Ccòfidiĩ c hrde. ? hoc videt velle tex inſti de fideicõmiſ.
örilanmn ro future admiſtrationis non põt remitti directo v hr̃di.S. ſed qꝛ. vbi hec lex recitat/⁊ ſũmarie h dicit. Abi
erunt Nun xi: ro pterite ſic/que tñ remiſſio dolo cõmiſſa / non poꝛ: hrs negat fideicõmiſſum relictũ æ legatariꝰ paratꝰ ẽſta⸗
1 Ni rigitur niſi a ſciente flat remiſſio. re iuramẽto hr̃dis pꝛius a ſe iurato de calũnia cogit᷑ hr̃s
e chgffe Lari. Etiam i ſdeicommiſ vltima volun iurare vel ſoinere hoc dicit.
—— tgs derogat Hor niſi pꝛia fuerit de:· ¶ Sp. ꝙ ex teſtõ minꝰ ſolẽni vel nõ vᷣo / nil debeat at hic
nſ lnene ogatoꝛia ſcdᷣe.h.d.tex.? glo. eſt minꝰ ſolẽne & ex eo nil debet᷑.vñ videtur ob.lſi vᷣuas.
ictpoton WVTiam. Inſtituto pupillo põt tutoꝛ graa c. .erx teſtõ. S.c. Sol huiꝰ tunoꝛe ſt bic plures lec c viti⸗
Tidecoge uari.h. d. Matio dubitandi huiꝰ mã tenet glo. ſed do. mar. ⁊ alij cõiter dicũt ꝙ eqtas huiꝰ
danegi NAIl. erat qꝛ cum tutoꝛ non eſſet honoꝛatus ĩ teſta⸗ legis fuit qꝛ teſtatoꝛ vocauit hr̃dem /⁊ de eiꝰ fide cõfiſus
idedenit R.Amento non videbatur poſſe honoꝛari: vt. S. e l. eſt.¶ Itẽ op.ꝙ vbi ꝑ iuramẽtũ ꝓbat᷑ nõ ſentiat cõmodũ
nedietgefif⸗ ab eo. ſed dic ꝙ hic non grauatur pꝛopꝛio nomine /ſʒ tuto legatariꝰ ex alteriꝰ iuramẽto. vt.l. eum qui.ff. de iureiu.
ſdinigiiit rio:⁊ ideo de bonis pupilli ſoluet.ſic cum pꝛocuratoꝛ ali⸗ So.ibi vnꝰ mẽtitur ⁊ alter iurat/ ad eiꝰ mẽd aciũ cõuin
fſonacchrit quid facit videtur nomine domini facere non ſuo vt.l.p⸗ cendũ. hic vnꝰ mentit᷑ ⁊ iſẽ iurat ad remouẽdũ menda⸗
icisſeuſen nul.ff.ſi quis cau. ceili: ⁊ ideo poſt iuramẽtũ aliud nõ q̃ritur:vt.l.nꝗ poſtea.
Nconmnisnn S 7 in e ſe Cedente die legati ĩ ff. de iure iur.¶ Itẽ op.ꝙ in re ꝓpꝛia qͥs nõ poſſit eſſe teſtꝭ
ünicgitin P rlona. perſonam legatarij vt. l. oĩbꝰ. S. de teſti. So.hic lodtur ĩpꝛope.i¶ Itẽ op ꝙ nõ
ſtins. (Jiͤct tranſit legatum ad hr̃dem eius ⁊ nondum in poarss teſtatoꝛi nõ puniatur in tota hr̃ditate. vt.l. i qs in
erafuul & rerum natura exiſtente. h. d. ſs ide moſte So. reieetis aliſs intlodur in caſu
gtor vttueſove Sre Vbi ſolemnis et ve pãali.hec eſt rła gñalis ꝙ ad ſpãlem caſum non poꝛrigit᷑:
Tideofowtire 4 T in ep iſto la. ra eſt volũtas recte vt. l.alimẽta.S.· baſilice.ff. ð ali.⁊ ci.le.⁊.l.ſanxio legin de
petitur legatum ex ea:ſecus ſi falſa vel non ſo⸗ penis.⁊.l.doli clauſula.de vᷣb.obli.¶ Item qro an teſtm Teſtm̃ nũ
ntöriddodtt llemnis. h. d. nũcupatiuũ poſſit ꝓbari ꝑ inſtrm ĩ quo ſũt ſeptẽ teſtes: cupatiuũ
nffeleiſeln 3 3 ſt t Inſtrumẽta emptio Et videt᷑ pᷣmo ꝙ non ꝑ hũc tex.qᷣ dicit ꝙ teſtes reqrunt᷑. an poſſit
törnugenihici . ..2 rvu men a. nalia non debent re⸗ Pꝛeterea teſtes ⁊ inſtr̃a eqparant?᷑:vt.l.in exercendis.S. ꝓbari per
eiſNicoggin manere penes actoꝛẽ: niſi qũ de euictione tene de fide inſtru.ſed ꝑ duos teſtes ꝓbarit nõ poſſet teſtm:er⸗ inſtrẽ̃m.
hint ie ßegen tur / vel qn pars rei remanet penes eum quod go nec ꝑ inſtm qð hʒ vim duoꝝ teſtiũ. Alij dicut cotra.
Piinttmrfalen eſt notãdum. Intelligitur ergo hec.l.duobꝰmodis.no nã dicũt ꝙ inſtrumẽtum hʒ vicem tot teſtiũ quot ſunt in
ütnugnln modo qñ hr̃s de euictione tenebatur vt in ſcdðᷣa glo. Alio eo deſcripti/⁊ allegãt pꝛo hoc.l.fi.S.arbi.tu.ſed certe il⸗

ergoctonſt⸗
eantſogan⸗

mõ qñ pars rei erat remãſura penes hr̃dem: vt in pꝛuna
gloſula ⁊ vterq; intellectus eſt verus ⁊ notabilis.

la lex nõ dicit hoc. Item allegaãt alia iura que modo non
ꝓbant. ⁊ ideo dic aut queris de iure/ ⁊ dico ꝙ inſtẽ̃m nõ

3tolent ; ¶Op. de. l. ſicut datã· j.. de li. cã. So.ibi hr̃s de euictione põt ꝓbare teſtamẽtum nũcupatiuũ:qꝛ hʒ ſol vim duoꝝ
ieſtcieie non tenetur: nec pars rei remanet penes eum: ideo eius teſtiũ: vt dic. Lin exercẽdis. aut qris de cõſuetudine:? di
tdlmmndeſ non intereſt retinere inſtrumentum: ⁊ hec eſt veritas: et co ꝙ ꝓbat ſi in eo ſunt ſeptẽ teſtes deſcripti.⁊ hoc ſi q̃ris
ene ſnt Nigdem in inſtrumento ſerui manumiſſi quicjd de ĩſtrumẽto. Si autẽ q̃ris de ipſo teſtõ nũcupatiuo /tüc
Ftinn Ndicat glo. dic ꝙ aut eſt publica manu ſcriptũ / ⁊ ꝓbat etiã añ publi⸗
vgu Teſtatoꝛ ſicut res pꝛopꝛias cationẽ ⁊ in poſſeſſoꝛio ⁊ petitoꝛio.aut nõ eſt publica ma
ſſ 66 Er ed um.ita: hr̃dis põt legare.h. d. nu ſeilgrir fune ut eſt byblic u r pba ierirceig
Nsokatnen = . poſſeſſoꝛio:vt.l.publicati.S.de teſta.aut nõ eſt publicati
f Antfie === Id eicommiſlum. RcFennet⸗ ⁊ tũc ꝓbat in poſſeſſoꝛio /⁊ nõ in petitoꝛio ſᷣm ea q̃ dixi in

.
=
=
E
S
=

=

teſtatoꝛ.h.d.i Quero an legatum ꝑ minus ſo⸗

l. edicto.S. de edic.diui adri tol.qð dic vt ibi.ſed ſi dicta
ipſoꝝ teſtiũ eſſent publicata bene ꝓbarent atteſtationes

4“Jlemnem voluntatẽ poſſit reuocari: æ dicvt ĩ gl. . icarat
i 4 J t quero quid ſi non mnutaun teſtm̃ teſtaron tale qd ales vt no. in. d. l. publicati.S. de le quipoͤipter ifra
lil ejen ecit legatarius ꝙ ſi ſciuiſſe toꝛ reuocaſſet legatum. E E Pli iplet ĩfr
rante Reſpondeo vt in . uliſt et M Oe amplius. Kar tuaictij denun
digtlt , „„ . Fideicõmiſ⸗ cti / Pus icat᷑ illis quos eſt
hneſinifi, £ fid bico mmiſlo . Eia ſeruo ⸗ Eaikz veriſimile teſtatoꝛé pdilexiſſe q apparet ex
koennieD pꝛio ſine libertate relictum peti non poteſt nec diſpoſitione ipſius.h.d.¶ Ad euidentiã eſt ſciedũ ꝙ qᷣdã
Thisenin 4 PEd ei pꝛetextu libertas. h. d. hꝛ/abeẽt in ̃a iudiciũ defuncti lege repᷣſentatũ ⁊ ſic hñt lit
ituitu eni Op.· ꝙlibertas competat:vt.l.ex his.S.de teſta.mili. terã affirmatiuã/ tunc expone.i.ſolene.q̃ſi dicat ſi iudi⸗
pnntſif . So.vt glo.qꝛ ibi ſpeciale.Tu dic ꝙ non ſolum ibi ſeruo ciũ non eẽt ſolene nõ cogit᷑ adimplere.Alij habẽt litterã
nonon , legauit:ſed etiã eum libertum appellauit. Item op.de. negatiuã.ſ.lege non repᷣſentatũ. Circa qð eſt ſciẽdum ꝙ
nlnisn diuꝰ.ff. de manu.te.So.vt gl.qꝛ ibi ſpeciale ⁊ ẽ ratio qꝛ li qdam ſunt facta q licet hr̃s non faciat/tamen lex facit ⁊
legeti i Fr bertas data ĩ ĩiſtitutõe: videt᷑ ĩ legato repetita. repꝛeſentat factum heredis vt eſt cũ iubet ancillam ma⸗
1gninmnni . 4 ſt to Vbi teſtamentũ nõ numitti: nam ſiheres non manumittit/lex manumittit:
4heritin⸗ . elkamento. vaiet non debentur 2 ideo cum lex repꝛeſentet factum heredis non punitur

A legata niſi fuerint ab inteſtato repetita.h.d.

heres qui non paruit. ar.l.ſi ea:j.ſi manci.ita fue.ali.vt

Butrigarij Gcðda pars ſup Bexto libꝛo Codicis

manu.i Itẽ eſt ſciẽdum ſᷣm iura autẽticoꝝ a tpᷣe amoni⸗ ad toꝛturã q̊ eum ita innuit glo.in.l.mr.in glo.pe.j. de ca bent
tionis iudicis ſᷣm iura nouellarũ a tꝑe quo pꝛonũciatum lumniatoꝛibus ⁊ ibi expꝛeſſe Ang.per illã gloſ. quẽ refert urſ
Inuẽtari eſt legatum pꝛeſtãdũ.¶ Modo q̃ro an qui non facit inuẽ ⁊ ſequitur Alex.in conci.xiiij.iniij.vol.incip.põderatis luſ
um nõ ↄfi⸗ ta rium ꝑdat debitaã iur e nature/⁊ dic vt gloſ.q̃ videtur narratis ĩ themate lʒ Zꝛiũ teneat ipſe Ang. in. d. l. ſi quis ah
ciẽs an ꝑ⸗ va iure veteri:ſed iure autẽticoꝛũ quomodo pꝛocedit cũ in grauiS.ſi quis moꝛiẽs. No.etiã ex dicto bal.hic re gar
dat debi⸗ non inuẽtarium de ſuo pꝛopꝛio teneatur ſoluere: quid er us inculpatus hũs indiciũ innocẽtie ꝓ ſe tollit alia indi 6 ſucn
tã iure na⸗ go pꝛoderit ꝙ deducat debitaʒ vna manu an alia de ſuo cia quibus ałs potuiſſet toꝛqri facit ꝙ no.ſingu. bar. in. l. nar He⸗
ture. ſoluat legata / niſi dicas ꝙ ab initio non tenuit grauamẽ ·S.· pe.ꝑ illum tex. ff. de re mili. ꝙ pꝛobatio bone vite fa⸗ iten
in q̃rta:⁊ ſic non pᷣſtabuntur ar.l.ſi vniuerſa.S. de le.⁊ de me facit nec malefactoꝛ ex indicijs poſſit toꝛqri ſeqĩ bal. 1 riſi
inoffi. teſt. l. ſtichu · S. repletionem: ⁊.l.qm ĩ poꝛibus. cum in..i.fl.j de pꝛoba.in fl.coł.⁊ ĩ.l.jꝓloca.⁊ in.l.ea quidãa.cir ſtnnle
ſi.¶ Itẽ op. ꝙ ſubſtitutus non admittatur cum vulgaris ca añpe.col.. de accu.Ang.in. l. mil i.S. de qſtio. plene iac. E riſt ii
ſubſtitutio expiret ꝑ aditioneʒ hr̃ditatis que hic fuit adi de bel.in.l.oiĩmodo.de inoffiteſta.Alexand. in dic.conci. ienu⸗ 1
ta/2 ſic mot geuaide ulger pup⸗ l. So. hic non ccclxxix. = 1 . Ran l e
nit ex ſubſtitutione:ſed pꝛopter ſubſtitutionẽ ex diſpoſi⸗ egata ⁊ fideicõ⸗ w oni
tione Itẽ op.ꝙ non attẽdatur oꝛdo:vt inſti.de leg · S· Mue V erb um. miſſa ſüt fctã ſino⸗ Mit
anñ.So.oꝛdo nõ attenditur vt vitiet niſi ſit p̃flxus a lege nima. h. d. Vel pone pꝛo ſũmario legem.j.ff. de naze
vt.l.pꝛolata.C. de ſen.cum ſi. Sʒ bñ attẽditur vt declaret leg. j. CAd euidentiam eſt ſciendum ꝙ hec. l. cſbn⸗
voluntatẽ defuncti / vt hic¶ Modo q̃ro an exhr̃datus ad differt a pᷣcedẽti in hoc qꝛ ſupꝛa fecit eqpationem inter le ino lxr
mittatur cum ſit nominatus in teſtamento. Rñdeo nõ qꝛ gata inuicem / hic eqᷣpat legata fideicommiſ. . ſtelt
non eſt nominatus ad bonum:ſi ad malum. Sʒ nunquid Ex tex.Cnolo quidã dicunt per hunc tex. ꝙ verbum Fidale in
veniet ſaltim vt er̃neus: dic vt glo. Boio ſp ſcit fdesronupilfumn qð eſt aliumet nn ſeen ni Edn
lin rẽ admitti:nã ſi teſtatoꝛ dicit nolo ꝙ ſis mihi hrs nõ NRrace
Co mm unt d e legatis. facit fideicommiſſoꝛiã /ſed directã inſtitutioneʒ. Sʒ ſi di niſaj⸗
Kub 2 ica cit nolo ꝙ reſtituas /tunc facit fideicommiſſoꝛiam: ⁊ hec Meter.
*O — ẽ veritas repꝛobata opi.ia de are. , ,B ogis, di⸗
. B mn h!h 1 Hodie exequata ſunt ¶ Op. ꝙ verba depcatiua non faciãt fldeicommiſ. yt.l. Fideicjo⸗ xvnulget
W. L- oia legata/ legata? fi gñali capite. in pꝛin. ff. de vſufru leg. So. aut pr̃fami.loqͥ miſſum an
deicõmiſſa ſũt ſinonima.h.d. tur di ſpoſitiue ⁊ ſemꝑ inducunt fideicommiſſum: qꝛ non faciatiᷣba

¶ Ex tex. cum eni] hic poteſt argui. refert ⁊c̃.vt.l.cum pr·S.donationis.ff.de le ij.⁊.l.non id⸗ depcatius

ar.a minoꝛi ſicut põt teſtatoꝛ dare hy⸗
M Ppothecã de quo minus: ergo ⁊ lex de q̊

circo.S.de le aut loqᷣf᷑ adulatoꝛie/⁊ tũc aut loqᷣt᷑ nõ graua

EE to ⁊ ĩducũt fideicõmiſſũ:aut cũ honoꝛato ⁊ nõ vt in ↄꝛio. A
emagis. Item a pari ſic ſi potuerunt h̊ ¶ Modo op.ꝙ iurari non debeat:vt.l.que ſub conditiõe ([Pota
EE Balie. l. ergo 7 iſta. . .. in pꝛin.ff.de condi.inſti.So.dicunt quidã ꝙ iuramentũ y
¶Si cĩ .¶ Mic arguit de expᷣſſa ad tacitã:nã ſi teſtõꝛ pöt non ſſtatur:ſ bñ expectatur conditio in iuramẽto inſer⸗ iſdem⸗
expᷣſſe dare hypothecaã: tacite põt:⁊ videt᷑ velle hic taci ta qð videtur õ.l.municipibus.ff.de condi.⁊ de.Circa qͥ⸗ iiytlac
te dare vt ciꝰ volũtas meliꝰ iĩpleat᷑ Cũ em̃ nõ valeat ic rũ declarationem dic ꝙ aut teſtatoꝛ iniũgit legatario vt or: tun
eſt tertia rõ:qꝛ qui in vno releuatur ĩ alio põt grauari:ſʒ iurct de pꝛeterito /vel pñti/⁊ tunc debet iurare nec remit⸗ depba.
hrs releuatur in vno:qꝛ non tenetur ſoluere legata niſi a⸗ titur iuramẽtum / vt. d. l. municipibꝰ. aut imponit iuret ſhiue.
liquid lucretur: ergo grauatur ĩ hoc vt hypothecata ſint de futuro:⁊ tunc olim debebat iurari hodie non:ſed expe declarati
bona.¶ In oĩbus aũt.liſte vᷣſiculus legitur duobus mo⸗ ctatur conditio /vt.d.l.que ſub conditione.fallit in liber⸗ urlerne
dis. VUnomodo ꝙ lʒ omnia bona ſint obligata legatario tate vbictiam de futuro iuratur non libertas differatur / rtürſo
tñ non plus petet ꝑ eã quã peteret ꝑ perſonaleʒ. Alia lec. vt. l.ſi qͥs libertatẽ.ff.de ma.te.⁊ hec hñt locũ ꝓut referi⸗ ſeoff degt
eſt ꝙ hypothecharia ad omnia bona detur:ſed in effectu mus ad iuramentũ legatarij/ vel fideicõmiſſarij: ſʒ ſi re⸗ litcercap
non conſequit᷑ plus q; ſi ageret perſonali ⁊ hec eſt tutioꝛ. fers te ad iuramẽtũ teſtatoꝛis ſi iurat bñ valet iuramẽtũ/ llerleite
Op. ꝙ inter legata ſit dria/vt ĩſti.de ob.q̃ ex q̃ſi ᷣc ·⁊ ſeruat᷑:ſi aũt teſtatoꝛ iubet iurare hr̃dẽ:tũc illð bñ pᷣſta Nlduucn
fl. So.vt gl.vel dic ꝙ olim erat dr̃ia quãtum ad ius agẽ⸗ tur:⁊ non immutatur iure nouo vt.d l.S. quotiens. Itẽ R
di vel exigendi:nã quidã rei vendicati.petebant quedã op.ꝙ non ſint exeq̃ta legata fideicommiſ nã non pot le⸗ WDWlR
ꝑſonali.hodie ſunt exe quata quo ad ſpecieʒ actionis:vt gari poſt moꝛtem:ſed flideicommitti ſic/vt inſti. de leg · ſinime
hic:non quo ad omnia. Itẽ op.ꝙ gña legatoꝛuʒ nõ ſint poſt moꝛtẽ.So.iure veteri erat dr̃ia in multis:iure nouo D l
excq̃ta:vt.l.fctã in pꝛin.ff.ad trabel.So.vt glo.⁊ attende non.i¶ Item op.ꝙ etiã añ ·S poſt moꝛtem iure veteri ſint . gi
qꝛ melius diceret ꝙ vniuerſalia legata trãſeunt ipᷣo iure exequata legata fideicommiſſ.vt.l.j.ff.de le.j.So. cõſide iee
gñalia non que bonoꝛum appellatione legantur que itel⸗ ra q̃ttuoꝛ iura:nã eſt ius antiquiſſimũ/⁊ iſto iure erat dit en R
ligãtur deducto ero alieno.¶ Itẽ op.ꝙ ſuꝑ rebus legatis feerentia inter legata⁊ fldeicommiſſa. Itẽ eſt media iuris ir
non hẽat hypothecariã:nã cum ſit dominus rei:vt·jl. ꝓ pꝛudẽtia ſᷣʒ quã ſũt exeq̃ta:vt.l.j.ffde le.j. Itẽ fuit aliud uanne tte
xi. vñ videtur ob.l.neq; ex pꝛetoꝛis ff. de re.iur. So.vt gl. ius nouum:ſᷣm quod erat differentia:vt.dS. poſt moꝛteʒ n el
Et attẽde qꝛ dicebat ſtatum ꝙ in inſtrumẽto qð ponitur aliud eſt ius magis nouum pᷣm qð non eſt differentia vt etaliude
in memoꝛialibꝰ debeat ſcribi ſuꝑ qͥ fuit ctũ.⁊ victio ſuꝰ hic.¶ Item op.ꝙ remanest hodie differẽtia:nã remanet Rkante
denotat ipſã ſubſtãtiã ctus:⁊ idco pene ↄctꝰ non pigno in nomine:ergo in ſubſtãtia:vt.il.ſi idem.S.de codicillis. ſcuden⸗
ra debent ſcribi que ſunt acceſſoꝛia.ſic eſſet hic ſi pꝛopꝛie Sol. fateoꝛ ꝙ remanet differentia in nomine: ſed non in Eppecium
exponeretur. Itẽ quero an eodem caſu detur hypothe ſubſtãtia/nec ob.ſi idem:qꝛ illa regula fallit in ſinonimis W
caria ⁊ realis ⁊ perſonalis actio ⁊ dic vt gloſ.¶ Itẽ qro vt hic:⁊.l.teſtm̃.S.de teſtamẽtis.iſ¶ Itẽ op.ꝙ adhuc rema Chich
an ſingularis fideicommiſſarius poſſit deducere quar⸗ nebt differentia: nam fideicommiſſarius pot hr̃dem com gnideſe
tã ⁊ dic vt gloſ. pellere adire/legatarius non: vt.l.ſi quis omiſſa.ff. ſi qͥ föeilſi
. Ad d iti 0 H abes regulã in hac.l.ꝙ pꝛo legatis cõ omi.cã te.⁊ ĩſti.ad.lł.fal.S·ex diuerſo. So.equiꝑatio flt le Nlegnri
Actiones U.· petunt tres actiones: vt hic ⁊ alijs iuri⸗ gatoꝛum ⁊ fideicommiſſoꝛum ſingularium:vt hic/nonle ſtperent
tres cõpe⸗= ribus vulgaribus.Amplia duobus modis pꝛedictã re: gatoꝛum ⁊ fideicommiſſoꝛum vniuerſalium vt in ↄꝛio. . cober
tũt ꝓ lega gulã ⁊ limita.vij.modis: vt hic ꝑ moder.ij.⁊.iij.col. Ex ¶ Itẽ op.ꝙ legata non equiparatur etiã ſingularibus fl⸗ Legats Ncgibia
tis. gl. huius.lł.teneas perpetuo menti qð vult bal.hic fi. col. deicommiſ.vt.l.cum vero .S. fi.ff.de fideicõ.li.So.eqᷣpa⸗ an eqpare (Auert
qð alibinõ legit ia ſon may.hicvt refert ꝙ ſi teſtatoꝛ moꝛ rabantur legata fideicõ.ſingularibus:⁊ pecuniarijs: vt tur fidei⸗ Gendian)
tifere vulneratus ab aliquo cum exculpauerit dicens ꝓ hic:non aũt eqͥparãtur fideicommiſ.non pecuniarijs: vt cõmiſſis. letudi
non fuerit ab eo vulneratus:certe iſte non poteſt ex legi⸗ m contrario:ſic ergo remanet hodie triplex differentia ĩ⸗ Sdg
timis indicijs per iudicem toꝛq̃ri:qꝛ hʒ indicium innocẽ ter legata ⁊ fideicommiſſa. Pꝛima eſt in nomine.Secun Mhöbern
tie pꝛo ſe allegat.l.paulus·S.j.ff.de bonis liber.nũqᷓ; obli da inter legata ⁊ fideicommiſſa vniuerſalia.Tertia inter Lalſiet,
uiſcaris:qꝛ vtile eſt ad euadẽdum aliquem a toꝛtura:eꝰ legata ⁊ fidicommiſſa non pecuniaria. Modo q̃ro queẽ netlen⸗
autem aſſertio ſeu inculpatio vulnerati etiã in extremis rõ ꝙ in fidecommiſſo vniuerſali non trãſit ſtatim domi⸗ mnhedle⸗
conſtituti ⁊ aſſerentis ꝙ fuit a titio let aliter vulneratꝰ ne nium. Rñdeo qꝛ ſi ſtatim in eum trãſiret hr̃s non reperi⸗ tnteh
dum non pꝛobat õ inculpatum vt eſt tex.ſingu.in.l.ſi s treretur honoꝛatus in teſtõ:ergo non teneret grauamen re⸗ (Gg
in graui.S.ſi quis moꝛiens.ff.ad ſil.ĩmo nec facit iudicii lictum ab eo:vt.l.ab eo.S.de fideicommiſ. Sʒ que eſt rõ Prſi
Marns 1

Communia de legatis.

uchhit in libertatibus qᷓ ſunt ſingularia fideicommiſſa ꝙ ſtatim
non tranſit libertas.Rñdeo qꝛ in hoc vertitur hr̃dis vti
litas:qꝛ ſi dũ nondũ eſt in moꝛa ancilla pareret partꝰ eẽt
ſeruus hr̃dis:⁊ quicquid etiã ĩterim q̃reret. Scd in lega

Fo. NXXII

alienam hic ſciebat eẽ heredis: ſed ſubiacere reſtitutio⸗
ni ſᷣm dubium euentum: ⁊ ideo ei ſuccurritur in ſimplo.
Item op.ſi eſt ſtipulatus:ergo dʒ poſſe agere ad duplũ

wſnt is:⁊ quicquii . Scd in lega vt. o.l. ſi iĩ fũdũ j. de cuic. So. hic ẽ ſpeciale.¶ Modo qro .
toban riel to ſingulari alicuius rei non eſt ſic: qꝛ ab adita hr̃ditate quid impoꝛtẽt illa verba qð alienum ẽẽ. Circa q eet· P
ſtnihtir oẽs fructus rei pertinent da egaarig etenerut ei heres ſciendum ꝙ ẽlegatum purum/t in hoc non eſt dubiũ ꝙ Legatu ẽ
anl ſt dare:⁊ideo ſua non intereſt ꝙ non trãſeat ab initio.Sed eſt res aliena.ſ.legatarij. J tem eſt legatum in diem certũ duplex pu
dege m g ſiteſtatoz legat rem ſuꝗ ⁊ eada legata legatario an in ⁊ in hoc eſt opinio.nã quidã dicunt ꝙ trãſit ſtatim domi rũ vcʒ ⁊ ĩ
togenk. Legãs rẽ ſcᷣm trãſibit.dic vt glo.Sʒ qᷣͥd ſi rẽ hr̃dis legat an dñiũ nium in continenti in legatarium. alij ʒ ꝑ.l.ſempꝛonius. diẽ certuʒ
and idlan hr̃dis an trãſit in legatariũ:glo.ꝙ ſic/⁊ male:qꝛ in rebꝰ hr̃d vel al devſufru.le.Alij arguũt ſic ſic ſe hʒ obligatio ad actionẽ
è dñiũ trãſe terius nũqᷓ; ipſo iuretraſit legatũ:ſʒ in rebꝰ teſtatoꝛis ſi ꝑſonalem:ita dominium ad realem:ſed ita eſt q i obliga
atuiee st in lega⸗ vt hic ⁊.l.a titio.ff. de fur.i Itẽ quero q̃ actio de᷑ ꝓlega tione in diem añ diẽ naſcit᷑ actio ⁊ obligatio ſm nos: er⸗
,niſttſifcifz tarium. to non in teſtõ ſed codicillis: Rñdeo vtilẽ ex teſtò. S8S8o ꝛ? in reali trãſit dominium:⁊ ſic hic. Sʒ impugnant vl
hurolgnfe, Ad d iti 0 Adde ſᷣm Bal. ꝙ in vnitis ad inuicẽ di tramontani dicentes ꝙ hec non eſt bona argumentatio
ſcenlin r . ogniꝰ trahit ad ſe minꝰ dignũ.Adde glo. qꝛ in obligatione in diem dato ꝙ naſceretur actio ⁊ obli
döbatenning in. c. qð in dubijs.de conſecra.eccle. vel alta ⁊ glo.ĩ.c. de gatio añ diem tunc tranſfertur ex actio.⁊ ſic in effectu nõ
tomn. ieiunio.lxxvj.di.⁊ tex.in.c.j.de conſecra.eccle.vel altae in pꝛodeſt.Sed ſi dominium tranſiret añ diem legatariꝰ lu
nune ri vj. adde.l.hr̃ditas ·ff. de peti. hered.feli.diffuſe in rubꝛ.de craretur fructus ante diem cuʒ eſſet domimus ⁊ hr̃et effe⸗
Alum anit offi. dele. in.j.col. Ultimo no.in ft.tex.illud ad quod alle⸗ ctum ante tempus qð eſſet contra voluntatem defuncti ⁊
logſionhii gat᷑ iſta lex ꝙ leges non debẽt eſſe ĩipoſite verbis ſʒ rebꝰ ideo ante diem non tranſit dominium. ¶ Modo gloſop⸗
ſtintonge, ⁊ vltra concoꝛ.glo.adde tex.no.in.i.fi.S.devſu.⁊ in.c.cõ ponit ſimul de duabus legi.que non vadũt ad vnũ vallũ
onmiſciinit miſſa · S·j.⁊ ibi per Jo.and.de elec.in.vj.glo.ad declara⸗ ⁊ ideo ſeparatim op.de qualibet:⁊ pꝛimo op ꝙ teneat ali
n tionẽ tex. dicit ꝙ verba directa dicuntur altero de tribus enatio /vt. l.marcellus q̃ res.ff. ad trebeł.So.ipi fideicõ⸗
tfideiconni⸗ modis.dic melius vt per bar.⁊ alios hic in.l.centurio.ff. miſſ arius noluit res alienatas reuocare:⁊ tñ ſatis poteſt
30 lt gin de vulg. ⁊ pup.dicvt ꝑ iaſo.in.l.qm̃ indignum.S.de teſta. dici ꝙ alienatio non teneat in effectu cum hr̃di.imputent᷑
ommiſunt . res alienate in q̃rta.¶ Itẽ opꝑ. ꝙ teneat alienatio ⁊ res ali
deleiitli . J d uobus Abiplures diſcrepant in enate non reſtituãtur: vt.l.ſi hrs inſtitutꝰ.S.ſi hr̃s.ff. ad
N 9 eligendo ſoꝛte dirimitur: trebeł.So.illa lex non pꝛohibet quo minus fideicommiſ

tantloftnie
mnoand ke

lcneſtbe ec tariii h. d. „ ſario ꝑ hr̃dem nil operatur ĩ rebus alienatis ꝑ hrĩdem cũ
Nidicing ¶ Hota ꝙ res dirimit᷑ ſoꝛte ſic ⁊ als ĩ.l.in tribꝰ. ff.ð iul. non habeat eas. aut ergo hr̃s non alienauit vltra q̃rtã et
cic Einen Op.qꝙ iudiciũ ſoꝛtis non ſit aſſumendũ: qꝛ ĩpꝛobatũ: nõ reuocatur alienatio/nec ꝑ hr̃des nec per fideicommiſ
W vt jde male.⁊ mathe.per totũ:⁊ qꝛ pꝛobatiões debẽt fle⸗ ſarium /aut alienauit vltra qrtã/⁊ tunc illud quod ẽvltra
congledelt ri. vt.l. actoꝛ. S. de pꝛoba.So.aut dubiũ contingit ſuꝑ fa-⸗ quartã alienatum non poteſt reſtitui ꝑ hr̃dem cũ non ha
inligtlenmn cto:⁊ tunc non dirimitur ſoꝛte/ſed ꝓbatur: vt.l.actoꝛ.ↄ. bet vt in ↄꝛio:ſed fideicommiſſarius ſine aliqua reſtitu⸗
betiunneſan de ꝓba.⁊.l.qui accuſare.de eden.aut non eſt q̃ſtio ĩ facto. tione poteſt illud vendicare ab emptoꝛe. Itẽ poteſt age⸗
Aurimponter ß in iure: ⁊ tũc aut lex illã incertitudinẽ declarat ⁊ ſtatu re õ hr̃ditatem qꝛ deterioꝛauit hr̃ditatem.¶ Itẽ op.ꝙ he
ihogienonfln declarationi legis:vt.l.ſi plures.⁊.l.maioꝛẽ.ff.de pactis. res poſſit ſeruum manumittere:vt.l.quidã.G. ſi quis fili⸗
tione filtnt Aut lex nõ declarat:⁊ tũc aut diſcoꝛdãt in piudiciũ alio um.ffad tre.So.vt glo.x ſecunda ſo.eſt vᷣa ð quãẽ op.de
lbernus dfn rũ:⁊ tũc ſoꝛte nũqᷓ; dirimũt in piudiciũ tertij: vt.l.ſi plu⸗ l.ſeruum.ff.de manumiſ.cum ſi.So.vt gloſ.opoꝛtet ergo
bitlocl ut res.ff.de admi.tu.⁊ inſti.de ſatiſda.tu.S.ſi aũt.aut diſcoꝛ me dicere ꝙ.ll.q̃ concedũt ꝙ interim ſeruus poſſit manu⸗
Ncömtſanifit dãt circa ꝓpꝛiũ pᷣiudiciũ:tũc aut diſcoꝛdãt ſuꝑ leui:tunc mitti ſint coꝛrecte:⁊ ſic ſpãle in libertate cum alie res in⸗
biͦ valctumn iudex ſe ĩterponit ⁊ eos excludit/nec res dirimitur ſoꝛte: terim poſſint alienari:⁊ hoc ideo qꝛ libertas eſt irrcuoca
gerücllön vt. l.huiuſmodi ·S. flff. de leg. j. Aut ſuper graui ⁊ tũc aut bilis / vel opoꝛtet me dicere ꝙ cum hr̃s ſit interim domi⸗
gpotiens diſcrepãt concurrẽdo ad idẽ ⁊ tunc ĩpediunt ſe cõcurſu: nus qñ eſt ſub conditione grauatus poſſit libertatem cõ
mil nä nong, nec res dirimitur ſoꝛte:vt.l.quotiẽs.ff.de vſufruc.⁊.l.ij. ferre. Iteʒ op.ꝙ teneat alienatio:vt.l.is cui.S.fi.ff.q;ad
icſxt inſti de⸗ G.fl.qui.mo.vſufruc.admi.aut diſcrepãt concurrẽdo ad modum ſerui.admi.cum ſi. So.vt glo.qꝛ vere interim te
inmultis iune diuerſa:⁊ tunc res dirimit᷑ ſoꝛtevt hic:⁊.l.in tribꝰ.ff.de iu nuit.ſed fingitur non tenuiſſe.¶ Item q̃ro qũo datur rei
Aem inenun di.¶ Itẽ op.ꝙ ſerui debeãt iuſto pꝛecio extimari.vt.l.fl. vendicatio fideicommiſſario reſtitutione ſibi non facta
fdeleſ Legatuʒ de condi. inſerti. So. hic eſt ſpale. ¶ Itẽ op. ꝙ ſi moꝛia⸗ vic vt glo. „. .
ii iſtoim an vitigk tur qui debuit eligere vitiet᷑ legatũ ⁊ ſilegatariꝰ dʒ elige. S E g q ue AQuidam ꝑ hanc aut᷑. dicunt ꝙ
Pictnn ſi moꝛiat᷑ re poſſit eligere melioꝛem:vnde videt᷑ ob.l. fl. S. de cõtra⸗ . filiꝰ nõ poteſt habere duas qr⸗
delej Yita ule q debu hen. ẽp. z. l. ij.ff. de op.le. So.vt gl. ꝙ aliud eſt in venditio Ias qð hodieẽ determinatũ ꝑ.c.ſi pr. ex ·rte te⸗
Adyt it cligere. ne ⁊ aliud eſt in hoc legato quod nil eſt. Tu dic ꝙ aut per Eſtamentis vbi appꝛobatur illa opi. an ſit graua
on ek diftmn moꝛtem tertij cui erat commiſſum arbitrium remouetur tus pure an ſub conditione ⁊ opi. domini mar. ibi repꝛo⸗
dffrfütunun id quod erat ſubſtantiale eius quod agitur vt in vẽditio batur. ¶ Item dicunt per hanc autenticãâ hodie ab inirio
denztin ne pꝛecium: ⁊ tunc moꝛtuo eo qui debet eligere vitiatur nõ valere alienatio rei que ſubiacet reſtitutioni: ſed olim
nnonnineh quod agitur.vt.l.j.S.de contrahend.emptio.⁊.l.titio.ccir valebat.Sed in euẽtum cõditiõis fingebatur retto nul⸗

.
lafaltnſten

vbi tertius qᷣ debat eligere non eligit deuol⸗
* E&Xα&Uitur electio ad legatariũ. h. d.

ca pꝛincipium.ſff.de legat.ij.Aut eo amoto nõ deficit ſub

ſarius vẽdicet res:ſʒ dicit ꝙ reſtitutio facta fideicommiſ

la/⁊ hoc dicũt ꝑ tex.iſtum qui dicit ꝙ pꝛohibetur aliena⸗

ſeicpgilan⸗ ſtantiale ſed accidentale ⁊ tunc non vitiatur: vt.l.penul⸗ tio:ergo eſt ↄ.l.⁊ ſic ab mnitio non vatet: vt. l. non dubium.
uopotkfinee ti.S. de inſtitutio.⁊ ſubſtitutio.⁊.l.cum pater· S.penult.ff. S.de leg.ſed certe in coꝛpoꝛe non cſt pum pꝛohibetur lʒ
Kas nlaki de legat.ij. Hic videtur hoc fallere ne ſine culpa teſtato: pyꝛ.hic poſuerit:⁊ aut᷑.ſolum voluit cxcipere duos caſus a
iri ſott ris pereat legatum cum non ſit quid ſibi poſſit imputari: lege codicis/in quibus valet alienatio. ¶ Wodo q̃ro an Quarte
Soanſon ⁊ ideo lex ſupplet eius voluntatem:vt.l.ij.ff. ð op.le. el due quarte deducãtur ꝑ flliũ.Canoniſte dicunt ꝙ aur qͥs due an
unntß dic ꝙ ibi a pꝛincipio fuit n electio legatal picnon. inlirurns pure eſt — bure r zunic cum deductio ſ pñt ean.
eſatin Querit glo.an quando ſunt plures qui habent ius eli⸗ at ᷣm idem tempus non deducitur niſi vna / aut grauatꝰ ci ꝑ filium
güiſtten, EC an ans Declerarur ul wabegeviue iur qᷓ; alij gl. ſub conditione/⁊ tunc duas deducit:ita eſt caſus in. d. c.
leliſ , ꝙ ſic.tu dic contra:quia hec lex loquitur indiſtincte. ſi pr̃.⁊ ita ſeruatur per totum mundum.ſſʒ dominus mar.
henn ¶ Sed quia. ¶ Si legatum eſt pure vel in diem certum hoc impugnabat p.l.iſtã: nã hic non deducit niſi vnã q̃r⸗
ſnolhenn pꝛohibetur alienatio ⁊ manumiſſio ⁊ ipſo iure non tenet. ta/t tunc fuit inſtitutus pure /⁊ grauatus ſub cõditione.
nhirni t Sed ſi eſt relictum ſub conditione vel die ĩcerta interim iatcre⸗ dicebat ipſe/aut vult deducere añ euentum cõ
Einnnn tenet alienatio:ſed adueniente conditione vel die fingi⸗ itionis:⁊ non põt qꝛ ſibijpſi deducetur/aut in euentum
r luſin 4 tur nec alienata /⁊ ab ẽptoꝛe aduocatur pꝛeſcriptiõe nõ conditionis/⁊ tunc cum modo ſint eodẽ temꝑoꝛe due de
ddn obſtante. h. d. eAucẽde /id eo non p̃t deduci niſi vna/⁊ ideo ipe pꝑ hac.l..
jtriſtkin ¶Op.ꝙ ẽptoꝛ non poſſit agere de euictione cum ſit ſci⸗ p..ł.fr̃ a fre.dicebat /aut ſil ius eſt inſtitutus pure:⁊ tũc nõ
irnbisſn 1 ens.vt.il.ſi fundum ſciensj.de euictioni.Solu.hic eſt ſti curo ſit grauatus pure an ſub cõditione:qꝛ vnã tm̃ quar

pulatus ibi non: ſed certe hec lex loquitur ſiue ſit ſti⸗
pulatus ſiue non. Et idco dic ꝙ in contrario ſciebat

tã deducit:vt hic/⁊.d.l.fr a fre:aut eſt inſtitutus ſub con
ditione/⁊ rogatus ſub conditione/⁊ tũc cum interim ni⸗

Butrigarij Bcda pars ſup Bexto libꝛo Codicis.

hil habeat detrahit debitam iure nature⁊ ĩ euentum con
ditionis detrahet tabellianicã: ⁊ hec opinio eſt multũ eq̃
ſʒ pꝛima tenetur cõiter lʒ male pꝛobetur iure:nec ob.ver⸗

ba domini mar.ꝙ ſi fllius eſt inſtitutꝰ pure ⁊ grauatꝰ pu⸗
re ipſe ſibi non detrahit /ſed lex ſeparat poꝛtionem debi:

tꝗ cum iure nature ab alijs bonis ſtatim ⁊ ĩ conditionis

euẽtum detrahit ipſe aliã:hinc ẽ ꝙ quotidie dum volunt

alienare aſſignãt ſibi debitã iure nature in vna re:⁊ illam
alienat ĩterim. Sʒ nunquid ⁊ trebellianicã poterit aliena
re interim:certe hec lex non expꝛimit niſi de debita iure

nature: ⁊ ideo multi tenẽt ꝙ nullo caſu poſſit deduci niſi
vna q̃rta:ſʒ de conſuetudine tenetur qð dixi. Modo po

ne ꝙ hr̃s alienauit rẽ ſubiacentẽ reſtitutioni an in euẽtuʒ

conditionis cum reſcindatur vẽditio an poterit emptoꝛ

conueniri petitiõe hr̃ditatis q̃ſi ſine ti.poſſideat: commu
niter tenetur ꝙ non:nã durat titulus ⁊ ex eo agitur:vt.S.
e.l.fi · Scemptoꝛ.⁊ lʒ alicenatio non teneat:tñ ti.tenet ſicut
cum rem alienã vendo:nõ tenet alienatio:ſʒ ti.ſic.Alij di
cunt ꝙ põt conueniri peti heredi.qꝛ fingitur venditio re
tro feta non fuiſſe⸗ laeo videtur erdefere ohibiti
P; 9 abes ex pꝛima parte reguls pꝛohibiti
Alienari Ad D itio uã ꝙ res ſibirera reſtitutioni itellige ti.
an poſſint de leg.vel fideicom.pticularis vł vniuerſalis/puta vel ĩ

res ſubie⸗ diẽ vel ſub condi.vł in quibus hʒ ſubſtitutionẽ vulgarezʒ

cte reſtitu vel fidcicõ:alienari non poſſunt:vt hic ⁊.l.marcellus·S.
tioni. res que.ff. ad trebeł.⁊.l.iijS pe.⁊ fi.ꝑ bar.S.eo.ti.Limua
iſta autẽticã pluribus limita.vt hic ꝑ moder.ij.⁊.iij.coł.

Adde fin aliter ⁊ no.dilig.ex hoc tex.ſᷣm Saly.in.ij not.

bo. argu.ꝙ qñ ſtatutum repellit filias feminas a ſucceſſio
ne ⁊ madat eas dotari arbitrio pꝛopiquoꝝ qð ꝓpinqͥ nõ
poſſunt arbitrari minus legitima: ſʒ plus ̃ m ſtatum ⁊ q̃⸗
litatẽ ꝑſone tex.eſt hic no.⁊ in coꝛpoꝛe vnde ſumitur.ſiłyr
dicit fulg.ex h̊ tex.colligi vnũ pᷣcipue no.dig ꝙ pr̃ cogit᷑

dare magnã dotẽ filie niſi ercludat legitima. Adde ang.

ↄci.xxxj.ĩcipi.do.grego.bal.ĩ ↄci.ixcip.pũctꝰtalis eſt
Anto.plures liberos hñs ⁊c̃.⁊ do.Alexã oci.lxix ĩcipiẽ.
ſuppᷣmo dubio quo queritur an dicta aſſig.⁊ in ↄci.clin⸗
cip.viſis ac diligenter animaduerſis in.iij.col.⁊ in cõci.
ccccclxvj.incip.viſo ſtatuto.ſub rubꝛica qualiter mulier.
⁊ hoc modo declaratur in ſpẽ illud ꝙ dicit bar.ĩ.l.ſi fllie.

per illum tex.ff.de leg.iij.⁊ in.l.quero.ff.de iure do. Ang.

in.S:quobꝛem in aut᷑.de reſti.⁊ ea que parit.

De falla caula adiecta legato.

Erb⸗ Falſa cauſa non hʒʒ vicia

VAAnaliter pꝛoferatur. h.d. .
SE .Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ ali
N Jan teſtatoz expꝛimit falſam cãm:⁊ tũc
VE&αnon vitiatur legatum niſi erat als nõ
relicturus:vt inſti. de leg· S. longe ms
REANANNegiS. 7.l. cum tale. S. falſaʒ. ff. de condi.
T de.aliqñ teſtatoꝛ loquitur demonſtratiue:⁊ tũc falſa de
monſtratio nonvitiat legatum:aliqñ teſtatoꝛ loquitur cõ
ditionaliter:⁊ tunc deficiente conditione deficit legatuʒ
Igem in modo quãtũ ad effectũ:vt.l.j·.j·ti. j.
Verba e⸗ . Mota ꝙ hec verba non pꝛobãt ſolutionem:ſ. inducũt
nũciatiua animũ liberãdi:vt.l.luciꝰ.in:S.quiſquis.ff.de le.ij.⁊ ideo
i vltia vo⸗ non petet ſolutum/ſed vt legatum/⁊ ideo patitur falcidi
lũtate pᷣn⸗ am. ⁊ ẽ ↄ eos qui dicunt ꝙ ſi teſtatoꝛ confitetur in vlti⸗
cipałr ꝓ= mna ſe mihi debere coꝛã pluribus teſtibus ⁊ poſtea mutet
pr ſe emiſ⸗ voluntatẽ ꝙ nihilominus debet qð confeſſus eſt qð fal⸗
ſa qͥd ope⸗ ſum eſt/quia talia verba non faciunt debitumyt hic:ſed
renł. legatum qð ẽ mirabile:vt.l.cum pꝛoponatis.S.de codi⸗
cillis. a.l.j.de teſt.⁊.l.clari.de fldeicõ. B

¶ Vodo op.ꝙ hec vᷣba ſtatim non ßiudicẽt ſz demum

pooſt. xxx. dies. vt. l. in ctibus.S. ſuꝑ ceteris.S.de non nu.
pec.So.aliud in gctibus in quibus quis non hʒ animuʒ
liberalem ar.l.cum de ĩdebito.ff.de pꝛobat.⁊ ideo ſtatim

non ſibi pᷣiudicat/aliud in vltimavoluntate:vt hic in qus

quis eſt liberalis:qꝛ legatum appellatur donatio:vt.i..le
gatum invltima qrta.ff.de le.j.⁊ datur regulariter pᷣcedẽ
tibus meritis:vt.il.nec adiecit.ff.pꝛo ſocio.⁊ hoc pꝛobat.il
j.de pecu.eius quili.me.i¶ Itẽ op.ꝙ erroꝛẽ nõ debeat he
res pꝛobare:ſed legatarius ſciam:vt.l.titia.S·gayus.ff.ð
lrc.ij. Solu. gloſ.voluit hoc dicere licet male expꝛimat ꝙ

re legatum niſi conditio⸗

in.l.cõtraria verba teſtatoꝛis nõ impoꝛtabãt illã mẽtem
quã legatarius aſſerebat: ⁊ ideo dʒ legatariꝰ ꝓbare hoc
impoꝛtare ⁊ ideo pꝛobat heres.¶ Itẽ op/ ꝙ hec verba nil
operentur: vt.l.ex his..de teſta.mili.Sol.ibi ſunt verba
enunciatiua / hic diſpoſitiua.
WDð Aliquãdo teſtatoꝛ legat in ᷣm
Tiam. iona klego qð debewe⸗ tüc
klet legatũ ſi q;titas expꝛimatur ałs nõ. aliqñ
R vtit vbo ſecude ꝑſone vt lego/qꝛ debes ⁊ tũc
videt᷑ liberationẽ legare:⁊ ſi nil debes nil ẽ legatũ.aliqñ
vtitur vᷣbo tertie ꝑſone:qꝛ dicit lego qð talis debet:⁊ tũc
videt᷑ actionẽ legare ad debitũ:a ideo ſi nil debet nullum
eſt legatum. hoc dicit cum lege ſequẽti.⁊ cum gloſis.
¶ Op.ꝙ hec verba ſiue quãtitas expꝛimatur ſiue nõ nil

operẽtur:vt.l.ſi ſit legatũ ·S.ſi mihi.ff.de leg.j.Sol.aliqñ
teſtatoꝛ loqᷣtur in pꝛima ꝑſona lego qð debeo/x tunc aut

non expꝛimit quãtitatem/⁊ tunc dictio que delata ad in-⸗ Demõſira
certum coꝛpus facit conditionẽ:vt.l.nuper.ff. de leg.iij.⁊ tio falſa
defectus cõditionis viciat legatũ.Si autẽ expꝛimit᷑ qti an ꝑimat
tas hec dictio que facit demonſtrationẽ ⁊ debetur lega⸗ legatum.
tum.Aut vtitur vᷣbo ſecũde ꝑſone vlł tertie vt lego quod
debes vel qð debet talis ⁊ tũc nõ curo ſiue expᷣmat quã⸗
titatem ſiue nõ:qꝛ aut tu debes vel ille debet ⁊ tenet lega
tum ałs non:vt in ↄtrario.¶ Ad.l.⁊ ſi non deſignataop.
ꝙ hic dicitur ꝙ ſi pꝛobet pecuniã numeratã:habet lega⸗
tum:hoc non videtur bene dictũ:qꝛ ſi pꝛobat᷑ datũ peti⸗
tur vt debitũ:ergo inutile eſt legatũ. Reſpõdeo aut exp⸗
mitur q;titas/⁊ tunc cõmodũ legati ⁊ tota ſũma expᷣſſa/⸗
⁊ ideo tota patitur falcid iã.Aut nõ expꝛeſſit q;titatem:⁊
tunc dʒ mulier ꝓbare q;titatẽ ⁊ põt habere cõmodũ rep⸗
ſentationis ⁊ in eo patitur falcidiã non in dote. Sed an
in ſumptibꝰ habeat cõmodũ:vt ſi facti ſunt in dote ipſaʒ
non minust: Reſpõdco oĩibus reiectis: aut teſtatoꝛ vti⸗
tur verbo pᷣſentis tẽpoꝛis.ſ.lego dotem /⁊ tunc ſumptus
facti in dote ipam minuũt.Aut vtitur vbo pᷣteriti tꝑis.i.
lego que dedit in dotem debet᷑ dos / nec minuitur ꝓpter
ſumptus:vt.l.meuio·S.auie.ff.de leg.ij.⁊.l.eum qui·S.ſi
mulier.de iureiur.licet aliter dicat glo.⁊ male.¶ Atẽ op.

wetis ſi q;titas expꝛimatur nõ valet legatũ / ſi nulla dos

fuit data.vt.l.j.S.ſed ⁊ ſi dotem.ff. de dote pꝛelega. Sol.
vt glo.¶ Itẽ op.ad idẽ ꝙ etiã ſi q;titas expꝛimat᷑ non va
leat legatũ:vñ videtur ob.l.virilis:.: ſi qͥs vxoꝛi.⁊.l.is qͥ
in ptate.S.· ei qui.ff.de le.pᷣſtan.Solu.vt glo.qꝛ ibilegata
debent᷑ ſpali iure:⁊ ideo falſa cã ibi hʒvitiare legatũ /hic

cõi iure. Collige ergoꝙ aut dictio qs vel qͥ adijcit᷑ cũ ⸗ Quisyłj

bo futuri tꝑis/⁊ tunc facit cõditionẽ:vt.l.ſtichum q meꝰ dictiones
erit. ff. de le.j. Aut adijcitur vᷣbo pᷣſentis tꝑis vel pteriti / qd opert
⁊ tunc aut fit relatio ad incertũ coꝛpus ⁊ facit ↄditionẽ.
aut fit relatio ad certũ/⁊ tunc facit demõſtrationẽ qͥ falſa
regulariter nõ vitiat legatũ. Fallit in caſibꝰ.pꝛimꝰ eſt ec
fit ad coꝛpus relatio qð non videt᷑ eſſe in rerũ natura:vt
dicto.S.ſed ⁊ ſi dotẽ.ſecũdus eſt qñ q;titas nõ expꝛimit᷑⸗
⁊⁊ nihil eſt in dote datũ vt hic.Itẽ fallit qñ legata iure ſin
gulari debebant/⁊ non cõi:vt qꝛ teſtm̃ fuit ruptũ ꝑbono
rum poſ.õ ta.que petita fuerat. vñ legata ſingulari iure
debebant᷑ qbuſdã ꝑſonis:nõ tñ debẽt᷑ falſa legata.iq̃ pᷣte
xtu falſe cauſe relinquũt᷑: vt dic.l.virilis.⁊.l.is qͥ ĩ ptate.
X 7 dotem Falſa cauſa nõ vitiat legatũ/
☚n 1Eeniſi pꝛobetur erroꝛe pꝛolata.
hoc dicit Jaco. But. èM
E kert Falſa demõſtratio legatũ non vi⸗
VEH„Hiat vbi certa quãtitas expꝛimuur

2 vel habetur relatio ad certum alłs ſecus.hoc
KaAMA dicit Jaco. Buk.

Nlegatig. Vocns a cont

in effectu: ſed differt quo ad pꝛineipi⸗
um. hoc dicdirt. .
„CSOp. ꝙ modus ⁊ cõditio non eqpa⸗ Coõditiot
frent᷑:qꝛ relictũ ſub cõditione ante ↄdi modus eq
tionẽ nõ petit᷑:relictũ ſub modo petit᷑ parãtur.
ſtatim pᷣſtita cautione: vt.l.liberto·S.

lucius ·ff. de an le. Sol. ſũmariũ tollit Sꝛiũ. qꝛ eqpafant᷑
in cffectu: nã ſicut ſi deficit cõditio legatariꝰ nõ hʒ lega⸗

tum:ita ⁊ ſi deficiat modus.ſed q;tum ad pꝛincipiũ diffe
runt:qꝛ vnum pᷣſtatur anteq; aliud vt diri.

o⸗

uln dn
Ellest
Nal
Nibribu
cauſiss
rleline
lgrani⸗
lunaut⸗
giagnont
ſſdenhen
eratot. 1
giparte/
ophicdie
umrp⸗
ſoneytl
Cne vl ſi
. (M
gerisv
conditio

2
ti

E
raklocu
i ſctern.
l luredeli⸗

uuleoori

nulier den
pblier dee
andotis⸗
Urmplur.
deceſſeg
Uturin ſin
Kicefnt
ſgnovnin
Moſolof
1lliſeru
rüſinn⸗
hichzbet

B

F

tcbitſli X his Olim relicta ſub modo non debebã LOp. ſic i 197.f. i 4
Aari⸗ Rinrn /HE 1) . tur vt poſſint peti ? exigi: æ⁊ datux cæ&t:af ſi vnus ſolus edificet oẽs non ediſicãt: ergo nõ ad
gheen ehe —☛1a t1àορ cceptio. b. d. (Diuide in duas ꝑtes: : impletur conditio: ergo etiã vnus totum cdificat. Sol.
Solbi⸗ tni Ra. Win pꝛima loquit᷑ de actione danda pꝛo relictis hic nullus dʒ reduci ad impoſſibile / ⁊ ideo iſta plurali⸗
lmt ſub modo.ſcdðo de exceptione.Scðᷣa ꝑs incipit ibiſi o. tas reſoluitur in ſingulare:⁊ videtur cuilibet relicta pars
ſatcrlent⸗ ¶Op. ſic.hec lex videt᷑ velle hoc nouũ inducere ꝙ lega⸗ legati ſi demuʒ cdificet.ſ Item op.ꝙ ſufficiat heredẽ im
öceite tum ſubmodo debeat᷑ certe videt᷑ ꝙ etiã olim debebat: plcre ꝓ ꝑte:vt.l.ſi qs legatu · S. fi.ff. de condi.⁊ de. So.ibi
nd ottſen vt. l.legatarius.ff. de le.iij.⁊.l.imꝑatoꝛ in pꝛinci.de le. ij. conditio eſt diuidua hic indiuidua. ¶ Ite op. etia ſi ſit
leg⸗ heni Sol. aut relinquit᷑ alicui vt miniſtro vt eadẽ pꝛeſtet tiio diuidua non ſufficiat ꝓ ꝑte adimpleri: vt.l.cui fũdꝰ.ff. de
dche, ⁊ diſtribuat ⁊ tunc non hʒ actionẽ niſi ſit executoꝛ ad pi⸗ cõdi.⁊ de. So.ibi ↄditio fuit appoſita vni tm:⁊ ideo quã
WWE as cauſas: vt l.alio.ff. de ali.le.⁊.l.ſi quis titio.de leg.ij. tũcũq; diuidua dʒ iĩ totũ adipleri:ſecꝰ ſi pluribꝰ ⁊ ẽ diui⸗
4 loenen Aut relinquit alicui decem vt det fundũ titio/⁊ tunc aut dua:vt.d.l.ſi qͥs legatũ.i¶ Itẽ op.ꝙ ſufficiat vnũ adimple
oſinldernn legatarius agnouu ⁊ hʒ legatũ de decẽ ⁊ tenet᷑ dare fun-⸗ re ꝓ oĩbus:vt.l.ſi ita fuerit.ff.de ma.te.So.hic cõditio ẽ
W dum.aut agnouit:ſed nõ hʒ ⁊ tenetur actionẽ cedere.aut reiterabilis ibi ẽ irreiterabilis.¶ Collige ergo ꝙ aut ap⸗
Pinangrſenin nõ agnouit nec hʒ ſed repudiat:⁊ tunc datur actio cõtra ponit᷑ coditio vni:⁊ tũc ſiue ſit indiuidua ſiue nõ/nõ ſuffi
fdeletigt hr̃dem penes quẽ cum onere remãſit legatũ·vt dic.l.im⸗ cit ꝓ ꝑte implere vt.l.cui fũdũ.ff.de cõdi.⁊x de.aut apponi
ödedene peratoꝛ. Aut relinqtur alicui ſimplicit ſub modo vt det tur pluribꝰ: ⁊ tũc aut qro an qutũ adimplẽtẽ ſufficiat ad
foqnedirn tali partẽ/⁊olim nõ poterat peti:hodie ſic vt hic.¶¶ Item implere ꝓ ꝑte. Rñdeo aut cõditio ẽ idiuidua nõ ſufficit
nnberfint op.hic dicit ſiue ad conditionẽ reſpiciat ⁊ videt᷑ male di vt hic /ſi diuidua ſic: vt l.ſi quis legatũ · S. fiff.ð ↄdi.⁊ de.
Datientti ctum: qꝛ pꝛo legato cõditionali nõ datur actio ante codi aut qris an ſufficiat vnũ ſolum ipleri in totũ quãtum ad
konitdermnt, tionẽ: vt. l. cedere di fr. de vbo.ſigni.So.ſub.ad cõditi⸗ hoc vt pꝛoſit alijs:⁊ tũc dic ꝙ aut cõditio erat reiterabi⸗
lrtennn onẽ. vł ſub. admodũ ⁊ poſtea expòe ſiue admodũ.ſ.tene lis/x nõ pꝛodeſt alijs vt hic:aut erat irreiterabilis:⁊ tũc
foſive erzing tur. ¶ Wodo quero quid ſi lego decẽ. ſi capitoliũ aſcen⸗ ſic: vt.l.ſi ita fuerit.ff. de ma.te.
ledebettinte deris ⁊ vt des titio quinq;:certevalct/⁊ expectat᷑ euentꝰ ☚ G m 4 U id am Juſſus eſſe liber ſi
ſinnnigt cond tonis. L 4 . ꝑ hr̃dẽ ſiu aſum ſiue Pe⸗ mi kornhoche
gti⸗ah S E v ſop⸗ tur eꝑ c ue per alium cui dare
ene . De cO nd itio nib us inler⸗ — D oebur nltchur hertt⸗ lʒ Vliauo caſu tenes
R * S& poſt libertatem dare aliquo . O.
enadnn tis * Eb. Mubꝛica. ¶ ¶qOp. iſte nõ liberetur ꝑ interitum cuʒ ſit debitoꝛ quã
tpreſtch iſ or Bm teſtatoꝛ em Hec cõ tuatis:vt.l.incẽdiũ.s.ſi cer.pe. So.hic nõ liberatur ꝑ ca⸗
Rbere UAEUL. dito ſi ſum: ſed erit liber 2 poſtea dabit: ſed certe immo vt dediſ
ndo c⸗ 3 (deceſſerit ſine liberis falſificatur vno ſe videtur vñ dicebat dominus mar.ꝙ aut conſideras id
aiſmntt 1 ſolo libero exiſtente. hoc dicit. að ẽ ĩ obligatione⁊ non liberatur ꝑ interitum: aut coſide
nen Queroqᷓ eſt ratio dubitãdi: Rñdeo ras id qð eſt in conditione ⁊ ſic.¶ Item op.ꝙ ſi impeditꝰ
W Paꝛ tex. dicit de liber in plurali: ⁊ ideo fuerit ſemel pꝛeſtare amplius pꝛeſtare non teneatur: vt.l.
kem khnkinn plures videbãt᷑ reqri. Pꝛet᷑ea nepos ſipeculia.ff. de ſta.li.So.illud eſtñ verum qð ꝑ caſum im⸗

ur pboßtetig

Locutio

:

De Koõdi ĩſer. De pſur. ald Crebel. Fo. XNXIII.

¶ Op.ſic iſta conditio eſt adiecta pluribꝰ.ſ.ſi oẽs ediſt⸗

d RarneIENR AO videbat᷑᷑ ð familia:ſj rõ ẽ qꝛ hic plu pedus nullo mõ liberat᷑ a pᷣſtãdis: qꝛ illð qð dare dʒ ẽ in
necmiuun pluralis ra locutio nõ reqrit plura:nã dato ꝙ hec ↄditio nõ fuiſ⸗ cõditiõe nõ in obligatiõe/⁊ ideo nũq; ĩteritu liberat᷑ ⁊ ex
gitlange nöſemnp ſet expſſa: intelligebat tñ a lege:vt.l.cũ antiqoꝛibꝰ.ff. de hoc inſurgũt tria mirabilia. ꝛimũ ꝙ cõditiõe nõ ĩpleta
oemndeſi reqrit plu iure deli.⁊ tñ ꝑ vnũ ex liberis excludebat᷑ ſubſtitutꝰ ergo coõſeqᷣtur libertatẽ. Scõm ꝙ de caſu foꝛtuito tenet᷑ ᷣuꝰ:lʒ
legrtä/innon ra. multofoꝛtiꝰ qñ fuit expſſa.¶ Sed qᷣd ſi ſtatutũ dicit ꝙ ſi nulla culpa vel moꝛa eiꝰ caſũ pᷣceſſerit. Tertiũ ꝙ factꝰ li⸗
edoteßen mulier deceſſerit ſine liberis vir lucret᷑ dimidiã dotis/ ber de añ geſto tenet᷑:⁊ hoc ideo qꝛ ex hoc fuu ↄſecutꝰli⸗
etpꝛinmin mulier deceſſit vno ſolo fllio relicto/an dʒ lucrari dimidi bertatẽ argu.l.ꝓmiſſe.S. an ᷣuꝰex ſuo fctõ poſt ma.te.nec
ſicſs ytoriſl am dotis: videbat᷑ ꝙ ſic.qꝛ cũ ſtatutũ dẽat ĩtelligi ⁊ lo ob..i.ſi ꝑiculũ.qꝛ ibi fuit ĩpeditꝰ ꝑ hr̃dẽ ⁊ alio caſu loqᷣtur.
ytgo qribila tur in plurali reqrunt᷑ plures filij ałs adijcit᷑ ſine liberis Et hec lex ẽ i argumẽtũ ꝙ ſi famulꝰſit ĩfirmꝰita ꝙ nõ poſ Salariũ
ltiare legoti deceſſiſſe. Sed ſi vis ſuſtinere ↄꝛiũ dic ꝙ dictio niſi reſol ſit fuire dʒ nihilominꝰhĩr̃e ſalariũ:ſʒ curatus dʒ ſcruitiuʒ an dẽat
Veldadiſekt J un in ns enegatlo ſi hrepoutun dictioni nieris uc adĩplere:vt nota in.l.ſi vno·S.itẽ cum quid am.ff.locati. nre ſemu⸗
Nl ſichune eſt ĩdefinita equipollet vniuerſali/at negatio poſtpoſita j L us tẽꝑe ĩs
tiotpisv en ſigno vniuerſali eqpollet ſuo ↄꝛio/⁊ vniuer ſalis oĩno ex ¶ De vluris ſt tructib us ſc. flrmitatis
Mslfackolti vno ſolo falſificat᷑:vt.l.ſi is qͥ ducẽta.S.vtrũ.de rebꝰ du. = „ Kub ic a
enötrutcnift ⁊.l.ſi ſeruꝰ.S.ſi pluriũ.ſi q cautio.videt᷑ ergo dicere ſta⸗ 5 ₰ 2
ncaſbe gneti tutũ ſi nullos liberos habuit pr̃ hẽst dimidiã dotis: at &% GU In legatis a tẽ
eſeinreiunn hic habet vnum ergo non dalrar gacs. Bu. —ESE a poꝛe moꝛe ve⸗
jötinsſicne 2WW Bm p atrem r. a ↄꝛio ſenſu non NAniunt vſure / 1 fructus ⁊ interitus niſi
gltcilgrin EBnpa ſumit᷑ vbi reſultat in VV eres habuit iuſtam cauſam litigandi
Pifurntire itellectus legem vel pꝛauus.hoc dicit. ° Poc dicit cum ſequenti ⁊ ſequenti Ja⸗
legtiſimunt Ad euidentiã eſt ſciendũ ꝙ grauatꝰ de lega⸗ ☛à cob. Butrig.
iflalci to ſoluẽdo ſub conditione vel in diem dʒz cauere de ſoluẽ R lecatis Op. ꝙ fructus debeant ve
e lbſe do adueniente die vel conditione. . g nire ab ipſo pꝛincipio ex tẽ
irlis ite Wunn -⸗ Quãdo ponit᷑ cõditio q̃ dependet ex poꝛe adite hereditatis cum dominium rei le⸗
uſanoflu 6 7 ea. facto legatarij ⁊ alteriꝰ:aut deficit ꝑ agste tranſeat in eum ab adita hereditate: vt.l.

betur nuret

eum / 1n5 hʒ legatũ. aut ſtat ꝑ aliũ ⁊ habet. hoc
AAdicit cum lege ſequenti.

SS 4. 1. , 4
in fldeicommiſſi.⁊.l.herennius.ff de vſuris.So.vt glo.

mmtletin ¶ Dp. de.l. j.S. de le. Sol. vt glo. ¶ Itẽ op. ad.l.legatũ ꝙ Ad ſenatuſco nſultum trebel.
littelinn turpis ſit conditio ⁊ poſſit ſperni:vt.l.turpia.de le.j.So. W Kub ꝛica
S e . n legato cõͤſiderat acqᷣſitio SS Onera credito
VYTVraoꝰe In legato cõſiderat᷑ acqſitio /ESEE Je ito⸗
6 – Y vxoꝛe. m tẽpus ↄditionis exiſtẽt ĩ Se ex lenatu. ners weaito⸗
do Svitate ſm tẽpꝰ aditiõis.h.d.Hec lex eſtꝰ vulu⸗ cre res ⁊ fideicommiſſarius/non legato⸗
Molhit⸗ 9H gare cõe qͥ dr̃ vxoꝛẽ eẽ in ptãte viri ⁊ nõ pr̃is. rum. hoc dicit.
tonenini CDbe ↄſideret᷑ tẽpus obligatiõis:vt.l.flliꝰ.ff.de vᷣbo. ¶Oob. ꝙ heres nil pꝛeſtet creditoꝛibꝰ
Grqloalt obli. Sol. aliud in gctibꝰ vbi q̃rit᷑ ſpes trãſmiſſibilis ad A6ß fideicõmiſſarius: vt inſti. de fideiuſ.
4 heredes ergo ad patrẽ vt in ↄꝛio.aliud in legatis in qui⸗ ſi vna. glo. l S
1cöltomii bus non queru:⁊ eſt ratio quã aſſignat glo. D eum Circa hanc.lł:diſtĩgue latius qᷓ;
dcödkottii, PE Iplures Quãdo vna condito indiuur⸗ G Æt4 e h'glo:qꝛ aut hr̃s retinuit ſibi vnã
cii ſb idind õ dua adijcit᷑ pluribꝰ non ſuſfi rem ⁊ reliq̃ reſtituit: ⁊ tunc fideicommiſſariug
Ge linn cit vnum ĩplere vt pꝛoſit alijs: nec ſufficit ynn ααdz agnoſcere totũ es alienum ⁊ legata. Idẽ eõ
riigtt, AH pꝛo parte implere vt pꝛoſit ſibi.hoc dicit. ſi tm̃ yna res heres tenetur ad oẽ es alienum gad legata
Cnnel i

yt inſti. de fid eicõ. hrd · S. ſi quisvna.Si aũt hr̃s retinuit

ſibi quota: tũc aut nil ſupereſt ere alieno deducto /⁊ tene
tur vterq; ad es alienum ⁊ legata non pᷣſtãtur ab aliquo:

yt. ff. e. l.j· &· penul.⁊. S. de leg.l.ſi vniuerſa.ſi autẽ aliquid

Subꝛoga
ti natura
que ſit.

ſuꝑeſt deducto ere alieno:tunc aut hʒ hr̃s aliqͥd vltra q̃r⸗

tã:vt qꝛ erat ſolum rogatꝰ de dimidia reſtituenda:⁊ tũc
tenetur creditoꝛibus ⁊ legatarijs ꝓ rata ſi hʒ ſolã quar⸗
tã tenetur ſolum creditoꝛibus/⁊ pꝛo rata legatarijs non
vt hic / ſi autem heres eſſet rogatus reſtituere deductis
oneribus ⁊ legatis ſolus conueniretur.

Yper lideicommillum.
Etiam ſi reipublice hr̃ditas dʒ reſtitui etiã ab
=mͦinteſtato debʒ hrs quartã hre . me
; Onus iniunctum in
SE On iuſtam. o deuoluitur Z ſub⸗
2 ſtitutum ⁊ pariter: vt ab inteſtato debebstur.
SaENA,h. d. Hec. lex hʒ duas lecturas:vnã ꝙ hic he
reditas deuoluatur ex ſubſtitutione/⁊ hãc pꝛo ſequar:ali
am ꝙ iure accreſcendi deuolustur/⁊ de hac faciam men⸗
tionem in ſolutione contrariij.
¶ Ex tex.lquẽ auia hic rõ q̃re timebat Cum diuo hic
eſt rõ quare non debuit timere.
¶ Nota ꝙ onus iniũctũ inſtituto pꝛeſtatur a ſubſtituto
Itẽ ꝙ natura ſubꝛogati ẽ vt eodẽ iure ⁊ modo cenſeatur
quo illud cuius loco ſubꝛogarur.
¶ Op. ſic iſta auia fuit iuſſa adire ſi adiuit ceſſat ſubſtitu

tio:vt.l.poſt aditã.S.de ĩpu.⁊ alijs ſub.⁊ ceſſat ctiam ius

accreſcẽdi/ergo nullo iure põt habere cohr̃s. So. vt gl.
qꝛ lʒ fuerit iuſſa adire/non tñ adiuit.¶ Itẽ op.ꝙ nõ debu⸗
erit cogi adire auia cum a ſubſtituto:nihilominꝰ eſſet ha
biturus fideicommiſſum fideicommiſſariꝰ:vñ videt᷑ ob.lł
ſi titio ⁊ meuio ·S. iuł.ff.ð le.ij. So.vt gl.qꝛ expediebat ſi
bi potius hr̃e ab auia.¶ Item op.ꝙ de libero arbitrio ſit
auiã adire ⁊ repudiare maxune cũ habeat ſubſtitutũ vt.ff
ſi quis omiſ.cã te.l.qð autẽ.So.illud verũ qñ nõ facit in
fraudẽ ar..l.j·S· deniq;.ff.de aqua plu.ar.i¶ Itẽ op.ꝙ onꝰĩ
poſitum inſtituto non deuolustur ad ſubſtitutuʒ / vt.l. cel
ſus S penul. ff. de le.ij. So.vt gl.⁊ opi. Jo.ẽ verioꝛ.i Itẽ
op.ad idẽ de.l.i.S·fl.ff.de le.iij.So.vt glo.⁊ ꝓcedũt ↄꝛia
qñ diceremꝰ ꝙ iure accreſcendi cohr̃s habuit /⁊ ſoluunt᷑
vt.S.ſʒ qñ ex ſubſtitutione hʒ non pꝛocedunt ꝭᷣꝛia/qꝛ lo⸗
quunt᷑ qñ iure accreſcendi habuit:⁊ hoc voluit dicere gl.
pꝛima.i Collige ergo ꝙ aliqñ capit qͥs ſucceſſionẽ defun
ctig voluntatẽ eiꝰ:vt in exhr̃dato ⁊ pᷣterito: ⁊ iſti non a⸗
gnoſcunt onera:vt.l.papini ·S. fl.ff. de inoffi.te.⁊ de le.pꝛe
ſtan. hodie ſecꝰ/vt in aut᷑.ex cã.Aliqñ quis capit exvolũ
tate expᷣſſa:vt in ſubſtituto:⁊ iſte agnoſcit onera:vt hic/⁊
l.cum pr.S. ab inſtituto.ff.de le.ij.Aliqñ quis capit ex ta⸗
citavoluntate/⁊ hec tacita qñ colligitur ex alia expᷣſſa:vt
eſt in coherede qui pꝛopter expᷣſſam voluntatẽ q̃ ſibi ẽ cõ
ceſſa poꝛtio ĩ teſtõ colligit᷑ tacita/ꝙ ſi cohr̃s repudiet ha
beat eius poꝛtionẽ:vt·j/ de cadu.tol.S·pꝛo ſecundo.aliqñ
colligitur ex alia tacita: vt in ſucceſſoꝛibus ab inteſtato
quoꝝ ſi vnꝰ repudiet / alij accreſcit ex tacita voluntate de
functi/⁊ iſti agnoſcũt onera:qð tamen dicvt.l.q̃ cõditio.
ff. de cond.⁊ de.Aliqñ capit qͥs pᷣtervoluntatẽ defũcti:vt
qñ repudiãt illi qui ſunt in pꝛimo gradu/⁊ deuoluitur ad
ſequẽtem gradũ vl ſi aliqui vniꝰgradꝰ repudiãt ⁊ deuol
uitur ad alios eiuſdẽ gradꝰde qͥbꝰ tñ nõ ſenſit teſtatoꝛ: ⁊
hi aõ pᷣſtãt onera:vt.l.poſt emãcipationẽ.S·item q̃ri.ff.ð
le.iij.⁊.lł.j·S.·fl.¶ Itẽ op.ꝙ ſubſtitutuspoſſit retinere quar
tã.ff.ad trebeł.ꝑtotum.So.vt glo.ſ Item op.nonne po⸗
tuit auia libere repudiare hr̃ditatẽ:⁊ ad ſubſtitutum de⸗
uoluit᷑:q̃re ̊ ſubſtitutꝰpũit᷑ vt q̃rtã nõ ðducat.So. vt gl.
TSn glo.q̃ incipit caſus ibi amoueatur obiectio.q̃ ĩfra
ſignabat᷑ de.l.celſlus.⁊ de.le.j.Sft.de le.iij. In glo.q̃ in⸗
cipit /vt dicta ibi ſolutio ſʒ ro.hec nõ eſt opi.ro.vt pʒ ꝑ
ea q̃ no.in ↄꝛio:ẽ tñ vᷣa lʒ dy.appꝛobet ſequẽtẽ.ſ¶ In eadẽ
glo.ibiĩ reꝝ natura.tꝑe teſtamenti:⁊ ita fuit pꝛo nonſcri⸗
ptum hic caducum vel quaſi. . “
T ſin 2 Valet fideicommiſſum relictum etiã
. RE.: ſine ſcriptura dum tñ cum ſolemni nu
mero teſtium. h. d.
SB G bemus Liberi pꝛimi gradꝰde reſti
4 . .tuẽdo grauati hñt pᷣuilegi⸗
SS S um vt fructꝰnõ iĩputẽt ĩ quartã/⁊ de reſtituẽdo

—

noõ caueãt:⁊ vnus filius excludit ſubſtitutum

qua mulier.S. de ſacroſan.eccle.⁊ aut᷑. vñ hec ſumitur po

vbi ſubſtitutio eſt facta ſi deceſſerit ſine liberis.h.d.q¶ Di Ntones/
P

uide in duas partes:qꝛ in pꝛima loquitur in liberis pᷣmi Aſbust
gradus. In ſecunda loquitur in liberis vlterioꝛis gradꝰ ronni
Secundã pars incipit ibi in vᷣſic.illud etiam. 5de
¶ Dp.· ꝙ fructus cõputẽtur in quartã:vt.l.papinianꝰ.. lecommt
ſi cõditioni.ff de inofficio.teſt.So.vt glo.⁊ glo.appꝛobat ſeohdlt
vltimã illã que dicit ꝙ in contrario loquit᷑ in debua iure iltöcde
nature/hic in trebellianica/eſt ne vera: Quid ergo dice⸗ 31o S
mus?: Certe regula eſt ꝙ ea que cõputãtur in trebelliani⸗ ſarcttun

ca que capiũtur ex diſpoſitione teſtãtis.idẽ in debita iu⸗
re nature ſi pᷣcepit ex rebꝰ ſolidis teſtatoꝛs. Et ideo di⸗
cerẽ ego ꝙ aut fructus ſunt ſati ⁊ percepti tẽpoꝛe moꝛtis
teſtatoꝛis /vel ſati poſtea:ſed certo tẽpoꝛe percepti iudi⸗

cio teſtatoꝛis ⁊ hij cõputãtur indebitã iure nature:vt di⸗ (
cta.l.papinianus.⁊.l.ſcimus.S.repletionem.S.de inoffic. oaltein
teſt. Multo foꝛtius in trebellianica cõputãtur:ſed fructꝰ coſtafe
ſati ⁊ percepti poſt moꝛtẽ teſtatoꝛis ⁊ incertũ tpᷣs eſt ap⸗ mnens⸗
poſitum:⁊ tunc tales fructus non imputãtur in debita iu ſcomm
re nature in trebellianica non imputatur liberis pᷣmi gra ialege
dus ſed vlterioꝛis gradus ſic vt hic.Sed quidã ꝑcipiũt ſrgen
negligentia non petẽt ⁊ hij non cõputantur in quartam urſizei
nec reſtituũtur. Quidã percipiũt ꝓpter moꝛã non ſoluen inel
tiz hij imputãtur ⁊ ſuperfluũ reſtituitur. ¶ Item opp.ꝙ 4 hlinſte
nõ retineatur falcidia cũ debʒ filio reſtitui hrditas.vt.ſ. R . fethf
cũ filio · S· ipſi quoq;.ff.de le.j. So.vt gloſ.¶ Itẽ op.ꝙ pa llere
ter filio non caueat cũ inter eos non poſſit cadere obliga K ofn
tio. So.vt glo.i¶ Itẽ op. de.l. qð de bonis. So. vt glo. ncann
rTe r 7 ſi. Hec aut᷑. addit.l.codicis ⁊ venit quod (cng
. All· dã modo coꝛrigẽdo ⁊ bꝛeuiter. hoc.d. merebe
ENES Cõditio ſine liberis que excluditur per vnum nc⸗
A flliu. vt in. I. codicis excluditur per ingreſſum
monaſterij vt hic niſi ſit rogatus reſtituere ĩ aliã piã cau
ſam.h.d. ¶ Mota ꝙ conditio filioꝛũ adunpletur ꝑ ĩgreſ⸗
ſum monaſterij. ¶ Itẽ nota ꝙ vna cã pia non dʒ excludi Pia ca
per aliã/⁊ eſt ratio:qꝛ vna habet piã cãm tm⁊ due ratio⸗ nõ dʒ alis 1 (Fa
nes vincunt vnã:vt in aut᷑.de conſan.⁊ vter.fra.in pᷣnc.⁊ excludi. ladi
l.nã ⁊ ſi parentibꝰ.ff.de inoff.teſta.⁊ non dʒ vni pie cauſe ud ne 1
cõcedi ꝙ alij denegetur. vt.l.aſſiduis·S. exceptis .qͥ po. uc jn
in pig.ha. ¶ Wodo ergo q̃ro an monaſteriũ ſuccedat lo el ei
co filioꝝ glo.ꝙ ſic/⁊ male:quia ſi eẽt loco filij excluderet ſ 4

alias pias cauſas ⁊ per hoc repꝛobat᷑ gloſ.q̃ eſt in aut᷑.ſi

nit duas conditiones alternatiue.ſ.exñtie liberoꝝ ⁊ nu
ptiarũ ⁊ dicit ꝙ ingreſſus monaſterij adimplet vnam qð
intelligo de illa nuptiarũ:qꝛ videtur eccleſiã diſpenſare.
¶ Vodo attẽde qꝛ hec aut᷑ legitur duobus modis:vno
modo in conceſſione pura alio in conditiõali.¶ Modoq̃
ro quid ſi quis ingrediat᷑ capellam ſecularẽ an excludat

ſubſtitutũ: ⁊ dic vt glo.qꝛ cũ hec aut᷑.ſit odioſa nõ dʒ ex⸗ Fh

tendi.¶ Itẽ quid ſi ingrediat᷑ mala fide:⁊ dicvt gl.ſ¶ Itẽ
quero quid ſi non eſt ingreſſus:ſʒ eccleſiam ĩſtituit.⁊ dic ARebiton.
vt glo.⁊ oĩs argumẽta ſua ſũt cõtra aut᷑.q̃vult ꝙ monaſte trepeti
riũ hẽat᷑ ꝓ fuio ⁊ idẽ ſentit gl.¶ Sʒ potes dicere ſuſtinẽ⸗ Aeatin
do glo.ꝙ monaſteriũ hr loco filij.ſ.ciuilis ⁊ ĩ caſu ſingu⸗ bicütqui
lari / vñ ad aliũ caſum mullomodocxtendam. . to Nden
, In. . codicis fuit grauatus to⸗ uithic/
. D BB ntra. reacgzeraſpi⸗ quod ſibi ſuper ſoertla
E erit ⁊ ibi cauet ⁊ hic nõ:⁊x ibi reſtituit dodran⸗ nncperi
ii t z retinet quadrãtem hic econtra. mmoAi⸗
A ci MRegulariter ſoluens ſoli Nhyde⸗
neimus. tutoꝛi non hʒ pleniſſimam hſocoen

. ſecuritatẽ:qꝛ põt reſtitui pupillus / hic conſeqt

Qaspleniſſim ſecuritatẽ nec põt reſtitui. h. d.
¶ Cum autẽ. ¶ In tribus caſibus trãſeũt actiones in ſi⸗ Aelane
deicõmiſſariũ ſine reſtitutione. Pꝛimꝰ eſt qñ ſe occultat Eun⸗ 1
doloſe qui dʒz reſtituere. Scoõsqñ ſine herede decedit. Et de rmt
tertius qñ a fideicõmiſſario ĩ fideicõmiſſariũ eſt iuſſa ſie rſ
ri reſtitutio.h.d. Quero qñ dicatur abeſſe hr̃s: Hñdeo calib?.
vt glo.qꝛ eo citato ⁊ cõtumace pnũciabit iudex at ſine re
ſtitutiõe trãſiretvł ſolũ ſcribet᷑ ĩ actis ↄtumacia ⁊ nil pꝛo
nũciabit᷑ Et eſt hocĩ ar.ad qõnẽ:opʒ adhocvt ↄueniat᷑
deiuſſoꝛ ꝙ pᷣncipałr bona ſint excuſſa. Pone & cꝙ ſint ex⸗
cuſſa ⁊ ſcptũ eſt ĩ actis ꝙᷣ nũciꝰſollicite iqſito:vt dic.l.pñ
ti.S. ð his qͥ ad eccl. ↄfu.nõ ĩuenit aliqd ĩ bonis pᷣncipalr
nũqᷣd debʒ iudex pnũciare executionẽ legitie factã ⁊ nil
eẽ ĩuẽtũ ĩ bonis vʒ pᷣmã opi.q eẽt neceſſe ꝙ ꝓnũciaret:ſ
ſʒ ſcðᷣam opi.ſufficit ſit ſũptũ ĩ actis.i Mõ qro an ſint
alij caſus ĩ qbꝰ ipſo iure tranſeant in fideicommiſſarium

D

Ad legem falcidiam. Fo. NNXIIII.

lerioge actiones / ⁊ dic ꝙ ſic vt glo. Itẽ quero que eſt rõ ꝙ in his deo qꝛ relicta erãt legata capacibꝰ/aut ergo hr̃s grauatꝰ
detan. caſibus traſit ipſo iure:⁊ dic vt glo.¶ Item op.ꝙ ipſo iu eſt reſtituere ſolũ fideicõmiſſũ vniuerſale nõ capaci:⁊ tũc
entlnnt . re non trãſeant de fideicõmiſſario in fideicommiſſarium ſi nulilꝰ defert totũ hʒ fiſcꝰ cũ qrta ſi velit/alioqm hʒ hr̃s
gotgte vt.l.j.G.· de illo.ff.e.ti.So.vt glo.q¶ Collige ergo ꝙ aut fi⸗ vt.ll.ſi ſeruꝰ plurium . S. fl. ff. de le.ij.aut ſe detulit grauatꝰ
ſankiange⸗ deicommiſſarius ẽ rogatus pure ⁊ trãſeunt ipſo iure:aut ⁊ tunc hʒ fiſcus ſaluo vulgari pᷣmio:vt.l.j.de his qui ſe ð
1 Auſten in ſub conditione/ tunc aut eſt talis conditio que ſe hʒ ad fe. aut ſunt plura legata ſingularia/æ tunc illi q ſunt capa
uimnamge eẽ/⁊c tũc demum adueniẽte conditiõe trãſeunt ⁊ nõ añ vt ces capiunt: ⁊ fiſcus hʒ ſoluʒz illud qð hr̃s erat
linntt elo. S e dnne⸗⸗ eẽt oĩno extur⸗ tunc ſpõte poſ⸗ 9 habiturus: vt hic. HM
tatong enee ct reititul an eius aduetum ? non coacte. Ne Y& & & Etiã i relictis pᷣncipi
bln . — T in lega tis bʒ locum falcidia.

Vbi vni fideicommiſſum vni
V S Bidam. ftgelte⸗ glteri ſingu⸗

tipne enene 4 uer . In donatione fcrã inter vi⸗
dunni lare / vtruũq; dz fideicommiſſario vniuerſali re⸗ — J m oꝛtis En ⁊ vxoꝛem que cõſirma
Neinninn RR Y.aſtitui qui poſtea ſatiſfaciet ſingulari.h. d. E tur moꝛte hʒ locum falcidia.h.d. Sed quid in
eiini Obpa hfs debes Palne eſgeanr. mareelt f. e. moꝛtis cã capione dic vt glo. DUD
e Rrene o. aut ẽ iniũctũ onus hr̃di.ꝙ ſoluat legata:⁊ dʒ ſolure e . i ſe⸗
ineniſte poſtea reſtituere:vt in ↄꝛio/aut ẽ grauatꝰ reſtituere to⸗ . R imponend d. lrimno ee dlie⸗
in nee tum / 1 no e ſibi iniunctum onus:ſ flideicõmiſſario: ⁊ tüc S E di debitum deducitur ex ſuperfluo/falcidia re
dcgi lit fideicommiſſarius ſoluit/⁊ fit ei reſtitutio vt hic/aut ſunt tinctur. hoc dicit.
WE relicta legata ſimpliciter non expſſim ab aliquo / ſimpli

citer ẽ grauatus hr̃s reſtituere/⁊ tunc totum reſtituit he⸗

Nteſtamento. Zupler en deau⸗

er atuik res ⁊ fideicommiſſarius ſoluit legata/x ita poſſet loqͥ hec AAnon ẽ in bonis. Alia de eo qð ẽ in bonis ꝓpter
ſonl, ſng l qð intelligit dominus mar. hoc caſu veꝝ eſſe niſi vtric ENÆν. Walcidis. Pꝛima deductio bʒ locum in militis
ſchklirltr ſimul inſtarent. ſ. fideicommiſſarius ⁊ legatariꝰ: qꝛ tunc teſtõ. Secunda non. M
WN deberet hĩs ſoluere legata/⁊ poſtea reſtituere:vt.l.ita t. ¶ Op. ꝙ trebellianũ hẽat locũ ĩ militis teſtõ:vt.l. j· S. an
nopaſtälnte 5. quiex trebelliano. ffe. Sʒ qre dicit᷑ trebellianica cum fſilij.ff. ad trebeł. So. pʒ locũ quãtũ ad qdã qͥ reſpiciũt fa
Nnaann a pegaſo fuerit adinuẽta.ff.e.l.j. So.reſtitutio bũ fuit in⸗: uoꝛẽ militis nõ vt falcidia: ſ bñ deducit᷑ id qð nõ ẽin bo
tloaltemn ducta a trabellio / ſz rte retentio fuit ĩducta a pegaſo /æ nis.i¶ Itẽ op. ꝙ ⁊ alibi ceſſet falcidia:vt. .c.l.ſi pdioꝛuʒ.
igitotkuirtee ideo cum pꝛopter reſtitutionem fiendam retinestur de· So.vt gl. qꝛ ĩ phibꝰ caſibꝰ nõ deducit᷑:⁊ dic vt glof.
umnunmnn betur trebellianica. = Falcid
tcdocſerpeot⸗ glesRi Tribꝰ caſibꝰ ĩ Falcidia
rſfinniti Ad legem falcidiam. R Ed cum teſtatoꝛ. at' i igedirt

Pꝛio ſi teſtatoꝛ vetat detrahi. Secũdo ſi hrs ĩ tribꝰcaſi
quedã legata ſoluit ꝓ ſolido non ignarus pr̃i- bus.

neinn ubꝛica.

monio defuncti.Tertio ſi hrs nõ fecerit inuentariũ.h.d.

D ia .
ſntmif Falcicia Falcidia dr̃ ꝓpꝛie ꝗᷓ defalcat ſingłaria legata: ⁊ dicit ſec aut᷑. addit legi codicis tres caſus. .
tinde d ſitz aq́̊ falcidia a falce: q; defalcat/ q; a falcidio ptoꝛe fuit idu ¶ Op.bhic d ſi teſt atoꝛ nõ fuit ignoꝛãs ⁊ nõ pꝛeſumitur
duis antef fuit indu⸗ cta:ſʒ q̃rta trebellianica dicitur ĩpꝛopꝛie falcidia:qꝛ a fal ignoꝛãs / vt dicit gl.ꝑ.l.qſqs maioꝛ. S. de reſci. ven.¶ FHd
nonufeniſatu cta. cidio non fuit inducta: ſed a pegaſo:ſʒ tñ qꝛ defalcat vni hoc op.de · S. ĩ fraudẽ iſti.qͥ. ma.nõ po.vbi nõ pᷣſumit ſciẽ
ciſoeoſliatt uer ſale fideicommiſſum/æ ideo appeliatur ⁊ ipſa falcidia ter ⁊ doloſe facere.So.regłariter pᷣſũit᷑ ſcia ĩ rebꝰ ꝓpᷣjs
Obak goſitti falce: qꝛ defalcat vt dixi. luit nuiſi ex pᷣſumptiõe ſcĩe induceret᷑ pᷣumptio doli:qꝛ tũc nõ
Auf fheet — T Cire. Qui S luit id ad poterat ſumimꝰ ſciam / nec dolũ pᷣſumimꝰ:vt.liqͥtiẽs.. q dolo.
eſetütelben 5„ E·falcidia nerinere non ij do⸗ de ꝓba. ⁊ in Zꝛio.ſ Itẽ op ꝙ teſtatoꝛ nõ poſſit falcidiã
rijadinplen 14 24 ſaarac bleue volũtatẽ defuncti adĩple remitterevt·j.e.l.ſi vt allegas. So.dicũt qdã ꝙ oli nõ po
rerdeſudiff Evidetur. di biro ſolutyt erat remitterevt ĩ Zꝛio / bodie ſicvt hic. Tu dic debitũ
duobls nocf C. Dpa cat plus debito ſolutũyt iure nature nõ põt remittere:qꝛ deducit᷑ vt es alienũvt.l.
attiörl 4 3 niget Aautine ff. e. So. vt gloſ. :· qm̃ ĩ poꝛibus.S. de ĩoffi te. Idẽiĩ trebellianica: qꝛ cũ ſub
ſellarenet ſt vebib quo ad quid/qꝛ eſt naturale noĩe qͥ ĩ te trãſeat hr̃ditas oĩa traãſirẽt ⁊ nil remaneret pe
ſtoctoſtſif õ ara wriniante eltramtanoꝑ nõ nes hrdẽ: ſz falcid iã põt remittere vt hic dũ dicit ego nõ
aerret 1 go der itũ znicitetich ab iuito extoꝛqri /vt ignarus meipr̃imonij nolo falcidiã deduci q̃ſi dicat ſcio
kareln deditoꝛ. f de vbo ſig. i quo ad qͥd quatũ ad hoc vt poſ ꝙ tm̃ ẽ ĩ bonis qõ ſufficit ad legata ⁊ ad fulcidiã. ꝗItem
ceſan ſin ſit repeti diſtigue / vt . .e. l. erroꝛ. ¶ Itẽ dicit debitũ nõ vr opeꝙ ſolutio quoꝛũdã nõ pᷣiudicet in nõ ſolutis:immo re
utininte cadat in ſpẽm donationis. Mõ qro q̃ fuit rõ dubitãdi / petat ſoluta:vt.l.erroꝛ.j.e.So.hic diligenter inqᷣſiuit pri
zhottdlne dicũt quidꝗ qꝛ minoꝛ ſoluerat ſciẽter. Sʒ Z hoc op ꝙ ha⸗ moonium ibi in fctõ errauit.¶ Itẽ op. ꝙ ſibi nõ piudicet ĩ
ſcnlitiii⸗ beat reſtitutionẽ: vt. l. interdum. ff de cõdiĩde. So.ibi er ſoluẽedis / vt.l. q de bonis· S.nõ idcirco.ff.e. So. aliud iu
Crtmdmn. rauit hic ſciuit. Itẽ op. ꝙ etia ſi ſciuit repetat poſtq; le⸗ re veteri.¶ Itẽ op.ad idẽ de.llucius· S teſtatoꝛ. fr de le. ij
lebs fngeen, ſus ẽvt. l. ait pꝛetoꝛ· S geſtũ.x· S pmittit᷑.f de minoꝛ. So. So. aut legata ſunt in debita rõne ſolemnitatis: ⁊ tũc ſci
geſiegtcgfi non repetit ipſo iure:vt hic:ſʒ ope reſtitutionis ſic vt ĩ cõ enter ſoluès ſibi pꝛeiudicat in ſolutꝭ: in ſoluẽdis nõ regu
bbirfninh⸗ trario. Alia rõ dubitdi de viro ? vxoꝛe ⁊ melioꝛ. ¶ Sʒ lariter fallit vbi concurrunt tria. ſcurſus triennij/fauoꝛe
Hicccoyeg. op. ꝙ videat᷑ donatio:vt.l.cuius.ff. de reg.iur. So.ibi nul alimentoꝛum ⁊ vltime volũtatis: vt. l. j.⁊.ij.S.de flideicõ.
glrig tinn lo modo erat debitum. . aut legata ſunt indebita ꝓpter falcidiã/a tunc ſi ſoluat he
ginnfli, Eer Alcid ie Falcidia detrahit de oĩibꝰ lega res ignoꝛãs fctm̃.repetit etiã ſoluta:vt.jc.l.erroꝛ. Sʒ ſi
ignollutlict Etis rata. h. d. Diligẽter exqſito pr̃imonio ſoluit/tũc olim ſibi non pᷣiudi
cpärfnmbn Quarta ¶ Op ꝙ ĩ vna re poſſit retineri q̃rta:vt.l.non cat in ſoluẽdis:vt.d.l.quod de bonis:hodie ſicvt hic/aut
nriſiſunmee, an poſſir e 0α½ ampli?. § fi ff. de leg. j. So. aut s rogatꝰ ẽre⸗ erãt relicta legata in diẽ ⁊ añ diẽ ſoluũtur ⁊ pñt repeti ?vÖ t
is te Letineriin ſtituere ptẽ bonoꝝ ⁊ pᷣt ĩvna re retinere poꝛtiõeʒ ſuãyt.. l..lucius.S· teſtatoꝛ. de le.ij. ¶ WModo qro q̃ ſolẽnitas in in Inuẽtari
Ueenittnn vna re. nõ apliꝰ G. fl.ff de le.j. Si aũt hrditatẽ totã ẽ grauatꝰ re⸗ uentario reqratur. Rũñdeo pm. I. codicis reqritur ꝙ ĩfra um qñ oft
giniſriei, ſtituere debitã iure nature ĩ vna re retineret / qꝛ venit tm̃ certum tempus inchoetur ⁊ infra certuʒ finiatur/a ſignũ cit᷑ q ſolẽ⸗
Peſehiuſe, yni deducẽdavt.l.filiũ qnẽ hñtẽ.ff.fa.herciſ.idẽ Etrebel crucis apponat᷑/t fiat ſpãłr ſubſcriptio manu hrdis:vel nitas reqͥᷣ⸗
4 bittattin lianica. In falcidia vo dic ꝙ aut ẽ deducẽda ð płes ⁊ de notariũ ĩ locũ eiꝰ adhibitũ ſi ſcribere neſcit:⁊ Iʒ tex. vi⸗ ratur.
ß c, ducitur de ſingłis vt hic / aut ↄꝛiũ tãtum /⁊ tunc etiãẽ in deat inuere ꝙ notariꝰĩ ſubſcriptiõe dẽat facere mẽtionẽ
leal vna re hoſſet deduci. Wß oĩʒ reꝝ ĩ ĩuẽtario ðᷣſcriptaꝝ:puto tñ ſufficere ſi facist mẽ
14 Cgrili Pe Tiam Vitiũ ĩ fideicommiſſo nõ vitigst tionẽ ĩ gñe/dicẽdo dico ꝙ oẽs res ſuꝑiꝰ deſcripte fuerũt
1. Pirrei Eeckelegata p̃ᷣſtada: tñ cũ rõne falcidie ĩ hr̃ditate ĩuẽte ⁊ nõ płes ⁊ nulla malignitas fuit adhi⸗
teid L C¶ Op. ꝙ fiſcꝰ nõ hẽat q̃rtã:ſed hr̃s:vt.l.ſi uꝰ?. bita ⁊ debẽt adeẽ teſtes q ꝓbẽt ĩuetariũ ⁊ eiꝰ ſolẽnitateʒ
ſtii en A§fl. ff. de le. ij. So. ibi fiſcus eã noluit hic ſic. ⁊ hec habes per.l.ſcimus.S.de iure deli. Sʒ quia tracta
Meleßt ſcnt Itẽ op.ꝙ dẽat habere pᷣmiũ vulgare:vt. l.ja de his qͥ ſe tur de leſione legatarioꝛum:ideo debent citari:⁊ ſi non
ſeini⸗ defe. So. hic nemo detulit ibi ſe detulit fideicõ miſſarius veniant ad confectionem inuentarij/tunc per autenticaʒ
Pomin hĩr̃s ylł aliꝰqͥ erat grauatꝰ:ſed q̃ ẽ rõ ꝙ hic nõ hʒ totũ: Rñ vocantur tres teſtes ciues non extranct locnpleres et
ij

patrimoniuʒs poſſidentes ⁊ bone opinionis loco legata⸗ Vel dic ꝙ ibi ſolũ foꝛmabat᷑ qſtio de debita iure nature: en
rioꝛum non ad ſolẽnitatẽ inuentarij: ⁊ hoc dicet tabellio æ ideo de illa ſola rñdetur / nõ colligit᷑ qͥn ⁊ trebellianica n ch:
qui cõficit inuẽtarium ſcʒ ꝙ cum legatarij vocati nõ ve poſſit deduci. Itẽ nõ ob. quod qũñ eſt inſtitutꝰ pure ⁊ gra — hec
nerint eoꝝ loco tales teſtes ciues locupletes ⁊ bone opi:⸗ uatus ſub cõditione ꝙ interim totũ hʒ /⁊ ſic ſibi ipſi non ſenlan
nionis loco ipſoꝝ ſunt aſſumpti ⁊ credent tabellioni hoc poſſit deducere:qꝛ dico ꝙ ipſe non deducit: ſed eſt q̃dam His ic
in pꝛeiudiciũ patiẽtium hoc inſeri in inuẽtario:⁊ ſi aliqð deductio legalis quã facit lex q̃ vult ꝙ debita iure natu⸗ ſacn
pꝛedictoꝝ deſiciat in inuẽtario non valet ⁊ heres ſoluit re ſit libera ⁊ pura ab omni onere:vt.l.oĩmodo.⁊.l.qm in mnkee
omnia de ſuo. ¶ Item q̃ro an idẽ in creditoꝛibꝰ quod in pꝛioꝛibus.S. de inoffi. te. vnde hic non eſt hoĩs deductio: un. 4
legatarijs.Rñdẽo vt glo.iſ Itẽ op.ꝙ cauſa poſſit durare ſed.l. que onera deducit vt dixi. ione
triẽnio:vt.l.ꝓperãdũ.S.de iudi.So.hic ſpale. Ja. Buk. . Vv t ll Trebellianica nõ impedit mmanee
S E dD in ea Hic ponit᷑ alius caſus in quo ceſ⸗ J 8 egas iudicio teſtatoꝛis h.d. Ja. nacte
LI: ſat falcidia.J aco. Buk. . OJ ea Hic fuerũt duo relicta:vt dicit glo. Jaco yce 1
„ „ Pe Im liter Hic ponit᷑ caſus in quo etiã bus Butrig. anhe
Falcidia e LLLE ceſſat falcidia. hoc dicit. J t Aditione hereditatis actio confundi e
põt ceſſa⸗ ¶ Op. non ceſſat falcidia: vt. l. j· S· ad muni⸗ ce tur pꝛo quoſſuccedit᷑/⁊ non vltra.hoc (iun
1 gliq̊ ca⸗ R e cliumn. fco S vtgo ſichaa ſeo 3 alij le dicit Jaco. But. . ſſo⸗ e-
u. gatarij onerẽtur:? Et dic vt glo.⁊ allegatur hec lex ꝙ in B J . De cartulis non põ Ri1 Mrmjb
relictis ad pias cauſas nõ hẽat locum falcidia:ſed certe pz ed lozum. Deb . o. bot liei 6 Gmmarun⸗
tex.in coꝛpꝑe loqᷣtur qñ heres fuit in moꝛa.Itẽ ad idẽ alle B ſſ Si es alienũ abſoꝛbet to⸗ ſerguaſi
gatur.l.ſi ꝗs ad declinandã.S.de epᷣis ⁊ cle.in pꝛinci.⁊ in cCe OzeS. ram hr̃ditatem / legata nõ nurſan
mecio:ſech erte pꝛĩcipiũ ibi pꝛobat bhaſud n Ren debent᷑ / nec quarta deducitur.h.d. Ja. But. ni dle
ideo ibi inſtituit directe pauperes vt ceſſaret falcidia q̃ſi r z capione ſ. adebat
dicat ſi non inſtituiſſet eos nõ ceſſaret falcidia.Itẽ tmelll J 4 Uls. Deno amarre⸗ e dinc van nkucieb
um non ob.qꝛ loquitur in epo qͥ nihil dʒ habere. Itẽ non x) ¶ Quero an donatio cã adimplende cõditio⸗ Donatio ſcterch
ob. lj·S. ad municipiũ.ff.e.imo facit pꝛo hoc.⁊ ideo puto Rm nis cõputetur in falcidia? Et dic vt glo. qꝛ qð cãadiplè⸗ luciien
de iure ꝙ falcidia locũ habeat in relictis ad pias couſas percepit a legatarijs non quod ꝑcipit a coherede q́tum deoditi⸗ nrenpoꝛe
obſeruatur tamen contrarium ⁊ teneturr. ad eum cõputatur totũ / reſpectu alioꝝcomputat ſolũ qð nis an cqo⸗ neharch
MKritum. Srauatus de talitete reti⸗ hrditario iure percipit. Jaco. But. putet i fael Ean
— menti oꝛd inatione.h. d. Jaco. Buk. 4 6 J m certum. ec t varla Frun cicis, eonere
P Kroꝛ Erroꝛ facti non nocet / erroꝛ iuis EVagnoſcendum pꝛomittere ?⁊ ſoluere.h. d. lnco hoc
4 2=· ſic. h. d. De hac materia plene diri £α‿ Op. ꝙ hec nõ ſint paria pꝛomittere ⁊ ſolue⸗ nes gar
in.l. cum quis. S. de iur. ⁊ fac.ignoꝛan. Jaco. re:vt.l.non om̃s.o.·fiff. de re mili. Sol.vt glo. Vel dic Gndinde
. Butrig. ibi ꝓmittebat qð non erat de ptãte ſua. ¶ Item op. de. higegran
B amoqᷓ NRogatus de hereditate pr̃na ꝙ ſi nolit · S. inſtrᷣm.ff. de edi.edic.So.vt glo.qꝛ ibi fallit. nes legat
BaAIII . reſtuuéda pot teſtari hrĩs fi⸗ Vel dic e tbierat inualida. ¶ Item op. de. l. .ff de coſtt. nnniſte
HAaeicõmiſſum deducit vt es a ienũ ſalua quar⸗ pec.ad.l.nã ⁊ ſi maritus.de condi inde. So. vbi ꝓmiſſio cohllt
WAᷓta: qꝛ illa cũ alijs bonis grauatis admixta ſa⸗ eſta obſtaculum / ⁊ tunc ſunt paria pꝛomittere? ſoluere gicilis
tiſfacit legatis habita rõne falcidie.h.d.¶ Que fuit ratio vt hic.ſed vbi ꝓmiſſio non tolliu exceptionẽ ⁊ obſtaculũ: hotſus q̃
dubitationis: Rñdeo qꝛ cum eẽt grauatus oĩa bona red tunc nõ ſunt paria ꝓmittere ⁊ ſoluere:vt in ↄꝛio.nã eadẽ dele/ ge
dere non videbat᷑ in quibꝰ poſſet habere hr̃dem: ſed hoc eqtas q̃ erat in pᷣma ꝓmiſſione eſt ibi in ſcðᷣa:ſed in ſolu⸗ rcibide
non eſt verũ:qꝛ quartam nõ habet reſtituere nec alia bo⸗ tione non. Jaco. But. Unctusrſe
Quarta qᷓ; prud ſi qua habet.¶ Modo o n vna quarta per ſodncn
vna vel fllium deducatur / an due:⁊ circa hoce opinio canoni⸗ 4 TIZ14 ſetſtunc
due an ſtarũ q̃ eſt ĩ vſu.ſ.de qua dixi in aut. res que.S.ad trebel. D cad ucis tollẽd 18. Mub . ſckonnin
poſſint de ⁊ ideo dic ꝙ aut veniunt ambe deducẽde ſᷣ̃m idẽ tẽpus S W T nomen Nõ ꝙ moꝛtes ho „Inmneſe
duci ꝑ fili ⁊ no deducitur niſi vna:qꝛ cum q̃libet deducatur de toto è *minis ⁊ bella im⸗ Püftmcunyt
um. pr̃imonio vna deduceret᷑ de coꝛꝑe alteriꝰ:ſed qñ ꝑ diuer epediebãt aꝑturam tabularũ impedits ffüͤtmnqrino⸗
ſa tẽpoꝛa eſt fiẽda deductio/⁊ tũc due deducũtur. vna.ſ. aptura non poterat adiri hr̃ditas ꝑl. leni vlolane⸗
debita iure nature de toto / iſta eſt tertia.alia.ſ.trebellia ) papia/e non adita non cedebãtlega⸗ e vordeli
.- nica deducitur de reſiduo/a eſt quarta reſidui ⁊ recte fa⸗ RKEERta p ſenatus ↄſulta immo decedebant ſunt ſ
cta cõputatione reꝑitur fllius habere dimidiꝗ hr̃ditatis 1 legatarij/ nõ tranſmittebãt legata: - ſignat.
ab hac opinione nemo diſcrepat.Sʒ dubiũ eſt qñ ſit hoc Hrrn. hec oĩa induxerũt materiã caducoꝛü: lleyt dix
ꝙ veniãt deducẽde ſᷣm idem tẽpus:nã dicunt canoniſte ⁊ hec remouent᷑ ⁊ eiꝰ materia.⁊ hoc ꝓbatur a ↄꝛijs:nam Ntplegat
qaut eſt grauatꝰ pure de reſtituẽdo ⁊ deducitur vna: qꝛ quod oꝑatur vnuʒ ↄꝛioꝛum in ſuo ↄꝛio / idẽ oꝑatur ↄꝛiũ tur miht
tunc ſunt deducẽde ſᷣm idem tẽpus.aut eſt grauatus ſub in ſuo.ſed ita eſt ꝙ bella induxerũt caducũ: ergo pax bel ſeknollu
cõditione/⁊ tunc vnam ſtatim deducit ſcʒ debitã iure na lis ↄꝛia tollit caduca.ꝓbatur etiã a ſimili:qꝛ ſicut in plu Aideßte
ture/⁊ in cuentum conditionis trebellianicã:⁊ hec opi⸗ ribus.dic.l.papia.eſt coꝛrecta per alios.eodẽ modo ano Uotnrale
nio eſt in vſu. DHñs mar.non diſtinguebat quomodo eſſet bis in hoc coꝛrigat᷑:⁊ hoc facit vſq; ad.S.⁊ cum lex. Nnuneſß
grauatus:ſed q̃liter eſſet inſtitutꝰ ſcʒ an pure /⁊ tunc vnã ¶ Et cũ lex.¶ Hic ponit iniqͥtatẽ legis papie.⁊ diuide imhto
tantum deducat/nec attẽdo ſit pure grauatus an ſub cõ hunc.S.in duas ꝑtes:qꝛ in pꝛima ponit iniqᷣtatẽ legis pa toſſßal
ditione:qꝛ dato ꝙ eſſet ſub conditione grauatus:tamen pie. In ſecunda declarat eius iniqᷣtatem ⁊ coꝛrigit eam. ignicap
interim nil deducit:qꝛ deduceret ſibi ipſi / cum ipſe int9e⸗ Secũda pars incipit ibi cum igitur.⁊ durat vſq; ad ·S· et rnon
rim habeat totum.ſi autem eſt inſtitutus ſub conditione cumtriplici. nefin
tunc debita iure nature ſtatim deducit᷑ / trebellianica nõ: ¶ Op.ꝙ hodie clauſis ta.non poſſit adiri hr̃ditas:vt.lʒ. ſinnin
illa debetur hr̃di.at nondum eſt heres / cum ſit ſub cõ⸗ ſi ea.S.de his qui.vt indig. Solu.ſola opertura non im⸗ lantoſor
itione inſtitutus:⁊ ideo in euentum conditionis dedu⸗ pedit adiri vt hic.Sʒ ſi dñs occiſus fuerit a familia / tũc lufacit
cet:⁊ pꝛobatur hec opinio in dicta auctẽtica res que.vbi ſecus vt in cõtrario.¶ IJItem op. ꝙ legata nõ cedãt a moꝛ ſhonee
erat inſtitutus pure/⁊ grauatus ſub conditioneö/⁊ tamen te teſtatoꝛis:vt.l.ſi pꝛidie.ff. quãdo di. le. ce. Solu. ibi eſt rilein
non deducitur niſi vna. Idem ꝓbatur in.l.filium quẽ ha legatum cõditionale / vel in diem incertam. hic purũ vel Joptglo
bentẽ.niſi vna quarta tãtum deducitur: hec videtur ve⸗ in diem certũ. Sed cõtra hoc opponit᷑ ꝙ etiã relictum ndo
rioꝛ opinio:ſed qꝛ pꝛecedens ſeruatur: ideo opoꝛtet eam ſub die incerta/ vel ſub cõditione cedat a moꝛte: vt.l. ſi cũ hone⸗
defendere. Mon ob. aut᷑.res que.qꝛ ibi non negat quin ⁊ heres.ff.qñ di.le.ce.Sol.vt glo. Itẽ op.ꝙ legatũ cedat der te⸗
alia quarta poſſit deduci:licet nnam cõcedat. Pꝛeterea ab adita hr̃ditate: vt.l.⁊ elegãt.S itẽ ſi ſeruũ ff. de dolo. —
in debita iure nature ſtatim deducitur ⁊ poteſt alienari:? So. vere cedit ab adita.ſed ficte a moꝛte. Circa qð dic ꝙ Cedaͤere nbon⸗
ſed de trebellianica non fecit mentionem: quia illa demũ duobus modis dicit᷑ quid cedere? Pꝛimoqtum ad hoc q˖d dr ouo n
in conditionis euentum deducitur nec ob.l.filium quum vt trãſmittat᷑ ad heredes/⁊ tunc legatũ dicit᷑ cedere vᷣe ⁊ bꝰ mõis. litdi ar
habentem:quia exponitur ibi.S.quarta.i.ſupꝛa quartas ficte a moꝛte.Scðo q;tum ad obligationẽ dicit᷑ cedere⁊ bennt

=E S SE.
¶S1= K
—☛ ☛☚ =

S= =
—
=
S.
—
☛aaB =
==
S.
=

liniafini
1

bteſtnoehe
endetgage

tatgnmiane

dknnming

rarulisanzie
ctio hd. i
8alienüͤetſ
enlsſſche
hflatenlen
turbdgk

4

1
4
.

iccpicehttti
ane hocdien
idimpeenteeti

itacohenti
vcomputnſi⸗

ec ſätpariin
lindiciumdn
ſolverehn
Aprommitteretſt
lytglo Uin
ua.(Nenct
0 Nrglo gebts
ſop del f i⸗
nde So. hie
pꝛotmittererſcrt
eptionetoini
feytin zzonic⸗
lin ſcda dn

. N

Rõ qmon
eminis dbale
tabularüiee
t adiri hiſi
tanoncodihf
gimmmmo deccifl
nſcnitebätcg:
t mateniii
Pbꝛmrzlie
rio/idecpun,
duchegont
ſimilicencun
ios ootennti
40Ftan
gbhtiin
tinihtiſee⸗

=

gtemtconlgi

2durtriz/.

De Caducis tollendis.

tunc vere cedit ab adita:⁊ eſt ratio quia non eſt dare fili⸗
um ante patrẽ. S. fl. inſti. de adop.cum ergo obligatio ſit
filia Zctꝰ: vt.l.licet· Sea obligatio. ff. de pcur.nõ poterat

eſſe ante contractum/at contractus vel quaſi incipiebat

Legatoꝝ
tria olim
erãt gña.

Partẽ nõ
lacit ꝗͥ nõ
admittit
qd ꝑtẽ.

ab adita:nã tunc hr̃s quaſi contrahit:vt.l.apud iuł.in fi.

ff.ex qui. cau po.ea.⁊ ideo tunc demum vere obligaba⸗

tur legatarijs:ſed fictione iuris cedebat a moꝛte:quia le⸗
gata trahuntur ad aditionẽ:aditiovero ad moꝛtẽ ⁊ ideo
fictione iuris cedebant a moꝛte:ſed in contractibus ẽ ſta
tim dare contractum qui eſt pater obligatiõis:⁊ ideo ſta
tim cedit obligatio ſi eſt pura vł in diem incertum.¶ Itẽ
op.ꝙ ceſſio hr̃ditatis non eqparetur ceſſioni legatoꝛum
cum hereditas nõ adita non trãſmittatur/legata ſic vt/j·
e.l.S.in nouiſſimo.So.vt gl.qꝛ eqparant᷑:ſʒ non ꝑ oĩa.
¶ Et cum triplici. Tria erant olim genera legatoꝛum
ſ.pꝛo non ſcriptum/caducum/⁊ q̃ſi caducum. hoc dicit.
Dicitur pꝛo non ſcriptum quando ſcribitur illi qui in re⸗
rum natura tꝑe teſtĩ non erat/⁊ ita erat ac ſi ſcriptum nõ
eſſet:quaſi caducum non dicebatur relictum ei qui tem⸗
poꝛe teſtamenti viuebat. Sed tamen ante moꝛtem teſta⸗
toꝛis decedebat.⁊ dicebatur.ſ.caducum:quia deficiebat
⁊ cadebat anteq; effectum aſſumeret: ⁊ ideo qꝛ lex papi.
non faciebat caduca niſi que poſt moꝛtem teſtatoꝛis defi⸗
ciebãt:⁊ qꝛ hic eſt ei ſimile:ideo dicitur quaſi caducum/
caducũ erat qñ relinquebatur ei qui erat in rerum natu⸗
ta tempoꝛe teſtamenti ⁊ moꝛtis teſtatoꝛis:ſed decedebat
ante hereditatem aditã:vt ex hoc.S.bñ colligitur/⁊ hoc
caſu loquitur lex papi.
¶ In pꝛimo. Oꝛo nõ ſcripta ⁊ olim ⁊ hodie accreſcũt
ſine onere:ſed olim fiſco hodie ſubſtituto grauatovel cõ
iuncto.hoc dicit.¶¶ Sp.ꝙ pꝛo non ſcripta non remaneant

penes grauatum:vnde videtur obſtare.l.ſi quis cũ.ff.de

condi.⁊ de.So.aut eſt vitium in legato ⁊ remanet penes

hr̃dẽ grauatum:aut ẽ vitiũ in fideicõmiſſo ⁊ remanet pe

nes legatarium:qꝛ ⁊ ipſe grauatus erat niſi eſſet electus
vt miſter:vt.l.ſi quis titio.ff.de.le.ij.ſ¶ Itẽ op.ad idẽ de.l
codicillis.ff.de le.j. So.eodẽ mõ ⁊ plene de hoc ĩ.d.l.co⸗
dicillis. Item op.ſᷣm glo ꝙ pꝛimo ad non coniunctum
potius qᷓ; ad grauatum perueniat:vt.l.ſi duobus.G.fl. ff.
de le.j.glo.bñ ſoluit:ſʒ male ſignat vꝛium:qꝛ nõ dʒ ſigna⸗
re ꝙ ibi deuoluatur ad non coniunctum:qꝛ immo ibi ẽ cõ
iunctus:ſed debes ſignare ſic ↄꝛiũ ꝙ etiam ad coniunctũ
non deuoluatur / vt. d. l. ſi duobꝰ. So. aut legatũ oĩno de⸗
ficit/⁊ tunc deuoluitur ad coniunctumvt hic:aut non de⸗
ficit omnino:quia licet non ſit qui debet habere in rerum
natura eſſe:tamen ſperatur:⁊ tunc non deuoluitur ad cõ⸗
iunctum vt in contrario.¶ Modo nota hic ꝙ non facit ꝑ⸗
tem qui nõ admittitur ad ꝑtem. ¶ Cõtra hoc opponit gl.
de.l.plane.S.ſi coniunctim.ff.de.l.j.⁊.l.huiuſmodiS.ſi ti
tio.⁊ de.l.ij.ſi titio et ei qui capere.gloſa dicit ꝙ contra⸗
ria ſunt ſpecialia ⁊ numerat caſus ⁊ nullam rationem
aſſignat.⁊ ideo pꝛo ſolutione hoꝛum oĩm ꝛioꝛum viſtin
gue vt dixi qñ diſputaui in materia iſta vcʒ ꝙ aliqñ conti
git ꝙ legatum deficit rõne rei legate vt ſi ſeruus meus le
gatur mihi ⁊ illi/c tũc facio illi partem qꝛ legatum ab ini
tio eſt nullum pꝛo ꝑte / vt.l. huiuſmodi.S. ſi titio.de le.j.
Aliqñ deſicit rõne ꝑſone:⁊ tunc aut ꝓſona omnino nõ ſub
ducitur a legato qð eſt in caſibus. Pꝛimo qꝛ ſubducitur
vt nunc/ſ ſpatur in futurum ⁊ tunc facit ꝑtẽ interim / vt. l
ſi dnobus · S.· fl. de le. j. Secundo qñ perſona ſubducitur s
legato / ſʒ alius ei ſubꝛogatur/⁊ tunc facit ꝑtẽ vt.l.ſi ticio
⁊ ei qui capere.ff.ð le.ij. Itẽ ſi perſona ſubducitur a lega
to ⁊ non pꝛoꝛſus vt qꝛ ſaltim ex qtate debetur legatum ⁊
tunc facit ꝑtem qui nõ admittitur ad ꝑtem:vt.l.plane·S.
ſi ↄiunctim.ff.de le.j.⁊.l.penu .Sillo quoq;.ff.de neceſ.ſer
ui.aut ꝑſona ꝓꝛſꝰſubducit᷑ a legato /vt qꝛ moꝛtuꝰ ẽ:⁊ tũc
nõ facit ꝑtẽ qͥ nõ admittit᷑ ad ꝑtẽ: vt hic cũ ſi.qꝛ videt᷑ po
tiꝰpſona ex vno legato qᷓ; legatũ deficere ar.l.vꝛãnius.ff.
de fideiuſ.¶ AItẽ op.ꝙ cũ onere accreſcat vt·e· G.his ita.
So.vt glo.ſ Atẽ op.de.l.ciuitatibusS.lucius. ff.de le. j.
So.vt glo./ Modo quero quid impoꝛtent hec verba ni⸗
ſi pꝛo rato ⁊c.que ſunt in tex.⁊ dic vt gloſ. Item op.hic

dicit quaſi ãtiq̃ beniuolentie conſentaneum ⁊c̃.q̃ſi nõ coꝛꝛ

rigat iuravetera/ſed hoc eſt falſum qꝛ olim fiſco quereba
tur/hodie non/ſʒ dic ꝙ ſicut olim accreſcebãt ſine onere.
ita ⁊ hodie ⁊ in hoc non coꝛrigũtur iura vetera/⁊ hoc vo
luit dicere tex.ſed olim fiſco querebantur hodie non:⁊ in

hoc coꝛriguntur iura vetera.

FJ O. XXX X *£
Pꝛo ſecũdo.i Olim quaſi caduca deuoluebant᷑ ad fi
ſcum coniunctũ vel grauatũ cum onere ſuo.h.d.
¶ Op.ꝙ non remaneat penes grauatũ: vt.l.filio.S. mr̃i.
ff.de adimẽ.le. So.vt glo.⁊ ſecunda ſo.eſtvera.¶ Itẽ op.
V nec penes ſubſtitutũ poſſit remanere. vt.il.ꝙ ſi filius.ff.
de captiuis.Sol.ibi non tenuit ſubſtitutio pupillaris:qꝛ
pupillus poſt moꝛtem teſtatoꝛis patris reperitur in alte
rius ptate /hic tenuit ſubſtitutio.ſ¶ Itẽ op.ꝙ in hoc non
coꝛrigatur iura vetera:nã olim cum onere trãſibãt. vt.l.
ſi titio ⁊ meuio.S. iuł ff. de leg.ij.So.olim fiſco deuolue⸗
bant᷑ hodie non:⁊ in hoc coꝛtigũtur ſed hodie ⁊ olim cũ
grauamine accreſcunt vt in ↄꝛio:⁊ in hoc non coꝛigäf.
Itẽ op.ꝙ cũ onere impoſito iſtitutio non deuoluat᷑ ad Inſtituto
ſubſtitutum.vt.l.ſub cond iione.ff. de hered.inſti. So.dt an deuol⸗
glo.qꝛ ibi loquitur in onere cõdit᷑ionis hic dationis vel uatur ad
factiõis.i¶ Itẽ op.de.lʒ.celſus·S. penul.⁊ fi.ff.de leij. So. ſubſtitutũ
ibi loquit᷑ in pꝛo nõ ſcripto ꝙ olim ⁊ hodie accreſcit ſine cũ onere ĩ
onere ⁊ hoc eſt verũ quicquid dicant alij.¶ Itẽ opp.ꝙ ſi poſito.

ne onere deferatur:vt.l.j.Sifi.ff. de le.iij. So.ibiloquitur

in veniẽtibus ab inteſtato:⁊ non ſunt in pᷣmo gradu/ſed
in ſequẽti:⁊ ideo pꝛetervolũtatem defuncti capiũt ⁊ ideo

nõ agnoſcunt onus ⁊ hec eſt veritas quicquid glo.dicat.
Itẽ op.ꝙ penes grauatũ ſine onere remaneat. vt.l.co⸗
dicillis.ᷣin pꝛin.ff. de legij. Sol.alijs reiectis dic ꝙ ibi fl⸗
deicõmiſſum ab initio non tenuit:⁊ dic plenevt ibi. Coll i
ge ergo ꝙ deuoluit᷑ ad ſubſtitutũ ſi tenuit ſubſtitutio ałs
non:vt.d.l.ꝙ ſi filius. Itẽ ſi non eſt ſubſtitutus deuolui
tur ad coniunctũ ⁊ cũ onere niſi quis pᷣter voluntatẽ de⸗
functi capiat:vt.d.l.j.S.fl.de leg.iij.ſi non eſt cõiunctus
re remanet penes grauatũ cũ onere niſi eſſet ꝓ nõ ſcriptũ
vel niſi vt miniſter eẽt electus. Sʒ quid ſi alicui relinqt
relictũ ⁊ onus quod adimpleri non poteſt. Rñdeo vt gl.
¶ In nouiſſimo.Hic loquitur in ꝓpꝛio caduco qð eſt
qñ poſt moꝛtem teſtatoꝛis ⁊ ãte adità hr̃ditatem deficit.
Quero in quo conueniunt iura vetera cum nouo:? Rñ⸗
deo qꝛ hereditas non adita non tranſmittitur nec olim
nec hodie niſi in fllijs maxime per ti.de his qui añ aper.
ta. In extraneis tranſmittitur ius deliberãdi per.l.cum
antiquioꝛibus.S.de iure deli. Quero que ſit differentia
inter ius antiquũ ⁊ nouũ: Rñdeo qꝛ olim hereditas non
poterat adiri ante apertas tabu.hodie ⁊ olim a die moꝛ⸗
tis capi nõ poterat / hodie ſic. Quero que eſt differẽtia
inter legatum ⁊ hereditatem: Reſpondeo quia vtrumq;
a moꝛte poteſt peti/ſed differunt:quia hereditas non adi
ta non tranſmittitur / legatum ſic.
¶Cibertatibus.¶ Hic.S.excipit a pꝛincipioS. Et atts
de/qꝛ duplex eſt ceſſio. vna quantum ad tranſmiſſionem: Ceſſio eſt
⁊ tũc legatum cederet a moꝛte.Alia eſt ceſſio quãtum ad duplex.
ius obligationis ⁊ petitionis vere:⁊ tunc dicitur cedere
tempoꝛe adite hereditatis:quia tunc demum heres obli
gatur vt.l.apud iuł.S.fi.ff.ex quib.cau.in po.ea.Sed adi
tio trahitur retro iuris fictione ⁊ per conſequens acqui⸗
ſitio dñij ⁊ obligationis:de qua ergo ceſſiõe loquitur hic
non de ceſſione quantum ad tranſmiſſionem: qꝛ libertas
non tranſmittitur ad aliquẽ.opoꝛtet ergo ꝙ loquatur de
ceſſione quantum advim petitionis ⁊ obligationis ⁊ illa
vt dixi cedit vere ab adita hereditate ⁊ libertate ſicut ⁊ ĩ
alujs.eſt ergo ſolum differentia inter libertatem ⁊ alia le⸗
gata:quia ceſſio quantum ad traſmiſſionem in ea locum
habere non poteſt.¶ Sed que eſt ratio ꝙ legatum relictũ
ſeruo non cedat ab adita hereditate ⁊ dic vt glo.¶ Sʒ qᷣd
ſi eſt legatum ſeruo ſine libertate ⁊ alij eſt legatus ſeruus

quando cedit.⁊ dic vt glo.quia ab adita.⁊ rationem aſſi⸗

gna vt glo.in vſufructu dic ꝙ non poteſt habere ceſſione
vt tranſmittatur ad heredem:quia nunq; tranſmittitur/
ſed ceſſio quantũ ad obligationem ⁊ petitionem:ab adi⸗
ta cedit:quia in vſufructu requiritur fſactum heredis ⁊ le
gatarij cauentis.¶ Sed quid in ſcruitute reali quãdo ce
dit.glo.non figit pedes.Sed dic ꝙ aut queris deceſſione
quantum ad tranſmiſſionem.⁊ dic ꝙ cedit a moꝛte ſicut
cetera legata.regulariter ſi queris quo ad vim obligatio
nis ⁊ petitionis dic ꝙ cedit ab adita hereditate ſicutvſu-
fructus.vt.l.ſi partem.ff. quemadmodum ſeruitu.admit. LCegata
¶ Sinautem aliquid. ¶Legata pura vel in diem cer⸗- pura vel ĩ
tam cedunt a moꝛte teſtatoꝛis: ct ideo tranſmittuntur diẽ certã
ad heredes:ſed legatum ſub conditione vel in diem cer⸗ cedunt a
tam pendente conditione non cedit: et ideo ſi ante euen moꝛte tez⸗
tum conditionis legatarius decedat non manſinittitur ſtatoꝛig.
B lij.

Byuj5ÿutrigarij Becũda pars ſuper Bexto libꝛo Codicis

ad heredem: ſed deuoluitur ad ſubſtitutum coniunctum
vel grauatum cum onere ſuo.h.d. Sppo.ꝙ legatũ con⸗
ditionale vcl in diem certam relictum cedat añ conditio
tionis euẽtũ:vt.l.iij.ff de le.j.So.ibi eſt cõditio tacita q
nõ facit conditionale legatũ quãtũ ad tranſmiſſionem:ſʒ
quãtũ ad obligationem ſic cum tacite inerat ¶ Itẽ op.de
l.conditiones.ff.de condi.⁊ de So.vt pꝛecedeñns cõtrari
um.¶ Item op.ad idẽ de.l.heres meus.ff.de condi.⁊ de.
cũ ſi. So. vt gloſ. Iſta ergo regula fallit in conditione q̃
tacite inerat. ¶ Item quando conditio eſt omnino ex
titura:qꝛ tunc quantum ad tranſmiſſionem cedit nõ quã
tum ad obligationem. ¶ Jem quero an ciuiliter moꝛiens
tranſmittat:⁊ dicvt glo.que videtur male dicere reſtrĩgẽ
do ad ſeruum tantum cum nec depoꝛtatus poſſit capere:
vt. l.j.S.de hr̃di.inſti.Sed dicas cõſiderari tempus moꝛ
tis teſtator potius qᷓ; ceſſionis:vt ſic ilud qd magis ꝓ⸗
deſt tempus inſpiciatur:vt.l.nõ intelligitur.S. ſi quis pa
lam. ff. de iure fiſci.¶ Iteʒ op. ꝙ pendeñ.conditiõe cedat
legatũ ⁊ tranſmittat᷑vt.l.qͥ pri.ff. de acqui.heredi.So.du
plex eſt ius vnũ ẽ ius accreſcẽdi ⁊ illo iure põt venire ſub
ſtitutus pupilli vt in contrario:aut vult venire ex ſubſti⸗
tutione/⁊ tunc nõ poteſt venire ⁊ refert an veniat ex ſub⸗
ſtitutione:qꝛ tunc etiã pupilli bona hʒ an iure accreſcẽdi
qꝛ tunc ſola bona pr̃is pupilli veniunt.
¶ Sʒ vt manifeſtet᷑¶ Hiuide ĩ duasꝑtes: qꝛ ĩ pᷣma loqᷣt᷑
qũ apð grauatũ remãet legatũ:⁊ q̃rit an cũ onere an ſine
et inquantũ accreſcat vſq; ad · S·his ita diffinitis. In ſe⸗
cunda loquitur qũ ad cõiunctum deuoluitur ⁊ de iũre cõ
iunctionis tractat vſq; ad·S.his ita. W
¶ Ille aũt.i¶ Ex iſto · S. colligitur ſolutio bꝛocardiq̃ q̃ri
tur an quis poſſit onus ſibi impoſitum adimplere per ali
um:qꝛ aut onus eſt in dando:⁊ poteſt per aliuʒ adimple⸗
ri:vt.l.aretuſa.ff.de ſta.⁊ ho.aut in faciendo ⁊ tunc aut
nõ eſt electum miſteriũ perſone:⁊ idẽvt hic ĩ in vᷣſi:ſinau
tem in faciendo.aut eſt electum miſterium perſone:⁊ tũc
non poteſt ꝑ aliũ adimpleri:vt hic in vᷣ.ſi vᷣo talis.Que⸗
dam glo.eſt hic que ſignat contraria quã ifra reſeruo.
¶ His ita.i¶ ic tractat de iure cõiunctionis qñ eis ac⸗
creſcat ⁊ inquãtum ⁊ qñ cum onere:⁊ qñ ſine:⁊ attẽde qꝛ
in toto hoc·S. vocat diſiũctum eum q eſt realiter tm̃ con
iunctus:⁊ attende qꝛ hec ẽ coniunctio realis tm̃:cũ dico

Cõiũctio titio lego fundum ſeyo lego eundem fundum:⁊ hi vocan

tur hic diſiũcti. Item eſt coniunctio verbalis vt cum di⸗
co titio ⁊ ſeyo fundum pꝛo equis ꝑtibus lego.Itẽ eſt cõ⸗
iunctio realis ⁊ ᷣbalis vt cum dico titio ⁊ ſeyõ lego fun⸗
dum/⁊ de his duabus coniunctionibus hic loqᷣtur.¶ Op.
hic dicit accreſcere qũocũq; ſit euacuatum ⁊ cum onere:
ſed in pᷣcedenti.S. dixit non cuʒ onere / quid ergo⸗ So. vt
glo.qꝛ pꝛo non ſcripta accreſcunt ſine onere niſi ⁊ vno ca
ſu:⁊ hoc in legatis.Sʒ in hr̃ditate pꝛo non ſcripta an ac
creſcat cum onere ẽ opi.quidam dicunt ꝙ aut eſt onuscõ
ditionis ⁊ non expectatur/aut eſt onus dationis ⁊c̃.ego
dicerem idẽ in legato qð in hr̃ditate ⁊ econtra:⁊ de hoc
not.plene in.l.que conditio.ff.de condi.⁊ de. Item op.
hic dicit accreſcere cum onere immo vidctur ꝙ qui non
admittitur ad partem faciat ꝑtem / vt nota. S. e. S. in pꝛĩo.
So.vt plene dixi.S.e·S.j. Sed quomodo poteſt tranſmit
tere ad coniũctum cum nõdum adiuerit. Rñdeo triplex
eſt ius. VUnum eſt ius inſtitutionis:⁊ ex hoc iure nõ traſ
mittif nõ adita. Itẽ in iure ſubſtitutionis: qꝛ ſubſtitutio
eſt ↄditionalis iñſtitutio/⁊ hoc ideo qñ iure ĩſtitutiõis vł
ſubſtitutionis defertur accreſcit ꝑſone/⁊ ideo deficiente
ꝑſona deficit accreſſio.Aliud eſt ius accreſcendi: ⁊ hoc
iure deuoluitur ad coniunctum ⁊ inuitum:qꝛ tunc nõ ac⸗
creſcit ꝑſone ſʒ rei.⁊ hoc ideo ne reperiatur teſtatoꝛ pꝛo
parte teſtatus ⁊ pꝛo parte inteſtatus.¶ Item op.ꝙ ĩuito
non accreſcat:vt.l.cum hr̃ditate.ff.de acqui.heredi.So.
vt plene dixiin.l.quidam elogio.S.de iure deli.

¶ Ad · S. ne autem.op.ꝙ non accreſcãt cum onere legata

talia / vt.l.quidã referunt ⁊.l.qui graui.de iure codi. So.
vt glo.⁊ dic ꝙ quidam capiunt hr̃ditatem ex volũtate de
functi expꝛeſſa:vt ſubſtitutus:⁊ iſti agnoſcunt onera vt h
Quidam capiunt ex yolũtate tacita que colligitur ex ex⸗
pꝛeſſa vt eſt in coniuncto qui ideo videtur capere ex taci
ta voluntate defuncti:qꝛ expꝛeſſe cõtulit ei ꝑtẽ /⁊ iſte etiã
agnoſcit onera vt hic.quidã capiunt ex tacita voluntate
defuncti que colligitur ex tacita vt venientes ab inteſta⸗
to qui ſunt in pꝛimo gradu:⁊ hi etiam agnoſcunt onera:

vt dicta.l.quidã referunt.quidam pꝛeter volũtatẽ defun

cti capiunt vt ſunt illi qui ſunt in ſcdᷣo gradu vel in pᷣmo:

ſed teſtatoꝛ de eis non ſenſit ⁊ hij non pᷣſtant legata.vt.d.

l.qui graui Quid ã contra voluntatem defuncti vt exhe

redatus ⁊ pᷣteritus ⁊ hij olim non pᷣſtabant legata hodie
ſic per aut᷑.ex cã.quod dicvt ibi dixi.¶ Itẽ op.ꝙ ſine one
re accreſcat.vt.xe·S. ſinautẽ ad deficiẽtis.So.vt gl.⁊ pꝛi
ma ſolu.eſt vera.
¶ AVAbi autẽ. Quare legati poꝛtionon accreſcit inuitis Legati

ſicut poꝛtio hr̃ditatis. Rñdeo:qꝛ in hr̃ditate eſt rõ ne te= poꝛtio qre

ſtatoꝛ decedat pꝛo parte teſtatus ⁊ pꝛo parte inteſtatus non accre

qjue ratio ceſſat in iegato. Pꝛeterea poꝛtio hr̃ditatis ſem ſcit ĩuitis

per accreſcit cum onere:⁊ ideo eis ĩuitis accreſcit / ſʒ poꝛ ſicut poꝛ⸗
tio legati ſemper cum lucro accreſcit:⁊ ideo cũ meprzuo Ronpe
rem legatarij contineat põt repudiare ſi velit ⁊ ideo ei in tis.
uito non accreſcit:⁊ attẽde ꝙ hic erant omnes coniuncti
⁊ quidam volunt ⁊ quidam non.
¶ Sinaũt diſiuncti.ic erant oẽs diſiuncti ⁊ omnes
veniunt ad legatum ⁊ ſimul. .
¶ Sin vero. Hicveniũt oẽs ad legatum ſed non ſimul
ſed ex oꝛdine.
¶ Sinvero nemo. Hic venitvnꝰ ⁊ nõ alij.¶ Quare iſte
non agnouit legatũ cũ ei accreſcat lucrũ. Rñndeo hʒ a ſe
ipſo per ius non decreſcẽdi:qꝛ ſolus debebat hr̃e ſolidũ
lʒ alij per concurſum potuiſſent ſibi facere partes.
¶ Sinaũt.i Nota hũc tex.qꝛ quotidie dicimus teſtatoꝛ
non dixit tale qͥd ⁊ facile erat ei dicere:ergo velle non vr.
¶ Op· ꝙ vtilitas publica pꝛeferat᷑ pꝛiuate.vt.l.ij.Sv.de iu
ra.calum.So.aut cõtendit cõis vtilitas.i.que reſpicit cõ
munes in cõi cauſa publica.i.q pꝛincipałr reſpicit fiſcum
⁊ pꝛefertur cõis.idẽ ſi cum pꝛiuata cõtẽdat vt hic ⁊ ĩ aut᷑
de nõ ali · S· qꝛ vero.⁊ in ↄꝛio:ſed ſi publica cõtẽdit cũ pꝛi

uata pᷣfertur publica.vt.l.j.de iure ſiſci.

De his qui ante apertas tabu⸗
„ —
las hereditatem tranſmittüt.
Hereditas etiã non
AE Er hanc. ita delara fllio vel
NVnepoti tranſmittitur ad ſuos etiã tab.
non apertis:idem in legato ⁊ fideicõ⸗
Amiſſo nõ appꝛehẽſo vel agnito.h.d.
Diuige in tres partes: qꝛ in pᷣma po
WEnitur ius ſingulare. In ſcðᷣa ius cõc.
S 2, AK. In tertia rõ cõis ad vtrũq; dictũ.Se
ſida pars incipit ibi qꝛ ſcilicʒ. Tertia ibi ſiquidem.
¶ Sp.·ꝙ hr̃ditas non trãſinittat᷑ per filiũ vt.l.iij.S.de iu
re deli. So.vt glo.⁊ hoc eſt veꝝ ꝙ illa coꝛrigit᷑.¶ Itẽ op.
hic dicitur ꝙ trãſmittit᷑ hr̃ditas etiã ſi nõ ſũt ſubſtituti
ſi dicat ꝙ ſi eẽnt ſubſtituti ꝙ trãſmitterẽt vigoꝛe huiꝰ le⸗
gis qð ẽ fłʒ:qꝛ ĩmovigoꝛe ſubſtitutiõis trãſmitteret So.
idẽ eẽt ſi eẽnt ſubſtituti.ſ.vt trãſmitterẽt nõ ĩ mõ trãſmit
tendi iure.¶ Itẽ op ꝙ etiã ad extraneos trãſmitta?᷑vt.S.
de cadu.tol:S.·ĩ nouiſſimo.So.vt gl.⁊ ĩtellige ꝙ · S.ĩ nouiſ
ſimo loqͥt ĩ legato ꝙ ꝑ hãc legẽ ad ſuos traſmitteret ꝑ il
lũ·S. etiã ad erneos.At hic loqt᷑ ĩ hditate ĩ q̃ nulla muta
tio ẽ fctã.¶ Mõ q̃ro an nepos trãſmittit ad aliũ Gl.vr̃ ar .
guere ꝙ ñ:qꝛ duo reqrũt᷑ ad hᷣ vt fiat trãſmiſſio vt diẽ gl. Trſmniſ⸗
ĩmo ⁊ tertiũ.ſꝙ ille ad quẽ trãſmittit᷑ ſit deliber gl.tʒ cõ ſio ad hoc
trariũ ꝑ.l.apð.j.de ſuis ⁊ legi.vt nõ.i.l.ij.j/ad oꝛfi.⁊ licʒ vt flat
trãſmittãt nõ tñ traſmittũt ex diſpoſitiõe huiꝰlegis/ſͥ ex duo requi
idẽtitate rõnis.i.¶ Mõ q̃ro qͥd ſi teſtatoꝛ filiũ exhrdauit ⁊ runtur.
er᷑neũ ĩſtituit ⁊ ei ignoꝛãti ẽ delata pr̃na hr̃ditas cui defe
ret᷑ hec hr̃ditas?⁊ vr ꝙ nõ filio qꝛ reputatꝰ idignꝰ a lege
vt ĩ aut᷑.de hr̃di.⁊ fal·S.exhr̃datio ⁊.S.ð fideicò.aut᷑.hoc
ampliꝰ.¶ Pꝛeterea iſte tex.diẽ̃ ꝙ nõ ẽ ↄueniẽs filiũ pᷣua⸗
ri hr̃ditate cõi.ſʒ hic pᷣuat᷑ ppter delictũ ſuũ nõ ꝓpt caſũ.
In vꝛiũ vr̃ ꝙ hr̃dibꝰtrãſmittat᷑:vt.l.ex militari· S· fl. .l.
ſe. ff. de mil. teſta. ⁊ illð puto veꝝ.Sʒ nõ ꝑ hãc legẽ. Itẽ
q̃ᷓro qͥd ſi ẽ hr̃ditas delata ab ĩteſtato: Rñdeo vt glo.

Itẽ q̃ro an ipo iure trãſmittat:⁊ dicvt gl.i Itẽ q̃ro de

q̃ pſcriptiõe bicloqt: Rñdeo vt glo.¶ Itẽ qro q ſi fllij-
duo erãt ĩſtituti ⁊ ad ĩuicẽ rogati ſunt hrditatẽ reſtituere
ſi deceſſerint ſine liberis ⁊c.dic vt glo.

Quãdo dies legati vel fideico⸗
milli cedit. Rubꝛica.

-

Soptgee
fen verſo
cunſaun

er dicto
cipiribi
tatur
de. So
Ltuncè
yt faci
obligst
nonobl.
lſtappo⸗
Nrdt
gationis

dedſinnen
legnnſint

Alnl iite,
nsdcherif
bifae Uene
gotſlenenut
ereggonchn:
Atpeintenliin

4

Nelitusigntit
ncielzrſint
tachticngttit
ſiptbligctittt
teni.

pettdste
Lanlenti
begcisdeknin
ittiturad ſoeti
en inlegrorte
heſo velagirn
partes: iſf⸗
gre. Inſcht⸗
50 ytrigde
niaibiſignie
er fliüytl ii⸗
laconigtk.
ſſinoſinſbe
ittere digott
möistrüſnim.
piteretnöſnitt
faneostiſtmi
riteltgeoſ
ſpos niſtunn
hfadteteidl
ſmitrtad
futtrüfriſ
ittikſidelin,

=
ðð

= —

4

=
☛.

„ℳ4*

S
—

7

==

=

—

S=S=S

7

ſ
V
S

=— —

.
7

=—
=S= ͤD
E
=-=
=

4
.
ie Hypothe
cäan poſ⸗
ſit remitte
re teſtatoꝛ

Icompetenti. ageiaa⸗
èO==S”SðZBM *nua in pꝛi⸗
Mcipio ani cuiuſlibet ſunt ſoluenda.h.d.
¶ Op. de. l. qui hoc anno.ff. de verbo.
ob. So. dicunt quidam ꝙ aliud in cõ⸗
tractibus vt in contrario/aliud in vl⸗
tima voluntate vt hic:ſed hoc videtur
Arepꝛobari per.l.ſi in annos.ff.de annu.

legatis/1 ceo ſo vt glo. Itẽ opp.ꝙ etiã vbi ſunt hic vᷣ⸗

ba mẽſtrua vel annua non debentur in pꝛincipio anni:vt
l.lecta.ff.ſi certũ pe.So.ibi ſpeciale odio vſurarũ Ał dic
ꝙ ibi pꝛeceſſit ſtipulatio ſuper ſoꝛte que infoꝛmauit ſtipu
Eᷓarlone vſuraru Kauentem:he non⸗ .
SS o.ĩnuit ꝙ ad alium legatariũ
S Gꝛum deuoluat᷑ qͥ iã moꝛtuꝰ ẽ/qðdvide
EEA ur abſurdum: z ideo opʒ intelligi de hr̃de.
IYpontionilla. Aut dies appoſit
So nn P venit.⁊ tunc nõ cu⸗
ro an ꝑ modũ ↄditionis vł aliter ſit appoſita.
R& Sed quaãdo non venit / tunc diſtinguitur qua⸗
liter ⁊ cuius fauoꝛe fuerit appoſita.
m vro Abi conditio cõſũmauit
6 7 vY 2. effectum ſuũ nõ expectat᷑
AWwvodeſinat durare. h. d.
6Op. de. l. quibus diebus . §. ij. ff. de odi. æ de.
So.vt glo.¶ Item op.de.il.ſi pꝛo patre ·S· verſum.ff.de iĩ
rem verſo.glo.non ſoluit:ſed dic ꝙ hic conſummauit effe
ctum ſuum ibi non.

Pe X h ig Verba appoſita gr̃a differende ſo⸗
4 X„Æ UD19 ſutiõis non differunt obligationeʒ
4 poc dicit. ¶ Piuide in tres vlł in q̃ttuoꝛ ꝑtes:qꝛ
; Ain pꝛima ponit dictum. In ſecunda illationem
ex dicto. In tertia declarationem dicti. Secunda ꝑs in⸗
cipit ibi ⁊ ideo.Tertia ibi non ceptum.
¶ Op.·ꝙ iſtud legatũ cenſeatur cõditionale nec trãſmit
tatur ad hr̃des:vt.l.quibus diebus ·S. titio.ff.de condi.⁊
de. So.aut iſta verba ſunt appoſita vt faciãt conditionẽ
⁊ tunc eſt conditionale vt.l.ſi ſit.ff.de le.j. aut apponũtur
vt faciãt diẽ ⁊ tũc aut apponũtur fauoꝛe hr̃dis ⁊ differũt
obligationẽ:aut fauoꝛe legatarij /⁊ tunc differt ſolutionẽ
non obligationẽ. In dubio inherebo verbis:qꝛ aut dies
eſt appoſita cum verbo obligatoꝛio ⁊ differt obligationẽ
vt.d· S.quidã:aut eſt appoſita cum verbo executiuo obli

gationis:⁊ tunc differt ſolutionẽ tãtum vt eſt hic.

g es Dicta in
QR J fideicommiſſum. ict in
teſtõ habent locum in relictis ab inteſtato.
E E & Sppo. ꝙ dominium ignoꝛãti non queratur
vt.l.ſi quis ita.de cõdi.inſti.So.ibiloquit᷑ de acquiſitio⸗
ne irreuocabili hic de reuocabili. J

t in poſlellione legatoꝝvel
fid eicõ miliox ler. cã mittat᷑.

Kubꝛica.

P ſis Aliquando teſtatoꝛ vult re⸗
mittere cautionem hr̃di de⸗
Alegato pꝛeſtando adueniente dievł cõ
Qditione ⁊ poteſt vt hic ĩ tex.Aliqñ vult
e hypothecã quã hʒ in bonis debitoꝛis
eANdi mittere/x poteſt vt ĩ gloſ.aliqñ vult
Reremittere cautionem de vtẽdo fruẽdo
4◻ Larbirrio boni viri ⁊ non põt:vt.·..e.l.pe
nul.ꝙ hic iunge. Quero an hypothecã poſſit remittere
teſtatoꝛ:hic videtur ꝙ ſic in ↄꝛium videtur ꝑ.l.nemo põt
ff. de le.j. ſed dic ꝙ quedam diſpoſitiones reſpiciunt fa⸗
uoꝛe teſtatoꝛum ⁊ has põt remittere vt hic ⁊ in queſtio⸗
ne noſtra:q̃dam fauoꝛe hr̃dis que ſublate parerent mate
riam delinquendi et has non poteſt remittere:vt.l.nemo
ooteſt. de le. j.

2 Oſfqᷓ;.· Nñs pignus pꝛetoꝛium pꝛefert po
=S . ſterioꝛibꝰ in tꝑe diuerſũ ti.pᷣceden⸗

2:

us & tibus. hoc dicit tex. cũ gl.

W☛W Bm archimedoꝛzam. o.
tio nõ pꝛeſtetur vt.l.iubemus.S.ad trebel.So.
. V Yt gloſ. ¶ Item op.de.l.ij · S· j. ff. de vulg. 7 pup.

poſitura ſi

,

Nt ĩpoſ. De ſuis et le. ld ter. Fo.X XXVI

So. vt glo. Pꝛeterea hic tractatur de fideicõmiſ per qsð
no ſucceduur viuenti:ſed defuncto.

n
—(NBeluis t legiti
mig heredibus.
RKubzica.
Jlium. In glo. que incipit pꝛo

SS curatoꝛem. dic ꝙ hic et
ioipꝛincipium vitioſum non attenditur: ſed pꝛincipium
non vitioſum attenditur hic ⁊ ibi.
REE R ſucceſi ſI i one Hiuide materiã ĩ q̃t
1—2 eetuoꝛ ptes: qꝛ aut lo⸗
Nauitur de ſucceſſiõe deſcẽdẽtiũ / aut aſcẽdẽtiũ
aut loqmur de ſucceſſiõe trã ſuerſaliũ tm̃è/aut lo
mur de ſucceſſõe mixta trã ſuerſaliũ ⁊ aſcẽdẽtiũ:pꝛĩo ca
ſu deſcẽdẽtes directe excludũt trãſuerſales ⁊ aſcẽdẽtes:
ſz ip(ſi ſuccedũt ſi ſut ĩ pꝛio gdu ĩ capitaviriłr ſequẽtes in
ſtirpes nõ diſtĩguẽdo ſexꝰ:⁊ hoc mẽbꝛũ expedit hec aut᷑

74

Kes

in ſucceſſione ⁊ in adoptiuis dic vt glo.⁊ in cognatis re⸗

dactis ad agnatos:dic vt glo. Sʒ an dominus ſuccedat᷑

cognatis ſerui ſui:⁊ dic ꝙ non.

¶Ad ſenatuſconlſul
tum tertulianum
Uubꝛica.
.N ſucceſlione. In gr au

S

ibi ſʒ ſecꝰĩ auo qui nõ pꝛefert᷑ matri:ſed ſecũ admittit᷑

, Ex tex.extrinſecus.i.aliũde qᷓ; a
fe lude c; apa
5 Ater. tre. Op. ꝙ ſiue contraxit nuptias
ſiue non ſiue prna ſint bona ſiue aliunde queſi

E= a ta remaneãt penes matrè pleno iure: vt ĩ aut᷑.
de ſecundis nup.So.illud iure nouo.¶¶ Itẽ op. idẽ ſit
iure nouo ꝙ hic:vt in aut᷑.de nup.S.hic nobis. So. vt gl.
¶ Item op. de .· S. conſequens de here.ab inteſt. So. vt gl.
Quero de vno vt gl. ⁊ dic vt ipſa quã intellige ĩ fidcicõ
miſſo relicto ab inteſtato:ałs male diceret.

¶ In glo. que incipit moꝛtuo.ibiad diſtĩctionem huiꝰ.j.

ſ. vr diſtinguatur inter bona paterna ⁊ alia non vt diſtin⸗
gatur nubat filio vel poſt.

Munem. Hec lex loquitur ĩ tutela legi

Wele tima. Sed quid in teſtamẽta⸗
Nria/⁊ dic vt gl.⁊ opinio io.eſt vᷣa iure iſto.

.„

¶ In gl. que incipit vt ⁊ .ibi dum non põt tu

trix ⁊ ideo hec.l.ſolum diſpoſuit qñ ab ĩteſtato idem diſ

„

tunc ex teſtamẽto dari potuiſſet: ⁊ ideo hodie
locum hʒ etiã ex teſtamento.

— 7J quis Ex tex.vłlegitĩo i.ↄſãguĩco
E EEν1*Cognatiõis]. i. vterio ſoꝛoꝛes
hẽant .ſ.ſił vł ẽt. i. ſiue ſint fres ſoli fiue fra⸗
tres cum ſoꝛoꝛibus ⁊ ſic ſoꝛoꝛes conſequũtur

per fr̃es qð per ſe ſi ſole extarent conſequi non poſſent.

NS T cum ſo li 9 Hodie ſi ad ſucceſſio⸗
Wen O·‚ nem filij veniat mr cũ
fribus tm̃ defuncti vł ſoꝛoꝛibus tm̃ vel cũvtriſ
AA E&âS permixtim venit mi in virilem poꝛtionem.
oc dicit. Hec aut᷑.venit ad coꝛrectionem.l.codicis.
Nteſtamento. Haer ut non coꝛ⸗
WVE ait ⁊ loquitur in ſucceſſione ex teſtõ gloſ. dicit
W=E hec aut. videtur coꝛrigere.l. fl. S. de ioffi. te.
vt rumpatur hodie per querelã:ſed ego poſſem intellige⸗
re hoc in emãcipato qui teſtatur in alijs qᷓ; in caſtrenſibꝰ
vel quaſi:⁊ nil coꝛrigetur:⁊ hoc eſt tutius: vel poſſum di⸗
cere ꝙ loquitur in caſtrenſi:vł quaſi ⁊ etiam in ſuo/⁊ tũe
dicam ꝙ.l. illa cum lege.S.de epi.⁊ clericis loquatur ĩ ca
ſu ſpeciali.ſ.peculij clericoꝛum vt non impugnetur que⸗=
rela:ſed condic.ex.l.petatur quarta in alijs caſibus rum
patur per querelã ⁊ coꝛrigũtur iura vetera:ſʒ ꝑmũ tutiꝰ.

Hec aut᷑.venit ad coꝛrectio
Efuncto nẽ.l.codicis ⁊ repetit᷑ ĩ aut᷑.
/ ceſſante: dic ergo ꝙ aliqñ moꝛitur aliquis ⁊ ſo
mmARlos aſcendẽtes reliquit /tũc quotcumq; ſint ex
latere pr̃is veniunt advnam dimidiam ¹ ſie ex latere

AP

N

BGButrigarij Gcda pars ſuꝑ Gexto libꝛo Codicis. xle

matris veniũt ad aliam dimidiam ſalua gradus pꝛero-⸗ ¶ Op. de pꝛima ꝑte huius legis ad ſecunda. Sol.pꝛima hani
gatiua.Aliquãdo cum aſcendentibus concurrũt fratres loquitur in ſpurijs.ſcðᷣa in naturalibus. Item op.q; nõ the⸗
vel ſoꝛoꝛes /⁊ tũc cũ eis ſuccedũt in virilẽ poꝛtionẽ.h.d. ſit differẽtia ſint ſpurij an naturales /⁊ an mulier ſit illu⸗ Ghleal
Pꝛioꝛ ergo in gradu quãdo ſunt ſoli aſcendẽtes exclu⸗ ſtris vel non.vt in aut᷑.qui mo.na.effi.ſui.So.quidã ſunt ekfan
Fr᷑ ⁊ ſoꝛoꝛ dit remotioꝛes ⁊ per lineam pr̃nam ⁊ materna.q Modo legitimi⁊ naturales:⁊ de his non eſt q̃ſtio:qꝛ ſuccedunt. liui
ſi ſuꝑſunt quero quid ſi frater ⁊ ſoꝛoꝛ ſuꝑſunt an excludent auum Quidã ſunt ſpurij ⁊ hi aut ſũt ſuſcepti ex danato coitu⁊ 1
an exclu⸗ paternũ ⁊ maternũ: ⁊ videtur ꝙ ſic.ꝙ hic tex.dicit ꝙ vo⸗ nũq; ſuccedũt:vt ĩ ↄꝛio.ſi nõ ſũt ſuſcepti ex dãnato coitu riſnſͤ⸗
dẽt auum niunt cũ pꝛoximis:at aui non ſunt ꝓximi cum unt in ſe⸗ ⁊ tunc aut mater illuſtris erat/⁊ tunc aut hẽbat fllios le⸗ linie
pr̃num ⁊ cundo gradu:ergo cos excludũt. Pꝛeterea frater ſucc.⸗ gitimos ⁊ ſpurij non ſuccedunt als ſic. ſi mulier nõ erat gune
mfnum. dit cumpr̃e ⁊ matre: at pr æ mater excluderẽt auum.ergo illuſtris/v cũ legitimis eis ſuccedũt: vt hic a vꝛio ſenſu. unli
⁊ iſti:qꝛ ſi vinco vincen.⁊c.ſed certe tu dic contrariũ au⸗ ¶ Item oꝑ ad ſecundã partem ꝙ naturales nõ ſuccedat: ialu
dacter:licet glo.non figat pedes / nec ob.hic tex.qꝛ pꝛo⸗ vt aut᷑.licet.S.de naturali.i.So.aut loqueris in ſucceſſi⸗ Aſolon
ximus dicit᷑ quẽ nemo antecedit:vt.l.pꝛoximũ.ff.de vᷣo. one mr̃na/⁊ ſuccedunt etiã cum legitimis vt hic. Aut lo⸗ icban
ſigni.at hic nemo pᷣcedit auum/cum pater non ſuꝑſit nec¶queris in ſucceſſione pr̃na/ tunc aut ſunt legitimi filii/ lotfl
ob.illa rõ:qꝛ ſi vinco.⁊c̃.qꝛ fallit hic.⁊ eſt ratio: qꝛ auus ⁊ naturales non ſuccedunt/aut non ſunt legitimi ⁊ ſucee nnloqul
ſuccedit loco filij eiuſdẽq; patris defuncti:ſed pater non dunt in duabus vncijs vt in ↄꝛio. Collige ergo quod di⸗ cunfratt

vinceret᷑ a fratre/ nec auus.¶ Modo q̃ro quid ſi exſtãt
mater ⁊ auus paternꝰ an excludat mater auum pr̃num:
Dicũt quidã ꝙ ſic:qꝛ eſt in pꝛioꝛi gradu ·⁊ hic dicit ſalua
gradus pꝛogatiua.Tu dic contra.nam qꝛ ratio coꝛrela⸗
tiuoꝛum eſtvt vno poſito ponatur ⁊ reliquũ:vt.l.in albo.
.de decu.⁊.l.vꝛãnius ff. de fideiuſſo.ſed lita eſt ꝙ ſi flliꝰ
moꝛiatur / nepos ſuccedu loco eius / ⁊ efficitur in pꝛimo
gradu ad auum/ ſuccedit cum alijs filijs aui/nec ab eis
excludit᷑: ergo ecõtrario auus fit in pꝛimo gradu ad ne⸗
potem tanqᷓ; ad filium.ſi ergo efficitur ei in pꝛimo gradu
non dʒ excludi a mr̃e defuncti que eſt ſimiliter in pꝛimo
gradu.ar.inſti.de exhr̃datio.li:S·ij.⁊ hoc eſt equius qᷣͥc⸗
quid dicatur. ⁊ qð dicitur hic ſalua gradus pᷣꝛogatiua:
intellige ꝙ pꝛioꝛ in linea pr̃na excludat alios de eadem
linea non de materna/æ pꝛioꝛ de mr̃na excludit alios de
eadem linea non de pr̃na.

Prr Ad ſenatulconlul

xi in euidentialibus.¶ Modo q̃ro an veniat naturalis in
ſucceſſione ð teſtamẽtum: de hoc dic vt not.in.l.ſi ſuſce⸗
pta.in.S.j.ff.de inoffi.teſta. Jaco. HPhuk.

g/Item quid ſi conceptus eſt poſt moꝛtẽ auie⸗
*Dic vt glo.

P ſucceſſione. Zppo de

.πButrig.

Sed nũquid alijs conſan dui⸗ .
B 1d am. neis ſuccedent: Hic vt 1.

DBelegitimis here
dibus. Mubzica.

guinitatis ,co. Solu. vt gloſ. Jaco.

PBnſanguinitatis. Hiutie nn

gage in pꝛima ponit dictum in gñe. In ſecũdain⸗

der She

Wal krert ĩ ſpecie. In tertia arguit a ſimili. Secũda
tum oꝛki cianum. incipit ibi ꝓinde. Tertia ibi nã ⁊ ceſſante. Pre
☚ = reg. e Attẽde: qꝛ dictio eiuſq; ſola
A Kubꝛ it a. ,Z A E ſlante. pont duobꝰ modis. vt in D
S 9 7 inteſtate Si decedit mu⸗ Aglo. Et attende qꝛ oĩs linea deſcendẽs eſt pii lononſu
—0 ρ. lier relicta ſilia/ uilegiata etiam in trãſuerſalibus eſt dare de⸗ ſoen
lia ſuccedit ei ceterꝭ excluſis.hoc dicit 2 Jei ne ſe cedentes vt fr̃is filii ⁊ ceteri. Itẽ ⁊ aſcẽdẽtes vt patruꝰ wen
. p. de. l. apdᷣ ⁊ patruꝰ magnꝰ ⁊ deſcẽdẽtes.ifilijfr̃is vtriq; ↄiũcti pfe
In pꝛeo nuiner 0 hoſtes.S ti.ij. run?᷑ ffi defuncti ↄiũcti defuncto ex vno tm̃ parẽte: ⁊ eſt dn 3
3 Vel melius oppo.de. lj. 2, der his qui ante dρ⸗ rõ: qꝛ ſuccedunt in locum pr̃is ſui/qui eſt vtriq; coniuna lsn⸗
Ve aNtas ta. So. non tranſmittit᷑ ad ſuꝑioꝛes vt hic. ctus at ille excluderet fratrẽ coniunctũ defuncto ex vno flluste
ſe Aad inferioꝛes ſic vt ibi. Cõtra hoc ob.l.apud hoſtes. tãtum parente:ergo ⁊ filius eius:⁊ hoc facit ad id quod ſalneii
S. ti. ij. So. hic voluntate pris fuit repudiata. Dieinyxi in aut᷑.defuncto. Item excludunt filij fratris patruũ aunm
¶ Ooppo.ꝙ ius clibcaaitirlen anutar⸗ vt. l ca an⸗ ⁊ ſuperioꝛes:vt. ꝓxima aut᷑. . mn
tiquioꝛibus.S. de iure deli. So.aut hr̃ditas non eſt repu 4 Modo habes ꝙ filij fra nen⸗
diata/nec adita:ſed pendet ⁊ trãſinitti᷑ ad inferioꝛes: vt S kratx 68. tris ſueequnt dd ualt linep
dic. l. j. de bis qui ante ti a ta. Sec ſi S nõ . unt ad ſu⸗ ter dubitatur dicam. Jaco. But· u
perioꝛes trãſmittitur:vt dic.l.apud. Aut eſt adita ⁊ trai⸗ NDE Vbi nõ ſup ſunt ffes/ Vſch
mittitur. au eſt repudiata voluntate pr̃is/ ⁊ non tranſ⸗ I BB ſt fe atres fratrũ ziun freo⸗ 8 n V
mittitur vt hic. . in gradu admittit᷑ ⁊ ſuccedũt in capi “ matei⸗
nireiri . SS . in 2? ſucea pita non in n
l Atri Que fuit ratio huiꝰ legis: Et dic yvt Y. e ſtirpes ſublata differentia ſexus. hoc dicit. htrne
l· glo. Et attende qꝛ licet hec.l. antis ¶ NMota ergo ꝙ liberi ſi ſupſunt ſuccedunt om̃s ⁊ exclu⸗- cir

Aognatos trſferat ad ius agnatoꝝ/ non tñ fa⸗
Gucit eos agnatos / nec eoꝛum appellatione conti

dunt alios: vt in aut᷑.in ſucceſſione.ſi non ſunt liberi: ſed
ſuꝑioꝛes tãtum: tunc dimidia datur parẽtibus ex lineas

lali.

nebatur:⁊ ideo non cõpꝛcehenderẽtur ſi ſtatutũ de legiti⸗
mis loqueretur.h.d.
Prrn 7 qua Ad euidentiã eſt ſciẽdum ꝙ quã⸗
Filiox ät⸗ ⸗ tum ad materiã noſtrã quattuoꝛ
oꝛ ſuͤnt unt genera filioꝝ / quidã ſunt legitimi? natu⸗
na uan, Grales / 1 de his hic non loquitur: quidam ſunt
Sns. naturales tantum: ? tunc aut tractatur de ſucceſſione /

prna.alia dimidia dat᷑ parẽtibus ex linea mr̃na.Oubita Wfon ex
tur tñ an mater excludat auũ pr̃num ⁊ ego dixi.S.ꝙ nõ. cludat a⸗
ſed cũ aſcẽdentibus veniunt ⁊ fres:tunc ſi ſunt ex vtroq; uũ pfnũ.
parẽte coniũcti aliqui excludẽt eos qui ex altero tãétum
parẽte ſunt ↄiũcti:ſimilit᷑ ⁊ eoꝝ filij excludunt pᷣdictos/
⁊ ſuccedunt cum ꝓximis aſcẽdentibus.i.cum pr̃e ⁊ mr̃e
defuncti An autem excludãt auum dixi ꝙ nõ. ſed exclu⸗

N

qᷓtum ad mr̃em / ⁊ ei ſuccedu: vt l.ex parte.ff. vnde cog.
Aut q̃ris de ſucceſſione q;tum ad pr̃em /⁊ tunc dic ꝙ aut
pater hʒ alios legitios ⁊ naturales/⁊ nõ ſuccedit:als ſic
in duabus vncijs. Quidã ſunt ſpurij ſuſcepti ex dãnato
coitu:vt inceſtuoſi.⁊ hi nullo modo ſuccedunt.quidã ſũt
ſpurij nõ ſuſcepti ex dãnato coitu:vt vulgo ſuſcepti:⁊ in
his dic ꝙ pr̃i nõ poſſunt ſuccedere:qꝛ incertus eſt.q;tum
ad matrem dic aut eſt illuſtris/⁊ tunc aut hʒ alios legi
ti mos ⁊ ſpurij non ſuccedũt vt hic alłs ſic. Si mulier nõ
eſt illuſtris tũc ei poſſunt ſuccedere:vt hic a cõtrario ſen
ſu etiã cum legitimis. Diuide in duas ptes:qꝛ in pꝛima
loquitur in ſpurio ex nõ dãnato coitu concepto. In ſcdᷣa
loqᷣtur in naturali fllio. Scða pars incipit ibi ſinautem

dunt patruũ defuncti ⁊ ceteros ſuꝑioꝛes.ſi autẽ ſunt fnra
tres tm̃:qui ſunt coniũcti ex altero parẽte tm̃ ſuccedunt-

cum ſuperioꝛibus ipſi vel ipſoꝝ filij ⁊ excludũt patruos
defuncti vt in aut᷑ ceſſante.⁊ in aut᷑ poſt fr̃es ex vtroq;.
Si gutẽ ſunt ſoli fres ⁊ non aſcendẽtes / tunc ſuccedunt
vtrinq; cõiuncti ⁊ eoꝝ filu excluſis alijs ⁊ bonis q̃ſitis
a defuncto tm̃ repꝛobata opinione placẽtini.Si autẽ ſũt
om̃s ex altero parẽte tm̃ coniũcti/tunc om̃s vterini pari⸗
ter ſuccedunt.i.ſi ſunt oms conſanguinei quidã vterini.
In bonis pf̃is pferũtur cõſanguinei / in bonis mr̃is pᷣfe
runtur vterini. Sed ſi filij quoꝛũdam fratrũ ſuccedãt cũ
fratribus defuncti fit diuiſio in ſtirpes/⁊ non in capita
vt hic. Si autẽ nõ ſuꝑſunt fratres ſed eoꝝ filij ⁊ equales

S
=
S.

E⸗
S
=
= —
= =
=
=

— ==
=

uidalſscot,
cckent ieng,
iſtpoltnatie

itimietn

oln t golt

At. hin
ingie. Inſcl
zuitaſiſnliSe
zatceſante
dictioeiſgi
k dvob? nodo
neadeſechcidtt
erſalibusetong
ſceditts tit
fio trigolci
yvnotmparinel
nieſt vrriqze

„ ☛ =

tij defunctoen

factt adid
tfülzfratrispe

Nohabes
ſucceduntſe
co Pui
binöͤſpplunfe
nüͤfliſchuport
dütin cpunm
ſetus horddl
Ceduntofeta
ſinonforont

EperittlegA

tſnranin,
mmacgodtal,
tuneſſotgin
qliet Moten

S

in coniũctione:tũc ipſi ſuccedũt defuncto. Sed remanet
queſtio quando ſuperſunt filij fratrũ an ipſi ſuccedãt in

capita an in ſtirpes:⁊ dicunt quidã ꝙ veniunt in ſtirpes:

⁊ eſt ratio:qꝛ iſte text.dicit ꝙ poſt fratres ⁊ fratrũ filios
veniunt omnes in capita:ergo fratrũ filij veniunt in ſtir
pes.Sed tu dic contra:nã regula eſt iur veteris ꝙ om̃s
trãſuerſales veniũt in capita:vt.l.lege ·S. fi.S.de legi.he⸗

redi.niſi qñ filij fratris ſuccedunt cũ fratribus defuncti:

quia tunc veniũt contra ius cõmune:nam aut volunt ve⸗

nire ex perſona ſua ⁊ non poſſunt cũ ſint in tertio gradu

vñ excluduntur a fratribus defuncti qui ſunt in ſecundo
aut volunt venire ex perſona patris ſui ⁊ poſſunt: ſed ille
veniebant in vnum caput ⁊ vnam poꝛtionem tm̃ hẽbant
ergo ⁊ filij eius habent ſolum illã ⁊ in ſtirpes ſuccedunt
⁊ ita loquitur iſta aut.qꝛ loquitur qñ filij fratrũ ſuccedũt
cum fratribus defuncti:ſed qñ ſunt filij fratrũ tm̃:tũc cũ
ſint in parigradu veniunt ex perſonis ꝓpꝛijs cum ſint in
pari gradu.ſ.in tertio ⁊ ideo veniunt in capita cũ non re
periatur coꝛrectũ.quidã tñ per copulatiuam ⁊ que in coꝛ
poꝛe dicunt eos venire in ſtirpes quod eſt fatuum dicere
ſi nec filij fratrum ſunt ſuccedunt pꝛioꝛes in gradu ⁊ ĩ ca
cn Pita vt hic.
aut Hec ſunt paria nullum eſſe condi⸗
₰ .tum teſtamentum vel conditum ⁊
5. nullum eſſe. h. d.
Atru Non pariter ſuccedunt patruus
y. O. z matertera nepoti:ſed pꝛefer⸗
tur patruus. hoc dicit Jacobus Butriga⸗

14

Brius.
π½ Ciant qui.
W Ad diti 0 Iſtam legẽ dicit Bar. bonam
F * menti tenendã quã limuavt
per Specul.in titu.de tuto Fnondüin vᷣſi.quid ſi mater
ſuſcepit tutelã.vbi dicit ꝙ ſi mater aſſumpta tutela ſui fi⸗
lij traſiuit ad ſecundas nupti.⁊ ſic pꝛiuata eſt tutela ⁊ ſuc
ceſſione ⁊ dñio. Itẽ cũ effecta vidua velit iſtã tutelã reaſ
ſumere quod põt hoc facere ſi res eſt integra quaſi pupil
lo non ſit pꝛouiſum de tutoꝛe:ałs aũt ſecus per text.in.l.
fi.de repu. here. Idẽ dicas ſi ſtetit per annũ ꝙ non petit
tutoꝛt᷑.vt per Bal.in aut᷑.ſacramẽtũ.qñ mu.tut. offi.fun.
poteſt. Itẽ ſingulariter limita niſi alleget ſe non petijſſe
tutoꝛẽ eo qꝛ filius hʒ multa debita ⁊ noluit petere tutoꝛẽ
vt fllius remaneret indefenſus:⁊ ſic non poſſet cõdẽnari
⁊ cõtra eũ non agi ſeu aliquid fieri tãq; indefenſum ꝙ ex
cuſatur mater nec perdit ſucceſſionẽ fitij ſui: vt eſt caſus
multũ ſingularis in.l.ij.S.ego etiã.ff.ad tertul.quod not.
perpetuo.Adde etiã qͥd ſi nubit infra annũ/tñ anteq; car
naliter copuletur petat tutoꝛẽ an pꝛiuetur ſucceſſione fi⸗
lij:vide Bal.concil.cclxvj.in.iiij.lib.ad materiã vide eũ
dẽ Bal.concil.lviij.lxxj.⁊.cciij.ſcdᷣo volu. An aũt pena
nõ petiti tutoꝛis trãſeat de gradu ĩ gradũvide per Bal.
conci.xcij.ſcðdᷣo volu.per Pau. de caſt.hic per Bar. in q̃⸗
ſtione incipi.habens ſiliũ adultum.per Pet.de anch. cõ
eiike Angel.concil.xxxvij.⁊ Petr.de anchara.con⸗
cil.ciiij.
Eminimus. gnatis.non tamẽ fe⸗
cit eum agnatum/qꝛ non poteſt: ſed facit eum

Ahaberi pꝛo agnato: ſic ⁊ ſtatutũ non facit quẽ
ciuem ſed haberi pꝛo ciue.

CLö munia de ſuc⸗
AELceſflionib?. Kub.
A Nt Honec habet locum cau⸗
DB el ſa teſtamenti Ganat ganſe
RNEinteſtati. hoc dicit Jacobus Butri⸗
E er garius. . .
De bonis maternis. Mubꝛi.
¶ Pꝛo ſummario totius lectionis dic ꝙ tempoꝛe anti⸗
quo pꝛofectitia ⁊ aduentitia cenſebantur eodẽ iure ⁊ ac⸗
quirebantur pr̃i: hoc cepit coꝛrigi in aduentitijs non ſił

ſed ſucceſſiue ⁊ pꝛimo fuit ſtatutum ĩ bonis delatis a ma

tre ꝙ patri non q̃rantur niſi quantũ ad vſumfructũ ⁊ hoc

in pꝛima.l.huius ti.alius imperatoꝛ idem ſtatuit in dela
tis ex linea materna:vt in.l.ij.huius ti. Idem ſtatuit im⸗

õia de ſuc. De bo. mater. Fo.XX.

peratoꝛ in queſitis ex coniugio filij vel filie:vt in ti. ſe. vſ⸗
q; ad.l.cum opoꝛtet.imperatoꝛ idem ſtatuit in omnibus

qduentitijs vſq; ad.l.cum non ſolum.hoc dicit lectio no
ſtra tota.

——=r Es ue In delatis a matre p⸗
4 pꝛietas eſtifilij/ vſuſfru
ctus patris:⁊ pater eſt legitimus ad⸗
miniſtratoꝛ ⁊ gubernatoꝛ reruʒ /actio
nes mouet ⁊ ſuſcipit per ſe vel per pꝛo
curatoꝛc:ſʒ alienare res filij nõ poteſt

9 Bvel opoꝛtet eum mentiri nec ẽptoꝛ erit
R=R IEſeCuT?: 2 ſi pꝛeciũ non ſoluerit poterit
petere fideiuſſoꝛes ſibi dari euictionis nomine quaſi iu⸗

ris pꝛeſumptione immineat euictio in limine ↄctus cum
filius poſſit res ſuas vendicare nulla pꝛeſcriptione obſtã
te.hoc dicit.
¶ Op.· ꝙ pater non poſſit conſtituere ꝓcuratoꝛẽ.vt.l.ne⸗
ꝙ;.S.de pꝛocura.So.quidã fatentur ⁊ dicunt ꝙ hoc facit
poſt lit. conteſt. Alij dicunt ꝙ põt conſentiente filio / ſed
vt ipſi non errent:ipſi dicunt ꝙ talis pr vna cum filio ſuo
⁊T eius cõſenſu cõſtituit talẽ pꝛocuratoꝛem t filius vna cũ
patre ⁊ eius cõſenſu. Nerum ſolet dubitari an ſolꝰ pater Pꝛocura
poſſit ꝓcuratoꝛẽ conſtituere:⁊ dicunt quidã ꝙ non p di⸗ toꝛem an
ctã.l.neq;. Alij dicunt ꝙ poteſt ⁊ l.neq; loquitur ĩ ſimpli⸗ poſſit ſolꝰ
ci adminiſtratoꝛe qui nullum cõmodum percipit:ſecus ĩ pr ↄſtitue
eo qui ſentit cõmodum vt epᷣs qui eſt vſuarius pſᷣm quoſ re ĩ rebus
dã vel fructuarius m alios ⁊ verius:qꝛ capit de manu p filij.
pꝛia:vt.l.penum ff.de vſu ⁊ ha.⁊ ita videtur velle text.in
aut᷑.de ſanctis ep̃is ·S.ſi qũ.lʒ gloſ.exponat pꝛo ſindico⁊
male.ita erit in patre qui percipit vſumfructũ. ¶ Wodo
quero qᷓłr foꝛmabitur libellus ⁊ quis de calũnia iurabit.
⁊ dic vt glo.ſ Itẽ op.ꝙ hec lex implicet contraria nã di⸗
cit ꝙ poteſt actiones mouere ⁊ non alienare res cum hec
ſint paria.vt.l.ait pꝛetoꝛ.ff. de iur.delibe.Sol.aut queris
de ptãate quã quis hʒ ex adminiſtratione ret alteriꝰ:æ tũc
non ꝓcedit parificatio / vt hic. Aut queris de ptãte quã
quis hʒ ex pꝛopꝛio iure:⁊ tunc pꝛocedit pariſicatio vt in
contrario.ſ Itẽ op.ꝙ non dentur fideiuſſoꝛes ꝓ euictio
ne:vt.l.emptoꝛi.ff.de euic.So.hic iur fictione imminet
euictio in limine cõtractus. Modo quero an idẽ ſit in
alijs pꝛeſcriptionibus vt nõ currãt filio exiſtente ĩ pote
ſtate:⁊ dic vt glo. MD —
Ad Dd iti 0 In hac.l.adde ꝙ pater habz plus iuris
1 ein bonis filij qᷓ; tutoꝛ ĩ bonis pupilli:iõ
ante litẽ conteſtatã põt ꝓcuratoꝛẽ conſtituere:⁊ idem te
net Bnt gici mo.hoc dictũ limitat quotiens pater agit
de conſenſu fllij maioꝛis infante cõſentiente:ita dicit ca.
accedẽs.er.de pꝛocura.⁊ ſic ſaluabit glo. noſtra. Poteſt
etiã dici m Bal. ꝙ iſta glo. eſt vera/qñ pater agit nomi⸗
ne filij nõ cõmuni: vt puta/qꝛ pater poſſidet naturaliter.
filius vo ciuiliter ⁊ cadit a ciuili ⁊ pater recuperat:⁊ hoc
qꝛ in iudicio nonvenit ventilandũ nomine patris:⁊ vide
Bal. in.l.j.⁊.ij.cũ.l.ſequẽ.ff.de ꝓcura.ſᷣm Specu.in titu.
de ꝓcura · S.j.vſicu.ſi qũ.⁊ etiã Jaco.de are.⁊ per Cy.⁊
Pau. de caſt. in.l.omnes.S.de epiſ.⁊ cleri.⁊ Spec in lo⸗
co pꝛealleg.videt᷑ diſſenſiſſe ꝙ ſuper vſufruct loquat᷑ opi
nio Bar.hic ſuper ꝓpꝛietate loquat᷑ opinio gloſ? Ray⸗
mund.de foꝛliuio vt refert Bal.in.l.fi·S. vbi aũt.j.tituj.
tenet dictũ Inno.ſᷣm Bal.hic ⁊ ibi Ang tenet hic cõtra
Znn. En Imo inl fi g beverb:obliceic- pꝛo Inno.⁊ ꝓ
eo dicit eſſe caſum in.d·S.vbi aũt.pꝛo opinionẽ Bar.⁊ ſe
quatium facit id quod dicimus in pᷣlato in hoc videtur
equiparari:vt not. Bar.in.l.neq;.S.de ꝓcura. Itẽ ꝙ poſ
ſit conſtituere ꝑꝛocuratoꝛẽ añ lit.conteſta.fatet᷑ tamen ꝙ
poſtea reqreret᷑ in agendo conſenſus filij.d l.fi:S.vbi au
tem.⁊ aliquid per Moder.in:.S.actionũ.de actioni.inſti.
⁊ iſtã glo.dicit eſſe falſam Bald.in.l.j.de tuto.⁊ cura.bo.
dã.⁊ an requiratur conſenſus filij Bal.hic in.iij.colũ.te⸗
net ꝙ non. Sed an pater tanq;ᷓ legitimus adminiſtratoꝛ
bonoꝝ filioꝛum minoꝛis poſſit iterponere auctoꝛitatem
vt diuidat bona cõia:vide HBal.ĩ.l.gñaliter.in vltima co
lũ.S.de ſecun.nupt.Sed an in alienatiõe rerum filij quãẽ
facit pater requiratur decretum iudicis:vide.l.iij.⁊ ibi Filius mi
Bal. S. de pᷣdijs mino. Sed an filius cũ conſenſu patris noꝛ an poſ
vendere poſſit vide nota.in.l.final.G.filij aũt.j.titu.j.ĩmo ſit cũ ↄſen
videtur ꝙ ſolus pater vendere poſſit:vide Ange.in con⸗ ſu pr̃is vẽ
ci.clxxviij. Itẽ pater poteſt alienare ꝓ vtilitate filij.glo. dere bons
eſt notabilis.⁊ ibi Gal.in.l.quicunq;ꝓtitu.j.Et an pater ſua.

—

Butrigarij Bcda pars ſupꝑ Bexto libꝛo Codicis.

bona aduentitia filij ⁊ filie poſſit fllius viuo patre vendi
care vide Hal.in.l.fl.jtitu.j.Et an ſi pater alienauit res
filij poſſit filius viuo patre vendicare.vide Bal. in.l. fin.
S· in computatione.S.de iure delibe. Item an requiratur

decretum iudicis:vide Bal.in conci.ccclxxx.tertio vol.

not.etiã Mau.de caſtr. ex hac lege dũ dicit nullã pꝛeſcri⸗
ptionem.iuncta glo.ꝙ ſi ſtatutum dicat ꝙ nulla poſſit op
poni pꝛeſcriptio ꝙ debʒz intelligi de pꝛeſcriptione mino

ris tẽpoꝛis qᷓ;. xxx.annoꝝ allegat tex.invſi feudo.intitu.

de.l.conradi:S. pꝛeterea.⁊ de pꝛohi.feu.alie.per Federi.
poſt pꝛinci.⁊ adde quod Joan.and.in addi. Spe. vbi.g.
refert Sdofre. Jaco.de are. Petr. Cy. ⁊ Dy. Guil. de ſu⸗
ʒa.quos ipſe ſequitur ꝙ etiam ſuper pꝛopꝛietate pater an
lit. conteſt. poteſt pꝛocuratoꝛem conſtituere.
SNS ſ Pꝛeſcriptio.xxx.an.currit fllio ex tem
WeA J 1. poꝛe quo fuerit ſui iurſ niſi ſit impubes
yel ei ſuccedat impubes:qꝛ tunc ſpeciale ĩ iſta
H. Wakpꝛeſcriptione vt in pupillari etate doꝛmit licet
cũ defuncto maioꝛe fuerit ĩchoata.¶ Sed an per pꝑꝛeſcri⸗

Hñiuʒ an ptionẽ queratur dñium:dic vt glo. Verũ canoniſte dubi
querat᷑ ꝑ tãtes de hmõi opinione foꝛmãt libellum ſic:dico talẽ rẽ

pᷣſcriptio⸗

nem.

ad me pertinere iure dñij vel quaſi. Sed an libellꝰ poſ⸗
ſit defendi dicã in.l.ſi quis emptiõis de pꝛeſcript.xxx.
an.nã ſi dicatur mihi ꝙ eligam ⁊ eliga dñium videt᷑ ꝙ di
rEHrectũ in rebꝰ immobilibus pꝛobari non poſſit.
. Hicta in queſitis a matre ex

Dicquid Rtendũt᷑ ad q̃ſita ex linea ma⸗

terna. hoc dicit.
3/ viuna Tres ponit caſus hec lex: vna
cum ſuperioꝛibus:qꝛ aut tẽpo⸗
re quo moꝛitur mater filius eſt in ptate ⁊ non
Aemancipatur: ⁊ tunc patri vſuſfructus filio ꝓ
pꝛietas acquiritur ⁊ hic eſt vnus caſus.Sʒ ſi poſtea emꝗ
cipat pater retinet pꝛemium emancipationis virile vſuſ
fructus /⁊ hic eſt aliꝰ caſus:aut filius tẽpoꝛe moꝛtis erat
emancipatus ⁊ habet pater virilem vſumfructum⁊ hic
eſt tertius caſus.
¶ In nepotibus. ¶ Dicta in filijs habent locum in nepo
tibũs ⁊ pꝛo nepotibus.h.d. umk
ater lucratur vſumfructum
. Mnei n. Waceun delatoꝛũ filio a mr̃e
vel linea materna ⁊ ſi ad ſecunda vota migra

4

EUcrit. h. d. Butrig. „
De bonis que liberis in pta
te 2ſtitutis ex matrimonio.
errrmeg Mubꝛica.
AIn venerande keala

tis a matre vel linea materna locũ ha
bent in lucris nuptialibus.hoc dicit
vſq; ad.l. cum opoꝛtet. Jacobus Bu⸗

à trigarius.
N B od ſciti Ex text. videlicet acqui⸗
82. D:rẽde erat ratio dubitã
Adi:quia cum per filium iam patri eſſet queſi⸗
Eus vſuſfructus ⁊ ſic per nepotes ei amodo q̃ᷓ
ri non poſſet dubitabatur an ſaltim pꝛopꝛietatem auo q̃⸗
rerent cum vſumfructum querere nõ poſſint cum ſit ei iã
per filium queſitus ⁊ dicit ꝙ non.
¶ Sinautem. ¶ Hic dicitur ꝙ nepos eſt moꝛtuus ⁊ relin
quit auum ⁊ patrem.
¶ VWodo oppo.aut iſte pater fuit patri nepos:ergo fuit
maritus defuncte:ergo defuncta non debuit lucrari cum
ſit pꝛemoꝛtua ⁊ vir ſuperuixerat. HNuiꝰtimoꝛe ſunt hic
due lec. Una ꝙ pactum fuit factum ꝙ mulier lucraretur
ſiue pᷣdecederet ipſa ſiue maritus:⁊ hec eſt vera lec. Vel
dic ꝙ maritus pꝛedeceſſit:⁊ qð dicit hic pater ſub.idẽq;
auus. Et quod de auo dicit intellige de maternoꝰꝛ ſic de
paterno ⁊ materno auo loquitur:ſed tunc deberent pari⸗
ter admitti ad bona niſi ratio agnationis aliud faceret ⁊
⁊ ideo pꝛima lec.eſt verioꝛ. . . .
B ecum Hic repetit pꝛecedẽtes le⸗
e ;. ges vt addat:hec lex vide
PS tur facere ꝓ placen. qui repꝛobat diſtinctionẽ
S quã facit in.l.fl S.cõia de fur.⁊ male: vt ibi dr̃.

S
De

JS On ſine HNicta in marito habent locuʒ
E:in ſponſo. hoc dicit Jacobus
I n mmia aduentitia fi⸗
D m 0 † 0 1 tet lio quo ad pꝛopꝛieta⸗
tem patri quãtum ad vſumfructum queruntur
paofectitia ⁊ caſtrenſia vel quaſi non mutanf.
¶E x tex.quaſi remunerationis gratia. ar.ꝙ pater nõ
debet dare filio:ſed filius patri in pꝛemium remuneratio
nis emancipationis.
¶ Quero quõ ſumãt᷑ hec vba in pᷣncipio leg poſita.ſ.ex
ſubſtãtia pris:Et dic vt glo.ꝙ large ſiue ꝓpter filiũ ſiue
ꝓpter patrẽ acceperit:vt.l.ſed ⁊ ſi plures·S. in arrogato.
ff. de vulg. ⁊ pu.⁊.l.j.S.ex incendio.de incen.rui.nau.licet
ſtrictius accipiat᷑ in.l.ſcimus/S repletionem.S.de ĩoffi.
teſt.i¶ Sed qͥd ſi pater dedit filio centũ ⁊ filius q̃ſiuit vſu
ras an queraãtur pfr̃i?⁊ dic ꝙ ſic.qꝛ ꝓpter rem pfis habe⸗
batur:⁊ ideo hic fuit talis qſtio. Pater dedit filio cẽtũ:
filiꝰ iuit in negociatiõc/⁊ multa q̃ſiuit an dicent᷑ q̃ſita eẽ
aduẽtitia vel ꝓfectitia. Certe ego cũ pluribꝰ doctoꝛibꝰ

cõſuluimus ꝙ deberet cõſiderari quãtum poſſet lucrari

pecunia per ſe:⁊ hoc cenſeret᷑ ꝓfectitiũ.Itẽ q;tum ex ne⸗
gociatione poſſet q̃rere/⁊ hec cenſeãtur aduentitia:nam
plerũq; tm̃ valet oꝑa qᷓ;tum pecunia:vt.l.cum duobus..
in coeunda.ff.pꝛo ſocio.⁊.l.ſi non fuerint. Item q̃ro qͥd
ſi nõ appareat vñ q̃ſierit filiꝰ: Et dic vt glo.licet pꝛima
opinio ſit ſatis in vſu:tñ ſecũda eſt tutioꝛ.ſ.vt agẽs pꝛo⸗
bet ſi tñ filius habebat alia bona pᷣſumunt᷑ inde q̃ſita:qꝛ
regula eſt ꝙ oĩa filio querũtur.exceptis ꝓfecticijs.vnde
filius hʒ regulã pꝛo ſe:⁊ ideo dicens oppoſitũ debet ꝓba
re:vt.l.ab ea ꝑte.ff.de pꝛoba.⁊.l.cũ in eo.de ſerui.ru.pdi.
¶ Vodo op.ꝙ etiã alia filio q̃rãtur vt in aduẽtitijs hic
poſitis.So.fateoꝛ vt dicit glo.i¶ Itẽ op.ꝙ littera ſibi cõ
tradicat:qꝛ dicit pꝛimo bona patris nõ eſſe hypotecata
poſtea dicit in · S. fl.ꝙ ſic.Solu.vt glo.⁊ opinio vltuna eſt

verioꝛ.¶ Item op.ꝙ filius poſſit coꝛrigere patrẽ:vt.l.iij. Coꝛrige
S· ſi quiſq;.ff.de cõdi.ob cãm.Sol.in iure poteſt vt ibi:in re an poſ⸗
adminiſtratione non vt hic.¶ Modo qro an extinguat᷑ ſit filius
vſuſfructus pr̃is rei mutatiõe:? Et quicqͥd dicat glo.dic pr̃em.

ꝙ extinguit᷑ pᷣmus:ſſed reintegrat᷑ nouus q̃ſi iure nouo/
⁊ eſt alius vſufructus q palor 3 tẽ q̃ro a quo tpᷣe teneat
remiſſio vel donatio vſufructꝰ facta a pr̃e in filium: Rñ⸗
deo a tpᷣe moꝛtis pr̃is cõfirmat᷑ quaſi vſufructꝰ ſiti fieri.

—r ☚ Hic ponit᷑ caſus in quo vſuſ⸗
. Xc 1 itur. ucius nõ aneritur pornieſt⸗
Eeſt ⁊ in aduenticijs ſequẽtibꝰ.¶ Modo q̃ro an
Hehoc caſu pater ſit legitimꝰ adminiſtratoꝛ: Et
dic nõ vt glo.ſed dabit᷑ curatoꝛ liti ſi eſt minoꝛ non ꝑſone
cũ ſit in poteſtate Unde ſemel induxi in argumẽtum ad
qᷓſtionẽ filiuſfa.minoꝛ accuſabat criminaliter de iniuria
aliquẽ auctoꝛitate pr̃is:ego dicebã ꝙ non poterat:qꝛ cõ⸗
modum erat acquirendũ fiſco:cũ ergo pater non ſit habi
turus vſumfructũ non eſt legitimus adminiſtratoꝛ:ergo
auctoꝛare nõ poteſt: ſed debet dari curatoꝛ liti: ſed non
pſone:vnde nõ debes dicere peto curatoꝛẽ dari mihi: ſʒ
liti ⁊ cãe quã cuʒ tali hẽre intẽdo. ¶ Modo q̃ro an pater
ingrediendo monaſteriũ ꝑdat vſumfructũ ⁊ videt᷑ ꝙ ſic.

an p⸗
atvſüfru

qꝛ habetur ꝓ moꝛtuo:vt.l.deo nobis.S.de epiſco.⁊ cleri. ctu ingre⸗
ecõtra videt᷑ ꝙ nõ.qꝛ nõ eſt moꝛtuus qᷓ;tum ad comeden diẽdo mo
dũ:vt.l.cum paterS. hereditatẽ.ff. de le.ij.x.l.ex facto.ff. naſteriũ.

ad trebel.qͥd ergo? Rñdeo: aut queris de vſufructu que
habebat pater in alijs bonis qᷓ filij/⁊ illud durat ſibi:aut
de eo quod habebat in bonis aduentitijs filij/ ⁊ tũc ſi di
cam finitam patriã ptãtem vt tenet glo.in.l..ſi ex cã ·S·
papi.ff. de mino.finietur vſuſfructus q̃ debebatur ratioe
patrie ptãtis:vt.l.cum nõ ſolum.⁊.l.cum opoꝛtet nec etiã
habebit dimidiã vſufructus in pꝛemiũ emaãcipationis:qꝛ
non emãcipauit:ſed exiſtẽtia ſui iuris habet filius a deo
non a patre.Sed ſi dicam durare patriã poteſtatẽ:vt vi⸗
detur velle tex.⁊ dic.l.deo nobis.qͥ dicit ſuccedereyvt ſuũ
ille qui eſt in monaſterio dicerẽ ꝙ non finietur:⁊ videtur

mihi verius:tñ glo.tenet contrariũ.Item quero an aliſs

caſibus patri non queratur vſufructus: Et dic vt glo.
ꝙ ſic. ⁊ numera caſus vt glo.

DWr B Honata filiofami.a pᷣn
S B m m ulta. cipe vel auguſta conſe⸗
ANuitur pleno iure. hoc dicit. . ..
CEx tex. ita opoꝛtet. ¶ Mota ꝙ id iuris quod

tin can

d
betobbel
. ,ſanu hel
i ſtr i⸗
n rn
ſee auspab⸗

= =

ar uill

futiet
Eern
ztehereea
ſe mia⸗
vlitate.
Aubus

ſteglo
hban
anepit
e. C
fina ind
lisnota
lhoc in
bodat iu
Unpoteſt
ſuigbep

Stcinare
eemfinen
Ffideleg.
ſcukriag
lſcopus
Cnſlloc⸗
ſieconſi
i Recn
uafacen
Cardins.
vice, inn
bent vor
e Bal
giseram
omninü
bernone
len in c
leaung
alisryi

nitnyn
nynn
hntnee

kpuerilie
floerac
Hinretote
Ationes
Uldistet
hſupfis

lutendinie
Nchplurtyete
gnünmdoletn⸗
tü Niine
eätur acbenit
Meytlcumda
verint (Jeni
diceytgo lenn
tutior ſNite⸗

ummunk inceite

kis pfecticien
oppoſitü dent;
geo deſeruin
r inadbinn
Mopglitent
fisnoͤcſe e
go opinionta
orrigerepatͤr
lniurepotetnin
do qroneng
1qvicia diengi
nouus qiinen
groaquo tpenn
apfeinflla
ſiſufrucl,lit
lit caſus in u
nöqueritur pr
iy. (Moco⸗
Hadmminiſtran!
ſick minorna
kuriinargenin
Ctiminaliteden:,
iggnonpotnn
gopzterſeii
usadnminiftun
micuruorli
Curatots din
(Modojteun
Inffucitniiff

dosͦ deihſenn

=

De bonis que liberis. Jo.NX

eſt in cauſa debet eſſe in cauſato.
Add itio Ad euidẽtiam huiꝰ legis vide do.and.
ein ca. ad monaſterium.de ſta.mo.vbi re
eculiũ fert abbatẽ dicere ꝙ ſi papa donat monacho aliquid cen
cenſet᷑ ca- ſentur peculium caſtrenſe per iſtum tex. Sed pondera qꝛ
ſtrẽſe qũ iſte tex. Iloquitur in eo qui eſt capax ⁊ monachus non eſt
papa do⸗ capax:vt per and.barba.in rub.de depoſi.Et not.ꝙ ĩ ar⸗
nat aliqd duis papa dz habere concilium cardinaliũvide Jo.mo.
monacho in ca.ſuꝑ eo.de here.lib.vj.tex.in ca.ꝑ venerabilẽS.rõni
bus.qͥ fil.ſint legi.qꝛ ĩ arduis nõ põt cãm agere ſinepſen⸗
ſu pᷣlati:etiã in rebus ꝓpꝛijs capituli ſᷣm inno.in ca.cãm
ue.de iudi.⁊ in ca.edoceri.de reſcrip.vide bal.in.l.fina.
S.de heredi.inſtituen.de queſtionibus arduis vide in.l.
j.S.mãda.vide ca.ad hoc.de offici.archi.tex.in ca.ſi pꝛo
debilitate.de offici.deieg.⁊ ibi Bal.⁊ dicit ꝙ in arduis ⁊
grauibus quis nõ tenetur mittere pꝛocuratoꝛẽ: pꝛo quo
vide glo.in cle.j.de foꝛo compe.Abbas in.c.pꝛopoſuiſti.
de pꝛobatio.dicit in arduo facto mitti foꝛas pꝛo pluribꝰ
in arte ꝑitis.vi. Jo.and.ĩ ſpecu.de ſindico.S.j.vᷣſi.pone
w. ⁊c̃. Car.tenet᷑ ꝙ in arduis reqͥritur ꝙ expꝛimãtur no⸗
mina in ↄſtitutione ſindici.⁊ Bal.in.l.j.ff. de magi.con⸗
ue.idem Bal.in.l.iudices.S.de fide inſtru.dicit ꝙ in ar⸗
duis notarius non poteſt ſcribere ſuam cõmiſſionem.vi⸗
de hoc in.c.litteras.de reſtitu.ſpoli.vbi dicit ꝙ conſuetu
do dat iuriſditionẽ: ſed non in arduis:ideo dicit ꝙ non
dat poteſtatem cognoſcendi in cauſa matrimoniali infe
rioꝛi ab epiſcopo.vide Jo.mo.in.c j.de pꝛocura.vbi di⸗
cit ꝙ in arduis non poteſt pꝛelatus conſtituere pꝛocura⸗
toꝛem ſine conſenſu capituli aut agere.c.fl· S. penulti. de
offi.deleg. ⁊ ibi Barba. dicit ꝙ in arduis videtur electa
induſtria perſone do.abba.in.c.j.de exceſ.pꝛela.dicit ꝙ;
epiſcopus non poteſt ſuſpẽdere in arduis dominos ſine
conſilio capituli. Item non poteſt diſpenſare in arduis
ſine conſilio capituli ſpᷣm abbatem.in..at ſi clerici.de iu⸗
di. Nec metropolitanus poteſt in cõſilio pꝛouinciali ar⸗
dua facere.facit glo.in.S.poꝛro.iij.diſt. I9Ktem dominus
cardina. dicit in.c.licet.de electi.⁊ in.c.cum a nobis.de
teſti.ꝙ non poteſt papa ſine cardinalibus ardua facere.
vide.inno.in:c.iſj.de ope.no.nun.vbi dicit ꝙ ĩ arduis de⸗
bent vocari abſentes. Bal. in.c. cum omnes. de conſti.
Idẽ Bal.in.l.nullum.S.de teſta.vbi dicit ꝙ in arduis fa
ctis examinantur teſtes coꝛam honeſtis perſonis. vide
dominũ Abba. in conſilio.xcij.vbi dicit ꝙ ciuitas non li
bera non explicat ardua ſine rectoꝛe.vide eundem abba⸗
tem in. c. cum inter. de re iudi.vbi loquitur de arduis.vi⸗
de etiam glo.in.S.epiſcopoꝛum.xviij.diſt.glo.in.c.de cõ
cilijs.x viij.diſt.facit.c.cum dilectis.de appel.

= ES mnon ſolum In aduẽtitijs
Delatis filio
aaaut eſt diſſenſus inter patrem ⁊ filium in acqᷣſi
ttione ⁊ ſerua hãc legẽ vſq; ad.S.vbi autẽ. Si
aũt in vnum conſentiũt in acquiſitione:⁊ ſerua · S. vbi au
tẽ in vnum vſq; ad·S. vbi autem puerilis.Aut non cõſen⸗
tiunt nec diſſentiunt vt qꝛ filius eſt infans ſerua·S.vbi au
tẽ puerilis vſq; in fl. Et ſummarie dic ꝙ in bonis delatis
filio ex aduentitia cauſa:aut filius repudiat ⁊ pater acce
ptat ⁊ totuʒ acquiritur patri ⁊ cõmodũ ⁊ incõmodum/⁊ꝛ
actiones mouet ⁊ ſuſcipit:aut fllius acceptat ⁊ pater re⸗
pudiat ⁊ tũc totum cõmodũ ⁊ incõmodum eſt filij ex cõ⸗
ſenſu pr̃is:⁊ actiões mouet ⁊ ſuſcipit ſi eſt maioꝛ:ſi eſt mi
noꝛ datur curatoꝛ bonis.h.d.vſq; adS.vbi autem ĩ vnũ.
Accreſcit ¶ Sed q̃ eſt ratio ꝙ filio repudiate accreſcit patri cũ non
pfi fllio re ſit cõiunctus ei.Rñdeo ſi pater repudiat vſumfructũ re⸗
pudiãte. dit ad pꝛopꝛietatẽ ⁊ ſic filio ⁊ hoc non eſt mirũ: ſed ſi re⸗
pudiat filius qũo redibit pꝛopꝛietas advſumfructum cũ
in hoc repꝛobatur opi. Pla.Rñdco qꝛ cum vnus ꝓpꝛie⸗
tatem alter vſumfructum hʒ videntur coniuncti mõ mi⸗
rum de caſtrẽſibus cũ in his filius ſit loco patriſfa.⁊poſ⸗
ſit repudiare.Rũñdeo vt glo.qꝛ hoc eſt ne filius patri pꝛe
iudicet qui hẽbat ſyem occupãdi iure peculij moꝛtuo fi⸗
lio ĩteſtato. ¶ Modo quero quare filio maioꝛi eſt neceſ
ſe ꝙ conſentiat pater: Reſpondeo quia licet ſit legitime
etatis tñ pꝛopter patriam poteſtatẽ non hʒ perſonam in⸗
tegrã.i Sed quarc ſi eſt minoꝛ non ſufficit patris aucto⸗
ritas: Reſpondeo ꝙ cõſenſus pr̃is defectum etatis ſup⸗
plere non poteſt ſed defectum qui erat ratione patrie po
teſtatis bene ſupplet.modo hec ſufficiant ad declara⸗

tionem tex.alias.glo.recitabo expedito tex.

XVIII

¶ Abiautem in vnum.ſHic conſentiunt filius ⁊ pater

in acquirenod.
¶ Abi autem puerilis.iHic nec concoꝛdia nec diſcoꝛ⸗

dia eſt inter pr̃em ⁊ filium:qꝛ filius eſt infans.

¶Oppo. ꝙ recuſante patre filio non queratur hr̃ditas/

cum debeat iuſſus pcedere:vt.l.ſi quis mihiS. iuſſum.ff.
de acquirẽ. heredi. Solu. hec coꝛrigit ⁊ eſt ratio: qꝛ olim
acquirebatur patri immediate: ⁊ ideo requirebatur eius

iuſſus /hodie filio queritur.¶ Ex oꝛdine glo.quero quid
ſi flliꝰ habet ſubſtitutũ repudiat: Iſta eſt multũ extra⸗
nea queſtio:nã ⁊ ſi dicamus filium ⁊ patrem coniunctos

tamen deberet ſubſtitutus pꝛeferri:vt.l.j.S. in nouiſſimo.
S.de cadu.tol.glo.tamen tenet ꝙ patri pꝛeferatur:⁊ eſt ra
tio qꝛ non tam coniuncti videntur qᷓ; pꝛo ſolido quilibet
totaã rem occuꝑare poteſt vnus ratione dominij alter ra⸗

tione vſuſfructꝰ. ꝛeterea dicit lex ꝙ pat᷑ venit vt ĩſtitu⸗

tus: vt.j.S·ſimili modo.⁊ ideo excludit ſubſtitutũ tanqᷓ;
ab initio inſtitutus.¶ Item quero quid in ſeruo repudi⸗

ante: Et dic vt glo.ſ Item quero quid in hr̃ditate dela⸗
ta ab inſtituto:⁊ dic vt glo.q Item quero quid in quere⸗

la delata filio ſi repudiat an pri queratur:⁊ dic ꝙ non vt

glo.ſ Itẽ q̃ro qͥd in alijs contractibus cum hic loquitur
in vltima voluntate: ⁊ dic vt glo. Contra quã oppo.de
l.ſi quis ſeruum·S. etiam.ff de pe.⁊ ſolue.vt glo. ¶ Item
quero que differẽtia erat olim ⁊ hodie in actiõibus que⸗
rendis filio ex aduentitia cauſa:⁊ dic vt glo. Ad cuius
euidentiã eſt ſciendum ꝙ reperitur minus integra perſo

na flilius duplici ratione. pꝛima qꝛ in poteſtate.⁊ hũc de⸗
fectum reintegrat conſenſus pr̃is. Alia qꝛ minoꝛ ⁊ hunc
conſenſus pr̃is non reintegrat:⁊ ideo opoꝛtet curatoꝛẽ
dari liti ⁊ cauſe nõ filio cum ſit in poteſtate vt inſti.detu.

Hrditas
an qrat᷑ fl⸗
lio recuſã⸗

te pre.

in pꝛinci. Item eſt ſciendum ꝙ quãdo pater tenuit vſum

actiones vel conſenſu patris ſi eſt

maioꝛ vel auctoꝛitate

curatoꝛis ſi eſt minoꝛ. Sed qñ pater acceptat pꝛopetatẽ

fructum non eſt legitimus adminiſtratoꝛ ⁊ filius mouert

mouet actionez /⁊ filius conſentit. His pꝛemiſſis qro

per oꝛdinem vt glo.an eo caſu quo pater tenuit vſumfru
ctum quomodo compelletur pater ↄſentire:⁊ dic vt glo.

qꝛ captis pignoꝛibus ⁊ mulcta indicta.¶ Sed cõtra hoc

oppo.ꝙ nõ compellatur:vt inſti.de acqui.per arro.in fi.

Solu.ibi loquitur de contractibus celebꝛatis anteq; fi⸗

lius eſſet in ptãte/nec filius nolebat ſubeſſe iudicio:⁊ iõ
non compellitur pater / niſi cauſatiue: qꝛ occupabuntur
bona filij. At hic loquitur de contractibus ⁊ quaſi / qui
ſunt facti tẽpoꝛe quo erat in poteſtate ⁊ filius ſponte vo⸗
lebat ſubire iudicium. ¶ Item quero quid ſi pater inter⸗

pellatus eſt vt veniat ad conſentiendũ filio/⁊ non venit
an ſufficit eum eſſe cõtumacem:⁊ dic vt glo.qꝛ aliquãdo

citatur quis vt cõſtituatur ĩ moꝛa ⁊ ad ſui cõmodum vel
incõmodum / ⁊ tunc ſufficit interpellatio: ſed aliquãdo
citatur quis vt veniat ad reintegrationem perſone:⁊ ſic
ad alienum cõmodum vel incõmodum/x tunc opoꝛtet ꝙ
pꝛeciſe ⁊ cum effectu conſentiat vt hic.¶ Item q̃ro quid
ſi pater inuitus venit/⁊ conſentit inuitus an tenet iudi⸗

cium. videtur ꝙ non. vt.l.j.⁊.ij.ff. de iudi.dic contra: qꝛ

ibi loquitur in eo qui debet agere hic auctoꝛiſari.¶ Iteʒ Pr an de
quid ſi filius pꝛocuratoꝛio nomine litigat an pater debet beat ↄſen⸗
cõſentire? Glo.dicit ꝙ ſic.⁊ ſtatim in ſequenti queſtione tire ſi fſliꝰ

determinat oppoſitum:qꝛ dicit ꝙ ſi tutoꝛio nomine agat litigat ꝓ⸗

non exigitur pr̃is conſenſus: qꝛ alieno nomine venit ⁊ curatoꝛio
pꝛobat gloſ.in.l.lis nulla.fr.de iudi.Mec ob.ratio gloſ. noĩe.

ſcilicet ꝙ qui non poteſt pꝛo ſe nec pꝛo alio vt patet in.l.

queſitum.ff.de in ius vocan.c ideo puto ꝙ ſiue tutoꝛio ſi⸗

ue pꝛocuratoꝛio nomine agat non requiratur conſenſus
pr̃is / nec video rõnem differẽtie:niſi dicas ꝙ officiũ tu⸗
toꝛis eſt publicũ auctoꝛitate:⁊ ideo nõ tãtum curatur pa
tria poteſtas: ſed officium pꝛocuratoꝛis eſt pꝛiuatum in
quo magis poteſt patria poteſtas/quod videtur contra
l.ſi fllius.ff. de pꝛocura.⁊ ſi dicas aliud iure nouo: certe
pſona eſt potentioꝛ iure nouo in iudicio qᷓ; in iureveteri.
¶ Modo quero quid ſi filius ſponte recipit pᷣceptum de
ſoluendo ſine conſenſu patris an ſufficit ⁊ tenet:videtur
ꝙ ſic.qꝛ non eſt iudicium: ſed quidã actus extraiudicia⸗
rius quod nituntur pꝛobare vltramõtani per aut᷑. gene⸗
raliter.S. de epiſcopis ⁊ clericis. Glo.dicit ⁊ bene ꝙ aut
filius indeliberate confitetur libellum. ⁊ tunc habet vim
cuiuſdam actus extraiudicialis/a tenet ſine conſenſu pa

Butrigarij Gcda pars ſup Bexto libꝛo Codicis.

tris:ſed quando reccepit libellum ⁊ poſtea confitetur ha⸗
bet vim cuiuſdam conteſt. ⁊ ideo requiritur patris con⸗
ſenſus not in.l.pꝛoinde.ff. ad legem aquiliam.⁊. S.de lit.
conteſt. aut.offeratur. ⁊ hec eſt veritas ſimile ĩ tutoꝛe qui
ſi non adeſt tempoꝛe ſententie ſi tamen in cognitione fuit
valʒ iudicium ⁊ ideo inſpicitur cognitio ⁊ non actus ſen⸗
tentie:vt nota. in.l.cũ et minoꝛes.S.ſi aduerſus rem iu⸗
dica. ¶ Item quero quid ſi filius compꝛomittit an cxi⸗
gitur conſenſus patris: Gloſ.dicit ꝙ non / ſatis tamen vi
deretur ꝙ licet compꝛomittere poſſit ſine patre tamen li⸗
tigare coꝛam arbitro per modum arbitrij requiratur cõ⸗

—

ſenſus pr̃is. ¶ Item quero quid ſi pater ab initio nõ con

j·S. defenſionem.S.de adminiſtratione tutoꝛum. Aliquã
do venitvt communionem habens inre vt eſt in actione
de dote que ſibi eſt communis ⁊ filie ⁊ idem:vt.l.ijS.vo
luntatem.ff. ſoluto matrimo.Aliquando venit vt extra⸗
neus:⁊ tunc ſatiſdat.vt dicta.l.ſi filius.
¶ Item opponitur ꝙ tex.ſibi implicet contraria.nam pꝛi
mo dicit ꝙ non eſt rationibus implicitus:poſtea dicit ꝙ
tenetur ſi male geſſit.So.vt glo.
¶ Item opponitur ꝙ pater cum ſit vſufructuarius tenea
tur cauerc de vtendo fruendo arbitrio boni viri: vt. ff.
quẽadmo.vſuſfr.admiu.per totum.Sol hic ſpeciale.pꝛ
pter reuerentiam paternam. .

ſtari

fectionem perſone:⁊ tunc opoꝛtet ꝙ tempoꝛc inchoati iu
dicij affuerit vt hic. Nec obſtat.l.ij.⁊ quod ibi notat.
communia vtriuſq; iudicis.quia ibi confirmatur confeſ

ſum illegitime geſtum non vt ex ſententia agatur: ſed ex

conuentione pꝛeſenti argumen.il.ſi quis pꝛioꝛe.ff. ad tre⸗
bellianum.⁊ inſtitu.quibus modis teſtamen. infirmã · S.
ſi quis pꝛioꝛe. .
¶ IJtem oppo.qꝙ ſine conſenſu patris filius poſſit eſſe in
iudicio / vt aut᷑.quod locum.S.de collatio.Sol.ibi ſpãle.

J 1 Item oppo.ad idem de.l.deniq; ff. de minoꝛibus. Sol.

dicas ꝙ aliud iure veteri male dicis:quia foꝛtioꝛ eſt ft

¶ Item quero an filius poſſit ratione domimij ſeruitutẽ
imponere vel obligare ſine conſenſu patris:⁊ dic ꝙ non:
quia hec omnia appellatione alienationis continentur:

vt.l.fi.Sõ. de rebus alienis non alienandis. Hec obſtat.l.

j.ff.quibus modis pignoꝛ.vel hypothe.quis ratio quare
donatio non tenet inter virum vxoꝛem eſt ne donans fi⸗
at pauperioꝛ quod eſt ſibi debitum remittit non ſi pi⸗
gnus:⁊ ideo tenet remiſſio pignoꝛis quia ceſſat ratio pꝛo
hibitionis. At hic ratio quare filius alienare non poteſt
eſt illa que eſt in tex.ibi melius eſt enim ⁊c̃.jque ratio ha
bet locum etiam in pignoꝛatione.
Item opponitur ꝙ filius ſepius poſſit reſtitui. vt.l..ait

.

ſentit ſed poſteà ſic an confirmatur iudicium? Reſpon⸗ ¶ Vodo quero an in iſtis aduentitijs poſſit filtus teſta Te ſe hiceo vi
deo non. nec obſtat quod ſolet dici ꝙ ratihabitio rerro ri:⁊ videtur ꝙ ſic:quia olim ideo teſtari non poterat: qꝛ an poſſitft en Sed
trahitur ⁊c̃.vt.l.iij.rem ra.habecri.quia aliquando litiga-⸗ non habebat bona quia omnia querebantur patri:hodie fin⸗ i 6 ſnenpri.
tur cum legitima perſona ſed exigitur conſenſus vt pꝛe⸗ habet bona cum pꝛopꝛictas ei queratur:ergovidetur poſ uent n (oheri
iudicium ad alium trahatur vt eſt in pꝛocuratoꝛe qui liti ſe teſtari. Tu dic contra: quia licet coꝛrigatur ratio:ta⸗ nis. Pntuaie
dar alieno nomine: ætunc ſufficit quandocunq; ratum ha men dictum remanet incoꝛrectum vt patet. nam depoꝛ⸗ D
eri vt geſta legitime trahantur ad pꝛeiudicium alteriꝰ?: tatus olim teſtari non poterat: quia non habebat bona ols ve
vt. l. iij. ff rem ratam habe.S. allega. Aliquando litigatur cum publicarent᷑ hodie non publicantur ⁊ tamẽ teſtari ſrüre
cum minus legitima perſona ⁊ exigitur cõſenſus ad per⸗ nen poteſt:vt nota.in.l.eius qui.ff.de teſta.ſica hic. ci tra

8

lius in iudicio hodie q; olim. Et ideo dic ꝙ pater ibi con il
ſenſit in iudicio pꝛecedenti non in ſequenti videtur cona⸗ pꝛetoꝛ.S.reſtituitur.ff.de minoꝛibus.So.vt glo.quia hic e
ſentire. . ſpeciale. Jaco. Butrigar. lesbo ſl
Arcuſare enot — an fllius poſſ 6 in crimine publico accu Gnin
an poſſit ſare? Glo.hic tenet ꝙ non ⁊ videtur dicere contra.l.inter h . „ amut
filiꝰ abſq; liberas ·S· penultimo ff. de adulterijs.⁊ Atra quod De er ed itatib us decurio⸗ Kn⸗
cõſẽſu pa⸗ tinet.de regulis iur.⁊ communiter repꝛobatur hec gloſ. . S 8. efin h.
tris in cri ꝙ filius habetur pꝛo perſona integra quo ad omnia: ſe⸗ num nauicularioꝛũ coar⸗ an hoc

mine pu⸗
blico.

cus in accuſatione pꝛiuata ⁊ pꝛobatur ſic in his in qui⸗
bus pater non habet vſumfructum non eſt legitimus ad
miniſtratoꝛ ergo eius cõſenſus non requiruux: ſed in pu
blico crimine nil venit applicandũ patri ſed fiſco:⁊ ideo

H taliũ militũ t fabꝛicẽlium.

MKubꝛica.

G

eius conſenſus non requiritur. Et hoc repꝛobatur ſicut J7 & Licet regulariter ĩ ſuc⸗ t
olim iure antiquo non reperitur ꝙ filius in iudicio age⸗ è⸗ q Ui g. ceſſione ab ĩteſtato poſt umq:
ret conſenſu patris:ſed aut pater erat pꝛeſens vel eius ꝓ vxoꝛem admittatur fiſcus ſpeciale eſt nilispo
curatoꝛ:⁊ tunc ipſi litigant:aut vterq; eſt abſens ⁊ filius . in quibuſdam collegiatis vt collegi⸗ tlüristg

agit ſine eius conſenſu: ſed per hanc legem inductum eſt
ꝙ requiratur conſenſus patris in his in quibus debebat
ei queri vſuſfructus:⁊ ideo ad alios non extendam. Pu
to ergo ꝙ in pꝛiuato crimine requiratur conſenſus pa⸗
tris in publico non. Tutius tamen eſſet per hanc glo.ad
mittere conſenſum patris. ¶ Sed an in caſtrenſibus re⸗
quiratur conſenſus patris?glo.videtur dicere ꝙ ſic. in.l.
ij· S. quod obſeruari S. de iuramen. calumnie.⁊ male.Et
ideo referas aduentitia vt ibi dixi. ¶ Expedita magna
gloſ.venio ad alias. Et quero quid ſi hereditas non eſt
delata filio ſed legatum ⁊ pater non vult ⁊ fllius eſt mi⸗
noꝛ certe dabitur curatoꝛ rei.
¶ Item opponitur ꝙ fllio non detur reſtitutio contra pa
trem: vt.l.fina.S.qui ⁊ aduerſus quos.Solu.vt gloſ.⁊ ſe⸗
cunda eſt vera.
¶ Item opponitur ꝙ pater teneatur ſatiſdare:vt.l. ſi fili⸗
us.ff.qui ſatiſdare coguntur. Solu.aliquando venit pa⸗
ter vt legitimus adminiſtratoꝛ/⁊ tunc non ſatiſdat: vt.l.

uum ſfiſcum excludat.hoc dicu totus ti
, tulus. dem olcaoſi d H
. fi em dicas ſi dece⸗
rrr Ad ditio. it aliquis de cõſilia⸗
rijs ſine herede ⁊ facit ad not.in.l.j.v.vnde vir ⁊ vxoꝛ.
Item adde quod dicit Bald.in.l.repetita.in fin.S. de re
rum permutatione.ꝙ ſi decedit mercatoꝛ de vniuerſitate
ſine herede:alij ſuccedunt ſibi in bonis que habet ibi nõ
in alijs: c allegat tex. in argumen.opti.in.l.diuus.ff. de iu
re fiſci. Sed quid de nobilibus qui habent homines ſu⸗
os decedentes ab inteſtato an eis ſuccedant: Bald. hic
not.ꝙ ſic:vt hic plene videre poteris.

Sequitur liber Septimus.

O

Ulſeqgi
Pinonere

ekſeeſte
eſkfnen ger
rendinnn ni

Ei
—
=
E=☛
=
=2
=
=
S

enetionis cnnn

vothe qlinniin
oꝛemeſt eda
Uun femittien
is quia ceſſitn

us Alienoren

himn anen

spoſſitretkinet
1s S. Ngelr

uodean
iozügen
zbeicäin

Licetregulort
eſſione obiteltt
Atur fiſcus ſpeci

collegiatns Ne

Ndatoc dichn

i Nun
. dliqvioee

ulis Maenen
lteyettuſfte
nerctoldennti⸗
jbonis leh/
optiinlgiut
gulhebeſt hanti
dsſatnbi
teris.

Seyth

De vlucapione ꝓ emptoꝛe.
Mubzꝛica.

Sαεε&ς Si diſtrahat qs ius
W An cip la. diſtrahẽdi nõ hʒ rem
mobilẽ ⁊ in ea diſtractiõe cõmittit fur
tũ/ illicitꝰ eſt ↄctus/⁊ vſucapio nõ ꝓ
Acedit.h.d.¶ Quero quare dicat ab his
qui iure vendẽdi.⁊c̃. Rñdeo qꝛ qͥdam
ſunt dñi/⁊ poſſunt vẽdere.Quida non
ſunt dñi:⁊ tñ habẽt ius vendẽdi vt tu⸗

Uſucapi⸗ toꝛ ⁊ ꝓcuratoꝛ/dqdã nõ. Quero q ĩpediant vſucapionẽ
onẽ qͥ ipe⸗ Rñdeo vitiũ rei:qꝛ furtiua ſciĩa rei aliene.itẽ defectus ti⸗

tuli.¶ Sed nũquid hoc vltimũ eſt hic: ⁊ videt᷑ ꝙ ſic:vt.l.
ſi in emptioneS. itẽ ſi emptoꝛ.ff.de ↄᷣhen.emp.ſed ibi res

vitioſa erat ante ↄctum.¶ Sʒ qᷣͥd ſi vẽdidi ſolo vbo ⁊ nõ⸗

dum tradidi:vñ adhuc non eſt ↄcta:ſi poſtea ↄᷣctatur q̃re
titulꝰ pcedẽs ĩpeditur: ſʒ debes cõſiderare ꝙ vbi eſt ſcĩa
2 dolus vẽditoꝛis nõ ĩpeditur titulus: ſʒ vbi emptoꝛ eſt
ſciẽs dũ recipit:tũc ꝓptervitiũ emptoꝛis ne res cũ vitio

ad eũ trãſeat vitiat᷑ titulus ab vtraq; ꝑte vt hic.⁊ dic.l.

ſi in emptione. Butrig. 2=òWG
J contra Volũtas teſtõꝛis ẽ lex. h.d.
V·‚ Sed qre hic non tenet vſu⸗
J capio: Rñdeo qꝛ teſtatoꝛ ex cauſa hic ꝓhibuit
* QAms Halienationé: ideo videtur a.l. phibita: ideo
tanq; ſupꝛa.l.facta non valet:vt.l.non dubiũ.v. de legi.
Pꝛetea res eſt fctã pupilli.ergo ãmodo alienari nõ põt.
ð Ad euidentiã eſt ſciendũ
N J matrem. ꝙ aliqñ ancilla pꝛegnãs
eſt ſubſtracta/⁊ tũc ptꝰ ẽvitioſꝰ⁊ nõ vſucapit᷑

SarrrAA Aliqn ↄcepit ⁊ peperit penes furẽ/a tũc eſt vi

tioſus partꝰ ⁊ nõ põt vſucapi.Aliqñ cõcepit ⁊ peperit pe

nes bo.fi.po.⁊ tũc nõ eſt furtiaus ⁊ vſucapit᷑ niſi ante cõ

ceptionẽ incipiat ſcire alienã: qꝛ tũc ĩpeditur vſucapio/
vel niſi poſt cõceptionẽ/⁊ ante partũ ceperit eſſe furtiuã
es ſcire:qꝛ tũc dʒ denũciare dño vt petat/⁊ ſi nõ petat in⸗
terim hʒ publicianã ⁊ ſecuta vſucapione hʒ dñium ⁊ rei
en. hoc dicit tex. ⁊ glo.

S Pi &5 Siue excludat dũm con⸗
4 Enditio ni. nis expᷣſſus ſiue taci⸗

tus patiẽdo rem ſua vſucapi volẽs rem ſuam
EVopoſtea vẽdicare nõ audit᷑.h. d. Glo. dicit ꝙ col

ligit᷑ bona fides ſiue in facto ſiue in iure errauerit qð eſt

falſum: qꝛ in vſucapionibꝰ iuris ignoꝛãtia non ꝓdeſt:lʒ

B . in alijs poſſet ꝓdeſſe.vt.l.ſ̊ ſi ego·S. ſcire.ff.de peti.hr̃d.
L.l. iuris ignoꝛãtia. de lurs 7 aee; eno⸗ Pik.
—W 2 Mala fides poſſeſſiõis ⁊ rei vi⸗
ðpartẽ aa 8

tiũ vſucapionẽ impediunt h.d.
¶ Sp.· ꝙ resviolẽta pᷣt vſucapivt.l.ij.S.qð me.
cã. So.ibi fuit vis cõpulſiua.hic expulſiua vel ablatiua.
=ð m lit Si debitoꝛ ſubſtrahat rem pi⸗
BEE Ut. gnoꝛatã /res efficitur furtiua/⁊

8 non põt vſucapi h. d. C Op. ꝙ ſi debitoꝛ rẽ ap
WApꝛehẽdat purgertr᷑ eiꝰ vitiũ: nõ aũt fiat vitioſa:
vt.l. ſequit᷑ · S. qð aũt.ff.de vſuca.Sol. hic rẽ alienã licite
pignouerat ibi ꝓpꝛiam. Buk.
S C ens Vbi res ẽ vitioſa vitio reali nõ pᷣt vſu
cogi eti⸗ . ad 3. R go uentr bo⸗
—– euidẽtiã eſt ſciẽdũ ꝙ aliqñ
X* cauſa. cã trãſactiõis dat᷑ res/⁊ tũc

Deen. Ac trãſactionis res dimittit᷑ penes poſſeſſoꝛẽ.
⁊: tũc an ille fundũ poſſit vſucapere/a de hoc eſt q̃ſtio.
¶ DODop. de. l. ſi pꝛo fundo .Re ang . Siolet glo.
P 131 i pupillꝰ ſine auẽte tutor
Br n q ut. vẽdidit nõ ↄfert titulũ ⁊ ideo
E vſucapi nõ pᷣt.ſi tñ pᷣciũ ĩ eiꝰvtilitatẽ ſit ↄvuerſũ
WXL vẽdicet rẽ ſuã exceptiõe repellit᷑ niſi reddat
pciũ.h.d. ¶ Op. ꝙ tz titu. vt.l.j·S.· qͥ a pupillo.ff.e.ti.So.
yt gl. ¶ Itẽ q̃ro qñ dicat᷑ pupillꝰ lo cupletioꝛ? ⁊ dic vt gl.

Be vuucapione pꝛo dona⸗

to. Mubꝛica.
J ue Si donãs eſt dñs trãſfert dñiũ alłs
₰ν5.äà zam vſucapiendi.h. d. Jaco. Buk.

bꝛis de acqui. poſ.

Atraͤſit cñ titulo / ꝛpot vſucapi vt hic. Haligi er

De vſuc. p ẽpto. ꝓ dona. p dote.p her.etc.FJo.XNNXIX

Sicut vᷣa donatio nocet dño
ritam

vendicãti:ita erronea nõ pᷣiu
Raicat. hoc dicit. D
e C. Opp. ꝙ iuſtus erroꝛ habeat᷑ loco tituli. vt..
celſus.ff de vſuca.So.ibi fuit iuſtꝰ erroꝛ.hic nõ.¶ Quid Vſuca⸗
ſi pr filio donauit/ ſic nõ tenet:an vſucapit᷑: ⁊ dic vt gl. pio an te⸗
Itẽ qd ſi vxoꝛi donaui an ꝓcedit vſucapio:⁊ dic vt gl. neat in do
⁊ rõ:qꝛ donãdovxoꝛi rẽ ꝓpꝛiã fit pauꝑioꝛ /donãdo alie natiõe int᷑
nã nõ flt pauꝑioꝛ/⁊ iõ tʒ titulꝰ:ſʒ illa rõ nõ eſt in filio. virũ ⁊ vxo

L rem.
De vlucapione ꝓ
1dolte. Mubica.
Tog Res mobilis
N Es m 0 b 1 S. data in dotez
„vſucapitur titulo pꝛo dote. hoc dicit.
AEH&*⁵ ac0. Buk.
ſucapione pꝛo herede.
Mubꝛica.
Bm peo herede. Fiu⸗
6 hʒ locũ in ſuis nec poſſideo ꝓ hr̃de
bona viuentis:vel puto me hr̃dem cũ
non ſim. h. d. totus titulꝰ. Aut ergo vo

lo vſucapere/ q̃rit᷑ an ĩped iat ex rõne
ſe.⁊ tunc ex ꝑſona mr̃is nõ põt vſuca

R

432. ◻
ðMõ

..
D

Pere: q; dña/ex mea non poſſum ſi ſum

ſuus abs ſic/ex ꝑſona auic ſic. Aut q̃ris an poſt aliud ipe⸗

dimentũ ipediar:vt qꝛ poſſideo hr̃ditatẽ viuẽtis quẽ pu
to moꝛtuũ:⁊ dico ꝙ ex nullius ꝑſona poſſum.

S S . r . 9 1L. 2 2 7 – „ .
Fhil Titulꝰ pꝛo hr̃de nõ hʒ locũ in ſuis

6 hoc dicit. .
ECMo. ꝙ hic titulus nõ habefr ꝓ titulo q;tum
H. ag vſucapionẽ ⁊ tñ ẽ ve titulus:qꝛ ex eo trãſit
dñ ium in filiũ:qꝛ vere nõ erat dñs viuo pr̃e. Quero an ¶ ſucapi⸗
inchoatã vſucapionẽ a defuncto poſſim cõplere: Rũñũ.ſic onẽ ĩchoa
ſiue ſit extraneus ſiue ſuus.i¶ Sed qͥd ſi defunctus nõ ha tã a defun
buit titulũ an poſſit hr̃s vſucaꝑe?certe nõ ex ꝑſona defũ⸗ cto an poſ
cti:qꝛ nõ habuit titulũ:ex ꝑſona ſua nõ /ſi ẽ de ſuis / ſi ex⸗ ſit ↄplere
neus ſic.Quid ſi defunctꝰ habuit malam fidẽ: certe no⸗ heres.
cet indiſtincte vniuerſali ſucceſſoꝛi/⁊ ideo nõ poteſt vſu⸗
capere.

U Sucapio. Sine Run ti:ulo nõ pꝛocedit
ECoõmunia de vſu
capionib?. Mub.
Di ex conducto ao

põt pᷣſcribere: qꝛ non poſſidet. h. d.
.Blo. que eſt hic recitabo ſuꝑ.l.ex li

R
oe
—
.

TAm pꝛidem. Zinineue v glo. Jacobus
De vſucapione tranſtoꝛ⸗
——Im noſtri. ronannulte

ſed triẽnalis vſucapio locuʒ habet:in
S immobilibus nõ biennalis ſed decẽna
RBlis pꝛeſcriptio locum habet. h. d.
Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ in re⸗
bus mobilibꝰ non erat differẽtia inter
WrENOS 1 pzouinciales: q; ita habebãt do⸗
minium directum: ſicut ⁊ nos ⁊ vbiq; habet locũ anna⸗
lis vſucapio:ſed in immobilibus erat differẽtia: qꝛ pꝛo⸗
uinciales non habent dñium directum: ſed fiſcus ſed ha
bent vtile. Nos vero habemus directum dñium / ⁊ ipſi
tributa ſoluunt:nos non.⁊ ex hoc inſurgebat alia diffe⸗
rentia:quia ceſſabat pꝛeſcriptio in pꝛouincia:quia dire⸗
ctum dominium acquirere non poſſunt in pꝛeiudicium
fiſci. ¶ Item eſt ſciendum ꝙ.l.j. in pꝛincipio.jde anna.
ercep.fuit facta ante iſtam: nam duplex eſt Preſeriptio

Butrigarij BGecũda pars ſuper Geptimo libꝛo Codicis Pes

vna q̃ fit actio et illa olim erat bꝛeuis:ſed hodie emẽda⸗
ta eſt per.l.illã.Alia pꝛeſcriptio rei:et iſta in mobilibus
olim erat annalis:hodie eſt triẽnalis/in ĩmobilibus erat
biẽnalis/hodie decẽnalis.⁊ ſicut hʒ locum pᷣſcriptio:its
in ꝓuincia:qꝛ poterit vtuli dñio pꝛiuati pᷣſcribere:ſed nõ
directo dñio fiſci/⁊ reqͥtur bona fides ab initio/ ⁊ mala
poſtea ſuꝑueniẽs nõ nocet /⁊ eſt cõe in ytalia ⁊ ꝓuincia.
¶ Ex tex.Lſatis inutilis . Ecce pꝛima iniqͥtas ex varie⸗
tate locoꝝ in rebus immobilibus.
¶ Sed ⁊ ſi qͥs res. ¶ Hic eſt iniqtas ex bꝛeuitate tẽpo⸗
ris in mobilibus.
COp.ꝙ nõ ſufficiat bona in initio ſi ſuꝑueniat mala:vt
l. qui ſcit · S. pᷣterea.ff. de vſur.⁊.l.ſʒ ſi lege · S. ſcire.de peti.
hr̃d. So.aut loquoꝛ de pᷣſcriptiõe/⁊ in illa ſuꝑueniẽs ma
la nõ nocet niſi pᷣſumptiua ꝑ ↄteſt.vt.l.moꝛes.de rei ven.
Aut loquoꝛ in vſucapione /⁊ in illa nõ nocet vᷣavel pᷣſum⸗
ptiua ſuꝑueniẽs maia fides niſi in effectu.vt.ł.ſi poſt ac⸗
ceptã.ff. de rei ven. Aut loqᷣmur in fructuũ acqᷣſitiõe/⁊ nõ
nocet niſi in libero hoĩe vbi ſemꝑ requirit᷑ bona fides:vt
dic. l. ꝗͥ ſcit·S. pᷣterea.vbi plene de hoc qᷓ;dtuʒ ad facilitatẽ
dicit vt.l.illud.ff.de peti.her̃di. Itẽ op.ꝙ ſi ſucceſſoꝛ hʒ
malã fidẽ non põt ↄplere pᷣſcriptionẽ:lʒ defunctꝰ habuit
bonã.vt.l.ijS·ſi in diem.ff.ꝓ emp.Sol.vt gl o.

De acquirenda ſt retinenda
poſlellione. MRubꝛica.

”ð

—SS”ð . Acqſitio poſ⸗

pot nobis ꝰ ⸗
acqri etiã cꝗ
nob igno⸗

2 Lſed ius vſucapiẽdi demũ ſciẽtibꝰ.h.d.
rantibus. D

¶ Ad pꝛimũ dictũ op.ꝙ ꝑ liberã ꝑſo
a nam non q̃ratur nobis.vt.l.j·S· ꝑ euzʒ.
C1.S. b ſeruũ.ff.e.⁊.l.q mihi dñiuʒ.ff.de
E AA&ο&Dona. So. hec m illas qꝛ ſi tᷣe tradi⸗
tionis agebat tradẽs/⁊ ꝓcuratoꝛ vł alter tm̃ ⁊ mihi q̃rit᷑
ałs nõ:ſed ꝓcuratoꝛ tenet᷑ mihi actiõe mãdati ad tradẽ⸗
dum.v vt.l.poſſeſſio ·S.·⁊ ſi poſſeſſio.ff.e.ſ Itẽ op.hic dicit
acqͥri ꝑliberã ꝑſonã:ĩmo videt᷑ ꝙ etiã ꝑ ſeruũ q̃ratur:vt
l.j.S.ꝑ eũ.⁊· S. ꝓ ſeruũ.S.alł.So.aut volo q̃rere ꝑ liberã
pꝓſonã/⁊ tũc aut hʒ mãdatũ:⁊ tunc reqᷣritur id qð dixi.S.
pꝓxi. idem ſi nõ hʒ mãdatũ.ſed tũc requirit᷑ hoc plus.ſ.
ꝙ ratũ habeã.idẽ eſt ꝑ oĩa ſi erat ſeruus alienus ⁊ a me
mala fide poſſeſſus:qꝛ opoꝛteret ꝙ agẽs vł recipiẽs agat
Tinve q̃ratur.Si aũt eſt meꝰ ſeruus/tũc ſi eſt ꝑ me poſ⸗
eſſus qrit mihi etiã ſi non agat᷑ in traditione:ſed ſi ꝑ me
nõ eſt poſſeſſus mihi q̃rit dñiuʒ poſſidẽti poſſeſſionẽ / niſi
in rebus q̃ſitis ex re poſſeſſis in quibꝰ etiã q̃rit ei dñium:
ſed ſi loqᷓris in ſeruo alieno ꝑ me bona fide poſſeſſo:⁊ iſte

ſpe mea ⁊ oꝑe ſua mihi qrit lʒ in traditiõe nõ agatur.filiꝰ

vo in cã peculiari etiã mihi ignoꝛãti q̃rit etiã ſi nõ agat᷑.
Itẽ op.vbi eſt eadẽ ratio/dʒ eẽ idẽ ius:ſed eadẽ rõ eſt
in poſſeſſione q̃ in vſucapiõe:ergo in vtroq; dʒ reqͥri ſcĩa
vel ſufficere ignoꝛãtia.So.ĩmo eſt eadẽ rõ:qꝛ etiã cũ ma

la fide põt q̃ri poſſeſſio:vt.l.iij·S.ex ↄꝛio.ff.e.ſed in vſuca

pione reqritur bona fides.at ignoꝛãs non hʒ animũ poſ⸗
ſidendi:ergo nõ hʒ bonũ vel malũ qꝛ accidẽs non põt eẽ
ſñ ſuba.vt.l.eiꝰ q..ff.ſi certũ pe.⁊.l.ſi qͥs vxoꝛi ·S. nec vᷣbo.
ff.de fur.¶ Itẽ op.ꝙ etiã ignoꝛãti ꝓcedat pᷣſcriptio.vt.l.
ij.ff. ꝓ ſolu. So.quedã eſt poſſeſſio quã ꝑ ꝓcuratoꝛẽ hẽo
⁊ hʒ multũ facti/⁊ multũ iuris.⁊c̃.dic vt glo. Item op.
ꝙ etiã illa quam ꝑ me hẽo hʒ multũ iuris.vt.l.clauibꝰ.ff.
de Zhen. emp.So.vt glo.qꝛ id verũ in caſibus:nam qñq;
fingit᷑ vnũ coꝛpus ĩtuenire ꝓ alio:vt cũ cõſtituit te noĩe
meo poſſidere:qꝛ fingeris eẽ meus. Item qñq; fingitur
eſſe ĩ loco qui nõ eſt ꝓpter ꝓximitatẽ loci:vt.l.ĩ laqueũ.
ff.de acquir.re.do.qñq; vna res fingit᷑ alia:vt cum mihi
tradis claues videris tradere caueã: vel melius hoc fa⸗
cit cõſpectus:quia ſine cõſpectu/i⁊ interuenit actus coꝛ⸗
poꝛalis:nam actus viſus eſt ita coꝛpoꝛeus ſicut tactus:⁊
hoc facit facilis poteſtas appᷣhendendi rem.
P E Inu 9 Znsreſt us poſſeſſionis poſt titulũ
Poſſeſſio ACᷣ ʒ ſciente ⁊ nõ oᷣdicẽte vẽditoꝛe vim
nis ĩigreſ⸗ ¶ yhabet traditionis.hoc dicit.
ſus poſt ti aE&OSop. ꝙ ſemꝑ dñs pᷣſumat᷑ vetare mihi niſi
tulũ ſciẽte expᷣſſe cõſentiat.vt.l.qͥ vas.S.vetare.ff.de fur.So.hic pᷣ⸗
vẽditoꝛe / ceſſit titulꝰ ibi nõ.ſiłe in.lʒ.ſiqᷣs nec·S.res q̃.ff.ſi certũ pe.
¶nõ ↄdi⸗ ¶ Op.ꝙ ſim pᷣdo.vt.l.ſi ex ſtipulatione.ff. e. Sol.hic fuit

ratoꝛẽ ꝓcedit:nobis etiã ignoꝛantibꝰ

dñs ſciẽs ibi ignoꝛãs.ſ Item oppo.ꝙ in ĩſtr̃o nõ ↄtinet᷑ cẽt
traditio q̃re dic ꝙ ſi ↄtineret᷑ ꝙ tradidiſſet hr̃et ꝓ tradita tr

ꝙ eſt Zð cõem opinionẽ.Et ideo dic ꝙ aut auctoꝛ ↄſtituit
ſe noie meo poſſidere:⁊ tunc hoc nõ tradit mihi poſſeſſ.ni
ſi ꝓbẽ ꝙ tps q̊ ↄſtituit ſe noĩe meo poſſidere ipe poſſide⸗
bat vt ꝓbat᷑ in.l.quãuis ·S.ſi ↄductoꝛ.ff.e.aut dicit ſolũ in
inſtro tradidit ⁊c. ⁊ tũc aut ſumꝰ ĩ revel in ↄſpectu ⁊ hr p
tradita qͥ ad oẽs:vt.l.j.S.ſi iuſſerim.ff.e.ſi nõ ſumꝰin revł᷑
in conſpectu:tũc hr̃ ꝓ tradita q;tũ ad auctoꝛẽ ſi cũ eo liti
gẽ nõ ad alios ar.l optimã · de Zhẽ. ⁊ ↄmit ſti. x ſic pꝛo
cedit gloſ.l.jij/ de fide inſtro.⁊ iure haſte fiſca.lix. Itẽ

2—

op.q̃re diẽ diu:dic vt glo. VNel dic ꝙ foꝛte vẽditoꝛ no erat
dñs 2 ihe bſe cpᷣtionẽ allegabat.ſ¶ Itẽ op.ꝙ nõ reqͥriturva
cua poſſe lio:vt.l.ſi res.v.de ꝓba. So.aut q̃ris an reqᷣrit
vacua q;tũ ad hoc vt liberet᷑ tradẽs ab actioe ex ẽpto:æ=
die ꝙ reqͥrit᷑ vacua ⁊ ẽ mirabile ꝙ vẽditoꝛ nõ tenet dñiuz
trãſferre ĩ emptoꝛẽ poſſeſſionẽ:vt.l.ij · S.·j.ff. de ac.ẽᷣp.Aut
q̃ris an reqrit᷑ vacua qᷓtũ ad dñiũ trãſferẽdũ ⁊ dico ꝙnõ
vt.l.ſi fundũ.ff.de fundo do.Aut q̃ris an reqͥrit᷑ vacua q;
tũ ad hoc vt ẽptoꝛ poſſet pᷣſcribere ⁊ dico ꝙ ſic:quia ſine
poſſeſſione vacua nõ poſſũ pᷣſcribere: ⁊ eadẽ rõe reqꝛit
ſit tradita vacua ad hoc ꝙ cõpetat publiciana Eptoꝛi: qꝛ

aditiõig

hec ſũt ↄuertibilia vt.l.eũ qui.j.rñ.ff. de publici.¶ Itẽ nõ Poſſeſſi⸗

modos acquirendi poſſeſſionẽ:nã q̃rit᷑ ꝑ traditionẽ.⸗

Itẽ nẽ acqren

cũ qͥs ↄſtituit ſe noĩe meo poſſidere. Itẽ cũ diu ſteti vedi di on q
2 „ „, — „ . 7— ¹
toꝛe ſciẽte in poſſeſſione ⁊ pᷣceſſit titulꝰ: ⁊ iõ aduocati qñ .

volũt ꝓbaretraditionẽ ponũt oĩa iſta ſimul dico ꝙvẽdi
dit. Itẽ ꝙ tradidit. Itẽ ꝙ erant in conſpectu reivel de p
ximõ. Itẽ ꝙ ↄſtituit vẽditoꝛ ſe noĩe emptoꝛis poſfſidere:
⁊ tũc vẽditoꝛ poſſidebat. Itẽ ꝙ poſt vẽditionẽ diu ſtetit
emptoꝛ in poſſeſſione ſciẽte ⁊ patiẽte vẽditoꝛe ⁊ ideo cu⸗
mulat hec omnia vt ſi nõ poſſint per vnũ modũ ꝓbare p
bent per aliũ modũ.ſ Itẽ nõ ꝙ patiẽtiavẽditoꝛis hic hr
pꝛo cõſenſu ⁊ traditione ꝓpter titulũ pᷣcedentẽ.ſ Itẽ nõ
ꝓ nõ pᷣſumit᷑ doloſe ĩgred: poſſeſſionẽ qͥ hʒ ius ad eã ⁊ ti⸗
tulũ:qꝛ pꝛeſumit᷑ potiꝰ ex titulo facere q; doloſe ar.l.me⸗
rito.in pꝛin.ff pꝛo ſo. J

Hoſſeſſio ĩfanti qrit᷑ p
Onatarum. Roſe vel ꝑ ſeip̃ᷣm 3
ctoꝛe tutoꝛe ałs per ſeruũ.h.d.pᷣmvarias lectu.
DHone caſum in nube vt littera ſonat.

⁊ infans aĩm nõ hʒ.Huiꝰ timoꝛe ſunt hic tres lec.vnaꝙ
loquat᷑ in acqᷣſitiõe q̃ fit per ipᷣm infantẽ:⁊ tũc dicũt ꝙ..
ʒꝛia coꝛrigit᷑.Alia lect.eſt ꝙ tutoꝛi vel infanti auctoꝛe tu
toꝛe fuit tradita. Alia eſt ꝙ ſeruo fuit tradita:⁊eſt opiac.
⁊ ẽ vera.⁊ ẽ etiã vers illa ꝙ ĩfati auctoꝛe tutoꝛe fuit tradi
ta.i¶ Sʒ ð iſtã op.ꝙ hec ñ ſit bona ↄna ꝙ acqrat᷑ per ſe au
ctoꝛe tutoꝛe.Sʒ dic ꝙ aliud ĩ qᷓrẽda hr̃ditate ⁊ alið ĩ poſ
ſeſſiõe qᷓrenda.. Sʒqd dicemꝰ de pᷣma lect:Certe videt
vera.Hã ſi ꝑ tutoꝛẽ qrit᷑ ĩfanti qũo a tutoꝛe trãſibit in pu

pillũ cũ nõ aſſit animus infantis:cũ ergo non reqᷣrit᷑ ani⸗
mꝰ infãtis:ſʒ tutoꝛe tradẽte ſic erit ĩ emptoꝛe tradẽte i⸗

ſi ſoli ifanti:qꝛ ſuſficiet animꝰ tradẽtis ⁊ coꝛpꝰ pupilli:⁊
hoc ꝓbat hec la.q.d.ſi ꝑ ipʒ ẽptoꝛe trac
nec ꝑ tutoꝛẽ cũ vtroq; caſu ceſſet animꝰ ĩfat::ſʒ qꝛ hec lec.
cõtter repꝛobat /ipſã repꝛoba tali rõe:qꝛ alið ĩ ſeruo cui

tradit᷑:qꝛ repᷣſentat dñm ⁊ ĩ tutoꝛe qͥ pupillũ repntat dum
bñ gerit:vt.l.interdũ· S.qͥ tutelã.ff.de fur.⁊.l.qui fundum

S. tutoꝛ.ff.de vſuca.p emp.Aliud in venditoꝛe vel dona⸗
toꝛe qui tradit infanti:qꝛ ipᷣe nõ põt repñtare infantẽ:qꝛ
duas per ſonas ſic repꝛeſẽtaret.ſ.donantem ⁊ donatariũ
⁊ vendentem ⁊ emẽtem ꝙ eſt impoſſibile ꝙ idẽ ſit emptoꝛ
⁊ venditoꝛ verevł ficte vel donatoꝛ ⁊ donatarius:⁊ ideo
alie due lec. ſunt roreoi g Nem opp.de.l.ſi quis emãci

. ue don Sovegl
NES n acqſitione poſſeſſiõis exigit᷑ coꝛꝛ⸗
S Icet. animus: ĩ retẽtione ſufficit ſol?ꝰ
animus / nec videt᷑ poſſeſſionem deſerere q me

Atu deſerit culturam. h. d.

Sp. de l.. S. adipiſci.ff. eo. vbi dr̃ ꝙ ſine aĩo nõ q̃ritur

Ete nõ q̃rit ergo

C¶ Sp. ſolo aĩo q̃rit poſſeſſio vt.l.j· S. ſi iuſſerim. ⁊.l. ꝓ Poſſeſſio

meo.⁊.l.quoꝛũdã.ff. e. So.vt glo.qꝛ ibi ſpãle. Ał melius an poſſitq

aliũ ꝗͥ eũ repñtetvt ſᷣuũ vł tutoꝛẽ vt dixi.S.e.l.iij.nã actꝰ

viſꝰẽ ita coꝛpeꝰ ſic̃ tactꝰ. Itẽ facilitas appᷣhẽdẽdi ẽ ac?ꝰ
iĩ potentia ꝓxĩa ad actũ lʒ non ſit verꝰ actꝰ: vñ hec ſũtps
ria aliquẽ ꝑcutere vel deuenire ad actũ pꝛoximum:vt..
is qui aggreſſoꝛẽ.pð ſicca.ſic ⁊ hic vbi quis eſt de pxrimo

ibi ſꝑ adeſt actoꝛ coꝛꝑeꝰ. Itẽ ⁊ aĩm vł eiꝰcui acqrit᷑:vł ꝑ ri ſolo aio

ehʒz vi

ſo

lyoſeſio
foeecaſe.
muaerevn
tuir poie
cio r
unttul
kueg
kop⸗
ſlif
Picpg
Gongl
eaoros ſd

.

—
rr

gogeh⸗
ſocqrii
Paef gnndlvecil
in gmrhnoſt
cofngiiſ
ſbltacioſi
ſeſtiöcz
Aut iuen
Gtar.heäde
lulä iueni⸗
ideiſciat
ct. .q vni
enog ac4
Urſtatun dn
Cletulai vae
ſoletpoſtes
ſettoꝛſicer⸗
ernenigre
neopoſſie
(roloretin
r heo coꝛpo⸗
1 Nl ca 5
joſpectuv
fouis retin
turale coꝛp
as miie
animmii colo
uflireretio
erdictü au
liſei natur⸗
rcoonus
fco Autcuui
Dprietariot
ſisetäſuä
Oerariincin
Munaturali
lnopaſſintt
ihlliggſic cini
iud Mlurespe
upeſigödie
liiſcimtif.
off co im
cto ſidu
tpnohfe r
Pelimetijfz
ſfnnam
nlen
ekcci
gin fe⸗
luſcereid
Ndimetüfe
tgoduon
o narural
ſaſtſot
ttnd
eo dlner
ocloquiti
feplneno⸗
Etncice
ſeftetüeri
fſunntt
Punleinn
zar

=,S-

=

S=

Se

edrtionit
Eaſtoreti
numi⸗
niavdta
ipccagnift
qbztet
reh doe

doſeſioint
noezugſft
lhdemmmte
nenſnn
foſirigni
nthiehuen
ſm gtichii
Nelirmniuct
rradtutdk
r
ligeegfekhen
dduerdi

De acquirenda et retinenda poſſeſſione. Fo. NL.

ule
zuuoreniſenmg

ieronenntis
jenhtoendit
isnpſgt
tradirſiin
infiiet
—
wlini
ginelate
Vendinkti
nmfunsn

Punen nn

blegtince
lnoliuti
Pdelſces

ſeſgtin
getolei
Onendetn

ad poſſeſſionẽ habet᷑ ꝓ appᷣhẽſa poſſeſſione:vt.l.ĩ laqueũ
ff.de acqr. re.do.ſic cũ qͥs mihi tradit claues cauee videt᷑
tradere vina:vt.l.clauibꝰ.ff.de ↄhẽ.emp. Itẽ qñ qs ſe cõ
ſtituit noĩe meo poſſidere nõ fingoꝛ ego poſſidere.vt.d.
l.qũo.¶ Itẽ op.ꝙ ſolo animo ñ retineat᷑ poſſeſſio.vt.l.iij.
G. in amittẽda.ff.e.ti. So.ſi hẽo naturalẽ ⁊ ciuilẽ natura⸗
lẽ nõ retinco aĩo vt ibi/ſ*G¶ ciuilẽ ſic ſaluo eo ꝙ ibi dicam.
Itẽ op.ꝙ ſi iſte deſerit poſſeſſionẽ ꝑdet eã:vt dicto.S.ĩ
amittẽda.ff.e.Sol.hic nõ deſeruit poſſeſſionẽ ſʒ culturã.
¶ Itẽ op.ꝙ ſi metu nõvadit ad locũ ꝑdet poſſeſſ.vt.l.ſi id
q.So.vt glo. Itẽ op.ꝙ poſſeſſio tꝑe bꝛeuioꝛi ꝑdat᷑:vt

l.q agros.j de oĩ agro deſer. So.vt gl.ſ¶ Itẽ op. ꝙ bꝛeuio
ri tꝑe ꝑdet poſſeſſionẽ vt inſti.de vſuca·S.ꝙ aũt.Sol.vt

glo.qꝛ hic nõ diſtulit tm̃ ꝙ obliuionem ĩduceret.¶ Mõ q̃

Poſſeſſio ro qñ acqrit᷑ poſſeſſio: Rñdeo opʒ ꝙ ĩterueniat coꝛpus ⁊
qñ dicat᷑ animꝰſiue ciuilẽ tm̃/ſiue naturalẽ tm/ſiue vtrãq; vellẽ ac
acquiri. qrere lʒ nõ ſemꝑ ĩterueniat verꝰactꝰ:vt qꝛ vnũ coꝛpꝰ pꝛo

alio fingit᷑:ſi ergo nõ ĩgredioꝛ aĩo ⁊ coꝛꝑe meo vł alieno
nihil facio.ſi habeo aĩm ⁊ coꝛpꝰ aut iuenio vacuã vtrãq;
poſſeſſiõeʒ ⁊ acq rovtrãq; poſſeſ.ar.l.clã poſſidere ·S. fi.ff.
eo.Aut iuenio vacuã naturalẽ tm̃/aut ciuilẽ tm̃:vt qꝛ pꝛo

petariꝰeã deſᷣuit vłeũ deieci:⁊ tũc illã ſolã acqͥro.Si aũt

nullꝗ iuenio vacuã nullã acqro ſi nõ erat penes tradẽtẽ
niſi deijciã poſſidentẽ:vt.l.ſi finita:S vbi aũt.ff.de dã.in
fec.⁊.l.q vniuerſas.S.itẽ cũ pᷣtoꝛ.ff.eo.⁊.l.nõ alienũ.ff.de
iterrog.ac.Et ideo cauti aduocati faciũt ꝙ ſi aliqs moꝛi
tur ſtatim dũ eſt vacua poſſeſſio bonoꝝ eiꝰ faciunt itrare
cliẽtulũ ĩ vacuã poſſeſſionẽ añnqᷓ; aliqͥs eã appᷣhẽdat vt qͥ
volet poſtea ĩgredi nõ poterit qꝛ iueniet occupatã ⁊ erit

petitoꝛ:ſic ergo coꝛpoꝛe meo poſſeſſionẽ qro ⁊ aĩo lʒ qũq;
interuen iat coꝛpꝰ aliud loco mei vt qͥs ↄſtituit ſe nomine

meo poſſidere vel ſi ſũ in ↄſpectu vel de ꝓximo. Mõ q̃̊⸗

Poſſeſſio ro qũo retineat᷑ poſſeſſio: Rñdeo aut ciuilẽ aut naturalẽ
quũo reti: hẽo coꝛpoꝛe ⁊ aĩo meo ⁊ tũc ciuilẽ retineo quocũq; vadã

neatur.

yt. l. clã ·S· q ad nũdinas.ff. eo.naturalẽ q;diu ſiue ĩ re vel
i ↄſpectu vł de ꝓximo nõ ſicut ꝑ hos actꝰ acqᷣrerẽ:multo
foꝛtiꝰ retineo vt.d.l.ĩ laqueũ.aut hẽo ciuilẽ aĩo meo na⸗

turalẽ coꝛpoꝛe coloni:⁊ tũc ciuilẽ retinco aio meo q̃cũq;
vadꝗ niſi iduceret᷑ obliuio ꝑ decẽniũ naturalẽ retineo ꝑ
animũ coloni qͥcũq; vadat:qꝛ cũ eiꝰ qnimꝰ nõ poſſet ope

rari ĩ retẽtiõe ciuilis operat᷑ ĩ retẽtiõe naturalis:vt.l.j.S.

interdictũ aũt hoc.ff.de vi ⁊ vi ar.⁊ hec caſu ciuilis eſt pe
diſſceq̃ naturalis cũ ſint penes me ãbe.Et ideo ſi deijcia⸗
tur colonus a naturali ꝑdo vtrãq;:vt.l.peregreS.quibꝰ.

ff. eo. Aut ciuilis eſt penes vnũ naturalis penes aliũvt in

ꝓpꝛietario ⁊ fructuario:⁊ tũc dñs ciuilẽ retiet ⁊ fructua

rius etiã ſuã naturalẽ retinet:vt qꝛ animꝰ eius nõ poteſt
operari in ciuili retẽtiõe:⁊ hoc caſu ciuilis nõ eſt pediſſe

qua naturalis.vñ vna ꝑdita nõ ꝑdit᷑ alia. Mõ quero an

Poſſide⸗ duo poſſint inſolidũ naturałr ⁊ ciuiłr poſſidere:Picũt qͥ

re an poſ⸗ dã ꝙ ſic ciuiliter:qꝛ animꝰ vniꝰ nõ ĩpedit animũ alterius
ſint duo ĩ⸗ nꝗ plures poſſũt ĩtrare poſſeſſionẽ ⁊ exire ⁊ h̃e animum
ſolidũ na⸗ poſſidẽdi: ſed naturałr duo nõ pñt ĩſolidũ poſſidere ꝓpt᷑

turalr ⁊ ci ipedimẽtũ facti:qꝛ cũ per exiſtẽtiã in re hẽat᷑ vt.l.iij · S· ex

uiliter.

–+

ↄꝛio.ff. eo.impoſſibile eſt ꝙ vbi ego ſũ alius ſit: vt.l.ſi vt
certo ·S. ſi duobꝰ.ff. eo.Tu dic ꝙ nec ciuilẽ nec naturalẽ
pñt duo hr̃e ꝓ ſolido duplici rõne. Pꝛima qꝛ qð operat᷑
ipedimẽtũ facti operat᷑ ipedimẽtũ iuris:vt.l.oditiões q̃
3.⁊.·l.filiꝰ.de ↄdi.ĩſti.Si ꝗ̊ ĩpedimẽtũ facti ĩpedit ne duo
poſſint naturałr poſſidere:& idẽ facit ĩpedimẽtũ iuris in
ciuili:qꝛ lex nõvult ꝙ plures ĩſolidũ poſſideãt. Pꝛeterea
ſeq̃ret᷑ ꝙ cũ ex ſola ciuili ꝓcedat pᷣſcriptio:vt.l.acqͥrit᷑.g.
nõ ſolũ.ff.de acqͥ.re.do.duo poſſẽt ꝓ ſolido acqͥrere dñiũ
eiuſaẽ rei h. d.l. ſi vt rerg. Hecteren in naturali nõ eẽt ĩ⸗
pedimẽtũ facti ſi res eſt ãpla/qꝛ plures poſſẽt adeſſe.Dic
ergo ꝙ duo nõ pñt pꝓ ſolido poſſidere ciuiłr ⁊ naturałr:ſʒ
vnꝰ natur aliter alter ciuiłr bñ pñt. ¶ Itẽ q̃ro an ſit vna
tm̃ poſſeſſio in ſubſtãtia ⁊ q̃litates due an ſint due in ſub⸗
ſtatia:in h eſt opinio. Hã dicit Azʒo.ꝙ eſt vna ĩ ſubſtãtia
ha bẽs diuerſas q̃litates ⁊ ꝓbat ꝑ titulũ iſtũ ⁊ ĩ titulo.ff.
eo.qͥ loquũt᷑ ĩ ſingulari de vna poſſeſſiõe. Pꝛeterea ꝓbat

„ 2 2 — —

ipe ꝑ.l.nemo.j.e.qꝛ dicit duplicẽ eẽ rõnẽ poſſeſſiõis.nõ di

cit duplicẽ poſſeſſionẽ. Pꝛeterea ꝓbat ipe ꝑ ſimile ĩ obli
gatiõe:nã ciuilis ſola nõ hʒ effectũ exigẽdi/naturalis nõ
hʒ effectũ exigẽdi:ſj vtraq; ciuilis iuncta ſic:⁊ tñ eſt vna
tm.ſ.naturalis hñs ↄpꝛobationẽ ciuilis ꝙ pʒ:qꝛ diffinit᷑ ĩ
ſingulari vt inſti. de obli.in pᷣn.⁊ eſt illa qᷓ hʒ effectũ exigẽ
di vt ibi pʒ ar.l.obuenire hr̃ditatẽ.ff.de ver.ſig. In ↄꝛiũ

diẽ Joã. ꝙ ſũt due in ſba ⁊ hoc ꝓbat ippe ſic:certũ eſt ꝙ ſi
q̊s poſſidet ciuiłr ⁊ naturałr ⁊ ſe abſẽtet ꝙ ꝑdit naturalẽ
poſſeſſionẽ ⁊ retinet ciuilẽ vt.l.clã po·S.q ad nüdinas.ẽ.
alleg. & ſunt due ĩ ſubſtãtia. Pꝛeterea ꝓpetariꝰ hʒ cinilẽ
fructuariꝰ vel ẽphiteoticariꝰ naturalẽ:ꝗ ſũt due ĩ ſubſtã⸗
tia. Pꝛeterea ipe ꝓbat ꝑ.l.nemo.ꝓco.na exponit duplicẽ
eẽ rõnẽ poſſeſſiõis.i.duas poſſeſſiões. Itẽ ꝓbat ꝑ ſimile ĩ
obligatiõe:nã dicit eẽ duas obligatioes ĩ ſubſtãtia ꝙ ptʒ
qꝛ ꝑ pactũ tollit᷑ naturalis ⁊ remanet ciuilis: vtl.ſtichũ.
§. naturalis.ff.de ſolu.ergo ſũt due ĩ ſubſtãtia. Pꝛeterea
ſniaʒ latã ꝓ debitoꝛe tollit᷑ ciuilis ⁊ remanet naturalis
vt.l.iuł.ff.de ↄdi.ĩde.ergo ſũt dueĩ ſubſtãtia:ſic erit ĩ poſ
ſeſſiõe.quid ergo dicẽdũ:ego puto ſic dicẽdũ ꝙ aut ciui
lis ⁊ naturalis ſũt penes eũdẽ ⁊ ſic ſimul iuncte ⁊ tũc pu
to ꝙ ſit tm̃ vna ĩ ſubſtatia.ſ.naturalis habẽs cõpꝛobatio

nẽ ciuilis ⁊ ſic ciuilis ſe hʒ ꝑ modũ q̃litatis ⁊ pediſſeque

⁊ ita ꝓcedit opinio Aʒo.⁊ eiꝰ ar.ſic ꝓcedit ſimile de obli
gatiõe qꝛ qñ ſũt ciuili iũcte eſt tm̃ vna obligatio ĩ ſubſtã
tia habẽs vincula duo:⁊ ciuilis ſe hʒ ꝑ modũ q̃litat ⁊ ita
loqᷣt᷑ iſti.ð obli.in pᷣn.Aut ciuilis ⁊ naturalis poſſeſſioſũt
henes diuerſos:⁊tunc ſunt due in ſubſtãtia ꝙ pʒ qꝛ ſivna
ſe hr̃et tũc ꝑ modũ ſubſtãtie alia ꝑ modũ q̃litatis tũcvna
pdua.ſ.ea q ſe hʒ ꝑx modũ ſubſtãtie tũc ꝑderet᷑ ⁊ alia q̃ ſe
hʒ ꝑ modũ q̃litatis cũ q̃litas nõ poſſet eſſe ſine ſubſtãtia
vt. lſi quis vxoꝛi ·S. neq; vᷣbo.ff. de fur.⁊.l.eiꝰ qͥ ſi cer.pe.
quod tũ eſt falſum:qꝛ vna ſublata põt ⁊ alia remanere vt
l. peregre· S. fi.ff. eo.ſunt ergo tũc duo in ſubſtãtia ſimile
eſt ĩ obligatione duoꝝ reoꝝ:nõ reſpectu ꝑſonaꝝ ſunt due
obligatiões ĩ ſubſtãtia lʒ reſpectu rei ⁊ vniꝰ ſolutionis ſit
vna:vt.l.duobus.ĩ fl.⁊.l.eãdẽ.ff.de duob.re.⁊ ita ꝓcedit
opinio Jo.⁊ eius ar.¶ Sed ↄ hoc op.ſic ſi qũ ſunt penes
cundẽ eſt vna in ſubſtãtia ⁊ alia ſe hʒ ꝑ modũ accidentis
ergo pꝑdita illa q̃ ſe hʒ per modũ ſubſtatie deberet ꝑdi il⸗
la que ſe hʒ ꝑ modũ q̃litatis cũ qualitas nõ poſſit eẽ ſine
ſubiectovt ꝓbatũ eſt ꝙ tñ eſt falſum:qꝛ ſi ille qͥ hʒ vtrãq;
recedit de re ꝑdit naturalẽ q̃ eſt vt ſubſtãtia retinet tñ ci⸗
uilẽ que eſt vt q̃litas:vt.l.clã poſſidere:S.qͥ ad nundinas
ergo ſunt due ĩ ſubſtãtia. Sʒ rñdeo qꝛ licet dũ ſint ſimul
vnite ciuilis ſe hʒ ꝑ modũ q̃litatis tñ dum ſeparãtur per
receſſũ de re/ ciuilis ſubſtãtiat᷑ ⁊ trãſit ĩ ſubſtãtiã /⁊ qͥ pꝛi
mo erat q̃litas efficiat᷑ ſubſtantia:⁊ ideo durat ſecꝰ ſi ali⸗
ter ſeparẽtur.nã ſi qͥs dum ſunt ſimul occuparet natura⸗

lẽ pervim perdita naturali que eſt ſubſtantia perderetur

ciuilis que eſt vt q̃litas nec tranſiret in ſubſtantiamvt.d.
l. peregre · S./ fi.⁊ eodẽ modo põt rñderi de obligatiõe:qꝛ
Iʒ ſint ſimul vna in ſubſtãtia ⁊ ciuilis ſe hẽat per modum
q́litatis tũñ dum ſeparãtur ab inuicẽ vt ꝑ pactũ de non pe
tẽdo ciuilis q̃ remanet trãſit in ſubſtantiã ⁊ durat:⁊ ideo
nõ dicitur remanere q̃litas ⁊ accidẽs ſine ſubiecto?⁊ hoc
modo opʒ rñdere qui vult ſuſtinere glo.⁊ eaꝝ opiniones
aliter non poſſent defendi.

. Nemo põt ſibi cauſã poſ
“ſecus accedente. h. d.

EA Op. ad caſum huiꝰ legis:qꝛ pᷣmo dicit ꝙ ne
mo mutat ſibi càm:poſtea dicit de colono qͥ ſibi non mu
tat:ſʒ alij tradit. Itẽ cãꝗ extrinſecꝰ ſuperuenit:ideo dic ꝙ
pꝛimo mutauit anteq; venderet. Uel dic ꝙvidetur muta
re ſibi cũ ſucceſſoꝛi ſuo mutat qui fingitur cum eo. Uel
dic ꝙ mutat ſibi: quia emit ⁊ non vendit ⁊ ita expone
tex.¶ Itẽ op.ꝙ põt mutare:vt.l.qui bona. in pᷣn.ff. devſu
ca.⁊.l.ſi quis vi·S.· differentia.ff.eo.So.vt glo.quia quin

qʒʒ modis poteſt fieri mutatio:vt in glo.

¶Wodo quero an ſi colonus vendat rem domini trãſ-⸗ Poſſeſſio

ferat poſſeſſionẽ:x videtur ꝙ non:qꝛ ſi hic tradidiſſet em nẽ an traf/

ptoꝛ q̃ſijſſet dñium pᷣſcriptiõc ꝙ hic negat᷑. Pꝛeterea cũ ferat colo
nemo hẽat poſſeſſionẽ trãſferre nõ põt ↄꝛiũ tʒ glo.Quid nꝰſivẽdat
ergo: dic ꝙ aliqñ colonꝰ tradit ĩducẽdo aliũ in poſſeſſio rem dñi.
nẽ:⁊ tunc bñ eũ facit poſſeſſoꝛẽ/ſʒ non dñm vt hic.Aliqñ
nõ tradit vere ſʒ ficte: qꝛ ſe conſtituit poſſidere pꝛo alio:
vel cõducit ab co tunc cum nullã poſſeſſionem hẽat nul⸗
lam tranſfert.vt.l.q;uis ·S. ſi conductoꝛ.⁊.l.ꝙ meo.ff.de
acquirend.poſſeſſio.⁊ de hoc plene dicam.jeodem.i.ex

libꝛis.
Se null Ingrediens vacuã poſſeſſionẽ
SES. contrahit vitium perſonale nõ
2 reale/ 2 ideo ſi deueniat ad bo.fi.po.poteſt pꝛe
TraAſcribi. hoc dicit⸗ Fij
ij

Butrigarij Gecũda pars ſu

¶ Op.ſi ingredit᷑ ſine cã: ergo violenter ergo pᷣhit viciũ
reale ergo nõ potuit pᷣſcriptio pꝛocedere vt innuit iſte
tex.a ↄꝛio ſenſu. Huiꝰ timoꝛe ſũt hic varie lec.Et nõ ex
hac.l.ꝙ exceptio pᷣſcriptiõis ĩpedit ꝓceſſum qꝛ dicit ĩter
pellatur petitio. Buk.

Vitioſa poſſeſſio non tribuit ius
TLMpꝛoba. iucapiti hoc dicit.

EHEr pꝛocuratoꝛem. er chir⸗
poſſeſſio ⁊ ea mediãte dñium.h.d.¶ Quero qñ
a eſt hoc ꝙ dñium nõ põt ſeparari a poſſeſſione⸗
Rñdeo.qñ cauſa ex qua tradit᷑ eſt habilis ad dñiũ trãſ⸗
ferẽdũ ⁊ tradẽs eſt dñs.¶ Modo q̃ro an ꝑ ꝓcuratoꝛẽ q⸗
rat᷑ dñium.Quidã dicũt ꝙſola poſſeſſio ꝑ.lł.j.S.ꝑ qᷓs ꝑſo.
no.acqͥᷣri.tu dic õ.qꝛ ibi dicit accepta cauſa poſſeſſionis
⁊ cã cauſata a poſſeſſione eſt dñium ergo poſſeſ.⁊ dñium
per ꝓcuratoꝛem acqritur.

Vbi deficit titulus.nõ ꝓce⸗
LEc ex vera. trbſcriptio b. v. But⸗

T Ad euidentiã eſt
Emo ambigit. ieda gdue iüt
S opiniones. Una Jo. ꝙ due ſint poſſeſſiões in
. ſubſtãtia.Alia aʒo.ꝙ ſit vna habẽs duasq̃li⸗
tates de quo dixi in.l.licet.S.c.⁊ attende qꝛ effectꝰ natu⸗
ralis ↄſiſtit in coꝛꝑe ꝑ exiſtẽtiam ⁊ vſum rei ⁊ fructuũ ꝑ⸗
ceptionẽ/effectus ciuilis cõſiſtit in aĩo cui inheret iuris
diſpoſitio vt ex ea ꝓcedat vſucapio:⁊ hoc iudicio meo
voluit ꝓbare iſte tex.⁊ ſũmarie dic ꝙ due ſunt qualitates
in poſſidẽdo.vna q̃ cõſiſtit in coꝛꝑe.alia q ↄſiſtit in aĩo:⁊
vtraq; plenũ ſoꝛtit᷑ effectũ ſi ſine int᷑ruptiõe ꝓcedũt.h.d.
¶ Nota ergo ꝙ ꝑ interruptionẽ ciuilẽ int᷑rumpit᷑ pᷣſcri⸗
tio ⁊ effectus poſſeſſionis nõ ſolũ ciuilis de qua pᷣncipa
iter hic dicit dũ dicit ꝙ incipit vacillare:qꝛ ammodo pᷣ⸗
ſcriptio ipſo iure nõ ꝓcedit.vſucapio vero ſine effectu ꝓ
cedit:ſed etiã ĩpedit᷑ effectus naturalis:qꝛ lʒ poſſideã fin
goꝛ nõ poſſidere:qꝛ fructꝰ nõ q̃ro. Vel ↄſidera duo pᷣmo
pꝑceptionẽ fructuũ.⁊ arare ⁊ colere ⁊ iſtud nõ ĩpeditur ꝑ
coõteſtationẽ. Item ⁊ poſt ꝑceptionem dñij acqſitio qͥ dʒ
Aeri ex bona fide ⁊ q̃ ↄſiſtit in aĩo:⁊ iſta acqᷣſitio ĩpeditur
poſtq; ciuilis eſt interrupta.q Mõ quero ex q̃ poſſeſſione
ꝓcedat pᷣſcriptioꝛ⁊ videt᷑ ꝙ ex ſola ciuili.⁊ hoc tʒ dy.p.l.
acqᷣrit᷑S.· fi.ff. de acqͥ. poſ.eõ vr̃ ꝙ ex ſola naturali:nã em⸗
phiteoticariꝰ hʒ ſolã naturalẽ / ⁊ ei dat᷑ publicians: vt.l.
cũ ſpõſus · S.ĩ vectigalibꝰ.ff.de publi.ergo põt vſucapere
vel pꝛeſcribere.vt.l.eũ qui.j.rñſo.ff.de publi HNcc lex vr
reqͥrere vtrãq;.ſ.ciuilẽ ⁊ naturalẽ/cũ ꝑ iterruptionẽ vniꝰ
iterrũpatur pᷣſcriptio qͥd ergo: ego diſtinguerẽ ſic.ꝙ aut
ambe poſſeſſiões ſunt oꝛd inate ad vnũ dñium acquirẽdi
eidem vt eſt cum ſunt penes eũdem vt eſt hic/⁊ tũc pᷣſcri
ptio ꝓcedit ex ambabꝰ:⁊ ideo vna ĩterrupta ceſſat pᷣſcri⸗
ptio.ſi aũt ſunt penes diuerſos /tũc aut ſũt ðꝛie vt qꝛ vnꝰ
hʒ ciuilẽ/alter ingredit᷑ vi naturalẽ tũc nõ puto ꝙ ex ſola
ciuili ꝓcedat vſucapio.vt.l.naturalit᷑ff.de vſuca.ſi autẽ
nõ ſunt ↄꝛie:vt qꝛ vnꝰ vult directũ dñium q̃rere ꝑ ciuilẽ
alter ius emphiteoticariũ / vel vtendi/fruẽdi ꝑ naturalẽ:
tũc q̃libʒ ſoꝛtit᷑ cffectũ ſuũ /⁊ ex ſola ciuili qrit᷑ dñiũ:vt di
cta.l.acqᷣrit᷑S·fi.⁊ ex ſola naturali ius ẽphiteoticũ.vt di⸗
cto.S.in vectigalibꝰ.⁊ hoc verũ ĩ pᷣſcriꝑtiõe rerũ coꝛpo⸗
raliũ. In pᷣſcriptione rerũ incoꝛꝑaliuʒ vt ſeruitutũ dic ꝙ
aut habẽt cõtinuã cãm vel q̃ſi ⁊ ꝓcedit pᷣſcriptio ex natu
rali ⁊ ex ciuili poſſeſſione:vt.l.ſeruitutes.ff.de ſeruitu.aut
non hñt cõtinuã cãm vel q̃ſi ⁊ tũc ſine vlla poſſeſſione ꝓ⸗
cedit pᷣſcrip.ᷣm rofre.a tꝑe cuiꝰ initij nõ extet mẽoꝛia:vł
ſʒ alios ꝓccdit ex naturalipoſſeſſiõe quã qͥtidie itrũpit᷑
WV Iti Uitiuʒ ↄctũ ab auctoꝛe reſpectu rei
¾ Lea&α. afficit ſucceſſoꝛẽ. h. d. ¶ Ad euidentiaã
4Aeſt ſciendũ ꝙ ſunt vitia q̃dã realia ↄᷣcta in rem
1 reſpectu rei ⁊ furti ⁊ raꝑine. Quedam ſunt ꝑ
ſonalia ↄcta reſpectu rei.vt mala fides cũ quis ſcit rem
glienã eſſe. Quedam ſunt ꝑſonalipcta reſpectu rei vt cuʒ
in cõtractu ĩteruenit dolus de q̊ͥ dicam.ititu.j.ſi fraude.
¶ Sp.· ꝙ vitiũ auctoꝛis ſucceſſoꝛi nõ noceat.vt.ffe.l.põ⸗
ponius · S. cũ qᷣs.cũ ſi. So.vt glo.qꝛ quoddã eſt vitiũ rea⸗
le vt furti ⁊ violẽtie / ⁊ hoc nocet cuilibʒ ſucceſſoꝛi vt hic.

Quod dã eſt ꝑſonale octum reſpectu rei: vt qꝛ putat rem
alienã eſſe ⁊ in hoc diſtingue:qꝛ aut loq̃ris de vtili ſucceſ

ſoꝛe/⁊ ſibi nocet:qꝛ eſt ſucceſſoꝛ vitioſus ⁊ culpe defũcti.

per Beptimo libꝛo Codicis

vt. l. ſi ego · S partꝰ.ff. de publicia. Aut loq̃ris de ſingulari

⁊ tũc olim ſi volebat ſibi cõputare tpꝑa auctoꝛis nocet ei

aks nõ.vt.l.põponius.S.·cũ qͥs.ff.e. Hod ie indiſtincte ei

nocet.vt.j.ti.j.aut᷑. male fidei.Quoddã eſt vitiũ ꝑſonale
nõ ↄctũ reſpectu rei vt qn dolo te ĩduxi ad vẽdendũ rem
tuã.⁊ aut dolus dat cãm ctui ⁊ ipſo iure nõ tenet ctus
⁊nõ ꝓcedit pᷣſcriptio ſi incidit in ↄᷣctu:vñ tenet ctus vt
.ti.j.l.ſi fraude.Sed qͥd de clãdeſtina poſſeſſione an eſt

viciũ reale. Rñ.non eſt viciũ reale ſʒ poſſeſſioms:a ideo

nõ nocet ſingłari ſucceſſoꝛi.Sʒ qͥd de pᷣcaria poſſeſſiõe:
certe illa nõ eſt vitioſa cũ habeat a dño:ſed bene eſt verũ
ꝙ nõ eſt habilis ad pᷣſcriptionẽ vt dicit gio.

X lib zis In amittẽda poſſeſſiõe iam q̃ſi⸗

NWñcolonus pᷣiudicare dño / in querẽda ſic. h. d.
E EE((Diuide in duas parres: qꝛ pᷣma loqtur in poſ⸗
ſeſſiõe qſita.ſcdᷣa in q̃rẽda.Scða ꝑs ibi ſinaũt nec dũ.
¶ Ad euidẽtiã eſt ſciendũ ꝙ tex.dicit derelinqᷣt vel ꝓdit.
Quero q̃ eſt differentia inter vnũ caſum ⁊ reliquũ: dicit
Nofre ·ꝙ derelmqre eſt ꝑ negligẽtiam ꝓdere vt qꝛ rece⸗
dit ⁊ vadit vagãdo/ꝓdere eſt doloſe dimittere.Ego pu⸗
to ꝙ derelinqre ſit ſimpliciter dimittere nõ reſpectu cer⸗
te perſone.ꝓdere eſt cãm dimittere reſpectu certe ꝑſone.
vt.ſ.titius eam occupet.
¶ Ex tex.Lſiue ſeruus qui caret mãdato ałs ſub appel⸗
latione ꝓcuratoꝛis continetur ſᷣm Rofre.
¶ Del qſpiã. Qui nõ eſt ſeruꝰ vel colonꝰ /vel inqᷣlinus/
vel ꝓcuratoꝛ:ſed caret mandato ᷣm Rofre.
¶ Dereliq̃rit ſine dolo Rore.vel in gñe ꝓdiderit do
lo rofre.vł in ſpecie reſpectu certe ꝑſone vt locus põt po
ni cauſatiue ꝓut refers te ad caſũ pᷣcedentẽ qñ fuit in do
lo vel in ſpecie ꝓdidit.vel põt poni ↄſecutiue ꝓut refers
te ad caſum in qͥ nõ eſt in dolo vel in gñe derelinquit.
¶ Op.hec lex dicit nõ gñari pᷣiudiciũ dño:ergo nõ ꝑdit
poſſeſſio:ſed hoc eſt õ.lłpegre.S·qbus.⁊.l.ſi de eo.ff.eo.
So. dicũt quidã ꝙ iurꝭ pſuptione nõ eſt ꝑdita poſtq; cõ⸗
petit actio vł ↄdictio ex hac.l.ad recuperãdũ.Alij dicũt

ꝙ hec coꝛrigit illas.Alij dicunt ꝙ aut derelinqͥt vł ꝑdit/

aliꝰnõ occupat/⁊ tũc non ꝑdit dñs poſſeſſionẽ vt hic.ſed
ſi alius occupauit /tunc ꝑdit vt in contrario.i Item op.
a diuiſione aut dices non eſſe ꝑditã poſſeſſionem/⁊ tunc
non habet locũ conditio huius.l.⁊ non debuit poni hec
lex in acquirẽda poſſeſſione ⁊ habet interdictum vti poſ.
ergo non ↄdic.ex hac.l.que datur in ſubſidiũ.aut perdit
poſſeſſionẽ/⁊ tũc hʒ interdictũ vnde vi /⁊ tũc etiã dʒ ceſ⸗

ſare ↄdic.huiꝰ.l.q ĩ ſubſidiũ dat᷑.⁊ iõ circa hoc debes ſic

dicere.ꝙ aliqñ colonꝰ recedit a poſſeſſiõe nõ aĩo derelin
quẽdi:⁊ tũc nõ ꝑdit dñs:ſed retinet aĩo coloni:vt.l.fun⸗
dũ.ᷣff.e.Aliqñ exuit vt derelinq̃t v ꝓdat:⁊ in hoc ẽ opi⸗
nio:qꝛ qͥdã dicũt ꝙ hec coꝛrigit iura vetera:qꝛ hodie nõ

ꝑdit olim ſic:vt.l.ſi de eo.ff.e.ſʒ illa videtur ſatis cõcoꝛ⸗

dare cũ iſta vt dicamꝰ ꝙ aut aliꝰ cepit ⁊ ꝑdit eà dñs:vt
dic.l.ſi de eo.Aut aliꝰ eã nõ appᷣhendit/ tũc non ꝑdit vt
hic.nec iure veteri/nec iure nouo:⁊ hoc tenẽt vltramon.
Aliqñ colonꝰ cõſtituit ſe noĩe alieno poſſidere/c tũcnul⸗

lam pdit dñs vt.l.qᷓ;uis·S.ſi ↄductoꝛ.ff.e.Aut tradit alij

reali?/⁊ tũc pꝛiuat dñm vtraq;:vt.l.pegre.S· quibus ff.e.
Aut moꝛitw᷑ colonꝰ/⁊ tũc dñs ꝑdit naturalẽ/⁊ ſi fuerit ne⸗
gligẽs in ea recuperãda ꝑdit ciuilẽ.vt.lł.ſi de eo · S ſi foꝛte
ff. eo.¶ Quero an hec lex loquat᷑ qñ aliꝰ appᷣhendit eã/an
qñ nõ appᷣhendit rofre.dicit ꝙ vtroq; caſu locũ hʒ ⁊ coꝛ⸗
rigunt᷑ iura vetera:qꝛ olim ꝑdebat᷑ hodie nõ:⁊ in colonũ
dat᷑ actio /⁊ hec cõditio eſt reſtitutoꝛia nõ reſpectu poſſeſ

ſionis: ſʒ reſpectu detẽtationis: ⁊ hʒ etiã intdictũ vñ vi.

ſz vltramõtani dicũt ꝙ loqᷣtur qñ nullꝰ appᷣhendit eamqͥ
caſu iure veteri ⁊ nouo nõ ꝑdit poſſeſſionẽ ⁊ hʒ bñficium
huiꝰ.l.ſicut hẽbant olim:ſʒ ſi aliꝰ appᷣhendit tũc recupat
etiã ꝑ hãc.l.Sʒ an hec lex loq̃t᷑ ĩ colono deiecto.Rñ.nõ:
qꝛ no dolo nec deſidia ꝑdidit. Sed an in colono tradẽte
hʒ locum hec glo. dicit ꝙ ſic:⁊ ita ſeruat᷑ de cõſuetudine:
nã ſi debitoꝛ obligat mihi ſua bona ⁊ cõſtituit ſe meo no
mine poſſidere / ⁊ ei detentationẽ reſtituo pᷣcario ſi debi⸗
toꝛ alienet/a alij tradat.ego intẽto condic.ex hac.ljj.ex
equitate:⁊ rõne huiꝰ legis.⁊ hoc ſentit glo.huiꝰ.l.in fine
recuperat ꝑ hãc.l.j.ex rõne ⁊ eqᷣtate huius.l.nõ ꝑ tex.ad
poſſeſſionẽ recuperãdã:⁊ ita ſeruat᷑. verũtñ tex iſte nõ lo
quitur in colono tradẽte ſed in derelinquẽte vł pꝛodẽte:
verũtñ eadẽ eſt rõ in tradẽte q̃ eſt ĩ dereliquẽte vł ꝓdẽte

nam dicit lex ꝙ ſi pupulus vult poſſeſſionẽ rei vẽdite dx

ta non põt ſeruꝰvel ꝓcuratoꝛ vł

Etunl
incolonea
tztfaclt
4 ereten
oſeſione
haam ra
iccoliti
go truch.
ſiuscil
Uity i
isqpnn
Urtide
,aroralisit
Cbligatio
Obligatiot⸗
galis ffdel
io collige
colonũ vel
yeterino
caſũc cCaſu.
us nouũ fn,
gi detetati
uleͦnopnn
nobzreep
lötanqo⸗
ianofue

—M
N
D

Ibeytliter⸗
(Ooaut
oneeiuldeve
citauctoꝛer
funtt ſdiſ
hodz pſcrid
gioſtnogffi
lur eum
hos: pñopo
Aer cuigie
lutlitigioſa
iols ff de
ſtiofuit mer
adichi⸗
n Prima
ſscü
ccditſi
ne⸗

4
3

8

.
WBͤ

oſcee
dieiniſtget — 5 3 „ . Sl „
ſtheen erelinq⸗ eã derelinq̃re/⁊ emptoꝛ ĩgrediet᷑/a ſic dereliq̃re idẽ eſt Erroꝛ dñi pᷣſtantis
wige Dend tradere:ergo bene põt ratio huiꝰlegis adaptari ad cois⸗ Ec P etentem. patrociniũ poſſeſſoꝛi
ideie⸗ qð trade⸗ nũ tradentẽ vt ar.l.labeo fiſtulasS.j.ff.de ↄhen.emp.ſic non tribuit ei titulum.h. d.
Nelö, 4re. ergo dic ꝙ aut loqᷣtur qñ nullus appᷣhẽdit eã ⁊ tũc dicũt 4 fe D Qui dolo ĩducit quẽ ad ſibi
WN qͥdã ꝙ hʒ locũ hec lex/⁊ iureveteri ⁊ nouo nõ ꝑditur poſ⸗ 6 aude. vẽdẽdũ nõ pᷣſcribit.h dicit.
aſeſuken ſeſſio.aut aliꝰ appᷣhendit eẽ/ ⁊ tũc dicũt qͥdã loqͥ hãc.l.q; Sed q̃ eſt rõ ꝙ hic ĩpedit᷑ pᷣſcriptio: Rñdco
ſiſingi⸗ eſt tutiꝰ vt ſic recuperet ꝑ hãc.l.⁊ ꝑ interdictũ vñ vi: ſed qꝛ ſi dolus dedit cẽãm ctui:gctus eſt nullꝰ ⁊ ꝑ
Ni eſſ an in colono tradẽte hʒ locũ vel deiecto.quidã ꝙ ſic Ro Ca oñs deficit titulꝰ ⁊ lon.tẽp.pᷣſcrip.ſecꝰ ſi eẽt in
ſetbeutn fre ð.⁊ facit differẽtiã inter tradẽtẽ ⁊ deiectũ ex vna ꝑte/ cidẽs:qꝛ tũc nõ ipedit᷑ pᷣſcriptio.
tgo. ? derelinquẽtem ⁊ perdẽtem ex alia:nã cũ habeã vtrãq ꝗR O 4 Mõ nocet amiſſio ĩſtroꝛũ ſi aliter
dhoſcſüiine⸗ poſſeſſionẽ naturalẽ coꝛꝑe coloni ciuilẽ aĩo:⁊ h̊ caſu ceciä a ng poſſum de iure meo docere. h. d.
Kr hẽam vtraq; ciuilis eſt pediſſequa naturalis ⁊ ciꝰ q̃litas — J g Erroꝛ non hr/ ꝓ titulo vbi non eſt iuſtus.
Verä ⁊ ideo ſi tradit vel deijciat᷑ ⁊ aliꝰ appᷣhendit illa:tũc ego S 18. poc dicit.
nſu ꝑdo vtrãq;: qꝛ ſi tollit᷑ ſuba naturalis non põt remanere n M to Exceptio pᷣſcriptiõis nõ impe MPꝛoceſſũ
Ktibiſite qlitas ciuilis ⁊ habeo ĩterdictũ vñ vi.vt.l.ſi colonꝰ.f. de S P 02 edit ꝓceſſũ ſed lite ↄteſt. audiũt᷑ nõ ipedit
derlifte, vi⁊ vi ar.ſʒ qñ derelinqt vł ꝑdit tũc ꝑdit᷑ naturalis:ſʒ ci uiuravtriuſq; partis.h.d.¶ Hec lex deſtruit opi exceptio pᷣ
untntigü uilis qͥ pmo erat ꝑ modũ qlitatis trãſit in ſubam ⁊ es reæz emonẽ illoꝝ q dicũt ꝙ exceptio picrip. ĩpedit ꝓ ſcriptiõis
ntrnen tineo: æ ideo rõne ciuilis agit᷑ p interdictũ vtipoſ.rõne ceſſũ niſi eos ſuſtineas vt dicã: ꝓ ipſis tñ facit.l.intra vti
diningeds, naturalis ĩtẽtabo ↄdictionẽ ex hac.l.ſic ſepat᷑ naturalis le.ff. de mino.⁊.l.oẽs.j de pᷣſcrip.xxx.an.ibi viuẽdi vlteri
ere nirher obligatio a ciuili ⁊ ſe hẽat ꝑ modũ qlitatis.ſ.ciuilis us ⁊c̃. Sʒ dic ꝙ aut exceptio pᷣſcrip.oppo.ꝑ modũ decli⸗
eecnent⸗ obligatio traſit in ſuam ⁊ ꝑ ſe ſubſiſtit.vt.l.ſcie·S.natu⸗ natoꝛic ⁊ eũ ĩpedit ⁊ ita ꝓcedit opinio eoꝝ ⁊ maxĩe.Ja.
8 ralis.ff.de ſolu.qͥd ꝗ̊ debeo tenere.certe varij varia tenẽt de are. aut opponit᷑ ꝑ modũ perẽpto.⁊ non ipe
–æñ ⁊iõ colligo q̃ttuoꝛ opiniões. AUna eſt ꝙ ſolu ꝓuideat᷑ ꝰ NA Mait vt hic:⁊ dixi i.l.añ ſnĩazs.·jqͥn ap.non re.
o. colonũ vel inqlinũ/ ꝙ nõ ꝑdat poſſeſſionẽ hoc etiã iure N E c b ona Pꝛeſcriptio lõ.tẽ.nõ ꝑfici᷑
lond ei veteri ꝙ nõ patit finis huiꝰ legis:qꝛ nõ eẽt differẽtia ĩter WeN *poſt lit. conteſt. h. d.
“ caſũ ⁊ caſũ.Alia ẽ opinio ꝙ hic nulla ꝑdat᷑ poſ.⁊ hoc ſit D er . on . Poſſidens cũ titulo ⁊
ngfe lie ius nouũ ſᷣm rofre.⁊ ↄpetat ↄditio ex hac.l.ad recuperã P 1 g bona fide pᷣſcribit lõg.
* ſa dã detẽtationẽ. Alia ẽ opinio ꝙ ꝑdat poſſeſ.naturalẽ:ſſ tẽp. ⁊ põt tps ſui auctoꝛis ſibi ↄtinuare.h.d.
hnegift ciuilẽ nõ ꝓ naturali ⁊ ↄpetat ↄdic.ex hac.l.⁊ hãc ſatꝭ apxp⸗ ¶Ex tex.poſſeſſoꝛis ſi tũ poſſeſſoꝛ poterat pᷣ
danine pꝛobarẽ qꝛ vr̃ verioꝛ. Alia eſt opinio ꝙ vtraq; poſ.pdat ſcribere vt qꝛ titulum habebat.
degtiae ⁊ iõ tanq; oẽ auxiliũ deficiat ↄpetat hec ↄdic.cũ violẽtia g x⸗ m in lon 4 Tunc dð pᷣſcribi in⸗
diorne facta nõ fuerit/a idẽ erit ĩ colo. alij tradẽte cũ ſit eað rõ. g ter pᷣſẽtes cũ uͤe
ann °2 1 „ aeng pyuincie ſit actoꝛ ⁊ reus ⁊ ĩter pñtes nõ reqᷣrit᷑
ererintianelongttem ark Prre.
edn e . e ꝛale e coꝛpoꝛaliũ nõ
ahnitiht poꝛis. x. vel. xx. an. Mub. exigit ſcia dñi: in pſcriptioc incoꝛpoꝛaliii ſic vt leij s de
ndenitfft –— S oſt Inter ruptio ciuilis feruitu. So.fateoꝛ ꝙ non eqparãt᷑ ꝑ oĩa:qꝛ nõ qtũ ad ſci
poſeſinigtu 1 α P nõ ꝓdeſt niſi iterrů entiãvt dixi.⁊ eſt rõ drie:qꝛ ĩ coꝛpoꝛalibꝰnõ ꝓccdit pᷣſcri
Otegtoſer 6 Gj penti/ ⁊ ĩ hypothecaria nõ ghit᷑ viciñ prtio ſine titulo: cũ ĩ hoc grauet pᷣſcribẽs releuat᷑ ĩ alio.ſ.
poſeſonun 4 litigioſi: ⁊ ideo nõ ĩterpellat᷑ vſucapio vt nõ reqrat᷑ ſcia eiꝰ Z quẽ pᷣſcribit᷑ ſ ĩ pſcriptiõe ĩ coꝛpo
ſondetutptt R 0p⸗el pſcriptio ſi inchoat᷑ de nouo.h.d. raliũ releuat᷑ p̃cribẽs:qꝛ ñ reqrit᷑ ꝙ heat titulũ ergo gra
uentcunn ¶ Quida dicut ey hic diſtulit / alij dicüt uat alio.ſ.vt aduerſarij ſciĩa reqrat᷑:ſz eqparant᷑ q;tũ ad
Ubſciievre Sw renũciauit. alij dicunt ꝓꝙ eſt lapſum tpᷣs pᷣſcriptiõis. Itẽ op.ꝙ etiã qᷓ;dtũ ad tpᷣs pᷣſcriptiõis
rticetiüd HBHNAIL icNiuin: vt infra dicã pone caſum in 10 eqparẽt᷑ cũ in incoꝛpoꝛalibꝰ reqᷣrit᷑ tpᷣs cuiꝰ non extet
crczhocdehe mnube vt littera ſonat. äs memoꝛia:vt.l.j.S·ductꝰ qque.ff.de aq̃ co.ſti. Sol.ibiloqͥ
ſieoio Pꝛeſcri⸗ .nOp. ꝗ aut qſtio fuit omiſſa ꝑ renũciationẽ de pᷣſcripti turi ſeruitutibꝰ q̃ ñ hñt ↄtinuã cãẽz hic ſic. ¶ Itẽ op.ꝙ qͥs
icneni bian poſ⸗ one eiuſdẽ vel alteriꝰ ſucceſſoꝛis: qꝛ ꝑ ſolã renũciationẽ dicat᷑ eẽ abſens vt.liiij. S. abeſſe. fr de dã. inſec. So. vt gl.
giehbri ſit res liti- eẽt auctoꝛ excluſus.vt poſtq; liti.ff. de pac.aut nõ repu qꝛ multis modis dr qͥs abſens. Mõ qro q ſi nõ hʒ do⸗
nnanmn Lgioſa. diauit: ſz diſtulit/ 1 tuc res ẽ litigioſa:ergo tanqᷓ; vicioſa miciliũ in aliqͥ loco. Rñdeovt glo. Sʒ qͥd ſi hʒ ĩ pluribꝰ
gPidenriteit nõ dʒ pſcribi. Rñ. hec res facta eſt litigioſa: ſʒ viciũ liti dicvt glo.¶ Sed an qð dr hic de puincia hʒ locũ ĩ ciuita
Prtggtit gioſt no atficit rem / eſi dicas qd opat infruptio. Rñ. opa te hodie: ? dic vt glo. ꝙ ſic.¶ E rfra qrro qd ſi poſſeſſoꝛ p⸗
Eratient tur gᷓ eum qu eſt infruptũ ⁊ actionẽ ppetuat ure. ana· beat ſe cũ titulo poſſediſſe decẽ anis /aduer ſariꝰ diẽ ſe fuiſ
Poemmerimn nos:vñ opoꝛteret ꝙ ipſe inchoaret pᷣſcriptionẽ.xl.an.ſeld ſe abſentẽ ⁊ ita requiri.xx.quis dʒ ꝓbare abſentiã vellpᷣ⸗
poſtcrtie alter cui alienat᷑ põt decẽnio pꝛeſcribere.¶ Itẽ op. ſires ſentiã. Quidã magnus doctoꝛ determinauit ꝙ ſufficie⸗
gf unt fuit litigioſa: ergo ĩpedit᷑ licnaricego ePſerittvt en⸗ bat pᷣſcribentẽ ꝓbare ſe. x. annis poſſediſſe: ⁊ ſi aduerſa⸗
nſchen natiõis.ff. de ̈b. ſig. Sol. hic fallit illa regula. Nel dice ri dicat ſe abfuiſſe illud ꝓbet ꝙ nõ placet pᷣma facie:qꝛ ĩ
n efirn io fuit mera ĩ hypothecaria q̃ nõ facit rem litigioſam. tẽtio pᷣſcribẽtis fũdat᷑ ex iſtis.ſ.ꝙ cũ titulo ⁊ bo.fide poſ
men ſr Vel dic ꝙ hic expirauit inſtãtia p trienium ⁊ ceſſant oia ſederit ⁊ ꝑ decẽniũ ĩter pñtes:ꝗ debent ab eo oĩa ꝓbari:
ſaunti⸗ Zꝛia. Pꝛima ergo lec. ꝙ repudiauit nõ ꝓcedit ꝑ.lꝑoſtq nã ꝙ fuerit pᷣſenSeſt facti. Facta vo nõ pᷣſumũt᷑ a iure ni⸗
tuf, liti. Scðᷣa de dilatiõe ꝓcedit defendẽdo:vt dixi.Tertia ſi pꝓbẽt᷑:vt.l.deniq;.ff. ex qui.cau.ma.l.ĩ bello.S. facte.de
Ganit pꝛocedit ſine ſcrupulo. Ccop. 1 poſtli. re. Pꝛeterea dicẽs ſe affuiſſe negat pñtiam
vogtſſſ =M Ale fid ei Hec aut᷑.vẽit ad coꝛrectionẽ aduerſariꝰ aſſerit ergo pꝛobet:vt.l.ij.f. de pꝛoba.
uniſnn, L.l. codici. nã iure veti ſingarj c r R ſis lõ
inin ſiroeſſoꝛ ſi Nolche 3 ſe pᷣſea neneieoarr ⸗ Pu In quib cauus lö
Poupppenge, W6 nocebat mala fides auctorꝗ hodie ſic. Bu. ͦ 2
ſinitpti⸗ D od li quid. Qui aliquo te pſcri⸗ gi tẽpoꝛis ceſlat Pzee
Pettiin, . Dptionis fuit abſens tẽ ſ . f NR b
onnm, A pus abſentie duplicatur. h. d. crip g. a ubꝛt.
ince Pꝛeſcriptio lõgi tpis tũc ſoꝛtit A 7 olonus non pᷣſcribit
ntien Gngi .aeſe cũ bona fides res ſine in⸗ A 18 cu i. longo tẽpoꝛe.h. d.
cͤfin i⸗ terruptiõe lõgo tꝑe cũ titulo eſt poſſeſſa. h. d. ſeruoꝛum Factꝰdñs nõp̃ſcribit Pꝛeſcri⸗
n ſenn Harsmmmel Op. ꝙ etiã ſi ſit infrupta p̃ſcriptio naturalit᷑ (2 94 1Rh. o. Op. lõg. tpe bere an cẽ
D tñ currat pᷣſcriptio vt.l.ceptũ ·S. vacuã.ff. de vſuca. Sol.· pſcribat᷑ vt.l.j.⁊ qd ibi nõ.S.ð ſer.fu.⁊.l.jjſi ad ſeat᷑ factꝰ
gbtiin vt glo.quia ſpeciale in caſibus. e huer. cre. Sol. trib? caſib? hʒ loecu ßſchtio in re dominus.
uelli, SS v in Dñs vendicat rem ſuã niſi ſit pꝛe⸗ mobili. Pꝛio ſi cẽſet᷑ ſũt imobilia vt qꝛ ſᷣuꝰ ẽ aſcpᷣtꝰglebe
itinne⸗ el.ſ cripta.hoc dicit. ⁊. ita ſẽtit gl.i.l.j.S. de ſer.fug. Itẽ qñ ↄ creditoꝛẽ qͥs vult
guͤrſte⸗ 4 O Jutin a Sine titulo non ꝓcedit longi tꝑis pᷣſcribere.vt · .· ſi ad. cre.l.j. Itẽ qñ qͥs ma. fid. vl ſine titu.
iunie pꝛeſcriptio.hoc dicit. Ja. Buk. poſſidet:ſʒ tũc ñ ſufficit pᷣſcꝑ.lõ.tẽ.ſʒ erigierrr an ßſed.
ſonetel⸗

ola De pᷣſcrip.lõg.tẽp. In qui

coau.ceſ.lõ.tẽ.pᷣſcrip.F O. XLI

4

Bu trigarij Becũda pars ſuper Geptimo libꝛo Codicis I

Pereſern⸗ RE Nus. Mortto isgoire ne Sed dauer Si aderlſus creditozem.
Rubꝛica.

bere an nõ pᷣſcribit ſociꝰlõgo tꝑe.Rñdeo:qꝛ ĩ parte nõ
— Extraneꝰ cu⸗
WS Juturnum titulo ⁊ bong

poſſit ſoci
ſide contra creditoꝛẽ pꝛeſcribit longo

ſit ſoci μ◻ hz titulũ 2 ſine titulo nõ ꝓcedit pᷣſcriptio lõgi
us ð ſociũ tꝑis:ergo hoc non eſt ex natura actiõis ſʒ ex defectu titu
Etẽpoꝛe. hoc dicit.¶ Hypothecaria er⸗ Hypothe
go habet quattuoꝛ tẽpoꝛa hʒ decẽ an⸗ caria qt⸗

lõgo tꝑe. li.Quid enĩ ſi ſocius alienaſſet ꝑtẽ ſocij ⁊ emptoꝛ retinuiſ
nos. quãdo titulo ⁊ bona fide extra⸗ tuoꝛ hʒtè⸗

ſet lon.tẽpoꝛe bona fide vñ excluderet ſociũ a diuiſione:
ergo hoc facit titulus. Quid ergo:Nic ꝙ aut volo pᷣſcri⸗
bere directo ⁊ nõ poſſũ lõgo tꝑe qꝛ ꝑſonales ſũt:vt.il.ſicut
⁊æ.l.oẽs’j.de pᷣſcrip.xxx.an.durat ergo triginta annis q;⸗

tũ ad ꝑſonales pᷣſtatiões. Item quaãtũ ad diuiſionẽ dire⸗
cto ſʒ ꝑ ĩdirectũ longo tꝑẽ tollit᷑ vt ſi eſt pᷣſcripta res vel
poꝛtio ſocij:qꝛ cũ in diuiſione dẽat aſſignari qͥd ſuũ ⁊ nil
hʒ in re qꝛ pᷣſcriptũ cõtra ipſũ ideo repellitur.

etitio hr̃ditatꝭ nõ
E Ered itatem. ir longo tẽpoꝛe / lſj

Wbet. xx. quãdo idem inter pᷣſentes poſ⸗

ſedit.habet.xxx.cũ poſſidens caret titulo ⁊ bona fide:ha
bet. xl.quãdo debitoꝛ vel eius hr̃s vult pᷣſcribere contra
creditoꝛẽ.hoc dicit.cum ſequenti.
¶Sppo.ꝙ hypothecarie nõ pꝑꝛeſcribatur decẽnio:vt.l.

neus inter pꝛeſentes poſſedit. Itẽ ha⸗ poꝛa.

ttitulo ſic. hoc dicit. , “ cuũ poſtulaſſem.de dã.infec. So.vt glo. Quero qre hy⸗
H. E¶ Opp. ꝙ petitio hr̃ditatis det᷑ ð titulo poſſi⸗ pothecaria tollitur eodẽ tẽpoꝛe in re mobili ⁊ in imobili:
dẽtẽ ⁊ ſic poſſet pᷣſcribi contra eã:vt.l.ſi qͥ nec.S·ſi quis ſed dñium facillius tollit᷑ in re mobili q; in ĩmobili. Rñ.
hr̃ditatẽ.cũ ſimi.ff.de peti.here.So.vt glo.¶ Quero qua vt glo.¶ Sed qᷣͥd ſi rem mobilem alij obligatã ⁊ pᷣſcribo ſde decur
NPetitio re petitio hr̃ditat nõ dat᷑ cõtra titulo poſſidẽtẽ: Reſpõ dñium triẽnio an decẽnio pꝛeſcribã cõtra hypothecã.⁊ hitexerce
hrditatis deo qᷣcqᷣd dicat glo.rła eſt ꝙ ĩ pari cã eſt melioꝛ cõditio videtur ꝙ nõ:qꝛ pꝛeſcriptio longi tꝑis non hʒ locũ in re lijz max
q̃re nõ dat᷑ poſſidẽtis:vt.l.ſi quis ſeruũ·S.fl.ff.de verbo.ob.⁊.lij.ne mobili: vt.l.in ſeruoꝝ.S.in qᷣbus cau.ceſ.lõ.tẽ.pꝛe. Pꝛe⸗ enüius
ʒ titulo quis eũ qui in ius vo. Modo ita eſt ꝙ intẽtans petitionẽ terea factus dñs amplius non p̃ſcribit vt.l.ſequitur·S.la

poſſidẽtẽ. hr̃ditatis hʒ titulũ ꝓ hr̃de.modo ſi agit contra aliũ qui
etiã hʒ titulũ vt emptiõis vel alteriꝰ non eſt rõ quare de⸗

beat actoꝛ pᷣferri immo eſt regula ꝙ vbi plures hñt cam

a duobus nõ dñis potioꝛ eſt cõditio poſſidẽtis:vt.l.ſiue.
Se 56. ſi duobus.ff. de public.ſ̊ rei ven eſt potẽtioꝛ
MHg titulus ꝙ publiciana. ? ideo illꝗ excludit.

IYpuerum. attnod. d
Quib?non obijci
tuwur lögi tẽpoꝛis pᷣ
fſcriptio. Rubzꝛi.

ekcn dn Bcibe ſmpetraf quod rem alien vt ſuã emptoꝛ eſt ſtatim ſe⸗
. 1* curus. hoc dicit.
GB m peł. ure cõi conceduur. HC¶ Sp.· ꝙ res fiſci nõ poſſunt pꝛeſcribi Pꝛeſcri⸗

OD ſt Minoꝛi pꝛeſcriptio lõgi tempo⸗
Bn el. nis in effectu non nocet. h. d.
¶ Sp .· hic videt᷑ ĩnuere ꝙ ipſo iure nõ currit pᷣ
.NVeſcriptio qð videt᷑ male dictũ:qꝛ iuſtinianus di
cit ſe hoc nouũ inueniſſe:vt.l.ſcimus.S.in qͥ cau.ĩ teg.re.
nõ eſt ne.So.vt glo.Ja.de are.dicit ꝙ hic loquitur in re
bus que olim alienari non poterãt ergo nec pᷣſcribi:ſed ĩ
l. cõtra.loquitur etiã in his q̃ alienari poterãt ⁊ pꝛeſcribi
Tu dic ꝙ hic currit ſed non in effectu qꝛ reſtituit᷑:hodie

na.ff.de vſuca.ſed tu dic ꝙ immo pꝛeſcribitur / nec ob.l.
in ſeruoꝝ qꝛ hoc ſpãle.nec ob/S.lana.qꝛ factus dñs am⸗
plius nõ pᷣſcribit qð hʒ ſed ſi habeo directũ dñium poſſũ
pꝛeſcribere contra vtile:vt.l.iij.S.ꝙ me.cauſa.ſic ⁊ hic ſa
ctus dñs non pᷣſcribit ↄ dñium qð habet /ſed gᷓ ius hypo
tece.ſʒ quare vſucapio nõ tollit hypotecã /pᷣſcriptio ſic:

NRñũ.qꝛ vſucapio tendit ad acqͥſitionẽ dñij ꝙ non oppoſi

tũ hypothece:ſed pᷣſcriptio parat exceptionẽ q̃ exceptio
obſtat etiã hypothecarie. But.

De quadꝛiẽniij pꝛeſcriptio⸗
ne. MKubꝛica.

N 2 .

P Otum Bonis vacãtibus denũ
„ V ciatis fiſco quadriẽnio
aꝓps̃ſcribitur eum.⁊ ſi pꝛinceps vendat

inſti. de vſucap · S res. Sol. ibi loqtur bi an poſ⸗
de rebꝰ q̃ ſunt in bonis ſuis incoꝛꝑate ſint res ſi⸗

no: ſed in vacatibus.¶ Item op. ꝙ etiã in vacantibẽ ſci.

nõ excludat᷑ quadriẽnio vt.l.jS. diuus.ſff.de iure fl.Sol.
hic iam fuerat denũciatũ fiſco ꝙ erãt vacãtia ibi nõ.Col
lige ergo:aut loqtur iam in coꝛpoꝛatis in fiſcũ/ illa non
pᷣſcribũtur:vt dicto· S. res.aut loqͥtur de his q̃ nondũ ſũt
incoꝛꝑata/⁊ tũc aut ſunt iam denũciata fiſco ⁊ pᷣſcribũt᷑
quadriẽnio a tẽpoꝛe denũciationis vt hic.aut non ſunt

ſones ſine

ipſo iure non currit vt in contrario. HS denũciata ⁊ pꝛeſcribũtur.xx.annis.vt dicto · S. diuus. lunnmn
oſſeſſio Abſentibus rei publice ¶ Item op.ꝙ nedũ poſt quadriẽnium inchoari nõ poſſet . uenen
3 1.2 P * cꝗ nõ currit pꝛeicriptio qſtio ſed nec etiã inchoatã ꝓſequi:vt.l.intra.ff. de diuer⸗ ine⸗ ulu
Pꝛeſcri⸗ um effectu. h. v. CQuero quid d. beat ꝓbare ſis ⁊ tẽp. pſcrip. Sol. ibi aiter qnõ inchoauerat volebat Kuaka
bẽs qͥd dʒ ł' MRBoꝛeſcribens:? Rñdeo titulũ bonã fidẽ ⁊ poſſeſ ꝓſequi ꝙ non põt.ſi igitur queris an poſt quadriẽnium hnet
pꝛobare. lionem longi tẽpoꝛis ⁊ quedã ꝓbat vere vt titulũ. quedã poſſit noua cã ĩchoari:⁊ dico ꝙ nõ ꝑ aliquẽ vt hic.ſi aũt ne 150
pᷣſũptiue vt bonã fi.¶ Itẽ ſi pꝛobat pꝛineipium poſſeſſio qris an inchoata ĩtra quadriẽniũ poſſit poſt q̃driẽnium ltu,
nis ⁊ finem decennij pꝛeſumunt medio tempoꝛe poſſedii pꝓſeq: ⁊ dico ꝙ ꝑ aliũ q; qͥ inchoauerat nõ põt:qꝛ ciuilis funliä
ſe:quia pꝛobatis extremis pꝛeſumitur medium:vt.l.qui⸗ interruptio facta ꝑ vnũ alij nõ ꝓdeſtvt dicta.l.intra.aut Udiseratt

cunq;.de apoch.pu. . .
AEX EE Contra perſonalem actionem non pᷣ⸗
E P. ſcribitur longo tempoꝛe.h.d.
¶Glo. enumerat aliqͥs caſus ſpeciales. Ja.

vult ꝓſequi ⁊ põt.¶ Vltimo attende:ꝙ verſiculus nec is.
põt referri duobus modis. Jaco. Buk.
P lienã a fliſco pꝛin

gqgnocg Zülemit rema
KAR Mnes. n vel auguſta ſtatim eſt ſecu⸗

le
Burrigar. P Jrus: ſed dño datur regreſſus in fiſcum vſq; ad K
Baisi B ſti b us NReuerſus ab hoſtibus RRASECHHquadriénium. hoc dicit. “Sðõ ecogaturt
N 90 4 ſi receꝑit rem pᷣſcriptã ¶Ex tex.lpariter pꝛiuilegijs Nota caſum cõtra illos Pꝛiceps (o 4
FNaget vtili actione ſi repperit poſſeſſam ⁊ nõ pꝛe qui dicunt ꝙ pꝛinceps per pꝛiuilegium non põt rem mea põt rem uca Gl
lſcriptam habet directam. h.d. at eri concedere ⁊ dñium mihi aufferre: immo poteſt.ꝛ ſi meã auf⸗ füſenbar⸗
R elcri tion e Pꝛeſcriptio longi dicas ꝙ eſt per legem cõmunem. certe immo ante hanc ferre/ al⸗ licpſcrib
Ee⸗ Re P Onł. ipis ↄplet᷑ decẽnio legẽ quibuſdã conceſſum per pꝛiuilegium / vt hic dicit teri dcede. atyl
inter pꝛeſẽtes / vicẽnio iter ab ſẽtes:ſi tñ aliquo valebat. vnde ꝙ pꝛĩceps non poſſit mihi auferre dñium re. onſcri
Geætpe pᷣſcriptõis abfuerit reipublice cã ille ð qu? meum non eſt ex defectu potentie:ſed quia non vult ⁊ di⸗ Ernun

pſcribit᷑ t̃s abſẽtie ſubducit᷑ de pᷣſcriptiõe.

R

., SSê .
caſione militie fuerit occupatus.h.d.

Pꝛeſcriptio lõgi tis cur
Ancim us rit militi cũ effectu niſi oc

cit ꝙ ſi contingat eum facere non valet reſcriptum: vt.l.
q̃tis. S. de pꝛe. impera. offe. ſed ſi velit ⁊ dicat non obſtã

te tali lege bene valet ⁊ poteſt.aut ergo pꝛinceps donat /

vel vẽdit rem fiſcalem ⁊ ſtatim eſt ſecurus donatarius

olim ⁊ hodie ſi pꝛopꝛio motu donauit imperatoꝛ als vi⸗
deretur per impoꝛtunitatem cõceſſum ⁊ poſſet reuocari:
yvt ·j/ de peti.bo.ſub.aut rem alienã alienauit vt ſuã:⁊ tũc

olim emptoꝛ nõ erat ſtatim ſecurꝰ:ſʒ vſq; ad quadriẽniũ

De p̃ſcriptiõe. xxx. vel. xl.an. Fo. X II.

vſq; ad.l.pᷣſcriptiõem ¶ Ad euidentiã eſt ſciẽdũ ꝙ hic nõ
lodtur de pᷣſcpᷣtione realis actiois ſʒ ꝑſonalis:qꝛ de rea⸗
li habuiſti.S.ſi aduer.vſuca.de hypotecaria.S.ſi aduerſꝰ

Emn 2 no erat ſte 1 cre.⁊.· e.l.ſi qs emptidis. .è
lettloit poterat a dño cõueniri:hodie ſtatim eſt ſecurus ſed dño ¶Ex tex.Lviuendi vlterius Et ſic nõ ꝙ exceptio pᷣſcri
neſi datur regreſſus in fiſcũ vſq; ad quadrienniũ ad pꝛeciũ ⁊ ptionis impedit ꝓceſſum. Pꝛuma glo.enũerat actiones
M⸗ nõ vltra vt hic.ſi autẽ vendit rem alienam vt alienã ſerua reales que ſunt ſpeciales. ¶ Modo opp.ꝙ omnis actio
iruhend titulum. S. ſi aduerſus fiſcum. bſonalis nõ ouret.xxx.annis:vt.jS· fl. Solu. hic non di⸗
nz ist S En eazenon c. Diuide iꝑtes duas: cit ꝙ durct. xxx. annis oẽs ſed ꝙ nõ plus.¶ Item op. hic
doſſect imnt . ꝛ in pma loqtur in dicit etis de Puitute: 63 certe actio ꝓ ea tollit lõgo tpe:vt
e AAan hac legé. dars incipit igit᷑. ⁊ ſü⸗ ꝓ ſeruitu uta. hic de ꝑpſonali 2⸗
uſhuie marie dicit ꝙ ſicut ſiſco vendẽte rẽ alienã vt ſuã: emptoꝛ enda.vel hic nõ dicit durare.xxx.ſed 25. plus.i¶ Itẽ op. ꝙ
Mrberen ſtatim eſt ſecurꝰ ⁊ dat᷑ infra quadriẽniũ regreſſus ĩ fiſcũ. hypothecaria tollat᷑.x.an.vt.S.ſi aduerſus cre.Sol.aut
ardes ita ⁊ pꝛĩcipe vẽdente vel auguſta:qꝛ emptoꝛ ſtatiĩ eſt ſecu pᷣſcribit exneus titulo⁊ bona fide inter pñtes pſᷣſcribit.x.
ann eecksd donarestenettn pefdiaalescpaerled raendieltma Hrircas anders dn ein Aes
Wevi 4. 7 di b9 factis p egẽ habẽt loc ex.qꝛ nõ dicit durare trigita:ſed nõ excedere.aut exneꝰ
nchlithin in iã factis añ hanc legẽ a tpe coꝛonationis pncipis.h.d. caret titulo ⁊ bona fide:⁊ tũc.xxx.an.pꝛeſcribit.⁊ tũc etiã
ſcninwir ¶ Ex hac lege dicũt quidã ꝙ donatio facta añ coꝛona-⸗ hec lex loqtur qꝛ durat.xxx.an.⁊ nõ vltra. Aut ipſe debi⸗
hlgritſ,e tionẽ pꝛĩcipis nõ valet vt ꝓbat᷑ hic in fine.ſiłe habes ĩ.. toꝛ vel eiꝰ hr̃s vult pᷣſcribere/⁊ tũc reqᷣrunt᷑.xl.anni.⁊ nõ
drahenghe, fl.de decurio.li.x.ſic ⁊ ſcholaris ante birretũ aſſũptũ nõ loqt᷑ hec lex. ¶ Modo qro qũ re qͥrit᷑ bona fides /⁊ quõ
sonhyltin põt exercere actus doctoꝝ ſimile in.l.j.S.de offi.pᷣfec.au. itelliget᷑ eſſe ĩ bona fide:hicũt qͥdã ſi credit rem dñi ałls
teſlöihet Alij ⁊ maxime canoniſte dicũt ꝙ ex ſola electione acqrii nõ.Tu dic.ꝙ aut vult pᷣſcribere ̊ dñm/⁊ eiꝰ reſpectu dʒ
tytlſegting plenũ ius pꝛincipi ⁊ pape.lʒ hec lex retrotrahat ad dona habere bonãꝗ fidẽ vt credat vẽditoꝛẽ fuiſſe dũm.aut vult
entbitut tiones ſingulariter loquẽdo non extendendo. hree erſbete 3 altoze Cbreſpeciu D; habere bon⸗ f⸗
efactuonie⸗ —rr”U R 5 em vt credat nemini eſſe obligato.ar.l.fulcinius:· ꝙ ſi
d dien eret d 0 minice auerſus Fanter ca in boa an ber pᷣſcriptio Aorio an
cauſa ſid . Eactio tollat᷑ ipſo iure.⁊ circa hoc dic ꝙ eſt dare dñium tollat᷑ ipᷣo
gaant v el temp lo Lum. rei mobilis:⁊ iſtud tollit ipſo iure ꝑ vſucapionẽ ſᷣm oẽs. iure ꝑ pꝛe⸗
ciſöſciit d Mubzi ca Itẽ eſt dñium rei ĩmobilis: ⁊ ſᷣm glo.iſtud ꝑ pꝛeſcpᷣ.non ſcriptionẽ
ichron J ““ Lte⸗ tollit/ ĩmo remanet dñium directũ/⁊ actio penes dñm:ſʒ
raniign ”õß Ep enumero Hoc eſt ſp⸗⸗ fm vltramõ.eſt ↄſiderare cãm cauſatiue vt eſt dñiũ:⁊ cũ
GS ciale in pᷣnci hoc ſit iuriſgen.nõ põt tolli pꝛeſcriptione q̃ eſt iuris ciui⸗

enit

Ucd.

pe vt nullla pᷣſcriptio ei currat.h.d.

. Speciale eſt ĩ his colonis
L ● Niuerlas. vt glienates cãm vſucapiẽ⸗

di non pᷣſtent.h.d.

lis. Itẽ eſt conſiderare cãm cauſatã a dño vt actio.⁊ iſta
cũ ſit iuris ciuilis põt tolli/⁊ tollit᷑ ꝓ pꝛeſcrip. q̃ eſt iuris
ciuilis. In actionibꝰ vero ꝑſonalibus dic ꝙ eſt etiã cõſi⸗
derare cãm actiõis vt eſt obligatio:⁊ iſta no tollit᷑ tꝑe cũ

* J qua vn H. Minutio cẽſus ſolutiad ſit iuriſgẽ. vt.l.obligationũ fere· S. placet. ff. de ac. ⁊ obli.
ſiſoo ti Leves ͤ P. modũ conſi uetũ trahitur Itẽ eſt cõſiderare actionẽ q̃ naſcit᷑ ab ea:⁊ hec cum ſit iu
ſmninr reſcripto illicite obtẽto nõ obſtante. But. . etiis oliun hl⸗ ti Dadevileined Ainrnle ⸗
nptoreſtut —— D 2 pz 2 lcrip tio ne. xxv V el pbe.⁊tẽ.pᷣſcrip.in pᷣn.¶ Itẽ g p exequtoꝛis miſſit on
. nõ interrũpatur pᷣſcriptio:vt.l:.ft.in pᷣn.ff.de eo ꝑ quẽ fa⸗
oſuurpt⸗ x l. anno ꝛum. RKu bꝛ ca. ctum eſt. Solu. aut eſt qris an ꝑmiſſionẽ Erecurotls fiat
.Solibit –— ſſe Vbi fiſcꝰ actio trãſitoꝛia in hr̃des:⁊ dico ꝙ ſic.vt.l.ↄſtitutionibꝰ.
s ſuls icn M m al⸗ emexas. vendit rẽ fff.de ac.⁊ ob.an q̃ris an ꝑ miſſionẽ excutoꝛis ꝑpetuetur
Miä in vac 5 alienã vt alienã minꝰ ſolẽniter vendi-⸗ actio in xl.annos.⁊ dico ꝙ nõ.ſed ꝑ ↄteſtationẽ.aut q̃ris
fideinef tio eſt nulla ⁊ dñs vẽdicat rem ſuã p⸗⸗: anꝑ miſſionẽ executoꝛis int᷑rumpat᷑ pᷣſcriptio/⁊ tũc dic
Aitig in cio nõ reddito in eiꝰ vtilitatẽ nõ ↄuuer ꝙ ddã eſt pᷣſcriptio cauſata a mero fauoꝛe vt eſt vſucapio
infiſcheln ſo. h. d. Hic & defecit ſolẽnitas: qꝛ nõ ⁊ hec nõ interrũpit᷑ ꝑ miſſionẽ executoꝛis: ĩmo nec ꝑ cõ⸗
ehis ol rat debitoꝛ rei publice ⁊ ex hoc ſef teſtationẽ mero iure:lʒ in effectu ſic: vt.l.ſi poſt acceptũ.
laſſolßin Naliud.ſ. ꝙ hᷣciũ nõ fuit in vtilitatẽ dni ff. de rei vend.Quedã cauſatur a mero odio tmê/&x a negli⸗
thic u Zuerſum: ⁊x iõ vẽdicat etiã pᷣcio nõ redduo. Itẽ hic mala gętia dñi nõ petẽtis vt eſt pᷣſcriptio.xxx.vel.xl.an.⁊ hec
tdiaoi fide fuit vendita. ¶ Op. ꝙ iſte pᷣſcribat longo tpᷣe cũ ha-⸗ interrũpitur ꝑ miſſionẽ executoꝛis vt hic.qꝛ cũ cauſetur
inczunif⸗ buit titulũ: vt.l.j·.S· hoc tm̃ mõ.S.de vſuca.trãſfoꝛ. Solu.! a mera negligẽtia ↄuentio ꝑ executoꝛẽ tollit negligẽtia:
linnufan⸗ imo fuit hic vẽditio nulla:⁊ iõ nullũ titu hʒ.¶ Itẽ op. ergo pᷣſcriptionẽ/⁊ ꝓpter has ſolas pᷣſcriptiones eſt ĩidu
chocuentni ſtati emptoꝛ ſit ſecurꝰ ſi det᷑ regreſſus ĩ fiſcũ vſq; ad qdri cctus iſte modus interrũpendi cũ ante has pᷣſcriꝑtiones
Poſquni⸗ enniũ vt.S.de qua.pᷣſcp.Sol.hic vẽdit fiſcus rem alienã inuẽtas nõ eſſet inuentus iſte modus. Itẽ interrũpit᷑ mi
tethein yt alienã ibi vt ſuã.¶ Itẽ op. ꝙ pᷣciũ debeat reddere em⸗ rabili modo.ſ.per infantilem etatem non vt ſit neceſſe
ſtpotiti htoꝛi: vt.l. j. ð. de reſea cin. ven. Solu. reiectis alijs ſo.dic ꝙ proſtea de nouo inchoari poſt pupillarẽ etatẽ: ĩmo poſtea
ſininge⸗ ibi dũs erat debitoꝛ: ⁊ iõ pciũ fuit in eiꝰ vtilitatem cõöuer 2iungũtur ſimul tꝑa pcedẽtia pupillarẽ etatẽ ⁊ ſequẽtia:
nnculen ſum hic nõ:⁊ id eo ibi reddit hic non. Jaco. . ſʒ in pupillari etate doꝛmit.Qued à pᷣſcriptiones cauſant᷑
ſnen S Al Faa “ Quinõ poſſidet nullo t⸗ miyxtim fauoꝛe poſſidẽtis. ⁊ ab odio nõ petentis vt pᷣſcri
HNen Ale agitur. poꝛe pꝛeſcribit.h.d.Hec ptio lõgi tꝑis/⁊ in hac eſt inuẽta q̃dam media via:vt.ſ.ꝑ
Hekudree⸗ lex in fine alł.ꝙ ſi debes mihi.x.annua ꝙ ſtatĩ cõteſtationẽ intrũpat᷑ ⁊ ipſo iure:vt.l.moꝛe.S.de lit.ↄte.
glen Ucte EsHaad poſſim agere vt ↄdẽner ad pᷣſtatiões futuras Itẽ op.ꝙ actiones nõ tollãtur ſpacio.xxx. vel.xl.an.vt
tuht ie ne cogatur ſingulis annis de iure ſuo publice ꝓteſtari. l.ĩ bone.ff.de aqͥ.re.do.⁊.S.de ſa.ſan.eccl.aut᷑.qs actiões
ufin ¶Obp.· ꝙ colonus poſſideat vt.l.cũ ex ↄducto.S.cõia de ¶⁊.il.j.in fl.j de anna.ex.cũ ſi.Sol.vt glo.qꝛ ſpale eſt ĩ qui⸗
mr vſuca. Sol. ibi ĩtuertit poſſeſſionẽ dño hicnõ.¶ Itẽ op. buſdam caſibꝰ.¶ Ultimo op.ꝙ erroꝛ iuris nõ debeat no⸗
aſin n pſcribat vt .e.l.ↄpetit.So.aut pᷣſcribere vult pᷣſtatiõi cere ei ↄtra quẽ pᷣſcribitur cum certet de dãno euitãto/⁊
znonpi i ⁊ tũc pᷣſcribit ſpacio.xxx.an.ex tpe qͥ ceſſauit ſoluere vt ĩ aduerſariꝰde lucro.vt.l.regła.ff.de iurſ ⁊ facti igno.So.
eunmſig, Zꝛio.aut vult pᷣſcribere rei ⁊ tũc aut infuertit poſſeſſonẽ dicit glo.ꝙ hic eſt ſpãle Dy.etiã ſol.alit᷑ in.c.ignoꝛãtia.⁊x
inmiig, dño/⁊pᷣſcribit ex tũc ſpacio.xxx.vel.xl.an.aut nõ inruer male.⁊ ideo dic ꝙ iuris ignoꝛãtia excuſat a penis iponẽ
un i tit ⁊ nunq; pꝛeſcribit.vt hic. Jaco. But. dis/⁊ ꝓpter dolũ: ſʒ a lege ĩponendũ non excuſat ꝓpter
i uinn 5 t Perſonalis actio non durat vltra lat culpã vt eſt in negligẽtia.ſi ergo dicas nõ dʒ nocere
gieronn 4 A Icu xxx.ãnos niſi fuerit ĩrupta pupilli vbi tractat de dãno euitado:dico ꝙ hoc dãnum nõ venit
ſln , 8 tate vel executoꝛis miſſione.ſi tñ aliq̃ effugit imediate ex luris erroꝛe:ſed ex negligentia quã negligẽ
dir ugAſcriptioez. xxx. nõ effugit pᷣſcriptionẽ. xl.h. d. tiam non excuſat ignoꝛantia iuris. Jaco. Buk.
Fü

Genꝰ tm̃
valet q;tũ

N Tantũ valet genus qᷓ;dtum enu⸗

4 meratio ſpecierum: ⁊ vt ceſſet
. Joĩs cauillatio aduocatoꝝ:ſi qua actio effugiat
R A pꝛeſcriptionẽ. xxx. annoꝝ non effugit pꝛeſcri⸗
ptionem.xl.niſi in choartali conditione ⁊ tributoꝛum ex
actione.hoc dicit.cum duabus legibus ſequẽtibus.
¶ Ex tex.Lroboꝛe durare ergo hec lex dat ei robur ꝙ ẽ
gʒ canoniſtas qui dicũt ꝙ ſi lex dicit ĩ ſuo roboꝛe maneat
non dat robur:ſed illud qð habet dimittit / vel foꝛte etis
hic nõ dat robur:ſed dimittit illud quod habet:ſed ſi di⸗
ceret valeat vel equipollẽs bene daret robur.L Jugi ſilẽ
tio moueatur Jergo impedit ꝓceſſum:qꝛ reſpicit initium
iudicij:vt.l.j.ff.ad vellei.⁊.l.ſicut· S. hiſdem.ff. de accuſa.
⁊.l.nã poſt ea.de iureiur.⁊.S.de trãſac l.fr̃is.⁊ hoc verũ
ſi nõ apponat᷑ ad ꝓceſſum:ſʒ ad initia cãe:qꝛ tũc nõ ipe
dit ꝓceſſum:vt.l.emptoꝛ.S.de pꝛeſcrip.lon.te.⁊ ibi dixi.
CKota ergo ꝙ tm̃ valet numeratio ſpecierũ qͥ ad ſpẽs
q;tũ valet genꝰ ad gñalia.¶ Itẽ nota ꝙ ſi qua actio effu⸗
giat pꝛeſcriptiones.xxx.an.non euitat pᷣſcriptionem.xl.
¶ Itẽ nota ꝙ fallit in curiali ⁊ in ſolutione tributoꝝn.
¶ Op.· ꝙ nõ tm̃ valeat genus qᷓ;tum dinumeratio ſpecie⸗
rum:vt.l.ſed ⁊ ſi qͥs ·S.q̃ſitũ.ff.ſi quis cau.cũ ſi.So.hec ẽ

dinumera regula ↄᷣꝛia ſunt ſpalia.ꝗ Zrenn op./ꝙ ius etiã pꝛiuatũ nõ

tio ſpẽrũ.

tollat᷑ te:vt.l.pure.in fl.ff.de do.ex. So.ibi loqᷣtur de iu
re excipiẽdi.hic de iure agendi.caue tñ qꝛ quedã ſunt ex⸗
ceptiones q̃ poſſunt ꝓponi ꝑ modũ actiõis vt nõ nũera⸗
ta pecunia/⁊ nõ numerata dos:⁊ iſte bene tollũtur tpᷣe:⁊
ideo fuit dubitatũ ꝑ cano.an in libello poſſim dicere pe
to cõpenſationẽ fieri de vſuris quas ꝑcepiſticũ ſoꝛte:⁊
videt᷑ ꝙ non:qꝛ ↄpenſatio fit ipſo iure a.l.ſed petere ꝑ li⸗
bellũ fleri cõpenſationẽ eſt ꝓponere ꝑ modũ actionis:
aut ↄpẽſatio ẽ exceptio ſicut exceptio doli vt ĩſti.de acti.
S·ſʒ ſtricti.ꝗᷓ videt᷑ ꝙ nõ debeat ꝑ modũ actionis ꝓponi:
ſz exceptiõis:⁊ ita the nõ tolletur.⁊ hoc ꝑ modũ alł.ſuffi

ciat.i¶ Itẽ op.ad idẽ de.l.cũ notiſſimi·s.eodẽ aũt iure.ſ.

eo.So.ĩmo ⁊ illud pᷣſcribit᷑ vt ibi dixi.( Itẽ op.ꝙ publi⸗
cum ius nõ pᷣſcribat᷑ niſi centũ annis.vt.l.fi.S.de ſa.ſan.
eccle.So.ſi dicas ibi loqᷣtur in alia ciuitate qᷓ; romana:ſʒ
certe multofoꝛtiꝰ dʒ dici hec in romana.⁊ iõ dic ꝙ ibi lo⸗
quit᷑ in q̃ttuoꝛ caſibꝰ ſpãlibꝰ ĩ eccłia ⁊ ciuitate:lʒ ĩ eccłis
ſit coꝛrectũ ꝑ aut᷑.quas at in ciuitate nõ niſi dicas coꝛri⸗
gi ꝑ hãc.l.ꝙ nõ placet cũ ibi loqᷣtur in q̃ttuoꝛ caſibꝰ ſpãli
bus:vt dixi.¶ Itẽ op.ad idẽ de.l.vſucapionẽ.ff.ð vſuca.
Sol.vt gl. ¶ Itẽ op.de.l.fl.de lon.tẽ.pᷣſcpᷣ.que ꝓ lib.ↄpe.
So.vt glo.¶ Itẽ op.de.l.j.⁊.ij.S.ti.j.So.vt glo.ſ Item
op.de.l.fl. de agris limi.So.vt glo. Modo qᷓro an ſer
uus tãto tꝑe ſe pᷣſcribat ĩ libertate:?⁊ dic vt gl.Vel ꝙ aut
vult pᷣſcribere ad ſtatũ libertatis:⁊ pᷣſcribit decẽnio.aut
ipſam libertatẽ ⁊ tũc ꝓcedit glo.¶ Item q̃ro qͥd de aſcri
ptitio.Et dic vt glo. Jaco.But.

nEi Z Curialis libertatem nul
PKeſcriptionẽ ocp̈ftribit b d.
O etit Cõtra publicas functiones
mp L. non currit ꝑꝛeſcriptio.h.d.
—

¶ Dp. de.l. in oĩbus. in pꝛin.ff de diuer.⁊ tẽ.pᷣ⸗

ſcrip.So.vt glo.⁊ bꝛeuiter dic ꝙ aut vult pᷣſcribere pᷣſta⸗

tioni/⁊ non põt.⁊c̃. Jaco.But᷑.

MWiumm1 Diuide in q̃ttuoꝛ
R S m no tillimi partes:qꝛ in pᷣma

SIn ktia modũ iterrũpẽdi. In q̃rta ponit caſũ
in qͥ videbat᷑ ceſſare pᷣſcriptio. Sc da pꝑs incipit in · S. illð
aũt. Tertia in · S. immo.Quarta in·S..in his.⁊ durat vſq;
ĩ finẽ. Et hec lex bꝛeuit᷑ hoc itẽdit. Pꝛeſcriptio.xxx.an.
ceſſat in hypothecaria debitoꝛe poſſidẽte vel eius hr̃de:
vel vbi ſeruus creditoꝛ velit pᷣſcribere ↄð pꝛimũ debitoꝛe

Conuẽtio viuente.hoc dicit vſqʒ ad·S. illð.¶ Op. ꝙ nõ ſufficiat cõ⸗
an ſuffici⸗ uẽtio ad ĩterrũpẽdũ:ſʒ dẽat mitti executoꝛ:vt.S.l.ſicut.
at ad ĩter⸗ So.ↄfiteoꝛ.⁊ dic vt glo.⁊ↄteſtatio ꝗ̊ interrũpit ⁊ ꝑpetuat

rũpendũ.

sctionẽ.

actionẽ.in.xl.an.ſʒ miſſio executoꝝ int᷑rũpit:ſʒ nõ ꝑpetu⸗
at/⁊ oʒ ꝙ de nouo ĩcipiat pᷣſcpᷣtio.xxx.vel.xl.an.ſʒ pupil⸗
laris etas facit ĩterim ſiłe ſʒ nõ ꝑpetuat.⁊ ↄiũgũt᷑ tꝑa añ
pupillarẽ etatẽ ⁊ poſt.¶ Itẽ op.hic dicit dari hypoteca⸗
riã extincto pncipali ꝙ eſt ð.l cũ pᷣncipał.de re.iur. So.
aut pꝛincipalis tollit᷑ io iure.⁊ quo ad effectũ tollit᷑ etiã
acceſſoꝛia vt in õ.aut tollit᷑ pꝛicipalis ipſo iure ſʒ nõ quo
ad effectũ/⁊ tũc durat hypotecaria vt.l.debitoꝛ.ff.ad tre
bel. ⁊. l.ex ſextãte ·S. latinus.ff.de ex.rei iudi.aut tollitur

vonit tpᷣa pᷣſcrip. In ſcdᷣa initium pᷣſcriptiõis.
4

pꝛincipalis quo ad effectum / ⁊ tunc licet ſit regula ꝙ ſi
pꝛincipalis tollat᷑ ipſo iure vel ope exceptionis eodẽmõ
tollatur acceſſoꝛia:vt.l.eos in pꝛin.S.de vſu. Tamẽ fallit
hic.⁊.l.integre:j/de lui.pign.¶ Modo quero an creditoꝛ
poſſideat: ⁊ dic ꝙ in pᷣtoꝛio pignoꝛe nõ poſſidet vt dicit
glo. in conuentionali dic ꝙ aut non fuit ei traditũ ⁊ non
poſſidet.aut traditum ⁊ tunc eſt opinio:ſed reiectis om⸗
nibus dic ꝙ quantum ad ea que reſpiciũt ius dñij dĩ de⸗
bitoꝛ poſſidere nõ creditoꝛ:vt.l.creditoꝛ ·S.ſciẽdũ.ff.qui
ſatiſd.cog.⁊.l.ſerui noĩe.ff.de vſucap.⁊.l.non ſolũS.quia
quãtũ ad alia vere poſſidet creditoꝛ ⁊ naturaliter ⁊ ciuili
ter.¶ Mõ pone ꝙ ſtatutũ dicit ꝙ quilibet poſſeſſoꝛ ponat
rẽ quã poſſidet ĩ extimo nũqᷓ; creditoꝛ tẽ quã poſſidet dʒ
ponere ĩ extimo:certe nõ:qꝛ deſcriptio ĩ extimo fit reſpe⸗
ctu dñij ⁊ vt ſoluant᷑ collecte dño ⁊ h̊ reſpectu debitoꝛ dr
poſſidere:⁊ ideo debitoꝛ in ſuo extimo ponet. ¶ Mõ q̃ro
qd ſi ſeruꝰcreditoꝛ poſſidet ⁊ decedit ſine hr̃devł ũ adijt
hr̃ditatẽ quot ãnis pᷣſcribet ð̊ pᷣmũ creditoꝛẽ: Rñdeo lʒ
hoc ſit opinio ego puto ꝙ ſi hr̃ditas adeat᷑ ſiue appᷣhen
dat poſſeſſionẽ hrs ſiue nõ/nõ curo:qꝛ nec creditoꝛ poſſi⸗
debat:⁊ iõ ſemꝑ imaginẽ debitoꝛis repᷣſẽtat ⁊ reqrũt᷑.xl.
an.ſi nõ adeat᷑ hr̃ditas. ¶ Mõ qro an iuri offerẽdi

rie creditoꝛis pᷣſcribit᷑ ſecꝰ ĩ debitoꝛe volẽte offerre:qꝛ ei
nõ pᷣſcribit᷑.¶ In ↄꝛiũ vr̃ caſus ĩ.l.ĩbello ·S· ſi qͥs ſeruũ ff.
de cap.⁊ poſt li.re.⁊ hoc puto veriꝰ:⁊ iõ dic ꝙ qͥdã habẽt
actionẽ iã natã cũ iure offerẽdi:⁊ tũc pᷣſcribit ̊ actionẽ
⁊ per ↄñs ᷣ ius offerẽdi vt hic:qdã nõdũ hñt actionẽ iã
natã ſed naſciturã mediãte iure offerẽdi ⁊ hoc caſu pᷣſcri
bit᷑ etia iuri offerẽdi. Nã quoddã eſt merũ factũ quo me
diãte nulla actio eſt naſcitura ⁊ huic pᷣſcribi nõ põt/⁊ ita
loquit᷑ ar.ↄꝛiũ.quoddã eſt meꝝ factũ mediãte qͥ eſt actio
naſcitura vt hic ⁊ huic bñ pᷣſcribit᷑ vt ſic ꝑotiꝰ natiuitati
actiõis pᷣſcribat᷑ q facto / ſic dicamꝰqꝛ offm̃ ĩploꝛatũ pꝛo
reſtitutiõe eſt meꝝ factũ mediãte quo eſt naſcitura vtilis
actio reſtitutione pᷣſtita:vt.l.qͥntꝰ mutius S.idẽ põpo.ff.
de anu.le.⁊ tñ ei pᷣſcribit᷑ q̃driẽnio ⁊ ꝑ ↄñs natiuitati acti
onis:vt.l.ab hoſtibꝰ.ff.ex qui.cau.ma. ¶ Item quero an
pꝛioꝛ creditoꝛ poſſit offerre ſcdᷣo:⁊ dic vt glo.
¶ Illud.i¶ Supꝛa locutꝰeſt de tẽpoꝛe pᷣſcriptionũ hic de
initio pᷣſcriptiõis ⁊ bꝛeuiter dicit ꝙ incipit pꝛeſcriptio a
tẽpoꝛe quo põt agi.h.d.vſq; ad.S.immo.
¶ Sp.ꝙ actioni de dote non ſtatim poſt ſolutũ mr̃imo⸗
niũ currat pꝛeſcriptio:qꝛ ſtatim agi nõ põt:ſʒ ãnua bima
trima die:vt.l.j.S.exactio.S.de rei vxoꝛ.act. So.vt gloſ.
¶ Immo.i¶ ic loquitur de modo ĩterrũpẽdi pᷣſcriptio
nẽ᷑:⁊ dicit ꝙ appᷣhẽſio poſſeſſionis volũtate debitoꝛis ⁊
agnitio debiti pᷣſcriptionẽ ĩterrũpit.h.d.vſq; ad ·S·ĩ his.
In his. Hic ponitur caſus qui videbat᷑ effugere pꝛe

ſcriptionẽ ⁊ tñ nõ fugit ⁊ dicit ꝙ annue pᷣſtatiõi pᷣſcribit Peeſerl⸗
ex tꝑe qͥ pꝛimũ ceſſat pᷣſtari nec colonꝰ pᷣſcribit qͥ nõ poſſi bere an
det.h.d.vſq; in finẽ. Aut ergo colonꝰ vult pᷣſcribere an⸗ poſſ
nue p̃ſtationi ⁊ põt triginta annis.aut vult pᷣſcribere per lonus.

ſonali actioni ex locato q̃ dat᷑ ꝓ reſtituẽdo:⁊ põt eſſe rõ:
qꝛ perſonali actioni pᷣſcribitur ſine aliq̃ poſſeſſione:qꝛ de
bitoꝛ non dr poſſidere ius debitilʒ impꝛopꝛijſſime dicat᷑
vt.l.regulariter.⁊ ibi nõ.ff. de peti.hr̃di.⁊.l.nec nullã.·
fl.⁊.l.ſe. Aut vult pᷣſcribereõ ĩterdictũ vti poſ.vel contra
reivendicationẽ ⁊ non poteſt cum non poſſideat vt hic.
Redeo adSãmo.⁊ qͥd velit dicere tex.dũ dicit ſine vio
lẽtia. Rñdeo alijs reiectis:aut capit rẽ ſibi obligatã:aut
aliã:ſi capit rẽ ſibi obligatã:⁊ tũcaut volũtate debitoꝛis
⁊ fit interruptio in perſonali actiõe ⁊ hypothecaria: aut
ſine voluntate debitoꝛis:⁊ tũc aut fit ſine violentia ⁊ flt i⸗
terruptio in hypothecaria / nõ in perſonali:aut cũ violẽ
tia ⁊ fit ĩterruptio ſolũ ĩ hypothecaria ⁊ fit qͥ ad oẽs/⁊ ſi
dicas quid pꝛodeſt ſibi ĩterruptio cũ debeat debito pᷣua
ri per.l.extat.ff ꝙ me.cã.Rũñ.ꝓdeſt ſibi interim anteq; ꝓ
ſententiam pꝛiuetur debito cum ipſo iure non ſit pꝛiuat⸗
ſi autem rem non ſibi obligatam capit non pꝛiuatur de⸗
bito:vt.l.ait pꝛetoꝛS.fina.ffex quib.cauſis maio.

¶ Item quero quare dicit multo magis perpetuare per Cautioſe
appꝛehenſionem qᷓ; per cõuentionẽ cum conuẽtio perpe⸗ fſt⸗ pa
errups⸗
¶ Wodo oppo.⁊ videtur ꝙ ſecunda cautio non interrũ pᷣſcriptio⸗
pat pꝛeſcriptionem: vt.l.cum quis·S· ſi quis pꝛo reo. nem.

tuet actionem/appꝛehenſio non. Reſpondeo vt glo.

3 poſſit Pꝛeſcri⸗
pſcribi. ⁊ dicũt qͥdã ꝙ nõ:qꝛ pᷣſcriptiões ſũt iuuẽte ʒ iura bian poſ⸗
ſʒ ius offerẽdi eſt merũ factũ:ergo cõtra ipſũ nõ pᷣſcribit᷑ ſit iuri of⸗
Nec obſt.iſta lex:qꝛ hic nõ tã iuri offerẽdi qᷓ; hypotheca⸗ ferendi.

Butrigarij Becuda pars ſuper Beptimo libꝛo Codicis rfon

edeiu
Amnizan
1 guplicat
arooneh⸗

lumcrſ
cbienlt

flone
nalaf
us caſiue
pimaloqu
none ttr.
ſlregulse
giguis .
(Erter.l
ideo cadit
ngithise

6
„

icdeo canor.
Norem2
rmale cun
fectamytil
guero anh
Gdushy
gt meuale
cta veniun
ad quemg
directeyt.
uem pꝛici
lniſtintri
Olrecta venn
ſuumeffectu
Mialiaſ ve
Nhicinpein
uspreſcri
oſt dicg
kenphi.
(Auoaſi
rcipit gbi
(Fati
heralec.
mle fipo.
(Motaen
loggit
beorge ile
Nl doliaff
lliudi imn
N eius que⸗
eſfpoſeſ⸗f
Anttontgl 4
geſn Re⸗

=
SS=
=——

.
==

füunitiugſent

=—
—

trenerde

öde indi
Aaſienun
ſonpoſt v
nvnãa op
erſus i
ſ de pꝛo⸗
ſaplongt
Mone aut
lerception
nsageren
lgeplturſ.
nbten

Penune
hoſe.
ltore ii
enkſlenf
necgetſnge
ſerurefti,

inkofenide
ſätimeitin,

=

1
4

=

=.

dicceie
ſnhe
ühitt aaig
ithoccaſß⸗
räfactügn
cribinöpin
hediüͤteſetn
icpotid ſann
nofffipoi
eſtnaſetuati
lus 9ileſ
Dfsnanutnit
(Fiengunt
ytgo.
Gſcriptioſti
Lipttpreſeice

Lſoluriͦ min
otehͤnan
act. So.
rüpedißſef
Gnatedebit
d ſcd
gebakeflgnn
D
Ppſenbrgnin
pulthate⸗
tvultpſhn
tiot ui
zpoſſoenn
Protiſtnene
bullun
jtipoſct
ppoſcenir
dilinn
iſplolei⸗
lätuntht

Cheerte⸗

Pꝛeſcri⸗
ptio vna

ff. defideiuſ. So.vt glo.⁊ eſt rõ qꝛ in ᷣuitute que debetur
alternis annis ego nõ poſſumvti ſingulis ãnis:⁊ ideo mi
hi duplicatur tpᷣs cũ non nõ ſim negligẽs:ſed in ãnua ſti
pulatione poſſum ſingulis ãnis agere.¶ Irẽ q̃ro qͥd ſi de
beam.c.⁊ ſoluo.v.an ſit interrupta pᷣſcriptio:dic vt gloſ.
vel dic melius.aut ſoluo.v.ꝑtem de cẽtũ:⁊ erit ĩterrupta
pᷣſcriptio:ałs non:vt.l.cum fidem.S.de non nu.pe.i Itẽ
q̃ro an in ãqnua pᷣſtatiõe ſufficiat vna pᷣſcriptio an reqrat

an ſuffici⸗ płes glo.recitat opiniones tres ⁊ finaliter tenet ⁊ bñ ꝙ ĩ

at in qnua
pſtatione.

legatis annuis reqrant᷑ plures:qꝛ plura ſunt legata ⁊ plu
res actiones/ſ in ſtiplatione annua ſufficit vnꝗ pᷣſcriptio
qꝛ eſt vnicum ius ⁊ vna actio:licet pᷣſtationes ſint plures
cuʒ ergo non ꝑꝛeſcribatur pᷣſtationibus: ſed iuri qð ẽ vni
cum / ergo ſufficit vna pꝛeſcriptio que ĩchoatur ſtatim cũ
ceſſatur ſolui.vt.l.ſi ſtichũ ·S.ſtipulatio.ff.de v.ob.¶ Itẽ
quero quot ſunt modi interrumpendi:⁊ dic vt gloſ.
A quis emptionts. Beeſerie
* ptio.x. vł
Sa rx. an. cũ titulo dat actionẽ exceptionẽ ̊ oẽs
E“ Aſcriptio triginta annoꝛum cum bona fide ex⸗
ceptionẽ⁊ actionem dat ðð omnes excepto dño.pᷣſcriptio
cum mala fide exceptionem dat non actionem:niſi ĩ duo
bus caſibus.h.d.ſᷣm verã lec./ HPiuide in tres ꝑtes:qꝛ in
pꝛima loquitur in pꝛeſcriptione lon.tẽ.Secũda in pᷣſcri⸗
ptione.xxx.an.cum bona ⁊ mala fide mixtim.Tertia po⸗

nit regulã er̃ materiã ſuꝑioꝛũ.Secunda pars incipit ibi

ꝙ ſi quis.Tertia ibi ſed ⁊ ſi quis. —
¶ Ex tex.donationis Inota donationẽ appellari Zↄctũ
⁊æ ideo cadit ſub aut᷑.ſacramenta.¶ Quero an pꝛeſcriptio
longi tpᷣis paret dñium:⁊ dic vt glo.ꝙ nõ:ſed vtile in reʒ
⁊ ideo canoniſte non poſſunt errare ſi faciunt talẽ libellũ
dico rem ad me pꝑtinere iure directi dominij vtilis: vł q̃
ſi ⁊ male cumulãt /qꝛ diuerſe confeſſiones ſunt ꝑate ↄ di⸗
rectumvtile quaſi dominiũ:⁊ ideo reus eſt incertꝰ.i¶ Itẽ
quero an hec vtilis dñiũ detur / dic vt gl.ꝙ ſic. Nec ob.
ꝙ dñs hʒ directum ⁊ pᷣſcribẽs vtile quaſi directum debe⸗

at pꝛeualere ꝑ.l.in cãe.ff.de pꝛocur.qꝛ aliqñ vtilis ⁊ dire

cta veniunt ex eadem cauſa:⁊ tunc aut vtilis competit ei
ad quem pꝛincipaliter ꝑtinet negocium / ⁊ pᷣfertur vtilis
directe:vt.l.in cãe.ff.de pꝛocu aut directa competu ei ad
quem pꝛĩcipaliter ꝑtinet negocium/⁊ pᷣfertur directa vti
li / niſi in tribus caſibus /vt.l.iij .j. de noua.aliqñ vtilis ⁊
directa veniunt ex diuerſis cauſis:⁊ tunc quelibet ſoꝛtit
ſuum effectuʒ:⁊ quilibet vincit in fua:vt.l.fi.S.de iure em
phi.aliqñ veniũt ex cauſis ↄꝛijs/⁊ tunc pꝛefertur vtilis/
vt hic in pꝛimo caſu/lʒ nõ in ſecularibꝰ.¶ Item q̃ro qd ſi
vnus pꝛeſcribat ⁊ poſtea alter pꝛeſcribit cui detur vtilis
actio/⁊ dic ꝙ vltumo pꝛeſcribenti:vt nota. in.l.j.S.de iu⸗
re emphi.
¶CQuod ſi quis. Hic deberet iungi vᷣſiculus ſʒ hoc.qꝛ
excipit ab iſto verſiculo duos caſus.
¶ Ita tñ. Hic loquitur in pꝛeſcribente bo.fil.pone ſᷣm
verꝗ lec.⁊ ſic ei denegatur actio in dñũum multo foꝛtius ĩ

male fi po.⁊ ideo pᷣt referri ad vtrumq;.

¶ Nota ergo ꝙ dominus ) quem pꝛeſcribitur trigĩta an
nis agit ð omnes excepto pꝛeſcribente ⁊ eo qui hʒ cãm
ab eo:qꝛ ille vtitur hijſdẽ defenſionibus qͥbus eius actoꝛ
vt.l.dolia.ff.ð Zhen.ẽp.⁊ ven.⁊.lł.ſi a te · S.iuł.ff.de excep.

rei iudi.immo vtilis quã hẽ bat actoꝛ traſit in ſucceſſoꝛẽ

ar. eius que no.in.l.ſi culꝑa.ff.de reivẽ.Sʒ quomodo ma
le fi.·poſſeſ. in duobus caſibus pꝛoponit rei ven.Reſpon

Polſeſſoꝛ deo vt gl.¶ Modo quero an miſſus in reali ſtatim ſit poſ
an ſtati ef ſeſſoꝛ. Reſpõdeo quidã mittuntur poſt lit.conteſt.ex dif⸗

fliciat᷑ miſ⸗

finitiua ſententia in poſſeſſionẽ ⁊ nunqᷓ; auditur de pꝛopᷣe

ſus ĩ reali tate:nec de poſſeſſione:vt.l. ꝓperãdum ·S.ſinautem reꝰ.

S.de iudi.aut eſt miſſus ex interlocutoꝛia lite conteſt.vł
quaſi ⁊ nunq;de poſſeſſione /de pꝛopꝛietate ſic infra annũ
non poſt vt.l.conſentaneũ j. quomodo ⁊ quãdo iud. aut
fit miſſio ex interlocutoꝛia añ lit.conteſt.vel quaſi:⁊ tunc
ſᷣm vnã opinionem ſtatim efficitur poſſeſſoꝛ:ſʒ dominus
reuerſus ſtatim eã recuperat: poſt annum non auditur
niſi de pꝛopꝛietate. Mõ intellige ſic ꝙ aut loq̃ris de pꝛe
ſcrip.longitꝑis ⁊ illa dat vtilem in rem omnes ⁊ exce⸗
ptionẽ/aut loquoꝛ de pꝛeſcrip.xxx.an.⁊illa dat actioneʒ
⁊ exceptionem ↄ omnes excepto dño:veꝝ ſi ipſe ⁊ domi⸗
nus agerent ᷣ tertiuʒ pꝛeſcribens pᷣfertur:qꝛ ſolus caſus
excipitur.ſ.ꝙ non agat ↄ̊ dñm:ergo⁊ in illis habetur ac ſi
longo tempoꝛe pꝛeſcripſiſſet ibi vt pꝛeſidio.¶ Modoq̃⸗

Deßpſ. crip. xxx. vel. xl. anno. De annali excep. Fo.XLIII.

ro qñ debeãt ſolui vſure ⁊ videtur ꝙ in fine anni: vt.l.le⸗
cta.ff.ſi cer.pe.ſed ibi pꝛeceſſit conuentio differẽs ſolutio
nem:⁊ ideo ſequens que ſuccedit loco eius videtur appo
ſita ad differendã ſolutionem:⁊ ideo dicvt glo.ſ¶ Itẽ qro
quando pẽſio domus debeat ſolui.Reſpondeo ſi nihil ẽ
actum ſeruatur conſuetudo ſi non ẽ conſuetudo:tunc aut
agit conductoꝛ vt ei pꝛeſtetur patiẽtiavtendi domo:⁊ dʒ
ſoluere vel offerre mercedeʒ: qꝛ dʒ ĩplere ex ꝑte ſua: vt.l.
iuł · S. offerri.ff.de ac. emp.aut agit dñs ad mercedeʒ ⁊ dʒ
patiẽtiã pꝛeſtitiſſe ⁊ ſic impleſſe ex ꝑte ſua:licet non vide

N
X

atur plene impleſſe ꝑ patientiam que tũñ ſit in fleri quoti⸗

die:puto tñ ꝙ es pꝛeſtita pᷣt agere ad mercedẽ:vt.l.ex cõ⸗
ducto.ff loca.⁊ dixi in.l.edem.S.loca. .
Ep e eerruptt per conteſtationem non
ſo

lum pꝛeſcriptionem interrumpit: ſʒ

actionem perpetuat in.xl.an.h.d.

De annali exceptione.
Kubꝛica.

Bp er Exceptio ãnalis italici ʒ
ctus hodie ceſſat:qꝛ ſuffici
unt pꝛeſcriptiones cõmunes ⁊ pꝛeſcri⸗
ptio.xxx.an. obſtat regłarit᷑ oĩbꝰ actio
nibus pꝑſonalibus:ſʒ non valenti agere
Von currit. h. d. Diuide in tres ꝑtes.
r 6 Pꝛima durat vſq; ad·S. ad hec Se⸗

Ker eAACunda vſq; ad-S. ne autem. Lertia vſ=
ad finem.

LMHe autem.ꝗ Nunqᷓ; iſte· S. hʒ locum eo caſu quo pater
acceptat vſumfructũ an quãdo renuit ⁊ videtur ꝙ eo ca⸗
ſu quo pr̃ renuit non hʒ locuʒ iſte · S. qꝛ tunc actio ⁊ exerci
tium competit fllio / licet habeat cogere pr̃em ad conſẽ
tiẽdum põt facile facere/ ideo ei currit pꝛeſcriptio ar.S.
de coł.aut᷑ꝙ locum.ſecus q pr̃᷑ acceptat qꝛ filio nõ cur⸗
rit pꝛeſcriptiovt hic ſᷣm dñm mar.ſ¶ Item quero an impe

Prꝛeſcri⸗

dumentum ſuperueniẽs impediat pꝛeſcriptionem ĩchoa⸗ ptionẽ in⸗
taʒ? ⁊ videtur ꝙ inchoandam nõ inchoatã /vt.l.ſi fundũ. choatã an

ff.de fũ.do.⁊.l.j·/·:hoc tm̃modo.S.de vſuca.trãſfoꝛ.eʒ vi
detur ꝙ inchoatã non inchoãdam impediat:vt.l.fi · S.do
nec.S.de iure de.⁊ hic tu dic ꝙ aut occurrit impedimen⸗
tum ex parte pꝛeſcribentis:⁊ tunc ſiue contingat pꝛopter
malam fidem eius impeditur inchoanda non inchoata:
vt. l.j·S.hoc tm̃ modo.ſi vero pꝛoptervitium rei /idem:vt
l.ſifundũ.Si autem occurrit impedimẽtum ex pte domi
ni agentis/æ tunc aut nullo modo poteſt agere ⁊ impedi⸗
tur inchoata ⁊ inchoanda/vt hic ⁊.l.fi g. donec.S.de iu⸗
re deli.aut poteſt agere ſʒ non commode/x tunc currit p⸗
ſcriptio:ſʒ datur reſtitutio:vt.l.ſenatuſ. ff. de officio 5k-
¶Võ ad/S.ad hec op.ꝙ actio non tollatur ſpacio.xxx.
an.vt aut᷑.quas ac.So.ibi ſpeciale ſicut ⁊ in alijs caſibus
nota.in gl.¶ Mõ q̃ro qñ pᷣſcribatur actioni communi di⸗
uidundo ⁊ qñ naſcatur:⁊ dicvt gloſ.vel melius dic ꝙ aut
vult dñio pᷣſcrib.⁊ nõ poteſt niſi ſolus poſſideat/aut vult
pꝛeſcribere diuiſioni ⁊ pꝛeſcribit.xxx.an.⁊ erit mirabile:
qꝛ res remanebit in communivſu ⁊ dñio/⁊ diuidi non po
terit.¶ Itẽ quero de actione pꝛo ſocio qñũ naſcatur /⁊ qñ
pꝛeſcribatur:⁊ dic reiectis alijs ꝙ naſcitur renunciatiõe
facta non añ.Nec ob.ꝙ põtvelle qꝛ non ponit commode

cum renunciando intempeſtiue cadent in penam ⁊ face⸗

ret cum pꝛeiudicio aduerſarij/⁊ ideo non põt ei aduerſa⸗

ĩpediat ſu
pueniẽs ĩ
pedimẽtũ

Cõi diui⸗
dundo
actio qñ pᷣ
ſcribat᷑.

rius obijcere culpã ex qua lucrum ſentit/⁊ ex tempoꝛe re

nunciationis currit pꝛeſcriptio.ſ Modo q̃ro quãto tem⸗

poꝛe tollatur confeſſoꝛia que datur ei cui ſeruitus compe Coõfeſſo
tit. Reſpõdeo aut loq̃ris de pſonali que competit ad ſer⸗ ria actio ⁊
uitutem cõſtituendã/⁊ illa tollitur.xxx.an.vt.l.ſicut.S.e. negatoꝛia

aut queris de confeſſoꝛia que competit pꝛo ſeruitute con

quãto tꝑe

ſtituta/⁊ illa tollitur lon.tempoꝛe:⁊ ĩchoatur pꝛeſcriptio tollãtur.

in ſeruitute ruſtica a tꝑe quo deſinit vti/in vꝛbana a tem⸗
poꝛe quo noluit vti ⁊ fuit pꝛohibitus:vt.l.hec autẽ ima.ff
de bᷣui.ruſt.pᷣ.Sʒ qͥd in negatoꝛia quãdo tollitur Reſpõ⸗
deo pꝛo quolibʒ ictu competit vna negatoꝛia:⁊ ideo que⸗
libet requirit vnam pᷣſcriptionem:ſed quomodo hoc cuʒ
ſeruitus acquiratur lon.tꝑe:ergo tãto tollitur negatoꝛia
vt. l.j.⁊.ij.S.de ſerui.⁊ ideo dic ꝙ aut directe volo pꝛeſcri
bere negatoꝛie ⁊ pꝛeſcribo.xxx.anno.aut volo pꝛeſcri⸗
bere ꝑ obliquũ pꝛeſcribendo ſeruituti: ⁊ tũc aut ſeruitus
habet continus cãmyvel q̃ſi ⁊ pꝛeſcribitur lon.tẽpoꝛe:⁊ ꝑ

Butrigarij Bcda pars ſuꝑ Beptimo libꝛo Codicis.

conſequẽs tollitur negatoꝛia/aut nõ hʒ continuã cãm vł
quaſi ⁊ pꝛeſcribitur a tempoꝛe cuius initij non extat me⸗
moꝛia.¶ Iteʒ quero qͥd in pignoꝛatitia. Reſpondeo: aut
q̃ris quato tꝑe pᷣſcribat᷑ ⁊ natiuitati ipſius/⁊ dico ꝙ pᷣſcri
bitur. xl.an. vt.l.cum notiſſimi.S.titu.j.aut volo pꝛeſcri⸗
bere actioni iã nate que naſcitur ex ſolutione iã facta ⁊ p⸗
ſcribo.xxx.an.i Itẽ quero ꝙ ſi ꝑ inundationem deſij poſ
ſidere cũ eſſem bo. fl.poſſeſſoꝛ an dabitur mihi reſtitutio
Rũñdeo qꝛ aut volo reſtitui vt poſſeſſionem habeã ⁊ poſ⸗
ſum vt in pꝛimis ar.glo.aut volo reſtitui vt pꝛeſcribereʒ
⁊ non poſſum vt in ſcdðᷣis. . ſoctur in qſt
APe⸗ ec lex loqᷣtur in q̃t⸗
T P erfectius tuoꝛ caſibus ſingula⸗
ribꝰ ? dat mirabilẽ modum pᷣſcribẽdi.h.d.
Op. ꝙ potentia nõ ĩpediat quominus poſſit
cõueniri:vt.l.nec magiſtratibꝰ.ff.de ĩiuri. So.aut de ma
ioꝛibus ⁊ nõ põt interim cõueniri vt hic/aut de minoꝛibꝰ
⁊ ſic tunc vt in Z̊.¶ Sp.ꝙ non poſſit fieri interruptio: qꝛ
lex dicit dari reſtitutionẽ actiõis amiſſe:ergo ꝑdita erat

dies intra biẽniũ ſtatim ſnĩa mãdat᷑ executiõi pſtita fide
iuſſione:vt aut᷑.q ſupplicatio.S.de pᷣci.ĩpera.off. aut q̃ris
de tꝑe ſupplicatiõis ꝓſequẽde ⁊ illud eſt biennium.

Quomodo * qu iudexr. Mubꝛ.

¶ Continua ad ſuꝑioꝛa hoc mõ tractatũ fuit.S.de iudi⸗

cijs ⁊ de his q̃ circa iudiciũ occurrũt:reſtabat ergo vida

re de ſentẽtijs q̃ qꝛ qñq; ferunt᷑ vtraq; parte pᷣſente vel al

tera abſente ⁊ ↄtumace Idco de hoc ponit. Et ad cuidẽ?

tiã eſt ſciẽdũ ꝙ aut cõſideras pᷣambula ſnie:⁊ hec ſũt illa
vt pᷣcedat citatio ⁊ cognitio ſolẽnis vt ĩ titulo:ſi aũt cõſi
deras ipᷣm actũ ſnĩe ferende tũc loqᷣtur ſe.titulus.
eS⸗argen O n le m „p er Verbs poteſta
6. T. Le &Ltiua neceſſitatẽ
(no ĩducũt. Vel dic ꝙ qñ oꝛdĩario ſcri⸗
Rbit᷑ ſub cõi for̃a nulla neceſſitas de no
uo ĩducit᷑ pᷣterqᷓ; qð iuris cõis.h.d.
CEx tex. nõ ſemꝑ .i. qñq; non/ nã ne
Eatio pᷣpoſita ſigno vłi eqpollet parti⸗

0s oretur.

vt. l.enatus.ff. de offi pꝛeſi. So.põt interrumpe hoc mõ ENe ANad ρculari negatiue: ſecus ſi poneret᷑ nega m ne zgtt
veꝝ qꝛ non poteſt ↄmode agere:ideo datur reſtitutio vp tio:qꝛ eqpollet vłi negatiue:vt.llegitimos·S. an ergo.ff. —
ibi. Itẽ op. ꝙ pꝛimo adeat defenſoꝛ ciuitatis qᷓ; eps / vt de legitima.tut.¶ Pꝛopter. Ecce ꝙ mouebat dubium. 1 ſipſt
in aut᷑.de defen. ciuiS iudicare.So.yt ĩ glo.¶ Itẽ op. ꝙ 6. dq enim. Ecce ſolutio dubitationis. ſefn
nõ interrumpatur vſucapio/qꝛ nec per cõteſt.interrũpit᷑ Nota id quod dixi in ſummario. Op ꝙ cõpellatur Umnpſe.

vt. l.ſi poſt acceptũ.ff.de rei ven.So.reiectis alijs dic ꝙ
non interrumpit᷑ ipo iure ſed in effectu ſic/ſicut ꝑ conte⸗
ſtationem.i¶ Item op.ꝙ talis libellus non ĩterrumpat ni
ſi quaſdam actiones pꝛetoꝛias ⁊ ãnales:vt.l.j.et.ij.S.qñ

aduerſus abſentẽ ꝓnũciare.vt.l.ꝓperandũ/S.ſinaũt ex
geſtis.S.de iudi.So.vt glo.duobꝰmodis:⁊ ſcda nõ eſt oĩ
no expedita:circa quã dic ꝙ olim ⁊ hodie reo abſẽte po⸗
terat liqdari negociũ:ſʒ actoꝛe abſente oli nõ poterat liqͥ

omnemv

li.pᷣn.da.So.vt glo. Item op.ꝙ non ſufficiat denuncia dari:vt.l.⁊ poſt.ff.de iudi.hodie ſic ꝑ.l ꝓperadũ.S.de iu
ri ad domũ vt.l.jS.itẽ cum ex edicto.ff.q̃ ſen.ſine apre. di.:tñ ꝓpe finẽ triẽnij.Sic ergo aut reꝰeſt abſes ⁊ ↄpellit l.
So. vt glo. D iudex iudicare ĩ quacũq; parte iudicij: aut actoꝛ ẽ abſes tinele
Pr J er multis Hone ĩcertitudinis?p ¶⁊ tũc cõpellit᷑ ſi eſt ppe finẽ triẽnij ⁊ nõ añ.vt.l.pperãdũ erſl
Interru⸗ ARANH X pter odiũ pꝛeſcriptiõiss Sſinaũt reꝰ alleg. Dic &̊ ꝙ aut q̃ris q ↄpellat᷑ iudex iudi mwistſ
ptio poꝛri x poꝛrigit᷑ interruptio ad oẽs actioòes nõ ad vnãõ care:æ tũc ꝓcedit ꝓxima ſol. pcedẽs. ¶ Sʒ ſi qras an cõ⸗ Judicate ſbircy
git ad oẽſ ,&Ob. quo valet libellus hic in pꝛimo caſu ců pellat᷑ õ abſentẽ iudicare:⁊ dic ꝙ aut abſẽs fouet bonam anpoſſit (Rotae
actiõesnõ non expꝛimat᷑ cã.Hicit gl ꝙ hic aduerſarius fuit cõfiſus cãm ⁊ nõ ↄpellit᷑ ð abſentẽ iudicare ⁊ ita põt itelligi hec cõpelli. 1Nen
ad vnã ſo de iure ſuo.Sed qũo iudex fuit paſſus qui debuit eum la lex.aut fouet malã cãm ⁊ ̊ abſentẽ ꝓnũciat:vt.l.otuma⸗ iudex con tiniqt vic
lum. cerare:vt.l.j.ff. de aſſeſ.⁊ ĩeptitudine iudicij põt iudex er cia.de re iudic.⁊ hoc ſi põt ſibi de cã liqre.ałs õᷣ nullũ pꝛo tra abſe: (Afe yt/
ſuo officio reijcere:vt ⁊.l.ꝙ pꝛohibet.ff.de poſtu. Pꝛete⸗ nũciat:vt.d.l.ꝓperãdũ S. ſinaũt ex geſtis. Itẽ op.q; cõ ten. Al flft
rea in tertio caſu quando dicit ſibi obnoxium ⁊ non expᷣi tra abſentẽ nõ poſſet ꝓnũciari: vt.ff. de pe.l. abſentẽ.c . non ale⸗
ſit quantitatem quo tenet libellꝰ certe nõ tʒ/x ideo dic ꝙ de accuſa.abſentẽ.So.vt glo.qꝛ hec ĩ ciuilibꝰ/i criminali efuttein
hec.l.non querit an valeat libellꝰ /ſed de interruptiõe q b⸗ dic ꝙ ſi crimẽ nõ diſputat᷑ lʒ cã decidat᷑:vt qꝛ declina⸗ nno tl.
fuit exequtoꝛ miſſꝰ ſuꝑ illo libello: aut ̊ q̃ris an ĩtelliga⸗ toꝛia opponit᷑ vt qꝛ nõ dʒ reddi ius ⁊ ſic ꝑ interlocutoꝛiã et deen
tur facta interruptio quo ad oẽs ſũmas ⁊ dico ꝙ ſic/ aut terminat᷑ cã:⁊ tũc põt in abſentẽ ꝓnũciari ⁊ ꝑ ꝓcura. põt Ultenente
queris an valeat libellus/⁊ dico ꝙ in pꝛimo caſu valʒ qñ defẽdi.aut decidit᷑ res diſputato crĩe:tũc ſiue ſit abſẽs vł deſucle
dicit peto decem in quibus es mihi obligatus/qꝛ in ꝑſo⸗ reus.:aut cã excedit relegationẽ ⁊ nõ põt ĩ abſente pꝛonũ lite Nen
nali ſufficit expꝛimi cãm pꝛoximam.iſ.obligationem.ſ.q;⸗ ciare:aut nõ excedit relegationẽ ⁊ ſic vt.l.ſeruũ ·S. publi⸗ heriudir
tum ad hoc vt libellus pꝛocedat:ſi tamen reus velit ſibi ce.ff.de ꝓcura.x.l.pe·S.ad crimẽ.de pu.iudi.⁊ colligit᷑ ex Aernece⸗
declarari cauſam remotã.ſ.ꝗctũ audiet᷑/ĩ italia vero ſuf: l.iijjð accuſa.⁊ ideo nõ facio differẽtiã ĩter actoꝛẽ ⁊ reũ gum cau
ficit expᷣmi cãm ꝓximã.ſ.dñium /remotꝗ vᷣo.i.ctũ etiiã ꝓpter penã talliõis:⁊ ideo eſt ſiłis pena vtriq;:vt.l.falla ſhicpari
reo poſtulãte nõ cogit᷑ exbᷣmere.qꝛ rei nõ intereſt.vt ple⸗ cit᷑de abol.¶ Itẽ op.ꝙ ſubſcriptio pᷣncipis allegarinõ ſanegier
ne dixi ĩ. l. edita.S.de edẽ.¶ Itẽ op.ꝙ rõne dubitationis dẽat: vt. l. ij. S.de legi. So.hic eſt redacta ĩ coꝛpoꝛe iuris . tappellan
nõ intelligat᷑ fctã interruptio ſuꝑ aliqua ſũmavt.l.ſi fült ibi nõ.¶ Itẽ op.ꝙ reſcriptũ pᷣncipis neceſſitatẽ ĩducatvt Reſeri⸗ necobl
ff. de re. dubi. ⁊.l.duo ſunt titij.ff. de te.tu.So.hic ſpãle in in aut᷑.vtr nulli iudi·S. ⁊ hoc vero iubemꝰ.Sol. diſtingue ptũ pꝛinci Eiteume
odiũ pᷣſcribentis.Sed qͥd ſi ds mihi tenebat᷑ ex diuerſis qꝛ aut verba reſcripti dirigũt᷑ ad litigãtẽ aut ad iudicẽ᷑. pis anidu Ltuncſibi
cauſis ad diuerſas ſũmas ⁊ petijt decẽ nõ expᷣmẽdo ex pꝛimo caſu neceſſitatẽ nõ ĩducũt:vt.l.j.S.de trãſactioni. cat neceſſi rurgeneg
q̃ cã ſuꝑ qͥ ĩtelligit᷑ ſctã interruptio.Rñdeo ſuꝑ.x.tm̃m ne⁊ ·ff. de rei vendic.is qui deſtinauit:⁊ de officio pꝛeſi.l.ſe tatem. Conmmuni⸗
vigdeat᷑ cõtinẽtia cãe diuiſiſſe ⁊ petijſſe de qualibet ſüma pee.⁊.l.ſe.⁊ eſt rõ:qꝛ talia verba ↄtinẽt ſolũ fauoꝛẽ ipſiꝰ⁊ ſoſohee
vel plus petijſſe ar.l.nulli.S.de iudi. , Sun in 7 Jern⸗ n nõ rinsrrl Ff ff nan: Necoquico
E 1 i aũt dirigũt᷑ ad iudicẽ:tũc aut ad oꝛdinariũ qͥ als iu⸗ cſump⸗
D e alluut 0 nib us. riſd itionem habebat aut delegatum:pꝛimo caſu autnon lulenn
Kub ꝛica eſt adita certa foꝛma in reſcripto ſed ſimpliciter reſcribit meabſente
SENS. HS , vt cognoſcat tunc nulla neceſſitas ei imponitur:qꝛ reſcri tmnenfniie
, B amuis Acceſſio ꝑ alluuio⸗ pta miſſa ſᷣm ius cõmune nihil operãtur:vt.l.non recte.j. ritknmn⸗
“èl . nem auget tributa de fideiuſſ.ergo delegabit cãm iudex ſi alłs erat delegabi linecond
D S A ſeparatim non ſimul/impingatio agri lis alłs non:vt.l.ij.S.de peda.iud ic.ſi aũt eſt addita certa ntiore⸗
Wr=πS10n. h. d. totus titulus. foꝛma vt quia dicitur ꝙ pꝛocedat ſũmarie:⁊ tũc efficitur 3. IAturyer
D e lentẽti 9 6 fecto 6 to i 0 delegatꝰ qꝛ quotiens aliquid additur vel detrahitur effi rioqro
P * P 2 citur nouum ius:vt.l.ius ciuile.ff.de iuſti.⁊ iur.Et ideo nlacvenigti
Kubzica dic ꝙ quando ad delegatum reſcribitur in quo dic ꝙ aut N enireho
E Prrear , . ſcribitur ei per verbũ mando ⁊ non imponitur ei neceſſi⸗ ieſiante⸗
. S 7 ti g a nt b us Contra ſen-⸗ tas ſed poterit delegare: vt.l.j.S. de iudicijs.quia man⸗ irf⸗
ES S E tentiam pꝛe⸗ datum debet eſſe gratuitum.vt.l.j.in fi.ff.man. idem in ar Eiand
cfecti pꝛetoꝛio non appellatur: ſed ſup⸗ bitro:vt.l.iij ·S. tam ⁊ ſi.ff. de arbi.Aut per verbum iubeo ti bu⸗
olicat. hoc dicit.¶ Aut queris de tẽpo ⁊ tunc neceſſitatem.vt.l.j.⁊ ibi nota.S.ꝙ iuſſu.⁊ in aut᷑.vt 60 enl
Nre ſupplicationis fiende ⁊ illa dʒ fieri nulli iudi:S. ⁊ hocvero iubemus:⁊ hoc in reſcripto:in cõ encſi
W.gν6infra decẽ dies/2 tunc interim nõ mã- tractibus ſerua.l.j.⁊..ij.ff man.in vltima voluntate ſerus mellumn
det᷑ exequutioni ſnia:ſed ſi fiat poſt.xx. l.peto.ff. de leg.ij. “ nd

ſippele

hnonenn

nnclgſnd⸗
diorſehenit⸗

Giefroihi,
olinöpotn
pocridin
eſtebſestgt
autactorit
nl ppri
Dpellgkſout
(Szſirsns
Wbſisfolgige
itapöricon
nbchat wlun
reskszli
eſtisNigg
depel Pi
Liniltpioint
Gakrytidn

SE

= =

cpinteloot.

gritp paut
cſineſtih⸗
tiabſente⸗
tlſer
ivdlacol
Ziteractoin
uytricn
ncipis lign
ctaicotoe
cceſitateſar
mnd Sol on
tearatit
s denitan
deofehht
ſolifmar
cſnniite
ino abun
nhleinnin
nhottmngne
rytlpcni
ialsannte
ſtckunlna⸗
eetiefii
el Nehhhr

Citat᷑ qͥs
pluribus
modis.

Quomogdo et quando iuder. Fo. NLIIII.

Item quero an gñaliter quis cõpellatur iudicare: di
co ꝙ ſic vel per ſe vel ꝑ alium:vt.l.munerum.S.iudicaãdi.
ff.de mu. ⁊ ho.⁊.l.de qua.de iudi.⁊...ti.j.l.ij.

NE In equipollẽtibꝰ? idem eſt iu⸗
Ellante. Sn aulpolier refert quid ex
Nequipollentibus fiat.¶ Hec lex variatur timo
re duarum leguzʒ. ſ.l. j. S item ex conducto que

ſẽ. ſine ap
in nube vt littera ſonat. Heinde op.⁊ ex ſolutiõe patebit
intellectus noſtrc.l.
¶ Ex rerum cauſa i.non ſeruata foꝛma peremptoꝛij ad
uerſario tamen legitime citatol certum eſt ? lata valet.
¶ Op.ꝙ ſententia lata contra abſentẽ non requiſitũ nõ
valeat:vt.l.j·Sitem ex edicto.ff.que ſen.ſine app.re.So.
ibi nullo modo fuit citatus hic ſic:licet non per edictum
¶ Itẽ op.ꝙ ſine ꝑẽpto.nõ poſſit ferri ſnĩavt.il.ad perẽ pto
riũ ff.de iudi.So.põt ferri ſi interuenerit perẽpto.vt ibi
vł equipollens vt hic.Et ideo dic ꝙ pluribus modis qͥs
citatur. Pꝛimo per edictum i albo pꝛopoſitum. Item ꝑ
litteras tranſiniſſas ad pꝛouinciam. Item ⁊ per pᷣconem
Item per nuncium:vt.l.ſed interpellatur.ff.de arbi. Itẽ

per ſeipſum / vt colligit᷑ ex glo.hic poſita/⁊.l.conſentane⸗

Jll ico di⸗
ctio qᷣd im
voꝛtet.

um·j.e.⁊ ibi dicam ⁊ aut᷑.qui ſemel.⁊ in aut᷑.de litigio ·S.
omnem vide plenius in quaterno.
S B Non venit contra ſentẽtiam condẽ⸗
J eo *natus qui debitoꝛe non eſt conque⸗
ſtus. h. d. compꝛehẽdendo vtrãq; lec.ꝗ Iſtsa lit⸗
EAerg pꝛincipaliter variatur duobus modis vel
tribus. ¶. Oppo.ergo tribus modis ⁊ ex ſolutione pate⸗
bit intellectus et maxime pꝛopter tertium qua variatur
hec lex. Ponam ergo caſum ĩ nube ⁊ opponam tribus
modis ⁊ ſoluam ⁊ cõcludam caſum pĩguem cui nihil ob⸗
ſtabit:⁊ vnã qõnem foꝛmabo ⁊ ero expeditus.
¶ Nota ꝙ non venit contra ſententiam qui nimis tacu⸗
it.¶ Item nota ꝙ naturalis obligatio videt᷑ eſſe in ſenten
tia:qꝛ videtur conſentire qui tacet dum poteſt contradi
cere.vt.l.gaius.ff.de pig.ac.⁊ qᷓ.de app.l.hi qui ad ciuilis
⁊.l.fl · S.fl.de tẽ.app.i¶ Sp.ꝙ ſententia contra nõ citatum
non valeat:vt.l.j.S.ex edicto.ff.que ſen.ſine ap.re.So.be
ne fuit citatus ad domum:⁊ ſic ficte contumax licʒ igno
rans /vt.l.iiij ·S. totiẽs.ff.de dã.infect.⁊.l.ſi finita.S.ſi foꝛ
te.⁊.S. de anna.excep.l.vt perfectius. Itẽ op.ꝙ ſentẽtia
non teneat cum lis non fuerit conteſtata:vt.l.pꝛoperãdũ
S.de iudi.⁊.l.ᷣfi · S· illud.de tẽ.aꝑ.So.hic cepit abeſſe poſt
cõte.¶ Item op.aut iſte fuit abſens cã pꝛobabili/⁊ tũc nõ
debet audiri lapſo tempoꝛe / vt.l.j.in fi.ff. quando app.ſit
gut ex neceſſaria ⁊ non appellat:immo debet reſtitui ad
totam cauſam:vt.l.fi.ff.de in integrum reſti.Huius timo

re hic variat glo.nam quidam dicunt ꝙ poteſt reſtitui/

ſed neglexit/qð ẽ falſum qꝛ reuerſus iure communi potu
it appellari/aut ergofuit ignoꝛans ⁊ non currit ei tempꝰ
nec ob.l.j.in fl.qñ app.ſit:qꝛ ibi pꝛocur.erat pñs ⁊ defen⸗
dit eum:⁊ ideo tempoꝛa currunt ignoꝛãti:aut fuit ſciens
⁊ tunc ſibi imputet:quia nec bñficio reſtitutionis admit⸗
titur qꝛ negligensvt.l.non enim.ſf.ex qui.ca.ma.nec iure
communi/qꝛ lapſa ſunt tempoꝛa:⁊ ideo verioꝛ ẽ alia opi
nio.ſ.ꝙ hec de reſtitutione non tractetur:vt dicit glo.ſed
de eo qui communi iure poterat appellare:concludo er⸗
go caſum pinguem ſic. Querit iuuenis ſic /fui vocatug
ad iudicium/⁊ lite conteſtata cepi abeẽ iudex pꝛocedit 5
me abſentem ⁊ me legitime in ſententia ferẽda citauit: ſʒ
tamen fui ignoꝛans/modo ſum reuerſus ⁊ volo appella⸗
re q̃rit᷑ nunqͥd poſſim: Rñdetur ꝙ aut ego ſilui poſtq; ſci
ui me condemnatum ⁊ tacui ꝑ decem dies:⁊ nullo modo
audioꝛ ałs ſic.h.d.⁊ ceſſãt omnia contraria.Ad quid exi
gatur vera ↄtuma.⁊ ad quid ficta vide in q̃terno. Wo⸗
do q̃ro qͥd ĩpoꝛtet hec dictio illico. Rñdeo aut ĩtelligis
ꝙ; veniat iure communi ad appellandum: ⁊ tunc debuit
venire hodie infra.x.dies qui currunt ſibi a tempoꝛe ſciẽ
tie / ſi autem intelligas ꝙveniat iure reſtitutiõis poteſtve
nirequadriennium:verũtũ ſi fuerit negligens per.x.di
es tempus negligentie coꝛrodit.x.dies ad appellanduʒ
reſtituendos:vt.l.necnon ·S.ſi quis ſepius.⁊.l.ab hoſtibꝰ
S.ſed ꝙ ſimpłr.ff.ex qui.ca.ma. ¶ Quero an ſnĩa habeat
vinculum naturale.SGlo.cõmuniter tenent ꝙ non: ſed di⸗
cunt ꝙ hʒ ciuilem hñtem robur naturalis. Ultramon.di
cunt ꝙ habet naturalem per hanc.l.qꝛ videtur cõſentire
nõ appellãdo vt.lʒ.fi ·S· illud.de tẽ.ap.⁊ ↄſenſus naturalẽ

p.re.⁊.l.ad ꝑpẽptoꝛiũ.ff.de iudi.⁊ ideo pone caſũ

obligationẽ inducit:vt.l.j.in pᷣn.ff. de pac.ꝙ pꝛocedit qñ
non appellauit vel non pꝛoſequit᷑ ſecus ſi pꝛoceſſit ⁊ nibhi
lominus ſuccubuit ſemꝑ:qꝛ tunc conſentire non videtur
⁊ pꝛocedit opinio glo.

ta tẽpoꝛe feriato cõtra.l.ſi feriatis.de ferijs.⁊ qꝛ ↄtra ab

ſentẽ nõ cõtumacẽ. Itẽ eſt ſciẽdũ id qð dixiĩ ſũmario.⸗

¶ Op.ꝙ ſententia lata die feriatavaleat.vt.l.j.ff.de feri.

So. vt glo.qꝛ ſi ferie ſint indicte in honoꝛẽ dei non valet

ſi hominum fauoꝛe tũcvalet:ſi fuerit ferijs renũciatũ vt
in cõtra.ałs non vt hic.¶ Itẽ op.ꝙ ſi ſententia eſt nulla
nõ operetur aliquid nec iuriſditionẽ finiat ałs firmet vt
l. j.⁊.ij..qñ pꝛouo.non eſt ne.So.vt glo.¶ Itẽ op.ꝙ ſi ſẽ
tentia eſt nulla adeatur idẽ iudex ⁊ nõ alius:vt.i.ſi pᷣſes.
.eo.⁊.l.abſentẽ.de accuſa.So.vt gloſ. Quero ergo de

duobꝰ:pꝛimo an ſi ſnĩa ſit nulla debeat adiri idẽ iudex⸗

BRñdeo aut iudex qui cognouit erat delegatꝰ ⁊ non adit᷑
idẽ vt hic ſi eſt functus ⁊ perfunctus officio ſuo:ſecus ſi
eſt functus non perfunctus:qꝛtũc idẽ cognoſcit:vt.l.qͥd
tñ.ff.de arbi.aut oꝛdinarius/⁊ tũc aut ſnia eſt nulla pꝛo⸗
pter iniquitatẽ iudicis:⁊ tunc dicit Jac.de are.qꝙ nunqᷓ;
aditur idẽ ſʒ ſuperioꝛ:vt.l.ſi accuſatoꝛibus:.j.de accuſat.
gr.l.eos:.j/de ap.aut ex alia cã eſt nulla tũc aditur idemj·.
eo.pꝛeſes.Sʒ glo.tenet indiſtincte ꝙ poſſit adiri idẽ vel
ſuperioꝛ:vt.l.ſi accuſatoꝛibus j de accuſa.⁊.l.abſentem.
Sed qũo aliꝰpõt adiri eo caſu quo iudex qui ꝓnũciauit
erat oꝛdi.cũ lex dicat ꝙ iudiciũ ibi debeat termĩari ⁊ co⸗
rã eo iudice coꝛã quo ſumpſit exoꝛdiũ:vt.l.vbi.de iudic.
⁊.l.j.ff.de offic.cõſul.⁊.l.j.S.de ſpoꝛ.⁊ ideo dicerem ĩ oꝛ⸗
dinario ꝙ aut ſnia eſt nulla ꝓpter ĩiquitatẽ iudicis ⁊ nũ
qᷓ; adeat᷑ idẽvt.d.l.eos.cũ ſi.Aut ex alia cã dr̃ nulla ⁊ tũc
aut ex eiſdẽ actis etiã ad pᷣparationẽ ꝑtinentibꝰ dʒ ferri
ſnĩa ⁊ tũc oĩno idẽ eſt adeũ dꝰvt.d.l.vbi.cũ ſi.aut ex alijs
actis dʒ ferri ſnĩa:⁊ tũc põt adiri vel ſuꝑioꝛ:vt dict.l.ab⸗

8 * Sẽtẽtia que nulla eſt Sniĩa que
J vt ꝓ ponis. quo ad litigatẽ ẽ ali⸗ ne i⸗

qua quo ad hoc vt faciat ceſſare delegati offm adl
Ean poſ⸗

E A h. d. ? ceſſant cõtraria.· ¶ Ad euidentiã eſt ſci
endũ ꝙ duo hic faciunt ſententiã nullã:pꝛimo qꝛ fuit la⸗ ſit eẽ aliqᷓ
dad Siicd
liud.

ſẽtẽ:⁊ ita determinat᷑ glo.ſ¶ Itẽ q̃ro an acta ĩ pᷣma cã ꝓpſi Acta in pᷣ
ciãt in ſcdᷣa vt ſic ex eiſdẽ ſit iudicandũ: Rñdeo aut ſnia ma cã an
fuit nulla pervitiũ actoꝛis ⁊ nõ põt ex eis ferri ſcdᷣa qꝛ la ꝓficiant ĩ
boꝛaret eodẽ vitio quo pᷣma:ſi aũt fuit nulla ꝓpter aliud ſecunda.

vttiũ:tunc aut loquimur de actis ꝑtinẽtibꝰad pᷣparatio⸗
nẽ cauſe ⁊ bñ ꝓbant in alia cã ſi durat triẽniũ alłs non qꝛ
pereũt oĩa actitata ad ꝓbationẽ faciẽdã: vt.l.ꝓperãdũ.
S.⁊ ſi quidã.in fl.S.de iudi.licet durẽt qᷓ;3tũ ad perpetuan
dã actionẽvt.l.fi .j.de fruc.⁊ lit.expẽ.⁊.l.penul.de pᷣſcrip.
xxx.an.ſi vero loqmur de actis ꝑtinẽtibꝰ ad deciſionem
bñ ꝓbẽãt in alia cãa: vt.l.cũ ãtea.S.·fi.S.de arbi.⁊ nõ.ĩ.d.l.
ꝓberãdũ ·S.illo.ſaluo ꝙ ĩ teſtibꝰ qũq; fit repetitio ꝙ dic
vt nõ.in.l.fl.S.de teſti.¶ Itẽ q̃ro qͥs debeat de cã nullita
tis cognoſcere: Rñdeo aut nullitas ꝓponit᷑ pᷣncipałr ⁊
põt adiri idẽ vł ſuꝑieꝛ ſi eſt oꝛdiariꝰvt.l.j.ff.de fer.⁊.l.ar
gẽtarius ·S.j.ff.de iudi.aut ꝓponitur ꝑ modũ ĩcidẽt nul

litatis:vt qꝛ dico dñe iudex ꝓnuncietis iterũ:qꝛ pꝛima

ſnĩa fuit nulla tũc oĩno idem cognoſcit ſi eſt oꝛdinarius:
vt. l.j.j.de ſen.⁊ interlo.om.iud.

S 2 Wδ Satis mihi nõ
vt pꝛoponis. ecdtumatem
ad locũ ſnĩe vt reddatur ſnia nulla.h.d.
S MCAd euidẽtiã eſt ſciẽdũ aliqñ qͥs nõ eſt cõ⸗
tumax reſpectu diei ſnĩe ferẽde:vt ſi ſũ citatꝰ ꝓ vna die ⁊
illa die nõ tulit ſnĩam ſʒ alia: certe ſnĩa eſt nulla/vt plene
nõ · S.in diẽ.inſti.de verb.ob.idẽ ſi nõ ſũ ↄtumax qͥ ad lo⸗
cũ ſnĩe ferẽde vt hic. ¶ Mota ꝙ hec ſũt paria quẽ nullo
loco eẽ ↄtumacẽ vel nõ ĩ loco ſnie ferende idem de loco.
Quid g̊ ſi iudex mãdat vt titiꝰ ↄpareat die ſabbati ad ſẽᷣ
tẽtiã audiẽdã q̃ die poterit ferri ſnĩa ſi ñ ↄpareat:nõ die

ſabbati:qꝛ tota illa die ↄparere põt:nõ die lune qꝛ ;tum

ad diẽ illã nõ eſt ↄtumax cũ ꝓ ea citatꝰ non fuerit.Quid
ergo:Aduocati dicũt ferẽdã ſnĩam ĩ fine diei ſabbati in
eſpis:⁊ iõ cauti aduocati faciũt ſcribi hoꝛã q̃ ſnia fert᷑ᷣ.
SN ſe Lata ſnĩa ̊ mĩoꝛẽ idefẽſũ nõ
pꝛeſes. onie:z io adeidsé ide in

dex ſi eſt oꝛdinariꝰ vt de vno cognoſcat.h.d.

. t gno .LTutoꝛi pᷣt
2.ιLAd euidétiã ẽ ſciẽdũ ꝙ h̊ mioꝛ ñ fuit defẽſꝰ dari au⸗
ex oꝛdia. tulit ſnĩaʒ.¶ Itẽ eſt ſciẽdũ ꝙ tutoꝛi dat᷑ au ctoꝛ ſeu

ctoꝛ qui dr adiutoꝛ:⁊ ſi ẽ ſpalis:vt qꝛ datꝰ ẽ ad cãm:põt adiutoꝛ.

Butrigarij Gcda pars ſupꝑ Beptimo libꝛo Codicis.

cam pᷣncipalẽ actitare ⁊ appellare:ſʒ cãm appellatiõis ꝓ nis ſpeciem qꝛ cttatur ꝑ edictum in albo pꝛopoſitũ.Iteʒ conſid
ſeqͥ nõ põt:vt.l.ſi actoꝛij.de app. pontit citationis foꝛmã:qꝛ dʒ dicere nuncius ꝙ talis com ſ ſsſ
Op. ꝙ ñ adeat᷑ idẽvt.S.e.l.ſivt ꝓpo.So.ple.vt ibi dixi. pareat coꝛã iudice dietali.q Item ẽ ſciẽquʒ ꝙ citatio fit Citatio ſſliv⸗
Item op.ꝙ teneat ſententia:ſed detur reſtitutio:vt.S.ſi pluribus modis. Uno modo perſlr̃as tin ad pꝛouinciaʒ fi plurib⸗ gu⸗
aduerſus rẽ iudi.l.cũ et. So.ibi fuit defenſus minoꝛ hic miſſas:⁊ de hoc loquitur hec lex m vnam lect. Item fit modis, len eri⸗
nõ. Et pꝛo huius declaratione dic ꝙ aut minoꝛ fuit om⸗ quandoq; per lr̃as ⁊ edicta ſimul.nã in edicto in albo ꝓ⸗ . nſtnn⸗
ni tempoꝛe dekenſus et tenet ſententia: licet detur reſti⸗ poſito ſunt littere/⁊ de hac loquitur hic ſᷣm ali lec.⁊ hec nen fo
tutio:vt.d.l.cum et.aut nullo modo fuit defenſus: ⁊ tunc eſt vioꝛ meo iudicio /⁊ pꝛobatur intex.ibil vel vno pꝛo ecken
aut ſnĩa fuit interlocutoꝛia ⁊ tʒ ſententia:ſʒ dat᷑ reſtitutio omnibus peremptoꝛie ⁊c. Item fit ꝑ ſeipſum vt.l.ſed in ſther⸗
vt.l.ſi finita · S· ſi foꝛte.ff. de dã.infe.⁊.l.apud iuł.q.ex cau. terpellatur.ff. de arbi. Item fit ꝑ pᷣconẽ: vt in aut᷑.de liti⸗ ſſten⸗
in po.ea.aut diffinitiua ⁊ non tʒ ipſo iure:vt bic.⁊.l.acta. gio · S omnem. Item fu ꝑ nunciuʒ qui vadit cridado per nuck
S.· fl. ff. de re iudi.aut fuit ſᷣm quid defẽſus ⁊ ſᷣm quid non terrã vt vadit cubatoꝛ cridãdo ꝙ omnes qui ſunt de con igſeg
vt quia qñq; adfuit qui eũ defenderet qñq;:non tune:aut ſilio populi vadãat ad conſilium:nã ita conuocãtur decu uſtn ſo⸗
tutoꝛ vel auctoꝛ fuit in toto pꝛoceſſu:ſed non in ſententia riones /vt.l.ij.de decurio.⁊ cridat᷑ ꝙ aliquis compareat nngbe
⁊ tũc tʒ ſnĩa licet detur reſtitutio:vt.l.quamuis indubita ſi pꝛetendit ius in pignoꝛe vendẽdo /vt.l.ſi eo tpe:j de re. umaclg
ti / de adult.aut non affuit circa ſubſtantialia litis:vt cir pig.i Item ſciendum eſt ꝙ aliqñ agitur reali/x tunc loqᷣ⸗ lnonel
ca conteſtationẽ ⁊ iuramẽtũ calũnie ⁊ ipſo iure nõ tenet tutr hec lex.Aliqñ agitur ꝑſonali:⁊ tunc iudicio meo non rllice i
ſententia: vt. l. momentarie. S. qui le.ꝑſo.¶ Item quero ᷓ loquitur hec lex qcqd dicat glo.nam ⁊ hic ĩ fine loquitur gifinen⸗
liter iudex circũduxeru appellationem:⁊ dicvt gl.in qu de trãſlatione poſſeſſionis / ũlla ſolum habet locum in rea gtur. Ire
ſtione paſtoꝛis quam facit glo. lli / vt. l. ij. S. vbi in rem ac. non in ꝑſonali:nam reus rema⸗ Cboſan
Fran A u Lata ſententia contrs abſentem net poſſeſſoꝛ:vt.l.iij ·S· gña.ff.de acqᷣr. poſ. Itẽ eſt ſcien⸗ Peſtcphl
. 4 q k. non per contumaciã ipſo iure non dum ꝙ hic loquitur poſt lit conteſtata als non poſſet iu⸗ ([beſtrati
Rtenet. hoc dicit. dex cõminari diffinitiuã ¶ Itẽ loqᷣtur reo abſẽte ⁊ acto⸗ stonesdel
WELOp. hec lex dicit ꝙ lata ſnĩa abſentẽ nõya re pñte Iʒ glo.variet.¶ His pᷣmiſſis pone caſum in termi⸗ A unfact
let: ergo ecòtrario pꝛo eis valeret.i¶ Ad hoc op.de.l.furio nis ſic:ego conueni titium rei ven.ad fundum oblato ſibi e ſtfanſ
ſo. ff de re iudi.So.due ſunt in glo. Una eſt hic q̃ dicit ꝓ libello/x lite conteſt.⁊ iurato de calumnia.titius cepit ab Wlencaſus in
nec valet pꝛo nec ↄtra.Alia eſt gloſ.que eſt huic ↄtraria eſſe:quero quale ſit officium iudicis ð eũ.Rũñdeo officiũ Pprobatn
S.de iudi l pꝛoperãdum.S.cum aũt hermocidiũ.circa fl. iudicis eſt vt ipſum in contumacia conſtituat ꝙ flet hac Mocutoti
⁊ alł.l.q;uis indubitati.j.de adult.ff.ſʒ iſta ẽ va:qꝛ q̃dã re foꝛma:qꝛ faciet citari eum ter litteris vel edictis ſᷣmvari fdedamin
ſpiciunt fauoꝛem ꝑtium/⁊ in his ꝓcederet glo.õ ar.l.nõ as lec.vel vna vice pꝛo omnibus/⁊ in citatione contine⸗ Uun ſſiee
eo minus.e.de pꝛocur.quedam reſpiciunt ſolemnitatem bit᷑ ꝙ titiꝰ tali die debeat comꝑere coꝛã iudice: ałs enim gtöes 20
iuris/⁊ deficientibus his non tenet lata ſnĩa pꝛo aliquo: Abſentia non obſtañ pꝛocedetur in cã Juſtat iuuenis nũc Adhoc th
vt hac glo.Nec ob.l.qᷓ;uis indubitati:qꝛ ibi omnnis ſolem quero reo ter ſic in contumacia cõſtituto q̃le ſit officium ſunt hica
nia interueniunt hic non. Item op.ꝙ lata ſnia ↄð abſen⸗ iudicis gj̊ eum. Rñdetur ꝙ reo ita in contumacia conſti⸗ (Ieemn
tes etiam ignoꝛãtes teneat:vt.S.e.l.ab eo.So.lʒ ibi eſſet tuto per iudicem pꝛimum vel eius ſucceſſoꝛẽ patietur re⸗ lur alud.
. ignoꝛãs erat tñ fictus cõtumax:qꝛ citatus ad domũ hic us alterum de tribus:vel qꝛ re ipſa deducetur ad iudiceʒ non cont
Cõtumax non.¶ Et ideo quero quis dicaturvᷣe contumax ⁊ quis fit vlł poſſeſſio tranſferetur in actoꝛem ⁊ efficiet᷑ reus de poſ 6(o ſequi
vᷣevl ficte cte.Rñdeo ſi aliquis non ẽ inuentus:ſed citatus ad do⸗ ſeſſoꝛe petitoꝛ:vlł poterit iudex ſententiã diffinitiua ferre Nemo
qñ dicak mum eſt fictus contumax ſᷣm omnes. Item ſi inuẽtus di S reũ ⁊ rẽ petitã actoꝛi reſtituere.h.d.¶ Ex tex.aduerſe ytl ſedit
quis xit nolo venire eſt vere contumax ſᷣm omnes:ſed ſi inu⸗ pſcripꝑt i.ſtatutis ⁊ oꝛdinatis ad pñtia fiẽdã ꝑtis aduer lemhz hic
tus tacuit vel venturum ſe dixit / ⁊ non venit.mõ eſt qᷓ ſe.i.cõpendũ coꝛã iudice.t Trinis lr̃is.i.tribus edictis. nonequ
glo.tñ videtur tenere ꝙ ſit vere contumax:⁊ ita commu⸗ i.qui ꝑ l̃as fiebãt/⁊ hec ẽvᷣa expoſitio iud icio meo qᷣcqͥd ſde iudt
niter obſeruatur/qð mihi non placet:immo puto eum eẽ dicat glo.⁊ pꝛobatur in tex.ibi vel vno pꝛo omnibus per⸗ glo naſ
contumacem ficte ꝑ ea que dixi in.l.j.in fi.ff.de eden.⁊ glł. empto.edicto ⁊c̃.cetera ſunt plana. leſoꝛſiat
hoc tenet in.l.fl.ff. de in integ.reſti.⁊ .j.e.l.conſentaneum. ¶ NMota ꝙ tria remedia hic ſunt ð contumacẽ eſt ⁊ aliud ſapotſiyn
in glo.pꝛeſumpta. Pꝛima tñ opinio communiter tenetur vt pignoꝛa ⁊ mulcta indicatur:vt.l.j.ff.ſi quis ius di.nõ Nlpleri;
Item op.a ↄꝛio ſenſu huius.l.que hoc innuit ꝙ ſi eẽt ii ob.i Itẽ põt iuriſdictionẽ denegare vt.l.ſancimus.S.ð umendeh⸗
tatus teneret ſnia.¶ Ad hoc op.de.l.queſitum.de re iudi. iudi.⁊.l.ſed ⁊ ſi is ·S.ſi dum de certo.ffex qui.cau.maio. Ceſtete vt
So.ſi non fuit citatus non tʒ ſnĩa vt hic:ideʒ ſi citatus ? ¶ Hota ꝙ abſen.pꝛocedi nõ põt niſi ſit cõtumax. Itẽ ſtindome
Pꝛocura moꝛbo impeditus non venit:vt in contrario.¶ Nũc que⸗ nota tps citationis qꝛ decẽ dies hʒ pꝛo quolibet edicto. iber iudi
toꝛẽ an te⸗ ro an ille qui venire non põt teneatur ſaltim pꝛocur. mit⸗ ¶ Item nota ſpeciem citationis qꝛ citatur ꝑ edictuʒ non CitatidMs (ſolam
neat᷑ mit⸗ tere ad hoc vt non ſit contumax. Rñdeo quidã non tenẽ neceſſario ⁊ alijs modis ſupꝛadictis poſſet citari.i Itez ſpẽs ſen hera dege
tere is qͥ tur venire ex pꝛiuilegio perſone/⁊ tunc aut impedimẽtů nota foꝛmã citationis.ſ.ꝙ titius comꝑeat coꝛã iudice ta⸗ foꝛmaqſit Itemo
nõ põt ve eſt perpetuum/ tenetur mittere:vt.l.qᷣcũq;.S.de pꝛocu. li die als eius abſen.non obſtan.iudex pꝛocedet in cauſa Ntlſi
nire ad h; ⁊.l.fl' de iniur. aut tẽpoꝛale ? non tenetur etism mittere ¶ Itẽ nota numerum citationis: qꝛ ter dʒ citari vł ſemel Sobien
vt non ſit vt.l.ij. ff. de in ius vo.⁊.l.j·S/ legatis.ff.de iud.quidã excu pꝛo omnibus ⁊ his factis reus eſt contumax conſtitutꝰ ſencre⸗
cõtumax. ſãtur pꝛopter caſum/ tunc aut caſus contingit in ꝑſonã ⁊ hec omnia habes in pꝛia ꝑte.l.¶ Ex ſecũda nota ꝙ reo fnon en
actoꝛis ⁊ nõ excuſatur niſi mittat: vt.l.j.de diuerſis ⁊ tẽ. contumace exñte põt re ⁊ vᷣbo citari.i.ad iudicem addu⸗ mun⸗ 6
pꝛeſcri aut in perſonã rei:⁊ tunc aut caſus venit ex culpa ci.Et añqᷓ;vltra ꝓcedã q̃ro ad declarationẽ an iudex poſ r Gh
rei ⁊ non excuſatur:vt.l.papi:exuli ff. de minoꝛ.⁊.l.⁊ ſi · Sꝭ.· ſit ab iſta citatione incipere ⁊ facere quẽ adduci ad ſe añ h nino
ſi aduerſus.ff.de minoꝛ.ałs ex qui.ca.ma. aut ſine culpa ; alter fecit eum requiri Et certe aut q̃ris qͥd de honeſta nctn
⁊? glo.tʒ indiſtincte ꝙ non tenetur mitterevt.l.queſitum. te debeat facere iudex:⁊ certum eſt ꝙ pꝛimo dʒ eum face⸗ ncltior
ff.de re iudi. Sed ego dicerem ꝙ aut impedimentum eſt re citari verbo ⁊ ſi ſit contumax tunc faciat eum ad ſe fa⸗ ans⸗
tempoꝛale ⁊ non tenetur mittere:vt.d.l.queſitum. aut eſt cere adduci:aut queris an de neceſſitate opoꝛteat ꝙ pꝛĩio iſnu
pꝑpetuum/a tunc tenetur mittere ar.cum furioſus.ff.de iu fuerit contumax q; ducatur realiter ad iudicẽ:⁊ adhuc Pifiue 1
di.⁊.l.ſi longius.⁊ ar.l.niſi ·S. cũ furioſi curatoꝛe.ff.de tu: vigdetur ꝙ ſic:qꝛ iſta lr̃a demuʒ cõcedit hec tria remedia aldn
tel. ⁊ al. ita determinatur glo.⁊ ar.l.ij.ff. ſi qs cau. ſrens an e 4 conſtitutus als ergo fieri non voreſ t ſ Weann
P Conſtitus con- eſſet debitoꝛ fugitiuus:qꝛ tunc foꝛte tutius eſt ꝙ ipſe faci n Rel⸗
. B G nle nta neum. tumax reus ĩ re at eum coꝛã ſe adduci ſi veriſimile eſt ꝙ debea kegereiyt ſonen d
e alipoſt lit. cont. patitur alterum detribus/aut l.ait pꝛetoꝛ·S. ſi debitoꝛẽ.ff. que in frau.cre.⁊ ar.l.queſitũ. enlargli
ec gtârealcm deductionem ed iudicium vl poſſeſſio ⁊. l. cum ſoluende.ff. de diſtra.pig. de honeſtate ergo eſt ⁊ pöneuocn
nis tranſlationẽ vł diffinitiue ſnĩe pꝛolationẽ.h.d. etis de neceſſitate vt pꝛecedat contuma.¶ Item nota ꝙ nnocer
Eiuide in tuas ꝑtes quia in pꝛima ponitur:qð eſt offi⸗ põt etiam trãaſrerri poſſeſſio in actoꝛẽ ⁊ fiet reus de poſſeſ lomſo
cium iudicis /vt reum in contumacia conſtituat vſq; ibi ſoꝛe petitoꝛ ⁊ diffinitiua ſententia ferri ⁊ res actoꝛi re ſrtli
qquo.ibi dicitur qð eſt off icium iudicis reo conſtituto ĩ ſtitui.¶ Collectis nota.venio ad recitationem gloſ.per Neo.
contumacia vſq; in finem. ¶ Ad euidentiam eſt ſciendũ oꝛdinẽ:⁊ pꝛimo quero quare hic dicatur conſentaneuʒ:⁊ ſſöhoͤtev
ꝙ quattuoꝛ ponit hec lex. Pꝛimo tempus citationis ·ſ. dic vt glo.ſed glo.nõ bñ alł.conſiderato conſtruct. textꝰ Uinfooz
decem dierum ponit numcrum: qꝛ ter. Itẽ ponit citatio⸗ ltr᷑a quc eſt·xibi pũtis allegat.audire.immo hic pꝛoba⸗ nnriͤ
dcne

dde NANAuomodo et quando iuder. Fo. XLV.

dhceſtig
natlec tur oppoſitum.ſꝙ altero abſente ⁊ contumace pꝛocedat᷑: vt.l. iij .· .·gna. de acq. po. ?. l. pꝛetoꝛ. æ.l. fulcinius.ᷣ ff. ex q.
in tit ſz ſi conſideras ablatiue q ſequũt᷑.ſ.ꝙ dʒ citari ꝙꝓveniat ? ca.in poſea. So. aut agitur reali/ tunc aut non eſt lis cõ
nan liug ſiſit pñs ſi velit hoc eſt conſentaneũ ⁊ tũc bñ alleg.glol. teſt. vel quaſi ⁊ non põt ↄminari diffinitiuã iudex:ſed ſer
NE Itẽ q̃ro q̃ ſint iſta tpa:⁊ dic ꝙ. x.diexꝝ yt ĩ glo.ð ꝙ opp. ua.ll.ſi quis emptionis.S. de pꝛeſcrip. xxx.an. aut erat lis
leſn bücto⸗ de aut.qua in ꝓuincia. So.vt glo.ſiꝙ hic ſit coꝛrecta/qdõ conteſt. vel q̃ſ i/atũc aut erat liqdũ/a pꝛoceditur ad diſſi⸗
erſü an ſit verũ .dicã.¶ Itẽ quero an hẽant locũ iſte citatio⸗ nitiua /a fit miſſio in repetita ⁊ perpetuo veniens non au⸗
8 WE nes añ lit. ↄteſt. qdã ꝙ ſic ⁊ its itelligũt ꝙ hec lex loq̃t ĩ f ditur /nec de pꝛopꝛietate / nec de poſſeſſione:aut non eſt li
WN ne de ĩterlocutoꝛia: ſz certe ego fateoꝛ ꝙ añ lit. ↄteſt. poſ⸗ quidum: ⁊ tunc fertur interlocutoꝛia/ꝛ fit mifſt io in re pe⸗
ſvhhuid⸗ ſut hee citationes locũ hfre:nõ tñ hec lex loqt añ li.ↄteſt. tita/ꝛ auditur de pꝛopꝛietate/de poſſeſſione non vt hic:⁊
ltgtige ſz poſt ⁊ de trãſlatiõe poſſeſſiõis faciat mẽtionẽ.i Quero l. ij. S.vbi in rẽ ac.ſi autẽ non ſolum eſſet liquidum: ſʒ lata
NN ergo an tpᷣs.x.dieꝝ ſit coꝛrectũ per aut᷑.qͥ ſemel.⁊ glo.di⸗ ſniĩa etia tũc nunq; auditur. In perſonali vero diſtingue
hannninen cit ꝙ ſic ꝙ nõ placet qꝛ qð nõ mutat᷑ ⁊c.vt.l.ſancimꝰ.S. de qꝛ aut non eſt lis conteſt.⁊ tunc fit miſſio/nec fit poſſeſſoꝛ
ſclsamn teſta.⁊ .de appel.l.pᷣcipimꝰ.i fl.¶ NRe ob.l.nõ dʒ.de reg. perpetuo veniens aud itur de poſſeſſione ⁊ pꝛopꝛietate
hlſingetn iur.qꝛ hic ſubeſt rõ q̃re aliud ſit ĩ actoꝛe:qꝛ plꝰ grauat cõ niſi ſit diſtracta vł actoꝛi adiudicata/idem ſi eſt lis con⸗
mrelltns tumacia actoꝛis cũ cadat a iure ſuo reꝰ nò: ⁊ iõ maioꝛem teſt. ⁊ non eſt liquidum vt dicta.l.pꝛctoꝛ.⁊.l.fulcinius.⁊.(⸗
nl gconn dilationẽ hʒ actoꝛ:nã illa regula ceſſatvbicũq; rõ ſubeſt pſẽti.S. de his ꝗ ad eccle.ↄfu.⁊.l.cũ ꝓponas.j.de bo.aut.
theifſele, vt.l.licet ĩperatoꝛ.de leg.j.immo plus ego inuenio coꝛre iudi.po.ſi aũt ẽ liqdum poteſt diffinitiua ferri miſſio: ca⸗
Pühetbenne, ctà rõnem huiꝰ.l.x nõ.l.meminimus.S.delegi.hr̃di ·S·cũ ue tñ:qꝛ aut diffinitiua continet rem petiuã: vt qꝛ petebat
Ainunſeen, igitur. Itẽ patet ĩ depoꝛtato qui olim teſtari nõ poterat res actione perſonali:⁊ in illa fuit miſſus /⁊ nũqᷓ; auditur
dofgite⸗ q; bona nõ hẽbat hodie remanẽt ſibi bonax tñ teſtari nõ xt.l.pꝛoperandũ·s. ſinautẽ reus. S. de iudi.aut cõtinet qᷓ
liispang, poteſt: vt. l. eius.⁊ ibi nota. ff. de teſta. multomiꝰ hic vbi titatè/c eius rõne capiuntur pignoꝛa:⁊ tunc idem qð ĩ in
rntotlig fſubelſt ratio: vt dixi.¶ Itẽ quero an iſte citationes ⁊ dila⸗ terlocutoꝛia vt audiat᷑ ppetuo de poſſeſſione ⁊ pꝛopꝛieta⸗
onecſnig Litatiõcs tiones debeãt fieri ante lit. ↄteſt. glo. tzʒ ꝙ ſic ⁊ Ribe mul⸗ te donec fuerit diſtracta vel creditoꝛi adiudicata: vt. l. 4
nduncine ſeu dilati⸗ tum facit hec lex:qꝛ etiam vbi interlocutoꝛia eſt erenda dinuo pio.ff. de re iudi. Et ex pꝛedictis põt apparere q̃ ſit
miattittet, ones qñ ſczʒ tranſlatio poſſeſſionis pꝛecedunt tot citationes ⁊ ve⸗ difſferentia inter realem ⁊ ꝑſonalem:⁊ ita oꝛdina glo.
eii ice 8 debeãt fle ri caſus in aut᷑.qui ſemel: ſed certe nec conſuetudo hoc ¶ In glo. que incipit ibi conueniens ibi cum cauſe.hãc
Kiurgftl ri. appꝛobat nec videtur verum de iure:nã vbi debet ferrii ¶Llo. declara vt. S. dixi. ſ In glo. que incipit diffinitis ibi
Nciicden terlocutoꝛis videt᷑ vna citatio ſufficere vt.l.iiij. totiẽs. ſed hodie.hec non placet:vt dixi.S.¶ In eadem gl ibi nõ
Ennlern ff. oe dam. infec. ⁊.l. de pupillo· S. ſi qs foꝛteff. dẽ no. ope. poteſt antelitem conteſt. ⁊ pꝛopter aliud: qꝛ miſſus in poſ
* ecnd nun. Nec ob. hec lex quia hic non ſunt neceſſarie tot ci⸗ ſeſſionem non ficret ſtatim poſſeſſoꝛ:ſed pon annum tatũ
nllterdket tatiões ad hoc vt iudex poſſit poſſeſſionem trãſferre ſed weſſet ð finem noſtre.l.¶ In gl.que incipit non fieri hec
Puſlgiumn adhoc vt habeat poteſtatem faciendi alterũ detribꝰ que glo.pꝛocedit ſi hẽs dictionẽ vel inter verbum repꝛeſenta
ndiſeſttft ſunt hic ⁊ potiꝰ ꝓpter alia duo q pꝛopter tranſlationem. ret ⁊ verbum poſſeſſionem:⁊ ſic qñ ſunt tria remedia al's
ontumcht ¶ Item non ob.aut᷑.qui ſemel:qꝛ poſito vno abſurdo ſcqͥ non pꝛoced eret.¶ In glo.que incipit aĩo vt ff ⁊c. iſta gl.
Ceſcniguin ur aliud. vt.l.ratas.S. de reſcin.ven.ſed ita eſt ꝙ ibilite eſt ideo poſita:qꝛ videtur implicare ↄꝛia.ſ.eẽ abſentẽ ⁊ in
Cducehmiln non conteſt. poteſt diffinitiua ferri quod eſt mirabile er⸗ cumbere rei:ſʒ potes addere tertiam ſo.ſ.ꝙ eſt abſens a
eftceiſtun go ſequitur aliud.ſ.ꝙ tot citationes fiant añ lit.ↄteſtat. iudicio incumbit tamen rei animo ⁊ coꝛpoꝛe.
tiidifunnir Item op.ꝙ hec citatio per edictum non ꝑmittat᷑ oĩbꝰ Bi ſem el Actoꝛ in actione pꝛopoſita Actoꝛĩ a⸗
,ſErterllt vt.l.ſed ĩterpellatur.ff.de arbi.cũ ſi.So.fateoꝛ oppoſitio eEL. habet neceſſe perſiſtere hoc ctiõe ꝓpo
täftediger nem ſʒz hic erat oꝛdĩariꝰq põt citare ꝑ edictũ.i Item op. Apꝛimo:⁊ eo exñte in cõtumacia ex liquidato ne ſita an he⸗
gTitribeca ꝙ non equiparetur citatio iudicis pꝛimi ⁊ ſucceſſoꝛis:vt R Agocio , reum vel iterata a's examinata 2 me⸗ at neceſſe
ludicionn ff. de iudi.l.nõnũc;.⁊.l.edictũ.Sol.fateoꝛ oppoſitionem lius ſi teneas opi.gloſ.ſ.ꝙ ex pꝛima ſola contuma.cadat pſiſtere.
pꝛoomnb vt glo.nã ſi pꝛedeceſſoꝛdedit tres cogitur aliam dare ſuc a iure ſuo contumacia actoꝛis cadit actoꝛ a iure ſuo.ſ DHi
ceſſoꝛ:ſi aũt ipſe ſucceſſoꝛ dedit tres nõ cogitur dare aliãs uide in tres partes: quia pꝛima ponit quandam diſpoſi⸗
Utnacicſtt ſed põt ſi vult. Itẽ op.ꝙ citatio re t verbo nõ ſit ꝑmiſſa tionem ſpecialem ʒ actoꝛem vſq; ibi ꝙ ſi cãm ibi ponit
ſiquis ius yt.l. pleriq;. ff. de in ius vo. So. regulariter eſt permiſſavxt que ſint ptes iudicis in conſtituendo actoꝛem etiã contu
tl.ſancim tamen de honeſtate pꝛecedat contumacia/vel foꝛte dene macem vſq; ibilſi ſit libi ponit quale ſit officium iudicis
rqni cau ceſſitate vt dixi. allit in duobus caſibus pᷣmis quando actoꝛe ſic in cõtuma. conſtituto vſq; in finẽ. Cã huiꝰ aut.
it cötumar eſt in domovt in contrario. Item fallit:vt.l.ij. v. de offic. fuit qꝛ actoꝛ qñũq; faciebat citari reũ ⁊ cum venerat nole⸗
olbet diuer. iudi. ¶ Itẽ opp.ꝙ non fiat poſſeſſionis tranſlatio bat pꝛocedere:⁊ ita fatigabat quotidie reum:⁊ ideo con⸗
Aturpece ſed ſola miſſio vt.l.cũ vnꝰ.de bo.aut᷑.iudi.po.⁊.l.iij.S·ge⸗ cra hoc eſt pꝛouiſum vt colligit᷑ ex ·S omnẽ in coꝛpoꝛe vn
wſetehni⸗ nera.de acqᷣ. poſſ.So.hic loquitur ĩ reali ibi in perſonali. de hec ſumit᷑. Iſta aut᷑.continuatur ad.l.conſ’ ent aneum
pertciitli ¶ Item op.qꝙ etiam in reali non fiat tranſlatio poſſeſſiõis ſic/qꝛ ibiviſi um eſt quibus remedijs vtatur actoꝛ pꝛeſens
oeccatpen vt.l.ſi quis emptionis·S. pe.S.de pꝛeſcrip.xxx.vel.xl.an. aduerſus reum abſentem/erat ergo econuerſo videre qᷣ⸗
curcte So. hic lis eſt conteſt. vel quaſi ibi non. ¶ Item op.quia bus remedijs vtatur reus pꝛeſens aduerſus actoꝛẽ defe⸗
Ger hic dicit cui incũbit ⁊c̃.qũo incũbit cũ ſit abſens.uius rentẽ ⁊ abſentẽ/⁊ de hoc hic ponitur. Pone ergo caſum
ace timoꝛe dicit glo.ꝙ incumbebat animo ⁊ non coꝛpoꝛevel in terminis hoc modo Titius me aliqua actione ↄuenit
ſh ni etiam coꝛpoꝛe alieno. Tu dic ꝙ poteſt eẽ abſes a iudicio ⁊ libello oblato ſe abſentauit: nec vult liti renunciare nec
ſur ⁊ tamen poſſidere rem coꝛpoꝛe pꝛopꝛio ⁊ animo: ſic ergo pꝛoſequi: ſed differre: qucro an mihi detur aliquod re⸗
nnne hic mittitur in poſſeſſione bonoꝝ petitoꝛis non omnium medium contra eum/⁊ dubito de hoc: qꝛ iure cauetur ꝙ
hitlhnit niſi quãdo rceus dolo deſijt poſſidere vt.l.fulcinius · S.itẽ nemo inuitus agere cogitur Imperstoꝛ rñ. ꝙ quicũq;
insglue 6 vigeamus ff. qui ex cau. in po.ea. ¶ Item op. ꝙ non ſuffi⸗ actionem ſuam pꝛopo ſuit altero dẽ duobus modis.ſ.vel
hino nenc cilat actoꝛi ſi tranſferatur in eum poſſeſſio vt.l.a diuo pio. libellum oꝛdinarie poꝛrigendo /vel pꝛecibus imperatoꝛi
eltan⸗ 6 5S.ſi ſuper rebus.ff de re iudi.vbi auditur quis veniẽs ad oblatis ⁊ iudici inſinuatis/t per enm aduerſario cogni⸗
lecpoteul 4 diſputãdum de dominio ⁊ de iure pig. reuocatur poſſeſ-⸗ tis cogitur litẽ vſq; in finem pꝛoſequi:⁊ hec in pꝛima ꝑte
4 llie ſio.Quomodo ergo ſufficit hunc eſſe miſſum in poſſeſſio⸗ ¶ Inſtat iuuenis quid ſi pꝛoſequi nolit KRñ. Imperatoꝛ
heerunn, nem. Reſpondeo aut ego actoꝛ ſum dñs ⁊ ſufficit poſſeſ⸗: ꝙ ad inſtañ tui conuenti tribus edictis citabitur ꝑ inter⸗
nte ſionem ad me tranſlatam:aut non ſum dominus.⁊ tũc ſi ualla.xxx.dierum /t hoc ideo qꝛ vox pꝛeconis paucis in⸗
isclf 4 veniat aliquis qui dicat ſe dñm vel habere ius pignoꝛis noteſcit / que citatio etiam delegatis ꝑ pꝛincipem eſt con
chelinn nõ reuocabit miſſionem iudex:ſed declarabit miſſionem ceſſa:⁊ poteſt fieri lite conteſt.vel non/ hoc modo actoꝛ
Gr ee non nocere alij non citato ⁊ ſic ſufficit iſta trãſlatio:ſic ⁊ erit in contumacia conſtitutus/ hoc in ſecunda parte.
hneſtuechne ałs miſſio facta contra fructuarium non nocet pꝛopꝛieta ¶ Inſtat iuuenis eo ſic in contumacia quale erit iudicis
1 Nnieh rio:vt.l.ſi vi.ff.de vi ⁊ vi ar. M officium dicit imꝑatoꝛ ꝙ ſi in cõtuma.perſeuerat adhuc
etftlsd ¶ Itẽ op.ꝙ non audiant᷑ allegationes pᷣſentis:qꝛ liquida ei dabitur ſpacium anni infra quẽ ſi nõ venerat iudex au
c tes ulni ri nõ põt: vt.l. pperãdũ ·S. ſinaũt ex geſtis.S.de iud. So. diet allegationes rei ⁊ veritate inquiſita diffinitiue litez
roheng olim reo abſente poterat liqdari ⁊ hodie etiã vt hic: ſed decidet/⁊ licet actoꝛ infra annum ſibi datũ veniat iudex
reſſllite acctoꝛe abſente olim nõ / hodie ſic vt. d.l. pꝓperãdũ.¶ Itẽ eum non audiet niſi pꝛimo omnes ſumptus litis reo reſti
Aoſru oppo.ꝙ nec ſnĩa diffinitiua ferat᷑ nec fiat actoꝛ poſſeſſoꝛ

tuat quibus pꝛeſtitis ⁊ moꝛs purgata iterum ſe abſenter

Butrigarij Bcda pars ſuꝑ Beptimo libꝛo Codicis.

ex pꝛima cõtuma.ſᷣm quoſdã vel ex noua ⁊ nouis citatio

nibus ⁊ alio anno:ſᷣm alios actoꝛ ꝑ ſententiã pꝛiuabitur

iure ſuo.hoc dicit Poſito caſu collige nota.¶ Nota ꝙ in
uitus cogitur actoꝛ in iudicio ꝑſiſtere.¶ Itẽ nota ꝙ vide

tur coꝛrecta.l.edita.S.de eden. ¶ Itẽ nota ꝙ hic videtur
repꝛobari citatio per pᷣconem.ſ¶ Item nota ꝙ olim daba

tur actoꝛi dilatio.x.dierum hodie.xxx.¶ Item nota ꝙ li

Sniĩa an te non conteſta. pꝛoceditur ad diffinitiuam ꝙ eſt mira⸗
poſſit ferri bile. Item nota ꝙ ex ſola contumacia quis cadit a iure
añ lit. cõt. ſuo ꝙ eſt etiã mirabile.

¶ Sp. ꝙ quis non ↄpellatur agere vt.lj.S.vt nemo in⸗
uitus. So. aut eſt actio pꝛopoſita altero de his modis et
compellitur hoc modo vt hic/aut non ꝓpoſuut altero de
his modis/⁊ tunc ex iuſta cã compellitur cau:atiue non
pꝛeciſe:vt.l.infamari.S. de inge.ma.⁊.l.ſi ea.j qui ac.non
poſ.⁊.l.quidã.de le.ij.ałs non vt in ↄꝛio.¶ Itẽ op.ꝙ pot
actoꝛ actionem mutare ⁊ emendare vſq; ad lit. cõteſt. vt
l. edita S. de eden. So.gl.dicit illã eſſe coꝛrectã odo.dicit
ꝙ non pꝛo cuius declaratione dicit ꝙ aliqñ vult deſiſtere
actoꝛ ⁊ poteſt ⁊ olim ⁊ hodie vt.l.deſtitiſſe.S.de iudi.⁊.l.
poſtq;ᷓ. S. de pac.aliqñũ vult actionẽ mutare/⁊ põt vſq; ad
lit. conteſt.vt.l.edita:aliqñ nec vult deſiſtere nec mutare
ſed differre:⁊ tunc nõ poteſt vt hic: ⁊ hoc pꝛobatur in coꝛ
poꝛe:⁊ hoc tenet dominus mar.⁊ ita vidi conſuli:⁊ etiaʒ
oppoſitum fuit conſultum ⁊ ſi velles ſuſtinere glo.dicen⸗
do ꝙ tex.in coꝛpoꝛe dicit ꝙ libellum datum quis debetꝓ
ſeqͥ ̊ ſi mutare poſſʒ nõ ꝓleq̃ret᷑ libellũ:ſʒ alið ⁊ alið iudi
ciũ Rñ.ꝙ vᷣe ẽ alia cã ⁊ alið iudiciũ:ſʒ nõvẽit actoꝛvt ex
alia cã:ſʒ eadem quce coꝛrigit ſicut põt.(¶ Itẽ op.ꝙ detur
dilatio.x. dierum:vt.l.conſentaneum. cum ſi.gloſ.dicit il
las coꝛrectas ꝙ non placet /nec miruʒ ſi maioꝛes dilatio
nes dantur actoꝛi:qꝛ etiã lite non conteſtata pꝛoceditur
diffinitiue Z eum. Itẽ ex ſola cõtumacia cadit a iure ſuo

ꝙ non eſſet in reo ⁊ nunq; inducitur repetitio in vno eius
ꝙ dictum eſt in alio vbi ſubeſt ratio:vt.l.lʒ imꝑatoꝛ.de le.

ij. ⁊ eſt hic.¶ Itẽ op.ꝙ minoꝛi tpᷣe pereat ius actoꝛis: vt
S.de dila.aut᷑ꝙ fieri.So.vt gl.⁊ dicã ſuper ea.¶ Itẽ op.

gloſ. ꝙ dictio aliud male implicct ⁊ ſo ⁊ male vt dicã ſu-
ea.¶ Item op. ꝙ etiã poſſet ꝑ pꝛeconẽ citari:vt in coꝛ.e·S ·

omnem.So.ꝑ pᷣconem:vt ibi ⁊ ꝑ edictum:vt hic.

¶ Item nota in eo ꝙ dicit textus paucis innoteſcit il

la non pñt in notoꝛium trãſire que non habẽt actum ma⸗

Mãifeſta nẽtem:lʒ põt in manifeſtum traſire ⁊ manifeſta bñ debet
qñq; ðᷣbẽt pꝛobari:vt.l.ciues.jde appel.⁊.l.ſi vero·&·qui pꝛo rei. ff.

ꝓbari.

qui ſatiſda.co. Sed ea que hũt actum manẽtẽ vt ſunt cdi
cta in albo poſita bñ poſſunt trãſirein notoꝛiuʒ:⁊ ideo iu
dex qui inquirit de homicidionõ debet facere interrosa

tionẽ teſti ſic dico ꝙ de hoc eſt vox ⁊ fama publica ⁊ no⸗

toꝛium eſt.nã non poteſt eſſe notoꝛium:qꝛ non habʒ actũ
manentẽ homicidiuʒ / immo ſubito trãſit lʒ in manifeſtũ
poſſit trãſire:ſʒ qũ aliquid eſt notoꝛium vt dixi non expe
dit pꝛobari rem ſic eſſe:ſed notoꝛium eẽ.¶ Item op.ꝙ de
legatus nõ poſſit ꝑ edictum citare:vt in aut.de litigio.S.
oinnem. So.vt glo.ſ.ꝙ ſit ſpeciale in delegato pꝛincipis
⁊ hec vera.¶ Item op.ꝙ lite non cõteſt.nõ poſſet ad dif⸗
finitiuam pꝛocedi:qꝛ ſpeciale eſt in cã appellatiõis:vt.l.
fi · S. illud j.de tẽ.ap.So.vt gl.qꝛ eſt ſpeciale hic ⁊ que ſit
rõ infra dicã¶ Item op.ꝙ nõ ſit ſpãale actoꝛe abſente:vt li
te non conteſt.feratur diffinitiua/ummo idem ⁊ reo abſen
te:vt in aut vt omnes obe.iudi.pꝛouin.Sſi vero.⁊.S.vbi
de cri. agi opoꝛ.aut᷑ q̃ in pꝛouincia.So.vt gloſ. vel dic ꝙ
eſt tutius vt glo innuit ꝙ ibi fertur diffinitiua ð pũtem ⁊

litem conteſtantẽ licet executio fiat in abſentem.¶ Item

op.ꝙ cum non ſit liquidum non poſſit ferri diffinitiua:vt
l.pꝛoperãdum·S.ſinaũt.S.de iudi.So.hic erat liquidum
vel liqͥdandum.ſ¶ Itẽ op.ꝙ liquid ari non poſſit:vt.S.de
iudi.l.pꝛoperãdum/S.ſinautem.So.illa ſunt coꝛrecta/⁊
ideo eſt cõſiderare tria iura. OPꝛimo iura.ff.⁊ ſᷣm ea acto
re abſente non poterat negociũ liquidari:nec etiã diffini
tiue pꝛonunciari:etiã ſi erat liquidum /ſed circũduceba⸗
tur edictum ⁊ abſoluebatur reus ab obſeruatione iudicij

Sñia dif⸗ vt.l ⁊ poſt.ff.de iudi.ſed reo abſente ⁊ actoꝛe pꝛeſente bñ

finitiua pᷣt
ferri reo

poterat liquidari ⁊ pꝛonunciari ſi lis erat conteſtata als
nõ / vt ibi dicitur Scðdᷣʒ iura codicis nil eſt innouatũ reo

abſñite ⁊ a- abſente:ſed actoꝛe abſente ſic.ſ.vt ſi negocium eſt liqui⸗
ctoꝛe pñte dum poſſit pꝛonunciari/ſi non eſt liquidum liquidari nõ

poteſt:vt.l.pꝛoperãdum.S.⁊ ſi quidẽ. Jure nouiſſimo nil
immutatur reo abſe ente / ſed actoꝛe abſete ſic.ſ. vt poſſit li⸗

quidari ⁊ diffinitiue ꝓnunciari etiã lite non cõteſtata/c
maioꝛ dilatio ei datur.¶ Quero ergo qualiter õ actoꝛem

cõſulat reo? Rñdeo qꝛ põt petere reus eũ puniri mulcta
titu.ſi quis ius di.non ob. Item qꝛ põt liqdare ſi velit

etiã lite nõ conteſtata: ⁊ facere ꝓnunciari diffinitiue.ſ.ꝑ
aut᷑. iſtã. E cõtra actoꝛi conſulitur ̊ reum abſentẽ vt non
ſolum poſſit eũ facere mulctare:ſed etiã ſi nõ eſt lis cõte⸗
ſtata / vel qſi vel eſt conteſt. vel qſi:ſed non liqdum de cꝗ
põt petere ſe mitti in poſſeſſionẽ ᷣm ea que dixi in l.cõſen
tancum.ſi autẽ eſt liqdum /vł actoꝛ vult liqdare poſt litẽ
iam conteſtatã põt ⁊ diffinitiue pꝛonũciabit᷑. Itẽ põt eũ
facere citari re ⁊ verbo:vt dic.l.cõſentaneũ.ſ¶ Item q̃ro

quare hic põt ꝑueniri ad diffinitiuam lite non cõteſtata:

⁊ an ſit ſpale reo pᷣſente ⁊ actoꝛe abſente: Rñdeo ꝙ iſtud

conceditur vbicũq; õ abſenteimn aliud auxilium ceſſat: vt

l.ij. ⁊ aut᷑.ibi poſita.S.ſi vt ſe ab her̃di.abſti.ſic eſt hic:qꝛ
reus nõ põt mitti in poſſeſſionẽ bonoꝝ:qꝛ debitũ non p⸗
tendit:⁊ ſi dicas nõne põt mulctari actoꝛ: HBñdeo ꝙ ſic.
ſed nõ ꝓpterea reus hʒ intentũ ſuũ.⁊ ideo põt diffinitiua
ferri etiã lite non ↄteſt. Eſt ergo cõe in actoꝛe ⁊ reo vbi⸗
cũq; aliud remediũ ceſſat.⁊ ideo vidi.q.de facto:nã qͥdã
floꝛẽtinus erat cancellatus de ſocietate ſua/⁊ petebat ſe
iterũ ſcribi/⁊ fecit citari eos qui eum fecerãt cancellare

illi nõ ↄparcbãt:actoꝛ nõ poterat mitti in poſſefſionẽ bo⸗

noꝝ citatoꝝ:qꝛ non pᷣtendit debitũ:ſʒ põt ad diffinitiuã
ꝓcedi vt hic.⁊ ita cõſului.⁊ hoc ꝓut intelligis ꝙ hic nõ

fuit ↄteſtatio nec q̃ſi:ſ ſi dicas ꝙ eſt q̃ſiↄteſtatio. quero

vñ inſurgit hoc: Rũñ.ex eo ꝙ reus negat in abſentia acto

ris cũ ſi in eius pꝛeſentia negaret eſſet vera conteſtatio.
Modo innuit glo.ꝙ etiã ſi eſſet pᷣſens non cõpelleretur
rñdere.circa q̃ dic ꝙ aut loquoꝛ de abſente ⁊ ille põt cita

ri re ⁊ ꝓᷣbo:⁊ ad iudicem adduci:vt.l.cõſentaneũ.aut eſt

pñs ⁊ non vult rñdere/⁊ poteſt cõpelli rñdere mulcta in⸗

dicta:vt.l.j.S.ex hac.ff.de ven.inſpi.non autem citari re

vᷣbo cum ſu pñs: ſic ĩtelligat᷑ hec glo. Item qro an per

ſentẽtiam actoꝛ an ipſo iure cadat a iure ſuo? Et dico ꝙꝓ

ꝑ ſnĩam/⁊ nõ dicet iudex qꝛ actoꝛ fouet malã cauſam:iõ
abſoluo reumimo dicet ꝙ mihi liquidum eſt actoꝛẽ con
tumacem/⁊ tot vicibus citatũ:ideo pꝛiuo eum iure ſuo.⁊
mihi videtur ꝙ tutius ſit ꝙ reus inchoet nouã inſtantiã
qua petat actoꝛem pꝛiuari iure ſuo.poſſet etiã in eadem

inſtatia hoc fieri officio iudicis /cum ea q̃ occurrũt in iu

dicio ꝑtincãt ad eius officiuʒ. ar.l.ediles · S· item ſciẽdũ.

ff. de edi. edic.¶ Itẽ quero qñ dicatur reus conuẽtus per
libellũ /⁊ in hoc eſt opinio:nã quidã dicũt ꝙ ſtatim qũ li⸗

bellus eſt poꝛrectus iudici. Ego puto verius quãdo iu⸗ 1
bellum.

dici eſt oblatus ⁊ iudex eum obtulit reo. ¶ Item q̃ro an

eus qñ
dicat co⸗
uẽtus ꝑli⸗

iſtud tẽpus poſſit abbꝛeuiari ꝑ iudicẽ.Glo.ar.pꝛo ⁊ j..

finaliter tenet ꝙ non de iure:iʒ de cõſuetudine ſecus:ſed

Ja.de are. dicit ꝙ aut lex dicit detur tãtum tẽpus ⁊ non
minus ⁊ tunc iudex põt tẽpus ampliare ſine aliq̃ cauſe
cognitione:ſed minus dare non põt ſine cauſa vt in glo.
ex cã ſic. Idẽ ecõtra ſilex dicit ꝙ habeat tm̃ tẽpus/⁊ nõ

plus.tunc iudex ſine cauſapõt dare minus ſed plus dare
non põt ſine cã / cum cã ſic/a ita determinat ipe.l.ij.ff. de

re iudi.ſi vero lex ſimpliciter det terminũ nec dicit ꝙ nõ

plus vel nõ minus det᷑ tũc iudex põt minuere vel augere
ad ſui ſenſum:vt.l.nõnunq;.ff. de iudi.¶ Sʒ an hoc ſit ve⸗

rum plene dixi in.l.ꝓperãdum.S.de iudi.iſ Item q̃ro an

hoctpᷣs ſit ↄtinuũ: Glo.dicit ꝙ ſic: ꝓ ea faciũt due leges.
l. ſiue ꝑs.S.de dila.⁊.l.j.de feri.¶ Item q̃ro an ecõtra reo

abſente ante litẽ ↄteſt. poſſit actoꝛ liqdare ſi velit:x dicit
glo.ꝙ no: qꝛ iura vetera nõ reperiũtur coꝛrecta.¶ Itẽ qdaq

ſi actoꝛ iam ter citatus veniat infra annũ ⁊ dʒ daͤnari in
expeñ.nunqͥd ꝓnunciabit᷑ ſuꝑ eis ĩterlocutoꝛie: videt᷑ ꝙ

—

non.qꝛ expeñ.non ſolẽt venire in ĩterlocutoꝛia/⸗ hoc cõ⸗

Expenſe

fitentur quidã:⁊ ideo dicũt ꝙ nulla ſnĩa fertur de expen. nõ venlũt

ſed iudex actoꝛẽ non audiet in cã:iĩmo eũ repellet donec
ſoluerit ei expen. ſed tu potes dicere ꝙ ferret᷑ interlocuto
ria/a in ea venient expeñ. qꝛ vbicũq; diffinitiua ſnia non

ſed hoc ſuꝑ expen.cõtumacis nulla diffinitiua expectat᷑:

ergo in interlocutoꝛia poſſunt venire vt in qualibet diffi⸗
nitiua intuenirent: ꝓbat᷑ per ſimile in.l.ij.ff. de ap re.⁊ d

ſatiſda.cog.l.arbitrio.⁊ ꝙ ibi nõ.i Itẽ q̃ro an ſi iterũ in⸗
fra annũ ſe abſentet debeat ter citari ⁊ habere annũ aliũ
⁊ firmat glo.in.l.pꝛoperandum.S.⁊ ſi quidẽ.S.allega.ꝙ

non:ſed mihi videtur equius ꝙ ſic cum invnũ dãnuin ſit

in inklocu
toꝛis.

cxpectat᷑/tunc interiocutoꝛia hʒ vim diffinitiue ał's non.

dies poſit
denotoꝛ
ſoa pꝛic
ideiuct
gatis cin
biſicci 5
lriui deb
leiapꝛece
deſebuse
decalumn
lriderek
loſed alte
diſſinitin
tur actoꝛ
turibiſee
ciomſee
qu pꝛiu
in inter
licijk
lucipittr
lilꝛope
daſJnc⸗
pelnſtit
unvols

ceo iude
höſpecta
bitarider
fuenitur
eſecontun
Caturtott
Ne igtelli
ſitenocu
Mperiturig
laſpectnl
iit gf
1 .b. . con
altie ſtea
CNemo
konerei

*

Quomodoet quando iuder. Fo. XLVI.

Uler; int paſſurus qꝛ cadit a iure ſuo. Item attẽde hic ꝙ reitera⸗ conteſt. poſtea me abſentaui ex cã neceſſaria ⁊ pꝛobabili
kumnn . ta cantumnacſs ngerar pend: t dicuur reiterata qñ pꝛia ⁊ tpe ſententie fui citatus ad dñm ⁊ lata ſnĩa aalr 3 me q̃⸗
ltreinn Pena au eſt purgata. Et ſic nota ꝙ reiteratione delicti augetur pe ritur an mihi pꝛciudicet ſnĩa Rñdet᷑ ꝙ nonnocet nõ ip̃o
Nidſfnt Nt gek reite⸗ naa alibi dle lex penã cumulari ex reiteratiõe delicti: vt iurce:ſed bñficio reſtitutionis.hoc dicit.⁊ ceſſant omnia
EEß de lugdſ octeiodte deo ir vaut ie o enetn ad? re e a.d⸗ Bums,
röetſeen icti. les. I. deſe nat. ideo . eo = mniter
mieib crimine ꝙ eſt qñ nunq; ſe ab eo purgauit: ſed ſo continus GB m pꝛeſentib Us. Bolkinniter
gennne uit / ⁊ tunc non cumulatur pena/ſed augetur:vt.l.quicũq; doebito tẽpoꝛe non appellãs non põt aplius ſè
unnen ðð
anenti at cr. 1 . nerat/ tunce , 3 4 4
i ni pñt cumularipene / vt. d. l. agria: x.l. penul. x fi. de colle.il⸗ De letẽtia ex periculo recitãda
1 lkere li. c.l. miles. de re iudi. poteſt etiã augeri pena vt pꝛoba⸗ KRub
enceogte albo deſcr citatio ⁊ qͥt ð „ Sñia dʒ pꝛimo ſcribi:
aluncher modis dicatur albſum. „ ☛ Kb itri. Sia vrlna oribl
ſſtetde ¶ In glo. que incipit ergo:ibi ⁊ ita derogatur.hoc non ẽ A debet ponderare dum dʒz pꝛoferri. euo
eunnun verum: vt. S. dixi.¶ In glo. que incipit inter edictum. ibi Oiat enim emiſſum irreuocabile vbum.
lne Picont. de conſuetudĩe minuat. aliter dicit ia.de are.vt.&. dixi. A& Vh. d. totus ti. ꝛima lex ponit vnij
eopirde d lo.ibi io. 2 — M E C1 na lex Pponit vnũ
un ihftiu ¶In ea 4 emg n i io.ð ⁊ male iudicio meo:vt. S. dixi. Atituluz dicens ꝙ ſentẽtia vᷣbo pꝛofera
kimmt⸗ ¶ In eadẽ glo.in fine dico continuos.⁊ bſ ar.l.ſiue pars. 2 (A 2. Sſtur. Sca ponit aliud dictum. ſ. ꝙ in
ddefaan 6 g. de dila. 2 de fer. l. j. ¶ In glo. que incipit audiẽtibus ibi RERcriptis redigatur. Tertia ponit oꝛdi
eſnthgtt dies poſitum ⁊c̃. ex hac glo.⁊ ex tex.collige id qð dixi.S. nem inter hec duo.ſ.vt pꝛimo pcedat ſcriptura/ deĩde ſe
ſftegtitnein de notoꝛio.¶ In gl.q icipit i. delegatibi vł hic ĩ delega⸗ quatur recitatioverbalis.
tiinpoſcſtei⸗ to a pꝛĩcipe:hec vera/a ſequens nò ꝓcedit:qꝛ.l.ſancimꝰd. CEx tex.Lnihil fallis .i:inon decipis me.⁊ ſic aduocatꝰ
pöͤtec dfnt g. de iudi.etiã loquitur poſt lit.conteſt.⁊ tñ denegat dele dz diccere clientulo ſuo caue ne decipias me in narratiõe
,religegdri gatis citationem ꝑ edictum.¶ In glo.que incipit.ſ.talis facti:qꝛ deceptio eſſet tm̃ tua ſi tu diceres mihi mendaci⸗
koreſinacr ibi ſic eĩ ᷣt in coꝛ.hᷣ bñ colligit᷑ ĩ coꝛꝑe:ſʒ hic nõ:qꝛ cuʒ re-⸗ um/qꝛ tu poſtes pꝛobare non poſſes ⁊ ſuccumberes pꝛo⸗
Tingbſentn latiuũ debeat ſe ad antecedentẽ referre.⁊.S.nihil de ſen⸗ pter defectum tuum non muum.
Verscoßtettt tẽtia pꝛeceſſerit:ergo non refert᷑ ad illa. In ea. glo. ibi ſyʒ ¶ Nota qſnĩa dʒ vᷣbo pꝛoferri a iudice ⁊ ałr flat/non ts
Znoncipein de rebus eius ſatiſſit.erat tñ lis conteſt. ipſum pñtem ?æ ipſo iure ⁊ apellatio eſt nulla pᷣm glo.leg.j.pquando pꝛo⸗
ſetet ſeſit de calumnia iuratum/⁊ hec vera. ¶ In ea. glo. ibi compel uo. non eſt ne.ſʒ doc. eã rephendunt ⁊ dicũt ꝙ non dʒ dici
centmei li ridere hoc declara vt. S.dixi. In e.gl. in fl. ibi pte p’/appellatio nulla quando ſententia eſt nulla:ſed debet di⸗
iricerenunn te.ſed alteroabſente non pꝛocedit illa regula ꝙ abſolua cifruſtra appellatum eẽ᷑:⁊ ita dʒ iudex pꝛonunciare qui
onantenein diffinitiue. immo ab obſeruatione iudicij reus abſolui⸗ cognoſcit de appellatiõe fctã a ſententia que eſt nulla ar.
(Neninan tur actoꝛe pñte non pꝛobãte.¶ In glo. que incipit ſic od l. qdã.ff fam. her. æ p.l. carmelia pia. ff de iu. pr̃o. Quero
eſteon tur ibi ſed dic ꝙ nõ implicat. tu dic immo implicat ſpa⸗ que expoſitio ſit vᷣa huius verbi arbitri. Rñdeo pꝛopꝛie
lannäctn cium:ſed non ãnum.i In e.glo.ibi itẽ hic in diffinitius. ℳ ſ. de arbitrio non eſt bona:qꝛ nos debemus facere expo⸗
iͤnmetunra quã pꝛiuat᷑ actoꝛ omni iure ſuo:⁊ ideo hʒ longius tpᷣs ibi ſitiões tales q̃ ꝓbis.l.ↄueniãt.l.jS. nõ oẽs.de flu.ſʒ ita ẽ
nſnamng . in interlocutoꝛia ꝑ quã abſoluitur reus ab obßuatiõe iu⸗ ꝙ lex dicit ꝙ ſi eſt nulla non dʒ appellari:ſed ſnĩa arbitri
wet nctüiir dicij/æ actoꝛ condemnatur in expeñ.⁊ dãnis.q nglo.ᷓ ſiue eſſet aliqua ſiue nulla non poſſet ab ea appellari:vt.l.
ſirginen incipit trium non: ibialij dicũt. hãc appꝛobat gl.S.de iu j. S. de arbi. alia expoſitio.ſ ð iudice oꝛdinario pᷣt ſuſtine⸗
oſetcgunad di.l.pꝛoperãdum · S. ? ſi quidẽ.ſed pꝛima videtur mihi cq̃ᷣ ri:⁊ tunc vel dices pꝛeſidem qui nunc adit᷑ fuiſſe illum qͥ
ieeni oꝛ.¶ In c. gl. in fi. ibi pꝛoperandum.ſed ibi loquitur de tẽ pꝛimo cognouit vt.ᷓ.ti.j.l.pꝛeſes.vł ꝙ ille qui pꝛimo re⸗
les Hien i poꝛe inſtãtie / hic de tempoꝛe edicti ꝙ ptʒ qꝛ auditur poſt cognouit ſit minoꝛ pᷣſide vt.j.de accuſa.l.abſentẽ:ſʒ expo
us oſuin anum volẽs liquidare vt hic ptz. ſitio de delegato communiter tenetur ⁊ m eã dic ꝙ pꝛe⸗
tütgſtin Pereẽpto aa MRes Tres denũciatiões hñt vĩ pẽptoꝛij ſes fuit delegãs qui adit vt vel ipe cognoſcat vel alij de
verius gin rij vi hñt 1 ⁊ ſic non refert qͥd ex equipollentibꝰ leget:vt.S.ti.j.l.ſi vt pꝛoponis. G
.(Nen tres denu E) VAfiat. hoc dicit. DPicitur edictum qꝛ in albo ro ¶ Op.· ꝙ ⁊ alia ſint neceſſaria qᷓ; ea ĩ ſnĩa hic dicunturvt
Ploar ciatiões. &αPoſitum. Dicit ꝑẽpto.qꝛ perimit tergiuerſatio l.quiſquis.S.de poſtu.cum ſi.glo.fatetur oppoſitum ⁊ di
hetudineſert nẽ aduer ſarij. nam eius abſentia non obſtãte pꝛoceditur cit etiã reqri vt iudex ſed eat. Quero ergo an iudex de⸗ Judex qñ
tum tihnen ideo iudex dʒ in co cõminari ꝙ pꝛocedet ⁊ vlterius eum beat ſedere:x dicũt quidã ꝙ ſiccognoſcẽdo:qꝛ in maioꝛe ꝓfert ſnĩã
igre ſnenlie⸗ nõ ſpectabit vt.l.ad ꝑempt.cum ſe.ff. de iudi.ego vidi du ¶quiete aĩ eſt ſedendo:ſed in pꝛonũciãdo põt ſtare:ſʒ cer⸗ an ſꝑ dẽat
ſnecunlni bitari de iſta materia:nã hodie non fit niſi vna citatio ſi te non ſolum ula eſt rõ. ſ. æ ſunt magis in animi quiete ſe ſedere.
Heattitigen inuenitur/æ maxime ſi dicat nolo venire:nã iã conſtat e“ dẽdo:ſʒ etiã eſt ⁊ alia.ſ.pꝛopter honoꝛeʒ iudicis ⁊ officij
inuoſetgen eſſe contumacem vt dicit glo.ſed ſi non inuenit᷑ tunc ſpo⸗ ſui vt colligitur ex dicta.l.quiſquis.⁊.l.fl.S.vbi ſena.vel
miurielit ctatur totiẽs vt pꝛeſumatur contumax.Et ideo quidam cla.et ideo puto ꝙ debeãt ſedere:lʒ de conſuetudine non
niniſteruni doc. intelligebat hãc.l. qñ dz ferri diffinitiua / ſz vbi dz fer ſedeant maxime in criminalibus: tutius eẽt tñ facere eũ
ninueren ri ĩterlocutoꝛia dicebat ipſe ſufficere vnã citarionẽ:qꝛ nõ ſedere.ſ Quero ergo an qui pꝛofert interlocutoꝛiã debe⸗
(SGuhein reperitur in iure cautum ꝙ debeãt eſſe tres niſi qũ diffini at ſedere. Rũdeo tẽpoꝛe quo cognoſcit ego dicerẽ ꝙ aut
udiſhert tiua ſpectatur veltractatur de pignoꝛe vẽdẽdovt.l.ᷣſi cũ requirit cauſe cognitionẽ. ⁊ dʒ ſederce:vt l.a pꝛocedente
girſtmte veniüt S. fl. cum ſe ff. de pig. ac. ⁊ eſt ideo qꝛ ibi imminet S.de dila. aut non requirit cãe cognitionẽ/et tunc non dʒ
zoncintt maius pᷣiudiciũ qᷓ; ĩ interlocutoꝛia:ſʒ huic opinioni mul-⸗ neceſſario ſedere vt.l.diẽ pꝛoferre.S.de arbi.ff.et inſti.de
neſthnn ta ob.I. conſentaneum. S. e. vbi tractatur de interlocuto⸗ liberti·S. multum. Scd ſi queras an tẽpoꝛe pꝛolatiõis de
dn nſi ria/⁊ tñ citationes tres ibi fiunt:vt ibi plene dixi. beat ſedere:puto ꝙ non/qꝛ non inuenio cautum hoc ĩẽ dit
Conn ¶ Item op.ꝙ ille qui audiuit vocẽ iudicis/ dicit ſe nol finitiua.¶ Itẽ q̃ro an ĩterlocutoꝛia poſſit ferri ꝑte abſẽte Snĩa ĩter
W le parere iterum audiaturvt.l.iudices.⁊ aut᷑. iubemus.g. quidã dicunt ꝙ aut requirit plenã cãe cognitionẽ / et nõ locutoꝛia
lnein de iudi.So.hic loquitur in dilationibus citatoꝛijs. põt:vt.d.l.a pꝛocedente/aut non requirit plenã cãe co⸗ an poſſit
octo cn ¶ In glo. que incipit vt ⁊. in fine ibi ⁊ aut᷑.iubemꝰ.So. nitionẽ et põtterre ꝑtibꝰ abſentibus:vt.d.l.diẽ ꝓferre. ferri ꝑte
ſnn n vt ibi ⁊ nota.in.l.ad pꝑempt.ff. de iundi. 3ego dicerem ꝙ aut qris de cognitione:⁊ illa dʒ fleri p⸗ abſente.
clce PH Bm non Sñia lata ᷣ abſẽtẽ ex ꝓba⸗ tibus pñtibus:vt.d.l.a pꝛocedente.S.de dila.aut queris
ſeneli i X. Æα bili ⁊ ex neceſſaria cã valet: de pꝛonunciatione: ⁊ illa poteſt fieri ꝑtibus abſètibus ꝑ
fhihleſ ſeg datur reſtitutio ad totã cãm.h. d. nuncium vł epiſtolã poſtq; ꝑtibus pñtibus facta fuit co⸗
flutſe 4 Abſẽs vᷣe N A16 Ad euidentiã eſt ſciendum ꝙ quidã ſunt ab gnitio vel ꝑtibus contumaciter abſentibus: vt.l.ij· S ex
iiuchi⸗ qñ dicat᷑ ſentes ex neceſſaria cã vt bãnitus.quidã ex pꝛobabili / vt longinquo.·Xj.de exhi. intro.re.⁊.l.diem pꝛoterre.ff. de ar
ntliin quis. ſtudioꝛum.quidã ex neceſſaria ⁊ pꝛobabili vt in abſẽte cã bi. ⁊ glo.eſt in.l.nec quicq;·S.vbi decretum.ff.de offi.pꝛo⸗
ifeſ d⸗ reipublice/⁊ in hoc vltimo ĩtelligo hãc. l. ⁊ intellige ꝙ fu⸗ conſu.⁊ le.in cognitione ergo debẽt adeẽ ꝑtes vt.d.l.a p
enſtel it citatꝰ ad domũ ałs ipſo iure ſnĩa non teneret. Et ideo cedente: ſʒ in pꝛolatione non eſt neceſſe:immo poteſt eis
lerhen bone caſum pinguem ſic ꝙ libellus fuit mihi oblatꝰ ⁊ lis mittere:ſic intelligitur.l.devno quoq;.ff. de re iudi.¶ Itẽ
un⸗

Butrigarij Bcda pars ſuꝑ Beptimo libꝛo Codicis. xbe⸗

. q̃ro an iudex poſſit ferre ſnĩam deturri vel de equo: glo. ces:quomodo ergo ꝓferũt de ſcriptis. So.dicũt qdã ꝙ Judex ſt cf
Sniĩa an dicit ꝙ ſic / ꝙ ẽ verum in delegato qui non hʒ certã ſedeʒ ſcit legere vel facit iegere tabellioni ⁊ poſtea dicit ſicut ec laicus ggnoenn
poſſit fer⸗ qui pot vbiq; pꝛonunciare dum tñ in loco honeſto vt. l. ñ lectũ eſt ita ꝓnũcio ⁊ ita cõiter obſeruat᷑. Itẽ op.de.l.ꝓ ſeu illite ſfen
re iudex ðᷣ cum dies· S. ſi arbiter. ff de arbi.in oꝛdinario vero non ꝓ xuna Sg:e. vbi per aliũ recitat. Sol. ibi eſt ſpale. Jtẽ op. ratus. ſſollbent
eqͥvł turri cedit:qꝛ debet ſedem maioꝛum tenere vt.l. penult. ff. de de auk. hic poſita. So. hic eſt regula:ſed ĩ aut᷑.ſunt caſus . ole
iuſti. ⁊ iure. . ſpeciales ⁊ venit aut᷑.iſta.ad.l.codicis coꝛrectiue qtũ ad Abol 6
¶ In glo.que incipit ⁊ ſedendo ibi ꝙ non placet ꝑ.l.q̃ſ⸗ duos caſus in ea poſitos.item determinatiue:nꝗ cũ gña⸗ grideqg
quis.S.de poſtu ⁊ colligit᷑ ex eo ꝙ dʒ eẽ aliqᷓ auctoꝛitas liter loqueret᷑ lex codicis determinatur vt hẽat locũ ĩ ali ſerentin
iudicantis:vt.l.fi.S.vbi ſena.vel cla. quibus cauſis in alijs non. nghen
EE Hiuide ĩ tres ꝑtes qꝛ in pꝛia po Aſj Opp. ꝙ etiã alijs caſibus nõ ſit nece lung⸗
8 Ke S Ac lege. nit vnũ dictuʒ vſq; ibi Sʒ nec J S Ili „rr per ſeipſum vt in aut. vt ſecga uobol
4 ibi ſcz dictũ qdð ſatis videt᷑ venire ex pꝛimo ) W Nne qauo ·5 neceſſitatẽ. So.vt gl. ¶ Quero que ien e
RaEAHvſq; ibi Except ibi ponit quãdã exceptionẽ Hax ie Adicank bꝛeues lites? Rñdeo in hoc eſt opinio. emt
a pꝛimo dicto m verã opinionẽ vſq; in fl. Sed puto eſſe in arbitrio iudicis vt conſideret quantita⸗ gbmnlus
¶ Nota ꝙ ea que ſunt irreuocabilia debẽt cum difficul⸗ tẽ reſpectu ſumme ⁊ reſpectu perſonarum ſᷣm Hu. Vlreiiu
tate fleri. mnute 3 lpertaferr ieg inas ma. fa. alie. finmna
2 not.in.l.fi.S.ſi qͥs al.vł ſibi / ⁊ ideo aduocatus iuuenis „ B , AEqvteufn
dui. vult honoꝛẽ gie non Si facere ſcribi libellum in ſtra⸗ B lententij 8 interlo cutio⸗ ninintn
ta:ſʒ ĩ camera /poſtea dʒ diligẽter examinare? coꝛrigere . 68 9244 6 2 n Sdiſine
⁊ poſtea eum facere ſcribi notario ad lr̃am ſicut ſcripſit. n ib us om nium iud lcum. anlii n
¶ Itẽ no. ꝙ iudex qui eligit ſapiẽtẽ debet ſecuʒ delibera⸗ R b j . let comun
re ⁊ examinare.¶ Item no.ꝙ ſnĩa foꝛmatur in libello: et U ita. barius
ideo in ſententia foꝛmatur ſic. nos talis iudex poteſtatis ¶ Eoõtinua vt glo.vel ſic. Niſo qualiter ad ſnĩam perue woveriat
ad bancũ aquile cognitoꝛj/ſcripte petitiones nobis poꝛ niat᷑ videndũ eſt de ipſis ſententijs ⁊ eaꝝ roboꝛe diffini⸗ eepiſeo⸗
recte ꝑ talẽ puta titiũ Lin petitionis enor alis E⁊ po⸗ tiuis ⁊ interlocutoꝛijs. cneii en
nũt totã petitionẽ ⁊c̃. Viſa naq; petitione icta 2 omn⸗ = — Si dña nunẽ; ctheclit/
nibus petitis ꝑ dictum titium ⁊ maxime qꝛ dicit talẽ ſibi A ESn V id etu V. fuit lcanſa: Thrnck
teneri ad tantam quãtitatẽ ⁊c. viſis etiã obiectis ꝑ taleʒ pPpcura.ſolus dʒ ꝓcuratoꝛ nõ dña dam iergoe
eius aduerſarium lite coꝛam nobis legitime conteſt. x iu E nari h. d. –—
lenturgelte

rato de calumnia ⁊ omnibꝰiuribus vtriuſq; partis diligẽ

rer examinatis/⁊ maxime talisus ſi vult auditis etiã oĩi⸗

bus alk. vtriuſq; habito ſuper hoc conſilio talis ſapiẽtis
ad hoc electi cuius cõſilij tenoꝛ talis eſt. Ac nobiſcum oĩ
bus diligẽter examinatis/⁊ matura deliberatione pᷣhabi
ta chꝛiſti nomine inuocato dicimus ſnĩamus ⁊c.⁊ ſic iu⸗
dex in ſnĩa ponit libellum / vñ ex hoc nos dicimus ꝙvbi⸗

cura.⁊ ſic ob.a ↄꝛio ſenſu.vt.lł.furti··
N. Lauialieno. ff. de his qͥ notꝗ. infa. Sol.
EDe Pmn Em Mar.quẽ repꝛobat gl.per.l.
nichil. S. de ꝓcura. in.l. ſubaudit gloſ.maxime.i Sed
dic aut qᷓris an dña debcat dãnari?x dic ꝙ aut nũqᷓ fuit
in iudicio ⁊ nõ debuit dãnari. vt.d.l.furtiS.qui alieno s

Eanke debuit dña dãnari ⁊ nomp

cumq; diffinitiua expectatur cum ſnia ſit ferẽda ex libel⸗ Zꝛio ſenſu. Si aũt q̃ris an ꝓcuratoꝛ debeat dãnari.⁊ di⸗ quacöti
lo opʒ libelluʒ pᷣced ere ꝑ hãc.l.vł q̃lis q̃lis petitio vbi ſũ co ꝙ ſic qñũcunq; interueniat:vt.d.l.nihil.i Et ideo gloſ. habesine

marie pꝛoceditur /⁊ ita pꝛobatur ꝑ hãc l.ꝗ⸗ Itẽ not. ꝙ iu⸗

q̃ dicit ꝗ ad hocvt ſeruetur oĩm opinio ꝙ daneturvter;

nõ bñ dicit:qꝛ ſi vterq; fuit ĩ iudicio damnabit᷑ vterq; de

dex non põt mutare vlł coꝛrigere miĩiam/qꝛ quo ad cogni
tionẽ cauſe ⁊ ſnĩam expirauit eius officium. ¶ Itẽ not. ꝙ iure non vt oĩm ſeruetur opinionã damnabit᷑ dña ꝑ di⸗ Y 1
quibuſdam perſonis ꝑmittitur vt ꝑ alios poſſint recitare ctã.l.furti.S.qui alieno.⁊ ꝓcura.per.d.lnihil. Rõ aũt q̃⸗ WA,
ſententias. . re damnet᷑ dñs qñ fuit litẽ cõteſtatꝰ eſt talis: qꝛ ſcpᷣtũ eſt (⸗ .
Sniĩaz an ¶ Op. ꝙ indeliberatas etiã ſnĩas poſſit ferre iudex:vt. ꝙ quecunq; gerimus niſi ex noſtra perſona ⁊c̃.vt.l.quo⸗ ⸗
poſſit fer⸗ j.S. de dã infec. So.ibi ſpeciale pꝛopt᷑ iminẽs ꝑiculum ſi⸗ cuncq ff. de ac. ⁊ obli.⁊ ſicut eſt in contractibus ita ⁊ inq̃ n lalscx
Pe iuder ĩ mile in.l. de his. de cuſto reo. ¶ Itẽ op. ꝙ poſſit coꝛrigere ſi contractibus/ſed in iudicijs q̃ſi contrahitur:vt.l licet. mineod
delibera⸗ ⁊ mutare:vt.l.ab executoꝛe ff.de app.So.vt glo vel meli S.· idem ſcribit. ff. de peculio.Modo ergo aut vterq; fuit ĩ ſadl
te. us ibi interpᷣtatur taliter q vba non coꝛrigat ſiẽ de ma⸗ iudicio:vt. qꝛ dñs eſt lit. conteſt.⁊ poſtea ꝓcura. interuc⸗ H
ioꝛibus ałs nõ/ nõ aũt coꝛrigit. ¶ Itẽ op. dc.l. actoꝛe ff. de nit tüc cũ vterq; quaſi ↄᷣhat et ex quaſi contractu ferat D
re iudi.So.vt glo.¶ Itẽ op.de.l paulus.So.vt glo. ſnĩa vterq; cõdemnabitur ⁊ ita de facto ſeruat᷑. Aut dũs Sſ ad
¶ Itẽ op.de.l. diuus. ff. de ĩ ite. reſti. dicit glo.ꝙ ibi ẽ ſperi tm̃ fuit in iudicio ⁊ ipſe ſolus ex ſuo q̃ſi contractu damna Mmcime
ale Tu dic ꝙ ibi reſtituitur ad appelldum / vñ remedio bitur. Si vcro pꝛocura. ipſe ſolus fuit in iudicio ipſe ſolꝰ Vredec
appellationis reſcinditur ꝑ alium iudicẽ non ꝑ eundẽ pꝛocura. nomine dãnabitur ⸗ ſic non ſeruat᷑ oĩm opinio: eander
ſic non obſt at. ¶ Itẽ op. de.l. illicitas · S· fl. ff. de officio Bö. immo nulloꝝ qñ vterq; fuit in iudicio qꝛ vterq; damnat᷑ naa 1.
So. vt gl. VUl mel ius ibi non coꝛrigit vł mutat ſniam: iz· Item opp. ꝙ ꝓcuratoꝛ non damnetur ſed dñs. vt. l. fl .. gann
debitũ in mulcta comp̃hbẽ ſum ex ca remittit vt ibi. ¶ Itẽ de iniuri. So. ibi eſt ſpale vt in ca criminali interueniat p tnineg
op. de hac.l in fl vbi videtur conccdi quibuſdã ꝙ ſinᷣ de cura. ⁊ poſito vno abſurdo ſequitur aliud.ſ dñs damne ſe lc
liberatione pꝛoferãt. So. nõ ẽ vum ⁊ ille vſiculus referk tur ⁊ non ꝓcuratoꝛ. abſurdũ enim eſſet ꝙ pꝛocuratoꝛ de⸗ mom
ad pꝛimũ caſum.l.ſʒvcrã lec. Itẽ op.de.l.j.S.de iuris ½ capitaretur pꝛocura.nomine pꝛo dño. ſic etiam quando nrsſlcn
fac ig. So. ibi ẽ ſpeciale conclude ergo ꝙ aut iudex vult aliquis pꝛocura nomine auquam deſponſat invxoꝛẽ ab⸗ e ndtan
coꝛrigere vł mutare:⁊ tunc aut tum ad vᷣba tm̃/⁊ põt ſurdũ eſſet ꝙ eam duccret ⁊ retineret ꝓcura.nomine pꝛo D batoont
vt. d.l.actoꝛe.aut q;tũ advᷣba ⁊ mẽtẽ/⁊ tũc regłarit᷑ nõ pᷣt marlto ¶Aten opp.hec lex videtur dicere ꝙ de nouo co tenclvnſu
yt hic. fallitvbi ꝑẽptoꝛia exceptio pᷣt opponi poſt ſniã vt gnoſcet᷑ ⁊ ſic pꝛima acta non pꝛobabunt qð eſt õ gloll.ſi in anbd
l.j.S. de iuris ⁊ fa.igno. Itẽ vbi quis bñficio reſtitutiõis expꝛeſſim.ff.de appel.Sed dic ꝙ cognoſcet de nouo iſpi⸗ ee nleru
venit / vt. l. minoꝛ .l. Pfecti.ff. de minoꝛ. aut vult interta ciendo acta pꝛime cauſe ⁊ ex eis pꝛonunciando ſm es q fuwr
ri/ ⁊ poteſt ſ̃ je d5 anatorigs als nõ I. d. l. ab erecutore dixi.S. ti.ij.l.ſi vt pꝛoponis.j. iei⸗
de ap. aut vult addere/⁊ pᷣt circa acce oꝛia/⁊ eadẽ die cir e Z . it i ellatniͤſ
ca alia nõ / vt. d. l. paulꝰ. ff. de re iu. aut vult debitũ ex ſnia G S arb iter . Leanne e rroꝛ faeit in⸗ ſeſgrenor
remittere:⁊ tũc ãt ſnĩa ẽ lata oꝛdiario iure ⁊ nõ pt aut ex⸗ n tur pꝛo veritate.¶ Hec lex habet tres lectu.po NN
oꝛdiariovt ĩ młcta⁊ pᷣt ex cãvt d.l. illicitas · S. fl · ff. ð of. p. E u= nam caſum in ſeruo delegato que eſt magis du nſtioner
T atutis Non ſufficit ſnĩam ſcribi niſi bla ⁊ ad ipſam opponam ⁊ alias declarabo. ſſite
(ET V⅛Mτ n¼ ybo pꝛoferatur nec vᷣbo pio ¶ Sppo /ꝙꝙ ſententia lata per ſeruum non teneat cui cau Seruꝰ an nader
Sacerdo vze vm ferri ſufficit niſi fuerit i ſcriptis redacta.h. d. ſa delegari non poteſt: vt. l. cum pꝛetoꝛ·S. non poſſunt ff. poſſit eſſe agtehent
tes debẽt † YAEx tex. deſcripti recitatione. ¶ Mor. ar. de iudicijs. Timoꝛc huius contrarij hic non ſignati ſunt iudex 1ſi Geſtlat
legere offi contra ſacerdotes qui dicunt officium menti/ q; debent hic tres lecture. Sed illa que loquitur in eo qui crat ſer= ferat ſetẽ⸗ N
ci ⁊ non ſuꝑ libꝛo legerel Nomen ⁊ ſic carebit nomine⁊ per vpũↄs uus et putabat liber eſt magis dubia q; alie ct circ⸗ eam tiã an va⸗
menti die ⁊c effectu / vt. l. anulo. S. de fer. 2 quero ſic. quid faciat ſententiam valere an delegatio an leat:
cere. ¶ Sp. nonnc ⁊ illi qui neſciunt legere eliguntur in iudi⸗ poſſeſſio libertatis an communis erroꝛ: NReſpondeo de⸗

—₰„ „ „₰ℳ „ „
Kn De Bentetijs et interlocutioibus om. iu. Jo. 11.
ecalnd legatio cõfert iuriſditionem:ſed per ſe nõ poteſt niſi alia hoc cũ hic loquat᷑ de ꝓcura.ſiſci.qui cognoſcere dz inter
r dinn ſubſequatur quid ergo hec operatur:nunquid quaſi poſ⸗ pꝛiuatũ ⁊ fiſcũ. Itẽ quõ hic ꝓnunciauit inter duos pᷣua⸗
urni leſe ſeſſio libertatis hoc facit:certe non:qꝛ illa quaſi poſſeſſio tos.ſ.inter fideiuſſoꝛẽ ⁊ reũ pncipalẽ vt hẽant illa bona:
ielliti non pꝛodeſt veritate comperta vt.l.circa.ff.de pꝛobatio. vt õʒ.l.j.S.de iuriſ.om.iud. Rñdeo ꝙ hoc ↄtingit qꝛ hic fl
Nenickei ſed hoc facit cõmunis erroꝛ.⁊ ideo hoc anno vidi dubi-⸗ deiuſſoꝛes fiſco obligati erãt ꝓ reovt.l.veꝝ·S quiꝓ alio.
elerſi tari de quibuſdã auditoꝛibus dñi legati:an valeret eoꝛũ hic alleg.innuit ꝙ hic fuerunt due inſtãtie: vna pmo qꝛ
V ſententia:qꝛ de delegatione dubitabat᷑ ⁊ dicebat᷑ ꝙ vale⸗ fiſcus còuenit fideiuſſoꝛeʒ ⁊ exegit.ſcõa fuit:qꝛ fideiuſſ.
Puefiftue bat:qꝛ erant in quaſi poſſeſſione delegationis: ego dice · exacti egerunt fiſcũvt eis cederet actiones cõtra reũ ⁊
tinuniie bam ꝙ hoc eſt verum / donec contrarium reperiatur: ſed pignoꝛa ſibia reo data det fideiuſſ.¶ Sʒ qꝛ littera noſtra
(Anen magis hoc facit cõis erroꝛ ne vitiẽt᷑ geſta coꝛã eis facta. nõ ſonat ꝙ fuerũt hic due inſtãtie:ideo pone ꝙ fuit tatũ
dilrectn ¶ Item opponitur ꝙ iſte non potuerit reuocari per do-⸗ vna inſtãtia.ſ.qꝛ fiſcus cõueniebat fideiuſſoꝛes debitoꝛ⸗
hſlannn, minum vt ſeruus cũ ſit factus liber.ſᷣm opi.que nõ.in.l. ſui ⁊ ipſi dicebat nos ſumus parati ſoluere.ſed volumus
unfnbe. barbarius.ff.de offi.pꝛe.Sol.ibi fuit populus romanus nobis cedi ius a fiſco õ debitoꝛeʒ ⁊ ꝙ nobis dʒ pignoꝛa

dedit ei iuriſditionem qui eum poterat facere liberum ⁊
pᷣſumitur qð feciſſet ſi ſciuiſſet.at hic iudex eum delega⸗
uit qui eum liberũ facere non poterat.¶ Item opp.ꝙ er⸗

Erroꝛ cõ⸗ roꝛ non faciat ius:vt.l.iij ·S·ſubtilius.ff.de cõdic.ca da.
munis an Sol. diſtingue qꝛ aut erat erroꝛ ſingularis ⁊ nõ facit ius:
ſẽꝑ faciat vt.l.iij · S· ſubtiliꝰ.allegat.Aut eſt cõmunis ⁊ tũc aut ſua⸗

debitoꝛis/⁊ ꝓcuratoꝛ ꝓnũciauit idẽnitatẽ fiſco foꝛe pᷣſtãẽ
dã ⁊ pignoꝛa fideiuſſ.dari per flſcum.
¶ Sp.ꝙ fiſcꝰnon poſſit dare fideiuſſoꝛi pignoꝛa debito
ris cũ ea non poſſideat ſʒ debitoꝛ.vñ videt᷑ ob.l.rẽ mihi.
¶S.·j.ff. cõmo. Rñdeo qꝛ erãt penes fiſcum. Sed qũo po
tuit pꝛonũciare in pꝛeiudiciũ rei pᷣncipalis.Rñdeo quia

ius. det cõmunis vtilitas ꝙ habeat᷑ pꝛo vᷣitate ⁊ habet᷑: vt. l. reus erat pᷣſens ⁊ ſibi pᷣiudicatur pꝛopter pᷣſentiam:vt.l.
teraäffing, barbarius. ff. de offi.pto.aut ſuadet oppoſitũ ⁊ nõ habe ſepe.S.ſʒ ſciẽtibus.ff. de re iud.⁊ iſta lec. conuenit lr̃e⁊·S.
dapſhoente Pꝛ0 veritate: vt.l. nõ rõne.ff. de legi.⁊.l.decernimus S. qui pꝛo alio. hic allega. nihil facit hic. ¶ Itẽ op.ꝙ ſnĩa nõ
de epiſco.⁊ cleri.aut non ſuadet pꝛo/nec cõtra.⁊ tunc aut teneat cũ ſit lata ſub cõditione:vt.l.jS.biduũ.ff.qũ app.
Sidin rPedie rane vobeak groeritare. aner. t non ſit. Sol. vt glo. M
E,& .i expedit/⁊ non habet᷑ vt colligit᷑ ex.l.j.G.fi.ff. quãa ct. S——Rrr”õ . incon⸗ Sni
uti ſ dehecu eſt anna. 7 ad mace. 3enodomms. 1.1 iqs pr̃em. 7. —☛ B m ſenten tiam. Karn e zon n an .
Nnngehödi Dicã ergo ꝙ hic cõis vtilitas ſuadet erroꝛẽ hẽri pꝛo ve⸗ ſniam nullã. h. d. ¶ Quero que hic vitiãt ſentẽ incõgruꝰ.
udinhgritn ritate: ⁊ ideo habetur vel ſaltim pꝛiuata errãtium/ne vi⸗ RAtiã: Rñdeo duo: qꝛ in ſecreto loco tulit cum de
ſaſt ſtine tientur geſta coꝛam eo:vt hic.⁊.l.j.ð.de teſta. buerit ſeruare locũ maioꝛisvt.l.pe.ff. de iuſti. ¶ iu.
enk iltn ¶ Item quia non coꝛam officialibus /ſed an hoc ſit verũ
dmäiſſ N R eſe Sententia que cõtinet condem2ꝛ ꝓdicam.
cprchnſt NMe. S. nationem vel abſolutionem vel ¶ Ob.ergo ad pꝛimũ ꝙ poſſit pꝛonũciarivbiq; dũ tamẽ
loſnuntnſ, equipollens valet: ałs non habet robur ſnie. in loco honeſto vt.l.ſi cũ dies · S. ſi arbiter. ff. de arbi. So.
dicg uſiſt R=W hoc dicit cum. l. ex ſtipulatione. aut iudex eſt oꝛdinarius ⁊ dʒ locum maioꝛis tenere ałs
furwn n ¶ Ad hoc op.de ſentẽtia appellationis.Et ſolu.vt glo. nõ vʒ ſnĩa:vt.d.l.pe.ff.de iuſti.⁊ iur.⁊ hic.Aut erat deleg.
debentdini, quia cõtinet equipollens. Adde hic duas q̃ſtiones quus ⁊ põt quolibet loco dum tñ honeſto vt in contra.⁊ ita co⸗
tplſſtm habes in quaterno. But. coꝛ.pꝛimã ⁊ ſecundã partè glo. Itẽ quero an coꝛã offi⸗ Snĩa an
locdiemt SA R Vbi omittit᷑ oꝛdo iudicij ma⸗ cialibus debeat ferri ſnĩa:glo.ꝙ non.Tu potes ſuſtinere dẽat ferri
dammwplfen 2 0 ata. xime pꝛefixus a.l. vitiatur qd texſic:qꝛ certum eſt ꝙ ſnĩa dʒ ſcribi: vt.S.ti.ij.per totum. coꝛã offi⸗
unmnzbfkfit WAigitur. h. d. Pone caſum in nube poſtea quere Ergo opʒ ibi officialẽ eẽ qui ſcribat eẽ. ⁊ ſi dicas nonne cialibus.
nihi. Hii ,fF. l. 2 diſtinguam 7 queram. otuit ille ſcribere.Rũñdeo non/qꝛ ille qui inchoauit ſcri
ktalis ſf ¶ Sp. ꝙᷓ oꝛdo nõ vitiet ſnĩam ipſo iure:ſed remedio ap⸗ ere acta dʒ ſentẽtiã ſcribere: vt.lpꝛecipimus.j.de app.
ſona 7Nl pellatiõis:vt.ſ. de appel.l.j.p. So.vt glo.ĩ flne.Hic ergo ꝙ 2.l. j. S. de ſpoꝛ. ⁊.l.vbi.ff.de iudi. Et ſi dicas nonne po⸗
actibus iti aut quero de oꝛdine in ipſa ſentẽtia/⁊ circa ipſam ⁊ iſte tuit ſcribere ãte ⁊ tñ non eẽ dum fertur ſnĩa.Rñdeo non/
rahituryptl omiſſus vitiat ſnĩam: ſed iſta non ſunt exẽpla huiꝰ l. ſen.qꝛ dz inde conſicere cũ fertur publicũ inſtr̃m: vr.l geſta.
oat werti ſunt. S. titu. j per totum. Aut quero de oꝛdine inſtãtie ad dere iudi ⁊ hec vera vbi reqrit᷑ ſcriptura in caſibꝰvoi nõ
en pcura ſentẽtiam vt de litis conteſt. ⁊ iuramẽto calũnie.⁊c.Et requiritur pot pꝛocedere glo. —. .
Kcontant talis oꝛdo omiſſus bene vitiaret ſnĩiam:vt in aut.de exhi. J bera Hegreſſus mihi cõpetẽs ðᷣ aucto
oſerm A 5S· ſancimus. ⁊· S. ſuſcepto.⁊ ita intelligitur hec lex. Aut NeRE Rerẽ meũ re euicta nõ reddit ſnĩam
ſicontrummne quero de oꝛdine plurimũ inſtãtiarum ad inuicem/a talis nulla lata ſuper auegale,.
tinivdicot nõ vitiat ipo iure.vt.l.j.j..de appel.Et eſt argumentũ ad a. Pꝛimo op. a gne dieſt datares in ſo
ſeruakoinße⸗ q̃ſtionẽ de facto:nã creditoꝛ cõuenerat pignoꝛis poſſeſ⸗ lutũ ꝙ re euicta reuertatur a dri n actlon ex empto ⁊
qt Ntengen ſoꝛem/nõ excuſſo debitoꝛe pꝛĩcipali qᷓrebatur an teneret non ad pꝛimitiuã. Uñ videt᷑ . iĩpꝛe iũ i· de euic. So.
uſcti ſnĩa lata cõtra pignoꝛis po ſeſſoꝛẽ videbatur ꝙ nõ:qꝛ eſt hic ſunt due ſo. in glo. iunge ſimul:⁊ dic ꝙ au ras vaturi
ſnalitenen omiſſus oꝛdo iuris ð hanc legẽ. Sed dic ꝙ ĩmo tenet:qꝛ· ſolutũ pꝛo re:⁊ tunc re euicta recurritur ad pꝛimitiuã ſi⸗
nn M non fuit omiſſus oꝛdo iuris vnius inſtãtie ad ſe ipſam: ſj ueſfuerit actũ ꝙ poſſet rediriſiue non. aut dat᷑ res ꝓ pecu
luiſlen vnius inſtãtie ad aliã: nam in vna iſtãtia dʒ pꝛimo cõue⸗ nia:tunc reditur ad pꝛimã ſi eſt actũ ałs non:ſʒ ad actio⸗
Eghun 6 niri debitoꝛ pꝛĩcipalis in alia fideiuſſoꝛ poſtea:⁊ ideo ta-⸗ nẽ ex empto vt hic. Et rõ pᷣmiſſoꝛũ eſt:qꝛ quãdo res dat᷑
b ſetn Snrnia an lis oꝛdo omiſſus nõ vitiat ſnĩam ſm ea que.S.dixi.¶ Itẽ pꝛo re eſt qdam ſpecies permutationis ⁊ in permutatioe
Peitnmne vitiet᷑ ſi iu quero an ſi iudex cognitionẽ cãe omittat vitiet᷑ ſnia qua res dʒ fleri accipientis: vt.l.j.de reꝑ ꝑmu. ⁊ niſi res flat
genn n dex omit⸗ ſi iuris oꝛdine nõ ſeruato. Glo.videt᷑ tenere ꝙ non. in oo accipiẽtis non liberat᷑ tradẽs:vt.d.l.j.in fl. de re.permu.
Naengni tat cãc co⸗ ꝙ repꝛobat illud exemplum in hac.l.ſed dñs Mar. dicit poteſt ergo agi pᷣmitiua actione ad debitũ. Itẽ cõdictio
Urchihte gnitionẽ. ꝙ vitiatur: qꝛ cognitio cauſe eſt de oꝛdine debito / ⁊ debz ne ob cam vt ſe reponat in obligationẽ ſi alter reum libe
Noſervene ſnĩam pcedere/ſic ⁊ ĩ arbitro qui eſt electꝰ:vt de iure litẽ raſſet. Itẽ actione pᷣſcrip.verbis ad intereẽ /vel vt imple
— decidat:nã ſi incõtinenti nulla cognitione facta vult ⸗-⸗ at quo conuenit.vt.ff. de rerum permuta.l.j.in fin. Sed
3 nunciare non pot ꝙ; pꝛobatur ſic:arbiter hʒ ſimilitudinẽ quando datur res pꝛo pecunia eſt quaſi emptio:de cuius
mis nnſtn ludicis: vt.l.rem non nouam. S. de iudi. ſed iudex non d; natura noõ eſt vt detur ſed vt aerrer ideo debitoꝛ tra
efttenmntn cognitionem omittere:vt.l.iudices.S. de iudi.⁊.l.de vno dẽdo adimplet omnia que vei et: v ideo a vꝛuntriu⸗ ner⸗⸗
zwanat 1 quoos. ff. de Ie iudi. ergo nec arbiter. ¶ Item querit glo. one omnino liberatur licet alia nrattir dicta.l.ſi
oqtecin an ſi iudex no publicauit dicta teſtiũ valeat ſnia ego pu dium. niſi expꝛeſſe dixerit q ita demum vu . a pꝛimao
ſrabo. to ꝙ teneat:qꝛ nõ omittitur oꝛdo:ſed potius ð ius litiss gatione recedere ſi res irreuocabiliter ſua flat:quia fune
gortortge,⸗ toꝛis eſt lata:⁊ ideo tenet mero iure. Buk. videtur dari in obligatione: vt. l. qui res. in Hrincibt
cſolſete P! „ Licet ſentẽtia nõ poſ-⸗ de ſolutioni. ff. .l. deferre.de iure fiſci.Et ideo ſi res poſ
ſcni,, 4 Bm eoꝛum. ſit ſub conditione ferri ea euincatur apparet ꝙ data non fuit: ⁊ ideo pꝛima obli⸗
N e lata tñ tenet. Vel dic ꝙ z non debeat ferri ſub gatio durat: ⁊ ex ipſa poterit agi cum reus ex ſua parte
nddec R . AαNconditione: pôt tñ ferri ſub modo. h. d. Pone non impleuerit id quod debuit: et ita apparent vera
6 ſec caſum vt glo.ſonat. ¶ Quero an iudex ita debuerit ꝓpnũ⸗ eſſepꝛedicta. ¶ Conclude ergo tres caſus: quia aut res
nein ciare vt hic fecit? Et glo.videt᷑ dicere ꝙ ſic. Sed quomõ datur in ſolutum pꝛo re:tunc contractꝰ eſt ber nuraris

Butrigarij Gecũda pars ſuper Septimo libꝛo Codicis
oppoſitiones foꝛma ⁊ veritatem.l.collige.

de cuius natura eſt dari ⁊ ſi non detur qꝛ euincitur tũc re a7
¶ NMota id quod dixi in ſummario. ¶ Pꝛimo op.ꝙ va

curritur ad pꝛimã:vt.l.j.ff.de re.permu.⁊ hoc vᷣʒ vnã lec.

aut datur res ꝓ pecunia ⁊ tunc eſt contractus emptionis
de cuius natura eſt rem tradi ⁊ non dari:⁊ ideo ille qͥtra
didit impleuit qð debuit:⁊ ideo ad pꝛimam actionẽ non

leat ſentẽtia ⁊ ſit interlocutoꝛia: vt.l.generaliter.in pꝛin.
de iureiu. So.vt ĩ glo.⁊ male:qꝛ hoc non fuit intentio no
ſtre legis ꝙ ſi iuramẽtũ pᷣcedat ſnĩam vel econtra ꝙvitie

tur ſnĩa:ſʒ voluit dicere ꝙ hic voluit diffinitiue iudex ꝓ⸗
nunciare ⁊ hec diffinitiua non continet condemnation?
vel abſolutionem vel equipollens:⁊ ideo non valet vt ꝓ
bat tex.non tamen addat ⁊c.¶ Item op.ꝙ hic videtur in Snia lata
nuere ꝙ ſi dixiſſet abſoluo ſi iuraueris ⁊ ſic ſub conditio ſubaqitio
ne ꝙ teneat op. de.l.j·S· biduum.ff.quãdo app.ſit.Sol.vt ne an v⸗ orptyt

Regreſtꝰ eſt regreſſus ſed advtilẽ ex empto:vt.d.l.ſi pꝛedium·j.de
an poſſit euic.niſi expꝛeſſe fuerit dictũ ꝙ ita demum intẽdit rece⸗
hr̃t ad pꝛi dere ab obligatione ſi res irreuocabiliter ſua fiat/quo ca
mã actio⸗ ſuvidet᷑ eẽ dari in obligatione:⁊ ideo non liberatur debi
nem. toꝛ ab actione pᷣma niſi res flat accipiẽtis:vt.d.l.qui res
in pꝛin.ff. de ſolu.aut datur ĩſolutum qᷓ;titas pꝛo reyel qᷓ;

titate:⁊ tũc cum de natura q;titatis ſit vt detur ⁊ fiat ac gloſ.Et ideo collige ꝙ aut iudex pꝛonunciat ſimpliciter lest. iiiſinns
cipientis vt.l.qui concubinã.ff.de le.iij.idẽ dicã quod di iuſiurãdum pꝛeſtari ⁊ tenet ſententia ⁊ habet vim inter⸗ ucot
xi vbi res ꝓ re datur:vt plene dixi in.l.eleganter.in pᷣnci. locutoꝛie:vt dicta.l.generaliter.in pꝛin.Aut vult diffini 6 non
ff. de pig. ac.¶ Sed qͥd dicemus in creditoꝛe qui pꝛecede tiue in cauſa pꝛonunciare:⁊ tunc non ſufficit ſi pꝛonunci ſun
bat alios tꝑe in hypotheca.⁊ in perſonali ⁊ res aliqua fu et iurãdum ⁊ nihil aliud vt hic.¶ Sed ſi dicat abſoluo ſi ſiinnen
it ſibi data ĩ ſolutum a debitoꝛe modo alij creditoꝛes po⸗ iurauerit valet ſi ſtatim iuretur vel modicum poſt/ſecus . iren
ſterioꝛes conueniunt eum qui accepit in ſolutum pigno⸗ ſi ex interuallo:vt dict.l.generaliter.⁊ hoc habes ex pꝛi⸗ ⸗ jtno
raticia ad illam rem ipſe opponit ꝙ fuit pꝛioꝛ eis / ipſi re mo contra.i Ex ſecundo collige ꝙ ſententia poteſt ferri nolen
plicãt ꝙ bene verũ eſt ꝙ fuit pꝛioꝛ in hypothecaria ⁊ in ꝑ ſub conditione que debet exactis ſub alia extrinſeca nõ: wg 1
ſonali ſed ille ſunt extincte per ſolutionẽ ei factam ⁊ ha-⸗ vt not.hic ⁊ bñ ⁊.j.de fruc.⁊ li.expen.l.terminato.in glo. fn Pcn
bet nouamvtilem ex ẽpto ⁊ iſti ſunt pꝛioꝛes in ſuis actio q̃ incipit ꝙ eſt vbi ⁊c᷑. Et ſunt hec in argumẽtũ ad qonẽ fin ncd
nibꝰ q; iſte in ſua noua.Quid ergo erit an poterint ſe tue quã pꝛidie vidi:nã iudex appellationis ꝓnũciauit bñ ap gnece
ri: certe creditoꝛ debuit ab initio ſibi pꝛouidere per pa⸗ pellatũ ſi ex ꝓbationibꝰfactis apparerẽt vᷣa eẽ ea q̃ in li⸗ nnrt⸗
ctum / vt non intelligeretur a iure pignoꝛis eſſe receſſũ ni bello appellatiõis erãt contẽta ⁊ bñ fecit ar.huius glo.⁊x Klur e
ſi res irreuocabiliter ſua fieret per ea que.S.dixi.i¶ Sʒ qͥd l.terminato:j.de fruct.⁊ li.expeñ.Hic fuit q̃ſtio talis ſta⸗ GE
ſi ſibi non pꝛouidit. Reſpondeo aut res data inſolutum tuto cauet᷑ ꝙ q̃libʒ qõ crĩalis finiat᷑ ifra duos mẽſ.modo int mnt
fuit debitoꝛis ⁊ ſic fuit factus dñs creditoꝛ ſi alij credito qꝛ tot exceptiões fuerũt oppoſite ꝙ q̃ſi erat lapſũ tpᷣs du nnenlt
res eam aduocant vt pꝛedixi:tunc in rebus alijs debito oꝛũ mẽſium/x nondũ erat ꝓbatũ qrebatur quałr poſſet ſcles hin
ris ſui durat ſibi generalis hypotheca.pꝛima: quia nõvi ptãs pꝛonunciare ⁊ fuit conſultum ꝙ ꝓnunciaret ſic ab⸗ rdterm
detur voluiſſe a iure pignoꝛis recedere dato ꝙ hoc non ſoluo reũ ſi appeat eũ ex ꝓbationibus factis ⁊ flẽdis ab Nench⸗
expꝛeſſerit niſi res irreuocabiliter ſua fieret vt.l.elegãter ſoluẽdum ⁊ vʒ ſnĩa:qꝛ depẽdet ab actis.¶ Verũ glo.ſub Gnpenſan
in pꝛin.ff. de pig.ac.⁊ hoc pꝛeſumit lex eum ſenſiſſe ne di⸗ dit ꝙ ſi iudex dicit ſic/ſi iuraueris abſoluã ꝙvaleat ꝙ nõ go.nnul
ligẽtia ſua quã habuit in debito exigendo ſit ſibi dmno eſt verũ:qꝛ verba futuritꝑis non diſponunt niſi per mo⸗ ſon poie⸗
ſa:vt.ff.de ſepara.l.debitoꝛ. Durat ergo ſibi hypotheca⸗ dum interlocutoꝛie:vt dict.l.generaliter.ſed valet ſi di⸗ le edpot
ria:ſed perſonalis eſt extincta per ſolutionem ſibi factã. cit abſoluo ſi iuraueris:⁊ ideo quidam fatuus iudex qui modume
In rem autem quam habuit in ſolutum non poteſt habe⸗ ſapienti commiſerat conſilium cauſe reſtitutionis ⁊ con⸗ tennzer
re hypothecariam cum ſit factus dominus eius:vt ·j/de ſultoꝛ cõſuluit minoꝛem reſtituẽdum ⁊ bñ / iudex fatuus gun ece
reg.iur.l.neq; pignus.habet tamen ius quaſi pignoꝛis ? lecto conſilio per vocẽ dixit ⁊ ego ſic pꝛonuncio ſcilicet ſanrie/
retentionis contra omnes donec ſibi de debito ſatiſfiat: minoꝛẽ reſtituẽdum ⁊ male:nam quis debʒ eum reſtitue er iuſtit
quia videtur ſibi ipſi ſuccedere: vt.ff.qui po.in pig.ha.l. re:⁊ ideo debet dicere per verba de pꝛeſenti/⁊ ego eum conueniri
creditoꝛ/S. cum ex cauſa.⁊.ij.ſi anti.cre.l.j.⁊ ibi no.⁊.j.di⸗ ſic reſtituo. deiudi⸗e.
cam.⁊.l.iułG offerri.ff.de actio. emp. Si autem debitoꝛ = di Snia põt ferri grece inter gre⸗ lni benepe
non erat dominus illius rei quam dedit inſolutum ⁊ ſic lces *cos/ latine inter latinos.h.d. ſeratcom
aduocatur per verum dñm a creditoꝛe:tunc in illa re cre A¶¶ Ad euid entiã eſt ſciẽdum ꝙ ſnĩa dʒ ferri co lnlegatio⸗
ditoꝛ non poteſt habere ius pignoꝛis cum non ſit debito VAram partibus:vt.l.devno quoq;.ff.de re iudic. ue: quis
ris. Sed ſi data fuit ſibi res pꝛo pecunia habet nouã vti⸗ ⁊æ non dicitur coꝛã illo qui non intelligit: vt.l.dies·co⸗ lle lernanf⸗
lem ex empto:vt dict.l.ſi pꝛedium.⁊ cum illa habeat hy⸗ rã.ff.de arbi.cũ ergo latinus intelligeret vᷣba greca nec inleusm

pothecariam antiquã in alijs bonis debitoꝛis per quain
omnibus pꝛefertur. Si vero fuit ei data res pꝛo re habet

grecus latins:⁊ ideo dʒ ferri grece inter grecos/x latine
inter latinos ⁊ hoc poſſet foꝛmare per modũ ↄꝛij.(¶ Sed

E; xon ali
onaadat

pꝛimã perſonalem ⁊ hypothecariam ſaluã per quam po⸗ nũquid debebit ferri vulgariter inter illitteratos. Nide ſegocio.“
teſt petere rem ſibi debitã vt hic. Item poteſt agere pꝛe⸗ tur ꝙ ſic per ea q̃ dixi ⁊ per glo.hic poſitã/qꝛ ałs non itel (Indo
ſcrip.verbis vt ſibi impleantur pꝛemiſſa vel intereſſe pꝛe ligerent:ſed dic contra:qꝛ ibi debent eſſe ꝓcura.⁊ aduo⸗ Pogls vel
ſtetur ⁊ ſi lideraſſet debitoꝛẽ per acceptilatio.poteſt age⸗ cati qui ſciunt litteras ⁊ intelligunt. ltlexper
re condic.ob cãm.vt ſe reponat in pꝛiſtinam obligationẽ S E NMõ eſt exẽplis ſʒ legibꝰ iudicãdũ. Ueetert
vt pꝛobãtur hec in.l.j.in fin.ff.de rerum ꝑmu.⁊.j de pᷣſcri k mo. ¶ Nota ꝙ iudex non dʒ ſeqᷣ ſnias ſtöno.
brlg ver is.l.j.in fi.cum ſimi. Euolat emiſf niſt in Eheai ronen⸗ tunc non ſequnn eg nmuitergo
uolat emiſſuz HVadqꝛ ſic iudicatũ fuerit:ſʒ qꝛ ius ita vult ſicut ſa⸗ ſentent
D Blſt lententi am.irreuocabile v⸗ ciunt fraͤcigene qui ſeruant röneminon qꝛ lex hoc dicit Franclge luſeneti
VWV Aũ vbi iudex diffinitiue pꝛonunciat.h.d.¶ Hi⸗ qꝛ.ll.non alleg. ſed qꝛ ratio vult ſic.¶ Itẽ nota ꝙ non eſt nean ſer⸗ bitengo

GH. Ram Quide hanc.l. in partes tres:quia in pꝛima po⸗
nit dictum vſq; ibi nec enim. In ſecunda ponit pꝛimam
oppoſitionẽ contra dictum vſq; ibi nec interlocutiones.
In tertia ponitur ſcðᷣa oppoſitio contra dictum vſq; ĩ fi⸗

nem ¶ Quero an ſnia lata ſuper cã poſſeſſionis ſit diffini

exemplis iudicandum.

catur:⁊ tñ ↄſuetudo exẽplis ĩducit᷑:vt.l.jxq̃ ſit lon oſue.
So.aut ſnĩa ĩducit᷑ vt cà ĩmediata:qꝛ dico ſic iudico:qꝛ

uant ronẽ
¶ Op.ꝙ exẽplis ſit iudicãdumyt.l.j·S. caſũ.ff. de poſtu. legis i iu⸗
Lot dicã ſuper glo.¶ Itẽ op.ſic ex conſuetudine iudi dicando.

„* *

Snia lata tiua?⁊ dic ꝙ ſic vt gl.¶ Item quero an interlocutoꝛia ali alłs ſic fuit iudicatum ⁊ malefacio. Aut inducit᷑ vt cẽ re⸗ ſchnen
ſup cã poſ quid diffiniat: ⁊ dic ꝙ ſic vbicũq; fertur ſuꝑ exceptione mota qꝛ dico iudico ex cõſuetudine q̃ a ſentẽtijs eſt ĩdu⸗ icicoei
ſeſfiõis an emergenti vt ſatis ex glo.colligitur. cta bñ dico. Vel dic ꝙ nec directo nec per mediũ iudice –W
ſit diffini⸗ lli Interdicere pr̃ie eſt ſpecies relega⸗ tur ex ſentẽtijs /ſz ex tacito conſenſu populi a quo ↄſuetu Uesrntttm
tiua:⁊ an ĩ E B tio.⁊ ideo ſoli oꝛdinario competit. do cauſatur nõ ex ſentẽtijs:vt.l.de quibus..de legi. lied aid
terlocuto⸗ Ex Vh. d. Hic videtur caſus ꝙ relegatio non tr⸗ ¶ Itẽ op. de. l. fl · S. de legi. Sol. ibi erat diffinitiua lata 3 1 fuiniigf⸗
ria aliqd Aſeat per delegantem: qꝛ ſoli oꝛd inario cõpetit Spncipe ĩ ↄdictoꝛio iudicio totũ negociũ examinauerat.⸗ ſmneng
diffiniat? ⁊ hñti merum imperiũ:nã hic eſt ſpecies relegationis v· ¶ In gloſ. qque incipit nota.in fi.ibi ⁊ magiſtratũ. Sol. N klariit
l. relegatoꝛum.ff.de interdic.⁊ rele. ibi nõ iudicatur exẽplis lʒ exempla ĩducãtur ad compꝛo ftun inde
ððð Snĩa non continẽs con bationẽ iurium.¶ In glo.que incipit hec ſint. ibi que ſen aalli
S m iud EV. demnationem abſolutio tẽtiam m Jo. licet videatur occaſionari conſuetudo a “
In m vel equipollens non hʒvim diffinitiue h. ſentẽtia ſed vere cauſatur a tacito conſẽſu populivt.l de Pelge⸗
d. (Pone caſum in nube vt Ir̃s ſonat ⁊ dus quibus..de legi. ſdll

nis hiiſi
Mheritptigt

fterhuut
eitifini⸗
fadosni
ſſierrlgpifg

fthamn va,e

De Bentẽtijs et interlocutiõibus om.iu. Fo.XLVIII.

Juger i⸗ PF nani Scðᷣm iura cõia per recon⸗
cCompetẽs H . in pap l. uentionẽ fit iudex cõpetẽs
põt fleri aui non erat/⁊ ceſſat exceptio incõpetentis iu⸗

cõpetẽs ꝑ

Eakdicis. h. d. ¶Ad euidentiã eſt ſciendum ꝙ tria

recõuẽtio ſunt iura:nã pꝛimo eſt ius antiquũ.ff.⁊ illud eſt dictũ pa⸗

nem.

DH
N .

4

Phwsciareſ

usftistfiͤe
bſcignien
diponunt tiir.
rlte ſctflen
lanfunnin
nefeſtputane
um tbi uge
lic pzopunerſk,
nis debzeunt

epꝛeſeniag i

erigroete

e interlatins
mngſnindze
loq; ffden
igtt.r. die
gere whagtn
Mer grecceſe
er moci zi⸗
er ilitumns,
poſtiien.

teſe pantt⸗
. ,A
btnnti
ermmpt⸗
Uncrorbgir,
D
Inongeun
(Ninenn

Fait

ulne

Pꝛiuile⸗

piniani de quo fit mẽtio in hac.l. Itẽ eſt ius codicis qð
ponitur in hac.J. Item eſt ius nouiſſimũ aut᷑.qð cõtra in
aut. de excu. S. fl. ⁊ habes hic in aut᷑.hic poſita. Dhiuide

legẽ in duas pꝑtes:qꝛ in pꝛima ponitur dictũ papini.vſq;
ibi huiuſmodi.ibi ponũtur dicta iuſtiniani augmẽtatiua

ꝓ̈boꝝ papi.vſq; in fl. Ponã caſum in nube vt ir̃a ſonat.

cet q̃ſtiones foꝛmabo ⁊ opponã ⁊ ero bꝛeuiter expeditus.

¶ Quero pꝛimo quid addat iuſtinian? dictis papiniani⸗
NRũ.ſᷣm papi.reconuẽtio hẽbat locum in codem negocio
vt ſi ↄueniebar actione negocioꝝ geſtoꝝ vel tutele ⁊ ego

recõueniebã eũ ꝓpter expẽ. circa negociavſł tutelã: vt.l. j-
ff. oc ꝗͥ re. ad eũ.iudi.ea.⁊ hoc ſi iudex erat cõis actoꝛis

ct rei ⁊ nõ ałs. Quid ergo oꝑabat᷑ hec recõuentio. Rñ.

ꝗqꝗr tollebat puilegiũ reuocãdi domũ:vt.l.qui non cogit᷑.

ff. de iudi.a.lij·.S legatis. Quid ergo addit iuſtinianꝰ⸗

IRũñ. tria quia etiã de alio negocio poteſt recoueniri. Itẽ

ꝙ ſiue erat cõmunis iudex actoꝛi ⁊ reo ſiue non efficitur

competens ⁊ ceſſat exceptio incõpetentis iudicis. Item
dQqldit rationem.

¶ Op. ꝙ ea que debentur reo in condẽnatione non ve⸗

niant cum petita non fuerint ⁊ iudex non poteſt cõdem⸗
nare niſi in contẽtis in petitione. vt.l.ſolemꝰ.ff.de iudi.?

l. eduesS. item ſciendum.de edi.edic. Solu.vt glo.quia

hec determinat᷑ per illam vt veniat ſi petitum eſt ꝑ reũ.

Item op. ꝙ non ſit neceſſaria petitio: ſed ſola exceptio
compen ſationis vt inſti. de actio· S. in bone fidei. Solu.
glo. ⁊ male: quia ego confiteoꝛ ꝙ aut eſt tale debitum ꝙ
non poterat compenſari ⁊ non compenſatur. Aut eſt ta⸗
le qð poterat compenſari /⁊ tunc aut reus pꝛoponit per
modum compẽſationis ⁊ poteſt ⁊ vno iudicio ⁊ vna ſen⸗

tentia expediatur: a ita loqt᷑ lex ria. Aut venit per mo⸗

dum reconuentiõis/⁊ tunc opoꝛtet ꝙ petat ⁊ due erũt in⸗
ſtantie / ⁊ dueſententie. ¶ Item oppo. ꝙ non ſit de nouo
per inſtitiam inductum:vt coꝛam non ſuo iudice põt re⸗

cConueniri: quia etiam de iure veteri: vt.l.ij.S. legatis. ff.
de iudi. .l. qui nõ cogitur. ?.l.nulli.S. de iud. So.iure ve
teri bene poterat de eadẽ re reconueniri nõ de alia. Itẽ
ſi erat cõmunis iudex als non perdebat ergo pꝛiuilegi⸗

um legationis ſcilicet reuocationiz domum non ius cõ⸗
mune: quia non reconueniebatur ſi als non erat ſuus iu⸗
dex:nam facilius tollitur pꝛiuilegium qᷓ; ius commune:

giñ faciliꝰ vt.l.eius militis · S:militia miſſus.de teſta.mili.⁊ in aut᷑.
tollit q; de non ali.S· quoniam vero. ¶ Item oppo. ꝙ iſte textus
ius cõe. non addat de alio negocio:quia textus hic dicit de eodè

2

negocio. Solu.vt glo. .
In glo. que incipit licet nõ. in ft. ibi item ſcicndũ.qd.

no ałs veniet in cõdẽnatione niſi reus petat ⁊ ad hoc fa⸗

cit lex per glo.alł.ſ In glo.que incipit ſic enim ibi etiã
iure veteri:nõ eſt verum ſi nõ erat als competens iudex

vt. S. no. ¶ In eadem glo. ibi ſed dic ꝙ non erat liquidũ.

innuit ergo ꝙ ſi tale eſſet debitum ꝙ poſſet compenſari ꝙ
vna ſententia expediret /qð eſt falſum:qꝛ alia inſtantia ⁊

glia ſentẽtia in cauſa recõuentionis eſt. Slo.vltima in fi.

ibi item nõ:continet aut᷑. ad legem. Butrig.

2 S qui vult re⸗
Tconſequenter. Sααnln⸗
poteſt coꝛam eodem iudice quem cogitur/⁊
non poſtea ſed ſtatim. hoc dicit. Cõtinua aut.

5 4 ——„ 24 — „ 2— —
ſic iure codicis. Poterã recõuenire actoꝛem coꝛã eodẽ

2 quãdocũq; iſta auctẽtica modificat vt non ſolũ poſſim

reconuenire actoꝛem coꝛam eodem immo cogar. Item

permittit me reconuenire incõtinenti non ex interuallo.
Recuſatõ ¶ Ad euidẽtiam eſt ſciendum ꝙ recuſatio iudicis poteſt
iudicj ifra fieri infra viginti dies: ⁊ ſi non fiat ĩfra illud tẽpus videt᷑
q tps pt non recuſans in iudicẽ conſentire vt ſic coꝛam co com⸗

neri.

pellatur litigare: ⁊ per hoc videtur hec auctentica loqui

tãtum in delegato:ſed in oꝛdĩario etiã locum habet vt in

coꝛ. colligitur. ¶ Expediam glo.per oꝛdinem vt iacct.

¶ Quero quid ſi quis coꝛã delegato me conuenit in cau

ſa delegabili/⁊ ego volo reconuenire eum in cauſa non

delcgabili vt pꝛeiudiciali an poſſim? Glo.dicit ꝙ ſic. per

l. quotiens. S. de iudi. ſed ibi loquitur quando incidit/⁊

pꝛima queſtio aliter expediri non poteſt/⁊ foꝛte ſecus eſt Recõue⸗
in cauſa recõuentionis vt.j.di cam.¶ Item qucro an po⸗ nire an
tero recõuenire in criminali. Glo.ꝙ ſic ꝙ foꝛte nõ eſt ve⸗ poſſit qs ĩ
rum vt.j.dicam. ¶ Item quero an ſi reconuenio actoꝛem crmiali.
ipſe me poſſit iterum cõuenire: NHicit glo.ꝙ non.i Item
quero an loquat᷑ hic in oꝛdiario: ⁊ videtur ꝙ ſic vt colli⸗
gitur in coꝛ. Sʒ videtur ꝙ non:quia oꝛdinarins recuſari
non poteſt:vt.l.apertiſſimi.S. de iudi..l.nemo. de iuriſ-
oĩum iudi.⁊.l.j.quãdo imperatoꝛ inter pu.vel vi.Solu.
qᷓ;tum ad recõuentionem loquitur in oꝛdinario ⁊ delega
to quãtum ad recuſationem loquitur tãtum in delegato
qꝛ oꝛdinarius non recuſatur.(¶ Contra hoc op.ſi recuſa⸗
ri non poteſt oꝛdinarius/⁊ lex dicat ꝙ hec ſit ratio recõ⸗
uentionis:qꝛ potuit recuſari ⁊ non recuſauit:ergo debet

ceſſare recõuentio coꝛam eo.Sol.licet oꝛdinarius recu⸗

ſari nõ poterit/tñ poterat peti ſibi adiungi ep̃ᷣm:⁊ ideo qͥ
fecit videtur eum eligere ſponte.( Item quero quid im⸗
poꝛtet dictio alioquin:⁊ dic glo. Item quero quid im⸗
poꝛtet dictio ſtatim: ⁊ dic vt glo. Nerum pꝛima opinio
non pꝛocedit: qꝛ in.l.ſi rem fit ad aliud denũciatio q; hic
recõuentio:nam ibi fit ad hoc vt vẽditoꝛ de euictione te⸗
neatur hic fit recõuẽtio vt ex oꝛdine pꝛocedat᷑ in vtraq;
cauſa: ⁊ lite ↄteſtata in vna dʒ ſtatim in alia conteſtari/⁊
ſic de ſingulis. debet ergo tali tẽpoꝛe fieri quo poſſit iſte
oꝛdo adhiberi/⁊ ſic ante liquid atũ negociũ.ar.l.ita aũt.
ff. de adminiſtra. tuto. ⁊.l.jS. non ergo omnis.de flu.

¶ Expedit glo.vt iacẽt colligamꝰ materiã clariꝰ ⁊ ſic ⁊

conſideremus quid fuerit iur in recõuentione iure vete
ri quid iure nouo:quid iure nouiſſimo: Et pᷣmo iure ve⸗
teri flebat recõuentio in eodẽ negocio ⁊ ſi erat iudex cõ⸗
munis/⁊ ſic non tollebat recõuentio ius cõmune:ſed pꝛi⸗
uilegium reuocãdi domum.iure codicis eſt addituin:vt
etiam in alio negocio fiat reconuentio. Item ⁊ coꝛam
alio iudice. Item additur ratio. Jure aut᷑.limitatur ꝙ
ſolum coꝛam eodem iudice fiat reconuentio. Item fit ta
tum in continenti non ex interuallo.ſ Item eſt ſciendum
ꝙ recõuentio participat cum pꝛoꝛogatione:qꝛ ſicut per
pꝛoꝛogationẽ fit iudex cõpetens qui ałs non erat ⁊ hoc
pꝛocedit ex cõſenſu partium: ſic⁊ hic:quia ſi cõöuenis me
coꝛam iudice videris in eo conſenſiſſe ⁊ ego reus qui re⸗
cuſare potui vel ſuſpectũ hẽre vel petere alium ſibi adiũ⸗
i videoꝛ conſentire/ ⁊ ſic ex conſenſu in reconuentione
lt pꝛoꝛogatio/⁊ ſic infertur ꝙ ſi ipeditur pꝛoꝛogatio vel
ratione perſone/ita ⁊ reconuẽtio.verbi gratia.Sicut cle⸗

ricus nõ poteſt per pꝛoꝛogationem trahi ad iudicem ſe⸗s

cularem: ita per reconuentionem vt ex.de foꝛo compe.
ſi diligenti. Item ſi impeditur ratione cauſe quia ſi con⸗

uenis me in cauſa ciuili non poſſum te reconuenire in cri

minali ſicut non poteſt p ꝛoꝛogari ad criminalia iuriſdi⸗
tio illius qui ſolum de ciuilibꝰ poterat cognoſcere:quia

p:ꝛ:oꝛogatio eſt de eadem ſpecie ad eandem: ałs non eſſe
pꝛoꝛogatio ſed ad nouam ſpeciem tranſlatio: vt.l.labeo.

S· j. ff. de arbi.⁊. l.ſed ſi manente.ff. de pꝛeca.ergo non de
ciuilibus ad criminalia/nec econtra. Item impeditur a⸗
lio modo ratione perſone quia ſi in arbitrio compꝛomiſi
mus in vna cauſa non poterit fleri reconuentio in alia.
puplici ratione.pꝛimo quia reconuentio ſapiat naturam
pꝛoꝛogationis/⁊ pꝛoꝛogatio ſit iuriſditionis non poteſt
fleri in arbitro qui iuriſditione caret. Pꝛeterea cum ar⸗
biter habeat poteſtatem cognoſcendi a voluntate ꝑarti⸗
um ⁊ conſenſu ſibi debent imputare qui cum poterãt no⸗
luerunt de omnibus cauſis compꝛomittere: vt.l.ſi cum
dies S. plenum.ff. de arbi.⁊ per hoc pꝛocedit melioꝛ ra⸗
tio qᷓ; dicat glo.ſi actoꝛ velit reum tertio conuenire qua⸗
re non debet audiri.quia ſibi imputet actoꝛ qui non im⸗
petrauit iudicem delegatum ſuper omnibus cauſis ꝙ nnö
poteſt reo imputari. Item habet reconuentio in aliquo Recõuè⸗
naturam compenſationis: quia ſicut debito liquidato o an poſ
non poſſum obijcere compenſationem de debito non li⸗ iit fleri ĩ a
quidato ita nec reconuenire negocio liquidato quia cum lia cã qñ ẽ
debeat in eiſdem cauſis ex oꝛdine pꝛocedi:vt.S.dixi nõ cõpꝛomiſ⸗
poſſet oꝛdo adhiberi ſi eſſet iam negocium liquidatuʒ: ſʒ ſum i vna.
ſi nõ eſſet liquidatum tunc poſſet recõuenire/⁊ ex oꝛdine
pꝛocedetur in vtraq; cauſa ſpᷣm foꝛmam.l.qui pꝛioꝛ.S.de
iudi. Conclude ergo ſic/ſi reum conuenio ⁊ ipſe contra
me vult agere. Dic ꝙ aut vult coꝛam alio litigare q; eo
coꝛã quo agebam ⁊ ibi reconuenire ⁊ non habet pꝛiuile⸗

gium reconuentionis:ĩmo durante peims inſtantis non

/

Recuſatö ⸗

Butrigarij Gecũda pars ſuper Beptimo libꝛo Codicis

poterit me in alia ↄuenire vt colligit᷑ in coꝛ. huius auctẽ⸗

tice.ſi vult me reconuenire / tunc aut vult vti pꝛiuilegio
reconuentionis ⁊ opoꝛtet eum ſeruare has leges. ſcilicet
ꝙ ſtatim recõueniant:⁊ eſt pꝛiuilegium recõuenttonis vt
fiat iudex qui ałs non erat.ſi autem non vult vti pꝛiuile⸗
gio reconuẽtionis: quia ille iudex etiam ante erat iudex
cõmunis ⁊ ſic non facit eum iudicem/tũc finita pꝛima in⸗
ſtantia poterit me ↄuenire coꝛam eod em iudice qui ante
erat cõmunis/ in quacũq; parte iudicij ſᷣm ius comune
⁊ ex oꝛdine ꝓcedetur ſᷣm l. qui pꝛioꝛ.ff.de iudi.nam hoc
poteſt fieri in crimmalibus de quo minus videtur: vt.l.
is qui.ff. de pub.iudi.⁊.l.neganda.j.qui accuſa. non poſ.
multo foꝛtius in ciuilibus de quo minus.¶ Item quero
an ſi conuenis me in centum/⁊ ego recouenio te in quin⸗

quaginta.iudex vno iudicio expediat ⁊ condenet me ti-

bi in tantũ minus/ ſic vna ſentẽtia expediatur. Glo.ꝙ ſi
eſt liquidum debitũ ꝙ ſic. ſi nõ / no: vt in cõpenſatione ꝙ
non placet:quia in hoc non tenet compenſe atio ⁊ recõuen
tio ꝙ patet:qꝛ qui opponit compẽſationem debitum hinc
inde confitetur/als non poſſet fleri compẽſatio: vt.l. j. ff.
de cõpenſa.ſed reus conueniens non cõfitetur debitum:

ĩmo negat:ſed bene dicit ſibi deberi:⁊ ideo duobus iudi

cijs ⁊ duabus ſententiis expedietur. ¶ Item qro an acta
in vno iudicio pꝛoſint in alio/a certe ſi diceremus ꝙ vni⸗

vno iudi⸗ co iudicio expediretur vt dicit glo. certuʒ eẽt ꝙ ſic:ſed qꝛ
cio an ꝓ⸗ non eſt verum vt dixi erit opus noua ꝓductione ⁊ pꝛo⸗
ſint i alio. batxione.

¶ In glo. que incipit ſi cui.ibi ſed als dicebat reſpondẽ
do ad.l papi. que videtur dicere ꝙ actoꝛ iudicem eligit:
æ ideo eum recuſare non poteſt. ¶ In glo. que incipit.i.ſi.
in fl. ibi.l.ratum.⁊ ſic ante liquidatum negocium vt bene
conueniat compẽſationi:vt.l.fl.S.de compen.⁊.l.ratum.
ff. de ſolu.⁊ hec vera:pꝛima non:vt.S.dixi.

re eee falt Quãdo duo vniũtur
Bm ſolitum. n vna diſpollriöe vi
Adetur eo caſu diſpoſitio vniꝰ locũ hẽre quo hʒ
Allocuũ alteriꝰ diſpoſitio ⁊ non ałs.h.d.ſ Ad eui⸗
dentiã eſt ſciẽdum ꝙ recuſatio põt fieri cõi iure vſq; an li
tem ↄte non poſtea.vt.l.aꝑtiſſimi.S.de iudi.ſʒ appellatio
non põt ſteri ante litẽ ↄteſt.cõi iure nec poſt litẽ ↄte.ante
ſniam etiã ſine aliqua ſpãli ꝓhibitione vt.l.ante ſnĩiam.j·
que app.non reci.⁊.l.j.⁊.ij.ff.de ap.re.
¶ Ex tex.Lab eo appellare] potius de iure cõi qᷓ; ex vi
reſcripti. O nec recuſare ex vi reſcripti Uetitũ eſt.ſ.
recuſare ante litẽ ↄteſt.ꝙ eſt verũ alłs non hic.vbi ꝓhibi⸗
tio facta fuit. .
Quero ergo an qñ ſunt ſimul vnita hec vᷣba vt fuit hic
aliqͥd opretur/⁊ videt᷑ ꝙ nõ:qꝛ vbi duo eadẽ diſpoſitiõe
vniũt᷑:ſi diſpoſitio in vno oꝑari non põt.nec in alio oꝑat
ſed hic nil oꝑatur in appellatiõe: ergo nec in recuſatiõe.
Ecõtra arguo eodẽ argumẽto:qꝛ vbi duo vniuntur ſub
eadẽ diſpoſitiõe / ſi diſpoſitio oꝑatur in vno dʒ oꝑari in
glio: ſʒ hic operat᷑ in recuſsatiõe/ergo ⁊ in appellatione dʒ
opari. Sed dic ꝙ aut q̃ris an apellatio ſit ꝓhibita ante
lit. ↄteſt.de iure cõi:⁊ dico ꝙ ſic:ergo reſcriptũ in eo nil
oꝑatur in ea:ergo nec in recuſatione:ſed dico ꝙ lʒ diſpo⸗
ſitio ſit inutilis ⁊ ſuꝑflua in appellatione nõ tñ eſt vitioſa
⁊ ſupflua:q̃ vitio carent non habẽt diſpoſitionẽ vitiare:
yt. l teſtm.S. de teſta.⁊.l.iuriſgen.S. dolo malo.ff.de pac.
2⁊ ideo oꝑabitur ĩ ambobꝰ ĩ vno ĩutiliter.ſ.in aꝑpellatiõe
in alio vtiliter.ſ.recuſatione.ſᷣm opinionẽ Jo.q̃ eſt vera.
WVlerũ in caſibus in qᷣbus ab int᷑locutoꝛia pᷣt appellari ꝓ⸗
hibitio hic facta oꝑaretur etiam in ea.
¶ Op.· ꝙ ſemꝑ pariter dẽat oꝑari diſpoſitio invtroq; cũ
ſit vnita:vt.l.q;uis.S.de ĩpu.⁊ alijs ſubſti.⁊.l.in teſtõ.de
te.mi. So.illud verũ qñ in vtroq; põt oꝑari:ſʒ qñ non pᷣt
in vtroq; operatur ſaltim ĩ vno / ne ̈ba reddãtur ĩutilia
vt. l.ſceuola.ff. ad trebel.¶ Itẽ op.ad canones alł.in glo.
de.l. j. in fi ·ne li.in vna eadẽq; cauſa.Solu.vt glo.⁊ di⸗
cam ſuperea. =
¶ Itẽ op ꝙ iudex delegãs nõ poteſt appellationẽ remo⸗
uere:vt.l.j.in fi.ff.a qui.app.nõ lʒ. Solu.vt glo.vł dic ꝙ
hic loqtur de maioꝛibus iudicibꝰ qͥ poſſunt hec facere vt
not. in 3. .
¶ In glo. que incipit dʒ em̃.ibi per.l.tollitur apellatio.
Item ibi expᷣſſe tolli᷑ vnum/aliud non.hic vtrũq; remo⸗
uetur.

De ſentetijs que line certa q̃

N(IlHec lex hʒ quinq; lec.timoꝛe duarũ
Rlu.ſ.l.non quẽéadmodũ. ff. de iudi. æ.l.j.
f de vſur. ſed pᷣme quattuoꝛ nõ habẽt
ææ᷑̃᷑̃᷑̃e uiqð dubiũ nec ſunt digna recitatiõe.
quinta hʒ dubium ⁊ patitur ↄꝛia:ſʒ bñ ſoluũtur:⁊ hec eſt
cõis ⁊ vera ⁊ hanc ꝓſequar. ¶ Ad euidentiã eſt ſciendũ
ꝙ aut quero de eo ꝙ pꝛeteritũ eſt ⁊ hec ꝑtinet ad officiũ
iudicis ſᷣm oẽs ⁊ eſt pꝛima ſcða tertia ⁊ rta le⸗ Aut que
ro de eo qð eſt futurũ ⁊ illud ita ꝑtinet ad iudicẽ ſi depen
det a iure pñti ⁊ hec quinta lec.cõis ⁊ vera.
¶ Op. ad quintã lec.quã teneo ꝙ tractus futuritꝑis nõ
pertineat ad iudicẽ:vtl.non quẽadmo.ff. de iudi.⁊.ljj.ff.
devſur.So.aut eſt ius futurũ ⁊ depẽdet a futuro ⁊ non ꝑ
tinet ad iudicẽ vt ĩ ↄꝛijs.Aut ius ẽ de pᷣſenti ſʒ pᷣſtatio de
futuro/⁊ tunc poteſt agi etiam pꝛo futuro vt hic. Poſſet
etiã ſingulariter rñdere ad.l.j.ff.de vſur.qꝛ ibi eſt qͥd im⸗
putetur actoꝛi qui ſoꝛtẽ non exigit dũ põt. Itẽ op.de ſti
pulatione ãnua quã conſtat pꝛo pꝛimo ãno eẽ purã pꝛoſe
quẽtibus cõditionalẽ vt.inſti.de ver.obl · S· at ſi ita.⁊.l.ſi
ſtichũ · S. ſtipulatio. ff de ver. ob. ergo non poteſt venireĩ
iudiciũ vt.d.l.non quẽadmodũ.So.eſt ↄſiderare legatũ
alimentoꝛũ ⁊ in eo eſt vnũ ius ⁊ vnũ legatũ licet pᷣſtatio
ſit ꝑ tẽpoꝛa diuerſa ⁊ hoc caſu tractus futuri tꝑis bene

pertinet ad iudicẽ ⁊ ꝓ futuro tꝑe fit condẽnatio:vt l. j. 35.

de fideicõ.¶ Itẽ eſt cõſiderare ſtipulationẽ:in qua dicꝙ
aut eſt vna ⁊ conditionalis ⁊ non põt in iudiciũ deduci:
vt.l.cedere diem.ff.de vᷣb.ſig.⁊ .l.q̊tiens ·S· itẽ ſi tꝑali.de
admi.tu.⁊.l.ſi pupilli ·S. videamꝰ.de neg.geſt.⁊.dict.l.nõ
quẽadmo.Si aũt non eſt conditionalis ſʒ hʒ pᷣſtationes
płes ãnuas tunc cõſiderato rigoꝛe:qꝛ eſt vnicum ius po

teſt agi ꝓ pꝛeſenti ⁊ futuro tpᷣe lʒ obſtet exceptio.verum

poſſum agere pꝛo futuro tꝑe ⁊ pñ̃ti:ac ex equitate ne com
pellar ſingulis de iure meo publice pꝛoteſtari: vt. l. male
agitur. de pᷣſcrip.xxx.vel.xl.an.¶ Itẽ eſt conſiderare le⸗
gatũ annuũ non alimẽtoꝝ ⁊ hoc caſu legata ſunt plura⁊
cedunt ſingulis annis: ⁊ ideo nõ videt᷑ ꝙ pꝛo futuro tꝑe
poſſit agi. Nerũtamen glo.tenet ex equitate dicte.l.male
2SiG poſſum petere condẽnationem fteri etiã ꝓfutu⸗
rõ.¶ Adde hic vnũ ↄ.qð habes ĩ quaterno ⁊ ibi eſt pleni

oꝛ diſtinctio qᷓ; hic.Ałs lec.pone vt gl ¶ Item op.vt glo.

⁊ ſol.vt ipᷣa.Ad pᷣmã vno modo.ad ſecũdam vno modo.
⁊ ad q̃rtam vno modo.iEx glo.colliguntur omnes op.
de.l.nõ quemadmodũ.ff.de iudic.verũ pꝛima nõ hʒ niſi
illam.l.non quẽadmodum.
Pe B am Vbi incertũ in petitione incer
tũ in ꝓſecutione põt eẽ incertũ
in ſnĩe ꝓlatione.h. d.
B6Op.· ꝙ iſte curatoꝛ non fuerit iudex cõpetẽs
in cã pꝛopꝛia.So.vt glo.i Op.ꝙ ſnia non teneat:quia in
certa vt hoc titulo.⁊ inſti.de actS curare.Sol. dʒ iudex

R

ferre certã ſnĩam ſi põt vt in ↄ. Sʒ hic non potuit qꝛ ĩ peti

tione ⁊ in pꝛoſecutiõe fuit incertũ ſcʒ indẽnitatem pᷣſta⸗
ri ⁊ ideo ſnĩa erat incerta. ¶ Itẽ op:ꝙ etiã ałs admittat

ſnĩa incerta vt· S. id aũt. So.vt glo.qꝛ etiã ibi non poteſt

ferricerta vt plene dicam·j.ti.j.adde qð eſt in quaterno.
¶ In glo. que incipit ꝙ ſoluʒ in parte actoꝛis contineri
facta relatione ad illa acta.

¶ Ex tex.cõpᷣhẽſa fctã relatiõe ad illa ałs nõvalẽt. Uñ

iudex dʒ dicere ↄdẽno te ad oẽ qð debet᷑ actoꝛivt ex foꝛ⸗

ma petitiõis apꝑet.Auſ & ĩ nulla pte ẽ certũ ⁊ nõyʒz ſnia.
Aut eſt certũ ĩ actis:⁊ tũc aut iudex hʒ relationẽ ad illa?
vz ſnia.aut ñ hʒ relationẽ ⁊ ñ vʒ lz ſit certũ ĩ actis vt hie.
c l. ſũma ff. dere iud. Et ſi dicas nõne iudex dʒ ᷣbo exp
mere:ergo nõ ſufficit eẽ in actis. vt. S.ti.ij.l.j. Rñdeo dʒ
vbis expmere hoc verbũ cõdẽno vel abſoluo vt ibi:ſj ᷓ
titatẽ non/dummodo ſe referat ad certũ vt hic,

titate pꝛokeruntur. Rubꝛ.

dependẽs a iure pñti pertinet ad offi⸗
ciũ iudicis alłs iudicatis ſᷣm oẽm lec.

=

. fi q Sniĩa qᷓ nõ ↄtinet cer Snia an
Ec lententia. ſe nec ꝑ relationẽ
ad certũ in aliq̃ parte actoꝛis nontʒ ipſo iure.

nns coſt
hierhocn
onnibusi
coꝛdlio di
primaſi
Cainteret
cge. Bie
blles opin
ldimert

CRotai
rtmytlonn
rdeleg ii⸗

Nonut ilea
Ouitatur imm
atu
Uttracta
andatrac
deperpe.
trr an. A.
ctiäinfint
litẽ uri
lone expa
eiample
rdele i/.
zsr
tntöamn
lecimiſa
Soncim
hodfeim

fſponden
pentibus
inli

kicrepuin

Ptpzinglo

(ECumſa

ene conue
ſobligatie

(Ethoen

M minter⸗
cfd /eyen

rlentat

ſaſAlerog
in enoßf
Gpftioyt ng
ltfelins⸗
nq⸗ lequi

uſge

letl ſan⸗

„

De ſñijs que pꝛo eo quod iter

De Bentẽtijs que ꝓ eo quod intereſt. Fo.XLIN.

grauari ⁊ dʒ vt.l.cum vnus.ff.de ali.⁊ ci.le.¶ Alia ratiõe
impugnat Ja.de are.glo.ſic:qꝛ cum intereſſe ex quadam

,ſp . . affectione veniat quaſem affectionẽ hr̃e poteſt ad qᷓtita⸗
Bubr H eſt pꝛoker untur. Kubꝛ ica. tem ? ad pecunia: ad hominẽ ĩ gñe niſi extra rẽ de quo
tizene ¶ Continua vt glo.⁊ male videtur cõtinuare: qꝛ etiã ſu hic non tractatur certe nullam ergo in his non bñ ada⸗
N ꝑ itereẽ dʒ ferri certa ſnĩa regulariter: vt. ð. ti.j.l.ij. ? iſti. ptatur hec lex. Et ideo ipſe exponit certam qtitatẽ quã
Potfen de act. S. curare.Et ideo dic ꝙ ſupꝛadictũ eſt de ſſijs ve do in obligatione eſt quis habẽs certos fines limitatos
nuich rum qꝛ circa intereſſe ⁊ ſniam ferendã ſuper eo multa ſin ab homine vt fundus :vel a natura vt homo mecreum c5
WE gularia occurrunt /ideo de hoc ponit. . tinct quado continet id quod nec a natura nec ab homi⸗
tnor i — R N Pꝛolixitas oli ne habet certos fines.i Et ſi op. Jac. ꝙ hic non tracte
fneſtlel We E m pꝛo co. contingẽs ſuꝑ ĩ tur de rebus q̃ in obligationẽ deducũtur /ſz de natura ip
tnartig V. Rtereſſe ceſſat ꝑ hãc legẽ vt in caſib? cer ſarum obligationum. Ego reſpondeo ꝙ obligatio aſſu⸗ Obligatò
nukecttſ. tis veniat vſq; ad duplũ intereẽ: ĩcer mit naturã a rebus que in ea deducuntur:vt.l.ſtipulatio aſſumit na
künee tis q;tũcũq; ⁊ veniet intereẽ in lucro æ⁊ nes non di. in pꝛincip.ff. de verb. ob. ⁊ ideo bñ exempliſfi⸗ turã a re⸗
Mtiictſctnc⸗ dano.h. d. ¶ Diuide.l.iſtã in partes qt cat exemplificando de rebus que in obligatione deducũ bꝰ q in es
inetndofi 17 tuoꝛ vel quinq;. In pᷣma parte dñs im tur. ſᷓ̊ ego puto ꝙ melius ſit intelligere vt faciunt vltra⸗ deducũt.
ftalee Iun R— .Per atoꝛ exoꝛditur oſtẽdẽs vtilitatem mon. MHã non intelligunt hunc tex.ita late vt gloſ. ſed re⸗
lucſcſn huius cõſtitutiõis vſq; ibi ſĩcimus. ibi pꝛobat a ſiłi vſ; ſtringunt ſolum ad gctus.ſ.vbi hinc inde oꝛitur obliga⸗
. ibi ex hoc nõ.ibi obligationẽ ĩtereẽ ampliat vſq; ibi ⁊ ſic tio ⁊ hoc ſatis innuit tex.⁊ hoc ꝓpter mutuã relationem
hefumie; omnibus.ibi concludit ad omnia pᷣcedẽtia ⁊ vera eſſe d; ad quam hr reſpectus:verbi gratia ſi vendis rem pꝛo.x.
kdendili⸗ exoꝛdio dixi vſq; in fl. Pone ergo caſum in hac particu⸗ vigdemur extimaſſe eam. x. ⁊ intereſſe meum tãtum ⁊ inter
ſaworn la pꝛima ſic. Hũñe imperatoꝛ vos poſuiſtis hic regulã ci· e& meum non dʒ egredi illud duplum. hinc eſt ꝙ non licʒ
ſetigffrien ca intereẽ ꝗre feciſtis h ⁊ quid intẽditis circa intereẽ di cotrahentibus ſe decipere vltra dimidiã iuſti pꝛecij. In
ſehe de cere. Rñdet imperatoꝛ: qꝛ circa eum erãt olim inextrica telligunt ergo certum eſſevbi in contractu in quo hinc in
ecbickli biles opiniones antiquoꝝ ⁊ pꝛolixe eoꝝ dubitatiões/ in de obligatio oꝛitur aliquid certum eſt appoſitum ad qð
Fnfngad Wil fainmmtatetnaasds T en winünkfackonsehe Paniingsd modpriit erlaie enn tmetrelaitnge
noeknin Julinnel Emota linfiffv⸗ 60 T i⸗ ſid icön iſſa . . ſi qᷣ i . de: m 5 mittis fact ſecus ſi certo pꝛecio
Srſin an ſemper tur. vt. l. pure. in ft.ff. de doeehe cicmni a· F. ſi 5 incin e: r cu ao i is HM um KEn cer cio
npotetrat, ſitvuada. x. de ſog ti⸗So au ueris de inf⸗ ldat⸗ 1, lrirate exce⸗ loeaa quig un us ex ertoꝛih ns diet: ierge
Benrimch fedirak ed ntananmoevocene. Promiemtsidcrum nerverdede runc tNud victrur ineet
gtüliegft Lallitin aonſeam r in ein ertbue 3de⸗ non nzroeb. ſir llucl idem in commodato ⁊ depoſito. ¶ J tem quero
D Za⸗ tractamus de actione q̃ eſt odioſa: æ aut de ea cõſer⸗ de quo duplo loquatur hec lex quod non dʒ excedi: Re⸗
enn uanda tractamꝰ a tunc infinitatẽ nõ amplectimur vt ĩſti. ſpondeo ſm vltramon. duplum eius quod conuenit: qꝛ
iäici . de perpe.⁊ tẽ.ac.circa pjn.⁊.lʒſicut.⁊. l.omnes.ẽ. de pᷣſcð. ſi vendo rem pꝛo.x.videmur rem.x extimaſſe ⁊ huius du
K xxx.an. Aut tractamus de obligatione inducẽda ⁊ tunce plum non dʒ egredi intereẽ meum. Sed m gloſ.⁊ alios
6 ſtiſitn etiã infinitatẽ euitamus vt.l.videamus·S iurare.ff.de in doc.duplum.ſ.intereſſe communis.ſ.qᷓti res communi⸗
gekentt litẽ iurã. ⁊ hac.l.Sſancimuz. Aut tractamus de obliga⸗ ter vʒ non dʒ excedi ob intereſſe ſingulare:nec etiam con
siſyttun tione exponẽda:⁊ tunc aut verba ſunt apta ad infinitatt nuẽtum.ſ./pᷣcium dʒ ſingulare mtereẽ excedere.i Expedi⸗
eſtmmidnuf ⁊ eã amplectimur: aut non ⁊ nonvt.l.fideicõmiſſaS.ſi da tis duabus q̃ſtionibus. Pꝛo declaratione text. venio ad
texcegte x. de le. iij.l. ſi ita fideiuſſoꝛẽ accepero.ff. de fideiuſſ. el coõtra.⁊ op.ꝙ veniat intereẽ q;tumcunq;:vt...rõ · S· ſ per
requlnng bꝛeuiꝰ dic ⁊ in ide recidit ꝙ aut tractamus defauoꝛe/⁊ in vẽditoꝛẽ.de ac.emp.So.vt glo.⁊ pꝛim tenẽtvltramon.
oreſtainin finitatẽ amplectimur: aut de odio ⁊ non niſi in caſu.d.l.fi ⁊ tene eam ſi nonvis ſequi glo.ꝙ triplex ſit intereẽ. Itẽ
ſtconſiem: deicõmiſſa.⁊.l.ſi ita fideiuſſoꝛem accepero. op.ad idẽ de l.iulł.ff.de ac. emp.So.vt glo.pꝛimo⁊ male:
gata ſen ¶ Sancimus ita.¶ Pone caſum ſic inſtat iuuenis qzñ qꝛ foꝛtius fuit limitãdum itereẽ extra rem qᷓ; circa rem.
Gpꝛo fun ergo dñe imperatoꝛ limitatis vos pꝛolixitatẽ antiquam ⁊ ideo dic vt glo. Ultimo dicit ſi vis ſequi opi.gl.ſꝙ ibi
itate diclu. MReſpondetur ꝙ limitat vt in caſibus certis ⁊ cõtractibꝰ loquatur in communi intereſſe quod venit totum:hic in
flerietüe . habentibus certã quãtitatẽ vel naturã veniat vſq; ad du ſingulari quod nõ excedit duplum.¶ Sʒ contra hoc op.
mmon ibict lũ / in alijs Sru wreug h D c nota ꝙ iſte ver. qꝛvidet de.l. titius.⁊.l.idẽq; ·S in omnibus.ff. de act. ẽpt. So. aut
Pemcnte haicere pꝛincipio verſiculi pᷣcedeñ.ideo hic ſunt due lec. agitur qꝛ male factum eſt ⁊ venit intereẽ circa rẽ ⁊ extra
ne vt pʒ in glo. ¶ Hota ꝙ immenſa cadunt. MMD rẽ: ⁊ ſi agatur cõtra doloſum venit totum q;tumcunq; ſit
gunturomtß ¶ Lum ſancimus. Mic pꝛobat a ſimili dicens ꝙ ſicut illud:vt dicto.S.in omnibus.Aut non eſt in dolo ⁊ venit
fi guimnihi pene conuentionales ⁊ legales limitate ſunt ita dʒ limita bñ extra rẽ/ſed non excedit duplum vt hic. Aut agitur cõ
ri obligatio intereſſe. , na eum qui non facit quod dʒ ⁊ venit intereẽ circa rem
jntpeiftnin ¶Et hoc non. ¶ Hic ampliat obligationẽ intereẽ ⁊ q̃ri⸗ nonextra. .V
boneputeilnn tur an intereſſe veniat in dano ⁊ lucro.Et reſpondetur ꝙ Item opponitur ꝙ etiam vſq; ad duplum non veniat:
ſic:rõ/qꝛ veteres etiam hoc ſtatuerũt:⁊ concludit bñ: pʒ vt i.cum fundus.ff de euic. So.immo vadit vſq; ad du⸗
ntiuderciti ergo opiniones veterum eẽ ſoptas. plum vt ibi pʒ. Vel melius hic loquimur de obligatione
Pnttnetiil Ineren⸗ ¶Nota ꝙ in ↄctibus habẽtibus certã qᷓtitatẽ venit in⸗ inter ee / ibi de ſtipulatione penali.¶ Itẽ op. ꝙ veniat qᷓ;
nA nain ; tereſſe vſh ad duplu in his qui hũt incertã q;tumcunq;. tumcunq;. vt. videamus. ff de in iit iurad. Sol. dicunt
Gutgit c 1 Huti⸗ ¶ Itẽ nota ꝙ verba.l.calumniari non debẽt vt. l. pe. ff ad quidã ꝙ aut intereẽ venit pꝛobãadum ꝑ iuramẽtum ⁊ ve⸗
ng tti-. bycertam exhiben. ¶ Itẽ not. ꝙ obligationes conuentionales reci⸗ nit qᷓ;tumcunq; vt in contrario.Aut ꝑ teſtes ⁊ vſq; ad du
linn⸗ ¶Gtitateé. piunt limitatiões.ꝗ¶ Itẽ nõ ꝙ intereſſe venit ĩlucro ⁊ dẽ plum vt hic. Sʒ certe immo econtra debẽt non excedere
iü hiln no.Quero ad declarationẽ text.de duobꝰ. Pꝛimo qui duplum quãdo p iuramẽtum ꝓbatur cum releuet᷑ actoꝛ
güͤtſng ſunt Ictus hũt es certam qᷓ;titatẽ vel naturã In hoc eſt ab onere pꝛobãdi qᷓ; quãdo pꝛobatur ꝑ teſtes ar. l. eum qꝗᷣ.
detuln opinio vt in glo.¶ Et querit glo.rõnem huius legis ⁊ di fff. de iureiur. Et ideo dic ßm Ja. de arc. ꝙ nec ib texcedit
130s . cit ꝙ facilius quis facit qᷓ; det:⁊ ideo faciens plus graua duplum:⁊ ꝙ ibi dicit text ꝙ iudex taxabit intellige ꝙ ſic
,eer tur qᷓ; ille qui dʒ dare. Ultramon.hoc impugnãat dicẽtes taxabit ꝙ duplum non excedetvt hic.¶ Itẽ opponitur ꝙ Intereſſe
irfi i a⸗ ꝓY grauius eſt onus perſone q; rerum: vt.l. in ſeruoꝛũ.ff. intereẽ non pꝛobetur ꝑ teſtes ſʒ ꝑ iurametum: vt.l. ſi quã ꝓbat ꝑ te
ienennte de pe. .l.ſancimus.S. de ſac.ſãc.ecc.i¶ Pꝛeterea nonne i do jvnde vi.cum ſimi. So. regulariter als realiter pꝛo⸗ ſtes ⁊ nõꝑ
nniſht, . certis octibus ponit᷑ locatio in q̃ eſt qñq; factũ.Sʒ tu po batur per teſtes vt hic: ſʒ caſualiter ꝓbatur per iuramẽ⸗ iuramẽtũ.
. . tes ſuſtinere glo. Z hec:qꝛ poſſes intelligere de locatione tum ſcilicʒ ſi concurrat dolus aduerſarij ⁊ difficultas x
oſiſſiͤ in qua certũ continef᷑. Sʒ foꝛtius eã ĩpugna duabus röü⸗ bationis:vt dicta.l.ſi guoncho⸗ nam ibi pꝛobato delicto
Niagiit nibus. Pꝛimo qꝛ glo. non debuit ponderare quid ſit gra aduerſarij pꝛopter difficultatem pꝛobationis michi de⸗
certi in 4 nius cum hoc veniat ex cõuentione ⁊ dãnum ꝙ quis ſua fertur iuramentum. Idem quando dolus pꝛeſumitur ⁊
etc in culpa ⁊c. vt.. de regu.iu.l.ꝙ quis.¶ Pꝛetcrea potius rõ difſficultas pbationis adeſt vt.l.pꝛoperandũ.S.ſinaũt.s.
ti iain glo. tẽderet in oppoſitũ: qꝛ ille qui releuatur a grauioꝛi de iudi. iuratur ſuper intereſſe vero non affectionis ni⸗
klugtn poteſt in alio grauari.⁊ qui releuatur a leuioꝛi pot leuus ſi ſit res affectionẽ recipiẽs / ⁊ natura actipuis hoc pa⸗

Butrig

Pena cõ
uetiõalis
an ſit limi
tata.

Inkeſſe ẽ
triplex.

Inkeſſe

tiat᷑.vt.l.videamus.⁊.l. in actionibus.ff. de in lit. iura.ſed
Dy.⁊ glo.non requirũt niſi dolum aduerſarij:nã dicunt
ꝙ põt ꝓbari ĩtereſſe per iuramentũ ſolo dolo aduerſarij

intueniẽte:vt dic.l.ſi qũ.⁊ nõ in.l.ij.gf. de in litẽ iuran.⁊.l.

nũmis.¶ Itẽ op.ꝙ lr̃a ſibi ᷣdicat:nam in ver. in alijs di
cit venire q;tumcuq;.⁊ in væ. ⁊ non ex quibuſdam dicit
ꝙ non. Solu.vt glo.¶ Item op. ꝙ pena conuentionalis
non ſit limitata:vt inſti.de ĩuti.ſtip·S./alteri.Sol.vt glo.
illa eſt vera ꝙ aut imponitur per verba reſpectiua.⁊c. et
hoc tã in ↄuẽtionalibꝰ ⁊ legalibꝰ/eẽt tñ equum dicere vt
dicuntvltramon.ꝙ cõuentionalis qualitercũq; appoſita
veniret tota petenda:⁊ ſᷣm hoc eſſet ſpeciale.in.l.fl.S.de
ſpon. qꝛ matrimonia debent eſſe libera. tene tamen gloſ.
4 Item op. ꝙ intereſſenõ veniat in lucro: vt.l.ſterilis.S.
cum per venditoꝛẽ ff. de ac. emp.So.vt glo.quã ſo ĩpꝛo⸗
bant vltramon. per tex.qui dicit ꝙ veteres hoc etia ſta⸗

tuerunt.ſed glo.huic bene reſpõdet ſcʒ olim veniebat

intereſſe lucri caſualiter nõ regulariter hodie venit regu
lariter. ¶ Expeditis opp.modo q̃ro quid ſit intereſſe?⁊
dic vt glo.quã impugnat vltramon.dicentes.ꝙ intereſſe
non eſt dãnum ſʒ extimatio dãni:ſed certe hoc puto glo.
etiã ſenſiſſe. Item impugnãat qꝛ dicunt eam defectiuam:
qꝛ non ſolum agitur ad intereſſe quado non fit: ſed ⁊ qñ
male fit vel qui non dat vel male dat:⁊ ideo addunt ipſi
hoc.Sʒ certe glo.poteſt ſuſtineri:qꝛ qui facit.⁊c.vt.l.qui
non facit ff. de reg.iur. ſed pꝛo eis facit: qꝛ cõmodius eſt
ſingulas cauſas.⁊ c.vt.l.j.frf. de do.excep.ſed ꝑꝛo glo.fa⸗
cit:quia gaudẽt bꝛeuitate moderni.⁊c.vt.l.j.ff. ꝙ metus
cauſa:⁊ ideo tene glo.i( Item q̃ro de diuiſione intereſſe ⁊
glo.ponit pꝛimo vnã ⁊ eſt triplex.ſcilicet conuentum/cõ⸗
mune/t ſingulare.⁊ male dicit glo.qꝛ pꝛecium cõmune/⁊
conuentũ exceditur ab intereſſe:vt.l.j.ff.de ac.emp.ergo
pꝛecium cõmunce vel conuẽtum non ſunt intereſſe. Pꝛe⸗
terea caſus eſt in.l.emptoꝛẽ · S. fi.ff. de ac.emp.Huius ti⸗
moꝛe glo.ſe ipſam coꝛrigit.⁊ Dy.in.c.moꝛa.ex. de regu.
iur. bene appꝛobat diuiſionẽ intereſſe:ſed aliter exempli⸗
ficat.⁊ dicit ꝙ cõmune eſt qᷓ;tum valet cõmuniter conuẽ⸗
tum qᷓ;tum conuenit intereſſe nomine dari / non dico no⸗
mine rei:ſed certe ipſe male dicit:quia intereſſe cõſidera⸗
tur per relationem ad perſonam:vt dic.l.j.ff. de ac.emp.
2 pciũ ꝑ relationẽ ad rem:vt.l.pꝛecia.ff. ad.l.fal.Et ꝙ cõ
mune pꝛecium non ſit intereſſe pꝛobo ſic:cauſa ⁊ cauſatũ
non ſunt idem:ſed ita eſt ꝙ quia res tãtum valet:ideo tã⸗
tum mea mtereſt:ergo intereſſe cauſatur mihi a pꝛecio cõ
muni:ergo pᷣcium cõmune non eſt intereſſe: licet ſit tantũ

q;;tum intereſſe. Item ꝙ cõuentum non ſit intereſſe pbo

licet ſit quãtitas ꝓ intereſſe conuẽta.pone ergo ꝙ decẽ
pꝛomiſiſti pꝛo intereſſe/ ⁊ mea non itereſt niſi in duobus
nunquid reſiduum eſt intereſſe? certum eſt ꝙ non.quia ei
non conuenu diffinitio intereſſe:quia nec dãnum emer⸗
gens / nec lucrũ ceſſans.fateoꝛ tamen ꝙ totũ debet mihi
dari / non qꝛ interſit:ſed qꝛ tãtum ꝓmiſſum fuit noĩe in⸗
tereſſe/⁊ ſi peterem decẽ:qꝛ intereſſet male peterem/quia
non pꝛobarem mea intereſſe niſi in duobus ſed debeo di⸗

cere in libello:peto decẽ mihi pꝛomiſſa noĩe intereſſe.ſi⸗

mile eſt in legato relicto pꝛo dote:nã non eſt dos / nec dz
dicere mulier in libello peto tãtum:qꝛ dedi in dotẽ:nam
tunc haberet neceſſe pꝛobare tantum ſe in dotem dediſſe
ſed dʒ dicere peto tãtum mihi noĩe dotis relictum.caſus
eſt.S. de falſa cã adiec.l.⁊ ſi nõ deſignata.⁊. l.lucius ·S· qͥſ⸗
quis.de le.ij. Pꝛeterea dicit lex ꝙ in penali ſtipulatione
non inſpicitur quid interſit:vt inſti.de inuti.ſtipula.in fi.
ergo ipſa pena vel q;titas nomine pene pꝛomiſſa non eſt
intereſſe. Cõclude ergo ſolum eſſe vnum ĩtereſſe tãtum.ſ.
ſingulare habẽs relationẽ ad ꝑſonam non ad rem/⁊ hec
ſufficiãt de pᷣma diuiſione ĩtereſſe. ¶ Expedita pᷣma di⸗

uiſione intereſſe:nũc venio ad ſcdᷣam.ſecunda diuiſio in⸗

tereſſe eſt ꝙ inteſſe aliud circa rem/aliud extra rem quod

circa rẽ ⁊ colligit᷑ in.l.lucius.⁊.l.titius.ff.de ac.emp.qð declarant
e rem qͥd vltramon. ſic ꝙ intereſſe circa rem dicatur qð cõcomi⸗

ſit.

tatur rem ad quẽcunq; ꝑuenerit vt partus rei qui cuili⸗

bet acquireretur. Extra rem eſt illud ꝙ non cõcomitat᷑

rem ſemꝑ:verbi gr̃a.vendis mihi frumẽtum:⁊ quia non
tradis/familia mea fame necata eſt modo mea ĩtereſt ra⸗
tione familie mec/ alterius qui familiã non habuiſſet nõ
inteſſet tãtum: ⁊ hoc eſt intereſſe extra rem. Sʒ Jaco. de
arenis.facit tria mẽbꝛa /⁊ dicit ꝙ quoddꝗ eſt intereſſe rei

quod eſt ipſa rei extimatio /ꝛ⁊ iſta ſemꝑ cõſideratur quãti

arij Becũda pars ſuper Septimo libꝛo Codic

plurimum valuit a tẽpoꝛe moꝛe vſq; ad ſniam quacunq;

actione agatur ſiue bone fi.ſiue ſtricti iuris /⁊ de hac lo⸗
quitur ſᷣm eum.l.vinum. ſff.ſi cer:pe.⁊.l.in hac.de tritica.

Quoddã eſt ex re vel pꝛopter rem vt fructus ⁊ obuẽtio⸗

nes/⁊ iſtud venit hoc modo:quia aut quatitas petitur/⁊x
tunc eius acceſſio vt intereſſe venit in bone fideinon in⸗
ſtricti iuris vt.l.ſocius.ff. pꝛo ſocio.cum ſi.Quãdoq; agi

F ruct? ve

tur pꝛo ſeruitute ⁊ veniunt fructus vt inteſſe non vt fru⸗ niũt vt ĩt⸗
ctus:vt.il.loci ·S.j.ffſi ᷣui.ven.Aliquãdo petitur ſpecies / eſſe qñ agi
⁊ tunc aut peto quod eſt meum /⁊ tunc. veniunt fructus tur ꝓ fui⸗
vt fructus nonvt intereſſe/⁊ veniunt quãtũcũq; ſint:vt.l. tute.

iulianꝰ ſcribit ſi hominẽ.ff.de rei vẽ.aut quod fuit meum
ſed non eſt/a tunc etiã veniunt fructus non vt fructus: ſʒ
vt intereſſe/⁊ ſi veniũt actionis iure veniũt a tẽpoꝛe obli
gationis cõtracte.ſi iudicis officio veniunt a tẽpoꝛe mo
re:vt.l.in ſumma/S. ei qui.⁊.l.indebiti.ff.de codi.inde.⁊
l.videamus.de vſur.Aut peto ꝙ nec eſt necfuit meum/⁊⸗
tunc aut tradi eſt in obligatione / ⁊ tunc cum ſit quaſi fa⸗
ctum in obligatiõe tunc veniũt fructus vt inteſſe non vt
fructus.vt l.vbi aũt.ff.de verb.oblig.aut dari eſt in obli⸗

gatione / ⁊ tunc nõ veniũt vt int᷑eſſe:ſed vt fructꝰ poſſunt

venire poſt luẽ ↄteſt.vt.l.cum fundum. ff. ſi certũ pe.niſi
agatur ex õctu innoĩato:qꝛ tũc dari eſt in obligatione et
veniũt fructꝰ vt int᷑eſſe vt.l.rebus.S.de rerũ pꝑmu.Si aũt
in obligatione eẽt ſimul dari vacuãq; poſſeſſionẽ tradi/
tũc aut ſtipulationẽ pᷣcedit alius gᷣctus puta vẽditiõis ⁊

ſtipulatio infoꝛmatur ab ea ⁊ veniunt fructus vt ĩtereſſe.

vt.l.ſi ſtipulatus in.iij.rñ.ff.de vſur.ſi autẽ nulla actio
pᷣcedit ſtipulationẽ/tunc veniunt fructus etiã vt fructus
vt dic.l.ſi ſtipulatus.in pꝛin.Et ſi dicas quid intereſt ve
niant vt fructus:an vt int᷑eſſe. Rñ.magna eſt differentis.
qꝛ quãdo veniunt vt fructus veniũt quãtumcũgʒ ſint:ſʒ

ius legis.ſ.ꝙ in ↄtractibus certis non egrediũtũr duplũ
pꝛecij cõmunis vł cõuenti /in incertis ſic. Habes ergo ꝙ
quoddã eſt inteſſe rei quod eſt ipſa rei extimatio. Item
quoddã eſt quod ẽ circa rem/⁊ de his dixi. Itẽ eſt qdðᷣdã
intereſſe extra rem.ſ.ꝙ nec ex re/nec ꝓpter rem: ſʒ extra
de quo loquitur dic.l.titius.ff.de ac.emp.⁊ differt Jaco.
de arenis ab vltramon.qꝛ vltramontani latius ſumũt ex
re q; Jaco. de arenis.qꝛ ſᷣm vltramon.ſi debebas mihi
tradere ſeruũ qui fuit hr̃s inſtitutus / inteſſe hr̃ditatis eſt
circa rem:qꝛ ad quẽcũq; ꝑueniat ſeruus ꝑuenit hr̃ditas
illa.ſed ſᷣm iaco.de arenis eſſet intereſſe extra rem/⁊ non
circa rem:non tamen differt isco.de are.ab vltramon.in
iuris diſpoſitione:ĩmo concoꝛdant quãdo veniat vtrũq;
int eſſe. Quero ergo quãdo veniat intereſſe extra rem.⁊
in hoc ſunt opi.pꝛima eſt opi.glo.ꝙ aut agitur qꝛ non tra
ditur/⁊ ꝙ non venit extra rem.aut qꝛ male traditur/⁊ tũc
venit extra rem. VUltramontani repꝛehẽdunt glo.in mẽ⸗

bꝛo pꝛimo ꝑ.il.iij.in fi.ff.de eo ꝙ certo lo.ſed potes rñũde⸗

re:qꝛ illa loquũtur in caſu ſpeciali.ſ.quãdo intereſſe circa
rem venire nõ poteſt qꝛ quãtitas eſt in obligatiõe/⁊ hoc
vt adiectio de eo ꝙ certo loco aliqͥd operetur. Itẽ etiam
repꝛobatur idẽ ꝑ.l.inficiãdo.de fur.vbi agitur qꝛ nõ tra⸗
ditur ⁊ venit inteſſe extra rem. Sed rñdeo duobꝰ modis
pꝛimo qꝛ lex ↄꝛia loquitur in delictis.glo.in contractibꝰ.
at in delictis venit qð libet int᷑eſſe.vt.l.inde neratius.ff.
ad.l.aqui. Pꝛeterea ibi non agit᷑ ↄ finem:qꝛ non facit:ſʒ
qꝛ male facit.ſ.furãdo.⁊ ideo glo.bene dicit accipiẽdo vᷣ⸗
ba eius late ꝓut dicit:qꝛ aut agit᷑ qꝛ male tradit ſubaudi
vel malefacit.Aut ergo agitur contra eum qui non facit
⁊ venit intereſſe circa rem non extra.aut contra eum qui
male facit ⁊ tũc aut agitur ðᷣ doloſum ⁊ venit extra rem
qᷓ;tumcũq; ſit: aut ↄ non doloſum ⁊ venu extra rem:ſed
non vltra duplum:vt.l.titius.⁊.l.idẽq;·S.in omnibus.ff.
de ac.emp.Et eſt ratio pꝛimi mẽbꝛi:qꝛ minus delinquit
qui non facit vel omittit qᷓ; qui facit: vt.l.ſi conſtante.
Sſi maritus.ff.ſo.ma.⁊ ideo minus punitur.¶ Item in

quãdo veniunt vt int᷑eſſe veniũt ſᷣm determinat᷑ionẽ hu⸗

Inteẽ ci

veniat ex⸗
tra rem.

Inkeẽ ve⸗

ſcdðᷣo membꝛo quãdo agitur contra male tradẽtem ſifuit nit ⁊ agił

in dolo venit intereſſe q;tumcũq; ſit:qꝛ eius dolus ipſum õ maleira

debet aggrauare ⁊ facere perdere hoc pᷣuilegiũ huius.i. dẽtẽ ſi fu⸗

ſczʒ vt excedat duplum vt dicto·S. in omnibus.ſed YJaco.
de arenis aliter dicit modicum diſcrepãdo a pꝛedictis:

it ĩ dolllo.

nam dicit ꝙ aut intereſſe venit pꝛobandũ per iuramentũ

⁊ nullo modo excedit duplum vt.l.videamus.ff.de in lit.
iuran. aut venit pꝛobãdũ ꝑ teſtes ⁊ tunc ipſe diſtinguit:
vt.S.ſ.quia aut agit᷑ contra non tradẽtem.⁊c.vt.ð.dixi.

=—

91

Acateln
genttarart
. Nem 1
ccoegod
piodyꝛo
amacorr
Grurlca
onrscum
cnerem,t
t ſſe fuun
ſtntlidem
locunglo.
wontani
heginclie
ſhonſitind.

—

e lindener

eniat inluc
ſeſed vlera
cunalienat
ytl denich.
iniuria tun
etla inlucre
Zutet inee
crinon veni
ſam interene
ſcnpoteſte
ervenalton
leettratio⸗
rur ope
ſen diſtigu
grͤdo alich
operaturin
ſapiliberi⸗
hreſtanſe
dinatumae
cterſed me
gferendum
fleriſit mag
lon ideo
Auncumali
lin maiolis
Atſne glien
ſenieyrlij
nhoc diſcren
Nerfsctumn
luctl euici
lunc⸗ gut wer
femra ha⸗
ſackumg:
croevt.. ſiſt

—

lerintereſe

aura ſcu

obendumn
lenlagloe
Uen non ve
ctes Alig
ſgengui
uncmiſeye
Nſnſenne
Dofacerm
Poſegvocen

hwegtun
enal
Rentagog
nonkfich
ſesqui
mnclagi

Kepetote
c.
ſentin

Bia non cõpetenti iudi. ſentẽ. lata fue. Fo. L.

ncnan
Mlln
rn
denfe ſed certe.l.non pꝛobatur ꝙ eo caſu quo intereſſe dʒ ꝓpa⸗ mari ad faci d cõ
iche lea certe. non. quo intereſſe dz ppa⸗-⸗ condemnari ad faciendum quod cõuenit: ? ſi contingat
e n * unenr hon vaſi Anbntn Geaerellcet uder te ceſſare in faciendo peto te ad intereſſe condemnari: x
S“ au. Item n ung: t icde⸗ illud.lz ſit ſatis ꝓbabile di⸗ quod dicit ꝙ eſt in arbitrio actoꝛis agere pꝛeciſe ad fa⸗
Mölar⸗ cu. Z ec in totum ↄcoꝛ. cũ diſtinctione ſupꝛa dicta ctum ſi velit non placet:quia immo regulariter liberatur
ſloogge ? ideo ego dicerem me cõcoꝛdando cũ oĩbus ꝙ aut iua reus intereſſe pꝛeſtando:vt.l vbi autem. ff. de ver. obli
WNS mẽto dz pꝛobari intereſſe/⁊ tũc nõ poſſit duplũ excedere ⁊ hec de hac materia ſufficiidt. ig.
lſteſs⸗ cum actoꝛ releuetur ab onere ꝓbandi.hoc tamen nonre⸗ ——
nnad deruur Lcnutum gur depe⸗ Par dreſteser tũc agit᷑ aut Sia non co mpetenti iudice
rnl contra eum qui nõ facit ⁊ venit intereſſe circa rem ⁊ non 1ð 8½ „ . „
dfltmn 4 extra rem:vt.l.ſi ſterilisS·cum per venditoꝛem.ff. de ac. ententi lata kuerit. Mubꝛt.
Nrfuang eimp. Aut agitur ↄtra eum qui male facit vel tradit/⁊ tüc c SHE Abi iudex non fuit cõpe⸗
N tipſe fuit in dol⸗ ait /e n de Abi ingex non fuit cõpe⸗
irce aut ipſe fuit in dolo ⁊ venit intereſſe extra rem ⁊ q;tũcũq; L. ꝛens: qula indicaut ”
rarl ſit: vt.l. idemg · S. X. . E ⸗ tens: quia iudicauit de re Snĩa abĩ
katknen erl nch Seln tinu .ff. de ac. emp.⁊ in hoc cõcoꝛ ExXAad ſe non pertinente nec per pꝛoꝛoga⸗ cõpetenti
W daaen 8 . lereſrtan⸗Aun non ſut in dolo:⁊ dicũt vl⸗ 9 tionem factus cõpetens ſententia ab iudice la⸗
Cutnunne Pir dint m nit extra rem etia ſi non vltra duplũ: vt Ceo data ipſo iure non tenet.h.d.totus ta nõ tʒ.
nieſenee . non ii⸗ o venit ĩtereſſe extra rem:⁊ qtumcũ it: HE Vy, imã. l. ic c videtu
fnp veniat ilu ent in lucro.Glo.dicit ꝙ olim non.regulariter hodie alia re iudicare:vt.l.ediles·S· item ſciẽdũ.ff. de edi edic.
ſinit cro. ic. ſe vltramõtani diſtingũt ſic. aut eſt lucrum captadũ So.hic pꝛonũciauit de alia pꝛincipali:ibi de alia non pᷣn
dltie eun aliena inturia non venit / nec iure veteri nec nouo: cipali ſed que venit in acceſſoꝛium pꝛime vt de fructibus
füpmg ntiria ei ff. ex Acer ne eſt eſt captandũ ſine alteriꝰ ⁊ ſi.⁊ ideo poteſt.¶ Item opp.ad idem ꝙ poſſit de alia re
ſſinine Kriaz unc aut tintere e eſt certũ: qꝛ paratum ⁊ venit cognoſcere vt.l.j.S.de oꝛd.iudi.⁊.l.quotiẽs.de iudi.So.
aritii 2 i in ucto vt in. Leuicta. x. l. veditoꝛ ff. oe euic. ibt illa queſtio incidit delegare ⁊ aliter in ea pꝛocedi non
sntiti Si ed muctti 7 dub umnedi non dararle⸗⸗ tale inteſſe lu poterat.ſ Item opp.de.l.ad mobilem.⁊.l.ad legatum.ff.
l ſnn e it 5 3 min Svio⸗ ad.l. ro. de ic. de pꝛocura. So. ibi expendit ea ſine quibus ſibi negociũ
äntſn nam in er e debet pꝛobari:ſed qð eſt incertum pꝛobari commiſſum non poterat explicare alia non vt hic.¶ Itẽ
D Vonpolet ergo.⁊c.⁊ de hoc loquitur.i.ſi ſterilis .S.cum o de.l.papinia.⁊ aut᷑.ibi poſita.S.de ſenten.⁊ intcr. So.
ckdiſin per ven itoꝛẽ. ff. de uc emp 1E ſi op.contra vltramon. allit fauoꝛe reconuentionis.¶ Item op.de.l.ij. in pꝛin.-
Pieſnt que eſt ratio ꝙ dicitis bene inteſſe ex lucro ĩdiſtincte ſiue ff. de iudi.So.vt glo.qꝛ hec ſᷣm illam. Collige ergo aut
mngg Baarun Pprer non fieri ſiue ꝓpter fieri/ intereſſe exrra iuderx datus ad vna rẽ cognoſcit de alia que venit in con
dolſſhng rem diſtĩguitis in quo eſt ratio maioꝛ. Ipᷣi reſpõdent ſic. ſequentiam pꝛime ⁊ poteſt: vt.d.l.ediles.S· item ſciendũ.
an quãdo aliquid imediate eſt oꝛdinatũ ad aliquid ꝙ foꝛti?ꝰ aut cognouit de alis que incidat pꝛime ⁊ poteſt: vt dicts
ininti berarurin eo S quando mediate oꝛdinatur ad illud: vt l.quotiens. S. de iudi.cum non poſſit aliter pꝛimam expe
rie h l. qui liberis S. hec vᷣba de vul. ⁊ pu. ſubſti. ⁊. l.lij. ff. de le. dire.vt.l.ij.ff.de iur.om.iudi.⁊.l.ad rem mobilem.S. alle.
ri Nict pꝛeſtan. ſed cum ipſum ſteri vel non fleri imediate ſit o⸗ aut cognoſcit de alia pꝛincipali ⁊ non incidenti ⁊ quenõ
terfenfn dinatum ad lucri amiſſionẽ: ideo venit lucrum indiſtin⸗ venit in ↄñam pꝛime:⁊ regulariter non valet ſententiavt
dſfne cte: ſed mediate ⁊ non ĩmediate eſt oꝛdinatũ ad důnum hic. fallit fauoꝛc pꝛoꝛogationis vt. l. .⁊. ij. ff. de iudi. Itẽ
tieſin afferendum: ſed certe ego non video qualiter fieri vel nõ fallit fauoꝛe reconuentionis.vt.l.cum papi.S.de ſen.⁊ in
Tdehcn ſieri ſit magis oꝛdinatum ad lucri amiſſionem qᷓ; ad dã⸗ terlo.¶ Op.ꝙ omnis materia pꝛoꝛogationis ſit tota coꝛ⸗
ſehftitt! num/ ideo Jaco.de arenis dicit ꝙ aut lucrum eſt captã recta:nam ſi iudicat ſuper alia re ⁊ partes que tacuerunt
huenitilt dum cum aliena iniuria/⁊nõ venit. vt.l.deniq;. ff. ex qui. videntur eius inriſditionem pꝛoꝛogare: et ideo debet
trafen caumalolis cuius.ff.de vſuca.⁊ in hoc concoꝛdãt oẽs. valere:vt.l.ij.de iud.So.illud verum qñ nõ errabant hic
bylnn aut ſine glien poteſt percipi/⁊ tunc aut eſt icertum ⁊ nõ errauerunt / vel in facto:quia putabant etiam delegatum
veniatſti genir Eij 5noꝛtio i d bro we iac. Aut certum ⁊ tůc ad aliam / vel in iure quia putabant delegatum ad vnam
ſeernan iin aiſcrepat ab vltramon. dicens ꝙ aut agitur pꝛo⸗ poſſe de alijs iudicare: ⁊ ideo non pꝛoꝛogauit ſecus ſi ſci
turcenen 8. ter Hreuin in nir r elbcunr dgeſtelldard cõ rent vt in contrario. Sð
eiradient C . cuicrg. r. Aut ago quia factum non eſt? PGc J I/ Zd euidentiam eſt ſciẽ⸗
untconie funcdurmerufacumn erat in obligatiõe qð eſt obmiſ⸗ militaris. dunm e magilter muitũ
ſaattil um fieri ⁊ venit infeſſe etiam in lucro: vt.l.ſi coõmiſſa.ff. babet iuriſditionem limitatam de quo hẽbis ĩ
Peintmi enraber. guis aundun floe. aut non erat merũ s SHIl. magiſterie. S. de iuriſd. om. iud. D
ſentiizede m: qꝛ in obligatione er /tuc nõ venit i J .
bigti P itergnnantber venatoneme descemb. J de pꝛopꝛietate. ea vor leh⸗
enn gicn vt.l. ſi ſt cum pe itoꝛem. ff de ac. emp. pzꝛopze C. Rra volſen
nch Intereſſe. ¶ Expedita theoꝛica venio ad pꝛacticam ⁊ quero qua⸗ QR X poſſeſſio
ginrlin alikpe⸗ liner intere acxCcI T I1 pꝛopꝛietas ꝙ delegatus ad vnam non poteſt
r qualit᷑ pe- liter intereſſe petatur ⁊ pꝛobetur ⁊ in cõdẽnatione dedu⸗ 4de ali ndi
öduetenll tatur 1 p⸗ catur: ? ſi aliten 3 . A de alia cognoſcere vel iudicare.h. d.
c i 1 p⸗ E⁊ ſic quero qualiter pꝛobetur ĩtereſſe:Dy.⁊ glo.di ¶ Mota ꝙ ſi iudica it ſi d nõ eſt ſibi
m, betur: cunt ꝙ vbicunq; dolus interuenit pꝛobato dolo venit ſum innenir rfacit Erm . ocno nõͤeſt ib comniſ⸗
ttnndn pꝛobandum ſolum per iuramentum: vt.l.ſi quãdo: vn⸗ (Auld ſi de t . nolleffl e dolgne ihef
ngehenfif de vi. ? glo eſt in. l. nummis. v.l. ij ff. de in litem iuran. ſi uit. ge n ge oc de poſſeſſione ⁊ pꝛopꝛietate iudica⸗
D autem non venit volus aduerſarij / tunc pꝛobatur per e 12 20 vtg „ . Querit glo.
enattſt teſtes ad liquidum: vt.l. quatenus ff. de regu. iuris. WAT in pꝛiuatoꝛum. ia glo⸗
mnalimit Item qualiter petatur intereſſe? Rñdeo aut ago moꝛa AMaui quid ſi ali⸗
n „Sremc 19 “”“ quis eſt excommunicatus ⁊ appellat an ſit ex⸗ t⸗
n iam cõmiiſſa/⁊ tunc poſſum agere duobus modis.i.pete⸗ Acommunicatus?⁊ dic vt gl.circa quã di det
enit nn re ĩtereſſe /⁊ non expꝛimere quãtitatem ⁊ tunc ſi ꝓſequoꝛ conſidero tps quo potuit ppellarie nomd dap iſ aunt lat
temnm poſtea certum iudex certam feret ſententiã:ſi autemnõ tunc interim eſt excõicatus. Idem dico de atene aize ea ci
nani pꝛoſequoꝛ certum tunc iudex incerte pꝛonunciabit con⸗ patet quia lex dicit ꝙ ſi non appellat retro ifamis eſt: nõ rcõcat?.
trnge demnando eum ad intereſſe ⁊ in executione fiet certum dicit fingitur vt.l. kurti. in pꝛin. ff. de his qui not infa. aut
lſia ne5 poſſum etiam ab initio petere.x. nomie intereſſe / ⁊ tunc conſideras tpᷣs appellatiois pᷣcedeñ ⁊ interim non eſt in
ln n debeo certum pꝛobare ⁊ iudex certam feret ſententiam famis vt. dict.l.furti.ij.rñſo aut conſideras tpᷣs poſt fini
ruichiin, ſuꝑ eo:vt colligitur ex.l.cum eoꝛum.S.de ſenten. 2. S. ti. j. tam appellationẽ: 7 tune aut eſt finita per 1 ns 19 i
volrſii l.ij. aut ago ante moꝛam/a poſſum agere ad factum ſciilʒ ⁊ tunc retro ogienn mkannen n nlo um t
cifn/ peto vt facias quod conuenit/ꝙ impugnant quidam di⸗ ij.rñſo ſm aliã lectur. idẽ dico r olcaro: aurcn ſinits
hlbſt ie centes ꝙ qui tenetur ad factum tenetur alternatiue ad ſa appellatio p ſcdaʒ ſniam qͥ pm ofirmauit: c tũc eſt excoi
atnl gun deln⸗ rereſee idan alſeuvllcter verit factum: catꝰ vł ĩf amis a tꝑe ſce ſnie vt ple.dixi ĩ.d.l. furrti.
rnnn de⸗ etere:vt inſti.de ac.S.plus.debet ergo di⸗ H l .
int eberote condenariad rceſe N a factendum aG De pena iudicis qui male iu⸗
ſolſn ꝛintereſſe aũt ſimplic iter peti non debet cum nõ Ddireget H
iin ſit moꝛa cõmiſſa:ſed poſſet peti cõditionaliter ſic peto te dicauit. ä ubꝛica
BG liij D

cutrigarij Gecũda pars ſuper Septimo libꝛo Codicig

¶ Migrum non ſeruat oꝛdinẽ rubꝛi. Nã pᷣma lex tractat
de ſcða parte rubꝛice.⁊ ſecunda lex tractat de pꝛima par

te rubꝛice. 2 fait
— — ei ui non confidit de
Onſtitit. icia nõ ſpet ĩ ea.
¶ Sp.nõne fiſcalis ⁊ res publica eſt

dic vt glo.⁊ male.Et ideo dic ꝙ eſt cõ
ſiderare tpᷣs ante trãſlationem iuriſdi
tionis in pncipem:⁊ tũc idem erat res

publica romanoꝛum ꝙ fiſcus eſt conſi

de

cam ſicut ⁊ alie ciuitates ꝙ pʒ:qꝛ in.ffo.ponuntur duo ti.
tuli ſeparati: vnũ de iure fiſci /alium de iure reipublice:⁊
ideo poteſt hic loqui de re publica romanoꝛum ſicut ⁊ de

alijs.¶ Exped iã pꝛimam glo.magnã per tria contraria⸗/

et ſecundam magnam per duas queſtiones.
¶ Venio ergo ad pꝛimã ⁊ pꝛimo opp.qꝙ liceat dare vt.l.
fratris. S. de tranſac. So.vt glo.qꝛ pꝛincipali lʒ dare: eiꝰ
pꝛocurari nõ vel aduocato.i¶ Itẽ op.ꝙ nec etiã aduerſa⸗

rio liceat dare:vt.l.in ſumma.in pꝛin.ff.de condi.indeb.

Sol.non licet dare vbi eſt calumnia vt ibi ꝙ intellige qᷓ;⸗

tũ ad recipiẽtẽ:qꝛ repetit᷑ ab eo qᷓ;tũ ad dãtẽ ſic ałs ſicut

⁊ hic.¶ Itẽ op.ad hoc ꝙ nõ liceat dari aduerſarie vñ vi⸗
det᷑ ob.l.trãſigere.S.de trãſac.So.ibiloquit᷑ in crimĩali
hic in ciuili.Conclude ergo qꝛ aut q̃ris an ſit mihi licitũ
dare q;‚tũ ad hoc vt reꝰ non hẽat᷑ ꝓ confeſſo ⁊ ſerua diſt.
illius legis tranſigere. Aut queris an ſit licitũ q;tum ad
hoc vt actoꝛ incidat in turpill.vel q;dtum ad hoc vt idem

vel alius ad accuſationẽ nõ redeat ⁊ dare non licet ꝙ dic

vt. d.l. trãſigere.licet qͥdã repꝛobent illã glo.⁊ hoc in cri⸗
minali. In ciuili dic ꝙ aut volo dare aduerſario ⁊ poſ⸗

ſum regulariter ſiue dem vt deſiſtat / ſiue vt patiatur pꝛ'o

me pꝛonũciari vt in titulo de trãſac. Fallu in ca popula⸗
ri vt in.l.eum quiS.in popularibus.ff.de iureiurã. Item
in cauſa liberali:vt.j.de liber.cã.per totũ.⁊ hec vera licet
alij aliter diſtinguãt vt in ft. huius glo.apparet. Rõ in li
berali cauſa eſt pꝛopter vtilitatẽ publicã ne libertivel ſer
ui vtãtur honoꝛibus ingenuoꝝ:vtij.ad l.iuł.vicel.l.vni⸗
ca.aut volo ꝓcura.iudici vel aduocato partis aduerſe ⁊
nõ poſſum vt hic.i Nũc venio ad ſcdᷣam glo.⁊ quero an
ſicut reus dãdo perdat defenſionẽ ſic ⁊ actoꝛ actionem:
⁊ dicit ꝙ ſic:contrariũ nõ in.l.⁊ elegãter.S.ſi pꝛocura.ff.
de dolo. Sʒ hec vera ⁊ cõmuniter appꝛobatur.¶ Modo
q̃rit glo.an valeat ſnĩa vel non:⁊ dic vt gl.⁊ male qꝛ glo.
non cõgruit textui.Mã tex.tractat de viribus cauſe pꝛin
cipalis ⁊ gl.q̃rit de viribus ſnie ⁊ iõ vt veritatẽ colligas
dic ꝙ aut q̃ris deviribꝰ ſnĩe tũc diſtingue:qꝛ aut interue
nit coꝛruptela pecunie ⁊ non valet:vt.l.venales.j.qñ pꝛo
uo.non eſt ne.Autſinteruenit coꝛruptela gratie ⁊ ſnia te⸗
net ſed venit reſcindẽda per eũ modũ quẽ .dicã:vt.l.ſer
uo inuito.ad trebel.⁊.l.pꝛetoꝛ·S·marcellus.ff.de iudic.⁊
hoc ſi datur iudici:idẽ ſi de᷑ ꝓcura.vel aduocatolʒ glo.

Sniĩia qũo vacillet.ſ¶ Sʒ qũo reſcĩdetur qñ fuit lata per gratiã: IRñ
reſcĩditur deo:qꝛ ſi reus eſt condẽnatus per gratiã ei conſulit᷑ doli
qñ fuit la⸗ exceptio ↄ ſnĩam ſi fuit abſolutꝰ:vt. l.ſi ꝓcuratoꝛ. ⁊.l.eiꝰ.ĩ
ta ꝑ graz. glo.alleg.cõſulit᷑ actoꝛi vt agat pᷣmitiua actiõe:⁊ ſi reus

excipiat de abſolutiõe replicabit actoꝛ de dolo ⁊ coꝛru⸗
ptela rei /⁊ ſic condemnabitur exceptione non obſtañ fa⸗
cit.l.cum a te.in glo.alle.Aut q̃ris de viribus cauſe pꝛin⸗
cipalis:⁊ tunc diſtingue:qꝛ aut interuenit coꝛruptela pe⸗
cunie ⁊ ſerua.l.iſtam:quia ſi fuit coꝛruptus aduocatꝰvel
pꝛocura.actoꝛis vellrei ⁊ coꝛrumpẽs cadit a iure ſuo. Si
autem interuenit coꝛruptela gratie tunclis ſuo martede⸗
curret non obſtañ.ſententia:vt.l.ſeruo inuito.⁊.l.pꝛetoꝛ.
S.alleg.i Nec obſt. hec lex que dicit perdi cãm: quia hic
fuit coꝛruptela pecunie:⁊ ideo ſi pꝛocura.rei fuit coꝛru⸗
ptus ⁊ conueniatur reus ſiue pꝛima actione ſiue actione
in factum ex ſententia excipiet de dolo dicens ſententiã
nullam ⁊ ſe abſolui ab actione.¶ Item poteſt petere iure
actionis agende contra actoꝛem dicens tu egiſti contra
me ⁊ coꝛrupiſti pecuniam pꝛocura.mei:quare peto ꝓnun
ciare ſentẽtiam nullam ⁊ me per ſententiam abſolui/⁊ ſic
nunqᷓ; actoꝛ ſuo iure pꝛiuatur ipſo iure / ſed per ſententiã.
Econtra ſi reus fuit abſolutus aget actoꝛ pꝛima actio
ne:⁊ ſi reus excipiatvel de ſententiavel pacto de nõ petẽ

vna ⁊ eadem ergo male dicit littera: ?

rare tepuũs poit tranſlationẽ ĩperij in pꝛincipem er m
illud non eſt dubiũ ꝙ ius fiſci eſt ſeparatum a iure rei pu
blice romanoꝝ.vnde ciuitas romana nũc habet rẽ publi⸗

do actoꝛ replicabit de dolo ⁊ coꝛruptelsa rei:⁊ petet eum

condemnari aliqua exceptione non obſtañ. Item niſi ſit
paratus coꝛrumpens ſubire iudicium ſub hac exceptio⸗

ne ſi colluſum eſt poteſt de alijs damnis agere actiõe de
dolo cõtra coꝛrumpentẽ:vt.l.⁊ elegãter · S.ſi pꝛocur.ff.de
dolo. ¶ Pone ergo caſum ſic Actoꝛ egit contra me ⁊ iudi
cem coꝛrupit et fecit condemnari quero quid de ſenten⸗
tia/⁊ hoc non querit tex. ſed glo.ſed reſpõde ꝙ ſententia
non tenuit ipſo iure.¶ Sed quid de cã pꝑꝛincipali: Certe
illam perdit actoꝛ nõ ipſo iure ſed per ſententiam ⁊ hoc
ſi interuenu coꝛruptela pecunie.Si auteʒ interuenit coꝛ
ruptela gratie ſentẽtia non tenet ſed lis ſuo marte decur
rit ſnĩia non obſtante.h.d. .
¶ In glo.que incipit pꝛocura.ibi ferri ſententiam.⁊ per
hunc modum ſolu.contrarium de titu.de trãſacti.⁊ de.l.
fratris.quaſi liceat dare vt deſiſtat nonvt patiatur reum
abſolui ꝙ eſt falſum:qꝛ etiam colludendo licet dari niſiĩ
cauſ⸗ liberali ⁊ populari:vt not.Aʒo in ſumma de collu.
¶ In glo.que incipit actoꝛ.ibi ideo equitatis.cõtrariũ
not.in.l.⁊ eleganter ·S.ſi pꝛocura.ff.de dolo.ſed hanc pu
to verioꝛem.¶ In ead.glo.ibi item ꝙ dicit.ec glo.non
cõuenit cum ter Cum tex.loquatur de viribus cauſe pᷣn
cipalis.glo.de viribus ſententie.¶ In ea.glo.ibi aut᷑.no⸗
uo iure.aut᷑.non loquit᷑ de viribꝰ ſniĩe:ſed de viribus cau
ſe pꝛicipalis.ſ In ea.glo.ibi diuerſimode accipitur.im⸗
mo ibi loquuur de viribus ſententie: ⁊ hec lex de viribꝰ
cauſe pꝛincipalis ita ꝙ glo.nil hʒ cõe cum ter.

Ne Ouo iure Continua aut᷑.ad.l.cod.qꝛ
N iure codicis puniebatur qͥ
dabat aduocato vel pꝛocura.aduerſarij vel iu
H RAaici: ſed quia illa pena non videbatur ſufficere
ideo hec addit aliã:⁊ ideo venit addendo.item veni de

terminando:quia olim indiſtincte cadebat a iure ſuo:po

die non ſic indiſtincte.⁊ videt᷑ hoc intendere. licet in
delictis conſũmatis non ſit regulariter locus penitentie
hic ſic hoc pꝛimo. Secundo dicit ꝙ actoꝛe non pꝛoban⸗
te ſolet reus abſolui /hic non niſi iuret.Tertio ꝙ licet re⸗
gulariter iuramentum poſſet recuſari hic non. Quarto ꝙ
licet ałs poſt iuramentum nihil ſoleat queri /hic ſic.
¶Ex tex.pꝛomiſi duplum ł ſi recte computes intãtum
puniturvnus qᷓ;tum alter.
LSneo amiſſo. Ecce degradatio verbalis.
Op.ꝙ in delictis conſummatis non habeat locum pe

nitentia:vt.l.ſi quis non dicam.S.de epiſ.⁊ cle.⁊.l.ea mẽ hẽat locũᷣ
te.ff.de fur. So.hoc eſt ſpeciale adeo occulte ꝙ nunqᷓ ſci in delict
ri poſſet ⁊ ſic remaneret impunitum ⁊ ideo cõceditur ve= cõſũmatj.

nia manifeſtanti vt puniatur delictum.
Item op.ꝙ bona non publicentur:vtj.de bon.dã.aut᷑.
bõna.So.hic eſt ſpeciale. Uel meliꝰ ibi loquit᷑ quis dã⸗
natur ex crimine ex quo moꝛitur:vnde bona ſunt peruen
tura ad agnatos quos non eſt equum pꝛiuari bonis: qꝛ
non deliquerunt hic quando non moꝛitur ⁊ ſibi remane⸗
rent ꝙ eẽ non debet pꝛopter eius delictum.
¶ Sed ſi datum.¶ Ex text.euentum.ſ.ꝙ ſi pꝛobatur in
pꝛima cã de colluſione punietur ſᷣm.l.co.licet penam du
pli huius aut᷑.euitet pꝛopter confeſſionem.

¶ Sp.ꝙ reus abſoluatur etiam ſi non iuret:vt.l.qui aco

cuſare.de eden.ſ¶ Solu.hic ſpeciale:⁊ vbicunq; reo indi⸗
cit lex ſacramentum purgationis qui not.in.l.pꝛeſẽti·
ſicubi.S.de his qui ad eccl.confug. .
Sed ſi perſona.i Sp.ꝙ non liceat recuſare iuramentũ
vt.l.generaliter ·S· ſinautem.S.de iureiur.So.hic eſt ſpe⸗
ciale ⁊ vbicunq; defertur a.l.ꝙ eſt vbi indicitur iuramẽ⸗
tum purgationis:vt.d.l.pꝛeſenti ·S.ſicubi.ſecus quando
defertur ab homine vt in contrario.
¶ Si quis litigantium.ſ¶ Opp.ꝙ poſt iuſiurandum am⸗
plius aliquid non queratur:vt.l.non erit· S. dato.ff. de iu
reiurando.⁊.l.duobus·S.finali.So. hic ſpeciale in odiũ
talis criminis.
¶ Item oppo ꝙ non pꝛobans non puniatur: vt.l.qᷓuis.
ij·j.de adulter.So.vt glo.
¶Et bꝛeuiter circa hoc dic ꝙ aut ſum de illis qui ex pꝛi⸗
uilegio accuſoꝛ:⁊ tunc ex calumnia vera punioꝛ ſi pꝛobe
tur/ex pꝛeſumpta nonvt in contrario.Aut non ſum de il⸗
lis qui non poſſum ex pꝛiuilegio accuſare:⁊ tunc punioꝛ
exvera calumnia ſi ꝓbetur ⁊ ex pꝛeſumptavt hic. AVel dic
ꝙ ibi non punitur ex calumnia ſed ex pꝛimo crimine.

“

17

4

rhie

lebatur.aut
laſutzei da
ſtren vapea
dedipisnus
Ctcipias det
Nochrepi
Nirdineere
loft dedo⸗
n cauſam
(Ingo⸗
ſicaſus q̃

ſgrop de
Reopde
o) de
boctoꝛia
lla porinal
iſtinguita
ſtſeuocani.
llaaßt it⸗
Nllaptſi⸗
Neſnexpi,
toappelſti
Alanterfel
ͤntigca

ſiatecii
nateſtif⸗
Wlteten⸗

dentẽ.reſcin.nõ poſ. De fruct. et lit. expẽ. Fo. LI.

1 Pcken
linniſ ¶ In glo. que ĩcipit nota in fi.ibi.l.quis.Hic vt ſoluus pnt ꝓduci teſtes etiã poſt didicita teſtificata/qꝛ ceſſat rõ
N ſ. de puarica. ⁊.l. q;ᷓuis.j de adulte.ꝙ aut cõſtat de bono ſuboꝛnationis/⁊ vſq; ad ſniam qñcũq; nos tenemus gl.
areͤcen animo accuſatoꝛis.⁊ ſemꝑ abſoluit᷑. vt.l.j.ff.de pᷣuarica. noſtrã Et vt ſciat quãdo exceptio dʒ opponi/dic ꝙ aut Exceptio
Phanf Aut conſtat de malo ⁊ ſemꝑ punitur.vt.l. is cuiꝰ.S. iure declinatoꝛia/⁊ dʒ opponi ante lit.conte.ſi añ inceꝑit cõ qñ poſſit
nunrtil mariti.ff. de adul. Aut dubitat᷑ ⁊ tũc in dubio pᷣſumit᷑ co⸗ peterc:ſi autem poſt incipiat competcre ⁊ poſt audietur opponi.
icde lũniari qui nõ ꝓbat vt hic.⁊.l.athletas.ff.de fal. Fallit opponens /vt.l. ſed ſi ſuſceperis ff.de iudi.C.l.ij.S.de con
hcgfnt in eo qui accuſat iure mariti.vt.l.q;uis / de adulte.⁊.ff.c. ſoꝛ. eiuſdẽ litis /aut dilatoꝛia ⁊ illa dʒ opponi añ lit. cont.
pllelen l. iure mariti. vt.l.exceptionẽ.S.de pꝛoba.aut eſt perepto.⁊ tunc põt op
entimthe RE Coꝛruptꝰ iudex tenet᷑ ad extimatio⸗ poni quãdocũq; añ ſnĩiamvt hic/aut ẽ mixta/vt exceptio
murnmntn EEE eO.nẽlitis penã infamie.h.d. iuriſiur.rei iudi.⁊ trãſactionis:⁊ dic ꝙ aut volo eas oppo
nmmen /CQOb. g aliter cõſulat᷑ q; hic iudice coꝛrupto. nere ꝑ modum ꝑemp.⁊ opponã vſq; ad ſnĩam vt hic:aut
WAvt.l.venalesꝓqñ ꝓuo.nõ eſt nec.⁊.l.ſeruo iui⸗ volo opponere per modum declinatoꝛie:⁊ tunc dicã idẽ
derimtn, to · S· cũ pᷣtoꝛ.ff ad tre:q̃ gdicũt ĩ duobꝰ.pꝛimo qꝛ alit᷑ pu-⸗ qʒð in declinatoꝛia mera.iſ.ꝙ ſi competere cepit añ litẽ cõ⸗
riſnind nilunt q; hic. Sʒ dic ꝙ hic loqtur qualiter ↄſulat᷑ ↄ iudicẽ teſt. debet añ opponi:qð eſt verũ ſi erã ſciens ałs non mi
Unummn ibi qliter )̊ ſnĩam. Itẽ obſtant qꝛ hic eqpatur coꝛrupteia hi pᷣiudico:vt.imanifeſtiſſimi:S.ſinaũt neſcius..de fur.
adrii gfe ⁊ pecunie ibi nò. Sed dic ꝙ eqparant᷑ qtũ ad iudicX. ⁊ no.ia.de are.⁊ bñ in.l.ij.. de conſoꝛ.eiuſdẽ litis /ſi autẽ
mmadete ſz nõ q;tũ ad ſnĩam ⁊ eiꝰ vires vt ibi.¶ Itẽ op.qꝙ uniat incepit competere poſt litẽ conteſt. vel competebat ante
Aliter. l.l. coꝛ. vt.l.j· S. qui iudicè. ff. ad. I. coꝛ. de fal. Sol. vt ſz ſciuit tm̃ poſt mihi competere / ⁊ tũc poſſum eã oppone
tuſs i glo.qꝛ etiã illis penis punit crimiĩaliter. At hic loqtur de re etia poſt lit.conteſt.caue tñ qꝛ ſicut ſi competit añ liteʒ
ſoſthn Aiuili/ vna nõ tollit aliã. Itẽ op. ꝙ puniat᷑ in q;tum bo conteſt. excludet ſciens ab opponendo ꝑ lit.conteſt. ita ⁊
thhegen no iudici videbit᷑ vñ videt᷑ obſtare.l.ſi iudex. ff. de iudi. poſt ſi mihi incipit poſt competere ?⁊ ſum ſciẽs vlł ante cõ
hugnt⸗ inſti. de obli. q ex q̃ſi delic. in pn. So. hec determinatur ꝑꝓ petebat:ſed nunc tm ſcire incipio excludoꝛ ab ea opponẽ

Gotiaeon Mepeti Ulas. Item qro an datũ iudici poſſet repeti.? dicꝙ aut a ſi exerceo aliquem actum iudicialem anteq; eam op⸗
deſtine an poſſit datur iudici vt ſe expediat/ꝛ hoc olim licebat /⁊ nõ repe⸗ Aponam / vt. l. eleganter · S.· ſi quis poſt.ff.de con⸗
eutiin datun iu⸗ tebatur. aut dedi vt ꝓ me iudicet/ tũc nõ lʒ hodie nullo (di. indebi. SS .
ered dici. caſu lʒ ei dare. Nũqᷣd ergo repetit᷑: DPic ꝙ aut dedi aliqd KA M etrata Pon reſcind itur lata ſen
vt rem vel pecuniã /v tũc non repeto:qꝛ in pari cã.⁊c. aut Ea R⸗ pe tẽtia ꝑ reſcriptũ.h.d.

ter, — — = . 2 . . . „ — .
a11 , dedi pignus /tũc agã rei ven.in qua nõ eſt turpitudo.⁊ ſi 7 E
li excipias de turpitudine mea replicabo de ſua.⁊ ſic exce⸗ D kr uctibus et litin exp enlis
Rendn prtio cũ replicabo ↄfundet᷑ ⁊ remanet pᷣma actio ſine tuæz⸗ Kub ꝛica
ai un Jineer qua denabn apudfalſit onalce * Fructusd
Waichlſdh .ff. ma.ex.⁊ ita ĩtelligi .l. ij. ff. de ↄdic. o PPe ructus
binm ius oc do ma.ex.⁊ ita ĩte igiturg o.l.ij. ff. deꝰ Gc tructu um..atur dean⸗
iintin ¶ In glo. q̃ icipit pᷣmo.in fi.ibi ·S· cũ pᷣtoꝛ.⁊ ita differũt cto ſũptu ⁊ expẽſa.h.d. ¶ Quid ſi ha⸗
ten gBin illi caſus q;tum ad vim ſnĩe non q;tum ad penam huiꝰ.l. NKAbeo colonum ptiarium ⁊? ipſe anq; fru
arnin ¶ In glo.q icipit nõ ſeruati.in fi.ibi modis.vt ĩ hoc titu. erus vitticen vult deaucere ſumnbtin
Renonp H . . R ⁊ poſtea diuidere ꝑ haãc.l.nunquid bñ
Leftioglau, Sententiam relſcindi non S dicit dic ꝙ non:qꝛ impẽſa que eſt in re
non Dung, ſl. R b NℳX, Komortationereliqua Ponit dis ſoci
eribieſe po e. u ila. 4 etate / vt. um euobus 5. i iuroen oſo. 1
ppotestrin P Sentẽtia lata nõ reſcinditux CSNS Ex tempoꝛe conteſtate litis
WZ. Eq;. eccxvipepto nec perreſeri 72 S Itigatoꝛz. ate nletoria vemor poſ
bbalis. . D Eptũ.h.d. totus titulus. Vel dic ꝙ lata V ſeſioꝛẽ fructus percepti ⁊ ꝑcipiendi:⁊ hr̃s ſem⸗
bestloan R. Nſnia expirat officiũ: ⁊ qcqd poſtea iu⸗ Hoe p ẽ ſucceſſoꝛ vitioꝛum ⁊ culpe defũcti.h.d.
ce et dicatur non valet ipſo iure. ¶ Ex tex.Laccepit pᷣſumptione iurispoſtqᷓ; lis eſt ↄte.

¶ NMota ꝙ quis pᷣſumptione iuris ꝑ conteſtationẽ efficit᷑ Male ſt⸗
male fl.poſ.i Itãꝗ no.ꝙ incumbens rei aliene tenetur de dei poſſeſ⸗
fructibus ꝑceptis ⁊ ꝑcipiẽdis.¶ Itẽ no.ꝙ hr̃s eſt ſucceſ ſoꝛ efficit᷑
ſoꝛ vitioꝛum ⁊ culpe defuncti. ds pᷣſüpti

COp. ꝙ qᷣs poſſit reuocare ſnĩam ſuã.
No. Vvt. l. in cze · S.· fl. ff. de mino. So. vt glo.
WaAItẽ op. de aut.qᷓ ſupplicatio. Sol. vt
tẽ op.de.l.ſi pſes.S.quõ ⁊ qũ iudex.Solu.vt glo.

egun Sniaz an ₰%
ccedum poſſit iu⸗ g EecEe
ebondin care. glo. (B

dcbik en ¶ Itẽ op.de. l. cũ p̃toꝛS· marcellus.S.de iudi.So.vt glo. ¶ Op. ꝙ ex ſola conuẽtione quis non efficiatur male fi. one iur ꝑ
naſoren Itẽ op.de.l.j.ẽ. de aduo.diuerſo.iudi.So.vt gl.i¶ Itẽ poſ.vt.l.cum fſundus.ff.ſi certum pe.⁊.l.videamus.de vſu ↄteſtatio⸗
uaribole,⸗ op. de. l. ꝙ iuſſit. ff. de re iud.⁊.l.a diuo pio. So.ibi in ĩter⸗ ris. So.vt glo.qꝛ hic fuit conteſtatio ꝙ intel ige qũ ante nem.
aſbifm locutoꝛia. Cõclude ergo ꝙ aut loqᷣmur de ĩterlocutoꝛis ? ſniĩam non fuit in moꝛa/alłs cum peta dð ẽ meum venirẽt

R diſtinguãt an cõtineat dari vł fleri vł eqpollẽs/⁊ nõ poſ⸗ rei ven. Nec hʒ hic locum qð dicit glo. de tꝑe qdrimeſtri
ferznn ſet reuocari. als ſic. aut qris de diffinitius/ ⁊ tunc aut fuit qꝛ cum hic agatur reali tᷣs datur condemnato arbitrio
li⸗ nulla ⁊ p̃t iterũ ab eodẽ iudicari:qꝛ nõ põt dici ſnia q eſt iudicis /vt inſti. de offi. iudi.in pꝛinci.ſʒ ĩ.l.fideicommiſſi
neglair nulla: vt.l. ſi Pe ppoig.zill Pſes G. ust i iud arli. quã alł. glo.agitur pſonali actione in q̃ datur condemna
nan ne de ſen. ex ꝑi.re. Si aũt ẽ aliq põt reſcĩdi ꝑ ſngicne reme⸗ to qdrimeſtre tp̃s. Itẽ op.ꝙ pꝛopter conteſtationẽ nõ
gng dio appellatiõis vt j. de appel. ꝓ totũ per eſdem non:re veniãt fructus/q pꝛopter victoꝛiã. So. fatcoꝛ ꝙ, veniunt
bl gulariter fallit vbi ſnĩa venit reſcindẽda bñficio reſttuti er tpelit. cont. ſecuta tñ pꝛius victoꝛia vt hic.¶ Itẽ op. ꝙ
Fal onis vt in cafibꝰ quibuſdã qui nõ.in glo.q Itẽ fallit ĩ coꝛ⸗ poſt conteſtationẽ remaneat bone fideipoſeſ. qui añ erat
nnne . ſibus in quibus pemptoꝛia poſt diffinitiuã põt opponi. bo. fi. vt pꝛobatur in. lſz ſi leße liſe de hrdi.pe.So.aut
Sun, Itẽ videtur fallere in.l.j.ff. de aduo.diuer.iudi. risantOflohheotl Ho K.e Hoc vtatar rttne ſuag
2 . erẽptoꝛia põt oppo: ⁊ qrat ex oꝑibus ſui.⁊ dico ꝙ ſic vt liq̃ſcit.ff.de vſuris.l.
ſeaatnn 6 E rẽptoꝛias. areht⸗ ar ad nles „vyigeamus.aut qris q;tum ad fatalitatẽ/ dic ꝙ qtuʒ ad
lud WV Anõ poſt. b. d. ſ Sz nuqd teneat᷑ iam opponere illud romanet bone fideivt indiſtincte non tenear.ſ.m .
irnt . . mtr in ipſa ↄte.ſtati. Dicũt qͥdã ꝙ ſic vt reus iurta it ſi verberatum · S. fl. ff. de rei vẽ. aut queris q́;tum ad pᷣ⸗
goſe, fine trienij ꝓducat inſtrm ſolutiõis / t ſi actoꝛ velit eũ de ſcriptionẽ/ dico ꝙ mero iure currit vſucapio: ſed non in
aln falſo red arguere nõ poſſit. Sz tu dic ꝙ ĩmo qñq; pt ante effectu/ vt.l ſi poſt acccptum.ff derci ven. x Lmoꝛe. S. de
4 ſentẽtis opponere ⁊ ꝓuidebit᷑ bñ j pdictã fraude:qꝛ iu- rei vẽ.· ⁊ dic vt glo. ¶ Ite qro an ſucceſſoꝛ videatur in ma
unnl⸗ der dũ viderit appꝛopinq̃ri finẽ trienij:: qðᷣ reus hodie la fide eo ipſo ꝙ defunctus/x dic vt glo. ¶ Atem qjro an ſi
opponit vnã pẽptoꝛia / aliã cras/ põt ei ſtatueretps ·qÿ lite cont. lis expiret triennio duret ma.ſi. Gl nõ pꝛo ea
lecne oẽs ꝓponãt ałs eũ nõ audiet: ⁊ hoc faciet talitpᷣe ꝙ pore facit.l.pꝛopandum.S. ſinaũt. ex geſtis.. de iudi.xil itra.
irſſoh rit eite ↄſultũ actoꝛi. ar.. pperãdum circa pn. s. de iudi. de di ·te pſcrip. ꝙ non placet indiſtincte ꝙ expiret acta
orſnn⸗ ¶ Ad hoc op ꝙ vſq; ad mniaʒ nõ poſſit oppõi cũ poſt di⸗ itum ad omnia: qꝛ lʒ lapſu triennij expirent acta q;tum
alein dicita teſtificata nihil poſſet ꝓbari. So.vt glo. Nerũ ca⸗ ad ſnĩam:vt.d.l.pperãdum.non tñ q́;tum ad alia: nam⁊
biein noniſte tenẽt.ex.de teſti.c.fraternitatl.ꝙ ſuꝑ nouo capło actio ꝑpetuata ẽ/vt.lłjfi. S.ð pᷣſcri.xxx.an.nec ob.l.intra.

illã põt indiſtincte reuocare iudex:vt dic.l.ꝙ iuſſit.lʒ qͥdã

fructus a tempoꝛe moꝛe:vt.l.iuł.ſcribit·S.ſi hominẽ.ff.ð

alł.qꝛ ibi fuit interruptio ciuilis fctã ab vno que alij pꝛo
deſſe non dʒ vt ibi dicitur. Expirant ergo acta q;tum ad
pꝛobationem fiendã ex eis/⁊c q;tum ad ſnĩam /⁊ ideo bñ
dicit glo.ꝙ facit fructus ſuos nec hũit malã fidẽ:ſed non
in totum expirãt acta vt dixi. Sl
¶ In glo. que incipit interpᷣtatiue.ibi cum ipſe ſimiliter
⁊c.ſed certe tunc non eſſet ſucceſſio in vitium:ſed ex ꝑſo⸗
na pꝛopꝛia teneretur hr̃s
—– Ermin ato Poſt ſentẽtiã latã expi⸗
rat officium:⁊ ideo non
veniunt ſumptus qui veniunt ex officio.h.d.
AHDiuide qꝛ pᷣmo ponit dictũ vſq; ibi poſt em̃.
obmiſſo v. niſi ibi ponit rõnem dicti vſq; ad finẽ in vᷣ.niſi
ibi ponit exceptionem vſq; ad vᷣ.poſt em̃.
¶ Ex tex.ctranſacto.tu potes exponere ꝓpꝛie qꝛ tranſ
actione fctã ſuꝑ negocio pꝛincipali non põt durare offic
um ſuꝑ expeñ. vt. l. iij. S. depoſi. „
¶ Spp.ꝙ poſt latam ſnĩam veniant fructus:vt.l.fi.j de
app.So.vt glo.qꝛ hic non erat appellatum / ibi ſicſ¶ Iteʒ
B op.de.l.paulus.de re iudi.So.hec ſᷣmillam vt glo.expo
Lis an nit.¶ Item op.ꝙ poſſit reſeruarilis poſt ſnĩam:vt.l.ꝙ in
poſſit re⸗ diem.S.ſi rõnem.ff.de compen.So.vt gloſ.vel melius de
uari poſt clara:qꝛ aut veniebant de officio / ⁊ ſic ex materis pꝛime
ſuĩam. litis/⁊ tunc lata ſnĩa venire non poſſunt vt hic/aut nõ ve
niebat officio:ſʒ actionis iure ⁊ ſic non ex materia pꝛime
litis/⁊ tũc ſecus vt in ↄꝛio.Querit glo.exempla q̃liter iu
dex hic pꝛonunciauit de ſumptibus ⁊ dat exemplũ. Pꝛi⸗
mo ſi condẽnat in.x.nomine expeñ.⁊ de hoc nõ eſt dubiũ
Item ſi dicit condemno reum in expenſis q̃s actoꝛ iura⸗
Uerit ſe feciſſe ⁊ poſtea etiã ex interuallo poterit actoꝛ iu

rare quot fuerant expenſe:qꝛ hoc iuramentuʒ non eſt ſen

tentia:ſʒ declaratio pᷣcedentis ſnĩe / ⁊ ideo poterit iurari
qñcũq; ar.l.adeo/S.cum quis.ff.de acqͥ re.do.⁊.l.inſtitu
tio talis.de cõdi.inſti.⁊.l.hr̃des palam.S.ſi ſi nots.ff.de
teſta.Aliud exemplum ponit gloſ.ſ.ꝙ iudex pꝛonunciat
ſumptus peti poſſe ꝙ non placet qꝛ ſic reſeruaret petitio⸗
nem in alio iudicio:ſʒ dʒ dicere ꝙ q̃relã ſumptuum iuſte
ꝓponit.i.ſumptus ſibi reſtituendos:⁊ ſic duobus modis
pꝛonũciat in ĩcerto.ſpꝛonuncio ſumptus deberi quos iu
rauerit ſe feciſſe vł pꝛonuncio ſumptus ci pᷣſtandos.Sʒ
otra hoc op.ꝙ ſnĩa talis nõ teneat cum ſit incerta / vt.S.
de ſen. q̃ ſine certa qᷓ;.l.ij.⁊.iij.inſti.de ac ·S. curare. So.
hic non poterat ferre certam.¶ Et no.argumẽtũ ꝙ pᷣt iu⸗
dex ſic pꝛonunciare / abſoluo titium ſi ex pꝛobationibꝰfa
ctis eum appareat abſoluendum. ⸗
¶ In glo. que incipit vt ⁊.S.in.fl.ibi non attinet.dic cla
rriꝰ ꝙ hic veniebat officio ⁊ ex materia pꝛĩe litis ibi actio⸗
nis iure ⁊ non ex materia pꝛime litis: ⁊ adde qð habes
in qusterno. .
E See alumnia coherce
S OSn ignoꝛet. tur ſimilitudine ſup
4 plicij in criminalibus vel refectione expen⸗
Lu 42 ſarũ ⁊? ſumptuum in ciuilibus. h. d.
Puniri q̊ ¶ NHot.calumniam puntiri in ciuilibus in refectione ex⸗
mõ qͥs de peñ.vt no.in pꝛohemio ĩiſtit. Ad declarationẽ.l.dic ꝙ ĩ
beat de ca cruminali cã quidã non adeſt ⁊ non pꝛoſequuntur/⁊ tunc
lumnia. non punitur ex calumnia:ſ extra oꝛdinem ⁊ in expenſis
vt.l.qui crimen.j.qui accuſa.non po.aut venit ⁊ non ꝓ⸗
ſequitur t non pꝛobat /vel eſt abſens ⁊ conſtat de eius
calumnia:⁊ tunc ſimilitudine ſupplicij punitur et ita de⸗
terminetur hec gloſ. Item videtur hic caſus ꝙ in crimi⸗
nali non veniat refectio expeñ. quia hoc facit differen⸗
tiam inter ciuiles ⁊ criminales/⁊ in vna facit mentioneʒ
de expenſis ĩ alia non: ſʒ cõtra hoc facit.l.qui crimen·j·
qui accuſ.non po.ſʒ nõ ob.qꝛ aut quis non pꝛoſequitur ⁊
punit᷑ extraoꝛdinem⁊ ꝑ interlocutoꝛiam in refectione ex
peñ.vt ibi.ſi autem eſt in calumnia:tunc punitur ſimuitu
dine ſupplicij: non in expeñ.⁊ hoc pꝛobatur ſic certum
eſt ꝙ olim non veniebat refectio expeñ.ſʒ decima litis cu
ius loco hodie ſunt ſubꝛogate impenſe:vt.S.de epi.⁊ cle.
aut᷑.gñaliter. ⁊ ĩ coꝛ.vnde ſumitur ⁊ inſti. de pe.te.li.ĩ pᷣn.
ſed ita eſt ꝙ in criminali non veniebat olim decima litis:
q̊ nec hodie refectio expeñ.q̃ eius loco ſucceſſit vt.l.j·S·
hec actio.ff. ſi quis te.lib.eẽ iu. Pꝛeterea ſi decia excuſa
Rer HY6bat ab expenſis multo foꝛtius hoc totum.ſſ.ſi⸗
militudo ſupplicij excuſabit ab expenſis.

. S In iudicijs dʒ eſte .
A m quidam. eq̃litas:⁊ iõ reſcri⸗

*

Butrigarij Gcda pars ſuꝑ Beptimo lib:o Codicis.

ptum ad vnum litigatoꝛum poꝛrigitur ad alium hoc di⸗

cit ſᷣm vnam lec.ad quã communiter alł.licet alia ſit ma
gis amica littere. .

¶ Op. certuʒ ẽ ꝙ laboꝛ iudicis dʒ remunerari:vt in ant᷑.

de iudi.S.ne aũt:ſed hic nõ remunerabitur:ergo ⁊c. So.

vt glo.qꝛ minus malum eligimus:vt ar.l.ius pu.ff. de iu⸗

ſti. ⁊ iure.¶ Itẽ op.ꝙ bñficium non egrediatur ꝑſonã:vt

inſti.de iurc natu:S.qð pꝛincipi.So.vt glo.qꝛ hic non vi
detur alius. Itẽ op.ꝙ non debeat trãſgredi ꝑſonã niſi
ſit ad poſtulationẽ conceſſum:vt.l.j.ff.ꝙ quiſq; iur::⁊ hic
dicit ꝙ ꝑ ſpãles largitates fuit conceſſuzʒ/⁊ ſic nõ fuit po⸗
ſtulatum. So. immo foꝛte fuit poſtulatum / vl eſt ſpale in
iudicijs: vt etiã non impetratum aduerſario poꝛrigatur

in pꝛeiudicium iudicis. Alia lec. ẽ magis amicalr̃e. Se
. .— a t
U ꝛica. uidinc
. Eb us NRegła ẽ ꝙ pẽdum ẽ ſiĩĩe Snie an Göſtinqͤc
. 3 fal. ſi ex iuſta ca excuſet. ſemper ſit ſgoamel
Do. S. l. · S fi. ff. ad turpil. So. vt gl. parendi Guctaturin
qꝛ ibi fuit appellatum. hic nõ. ¶ J–ten n ſnafert
op. ꝙ condic.ſine cã mihi cõſulatur nõ ciä inpꝛiue
N DNVuſolum ope exceptionis:vt.l.ij.ff. de cõ non ſitſß⸗
Haic. ſine cã. So. vt glo.qꝛ hic nondum entt pot ſn
L 2. &°K, erat executio fctã.¶ Itẽ op. ex. de. l. ꝑ⸗ Coluſto⸗xt)
emptoꝛias.S. ſnĩam re.nõ.po.So.hic exceptio ſuꝑuenit gidinflſeo
poſt ſniam:⁊ ideo in executione opponetur: vt·jti j.l.ij. h hoco ſie
als ſecus vt in ↄꝛio.Et ẽ ar.ꝙ iudex in executiõe dʒ cita ſetevelfl
re reum:qꝛ poſſet eẽ ꝙ ei ſuꝑuenit exceptio poſt ſniamvt ſenento.Sde
hic:cum ergo de eius pᷣiudicio tractetur citari debʒ:vt.l. .a ſug audit
in cauſe · S. cã. ff. de minoꝛ. ⁊.l.nã ita diuus.S.de adop. Ciamunvlla
Itẽ ẽ ar. hec lex ꝙ ſi ſtatutũ dicit ꝙ ſi aliquis fuerit in⸗ nario/n
uẽtus ludere ꝑ familiã ptãtis ꝙ puniatur in tm.⁊ ꝙ pote funtue del
ſtas dẽat ſtare dicto familie ſue. Mõ põe ꝙ familia dicit us. Si aut
ſe inueniſſe titium ludentẽ / venit titius vult pꝛobare ꝙ nõ rveniente
luſit lʒ eẽt pꝛope ludum /ptãs dicit ꝙ dʒ ſtare dictũ fami⸗ 5 depen
lie ſue nunquid bñ dicit: certe non /qꝛ ſufficit ꝙ dictuʒ fa⸗ Vyjtes pubie
milie ſue pꝛobet /dʒ tñ reciꝑe pꝛobatiões ĩ ↄꝛiũ:nã dʒ ſta⸗ wyublich
re dicto familie niſi iuſta rõ ſubſit.ſ.pꝛobatio in ↄꝛium ſi ſiumeyt o,
cut hic ſnĩe debʒ ſtari niſi ſubſit rõ non ſtãdi.¶ Quero cu lumindus
ius ſit electio reddendi rẽ vł extimatiõem qñ actoꝛ recu odebetguca
perauit rẽ ſolutã iã ſibi extimatiõeꝑ reũ DLñs mar.dicit lreplicatio
ꝙ rei ꝑ.l.plerumq;· S. fl.ff. de iure do. eõ ꝙ actoꝛi:qꝛ eiꝰ oſntpen
debet eẽ electio in actionibus/⁊ ꝑ ↄñs in rebus:vt.l.cum e⸗ di
fllius · S. varus.ff. de le.ij.⁊.l.ꝙ in hr̃dem.S. eligere.de tri * 4
bu. x. ij S. ſceuolaff. de eo certo lo. qd Seego dicerech eaonin
cum actoꝛ poſſit eligere actiones /aut eliget actionem ex nu an
eo gctu:vt.ſ.cõmodati ꝑ eã petitur alternatiue:vł res vł uucfe
extimatio ſoluta:⁊ ideo ſᷣm naturam alternatiue erit ele⸗ 4 wannhe⸗
ctio rei:vt.l.plerũq;.ff.de iure do.ſi aũt eligit condic.ſine ſ mimno
cã in ea venit extimatio rei tm̃:vt.l.ij.ff.de condic.ſine cã tefi
⁊ qꝛ actoꝛ habet electionem in actionibus:vt pᷣdixi vide 4 unhenen
tur hr̃e ⁊ in rebus que in actionibus veniunt. Nerũtñ ᷣm Innlnoreſi
do. mar.licet actoꝛ habeat electionẽ in petendo: reus tñ Cgnch⸗
ſoluẽdo / quicquid ergo petatur reus ſoluet id qð volet Mſoulter
añ lit. ↄteſt. poſt non:vt.l.ij.S. pꝛoinde.ff. de eo ꝙ certo lo. D ſmeime
ſic intelligatur lex in commodatoS. fl.ff. mo. Itẽ que (tpoſtſtian
rit ia. de are.qͥd ſi añ ſnĩiam ꝑuenerat ad actoꝛẽ nunqd ha ſibihice
beo iſtð remedium huius.il.ego reus.ſ.ꝙ poſſim exceptio wutm.
nẽ in executione opponere:dicit ipſe ꝙ aut ſola exceptio *
mihi competebat ꝙ ẽ qñ ipſe ignoꝛãs habebat rẽ quã pe
tebat/⁊ tũc hec exceptio mihi tollitur ꝑ ſnĩam:vt.l.pem⸗ de
ptoꝛias:aut hẽbam etiã actionẽ:vt qꝛ ſcienter petebat:⁊ WIen
ſic dolum committebat ⁊ tenebatur de dolo / ⁊ tunc etiã ulfennnc
poſt ſnĩam remanet mihi actio/⁊ eius vigoꝛe potero op⸗ mpienll
ponere etiã in executione doli exceptionẽ ꝑ modum com Myeleſol
penſationis:pꝛo hoc facit.l.ꝙ in diem · S. ſi rõnẽ.ff. de cõ⸗ ieſunt con
pen.⁊ ita puto eũ ia.intellexiſſe:lʒ non ſic clare dicat ałs
non pꝛoced eret eius dictũ.hãc q̃ſtionẽ plenius hẽs in q̃⸗
terno ſuꝑ.l.ſub pᷣtextu .je. 7
Eg Erroꝛ computationis nonvitiat ſentẽ
6 tiã niſi fuerit ĩ ea expᷣſſus.h.d.tex.cũ gl. ne N
COp. de. l. . S. j. ff. que ſẽ. ſine ap.re. So. vt gl. eſ
A Pa e Querit glo. an vitietur in totum qñ erratur. gl. Sniaz an daſioubii
ꝙ non:tu dic ꝙ aut ſnĩa habet plura capitula /⁊ tunc põt vitiet er⸗ nrqnce⸗
vnum valere:aliud non: vt.l.etiã· S. j.ff.de minoꝛ. ſi aũt ẽ roꝛ cõopu? Auſttef 3

vnum capitulum:⁊ tũc aut indiuiduum ⁊ totum vitistur tationis. ncile

hitmniie
bſaciene
h Sanen
Deniſun
bociflini
eNtliſfſ
ehicſoln
echei
Leptisſ
r: ſel
ecutioeye
o poſtſin
cltaridrn
3 dele
liplsfuete
rintiton
egfenline
bltorobengn
taredeike⸗
fcktgda⸗
izziüninte
gtioin zun
diQun
ngectantt
Dismard
actoꝛlig
ebus:vllc
cigerede
iegodti
Kactigent
gkinepkne
hnamnectt
igtcntee⸗
ecoNſi
Ntßfi
int Vrtif
tepdo:fant
netincöi
kiogent
noiſ
goteſingtn
voſineuag
ſch
cttigiͦ
Famtloen
Nnaſlt
one
orepon
nekin⸗
ſfolifni⸗

.
4
4

=
—

dar l
Mushet ſ

4

De re iudicata. De execu.rei iudicate. Fo. LII.

vt. l.ſi cõem.ff.quẽad.ſerui.amit.aut eſt diuiduũ:⁊ tũc re⸗
gulariter non vitiaturvtile per inutile:vt.l.ſancimus.de
dona.ſpeciale eſt in ſententia vt vitietur etiam ſi capitu⸗
lum ſit diuiduũ vt.l.in hoc iudicio.ff. cõi diui.¶ Ad ꝓpo
ſitũ ergo ex pluribꝰ capitulis fit hec computatio/ tenet
in quibuſdam ⁊ in quibuſdã nõ:aut ex vno ⁊ tunc totum
vitiatur ⁊ ſic poteſt glo.bene ⁊ male ieere ſni E
—— ſtq; a ſnia non e
J P ecuniam. H acquieſcen⸗
. dum eſt illi.h.d.
Snia lata pꝛopter ĩſtrumẽ
S Bb ſp ecie. ta de nouo reperta iure cõ⸗
muni non reuocatur hoc.d. Quero que ſit me
ſtra de no lioꝛ expoſitio.ſ.an nouiter repertoꝝ vel fabꝛica
uo repta toꝝ: Rñdeo pꝛima qꝛ ſi eſſent nouiter fabꝛicata eoꝛũ pꝛe
an poſſit textu poſſet retractari cum exceptio ſuperueniſſet poſt ſᷣ
reuocari. tentiam.vt.S.e.l.j.⁊ j..ti.j.l.ij.
¶ Oppo.de.il.j.li.x.de ſen.aduerſus fiſcum.So.vt glo.

AQAuig in cã minoꝛis vel eccłie.dic vt gloſ.¶ Itẽ opp. ꝙ
idẽ ſit in q̊libet puato:vt.l.admonẽdi.S.de iureiur.Sol.

Snia ſi
fuerit lata
ꝓpter in⸗

vt glo.⁊ meliꝰ:qꝛ aut ſnia fertur ſimpliciter ⁊ tunc non re
tractatur in pᷣuatis:in re publica ſicvt in eccłia ⁊ minoꝛe

aut ſnia fertur pꝛetextu iuramenti neceſſarij ⁊ reuocatur
etiã in ꝑꝛiuato vt in ↄꝛio.¶ Modo expedita gloſ.op.ſic
ꝙ non ſit ſpale in re publica:qꝛ vbicũq; coꝛruptela inter⸗
uenit põt ſnĩa retractari etiã poſt triẽniũ a pᷣuato ſi ꝓbet᷑
colluſio:vt.l.j.S.de pena iud.qui ma.iudi.So.aut queris
quid in fiſco ⁊ in re publica q̃ pꝛiuilegia hẽat: Rñdeo ꝙ
hʒ hoc ꝙ ſi eius aduocatus abfuit a ſnia ipſo iure non te
net: vt.l.fl.S.de aduoc.fi.quod non eẽt in pꝛiuato:vt.l.ve
lamento.S.de poſtu.¶ Item ſi omiſit ꝓducere inſtrumẽ⸗
ta ſua auditur beneficio reſtitutionis vſq; ad triennium
etiam nulla pꝛeuaricatione interueniẽte vt in pꝛimo con
trario /ꝙ nõ eẽt in pꝛiuato vt hic. Aut omnia interuene⸗
runt que debuerunt ⁊ non iuuatur res publica nec pꝛiua⸗
tus.Si autem interuenit pꝛeuaricatio tunc aut ꝑecunia ĩ
terueniente ⁊ eſt ipſo iure nulla ⁊ in fiſco ⁊ in pꝛiuatovt.l.
i.S. de pena iudi. qui male iud.⁊ in hoc nullũ pꝛiuilegium
hʒ res publica.Aut non interuenit pecunia ⁊ tunc audit
res publica ⁊ pꝛiuatus ope reſtitutionis vſq; ad quadriẽ
nium:vt.d.l.j.de ſen.aduerſ.fiſ.⁊ ſic apparet rem publicã
ſolum in duobus caſibus eẽ pꝛiuilegiatam:⁊ ſi dicas im⸗
mo debet audiri perpetuo cum poſſit ſe tueri exceptione
vel replicatione doli:vt.l.cum a te.ff.de dolo.⁊ exceptio⸗
nes ſunt perpetue vt.l.pure.in fi.ff.de dol.ma.excep.Rñ⸗
deo pꝛimo debet peti reſtitutio ⁊ hoc infra quadrien⸗
niũ vt dixi/⁊ ea petita ⁊ non ante hʒ exceptionem vel re⸗
plicationem doli ⁊ perpetuo.vt.dic.l.cum a te.ff.de dolo.
nam de reſtitutione data poteſt excipi non de danda:vt
l.nec non·S.exemplo.ffex qui.cau.ma.i¶ Sed qũo glo.eqͥ
parat minoꝛem rei publice cum minoꝛ vbicunq; leditur
poſſit reſtitui toto tempoꝛe minoꝛis etatis ⁊ poſt infra an
num vtilem:res publica nõ/⁊ ideo quod dicit glo.idem
in minoꝛe ſub.⁊ plus.
¶ In glo.ʒaque incipit.i.nouiter.ibi vel inuentoꝛũ non au
tem nouiter fabꝛicatoꝝ: quia nouiter fabꝛicata inducunt
exceptionẽ que incipit competere poſt ſnĩam:⁊ ideo poſ
ſet poſt ſniam opponi:vt.·je.l.j. In glo.que ĩcipit et iõ.
in fi. ibi hic autem pure. el dic ⁊ melius vt in contrario
notatur.
PAABſolutionem. Autelisit vna de
* contrarijs aliud
ſpernere videtur. Vel dic ꝙ condemnatus pe⸗
AEQtens dilationẽ ad ſoluendum videtur appella⸗
tioni renunciare.(¶ Glo.dicit ꝙ hic eſt vnum mirabile ſed
certe hic nullum mirabile:quia quipetit dilationem vide
tur velle ſoluere:⁊ qui vult appellare nõ vult ſoluere:⁊ ſic
hic ſunt contraria ergo ſᷣm regulam qui vnum eligit ali⸗
ud ſpernit.
— Eſta Geſta publica habent firmitatem
perpetuam.i. in eadem inſtantia ⁊ ĩ
Acta tran alia. ¶ Quero que ſunt acta trãſlata in publi
ſlataĩ pu⸗- RRd A ca monumẽta. Rſñdeo oĩa q̃ flũt palã coꝛã iu⸗
blica mo= dice ſũt ab mnuicẽ publica vt libelli oblatio ſilia:⁊ ideo
numenta dicũt᷑ publica:qꝛ a tabellione q eſt ꝑſona publica ſũt ſcri
que ſunt. pta ⁊ qꝛ coꝛã teſtibꝰ fctã ipo iure:⁊ de iur pᷣſũptiõevt nõ
admittat᷑ ꝓbatio ĩ ↄꝛiũ:vt.l.oĩm.S.de teſta.Auedã non
ſũut ab ĩuicẽ publica:ſʒ poſtea trãſlata ĩ publicavt atteſts

tiõesq̃ flũt ĩ ſetreto ⁊ poſtea publicãt᷑. Simiie ĩ teſtamẽ⸗
to in ſcriptis qðᷣ quedam ante publicationeʒ non pꝛobat
cum teſtes non audierũt eum legi:ſ poſt publicationem
pꝛobat ⁊ eſt mirabile ſᷣm do.mar.ꝙ plus pꝛobat exẽpluʒ
; oꝛiginale.⁊ ꝙ dicit glo:ꝙ altera ꝑte abſente poſſint pu
blicari intellige ea tñ citata qꝛ de eius pᷣiudicio q̃ritur vt
l. nã ita diuus.ff. de adop.ſ¶ Collige ergo ꝙ in actis debet Scriptu⸗
interuenire ſcriptura ⁊ eſt de ſubſtãtia/x ſi perdãtur ſcri ra dz iter⸗
pture debent pꝛobari tria.ſ.rem ſic ſe hr̃e ⁊ ſcripturam in uenire in
deſctãm fuiſſe:⁊ eam ſcripturam ꝑditam eẽ:a his pꝛoba actis ⁊ eſt
tis ꝑinde eſt ac ſi ſcriptura perdita non eſſet vt pꝛobatur de ſba.
in.l.teſtiũ.S.de teſti. Si aũt nunqᷓ; fuerint publicata /tũc
non pꝛobant velut pꝛiuata:ſed quãdo ſunt publicata pꝛo
bant ĩ q̃libet cã. Sed hoc õ.l.cum apud.de teſti.vbi dicit

eſt in arbitrio aduerſarij vt faciat ꝙ ego pꝛoducã iteꝝ

teſtes / ſed ego intelligo illam.l.ꝙ ibi coꝛam iudice nunqᷓ;
fuerant publicata/⁊ pꝛoducuntur coꝛam alio iudice:mo⸗
do ſi aduerſarius non vult eis ſtare:qꝛ non ſunt publica⸗
ti compellitur pati vt iterum pꝛoducatur õ.l.pꝛoduci. ff.
de teſti.vel ibi pꝛimo fuerãt coꝛã arbitro recepta/⁊ ideo
on habeãt robur: ⁊ ideo iterum pꝛoducuntur miſi velit
aduerſarius atteſtationibus ſtare:ſed ſic ergo aut ſũt pu⸗
blicata coꝛã iudice ⁊ pꝛobant ⁊ in eadem inſtantia/⁊ in

Alia diſtinctione/aut nondum ſunt publicata ⁊ coꝛam eo
dem iudice pꝛobãt ⁊ publicabũtur. Coꝛam alio non pꝛo⸗

bãt ſi publicata non ſunt ſi aduerſarius ꝙ iterum pꝛodu⸗
cantur ałs pꝛobarent vt.d.l.cum apud.
¶ In glo. que incipit ⁊ tunc.ibi in eadem inſtãtia:erant
tamen publicãda.

De executione rei iudicate.
Mubꝛica.

ASBeebL nem? diſtractionẽ pigno
rum iuris oꝛdinem omittere:⁊ ſi omi⸗
Dſerit nõ valet ipſo iure. AVel dic latius
EBGeſta ꝑ iudicẽ iuris oꝛdine nõ ſerua⸗
1 Eto non valẽt. Erat ergo oꝛdo ꝙ fuiſſet
„ EeN Ecitatus aduerſarius ? ei libellꝰ oblatꝰ
Eae RA—ατlis cöteſtata lata ſnia: æ tũc pigno
ra capi ⁊ diſtrahi pꝛo executione rei iudicate.
¶ Sʒ op.ꝙ etiã libello nõ oblato:⁊ lite non cõteſtata ca Pignoꝛ4
piantur pignoꝛa ⁊ diſtrahanturvt.l.ptoꝛ.⁊.l.ſulcinius.ff. an poſſint
ex qui.ca.in po.ea.⁊.l.pñti.S.de his qui ad ecc.ↄfu.ſʒ rñ. capi ⁊ di⸗
dz citari:vt dixi:⁊ ſi cõparet debet ei libellus offerri ⁊ lis ſtrahi li⸗
conteſtari ⁊ ferri ſnia ⁊ executioni mãdari/ ita loquitur bello non
hec lex:nam intelligo ꝙ hic non fuit citatus:vel ſi fuit ci⸗ oblato⁊ li
tatus venit/⁊æ nihilominus iudex non oblato ei libello fe te nõ ↄte.
cit pignoꝛa capi⁊ diſtrahi/aut citatus non venit/⁊ tunc
non oblato libello ei fit miſſio in poſſeſſionẽ ꝑ interlocu⸗
toꝛiam ꝑ.lpᷣtoꝛ.ff.ex qui.cau.ĩ po.ea.⁊ fit venditio per.l.
fulcinius.qui.ex cau.in po.e.foꝛma vendendi ſumitur g.
l.in iuriſdictione.ff.de b o.aut᷑.iudi.po.
J c auſam Stipulatio nouans ſnĩiam
AS tollit effectum? executio⸗
nem rei iud. alia non. ¶Diuide in duas partes
HA& qa?à in pꝛima nõ interuenit ſtipulatio aio nouã⸗
divſq; ibi ꝙ ſi nouata ibi ſic. No.ꝙ exceptio ſuꝑpueniẽs
poſt ſententiam põt poſtea opponi.
Ad 0 Non admittitw᷑ creditoꝛ ad emptio
*nem pignoꝛũ que diſtrahuntur cʒ
3 executionis rei iudicate niſi in ſubſidiũ. Ubi⸗
RcCh alius reperitur non debet admitti credi⸗
toꝛ:ſi aũt alius non reperiatur vel creditoꝛ vult plus da⸗
re qᷓ; alius admittitur vt quilibet extraneus. ⁊? ei ven.·
ditur vł in ſolutum adiudicatur.Querit gl.qͥ.d ſi adiudi⸗ Creditoꝛi
cetur res creditoꝛi in ſolutum an videatur aſſignari ꝓ to ſi adiudi⸗
to debito:⁊ dicit ꝙ ſic indiſtincte ⁊ male:⁊ ideo dic ꝙ aut cet᷑ res in
adiudicat ꝓ debito ⁊ videtur ꝓ toto adiudicare:idem ſi ſolutũ an
ſimpliciter adiudicet:ſecus ſi pꝛo extimatione rei adiu⸗ videat᷑ aſ⸗
dicet:qꝛ tunc ſolum pꝛo illa q;titate adiudicare videtur/ ſignari ꝓ
⁊ in ꝑpignoꝛe pᷣtoꝛiovt.l.fli..de iure do.imp. toto debi⸗
PECIn gloſ. que incipit egi in fi. ibi · S.ſi pigno⸗ to.
ra. ? illa eſt vera lec.

S D A inS&ε des &α& Stipendium nomen de
AATipendia. αρvàcaitun nilt n
ſubſidium. hoc dicit cũ.l. ſeq.

—— Ti m Op.ꝙ nomen non capiatur pi⸗
” am. gnoꝛi:vt.l.a diuo pio·S. ſʒ vtrũ.
ff. de re iudi. So. hec m illã vt ĩ glo. Sed qͥd
ͤ̃ſi debitoꝛ non confitetur debitum. Rñdeo pᷣt
dari curatoꝛ bonis qui exꝑietur ↄᷣ iſtum debitoꝛẽ/ ⁊ exi⸗
getur debitum / vel poterit iſte creditoꝛ ipſemet agere vti
li actione ſi habebat obligata omnia bona debitoꝛis/⁊ ꝑ
ↄñs iſtud nomẽ vt.l.nomẽpque res pig. ob. po.

Rr 7 NMon eſt vox ſine
SAEA vt pz oponis. mẽte:ergo nec pi
r ca vł nuncius ſine intentione dñt h. d. m vuò
Tec. Alia lec. loquitur in iudice delegato ad exe

Neoe k

Butrigarij Scda pars ſup Geptimo libo Codicis

TÜ 9ab ea nõ appellat / 1 tũc agitur ex illa ? ex eotpe currit
tẽpus quadrimeſtre.aut a ſnia — ⁊ tunc aut appel
lans non ꝓſcqᷣtur/a tũc pꝛima cõfirmat᷑ ⁊ ex ea agit/x ab
eiꝰ the currit tẽpus quadrimeſtre quo lapſo currit vſura

cẽteſima:vt.l.furti.S.j.ff.de his qui no.infa.aut ꝓſequit

appellãs.⁊ pꝛima ſnĩa ↄfirmat?᷑/ tũc nunq; agit᷑ ex pᷣma
ſnia:ſʒ ex ſcdᷣa/⁊ cx ea currit q̃d rimeſtre tẽpus ⁊ eo lapſo
vſura centeſima.
¶ ppo.ꝙ etiam tempoꝛe quadrimeſtri veniat acceſ⸗
ſio:vt.l.in fideicõmiſſi.ff.de vſur. Solu.vt glo.j..l.pꝛoxi.
¶ Itẽ op ꝙ appellatione pendẽte currat vſura cẽteſima:
vt.l.tutoꝛ.in fi.ff.de vſur.rei iudi.Solu.vt glo.Nel meliꝰ

cutionẽ ⁊ vtraq; lec.eſt vera. ſure pꝛimi ctus currunt appellatione pendẽte ſi fuerit
Smaz an ¶. Ad iſta lec. op ꝙ delegat'poſſit ſnis mutarevt. ·ab er ruſtratoꝛie appellatũ:vt in l.ð.⁊ ałs ſi non eſſet fruſtra⸗
toꝛie appellatũ nulle currerẽt:ſed vſure cẽteſime non cur

poſſit mu⸗ ecutoꝛe.ff. de app.So.vt glo.qꝛ põt interpᷣtari vt ibi ſed
tare dele⸗ non coꝛrigi: vt hic: ſed certe lex vꝛia bñ pꝛobat ꝙ iudex

rũt / niſi a tpᷣe ſcdᷣe ſniĩe etiã ſi fruſtratoꝛie fuerit appellatũ
vt hic.⁊ no.in.l.j.S.de ſen.q̃ fine certa qᷓ;ti.⁊ hec eſt veri⸗

ð

gatus. oꝛdinarius bene poſſit interpᷣtariſʒ delegatus nõ: ſed me
lius brobarlen cosnitiogſ5 ius vł vti. pu. ꝙ intellige tas. Buk. Cereſit
qñ põt videre ſnĩam qᷣd in ea contineatur ⁊ cam interpᷣta S A . teſima vſura curr la
ri ᷣm ſanum intellectum /⁊ alłs neſciret q̃liter habeat exe S ncimus, b non ꝓ vſura bnn 2 unes h
qui niſi intelligeret non aũt interpᷣtando coꝛrigit: ⁊ ita ctus etiã ſi vſura fuerit in condẽnatiõe dedu⸗ 4 iſniapt
poteſt ſuſtineri glo.¶ Item de.l. ab executoꝛe.quoꝝ app. (cta. h. d. vſq; ad.S. ⁊ cum antiqᷣtas.ſDHiuide ĩ tancaie
non re. So. vt glo. partes tres:qꝛ in pᷣma ponit dictũ vſq; ibi cum enim. In lanti
= J on iu 9 Moꝛa que cõmittitur ex ſcdᷣa ponũtur quattuoꝛ rõnes ad ꝓbationẽ dicti vſq; ibi lnnotiin
G g iudicio parit duplicem ⁊nõ ideo. In tertia rñdetur tacite obiectioni ⁊ ponit᷑ du demnare
(fectum ? ĩtcritus ? naturaliũ acceſſionũ. h. d bium.i noſtre vſq; ad· S. ⁊ cum antiquitas. ſenouct
W, ¶ Lp.in hoc ꝙ dicit ꝙ, poſtq; iuſſus fuit reſti ¶ Ex tex.Lcũ enim no.bonũ modũ arguẽdi:qꝛ vbi lex liaſedi
tuere: ⁊ non fecit ꝙ eſt moꝛoſus ⁊ videtur ꝙ non ſolum a indiſtincte ⁊ gñaliter aliqͥd pꝛohibet nullus caſus dʒ eſſe ſüel reos
tempoꝛe iuſſus:ſed litis cont.vt.l.moꝛa.ff. de vſur.⁊. l. ſi ꝑpmiſſus. Vel collige ſic vbicũq; aliquid pꝛohibetur nõ eſiutern
cx legati cã.de ver.obli. So.fatcoꝛ ꝙ atpe lit. conteſt. eſt dʒ inueniri modus ꝑ quẽ veniatur iuris diſpoſitionẽ. nſoliän
moꝛoſus:ſi tñ iuſſus ⁊ poſtea cõdemnatio ſcq̃tur ałs non ¶ Si eni.¶ Ecce alius modus arguẽdi ſic non dʒ addi ne ciae
⁊ in hoc conſid ero iuſſum ⁊ ſnĩam vt hic.¶ In glo. que in afflicto afflictio ex eadẽ cauſa maxiĩe vt afflictio ſit cã af lund din
cipit quẽ iudex. in fine ibi ⁊ animalia.non tamen ↄſide⸗ flictiõis:vt.l.romanus apulus.ſf de tuto ⁊ cu.da.ab his. u nc⸗
rãdo moꝛã ex tempoꝛe miſſus / ſed ex tꝑe litis cont.vt lli 2. l.diuus.ff.de offi.pᷣſi.⁊.l.tam demẽtis.S.de epi.audi.ſʒ ſabatan
tigatoꝛ. S. de fruc. ⁊ lit. ex. ⁊.l.ſi ex legati cauſa. de verb. gaffligit᷑ ĩ hoc ꝙ currit cẽteſima:ergo nõ dʒ plus sffligi.ſ. Pieenes
r⸗— obligatio⸗ vt currat vſura vſure.¶ Itẽ collige argumẽtũ ꝙ debemꝰ nei
2 E xecutoꝛ/nũciꝰ/apparitoꝛ ab ſurditatẽ euitare/⁊ cx vno abſurdo ſeqᷣtur aliud. cantenn L
Fecutoꝛe catholicianus ſũt nomĩs ſy ¶ Sieeni ex iudiati.¶ Ecce tertia rõ ⁊ alius modus ar⸗ Afflictio Ac
aa nonima idé ſignificantia h. d. guẽdi talis qꝛ veriſimile eſt ꝙ qͥ poteſt ſoluere ſtatim nõ nõ dʒ ad⸗ ſea e
O Conuictus debitoꝛ vł confeſſus ⁊ cõ⸗ patiet᷑ vſuras currere centeſimas Si ergo patit᷑ currere di afflicto 6 na
6. demnatus executionem patitur capt: hoc facit ex neceſſitate/⁊ cũ regulariter ex Ictu non cur⸗ i
PErepignoꝛibus 7 diſtractis. b. d. rat:ſed poſt quadrimeſtre tẽpus ſic hoc ſufficit ſi currit lnevgn
¶Mot. pꝛacticam totam in hac.l. n debes fa ex ſoꝛte non ex vſuris. ⸗gi ianen
cere reum cltari cum venerit aut fatetur debitũ ⁊ cõdẽ ¶ Si enim.i(¶ Ecce aliꝰ modus arguẽdi talis illud quod meehl
nabirueli non confitetur accipies dilationem ad ꝓban⸗ ſubꝛosztur loco alterius dʒ ſapere natur eius cuis loco —
umer eum eouinces p ꝓbationes hoc fetõfacies condẽ ſubꝛogat᷑. ſed ita eſt cẽteſima vſura eſt ſubꝛogara loco anen
nunrei lara ſententia mittas labi tempus q datur iu- minoꝛis que currebat cx petu/c illa non eurrebat niſi ex —
dicatis /r eo lapſo facies auctoꝛitate iudicis pignoꝛa de ſoꝛte:ergo nec centeſima currit niſi er ſorte. Kau
bitoꝛis capi ⁊ diſtrahi / ex pcio eoꝛuʒ tibi ſariſſiet. ¶ Et non ideo. ic reſpodet tacite obicctioni r pont Uanan
¶ Ob iin confeſſum ſentẽtia non feratur vt. l. .c. de co⸗ vubi huiꝰ.l. Et no ꝙ potiꝰ cõſiderat oꝛigo q; accidẽs. ekeran
fe So. vt glo. qꝛ ceſſat iudicis officium in confeſſum. . in ¶Op. ꝙp ſnĩam non flat nouatio:vt. l.x .. de iudi. Sol. ude
cognoſcẽdo: nò aũt in ꝓnunciando: q: immo pꝛonuncia vt glo.¶ Quero an hecvſura ſit hodie coꝛrecta de iure di
buur 1 condemnabitur. Itẽ qro qð ſpacium detur con uino. ꝑ.l.cũctos ppłos. Certe nõ eſt dubiũ ꝙ quãdo ve
dẽnatis: ⁊ dic vt glo.⁊ an poſſit pꝛoꝛogari vel diminuitẽ niunt ex cõuẽtione ꝙ ſunt coꝛrecte.ſʒ cũ veniũt er diſpo⸗
pus dic vt glo.¶ Itẽ opp.vt glo.de.lin fideicommiſſi.ff. ſitione.l.in penã cõtumacie vt in illis q̃ pᷣſtat etiã maritꝰ (Grom
de vluris. t ſo. vt ipa. Item op. de.l. ſi cũ exceptione. S. qui dotem nõ reſtituit quõ ſunt coꝛrecte. Nõne in futuro log acta.
ꝙ ſi nõ.ff. ꝙ metus cã. So. vt ipſa.¶ In gl. que incipit ꝙE Penit pena duplici vł quadrupli etiã in alijs delictis. de enſenent
hoc dicã in dic.l.cũctos populos. iu

ibi veluti ſi alimenta. hoc eſt exemplum qñ exequitur in
tra. ¶ In e. gl. 1 ſi als fieret. i.ſi ſine c exequerctur intra.
¶ In ẽ. gl. ibi vl foꝛte diffiniet iudex. hec vera.

De vluris rei iudicate.
Kubꝛica.

¶ Et cuʒ antiqtas.¶ Tẽpoꝛa qdrimeſtria pᷣſtant᷑ reo/⁊
fideiuſſoꝛibus eius.hoc dicit.
¶ Sp. ꝙ ctiã poſt q̃drimeſtre tpᷣs nõ patiat executionẽ
cũ non ſit condẽnatus ipſe:ſʒ reus ⁊ ſnĩa lata cũ vno.⁊c.
⁊ habebat foꝛte exceptionẽ quã reus nõ hẽbat. Sol.aut
dum cõuenit᷑ reus fideiuſſoꝛ adfuit liti ſibi iudicatur ſi
velit ſe tueri ex perſona rei quaſi indebite ↄdẽnati. Sʒ ſi

—5 S Moꝛa iudicij poſt ſentẽ nõ fuiſſet pñs tunc poſſet etiã ex ꝑſona rei ſe intueri: vt. l. kerconiuneuu
Un tiam ⁊ q̃drimeſtre tempꝰ ſepe · S. ſed ſcientibus.f. de re iudi. Si autẽ velit ſe tueri Hohhebenn
parit effectum vſure cẽteſime. hoc di⸗ ex perſona ꝓpꝛis:qꝛ habet aliquam exceptionem: poteſt Nehneſe
cit.¶ Hiuide in tres partes qꝛ in pima dustumcuq; fuerit pꝛeſens ſentẽtie rei: opoꝛtet ergo hac ſoſaßeriue
edicit. l. in re iudicata venire vſurã cẽte legẽ intelligi altero duobus modis.vno ꝙ hic fldeiuſſoꝛ hli as
ſimã vſq; ad.l. cos. In ſecũda ponit tẽ fuit conuentus cum reo ⁊ condẽnatus: nimirum ergo ſi picligilo
N pꝰ ex quo ĩcipit currere vſq; ad. v.nec executio fiat in eum poſt quadrimeſtre tẽpus. Vel dic ꝙ frinmm⸗

Kziſcis. In tertia qð dixerat reuocat i

UAſura cẽ dubium vt confirmet vſq; ad.l.ſanximus.

loquitur in fideiuſſoꝛe iudicatũ ſolui qui iudicialiter ac⸗
cipitur ⁊ reo condẽnato ſtat im cõmittitur ſtipulatio. 75
eũ fiet executio dato ꝙ ipſe ↄdẽnatus nõ fuerit.ar.l ſi ipu

teſima cur OO Currit vſura centeſima poſt tẽ —
rit poſt tẽ Exᷣᷣ 3 qul.po:ꝛa quadrimeſtria cõnumcrã⸗ latio · S. ſiue aũt.ff.de no.oꝑ.nũ.⁊ erit ſpãle in fideiuſſoꝛe n
poꝛa q̃dri ꝭ do a tempoꝛc quo ſententia tranſiuit in rem iu⸗ iudi. ſolui. qui acceptꝰfui iudicialiter: ⁊ ſentẽtia lata cõ⸗ ib
meſtris. icatam. h. d. Collige ergo ꝙ aut fertur ſẽtẽtia tra reum facit cõmitti ſtipulationẽ in eũ:v ꝙ patiat exe⸗ gn
6sdeln

linetärrt
atnsſDet
ichn hap
Mediimn
tontpcin
9.

widtani
nsci
hꝛohiberi
diſpoſtn⸗
lc nondu
flanit
ans
Sdechal
Dplvotfig
mitignetn
tur al.
Alius nocent
olvereſrni
gopatkann
erͦcunme⸗
ſuſfckſicn

alis lvug
eius cußn
ulbiogantt
hrrebat
te.
iectionitne
igo ihtit⸗

s deitis⸗

4
Böreſen
Aliodaſcrg

nßtenm

Pitenmin
ltsci ole
bihufl
bihuten
eNdinn/
i ſefnent
ril tn
tionen
hantce,

2—0
= ☛

—

=
=

=☛

14

=
=☛.
E

—
E
=
=☛ =.π
— =;
S=

—
S
S- E.
E 2
— = =

—
E
☛
S=
=

=
— –– = =
=

.
—
— –
=
=
= =
= SE
= = = =

=

=☛%e
—

Gi plu.vna ſetẽ.Qui.res iudi.Cõmi.velepi.o.LIII.

cutionem hodic olim debebat etiã ipſe conueniri hodie
non ar.aut᷑.qua ĩ pꝛouincia.S.vbi de cri.a.opoꝛ.⁊ hec cõ
muniter appꝛobatur.ſ¶ Item op.ꝙ hoc non ſit nouum:vt
vna via pꝛohibita:alia concedatur:vt.l.verum.ff.pꝛo ſo.
So..ibi ſpale.ſ In glo.que incipitvel dic.ibi executio in
fideiuſſoꝛẽ acceptum iudi.ſol.

Si plures vna ſnia condẽnati

ſlunt. Kubꝛica.

iuiſo niſi agatur ꝙ in ſolidum contra
batur. hoc dicit.
¶ L/OSp. certum eſt ꝙ ſententia pꝛofice⸗
re non debet condemnato:vt.l. euiden

FmmenePEAAaimo tenebatur euidẽter in ſoliduʒ / nũc
in partes. Huius timoꝛe ſunt hic due ſo.pꝛĩa non pꝛoce⸗

dit qꝛ ſnĩa pꝛimã obligationẽ non ꝑimit vt.S. ti. j- .l. fl. iõ
ſecunda ẽ vᷣa:⁊ rõ eius eſt qꝛ copulat ⁊ diuidit in ꝑtes:vt

l.fi. ⁊ aut᷑.ibi poſita.S.de cõſti.pe.cũ ergo iudex dicat cõo⸗

demno titium ⁊ ſeyum in tãta qᷓtitate / videtur pꝛo ꝑtibꝰ
condemnare:ſʒ pꝛimã obligationẽ pꝛo ſolido conſtitutã
nõ remouet/idẽ ẽ in ↄctibus.ſ.vt obligentur pꝛo ꝑtibus
niſi expſſe dicatur ꝙ in ſolidum teneãtur: vt.l.ſi diuiſa. .

loca.⁊.l.reos·S. cum in tabulis ff de tabulis exhi ſic eſſet

hic ſi iudex in ſolidum condẽnaſſet:q; ex ſnĩa conueniri
poſſz in ſolidum. Sʒ q̃re obligãtur pꝛo ꝑtibus tm̃ cũ obli
gatio ꝓ ſolido ĩ iudicio fuerit deducta cuiuſlibet Rñdeo

ideo ex pꝛima poſſunt in ſolidum conueniri q; ſp ex dolo

ſa adminiſtratione conueniuntur: æ ideo in ſolidũ: ſ̊ poſ

ſibile ẽ ſnĩiam indebite latã: ⁊ ideo ex ea ſolum pꝛo ptibꝰ

obligãt᷑.qð ̊ erit remediuʒ actoꝛi ſi velit eos pꝛo ſolido
condẽnari. Rñdeo qꝛ dʒ in libello dicere peto eos ⁊ vtrũ

q; eoꝛum ꝓ ſolido condẽnari:contẽtus tñ vna ſolutione

æ bñ dicet:⁊ ita ſẽtit glo in.l ſi mãdato titij.S.j.ff. man.⁊

l.j.S.ſi apud.ff. depo.⁊ mõ iudex in ſolidum condẽnabit
Szʒ qliter conſulatur ipſis reis qui poſſunt ex pꝛima cã ĩ

ſolidum conueniri/a ex ſnĩa pꝛo ꝑtibus vt ſic euitẽt con⸗
uẽtionẽ ꝓ ſolido. Rñdeo qꝛ põt dimidiã q;titatem debi⸗
ti offerre creditoꝛi/⁊ ſi recipe nolit põt cõſignare ⁊ depo

nere / tm̃ valebit ac ſi ſoluiſſet / vt.l.acceptã.S. de vſur. ?

pingde erit ac ſi fuiſſent abſoluti:⁊ ideo ſi conueniãtur ali
qua actione habebunt exceptionem rei iudi.nã hec ſunt
pia abſolutum eſſe vł condẽnatum ⁊ ſoluiſſe:vt.l.ſi quis
cum totum.S. plane.ff.de excep.rei iudi⁊.l.ſi ᷣuus·S·bo⸗
ue.de condi.fur.⁊ plene dicã in.l.j.ff.qñ/ ꝓuo.nõẽ ne.

Quibẽres iudicata non nocet.
. MKubꝛica.

¶ Sʒz nonne hic titulus eſt ſupfluus ꝑ titulũ.S. res inter
alios acta. Rñdeo non quia ille eſt generalis hic ſpecia⸗
lis in ſententia tm.

Snialata N=⸗

J nech Sententia lata cum vno
G. nõ dʒ alijs pꝛeiudicare.

cũ vno an ꝙ
poſſit piu⸗ hoc dicit totus titulus. —R
icare ¶ Op.ꝙ noceat fr̃i cum coniuncta ꝑ⸗
glijs ſona potuerit expiri: vt.l. ſzʒ ⁊ he. ff. de

) pꝛocur.cum ſi. So.põt exꝑiri ad ſui pᷣ
α iudicium ⁊? ſine mãdato: ſed ad pᷣiudi⸗
æcium fris nõ. Que ẽ ergo differẽtia in⸗
ter coniunctum ⁊ aliũ. Rñdeo qꝛ ⁊ ſi milleſies conſtet ꝙ
non habeat mãdatum admittitur cum cautione de rato/
nechʒ neceſſe mãdatum allegare:agit tñ ad ſui pᷣiudiciũ
2 non alterius:ſj̊ ẽneus dʒ allegare mãdatum ⁊ facere
rẽ dubiã alłs non admitteretur etiã cauẽdo milleſies:ſic
dz ĩtelligi. l. pomp·S.· fi.ff.de pꝛocur.i Itẽ op.de.l.ſi duo.
ff. de iureiur. So.vt glo...l.pꝛox. H
N Es inter Summarium. S. dixi Di
AbkE uide in duas partes: quia
in pꝛima ponit dictum in gñe vſq; ibi ideoq;.
KaEMA.,Nibi infert caſum in ſpecie.
¶ Op.ꝙ ſentẽtia lata cum vno alijs pᷣiudicet:vt.l.pap̃.
S.fl. ff. de inoffi. te. ⁊.l.ſi quis a liberisS. meminiſſe.⁊ · S· ſi
vVb pens delibe. agno. Rñdeo hec ẽ regła:ſʒ fallit qñ ſnĩa
facit ius quo ad oẽs/vt in ↄꝛijs. Si dicas nonne ſꝑ facit

Obligatio ex Zctu vl ſen
J no⸗ N. rentia ipſo iure Zhitur ꝓ

ter. ff. de re iudi.ar. hoc pꝛodeſt:qꝛ pꝛi⸗

ius. Rñdeo ſic inter litigãtes /nõ inter alios regulariter
vt.l.res iudicata.ff. ð re.iur.¶ Quero ergo qñ ẽ ꝙ ſnia fa Snia qñ?
cit ius quo ad omnes. Rñdeo qñ q̃ttuoꝛ cõcurrũt. Unũ ꝙ feciat
in pꝛincipio cãe.ſ.ꝙ ibi adſit legitimus gdictoꝛ:vt.l.cuʒ ius qͥ ad
non iuſta.ff.de collu. detegen.⁊.l.j.ff.de excep.rei iudi. omnes.
⁊. l. cum duobus.ff.de inoffi. teſt. Secundum eſt neceſſa⸗
rium in pꝛoceſſu.ſ.ꝙ defẽdat cauſam:⁊ ſit pꝛeſens alłs po
tiꝰ ex ſua contumacia videretur dãnatus q; qꝛ hr̃et ma⸗
lã cãm/⁊ ideo alijs nõ nocetvt.l.qui repudiãt:.G.: cũ õ.ff.
de inoffi.te. Tertium eſt neceſſarium in ſnia ſ.vt feratur
declaratiue:vt.l.ingenuum.ff. de ſta.ho.⁊.l.cum circa.de
pꝛoba.Quartum eſt neceſſarium poſt ſniam.ſ.vt non de⸗
tegatur colluſio vt.S.de collu.dete.ꝑ totum.¶ Item op.
ꝙ etiã ĩ alijs caſibus qᷓ; pᷣdictis pꝛeiudicetur alijs vnde
videt᷑ obſtare.l.ſi quis homicidij.j de accuſa.So.vt gl.
qꝛ ibi eſt ſpale in publicis accuſatiõibus ⁊ popularibus
actionibus ⁊c̃. Item ad ſecundã ꝑtẽ ꝙ pꝛoſiciat alij vt.l.
ſi duo.ff.de iureiur.⁊.l.qꝛ non debet.So.regulariter non
facit alij plenum pꝛoficuum niſi in caſibus in glo.no.re⸗
gulariter põt quo ad q̃le pꝛoficuũ pꝛodeſſe:vt.l.ſi duo.ff.
de iureiuur.
NS E ri g In criminali accuſatione ſnĩia lata
cum vno alij non pᷣiudicat.
¶Op. nõne in cã publici criminis non pᷣiudi⸗
Wa Ges catur alijs p vnum. Rñdeo vt glo.põt etiami
elligi in cauſis criminalibus pꝛiuatis:qꝛ nec in eis ſnia
lata cum vno alij piudicot.

. I Sñia lata cum vno a⸗
Ec in ſimili. S aa um no ⸗
dem in ſimili negocio/⁊ ſic non eſt exemplis

ſed legibus iudicãdum.

4

Cõminatiões ſeu epiſtolas au

ctoꝛitate rei iudicate no obtine

re. MNMubꝛica.
¶ VPꝛemirtte.l.vltimã q̃ dicit ꝙ ſentẽtia diffinitiua dʒ ꝓ⸗
ferri pᷣcedente plena cãe cognitiõe ⁊ magno ↄflictu:⁊ nõ
paucis vᷣbis/⁊ ideo epiſtola ⁊ pꝛogrãma ⁊ ſimilia nõ ha
bent vim rei iudi.hoc dicit totus titulus:⁊ maxime.il.vlti
ma.j.e.q̃ eſt cã ⁊ rõ totius tituli. .
Ech vi Cõminatio vł ĩterlocutio Cõmina⸗
ESS non põt effectũ rei iud. ha tio vł ĩter
bere: maxime qñ hñt tractum ad futu⸗ locutio an
Brũ. h. d. cũ. I. interlocutio. e. ¶ Quero hẽant vim
q̃ ſit rõ ꝙ non habeatvim ſnĩe. Rñdeo ſentẽtie.
qꝛ non pceſſit cãe cognitio plena:⁊ qꝛ
ttractus futuri tẽpoꝛis ad iudicẽ nõ ꝑ⸗
A eatinet dicit glo. ꝙ fallit in ſummarijs ꝙ
intellige.ſ.vt nõ ſit neceſſaria cãe cognitio plena.nõ aũt
intelligas ꝙ fallat in ſummarijs.ſ.ꝙ tractus futuri tẽpo
ris ad iudicem ꝑtineat in eis:⁊ eãdẽ rõnem aſſigna.ſ.e.l.
interlocutio. Sed quõ faciunt quotidie iudices qui mã⸗
Qdãt tali vt comꝑeat ſub pena.x.⁊ ille non comꝑet ſi pena
non tenet quid ergopꝛodeſt hoc. Rñdeo qꝛ ꝑ hoc conſti
tuitur contumax ⁊ tãq; contumax põt puniri:vt.l.j. ff. ſi
quis ius di non ob.⁊ vᷣiſimile eſt ꝙ iudex puniet eum tã⸗
ta pena q;ta eſt illa que in contumace poſita fuit:qꝛ nõ ſi⸗
mile eſt ꝙ debitã q;titatem in eã appoſuit non ꝙ eam ſũ⸗
mam habeat neceſſe ſequi:immo poteſt augere vł minue

rei:ſed non ſimile eſt ꝙ ula ſit competens /⁊ tenebit pene

impoſitio non ex interlocutione:ſed ex ſnĩa poſtea lata ⁊
ita cõminatio eſt pᷣparatoꝛia pene:⁊ ita ſentit hugo ⁊ bñ
in. l.j.G.hoc iudicium.ff.ſi quis ius di.nõ ⁊c. Pone ꝙ iu
dex fecit citari aliquẽ ⁊ non compꝑuit / dixit qꝛ talis nõ cõ

paruit:ideo pꝛonuncio eum bãnitum niſi infra tres dies

compareat coꝛam me/mõ ille nõ comparuit ifra illud tẽ⸗
pus ⁊ iudex vult pꝛoꝛogare tpᷣs nunqd poſſit Py. deter⸗
minauit ꝙ ſic:qꝛ hic ẽ quedam interlocutio ⁊ ĩterlocutio
p̃ht reuocari ⁊ mutari: vt.l.diẽ.ff.de arbi.⁊.l.ꝙ iuſſu.de re
iudi.⁊ etiam ĩterlocutio nihil operatur vt hic /⁊ ſi dicas
qre ergo quotidie fit. Rñdeo qꝛ habemus ſtatutũ dicẽs
ꝙ qui poſt talem amonitionẽ patiatur ſe deſcribi ĩ libꝛo
bãanitoꝛum/ſi capiatur poſtea ei ãputetur pes.
¶ In glo. que incipit nedum in fi.ibi.l. iudices: non fa⸗
cio differẽtiã inter plenã ⁊ ſũmariã cognitionẽ niſi q̊ ad
omiſſionẽ nõ qͥ ad tractũ futuri tpis.

Butrigarij Gcda pars ſup Geptimo libꝛo Codicis

SF E Per epiſtolã abſentibus miſſã non põt
l. ferri interlocutoꝛia. .
CSo. de.l. actoꝛ. ff. de re iudic. So. vt gloſ. ⸗
, l. pri Op. de .lij · S ex longinquo . de exhi.
ĩtro re.⁊.l.diẽ.ff.de arbi.So.vt gl.qꝛ interlocutoꝛia põt
ferri ꝑte abſente ꝙ intellige de pꝛonunciatione: ſz cogni⸗
tio debet fleri ptibus pñtibus:etiã in interlocutoꝛia:vt.l.
a pꝛocedẽte.S. de dila.⁊ plene dixi.S.de ſen.ex ꝑi.re.l.j.
Pec EE que. R Prient, non poteſt vim rei iu

di.habere maximeyt tollat effectũ
iam late ſententie. Gloſ. hic poſitam recitaui ĩ
l. pꝛecedenti. .
Per ſolam ſubſcriptionem nõ ex⸗

Bd Y. pedietur diff nitiua h. d.
T ¶ Op. de. l. iuſte. ff. de acqui. poſ. So. vt glo.
Di ex fallis intrumentis
Kubꝛica.
—◻«Itabulas

Snia lata ex fal⸗

Snĩa ſi fu c ſis inſtrumẽtis vł
erit lata ex Nteſtibꝰ reuocat᷑ ꝓbato falſo:⁊ qð iudex
falſis iſtru⸗ HOEEE&tulit ſniam ex eo. h. d. totus ti.
mẽtis vel e ¶ Ex tex ( Suã vt ob hoc ſententia
teſtibꝰ an ꝗ Xh refſcindatur. Hudu. q. d. ſi de falſo in
poſſitreuo b EYY pꝛimo iudicio fuiſſet diſputatuʒ obſta
cari ꝓba⸗ Reener rE—Aret exceptio rei iudi.
to fallo: ¶ Op. de. l. fl. Z. de fl. inſtrumẽto. So. vt glo.qꝛ ibi de fal

ſo fuit queſitum lʒ non pꝛonunciatum expᷣſſe:ſed tacite eo
ipſo qð de pꝛincipali pꝛonunciatur:vt.l.ij.S.de oꝛdi.iud.
⁊.l.ſi iudex.ff.de his qui ſunt ſui vł ali.iur.¶ Sp.de · S· ſe⸗
mel/inſti.qui ⁊ ex qui.cau.ma.non po.So.vt glo.
¶ In glo · que incipit ſecus ſi.ibi non fuiſſet pꝛonuncis⸗
tum.ſ.expᷣſſe/tacite tũ pꝛonunciatur ſuꝑ incidenti:vt.lł.j.ĩ
fl.S.de oꝛdi.iudi.ſ¶ In eadem glo.ibi q̃ri de libertate.qꝛ
incidens.¶ In cadem glo.ibilʒ nz Prolüctet eer viſ e.
3 . nĩa lata etiã ſine ꝓuo
2 C ¶ ut no U. catione reſcinditur bñfi
Vcio reſtitutionis ex falſis inſtrumentis. Po
AI ne caſumvt lr̃a ſonat:foꝛmabo vnã o
q.⁊ ero expeditus. 7.
¶fLOp.ꝙ etiã ſi fuerit appellatũ poſſit reſcindi ⁊ non con
firmetur ſnĩa:vt.l.ſi expᷣſſim. ff.de app.So.fateoꝛ op.nec
Appella⸗ hoc implicat iſte tex.¶ Quero ergo an appellatio confir⸗
tio an con met ſnĩiam:⁊ dic ꝙ aut q̃ris an appellatio tollat bñficiuʒ
firmet ſen reſtitutionis/⁊ dico ꝙ non qꝛ appellatio ⁊ reſtitutio non
tentiam? ſunt ↄꝛia:qꝛ vtraq; pᷣſupponit ſmiam valere.ſed petit re⸗
ſcindi eã:aut q̃ris an appellatio mihi tollat bñficium nul
litatis/⁊ tunc dic ꝙ aut ſnĩa erat nulla in pᷣiudicium mei
erat tñ aliqᷓ quo ad alios:⁊ tunc ſcienter appellãdo vide
oꝛ eam confirmare ⁊ ratã haberevt.l.cum minoꝛ.ff. rẽ ra.
ha.ſi autem erat nulla ppt᷑ rigoꝛem iuris /tunc nõ confir
matur vt.d.l.ſi expꝛeſſim.¶ Quero an ipſo iure reſcinda⸗
tur.⁊ dic vt glo.ſ In g/ o. que incipit ſed ſi ibi habere vi⸗
detur.non ergo tollit app.bñſicium reſtitutionis:qꝛ non
eſt et oppoſita:ſed tollit beneficiũ nullitatis:qñ erat nul⸗
la fauoꝛe mei tm:vt.l.cum minoꝛ.ff.rẽ ra.ha.non quãdo
erat ſimpliciter nulla pꝛopter rigoꝛem iuris:vt dicta.l.ſi
expꝛeſſim.

R 5 Alſas ſo redarguere: ſʒ ſententia inde ſe
NvNcuta non reuocatur niſi duobꝰ pꝛobatis. ſ. ꝓba
Nto fal ſo: ⁊ ꝙ ſnia eſt ſecuca ex eo. Quidã g̊ quẽ
erat pꝛonũciatum in edicto diui adriani petebat a me cõ⸗
ſilium:qꝛ ſciebat ſe appellare non poſſe cum ſit poſſeſſoꝛi
um vt.l.añpenult ·ꝓ.quoꝛum ap.nõ re.ego conſului ꝙ ipᷣe
peteret ſe in integrum reſtitui õ ſnĩiam ex falſis teſtibus
qꝛ pꝛobabatur de falſitate duoꝛum teſtium aduerſarij.nã
ctiam in cã in qua appellatum non eſt vł appellari nõ pᷣt
põt peti reſtitutio ex falſis teſtibus vł inſtrumẽtis vt hic
Sʒ dictio ¶ Qucero ad declarationem tex.qͥd impoꝛtet dictio Iſed
q̃d ĩpoꝛtet que ẽĩ textu. Rñdeo qꝛ ſiue ſnĩa ſit lata ex falſo ſiue nõ
ſp põt agi de falſo: ſed ſnĩa retractari non põt niſi ſit ex
falſo pꝛolata:quid enim ſi alie pꝛobationes ſufficiebãt ex
quibus iudex motus fuit:certe non pꝛopterea retractabi
tur ſnĩa:⁊ hoc ĩpoꝛtat dictio ſʒ.Et ideo diuide.l.in ꝑtes
duas qꝛ in pꝛima ponit de falſi accuſatiõe vſq; ibił ſʒ cã
In ſca tractat de ſnie retractatione vſq; in fineʒ. Que

7 v'nam

Licet mihi ſcripturã falſam de fal

rit glo.an ſit verũ ſimpliciter ꝙ ſententia reſcindatur ꝓ⸗ Snĩia an
pter falſa inſtrumenta vel teſtes Pla.ꝙ nõ qñ pꝛece fue reſcindat
runt coꝛrupti/a potuit moueri illa opinio:qꝛ tũc ſᷣm quoſ ꝓpt᷑ falſa
dã nõ põt veniri ad bñficium reſtitutionis niſi crimine ꝓ iſt ra vłte
bato:ſʒ qũ non fuit coꝛruptus pᷣcio nõ põt accuſari ꝓdu⸗ ſtes ⁊ an il
cens /qꝛ neſcit quid dicturus ſit teſtis ſed inſtrumẽtũ nõ lud ſitveꝝ
põt ꝓduci ſine falſitate: qꝛ ꝓducẽs videt ea q̃ ibi ſcripta ſimpłr.
ſunt. Et idco cõmittit falſũ vt.l.maioꝛẽ·j.de fal. Et ideo
ſᷣm eũ oꝑoꝛtet ꝙ pᷣmo accuſatio falſi pᷣcedat que opinio
nõ eſt vera vt dicit glo.⁊ ./dicã.¶ Item quero qũo erant
acta falſa?⁊ dic vt glo. . S

executioni mandari.¶ Expeduo titu.ſᷣm glo.
foꝛmabo quaſdã qõnes pꝛo declaratiõe mate
rie. ¶ Et pꝛimo quero an iudex aditus in cã reſtitutiõis
ſolũ dẽat ſnĩam reſcindere:an etiã de viribus cauſe pᷣnci
palis cognoſcere:QAuidã dicũt ꝙ totũ dʒ dirimere:⁊ ſic
res vno iudicio expediet᷑.⁊ ꝓbant per rõnẽ ⁊ per.l per rõ
nem ſic:appellatio ⁊ reſtitutio equiparantur:vt.ff.de mi⸗
no.l.minoꝛ.⁊.l.pꝛefecti.⁊.l.ſi pꝛeſes.Sʒ iudex appellatio
nis etiam pꝛincipalẽ qõnẽ decidit:vt.l.oẽs.in pᷣn.j.de ap
pel.ergo ⁊ iudex reſtitutionis pꝛincipalẽ cãm decidet.le
gẽ ipſi inducũt ꝓ caſu.ſ.l.titie amice.ff.de auro ⁊ ar.le.ĩ
fi. In ↄꝛiũ videtur caſus in.l.j.S.ſi aduerſus liber.⁊.j.qñ
ꝓuo nõ eſt ne.il.ij. Et hoc vltimũ videt᷑ tenere Ja.de are.
maxime ĩ hac reſtitutiõe potius qᷓ; in illa q̃ datur minoꝛi:
nã iudex cognoſcit ſolũ de falſitate.ſ.ſi interuenit ⁊ an iu
dex fuerit ex ea motus:⁊ ideo de hoc ſolũ iudex ꝓnũciat:
vt.l.de vno quoq;.ff.de re iudicat.⁊.l.in cauſe.S. cã.ff. de
minoꝛ.qꝛ etiã in reſtitutione minoꝛis vbi minoꝛ oñdit ſe
leſum ⁊ debuiſſe abſolui in quo eſt maioꝛ ratio ſufficit iu⸗
dici ſi ſentẽtiam reſcĩdit. NHec ob.õꝛia qꝛ verũ eſt ꝙ tm̃
oꝑat᷑ appellatio data a lege q;tũ reſtitutio data a iudice
Sʒ appellatio data a lege facit vt paret᷑ materia vt pꝛin⸗
cipalis cã examinetur:ergo idem facit reſtitutio data ab
hoĩe nõ dãda ⁊ ſic facit ꝓ nobis ⁊ ſic ĩtelligat᷑.l.titie ami⸗ .
ce.¶ Item quero an illud quod eſt pꝛobatũ in cã appel⸗ Pꝛobatü
lationis veniat pꝛobandũ in ſcdᷣa/⁊ ſufficiãt pꝛime ꝓba ĩ cã appel
tiones: Rñdeo aliqñ id quod eſt diſputatũ in pᷣmo iudi⸗ latiõis an
cio nõ eſt diſputãdũ in ſcðo vt eſt hic:qꝛ in pꝛimo ſolũ di veniat ꝓ⸗
ſputatur de falſo ⁊ plene cognoſcitur ⁊ decidit᷑.in ſcdᷣo iu badũ in ſe
dicio nõ diſputatur de falſo:ſʒ de debito tm̃:⁊ ideo ꝓba⸗ cunda.
tiones in pꝛimo facto nil faciunt in ſcdᷣo nec deciſũ in pꝛi
mo diſputabit᷑ in ſcõo:qꝛ obſtaret exceptio rei iudicate.
Sʒ aliquãdo diſputatum in pᷣmo iudicio venit diſputan
dum in ſcdᷣo vt eſt in reſtitutione minoꝛis qui ꝓbat ſe le⸗
ſum/qꝛ erat rei dñs:⁊ tunc pꝛobatum in pꝛimo iudiciove
nit pꝛobãdum in ſecũdo.Et ſi dicas nonne ſufficit ſi eſt
ſemel cognitũ ⁊ deciſum. Rñdeo non:qꝛ ĩ pꝛimo iudicio
fuit pꝛobatũ ſummarie: quia vbicunq; idem venit diſpu
tandum in duobus iudicijs.pꝛimo pꝛobatur ſemiplene/
in ſcdᷣo plene:vt.l.ſi celſus.quaſi per totum.ff ad exhib.⁊
l.iij · S. ibidem.⁊ ideo opoꝛtet duobus iudicijs diſputari:
vt. l. ſi iudex.ff.de his qui ſunt ſui vel ali.iur.⁊ ideo bis di
ſputatur:quia eſt cauſavtriuſq; iudicij:nã cã reſtitutiõis
eſt:quia minoꝛ eſt leſus cum erat dominus ⁊ ſic dominiũ
cauſa ſecũdi iudicij.ſ.rei vendicationis eſt dominiuin:
⁊ ideo bis de eo diſputatur:pꝛimo ſemiplene ſecũdo ple⸗
ne.¶ Item quero an ſit neceſſe pꝛimo intentari crimina⸗
lem accuſationem falſi qᷓ; petatur in integrum reſtitutio: oſ
⁊ dicunt qͥdã ꝙ ſic/⁊ alleg.pꝛo caſu.S.eo.l.⁊ qͥ nõ ꝓuoca⸗ lẽ ffi anſit
uerunt:x.l.j.S. de aduo.diuer.iudi.⁊.l.j.S. vbi cauſe fiſca. neceſſe p⸗
In contrarium videtur: quia actoꝛi datur electio:vt l. ĩtentariq;
damus.ff. de falſis. . l.j.quando ciui.ac.cri.pꝛe.Sed Ja petat i ite
cob.de arenis dicit ꝙ aut viuit ille qui falſum commiſit: grũ reſti⸗
⁊ debet pꝛimo accuſari vt in pꝛimis alle.aut eſt moꝛtuus tutio.
7 non vt in ſecundis/ſed ego vidi ſeruari per dictam.l.
damus.qꝙ etiam ſi viuit delinquens poſſit intentari pꝛi⸗
mo quodcunq; voluerit actoꝛ.¶ Nec obſtat.l.⁊ qͥ non ꝓ⸗
uocauerũt:quia intelligo quod dicit falſo pꝛobato ſcili⸗
cet in cauſa reſtitutionis non ꝓpterea dico in accuſato⸗
rem criminis. Nec obſtat.l.S.de aduoca.diuerſ.iudic.
quia ibi ſic contingit de facto.
¶ Mec obſt.l.j.S.vbi cauſe fiſca.qꝛ illud contingit ex qus
danm neceſſitate nã bona publicari non poſſunt niſi pꝛius
reo de crimine cõdẽnato: cũ ĩ penã criminis publicẽtur

NSWAYY . Pendęte cã reſtitutionis cũ
Odicati. it pꝛeiudicialis ſnia non põt

Accuſati⸗
onẽ cria⸗

1

4

8

☛

*

Sd une
ſentetl
heltactort
ſonfuttins
ino cole
cnurreſt
jcapꝛin..
rgoc iu
ſtrituetu
etare kdi
no Ntlatat
gaurtcone
ſftoponide
lersniden

ehoſter in

=
=

iereppi etianm
geetchnte
Aofitetlin
anleſieg
aeſpi au⸗

de ipſaercit
Alegs. Ad.
hoſum erc
lum eo. quo
poreſpoſtſ.
ſretiamrel
atentiäyt
Eiabhomin
hoſumoppe
iminort
nio confir

De

eſtcondenan
Nſentetia fec⸗
cuss confe
lerar.
(
Solu tgle
petiam cofe
depꝛoba l
cppo. de ce
hie certum /
c Sol ibice
preindica
Dol autcon
iicirſiper,
lonften
enop.
Mnigr zeſe
Pfenfeſtsf,
aantrment⸗
chlundeſ,
feut
condé
Kinbnfi
Nartiemd
Paurcon
Eracnf
Cohkrari
ſenm ſi
kirhocd
Germ d
We
Can.

—
—

=

Z
S
——
=
= =
=
„ =
—

usgui
Dringne
Merhaleng
turfr

diginpſ
ecindeicr
deanroinl
rſuslbaif,
cnere ne
daturnn
nteruennn
Giuderpie
egrſegi⸗
bimipatit
Natioſſfc
ageenickot⸗
riodemile
knumungn
ekiutoduen
cligalttier
batüncine
fictäting
tüinine
inpꝛinafii
ecldikinſhn
ti:e ideß
nec deciſii⸗
tiorei iu
ovenie
is ai ont⸗
prinoblen
nneſuftſt
hnipemul
ſdennnn
banrſenhe
unflin
giaſohhu
it gbi

— — — V
= —„ =
=
= = = —
S — =—
= =
☛
S= =
=
—

E

=☛
—
=—
—
=
=
= —

Snia qñ
mãdatur

executiõi

an poſſit

De Lonfeſſis. Fo. LIIII.

Sed tamen nos poſſemus dicere ſic. ꝙ aut ille ꝓ quo eſt

lata ſentẽtia fuit idem qui dolum participauit/⁊ tunc ha

beat actoꝛ electionẽ a quo incipiat vt dicta.l.damus.aut
non fuit in dolo/⁊ tunc pꝛocedat opinio Jaco.de are.vt

pꝛimo cõueniatur doloſus ⁊ condemnetur de crimine qᷓ;

petatur reſtitutio/⁊ videtur de hoc caſus in.l.⁊ elegãter.
circa pꝛin.ff. de dolo.⁊.l.fl.de eo ꝑ quem factũ eſt. dicerẽ
ergo ꝙ aut eſt idem qui dolum comiſit/⁊ pꝛo quo eſt lata
ſentẽtia/⁊ tunc habeat arbitrium actoꝛ qð velit pꝛius in⸗
tentare vt dicta.l.damus.⁊.l.pꝛebemus.de fal.Aut ille ꝓ
quo eſt lata ſentẽtia non cõmiſit dolum/⁊ pꝛimo conue⸗
niatur ⁊ condẽnetur doloſus:vt dicta.lʒ.fi.in pꝛin.ff.de co
per quẽ fac.erit.( Item q̃ro an in executiõe ſentẽtie poſ⸗
ſit opponi de reſtitutione ꝓpter falſa ĩſtrumẽta:⁊ quedã
leges videntur velle ꝙ de reſtitutione anteq; detur non
poſſit excipi:vt.l.necnon.S. exemplo.ff.de mino.⁊.l.nam

opponi de poſtea · S. ſi minoꝛ.ff. de iureiur. Alie vident᷑ velle ꝙ poſſit
reſtitutiõe excipi etiam ea non data vt.l.papinia · S. ſi filius.ff. de in
ꝓpter fal⸗ offi.te.⁊.l.metum.S.ſed ꝙ pꝛetoꝛ.ff.ꝙ me.cã.ſed eam con

ſa inſtr̃a.

coꝛda ſic:qꝛ aut reſtitutio datur a lege/t tunc de ipſa põt
excipi quãdocũq; vt ĩ ſcdᷣis alł.Aut datur ab hoĩe/⁊ tũc
de ipſa excipi non põt niſi poſtqᷓ; fuerit data vt in pᷣmis
allegs. Ad ꝓpoſitũ ergo hic habeo vnũ a lege:aliud ab
homie.A lege habeo actionẽ ⁊ exceptionẽ doli.⁊ de ipſa
poſſum excipere in executione / ⁊ ↄpenſabo intereſſe doli
cum eo.quod in ſententia continetur. Et ſi dicas quomõ
poteſt poſt ſententiã opponi exceptio õ.l. perẽptoꝛias.S.
ſentẽtiam reſcin non poſ.Rñdeo qꝛ incepit ↄpetere poſt
ſententiã:vt.l.j.S.de re iudi.⁊ ibi dixi.⁊.l.ij.de ex.rei iud.
Et ab homine habeo reſtitutionem. Aut eſt mihi data ⁊

poſſum opponere de ea ałs non:vt dic.l.nam ⁊ poſtea · S.

ſi minoꝛ.⁊.l.nec non.S.exemplo.ſ¶ Item quero an appel⸗
latio confirmet ſententiã nuilam? Et dic vt. S. c. l. ij.

Deconfellis. Kubꝛica.
Gnukfeſſog. ento aapkrchor

eſt ꝙ ab eius confeſſione recedere non
poteſt. hoc dicit.
CSiuide in duas partes:quia in pꝛi⸗
ma ponit dictum vſq; ibi quare. ibi il⸗
lationẽ᷑ ex dicto vſq; ad fl. Arguit iſte
Atex. ſic. confeſſus in iure habetur ꝑinde

D

a9 ſentẽtia recedere:immo cõpelleretur ſoluere:ergo ⁊ cõ
feſſus a confeſſione non poteſt recedere:immo ſoluere cõ
pelletur.
¶ p. ꝙ poſſit reuocare vt.l.generaliter.S.de nõ nu.pe.
Solu.vt glo.que iudicat verum: vt.. dicam.¶ Item oꝑ.
ꝙ etiam cõfeſſus in iure nõ habeatur pꝛo iudicato. vt.S.

de pꝛoba.l.exemplo. Solu. ibi confitetur pꝛo ſe.¶ Item
oppo. de.l. certum. ff.e.titu. Solu.ibi confitetur incertum

hic certum.¶ Item op.de.l.confeſſionibꝰ.ff. de interrog.
ac. Sol.ibi confiteoꝛ id quod ius vel naturs reſpuit:⁊ iõ
non pꝛeiudicat. ¶ Item oppo.de.l.j.S. diuus.ff. de q̃ſtio.
Solu. aut conſitetur in criminali/⁊ tunc ita demũ ſibi pᷣ⸗
iudicat ſi perſeueret in confeſſione als non:vt in.l.cõtra.
Aut confitetur in ciuili/⁊ tũc ſtatim ſibi pᷣiudicat vt hic.

Coõfeſſus ¶ Item op.ꝙ confeſſus non habeatur pꝛo iudicato:ĩmo

an ſemp
habeat᷑ ꝓ ſi confeſſus.ff.de cuſto.re. Solu.vt glo. Vel clarius.aut

veniat per iudicẽ condẽnãdus:vnde videtur obſtare.ilᷣ.

iudicato. confiteoꝛ ante libelli oblationem / ⁊ tunc fit ſtatim pꝛe⸗

ceptum de ſol.⁊ erit interlocutoꝛia ſententia:vt.l.ſi debi⸗
toꝛi.ff. de iudi.Aut confiteoꝛ poſt libellum vel litis con⸗

teſta. ⁊ condẽnaboꝛ diffinitiue.vt.l.ſi confeſſus.⁊ hee due

actiones in factum naſcentur vna ex confeſſionei/ ⁊ alia
ex ſententia:quia non eſt nouum.⁊c.vt.l.non eſt nouum.
ff.de acti.emp.¶ Item oppo.de.l.certum.S.ſed an.ff.co.

Solu.aut confiteoꝛ ego ⁊ mihi pꝛeiudicat.aut tutoꝛ vel

curatoꝛ confitetur/⁊ tunc nocet eius erroꝛ donec pꝛobe⸗
tur contrarium: ſed contrario pꝛobato non nocet ſiue
ſcienter/ fiue ignoꝛanter fecerit eam tutoꝛ: vt in contra⸗
rio/⁊ in hoc differt a pꝛopꝛia:quia facta a ſciente non re⸗
uocatur.¶ Item oppo.de l.erroꝛ.S. de iur ⁊ facti igno.
Solu.ibi erratur /hic non.¶ Item oppo. de.l.iubemus.

S. de li. cau. Solu. vt glo.¶ Ultimo gloſ. ponit verſus

ac ſi condẽnatus eſſet/ſed ſi eſſet condẽnatus non poſſet

quoꝛum expoſitio ptʒ in glo. Modo ex̃ op ꝙ non ſit dit
ferẽtia ĩ ↄfeſſiõe iudiciali ⁊ exiudiciali:qꝛ ſcis ſibi piudi Conteſſio
cat in vtroq; vt hic:ſed errans non ſibi pᷣiudicat:nec ĩ iu⸗ iudicialis
dicio nec ex. vt.l.erroꝛ.S.de iuris ⁊ fa.ign. Rñdeo immo qũo dif⸗
differunt:qꝛ ſi confiteoꝛ in iudicio ſi erro in iure mihi pꝛe fert ab ex⸗
iudico/ꝙ non eſſet extra iudicium quocũq; erroꝛe errarẽ iudiciali.
Item ſi ſum ſciens ex iudicium mihi non pᷣiudico ĩ his
que per confeſſum induci non poſſunt / in alijs ſic vt.l cuʒ
falſa.de iur.⁊ fac.ig.ſed in iudicijs mihi hiudico etiã in
his q ꝑ confeſſum induci non poſſunt Item ſi cõfiteoꝛ ex
iudicium ad obligandum me ſine cã no valet confeſſio in
iudicio valet etia ſine cã. Sed pꝛobo ꝙ hoc non ſit verũ
qꝛ petit io ⁊ libellus ſemper continent càm ałs non recipi
tur:vt.l.j.⁊ ibi nota.ff.de eden.⁊ confeſſus videtur ſe ad il
lã cãm referre vt inſti.de inuti.ſtip· S·pꝛeterea.ergo ſem⸗
per ineſt cã in iudicio.So.fateoꝛ ꝙ eſt in iudicio cã taci⸗
ta que tamen extra iudicium non ſufficeret niſi eſſet expſ
ſa Vel aliter poſſum ĩtelligere hoc in ſummarijs vbi ſine
libello pꝛoceditur ⁊ ĩterrogatus fuit ſtatuin confeſſus ſe
debere. Vel verius dic ꝙ poſſum in libello petere.x.ad qͥ
es mihiobligatus/⁊ ſic expꝛimo cam pꝛoximam ⁊ bñ ꝓ⸗
gedit libellus vt dixi in dicta.l.j.de eden.⁊ ſi reus confite
tur tʒ ↄfeſſio lʒ cã expᷣſſa non fuerit que non teneret er iu
dicium ſine cã. Item op.ꝙ confeſſio etiã ſine cã valeat
etiꝗ ex iudicium:vt.l.qñq;.fr.de infa.So.ibi loquit᷑ in cõ⸗
feſſione que in ſurgit ex trãſactione facta ⁊ in caſu ſpecia⸗
li:x q́;=tum ad infamiã irrogandã:ſʒ vera confeſſio cx iudi
cium ſine cã non valet vt dixi. ¶ Itẽ op. ꝙ non ſit differẽ
tia an ad obligãdum an ad liberadum:qꝛ ant erronee cõ
fiteoꝛ ad liberãdum vt de pꝛeterito tunc mihi non pꝛeiu⸗
dico ſicut nec in obligãdo: vt.l.generaliter.S. de non nu.
pec.aut ſcienter confiteoꝛ ⁊ rẽ ⁊ in obligatione ⁊ in libe⸗
ratione ca donandi intelligitur/aut confiteoꝛ ſpe future
numerationis:⁊ tunc mihi pꝛeiudico..tẽpoꝛa legalia et
in confeſſione ad liberandum ⁊ ad obligandum:vt.ĩ cõ
tractibus.S.de nõnu.pe.¶ Quce ergo eſt differẽtia ĩter cõ Conteſſio
feſſionem ad liberandum/z ad obſigandum. Rñdeo qñ ad liberã⸗
erratur non eſt differentia:ſed quãdo ſcienter confitetur dũ ⁊ ado⸗
quis neceſſe eſt ꝙ cauſa expꝛimatur in obligatione que ſi bligaädum
eſt vera bñ quidem / ſi falſa tunc pᷣſumitur cã donatiõis: qũo diffe⸗
ſed in confeſſione ad liberandum non eſt neceſſe cxpꝛimi runt.
cauſam:qꝛ ſꝑ cauſa donationis pᷣſumitur: ⁊ hoc ſi cõſtat
ꝙ ſcienter ſuerit confeſſus:ille ergo qui confeſſus eſt pꝛo
bat rem aliter ſe habere quo pꝛobato /aut conſtat ꝙ ſcien
ter confeſſus fuerit:vt qꝛ foꝛte dixerat coꝛã aliquibus bñ
ſcio ꝙ non debeo tñ ego confiteoꝛ me debere:nam p talia
vᷣba exterioꝛa pꝛobatur animus:vt.l.fulcinius.S.ſi is qͥ.
⁊ ibi nota.ff.qui ex ca.in po.ea.tunc pᷣſumet᷑ habuiſſe ani
mum donandi:aut conſtat ꝙ errauit ⁊ tunc ſibi non pꝛe⸗
iudicat:aut dubitatur/a tunc in vltima voluntate pꝛeſu⸗
mitur animꝰ donandi:vt.l.j.S.de falſa cã adiec.vel in cõ⸗
tractu inter viuos pᷣſumit᷑ erroꝛ cũ nemo ſuũ iactare pꝛe
ſumatur:vt.l.cum de indebito.ff de pꝛoba.i Itẽ dicit gl. Conteſſio
ꝙ ſi confiteoꝛ id cuius nomine cum alio actio eſſe nõ poſ an mihip̃⸗
ſit ꝙ mihi non pᷣiudico. Sed quomodo hoc nonne ſi con iudicabit
fiteoꝛ me debere centum ⁊ nõ debeam mihi pꝛeiudicabit ſi cõfiteoꝛ
confeſſio ſi vꝛiũ non pꝛobabo:⁊ tñ hoꝛum centum nomie me ðᷣbere
cum alio non poteſt eſſe actio cũ nũqᷓ; fuerit alicui mutua cẽtũ ⁊ nõ
ta:⁊ ideo vltramon. ⁊ maxĩe Pet.limitat multum hãc gl. debeã⸗
dicens ꝙ aut quis confitetur id cuius nomine non com⸗
petit nec competere poteſt actio: ⁊ notoꝛiuʒ eſt eam com
petere non poſſe/ tunc ex confeſſione mea non obligoꝛ/
vt ſi confiteoꝛ occidiſſe eum qui viuit:aut certum ẽ actio
nem competere poſſe/vl dubitatur an poſſit competere/
vt cum confiteoꝛ me debere.x.ex cã mutui:⁊ tunc ex con⸗
feſſione mea obligoꝛ vt.l.de etate. S.j.ff. de interrog.ac.tu
dic ꝙ aut confiteoꝛ id cuius nomie non eſt nec eſſe põt a⸗
ctio ⁊ repugnat iure vł natura:⁊ tunc ex mea confeſſione
non obligoꝛ:vt.l.filius.⁊.l.confeſſionibus.ff.de interrog.
ac.aut confiteoꝛ id cuius nomine non eſt actio eſſe tñ poſ
ſet:qꝛ ius vel natura non repugnat:ſi tamen ex accidenti
competere non poteſt:vt qꝛ nunq; fuit factus contractus
cuius nomine confiteoꝛ me teneri:⁊ tũc indiſtincte ex cõ
feſſione mea obligoꝛ:vt.d.l.de etate.S.j.poſſum tñ reuo⸗
care confeſſionẽ pꝛobãdo rem aliter ſe haberevſq; ad ſen
tentiam:vt.l.erroꝛ.S.de iuris ⁊ fac.ign. allit ĩ.l.aquilia.
in qua ſi ſum confeſſus me teneri non ſufficit me pꝛobare
rem aliter ſe habere niſi pꝛobem etiam ꝙ eius nomine qð

Butrigarij Scðda pars ſuꝑ

ptimo libꝛo Codicis

7 lenle
Genghneccngartscgpgioren aon ius. Bafene
Mes inter alios acta ſtc. eteRes doten rra c du wt⸗ unun
RKubꝛicaa. Grnckeic Futf Koeenuthie
GBð
ſſi qñq; quale quale. h. d. totus ti. glo.⁊ ad eãẽ opponã:poſtea de alijs faciam mentionem.

¶ Spp. ꝙ noceat alijs ⁊ ſol. vt gloſ.
ſ Itẽ op. ꝙ pꝛoſit alij ⁊ ſol. vt glo. Ex
ᷓ collige ꝙ regulariter fctã cum vno
aaulij non pꝛeiudicat qnq; poꝛrigitur vt
. 2. Qin glo. Item ctia qle qle hiudicium al
teri quandoq; facit vt l.ſi duo.in pꝛin.ff.de iureiur.qnq;
poteſt alijs pꝛodeſſe:vt in glo. .
Pe. Quia in ſeparatis non re

R tex alioS. &e infertur de vno ad ali

ud: ⁊ tranſactio nil habet commune cum diui⸗

8

Lſione/a hic de vna infertur ad aliam: idcirc

glo. violat textum.
6 J cum In duobus coheredibus factuʒ
III.vnius agentis vlł tranſigentis a⸗

RRas lijs non pꝛeiudicat.

Derelationibus.

¶ Sp.· ꝙ pꝛimo devi ſit querendum:vt.l.ſi de vi.ff.de iu⸗
di.⁊.l.qui cetu.S.j.ff.ad.l.iuł.de vi.So.aut queris de oꝛ⸗
dine inter ciuilem ⁊ criminalem ⁊ pꝛocedit hec lex.Aut qͥ
ris de oꝛdiĩie inter poſſeſſoꝛium ⁊ petitoꝛiũ:⁊ pꝛocedit lex
contraria.¶ Item op.de.l.ſi quis a ſe fundum.jad.l.iuł.

de vi. So. ibi non dubitatur de poſſeſſione hic ſic.vł meli
us ibi erat vnum iudicium tm̃:hic vero erant due inſtañ.

vel iunge ſimul:⁊ dic aut pꝛimo ꝓponit᷑ iudiciũ ciuile et
poſt ea criminale:⁊ tunc pꝛimo expeditur: vt hic:aut pꝛo

ponitur vnum iudicium tm̃:⁊ tunc ſi dubitatur de poſſeſ⸗

ſiõe / ciuilis dʒ pᷣcedere ſi non dubitatur de poſſeſſiõe:tũc
pᷣmo criminalis expediri.¶ Item op.ꝙ detur actoꝛi cle⸗
ctio:vt.l.j.j.qñ ciuilis actio.So.ab initio habet electio
nem:vt ibi/ſup ſi iam elegit ⁊ elegit ciuilẽ ⁊ vult poſtea pꝛo
ponere criminalẽ vt concurrat cũ ciuili/⁊ tũc non poteſt
vt.l.ex moꝛte.S.ad.l.aqui.aut vult pꝛoponere criminalẽ
vt ex oꝛdine examinetur:⁊ poteſt ⁊ pꝛius ciuilis examia

nius ercul⸗
aſum CAn

Erer.

Mub 6 ic a tur vt hic. ¶ Itez op. ꝙ omiſſus oꝛdo hẽat ipſo iure vitis Oꝛdo ſio lenan
§* * re ſentẽtiã:vt.l.pꝛolatã.S.de ſen.⁊ inter.o iud.So.vt gl. mittat᷑ an ſfon
7J uis Aut queris quando iu⸗ Conclude ergo hanc lec.ſic:qꝛ aut queritur de oꝛdine pe vitiet ſetẽ 6 1 zront
q dex hʒ referre:aut quer titoꝛij ad poſſeſſoꝛium ⁊ econtra ⁊ loquitur.l.ſi devi.ff de tia. Mao on
. ſup quo bʒ referre: aut ris qũo hʒ rc iudi æ.l. qui cctu· S.·j. ff adl iuł. de vi. aut qris de oꝛdine inrenſtpui
. ferre/aut queris qua foꝛma: aut q́ris ð̊ ciu“uilis ad criminalem:⁊ tunc actoꝛ habet electionem pꝛo ſcavis hic
toꝛma relationis: ? bec omnia ſunt in ponere quavelit vt l. qñ ciuilis actio: ſed poſtq; elegit rſtantee⸗
doc titulo. J Hicit aũt hic titulus ſums vnã:aut eſt tmvna inſtãtia ⁊ pꝛocedit.l.ſi quis.ꝓad.l.iuł. in racg
Vmaric qᷓ̃ttuoꝛ. Pꝛimo ꝙ dz fieri rela⸗ de vi qꝛ ſi non dubitatur de poſſeſſione expedit᷑ crimina⸗ denls ſed!
ti añ ſentẽtiam. Scoo ꝙ negocio ple lis ałs debet pꝛecedere qõ poſſeſſionis / ſi aũt ſunt due in renonoſt
ne inſtructo. Lertio ꝙ pꝛimo dʒ oſtendi ꝑtibus. Quarto ſtsãtie hʒ locuʒ.l iſta quia debet ipſa ciuilis pꝛin. pꝛopo emquipe
ꝙ debent reſcribi ᷣm acta ſed non in foꝛma actoꝛis ¶ Di ſita p̃cedere criminalẽ ſecũdo loco ꝓpoſita: ⁊ ſi fiat tʒ n mleufſi
uide & in tres ptes:qꝛ in pꝛima dicit qñ iudex dʒ referre ſniĩda licet ab ea põt appellari / ⁊ eſt rõ qꝛ aut omittitur oꝛ⸗ ſumatur ne
vſq; ibilſʒ nec In ſcða ponit ſup quo dʒ referre vſq; ibi do vnius inſtatie ad ſeipſam: ⁊ tunc ſententia ipo iure nõ bonlobſtan
[q̃tiẽs aũt In fertia dicit qũo vſq; ad.l.lLſi qñ ibi dicit tenet:vt.l.pꝛolatõ.aut omittitur oꝛdo pluriũ inſtãtiarum dera fo
q̃ foꝛmavſq; in finẽ tituli.¶ Ex tex. plena inſtructione ĩ⸗ adinuicem:⁊ tzʒ ſnĩa licet poteſt appellari:vt hic: alie lec. loninonpo
digeat hec lr̃axſt in ar. ꝙ qñ iudex ↄmittit conſilium ali ſunt truffe:pone vt glo. J eudi So. /
cui ptes coꝛã eo qui debʒ conſulere nõ poſſũt teſtes vel in WerW E Reſcriptum pꝛincipisnon im⸗ Aeemteaurr⸗
ſtrumẽta ꝓducere q;̃ in iudicio ꝓducta nõ fuerãt qꝛ com B Unm. pedit appellationẽ.h.d.ſᷣm om aauiurince
mittitur ei conſilium vt conſulat ex pꝛobatis non pꝛobã⸗ . nes lec.Hec.l.habet duas lec.vt patet in gloſ. licenturſz
dis:⁊ plenum negociũ ei remittitur ſicut hic / ⁊ pꝛincipiũ W. ¶ Ad pꝛimã lec. hic poſitam op.de.l.ftff.aqͥ nanſappel
concoꝛdat cũ.l.cum a nobis.S.de dilatio.¶ Nota q̃ dixi ap. non licet. So. vt gl. qꝛ ibi fuit expᷣſſum in reſcripto:vt n Nemo
in ummario. . . ,B appellari non poſſit.¶ Ad ſcðᷣam lec.op.de.l.j.S.q̃ſitum. mlotquu
¶ Ad hãc.l.op.pꝛimo de.l.placet.S.de peda.iud. So.ibl de ap. So.debẽt conſiderari qᷓttuoꝛ actus. Vnus ẽ quo lſopoteſt
facit relationem vt pꝛonunciet ꝙ non põt niſi eẽt defectꝰ iudex interloquitur de reſcribẽdis ad pꝛincipem: ⁊ ĩ hoc ecauſs reſt
MKelatio iuriſdictionis vt quia et ſolum cognitio demãdata hic eſt opi.cõiter tñ tʒ glo.ꝙ poteſt appellari. Secũdꝰ actus querisde
qñ poſſit vt conſulat:⁊ hec vera.¶ Item op.ꝙ non põt fieri clatio eſt lr̃e relationis ꝗᷓ ad pꝛincipem mittuntur /⁊ tũc aut ſũt ns index
neri. vnde videtur ob.in aut᷑.vt iudi.non expec.queẽ hic poſi appꝛobate a partibus ⁊ non põt appellari:aut non:⁊ tũc alioyt.las
ta aut᷑ nouo iure.So.aliqñ quis pꝛopter timoꝛemvult re poteſt reclamari ſi male ſtant: vt.ð.ti..l. ij. ertius actꝰ wodinarin
ferre ⁊ non dʒ vt in contrario:aut vult referre qꝛ dubitat eſt reſcriptum pꝛincipis reſcribentis ⁊ ab illo non appel 8como 79
⁊ tunc aut dubitat de facto ⁊ non debet referre: vt.leum. latur.Quartus actus eſt ſententia:⁊ ab illa poteſt appel⸗ lnt ſleqen
orer Edi go Iiten b ertam Poſt ſenrenti lari licet ſit lata ex reſcripto vt hic. gtuting
eſt fieri relatio vñ videtur obſtare.l.ſi quis exxhe. E . n ᷣiudiciũ appella e
redato.ff.de iniuſto rup.teſt.l.filio.cũ ſi. So. ibi ſpeciale. AS P P C llatio ne. angiein he vel Kenen
Item op. ꝙ a lr̃is non appelletur / quia non debz appel E Ginterponende nil eſt innouãdum.h.d. Lenytdet.
lari ante ſententiam:vt.l.anj quoꝛum ap.non re. So.ibi EX ¶ Op. g fiat nouatio vt.l. p hanc . de tem ap. Mouatio nichllscan
ſpeciale:⁊ hoc ideo quia vbicũq; interlocutoꝛis ſecũ tra So. ec regula fallit in multis vt in glo.⁊vt plenevideas an poſſitſi ener⸗
hit executionẽ eiꝰgrauamen a diffinitiua per appellatio-⸗ conſidera q̃ttuoꝛ tempoꝛa. Oꝛimum eſt tps appellatio⸗ eri ĩ piui Aolenn
nẽ non remouetur / vt eſt ſi ꝓpnunciatur aliquẽ toꝛquen⸗ nis interponende ⁊ nõ interpoſite.ſ.infra.x. dies.⁊ hoc ciũ appel⸗ llenlfnrin
dum / vl teſtes idoneos/a poteſt ab ea appellari: vt. l. ar⸗ tpe nihil innouatur ab homine: ⁊ ita poteſt ĩtelligi hec.l. latiõis in⸗ numpalunt
bitro ⁊. l.ſi ab arbitro.ff. qui ſa.co.ſed verius puto ꝙ hic ſ ałs innouatur ꝙ condemnatus interim eſt infamis vl terpoſite heſetishoe
non ſit appellatio:ſed quedã reclamatio / vt. d.l.arburo. excommunicatus:vt.l.furti · S. j·ff. de his qui no. infa. Se vl intpo⸗ lule ei.
Item eſt ſciendum ꝙ eſt interlocutoꝛia de ferendo. Itẽ cũdũ tpᷣs appellationis interpoſite ⁊ pẽdeñ.⁊ tũc nil in⸗ nẽde. lli re
eſt littera relationis. Item ẽ reſcriptum pꝛincipis reſt ri nouatur /immo innouata ꝑ.l.tolluntur qꝛ remouetur infa tionen N
beñ.· Item ẽ ſententia poſt ea lata. an ab his poteſt appel mia/vt. .l. furti. S. .fallit in caſibus hic notatis in gl. ⁊ ſi mrgan
lari dicam .. ti. .lij. S SS quid innouetur illud remouetur: ex vi ſnĩe non. ſed per mnien
¶ In glo. ue incipita hoc.ibi depoꝛtauerit:vł depoꝛtã officium iudic] vt.l.cirographis.ff.de admi.tu ·S. fl. Ter nbnen
qum pꝛonunciaucrit. ,B „ riumn rennns E eppellatio expirauit ꝑ lapſum fataliũ tinmi
gpanngell. tunc ſi qᷓris an facta appellatiõe pẽdeñ.a pellatiõe re⸗ marene
B ap P ellati 0 nib o ſ⸗ ultatio ſcindantur. ⁊ dico ꝙ ſic non ſolum ex vi aleepe. ſʒ etiam namm
ni bus. R ub ꝛica . ex vi pꝛime ſnĩe:qꝛ trahitur retro ↄ firmatio ſniĩe/⁊ retro obene u
fingit᷑ infamis ſᷣm veram opi. Hugo.vt.d.l.furti · S·j.ᷣm he

lggh, uit con . quaſi ſubintelligat᷑ ⁊ reum cõdẽno:tutius tamen eſt hoc
leſn reuocantur fctã pẽdẽte appellatione nec ex pꝛima ſenten expꝛimere.i Item q̃rit glo.quid ſi inſtantia eſt lapſa:nũ⸗
mneine tia / qꝛ ſublata eſt vt. ff. ad tur.l.j.in fi.nec ex vi ſce:qꝛ illa quid aliquid ꝓnunciabit:glo.variat:qꝛ vnum tenet hic.
ſderß non trahitur retrovt.l.ij.S.de vſu.re.iudi.ſʒ ex vi attenta agliud tenet in.l.ꝓperandum.S.de illo.S.de iudi. ego di⸗
ial u ti iudi.oficiovt.d.l.chirographis.S.de admi.tu.lʒ gui. cerem ꝙ lapſa inſtantia ſuꝑ pꝛincipali cauſa non ꝓnun⸗
nechtng aliter ſenſiat.ſ¶ In glo.que incipit vt ⁊.ibi aliud in ſuppli ciet/cum ſua iuriſditio ſit finita:ſed ſuper inſtantia an ſit
nnmn catione.q quia etiam es pẽdẽte ſnĩa mchgrnn cxee igi⸗ bane is Eal non benebꝛoneiat rarione dublrerlabie⸗
ſidong . eg no fficio qð ẽ an lis expirauerit vel non. ar. I. quis ex.
nnin — J ad lſcr ib atum. publicum vti⸗ gliena.ff. de iudi.x.l.ſi non cognitio.S.ſi contra ius vel
tbaigde litate ⁊ auctoꝛitate non excuſatio:ſʒ appella⸗ vtili.pub.¶ Sed qd fi in pꝛima cauſa male pꝛobatũ fue⸗
tne u tio ẽ interponẽda hoc dicit cum glo.⁊ ceſſat ↄ. rat:⁊ ideo reus fuit abſolutus.ſʒ in cauſa appellationis
nſ in ¶ Op.ꝙ excuſatio debeat int᷑poni vt inſti.de excuſa.tu. sctoꝛ ita pꝛobauit ꝙ debet obtinere qualiter ꝓnunciabit
heſe gt. S: qui autem. So. vt glo. D iliudex:nam ſi ipſe pꝛonũciat male iudicatum male facit:
Nn eles Hec lex non loquitur de tꝑe ap⸗ quia bene fuit pꝛonũciatum ſᷣm pꝛobationes ſibi factas.
dleitii pellationis interponẽde / nec de ſi pꝛonũciat male appellatum male dicit / immo bene: qꝛ
lut tpe infra qð debẽt peti apoſtoli qꝛ illud ẽ xxx ius habet actoꝛ.Quid ergoꝛdicit glo.ꝙ pꝛonunciet male
Neiunn D⸗ RAàdieruʒz: ſed loquitur de tempoꝛe ĩfra qdð debét iudicatum: quia licet q́;ẽtum ad pꝛobatioes bene factas
ktammge apoſtol: glentari iudici appellationis de qͥ habes in.l.in pꝛimo bene iudicauerit/tamen q;tum ad ius litigatoꝛis
depoſcſiri⸗ offerendis ..e.hec lex bꝛeuiter hoc intendit. Caſus foꝛ: male iudicauit. . .—
etur genie tuitus excuſat a pena eum qui non potuit impleri pꝛopt ¶ Sed contra hoc oppo.quo modo ſufficit dicere bene
iohphet caſum. Quero q ſit foꝛma lr̃arum vł apłoꝝ dic vt glo. appellatũ vel male:nõne ſuper pꝛincipali negocio debet
1 ukefn O r cauſa appellationis non eſt regrem/ expꝛeſſe pꝛonũciari: vt.l.de vno quoq;.ff.de re iudi.Rñ.
töcſong RR Bs. s ad eum qui de pꝛincipali cauſa co⸗ ſatis expꝛeſſe eſt quia habet relationem ad certum: vt.l.
ohefeannt E 3 gnouit ⁊ pꝛonunciauit.hoc dicit vſq; ad ·S· ſi ij.S.de ſentẽ.que ſine certa quanti.¶ Item querit glo.ex
ciulsg Equis autem. , qua ſententia agetur: quidam ꝙ ex pꝛima:alij dicunt ꝙ
tipſoinnnt ¶ Ex tex. pꝛopꝛia ſentẽtia vl alterius delegati. Quid ſi aut tacite fuit confirmata pꝛima lapſu tempoꝛis/⁊ age⸗
iud Goſtn ab interlocutoꝛia appellatur qð pꝛocedit de iure canonũ tur ex pꝛima. Aut expꝛeſſe per ſecundam ſecunda ſenten⸗
urdeotng dee iure nr̃o non quia ab interlocutoꝛia non appellatur. tia ⁊ agitur ex ſecunda: ⁊ hec mihi videtur vera. Alij di⸗
urlſdmig Delegäãs Modo q̃ro nunqd delegãs poterit eidem delegato qui cunt ꝙ ex vtraq;: ſed hoc non placet per.l.furti. S.· ff. de
qris ueh an poterit de cauſa pꝛĩcipali cognouit poterit eam delegare Gl. ꝙ his qui no. infa. que dicit ꝙ a tempoꝛe appellationis eſt
adeaium eigdé dele⸗ ſic: quia hic loquitur in diffinitiua non de interlocutoꝛia infamis. Item quia a tempoꝛe ſecunde ſententie currũt
ſel oizn gato q de ſed certe eadem ẽ ratio in vtraq; cum de iniquitate iudi. tempoꝛa quadrimeſtria. vt.l.ij. S. de vſu. rei iudi.⁊ ideo
iauejlA Caãpncipa in vtraq; tractetur bñ talis delegatio eſt õ decretał.ſ(cc. puto eſſe verioꝛem opinionem Hugo. que eſt ſecũda in
crpceirm li cogno⸗ veniẽs. ſed ſi delegaret diffinitiuam eidem deberet dice⸗ glo.¶ Sed quid ſi iudex appellatiõis repperit ſententiãs
ſaſtſnng uit dele⸗ re non obſtãte iſta.l. eos. S, quid ſi ſpecialiter delegat ei nullam qualiter ſentẽtia feretur? Tenẽt glo.ꝙ debet p⸗ Sniĩa q̃li⸗
llopen n gare. dem qui pꝛimo cognouit ⁊ non dicat non obſtante tali.l. nunciari male appellatum: quia ſententia eſt nulla. Sed ter ſit ferẽ
bſtiir an valeat ſi papa vł imperatoꝛ ſciat factum cum etiã pie quis obtinet tunc / nunquid appellans: videtur ꝙ non: da ſi iu⸗
autontine ſumatur neſcire videtur velle ea remouere que delega⸗ quia male appellauit: ergo nec petet ſumptus quos fecit dex reꝑit
kentisirin, tioni obſtant ar.l.idem vlpianus.ff. de excuſa.tu.⁊.l. res quod ſatis dici poſſet.ſed nec alter videtur obtinuiſſe cũ ſniam nul
müüfffin iudicata.ff. de re.iur. ¶ Item op.ad ſubauditum.l.ſ.ꝙ de ſententia pꝛo eo lata dicatur nulla: æ ideo Jaco de are. lam.
R legari non poſſit cauſa ãppellationis:vt in aut᷑.ad hec.ↄ. dicit ꝙ non debet dicere iudex male appellatũ: ſʒ debet
ENhe dad de iudi. So. vt gl.¶ Itẽ op ꝙ cã appellatiõis ad eũdẽ iu-⸗ dicerefruſtratoꝛie ⁊ ſupuacue appellatum. ar.l.quidã. ff.
H dicem recurratvt.l.minoꝛ.⁊.l.pꝛefecti ff.de mino.So.ibi fami.hcr.⁊.l.carmelia.de iure pa.Collige ̊ ꝙ aut durãt
incpieſae loquitur in cauſa reſtitutionis in qua nõ de iniquitate in tẽpoꝛa appellationis ⁊ ſentẽtia pᷣma fuit aliqua/a tũc ex
ni hoͤf di.queritur:ſʒ de fragilitate minoꝛis:hic autem loquitur pmis aci eſt iudicãdũ:tũc dʒ iudex appellatiõis dicere
Ntpetcrii⸗ in cauſa appellationis in qua de iniquitate iudic.queri: ꝓnũcio bene appellatũ vł male tutius tamen eſſet ſi exp⸗
do delfft tur. ¶ Item op. ꝙ idem ſit adeundus: vt.l.ſi pꝛeſes.S quo meret ↄdẽnationẽ eo caſu quo actoꝛ iuſte appellauit ar.
ninreſene modo ⁊ quãdo iu.So.aut queris de cauſa appellatiois l. generaliter·S. ſinautem.S. de iureiur. Aut tẽpoꝛa appel
del Kn ⁊ nõ poteſt adiri idem quia de eius iniquitate qritur:aur lationis non durent:⁊ tũc ſuꝑ pꝛincipali canſa non pꝛo⸗
ws⸗ EUnieig de cauſa reſtitutionis ⁊ aditur idem vt dicta.i.pꝛefecti. nũciet.vt in aut᷑.ei qui:j de tẽpo.appel.ſed ſuper inſtãtia
nincipenthn aut queris de cauſa nullitatis.⁊ tunc dicit glo.ꝙ aut pꝛi⸗ ſcʒ an expirauerit vel non bene poteſt pꝛonũciare / tunc
fi. Secidtn mus iudex fuit oꝛdinarius ⁊ aditur ideʒ vt.d.l.ſi pꝛeſes. ratiõe dubij vel de iure omniũ incolarũ.ff ad munict.⁊.l.
hturttien⸗ vel aliꝰvt.l.abſentem de accuſa.aut delegatꝰ:⁊ tũc adi ſi quis ex aliena.ff.de iudi.Aut tẽpoꝛa appellationis ſu⸗
rirautrorti. tur oꝛdinarius vel deleget ipſe alteri:vt.l.ſi vt pꝛoponis perſunt:⁊ ex alijs actis eſt iudicãdum/⁊ tunc etis ſufficit
i⸗Lanm S. quomo.⁊ quãdo iudex.ſed ia.de are.dicit eo caſu fuit dicere male appellatũ hita relatione ad ius litigatoꝛis
dbilonnunt nulla.⁊ ille qui eaʒ tulit erat oꝛdinarius ꝙ aut dicitur nul non ad ꝓbatiões factas. Aut durãt tẽpoꝛa appellatiõis
ilapentti⸗ la vitio ⁊ iniquitate iudi.⁊ aditur alter: nõ idem:ar. eius ⁊ ſentẽtia fuit nulla/⁊ tunc ſᷣm glo.ꝓnunciauit male ap⸗
qð de appellatiõe diximꝰ:⁊ ita ĩtelligit.l abſente ·de ac pellatum:ſed ſᷣm Ja.de are.pꝛonũciabit fruſtratoꝛie ap⸗
Hiugciin⸗ cuſa. aut ꝓpter aliud vitium dicitur nulla/⁊ tunc aditur pellatum non male vtpꝛediDrr.
sinntn, idem vt dicta.l.ſi vt pꝛoponis. Item quero quid ſi iulex· ¶ In glo. qᷓ incipit nã ante.in ft.ibi diffinitiua ſentẽtia.
unhn dpuriccipalis cauſe ſucceſſit iudici appellationis. So. vt gl. idem in ĩterlocutoꝛia:qꝛ eadẽ eſt ratio ne de ſua iniqtate
vaneſcetn e 1 tem quero an iudex appellationis debeat dicere abpb⸗ cognoſcat.tenet ergo delagatio ſi dicat non obſtãte bac
aſtpcenten ol uo vel condemno. Glo.pꝛimo alleg. duas.ll ꝙ ſic: ſed l.vel.c.veniens.i¶ In glo. que incipit vel delegare in ſt.
ißs Gſllte/ ille nil faciunt:quia lex qui ex liberis dicit ꝙ qui vult pꝛi⸗ ibi cõmittere cognitionẽ reſuata ſnĩa.i¶ In glo.q̃ ĩcipit
fut e mam voluntateʒ confirmare debet hoc expꝛimere:ſed nõ no.foꝛmã.in.l.tale pctm̃·S.qui ꝓuocat.melius facit.ff.de
teiuls ne ſatis hoc expꝛimit cum dicit male appellatum. Item re iudi.l.j.⁊.l.pꝛeſes.S.de ſen.⁊ inter.oĩm iud.i In eade
Crenit, l.tale pᷣciũ ·S.qui pꝛouocat.nil facit melius facit.ljde re glo.ibi de his qui ingre.ad ap. in pꝛin.dicit ꝙ eſt certum
mn it⸗ iudi.que dicit ꝙ debet imponere finem liti ⁊ condem⸗ lapſum inſtañ.⁊ non pꝛonũciat.Aut dubiũ ⁊ non pꝛonun
gi cict⸗ nationem vel abſolutionem continere:tamen gloſ.tenet ciat ſuper negocio pꝛincipali ſed ſuꝑ inſtãtia ſic.ar.l. de
lef gent ⁊ bene ꝙ ſufficiat ſi dicat male appellatũ vel bene:ſʒ hoc iure admi. ⁊. l.ſi qͥs ex aliena.ff.de iud.i¶ In eadẽ glo.ibi
nen ,g non videtur verum/qꝛ ſi actoꝛ appellauerit a ſententia la ſecũdo ex ſecũda/t hec eſt vera.ar.l.furtiS.j.de his qui
ſornn c ta pꝛo reo:⁊ iudex iudicat bene appellatum: tunc reſcin⸗ not.infa.⁊.l.j.⁊.ij.de vſur.rei iudi.⁊.l.cum apud.iudi.ſol.
ſhieo dit ſententiam latam pꝛo reo:non tamen pꝛopterea con-⸗ ¶ Si qd aũt. Hiuide iſtam legẽ in ꝑtes decẽ̃. In pꝛima
mnic fi demnat reum ipſi actoꝛi/vnde hoc caſu non eſt actoꝛibe⸗ ponit qᷣs de appel.cognoſcit vſq; hic.ſcdᷣo qui põt ille qͥ
iſti,n ne conſultum:vnde videretur ꝙ deberet dicere pꝛonun⸗ appellauerit vſq; ad.S.ſi quis autẽ poſt.ibi ponit quid fa
e an cio bene appellatum:⁊ ipſum reũ in eo quod petitum eſt cere debeat ille qͥ appellauerat vſq; ad·S· ſuper his.ibi po
lan condemno ar.l.generaliterS. ſinauteʒ. S.de iureiur. com nit quale debeat eſſe officium iudicum a quo ppellatür⸗

De appellationibus et conſulta. Fo. LV.

aliam lee. Quartũ tempus eſt poſt appellationẽ fictã per
ſententiã qua fuit confirmata pꝛima ſententia/⁊ tunc nõ

muniter tamen tenetur ꝙ ſufficit ſi dicat bene appellatũ

vſq; ad.S.ne temere.ibi ponit qualit᷑ puniatur temere ap
pellans vſq; adł·S.ſinautem.ibi ponit de tempoꝛe inter
ponende appellationis vſq; adS. apoſtolos.⁊ ibi ponit
de tempoꝛe petendoꝛum ⁊ dandoꝛum apoſtoloꝛum vſq;

in fi. ⁊ iſte · S H̊ dicit Is qui appellat non oppoſitũ in pꝛi

ma:opponit in ſecunda:non pꝛobatum in pꝛima pꝛobat
in ſecunda hoc dicit vſq; ad·S.ſi quis autem. .
Op.ꝙ poſt publicatiões teſtium nõ debeant admitti ꝓ
bationes teſtium in aut᷑.de teſti S quia vero.So.dicunt
quidam ꝙ hoc contingit ⁊ male: ſed dic ꝙ ibi in eandem
inſtãtia loquit᷑ hic in alia vt iuſticia alicuiꝰ non ꝑeat:qð

eſt contra.c.fr̃nitatis.¶ Itẽ ſine diſpẽdio audioꝛ ad cõ⸗

ſecutionẽ iuris mei.hoc dicit vſq; ad ·S·ſuꝑ his. ¶ Suꝑ
his.¶ Judex cauſe criminalis ⁊ capitalis dʒ tranſmitte⸗
re reum ad iudicem appellationis cum actis cauſe ſub ft
da cuſtodia maxime ſi fideiuſſoꝛẽ dederit.hoc dicit vſq;

Clericꝰ ſi ad ·S. ne temere.¶ Iſte · S· eſt in ar.ꝙ ſi iudex laicꝰ ceperit
capiat᷑ a clericum qui cunctatur de crimine capitali ⁊ clericus pe
iud ice lai⸗ tat ſe remitti ad epiſcopum /iudex debet eum remittere
co ꝓpt cri ſub fida cuſtodia:ſed an acta debet remittere videtur ꝙ
mẽ capita ſic per hunc.S econtrario videtur ꝙ non /quia illis actis
le ⁊ petat ſtari non debet cum non valeant facta a iudice ſeculari/
ſe mitti ad at hic loquitur de his quevalẽt.Quid ergo:ego puto ꝙ
epᷣm an iu etiã debzʒ mittere acta:quia licet eis non ſtetur:pꝛoderũt
dex debe- tamen ad aliqualem infoꝛmationẽ.Temere appellãs ex
at eum re⸗ tra oꝛdinem punitur.hoc dicit vſq; ad·S.ſinautem.
mittere ſbᷣ ¶ Opp.ꝙ aliter puniatur vt.l.s pꝛoconſulibus·ije.⁊.l.ab
ſida cuſto executoꝛe:j.quo.ap.non re.So.vt glo.vel dic ꝙ aut cau⸗

dia.

ro que dicatur cã ꝓpꝛia:⁊ dic vt in glo.

ſa fuit criminalis ⁊ habet lecum hec pena:⁊ hoc ꝑ conti⸗
nuationem ad ſuperioꝛa vbi loquutus ẽ de ciuili /aut cau
ſa eſt ciuilis ⁊ habet locum pena legis ab executoꝛe.ſpe⸗
ciale eſt in.l.s ꝓcõſulibus:je.vel dic meliꝰ ꝙ hic loqᷣt᷑ in⸗
cauſa ciuili ⁊ criminali ⁊ ſpeciale eſt in.l.a pꝛoconſulibꝰ
Item eſt ſpeciale in.l.ab executoꝛe.vbi quis ab articulo
appellat ante diffinitiuam vt.l.ſi clericus.S.de epiſco.
au.⁊ ꝙ iſte S.loquatur in criminali pꝛobatur per conti⸗
nuationeʒ ad ſuꝑioꝛa:⁊ ꝙ loquatur in ciuili pꝛobatur ex
repetitione huius·S.que ſit generaliter in ſequenti.S·ſin⸗
autem appellatio debet interponi infra biduum vł tridu
um iure iſto.⁊ apoſtoli ſunt petendi in inſtãtia infra.xxx
dies:⁊ cautio non eſt interponenda de pꝛoſequenda ap⸗
pellatione ſiue lite.hoc dicit vſq; in fl.
¶ Op.ꝙ aliud tempus detur ĩ aut᷑.hodie hic poſita. So.
hic coꝛrigitur. Item oppo.ꝓꝙ ſine ſcriptis poteſt etiam
appellari:vt.j.e.l.litigatoꝛibus.So.vt gloſ.⁊ eſt ratio qꝛ
lioellus debet continere quis appellauerat ⁊ a quo ⁊ ad
quẽ ⁊ a qua ſnia ⁊ ꝓ quo lata fuerit:⁊ ideo patet ꝙ ex in⸗

teruallo pꝛo verbo appellando non continentur hec om-⸗

nia.ſed quando ſtatim appellant: tunc per continuatio⸗
nem ad ſententiam videtur hec omnia continere appella
tio facta viua voce:⁊ ideo poterit tabellio poſt ſententiã
ſic ſcribere a qua ſententia titius appellauit.¶ Modo q̃⸗
¶ Item oppo. ̃de.l.ij .jde libell.dimiſſo.So.vt glo.
¶ Item oppo.ꝙ caueatur de aut᷑.generali.S.de epiſco⸗

pis ⁊ clericis.So.vt gloſ.⁊ eſt ratio quia ꝙ quis in cauſa

pꝛincipali non pꝛocedat tendit ad damnum aduerſarij
qui vexatur ſumptibus:⁊ ideo cauere debet de pꝛoſequẽ
do:ſed in cauſa appellationis dãnum eſt non pꝛoſequen⸗
tis:quia pꝛima ſententia confirmabitur ſi expirãt pꝛima
fatalia:⁊ ideo cauere non cogitur.
¶ In glo.que incipit quinquaginta.ibi.l.ab executione.
illa loquitur in ſpeciali caſu:vt in.l.ſi clericꝰ.g.de epiſco.
au.⁊.l.a ꝓconſulibus.loquitur in alio caſu ſpeciali: ſed
iſte · Sloquitur in cauſa criminali per contumaciam ałlas
per continuationem ad ſuperioꝛa ⁊ in ciuili per repetitio
nem eius:que gñaliter fit in ſequenti · S·

nodie impartitur cuilibet ſpacium decem die
N.“um ad appellandum a tempoꝛe ſcientie ⁊ ſen⸗
tentie conumerãdum.h.d.
¶ SOp. a diuiſiõe aut fuit ignoꝛãs ⁊ ſibi non currunt tem
poꝛa:aut ſciens ⁊ tunc cum ſitvere contumax audiri non
debʒ:vt.l. diuus.ff.de ĩ inte.re.So.glo.quia aut fui contu
max ficte ⁊ non fui defenſus:⁊ tunc appello ⁊ mihi cur⸗
rit tempus a tempoꝛe ſcientie:aut fui vere contumax: ⁊

4

— T h od ie Hec autentica venit ad.l.co⸗
. di.coꝛrectiue ⁊ dicit ſũmarie

Gutrigarij Gecũda pars ſuper Geptimo libꝛo Codicis

tunc non audioꝛ ad appellandum niſi veniam iudice pꝛo
tribunali ſedente:tunc reſtituũtur mihi.x.dies ad appel
landum:vt.l.diuus.ff.de in integ.re.Aut nullo modo con
tumax fui: ⁊ tunc ſententia nulla ⁊ non eſt neceſſaria ap⸗
pellatio:vt.l.j.S. item cũ ex edicto.ff.que ſnĩe ſine appel.
reſcin.aut fui ficte contumax ⁊ per pꝛocura.⁊tunc currũt
mihi tempoꝛa a tempoꝛe ſententie:qꝛ ↄtumacia pꝛocura.
mihi poteſt nocere:vt.l.j.S·fl.ff.quãdo app.ſit. allit ſᷣm
glo.quãdo pꝛocura.meus non eſt ſoluendo: quia tunc in
Rinſtäm audioꝛ / idem ſi fui abſens neceſſaria ⁊ pꝛoba⸗
ili cauſa.

erre als videtur acquieſcere pꝛimo:⁊ qui appella
PAAuit dʒ pꝛoſequi ałs ſnĩa executioni mãdat᷑ h.d.
ſq; ad.l.dominus.
Dp non dẽat appellare: vt.l.nominationesj eo.ti.
o. vt glo.ſ Op.ꝙ ſi ſit aliqua non appelletur: ſed excu⸗
ſatio pꝛoponetur.vt ĩſti.de excu.tu·S·qui autem. So. vt
gloſ. innuit.ſ Quero ĩfra que tẽpoꝛa debuit appellare: ⁊
dic vt glo.¶ Itẽ op.ꝙ ſi iſte hẽbat excuſationẽ a pᷣncipe/
ergo nominatio eſt contra.l.ergo ipſo iure valere non de
bet.So.excuſatio facit vt nominatio veniat reſcindẽda
appellationis remedio/non aũt eã facit nullam. ¶ Item
op.ꝙ appellare non poſſit vt in aut᷑.de defen.ci·S.iterim.
So.vt glo.i Querit glo.quis in cauſa appellationis de⸗
beat pꝛobare:⁊ finaliter tenet ꝙ ille qui pꝛobauit in pᷣma.
Ja.de are.dicit ꝙ aut vterq; pꝛoſequitur cauſam:⁊ tunc
pꝛobat appellans:aut alter tm pꝛoſequitur ⁊ ille qui pꝛo⸗
ſequitur ꝓbat. ¶ Sʒ ego diſtinguerẽ ſic: qꝛ aut quero de

appellatione a munere publico ⁊ appellãs debet pꝛobare

vt hic. Ratio eſt:quia intẽtio aduerſarij eſt fundata a iu

re cõmuni:quia eo ipſo ꝙ eſt ciuis debet munera publica

ſubire:vnde q̃ſtio gloſ.non adaptatur ad..l.iſtam: ſed ad
alias cauſas a quibus appellatur. Aut ergo appellat᷑ ab
alijs cauſis:⁊ dic ꝙ aut venit vnus ſolus ⁊ inſtat ⁊ debet
pꝛobare inducendo pꝛimam ſentẽtiam ⁊ alia acta.Alias
autem pꝛobationes non habet neceſſe pꝛoducere:ſʒ acta
⁊ ſentẽtiam debʒ oſtendere:ałs neſciret an deberet com
pꝛobare vel non:vt.l.pꝛecipimus·j.eo.⁊ hec vera ſiue ap
pellans velit ſententiam infirmari ſiue ſolus ille contra
quem eſt appellatum petit ſententiam confirmari.Si au
tem ambo concurrunt tunc appellãs debet etiam ſcilicet

pꝛoducere ſententiam ⁊ acta ⁊ ideo ſibi dãtur: vt.S.eo.l.

eos·S.ſinautẽ.Si autem loqueris non de pꝛobationibus
pꝛimo factis ſed de alijs fiendis:⁊ tunc qui pꝛobauit in
pma: debet pꝛobare in ſecũda ⁊ ita ꝓcedit gl.poſita hic.
¶ In glo. que incipit ⁊ hoc in fi.ibi ꝙ contrarium demõ
ſtratur. hoc non eſt verũ in caſu iſto cum intentio nominã

&αμ Inominatus in alijs uſis dic vt. S. dixi. .
„WDemn: on dz negari dño defen⸗
N OSm inus. ſio pꝛopꝛie cauſe.h.d.
— 7 acto 2 Actoꝛ oꝛdinatus ad cãm deſi⸗

3 nit eẽ actoꝛ ꝑ appellationẽ:⁊ iõ
caãm appellatiõis ꝓſequi nõ põt.ſ Qñ aũt quis

4 Aopellar᷑ appellare vł ꝓſeq plene dicã. de ꝓcur.
l. inuitꝰ. Iſta.l.videt᷑ ipugnare gl.q̃ eſt ĩ.l.neq;.S.de ꝓcu⸗
ra.que dicit ꝙ officiũ actoꝛis durat tm̃ ſicut officiũ tuto⸗

ris. Sed dic ꝙ quidam eſt actoꝛ oꝛdinatus generaliter

et iſtud officium durat qᷓ;dtum ⁊ tutoꝛis.⁊ ita intelligatur
illa glo. Sed quidam actoꝛ datur ſpecialiter ad cauſam
vnam ⁊ iſtius officium expirat appellatione interpoſita /

vt hic.
F MWanifeſta egent pꝛobatione.h.d.
6. Jues. Quero qui ſunt ciues ⁊ qui inco⸗
le?? dic vt gloſ.
¶ DSp. dde.l.veteranisꝓquãdo pꝛouo.non eſt
ne.⁊ dic vt glo.ſ Item op.ꝙ manifeſta non pꝛobenturvt
l.ea quidem.j.de accuſa.So.vt gloſ.quia manifeſta pꝛo⸗
bantur ſic eſſevt notoꝛia:hic nõ pꝛobantur ſic eſſe:ſed no
toꝛia eẽ vt in contrario.⁊.l.ſi vero·S.·qui pꝛo rei.ff.qui ſa⸗
tiſda.cogan.

¶ VWodo quero que dicantur notoꝛia ⁊ que manifeſta? Wanile⸗
KReſpondeo ea que hñt actum manentem poſſunt trãſire ſta ⁊ noto
in notoꝛia:vt ſi quis militet circa latꝰ pꝛincipis:nam eiꝰ ria q dicꝭ
excuſatio eſt notoꝛia/ ſed ea que non habent actum ma⸗ tur.

nentem et continue apparentem / vt cum quis babet

Bai aneinilig Vocatus ad munu
Bi ad ci uilia. dlieum dz appella

Nltium ſit fundata de iure cõmuni:⁊ ideo ꝓbabit

Nehkuin

ſcpitcurre

llorinon
ſeo dic ali
ſonis reſer⸗
uunet rete
Met locun
n CRöergo
Pit nugnadalit
im odesppel
Wepondaretur
elige dele
luvocait
ſtrucrums
eius ſen
CO.g
dicibusm
SGechndo
ligeivt
(Inga
geſt verun
Utreßuata
lMofferend

Pꝛobare
qͥs dẽati ·
cã appel
lationis.

csꝛergone

1
.

1

*

Def appellationibus et conſulta.

Fo. LVI.

nge pꝛiuilegium excuſationis a pꝛincipe iſta non poſſunt in ſit recipiẽda appellatio vł non / tunc ſi appeat ꝙ debuit
glomnenii = „Nnotoꝛia tranſire: ſ in manifeſtumvt plene dixi recipi tunc remittitur iudex ad pꝛincipẽ qui eũ puniet/ſi
N ( Ne S. quo ? qñ iudex aut᷑. qui ſemel. aũt nõ debuit recipi puniet᷑ appellãs infamia.¶ Sʒ op.ꝙ
ſieſten n WN J nim e Juris executio non habet iniua alia pena iponat᷑:vt.S.c.l.eos.S. ne temere.⁊ ·pe.l.ab exe⸗
mume lEeriam. hoc dicit. cutione.So.vt dixi in dictoS ne temere. O 5. kf ſs
Unncenen P * II engdente cã pꝛincipali vel appel HRIE& Ovp. B. Lj' ſi ö8
wiſin ðs illo INdants non eſt Tuppliedqun h d. T in maioꝛib us mom̃.poſ.So.
giurn CEx tex. relatiõe] in quo differat relatio a yvt glo. ¶ Itẽ op. de. l. fi · . qñ pꝛouo. non eſt ne.
chnuph, RAAConſultatione: dic vt. S. e. l. ij. — .a So. vt glo. ¶ Itẽ op. ve. l. ij. S. de ſũma tri ⁊ fl.
Mh — 7 . .. a . ib Si appello in con⸗ ca. So. vt ibi:qꝛ ibi loquit᷑ de deciſione.l.hic de ſnia Vel
nean 86 . 0 2 us. tinenti poſſum ap⸗ ibi de re irreuocabili/ hic de reuocabiliiii. —
lund Ebellare viua voce ſine libello.h. d. Enr GB ontam Ad euidentiã eſt ſciẽdũ x
narlegt 5 A¶ QOp. de. l. j. in fl. ff. e. ?. S. eo. l. eos. So. vt gl. ” R5ν qñ interponitur appellatio
Honiniite aseXXαä aue th qz qnq; eſt melius appellare in decia iudex dz eã recipe ⁊ dare apoſtolos ⁊ ſi nõ fa⸗
„0 die q; ſtatim ꝓpter tempus ꝓſequende appellationis qð rEa Cit punitur. xxx. pondo auri/ eius officium
utmnat, incipit currere ab appellatione interpoſti. in tmidem/2 dʒ dare apoſtolos infra. xxx. dies. Et ex hoc Apli ĩfra
dlennſt W E caulas Glo.videntur male intellige colligimus ꝙ ĩfra.xxx.diespeti debẽt:ſi aũt appellãs nõ qð tpᷣs pe
Miummn gen NWE e⸗ re.l.iſtã ⁊ S.l.in offerendis·j. peetit infra.xxx.dies apoſtolos punit᷑ ̃m.l.qm.S.e.qꝛ cuʒ ti debẽt.
huteie J. N. eco. ? 5.l. cũ a nobis. S. de dila. t. ᷣm gl.hoc dicit ibi equiꝑet delicta.ſ.nõ appellare vł apoſtolos non pete⸗
ſonee Aa Nal; Ubi Imperatoꝛ de appellatio cognoſcet nul⸗ re: ergo ⁊ pene equipãtur ⁊ dicit hec lex. Judex qui apbp⸗
enen la dilatio eſt dada:⁊ ideo antecedens negocium plene in pellationẽ non recipit vł apoſtolos non dedit ifra tẽpo⸗
wne Niade . ſtructum ẽ ad pꝛincipẽ referendum:⁊ ab eius ſentẽtis aa ra punitur in.xxx.pondo auri/etiã punit᷑ ⁊ eius officiũ in
tnlenet⸗ pellari non poteſt. hoc dicit. Sed qꝛ hec lectu. eſt iniqua tmdem.h.d. ¶ Ex tex.executionẽ laut ergo certũ ẽ ap⸗
Nince ideo dic aliter ⁊ ſic. AUbi imꝑatoꝛ delegat cauſã appella⸗ pellationem nõ debere recipi ⁊ non punit᷑ iudex non reci
nuſc tionis reſeruata ſententia: tunc negocium plene inſtru⸗ piẽs/aut certum ꝙ dʒ recipi ⁊ punit / aut dubitatur an ſit
ee ctum eſt referẽdum ad pꝛincipem: qꝛ poſt eius ſententis recipiẽda:⁊ de hoc cognoſcit᷑ officio eius I ſic ſimul pa
bochantſt non eſt locus appellationi.h.d. H tiuntur vnã penã/t ſic eſt arg.ꝙ ſi ſtatutum dicit ꝙ hẽat
rcaſin G. rreuoca C¶ Mõ. ergo ꝙ ea que ſunt irreuocabilia debent fieri cu, arbitrium capitaneus ⁊ anciã capitaneus ſolus tata au⸗
tureileng ilia dñtſi magna deliberatione:non ergo intelligas ꝙ hic impera⸗ ctoꝛitatẽ ʒ quãtã anciã ſimul.Quũo ergo ponet ꝑtitum.
qhaleg eri cũ ma⸗ roꝛ de appellatione coguoſceret:qꝛ tunc eſſet iniquum Rũdeo qꝛ capitaneꝰ ponet vnã fabã ⁊ poſtea anciã faci⸗
is dehentin gna deli⸗ non daretur dilatio:vt.l.in offerendis.in fl e.ſed intel⸗ ant ſcrutiniũ tãq; quoddã coꝛpus ⁊ maioꝛ pars concoꝛ⸗
jjettintun beratione lige ꝙ delegauit cãm appellationis reſeruata ſibi ſenten das habebit vna fabã:⁊ tm̃ ſicut capitaneus ar.l.nulli.ff.
Amunanatt tia quo caſu debet plene cognoſcere ⁊ negocium plene m ꝙcuiuſq;vniuerſi.⁊.l.ꝙ maioꝛ.ad muni.i¶ No.ꝙ quis po
Adlienge ſtructum ad pꝛincipem remittere:⁊ ipſe pꝛonũciabit nec teſt iudici reſiſtere. Et ad ʒ gl.rñ.ꝙ hic deſinit eẽ iudex
tergorpdt⸗ ab eius ſententia appellabitur. p appellationẽ:⁊ ideo ei tãq; pꝛiuato reſiſtitur:⁊ ideo cũ
ustinlunt ¶ QDOp. ꝙ ad pꝛincipẽ non recurratur obmiſſis alijs iu⸗ qda iudex in romãdiola ꝓnũciaſſet ̊ quẽdã ⁊ iuſſiſſʒ eiꝰ
1Aglagenhe dicibus medijs/vt in aut᷑.de mã.pꝛin·S. ſi tibi. So.vt gl. bona deſtrui cõdemnatꝰ appellauerat/iudex nihilominꝰ
drocnoneßt Secundo videtur mirabile ꝙ dilatio non detur:ſed intel iuſſit ruſticis ꝙ deſtruerẽt bona condẽnati: condẽnatus
elan Dhtd. lige: vt. S. diri. reſiſtebat eis/certe bñ poterat ꝑ hãc.l.¶ In gl.q incipit
theeeſuaa ¶ In gl. que incipit cum imꝑatoꝛ. in fl.ibi.l.cũ a nobis. (.officialis ibi ſi qͥs idS. doli.So.aut qris de pena irro⸗
eſolus legen ꝙ eſt verum quaãdo nõ cognoſcit:ſed cognitionẽ delegas gẽãda ex dolo ⁊ iuris ignoꝛatia excuſat vt ibi:aut pena ir
onfirnaig, uit reuata ſnia:ſʒ ſi cognoſceret daret dilationẽ / vt· e. Togãda ⁊ pꝛeter dolũ ⁊ nõ excuſat iuris ignoꝛatia:vt hic
betetimitt l. in offerendis. in fi. ’MMD 2.l. lege.S· cũ quidã.⁊ nõ ꝑ Dy.ex.de re.iuris .ignoꝛatia
ditun ni uTiam. Nedum ab alijs: ſed a delegato li. vjt gl. in. lregula.ff. de iuris ⁊ fac. igno..¶ In eadẽ gl. J
eprobatſtn 2 lIb. ad pꝛincipeʒ appellatur. Ratio S fl. ibi. l. ;q;. potes dicere ꝙ hic deſijt eẽ maioꝛ
cqpipꝛobe dubitãdi mouctur in tex.qꝛ repꝛeſentat yma⸗ A E iudex/x cepit eẽ pꝛiuatus ꝑ appellationcm.
uglpoſti RHA Ginem pꝛincipis. — 2 At a Snia lata ſuꝑ bonis vacãtibꝰ poteſt
Otrariutd Et no.ꝙ delegatus hʒ delegatã ⁊ ymaginẽ oꝛdinarie Krrrrnc * appellationẽ reinouert.
ginentier enaso. Et no.ꝙ non tatum valet ymago quãatũ veritas:nã ab QG m app el latio Hec lex ẽ localis vñ
mitind 4 duo dit, ipſo pꝛincipe non appellatur: ſed ab eius ymagine ſic: vn non ponã in ea ſum⸗
ſeäh fert a vᷣita qe facit ꝙ alibi dicit glo. ꝙ ex ymaginario intellectu ? , marium.
egart Nen⸗ modum loquendi apellatione filioꝛum continentur nepe * R B d icib us Si iudex ĩfra tꝑa. xxx. die
ſechnebo tes:ergo non ſᷣm vᷣitatem/qꝛ differẽtia eſt inter veritatt x rum apłos non exhibuit ſi
ymaginem vt hic. 8EPX mili pena.xxx.pondo auri punitur.Sʒ q̃ͥ ẽ mul
usghint d Vbi appellatur a ſentẽ tia pᷣto .cts que iudici et eiꝰ officio ĩponitur. Dicit gl.
Appelutheſ J ap U ris appellatur ad ſfectum vi⸗ ꝙẽ illa q̃ẽ. S.l.qm̃.⁊ eſt rõ qꝛ cũ ĩ.l.qm.nõnulli videãtur
po: Ciß⸗ bis ꝑ quod datur intelligi ꝙ pᷣfectus ẽ maioꝛ. eqparari hec delicta non appellare ⁊ apoſtolos non pe⸗
enedici hen — EE Hec lex loquit᷑ de pena nõ tere ita equiparantur appellationem non reciperevł apo
ilnegönenn 8 GB 0 niam. ſeruãtium tꝑa apłoꝛum pe⸗ ſtolos non dare:ſi ergo delicta equiparantur ergo ⁊ pe⸗
ſiatofcine Atendoꝛum ⁊ repᷣſentãdoꝛum:ſed tempoꝛa non na eadem imponetur que eſt.S.l.quoniã iudices.
gatus ein W⅓WMexpꝛimit /1 dic fũmarie Siue non ſeruauero tẽ ¶ Op. ꝙ iudex debeat ſine petitione dare:vt. l. eos· S. fl.
1lasſinlen pus apoſtoloꝛũ petendoꝛum ſiue repᷣſentãdoꝛum incur⸗ S. eo.ti.⁊ alibi dicitur ꝙ appellans debet petere ⁊ inſtan⸗
cülientate ro penam:vt videar deſeruiſſe appellationem. hoc dicit. ter:vt.l. j. S. j. ff. de libel. di. quare ergo hoc tempus ſtatui
tiorekteptn De tempoꝛe petendoꝛum loquitur lex iudicibus.je.de tẽ tur. So. iudex debet ſine petitione offerre vt dicta.l.eos.
poꝛe repᷣſẽtãdoꝛũ loquit᷑.:.ſi pᷣſes.S.e.modo ſi hec tpa nõ habet tamen.xxx dies ad offerendum/ſi non offerat ĩ⸗
betehn ſeruentur hec lex penã imponit.¶ Ad euidentiã eſt ſcien⸗ fra illos punitur pena huius legis. Item ⁊ appellans de
Ces tMid dum ꝙ debitoꝛ fiſci condemnatus ⁊ cõfeſſus non appel⸗ bet inſtanter petere infra.xxx.dies.⁊ ſi non petit infra di
lat:vt·j.quoꝛum ap.non re.l.abſtinendum: ſed hic fuit nõ cta tempoꝛa videtur appellationi renunciare:vt dicta.l.
o nannmt manifeſte ↄuictus:⁊ ideo potuit appellare. quoniã nonnulli.Eſt ergo hoc tempus ſtatutum ad hoc
1 Gnponns ¶ Dp. vno modo vt glo.⁊ ſo.vt ipſa. yt eo lap ſo iudex qui apoſtolos non dedit incidat in pe⸗
Pmunftſ⸗ Pe N Resnareesg ſulib MRegbłarit᷑ ab oi nam huius legis ⁊ arpellãs qui non petijtvideatur renũ
rſieii N Pꝛocon 11S. um nus ohell rrabbellationt. Eris abintetione mr
woreifc A&Ntur maioꝛis ⁊ minoꝛis iudic excepto pᷣfecto pᷣ Pe e 5 426¾ . tiã ab illatione mil⸗
n . orn reiecta appellatiõe ini conqueſtus T vum ulctis cre põt appellari. h. d.
lgre nnt ciuiiſuſto ſupplicio punietur. h. d. cũ.l. ſe. Aut ergo iudex r⸗ E& (Ob. de. .ſi . ff. de ver. ſig. So. vt gl. ⁊ dic e Appellari
veſiutc⸗ Ceiiipit appellationẽ/a planũ eſt/ aut non recepit: ⁊ tunc de ρ Kaut E mihi irrogata mulctꝗ aut pena: ſi mbeta an poſſit
nnoponmn ttpe deferẽde qrimonic de iudice non loqt hec lex:ſed.l.ſi tũc autvolo ↄqri de crimine vł de młcta/ de crie qꝛ dico ab illatiõe
und AAppellationẽ ..e. Sed ſi adeat pꝛefectos vt cognoſcãt an me non fuiſſe cõtumacem:de młcta qꝛ dicen nreoruinacs mulcte.
un b

Butrigarij Becũd

Queri
nie exp

fuiſſe / ſed non puniendum tanta mulcta ⁊ poſſum appel⸗

lare ex qualibet pꝛedictarum cauſarum vt hic.ſi autem ẽ

mihi impoſita pena poſſum appellare conquerẽdo me de
crimine: quia dico me non deliquiſſe ⁊ poſſum aut volo
conqueri de pena:quia bene dico me deliquiſſe:ſed penã
nimis eſſe magnam/ nõ poſſumyvt dicta.lʒ.ſi qua.ꝙ intel
lige ſi eſt pena legalis umpoſita.
S m oſt Appellatur a ſnĩia ꝓcur. ce⸗
P U. ᷣſaris vel fiſei ad pꝛefectum
pietoꝛium ⁊ ſi longinquitas itineris fuerit vel
WAnegocium lcue expediet ne gocium in loco per
delegatum. hoc dicit.
N Abi ſententia v
iure nulla appellatio eſt ſupuacua.h. d.
Ea NaAd CMo. argu. contra eos qui habuerunt bꝛeue
in conſilio ⁊ debent aliquem nominare ⁊ non debent no⸗
minare ex conſilium poſtea / ſed in conſilio.
en quis Qui condemnatus eſt appellat
*pꝛ

.

o libuo ⁊ ꝓſequit᷑ ꝓ libito.h.d
,) (Op. æ debeat ſatiſdare de pꝛoſequendo: vt
P AS. de epis ? cle. aut generaliter. So. vt dixi. S.
e.I. eos. dic ꝙ quidam appellat ex libito ⁊ ꝓſequuntur
pꝛo libito:vt in pꝛopꝛia cauſa vt hic:quidã ex neceſſitate
appellant:ſed non habẽt neceſſe pꝛoſequi:vt ibi ad quos
cauſa pertinet ex officio vt.S.c.lʒ.ſi actoꝛ.⁊.l.inuitus.S.de
de pꝛocur.⁊ ibi plene dicam: quid am in ꝓpꝛia cã ſᷣm qð
⁊ ſᷣm quid non qũcũq; cogunt᷑ appellare quãdoq; nonvt
l. herennius· S gaia. ff. de euic.
Ee NReſiſtẽdũ eſt iudici iuridi⸗
D d icto 3. ce per apellationẽ non de fa
/&◻Acto. hoc dicit. In caſu tamenvbi conſtat ꝙ de
Hiure non facit ei de facto reſiſtitur: vt.l.quoni
am.⁊.l.iudicibus.S.e.
45 7 uis Ab iniurioſa executione neduʒ
a ſentẽtia lata ſuper pꝛincipali
poteſt appellari.
Jappellationem. oa⸗
44— de tpe que⸗
S rimonie exponende de iudice qui non recepit
Aappellationem pᷣm ia. de are.⁊ bene:licet glo.ĩ

l. ff. de libel.di. intelligat hanc.l.de tempoꝛe pꝛoteſtatio
nis flende iudici qui non recipit appellationem:ſed male

mo intelligit:vt.j/dicã.⁊ hec.l.bꝛeuiter hoc intendit. Tꝑa q̃⸗
o⸗ rimonie exponende de iudice qui appellationem recipe
nẽdi de iu re recuſauit ſunt varia ex iudicum varietate.h.d. Glo. vt
dice qꝗᷣ re⸗- ego dixi intelligit hãac.l.i.l.j.ff.de li.di.in tempoꝛe ꝓteſta
ſauit a
pellatio vl non vult ea recepta apoſtolos dare:ſed Jaco.de are.
nẽ reciꝑe dicit cum ego habeam.x. dies ad appellandum ⁊. xxx. ad
tꝑa ſũt va petendum apoſtolos quid pꝛodeſt mihi pꝛoteſtari poſt
ria ex iudi xxx.dies/nam cum pꝛoteſtatio ſuccedat loco appellatio
cũ varie⸗ nis interponende ⁊ loco apoſtoloꝛum dandoꝛum ⁊ poſt

tionis fiende iudici qui appellationem nonvult recipere

x.dies non poſſit appellari:nec poſt.xxx.dies.petuntur
apoſtoli:immo tunc videtur renunciatum appellationi:
vt.S.e.nec cauſas:idco pꝛoteſtatio poſtea facta nihil ope
ratur:⁊ ideo puto ꝙ ſi iudex appellationis non recipit ꝙ
infra.x.dies debeat de hoc pꝛoteſtari ita ꝙ idem ſit tem⸗
pus pꝛoteſtationis ⁊ appellationis ⁊ ſi iudex apoſtolos
non det puto ꝙ pꝛoteſtatio debeat fieri infra trigintadi⸗
esvt ſic ſit idein tempus pꝛoteſtationis ſi non dãtur apo
ſtoli quod eſt eoꝛum petendoꝛum intellige ergo.l.iſtã de
tempoꝛe querimonie deferende de iudice qui noluit ap⸗
pellationem recipere vel noluit apoſtolos dare:non aũt
intelligas detpᷣe ꝓteſtationis fiende. 2
W Keci im us Quia appellationes
P deuoluũtur ad pꝛinci⸗
pem ⁊ ipſe pluribus occupatus non poteſt ap⸗
Wß pellationibus intereſſe: æ ideo cauſas commit
tit ꝑ.l.quãadoq; vni/quaãadoq; pluribus: qñnq; in conſiſto⸗
rio cognoſcit.hoc dicit cum.l.in offerẽdis:⁊.l.amplioꝛẽ.
Ego vidi dubitari de iſtis iudicibus quibus committũ⸗
tur per.l.iſte cauſe an ſint delegati:vel oꝛdinarij: ſed dic
ꝙ habent naturs mixtam:nam non ſunt delegati omni⸗
no:quia habent a.l.nec omnino ſunt oꝛdinarij/quia non
habent iuriſditionem in ſolidum: ſed ſimul cognoſcunt

Hiuide in tres ptes:qꝛ in pꝛima appellatur a ſentẽtia ſpe

ctabilis vſq; ibil ꝙ ſi a duce ibi appellar᷑ a ſẽtẽtia clariſ

„

pars ſuper Geptimo libꝛo Codicis

ſimivſq; ibi hoc ſi appellatio.ibi appellat᷑ ab his qͥ ex de⸗
legatione cognoſcebãt vſq; in finẽ. Caue tñ qꝛ pᷣmo loq⸗
tur de delegatis a non pncipe vſq; ibi huic ſalubꝛi. ibi eſt
delegatus a pᷣncipe / ⁊ non illuſtris vſq; ibi qui etiã.ibilo
quitur in delegato a pᷣncipe q eſt illuſtris:vel tpᷣe delega⸗
tionis vel ſnĩe vſq; ibi eadẽ obſeruãdo.ibi loquit᷑ cõiter
in illuſtri ⁊ non illuſtri vſq; in finẽ.ſ Itẽpꝛima diuiditur
in duas:qꝛ in pᷣma ſpectabilis cognouit de ca pᷣncipali/⁊
ab eius ſnĩa appellat᷑ vſq; ibi ⁊ hec licʒ.ibi ſpectabilis co
gnoſcebat ex appellatione vſq; ad vᷣſi.ꝙ ſi a duce.
¶ Quog ſi a duce.¶ Iſte vᷣſi. eſt coꝛrectus. vel attende
qꝛ quidã duces ſunt clariſſimi:⁊ de his hic loquuur.Alij
ſunt ſpectabiles ⁊ illuſtres vt dicam in.l.ſi quando.jeo.

¶ Qui etiã. ¶ Attende qꝛ dictio qͥs aut ponit᷑ cũ copula: Quis di⸗
2 hʒ augere.aut apponit᷑ ſine copula/⁊ hʒ determinare / ⁊ ctio quam
reſtringere vt.l.ea tñ adiectio.ff. de le.iij.Modo hic po⸗ naturã ha
nitur ſine copula ⁊/nũqͥd ergo habʒ addere vel minuere. beat.

ego puto ꝙ vbicũq; continet expᷣſſam oꝛationẽ determi⸗
natã ſub ſe ꝑfectã:puto ꝙ veniat augmẽtatiue/ non autẽ
determinatiue ad pᷣcedentia: vt inſti.qui.mo.re ↄ.ob.in
pᷣncipio.ibi quas res aut.⁊c̃.ſed qñ non habet ſub ſe / tũc
venit determinatiue ⁊ non augmẽtatiuce vt eſt cum dicit
teſtatoꝛ veſtes quas vxoꝛis cã paraui.
¶ Nota ex fine huiꝰ.l.ꝙ non ſpectat᷑ inititium.i Et not.
ꝓꝙ rõne adiũcti foꝛtificat᷑ ius ſocij.vt.l.ſi cõem.ff.de fᷣui.
ru.pꝛe.¶ Item no.qð nõ mutatur ſtat. ↄꝛia ſo.jeo.

A reſcripto pncipis nõ ap⸗
bemus. pclar: ſed vene appellatura
. ſuãa inde ſecuta.h. d.
πAbi dictũ eſt ꝙĩ ap
Nofferendis. Hαρiin

ad pᷣncipẽ cognoſcũt duo. in.l.pᷣcepimus.S.e.

doctkmiat hac.l. vt ſʒ q̃lit atẽ cãe.qñq; cognoſcet
vnꝰ:qñq; duo.qñq; cã in auditoꝛio pᷣncipis tractat᷑.h.d.
¶ Ex tex.Lvt cũ Jhic loqᷣtur de tpᷣe intimãde appellatio⸗
nis nõ ꝓſequẽde:lʒ glo.dicat de tpᷣe ꝓſequẽde/⁊ male.⁊
q̃ ſit diffirẽtia inter ea ſtatim dicã.( Et no.ꝙ quilibet pᷣt
appellationẽ pſequi ⁊ appellãs ⁊ alter.¶ Et not.ex ſine
huius.l.ꝙ etiã ĩ cã appellatiõis in conſiſtoꝛio dant᷑ noue
dilationes/⁊ ꝑ hoc ptʒ ꝙ glo.male dicit in.l.nec cãs.S.e.

ſed bñ dicit. S. de dila.l.cum a nobis. Modo hec lex loqᷣt᷑

de tpᷣe intimãde ⁊ dicit ꝙ eſt biẽnium.Sed nũqᷣd erit idẽ
tpᷣs qñ cauſa in auditoꝛio eſt tractãda:certe hoc non dr
hic.ſed alibi repetit᷑ iſte tex.⁊ ponit᷑ fimul de cauſa que in
auditoꝛio tractat᷑/⁊ dicit locũ hẽre annũ /hodie in oibus
ꝑ quod videt᷑ iſte tex.etiam loqui in cã q̃ in auditoꝛio dʒ
tractari tex. de quo dixi eſt in.l.fᷣ·S. in his ·j· de tẽ. appel.
¶ Op.· ꝙ aliud tpᷣs detur:vt.l.fl·S.· in his j.de tẽp.appel.

So tpᷣs intimãde appellatiõis hodie coꝛrigit᷑: ſi dias

ꝙ hic loqᷣtur qñ cognoſcit vnus vel plures/⁊ non qñ pᷣn⸗
ceps male dicis:qꝛ in.i:.ð.repetit hũc tex.⁊ dicit idẽ ſi in
conſiſtoꝛio deberet tractari. Pꝛetera eſſet abſurdũ ꝙ ha⸗
beret duos annos qñ vnus iudex vel duo cognoſcunt/⁊⸗
qñ in cõſiſtoꝛio dʒ tractari habeat ſolum annũ.ſ Itẽ cr.
de.l.nemo.j.ti.j:vbi de alio tpᷣe dicit.Sol.vt glo.⁊ male:
qꝛ tpa inchoãde appellationis ſunt in.l.ijj de tẽ.appel.
⁊ appellabãt fatalia vt ibi dicã. Etr ideo nota q̃ttuoꝛ actꝰ
vnus petendoꝝ apoſtoloꝝ: ⁊ ad eos petẽdos dant᷑ xxx.
dies. vt. l. iudicibus.S.eo.⁊ ſi nõ petit videt᷑ litẽ deſerere:
vt.l.qm̃ nulli.S.e. Sed qñ habet apoſtolos cõoſidera tres

actꝰ.vnũ.ſ.deferendoꝛũ apoſtoloꝝ iudici appellationis:

⁊ iſtud eſt tpᷣs arbitrio iudicis.vt.l.pᷣſides.S.e.⁊ qui ifra
tpᷣs ſibi datũ non pᷣſentat /nõ videt᷑ pena ſtatuta:ſʒ potes
dicere ꝙ videatur litem deſerere.vt dic.l.qm.poſtq; apo⸗
los pñtauit debet intimare iudici negociũ ⁊ ipᷣm infoꝛ⸗
mare vt videat ſi velit recipere appellationem vel non:?·
qñ velit ꝙ interroget᷑/⁊ de hoc tpᷣe loquitur hoc lex.⁊ lex
nemo.:j.ti.j. Poſtqᷓ; iudex deliberauit eã recipere eſt tpᷣs
appellationis inchoande /⁊ de hoc loquitur.lʒ.ijj titu.
pꝛoximo. G

¶ Sp. de. l. pᷣcipimꝰ. v.ꝙ ſi a duce.So. ille coꝛ bi

rigit᷑ Vel dic ꝙ ibi dux eſt clariſſimꝰ: hic ſpectabilis eſt luſtri duo
vel illuſtris. Hec obſtat hec lex que dicit ꝙ non conſide⸗ debẽt co⸗
ratur dignitas: quia verum eſt q;tum ad hoc:vt cauſs gnoſcere
deuoluatur in cõſiſtoꝛio: quia non deuoluitur cuiuſcũq; de cauſa.

Hodie ſi appellat᷑ a ſen⸗ Appellas
J 1 uand 0. tẽtia iudicis ſpectabilis / a ſnia iudi
vel illuſtris non cognoſcit vnus ſed duo. h.d. cis ſpecis

Dete

tosexerce
1 male:ge!
ſſtalex v⸗
pellationie
ytdici e⸗
liſerxr oye
(Ngo⸗
bꝛeuetßs

Cnigarur
ſendumq/
lippellabe
Gminum
leg qñqqꝗ
orr ifran
portzrein
Galsinqn
Unklegitin
(Ulisp
lcigyelin
„ Mltonedi
tene
lagibsep,
ſennnchoi
i eloeunye
feterorbgin
hoteangln
urilbh
uitehe
umentiguie
en ,5
Pigrrodu
Cinanteri
—
iüftne
fmimng,
ſnpateen
entego
nqnito
uyenien

fn
Plett
fannd
Hiaunoie
nſkcichae
eentne
Waelnn
gepelmingr,⸗
Nani denn
diuenener;
lmonii
Habatſhltii
eſteſtanne

itumſhn
ſicienfde⸗
iaſoſen

nepsni;
eegppeltr

dicti etir
Mione da
Ucccpim
e gſchconn
Rerut
mmädecpoct
ſeguece tnt
tno glief
.(Etnerſt
ſiſtoriodnin
tinkneechte
vodoheelgtl
ed nugetl
teftehoenol
decauſat
hodieinc
imaudinn
8 detit
ſdetihent
origirſiin

mresſtorcſ⸗

ert Netitt
ſetebſurtiet⸗
Mocogen
maNnd⸗
olrgpin
liſctin
onolnitvt
etidcs in
iekſtiunn
oscſinn
eigprlun⸗
gesdt ii
Aſnutii

S
=—

—w0—
—
=—
SS
—,: 2
S =
= S

De tempoꝛibus appellationum. Fo. LVII.

dignitatis exiſtat:ſed ad diuerſiſicãdũ hãc.l.a vᷣſi.ꝙ ſi a
duce.bñ refert:qꝛ ſi eſt clariſſimꝰ vnꝰtm̃ cognoſcitvt ibi ſi
ſpectabilis vel illuſtris tunc duo vt hic ⁊ hec eſt tutioꝛ.
= Mplio em. Appellat vnus / ſupplck
S J P 10 m. ſnia ĩ appellatione ꝓ oĩ⸗
QNous:i refutatoꝛijs libellis quis non dʒ eſſe vᷣbo
e lus: x iuſticia alicuius ex iuriſditionis defectu
perire non dʒ ſi ex poſt ſctõ apꝑeat quãtitatem ſnĩe iudi⸗
cis iuriſditionẽ excedere.h.d. l
¶ Ex tex.l iudicati opponere vt ſi iudex cõdẽnauit ĩ x
æ condemnatus appellauit /⁊ dicat ſe condẽnatum fuiſſe
tm in.v poterit alter dicere ſi velit ꝙ immo in.xv.erat cõ
demnãdus /⁊ hoc pꝛobat lʒ a ſentẽtia nõ appellauerit.
¶ Sʒ cũ ſcimus.i¶ Iſta qõ inſurgit ex.l.ĩ offerẽdis.S. e.
nꝗ ⁊ dixerat ibi ꝙ quevſq;. ad certã quãtitatẽ ſufficitvnꝰ
iudex ⁊ ꝙ quãtitas conſiderat᷑ que eſt in ſentẽtia ⁊ nonĩ
petitione merito potuit hec dubitatio contingere /als ſi
conſideraret᷑ quãtitas ſm petitionẽ iſta qõ non poſſet lo⸗
cum habere:qꝛ nunq; poſſet ſñia in plus ferri qᷓ; petitũ eſ⸗
ſet: vnde intellige ꝙ hic putabat᷑ ſniam continere minus
qᷓ contineret / non tñ intelligas ꝙ cõtineret plus qᷓ; ſit pe⸗
titum:qꝛ hoc eſſe non poſſet.

De tempoꝛibus appellationũ

S J uig Qui appellat a nomina⸗
2 9 tione hʒ decẽ dies ad ap
à pellãdum duos mẽſes ad ꝓſequendũ
ebh. d. ᷣm vnam lec.vł dic qui appellat a
nominatione hʒ duos mẽſes ad appel
adũ. h. d. m aliã lec. Pone caſum in
aunube vt lr̃a ſonat. Quero ad declara⸗
̃tioné tex. de q̊ tꝑe hic loq̃t᷑ an appella⸗
tòis exercẽde/an itponẽde:qͥdã ꝙ appellatõis iĩ᷑ponẽde
⁊ male:qꝛ nimiũ vacarẽt mũera:⁊ iõ dic vt glo.Et videt᷑
iſta lex ꝓbare ꝙ a tꝑge noĩatiõis currunt tꝑa exercẽde ap
pellationis/⁊ non a tꝑe appellationis interpoſite.Alij ð.
vt dicã j.e.l.fl. Sʒ qũo pꝛobat ſe ſciuiſſe cũ pᷣſumat᷑ igno⸗
raſſe:vt.l.verius.ff.de pꝛoba.So.vt glo.
¶ In glo. que incipit vł pꝛopꝛie:ibi ⁊ in hoc eſt ſpeciale.
vyt bꝛeue tp̃s detur ad ꝓſequẽdum.
e Em . oza Licet hec lex videatur po⸗
P 2 nere tempoꝛa appellationis
exercende:non tamẽ ẽ verũ:immo loquitur de
tepoꝛe inchoãde:ſʒ de tempoꝛe exercẽde loqui
tur.l.fi.niſi dicas ꝙ lex loq̃tur de tempoꝛe exercende ⁊
coꝛrigatur .e.l.fi.ꝙ non eſt verum.¶ Et ad euidentiã ẽ
ſciendum ꝙ olim dabatur vna dies ad inchoandum ⁊ il⸗
la appellabatur vltia fatalis / hodie.x.dies poſt quẽlibʒ
terminum qui appellãtur fatales vt ꝓdicã.Et ideo attẽ⸗
de ꝙ qñq; quis appellauerat petebat appellatos · xxx.
dies:⁊ ĩfra ulud tempus debèt ei dari a iudice poſtea dʒ
ea poꝛtare iudici appellationis/⁊ ipᷣe dʒ deliberare an ſit
cã talis in qua poſſit appellare/⁊ an ſint legitime ꝑſone ⁊
An ſit legitime ſatiſdatum. .
¶ Aiſis pᷣparatoꝛijs iudex debet incipere cognoſcere ð
iuſticia vel iniuſticia appellationis. Et ad inchoãdã co

gnitionẽ dãtur varia tempoꝛa vᷣm diuerſitatem iudicum

Appellati vt hic ptʒ.Et hec lex bꝛeuiter dicit.Ex varietate iudicũ
onẽ ad h̊ a quibus appellatur dãtur varia tempoꝛa ad appellatio
vt poſſit nem inchoãdã.hoc dicit hec lex cũ ſeq. Hodie exvarieta
q ichoa⸗ te locoꝛum variantur hec tempoꝛa. hoc dicit lex cum an⸗

re exvarie terioꝛibus in pꝛin.⁊·S cum antea.Et numerus fatalium

tate iudi⸗ hodie ampliatur. hoc dicit lex cum antiquioꝛibus·S. in
cũ a qbus alijs als in his. Diuide qꝛ aut tractatur de tempoꝛe in
appellat᷑ choãde appellatiõis/⁊ loquit᷑ hec lex cũ.l. ſe.⁊.l.nẽo.⁊.l.
datur va⸗ cum antiquioꝛibus ałs cum anterioꝛibus vſq; adS·cuʒ
ria ta. antea.⁊· S. cũ antea vſq; ad/S. in his aut tractamus de tẽ
poꝛe introducende appellationis.⁊ loquitur · S· in his de
l.cum anterioꝛibus vſq; ad/S.ſi cum.aut loquimur de tẽ⸗
poꝛe exercende appellationis/⁊ loquitur dictusS.· ſi cũ.
vſq; in finem cum aut᷑.ibi poſitis.¶ Et ad euidentiam eſt
ſciendum ꝙ ſi appellabam olim ⁊ aduerſarius erat pꝛe⸗
ſens poteram cauſam quandocumq; inchoare:ſed ſi non
vcniebat ego nõ poteram inchoare niſi invltima ſex mẽ⸗
ſium /quia totum illud tempus erat in arbitrio aduerſa⸗
rij ad veniendum. Et ſi dictavltimsa die non inchoo etis

6 .

aduerſario non citato quia dies interpellat ꝓ homĩe ca

debam ipſo iure ab inſtantia:⁊ ideo dicebantur fatales

dies:ſed iterum mihi dabatur vnus menſis a.l.⁊ debebã
vltima die illius mẽſis inchoare ⁊ non ante etiam aduer
ſario non citato:⁊ ſi non inchoabam adhuc mero iure fi⸗
nitur cauſa:ſed adhuc.l.dabat alium menſem:⁊ ĩ vltima
die debebam incipere ⁊ non ante/ niſi aduerſarius pᷣſens
eſſet ⁊ ſi non incipio adhuc mero iure cado a cauſa. Sed
iterum mihi datur alius menſis:⁊ in vltima die.i.i.xxxj.

die debeo incipere ꝙ ſi non facio cado mero iure a cauſa

⁊ ita erant quattuoꝛ fatalia vnum in fine cuiuſlibet termi

ni:modo lex nõ dabat mihi plus de tempoꝛe:ſed erat ne—-

ceſſe adiri pꝛincipem ⁊ impetrare tempus reparationis
qð incipit a fine vltimi fatalis currere quãdocunq; peta⸗
tur reparari nec debet citari aduerſarius ad hoc: qꝛ poſt
q́;ᷓ ſcit initium tempoꝛis debet ſcire ⁊ finem.Et ſic eſt ar⸗
gumentum ꝙ ſi teſtis dicit ꝙ ſi talis eſt.xxxv.annoꝛum:
quia recoꝛdatur diem natiuitatis eius bene dicit: quis
poſtqᷓ; ſcit initium tempoꝛis poteſt ſcire finem ⁊ an tem⸗

pꝰ cucurrerit quod faciat.xxv.ãnos. ¶ Modo ergo hic Appellati
loquitur de tempoꝛe inchoande appellationis licet glo. onis ĩcho
intelligat exercende ⁊ male. Aut ergo appellatur a ſen⸗ ande tꝑa
tentia pꝛeſidis vel ſpectabilis vel cuiuſlibet oꝛdinarij:⁊ q̃ ſint.

tunc omnia tempoꝛa ſimul cumulata ſcilicet fatalium ⁊
reparationis faciunt vnum annum.Aut appellatur a ſen
tentia delegati a pꝛincipe:⁊ tunc totum tempus ſimul cu
mulatum facit nouem menſes ⁊ non plus:quia nulla re⸗
paratio datur. Si autem appellatur a ſententia delegati
ab illuſtri: tunc totum tempus cumulatum facit.v.mẽeſes
idem ſi eſt delegatus a ſpectabili vel clariſſimo.i Sed ſi
dies termini vltima ſcilicet fatalis incideret in feristam
diem intelligitur dies pꝛecedens non feriata fuiſſe fata⸗
lis ⁊ eo die debuit inchoari/⁊ hoc ᷣm nos:ſed pſᷣm canoni
ſtas intelligeret᷑ ſequens dies poſt feriatã fuiſſe fatalis.

¶ Quod ſi quis. Quecunq; ſunt circa acta intelligun⸗

tur eſſe nota iudici vt iudici:⁊ ideo nemine poſtulãte po⸗
teſt ſupplere:caſus eſt in aut᷑.offeratur.S.de litis conteſt.
Et ex fine huius legis nota ꝙ qui nõ pꝛoſequitur vide⸗
tur conſentire:⁊ per hoc dicunt quidã ꝙ in ſententia eſt
naturalis obligatio pꝛeſumpta.
New Poſt tempoꝛa ſuperioꝛa lapſa nõ
. E. Emo ſperet aliquis per reſcriptum ha⸗
Vbere alia tempoꝛa/⁊ tempus appellationis in
EAA. troducéde eſt medium tp̃ᷣs appellatiõis. h. d.
¶ Diuid e in duas partes:quia in pꝛima loquitur de tem⸗
poꝛe inchoande appellationis:⁊ ſᷣm glo.coꝛrigit tempo⸗
ra.l.pꝛeceden.ſed ᷣm Jacobum de arenis non coꝛrigit/
ſed dicit ꝙ poſt ſuperioꝛa tempoꝛa alia non dãtur:⁊ hoc
ꝓbat textus ibiſ vltra ſtatuti ⁊c. hoc vſq; ad ver.⁊ vt

ibi pm glo. lo quitur de tempoꝛe inchoãde appellationis

⁊ male.ſed ſᷣm Jacobum de arenis loquitur ⁊ bene de tẽ
poꝛe introducende appellationis vſq; in fin. ⁊ cõtinuat᷑
hec.lLcum anterioꝛibus.

P m anterloꝛibus. Porite⸗

locoꝛum: ſed in.l.ij.dicebam pꝛo varietate iudi
ACum varia tempoꝛa ſtatuuntur ad appellatio⸗
em inchoãdã.⁊.d.vſq; ad.S. in alijs. S
¶ Diuide in tres partes:quia in pꝛima loquitur de tem⸗

poꝛe appellationis inchoãde vſq; ad .S.: in alijs.ibi loqui
tur de tempoꝛe introducende appellationis vſq; ad .S.· ſi

tamen. ibt loquitur de tempoꝛe exercende appellationis
vſq; in finem/⁊ cum illa parte continuantur omnes aut᷑.
¶ Er tex.in ſuo roboꝛe per hunc text.dicunt aduocati

ꝙ quãdo lex vtitur his verbis nullum robur dat/ſed di⸗

mittit id quod erat.Si ergo tempoꝛa fatalium eſſent coꝛ
recta per.l.nemo.in quo roboꝛe durarent cum nullum ha
berent.⁊ ideo dic ꝙ üla nõ ſunt coꝛrecta per.l.nemo. Vel

„

ſi vis ſuſtinere glo.dic ꝙ pꝛonomen meum tuum ⁊ ſuum Meũ tuũ
ſignificant ᷣm pꝛeſens tempus:vnde quando dicitur in ⁊ ſuũ ꝓno
ſuo roboꝛe videtur confirmare ſᷣm robur quod hʒ nunc: mĩa ſigni⸗
vt. l. ſi ita. ff.de auro ⁊ argen le.niſi in caſu.l.fin.j.que res ficant m.
pig.ob.po. Et hec vera/ niſi lex ſe referat ad pꝛeteritum: tpᷣs pñns.

qꝛ tunc confirmat ᷣm tempus antecedens coꝛrectionem

vt. l.nemo · S. a me.ff de legat.ij.⁊.l.eum qui:S. ſi mulier.

ff.de iureiurando.ſic ⁊ hic:quia ſe refert ad pꝛeteritum⸗

quia dicit dari ſolẽt:⁊ ideo bene potuerunt tempoꝛa coꝛ⸗

rigi ꝑ.l.nemo.⁊ ꝑ hãc ↄfirmari vt erant a cortectionè.

E ¶ Hodie numerꝰ dierum
¶Et cum antea. Maba nliareu pv.
¶In his. ¶ Olim dabatur biennium ad introducen⸗
dum cauſam appellationis ad pꝛincipem hodie ſuffi⸗
cit annus.h.d. Per hunc.S· coꝛrigitur.l.pꝛecipimus in
? fl.vt ibi plene dixi.Sʒ que ẽ pena non ſeruãtis hec tem⸗

tiõis ĩter⸗ poꝛa.Rñdeo ſi non ſeruãtur tẽpoꝛa appellationis inter⸗
ponẽdevł ponẽde videt᷑ ei renunciare.ſʒ ſi non ſeruãtur tꝑa ĩtrodu
ĩtroducẽ⸗ cẽde appellationis tunc ſi cã eſt coꝛã pꝛicipe examinãda
de tꝑa nõ vł coꝛã duobus tunc tẽpoꝛa exercẽde currunt a fine tẽpo
ſeruãtis q̃ ris introducẽde/vnde pena ẽ non introducẽtis:qꝛ lapſo
ſit pena. tẽpoꝛe illo incipiunt currere tẽpoꝛa exercende. Sʒ ſiali⸗
us iudex cognoſceret/tunc hʒ medium tẽpus fataliuʒ: vt

l.nemo.S.e.per quod patet ꝙ tempus introducende ſibi
currit ſimul cum tꝑe exercẽde appellationis /vnde ſi tar⸗
de introducit nullã penã inde ſubijt.
¶ Si tñ.¶ Si cã coꝛã pꝛincipe ẽ examinãda ad exercen⸗
da cãm nulla tꝑa ſunt ſtatuta/ſi aũt coꝛã alio iudice tũc
datur ad exercẽdum ãnus/⁊ ex cauſa biẽnium ⁊ ſpeciale
ẽ in cauſa appellationis ꝙ lite non conteſtata põt ad dif⸗
finitiuam pꝛocedi.¶ Item dicit aliud ſᷣm ia.de are. diffi⸗
culter tñ.ſ.ꝙ iure iſto abſente appellatoꝛe non põt pꝛoſe⸗
quivictoꝛ:ſʒ ſufficit ſnĩaʒ lapſu tpis ↄfirmari:hodie pᷣtꝓ
ſeq vterq;.ſ.vnꝰqñ vult alter tarde.h.d.ſᷣm ia.de are.
P ui Hec aut᷑.circa tpᷣs exercẽde nõ coꝛ
E rigit:ſʒ dat annum ⁊ ex cã biẽnium
6Cſed t̃s inchoande ? introducende appellatio⸗
d==Nis eſt coꝛrectum. Item ̃m.l.co.victoꝛ nõ po
terat pꝛoſequi cãm appellationis abſẽte appellatoꝛe: ſed
appellatoꝛ abſente victoꝛe poterat pꝛoſequi hodie põt vi
ctoꝛ ꝓſequi abſente appellatoꝛe:ſed demum in fine tem⸗
poꝛis:ſed appellatoꝛ in quacumq; ꝑte tempoꝛis põt ꝓſe⸗
qui⁊ ſimile in.l.ꝓperãdum ·S.⁊ ſi quidẽ.S.de iud.Et hec

aut᷑.bꝛeuiter dicit Ad exercendã appellationẽ datur ãnꝰ

⁊ ex cã biẽnium/⁊ põt in appellatione q̃cũq; ꝑte iudicij
appellatoꝛ abſente vł non cauſam ꝓſeqͥ:ſʒ appellatꝰ pᷣt ꝓ
ſeqͥ in fine tm̃.h.d. hiuide qꝛ in pꝛima ꝓſeqtur appella⸗
toꝛ pñte victoꝛe vł abſẽte vſq; ibil appellatione ceſſante
ibi pꝛo ſequitur actoꝛ appellatoꝛe abſẽte vſq; ibiſneutro⸗ʒ
ibi neuter ꝓſeqᷣtur vſq; ad finẽ. Ex tex.cũ vnꝰ Jhuc vſ⸗
qʒ; ↄ-coꝛdat cũ.łl.codicis /ſʒ hic incipit coꝛrigere ſᷣm ia.de

are.qꝛ iure veteri nullo mõ victoꝛ poterat ꝓſequi abſente
appellatoꝛe hodie põt ita demum ꝓpe finẽ tpᷣis:ſʒ appel

latoꝛ qũcũq;. Item ſi appellatoꝛ ẽ abſẽs quẽcũq; finẽ ſẽ
tẽtia accipiat abſẽs ↄdẽnat᷑ in expẽſis:ſʒ ſi eẽt pñs ⁊ ſuc
cũberet idẽ:ſed ẽ pñs appellatoꝛ ⁊ obtinet tunc nullꝰ cõ⸗

dẽnatur in expẽſis:non appellãs qꝛ obtinuit /nõ appel⸗

latus qꝛ habuit iuſtam cauſam litigandi ꝓpter ſnĩiam ꝓ
ſe latam:⁊ ideo neuter alteri cõdẽnabitur in expẽſis hoc
caſu.Sʒ qͥd ſi ẽ lapſum biẽniũ an ex cauſa poſſu dari ali⸗
ud tpᷣs Glo.ꝙ ſic/ſed huic repugnat.l.fl.j.e.quia ibi dicit
ꝙ nullo modo datur aliud tempus:quia potuit pꝛincipẽ
adire/ſed certe ibi loquitur quãdo fuit impedimentũ iu⸗
dicis ⁊ non aliud:⁊ tamen illud eſt hodie coꝛrectum /ha⸗

bet ergo annum:⁊ ex cauſa biennium/poſtea ex clauſula

gñali poteſt habere tertium/⁊ quartum/⁊ quintum. Sed
in quo differt annus qui datur ex cauſa pꝛimo ab illo qui
datur ex clauſula generali.Reſpondeo quia illud qð da⸗

tur ex cauſa hic datur a lege / illð tempus quod datur ex
clauſula generali datur ab homine.Item ille qui datur a

lege datur integer ſiue impedimẽtum ſit longum ſiue bꝛe
ue:ſed ille qui datur a iudice non datur integer: ſed tan⸗
tum tempus reſtituitur quanto fuit impeditusvt.l.ab ho
ſtibus· S· ſed ꝙ ſimpliciter.ff.quibus ex cau.maio.¶ Iteʒ
quero an debeat ſolum in fine per menſem victoꝛ pꝛoſe⸗
qui abſente appellatoꝛe.Quidam ꝙ ſic ꝙ non puto:quia
tex.in coꝛ.non loquitur de tempoꝛe menſis taxatiue: ſed
dicit foꝛte menſeʒ exemplificatiue:⁊ ideo puto ꝙ in iudi⸗

Appella⸗ cis arbitrio ſit.¶ Item quero quando incipiat tempus
tiois exer exercende currere.iReſpondeo hec eſt vera opinio ꝙ a tẽ
cẽde tpᷣs poꝛe appellationis interpoſite/⁊ eſt mirabile ꝙ etiam pᷣʒ
qñ ĩcipiat iuravetera eodem tempoꝛe currit tempus introducende

⁊ exercende:vt.l.nemo.S.e.⁊ non mireris dicit Jaco.de
are.quia ⁊ alłs currit tẽpus reſtitutionis petẽde ⁊ exercẽ
Ge⸗ de ſimul:vt.l.fi.S.de tẽp.in integ.reſti.pe
e J tũ Si ꝓpter aditum arbitri cauſa ap⸗
ge *pellationis non potuit biennio ter⸗
Kminari durat vltra biennium. hoc dicit.

*

Butrigarij Becũda pars ſuper Beptimo libꝛo Codicis

¶ Ex text. niſi biennium Ihoc intellige quando bi⸗
ennium anteqᷓ; ad arbitrium iretur non erat in aliquo di⸗

minutum /als tempus lapſum anteq; ad arbitrum iretur
computatur cum eo ꝙ poſtq; ab ꝗrbitro receſſerunt cur⸗

rit tempus/⁊ hẽbit tm minus de biẽnio.

erInur ipo iure non currit. hoc dicit. Sed quid ſi
ſteterit ꝑ alium q; ꝑ iudicem / dic vt glo.
¶Oo. ꝙ vbi ſtat per iudicem currat tempus nihilomi⸗
nus:vt.l.ſed ſi per pꝛetoꝛem in pꝛĩ.ff.ex qui.cau.ma.So.
ibi loquitur in tempoꝛe actionis hic inſtãtie.i¶ Item op.
ꝙ etiam tempus inſtantie currat:vt.l.pꝛoperãdum ·S. ſin

autem.S.de iudi.So.ibi in tempoꝛe inſtantie cauſe pꝛin⸗

cipalis / hic appellationis.Et ideo conſidera tria tempo
ra:quia eſt tempus actionis /⁊ iſtud currit etiam ſi ſtet ꝑ
iudicem /ſed datur reſtitutio vt.l.ſed ſi ꝑ pꝛetoꝛem in pᷣn.

ff. ex qui.cau.ma.aut loqueris de tempoꝛe inſtantie cauſe

pꝛincipalis:⁊ illud currit ⁊ non datur reſtitutio / ratio qꝛ

hic non perdo ius meum:quia poſſum reinchoare ꝙq non

eſt in pꝛecedenti caſu quia niſi reſtitueretur totum ſuum
ius perderetur/⁊ ita loquitur.l.pꝛoperandum .S.ſinautẽ.
S. de iudi. Item ẽ tempus inſtantie appellationis/x iſtðᷣ
non currit mihi ſi ſtet per iudicem:quia totum ius perde
rem vt hic.Sed quare currit in cauſa pꝛincipali/a nõ da⸗

tur reſtitutio hic non currit.Rñdeo hoc facit rigoꝛ inſtẽS

tie ipalis cauſe.

S

An &biéënij/ hoc ꝓbat lr̃a ibi faciat eã introduci/

h. d. LCollige ergo ſic ꝙ appellãs hʒ ãnum:ſed ſi ĩ iſto ĩpe
dit᷑ cũq; ĩpedimẽto fuerit ĩpeditꝰ:⁊ qᷓ;to tꝑe hʒ ãnũ ĩte⸗
grum a lege:ſed ſi poſt illum vult alium /tunc aut fuit im⸗
peditus a iudice/⁊ ipſo iure non currit:idem ſi ꝑ arbitruʒ
idem ſi ꝑ pꝛincipem.Sed ſi pꝛopter aliud impedimentũ
fuit impeditus datur ei reſtitutio ab homine ex clauſula
generali ⁊ reſtituitur ſibi ſolum illud tempus in quo leſꝰ

eſt vt. l. ab hoſtibus · S.ſ̊ ꝙ ſimpliciter.ff. ex qui.cau.ma.
¶ Nota ergo hec tempoꝛa nam eſt tempus interponen⸗ Appella⸗
de appellationis /⁊ iſtud olim erat biduum vel triduum tiois iter⸗
hodie decẽ dierum ⁊ pena non appellantis eſt: quia vi⸗ ponẽdetè
detur renunciare liti vt.l.eos.⁊ aut᷑.hodie.S.ti.j.Eſt tem poꝛa q ſit.

pus petendoꝛum appellatoꝛũ/⁊ iſtud eſt.xxx.dieruʒ idẽ

eſt tempus dandoꝛum appellatoꝛum / ⁊ pens non peten⸗

tis eſt qꝛ videt᷑ liti renunciarevt.l.quoniã nõnulli.S.ti.j.

⁊ pena iudicis ẽ qui non vult darevł appellationem reci

pere in.l.iudicibus.⁊.l.quoniam.S.ti.j.eſt tempus pꝛote

ſtationis flende ipſi iudici qui appellationem non reco.-
pit ⁊ iſtud eſt idem tempus quod eſt appellationis inter
ponende ⁊ petendoꝛum appellatoꝛũ vt dixi in.l.ſi appel⸗

lationem.S.ti.j. Item eſt tempus deponendi querimoni⸗
am de iudice qui appellationem non recepit vel appella⸗

tiones non dat / x iſtud tempus varie ſtatuitur ex varieta
te iudicum:vt dicta.l.ſi pꝛouocationem. Item eſt tempꝰ

deferendoꝛum appellatoꝛum ad iudicem appellationis
⁊ iſtud eſt arbitrarium:vt.l.pꝛeſes.S.ti.j.⁊ pena nõ ſeruã⸗
tis eſt vt cadat a cauſa. Item eſt tempus introducẽde ap
pellationis in quo dic ſᷣm iura vetera ꝙ aut appellatur
ad pꝛincipem/⁊ tunc licet quidam diſtinguãt ſit cauſa ex
aminanda in auditoꝛio ſiue non:tu dic ꝙ olim ſiue debe⸗
bat tractari in auditoꝛio ſiue coꝛam duobus iudicibus ſi
ue vno dum tamen ad pꝛincipem fuerit appellatum ha⸗
bebat biennium appellatoꝛ per.l.in offerendis.S.ti.j.ſed
hoc eſt coꝛrectum per.l.cum anterioꝛibus S.in alijs.S.e.
per quam datur tantum annus:⁊ pena non introducẽtis
debito tempoꝛe Acg kanſo tempoꝛe incipiat currere tem
pus exercende.Sed quando appellatur a pedaneis iudi
cibus delegatis a pꝛincipe debʒ cauſa introduci infra du
os menſes / vt in aut᷑.de iudi ·S audient.ſi auteʒ eſt appel
latum ad alium qᷓ; ad pꝛincipem tunc conſulitur vt infra

tempus fatalium debeat introducere vt... e.l.nemo.⁊ po⸗
na nõ ĩtroducẽt ad tpᷣs nulla eſt:quia eodẽ tẽpoꝛe currit
ſibitpᷣs exercẽde appellatiõis⁊ ĩtroducẽde ꝙ ẽ mirabie

Si aũt loq̃ris de tꝑe inchoãde ⁊ reꝑande appellationis

Vbi ꝑ iudicẽ ſtetit quominus
N J app el. ppeilrio vebito tempoꝛe fini

Ed et lig. cc aut hʒ duos ĩtellect? Äm
ia. de are. tz ⁊ bñ ꝙ hic ẽt coꝛꝛꝛꝛ:
rigat᷑ de tꝑe ĩtroducẽde appellatiois.ſ.ãni vk
vñ nec ad itroducẽdũ nec ad exercendũ currit aliquod

tempus.Et bꝛeuiter hoc dicit ꝙ vbi cauſa appellationis
eſt coꝛam pꝛincipe examinanda nullo tempoꝛe limitatur

unhi lo
nrtpi i
Ediuerſit
tdies gue
titur onn
ſeno in
glege datu
nmnbein
ſtaper⸗
igeshel
ljrektn
letumenqn
elotiopis.
rlutempo
grorlbus5
ninan
ſc ſnia pr
ſquiture
houis aut⸗
friennij.h
ng vide
ſenonthin
gut dixi
ſuvbiplus
litel tempu
ſtal proſe
iti. voipot
laſus inpe⸗
ntiog indi
Pteſtiruen
fer qviov

tanon pꝛo
be ytlfaſo
ſttuoꝛijt
horistel
lntquod
cpoſttione
un velnon
treisnonp⸗
gincpaliein
Phum zion
ſecineſivela
iryloſciemd.
Ecä Gaßn
Ppelladdun
liqtenus
onoꝛs
ſouſi ſnia⸗

i Fvond;

unigsk.
ſerinregli
ſauusfuit

(Apowwerith

logiali
nlich
nſiingpp
t Ge
Gialtert
ncolil
gialiterin⸗
idek llaſe
npoſeti
Kceptiore
ſaata
Mtegcto⸗
Pauitpote
rma
Käſzerce
Dſkpo
Npäſib,

Kod

NN
bmnmmn

Ce

mdungſtn
elatiocisrt⸗
tonmis N
nciptleni
rſochrinis

Mositalitt
bighicin
lanidis ſif
gre inne
ücunt ii
ſagpyrlt
tenporelnte
umſaäſiti
Brotpehytit⸗
kuncauftk
eidenſtoemn
lud impednni
omineercnt
mpusint
erqui aun
pus intenr!
vmn velmi
ltig eſt: en
ieiEn
ſexrr dien
penapentn
änönulin
ppelletcnnnt
eſtterhnen
elaniot
itnife
Nenicunt⸗
lpt a d
Atliurttſmil
Incin
en lnin
ennſiſi⸗
ziſtoit,
ant eppt⸗
girſtenie

RJ

De tẽpo. appel.

t unc hʒ locum.l.ij. S.e.qꝛ ᷣm varietatem iudicũ varia dã

S

tur tꝑa/ſʒ ꝑ.l.cum antiquioꝛibus.dantur varia tempoꝛa
ex diuerſitate locoꝛum ⁊ multiplicantur fatalia / ⁊ dãtur
x.dies que non erant ſolita eſſe niſi quinq; ad plus/⁊ qui
patitur omnia tempoꝛa labi videtur litem deſerere / vt. l.
nemo.S.in pꝛin.e.Aut queris de tempoꝛe appellationis

erercende/⁊ tunc ⁊ olim ⁊ hodie datur annus ⁊ ex cauſa

a lege datur alius annus integer/licet in minoꝛi tempo⸗

re ſit leſus ⁊ incipit currere ſᷣm verã lec.a tempoꝛe appel

lationis interpoſite/ vt. l cum anterioꝛibꝰ.S.· fl.S.e.⁊ aut᷑.
ei qui. ⁊ per eãdem eſt coꝛrectũ tempus intimãde ⁊ incho
ande appellationis:quia poteſt inchoare ⁊ intimare qñ

vuult/⁊ eſt tm vnum fatale/vł duo/a olim erant plura.Ca

ue tamen qnia victoꝛ olim non poterat pꝛoſequi cãm ap⸗

pellationis abſẽte appellatoꝛe ſᷣm ia.de are.ſʒ ſufficiebat
curſu tempoꝛis ſentẽtiã pꝛimã confirmari /vt.d.l. cum an

terioꝛibus.S. fl.hodie poteſt dum tamen pꝛope finem tri

ennij:vñ aut vterq; ꝓſeqᷣt᷑ ⁊ planũ ẽ/aut nullꝰ ꝓſequitur

tũc ſnia pꝛima lapſu tp̃ᷣis confirmatur / aut alter tm pꝛo⸗

ſequitur/⁊ tunc aut appellãs ⁊ poteſt in quacũq; ꝑte tẽ⸗
poꝛis / aut appellatus. i. victoꝛ/⁊ poteſt demuʒ pꝛope finẽ
triennij:⁊ intelligo pꝛope finem eẽ in arbitrio iudicãtis

ſm ꝙ videt cãm expedibilem / ⁊ licet text.dicat de men⸗
ſe non tñ in coꝛpoꝛe loquitur taxatiue / ſed cã exẽpli Qð
aut dixi ꝙ habet annum ⁊ ex cã biennium a.l.fallit in ca

ſu vbi plus habet vt in aut᷑.item ſi.quia ipſo iure non cur

rit ei tempus. Item in aut᷑.ſʒ lis. vbi nullum tempus cur
rit ad pꝛoſequẽndum vel intimãdum. Item fallit in aut᷑.
ſi tñ.vbi põt biẽnium excedere.ſi autem occurru ex iſtos

caſus impedimentum: tunc ex iuſta cã datur ſibi reſti⸗
tutio a iudice ⁊ ſolum tempus in quo leſus eſt iuſta cau⸗
Iia reſtituetur: ſibi:vt.l.ab hoſtibus S· ſed ꝙ ſimpliciter.
ff. ex quibus cau. ma.

E E Mon oppoſita in pꝛimo iudi
R Er anc. pꝛincipallopponuntur in
y Acã appellationis ſi non ad nouum capitulum
DNeRe doertinent/ ex veteribus oꝛiuntur / æ oppoſi⸗
ta non pꝛobata pꝛobãtur.hoc dicit. Ponã caſum in nu⸗

be vt l̃a ſonat ⁊ foꝛmabo duas qſtiones duplices q̃ erũt
qttuoꝛ qᷓ tẽdunt ad declarationem textus. poſtea foꝛma⸗
bo gria/⁊ ero expeditus. Quero quod ſit nouuʒ capitu⸗

lum ⁊ quod non/⁊ ſic qſtio ẽ duplex/⁊ dic vt glo.⁊ pꝛima

expoſitio nonẽ bona:qꝛ etiã ſi non eẽt nouiter acquiſi⸗

tum vel non eſſert in pꝛimo iudicio pꝛopoſitũ vł oꝛiretur

ex eis non poſſet in cã appellationis pꝛoponi ſicut nec in

pꝛincipali: iuxta cea que no in. l.edita. S. de eden. ſed quia

vnum ꝛioꝛum dat intelligere aliud / vt. l. j. ff. de his qui

Captłʒ qð ſunt ſui vel ali.iuris.¶ Quero qð dicatur antiquum quo
dicat᷑ ãti⸗ viſo ſciemꝰ qð ẽ nouuũ.Rñdeo qꝗñ non mutat᷑ pſona res
quũ ⁊ qð vł cã/ſʒ qñ aliquid mutatur de pᷣdictis tũc ẽ nouũ /nec ẽ

nouũ.

iſi qtenus neceſſe ẽ ſuccũbẽti vt.qñ ꝓuo.nõ ẽ ne.l.oẽm
ponoꝛẽ. 106 non vult appellari fruſtratoꝛie: ſʒ qñ capłʒ ẽ
nouũ ſnĩa ad illud nõ poꝛrigit᷑/ſ ẽ ius ſaluũ in alia inſtã

ikalatuen jrõ qꝛ lex nõ facit vᷣecundiã ⁊ iniuriã iudici

tia & non dʒz ad appellationẽ recurri cũ ſnĩs ad illud non

poꝛrigat᷑. Sʒ qũo venit ex veteribus.Rñdeo pᷣmo ĩ acto

rc ⁊ in reali actiõe/qꝛ ſi pꝛopoſuit pꝛimo dñiũ ſimplr ⁊ ꝓ
ſecutus fuit vnã cãm poterit aliã in cã appellatiõis ꝓſeqͥ

cũ potuerit hec facere in pꝛĩa/⁊ ex veteribꝰ qꝛ ex dñio ꝓ

H poſito gñaliter ĩ pᷣmo ⁊ maxiĩe qꝛ ſnĩa quo ad oẽs cãs mi
hi pꝛeiudicaret in reali/⁊ ideo cum mihi non eſſet conſul

tum ſi in appellatione non pꝛoſequitur: ideo mihi conce
dit᷑. Sʒ ⁊ qͥd in ꝑſonali qͥd ſi ꝓpoſui titiũ mihi obligatũ
gñ aliter ⁊ ꝓſecutus fui vnã cãm nũqͥd ĩ cã appellatiõis

H potero aliã pſeq Nidet᷑ ꝙ ſic vt h qð nõ puto vᷣum/qꝛ lIz

gñ aliter in ᷣma dixerim obligatũ/iñ ꝓſeqndo ſpalẽ caʒ

videt᷑ illa ſola ab ĩitio ꝓpoſita/ſʒ ſi illa ſola eẽt ꝓpoſita

nõ poſſet ĩ cã appellatiois aliã ꝓſe qͥ:& nec nũc. Pꝛeterea

exceptio rei iudi.non obeſt niſi in ꝓſecutis / vt I. ⁊ an ea
dẽ.S. actiones.⁊.l.mr.S.eãdẽ.ff.de excep.rei iudic.⁊ hoc
ex pte actoꝛis.Sʒ ĩ reo dic ꝙ ſi pꝛimo vnã exceptionẽ ꝓ
poſuit / poterit ĩ cã appellatiõis quãcũq; opponere q̃ ex⸗
cludat intẽtionẽ actoꝛis/⁊ hoc duplici rõne. Pꝛĩa qꝛ vi⸗

Qert qlʒz exceptio venire ex veteribꝰ. i ex petitiõe ꝑ actoꝛẽ

ꝓpolita poſtq; eã reſpiciũt ⁊ excludũt. Scða qꝛ ſi reꝰ nõ
poſſ qſlibʒ exceptiões ꝓponere ĩ cã appellatiõis nõ eẽt

ſbi reßuatũ ius opponèdi eas ĩ alia inſtãtia /c iõ pt eas
opponere. ¶ Op / c nõ debez audiri:qꝛ is publicais ſunt

OQñ pꝛo

uo.nõeſtneſ Fo. X VIII.

dicta teſtiũ/⁊ ĩminet timoꝛ ſuboꝛnatiõis:vt in aut᷑.de te⸗
ſti · S· qꝛ vero. Sol.poſſum ꝓbare vt poterã in pꝛima.ſ.q
ſi iam pꝑ teſtes ꝓbauerã ꝓbabo ꝑ inſtr̃a.ſi ᷣo ꝑ inſtra vł
nullo modo ꝓbauerã/⁊ tũc in cã appellationis ꝑ teſtes ⁊
inſtra ꝓbabo. ita nõ. in. l.offm. ff. de rei vẽ.⁊ hoc eẽt ſatis
equũ.ſʒ hic tʒ gle.ꝙ in cã appellationis poſſum quõcũq;
⁊ indiſtincte ꝓbare:ſʒ ↄꝛiũ loqͥtur in eadẽ inſtatia.Sʒ ca
noniſte in.c.frnitat:.tenẽt ꝙ in cã appellatiõis pñt teſtes
ꝓduci ſuꝑ nouo capło:qꝛ nõ ĩminet ſuſpitio ſʒ ſuꝑ eodẽ
nõ:qꝛ ĩminet ſuſpitio.q Itẽ op.qꝛ vbi eſt eadẽ rõ /ibi idẽ
ius:ſʒ eadẽ eſt rõ ſoboꝛnationis in cã appellationis q̃ in
pma ergo.⁊c᷑.Et ideo vbi cõcurrũt duo mala eligere mi
nus malũ:eſt eligere bonũ.vt.l.penul.ff.de iuſti.⁊ iure.ſʒ
ita eſt ꝙ ſi dʒ ꝓbare ꝑ teſtes in cã appellationis inſurgit
vnũ malũ.ſ.iqꝛ adeſt timoꝛ ſuboꝛnatiõis: ſed ſi ꝓbari nõ
poteſt / inſurgit aliud malũ.ſ.ꝙ veritas ⁊ iuſtuia occulta
bitur.vt.l.eos:S.ſi quis autẽ in agendo.S.de appel.⁊ hic
⁊ hoc eſt maius malũ qᷓ; pꝛimũ:ideo eligamꝰ minꝰ malũ
tanqᷓ; bonũ.ſ.vt veritas inueniat᷑ q̃ in veteri non põt niſi
mediãtibus ꝓbationibus teſtiũ ⁊ inſtr̃oꝝ.⁊ ideo admit⸗
tantur ꝓbationes lʒ immineat ſuſpitio.¶ Itẽ op.ꝙ pen⸗
dente appellatione nil debeat innouari/⁊ ſic nil de nouo
ꝓbari.So.dicit glo.in.l.ſi appellationẽ.S.ti.j.⁊ hic ꝙ eſt
ſpãle.Tu dic ꝙ nil innouat᷑ ab hoĩe vt in ↄꝛijs:ſed a lege
innouãaãtur multa.inter que hoc eſt vnum.ſ.vt non ꝓbata
ꝓbentur ⁊ nõ oppoſita opponãt᷑.Si ergo q̃ris an poſſim Pꝛobare
ſemel ꝓbationibus inductis amplius ꝓbare.Hiſt ingue an iterum
cauſam appellationis a pᷣncipali.qꝛ ſi queris in pᷣncipali poſſim ꝓ⸗
tũc aut volo ſuꝑ eodem capło ꝓbationes facere / ⁊ tũc ſi bationibꝰ
nõ ſunt publicata dicta teſtium poſſum ꝓducere iterum ſemel ĩdu⸗

teſtes/⁊ tertio ⁊ q̃rto cũ ſacramẽto:⁊ de quarta ꝓductio ctis.

ne loqᷣtur·S.qꝛ vero.nõ de quarta dilatiõe:ſʒ etiã pluries
gdmittar ex cã iuſta. Itẽ admittar etiã poſt publicati⸗
onẽ ſuꝑ eodẽ capło ſi volo ꝓbare ꝑ inſtrumẽta.Sed ſuꝑ
alio capło nũqͥd poſſuʒ poſt publicata dicta teſtiũ:tenẽt
canoniſte ꝙ ſic.qꝛ ceſſat rõ ſuboꝛnationis:ſʒ nos tenemꝰ
ꝙ in his in quibꝰ potuit eſſe ĩſtructꝰ añ non admittoꝛ: vt
ſi velim dicere ꝙ teſtis ſit amicus ꝓducẽtis vel inimicꝰ
meus:nã hoc potui pꝛimo ſcire:ſed in his in quibꝰ nõ po
tuit eẽ inſtructus / vel qꝛ volo dicere teſtẽ falſum dixiſſe
nõ poſſum:lʒ quidã dicãt ꝙ poſſum dicere eũ ſibi ipi ↄꝛiũ
⁊ hoc oſtendere ex dictis eiꝰ: ſed eũ de falſo redarguere
non poſſum niſi in alio iudicio:ſʒ nos cõiter tenemus ꝙ
in eodẽ poſſit ⁊ boc in cã pꝛincipali:ſʒ in cauſa appella⸗
tionis nos tenemꝰ indiſtincte ꝙ poſſit quomodocũq; ꝓ⸗
bare ⁊ ꝑteſtes ⁊ ꝑ inſtr̃a:id tñ ꝙ ex veteribꝰ oꝛitur cano⸗
niſte dicũt aliter vt dixi.⁊ rationes ſuas ⁊ nr̃as ſuperius
aſſignau.
¶ In glo. que incipit.i.nouiter.ibi iure dñij. ꝙ eſt verum
ſi dñium fuit gñaliter ꝓpoſitũ:ſed vnã cãm fuit ꝓſecutꝰ
als ſi ſpãliter vnã cãm dñij ꝓpoſuifſet nõ poſſet in cauſa
appellationis aliã ꝓſeqͥ:qꝛ eſſet nouũ capitulũ.¶ In eað
glo.ibi ſʒ ſcðᷣa placet.ĩmo que ſeqᷣtur clarioꝛ eſt vtraq; tñ
vera.¶ In eadẽ glo.ibi ſed capłm foꝛte aſſertione.i.ꝓ cã
agendi. ¶ In glo.q̃ incipit.S.qñ. ibi rñ.fallit in hoc. Et
dic ꝙ hic nouatio fit a lege nõ ab hoĩe. In eadẽ glo.ibi
dũmodo iterũ iurent ꝙ eſt verũ ſi ſuper vno tm̃ capło pᷣ⸗
mo iurauerãt ⁊ hoc ne iniurati admittãtur: vt.l.iuriſiu⸗
randi. S. de teſti. Si autẽ pꝛimo iuraſſent ſuꝑ tota cauſa
amplius nõ iurarent.¶ In eadẽ glo. ibi tu dic:hec vera
lure noſtro. Butrig.

Quando pꝛouocare non eſt

neceſlle. MKubꝛica.

Atam Sentẽtia õ̊ ſniam nõ va⸗
let ipſo iure.h.d. Pone
Acaſum in nube vt lᷣa ſonat.Neinde re⸗
Acitabo glo. vt iacẽt:poſtea reaſſumã q̃⸗
dã dicta earũ / ⁊ exaĩabo an bñ dicant
S NC¶Oo. ſic ex pᷣma glo.in medio ⁊ vr ꝙ
Aſnia ; ſnĩaʒ valeat. vt. l.j. in pn. ff.ꝗᷓ ſen.
ſine appel. reſcin. Sol. vt glio.
¶ Ex eadẽ glo. in pᷣn. ⁊ in fl.q̃ro de duobꝰ.⁊ pᷣmo an ſic
lata ꝓ pᷣma valeat: Hicit glo.ꝙ ſic a ↄuo ſenſu.ꝙ an ſit
verum.·ꝓ.dicã. Secũdo ex eadẽ glo.in fl.q̃ro que ſit ratio

huiꝰ legis: ⁊ glo.aſſignat vnã que eſt contra.l.quod non
eſt verum: quia non eſt erroꝛ expꝛeſſus in ſententia yt in

lo iij

Butrigarij Gecũda pars ſuper Geptimo libꝛo Codicis

glo.alia eſt vt ſit litium finis:alia pꝛopter rigoꝛem iudi⸗
cioꝛum:alia quia expirauit officium iudicis.¶ Modo ex
alia glo.op.ſic:quia cum ſententia ⁊ iuſiurandum cqui⸗
parentur:ſed poſt iuſiurandum valet ſententia: ergo ⁊c̃.

Appelãs So.vt glo.quia in hoc non equiparantur.¶ Item quero
an videat᷑ an appellans videatur confirmare ſententiam que eſt nul

ↄfirmare la:⁊ dic vt glo.vel melius aut ſententia eſt nulla pꝛopter

ſniaʒ nłlã rigoꝛem iuris:a tunc nunq; conſenſu partium expꝛeſſovł

Appella⸗ ne ⁊ nullitate: quiavbi ſentẽtia eſt nulla nunq; poteſt ha

tacito confirmatur:vt.l.ſi expꝛeſſim.ff.de appella.⁊ ſic in
telligat᷑ gl.in.lłij.S.cõmunia vtri.iudi.⁊qð ibi dicit tex.
ꝙ agitur intellige ex contractu conſenſu partium non ex
ſententia:aut erat aliqua/ſed non in pꝛeiudiciuʒ mei pꝛo
pter defectum voluntatis mee/ tunc petendo reſtitutio

nem mihi pꝛeiudico:vt.l.cum minoꝛ alł.in gloſ. Idem ſi

appello ſᷣm gloſ.quia foꝛte non eſt verum vt . dicam.

Item quero quid ſi iudex pꝛonunciat appellationem ĩ⸗

iuſtam:⁊ dic vt in glo.que videtur male dicere ⁊ in ratio⸗
ne:⁊ in dicto:vt ·j..dicam. Iteʒ quid ſi lata eſt ſentẽtia cũ
domino pꝛo eo/poſtea cum pꝛocuratoꝛe contra dominũ
quevalet.Rñdeo vt in gl. ¶ Expedita glo.vt iacet. Mo
do redeo ad examinationem eius ⁊ pꝛimo qꝛ dicit glo.
ꝙ quãdo iudex pꝛonunciat appellationem iniuſtã ꝙ cau
ſa nullitatis veniat per modum incidentis: ⁊ ideo tacite
debet pꝛonunciari ſuper ea:ſʒ certe ego puto ꝙ ſi veniret
ꝑ modum incidentis bene deberet tacite decidi: ſed hic
non venit per modum incidentis:immo expꝛeſſe dicitur
nulla: quia dico ſententiam nullam:⁊ ſi qua eſt appello.
Sʒ an hec petitio debʒ amitti:certe nos dicimꝰꝙ quedã
ſunt contraria ᷣmvnum tempus:ſed poſtea ſucceſſiue nõ
ſunt cõtraria:vt eſt querela inofficioſi / ⁊ petitio heredi⸗

tatis:⁊ tunc admittitur conditionaliter libellus: vt quia

dico peto teſtamentum rumpi/⁊ eo rupto pꝛopono peti⸗
tioneʒ hereditatis. Sed quando ſunt contraria omnino
⁊ nunc ⁊ ſucceſſiue:tunc non admittitur eoꝛum cumula⸗
tio:vt in inofficioſo ⁊ falſo. Ideʒ dicit glo.in appellatio

tio non hʒ bere locum appellatio/⁊ ideo non debet admitti talis li⸗
locũ qũ ſẽ bellus:ſed tamen de conſuetudine admittitur libellus:ſʒ
tẽtia ẽ nul pſᷣm ia.de are.bene poteſt appellari quando eſt nulla:licet

1a

fruſtratoꝛie appelletur:ſed cum conſuetudo admutat li⸗
bellũ tũcvenit ex cauſa nullitatis ⁊ appellatiõis pꝛincipa

liter ⁊ non per modum incidẽtis. Sʒ ſi ſimpliciter appel

lat modo cauſa nullitatis non veniret pꝛincipaliter: ſed
p modum incidentis/⁊ tunc diceret verum glo.Etvt col
ligas omnis ſic diſtingue:qꝛ aliquãdo iudex pꝛonunciat
fruſtratoꝛie appellatum /quia ſententia nulla/⁊ tunc non
videt᷑ bñ pꝛonunciare:ſedamen quia gloſ.tenet ꝙ bñ fa⸗
cit opoꝛtet ⁊ nos ſic tenere.Sed quis tunc dicetur obti⸗

nuiſſe. Certe vterq;:quia in eo qð pꝛonunciatur male ap

pellatum obtinet appellatus:in eo ꝙ ſubditur quia ſentẽ
tia nulla obtinere appellans videtur: ergo alteri cõdẽna

bitur in expenſis.⁊ hec vera ſi appellans dixit: dico eam
nullam/⁊ ſi qua eſt appello.Sʒ ſi ſimpliciter dixit appel⸗

lo:certe ſi pꝛonuncietur male appellatum: quia ſententis
eſt nulla videtur ſolus appellans ſuccumbere iuxta peti⸗
tionem ſuam bene condemnaretur in expenſis.licet ſen⸗
tentia nulla eſſet:ſed aliquando iudex cauſam non expꝛi
mit:ſed dicit ſimpliciter appellationem non tenere/⁊ tũc

dicit glo.ꝙ videtur pꝛimam ſententiã confirmare. Sed

ꝙ hoc non ſit verum ſic pꝛobo: quia ſnĩa ſꝑ refertur ad
foꝛmam petitionis ſᷣm gloſ.vt.l.penult.⁊ fi.S.de ſuſpec.
tu.ſi ergo dico ſententiam nullaʒ:⁊ ſi qua eſt appello/tũc
ſi pꝛonunciat appellationem non tenere videtur eius op
poſitum concludere.ſ.ſententiam nullam eſſe:⁊ glo.dicit
ꝙ eam confirmat.ſed eam ſuſtine ſic quia aut iudex pꝛo⸗

nunciat non tenere appellationem/quia iniuſta:⁊ tuncvi

detur ſententiaʒ confirmare:aut pꝛonunciat non tenere

⁊ tunc non videtur ſententiam cõfirmare: immo potius

infringere:qꝛ nulla ſit vt ſic petitio cõſonet ſẽtẽtie / ⁊ ecõ
tra/vt dicta.l.fi.de ſuſpec.tu.Sed qð dicit glo.ꝙ valet ſe

cunda lata pꝛo ſe/non contra.ſed ꝙ hoc valeat ego pꝛo⸗
bo ſic/quia aut iudex vult ex noua inſtantia pꝛonuncia⸗-⸗

re/⁊ tunc cum non poſſit pꝛonunciare contra ſententiam

cogetur pꝛonunciare ſᷣm eam/⁊ ſic certe compellitur di⸗
cere ſententiam qð eſt contra.l.qualem.ff. de arbit. aut
vult ex eadem inſtantia pꝛuna pꝛonunciare/⁊ non poteſt
cum eius officium expirauerit/⁊ ſic non poteſt pꝛo ſentẽ

tia pꝛonunciare.Item pꝛobo ꝙ contra eam poſſit pꝛonũ

ciare:qᷣꝛ ſi opponatur exceptio rei iudicate non poterit ꝓ Exceptio
ſnĩa/nec contra: ſi nõ opponatur tunc poterit ita fleri cò rei iudica
tra ſicut pꝛo:qꝛ exceptio rei iudicate non poterit ampliꝰ te qñ poſ⸗

poſt ſcdᷣam ſniam opponi:qꝛ non eſt de illis que poſſint ſit opponi
poſt ſnĩam opponi vt.l.perẽptoꝛias..ſenten.reſcin.non
poſ.Quid ergoꝛ:diſtingue ſic:qꝛ aut ex eiſdẽ actis vult p
nunciare ⁊ non põt:qꝛ expirauit officiũ:aut vult ex nouis
actis ⁊ ex noua inſtãtia iterum ꝓnunciare:⁊ tunc aut ſen
tẽtia fuit condẽnatoꝛia ⁊ actoꝛ nihilominus agit non cõ
tẽtꝰ ↄdẽnatiõe:⁊ tũc aut pᷣma ↄdẽnatio fuit cũ ſolutiõe:-
tunc cũ videatur reus abſolutus poſtq; ſoluit poteſt op⸗
ponere exceptionẽ rei iudicate:vt.l.ſi quis cũ totũ.ff. de
excep.rei iud. aut pꝛima condẽnatio fuit ſine ſolutione:c
tunc videtur actoꝛ renunciare pꝛime condẽnationi agen
do de nouo quod põt:vt.S.ſi plures vna ſen.fuer.condẽ.
l.j.⁊.ij.⁊ ideo tenebit ſcðᷣa ſentẽtia ſiue ſit contra pꝛimã ſi
ue pꝛo ea:⁊ ſibi imputet actoꝛ:qꝛ a pꝛima condẽnatione
receſſit:aut ſnĩa fuit abſolutoꝛia pꝛo eo:⁊ tunc ſi actoꝛ ite
rum agat:aut reus opponit exceptionẽ rei iudicate aut
non.Si opponit aut es pꝛobat /aut nõ:ſi pꝛobat ꝙ fuit ſe⸗
mel iudicatum:⁊ iudex hoc non obſtãte iterũ pꝛonuncia
uit:tunc mĩa eſt nulla vt hic. Aut pꝛobare nõ potuit ⁊ tüc
rõne dubitationis qꝛ dubitatur fuerit ałs pꝛonunciatum
vel non tʒ ſnĩa:vt.l.j.in pꝛinc.ff.que ſen.ſi.app.reſcin. Si
aũt reus non oppoſuit exceptionẽ rei iudicate:tunc cum
exceptio rei iudicate ſit peremptoꝛia / nec ſit de illis que
poſt ſnĩam poſſunt opponi ſibi imputet reus.ſi eã non op
poſuit anteq; ſcdᷣa ferretur:vt.l.peremptoꝛias.S.ſnĩaʒ re —R
ſcin.non poſ.i¶ Itẽ quid ſi dixi nullã nunquid currit mi⸗ Appellati
hitpᷣs apꝑellationis interponẽde.ſ.x.dierum. Certe nos onis inter
dicimus ꝙ vbi quis non põt ſimul cumulare iura/qꝛ con ponende
traria:tunc vno ꝓpoſito non currit ſibi tẽpus in alio:vt tpᷣs ancur
l.eum qui.⁊.l.contra maioꝛes.C. de inoff. teſt. Ad pꝛopoſi rat mihiſi
tũ ergo ſi dicamus ſᷣm glo.ꝙ appellatio ſit ↄꝛia nullitati dixi ſniaʒ
nec poſſit cumulari:tunc non currit tẽpus. ¶ Sʒ cum de nullam.
cõſuetudine admittatur libellus cumulationis: ⁊ ſic põt
ſimul ꝓponere nullitatẽ ⁊ appellationẽ curret tpᷣs:vt.d.
l.eum qui.⁊.l.contra maioꝛes.Sed an poſſim in eodem li
bello dicere dico ſentẽtiam nullam:⁊ ſi qua eſt peto eam
beneficio reſtitutionis reſcindi:quia ſum minoꝛ certe re⸗
ſtitutio ⁊ nullitas directeſunt contraria. Vñ ſi dicamus
ꝙ appellatio ⁊ nullitas non ſint contraria ſᷣm JYacob.de
de are.ptʒ:qꝛ licet libellus admittatur in appellatione ⁊
nullitate non debet admitti in reſtitutione ⁊ nullitate: qꝛ
ĩvno eſt pꝛietas ĩ alio nõ. Sed ſi dicamꝰ ꝙ appellatio⁊
nullitas ſint contraria ſᷣm gloſ.⁊ ſic appellatio equipare⸗
tur reſtitutioni:certe nec tunc videtur admittẽdus libel⸗
lus:quia cum dixerim ꝙ non de iure:ſed de conſuetudi⸗
ne admittatur in appellatione ⁊ nullitate conſuetudo er⸗

ronea non debet trahi ad caſum etiam ſimilem:vt.l.ꝙ nõ

ratione.ff.de legibus.⁊ ideo in reſtitutione ⁊ nullitate nõ
debent admitti. Nidi tamẽ ꝙ aduocati inceperunt a par
uo tempoꝛe citra admittere libellum ⁊ in reſtitutione:qꝛ
Inno.hoc tenet:quia pꝛidie ſuper.l.eos.S.de appel.fuit
mihivna oppoſitio foꝛmata:ideo quero ſi appellatur a ſẽ .
tentia ⁊ per ſecundã ſententiam confirmetur: ex qua de⸗ Snia ſe⸗
beat agi.Et puto veram opinionem Hugo.notatã in.d. cunda ſi
l.eos.ſcilicet ꝙ quãdo confirmatur pꝛima expꝛeſſe per ſe ↄfirmet jᷣ
cundam ꝙ agatur ex ſecunda:⁊ eſt caſus in.l.tale·S·. qui mam exq̃
pꝛouocauit.ff.de pactis.vbi textus ⁊ gloſ.dicit ꝙ iudex dʒ agi:
appellationis mandabit ſententiã executioni per quond
patet ꝙ dependet a ſecunda. Item pꝛobatur per.l.furti.
in pꝛincip.ff.de his qui notãtur infamia.vbi text.dicit ꝙ
a tempoꝛe ſententie eſt infamis. Item pꝛobatur per.l.j.⁊
ij. S.de vſuris rei iudica.vbi ſolum a tẽpoꝛe ſecunde ſen⸗
tentie incipiunt currere tempoꝛa quadrimeſtria. Pꝛoba
tur ergo per pꝛedicta iura ꝙ vbi pꝛima ſententia confir⸗
matur per ſecundam ⁊ ſic expꝛeſſe ꝙ agitur ex ſecunda ⁊
non ex pꝛima. Sed quando pꝛima per lapſum fatalium
confirmatur ⁊ ſic tacite:tunc agitur ex pꝛima ſententia:
quia fingitur appellatum non fuiſſe: vt dicta.l.furti. in
pꝛincipio.ff.de his qui notantur infamia. Nec obſtat ſi
dicis ꝙ vbi ſecunda cauſa venit ad confirmationem
pꝛimo ꝙ agitur ex pꝛima per.l.ex placito.S.de re.permu.
qꝛ dico ꝙ ſnĩa pꝛima nõ põt cõcurrere cũ ſcda/qꝛ ſecũda
venit ad confirmationẽ pꝛime quatenus vt repetat ea q
in pꝛima cotinẽtur/nõ autem vt ipſam faciat valere:⁊ iõ
ex ſecũda agitur non ex pᷣma:vt.liſi quis pꝛioꝛe ff. ad tre.

ſentücontt
iepneſc
ohugo⸗e

0&

glo⸗ Nt⸗
ſeodicech
adit umd

Acrruptus⸗

thtio: ece
v onupteläg
4 us Kdein
ima iul,
tian ſinepe

ſtglo.
(Ingoc
tiginfin
ſon eſtage
tione in qn

tqeruitin

Endouumon
ſaer
Inglo⸗⸗
icſopner
ſic ſe die
fudiciglen

nonporen
riieini Et hoc ꝓbo ſic.ſ.ꝙ cum pꝛima nõ concurrat cum ſecũda cogere.Sol.non ſunt oĩno oꝛdinarii:qꝛ videt᷑ eis remit⸗
tert nlſts certum eſt em̃ ꝙ per appellationẽ non extinguit᷑ ꝓpnũcig-⸗ ti ⁊ ꝙ ſimul cognoſcãt /⁊ per hoc ſapiunt naturã delega⸗
cheſnit tum/⁊ eſt nullũ.vt.l.j.in fi.ff.ad tur.ſed qð nullum eſt co⸗ toꝛis. Itẽ qꝛ videtur eis cognitio cõmiſſa a pꝛicipe:licet
Enntnn firmari non põt niſi in eo caſu quo fictio iuris interuenit mediate.l.⁊ ideo videntur delegati. Item qꝛ videtur eis
aian, qua fingit᷑ appellatũ non eſſe vt eſt qũ appellatio expirat cõmiſſa iuriſditio reſpectu cãꝝ ⁊ nõ territoꝛij: ⁊ ideo vi⸗
nlſen,ge per curſum fataliũ:nam tũc cum ꝑinde ſit ac ſi appellati entur delegati:ſecus qñ cõmittit᷑ reſpectu territoꝛij: qꝛ
ſermene non eſſet agit᷑ ex pꝛima ſnĩa:ſed qñ iſta fictio non interue videtur tũc eſſe oꝛdinarius ille cui cõmittitur:vt.l.j·S· cũ
nsigttmn⸗ nit:vt eſt qũ per ſecundã ſniam expᷣſſe ↄfirmat᷑ tũc nõ ha v⸗bem. ff. de offi. pfec.vꝛ.⁊x.l.iij.de offici.pſi. Et ideo vidi
tciſtri, betur relatio ad pꝛim ſentẽtisã vt ipſa cõfirmetur:ſed vt dubitari an inqſitoꝛ hereticoꝝ ſit oꝛdinariꝰ an delegatꝰ: Inqſitoꝛ
lutpette⸗ dð in ea eſt in ſecũda ſnia deducatur. Item vt ſecũda ꝑ Et puto ꝙ ſit delegatꝰ qꝛ nõ eſt ſibi cõmiſſa iuriſditio re⸗ fidei an
li⸗ tis, pꝛimã declaret᷑.⁊ iõ puto verũ eſſe ꝙ iudex deberet in ea ſpectu territoꝛij:ſed reſpectu cauſarũ:eſt tñ delegatꝰ ad ſit oꝛdia⸗
tfleſähin⸗ dicere expᷣſſe.⁊ ideo condẽno vel abſoluo/ eẽt tutius:cũ vniuerſitatẽ cauſarũ vnde ſapit naturã oꝛdinarij.But᷑. rius vel
dinntinin ergo vt dixi ſcdᷣa nõ cõfirmet pꝛimã q ſublata eſt agit᷑ er Sy Erta Vbi iudex excedit terminos ſue iu delegatꝰ.
zeninene ipſa ſecũda ⁊ non ex pᷣma ſublata:⁊ ꝑ hoc colligit argu⸗ V S . riſditiõis ſnĩa ẽ ipo iure nulla:⁊ iõ
tamnif mentũ contrariũ:qꝛ hic ſcðᷣa cauſa non venit ad ↄfirma⸗ P non eſt opus appellare.hoc dicit.¶ Ad euidẽ⸗
nchlli tionẽ pᷣme:ſed ad ↄfirmationẽ effectus.vt.l:.ſi qs ar.j·de Atiam pᷣmitte ꝙ quida ſunt iudices qui poſſunt
unſn dona.⁊.l.legitima.ff.de pac.⁊ ideo aget᷑ ex ſcðᷣa.⁊ ſic opi⸗ mulctare plus q; alij/quidã minus.vt.l.eos.S.de modo
intenen nio hugo.eſt va.nec ↄdicit his que dixi dic.l.legitima. mulctan. S
inttnft Wob. En ales ſer coꝛruptelam pecunie lats ¶ Op. de.l. ⁊ in multis.S.de app.Sol.vt ibi dixi.Et dic
rleri n BIe ſnĩa non tenet ipſo iure.h.d. aut cõqueroꝛ de iudice qui cum nõ eſſem cõtumax me
einn NWN/ ¶ Op . de. l. ſeruo inuito · S· cum p̃toꝛ.ff. ad tre. inulctauit ⁊ recte cõqueroꝛ.aut ↄq̃roꝛ qꝛ fui cõtumax:lſſʒ
koemnn Sol. aut fuit coꝛruptus gr̃a vel amicitia.⁊c.vt nimis me mulctat.ſed tñ ifra terminos iuriſditionis ſue
ſan n n in glo. ¶ Itẽ op.de.l.ita demum.ff. de arbi. Sol.vt glo.⁊ ⁊ poſſum appellare.vt.l.⁊ in multis.aut cõqueroꝛ de iu⸗
Atime aiaiiieo dicedũ eſt qꝛ qñ iudex eſt coꝛruptus pecunia ſnĩis ꝓ dice: qꝛ mulctat me vltra terminos ſue iuriſditionis / ⁊
eſtd ſin Snia non cedit cum coꝛruptela ⁊ cũ vicio ⁊ ideo nõ valet: ſj qñ eit tunc ipſo iure non tz vt hic.aut cõqueroꝛ de pena/⁊ tunc
teſtde ſin valet ſi iu⸗ coꝛruptus arbiter non dʒ agi ex eius ſnia in qua eſt coꝛ: aut ideo qꝛ nõ delinqui ⁊ poſſum appellare aut ideo qꝛ
sſeinn dex ẽ coꝛ⸗ ruptio:ſed ex ſtipulatiõe partiũ cuius effectus tollitur ꝑ aliã ĩpoſuit qᷓ; deberet ⁊ poſſum appellare: vt.l.qͥd ergo.
rlgs ſin ruptꝰ pe-⸗ coꝛruptelã arbitri.¶ Item op. ꝙ aliter cõ ſulatur: vt. l. ſi S pꝓena grauioꝛ.ff. de his qui not.infa.aut ideo qꝛ me cõ⸗
qndanmg (unis. filius.ff. de iudi.Sol.vt glo.⁊ plene dixi.S.de pena iuli. deẽnauit.⁊ dico penã legalem nimiã ⁊ non poſſum.Sed q̃
eum Cenn qui ma.iu.l.j.⁊ aut᷑.ibi poſita. ¶ Item op.ꝙ lata ꝑ gratiã. eſt ratio ꝙ ſi excedat modũ iuriſditionis in penã ꝙ tenet
lgeiunn n etiam ſine pecunia non valeat:vt.S.ſi ex fal.alł.l.j. Solu. ſentẽtia ſed appellatur. Sed ſi in mulcta excedit iuriſdi⸗
tepasingen vt glo. tionem ipſo iure nõ tenet.Rñ.qꝛ in penis non eſt limita⸗
ftek Nnn ¶ In glo.que incipit ſcʒ qꝛ.ibi.⁊.S.de ar.l.iij.qꝛ hec ſen ta iuriſditio ſed in mulctis ſi.
oſit ignliet tentia infir mat᷑ in qua fuit dolus/⁊ ex qua agi dʒ: ſed iobi ¶ In glo. q̃ incipit ipſo iure ibi in mulcta.ſ.in modũ iu⸗
s. (Ganm non eſt agẽdum ex ſnĩa arbitri.ſed ex pꝛeambula ſtipula riſditionis non dico modũ contumacie:qꝛ tunc idem di
lutonistiſ tione in qua non eſt dolus. But. ceurem ꝓꝙ in pena. Butrig. UJMUẽJ
Lcurta en = 7 cum Erroꝛ expᷣſſus in ſnĩa ipſam vNi, ⸗ J ater Minoꝛ.xxv.an.nõ vocatur ad
voſininate e tiat ipſo iure.hoc dicit. 6 8 P E·. munera niſi eiꝰ etas ſuppleat
gnaetoeren ¶ Op. de. lI. cũ platig. ff. de re iudi. So. vt glo. ☛ numero liberoꝛum. h. d.
mmiman Item oppo. de.l. j.S. ſi ex fal. alł. Sol. vt glo. RA4 Op. ſufficiat eum eſſe minoꝛem: vt. S. qui
. Diſinſen Itẽ op.de.l.ſeio. de tu. ⁊ cu. da.ab his.ſed certe illa con eta.l.j.Sol.vt glo.⁊ illa eſt vera vt exponas ſi pꝛo quia.
fisn gun coꝛ. qꝛ fuit in ea erroꝛ expᷣſſus in ſnĩa.But. HS ¶ Item op.ꝙ minoꝛ etas non excuſet:vt.:.iij.ff de mino.
jappeinin Pr e Jvt pꝛopo nis. Pꝛeiudicialis ¶ So.ibiſupplet᷑ etas numero liberoꝝ qð hic eſſe non põt:
net hulltrue 2 . cauſa dat excu⸗ qꝛ nõ poſſet habere decè filios legitimos de qᷣbus loqui⸗
cappeln Rſationem nominato ad munus hoc dicit. tur in tam bꝛeui tpᷣe:⁊ ideo glo.q̃ dicit de numero liberoꝝ
Aatio eqt 1 Ad euidentiã pꝛemitto ꝙ quis non põt eli⸗ debet referri ad alium caſum nõ ad hanc legem.
mmmedte! gi in duumuirũ niſi ſit de decurionibus. ¶ In glo. q̃ incipit vt qꝛ.ibi niſi filij.i.numerus liberoꝝ
äde conſtn EDealo⸗ mõ vt glo.⁊ ſolu.vt dicam ſuꝑecea. . qð pꝛocederet alłs non.hic in hoĩe.xxv. an.
teconſucue In glo. que incipit ſic eſt. in fl. ibi · S· hoc ergo. ibi dici⸗ RSAES Eteranis NRegulariter vocatꝰ ad mu
ſimilemutel tur ꝙ ſupueniens poſt noĩationẽ non ꝓdeſt / hic dicitur EW IB. nus publicũ auctoꝛitate 2
onetnulni ꝙ ſic. ſed dic ꝙ hic erat excuſatio de pꝛeſenti pꝓpter cim Bytilitate dʒ appellare: fallit ĩ veterano qui nõ
inagenin piudicialem pendentẽ iam non autẽ ſuꝑuenit de nouo. Ne habet neceſſe zrellare rs excuſationẽ ꝓpo⸗
nnneßiries Pr- E m non ex eo Vltra tpᷣs datum nere.hoc dicit cum glo.¶ Ad euidẽtiam eſt ſciendũ ꝙ qͥ⸗ VUcteranꝰ
⸗ 66 Wre ker ·‚ad iudicandũ nõ danm veterani mittũtur ex honeſta cã:qꝛ debito te ſerui⸗ q excuſe⸗
ne PVpꝛonũciat delegatus.h. d. erunt:quidã ex cauſaria:qꝛ infirmi/ hij duo hñt pꝛiuile⸗ tur a mũe
W RAA1Oppo. de. l. ij. S.ſi T iudex. ff. de iudi. Solu. giũ. Quidã ex ignominioſa: qꝛ male ſe habuerũt ⁊ arma ribꝰ publi
nans H vi glo. Butrig. Sierpl ecrnon zuniti fecerunt:⁊ on hobent pꝛiuilegium. cis.
Sniaan — . ex pluri tẽ eſt ſciendũ ꝙ veterani habent excuſationem a mu⸗
ucfl, valeat ſi MRS Bm magiſtratus. delega aibue perſonalibus non a patrimonialibus.
en fte pnũciat tis ꝓnunciat vnus / ſentẽtia ipſo iure nõ tene. ¶ Op. ꝙ non excuſentur:vt..iij. S. de vecti. Sol. vt gloſ.
o i vnꝰ ex plu hoc dicit. Attende qꝛ oẽs tex.⁊ rubꝛice dicunt Item opp.ꝙ debeat appellare:vt.l.j.j.de excu.ve.So.
uinl ribꝰ dele⸗ ꝙ non eſt neceſſe appellare:⁊ ſic eſt ſuꝑuacua:ſed non di vt glo.Si ergo in munere quod eſt publicum auctoꝛitate
un l atis. cunt ꝙ; nõ poſſit qð facit pꝛo YJaco.de are.¶ Quid ſi ame ſed vtilitate pꝛiuatum: ⁊ tunc nominatus non debet ap⸗
tlnn boeo pꝛonunciant / ⁊ quid in oꝛdinarijs:Nic vt glo. pellare ſed excuſationem ꝓponere.Sʒ ſi reiecta excuſa⸗
ncnmmte, ¶ Op.ꝙ vnus ſolus poſſit iud icare. vt.l.j.ff.de offi.con⸗ tione ꝓnuncietur eum nõ eſſe legitime excuſatum ab illa
Hurſanle ſul. So.ibi in oꝛdinario /hic in delegato.Et eſt rõ:qꝛ oꝛ⸗ ſnĩa appellet vt inſti. de excu. tu.S. fl.qꝛ in mũere publico
neftuht dinarij habẽt iuriſditionẽ in ſolidũ:delegati ꝓ parte tm̃. auctoꝛitate ⁊ vtilitate tũc vocatus dʒ regulariter appel⸗
ſatennnn, Et eſt ratio:qꝛ oꝛdinarij hñt iuriſditionem a.l.⁊ ideo ha lare ſi noĩatio eſt valida als non. vt.l.noĩationes.⁊.l.ci⸗
unctfen bẽt in ſolidũ:vt eſt in pluribus tutoꝛibꝰ qui hũt admini⸗ ues.s. de appella. Speciale eſt in veterano vt non habe⸗
Pplunnin ſtrationẽ a.l.nã quilibet hʒ in ſolidum: ſed iudices dele⸗ at neceſſe appellare:ſed ſufficiat excuſationem pꝛopone⸗
inmſini gati habẽt adminiſtrationẽ ab hoĩe.⁊ ideo habẽt ꝓ par⸗ re vt hic. ss
toelen tibus æ non in ſolidum Et ratioronis eſt: q: qñ lex cõc⸗ cMuem. Superuacuis appellatiõibus
is Kehet dit iuriſditionẽ concedit eã ſimpliciter: ⁊ ideo videt᷑ cuu⸗ KTe 12%4 . nõ vtimur ꝓpter honoꝛem iu⸗
Cnffnnſn libet pꝛo ſolido cõcedere.Sed qñũ homo concedit/cõce..-⸗ ¶Ev adicum.h.d.i Facit ad ea q dixi.S.de tẽp.app.
hiͦdeſeint dit per copulã ⁊ /qꝛ dicit talẽ ⁊ talẽ delego:⁊ copula ⁊ hʒ Sa c&1. per hac. Uei dic ꝙ vbi victus appellauit ſuꝑ
ſlttnſi cuilibetq; partẽ aſſignare niſi aliud agatur: vt.l.j. ⁊ aut. ſoꝛte non appellat victoꝛ ſuꝑ expen.ſiue victus ꝓſequat᷑
N tue ibi poſita. S. de cau.po.ſ¶ Sed ↄtra hoc op.de.l. in offerẽ⸗ ſiue non:qꝛ tunc hoc totum ſupplet iudex ex officio ſuo. .
Eirihtin dis.vbi ſunt oꝛdinarij/⁊ hñt a.l.⁊ tñ in ſolidũ nõ poſſunꝰ ¶ Ex tex.ĩtroducẽde i.ꝓſequẽde⁊ hecial. Auxilio ſa ſe

7

Quãdo pꝛouocare non eſt neceſſe. Jo.LIX.

Butrigarij Scda pars ſupꝑ Beptimo libꝛo Codicis

iterpoſito /ĩterpoſito tñ ab aduerſario.aut & null appel⸗
lauit ⁊ iudex ſe non intromittet de ſumptibꝰ per.l.termi⸗

nato.S. de fruc.⁊ li.ex.¶ Quomodo ergo hic dicit Hu. ꝙ

bus: aut victus non appellat / 1 poteſt victoꝛ appellare.

Cõtumax

in fine nullus appellauerat. Rñdeo intelligo qꝛ victꝰ nõ

appellat in veritate ſed nec occaſione ſed dicꝗ victoꝛem

appellaſſe:⁊ tunc bene pꝛocedit/qꝛ potuit appellare ꝓ ex⸗
Bekn els ſi intelligeres ꝙ nullus appellaſſet male diceret.
Aut ergo victus appellat pꝛo ſoꝛte/⁊ victoꝛ non appellat
pꝛo ſumptibus ſiue victus pꝛoſequaturvt in pꝛima parte
huius legis ſiue non pꝛoſequat᷑ victus / vt in ſecunda par
te huius legis:quia iudex ſupplet ſuo officio de ſumpti⸗

Butrigsr. ,B
Quoꝛzum appellationes no
recipiantur. RKubꝛica.

Lusͤoch repelluntur appellatiões: qꝛ ſuperuacue ⁊c᷑.

ontinua vt glo. .Y S
us Non recipit᷑ appellatio eius
qui fuit vere contumax hoc
ͦRpꝛimo: non recipitur appellatio eius qͥ
Aeſt victus ⁊ cõfeſſus in enoꝛmibus cri
minibus:hoc ſecundo:officialis conui
Actus ⁊ condemnatus rõne officij non
appellat hoc tertio: debitoꝛ fiſcalis
̃ ̃ mmanifeſte conuictus non appellat hoc
quarto:ab executione facti vel ab articulo non appella⸗
tur hoc quinto:vbi poſſeſſio agitur non appellatur hoc
ſexto:ante diffinitiuam non appellatur hoc ſeptimo. hoc
dicit totus titulus.
¶ Ex tex.ſummatim intellige ſummatim qꝛ altera tan⸗
tum parte pure expeditur negocium.
¶ OSp.a diuiſione ꝙ nunq; appelletur: qꝛ aut fuit contu⸗
max ⁊ non appellat vt hic. aut non fuit contumax ⁊ ſnĩa
eſt nulla.So.vt glo.qꝛ deficiunt membꝛa duo.nã aut qͥs
eſt pᷣſens ⁊ appellare poteſt:aut eſt abſens/⁊ tunc aut nul
lo modo eſt contumax ⁊ ſentẽtia non tenet:vt.l.ea.v.quo
modo ⁊ qñ iud.Aut contumax ⁊ tunc aut vere⁊ non ap⸗
pellat vt hic.aut ficte ⁊ appellat:vt.l.⁊ poſt · S. fl. ff. de iu⸗
di.¶ Quero nunquid cõtumax in non reſtituendo vel ĩ iu

in nõ reſti rãdo poteſt appellare: dic ꝙ ſic:ſʒ contumax in nõ veniẽ
tuẽdo vł ĩ do non appellat:⁊ eſt rõ:qꝛ qui eſt contumax in nõ veniẽ
iurãdo an do per cõſequẽs eſt contumax in non iurãdo de calũnia
poſſit ap⸗ ⁊ in reſtituendo /⁊ ſic in oĩbꝰ nimirum ergo ſi plꝰ põt pu⸗

pellare.

mmanifeſtam. referas ad omnia crimina ſupꝛa dicta.

nitur.ſ.vt appellare non poſſit.¶ Item op.ꝙ ſummatim
non poſſit pꝛocedi:vt.l.iudices.S.de iudi.So.vt gl. UVel
dic ꝙ cã dicitur plena tribus concurrẽtibꝰ.ſ.ſi vterq; eſt
pꝛeſens ⁊ audit iudex vtrũq; ⁊ plenas pꝛobationes reci⸗
pit:æ quocunq; iſtoꝝ deficist negociũ dicitur ſummariũ
vnde ſi alter eſt abſens:tunc dicitur ſummariũ:vt.l.ꝓpe
rãdum .S.ſinaũt..de iudi.ſic ⁊ hic examinatur tñ plene
cum pꝛeſenti.Si aũt vterq; eſt pꝛeſens ſed iudex non au

dit vtrũq;:qꝛ exceptiones requirunt altioꝛẽ indaginem

tunc etiã dicitur ſummarium: vt.l.iij·S· ibidem.ff.ad ex⸗
hiben. Si aũt vterq; eſt pꝛeſens ⁊ iudexvtrumq; audit ſʒ
non recipit pꝛobationes plenas:tũc etiã dicitur ſumma⸗
rium:vt.l.j.S cum patronus.ff.de officio pᷣ.vꝛ.⁊.l.nec qͥc⸗

qᷓ;· S.de plano.ff.de officio pꝛocon.⁊.le. ¶ Itẽ op.ꝙ vere

contumax poſſit appellarc:vt.l.diuus.ff.de in integ. reſt.
So. vt glo.

PS Pꝛopter iĩmanitatem cri⸗
QN. Bleruare. Ret conuictus ⁊ confeſ⸗
Aſus non appellat.h. d. ¶ Intellige confeſſũ nõ
W timoꝛe toꝛmentoꝛum:qꝛ tunc poſſet appellare.
Item in alijs criminibus hic nõ enumeratis ſeruatur
ius cõmune vt poſſit appellare:⁊ verſum itẽq; eoꝛum qui

2

¶ Sp.ꝙ confeſſus poſſit appellare: vt.l.addictos.S.de

Cõfeſſꝰan app.So.ibi fuit confeſſus poſt ſentẽtis hic ste.¶ Sed qͥd

poſſit ap⸗
pellare.

in alijs criminibus: Rñdeo põt appellare:qꝛ ſicut vſq;
ad ſni am poteſt reuocare confeſſionem: ita ⁊ in cẽ appel

lationis:⁊ eſt glo.in.l.creditoꝛ·S· iuſſus.ff.de appellatio⸗
nibus. Butſig.

Glli Hebitoꝛ reipublice conuictus ⁊ con⸗
. feſſus non appellat.h.d.cum ſequen.

quentis. Butrig.

Enge intellige hoc cum determinstione ſe⸗

PisEανhνπ§ο Abexecutione facti
B exec utione. nen appellatur niſi
auãdo nouum modũ exequitur executoꝛ:⁊ eſt
Epale ꝙ tunc ſequeſtratio flat contra ius cõmu
ne ⁊ qui appellat ab articulo punitur pena qͥnq; libꝛarũ
argenti.h.d.¶ Diuide in quattuoꝛ partes:qꝛ pꝛimo poni

tio quedã ꝓuiſio datur circa illã appellationem vſq; ibi

tur regula vſq; ibi niſi. Scðᷣo exceptiovſq; ibi aque.Cer

ſciãt. Quarto ponit penam quibuſdam illicite appellãti-

bus vſq; in finem.
¶ Ex tex.ab articulo ſub.in caſu pꝛohibito licet gloſ.
intelligat in permiſſo/⁊ mouet me.l.ſi quis clericus.S.de
epiſco.au.vbi imponitur eadẽ pena/⁊ pꝛopter idẽ crimẽ

⁊ ibi appellatur in caſu krohibitoꝛ nec eſt differentia inter
i

hunc caſum ⁊ illum:niſi qꝛ hic pena applicatur fiſco ibi
qui dat eam pauperibus. 8
Ex pꝛima glo. opp.ſic ⁊ videtur ꝙ ab executione poſ
ſit appellari:vt.l.ſi quis ꝓuocatione.S. de ap.⁊.l.ab exe⸗
cutione.ff.e.ti.So.vt glo.attẽde qꝛ quotidie pꝛacticamꝰ
hãc legem qꝛ ſtatutum habemus ꝙ iudex de ſnia diffini⸗
tiua hẽat tot denarioꝝ de interlocutoꝛia minus.Mõ po
ne ꝙ iudex vult exequi ſentẽtiã vel aliquod inſtrumètũ
modo ſi nullus cõpareat qui dicat non eẽ exequẽdũ pla⸗
nũ eſt: ſed ſi aliquis compareat ⁊ dicat non eẽ excquen⸗
dũ ⁊ iudex de hoc cognoſcat ⁊ ꝓnunciet exequẽdũ nun⸗
quid hec ſnia eſt diffinitiuavt ſic maius ſalarium hẽat qᷓ;

ſi eẽt interlocutoꝛia.Certe aduocati dicũt ꝙ eſt diffiniti
ua:qꝛ ab ea appellatur vt a diffinitius vt hic. Modo qi

ro quãdo dicatur modum excedere:⁊ dic vt glo. Veꝝ at
tende ĩ eo qð dicit glo.de exceptiõe que põt opponipoſt
ſentẽtiã:qꝛ iudex oppoſita ſibi exceptione cognouit⁊ ꝓ⸗
nunciauit exequẽdum ea non obſtãte:⁊ tunc appellat᷑ ab
executione iuris ⁊ non facti:vñ hoc non eſſet exẽplũ hu⸗
ius legis. Si aũt oppoſita exceptione iudex de ea nõ co⸗
gnouit:ſʒ ea non audita vult exequi:⁊ tunc appellat᷑ ab

executione fctĩ ⁊ poteſt.qꝛ videtur modum excedere.

¶ Sp.ꝙ ſeq̃ſtratio non fiat.vt.S.de pꝛohi.ſe.So.vt gloſ.
Itẽ op.ꝙ etiã alłs hoc ſit:vt.l.imperatoꝛis.ff.de appel.
So.vt glo.¶ Op.ꝙ nil ſit innouãdum:vt.lappellatione.
;. de ap. So. vt gloſ. Regulariter ergo ſeqſtratio non fit
Fallit ſi appelletur ab executione facti vt hic:ſʒ ſia ſentẽ
tia pꝛincipali appelletur tunc non fieret ſequeſtratio:fal⸗
lit vbi depopulãtur fructus vt.d.l.umperatoꝛes.iſ Oppo.
ſi hic ideo punitur appellãs ab articulo:qꝛ perperam ap

pellat:ergo ẽ permiſſum ab articulo appellari vñ ⁊ ſic eſt

contra.l.ſi ate.p.eo.So.vt glo.Tu dic ꝙ hec lex non que
rit caſum permiſſum:ſed dicit ꝙ ſi quis appellaueritĩ ca
ſu pꝛohibito ꝙ patet:ſi appellauit ab executione fcti quã
do non excedebatur modus in exequẽdo vel appellaba⸗
tur ab articulo ãte diffinitiuã punitur hac pena.¶ Sʒ qꝛ
hec lex dicit ꝙ perperã appellauit innuit ꝙ eſt dare caſũ
in quo poſſit appellari ab articulo:⁊ in hoc poteſt ſuſtine
ri glo.non tñ hec lex diſponit in caſu ꝑmiſſo.Aut ergo ap
pellatur in caſu ꝓhibito ⁊ ſic eſt delictum in appellãdo

⁊ tunc habet locum hec lex ⁊ eius pena. Aut appellatur ĩ

caſu ꝑmiſſo inique tñ/⁊ tunc loquitur.l.eos:S ne temere.

S.de ap.ſ Op.ꝙ alia pena imponatur:vt.S.de app.l.a ꝓ⸗

conſulibus.⁊.l.eos ·S· ne temere.So.vt glo.Tu dic ꝙ re

gulariter imponitur pena que eſt in.l.eos·S ne temere.53

La ꝓconſulibus loquitur in ſpãli caſu. Itẽ hec lex etiam

loquitur in ſpli caſu quãdo. fappellatur in caſu pꝛohibi

to.ſ. ab articulo vel ab executione fctĩ quãdo modus nõ
exceditur.¶ Item querit glo.quid ſi in pluribus delictis

dãnatus eſt aliquis ⁊ appellat in vno:dic vt glo. quã in: re an poſ
tellige hoc mõ:qꝛ sut maioꝛ pena abſoꝛbet minoꝛẽ: ⁊ tũc ſit quis in⸗
ſi appel.atur a minoꝛi pens ⁊ non differtur executio ma⸗ vno qn eſt
ioꝛis: vt qꝛ invna dʒ decapitari / ĩ alia ꝑdere pedem ⁊ ap ↄdẽnsat i
pellat a ſnĩia pedis qͥd ꝓdeſt ſibi illa appella.ſi decapitsari plurib

Appellr⸗

dʒ: ſʒ ſi a maioꝛi tũc appellat᷑ bñ differt᷑ executio minoꝛis lictis.

⁊ ita intelligatur glo.iſta.Si aũt maioꝛ pena non abſoꝛ⸗
bet ĩ minoꝛẽ: vt qꝛ exvno crimine dʒ ꝑdere bona / ex alio

debet ꝑdere pedem: tunc non differtur executio in illo a
quo non eſt appellatum. H .
¶ In glo. que incipit ab ipᷣa.in ft.ibi.l.⁊ ĩ maioꝛibus me

lius.e.ti.l.ſi quis ꝓuocatione.( In glo.que incipit diſtĩ

ctione. ibi ſi enim per calumnia. non loquitur text. de pe⸗
na imponẽda ſi iuſte appellet vel non: ſʒ an appellet ĩ ca⸗
ſu ꝑmiſſo vel ꝓhibito ⁊ ita dʒ intelligi iſte tex.qꝛ hic ĩ ca⸗

7 de

bebantet.
(oe!
o del iff
ocutoꝛiat
Noppelatie
rl rappe
tionesdif
lucue wppel
ſondzeptl.
ablkro f.
nalibinon
A llaeſt ve
Ptcontra
ntelligitu
niebat yt.
pnuncuatt
bellariſiue
erpectatur
onmodo
lideoappe
–
ldiegb
1n Eteſtan
Noconparet
ficiheate
ſispceſit
interloo
mer adu
oͤcludee
lervelet
ſcaur noſ
ſtiuat ide⸗
ne⸗ B
epotfepar
ſnitr
mafieretin
mneiſterio

nolinoo

un Bi pendente appel. moꝛs interune. Fo. LX.
famml ſu ꝓhibito fuit appellatũ t ita loquitur text.huic ſimilis pendente in cauſa ciuili cogũtur appellationis cãs reda
fanmnſg, ð.de epiſ.au.l.ſi clericus.ſ¶ In.e.glo.ibi ſi aũt ciuiliter.i⸗ dere vel ſtare ſententie.hoc dicit. Butrig. S
ens colben telligas ciuiliter reſpectu cae ſuper qua appellat non re⸗ = Hec lex legitur tribꝰ modis.
Paninn ſpectu cauſe in qua pena petitur:qꝛ illa eſt criminalis cũ 4 2 Jus qui.xno modo ꝙ fuerit ꝓuocatũ
ſohinr illa ſit applicãda fiſco. Ea ſnia aduocatiõis. Alio modo legit᷑ ꝙ fuerit
tonnnt e iſe ui 9 Si queratur an teſtamentũ Aappellatũ a ſentẽtia lata ſuꝑ crimine ⁊ pᷣceſſe⸗
lctenn 9 UM. debegt gaperiri vel ſi aga⸗ rat annotatio ⁊ redſitio. Tertio modo legit᷑ ꝙ fuerit ap⸗
tur poſſeſſio non appellatur. Jacobus Butri⸗ pellatũ a ſentẽtia ſuꝑ crimine/⁊ aduocatio non pceſſerat
Rbinſenge arius. Ulat ant ne⸗ redſitio E: Pec 1. bicuiter hoc intendit. Reqſitus ⁊
usdenge, . on appellat᷑ ante aduocatus ſi appellauerit eo moꝛtuo appellatione pen2=-⸗
hnntien 7 Aaid Kte ſententie diffinitiuã ſentẽtiãẽ. dente bona eius trãſeunt ad hr̃des. h.d. Ad euidẽtiam Snia dif⸗
fffnmnn hoc diclt. eſt ſciendũ ꝙ in criminibꝰ que excedũt relegationem nõ finitiua ñ
plicam i Et copu⸗ M· ¶ Mota ꝙ de natura copule eſt ꝙ cõiungat di pot ferri diffinitiua Z abſentẽ: ſed eſt puiſum cõtra eius pᷣt ferri gʒ
1a quã na⸗ uerſa ⁊ ſi ponatur inter ſimilia omnino:tũc cũ non poſſit ↄtumaciã.ſ.vt requirat᷑: ⁊ effectus reqſitionis eſt ꝙ ſi nõ abſentẽ in
bqnnin uura heat. iungere diuer ſa reſoluit vnum in adiectum alterius vt eſt veniat bona eius diſtribuũtur ⁊ iudex ꝓnũciat ea aduo⸗ crimibꝰ qᷓ
Sdecnt li hic ᷣm ꝙ glo. exponit ⁊ oꝛdinem euẽtus:ſic ⁊ ałs cum co cata:vel dato ꝙ nõ ꝓnũciet intelligunt᷑ aduocata poſtqᷓ; excedũt
wiengin pula ⁊ de natura ſui hẽat augere cum dẽat poni regulari ſunt deſcripta:⁊ effectus aduocatiõis eſt ꝙ ſi veniat ĩfra relegatio⸗
l ter inter diuerſa:ſi contingat ꝙ ponatur inter ſimilia ita annũ audit de bonis ⁊ crimine/ſi venit poſt annũ audit᷑ nem.
enitul, ꝙꝙ non poſſit augere:tunc cõtra ſuã naturã diminuit:vt.’. de crimine⁊ non de bonis. ¶ Pone ergo pᷣmꝗ lec.ad quãũ
icnod 8 V j· in pꝛin.ff. de pac ⁊ de fun. inſtr. vel inſtru.l.cum delanio oppo.ꝙ nõ potuit appellari:qꝛ aut venit infra annũ ⁊ au
neic ſdi nis·S· cui.⁊.l.legata.⁊.l.queſitum ·S.pe.⁊ ibi patenis bi⸗ ditur de bonis ſine appellatione. aut poſt annũ ⁊ non au⸗
Nin ſi bebant ⁊c. =W ditur. Ad qͥd ergo appellatur. NHRñ.foꝛte dicit bona eius
ienete ¶ Op. de. l. ab executoꝛe· S. ſciãt.S. eo. So. vt gl.¶ Item non eſſe aduocãda/⁊ ꝙ non fuerit ſolẽniter aduocata: ſʒ
erextecuiin op.de.l.ij.ff.de app.So.vt glo.⁊ eſt rõ qꝛ vbicunq; inter certe ſi non fuerit aduocata ſolẽniter aduocatio ipo iure
s ſlanuni locutoꝛia trahit ſecum executionem nec eius grauamen non tenet:ergo nõ eſt neceſſaria appellatio:⁊ ideo quidã
lchteſ appellationem a diffinitiua tollitur:tunc poteſt appel⸗ ponũt ſecundã lec.ſᷣm quã fuit appellatũ a crimine pceſ⸗
vthic M lari/qꝛ appellatio nõ eſt fruſtra:ſj qñ grauamen ꝑ appel⸗ ſerat tñ aduocatio.i¶ Sʒ ad iſtã op.ꝙ ĩdiſtincte bona he⸗
dicptgol lationẽ a diffinitiua tollitur:tunc non appellatur/qꝛ ſu-⸗ redibus nõ dtnieracne ſed debeat diſtingui:vt.j.l.ꝓxi.⁊
epatoppene uacue appellaretur ⁊ fieret iniuria iudicibus quod eſſe ideo videtur pᷣma lec. verioꝛ qꝛ ſi appellatur ab aduoca-⸗
one coglon non dʒ: vt.l.omnẽ. S. quãdo ꝓuo.non eſt ne. Itẽ op.de tione bona indiſtincte trãſeunt ad hr des vt hic.ſed ſi ap⸗
tunceeppat l.arbitro.ff.qui ſatiſ.cog.Sol.ibi trahit ſecũ executionẽ pellatur a crimine:⁊ tunc ꝓcedat diſtinctio.il.ſe.vł intel⸗
oneſtt eriein vel ibi non loquitur de appellatione /ſʒ de reclamatione: lige hãc ſᷣm ſe.vt.ſ.habeãt ſecũdam diſtinctionẽ.l.ſe.Si⸗
inderdeati⸗ T illa eſt vera lec. licʒ quidã teneãt aliã ⁊ vidi pꝛacticari militer pone tertiã lec.ꝙ appellatur a crimine ⁊ bona nõ
1tunc gpplt ꝓ ⁊ contra.ſ Itẽ op.de.lʒ.intra vtile.ff.de minoꝛ.So.illa fuerit aduocata:aut ergo appellatur a ſnia annotatiõis:
Ndumercete intelligitur duobus modis:vno modo ꝙ q̃ſtio etatis ve⸗ ⁊ tunc indiſtincte bona remanẽt her̃dibus ſi decedat ap⸗
hiſe S niebat vt emergens ⁊ impediebat pꝛoceſſum / ⁊ tunc ſi pellatoꝛ appellatione pendẽte. Aut appellatur a ſentẽtia
moris frg ꝓnunciatur ſuper ea ſiue dicas illã diffinitiuã põt inter⸗ lata ſuꝑ crimine/⁊ tunc ꝓcedit diſtinctio ſe·l.ſiue pᷣceſſe⸗
Pytlappclta pellari ſiue interlocutoꝛiã: qꝛ diffinit totum negociũnec rit aduocatio ſiue non. Et attende ꝙ aduocatio nõ eſt e
oſecſtranonnt expectatur diffinitiua aliq̃ ⁊ hec lectur.młtum placet. na criminis ſed cõtumacie: ſicut ⁊ bãnum nõ eſt pena cri Banũ nõ
iythicegſiin Alio modo intelligitur ꝙ ibi etatis queſtio erat incidẽs minis vnde veniẽs ppetuo auditur de crimine verumtũ eſt pena
erſequeſnit ⁊ ideo appellatur:qꝛ decidit totũ negocium vt ibi dixi. nos hẽmus ſtatutum ꝙ bãnitus de crimie habeatur pꝛo cri minis.
ergtotesſ Wten op. de. l.pꝛeuaricationis.ff· de puari. So. vt gloſ. conkfeſſo decrimine: ⁊ ideo ſi poſtea capitur ptãs de cri⸗
qeperpant el dic ꝙ ibiloquitur in emergẽti ⁊ nõ ſpectat᷑ diffiniti mine non cognoſcit: ſed bene ꝓnunciat eum puniẽdum
lari vidh ua. Et eſt argumẽtũ ad qõnẽ ꝙ ſi citato debitote meo ⁊ tali pena velut ↄfeſſum de crimine vnde hoc hʒ plus bã⸗
pbeckerne nõ comparẽte feci me mutti in poſſeſſionẽ bonoꝝ eius ? q num qᷓ; aduocatio:qꝛ in bãno non auditur de crimine re
appelanet dã cõꝑeat ⁊ dicat reuocãdã miſſionem:qꝛ in pᷣiudiciũ i uerſus /in annotatione ſic qũcunq;.
teentioſeft⸗ ſius ꝓceſſit ⁊ iudex ꝓnunciauit non reuocãdã vñ põt ab = J . 9 g4 ui Aut bona veniunt publicãda
govlane⸗ hac interlocutoꝛia appellari:qꝛ nulla diffinitiua ſpabat᷑i õõ expᷣſſe ꝓpter crimen ⁊ moꝛtuo
hachennſh ter me ⁊ aduerſariũ cũ ſpetur inter me ⁊ debitoꝛẽ meum. xn appellatoꝛe appellatione pẽdente heredes te⸗
tetoni ¶ Cõclude ergo ſic ꝙ aut eſt diffinitius ⁊ appellat᷑ regula F SHNentur cãm appellationis reddere ſecus ſi ta⸗
uit te Iliter vt. l. ? in maioꝛibus.S.de ap.Aut eſt iterlocutoꝛia ⁊ cite.h.d.¶ Quid ſi q eſt depoꝛtatus ⁊ bona ſunt adẽpta
dbecthae tũc aut nõ ſpectat᷑ alia ſeqͥ diffinitiua:⁊tũc nõ ẽ ppᷣe diffi expſſe an ſi moꝛiat᷑ appellatoꝛ appellatione pendente/an
miſo nitiua ⁊ ideo appellari põt:vt.l.a diuo pio.ff.de re iudic. bona debeãt remanere hr̃dibus:Quidã ꝙ non: qꝛ diſtin
ne aut ſpectat᷑ diffinitiua:⁊ tũc aut grauamen interlocuto⸗ guũt ſolum an iudex expᷣmat de bonis an non: non autẽ
¹ Mn 7 rie põt reꝑari ſeu remoueri ꝑ appellationem ĩterpoſitã a diſtinguũt inter crimina ꝙ non placet:qꝛ eſt ſolum diſtin
loguin diffinit iua ⁊ nõ appellat᷑:qꝛ appellatio eẽt ſuꝑuacua ⁊ in guẽdũ an ex crimine tacito veniebat bonoꝝ publicatio/
Ntöen⸗ iuria fieret iudicibꝰ ꝗ.l.oẽm.S.qñ ꝓuo.nõ eſt ne.Aut gra ⁊ tunc non curo ſi iudex expᷣmat:qꝛ expᷣſſio eoꝛum que tas
go inn uamẽ interlocutoꝛie ꝑ appellationẽ ĩterpoſitã a diffiniti cite inſunt nihil oꝑatur:vt.l.j· S.j.fr. ad turpil.⁊.l.non re
colrinen ua tolli nõ põt ⁊ tũc põt appellarivt.l.ij.ff.de apire. cteꝗꝙᷓ. de fideiuſſo. ⁊æ ideo non duraret appellatio ꝓpter
Jiiheſt, ¶ In gl. q icipit gña.vł ibi trahit ſʒʒ executionẽ̃. Uł dic bona:ſed ſi bona non veniebãt tacite publicãda ex crimi
urnie, ꝙ ibi ð etate ꝑ modũ emergẽtfuit oppoſitũ:vcʒ excepti ne / tunc ſi iudex expᷣmat de bonis tunc expᷣſſio opatur.⁊
nile one pᷣſcriptiõis oppoſita ⁊ nõ ſpectat᷑ alia diffinitius vñ ſi moꝛiatur appellatoꝛ appellatione pendète de bonis q̃⸗
tu e ☛W vel eſt diffinitiua vel hʒ vim eits ſ 33. de are. riun Uee dolitkes vdierlalaczuitur in depoꝛtatione:
dic , AI; uidenter con⸗ qꝛ bene eſt verum ꝙ in pᷣncipio loquitur de depoꝛtato ⁊
ebetnitin S T P uh licarum uictus vel confeſ daãnato in metallum.ſed vltima ꝑs ibi qᷓuis pendẽte ap⸗
nnnmteg, AE ſus fiſci debitoꝛ non appellat. hoc dicit Jaco. pellettone:at Gcfertur wumn ad relegatum ꝙ Harer:
Gereſechh e 1 P oquitur de publicatione ptis bonoꝛum:⁊ ita debet intel⸗
ulue, Si pend ente app ellatio ne ligi illa lex:facit hec.l.ꝓ eo qð dixi in aut᷑.ingreſſi.
nut 1 ind28 interuenerit. Rubꝛ. S 7 ater Si appellatur a munere ap⸗
leehole 11 T iam Hec lex loqt ĩ cã ciuilii ¶ ceᷣ̃ 6 P * pellatoꝛe moꝛtuo appellatiõe
ctenia n g e pẽdẽte appellatiõe iĩtiift pendentce heredes non tenẽtur cauſam appel⸗
Happellatoꝛ. l.ij. . iij..e.loquũt᷑ ĩ criali AAlationis redderc.
Linuole 2 gl. ſi pf. loqt ĩ cã ciuili ⁊ pẽdẽte appells ¶ Sp. de. l. qui teſtamẽto. ff. de excu.tu. Sol. vt glo. Vei
eleßtt toe iterijt res petita / ⁊ ĩ hoc differt ab dic ꝙ decurio non habebat aliquã adminiſtrationem bo
turten ⸗ Niſta: qꝛ hic ĩterijt appellatoꝛ ibi res pe noꝛum ob quã poſſet de negligentia teneri:ſed tutoꝛ haz-
anahati⸗ &εtita. Et hec lex iſta bꝛeuiter diẽ. Here bet adminiſtrationem bonoꝛum ob quã poteſt ꝓ pᷣteri⸗
ccx ELE— r S “Z

des appellatoꝛis moꝛtui appellatiõe

to tpᷣe de negligentia teneri vt in contrario.

¶ In glo. que ĩcipit ⁊ ita. ibi datus.l.j.⁊.l.fl.ꝙ putarem
ſi gubernatio aliqua bonoꝛum ꝑtineret ad decurionem.
N amu a moꝛiatur appellatiõe pẽ⸗
Aente/ cã appellatiõis tractat᷑ non ꝓpter ſtatũ
Racsſz ppter peculiũ. hoc dicit. ¶Hec lex poteſt in
telligi ꝙ de dñio ancille tractabatur inter me ⁊ alium vel
inter me ⁊ ancillam.

Pr mn . Ta appellationis ꝓſequen
RAN J vnus. .a⸗ oeerebot Reancto
currunt her̃dibus poſt quattuoꝛ menſes / niſi
deliberauerit. hoc dictt.
¶ DOp. de. l. cum antiquioꝛibus..de iur. deli. Sol. vt gl.

De his qui ꝑ me⸗
tum iudicis non

.
=

Butrigarij Gcdᷣa pars ſuꝑ Geptimo libꝛo Codicis

poſtea foꝛmabo vnã aliam queſtionẽ ⁊ ero expeditus.

¶ QAuero quare nõ appellatr: Rñdeo.dicũt quidaã qꝛ nõ
eſt diffinitiua qð non placet:unmo eſt diffin itina:⁊ ideo
dicunt ꝙ ratio eſt:qꝛ ſuꝑuacuis appellationibus nõ vti⸗
mur: ſed cum grauamen poſſeſſoꝛis tollatur per cauſam
ꝓpꝛietatis:ergo fruſtra appellatur.
¶ Dp. de. l. ſi quis in tanta. S. vñ vi. Sol. vt glo. Tu dic

ꝙ ibi nõ eſt poſſeſſoꝛiũ: immo etiã ꝓpetatis cauſa deci-

ditur:non ergo ab aliquo poſſeſſoꝛio appellatur.¶ Vlri⸗
mo quero an poſſit in poſſeſſoꝛio peti reſtitutio: Et dic
vt glo.

¶ In glo. que incipit.i poſſeſſiõe.ibi hodie eſt coꝛrectu.

ĩmo non eſt coꝛrectum /ſi agatur vnde vi.ſed ſi agat᷑ ſi qͥs
in tantã bñ ceſſat hec lex:ſed nõ coꝛrigitur.

Ne liceat in vna eadẽq; caãa

115 1 tertio pꝛouocare. Bub. nelde
app ellauert. Mu. w— uis. ontra ſentetiem lat ärentür
4 tra. imoꝛ irrationabi 4 „poſt binã appellationẽ Ubensvtſ
c contxãa.is non excuſatur a Aaſiue a pfecto ſiue ab alijs nec appella⸗ fferentiar
lege. hoc dicit. Buk. tur / nec ſupplicatur. h. d. Dubium erat ntrends de
e r⸗ Cuius appellatio non recipitur bhuiꝰ legis: qꝛ videbatur ꝙ nec recuſa⸗ uoſqoino
4 Js qui. debet pteſtari de iure ſuo infra A poſſit iudex / cum recuſatio habeat puyreindie
tßs appellatiõis interponẽde/⁊ hec ꝓteſtatio RNAvim cuiuſdam app ellationis. ſtdbitoꝛis:
Ra vim hʒ appellationis. Uel dic ꝙ non ↄſulitur ¶ Op. de.l. in offerdis. . de bgella. gofcIe
nmentt iniuſte ſed conſulitur vim paſſo. h. d. Dic ꝙ cam Sol. vt glo. Merũ .l. habemus nihil facit: qꝛ ibi volebam tonedareg
appellationis non debeo expᷣmere neceſſario in libello: y appellare a ſnia ſeu conſultarione. ¶ Ztẽ op. liceat ſup Gklatone
in pꝓceſſu:caſus eſt in.l.ſcio.cum glo.in fine.ff. de appella. plicare:vt.l.j.S. de ſen. pfec.pfectoꝛio.So.vt glo.¶ Item artdietg
¶Quero infra qð tps debeat ꝓteſtari? Dicit gloſ qð eſt op. ſic. qs poteſt recuſare non vic toꝛ.⁊c. Et ſolue vt glo.
tps illud qð eſt in.i.ſi appellationẽ᷑.S.de tẽ.appel.⁊ male Et attende de tpᷣe appellationis ꝓſequende a iudice ſta⸗ De
dicit vt ibi dixi.qꝛ illa que eſt hic melius dicit.Butrig. tuendo hñt canoniſte.ex.de appel. c cum ſit romana ⁊.c. 4
ſepe. ⁊ de hoc loquitur glo.ſed nos habemus expᷣſſum de tap
S Vnus ex P lur v us ap P el tpe ꝓſequẽde appellationis niſi tpᷣa legalia / niſi dicam? —

„auerit. Mubꝛica.

cõmunis ⁊ nõ res in ſcða fuit cõis res
X colligit᷑ hec differentia ex glo.l.ſi qͥs
⅞epatim. ff. appel. vbi cã eſt cõmunis
S 7 duoꝛum: et eadem ratio defẽſionis in

Als incipit ſi iudi⸗
ℳ R pꝛima. a in pᷣma.l.fuit cã⸗

colligi ex.l.ſi ea.X. qui sccu.non po.⁊ ex.l.ſi eo tᷣe j de re⸗

miſſi.pig.⁊.l.diffamari.de inge.ma. .
¶ In glo. que incipit ⁊ ita.ibi pᷣfixum a lege:qꝛ ab hoĩe
nullus pᷣfixus fuit.

Qui bonis cedere pollunt.

Mubꝛica.

ſchacte

calum in nube einde declarabo tex. ꝑ vnã queſtionem.

rari a ꝑſonali munere. Pꝛeterea bona nõ coherẽt ꝑſone:

— J Sanrnibus Rrdenerge. poꝛrigitur D 1 D oOuts. Kcdene banoli. lungtenet
Appella⸗ . E p. ſic. q; aut loqmur in cã onis niſi pueniat ad pinguioꝛefonue unznin
tio vnius ¶ Æα invna. diuidua ⁊ tũc appellatiovni nam. h. d. totus ti. nõ intelligas ꝙ libe idena
an pſit P yn ſus alif deſt. Aut lo ih indiuid gretur ope exceptionis:qꝛ ſic eius bona Phercdi
E duns alifnon pdeſ Auttoduinun in tmatinicng⸗ ycapi nõ poſſent:ſed ꝑſonaliter capi nõ (Nglo
alijg. E = &π tunc etiâ beneficio reſtitutionis debet/ alij N Æαοα αο παυυ‿ dgä amittak ceſtio? nnktäpir
ꝓdeſt:vt S ſi in cõi cauſa in inte reſti So.poſſum dicere R α. poteſt. ¶Quero qñ admittat ceior ſusbonis
in pma pꝑte loquitur in cã indiuidua. In ſecũda in cau ic vt glo. ¶ Item qro an ceſſio fiat añ Ceſſio an —
oiutdus ergo m boc non vz lieri differentia inter ap⸗ codenationem. Slo ꝙ ſic. Tu dic iſta l̃a Pbarq vmo deet fien αS
pellationẽ ⁊ reſtitutionẽ: ⁊ icrd videtur vcra opinio vl⸗ condẽnari debeat poſtea cedere.¶ Itẽ quero qð beneſi⸗ añ condè⸗ 2
tramon. qui dicũt ꝙ vbi tractat de ſeruitute querenda ? cium con ſequatur ꝑ ceſſionem⸗Dic ꝙ non poterit in care natione.
ſcriptioncm/ tüceſt ſeruitus indiuidua. vt. lſicomunt. ccrẽ derrudi nectradef creditoaib: laceradus: ſtz ſi pue⸗ ker
Fadmodum ſerui. admi. Sed itractam ve ipſa quc⸗ Ucrit ad pinguioꝛem foꝛtunã ↄueniri poterit. Nerũ glo. (Neniden
ſit 1 conſeruanda/tunc eſt indiuidua. Dicunt ergo ꝙ aut dicit ꝙ banum ſucceſſit loco carceris qð non eſt verum: nmconditiot
appellat vnus in cõmuni cauſa/ æ tunc abpellatzo wins a⸗ inun eſt pparatoꝛiũ carceris qꝛ pmo banit / poſtes ganalen
pꝓdeſt aliis vt hic. in pᷣn. Aut petit᷑ reſtitutio in cõi cauſa: poteſt carcerari. Jaco. Butrig. Licet mibi vbi —
r un ſaruirure 4nungr ſune aut tractatur de ſemizute J quantit a ktem Aoms kemere lſei D
etinenda/⁊ alij non ꝓdeſt:qꝛ tunc cenſetur eſſe cã indi⸗ . L s
uidua vt hic.in fi aut de ſeruitute pᷣſcriptionis/⁊ tunc cã Platum reuocae p B Sl g d pfe dani naüffD
cenſetur eſſe ind iuidua:ideo reſtitutione data vni alij ꝓ⸗ J pPater. . mact tide u el re⸗ manin
deſſet.vt dic.l.ſi cõem. Sed tu potes dicere ꝙ ſiue ſit cau Gutri carinõ debet. hoc di it. J⸗ c0. ⸗ enen
ſa cõis vt.l.j.ſiue res. vt hic tũc ſi eadem eſt cauſa defen⸗ Butrig. 2 ſenetlehl
ſionis oĩm /tũc bñſiciũ diuiſionis qð eſt cõe ꝓdeſt alijs. ũ KR opter Siue ſit inuidia ex ꝑte noiati⸗ eenfnkin
Sed ſi loqᷓmur de bñficio non cõi.vt eſt reſtitutio/ tunc E NaA) n nonis ſiue nominati non ad⸗ ietut
aut cã eſt indiuidua ⁊ ꝓdeſt alteri:vt dic.lł.j. Si eſt cõis mittitur ceſſio bonoꝛum ꝓpter munus.h.d. m in nincumen
eadẽꝙ; cauſa/x ibi plene dicã.Si autẽ eſt indiuidua non Ra nduas lec. . 1 mnenin
ꝓdeſt alij vt hic. Cß deeſ darcr ro ot glo. Vel mctug Ur a 1 ummn
—rr°ο 262& vertitur ſolũ miniſteriũ ꝑſonale:⁊ tũc nõ admittit᷑ ceſſi Ugtoſpo
P D Di de momẽtanea beonoꝝ aut vertitur ad miniſtratio circa res / tunc ſi eſt ninenn
„ ſte ſli f⸗ p. t debitoꝛ occaſione neglecte adminiſtrationis põt cedere niceurn
po ellione lerit ⁊ ꝑ hanc.l.dicũt vltramontani ꝙ obligatus ad factũ nõ tſeneß
li tũ R b poteſt bonis cedere:⁊ potuerũt moueri duabꝰ rönibus: rſche
appellatu. uD. h ipſi non dicant. pꝛima eſt qꝛ ſicut ĩmunitas pſone non noſdsde
Bm A ſentẽtia lata ſuꝑ poſſeſſo⸗ reſpicit pr̃imonium:ita nec ecõtra: vt. l. ſextũdecimũ. ff. ſoſehüith
rio non appellatur. one de vaca. mune. vnde ꝓpter ceſſionẽ pr̃imonij nõ dʒz libe⸗ Piſu,

a De bonis auctoꝛitat

erheiin
clln
fnnutte

W
Unpgtenin

tge Tig
nenn
Nelamm ſ
unle

Aiſs

Daturgnune
fecuſnntee
lations
is 5dent
lteqeibie
leopglitt
50 Ntgoſ
7.Erſolis
nendegtlee
vimſitronm
bemmusetiin
egelis,uſcten
rllieonifn

nalegetti
pol

Cedens e
berakopett
1pingvioit
imtehlige
is:ſtcizt
pſoneltnegt
jadninti
iroencſh
nlfn op
tqnerocſi
Pnonponn

4
7

N

=

uanh
aaſons
. . 4
alwedeg

S -
☛nꝝ = S
S
=

S=

=
=☛

Legatari
us pm?hr

loco cre⸗

ditoꝛj nõ

ſecundus.

Fidé ali⸗

cuiꝰ nõ vr

ſeqᷣ qͥs cũ
facit ali⸗
qͥd ex ne⸗
ceſſitate.

et idco poſſunt cedi:ſed factum coheret perſone ⁊ poteſt
in futurum fieri ceſſio.Pic tñ ꝙ aut in obligatione eſt me
rum factum:vt qꝛ quis pꝛeciſe tenetur ad factum:⁊ tunc
non poſſet fleri ceſſio aut non eſt pꝛeciſe factum in obli⸗
gatione / ſed reſoluitur obligatio in intereſſe:⁊tunc etiam
poterit fleri ceſſio ſicut pꝛo q;titate ar.l.in ſtipulationibꝰ
Joperaruunc de verb.oblig.⁊.l.ſtipulationes non diui⸗
duntur.
¶ In glo. que incipit vt ſi.ibi non idoneus adminiſtra⸗
re non poteſt.repugnat finis huius legis que dicit ꝓ mo
do ſubſtantie fungi.
PS E m Vbi defenſio eſt inter creditoꝛes cũ
N e quidã velint dare debitoꝛi dilationẽ
quinquẽnalem quidã volunt ceſſionẽ bonoꝛũ.
AAAPZimo pꝛzefertur inter creditoꝛes cumulus de⸗
biti. Secũdo numerus ꝑſonarum.tertio fauoꝛabilis opi⸗
nio.hoc dicit. .⸗
¶ Op. de. l.eos.qͥ po.ĩ pig.habe.⁊.ti.j.pꝛo debito.Sol.
vt glo. ¶ Item op.de.l.reſcriptum.ff.de pactis.⁊.l.maio⸗
rem.So.qᷓ;tum ad electionem de qua hic loquitur nõ eſt
differentia:hʒ tñ creditoꝛ hñs hypothecã potẽtius qᷓ; nõ
habens:vt.·j.ti.j.l.pꝛo debito.i¶ Item q;dtum ad aliud eſt
differentia:qꝛ ſi pꝛeſentes paciſcantur de parte debiti re
mittenda debitoꝛi ⁊ ſunt maioꝛ pars pꝛeiudicat abſenti⸗
bus.ſ.qui non hñt hypothecã/habentibus hypothecam
non pꝛeiudicãt:vt.d.l.reſcriptum.¶ Item opp.ꝙ electio
ſit debitoꝛis:vt.l.ſi conſtãteS.quotiens.ff.ſo.matri.So.
vt gloſ. ¶ Item quero an poſſint creditoꝛes minoꝛem di⸗
lationẽ dare quinquẽnioꝛ⁊ dic vt gloſ.¶ Item quero an
poſt dilationem quinquẽnij audiatur ſi velit bonis cede
re:?⁊ dic vt glo.

De bonis auctoꝛitate iudi⸗
cũ poſlidendis. Rubꝛica.

pere legatũ ab herede eo potioꝛ ẽ qui
Qdz percipere ab hr̃de hr̃dis.h.d.¶ Vel
(dic ꝙ pꝛimus legatariꝰ hẽtur loco cre
itoꝛis / ſecundus non. h. d.
C¶ Op. ꝓꝙ ſit par omnium rõ vt in aut᷑.
E 2 ◻ de hered. 2 fal:S. ſi vero abſunt. So. vt
glo. Sʒ certe bñ eſt verum ꝙ hodie ſi non faciat inuenta
rium ꝙ tenetur legatarius/etiã de patrimonio: ſi tamen
non ſufficiant omnibus bona defuncti ⁊ hr̃dis durat bñ⸗
ficium huius legis:qꝛ pᷣferentur legatarij defuncti lega⸗
tarijs heredis.
¶ In glo. qque incipit vt.ff. in fi.ibi ·S. ſi vero abſunt.Re⸗
manet tñ pꝛiuilegium huius legis vt ſi non poſſit ex om⸗
nibus bonis ſolui pꝛeferãtur pꝛimi legatarij ſecundis.
P St Creditoꝛes defũcti hñt beneficium ſe⸗
4 parationis contra creditoꝛes heredis
t facta ſeparatione bonoꝛum in bonis defun⸗
cti pꝛeferatur creditoꝛibus hr̃dis.h.d.
¶ Ad euidentiã eſt ſciẽdum ꝙ debitoꝛi lʒ facere deterio
rem conditionem creditoꝛis ſui cirographarij contrahẽ
do cum alijs:dummodo non in fraudẽ faciat⁊ imputent
ſibi pꝛimi creditoꝛes qui mecum ᷣxerunt:qꝛ ſciebant vel
ſcire debebãt ꝙ eos poterãt dãnificare contrahẽdo cum
alijs.ſed heres non põt facere deterioꝛem conditionẽ de
functi/ſʒ ſuoꝛum ſic:⁊ ideo creditoꝛes defuncti poſſunt ĩ
petrare vt ſeparẽtur bona defuncti a bonis heredis ⁊ in
bonis defuncti pꝛeferũtur creditoꝛes hr̃dis:ſed credito⸗
res heredis hic non poſſũt poſtulare:qꝛ licuit hr̃di dãni⸗
ficare creditoꝛes ſuos.i¶ Nota ex fine.l.ꝙ qui.ex neceſſi⸗
tate facit aliquid non vid etur ſequi fidem alicuius:⁊ iõ
eſt in argumentum ꝙ ſi.teſtis hʒ pꝛiuilegium vt non dẽat
deponere in iure ſi citatus venit coꝛam iudice non vide

tur renunciare pꝛiuilegio ſuo: ſed quãdo pꝛiuilegio non

.
.

allegato ſponte deponit vt.l. iulia.ff. de teſta.ſic ⁊ ille qui

hʒ pꝛiuilegium foꝛi ſi citatus venit coꝛã iudice hoc ipſo
non videtur renunciare pꝛiuilegio ſuo/cum neceſſe hẽat

hoc facere:ſʒ ſi pꝛiuilegio non allegato litigat coꝛam eo:
tunc videtur pꝛiuilegio renũciare:ſic ⁊ creditoꝛ qui om⸗
nes reos debitoꝛes conuenit non videtur diuidere:quis
neceſſe hũit hoc facere:vt.l:ſi creditoꝛes.S.de pact.⁊ ibi
dixi.¶ Quero quid vertatur in cauſe cognitione:⁊ dic vt

glo.¶ Op. ꝙ creditoꝛes hr̃dis poſſint ſeparatione impe⸗
trare: vt.l.j.S. ſed ⁊ ſi quis ſuſpectãa. ff. de ſepara.Sol. ibi
Pale in eo qui coactus adiuit.

3 4 ueniat ad pinguioꝛem
foꝛtunã non poteſt conueniri ex contractu ãte⸗
R Acedente ceſſionen. S=
¶ Ex tex. ꝓmouere vt deducto ne egeat poſſit credito

ribus ſoluere.

AVNS rile néô auditur poſtulans iniqus
Keiuile. vt inuitus conſtituatur debi⸗
taꝛ qui non eſt. hoc dicit Jacobus Butriga⸗
rius.

d
2 8
65 3
4 g.
4 Af
S
8 8
B
2

eiudicũ poſſiden. Fo. LXI.

J b ona Quãdo bonavacãt ſine herede r̃ditas
9 R2 fiſcus nonvult ea qualiter cre ſi vacet ſi⸗
ditoꝛibus defuncti conſulatur loquitur hee lex ne bhr̃de ⁊
Mρ1½& bzeuiter hoc intẽdit. Cõtra bona vacãtia pꝛo fiſcus nõ

ceditur ad miſſionem ? vẽditionẽ nullo herede cxiſtente. vult eam
h.d.¶ Antiqui noſtri ſicfoꝛmabãt libellum: dico talẽ fuiſ adire q̃lr

ſe meum debitoꝛẽ quare peto condẽnari hr̃des ſuos. cer

ↄſulat᷑ cre

te male dicebãt per hac.l.cum nullus ſit heres:ſʒ debent qitoꝛibus

tiones datas agnatis vt declarent ſe velle eẽ heredes ſi
velint. et qꝛ non fecerunt peto me mitti in poſſeſſionẽ bo
noꝛum debitoꝛis tãq; vacãtium ⁊ iudex eum mittet⸗

ſic dẽat ſic fieri pꝛobat iſta littera que dicit ꝙ ſtare debet

ꝙ ſint vacãtia anteqᷓ; ſic agatur ⁊ pꝛobatur in.l.ij.ff. e.ti.⁊
l.ſi diu.ff ex qui.cau.in po.ea.⁊ poſtea dabitur curatoꝛ bo
nis qui ea vẽdet ⁊ creditoꝛibus ſatiſfaciet:vt.d.l.ſi diu.

vñ ſupple.l. iſtam per.l.ſi diu.qui.ex cau.in po.ea.

KRo deb ito MHypothecarij cirogra⸗
EDLLDOpharijs pꝛeferuntur qui⸗
bus ceſſantibus cirographarij ſimul cõcurrũt
Avt pꝛo rata debiti omnibus ſatiſfaciat.h.d.
N J v xo 2. Succeſſio creditoꝛis debitoꝛi
4 Eéconfundit debitum ſolum ꝓra⸗
ʒ ta ſucceſſionis niſi fuerit ĩſtitutus creditoꝛ ani
μmo totum debitum compẽſandi. hoc dicit Ja
Butrig.
ſ g Miſſus in poſſel⸗
R po ſſellio ne. ſionem cã rei ſer⸗
Ausde nec acquirit dominium nec poſſeſſionẽ.
s Whoc dicit.
m Si citatus debitoꝛ compareat oꝛdi
Ivenarie pꝛoceditur contra eum ad ſen
tentiã ferẽdam ⁊ exequendãa:ſi non comparet
Apꝛoceditur ad miſſionem ⁊ venditionem. h. d.
Diuide in duas partes:qꝛ in pꝛima debitoꝛ citatus cõ⸗
paret vſq; ibinã ſi ad. In ſecunda non cõparet vſq; in ſi
nem.¶ Pone ergo caſum ſic:debitoꝛem habeovellem cõ
ſequi mihi debitum querit qualiter mihi conſulatur. Rñ
detur ꝙ dʒ debitoꝛ citari:⁊ aut comparet aut non ſi com⸗
paret offeretur ei libellus/lis cõteſtabitur/ de calumnia
iurabitur/ꝓbationes fiẽt /ſententia feretur/ executioni
mãdabitur per.l.a diuo pio.ff.de re iudic.Si aũt non cõ
paret ⁊ latitat cred itoꝛ ſuum debitum non conſequatur:
tũc põt ille creditoꝛ petere ſe mitti in poſſeſſionẽ bonoꝛũ
debitoꝛis:⁊ lapſo certo tẽpoꝛe arbitrio iudicis ſtatuẽdo
ꝓcedetur advenditionẽ bonoꝛum debitoꝛis ⁊ ex pcio ſa
tiſſtet creditoꝛi.h.dd.
¶Ex tex.circunſcriptionẽ Jecce pꝛimum quod requirit
Llatitat ecce ſecundum.ldefendatur Jecce tertium. con
ſtat ecce quartum.Limpetrare ecce quĩtum.trãſactio
ecce ſextum venditionẽ ecce ſeptimum. HNec ergo ſũt
neceſſaria in hac ſecũda parte:qꝛ opoꝛtet ꝙ turpiter lati
tet:qꝛ poſſet eẽ abſens ⁊ non latitare.Itẽ opoꝛtet ꝙ lati⸗

tet vt creditoꝛ non cõſequatur debitum ſuum. Itẽ ꝙ lati

cet reſpectu huius creditoꝛis:nã ſi reſpectu alterius cre
ditoꝛis latitaret iſte non poſſetvẽditionẽ impetrare. Itẽ
opoꝛtet ꝙ de debito ſummatim cõſtet/ał's non ficret miſ
ſio in poſſeſſionẽ. Itẽ opoꝛtet ꝙ fiat miſſio als non poſ⸗
ſet ad venditionẽ pꝛocedi. Itẽ opoꝛtet ꝙ aliquod tpᷣs la
batur inter miſſionẽ ⁊ vẽditionem ſtatuèdũ arbitrio iu⸗
dicis:quo elapſo dʒ fleri vẽditio bonoꝛum ⁊ expᷣſſio reꝝ
ſatiſfiet creditoꝛibus.¶ Itẽ op.ꝙ etiam ſi non latitet flet

facere dare dilationẽ agnatis ⁊ illis quibus defertur he defuncti.
reditas vt.ſtale tpᷣs declarẽt an velint eſſe h̃des vel nõ
hoc facto ſi non declarẽt tunc foꝛmatur libellus ſic. Dñe
iudex dico talẽ fuiſſe meum debitoꝛem ⁊ congruas dila⸗

Butrigorij Gcðda pars ſuper Geptimo libꝛo Codicis Iel

miſſio:vt.l. ptoꝛ.ff.ex qui.cau.in poſſ.ea. So.aut volo mi! ſ IS m HBeneficiñ miſſionis cõ⸗
Wnse nonterpedleg. latitet: aut ctis veditionem e ſic vt V. C inm 4 pud. municat miſſus omibus nnnne
hic.¶ Itẽ op. ꝙ etiã ſi latitet nõ fiat miſſio in poſſeſſione:· cred itoꝛibꝰ eiu ſdẽ tituli infra biniũ vel qua⸗ Ahiee⸗
vt.l ulcini. S. q ſi aduerſus ff ex qui cau ĩ po ea. Sl. De e , qrieniũ reſtitutis expeſis vvenditioeno fctã. ainrh
illa declarat iſtã.ſq opoꝛtet ꝙ latitet ð hunc creditoꝛẽ d ¶ Diuide in quattuoꝛ ꝑtes:qꝛ pmo ponit dictum vſq; ibi pho hbe
petit iuriſditionem non alterũ. ¶ Itẽ op. ꝙ etiz ſi non la⸗ vt aũt. Sc do vna limitatio vſq; ibi ⁊ expẽſas.Tertio li⸗ ne abo
titet fiet ved itio: vt.l.fulcinius.S illud. So.vt glo.¶ Itẽ mitatio vſc; ibi ſinaüt. Quarto alia limitatio vſq; ĩ finẽ. ſui hen
op. ꝙ de debito cõſtare non poſſit cũ non cogat᷑ quis de ¶ Quotidie pꝛacticatur ſic qꝛ ſi vnus creditoꝛ fecit ſe ꝓ⸗ aer
iure ſuo docere añ litem conteſtatã: vt.l.j.ff. de interrog. mitti venit alter / ⁊ dicit talis cõparet coꝛã vobis dicẽs ne
aet cum ſi. Sol. cognitio dʒ eẽ poſt lit conteſt. añ partes ſe creditoꝛem talis volens gaudere bñficio miſſionis in AE
ſunt pꝛeſentes: ſz qñ alter eſt abſens pꝛoceditur ⁊ ſumma polſſeſſionẽ talis creditoꝛis cõceſſo paratus expenſas re⸗
rie cognoſcit᷑ añ litem conteſtatã vt hic.¶ Itẽ opp. æ ple ficere ⁊ oĩa adimplere q̃ de iure dʒ vel petit ad venditio⸗ 3
ne flat cognitio: vt.1. iudices. S. de iudi. Sol.illud verum nem admitti vna cum miſſo in poſſeſſionen. 4
qñ partes ſunt pᷣſentes ⁊ dʒ ferri diffinitiua. hic qñ alter ¶ Ex tex. ¶ Non cõcedente.⁊c. ¶ Nota ꝙ vbicũq; ſeq⸗ Seqſter ſt
eſt abſens ⁊ interlocutoꝛia dʒ ferri.¶ Itẽ op. ꝙ non ad ſi⸗ ſter reſtituit rem ſequeſtratã iuſſu iudicis cuius auctoꝛi⸗ reſtituat
militudinẽ edicti:ſͥ ex ipſo edicto:eſt enim vnum edictũ tatefuit ſeqſtratio nullã penam dʒ pati ſiue ſit ſeqſter rei rẽ ſeqſtra⸗
ex quo fit mifſſio: vt. l. pꝛctoꝛ. ff. ex qui.cau.ĩ po.ca.alið ex ſiue ꝑſone:⁊ ideo cautꝰ ſequeſter ſacit ſibi dari auctẽticũ ti iuſiu .
quo ſic foꝛma vẽdendi datur: vt.l.pꝛetoꝛ ff. de bo. auc.iu⸗ pceptũ iudicis.¶ Itẽ no.ibi in tex.reuerẽdiſſimo cimi⸗ dicis anp
di poſſ.ſic ex edicto vt in ꝛio:ſed olim petebat᷑ cũ ſolm liarcho Argumẽtũ ad q̃ſtionẽ ſtatuto cauet᷑ ꝙ quilibet auctoꝛita⸗ 5
nitate hodie non vt hic. ¶ Item quero að ſit iſtud ts? faciẽs teſtm̃ ſecretum deponat in ſacriſtia fratrũ minop: te fuit ſc⸗ De
dic vt glo.¶ Sʒ op. ꝙ ts limitatum per.l.vt.d.l.fulciniꝰ nũquid ſufficit deponere in ipſa ſacriſtia/licet non ſacri= ſtratio a
=. l fi.ẽ. de executio.rei iudi.So.aut fit venditio ex diftt: ſtiano: videtur ꝙ ſic per hunc tex.qꝛ dicit ſolũ de loco ſa patizk aln
nit iua ſnĩa: ⁊ tunc ſunt limitata tẽpoꝛa vt in pꝛijs:aut fit cro nõ de ꝑſona.Sʒ dic Z. qꝛ tex. dicit.j.cimiliarcho.⁊ ſic quã peni. .

ex interlocutoꝛia:⁊ tũc tpᷣs eſt iudicis arbitrio: vt in glo.
Itẽ opp.ꝙ in omnibus bonis non fiat miſſio vt in aut.
hic poſita. So.vt glo.¶ Itẽ quero que differentia ſit ĩter
poſſeſſionẽ bonoꝛum/a bonoꝛum poſſeſſionẽ: ⁊ dic vt gl.

Judex cõ ¶ Itẽ qro quis ſit competẽs iudex:⁊ dicit glo.q ille qui
petẽs qũ hʒ merum imperium:nã cum ↄmiſſio ſit mixti imperij:vt

videtur exigere ꝑſonam ſacriſtani.vnde non videt᷑ ſuffi⸗
cere deponere in loco niſi deponatur ſacriſte. Item nec

ſufficeret ſacriſte deponi niſi ĩ ſacriſtia flat depoſitio: t

ibi fit:⁊ ideo tabelliones qui de talibꝰ depoſitis cõficiũt
inſtrumẽta dicũt in eis talis depoſuit ſacriſte in ſacriſtis
fratrum vt ibi ſit tale quid/⁊ poſtea in fine dicunt actum

Nllterisan

l. iubere cauere.ff.de iuriſ.om.iudi.ergo delegari non po in ſacriſtia.⁊c̃.
teſt. Alij dicũt ꝙ põt delegari? ꝙ competit iure magi⸗ ¶ Op. ꝙ pᷣmo miſſus habeat hypothecã: vt. l. de cetero. wnmmuͤter
ſtratꝰ.nã cum modica cohertio perſone cõpetit iure ma⸗ ergo dz alijs pᷣferri.vt.S.eo.ꝓ debito.So.vt glo.vel po⸗ Un dotistt
giſtratꝰ ⁊ trãſeat in delegatũ: vt.l.ij.ff.de iuriſ.om. iudi. tes dicere ꝙ cum miſſio vnius ꝓſit alijs:ergo alij habe⸗ Zulummalie
Ergo multo foꝛtiꝰ ⁊ modica cohertio rei.QAuid gꝗ? Qui⸗ but hypothecã ſicut miſſus:ergo nõ dʒ pᷣferri ſed hoc eſt 4 gollam.
dã tenent pꝛimã opinionẽ per.l.ea que.ff. ad municiꝑa. falſum:qꝛ ſolus miſſus hʒ ius pignoꝛis. vt.l.nõ eſt mirũ. Puullegim
quã dicũt loqui in miſſione ex pꝛimo decreto cum miſio ff. de pigno.ac.Quid g̊ ꝓdeſt miſſio alijs: Rñdeo non in Auatenus
ex ſcðᷣo non fiat in actione reali /de q̃ᷓ ibi loquitur:qꝛ dicit iure pignoꝛis: ſed in hoc ꝙ non habebãt neceſſe mitti in ggror hor
delegato ⁊c. Sʒ dñs Mar. dicit ꝙ pma miſſio cõpetit iu poſſeſſionẽ:ſed poterũt venditionẽ petere fieri. Item ꝓ⸗ rideopor
re magiſtratus ⁊ delegari poteſt:⁊ intelligit.:.ſi ea: in ſe⸗ deſt qꝛ nec miſſus eis pᷣfertur ꝓpter eundẽtitulũ /⁊ ĩtelli nonioeper
cunda miſſione/ non in pꝛima: qꝛ licet in reali non hẽt go ꝙ ſunt eiuſdẽ tituli qũ oẽs pᷣtendunt debitum ex õctu lröfrnn
locũ ſᷣm decretũ /fit tũ quedam adiudicatio eiꝰ loco. C⸗ vel oẽs ex quaſi cõtractu vel oẽs ex delicto.Sed nunqd ggrlu habe
timo diſtingue vt gio. ð ſi facta eſt miſſio in vna re poterit ĩpetrari vẽditio in aliꝰ ſilisſ
¶ In glo. que incipit omnium ibi.l pꝛo debito.illa nõ p vigderet᷑ ꝙ nõ:qꝛ dʒ pcedere miſſio in ea:ſed dic ꝙ põt:nõ ltfuor
bat pꝛopter hypothecã impediri miſſionem:ſj ꝗð habẽes nos curamus rantũ oꝛdinẽ ⁊ vt reus ſit cõſtitutꝰ tm con lnethno
bypothecã ẽ potioꝛ: ſed poteſt pꝛobari per.l.a diuo pio.. tumax per cuationẽ/a pꝛima miſſio nõ fit vt aliquod ius letelb
Sſi ſuper rebus.ff. de re iudi.¶ In eadẽ glo.ibi poſſeſſio-⸗ tribuatur in re in qua fit:ſed vt debitoꝛ tedio affectus ve ͤnhee
nẽ bonoꝛũ hic immo miſſio in poſſeſſionẽ /⁊ bonoꝝ poſ-⸗ niat reſpõſurus:⁊ ideo bene põt extendi venditio vel ſᷣm rdi B
ſeſſionẽ/ poſſeſſionẽ bonoꝝ: qꝛ tria ſũt quoꝝ vnũ nõ eſt decrctũ ad aliam rem ſicut ad aliam pſonam extenditur rrlh
aliud/a hic de miſſione loquitur. Leeſt caſus recte intelligẽdo.l.cum vnus.ff.de bo.auc.iu. mſwi⸗
P Taui Hodie miſſus in perſonali ꝓ mẽ⸗ po.⁊ hic. Item eſt hic argumentũ ꝙ ſi ſunt plures credi⸗ 6 ae
Cqul. ſura debiti declarati mittitur. toꝛes ⁊ vnus coꝝ faciat executionẽ bonoꝝ debitoꝛum ꝙ e ae
νCExtex. actoꝛt] ꝙ ſuſtinuit ratio eius ar.l. ſa alij poſſint nulla facta executione conuenire fideiuſ. vel ginein
Ecimus. S. de indll. pignoꝛis poſſeſſoꝛes ⁊ hoc eſſet magis durum diccreq; ute
¶ DODopp. ꝙ letarns Paſt it erevein auk qui ſemel. Z. pꝛecedens. “ 4 ae,
ſo ⁊ qñ iudex.So.vt gl.vel ibi loquitur de alia citatio a / C.s Ui „ nepe f
Rerau fit per aliũ. ¶ Itẽ op. ꝙ plenaria dẽat fieri cogni De pꝛiuilegio fiſci. ub. ſinma
tio:vt.l.iudices.S.de iud.So.vt dicã ſuper glo.i Itẽ q —— ð O Ex pᷣmipilaria adminiſtra KAum Ninet
ro quomodo intelligatur pꝛo menſura debiti declarati: EE . na. tione capiuntur bona ma⸗ Meitiete
dic vt gllo. . riti non vxozꝛis. “ Ne⸗ zule
Abſens ¶¶ Item quero quãto tempoꝛe audiatur abſens: Reſpõ⸗ (¶Op. ꝙ fiſcus pferatur etiã in rebus uigſine
quanto tẽ deo aut miſſus eſt factus poſſeſſoꝛ⁊ auditur veniens in⸗ mulier!. vt. lI. ſatis. . in qui. cau. pignꝰ enr ins
poꝛe audi fra.x.ãnos.vel.xx.ᷣm cõem pꝛeſcriptionem / ſi non eſt ka⸗ Ptacite ↄᷣhatur. So. hic in alijs rebꝰ mu puleirit

2

ctus poſſeſſoꝛ tũc pꝛeſcribit.xxx.quaſi potius pꝛeſcribat Alieris: ibi in datis in dotem ⁊ hec yjůD. ſlaniert

iuri agendi qᷓ; rei:vt.l.male agitur.S.de pꝛeſcrip.xxx.an. Eᷣ t = A AAHItem qro quare ꝓbet mulier domi⸗ finigi
2 de hoc plene dicam in ·l.ij. S. vbi in rem actio. niũ: dicunt aduocati qꝛ eſt pᷣſumptio ꝓ officisli / ⁊ hac AUlpeiten
¶ In gloſ. que incipit quando iudex. in fl.ibi delegato rõne dicunt quidã ꝙ qũ tabellio dixit in inſtr̃o ꝓmiſit- fgubeberi
pꝛincibis. pᷣſumitur ſtipulatio. Item ideo ꝓbat dñium:qꝛ nõ poſſi⸗ Ukhurzem⸗
¶ In glo. que incipit ſummatim. in fi. ibi.l. iudices illalo debat als non haberet neceſſe ꝓbare dominmim. ſenogfm
quitur quando res debet expediri per diffinitiuam: hic ¶ In glo. que incipit vt ⁊.ibi onus imminet ꝓpter pꝛe ſuebedet,
quando per interlocutoꝛiam: olim ergo in perſonali fie⸗ ſumptionem officialis. SS Moeſtiur⸗
bat miſſio in ommbus bonis:quia obligatio reſpicit per gf FT1ι+&σ Mulier 1 fiſcus paribus paſſi⸗ Fiſcus · ittlate⸗
ſonã ⁊ per conſequens totũ patrimoniũ: vt.l.fideicoõmiſ⸗ Y. F. S GBaã UutsS. bus ambulant. mulier Aifrn
ſum. S. tractatum. ff. de iudi.⁊. lj& heres.ff. ad trebellii. RCOp. ꝙ mulier pferatur creditoꝛibꝰ: vt.l. aſſi ribꝰ paſſi⸗ ſtebigare
Sed hodie ex equitate huius legis fit pꝛo menſura debi RR duis. . qui po. in pig. ha. So. ibi in alijs credi⸗ bꝰ abult. pbioe
ti declarati: in reali vero cum reſpiciat rem fit miſſio et toꝛibus:hic in fiſco.¶ Item op.ꝙ conſideret᷑ puilegium Cihigins
hoc in re petita ⁊ olim ⁊ hodie:ſed ſi omnia bona ſunt ob ex cauſa/x non ex tpe:vt.l.pᷣuilegia.ff.de puile.cre.Sol.
ligata poteſt fieri in omnibus:fallit in legatovt.l.ij.⁊.l. ft. vt glo.ſ¶ Item op.ꝙ pꝛiuilegium non habegt hic mulier / dere

cõmunia deleg.

cum ⁊ quilibet pꝛiuatus pᷣferatur fiſco ſi eſſet pꝛioꝛ tpᷣe:

45

Nenontles
ſegitt inn
küsfierngit
Ndepoſtttit
kſacriteirte
nfinediang

ſinitin⸗

ecieel Nee
SoNtgten
Alis:eoliſe

dz Pfeniſchee

7

Nis Nliiri.

dliſsſfiegiet
dcbät heckenn
betereſnſin,
Feundenil
unt delunnit
delicto An
etroriviltint
ea:ſed diegſil
ſitcoſtitnni
öfityralicct
Ntedio affen
divenaſti
Plonamnete!
nsf.deinun
ſiſunt ponmn
bonopdttiri
onnetürfli
gis dununi

eeglntr
niplnnin
Cpionntun
immmnit
n e⸗
Ainiiß
NN
gin doent

n

E

— =

=
S=
=
=
= ¾ -
= 8

vt.i.ſt is.ff. de iure fiſci. Sol. ſi cõcurrant fiſcus t mulier
ſunt pares ⁊ in tacita hrbor era ⁊ in expᷣſſa:qꝛ ille pᷣfert
gui pꝛioꝛ eſt tᷣe vt hie.ſi concurrãt cum pᷣuato in tacita
hypotheea pᷣferũtur fiſcus ⁊ mulier habẽti tacitã etiam
pꝛioꝛẽ in tpᷣe:ſed habenti expᷣſſam non pᷣfert᷑ mulier pᷣoꝛi
in tꝑe habenti expᷣſſam.fiſcus etiam non pᷣfertur habenti
pꝛioꝛẽ in bonis ante ctum ſuũ q̃ſitis ſed in bonis poſtea
queſitis bene pꝛefert᷑ vt no.in.l.ſi is.ff.de iure fi.
an glo. que incipit ſic ergo.in fl.dic vt not.ff. de iur.
.l. ſi is.
J cum Vbi eſt pignus ex vna ꝑte ⁊ pſo⸗
LIbł. nalis obligatio ex alia pꝛefert᷑ pi⸗
gnus habens. Butrig. L

JI debitoꝛ. leus non p obligara bo⸗

na debitoꝛis diſtracta ante
contractũ ſun ndgni eſt. a5
. In bonis a ienatis poſt õ
m Patrę. aum fiſci: by flleus hypo⸗
thecam. h. d. In.l. ſ in te. nil eſt.
De pꝛiuilegio dotis. Kub.
WrnrrEEEE Cire Pꝛiuilegium dotis compe
N 0&1 Tetens mulieri ad extraneum

6 heredẽ non trãſit. Uel dic in generep
uilegia pſonalia non tranſeunt ad he⸗

fredes.h.d. Glo.nil hʒ cõmune cũ tex.
) aꝛ glo. Iloquitur de pluribus pᷣuilegia⸗
.Rttis inuicem cocurrentibꝰ cuius ſit po⸗
RaeEANLiOz rõ: ſed tex. loquitur de pꝛiuilegio
mulieris an tranſeat ad heredes.ſ¶ Expediã ergo pꝛimo

Dot pᷣui- materiã textus.Scðo materiã glo.¶ Quero an pꝛiuilegi
legiũ an um dotis trãſeat ad heredẽ? Et dicunt quidã ꝙ ſic ad fi⸗
traſeat ad lium mulieris/ ex eodem matrimonio vel etiã ex alio ſpᷣm
hrdes.

quoſdam: vt.l.etiã.ff.ſo.ma.ſed eſt cõſiderãdum duplex
pꝛiuilegium: vnum ꝙ non conueniatur quis de dote niſi
quatenus facere põt:⁊ hoc non eſt pꝛiuilegiũ dotis ſed ʒ
Ddotẽ: ⁊æ hoc pꝛiuilegiũ cauſat᷑ a ↄiũctione mariti ⁊ vxoꝛis
⁊ ideo poꝛrigitur filijs mulieris ex eodẽ vel alio matri⸗

De pꝛiuile. do. De reuocã. his q ĩ

monio: vt dic.l.etiam. Item eſt pꝛiuilegiũ dotis.ſ.vt mu

lier pᷣferatur alijs creditoꝛibus etiã in ꝑſonali ⁊ hypothe
caria ̊ habentes tacitas hypothecas etiã pꝛioꝛis: vt.l.
aſſiduis.jſ.qui po.in pig.ha.⁊ iſtud pᷣuilegiũ datur cãe.ſ.
Dot ⁊ fauoꝛe mulierꝭ ⁊ fauoꝛe liberoꝝ vt ſic mulier poſſit
nubere ⁊ filios ꝓcreare.vt.l.j.ff.ſo.ma.⁊ h̊ pᷣuilegiũ dat᷑
mulieri/⁊ liberis etiã ex alio mr̃imonio /ſʒ hr̃di extraneo
nõ vt hic. Itẽ datur parẽtibꝰ mulieris qꝛ hñt neceſſe do⸗
teum mulieri reſeruare vt poſſet nubere. vt aut᷑.ſed qᷓ;uis.
3. de rei vxo. ac. ¶ WModo q̃ro quis plurimum pᷣuilegiato
rum ſit potioꝛ: Et dic ꝙ quedã ſunt pꝛiuilegia q̃ nõ ſunt
in coꝛpe iuris redacta:ſed a pᷣncipe ↄcedũtur/a tunc aut
in eis eſt dare oꝛdinẽ/a tunc pꝛioꝛ pᷣfertur:qꝛ videtur cõ⸗
ceſſum pꝛiuilegium ſcdᷣo ſine pꝛeiudicio pꝛimi niſi expᷣſſe
fuerit dictũ in ſecũdo non obſtãte pꝛimo:vt.l.ij·S·ſi quis
a pᷣncipe.ff ne quid in loco pu.Si nõ eſt dare oꝛdinem vł
dubitatur cui pꝛimo cõceſſum fuerit/tunc dic ꝙ aut pꝛiui
legium ↄtinet quid diuiſibile ⁊ quiibet admittit᷑ ꝓ rata.
aut cõtinet qͥd indiuiſibile/⁊ ratione dubitatiõis nullus
gaudet pᷣuilegio.vt.l.duo ſunt titij.ff.de te.tu.⁊.l.ſi quis
ſeruũ·S.ſi inter duos ff. de le.ij.Si autẽ pꝛiuilegia ſunt in
coꝛpoꝛe iuris incluſa/tunc dic ꝙ aut cõcurrunt om̃s non
pꝛiuilegiati:tũc omnes concurrũt ⁊ partiũtur bona debi
tous pariter ⁊ non cõſidero quis pꝛius contraxerit. vt.l.
pᷣſenti:S.ij.S.de his qͥ ad eccl.cõ.⁊.l. ꝓ debito.de bo.aut.
iudi.po.idem ſi habẽt oẽs pꝛiuilegia paria.ſi autẽ pꝛiui⸗
legia habent in ꝑſonali:tunc ſi non habẽt paria tũc pᷣfer
tur habens maius pꝛiuilegiũ:vt ĩ funeraria ⁊ ſimilibus.
Ptan⸗ pꝛefertur multomagis habens pꝛiuilegiũ nullius:
ſi autẽ habẽt pꝛiuilegia realia tunc regulariter pꝛioꝛ tꝑe
potioꝛ eſt iure.fallit in muliere q̃ pꝛefertur pꝛioꝛibꝰ in tpe
habẽtibus tacitam vt.l.aſſiduis alleg. Itẽ fallit in fiſco
qui pᷣfertur pꝛioꝛi hñti etiã expᷣſam hypothecã in bonis
poſt obligationẽ fiſci q̃ſitis vt.l.ſi is.ff.de iure fiſci.⁊ ibi
nga.ſed vbi ↄcurrit habens ius reale cũ hñte ꝑſonale tũc
pkert᷑ hñs ius reale vt.d.l. ꝓ debito.S. de bo.aut.iudi po.

De reuocãdis his q̊ in fraudẽ
creditoꝛũ alienata ſũt. Rub.

—

non poteſt a

frau. et. c. Jo. LXII.

Eres Alienatis bonis a debitos
CBi're in fraude creditoꝛũ ſu⸗
pereſt ꝑſonalis actio p̊ debitoꝛem:re⸗
gg uocatoꝛia contra eum in quẽ eſt facta
Jalienatio.h. d. ¶ Quero qͥd alienauit:
ͤM⅞⅓X KRñndeo bona teſtatoꝛis vdo ea in ſo
α lutum pꝛopꝛio creditoꝛi vel alij. ¶ Itẽ
—— quero quare dicat excuſſis: Rñdeõ qꝛ
tagi reuocatoꝛia ſi tot bona ſuꝑſunt debitoꝛi
vnde poſſit ſoluere:⁊ ideo fit excuſſio. Nerũ dicit glo. ꝙ
olim flebat excuſſio volũtarie/ hodie neceſfario: ꝙ ꝓce⸗
dit in eo qui hʒ hypothecariã ſed in eo qui hʒ ſolum pſo⸗
nalẽ vt eſt hic ⁊ vult per reuocatoꝛiã reuocare alienata ĩ

⸗

raudem ſemꝑ habet neceſſe excuſſionem facere vt hic.
Wodo qro qñ reqᷣratur fraus: Rñdeo aut alienatio fit Fraus qñ
inter viuos.aut per v timã volũtatem:ſi fit ꝑ vltimã vo⸗ reqratur.

luntatẽ non eſt neceſſaria fraus ſed ſufficit effectus: ſʒ ſi
flt inter viuos aut titulo lucratiuo ⁊ ſufficit tũc dolusvẽ⸗
dentis:ſi autẽ fit titulo nõ lucratiuo exigit᷑ dolus alienã⸗
tis ⁊ recipiẽti:niſi qũ oĩa bona alienat:qꝛ tũc pᷣſumit᷑ hoc
ipo eẽ fraus.vt.l.oẽs. S.·luciꝰ.ff. de his qͥĩ frau. credi.Di
cit glo.idẽ qñ libertꝰ alienat in fraudem pr̃oni ⁊ male:
qꝛ eo caſu quo libertus alienat etiã titulo non lucratiuo
ſufficit ſola fraus liberti.⁊ in hoc titulo duplex fraus re⸗
quiritur vt dixi in.l.j.S dolum.ff.ſi quid in frau.pa.
C. S n glo.que incipit vel vtriuſq;.in fi.inS. lucius.⁊ ibi
eſt fraus ſaltim pꝛeiumpta.

T Singularis ſuccel⸗
J lucceſſio ne ſoꝛ non tenetur cre⸗
ditoꝛibus ꝑſonale tantũ habentibus / niſi p⸗

rr E Per alienationem in fraudẽ facta reuocatos
ria conueniatur.hoc dicit cum ſequẽti.
W ꝗ Cex pcedens loquitur in
J paterna datis in dotebicde colla
ts titulo donatiõis.
E EEA&Op. ad hanc lege ⁊ pᷣcedeñ.de.l.j..de pᷣmi⸗
pilo.Sol.vt glo. Ael dic ꝙ ſiſcus hʒ ſemꝑ hypothecã:⁊
iõ pꝛoſequit᷑ ſingularem ſucceſſionẽ iure hypothece.
io 9 Sicut nõ licet mihi allegare tur⸗
BIEUB. pitudinem meam: ua nec eius cui
ſucceſſi hoc dicit Jaco. Butrig.
aeW Si cocurrat euẽtꝰ ⁊ cõſiliũ fra
. BG no ti. dis ſic etiã alienataĩ frandcre
W ditoꝛũ. h. d. ¶ Semp ergo requiritur euẽtus.
a Ma vt. (.alienatis bonis nõ remaneat vnde poſſit
ſo lui creditoꝛibus. Item requiritur cõſiliũ fraudis: ſed
qũq ſufficit ſola fraus alienãt qũq; nõ.vt dixi.S. eo.l.j.
¶ In glo.que incipit.q.d.ibi in fraudẽ patroni. qð non
eſt verum:qꝛ ſufficit dolus alienantis etiã vbi eſt titulus
non lucratiuus.Buk.
. J actu Quia hec lex videtur pꝛobare ꝙ
–☛ fraudatoꝛ nõ ↄueniatur niſi q̃te⸗
nus facere põt ⁊ male:ideo ſunt hic tres lec.⁊
hec lex bꝛeuiter hoc intendit. Si liberaui debi
toꝛem meũ in fraudem creditoꝛis cõuenietur ĩfra annũ
ille qui liberatus eſt quatenꝰ facere poſſit. conueniar ego
qui in fraudẽ liberaui.hoc dicit.
¶ Op.· a diuiſione:qꝛ aut hic ponit᷑ fraudatoꝛ pꝛo eo qð
alienauit etiã. male dicit ꝙ ↄueniatur in q;tum Reere põt
cum pꝛimo tenebatur in ſolidũ:x per fraudẽ ſuam nõò dʒ
lucrari vt in minus cõueniatur.Aut accipit᷑ fraudatoꝛ ꝓ

eo qð eſt liberatus:⁊ male dicit:qꝛ poſſibile eſt ꝙ nõ eſt

dolo. Sol. dicit glo.ꝙ poteſt intelligi in eo qui liberatus
eſt / ⁊ nõ fuit ĩ dolo:ſed dr̃ fraudatoꝛ re ipſa.⁊c.dic vt glo.
¶In gllo.que incipit peſſime cãta.Hec glo.faeta eſt:qꝛ
tex.videt᷑ ſonare fraudatoꝛẽ.i.eum qui alienauit in frau⸗
dem conueniendum inq;tum facere põt quod eſt falſum.
¶ Expedito tex.cũ ſuis glo.huius tituli.i Quero de qᷣͥ⸗
buſdã.⁊ pꝛimo quid ſi flt alienatio in vltima volũtate an
ſufficit fraudẽ re ipſa interuenire:ſi inter viuos opoꝛtet
ꝙ interueniat ex aĩo:Rũñ.ratio eſt.qꝛ legata ſoluũtur de⸗
ducto ere alieno.vñ ſiue ſit legata in fraudẽ ſiue non pꝛi⸗
mo ſoluit᷑ es alienũ:⁊ ideo deſiciũt legata.ſi es alienũ to
tũ abſoꝛbeat.vt.S.tit.iij.l.j.ſed ſi fit ĩter viuos ceſſat hec
ratio.Sʒ qͥd in libertatibꝰ:Certe aut loqtur de direct ⁊
in eis reqritur fraus ex aĩo.aut de fideicõmiſſis pᷣſtãdis
ab h̃de ⁊ ſufficit fraudẽ intuenire re ipſa vt not.inſti.de
ac · S itẽ ſi qs. ¶ Sed q̃ eſt rõ ꝙ duplex dolꝰ exigit᷑ qũ nõ

ſz in alienãte in fraudẽ pr̃oni ſufficit ſolus dolus alienã⸗
tis: Rñdeo qꝛ bic creditoꝛ venu iure extraoꝛdinario ad

nale nec hʒ ius in re. Oatronꝰ vero ad iura liberti venit
iure cõi:qꝛ in eis dʒ quartã hr̃e iure cõi. ꝗ Itẽ hz ius in
eis bonis q̃ſi ſint eis aſcripta/⁊ eſt ius q̃ſi pignoꝛis:⁊ iõ
magis ſibi eſt conſulendum qᷓ; creditoꝛibus vt ſic poſſit
agere cotra ſingularẽ ſucceſſoꝛem etiã non lucratiuã cau
ſam bñtem lʒz non ſit in dolo ſʒ ſolus alienans.¶ Itẽ qᷣro
an ſit neceſſe ꝙ pꝛimo creditoꝛes faciãt executione bono
rũ debitoꝛis qᷓ reuocatoꝛia agãt:c dic ꝙ aut loquimuri
his qͥ hũt hypothecã ⁊ illi olim faciebãt executionẽ ſpon
te hodie de neceſſitate vt..ð pig. aut᷑ hoc ſi debitoꝛ.⁊ ita
pꝛocedat glo.hic poſita. Aut loqmur in his qui non hñt
hypothecam vt eſt hic: ⁊ tunc opʒ ꝙ pꝛimo flat executio
bononꝝ debitoꝛis vt hic. Et eſt rõ qꝛ tex.dicit excuſſis bo
nis: vt. S. e.l. j. ¶ Itẽ qꝛ opʒ interuenire fraudẽre ipa. ſ. vt

ex bonis q̃ rema erunt debitoꝛi nõ poſſet ſatiſſieri credi⸗

toꝛibus:ergo opʒ excuti bona debitoꝛis vt videat᷑ ſi ſuffi
ciãt vel non:⁊ pꝛobatur per continuationẽS.· ſi qͥ ĩ frau
dẽ.ad ſuperioꝛa iſti.de act.qꝛ ſicut publiciana deq̃ᷓ loqᷣt.
S.pꝛecedens datur in ſubſidiũ emptoꝛi cum nullum au⸗
xiliũ iuris ciuilis hẽat ita ⁊ reuocatoꝛis in ſubſidiuʒ d
dari creditoꝛi qñ.ſ.a debitoꝛe non põt conſequi debitũ ſi
bi debitũ. Spʒ ergo ꝙ pꝛimo conueniat depito ꝛcẽ̃. ¶ Itẽ

Actiões q̃ quero que ſint iſte actiones per quas reuocatur alienata
ſint ꝑ qᷓs MRũdeo eſt pauliana ⁊ hec dat᷑ creditoꝛi eſt fauiana ⁊ hec
teuocan⸗ datur patrono / T eſt caluiſiana ⁊ hec datur vtriq; ⁊ hec
tur aliena eſt vera opinio. Verũ quidã dicũt ꝙ hec non ſunt noĩa

ta.

actionũ ſed ſunt actiones in factũ.¶ Et ſi dicas nõne ſũt

hec noĩa fauiana ⁊c̃.ipſi dicunt ꝙ non fuerũt eis impoſi⸗

ta vt nomina ſed quedã adiectiones ⁊ cognommatiões.
¶ Wodo ũro an iſte actiones perſonales vel reales ſint /
⁊ videtur ꝙ ſint reales per continuationẽ.S· item ſi quis
in fraudẽ.inſti.de act.ad ſuperioꝛa ⁊ inferioꝛa qꝛ ponunk
inter reales.¶ In contrariũ videt᷑ ꝙ ſint perſonales quia
ponunt inter cõditiones q ſunt ꝑſonales.vt.l.videamꝰ.
ff de vſur. ⁊ eſt caſus in.l.j·S· hec actio ff ſi quid in fraud.
pa.¶ Mõ q̃ro vñ naſcatur hec actio:⁊ videt᷑ ꝙ nõ ex ↄtra
ctu vel quaſi qꝛ non ↄᷣhitur vel quaſi. Itè nec ex maleſt⸗
cio vel ãſi. Quid ergo: Sy.tʒ ꝙ venit ex dolo ⁊ ſic ex de⸗
licto:ſed hoc non videt᷑ verũ /qꝛ tunc dolus auctoꝛis trã
ſit in ſucceſſoꝛem quãdo ius eſt non fũdatum in perſonã
actoꝛis ſiue hẽat ſucceſſoꝛ titulũ lucratiuũ ſiue non:vt.l.
apud celſũ·S· de auctoꝛe.ff de do.excep.at hic ius iſtð nõ
eſt fundatũ in perſonã auctoꝛis. Itẽ nec in perſonã ſuc
ceſſoꝛis eſt fund atũ:qꝛ ipſe non eſt in dolo.⁊ ideo quidã
dicunt ꝙ venit ex quaſi contractu: quia recipiendo rẽ il⸗
le inq;tũ alienat᷑ videtur quaſi Zhere⁊ obligatus eſt. Un
de hec actio eſt perſonalis in rem ſcripta ſicut ⁊ actio ad
exhibendũ:vt.l.iij · S· eſt autẽ.ff. ad exhib. Sed certe ĩmo
nonvenit ex quaſi contractu:qꝛ actiones queveniũt ex qꝗᷓ
ſi contractu dãtur perpetuo in heredes etiã de eo qð nõ
peruenit:vt.l.j ·S· cum ſeruus.ff.de his qui deie. vel effu.
quod non eſt in iſta. vt.l.ait pꝛetoꝛ ·S· fi.ff.eo.Alij dicũt ꝙ
eſt datiua/qꝛ non habet naturã ex qua naſcatur. Tu die
ꝙ venit ex dolo quãdo accipiens eſt in dolovel ꝓpter do
lum quãdo non eſt in dolo /ſed dans:⁊ ſic ex delicto.
Sirno quero an actio reuocatoꝛia ⁊ lata ſententia iu⸗
ex ſtatim bona creditoꝛibus reddat: ⁊ communiter te⸗
nent ꝙ ſic ne duobus iudicijs expediatur: qꝛ vno poteſt

Explicit liber Septimus.

N

—

„

reuocãda bona ⁊ non de iure cõmuni ⁊ hʒ ſolũ ius perſo

Butrigarij Gcðᷣa pars ſuper Septimo libꝛo Codicis
fuit titulus lucratiuus. Rñdeo qꝛ dolus auctoꝛis nõ dzʒ
nocere ſucceſſoꝛi ſingulari non hñti titulũ lucratiuũ niſi
⁊ ipſe ſit in dolo:ſed qũ titulus eſt lucratiuus tunc dolus
auctoꝛis nocet ſucceſſoꝛi vñ ſufficit dolus auctoꝛis ⁊ cõ⸗
coꝛ.cũ.l.apud celS.de auctoꝛe. ff. de dol. excep. ¶ Sʒ que
eſt rõ ꝙ in titulo nõ lucratiuo hic exigitur duplex fraus

¶ IJncipit liber Octauus.
Deinterdictis. RMubꝛica.
Frr Din quidam. man

interdicta. h. d. ¶Ex hac. l. dicunt qui⸗
d4d6 ſtatuta recipiãt interpꝛetationeʒ
* Retia extenſiuã: qꝛ interdicta ſunt ſtri⸗
etti iuris vt ? ſtatuta: æ tñ extenduntur
„ K ad ſimilis. Itẽ pꝛobãt per.l.ꝙ non rõ⸗
NDEʒne. ff. de legib. qꝛ ſi non fit extenſio vbi
quid ſine ratione eſt ſtatutum:ergo vbi cum rõne eſt ĩdu
ctum põt extendi:ſed male dicunt: qꝛ hic fit iõ extenſio
qꝛ lex eã facit expꝛeſſe ałs non fleret. ¶ Querit gloſ.qua
actione agatur:⁊ dic vt glo.
¶ Op.gl.a diuiſione ⁊ ſoluit obſcure.Et ideo dic ꝙ aut
ago contra angatãgelum/quia plantauit:⁊ tunc ꝓcedit
ndinerionroumneni glo.aut ago quia plãta nocet:⁊ tũc
hec lex / quis e itur vtili
kruitro⸗ e⸗ x/q x equitate conſulitur vtili in⸗
¶ In glo. que incipit.i.ex mente.ibi ad ſimilia pꝛoceda
tur ꝓpter extenſionẽ rõnis. In gloſ.que incipit ſi qua.
in fl.ibi legem iſtam declarãdo gloſ.iſtam: dic ꝙ aut con
uenitur angatangelus quia plantauit ⁊ habet locum di⸗
iario glo.aut conuenitur qꝛ plantata nocet ⁊ loquitur
Keles Etiam in interdicto non cogno⸗
B· ſcit pꝛeſes in homines non ſubdi
D Cros ſue iuriſditioni.h.d.
C.Oop. vt gloſ. 1 ſolue vt ipſa:quia contraria
unt ſpecialis.

defendendas ⁊ alias damnabo. AUltimo diſtinguã ⁊ ero

bꝛeuiter expeditꝰ.¶ Venio ergo ad pꝛimum.ſ.ad diuiſio

nem. ⁊ diuide in quattuoꝛ partes:qꝛ pꝛimo dictũ vſq; ibi
competentibus.ibi modũ dicti vſq; ibi vt ex hoc.ibieffe⸗

ctus dicti vſq; ibi introducta aũt.ibi reſponſio tacite ob
iectiõis vſq; ĩ fl. ¶ Pone caſum in nube ſic. Petitoꝛiũ

poſſeſſoꝛiũ pꝛoponitur ſimul:quero qualiter debeat ĩ eis
pꝛocedi. Reſpondetur ꝙ pꝛimo debet poſſeſſoꝛiũ inten⸗

tari. Sed quomodo pꝛocedetur in eo. Reſpondet᷑ ꝙ cõ⸗

petentibus actionibꝰ. Sed quis erit effectus poſſeſſoꝛij

Reſpondetur ꝙ apparebit qͥs debeat fungi partibꝰ acto

ris ⁊ quis rei:⁊ in petitoꝛio qui funget partibus actoꝛis

pꝛobabit.¶ Sed cotra hoc opponitur ſic t videtur ꝙ nec

interdicta nec actiones loco ipſarum pꝛoponãtur hodie
Hicit imperatoꝛ ꝙ non pꝛoponũtur hodie cum ſolemni⸗
tate antiqua:ſed ſine ſolemnitate ſic.h.d.
¶ Quero que ſunt actiones competentes:⁊ dic vt gloſ.
⁊ collige notabilia vt ipſa vltima glo.Et ad euidentiam
eſt ſciendum ꝙ aliquando petitoꝛium ⁊ poſſeſſoꝛium pꝛo
ponuntur ab vtraq; parte hincinde:⁊ licet gloſ. hancle⸗
cturam non ponat eſt ipſa veritas ⁊ eam ponam in fl. ali
quando ab vna tantum parte pꝛoponuntur hec duo iudi
cia:⁊ hec ſunt tres lecture in hac lege. vna in poſſeſſoꝛio

adipiſcende poſſeſſionis ⁊ petitoꝛio. Secunda in petito

rio ⁊ poſſeſſoꝛio recuperande.Tertia in petitoꝛio ⁊ poſ⸗
ſeſſoꝛio retinende. Sed aliquando vnus pꝛoponit poſſe
ſoꝛium ⁊ alius excipit de petitoꝛio: ⁊ hec eſt alia lecturs
hic poſita.

¶ LVenio ergo ad pꝛimam lecturam ſcilicet quando ab

„

eadem parte pꝛoponitur poſſeſſoꝛium ⁊ petitoꝛiuʒ:⁊ iſts

lectura diuiditur in tres vt dixi. Ponamus ergo pꝛimo

in petitoꝛio ⁊ poſſeſſoꝛio adipiſcende qui debent ex oꝛdi
ne intentari non ſimul vt hic.
¶ Sed contra hanc oppo.de.il.jS·quia autem. ff. quoꝛũ
lega.Solu.ibi ſpeciale in odium aduerſarij qui me non
certificat poſſideat pꝛo heredere vł pꝛo poſſeſſoꝛe:x ideo
ſimul vtrumq; iudicium pꝛoponam contra cum. Secun
da lectura eſt ꝙ pꝛoponitur poſſeſſoꝛium recuperande⁊

P⸗ Si poſſeſſoꝛium ⁊ petitoꝛium ꝓ⸗ Poſſe
A Nlertt. Sni ſimul pꝛecedere dʒ poſ aſ⸗
ęelſſoꝛium ⁊ petitoꝛium poſtponi.h.d. ¶ Poſito toꝛiũ ſi
H.Aſuũmario diuidã.l.noſtrã: deinde ponam caſũ ĩ ponat
nube vt lr̃a ſonat. Deinde deſcendam ad lecturas ſpã⸗ qð dẽat ſ
les que ſunt quinq; ⁊ opponã ʒ eas ⁊ finaliter defendam cedere.

le inpetuwno⸗
Cecnone tolon
ſtorenfel ne
Neargurenpo
liergo dede
ſnthregicten
lnis gue etis
gighec non
ſonem. Blij
git meis.
ltorio ſic
dielt y er de

iit poſteg qr

rqſimune
ledgtur: cid
ſorij fetinen
t aidco non
tt a han
cno ratio c
tiaſonat.
Gtrroocöer
ſteclg cumule
in (en oo

WaGcurrant:
Nipoſſidete⸗
IacOmmInod
Pcivendicz
ſetmendeſun
ſſonis inta
eepthic ſeg
pdiefſzin
Huiue

rmns
Uercbictde
im fen
ſoluns cen
lneſre Auint
Ilerteneture
gaiucicre⸗
linig an
ideteoenn

Goſumpoſen

nheſonge
Nooſeſoriä
itlknreſe .
ſenepoſeef

De Interdictis.

petitoꝛiũ. Ad qð oppo.ꝙ concurrãt: vt.l.cum fundũ.
5§. fina. ff. de vi ⁊ vi ar. Solu. vt glo. Tertio modo legi⸗
tur in interdicto retinẽde poſſeſſoꝛio ⁊ petitoꝛio.Ad quã

oppo.ꝙ concurrant:vt.lnaturaliter.S. nihil.ff. de acqui⸗
rend.poſſeſ. Solu.ibi quando pꝛopoſuit petitoꝛium igno

rabat ſe poſſidere/⁊ poſtea cum ſciuit poſſidere ſe renun⸗

J o. LXIII.
contrarietatẽ: vt quia ago petitoꝛio ⁊ interdicto adipi⸗
ſcende vel recuperande poſſeſſionis/c tunc bene concur⸗
runt:ſed ſi pꝛoponas petitoꝛium ⁊ poſſeſſoꝛium retinẽde
tunc aut eſt in eis contrarietas vt eſt ſi dicam me poſſide
re ciuiliter ⁊ naturaliter:⁊ dico te me turbare ⁊ pꝛopono
rei vendicationem ratione eiuſdem poſſeſſionis /⁊ tunc

lm ciat petitoꝛio ⁊ pꝛoponit poſſeſſoꝛium/⁊ ſi dicas nonne non concurrunt vt hic. aliquando non eſt contrarietas
lgaln cum ab initio pꝛopoſuit petitoꝛium videtur renunciare inter ca: vt quia ratione poſſeſſionis naturalis pꝛopo⸗
dage poſſeſſoꝛio ſicut econtra nunc pꝛoponendo poſſeſſoꝛium no poſſeſſe oꝛium/⁊ ratione ciuilis rei vendicationem/
enaanmn videtur renunciare petitoꝛio. Reſpondeo non quia cum vel econtra: vlł ſi ratione ciuilis ⁊ naturalis pꝛopono vti
ninn pꝛopoſuit petitoꝛium ignoꝛabat ſibi poſſeſſoꝛium compe poſſidetis ⁊ ratione detentationis pꝛopono rei vendica⸗
fienminn tere:⁊ ideo non videtur ei renũciare: vt.l.mater.ff.de in⸗ tionem:vt.l.officiũ.ff.de rei vendi.vel ſi pꝛopono vti poſ
berlanmes offi teſt. ⁊ pꝛocedunt he tres lec.quando idem pꝛoponit ſidetis ⁊ cõmuni diuidundo:⁊ tunc bene concoꝛdãt.Ali⸗
ertie vtrũq; iudicium. verum gloſ.ponit exemplum quando quado ab vtraq; parte ꝓponitur petitoꝛium ⁊ poſſeſſoꝛi⸗
NN intento iudicium cõmuni diuix dico me poſſidere.certe um/ tunc łᷣm omnes non poſſunt concurrere:ſed ex oꝛdi
ftüinet bene concurrũt nec poteſt obijci ꝙ pꝛimo petitoꝛium in⸗ ne vt hic. Aliquando vnus pꝛoponit poſſeſſoꝛium alter
uigte tentẽ.ſ.rei vendicationẽ:⁊ ego poſſideam: poſſum ergo obijcit de dominio.⁊ dicit dolo facis.⁊c.et tunc aut pꝛo⸗
. pꝛoponere iudicium cõmuni diuidũdoyvt diuidatur ⁊ vri ponẽs poſſeſſoꝛium pꝛoponit poſſeſſoꝛium recuperande:
tidadine poſſidetis:vt non inqᷣetet.¶ Sed cõtra has lecturas op⸗ ⁊ tunc ſine dubio non poſſunt concurrere:nã ante omnia
ttr pono ſic. vbi ceſſant tres regule impedientes cumulati⸗ reſtituendus eſt expoliatus. Caue tamen ꝙ ſi ipſe non
innagti⸗ onem ſcilicet ꝙ non ſint contrarie / nec electione tollan⸗ dicit ſe ante omnia reſtituendũ quãdo de dominio exci.
Pflhrn tur/⁊ ꝙ ſentẽtia lata in vna non inducat exceptionem rei pio poteſt ſibi pꝛeiudicare hoc modo:nam ſicut exceptio
—“r iudicate in alia non debet cumulatio impediri: quia ceſ⸗ impedit pꝛoceſſum in actione ita quedaã replicatio impe
üiniime ſant regule pꝛohibitoꝛie/a ſuccedunt permiſſoꝛie ꝙ poſſit dit pꝛoceſſum in exceptione:vt.l.quoniam alexandrum
neirehie fieri cumulatio. vt dixi.S. de eden.l.edita.⁊ notat Dy. in . de adulterijs: ſic eſt hic. nam replicatio ꝙ ante omnia
in deu c.nullus pluribus.cum ergo hic ceſſent omnes iſte regu⸗ ſit reſtituendus expoliatus fallit ſola exceptione domi⸗
abetſnz le in petitoꝛio ⁊ poſſeſſoꝛio:quia non ſunt contraria / nec nij vt in ea non pꝛocedatur: ſed ſi hec replicatio non op⸗
locett ien electione tolluntur / nec ſententia lata in vno parit exce⸗ ponatur ⁊ excipiens de dominio obtinet in eo. Aut ob⸗
8 ptionem rei iudicate in alio: vt.l. naturaliter. S. nichil. ff. tinet: quia agens poſſeſſoꝛio non pꝛobat de dominio/æ=
toneles de acquiren. poſſeſ.⁊.l.ſi de ꝓpꝛietate.j.ſi a non competẽ. tunc nil ſibi pꝛodeſt exceptio dominij oppoſita. aut obti
ninestne iudi.ergo debent concurrere.Dicũt quidam ꝙ licet ceſ⸗ net quia pꝛobauit ſe dominum/tunc repelletur agẽs poſ
1 ſent pꝛedicte tres regule/eſt tñ vna quarta ſcilʒ ratio oꝛ⸗ ſeſſoꝛio exceptiõe dolo facis.⁊c.Et ſi replicetur/hec ex⸗
ntue dinis que etiam impedit cumulationem quod eſtverum: ceptio non habet locum in poſſeſſoꝛio recuperande dicc⸗ Exceptio
Msade quia hec non eſt de rationibus impedientibus cumula⸗ tur ꝙ verum eſt quando fuiſſet replicatum ꝙ ante om⸗ dolo facis
eeina, tionem. Alij dicunt ꝙ concurrunt: ſed ex oꝛdine pꝛoce⸗ nia ſit reſtituendus expoliatus ꝙ hic non fuit. aut agitur ⁊c. an ha⸗
— dit᷑ in eis:vt pꝛimo in poſſeſſoꝛio lis conteſtetur qᷓ; in pe⸗-⸗ poſſeſſoꝛio adipiſcẽde poſſ eſſiõis/⁊ ab aduerſario obijci beat locũ
l ectdntf titoꝛio:c ſic de ceteris.⁊ ſic eſt contra legem iſtam: quia tur de dominio/a tunc aut conuentus ſtatimiparatus eſt in poſſeſſo
onihoſpe dicit ꝙ ex deciſione poſſeſſoꝛij ⁊ ꝓbatione eius appare⸗ de dominio pꝛobsare/ dicit hodie conſtat / hodie agatur rio recupe

hlegnig Lit poſtea quis debeat in petitoꝛio pꝛobare per quod pa ⁊ debet audiri.aut non eſt paratus ſtatim pꝛobare de do⸗ rande.

iad kanß tet ꝙ ſimul non poſſunt concurrere vt etiã ex oꝛdine pꝛo⸗ minio/t tunc non debet audiri. vt.l.ſi is a quo.vt in poſ⸗
nelteroice cedatur: ⁊ ideo dic ꝙ hec lex ſolum pꝛocedit in lec. poſ-⸗ ſeſſio.le.Aut agit poſſeſſoꝛio retinẽde ⁊ obijcitur de de⸗
o dittin ſeſſoꝛij retinende ⁊ petitoꝛij: quia in eis contrarietas minio/⁊ tunc non poteſt obijci per modum exceptionis
numn d eſt. æ idco non concurrunt/in alijs poſſeſſoꝛijs non pꝛo⸗ dolo facis: quia agens poſſeſſoꝛio retinende nihil petit
no diai t cedit.¶ Ad hanc ergo lec.ſcilicet poſſeſſoꝛij retinende op ſibi dari vel reſtitui:ſed poſt conuentus negare agentem
terhoct pono.qꝙ ratio contrarietatis hoc non faciat ſed oꝛdinis: poſſeſſoꝛio poſſidere/⁊ dicere ſe dominũ vt quotidie fit:
vonſiotun vt a ſonat. Rñdeo duo ſũt / ⁊ q̊dlibet hʒ ſuã rõnem:nã ⁊ tunc ſi agens pꝛobat de poſſeſſione ſcilicet ꝙ poſſidet ⁊
ſic. Perna eſt ratio cõtrarietatis /⁊ hoc facit ꝙ reijcit᷑ cumulatio:ſſʒ cconuentus pꝛobat ſe ſolum dominum nihil facu per legẽ
ter dehn . reiecta cumulatione rõ oꝛdĩs facit / vt poſſeſſoꝛiũ pferaf. naturaliter.S. nihil.de acquiren.poſſeſ.⁊ ideo ſuccumbet
hoſſeſnii Poſſeſſo⸗ ¶Item oppo. ꝙ poſſeſſoꝛium retinende ⁊ petitoꝛium conuẽtus.vt.l.vti poſſidetis.Si autem conuẽtus pꝛobat
Peſia müretinẽ⸗ concurrant: nam poſſum agere communi diuidundo/ non ſolum ſe dominũ: ſed etiam ſe poſſidere vt fecit actoꝛ
ſeceee geæ peti⸗ vtipoſſidetis. Item poſſum agere rei vendicatione con ⁊ tũc aut vnus pꝛobat melius de poſſeſſione q; alter ꝙ eſt
ingenee toꝛii an tra commodatarium ? vti poſſidetis. vt.l.officium.f. de ſi pꝛobat piuribus teſtibus / vel ſi non pluribus pꝛobat
panmum boſſint ſi⸗ rei vendica. Solu. aliquando peritoꝛium ⁊ poſſeſſoꝛium per dignioꝛes teſtes:vel ſi non per dignioꝛes pꝛobat de
etmmg minul ocur⸗ retmende ſunt contraria vt quãdo ratione eiuſdem poſ⸗ antiquioꝛi poſſ. eſſione. vt ſi vnus ꝓbat ab anno citra poſ
nopnin i rere. ſeſſionis intentant vtrumq;: tunc non poſſunt concur⸗ ſcdiſſe:alter pꝛobat a biennio citra: nam melius pꝛobat
odteane rere vt hic.ſed aliquando non ſunt contraria: vt quando qui de antiquioꝛi pꝛobat:nam in antecedenti tempoꝛe ſo
0. per diuerſa intentantur: ⁊ tunc bene concurrunt vt in cõ lus pꝛobat: T licet poſtea alter pꝛobet ꝙ tempoꝛe ſequen⸗
teandett⸗ trario. Huius tamen timoꝛe quidam ponunt quartam ti poſſedit ⁊ teſtes dicant ꝙ viderunt eum colere ⁊ arare.
Einidlin lec. ꝙ vnus agat poſſeſſoꝛio recuperande poſſeſſionis/? tamen pꝛeſumitur potius quoddam in rem agere q; poſ⸗
ſcſtins alter obijcit de dominio: certe pꝛimo debet expediri poſ⸗ ſidere:⁊ clandeſtina potius pꝛeſumitur eius poſſeſſio qᷓ
1 Gtel ſeſſoꝛium recuperande cum ante omnia ſit reſtituendus iuſta cum non potuerit poſſeſſionẽ querere/niſi deiecerit
leu n expoliatus.certe iſta eſt bona lec.in ſe: ſed non congruit eum qui pꝛimo peſſidebat. vt.l:.ſi finita.S. vbi autẽ.ff. de
i i l. noſtre. Quinta lec.eſt Jaco.de arenis.⁊ vera ⁊ commu doãno infec. Qui ergo melius ꝓbat de poſſeſſione altero
nn e niter tenetur ⁊ pꝛacticatur. videlicet Titius comparet de ſupꝛa dictis modis obtinet non attento quis de domi
wie coꝛam iudice et dicit ſe non inquietandum a ſeio in ta-⸗ nio ꝓbauerit. quia hoc caſu dñij pꝛobatio nihil oꝑatur:
Sen t li fundo cum ſit poſſeſſoꝛ ⁊ dominus / comparet ſeius ſed ſi vterq; ꝓbat pariter de poſſeſſoꝛio: vt qꝛ teſtes ſunt
lpdn gi 2 dicit eodem modo: immo non debeo inquietari: quias pares in numero/2 in dignitate/ non de antiqoꝛi poſſeſ
enchli ego ſum poſſeſſoꝛ ⁊ dominus.modo quid debet facere iu ſione ꝓbat vnus q; alter tunc pꝛodeſt ꝓbatio dñij:quia
vetkii dex: Reſpondetur ꝙ debet facere ꝙ vnus litigãtium eli- ille obtinct qui etiã de dominio pꝛobauit tanq; duplicia
„Nouurt gat poſſeſſoꝛiũ:als non poteſt apparere quis de pꝛopꝛic⸗ iura obtinens. ar.l.nam ⁊ ſi parentibꝰ.ff.de inoffi.teſta.⁊
licetg 6 tate debeat pꝛobare / ⁊ qui ſuccumbet in poſſeſſoꝛio ha-⸗ ĩ aut᷑.de vterinis ⁊ ↄſangui.fratri.in pn.⁊ ideo vididubi⸗
gpenlun, 6 bebit neceſſe ꝓbarc in petitoꝛio. Sed quid ſi nullus vult tari cũ duo inuicẽ de poſſeſſione ↄtẽderent:⁊ vnus facie
mntolhiicf cligere poſſeſſoꝛium certe iudex repellet eos ⁊ mandabit bat capłm dñij dicẽs rem ad ſe ꝑtinere iure dñij an capi⸗
—Kã ꝙ non vadant ad fundum de quo eſt queſtio ne veniant tulũ deret admitti: vt. S. de pba l.nõ cpłis. ? l. ad ꝓbati⸗
4 ad arma ? rixas. vt.l. ſi vſufructus · S. ſed ſi inter duos. onẽ. æ. L.nõ nudis. q iſtud eſt imptinẽs cũ cã dñij nil hat
unmii ff. de vſufruc. ⁊ hec lec. non patitur contrarietatem. Con⸗ coe cũ cã ꝑoſſeſſiõis.vt.l.naturalit᷑.S. nihil.ff. de acq. poſ.
ſori ug clude ergo ſic. quia aut petitoꝛium ⁊ poſſeſſoꝛium ab vna ergo.c. Sed certe ĩmo nõ eſt imꝑtinẽs cũ poſſit ꝓdeſſe
vſiſie tantum parte pꝛoponitur: ⁊ tunc aut in cis non eſt dare ĩ caſu quẽ dixi.v.qñ vterq; de vollence pigr a darer. ar.
nn

Butrigarij Gecũda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis

dicte legis.nam ⁊ fi parentibus:ergo admitti.nam iudex
debet admittere omnes pꝛobationes ſiue faciant plenam
pꝛobationem ſiue ſemiplenam ſiue indicium ſiue aliquod
adminiculum: vt pꝛobatur in l.iudicia.S. de rei vendi.
nec enim ad vnam ſpeciem pꝛobationis tantum debet iu
dex ſuũ animũ alligare:vt.lł.iij ·S·eiuſð quoq;.ff. de teſti.

Poſſeſſo⸗ ¶ AUltimo querit glo.an qui ſuccumbit in petitoꝛio poſſit
rio an po⸗ agere poſſeſſoꝛio. Circa quod dic ꝙ aut ideo ſuccumbit
terit ager̃ in petitoꝛio:quia non pꝛobauit ſe dominum/⁊ poteſt age
is ꝗͥ ſuccu re poſſeſſoꝛio.vt dicta.l.naturaliter ·S. nihil.aut ſuccum⸗
buit ĩ peti bit:quia aduerſarius pꝛobauit ſe dominum / ⁊ tũc ſi poſ⸗

toꝛio.

ſidet: ⁊ nondũ eſt ſnia executioni demãdata /ꝑ quam ſibi
auferatur res poteſt agere interdicto retinende poſſeſſio
nis ⁊ vincet.vt.liſi finita·S· vbi autem.ff.de dãno infecto.
2. l. qui vniuerſasS. cum pꝛetoꝛ ff. de acquirend.poſſeſ.
Si autem nõ poſſidet nullo interdicto poteſt agere:quia
obſtat exceptio dolo facis.vt.l.dolo.ff. de doli exceptio.
ar.l.ſed ⁊ ſi poſſeſſoꝛ.ff. de iureiuran.

J uis. Zui ingreditur iudicium in in⸗
3 q * terdictis debet in pꝛincipio ſuã
actionem pꝛoponere/⁊ omniũ ſolẽnitate poſt
poſita debet ſuam intẽtionem expꝛimere.h.d.
Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ hic auſpiciũ ſumitur ꝓ
initio vt dicit glo.

CQuozumbonozum.
MKubꝛica.

Add itio Glo.huiꝰ rub.declarat tex.l.j.ff.eo.vbi
dicitur ꝙ interdictum quoꝛum bonoꝛũ

¶ Item oppo. ꝙ ſi in iudicio bonoꝛum poſſeſſione pꝛoba
ui:ergo amplius pꝛobare non debet in interdicto.Sol.
ꝙ hic non fuit pꝛobatum in bonoꝛum poſſeſſione: quia
extra figuram iudicij vt agnita. 4
¶ Item opponitur nonne ſententia lata in bonoꝛum poſ
ſeſſione facit ius inter eos:ergo amplius pꝛobari non de
bet. So.hic aduerſarius non fuit pꝛeſens dum filiꝰagno
uit:quia extra figuram iudicij agnouit.
Item oppo.ꝙ non debeat ſe pꝛobare filium immo ad⸗
uerſarius eum non eſſe filium vt.l.quidam.ff. de pꝛobatio
nibus.Solu.ibi filius erat in quaſi poſſeſſione filiationis
hic non erat in poſſeſſio. filiationis:⁊ ideo neceſſe habet
pꝛobare ſe filium.
¶ Item opponitur contra glo.que dicit ꝙ in figura iudi⸗
cij non pꝛoponitur contra tabulas:nam certum eſt ꝙ cõ⸗
tra tabulas pꝛoponitur ad inſtar querele inofficioſi teſta
menti: vt.l.vt liberi.S.de collat.⁊.l.illud in pꝛincipio.S.
quod vulgo.ff.de contra tabulas. Ergo fit in foꝛma iu⸗
dicij quod eſt contra glo.Sed dic ꝙ ſunt tres actus:vnꝰ
bonoꝛum poſſeſſio.agnoſcende ⁊ hoc olim a iudice impe
trabatur ⁊ eam decernebat ⁊ non in foꝛma iudicij/t ali⸗
qualiter me pꝛobabam filium/hodie non impetratur a iu
dice:ſed ſufficit ꝙ filius agnoſcat coꝛam iudice.
¶ Secundus actus eſt quando agnita poſſeſſione pꝛopo⸗

nitur contra tabu.⁊ hoc debet fleri in foꝛma iudicij ⁊ ad⸗

uerſario citato ⁊ qð dicit glo.ꝙ nõ ſit ĩ for̃a iudicij verũ
eſt plenarie: ſed ſummarie ⁊ ꝓbat ſemiplene/⁊ hoc ideo
quia in tertio actu ſcilicet interdicti debet fieri plena pꝛo
batio vt ⁊ in actione ad exhibendum:vt.l.iij.S.ſciendum
ff. ad exhibendum.⁊. S. ibidem.⁊ per hoc ceſſant contra⸗
ria / quia licet pꝛobetur in contra tabul. He pꝛobatio⸗
nes non ſufficiunt in interdicto / quia non fiunt plene:vt
l.ſi iudex.ff.de his qui ſunt ſui vel alieni iuris.

ſogerhibel
(Zueagem
ſoquirorin
ob Botrig

lctione cont

datur ſucceſſoꝛi de iure ciuili.vtilis ſucceſſoꝛi de iure ⸗ ¶ Modo quero quam bonoꝛum poſſeſſionem ꝓpoſuerit:
toꝛio datur directum ſi nihil ſit vſucaptum ſᷣm Bal. hic. Dicunt quidam ꝙ vnde liberi:quod non eſt verum:quis CLpponn
Et cõtinua hanc rubꝛicam ſᷣm Bar.ſic. Dictum eſt.S.de hic non venit ab inteſtato / ſed pꝛoponit contra tabulas Vldolof⸗
interdictis in genere: ſequitur videre in ſpecie:ideo pꝛi⸗ ad rumpendum teſtamentum: nõ autem dicit nullum cũ ntonion ſul
mo ponit de interdicto quoꝛum bonoꝛum quod eſt vni⸗ non fuerit in poteſttez. H ninonoffen
uerſale ⁊ adipiſcende poſſeſſionis. ¶ Võ venio ad glo.rubꝛ.⁊ q̃roq̃ ſit dr̃ia inter petitionẽ Petitio ſeſoꝛoꝛal
reoltarig⸗ hoc interdictum:⁊ icctur ,nuls ſr dif⸗ pkanats naither
S P Qui habet bo erẽtia: quia per vtrumq; auoco poſſeſſionem. glo.ſignat quo dif⸗ Alſisaye
N 5 red itatem. noꝛum poſſeſ differentias guas clarius I dicam. Caue tamen quia vi= fert ab in⸗ ſitolendo⸗
onem non habet per hoc poſſeſſionẽ? di ſimul pꝛoponi vtrumq; ſic:peto mihi reſtitui res here= terdictoqͥ tian ſimili
bonoꝛum: ideo eſt neceſſarium inter⸗ ditarias per defunctum poſſeſſas ⁊ me in poſſeſſio.mitti rũ bonoꝝ. ſonsdmitrit
dictum.hoc dicit. nam cum dico peto reſtitui pꝛopono petitionem heredi⸗ ſiuenduseſt
AA¶¶ Agd euidentiam eſt ſciendum ꝙ ſi tatis ⁊ cũ dico me in poſſeſſionem mitti pꝛopono hoc in⸗ ſiel monen
ſum filius emancipatus pꝛeteritus a terdictum ⁊ ideo compelloꝛ alterum eligere ſi aduerſari iloroti.

S

2. E —patre debeo adire iudicem ⁊ agnoſce⸗
re bonoꝛum poſſeſſionem:licet aliter olim / aliter hodie:
⁊ ea agnita poſſum pꝛoponere cõtra tabulas ⁊ ſummarie
cognoſcetur ⁊ rumpetur teſtamẽtum/quo rupto non ha⸗
beo pꝛopterea poſſeſſionem bonoꝛum:⁊ ideo debeo pꝛo⸗
ponere interdictum quoꝛum bonoꝛum.ſ Item ſciendum
ꝙ interdictum hoc eſt poſſeſſoꝛium/ nec annotat ea que
pꝛopꝛietatis ſunt/⁊ cauſatur a poſſeſſione defuncti⁊ foꝛ⸗
matur libellus ſic. Peto me mittiin poſſeſſionem bono⸗
rum poſſeſſoꝛum per defunctum tempoꝛe moꝛtis/⁊ datur
contra eum qui poſſidet pꝛo herede / vel pꝛo poſſeſſoꝛe/
vel qui dolo deſijt poſſidere. ¶ Item eſt ſciẽdum ꝙ ideo
pꝛoponit contra tabu.quia non ẽeſt in poteſtate:ſed cemã⸗
cipatus:als ſi eſſet ſuus diceret teſtamentum nullum.
¶ Ex tex.chereditatem.i.poſſeſſionem rerum heredi⸗
tariarum. MNor.iudici flendam fidem.
¶ Sppo. ꝙ hec lex implicet contraria:quia loquitur in
ſuccedente de iure pꝛetoꝛio:ergo non debet hereditatem
petere: quia hereditas eſt nomen iuris ciuilis ⁊ pꝛetoꝛ
non facit quem heredem vt inſti. de bono. poſſeſ:S.quod
autem.Solu.expone hereditatem.i.poſſeſſionem rerum
hereditariarum. Item nec agit petitione hereditatis: ſʒ
hoc interdicto. ¶ Sed quomodo petit poſſeſſionem bo⸗
noꝛum cum habeat: Reſpondeo nõ habet bonox poſſeſ⸗
ſionem.ſed poſſeſſionem bonoꝛum: ⁊ ideo eam petit.

Filiatio ¶ Item oppo.ꝙ impoſſibue ſit pꝛobare filiationem. vt.l.
quõ põt ꝓ lucius.ff. de condi.⁊ denũ. Solu.vt glo.quod poteſt ꝓ⸗

bari.

bari vt hic.ſi quis tamen inſtituatur heres ſub conduio⸗
ne ſi pꝛobet ſe filium non videtur inſtitutus ſub conditi⸗
one poteſtate. Vel dic ꝙ pꝛobatur vt hic. difficiliter ta⸗
men vt in contrario.⁊c̃.Dic vt glo.

us velit:vt.l.ꝙ in heredem . S. eligere.ff.de tributo.i Que
ro ergo in q̊ differãt: Rñdeo pꝛimo dnt in cã agẽdi:qꝛ
agens petitione hereditatis vel ratione dominij ſi defun
ctus erat dominus vel quaſi dominus ſi erat quaſi domi
nus vel ratione detentationis ſi ſolam cuſtodiam habe⸗
bat defunctus agit:vt.l.⁊ non tantum. ff.de petitione he⸗
redita.ſed ſi ago quoꝛum bonoꝛum iſtud cauſatur a poſ⸗
ſeſſione defuncti. vnde dicit agẽs peto me mitti in poſſeſ
ſionem bonoꝛum poſſeſſoꝝ a defuncto tempoꝛe moꝛtis ⁊
quantum ad heredem eſt adipiſcende poſſeſſionis ſed q;
tum ad defunctum eſt quoddam reſtitutoꝛium:⁊ quia da
tur ad poſſeſſionem non competit ad incoꝛpoꝛalis ſed pe
titio hereditatis ſic:vt.l.regulariter.ff.de petitioni.here.
⁊ iſtud interdictum non reuocat detentata per defunctũ
ſed poſſeſſa.¶ Item differunt in cõcluſione / quia in inter
dicto peto me in poſſeſſionem mitti / in poſſeſſione heredi
tatis peto me reſtitui. Item differunt in effectu:quia per
interdictum auoco ſolam poſſeſſionem licet defunctus
habuerit dominium: vnde reſeruatur queſtio pꝛopꝛieta⸗
tis:ſed in petitione hereditatis auoco ratione dominijſi
defunctus erat dominus vel quaſi dominꝰ ſi erat quaſi
dominus. Item quia petitio hereditatis eſt petitoꝛium
⁊ in ea appellatur: ſed cum interdictum ſit poſſeſſoꝛium
non poterit appellari a ſententia lata: vt.l.quiſquis.
S.quoꝛum appellationes non recipiun.Sed conueniunt
in hoc:quia vtrumq; datur contra poſſidentem pꝛo here
de vel pꝛo poſſeſſoꝛe/⁊ dicit glo.niſi ſit vſucaptum quod
declara duobus modis vt in gloſa. Unde attende quia
licet iuſtus erroꝛ habeatur loco tituli quantum ad vſu⸗
capionem non tamen excludit petitionem hereditatis
nec hoc iuterdictum:quia debet eſſe verus titulus.

e

Sod un
Nencppo
ſumitercien
itſranſi
Meunconſe
Popteres tol

impenne
ludiee
ſſenn
naüciie
Niudſfi,
lenerhee
tfierignn
iſſen
ceſſantccn
he git
nfiungen
luris.
hengpfe
Deſkymnng
tconmamme
ndicünn

aiterere
1r nulln
onem goig
etaſtenct
eſtiwinur
jpoſſeſort
tiopeme
noponotn
geſi ad
elribunnſ
t inciggt⸗
dofniniitnn
jeretquin
cuſtodunte
ſdepttitih
4catbent,
nneminimct
empornak
oſeſcnsf

W☛
= S=
=⸗ d £
— = –

S

Atem pꝛo herede vel pꝛo poſſeſſoꝛe vel eum qͥ do

Conclude ergo caſum plenum ſic: ſum filius emancipa⸗
tus ⁊ a patre pꝛeteritus agnoui bonoꝛum poſſeſſionem ⁊
pꝛopoſui contra tabulas non autem vnde liberi: quia nõ
veni ab inteſtato non dixi nullum/ quia eram emancipa⸗
tus:⁊ ideo contra tabulas pꝛopoſui ⁊ rupi teſtamentum
non pꝛopterea habeo bona:quero qualiter mihi conſula⸗
tur: Reſpondetur ꝙ debeo pꝛoponere interdictum quo⸗
rum bonoꝛum:a pꝛobabo me fülium fuiſſe teſt atoꝛisg ⁊ ad
miſſum ad bonoꝛum poſſeſſionem ⁊ aduocabo poſſeſſio⸗
nem bonoꝛum per defunctum moꝛtis tempoꝛe poſſeſſo⸗
rum. hoc dicit.
In glo.que incipit per interdictum:ibi ſummatim co
gnõſcit.contrarium nota.j.in gloſa magna. ſed dicvt.S.
dixi.
glol. que incipit vt habeas.ibi detentionem.i.poſ⸗
eſſionem. Wü .
¶ In gloſ.que incipit nonne.ibi in figura iudicij plenarij
fuit tamen in figurs iudicij: ⁊ ideo fuit pꝛobatum ſumma
rie quia expectabatur ſequens iudicium.ſ.interdicti in qͥ

plene pꝛobari debebat: vt.l.iij· S. ſciendum.⁊.S. ibidem.

ff.ad exhibendum. ZM
¶ In eadem glo.ibi de bonoꝛum poſſeſſione.l.ſeruus.ibi
loquitur in pꝛima bonoꝛum poſſeſſione agnoſcenda.Ja⸗
cob. Butrig.
P 8 nterdictũ quo⸗

tur ſuccedenti de iure pꝛetoꝛio contra poſſidẽ⸗

Nexcludit iudicium niſi incontinenti offeratur

¶ Dpponitur ꝙ maritus debeat audiri de pꝛopꝛietate:
vt.l.dolo facis.ff.de doli exceptionc.Solu.aut agitur pe
titoꝛio ⁊ ſufficit exceptio dolo facis /etiam ſi incontinen⸗
ti non offeratur pꝛobatio vt in contrario. Aut agitur poſ
ſeſſoꝛio adipiſcende ⁊ habʒ locum exceptio dolo facis ſi
incontinenti offeratur pꝛobatio dominij ałs nonvt hic:
æ.l.ſi is a quo.ff. vt in poſ.lega.⁊.l.ij.de edicto diui adria
ni tollendo.S. aut agitur poſſeſſoꝛio recuperande:⁊ tunc
etiam ſi millies incontinenti offeratur pꝛobatio dominij

non admittitur exceptio dolo facis: quia ante omnia re⸗

ſtituendus eſt expoliatus:vt.l.ſi quis.ff.ad legem iuli.de
vi. ⁊. l.momentarie .j vnde vi.⁊.l.ſi quis conductionis.
Slocati. HDZ
CQuozumlegatozum.
llRubꝛica.

cat poſſeſſionem rei legate a legatario
Jvt deducere poſſit falcidiaʒ ⁊ hoc per

dicit.
¶ Opponitur ꝙ etiam nõ ſcripto he⸗
2 ☛regdi detur hoc interdictum: vt.l.j· G.
hoc interdictum.ff. eo. So.vt glo. .
ced nunquid datur ſuccedenti ab inteſtato: ⁊ dic vt
gloſa.

S

J.
4

¶ Item opponitur ꝙ etiam ſi conſentiat heres habeat lo
cum interdictum: vt.l.j· S. ꝙ ait.ff. eo. So.aut appꝛehen⸗
Ait ſine conſẽſu heredis:⁊ tunc aduocatur ab eo per hoc
interdictum:aut appꝛehendit cum voluntate heredis:⁊

tunc aut conſentit heres ante aditam hereditatem:⁊ non
pꝛopterea tollitur hoc interdictum vt hic:aut poſt adi⸗

tam hereditatem/a tunc ceſſaret hoc interdictum vt hic

innuitur.
Item oppo ꝙ in re legata habet cõmunionem heres ⁊

legatarius vt.l.plautius.⁊.l.lineam.ff.ad legem falcidiã.

ergo non debet habere locum hoc interdictum: vt.l.j.g·
ſed ⁊ ſi quis ex moꝛtis.ff. eo.Solu.vt glo.⁊ melius decla
rat glo.in contrario qᷓ; hic.

Item opponitur ꝙ legatarius cadat a iure ſuo ⁊ nil ei

oecſe polſidere
eS ſt t Exceptio dominij oppoſita cõ
S n ta tra poſſeſſoꝛiũ adipiſcende non

WRR
N MApꝛobatio dominij. hoc dicit tex. ⁊ glo.⁊ cum ſo
lutione contrarij.

interdictum quoꝛum legatoꝛum.hoc

Quoꝛum legatoꝛum. Bnge vi. Fo. LXIIII.

reſtituitur.vt.l.nõ dubium.S.de legatis.So.vt in glo.
Item opponitur ſic aut intelligis in legatario appꝛe⸗
hendente ante aditã:⁊ tunc conſenſus nil operatur quod
eſt contra tex.iſtum. Aut appꝛehendit poſt aditam here⸗
ditatem ⁊ debet cadere a iure ſuo quod etiam eſt contra
legem iſtam. Sed dic ꝙ aut appꝛehendit ante aditam he
reditatem ⁊ nil operatur conſenſus:⁊ ita nõ loquitur hec
lex.Aut appꝛehendit poſt aditam hereditatem ⁊ ante ap
pꝛehenſam poſſeſſionem:⁊ tunc aut habet conſenſum he⸗
redis ⁊ ceſſat hoc interdictum ⁊ ita loquitur hec lex: aut
non habet conſenſum heredis:⁊ tunc competit hoc inter
dictum ⁊ non cadit a iure ſuo: ⁊ ita loquitur hec lex:aut
appꝛehendit poſt aditam hereditatem ⁊ appꝛehẽſam he
reditatem ⁊ cadit a iure ſuo:vt dicta.l.non dubium.⁊ ſic
non loquitur hic:vel potes etiam dicere ꝙ appꝛehendit
ante aditam hereditatem: ſed heres poſt aditam conſen
tit:⁊ ideo per eius conſenſum tollitur delictum pꝛecedẽs
⁊ ceſſat hoc interdictum ⁊ ita loquitur hec lex: ſed pꝛi⸗
ma verioꝛ. L

nde vi. MRubzica.
Ecte pollidenti. n Pelanldre

poſſeſſionem defendere cum modera⸗ Iz cũ mo⸗
mine inculpate tutele.h.d. deramĩe ĩ
NN Rene caſum ĩ nube vt littera ſonat. culpate tu
dEHic ſunt tres glo. ⁊ pꝛimam expedio tele.
9 R Rper vnum contrarium ⁊ ſic.hec lex di⸗
w+ aacit & recte poſſidenti licitum eſt defen
dere.ergo a contrario innuit ꝙ non recte poſſidenti non
licet. Sed ) hoc eſt.l.j.S.⁊.l.qui vi a me.ff.de vi ⁊ vi ar⸗
ma.Huius timoꝛe ſunt hic plures ſolutiones: vna ꝙ ſub
audiatur maxime ⁊c̃.vt in glo.Sed tu dic tenendo ſecũ⸗
dam ſolutionem ⁊ ei addendo ꝙ aut recte poſſideo ⁊ in⸗
diſtincte pꝛocedit hec lex:quia licet vim repellere:aut nõ
recte poſſideo:⁊ tunc aut vitium non habeo a te: ⁊ tunc
etism poſſum defendere contra te: vt.l.fulcinius.S. ꝙ ſi
aduerſus.ff.quibus ex cau.in poſ.ea.cum ſimili. Aut ha⸗
beo vitium a te quia per te vim expuli:⁊ tunc aut venis
incontinienti ⁊ non debeo reſiſtere:⁊ ita pꝛocedit hic ar⸗
gumentum a contrario ſenſu:aut venis ex interuallo ⁊ li
cite poſſum me defendere etiam contra te.
¶ Item ex ſecunda gloſ.opponi.⁊ videtur ꝙ non liceat
vi repellere: vt.l.ſcientiam.S.qui cum alijs.ff.ad legem
aquiliam.Solu.licet ad defenſionem vt hic:non ad vin⸗
dictam vt ibi.
Item opponitur ꝙ non debeam defendere immo recu
perare.vt.l.iij ·S· cum igitur.ff.de vi ⁊ vi arma.Sol.dum
poſſideo recte defendo ⁊ ſi expelloꝛ ⁊ ſtatim recupero di
coꝛ me defendere cum non videar poſſeſſionem amittere
cum tam cito recuperauerim:vt.l.iij.ff.de diuoꝛ.
¶ Item oppo/ꝙ non debeam mea auctoꝛitate repellere/
ſed adire iudicem qui pꝛouid eat:vt.l.illicitas.in pꝛinci⸗
pio.ff.de officio pꝛeſidis.Sol.aut ſuſpicoꝛ me paſſurum
vim ⁊ ſic loquoꝛ de tempoꝛe ante violentiam/⁊ tunc poſ
ſum ⁊ debeo adire iudicem vt in contrario:ſi non ſpero
me poſſe defendere contra vim: aut loquoꝛ de tempoꝛe
quo infertur vis ⁊ poſſum pꝛopꝛia auctoꝛitate reſiſtere
cum moderamine tamẽ:aut loquoꝛ de tempoꝛe poſt vim
illatam:⁊ tunc aut nolo incontinenti reſiſtere ⁊ poſſum ꝓ
pꝛia auctoꝛitate:aut nolo ex interuallo ⁊ non poſſum/im
mo debeo competentibus actionibus experiri.¶ Wodo
venio ad glo.magnã quẽ intro per vnum contrarium ⁊
videt᷑ ꝙ indiſtincte ſine aliqua moderatione poſſim vim
repellere:vt.l.vt vim.ff.de iuſti.⁊ iure.So.illa que loqui⸗
tur indiſtincte determinatur per iſtam.
4od quero quid eſt dicere inculpata tutela: Reſpõ⸗ Inculpa⸗
eo ita ſe defendit ꝙ non eſt in culpa:⁊ an ſit in culpa vel ta tutela
non:colligetur ex duobus ſcilicet ex animo ⁊ ex facto/⁊ qͥd ſit dice
hec duo conſiderari debent. dixi pꝛimo ex animo ſcilicʒ re.
qꝙ; non habeat in animo vt non faciat ad vindictam ſed
ad defenſionem: ⁊ animꝰ colligetur ex tribus ſcilicet ex
tempoꝛe ⁊ conditione perſonarum ⁊ ex circunſtantijs.
ex tẽpoꝛe qꝛ ſivenio ad recuperãdam ſtatim non videoꝛ
facere ad vindicta licet percutiã eũ.Si ex interuallo tũc
videoꝛ facere ad vidicta:⁊ ſi dicas nõne denrere eſt talis
. ij

Butrigarij Gecũda pars ſuper Octauo libꝛo Kodicis

actus ꝙ habet in ſe dolum. vt. l. j. de ſicar. ⁊. l. ſi quis fu⸗
mo.ff.ad.l.aquiliã.

Reſpondeo non:nam aut mittitur incontinentiad recu⸗
perandam poſſeſſionem ille qui pꝛimo fuit expulſus / et
tunc non pꝛeſumitur expulſus fuiſſe:ſed ſemper in poſſeſ⸗

Quomodo ergo pᷣſumitur ad defenſionẽ facere ⁊ ſine uſu iy
dolo vllo caſu? Reſpondeo quãdo vnus actus poteſt ſe ſione fuiſſe adeo ꝙ pꝛeſcriptio quam inchoauerat nõ eſt ſeſc . grt
habere ad permiſſum ⁊ ad pꝛohibitum pᷣſumitur potius interrupta: vt not.ff. de vi ⁊ vi arma.l.qui poſſeſſionem. Vrin nom
facere eo modo quo eſt licitum: vt.l.merito.ff. pꝛo ſocio. cum ergo hoc caſu non videatur fuiſſe deiectus:ergo nõ ſiſeen
cum ergo dum venit incontinenti poſſit venire ⁊ ad vin⸗ videtur aliquam vim cõmiſiſſe: aget ergo ipſe de pꝛima ißfie 4 e
dictam/a ad defendendum pꝛeſumam eum venire eo iu- vi ſibi illata: nec poterit ſibi aliqua cõpenſatio ſibi obij⸗ 0⸗ den lo
re quo ſibi licet: ⁊ ſic ad defendendũ. Pꝛeterea ſicut in ci:cum ipſe violentiam non cõmiſerit vt dixi. Sed quã⸗ i lege
is que ſunt de genere permiſſoꝛum non pꝛeſumimus do do venit ad recuperandum ex interuallo poſſeſſionem: lio oſiſion
lum. vt.l.quotiensS.· qui dolo.ff.de pꝛobatio. ita nec in tunc cõmittit vim ex qua poteſt conueniri/nec compen⸗ n epimumg⸗

his que ſunt de genere pꝛohibitoꝛum: ſed in ſpecie per⸗
miſſa/⁊ loquamur nulla ſpecie permiſſa: cum ergo gene⸗

ſatur hec violentia cum pꝛima: quia ſunt commiſſa iſta
delicta circa diuerſa:⁊ ideo compenſatio locum non ha

iͦnr grehiin

raliter ſit pꝛohibita violẽtia:ſed in ſpecie in caſu iſto / ſic bet. vt.l. fina · S. penulti. f. de eo per quẽ fac.eſt. x.l. ſi duo. i gneſcſne⸗
conceſſa quando incontinenti fit / non pꝛeſumam dolum ⁊ ibi not.ff. de dolo.non ergo fit compenſatio. ſed ſi non lckemhol
iin caſu iſto. Item dixi ꝙ animus etiam conſideratur ex fit compẽſatio quare non poteſt agi ex pꝛima violentia. wornominen
qualitate perſonarum:nam ſi homo in dignitate exiſtẽs NReſpondeo quia pꝛimo expulſus cum haberet interdi⸗ oevtlocum
dicat ꝙ vilis homo volebat de fundo expellere: ⁊ ideo ctum vnde vi pꝛo violentia ſibi illata dixit ſibi ius veni⸗ orpelcurato
eum percuſſit pꝛeſumitur potius ad vindictam feciſſe endo ex interuallo ad recuperãdam poſſeſſionem perdit ſocoloꝛer.
ad defẽſionẽ: cũ nõ ſit veriſſimile ꝙ vilis homo potuerit illud:vt.Xj.eo.l.ſi quis in tantam. Secunda ergo violẽtia r gem h
eum expellere.vt dicit glo.Sed Jacobus de arenis hoc abſoꝛbet pꝛimam: vt ex ipſa non agatur:ſed ex ſecunda. ailltalex.
impugnat dicens. ꝙ dignitas alicuius non debet ei eſſe I Senn quero quando dicatur redire ius incontinenti Jus lfhih tftbtltu.x
ad inuidiam ⁊ blaſmum ⁊ damnum. vt.l.ad inuidiam·.·· ad recuperandam poſſeſſionem: Reſpondco etiam ſi per dicat redi icumvnde
ꝙ me.cauſa.⁊.l.nõ eſt veriſſimile.ff. eo.¶ Quomodo ergo multum tẽpus ſteterit dummodo non ceſſauerit gentem re incõti⸗ cſbusrecipi
ſi eſt in dignitate pꝛeſumetur facere ad vindictã:⁊ ſi non ſibi neceſſariam aggregare:ſecus autem ſi negligens eẽt nẽti ad re⸗ ſopeetionen
eẽt in dignitate nõ pᷣſumetur ad vindictã. Pꝛeterea lex vt not.l.iij· S· cum igitur.ff.de vi ⁊ vi arma. cuperãdãa (iulerdicti,
permittit ꝙ etiam cum in dignitate poſſit fleri.vt.l.quo⸗ Item quero quis vidiſti quando ⁊ qualiter violentia poſſeſſio⸗ terminispe

niam mulcta·j.ad legem iuliã de vi.⁊ hec eſt opinio Ja⸗ poſſit expelli quando colonus poſſit deijci de re condu⸗ nem. (Qucroqui

cobi de arenis. Sed tene glo.⁊ reſponde ad .l. quoniam cca per eum/ dic vt.S.loca.l.e,dldleim. lcenris hnn
mulcta. quia eſt quedam dedignatio reſpectu dãni: quia ¶ In glo. que incipit moderamen.ibi ſufficit terroꝛ ar⸗ ſatnoningr
cum indignatione nolo ſuſtinere damnum /⁊ talis indi⸗: moꝛum dummodo ſit iuſtus metus vt.l.ſi alius · S· j ff. ꝙ eumpenab
gnatio bene permittitur.vt dicta.l.quoniam. Sed queda vi aut clam. òÿ”M”MG ſt feſtiruton
eſt indignatio reſpectu perſone ⁊ non dãni:quia non ti⸗ * lſe Vim inferens tenetur opoueterge
met dãnum ſibi fleri:quia ſcit ꝙ homo vilis nõ poteſt fa⸗ R 4 J exp U 08. vſq; ad annum in toto coloꝛelitpo
cere ſibi dãnum: ſed dedignatur de eo/⁊ talis dedigna⸗ N Npoſt annum de eo quod peruenit ad hr̃des tan ſebat reſcn
tio non permittitur vt hic.nec obſtat.l.ad inuidiam. quis ι tum. hoc dicit. ⸗ viceturgt
hec dedignatio non eſt ad inuidiam:ſed poteſtas que re⸗ ¶ Oppo.ꝙ vim inferens teneatur ꝑpetuo.vt.l.j.in pꝛin⸗ dicis miht
ſultat ex dignitate eſt ad inuidiam quandoq;.vt.l.ſi per cipio.ſff.eo.Solu.vt glo.¶ Item oppo.de.i:.licet.j de ex⸗ nen vad
impꝛeſſionem.S. ꝙ metus cauſa. vnde potentia ex digni⸗ ceptio. Solu.vt gloſ. ¶ Item oppo.ꝙ heredes tenean⸗ enaiſedde
tate reſultans facit vt pꝛeſumatur ꝙ potuerit ſe defende⸗ tur inſolidum. vt.l.j.S.ex delictis defuncto.Solu.vt glo. ie ſolenite
re ſne dereuſ one gancr rij: l dicns nn in. dignitate — 5 Sed guts
exiſtens habeat vnum pꝛo ſe:quis percuſſit tempoꝛe vio⸗ eſcriptum nonc ſs
lentie ſibi illate:⁊ aliud ſit contra eum vt ſbinoccat q; Gctoꝛitatem. alui cõceſſum di
illud quod eſt pꝛo eo. Reſpõdeo quia illud quod eſt pꝛo non valet vt quis violentam poſſeſſionem reti⸗ n aur,
eo eſt in genere.ſed illud quod eſt contra eum / eſt in ſpe⸗ Ineat. hoc dicit tex.⁊ glo. o don
cie:⁊ iges ſpecies deber geeferti ve lviaug ff te in nte⸗ UM Piiraͤtn
grum reſtitutio.⁊.l.nam hec natura.ff.de condic.indebi. . oci
⁊ ſic patet ꝙ glo.bene dicit. Item declaratur animus ex J7 de P 0 ſſeſli lone. n ocineer ugſen poſt
eircũſtantijs. Verbi gratia.ſi quis intrat poſſeſſionem fructus/⁊ omnis cauſa a tempoꝛe deiectionis. nuſtihter
meam/⁊ dum volo cum percutere / ipſe vult ſatiſdare de r ASHshoc dicit. nneſonchg
danda incontinenti mihi poſſeſſione /vel vult ſtatim rece ¶ Kuero quid ſi res intereat eo modo quo interijſſet pe hnch ſarte
dere:certe ſi eum percutio videoꝛ facere ad vindictam nes vim paſſum an liberetur vim inferẽs: Et dic vt glo. mclatafe
cum aliter poſſim poſſeſſionem recuperare:habemus er⸗ nam regulariter omnis moꝛoſus de interitu indiſtincte rienn 3
go quomodo conſideratur animus ex tribus ſcilicet ex tenetur. vt.l. ꝙ te. ff. ſi certum petatur. ?.l.j. S. rectiſſime. ſumnli t
tẽpoꝛe / qualitate perſonarum/⁊ ex circũſtantijs vt dixri. de vi⁊ vi arma. l taſlonſ.
Item cõſideratur factum:vt ſi armis me expellat cũ a⸗ v R ſe Inuadens poſſeſſionem pe⸗ lulenmin
mis poſſum me defendere.ſʒ ſi quis eſt potentioꝛ ſine ar⸗ 2 ua 0 2. nes alium exiſtentem tenetur löͤcummn
mis q; aduerſarius cum armis:certe non debet arma ca pena legitima:ingrediens poſſeſſionem vacuã beſtinged
pere. Et nunquid debet expectare vt ſe percutiat: cete S „non punitur.h. d. Nnekunnon
non.nec obſtat·S tabernarius:vt glo.dicit.hec ergo on ¶ Oppo. a diuiſione ſic. quia aut intelligis hanclegem tcumininr
ſiſtunt in arbitrio iudicis/qui debet omnia conſiderare: iure veteri/ male dicis:quia iure veteri/⁊ tempoꝛe hu⸗ ſtaungaſh
nam quilibet effectus determinatur a ſua cauſa/⁊ a ſuo ius legis nulla erat pena legitima: quia leges penam im⸗ Uauſiingre
fline:vt.l.ita autem.ff.de admini.tu.cum ergo hic detur li ponentes ſequũtur hanc:⁊ ita repugnat pꝛincipium hu⸗ anninc leſon
centia defendendi vel recuperãdi poſſeſſionem debet eaas ius legis. Aut intelligis iure nouo/⁊ male dicit flnis:qꝛ puctitg
facere per que recuperet vel defendat ⁊ non alia.vnde ſi immo debet puniri.vt.ꝓeo.l.cum querebatur. Solu.po⸗ (pnnveſe
ſe ſine armis poteſt tueri non capiet arma.ſed ſi aliter nõ teſt intelligi iure veteri/⁊ loquitur in pena legitima/que Dpſeſionene
poſſit ſe tueri capiet arma:t ideo dicit lex ꝙ furẽ noctur-⸗ eſt legis iulie de vi publica vel pꝛiuata ⁊ interdicti vñ vi Ueurſhhch
num poſſum interficere:quia non poſſum aliter facere ſi⸗ ⁊ dic vt glo.melius tamen eſt dicere ꝙ loquatur iure ve⸗ hinder e
ne periculo perſone vel rerum:quia non cognoſco eum/ teri/⁊ non faciat mentionem iuris noau6. eningreti⸗
et fugiet cum rebus.ſi diurnum non poſſum indiſtincte ¶ LIn glo. que incipit hec lex. ibi credens eſſe ſuã: ideo Uunperhec⸗
occidere:quia poteſt cognoſci/⁊ poſtea accuſari. Item etiam iure nouo nulla pena imponitur: ſic poteſt intel⸗ Mumeni
poſſum clamare poſt eum ⁊ capietur: ſunt ergo ea conceſ-⸗ ligi iure nouo. Sed vbi doloſe ingreditur punitur.vt di⸗ l ieinin
ſa ſine quibus ſe defendere non poſſet perfecte.vt.l.ij. ff. cta.l.cum querebatur. Remquer
de iuriſditione omnium iudi.¶ Sed quid ſi expulſus ve:,. E . . Qui ſub pꝛetextu reſcri enleodeb
niat ex interuallo ad recuperandam poſſeſſionẽ nonne ſi KEH minerint. pti vel ſentẽtie iuris oꝛ⸗ ovidet
conueniat᷑ ab iſto vltimo expulſo opponet de pꝛima vio⸗ ydine nõ ſeruato ingreditur poſſeſſionem alie⸗ 1 cdaen
lentia ſibi illata:⁊ ſic compenſabunt ad inuicem. vt.l.vi⸗ .. EAnam punitur pena huius legis. ⁊ tutoꝛes qui aangoſl
ro.ff. ſoluto matrimonio. .l,ſi ambo. f de compenſatio. delinquũt circs rem vel nomine pupilii puniũtur ipſinõ unnoſf

””s Bnde Di. JMUNDẽ Fo. LX V.

pupilli hoc dicit.

tum ad iſtam cauſam vel gñale ad omnes cauſas. Actoꝛ

rnn L Diuide in duas partes:qꝛ in pꝛima loquitur in ingre⸗ vero ⁊ gaſtaldio ⁊ factoꝛ⁊ iſte domino non inuento non
ſnrc diente pꝛopꝛio nomine poſſeſſionem alienam ſub coloꝛe debʒ citari perſonaliter ſed ad domum habitationis ſue
dliſnn reſcripti vel ſentẽtie vſq; ad · S.ſinautem. Secũda loqui⸗ vt per hoc videatur dominus eſſe citatus ad domum.vt
dgenhi tur in ingrediente poſſeſſionem alienam ſub coloꝛe re⸗ l.iiij · S. totiẽs.ff.de damno infec.⁊.l.de pupillo·S.ſi quis
W ſcripti nomine pupilli ſui adulti ⁊ colluſione facta vſ; foꝛte. de noui oper.nunci. OWD
rilit in finem. —— ¶ It em quero in quo differat hec lex a ſequenti: ⁊ dic vt
ullea Poſſeſſio ¶ Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ ad hoc vt condictio ex glo.⁊ plenius dicam/jl.pꝛoxi.⁊ hec ſufficiant pꝛo pꝛim⸗

ſſtnn nẽ alienã hac lege locum habeat contra eum qui pꝛopꝛio nomine
Manpen ingrediẽs poſſeſſionem alienam ingreditur:opoꝛtet duo concurre⸗
Conmſrtt ꝓpo noie re.pꝛimum ꝙ pꝛetextu reſcripti velſentẽtie minus ſolẽni⸗
ohamg dAactio cõ ter ingrediatur:ałs ſi nullo pꝛetextu hoc faceret:tunc te⸗
Netelin petat 5 in= neretur.lI.ſi quis in tantam. Secũdum eſt neceſſariũ ſcilʒ
ſroſtn grediẽtẽ. ꝙ poſſeſſionem appꝛehẽdat:quia hec lex eſt reſtitutoꝛia:

parte huius legis. D
¶ Sinautem.¶ Ex tex. rem debitam.i.ſuam que largo
modo poteſt dici ſibi debita pꝛopter poſſeſſionem quam
glius habet/⁊ hoc ideo dico: quia ſi eſſet ſibi debita tan⸗
tum haberet locum.il.extat.ff ꝙ me.cauſa.vel expone pꝛo
ꝛie ⁊ hec cum illa concurret.

Dmngn opoꝛtet ergo ꝙ pꝛiuatio poſſeſſionis pꝛecedat:ſed quãdo ¶ Quero quot ſunt neceſſaria in caſu iſto ad hoc vt com
hedgtſnt tutoꝛ nomine pupilli ingreditur: tria ſunt neceſſaria/ ad petat hec condictio: Reſpondeo ſᷣm Rofred.opoꝛtet ꝙ
ſctipee hoc vt locum habeat cõdictio ex hac lege. Pꝛimũ ꝙ tu⸗ ſub coloꝛe reſcripti ingrediatur ⁊ ꝙ reſcriptum non con
ſchornge toꝛ vel curatoꝛ cum aduerſario pupilli cõmiſerit. Jtem tineat mandatum de ingrediendo ſed ſic iuſtum videtur
luenn et ꝙ ſub coloꝛe reſcripti vł ſentẽtie non ſolẽniter ingredia⸗ ꝓꝙ ingrediaris. Item ꝙ colluſerit cum aduerſario mino⸗
ſſclaſan tur. Item ꝙ poſſeſſionem arripiat.¶ Item eſt ſciẽdum ꝙ ris.ſ.dicendo ingrediar nomine pupilli rẽ quã poſſides
snncnnn licet iſta lex.⁊.l.ſi quis in tantam.⁊.l.cõquerebatur cum ⁊ ſub coloꝛe reſcripti ⁊ ſic pupillus perdet domin ium rei
Mernie ſint ſubtitu.vnde vi.non tamen dantur ad id quod inter Sed ſi aduerſarius minoꝛis fuit in dolo quomodo agir
kſuntmnn dictum vnde vi. qꝛ illud non datur ad penam / niſi defru⸗ ad reſtitutionem poſſeſſionis ⁊ ad faciendum puniri tuto
ſingani ctibus recipiẽdis ſed iſte ſic. verũtamen qꝛ ſunt facte ad rem qui ei dolum non commiſit cum ſciens fuerit:⁊ ideo
mn. ſuppletionem eiuſdem interdicti/ ſunt reſtitutoꝛie ſicut videtur tutius dicere ꝙ tutoꝛ Si adeiatlin mente non
Clirite, ⁊ interdictũ.ideo ponũtur ſub hoc titulo. Pone caſum autem cum aduerſario minoꝛis licet gloſa dicat ꝙ cum
ſcerenßt in terminis per te:quia planus eſt ⁊ eum ponit glo. aduerſario ⁊ idem Hofredus. nam de communi dolo
1 ¶ Quero quid continebat hoc reſcriptum. Et pꝛo huiꝰ agagi non poteſt ſed excipi ſic: vt.l.ſi filium.S. de lib.cauſa.
lſftin euidentia pᷣmitto ꝙ aliqñ interuenit reſcriptũ ⁊ ſenten⸗ T.l.ſi duo.S.de dolo.⁊.l.viro.ff.ſoluto matrimonio. Ha⸗
liingi tia ⁊ non ingreſſus.⁊ videtur ſᷣm glo. ꝙ ex mente habeat bebat ergo colluſionem in animo non tractatu habito cũ
gſh locum pena huius legis:quod non eſt verum:qꝛ cum hec aduerſario. ¶¶ Sed quomodo pꝛobabitur ſi eſt in animo
gilfngen ſit reſtitutoꝛia: opoꝛtet ꝙ pꝛiuatio poſſeſſionis pceſſerit. Meſpondeo difficiliter / ⁊ ideo tutius eſſet de colluſione
gunen opoꝛtet ergo ꝙ pꝛecedat reſcriptum vel ſentẽtia ⁊ qð eiꝰ omittere:⁊ ea etiam ceſſante ſᷣm glo.habet locum hec lex
ntuzen, coloꝛe ſit poſſeſſio appꝛehenſa. Quero ergo quid conti⸗ nam ſufficit ꝙ colluſio re ipſa veniat vt ex euentu pupii⸗
. nebat reſcriptum: Reſpõdeo continebat foꝛte ſic. Yuſtũ lus erat pꝛiuandus iure ſuo.q Sed quo iure petunt᷑ hec:
8. videtur ꝙ poſſis ingredi poſſeſſionẽ ſi ita eſt vt dicis:vel RKeſpondeo reſtitutio poſſeſſionis petitur condictio.ex
nolit dicis mihi videtur ꝙ iudex debeat iubere ꝙ in poſſeſſio⸗ hac lege:⁊ dabitur contra tutoꝛem ſi habet poſſeſſionem
dellir nem vadas.hic talia verba non dant licentiam ingredi⸗ vel pupillum ſi habet quia eatenus ex dolo tutoꝛis tene⸗
hertum eerngi: ſed debeo iudicem adire ⁊ facere aduerſarium cita⸗ tur pupillus ne ſit locupletioꝛ: vt.l.neq; ex interdicto.ff.
to Sdn ri ⁊ ſolẽniter agere. Idem ſi ſentẽtia hec talia contineat. de regulis iuris.Sed pena que eſt in fure quo iure impo Pena q̃̊ ẽ
.r Sed quid ſi pꝛinceps dicit concedo licentiam vt ingre nitur. Reſpondet Rofredus ꝙ condictio. ex hac lege: ſʒ ĩ fure qͥ iu⸗
fſenang. diaris. vel iudex in ſententia. nũquid habeat locũ pena quomodo hoc cum hec ſit ciuilis quomodo ergo foꝛma⸗ re ĩponat᷑
irur /lit huius legis.⁊ videtur glo.ſentire in.l.ſi quis in tãtam.q; bitur libellus dicit ipſe ſic. Ago cõtra titium tutoꝛem pu
oſſeſſionan habeat locum hec lex.nam dicit ꝙ aut nullo pꝛetextu in-⸗ pilli qui ſub pꝛetextu reſcripti vel ſententie ingreſſus eſf·
gredioꝛ.⁊ habet locũ.l.ſi quis in tantã. Aut pꝛetextu re⸗ poſſeſſionem meam:quare peto mihi reſtitui poſſeſſione,z
ſcripti vel ſententie ⁊ ſolẽniter.⁊ habet locum.il.iuſte.de ⁊ eum puniri ⁊c᷑. Sed quomodo poteſt imponi pena hec
bd acquiren./poſſeſ. Aut pꝛetextu reſcripti vel ſentẽtie ⁊ mi⸗ ex hoc libello cum hic non ſit accuſatio:⁊ ideo foꝛmat ip
dictonl nus ſolẽniter ⁊ loquitur hec lex:nam non valet reſcriptũ ſe aliter libellum ſic/ago ⁊ accuſo talem qui ingreſſus eſt
ote deiegi parte non citata/cum abſoꝛbeat ius alterius niſi ſit dicti pꝛetextu ⁊c.¶ Sed quomodo cõcurrit ciuilis ⁊ crimina
non obſtante talilege. Idem in ſententia: quia ſi non eſt lis contra.l.j.j..quando ciuilis actio.⁊c.⁊.l.ij.ff.vi bono⸗
aoitteit pars citata non valet/nec eius pꝛetextu debet ingredi/æ rum raptoꝛum. Heſpondet ipſe ꝙ hoc ideo hic cõtingit:
eEidett boc videtur pꝛobari in.l.nec imperialis.ff. ſi per vim vel quia omnia veniunt ex eadem lege. Sed quando ciuilis
ertu ⸗ alio modo.⁊ hoc videtur ſatis equũ.⁊ hoc tenet Rofre⸗ ⁊ criminalis diuerſis legibus veniunt:tunc non poſſunt
linun dus.ſed non ſeruatur:⁊ ideo alij dicunt ꝙ ſi iudex pꝛeci⸗ concurrere vt in contrario. Vel potes ſic foꝛmare ago
pit/licet minus ſolemniter: vel pꝛinceps contra partes. contra talem tutoꝛem talis ⁊c.quare peto ipſum ad reſti
Poſcſtnnt⸗ Vt.l.j.S. communia de legatis. Sed partes poſſent conce tutionem poſſeſſionis compelli cõdictio.ex hac lege ⁊ ve
tifanenu dere vt ingrediretur quis:ergo ⁊ pꝛinceps. Sed hoc ar ſtro officio eum puniri ⁊ ſic hic ſine accuſatoꝛe punitur ſi
ſeſcnnnl gumentum non pꝛocedit hic: quia ſi pꝛinceps concedit cut ⁊ als:vt.l.iij · S· pꝛeterea.ff. de ſuſpectis tutoꝛ. ⁊ ita flt
facit cum iniuria aliena.Sed quãdo pars concedit non. in.l.municipali noſtra. Potes ergo tenere ꝙ hic condi⸗
gebrle⸗ ſed cum gloſ. hic tenet / ⁊ communiter tenetur ꝙ non pu- ctio ſit mixta ciuilis ⁊ criminalis ⁊ dicam ĩ libello / ago ⁊
aunpt niatur ſi ingreditur auctoꝛitate reſcripti: quia reſcriptũ accuſo talem tutoꝛem ⁊c᷑.⁊ ſuſtinetur ratione qua dixivł
gisenn⸗ continet leſionem modicam cum ſit ſaluum ius in cauſa etiam poſſum petere reſtitui poſſeſſionem condictione ex
g. eond pꝛopꝛietatis:opoꝛtet ergo ᷣm Rofredũ ꝙ pꝛeceſſerit re⸗ hac lege:⁊ officio iudicis penam ſuppleri ⁊ hoc commu⸗
huch en ſcriptum vel ſentẽtia/⁊ ꝙ ſub eius coloꝛe fuerit ingreſſus niter tenetur:ſed foꝛte tutius eſſet foꝛmare duos libellos
lale/ poſſeſſionem ⁊ minus ſolẽniter.¶ Sed quomodo pꝛoba⸗ Mihi videtur valde bonum ꝙ reſtitutio poſſeſſionis pe
un. irr⸗ bitur ꝙ ſub coloꝛe reſcripti hoc faciat: Reſpondeo pꝛo⸗ teretur condictione ex hac lege ciuiliter/ſed pena impo⸗
ult en babitur per exterioꝛa: quia foꝛte dum volebat poſſeſſio⸗ neretur per actionem. l. iulie de vi publica: eo tamen
hien en nem ingredi oſtendit alicui reſcriptum / vel ſententiam: caſu quo dixi in eodem libello pꝛoponi ciuiliter ⁊ crimi⸗
un nam per hec exterioꝛa/ ⁊ iactantia ꝓbatur animus: vt.l. naliter ratione criminalis debet apponi locus delicti ⁊
„Aetitn pacumeuiꝰ.ff.de hr̃di.inſti.⁊.l.j.ſi ds ĩpera.maledi.⁊ no. menſis quod non eſſet neceſſe ratione poſſeſſionis.
ncſe s in.l.fulcinius·S.ſed his qui.ff.ex qui.cau.in po.ea. Vltimo oppo.ꝙ dolus tutoꝛis noceat pupillo:vt.l.pol
ſ Item quero quomodo citabitur ꝓcuratoꝛ ⁊ actoꝛ: Re⸗ la.S.de his qui.vt indig. So.vt glo.
Fpunin. pondeo debet citari dominus ſi inueniri poteſt: quo ci⸗ ¶ In gloſ. que incipit caſus eſt.ibi colludendo cum eo
tato videtur citatus pꝛocuratoꝛ.vt ſcilicet dominus poſ ⁊c. Sed quomodo poterit aduerſarius pupilli petere poſ
hutet ſit cõparere per ſe vel per pꝛocuratoꝛem /niſi expᷣſſe ſit di ſeſſionem ſibi reſtitui ⁊ tutoꝛem pupilli puniri cum ipſe
nriren 4 ctum vt ꝑſonaliter cõpareat.vt.l.fl.S.de ꝓcura.pꝛocura⸗ dolum participauerit ⁊ ſibi ſcienti non eſt commiſſus do
ſeſoonen toꝛ vero ſi fuit litem conteſtatus debet citari ⁊ poteſt / lus.Sed dic ꝙ poſſeſ.recuperat ſi delictum eſt cõmiſſuüu
t etiam ante litem conteſtatam ſi habebat ſpeciale manda reſpectu minoꝛis non ſu. Jiij

fe domin

contra:ſed non recedit a glo.quia ſufficit euentus conclu
ſionis re ipſa. .
a R&

A .αs Sisg ingre
I quis in tantam. Sits imſte⸗
onem rei que eſt penes alium ſine auctoꝛitate

iudicis cum dolo vel ſine ſi ſum dñs cado a iu⸗
ij / ſi non ſum dominus punioꝛ in extimatione

rei.h.d.¶ Quinq; ſunt partes huius legis ſᷣm glo.qꝛ pꝛi⸗
mo loquitur de perſona inuadentis vſq; ibi vt poſſeſſio⸗

nem. Secundo de re inuaſa vſq; ibi ante euentum. ibi de

tempoꝛe inuaſionis vſq; ibi dominus quidem cõſtitutꝰ.
ibi loquitur de pena inuadentis quando eſt dominus vſ⸗
q; ibi ſi vero alienare.ibi loquitur de pena inuadẽtis qñ
non eſt dominus vſq; in fl.i¶ Ad euidentiam eſt ſciendũ
ꝙ hec lex pꝛopꝛie fuit inducta ad ſupplendum actionẽ vi
bonoꝛum raptoꝛum non interdictum vnde vi vnde licet
ad illud trahitur:nam loquitur in re mobili:⁊ ideo dicit
apud alium:nam non dicuntur poſſidere res hecdicũtur

eſſe penes nos: ſed res immobilis non dicitur eſſe apud

Apud di⸗
ctio qũo
capit᷑ ĩ iu⸗
re⁊ qũo
differt
dictiõe pe
nes.

nos /ſed dicimus eſſe in re:⁊ ideo dicitur interdictũ vtro
bi in re mobili.i.apud quẽ ⁊ in re immobili vti poſſidetj.
Eſt ergo hec lex pꝛopꝛie facta ad ſupplendam actionem
vi bonoꝛum raptoꝛum:⁊ per conſequens in re ĩmobili lo
cum habet nam cum illa actio nõ habebat locum niſi vbi

dolus adeatur pꝛouiſum eſt etiam vbi adeſt temeritas ⁊

hoc dicit tex.inſti.vi bo.rap.Sed tamen quia eadem eſt
ratio in rebus immobilibus que eſt in rebus mobilious/
ideo etiam ad eas trahitur. ¶ Sed nunquid habet locũ
hec lex quando per dolum quis accipit rẽ / videtur ꝙ nõ
quia cum ſit inuenta ad ſupplendum actionem vi bonoꝝ
rap.que non loquebatur quãdo quistemeritate appꝛehẽ
debat videtur ꝙ ſolum habeat locum in caſu in quo non

erat permiſſum ⁊ ſic quando nõ eſt in dolo:ſed certe hoc

eẽt abſurdum.ſ.ꝙ carens dolo teneretur hac lege ⁊ exñs
in dolo non:quia ſi eſſet melioꝛis conditionis doloſus qᷓ
non doloſus.Dic ergo ꝙ non ſolum adijcit caſum de te⸗
merit ate:ſed repetit etiam illum qui erat in actoꝛe vi bo.
rapto.⁊ ſic vtroq; caſu locum habet. Pꝛimam gloſ.expe⸗
diui per diuiſionẽ. Secundam expedio per vnum contra
rium ⁊ ſic:ſi iſte erat in furoꝛe ergo non debet puniri vt.lj.
diuus.ff. de offi.pꝛeſi.So.vt glo.quia non erat in furoꝛe/⸗

ſed tanq; furioſus fecit.¶ Item quero an dictio apud ſu⸗

matur pꝛopꝛie an pꝛo penes nam inter hec eſt differentia
nam illud dicitur eẽ penes aliquem cuius poſſeſſionẽ ha⸗
bet: ſed illud dicitur apud cuius etiam ſolã detentatio⸗
nẽ habet vt depoſitarius ⁊ commodatarius ⁊ certe hic
ſumitur apud impꝛopꝛie pꝛo penes.nam depoſitarius qͥ
poſſeſſionem non habet non poſſet agere cõdictio.ex iſta

lege nec commodatariꝰ. Opoꝛtet ergo intelligi in eo qui

poſſeſſionem hẽbat:quia ille põt agere condictio.ex hac
lege. ⁊ differẽtia inter penes ⁊ apud ꝑꝛobatur in.l.penes

ff. de verbo.ſignificatio.¶ Sed quid ſi poſſeſſio non eſt pe

nes aliquẽ dicit gloſ.ꝙ idem per.l.cum querebatur·j eo.

Attende tñ quia licet ibi eadem pena que eſt hic veniat
ibi ex repetitione legis illius non tamẽ condictio.ex hac

lege:quia nil diſponit hic.l.de poſſeſſione vacante ſʒ agi⸗

tur condictio.ex.l.cum querebatur.ad penam que hac..

ſtatuta eſt/ſicut quando teſtatoꝛ in ſecundo teſtamẽto cõ
firmat legata in pꝛimo agitur ex ſecundo non expꝛimo.

Itẽ quero qualiter intelligantur hec verba ante euẽtũ

⁊c᷑.⁊ dic vt glo.⁊ plenius/dicam.¶ Modo ingredioꝛ gl.
magnam ⁊ opp.ſic quis debet puniri reſpectu eius reſpe
ctu cuius delinquit:ſed iſte hic delinquit reſpectu poſſeſ⸗
ſionis:ergo ſolum reſpectu eius debet puniri ⁊ nõ reſpe⸗
ctu pꝛopꝛietatis.So.vt gloſ.vel hic ſpeciale in violẽtia.
¶ Wodovenio ad queſtiones ⁊ pꝛimo quero quid de mu
liere hermofrodito:⁊ ſi dicamus ꝙ mulier teneatur ceſ⸗

ſabit queſtio in hermofrodito: quia ſiue incaleſcat ſexui
maſculino ſiue feminino habet locum hec pena: ſed ſi di
camus mulierem non teneritunc pꝛocederet queſtio: ⁊ ſi

incaleſceret ſexui feminino non teneret /ſi maſculino ſic.

MHaſculi⸗ ¶ Quero ergo an hic maſculinum compꝛehendat femini

nũ an cõ¶pᷣ

num:Hicunt quid am ꝙ aut tractamus de fauoꝛe ⁊ com⸗

hendat fe pꝛehendit.aut de odio ⁊ non ⁊ ſic not. hic. Sed Jaco.de
mininum.

are. dicit ꝙ aut tractamus de fauoꝛe⁊ compꝛehẽdit:aut
de odio ⁊ tunc aut de rationabili odio ⁊ compꝛehẽdit vt

hic:aut de irrationabili vt de exheredatione ⁊ tunc non

trigarij Gecũda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis

In glo.que incipit quid ergo.ibi ſᷣm pileum. Odofred.

compꝛehendit vt.l.jS· ſi quis incertum.ff.de ven.in poſ.
mittẽ.quod non placet:quia ſicut in delictis eſt odium ra
tionabile vt ſᷣm eam ſequatur delictum ita eſt rationabi
le ꝙ exheredatio ſequatur ingratitudinem: ⁊ videtur eti
am pena venire ex voluntate delinquentis:quia qui con
cedit antecedenti.i.in delinquendo videtur conſentire in
conſequenti.i.in pena.vt.l.j·S·beſtias ff. de poſtulã. .l. il
lud.de acquir.heredi.Sed dictum Jaco.poſſet ſuſtineri

in exhered atione ĩiuſta ⁊ ſine cauſa.Tu tamen dic ꝙ aut

maſculinum compꝛehendit femininum: in caſibus tamẽ
qui poſſunt adaptari mulieri ałs non:vt.l.hos accuſare.
omnibus.ff. de accuſa. ⁊.l. ſi vero ·S. de viro.ff. ſol. ma.
⁊ ſic loquitur.l.iij:ff.de negoc.geſt.x.l.ſi quis id ff. de iu⸗
riſditio.omnium iudicum. Si pꝛofertur a iure municipa
li tunc nũq; compꝛehendit femininum:quia ſi quãdo cõ⸗
pꝛehendit hec eſt ex interpꝛetatione extenſius que nõ ca⸗
dit ĩ ſtatuto:⁊ ideo hic nos habemus ſtatutum ꝙ omnia

dicta in maſculo in alijs ſtatutis intelligantur in femi⸗

ninis etiam in caſibus que mulieribus poſſũt adaptari.
Sed aliquando maſculinum pꝛofertur ab homine:⁊ tũc
aut tractamus de fauoꝛe/ ⁊ maſculinum compꝛehẽdit fe
mininumvt.l.ſi quis ita.de teſta.tu.aut de odio ⁊ tunc nõ
compꝛehendit.vt.l.j·ſi quis incertum.ff.de ven.in poſ
ſeſ. mit. Fruſtra ergo hic queritur de hermofrodito cum

maſculinum cõcipiat femininum. ¶ Item quero quid in Miles t
milite ⁊ ruſtico: ⁊ dic vt gloſ. Tu dic ꝙ aut iſta violẽtia ruſticꝰ an
fuit cum dolo ⁊ ſic de iure veteri poterat puniri:⁊ tunc be poſſit pec

ne videtur ignoꝛare ius nature vel quaſi/⁊ ideo punitur
aut ſine dolo ⁊ tunc eſt ignoꝛantia circa ius ciuile:nã oli
non erat pena impoſita ſed per legem iſtam imponitur:⁊
ideo talis erroꝛ non videtur in his puniri vnde ſi putat
ſibi licere auferre excuſatur pꝛo quo.il.j.in fin.ff. de abig.
⁊·S·quia tamen.inſti.vi bo.rap.¶ Sed quid ſi puto mihi

care ĩ.lſi
qͥs ĩ tãtã.

licere furari:nũ quid ergo ſum in dolo: Reſpondeo ꝙ ta

lis erroꝛ non poteſt pꝛobari cum ſit in animo ⁊ q;tumcun
qʒ dicat ſe credere non pꝛeſumitur credidiſſe:⁊ hac ratio
ne poteſt ſuſtineri Dy.ex.de regulis iur:.c.ignoꝛantia.⁊
gloſ.in.l.regula.ff.de iuris ⁊ fac.ignoꝛan.Alłs videretur
ꝙ quilibet erroꝛ excuſet a dolo:vt.l.plagij.jad.l.falci.de
pla: licet nona lata culpa. Sed quomodo ergo excuſaba

tur iure veteri ignoꝛans.Reſpondeo quia hic non puta⸗

bat licere rapere ⁊ ſic non errabat in iure naturali/ſed pu
tabat ꝙ ſi acciperet ſuam rem non caderet in rapinam.
Sed quid in minoꝛe ⁊ videtur ꝙ pupillus non teneatur
quia eius etas ⁊c̃. Econtra videtur ꝙ teneatur: quis po
teſt eſſe in dolo/⁊ idem in adulto multo magis.Sed quõ

poteſt teneri /quis ſic erit ei conceſſa alienatio rei ſue de⸗

linquendo. Pꝛeterea lex videtur velle dicere ꝙ vſq; ad
xviij.annos excuſetur:vt.S.de epiſ.aud.aut᷑.ſi captiui.⁊
hoꝛum timoꝛe ſunt hic varie opiniones.Ham gloſ. dicit

ꝙ aut eſt ĩ dolo ⁊ iuuatur / aut ſine dolo ⁊ ſic:quod nõ pla

cet:⁊ ideo Rofred.dicit ꝙ aut eſt in dolo ⁊ nullomodo in
uetur ſiue de crimine agatur ciuiliter ſiue criminaliter.
Sed vbi eſt in culpa criminaliter accuſari non poteſt.l.

iulia de vi quia illa requirit dolum /ſp ciuiliter teneri po⸗

teſt condictio.ex lege:ſed ei dabitur reſtitutio: vt.l.ſi ex

cauſa·S.nunc videndum.ff. de minoꝛibus.⁊ hoc videtur

ipſa veritas.Mec obſtat id quod dicis de alienatione:qꝛ

ipſe non alienat / ſed lex: vnde alienatio per ipſum fien⸗

da eſt pꝛohibita ſed legalis argumen.i.”finali.S. de legiti.

tutoꝛ.Sed Jacobus de arenis dicit ꝙ aut eſt in doloet

non iuuatur / aut non eſt in dolo: ⁊ tunc vſq;ʒ ad. xviij. põt
ignoꝛare ius ⁊ excuſatur /poſt/nõ:vt aut᷑.ſi captiui.S.de

epiſcopis ⁊ clericis.Sed Rofredus bene reſpondet illi

aut᷑.dicens ꝙ ipſa loquitur quando eſt delictum in omit⸗
tendo hic putem eſt delictum in committendo. Quid er⸗
go dicemus? Certe tu poſſes iungere omnes opiniones:
⁊ dic ꝙ ſi eſt doli capax poteſt teneri ex delicto ałs non/
vt in glo. Modo ſupple pᷣm Rofredum ꝙ aut eſt in dolo
⁊ tenetur omnino ſiue agatur criminaliter ſiue ciuiliter /

nec reſtituitur: vt.l.auxilium.fr de minoꝛibus. Aut non

eſt in dolo ⁊ tunc criminaliter comenefinon poteſt: ciui
liter bene tenetur ſed reſtituitur. vt.l.ſi ex cauſaS. nunc

videndum.ff.de minoꝛibus. Reſpondeo ſupple ſᷣm Ja⸗

cobum de arenis ꝙ hec vera in delictis iu committendo

ſed in delictis in omittendo refert an ſit maioꝛ.xviij.ana⸗
nis ⁊ teneatur ałs non vt.d.aut᷑.ſi captiui. Nec ob.ꝙ alie
nare nõ põt:vt.S.dixi. Itẽ q̃ro an filiovył liberto ↄ pfe,

igen li 0 .
tenu

Neldompe
guid dehto
diceumten
ſeontan
, lveulſ⸗

Sv ſtio dequik

Ebalceheſit
iu ſtinge.g.
nleto capan
congregat
dicomnii
glcotrato
culuſcß
leuurdolo
nact ¶Sze
ſon potert
honpoteſt
hoſſir cade
Kruetarüͤl
velſieſtcl
tatis. Et
Reſpon
quem Fein
men qe licea
ullbet ſin⸗
mmiuerſitati
fderego in
len ſinecon
biumagie
cl nepoſt
ucenenor
Aensſbili
Pke
tem qn
farare
in temerit
ctu ſicut y
tentemno
e veglo.
Goqulggn
tror.
(Maloe⸗
ſanngen
lſe⸗ igm
onunfn
nteriſn

mnquenenen
utiſanti
Duniinntg
icent
iociuſeis
minpan,
fi vndele
uiaſhnn
Keſponlne
Hinotqn
diſeecher
ſcighon
n. Dortee
ijſeslaun
oergon
liahichcne
enaturiſd
t infapne
usnonten
negtuf:ge
lagis Gl
Ntiorei ſ
diceregſ
Aat ſiche
Hangkn

ſueofmnut
ſen olti

Urkhrn
Ful ni
ſicaptins
eeſontut
gicumpt⸗
mnio n⸗
neschtite
NAlortin

Vnge vi. Fo. LXVI.

⁊ patronũ det᷑ hec ↄdictio:Et dic vt glo. Vel meliꝰ ſᷣm
Jacob. de arenis.aut agitur rõne doli ⁊ non datur:quia
attrocitas allegatur. Aut agitur ratione culpe/⁊ ſic quia

f an te⸗ nulla infamia ⁊ facti erit.¶ Item quero an ex delicto filii
neat᷑ ex de vel ſerui teneatur pater vel dommus: Et dic vt glo.hoc
licto filij. addito ꝙ filius ipſe poterit ciuiliter ⁊ criminaliter cõue⸗

niri:ſeruus criminaliter non ciuiliter.vt.l.hos accuſare.

S omnibus.ff. de accuſa.¶ Item quero quid in furioſo:⁊

videtur ꝙ teneatur per hanc legem.ſed certe hic non lo⸗

quitur de vero fauoꝛe:⁊ ideo dic ꝙ non tenetur. ¶ Sed

quid ſi in furoꝛe exiſtens appꝛehendit poſſeſſionem/⁊ fa⸗
ctus ſane mentis retinet eam.nunquid tenetur: dic ꝙ nõ
ſiue conſideras tempus ingreſſus: quia tunc non habe⸗
bat animũ furioſum vt not.in.l.furioſo.ff.ſi certum peta⸗
tur.ſiue conſideras tempus quo eſt factus ſane mentis:
quia hoc non debet inſpici/ qꝛ ſolum initium inſpicitur.
vt.l.clam poſſidere · S.j.ff.de acquiren. poſſeſ.iſ¶ Item qro
quid de pꝛodigo: quidã dicunt idem qð in pupillo.Tu
dic eum teneri:qꝛ licet pupillo equiparetur in alienatio⸗
ne / non tamen in delictis. ¶ Item quero quid de abbate

ꝛelat? ⁊ de qualibet vniuerſitate / ⁊ collegio: vt pꝛidie erat que⸗
ſi cõmit⸗ ſtio de quibuſdam monachabus que pꝛopꝛia auctoꝛitate
tat violẽ⸗ acceperãt bona cuiuſdã defuncti: In hac queſtione di⸗
tiã an te⸗ ſtingue:qꝛ aut delictum eſt cõmiſſum concilio conuoca⸗
neat᷑ eccle to/æ cãpana ſonata. Idem ſi non ſonata dummodo ſint

ſia ſua.

congregati omnes.vt pꝛobatur in.l.ſi familia.ff.de iuriſ⸗
dic.omniũ iudi.⁊ tune tenetur vt vnum coꝛpus/⁊ poteſt
agi cõtra totum capitulum/⁊ ita loquitur gloſ.in.l.ſicut.
ff. ꝙ cuiuſq; vniuerſitatis:⁊ alia glo. que eſt in.l.non vi⸗
detur dolo.ff.de regu.iur.⁊ facit.l.⁊ ſuumS.hodie.ff.de
pact.¶ Sʒ quomodo cadit pena.l.in totum coꝛpus:quia
non poterit decapitari? Reſpondeo quãdo pena legis
non poteſt cadere alicubi imponitur pena ei ſimiiis que
poſſit cadere.vt.l.hodie.ff.de penis.quid ergo: certe de⸗
ſtruetur illa vniuerſitas/⁊ non erit amplius vniuerſitas:
vel ſi eſt ciuitas patietur aratrum/⁊ carebit nomine ciui
tatis. Et quid ſi abbas nihil habet quia ipſe delinquit:
Reſpondeo patietur penam coꝛpoꝛalem aliam. ar.l.ſi
quem·S.in ſeruos.ff.de iuriſdi.omniũ iudicum.Caue ta⸗
men qꝛ licet dixerim teneri vniuerſitatẽ/ tenetur tamen
quilibet ſingulariter: quia in delictis non debuit parere
vniuerſitati:vt.l.liber homo.ff.ad.l.aquili.⁊.l.ad ea que.
ff. de regu.iur.⁊.l.ſi ſeruus.ff.de actio.⁊ obligatio.Si au
tem ſine congregatione ſingulariter delinquant non eſt
dubium quia ſingulariter cõueniantur. Sed quid ſi cre
didi me poſſidere dicens:tu debes teneri per hãc legem:
ſed certe non eſt ſic.quia aliquãdo quis errat in iure cre⸗
dens ſibi licere ⁊ punitur vt hic.aut in facto qꝛ credidit
ſe poſſidere/⁊ excuſabit᷑ ſiue ſit ſupꝛemus erroꝛ ſiue nõ.
¶ Item quero an habeat locum hec lex/quando ſcicbat
ſibi non licere:? Et dic vt gloſ.quia ſi eſt in dolo.ergo ⁊
in temeritate ⁊ in culpa:qꝛ dolus ĩcludit hec omnia effe⸗
ctu ſicut vſuſfructus vſum. ¶ Item quero quid ſi poſſi⸗
dentem non admiſi vel ſuſpicatus eſt reppelli poſſe: Et
dic vtglo. ¶ Item quero quid de magiſtratu:Et dic vt
glo.quia aut facit vt iudex/⁊ excuſatur.aut vt pꝛiuatus/
et non.
¶Vodo erxpedita eſt pꝛima pars gloſ. Venio ad ſecũ⸗
dam:⁊ quero an in re mobili loquatur hec lex? Et dico
ꝙ ſic: quia maximę ad ſupplendam actionem vi bonoꝛũ
raptoꝛum fuit introducta: ſed quia eſt poſita in materia
vnde vi:ſupplebit etiam interdictum vnde vi:⁊ ſic ⁊ in
immobili locum habeat. ¶ Item quero quid de iuribus

Piꝛebẽda ⁊ pꝛebenda:⁊ videtur glo.ſentire ꝙ pꝛebenda non faciat

an faciat clericum fructuarium nec poſſeſſoꝛem rei:qꝛ poſſidet ius
quẽ cleri⸗= eccleſie:ſed ius pꝛebẽde quaſi poſſidet ſeparatũ a rebus.

(um.

quid ergo:dic ꝙ repulſus a pꝛebenda habet vtilem cõdi
ctionem ex hac lege. Idem in eo qui habet ſeruituteʒ: qꝛ

rem non poſſidet: ſed ius quaſi poſſidet. ¶ Sed quid in

fructuario ⁊ emphiteoticario/⁊ ſimilibus: Certe iſti na⸗
turaliter poſſident ciuiliter ⁊æ naturaliter. aut ergo volũt
agere reſpectu iuris quod habent/⁊ habent vtilem con⸗
dictionem:quia ius quaſi poſſidẽt ciuiliter ⁊ naturaliter:
ſed ſi volunt agere reſpectu poſſeſſionis naturalis rei ha
bent directam condictionem. ar.l.naturaliter.ff. de acqᷣ⸗
rend.poſſeſſio.⁊.l.j.ff.ſi vſuſrfruct.peta.¶ Sed quid in eo
qui detinet vt cõmodatarius?: Certe iſti poſſunt reſiſte⸗
re ⁊ extraneo:vt.l.rem mihi ·S· in exercitu:ff.cõmo.⁊ do⸗

mino etiam durante tempoꝛe conditionis:vt.l.edem.⁊ ꝙ
ibi not.S. loca.¶ Sed quid ſi deijciatur: Certe non ha⸗
bat condictionem:quia non poſſidet:ſed dominus habet
qui per eos poſſidebat: vt.l.peregre ·S. fl.ff.de acquiren.
poſſeſſio.ſed ſi dominus deijciat non tenet ⁊ hec vers:ſi
colonus vel cõmodatarius non interuertat poſſeſſionẽ/⸗
ſed ſi iam interuertit poſſeſſionem:tunc qꝛ factus eſt poſ⸗
ſeſſoꝛ habet condictionem cõtra extraneum/a contra do
minum/⁊ ſic debet intelligi.l.colonus.⁊.l.ſi fundum. ff.
de vi ⁊ vi arma. Sed quid ſi furi expoꝛtanti rem meam
eam abſtuli? Et dic vt glo.⁊ male:qꝛ ad hoc vt dicatur
fur manifeſtus:vel non diſtinguit lex ſiue.ff.de condicti.
fur.ſed qᷓ;dtum ad hoc vt teneatur hac condictione diſtin
guitur /an recuperet incontinenti⁊ excuſatur: an ex in⸗
teruallo ⁊ nõ. vt.S.eo.l.j.⁊.l.iij·S:cum igitur.ff.de vi ⁊ vi
ar. ¶ Sed quid fi vagum equum putans meum cepi:Et
dic vt glo.Et caue quia duo verba ponũtur in queſtione
cum miniſterio:nam ꝙ dicit vagum ergo a nemine poſſi⸗
debatur/⁊ per hoc ceſſat hec cõdictio. Item putans eſſe
meum / ⁊ per hoc ceſſat furtum:⁊ dic ꝙ agit rei vendica⸗
tione:⁊ hec eſt vera opinio.¶ Item quero quid ſi vnꝰ eſt
dominus/alter poſſeſſoꝛ/alter detentatoꝛ:? Et dic vt glo.
Item quero quid ſi rem mihi debitam appꝛehẽdi? Et Furtũ an
dic vt glo. Vel dic ꝙ cõcurrit hec lex cũ edicto diui mar⸗ cõmittat
ei:nam quia mihi dico ius in re michi debita habet locũ qͥs ſi appᷣ⸗
illa/⁊ quia ab alio poſſidetur habet locum hec/⁊ qꝛ ſunt hẽdat rẽ
rei perſecutoꝛie ſe tollunt quatenus concurrũt. Idem in ſibi debi⸗
penalibus:vt.l.idem ait ·S· vlti.ff.nau.cau.ſta. Sed qͥd tam.··
ſi debitoꝛ rem quã pignoꝛauerit ingreditur.⁊æ dicit Pla.
ꝙ non tenetur.Tu dic vt glo.quia licet debitoꝛis imagi⸗
nem creditoꝛ repꝛeſentet in his que pertinent ad domi⸗
nium. vnde per poſſeſſionem creditoꝛis pᷣſcribit: vt.l.nõ
ſolum.ff.de vſuca.tamen poſſidet ⁊ ſe non debitoꝛem re⸗

pꝛeſentat in iure pigno.⁊ ideo cum poſſideat habet hanc

condictionem.
Modo expedita eſt ſecũda pars gloſ. Modo venio
ad tertiam partem:⁊ quero quo tempoꝛe facta inuaſione
habeat locum hec lex:Et dic vt glo.ſcilicet anteqᷓ; iudex
iubeat eum ingredi.⁊ hec veraꝛ⁊ diſtingue vt glo.cuius
contrarium not. in.l. meminerint.S.eo.⁊ ibi dixi. Sed
poſſum concoꝛdare gloſas ſic.quia aut decretum interue
nit ⁊ ſolẽniter ⁊ excuſat᷑: vt.l.iuſte.ff.de acqᷣren.poſſeſſio.
aut nullũ int᷑uenit/⁊ hʒ locũ hec lex:aut ĩteruenit ⁊ minꝰ
ſolẽne:⁊ tũc poſſem ſubdiſtinguere.qꝛ aut decretũ ↄtine⸗
bat ꝙ hẽbat iuſtã cam ingrediẽdi:non tñ licẽtiã ingredi⸗
endi dabat:⁊ habet locum hec glo.quia non excuſatur:x
ita loquatur lex meminerint.aut cõtinebat licentiam in⸗
grediendi ⁊ pꝛocedit contraria glo.Glo.tamen cõtraria
ſeruatur cõmuniter hec tamen equioꝛ ⁊ verioꝛ de iure.
¶ Sed quid ſi clam ingredioꝛ? Et dic vt glo.
¶ Vogdo expedita tertia parte glo. venio ad quartam
⁊ quero que ſit pena dñi inuadentis:⁊ dic vt glo.Et q̃ro
an ipſo iure perdat dominium:⁊ dic vt glo.
¶Modo venio ad quintã partem glo.⁊ quero an poſ⸗ oſſeſſio
ſeſſio tantum extimet᷑ quãdo extraneus ingreditur:⁊ dic an tm̃ exti
vt glo.Sed ſi fruetuarius deijciat aliquem extraneum:⁊ met᷑ qñ ex⸗
ſic debz ꝑdere vſumfructũ cui applicabitur:⁊ dic vt glo. neus ĩgre
non tamen bene pꝛobat ſed melius eẽt dicere ꝙ fructua⸗ ditur.
rius perdat cõmodum pcipiendoꝛum fructuũ:⁊ illud ap
plicabit᷑ deiecto:⁊ ſic hẽbit effectũ vſũfructũ tãto tẽpo⸗
re quãto duraſſet penes deijcientẽ.ar.l.ꝙ ſi pendente:S.
fi.ff.de pericu.⁊ cõmo.rei ven. Sed quid ſi iudeus poſſi
det mãcipium chꝛiſtianum ⁊ deijciatur: ⁊ dic vt glo. vel
foꝛte dabit᷑ iudeo extimatio ſerui. ¶ Item querit glo.an
hec detur heredibus/⁊ an contra heredes:⁊ dic vt glo.
¶ Sed quid ſi reſtituit ſe ante litem conteſtatam /vel ſen⸗
tẽtiam an excuſatur a pena: ⁊ dic ꝙ non. nec obſtat.l.nõ
ab re·j.co.qꝛ ibi non inuaſit.ſed minus deliquit. Item
quero an ſi egi ad rem poſſim agere poſtea ad penam:⁊
dic vt glo.¶ Item quero an a ſententia lata in hac condi
tione poſſit appellari:⁊ dic vt glo.¶ Item qui ſi ſeruum
quem poſſideo mea auctoꝛitate capio: ⁊ dic vt glo.ego
puto ꝙ hoc caſu hec ↄdictio detur ſeruo pꝛo libertate ha
benda:ſicut ⁊ ał's poteſt petere libertatem fideicõmiſſa⸗
ria ſibi relicta.ar.l.iiij.ff.de manumiſ.ſ Item q̃ro in quo
differat hec.l.ab alijs? Et dic vt gl.verũ aſſigna melioꝛẽ
rõnem inter hãc ⁊.l.non ab re ·:ſpeo. qꝛ hic loquit᷑ in inua⸗
dẽte.ibi loqᷣt᷑ in eo apud quẽ res erat:ſʒ 35 “ es/
iii

₰ℳ
*

nem. vel per edictũ diui marci. ¶ In eadem glo.ibi non
agã hac lege.cum vtraq; ſit penalis.¶ In eadem glo.ibi
idem dico ſi inuaſi.ſupꝛa inuaſit vel accepit ſibi debitam
hic non ſibi debitam ſed vt loco pignoꝛũ vel inſolutũ ha

Butrigarij Gecũda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis

ſemper pertinet ad vim publicam vel pꝛiuatam.i.nõ ſem
per pꝛoponitur criminaliter.l.iulia.devi publica vel pꝛi⸗
uata.ſed quandoqʒ ciuiliter per interdictumvndevi ⁊ au
ditur mox.i.anteq; de pꝛopꝛietate vel ideſt anteq; crimi⸗

inter hec eſt magna differentia:vt.l.ſʒ ⁊ ſi lege ·S. de eo.ff. rauerit in fructuario ⁊ non plus. ar.l. ꝙ ſi pendente.ff. de
de petitio.heredi. pericu. ⁊ cõmo.rei vendi. ¶ In eadẽ gloſ.ibi ⁊ ſic incũbit
¶ In glo. que incipit.i.penes.innuit ergo ꝙ qui hʒ ſolã cionus pꝛobãdi: ego puto hoc caſu ſeruũ poſſe agere ad G
detentationem vt comodatarius ⁊ depoſitarius nõ poſ- libertatem licet dominus non perdiderit dommium ipo oſfcul
ſint agere condictio.ex hac lege:cum ſolum detur poſſi⸗ iure ar.l.iiij.ff.de manumiſſ. In eadem glo.ibi fuerit do ſanument.
denti.¶ In ea. glo. in fi. ibi ĩtellectum illius.⁊ intelligẽedldo minus vel non ꝙ hic facit. Pꝛeterea in.lł.non ab re.non Etier.
ꝙ ibi habebat locũ pena hius legis:agetur tamen tũc ex inualit:ſi ed reſtituere nonvult / hic inuaſit. dintem.
illa lege / non ex iſta. vt. S. dixi.¶ In glo. que incipit etis —Om entarie Ciuiliter agens de cri⸗ cunſatutu
ratione ibi ſed hic magis deliquit᷑:quia hic loqᷣtur invio⸗ 4 E.mine non ſe inſcribit: er irigelus
lentia expulſiua vel ablatiua:⁊ ideo punitur reſpectu ꝓ⸗ ſpoliatus ante oĩa eſt reſtituendus.h.d. Po⸗ Pnefoftun
pꝛietatis ſecus in violentia cõpulſiua vt dic.l.ſi mulier. H E ne caſum in nube vt luters ſonat. mioglctu
S·q poſſeſſionẽ:⁊ ſecus in violẽtia turbatius: quia ſolum ESner quare dicatur momentaria?⁊ dic vt glo. roondite
poſſeſſio extimatur.vt dic.l.penul·S. fi.ff.vti poſſi. Item Sed op.ꝙ magna ſit eius vtilitas:vt.S.l.ꝓxima.So. lnoprob⸗
ſecus in furto:quia ibi venit duplandũ intereſſe reſf?ectu vt glo.ſ.ꝙ ibi agitur de pꝛopꝛietate. gtſimieb
poſſeſſionis tantum: vt.l.ſi vendidero· Scum autem. ff. ¶ Itẽ opp. ꝙ etiam ſi de ſola poſſeſſione queratur magnũ (Dpun
de furtis ⁊ ibi not. In eadẽ glo.ibi de femina ⁊ hermo ſit commodum poſſidendi:qꝛ in dubio abſoluetur poſſeſ o vnae
frodito.fruſtra q̃ritur de hermofrodito cum hic appella ſoꝛ So.vt glo.que hic loquuur aptitudine ⁊ non actu. ſden?
tione maſculini cõtineat᷑ femininũ.vt.S.plene dixi. In ¶ Item oppo. ꝙ ſemper pertineat ad vim publica vel pꝛi chr fen
eadẽ gl.ibi ᷣ ius naturale:ĩmo eſt ignoꝛatia iuris ciuilis uata: quia aut eſt vis facta cum armis ⁊ pertinet ad vim lintnobl
qꝛ ante hãc legẽ nõ erat pena ĩpoſita ſi ꝑ ignoꝛãtiã app⸗ publicam:aut eſt ſine armis ⁊ tunc pertinet ad vim pꝛiua rlactea
hendebat᷑ vt ſic iure naturali / vel gentium non erat ꝓhi- tam. ⁊ in alternatiuis ſemper alterum debet eſſe verum: lareguir
bitum:⁊ ideo puto ſᷣm Jaco.de arenis ꝙ aut ſunt in do⸗ vt.l.ſi is qui ducentaS·vtrum. ⁊· S.cum ſtipulatoꝛem. ff. ndeho
lo ⁊ non excuſantur: aut non/⁊ tunc cum erant in iure de re.du. So. vt gloſ.exponendo. Vel dic ꝙ interdictum nechatoun
excuſantur vt.S.plene dixi. In eadem glo.ibi tertio de in genere non dico vnde vi non ſemper pertinet ad vim enſisc
pupillo.⁊c.in hac queſtione dic ꝙ aut non eſt doli capax publicam vel pꝛiuatam:quia poteſt eſſe interdictum reti riie
2 tũc aut eſt in dolo ⁊ tenef nec reſtituitur:vt.l.auxilium. nende poſſeſſionis vel aliud Uel dic ꝙ interdictum vn⸗ ſundale
ff. de mino.Aut non eſt in dolo ſed in culpa/⁊ tenetur ciui devi non ſemper pertinet ad vim publicamvel pꝛiuatam cn .
liter ſed reſtituitur: vt.l.ſi ex cauſa ·Sinunc videndum.ff. i non ſemper pꝛoponit᷑criminaliter ſed quandoq; ciuili⸗ ng ic
de mino. criminaliter vero lege iulia de vi.non tenetur. ter.⁊ ſi dicas ꝙ immo ſemper ciuiliter pꝛoponatur inter zis on
cum illa dolũ requirat:ſed hec vera in delictis in cõmit⸗ dictũ.Rñdeo ideo expono intdictũ.i.violẽtia q̃ꝑ iterdi 6i 8
tendo:ſed in delictis in omittẽdo excuſat᷑ vſq; ad. xviij. ctum punitur interdictuʒ ciuiliter pꝛoponitur interdum ae N
annos:vt.S.de epiſco.⁊ cleri.aut᷑.ſi captiui.¶ In eandem criminaliter ⁊ hec vera. nerlue,
glo. ibi ⁊ tamen non datur:quia attrocitatem cõtinet:di⸗ ¶ Item quero quid velit impo:tare dictio mox: ⁊ dic iaähicn
cerem ergo ſ m Jaco de arenis ꝙ aut agitur ratione do- vt gloſa. ncongrus
li patris vel parentis/⁊ tunc non detur in eos quia attro. ¶ Item quero quid ſignificet dictio interdum: ⁊ dic vt Interdũ. gifech
citas allegaretur. Aut agitur rõne temeritatis eoꝛum/ ? glo. Sed videtur ꝙ non interdum immo ſemper ſine pꝛe dictioquẽ fbetckt
tunc datur ĩ eos:qꝛnulla attrocitas allegatur: nec nulla ſcriptione pꝛoponatur cum ſit ciuile.Reſpondeo ego ex effectũ hs gaphe
infamia iuris vel facti ſequitur eos. ¶ In eadem glo.ibi pono interdictum.i.violentia/ex qua poteſt pꝛoponi in⸗ beat. lterco
idem de pꝛodigo.ego puto ꝓdigũ tenẽri/⁊ licet pupillo terdictum / interdum auditur ſine pꝛeſcriptione quod eſt pobaron
eqͥparetur:verũ eſt in alienatione rerũ:non tamen in deli ſi ciuiliter agstur:quandoq; cum inſcriptione vt eſt ſi cri alpꝛacticu⸗
ctj. ⁊ ſi dicas nõne ſic alienabit: Reſpõdeo hec alienatio minaliter agatur. Eel dic ꝙ dictio interdum determinat nweelereſ
eſt legalis non que pꝛoccdit ex cius animo vt.S. dixi in dictionem mox ⁊ pone interdictum in gñe:⁊ dic ꝙ quan lulernon
pupillo. In eadẽ glo.ibi ſeptimo de abbate.⁊c̃.Pic ple doq; ſtatim auditur interdictum quod eſt ſi eſt recuperã nlonnat
ne vt. S. dixi.¶ In cadẽ glo.ibi niſi vltra officium.⁊c̃.i.ni⸗ de poſſeſſionis:quandoq; non ſtatim vt ſi eſt adipiſcẽde Mhantpoope
ſi fecerit vt pꝛiuatus. In eadem glo.⁊ pᷣbenda alicuius poſſeſſionis ſᷣm ea que dixi in.l.finali.S.quoꝛum bono⸗ nno dzpet
clerici.innuit ꝙ clericus non poſſ igearged eccleſia ꝑ cle⸗ rum. lopucticab
ricum cum ponat pꝛebendã inter iura pꝛedioꝝ.¶ In eaðd ¶ Item quero quid velit dicere in ſcriptione:⁊ dic vt gl. lanutpil
glo.ibi ⁊ ſi hi tres inuadat.⁊c̃.hii tres poſſidet rem na⸗ ¶ Item quero quãvtilitatem hodie habeat interdictum. mnblisery
turaliter:ſed ius ſuum quaſi poſſident ciuiliter ⁊ natura⸗ ⁊ dic vt gloſ. Poteſt ergo intelligi ſic ꝙ querebatur ab hortſires
liter.vnde ratione natursalis poſſeſſionis rei haberent di imperatoꝛe ſic habeo interdictum ratione violentie mi⸗ Kerecutio
rectam condictionem ratione quaſi poſſeſſionis ciuilẽ ⁊? hi illate.quero an ſtatim debeam audiri ⁊ ſine inſcriptio oactors:
naturalem:iure ſui haberẽt vtilem cum non ſit vera poſ: ne: Reſpondetur ꝙ interdictum quod non ſemper reſpi⸗ hugnatter
ſeſſio.¶ In eadem glo.ibi vagum in paſcuis acceperit.⁊ cit vim publicamvel pꝛiuatã:ſed quandoq; ſicvt eſt iter⸗ ertt intätun
ex hoc ceſſat conditio huius legis:qꝛ nullus poſſidebat / dictum vnde vi:quandoq; non vt eſt interdictum adi⸗ lus modis
hic equum. Sequitur in glo putans eſſe ſuum. ⁊ per hoc piſcende / vel retinende poſſeſſionis poteſt pꝛoponi:quan dequatita
ceſſat dolus ⁊ per cõſequẽs furti actio.agitur: ergo ſolũ doq ſine inſcriptione vt ſi agatur ciuiliter:quandoq; nõ tcponafnin
rei vendicatione/⁊ ceſſant om̃es ↄdictiones:quia nemo ſine inſcriptione vt ſi agatur criminaliter ⁊ auditur mor lt ſieſen
rem ſuam condicit pꝛeter qᷓ; a fure. vt.l.fi in fi.ff.vſufruc. quandoq; vt in interdictovnde vi:quandoq; non moxvt nlegcredh
quemad.ca. ¶ In cadem glo ibi vt. ff. de fur.l.ſiue igitur. in interdicto adipiſcende poſſeſſionis ſi conuentus dicit unettimat
illa lex diſtinguit de loco quãtum ad hoc vt fur ſit mani⸗ hogdie conſtat ⁊c᷑. Uel melius iudicio meo pone caſum fünendast⸗
feſtus vel non:ſed in caſu noſtro vt cadat in hãc legẽ:vel ſic: ſum paſſus violentiam cum armis vel ſine vnde ha⸗ ſttued
non ſolum diſtinguitur auferat incontinẽti/an ex inter⸗ beo actionem.l.iulie de vi publica vel pꝛiuata.nunquid tſirsnon
uallo.vt.S.eo.l.j.⁊.iijS:cum igitur ⁊.ff.de vi ⁊ vi ar.lqui poſſum agere etiam ciuilitervnde vi.Reſpondet᷑ ꝙ inter nentungen
poſſeſſionem. ¶ In eadem glo.ibi per hanc conſecutio⸗ dictum ideſt violentia que punitur per interdictum non Cicgriebi
P

beret. ¶ In eadem glo.ibi aut ergo nullum ⁊c. Hãc pu⸗ naliter agatur etiam ſine inſcriptione àuditur cum agi⸗ egn
to glo.veram:licet de cõſuetud ine ſeruetur illa que eſt in tur iĩterdicto ⁊ ſic ciuiliter. Sed quandoq;ʒ ſine inſcriptio logre
l.meminerit. S. eo.¶ In eadem glo ibi ⁊ pꝛo mea teneoꝛ ne non audiretur:vt ſi criminaliter ageretur.hoc dicit/ nihin
diuerſimode:qꝛ ꝓ ꝑte mea teneoꝛ tãqᷓ; inuaſoꝛ rei ꝓpe.ꝓ herc eſt veritas. fien ſde⸗
ſic pꝛiuoꝛ iure qð in ea habebã.ſcdᷣm vᷣſiculũ dñs quidẽ ¶ In glo. que incipit.ſ.vñ vi.ibi per.l.quis ĩ tantã quod ide ſnpe
pꝛo parte ſocij teneoꝛ vt inuaſoꝛ rei aliene:⁊ ſic extimati⸗ eſt verum:ſed ſi agatur interdicto idem hodie ꝙ olim. en Eaͤt
onem partis ſocij ei ſoluam ſᷣm finem huius legis.¶ IIAy· ¶ In eadem gloſa ibi quandoq; ad pꝛiuatam. vel dic in⸗ coce
eadem glo.ibi.Ael dic ꝙ ius vſuſfructus penes vſuſfru⸗ terdictum. ii.violentia que per interdictum punitur non anntuc
ctuarium:ſed cõmoditas percipiendoꝛum fructuum trã ſemper pertinet ideſt non ſemper pꝛoponitur criminsli Digcded
ſibit ad delictum quod habebit donec ius vſuſfructꝰ du ter ſed etiam ciuiliter. eſ

erahnnng
ſchum ef
Netnonn
hlkftith
pertynetesn

beftintagen
Merlong

imyelpt
opomeri
derigiin
niur ſet

ctio m

erdomgnn
öſonperſn
eſpoptegten
Neſtperpene
lptionevel
kioneytckf
Humdetenn
e: dicgee
tſieſtntau
eſt odlpſd
guorumn te

Dneen dien
Rintentt
Hquerehmn
he violanenn
a ſineitſe
onlerpe tß⸗
och ſotki
ercheundh
ſtproytun
ter gnnhhef
AlttuN
doginnit
nnenmen
eo oeeli
1ſvemit
ara nunl
lſei

= =
=

=

gatemmi ee
plcate
umnhinſe
ſantcen,

n rex oblataꝝ punit᷑. B. d. vel dic ꝙ quãdo agitur
S&Wαt&‿*H OtVà doloſum dolo pꝛobato maxime ſi concur
rat difficultas pꝛobationis creditur de dãno ⁊ expenſis
ſacramento actoꝛis.hoc dicit. J
¶ LEx tex. Lpatefctã Ho.ergo ꝙ dolus dz pꝛobari in de
linq̃ntem:ſed de ſingulis rebus creditur iuramẽto / ſic ꝙ
cum ſtatutum dicat ꝙ ſi inferatur iniuria vel furtũ ſcho⸗
lari ꝙ eius ſacramento credatur de ꝑſona/tenet᷑ pꝛimo ꝓ
bare furtum vel iniuriã ar. huius.l.Et ꝙ pꝛimo debeat ꝓ
bari delictum pꝛobatur ſic quia lex iſta vel ſtatutum loqͥ
tur conditionaliter.ſ.ſi fctã fuerit violẽtia / opoꝛtet ergo
pꝛimo pꝛobari conditionem extitiſſe.ſ.ꝙ violẽtia fctã fu⸗
erit:ſimile habes in.l.j.S/itẽ illud.ff.ad ſilleyanum.
¶ Sp.· pꝛimo ꝙ hie fuit vis expulſiua:⁊ ſic debet agi ĩter
dicto vnde vi.at illud non datur ad mobilia: vt.l.j· S.
ij.ff.de vi ⁊ vi.ar. So. pꝛincipaliter agitur hoc interdicto
pꝛopter rem immobilẽ inuaſa:ſed in eius conſeq̃ntiã ve⸗
nient mobiles.ſ Itẽ op.ꝙ actoꝛ debeat ꝓbare ⁊ non iura
re/vt.l.actoꝛ.ff. de pꝛoba.⁊.l.qui accuſare.de edẽdo. So.
illa regula hic fallit pꝛopter dolum pꝛobatum aduerſarij
nam de hoc non creditur iuramẽto pꝛopter difficultateʒ
pꝛobat ionis.⁊ dolus pᷣſumptus ſuccumbẽtis facit ꝙ de
expenſis cred atur iuramẽto actoꝛis:vt.l.pꝛoꝑpandum.S.
j.S.de iudic.⁊ in aut᷑.de iudi S. opoꝛtet.Sed quid ſi adeſt
ſolum dolus aduerlari ⁊ non difficultas pꝛobatiõis:cer
te glo.tʒ ꝙ etiã tunc iuramẽto pꝛobet᷑:⁊ ita not. ff.de in li
tẽ iurã.in.l.nummis.⁊ dy.idem ꝑ.l.ſemꝑ.S.fl.ff ꝙ vi aut
clã.Sʒ pone ꝙ non eſt dolus ſʒ difficultas pꝛobationis
certe dʒ pꝛobari.Sʒ ego admuterem impꝑpfectas pꝛobati⸗
ones q̃̊s als non recipem:vt l.conſenſu.S.de repudiis.⁊
ẽ etiã hic imꝑfecta pꝛobatio ſi iuramẽtum admittã ergo
incongruã pꝛobationẽ.ſ.ꝑ domeſticum: vt.d l.conſenſu
qñ ; recipiã famã ſᷣm q̃litatẽ negocii:vt.l.iij.S. idẽ diuꝰ.
ff de teſti.vnde hoc totum cõmittitur iudici. Item reci⸗

bis pꝛobationẽè non neceſſario concludentem:ſi tñ pꝛoba

iliter cõcludat pᷣm communiter accidẽtia /vt no.in.l.ad
pꝛobationem.S.de pꝛoba.ſ Modo expedita gloſ.veniã
ad pꝛacticam huius.l.⁊ ꝙ iſta lex nõ poſſit pꝛacticari nec
pꝛocedere ſic oſtendo/qꝛ aut pꝛopono libellum de rebus
2 iudex non dʒ de extimatione querere/immo debet fieri
condemnatio in rebus/vt.l.ſeruum.S. penul.ff. de verbo.
ob.aut pꝛopono libellum de extimatione ⁊ maleficio: qꝛ
immo dʒ peti res vt.lł.iure.ff.de condi.fur.quomodo er⸗
go pꝛacticabitur hec lex. Rñdeo ꝙ ponã libellũ ſuꝑ vio⸗
lentia ⁊ pꝛicipaliter ſuꝑ re immobili ⁊ in conſequẽtiã im

mobilis expꝛimã de mobuibus/⁊ iudex condemnabit de

his:⁊ ſi res extabunt fiet in eis executio/a ſi non extãt fi
et executio in extimatione rerum de q̃ credetur iuramen
to actoꝛis:⁊ ſic ſententia feretur ſuꝑ rebus. Sed huic re⸗
pugnat tex.qui dicit ꝙ pꝛonunciabitur p̃ᷣm ꝙ taxatum fu
erit intãtum:⁊ ſic in extimarione rerum. Sed rñdeo duo⸗

bus modis. Pꝛimo ꝙ creditur ei de extimatione rerum

i. de quãtitate earum/⁊ ita exponẽdo ceſſabit ↄꝛium.vel

exponam in fine condemnare opoꝛtet.i.cõdẽnationẽ exe

qui:⁊ ſic ſemꝑ fliet condẽnatio in rebus:vel dic ⁊ foꝛte nõ
male ꝙ credetur iſtius iuramẽto de quãtitate rerum ⁊ ea
rum extimatione ⁊ poſtea iudex pꝛonunciabit res eſſe re
ſtituendas tãte extimationis:⁊ ſic non ſuꝑ extimatione
reſtituẽda:ſed ſuꝑ rebus tãte extimationis pꝛonũciabit
⁊ ſi res non extent executio fiet in extimatione iã ꝑ ſacra
mentum actoꝛis declarata:⁊ ita bene poteſt hec lex pꝛa⸗
cticari:⁊ bñ pꝛocedere. .
ANS On ab re Alieno nomie poſſidẽs qui
expectat ſnĩam in reſtitutio⸗
ne rei condemnatur in reſtitutione rei ⁊ eiꝰ ex
4 a timationis. hoc dicit. Pꝛimo quero que eſt al⸗
legatio que poteſt competere huic/a dic vt gloſ. Secun⸗
do quero nunquid hec lex locum habeat ſolum iureloca
toꝛis. Rñdeo ſi eſt locatoꝛis planum eſt. Idem ſi erat ter
tij qꝛ non poteſt ei referri q̃ſtio dñij:vt.l.nec cred itoꝛes.
S.de pig.act.Sed quid ſi erat conductoꝛis:certe non vi⸗
detur pꝛocedere hec.l. Pꝛimo quia res non eſt locatoꝛis
ſed conductoꝛis. Itẽ qꝛ non tenuit locatio:ergo non poſ
ſidet locatoꝛi ſed ſibi vt.l.ſi rem aliquã.ff.de acquir.poſ.
Tu diczg.quia tenuit ab initio locatio ſaltim opinione lo
cãtis:lʒ non quãtum ad vᷣitatem. Item conductoꝛ poſſe⸗

Bnge vi.

ce Pꝛobato delicto credi⸗
F J ¶ uand 0. toꝛ de dãno ⁊ extimatiõe

dit ab initio nomie locatoꝛis opinione:⁊ ideo tenetur re
ſtituere / vt.l.ſi quis conductionis.S.loca.i Itẽ quero qͥ⸗
modo pꝛacticabitur hec lex:⁊ qñ cadat in penã:dicunt qͥ⸗
dã ꝙ lite conteſtata/qð non eſt vᷣum ałr qᷓ; ꝑ ſniam ⁊ ve⸗
rius. Sʒ nunquid ex eadẽ inſttia punietur.quid ꝙ ſic
ꝙ non videtur vᷣum:qꝛ hoc non fuerat petitum in libello
videtur ergo dicẽdum ꝙ ſicut ſi accuſatoꝛ pꝛobat iudex
de eius animo incipit inquirere ⁊ eum de calumnia puni
et ſuo officio:⁊ ſi hoc nõ faciat fict in alia inſtãtia p accu
ſationẽ / vt. l. .J. de calum.ſic ⁊ hic iudex ſuo officio pote⸗
rit in eadem inſtãtia condemnare eum ad extimationem
⁊ ſi hoc omiſerit petetur in alia inſtãtia ↄdictione ex hac
lege. vl ꝙ eſt tutius dʒ ꝓponere ſic. Peto rẽ mihi reſtitui
actione locati ⁊ ſi contingat conductoꝛem vſq; ad ſenten
tiam in reſtitutione ceſſare ex nunc pꝛout extunc peto ipᷣjʒ
in extimatione pene nomine condemnari condic.ex hac
lege ⁊ bene dicitvt innuit glo.i Ultimo quero in quo dif
fert hec lex a lege ſi quis in tãtam:⁊ dic vt gloſ.⁊ adde qꝛ
hec loquiuur in eo qui bona fide ab initio è ingreſſus.Sʒ
in. l.ſi quis in tãtã ſecus.

m querebatur. Moneſid⸗

cante contra ingredientem pꝛouidetur hac

RrAege / cum antiquis legibus nõ eſſet pꝛouiſum
hoc dicit.Diuide in partes quinq; quia pꝛimo thema ⁊ qᷓ

ſtio cum ratione dubitandi vſq; ibilnos non concedẽtes
ibi determinatio queſtionis vſq; ibi cridiculum ⁊ enim
ibi reſpõdet tacite obiectiõt vſq; ibi ccũ talis diſpoſitio
ibi pꝛobat a ſimili vſq; ibiłin his videlicet ibi determiat᷑
pᷣcedẽtiavſq; in finẽ.Continua hãc.l.ſic per interdictum
vnde vi non erat pꝛouiſum g̊ eum qui pꝛetextu ſententie/
vł reſcripti ingreſſus eſt poſſeſſionẽ videbatur ꝙ amodo
dolus ceſſaret:⁊ ideo fuit pꝛouiſũ ꝑ.l.meminerit.s.e.Itẽ
non erat pꝛouiſum ʒᷣ temerarie ingredientẽ rem ſuã qui
non erat in dolo:⁊ ideo fuit pꝛouiſum ꝑ.l.ſi quis in tantã.
Item nõ erat pꝛouiſum ꝑ interdictum vnde vi.de rebus
mobilibus que pꝛopter vim ꝑdebãtur ⁊ pꝛobari nõ pote⸗
rat de eis:⁊ ideo fuit pꝛouiſum p.l.ſi qũ S.e. Item qꝛ non
erat pꝛouiſum ꝑ interdictum vñ vi.qñ quis bona fide ap
pꝛehẽdebat ⁊ de volũtate dñi:ſed poſtea reſtituere dene⸗
gabat:⁊ ideo fuit pꝛouiſum per.l.non ab re. Itẽ qꝛ ꝑ ĩter⸗
dictum vñ vi.non erat pꝛouiſum qñ quis occupabat poſ
ſeſſionẽ vacuam vel vacatẽ:ideo fuit ꝑ hanc legẽ pꝛoui⸗
ſum iſto caſu/⁊ ſic patet ꝙ per interdictum vnde vi.ſup⸗
pletur in pluribus.
¶Ex text.Liuriſdictione .i.gñaliter obſeruari ab oĩ ius
dicente quicquid dicat glo.
¶ Nota ꝓꝙ interdictum vñ vi.hic locum non habet: ſed
condictio ex hac lege⁊ ſᷣm glo.habet locum pena.il.ſi qͥs
intantam qð non appꝛobo:⁊ ſi eſſet verum tamen non a⸗
geretur condictione ex illa lege:ſed ex iſta.¶ Item nota
ꝙ illud quod non eſt meum debeo credere eſſe alienum.
¶ Item nota ꝙ arguitur a ſimili de furto ad hanc legem.
Item nota ꝙ hic dolus requiritur quod pꝛobatur duo
bus argumẽtis. Pꝛimo quia dicit tex.ꝙ poſtqᷓ; ſcio ꝙ nõ
eſt meum ſcio ꝙ eſt alienum: ergo ſum in dolo:ſed ſi ne⸗
ſcio pꝛopterea eſſe alienum: certe ego pꝛeſumoꝛ ſcire: li⸗
cet dicam me ignoꝛaſſe: ⁊ eſt pꝛeſumptio huius legis ꝙ;
ſciuerim. Pꝛeterea cum hic equiparetur furto:⁊ in furto
requiritur dolus:ergo ⁊ in cõdictione ex hac lege requi⸗
ritur dolus.
¶ Item nota ꝙ auditur dominus niſi ſit pꝛeſcriptum cõ⸗
tra eum ſpacio triginta annoꝛum.¶ Modo venio ad glo
ſas ⁊ per oꝛdinem recitabo ſicut iacẽet.
Oꝛimo ergo quero que poſſeſſio dicatur vacua vel va⸗
cans:certe hic eſt opinio vt dicit gloſ. Caue tamen quia
nunq; ingrediens acquirit poſſeſſionem niſi ille qui poſſi

intervacuam vel vacantem:⁊ dicitur eſſe vacua quando
a nomine detinetur: ⁊ dicitur vacua quando habui pꝛo
derelicto. Item quando longo tempoꝛe non iui ad eam
quia longum tempus inducit obliuionem:⁊ obliuio ani⸗
mum tollit:⁊ p conſeq̃ns poſſeſſione pꝛiuoꝛ cuʒ non hẽaz
animum poſſidendi: vt.l.licet.S.de acquirend.poſſeſſio.
Et attende quia dicit gloſ.ꝙ hic non habet locum vi bo⸗
noꝛum raptoꝛum quia res non eſt mobilis per quod in⸗
nuit ꝙ hec condictio non habeat locuʒ in re modili: ita
allegatur hoc anno hec gloſ. Sʒ Rofredus tenet ꝙ hẽat

Fo. LXVII

redi cua vl va⸗
debat amiſerit poſſeſſionem ⁊ tu non facias differentiam cãs.

locũ in re mobili:quia multo foꝛtius fuit hic pꝛouidẽdũ
in eis cũ facilius perdaãtur qᷓ; immobiles:⁊ ꝙ dicit glo.ꝙ
non habeat locũ actio vi bono.raptoꝛum ideo dicit:quia
actio vi bonoꝛum raptoꝛum requirit violẽtiã illatã ĩ per

Furtũ an ſonam. ¶ Modo op.qũo poteſt eſſe furtum vel rapina in
cõmittat re a nemine poſſeſſa:immo non ⁊ poteſt res vſucapi:vt.l.
qͥs ſi appᷣ⸗ ſequitur·S.ſi tu.ff de vſuc.So.vt glo.qꝛ eſt vitiũ perſone
hẽdat reʒ non rei. Caue tamen qꝛ aut inuadens vult pꝛeſcribere ⁊
ꝗ nemine non põt niſi ſpacio.xxx.an. vt in fine legis:aut alter vult
poſſeſſam. pꝛeſcribere ad quem res peruenit:⁊ tunc aut non habet ti

tulum ⁊ pꝛeſcribitur ſpacio.xxx.ãno.aut habet titulũ ab
inuadente ⁊ tunc olim pꝛeſcribebat lõgo tempoꝛe:hodie
non: ſed ſpacio.xxx.anno.vt aut᷑. male fidei.S.de pꝛeſcri⸗
ptio.longi tempoꝛis:⁊ ita ſentit glo.vltima.¶ Itẽ quero
que pena hic imponatur dicit glo.ꝙ pena legis ſi quis in
tantam. Idem tenet Jo. ⁊ Aʒo ⁊ Rofre.ſed hoc non pla
cet:vt.S.l.pꝛoxima ſi quis in tantam. ⁊ ideo puto ꝙ ha⸗
beat locum.l.inuaſoꝛ.S.eo.ſed ſᷣm illam non erat ſtatuta
pena ſed reſtitutio poſſeſſionis tm̃:ſed hodie punitur ctiã
in fructibus.¶ Itẽ quero que ignoꝛãtia excuſetvel nõ ex
cuſet iſtũ ingredientẽ vacãtem poſſeſſionem:? Reſpõdeo
quattuoꝛ ſunt caſus:qꝛ aut rem alienã credidi alienam⁊

ſciebam cuius erat:⁊ non eſt dubium ꝙ habet locum hec

lex qꝛ ſum in dolo:aut rẽ alienã credidi meã ⁊ ceſſat hec
lex:qꝛ reqͥrit dolũ in qͥ hic non fui: aut rẽ alienã credidi
alienã ſed neſcieb cuiꝰ:⁊ tunc etiã teneoꝛ qꝛ lʒ nõ ↄmittã
dolũ reſpectu certe perſone committo tamen reſpectu in
certe:aut rem meã credo meam/⁊ tunc non teneoꝛ qꝛ non
ſum in dolo.¶ Modo quero quid ſi imperatoꝛ cõceſſit ec
cleſie nouãtulane oĩa bona italie nunquid videtur ↄceſ⸗
ſum pꝛiuilegium in pᷣiudicium alterius: ⁊ videtur ꝙ nõ:
qꝛ omnia iure naturali erant in bonis nullius:niſi ꝑ vſur
pationẽ factã ab aliquo de iure gẽtium.cum ergo devſur
patione non conſtet pꝛeſumitur ꝙ conceſſerit omnia ⁊ ꝙ
nullius erant/a ſic ſine pꝛeiudicio alterius ⁊ valet.E con
tra videtur ꝙ fuerint alicuius pꝛeſumptione huius legis
quia hec lex videt᷑ derogarc iuri naturali ⁊ gentiũ in hac
parte ⁊ hoc puto verum.ſ.ꝙ pꝛeſumantur alicuius.Quid
ergo: Certe tenet reſcriptum ſi poterunt domini rerum
comparere ⁊ conqueri ⁊ pꝛobare ſe dominos. Hodie er⸗
go perlegem iſtam pꝛeſumitur ſemper res alicuius.
¶ Sed contra hãc legem opponitur ſic:quomodo debuit
iurare ꝙ eſſet alterius que dum res ſint que nõ ſint in bo⸗
nis alicuius vt ſacre ⁊ ſimiles.So.putare potuit ꝙ eſſent
nullius ſcilicet pꝛiuati:ſed debuit putare ꝙ erant alterius
ſcilicet eccleſie. = =
Item quero an habeat locum hec lex in re hereditaria
iacẽte hereditate per alium appꝛehenſa. Gloſ.tenet ꝙ nõ
idem tenet Rofredus.Sed certe poſſet dici arguẽdo ꝙ
hoc eſt verum dum iacet ſcilicet ꝙ illo tempoꝛe non com
petat condictio ex hac lege.ſed ſi poſtea adeatur heredi⸗
tas quare heredi non reſtitueretur poſſeſſio ope reſtitu⸗
tionis cum ſit iuſta cauſa hec:⁊ licet nũqᷓ; poſſeſſionẽ ha⸗
buerit tamen habuit ius appꝛehendendi poſſeſſionem ꝓ⸗
pꝛia auctoꝛitate ſi hereditatem adibat ergo reintegretur
ſlibi hoc ius argumen.l.ctiam.ff. de minoꝛibus. Pꝛeterea
cum cõdictio trahatur retro ad tempus moꝛtis pꝛeſumũ
tur bona dommum habuiſſe tempoꝛe quo fuerunt inuaſa
ſie videtur ꝙ condictio ex lege iſta daret᷑ ad poſſeſſionẽ.
Item quero quid ſi habeo qui vacantem intrauit cepe
rit vacare/⁊ alius ingrediatur cui reſtitueretur poſſeſſio
NReſpondeo vt glo.
Item quero quid ſi yvacantem occupam ⁊ poſtea deij⸗
cioꝛ vel ſine dolo deſijt poſſidere an tenear Nicit glo.q pᷣ
mo caſu ſic quia habeo actionem. Tu dic indiſtincte me
teneri ⁊ teneoꝛ quia inuaſi/non quia actionem habeam:
quia tunc liberarer actionem cedẽdo:vt.l.quod debetur.
ff. de peculio.qð hic non eſſet. Cõclude ergo ꝙ ad hoc vt
habeat locum cõdictio ex hac lege opoꝛtet ꝙ putem rem
eſſe alienam vel certe perſone vel incerte ⁊ ſic ſum in do⸗
lo. Item ꝙꝙ vere ſit aliena ⁊ ꝙ ſit vacua poſſeſſio ab co qͥ
agere vult: ſiue autem credam eſſe meam cum ſit aliena
ſiue credam alienam cum ſit vere mea:non teneoꝛ condi
ctione ex hac lege.

SDi per vim vel alio modo.
ARubꝛica.

Butrigarij Gcda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis

¶ Iſte titulus ponitur in medio ti.vnde vi ⁊ ti.vti poſ⸗
ſidetis/⁊ ſᷣm rubꝛicã videtur congrucere ⁊i. vti poſſidetis
qui loquitur de violẽtia turbatiua:ſed ſᷣm magiſtrũ vide
tur loqui in recuꝑanda poſſeſſione ⁊ ſic cõgruere ſuperio
ri ti magis q; inferioꝛi/⁊ hoc puto verum quicquid dicat
gloſ. Jacob. Butrig. —2 .
e GB d . ces Mir abilia ponit hecil.
CB⁰ ad recuperãdam poſ
ſeſſionẽ abſentis ad mittatur carentes

(poſſunt: ſed lʒ admittatur ed cam
ſeſſionis: non tñ sdmittuntur ad cqm tãt᷑ ad cꝗ

dubium vſq; ibil nec ſi ſerui ibi foꝛmat aliud dubiuʒ vſe.
tbil ſed poſt elapſa qibi foꝛmat aliud dubium vſqʒ ibi cui tatis.
tamen Jibi mouet aliud dubium vſq; ibil ſed refoꝛmato
ibi foꝛinat aliud vſq; in finẽ̃.¶ Ex tex pꝛiuati ſunt jergo
loquitur de pꝛiuatiua non de turbatiua:quia illa non pꝛi
uat poſſeſſione. S
¶CNot. in od ium violẽti multa ſpecialia in lege iſta:pꝛi⸗
mo ꝙ admittitur carens mãdato ⁊ ſi hoc conſtet. l.pu⸗
pilli. ff. de neg. geſt..l.quotiens.de admi.tu.ff. Itẽ ꝙ ad
mittãtur ern. S.vir certe.ff.de iudi. Iteʒ ꝙ etiã poſt la
pſum tempoꝛis admittũtur. Itẽ non pꝛeiudicat negligẽ⸗

tia coꝛum dño abſenti.¶ Itẽ no.ꝙ ante omnia reſtituẽdꝰ

eſt ſpoliatus. Item no.ꝙ cã pꝛopꝛietatis reſeruatur legi⸗
timis ꝓſonis.Quero pꝛio an admittatur illi qui non poſ
ſidebãt nomine abſentium:⁊ dic vt glo.
¶ Op.·pꝛimo ꝙ carẽs mãdato non admittatur vt.il.ſi pu
pillus· S.· fl.⁊.l.ſe.ff.de nego geſt.⁊.l.quotiẽs.ff.de admi.
tu. So.ibi regulare hic ſpeciale:⁊ eſt ratio ſi intelligis ꝙ
admittãtur illi qui poſſidebãt nomine abſentium:quia qͥ
bus eſt coommiſſa defenſio rei /videtur commiſſa recupera
tio:vt.S.ti.j.l.j.ſic ⁊ cui mãdatur cuſtodia rei videtur cõ⸗
ceſſa actio ad res vendicãdas/vt habes in.l.ſancimus.S.
de ſacroſãc.eccle.⁊ habes etiã idem in marito cui mulier
cautione srerum ꝑafernalium tradit:quia poteſt eas ven
dicare:vt.l.fi.S.de pactis cõuẽ.ſed qꝛ glo.videtur dicere
ꝙ etiã illi qui non poſſidebãt admittãtur erat ratio ĩ odi
um violenti. S
Item opponitur ꝙ ſeruus agere non poſſit: vt dicta.l.
vix.So.hic ſpeciale.ſ Itẽ op.ꝙ poſt tẽpus agi non poſ⸗
ſit: vt.l.vi expulſos.S.ti.j.So.poſſuʒ dicere ꝙ hec lex po
nat regulam/⁊ hoc duobus modis pꝛimo ꝙ hic loquatur
de his que ꝑuenerunt ad violẽtum:ergo ꝑpetuo ſᷣm regu
lam poſſunt peti /vel aliter lapſo tempoꝛe qð datur ad re
cuperãdum de fctõ.ſ. incontinenti admittuntur ad agen⸗
dum infra annum tñ de eo qð non ꝑuenit ⁊ poſt de eo qd
peruenit. Itẽ poſſum ĩtelligere ꝙ hec lex ponat exceptio
nẽ ⁊ ſic hic ſpeciale. .
¶ Itẽ q̃ro quo iure admittãtur:⁊ dic vt gloſ.
¶ Item quero an poſſint iurare de calumnia:⁊ dicvt glo. Seruꝰ an
quia cui mãdat᷑ ⁊c.vt.l.ij.ff.de iuriſ.om.iudi.⁊ de pꝛocu. poſſit iura
l.ad rẽ mobilem.⁊.l.ad legatum. Itẽ q̃ro quid ſi iſti ſuc re de calũ
cumbat an piudicet domino/⁊ dic ꝙ non vt gloſ.poſſunt nia.
ergo pꝛodeſſe domino non nocere.i Itẽ q̃ro an iſti caue⸗
ant defendendo dñm in reconuẽtioe /vel de rato ⁊ dic
vt glo. .
¶ In glo. que incipit.ſ.anni in fi.ibi.xxx.ann.omnes vel
dic ꝙ loq̃tur de tẽpoꝛe quod datur ad recuperãdã poſſeſ
ſionem de facto poſt quod admittuntur ad recuperan⸗
dum de iure. .

EN . Ex vigoꝛe reſcripti
. Ec unmp eriale. vel ſententie non de
bet minꝰ ſoleniter abſente poſſeſſoꝛio occupa⸗
d Ti. hoc dicit. Hec lex ponit caſũ illius legis me

minerint. S. e.et habet locũ pena hic illius legis iudicio
meo/⁊ q̃ ibi dixi hic dicas ad lr̃am.

ti polſlidetis.
Rubꝛica.
¶ Iſte eſt bonꝰtitulusg⁊ quotidie pꝛacticat᷑:⁊ lʒnõ ſemꝑ
pꝛacticetur ꝑ modum interdicti diſputatur tamẽ eius eſ⸗
fectus: qꝛ ſi allego pꝛeſcriptionem opoꝛtet me poſſeſſio⸗

Q mãdato :⁊ ſerui qui ałs ĩ iudicio eẽ nõ Serui li⸗
poſ cet eadmit

. Aropꝛietatis.h. . (Hiuide in ptes qui poſſeſſiötf
RREE 2. AE Sq́ q: pꝛimo ponit dictum gñalc multũ non tñ̃ ad
vſq; ibil nec eos quilibi circa dictum gñale foꝛmat vnuʒ mittif ad

q; cãʒ ppꝛie⸗

=—

iackopp
nſinevictea
inevtervil
ſet ſe ren
Hoevtrevo
ſeta reoy
z haberer
auerſario

pꝛoudet co

ſſe bilact

etigpäruma⸗
ſedumgd
u iopiopont

ghuliffo
guitur htoꝛ
linter duo⸗
Uebator ¹9
hoſites di
peratoꝛne
inquietat:
minsreq
loꝛg debe
poſſcdet /
ſninus pof
ſiden?. S,
hetltorio?
pictoꝛes op
ſoſolvedo/
ſerurpoſſe
lbus erito
Mipoſſetti
Wodove
ltigcetge
tſicoppon
ſaliſergor
ſiduobus.
ſc gfaho
bapeloqui
Clgras: ? ,
Nacaudag
ſſeaetiot
fem. (Wo
Aldefund
Soyt goo
wmn bi
n hz,
inobt
ſeopg
Pcov.
4 ſancg
eipoſice⸗
Goan At 9
oythiee
famugti
nttertn
ſobtine⸗
neano g.
auncum
oSo.

AUVtrobi ſed apud nos eſſe/ideo datur pꝛo eis interdictum vtrobi ergo ꝙ aliquãdo poſſidet actoꝛ vtroq; modo: ⁊ tunc aut
thel vñ dx. ⁊ dicitur ab vtrum.i.apud ⁊ vbi.i.quẽ/vt plene dixi.S.ti. lʒ ſine vitio ab aduerſario ⁊ obtinet:idẽ ſi cũ vitio ⁊ ab
nmnun, ij.l.ſi quis in tãtã.in pꝛin. Imterdicto dlio u Pebe un tantũ/⸗ anc aut ciuijen⸗ 7 Feu nat
Ulenent 24 . g Inter ralem: tunc ſi reus hʒ naturalem cũ vitio ab actoꝛe ſuccũ
ilaiz; e „ Ti po⸗ llid etis vti poſſide⸗ bit reus /vt eſt ſi ꝑ vim ingrediat᷑ reus poſſeſſionẽ.⁊ ſi di⸗
hcnefe QA WVXVtis is obtinet quipoſſidet ⁊ non ab ad coes nonne tũc pꝛiuat᷑ vtraq;: Rũñdeo nõ: qꝛ ingrediebat᷑
ultk eteg⸗ K. „5 uerſario vi/ clam/ vl pꝛecario hoc pꝛi⸗ vt fructuarius:⁊ ſic ſolã naturalem nolebat.⁊ dicã ſic.di
tenrg A Nειμmo. 2 qui eſtvictoꝛ ſi non ſatiſdat traãſ⸗ co me ciuiliter poſſidere/⁊ peto me in ea non turbari:⁊ qꝛ
mgiäenmie Vferetur poſſeſſio ĩ aduerſarium. hoc di turboꝛ per naturalem quã reus habet vi a me:ideo vincã
Afonn „ N MR cit.¶ Tex. dicit iudicio meo de poſſeſ⸗ contra eum ⁊ deijciet᷑ ab ea/⁊ erit mirabile ꝙ interdictũ
lutture ſione que ẽ penes actoꝛem ſine vitio: retinẽde poſſeſſionis detur ad recuperãdam poſſeſſionẽ
umſtife gl. videt᷑ opponẽdo itelligere de poſſeſſione q̃ ſit penes re naturalẽ indirecto/⁊ non per directũ.Si autẽ me pꝛiuaſ
id dn um ſine vicio/⁊ ſic non conuenit cum tex. Et attẽde ꝙ ali ſet vtraq; ego ſuccũberem:qꝛ non poſſiderẽ non ꝙ ꝓ reo
eunſnin qñ neuter vincit in hoc interdicto vt eſt ſi actoꝛ non poſ⸗ ꝓnunciaretur ꝓpterea ſed abſolueretur a petitione mea
Nelun ſidet /ſed reus poſſidet ab actoꝛe vi clã vel pᷣcario: vn ad vbicũq; ergo reus hʒ vtrãq; poſſeſſionẽ ſiue habeat cum
hoc vt reꝰobtineat ſufficit ſibi ſi actoꝛ nõ poſſidetvel poſ vitio ſiue ſine abſoluit᷑ in hoc interdicto:ſù⸗ ¶cderet ſi age⸗
zinloreſe, ſidet a reovi/clã/ vł pcario. Itẽ actoꝛ ad hocvt obtineat ret ⁊ haberet cũ vitio ab aduerſario.Si aũt reus nõ poſ⸗
dconſe,, dʒ habere duo.ſ.qꝛ dʒ poſſidere ⁊ nõ vi/clã/vł pᷣcario ab ſigdet vllo modo ſed obijcit ꝙ alius tertiꝰ poſſidet: ⁊ hoc
tufi aduerſario.¶ Et diuide legẽ iſtã in duas ꝑtes qꝛ ĩ pima ꝓbat /⁊ etiã tũc abſoluit᷑:qꝛ licitũ eſt ſibi obijcere de iure
tii pꝛouidet conuẽto poſſidenti quãtum ad ius poſſeſſionis tertij poſtq; eſt excluſiuũ iuris actoꝛis.ſi aũt nõ ꝓbat: ſʒ
cſan vſq; ibiſac ſatiſdationis Iibi pꝛouidet actoꝛi non poſſidẽ actoꝛ ſe pꝛobat poſſidere ⁊ ſine vitio a reo obtinet᷑ actoꝛ.
mmiie Inkdicta ti quãtum ad ius pꝛopꝛietatis vſq; in f:.¶ Ad euidẽtisã eft Conclude ergo ſic:qꝛ aut oĩs poſſeſſio eſt penes actoꝛẽ ⁊
reſenn. quo diffe⸗ ſciẽdum ꝙ differentia ẽ inter interdicta ? actiones: qꝛ a⸗ vincit ſi nõ hʒ ab aduerſario cũ vitio. aut oĩs poſſeſſio eſt
liqum runt ab a⸗ ctio pꝛoponiturvni/⁊ loquitur ibi pᷣtoꝛ in tertia ꝑſonayt penes reum: ⁊ vincit etiam ſi habʒ cum vitio.Aut vnus
chhl ctionibꝰ: ptzʒ in.l.j.ff. cõmo.Sʒ interdicta ꝓponuntur duobus ⁊ lo habet vnã ⁊ alter aliã:⁊ tunc aut vtriq; ſine vitio ſaltim
W quitur pᷣtoꝛ in ſecunda ꝑſona/aideo dicuntur interdicta ab aduerſario habet ſuã ⁊ vincit quilibet in ſua.aut vnus
nis fyt i.inter duos reddita:verum qꝛ hic ab eadem ꝑte pꝛopo⸗ habet cum vitio alter non:⁊ tunc erit mirabile:qꝛ ratiõe
ſoſiinli nebatur ⁊ allegabatur poſſeſſio a duobus quomodo hoc poſſeſſionis quã habeo ſine vitio vitam in ea quã habet
benin 8 poſſit eẽ dicã inferiꝰ.¶ Pone caſum in nube ſic.dñe Im aduer ſarius cum vitio a me ⁊ interdictum iſtud ſapit na
— peratoꝛ nos duo poſſidemus fundum ſeysnum /titiꝰ nos turã reſtitutoꝛij per indirectum vt dixi. vt not.in.l.clam
ſſtan inquietat:qꝛ non patitur nos pacifice arare colere vel ſe⸗ poſſidere.ff.de acquiren.poſſeſ. l —
ufeiniini minare quero qualiter nobis ſit conſultum. Rñdet ima ( QAuero an duo poſſint poſſidere:⁊ certũ eſt ꝙ vnꝰ põt Poſſide⸗
inlſmen toꝛꝙ debemus adire pᷣſidẽ ⁊ pꝛoponere interdictum vti hẽre naturalẽ ⁊ alter ciuilẽ ſʒ nõ eandẽ poſſunt plures ha re an poſ⸗
natoelt poſſidetꝭ/quo pꝛopoſito pꝛohibebit nobis fleri vim quo bere.dicũt qͥdã ꝙ ciuilẽ pñt hr̃e qꝛ hec ↄſiſtit ĩ aĩo/⁊ aĩus ſint duo ĩ⸗
aporcttr minus poſſideamꝰ fundum de quo conꝗrimur ſicut poſ: vntꝰ nõ ĩpedit animũ alteriꝰ:ſʒ naturalẽ non pñt duo hẽ⸗ ſolidum.
opicemn ſidemꝰ. Sʒ quid ſi obtinuimus in poſſeſſoꝛio quid erit in re:qꝛ vbi ſedet vnus alter non poteſt ſedere:vt.l.iij ·S· ge
vefattatin petitoꝛio: Rñdetur ꝙ victus poterit illud intẽtare ⁊ nos nera.ff.de acquiren.poſſeſ.vbi loquitur de naturali.Alij
victoꝛes opoꝛtebit ſatiſdare de iudicio ſiſti vł de iudica dicunt ꝙ vtraq; poſſunt duo hẽre in re ampla nõ ĩ arcta:
MWityt del to ſoluẽdo /vt.j.dicã.⁊ nobis recuſãtibus ſatiſdare trãſ⸗ nam vnus poterit vtramq; habere ſedendo in vna parte
1s sGinor fertur poſſeſſio ad aduerſarium ⁊ efficiemur de poſſeſſo⸗ tãtum /⁊ alius alibi ſedendo etiã totum poſſidet:ſed hec
regheckt ribus petitoꝛes.h.d.Cõſtrue tex.vt gloſ.⁊ qũq; hec vᷣba non ſunt vera.qꝛ quod operatur impedimentũ facti/ope
Ghicloqet vti poſſidetis.ponuntur materialiter/qñ non vt ptʒ ĩ gl. ratur impedimentũ iuris.vt.l.conditiones.ff. de condi.
pelnoffm ſ Modo venio ad recitationẽ materie.⁊ gloſ.recitabo ſi inſti.ſ̊ impedimẽtum facti impedit cos naturaliter poſ⸗
g darmetn cut iacẽt ꝑ oꝛdinẽ ſupplẽdo etiã eas.Et pꝛima glo.volu ſidere:vt etiã ipſi fatentur.ergo impedimentũ iuris im⸗
tronturatts it ſic opponere / hic dicit vti poſſidetis/a ſic loqᷣtur in plu pedit ciuiliter duos poſſidere.⁊ hoc ideo qꝛ ſeq̃ret᷑ aliud
tepote rali/ergo duo poſſident in ſolidum q̊ legem ſivt certo.S. impedimẽtum:qꝛ cum ex ſola ciuili poſſeſſt ione quis pꝛe⸗
xponneunt ſi duobus.ff. cõmoda.So.vt glo.pꝛĩo qꝛ loquitur vni tm̃ ſcribat /ſic plures poſſent eiuſdem rei dominiũ habere in
ſed gr̃a honorꝭ loquitur in plurali / qð non placet qꝛ etiiã ſolidũ.cõtra.lʒ.ſi vt certo ·S.ſi duobus.ff. cõmo.⁊ ſi dicas
gol pape loquitur impꝑatoꝛ in ſingulari:vt..in epiſtola inter none ſi ſum in re habeo naturalẽ ⁊ ciuilẽ / ⁊ ſi alius ingre⸗
mmiagtetd claras: ⁊ ideo dic vt gloſ. Modo eſt pꝛima gloſ.exce⸗ diatur nũ etiam habet naturalem ⁊ ciuilem / cum ſint in
iditnſer pta cauda quã expediui in euidẽtialibus/⁊ tãgam etiimm animo ⁊ coꝛpoꝛe. Reſpõdeo quia ad hoc vt quis acqui⸗
oculſſten in ſequẽti oppoſitione ⁊ pꝛincipium expediui exponẽdo rat poſſeſſionẽ aliquã:opoꝛtet ꝙ interueniat animꝰ ⁊ coꝛ⸗
nrgeie lr̃am. ¶ Modo venio ad ſcᷣam glo.⁊ ex ea opponeꝙ nõ pus. Item ꝙ non inueniat eam vacãtem als non poteſt
iiſeni ſolũ de fundo:ſʒ etiã de re mobili agatur:vt.l:.j.ff.vtrobi. acquirere id quod ab aliquo eſt occupatum: cum ergo ꝑ
wpeletunk So.vt glo.qꝛ ibi loqtur in interdicto vtrobi:qð datur ꝓ cõſpectum retineat naturalẽ⁊ ciuilẽ q;tũcumq; alius in⸗
re mobili hic ĩ interdicto vti poſſidet qð in re mobili lo⸗ grediatur animo ⁊ coꝛpoꝛe nihil querit cũ nihil inueniat
mond cuʒ nõ hʒ.¶ Itẽ op.ꝙ pꝛo fundo locũ non habeat /ſʒ pio vacuũ.ſic quãdo quis ſe abſentat.aut habet naturalem ⁊
1 ie edibus:vt.l.j.ff.vti poſſidetis.So.vt glo. Itẽ op.ꝙ eti ciuilem poſſeſſionẽ per ſe ipſum/⁊ tunc per abſentiã ꝑdit
n Clnt am in ĩmobili locum non hẽat / vt. l. j. S· j. ff e. So. vt gloſ. naturalẽ ⁊ retinet ſolã ciuilẽ vt.l.clam poſſidereS. qͥ ad
mmngſalh,, Itẽ op. ꝙ habeat locũ pꝛo rebus incoꝛpoꝛalibus?⁊ non nũdinas.ff.de acquiren.poſſeſ.⁊ ideo alius poſtea ingre
in ꝓ fundo /vt.l.j·S. fl.ff.e.⁊.l.fl. So.vt glo. Modo ẽexpedi diẽs acquirit naturalem poſſeſſionem quam inuenit va⸗
urncee ta ſecunda gl.venio ad tertiã⁊ oppono ꝙ hoc interdictũ cantem ciuilem non quam inuenit occupatam: ſed ſi ille
lim det᷑ poſſidẽtivi /clã / vł pᷣcario vt.l.j·S. fl.⁊.l.ſe.ff.e.So.vt qui ſe abſentauit habebat ſoluʒ naturalem poſſeſſionem:
ſeſotocut⸗ glo.qꝛ aut poſſideo vi clã vł pᷣcario ab aduerſario ⁊ non quia erat fructuarius / tunc eam retinet animo quocũq;
llugiin ago vt hic /aut ab alio ⁊ ſic vt ibi.¶ Modo venio ad aliã vadat/cũ animꝰ nõ poſſit oꝑari ĩ retẽtiõe ciuilis vt dixi:
ls lge glo.magnã:⁊ attẽde qꝛ tex.loquitur de vitio qð ẽ ex ꝑpe c ideo ingrediẽs eã non q̃reret cum reꝑiret eã occupatã.

Bti poſſi

nem pꝛobare ? aliq aduerſarius vult pꝛobare ſe eodem

tꝑe poſſediſſe /vt.l.a diuo pio .S.ſi ſuꝑ rebus.ff.de re iudi.
⁊ continua vt glo.Et attẽde qꝛ res immobiles dicuntur
pꝛopꝛie poſſideri:⁊ ideo datur pꝛo eis ĩterdictum vti poſ
ſidetis /ſed quia mobiles non dicuntur pꝛopꝛie poſſideri

agẽtis ⁊ glo.loquitur devitio qð ẽ ex ꝑte rei⁊ ita non cõ
uenit textui/⁊ hanc glo.ingredioꝛ ſic/⁊ lʒ vi ab aduerſa⸗
rio obtineã:qꝛ ſi poſſideo licet vi: ergo aduerſarius non
poſſidet/qꝛ duo inſolidum poſſidere non poſſunt:vt.l.ſi
vt certo·S.ſi duobus.ff. cõmo.ergo non datur ei interdi⸗
ctum cum ſolũ detur poſſidẽti/ergo ſuccumbit/ergo ego
vinco.So.aut queris quid eſt opus actoꝛi vt vincat agẽ

detis.

do:⁊ reſpõdeo ꝙ eit neceſſe ꝙ poſſideat.⁊ non vi/clã vel/
pᷣcario ab aduerſario vt hac lege.Aut qris quid ſufficiat
reo vt ſufficiat actoꝛẽ ſuccũbere?Et reſpondeo ꝙ vnum

taãtum.ſ.ꝙ poſſideat:lʒ vi clam vł pᷣcario:nã cũ actoꝛ de⸗

beat poſſidere ⁊ ſine vitio/⁊ hic nõ poſſidet ſuccũbit.Nic

¶ Vodo venio ad aliam glo.magnam ⁊ oppono eo mo
do quo in pꝛecedẽti:quia qui clam poſſidet /licet vitioſe:
ergo alius nõ poſſidet:ergo non poteſt ei dari interdictũ
Solu.hic loquitur quãdo eſt vitiũ ex parte actoꝛis / qui
ſuccumbit:licet poſſideat ſi poſſidet vitio ab aduerſario:
ſed contrarium lo quitur in vitio ex parte rei in quo di⸗
ſtingue:aut ille qui ĩgreditur querit omnem poſſeſſionẽ:

Fo. LXVIII

Butrigarij Bcda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis N

vt qꝛ clã ingredit᷑ abſens ſuſpicatur ſe poſſe repelli: ⁊ tũc
reus obtinet quãtũcũq; vitioſe poſſideat / aut actoꝛ ha⸗
bet cõeʒ poſſeſſionẽ ⁊ ſine vitio ab aduerſario ⁊ vĩcct/aut
quuibet habet vnã vt qꝛ ingreſſus eſt quis clã:⁊ hʒ natu⸗
ralẽ ⁊ abſens non eſt ſuſpicatus ſe poſſe repelli aget actoꝛ
ratione ciuilis quã hʒ ⁊ dicet ſe inqᷣetari ꝑ naturaleʒ quã
habet reus clã ab eo:⁊ ideo ab ea expelletur reus. Item
⁊ ſi ille qui fuit ingreſſus ageret perderet:qꝛ habet cumvi
tio ab aduerſario:ſecus ſi haberet cum vitio ab alio:tunc
Intdictũ quilibet obtineret in ſua. Modo opponitur ⁊videtur ꝙ
vti poſſi⸗ non ſit neceſſariũ interdictum abſenti qui hʒ ciuilẽ: qꝛ ſi⸗
deti an ſit cut faciet reum qui hʒ naturalẽ ſtatĩ ſic vt veniet ad iudi
neceſſariũ cium perdit naturalem que ꝑ coꝛpus retinetur/⁊ ideo di⸗
abſẽti qͥ hʒ cũt quidã ꝙ iudex dʒ venire ad poſſeſſionẽ: ⁊ ibi cogno⸗
ciuilẽ. ſccre qð non eſtverum/qꝛ ille qui ſolã naturalẽ hʒ retinet
eã ſolo animo vbicũq; vadat:qꝛ cum eius animus nõ poſ
ſit operari in retentiõe ciuilis quam non habet oꝑabitur
in retentione naturalis:ſic ⁊ colonus meus ꝑ quẽ natura
liter poſſideo mihi retinet eã eius animo cuʒ eius animꝰ
operari non poſſit in ciuili quocumq; vadat:hic ergo iu⸗
dex videbit an actoꝛ poſſideat ⁊ ſine vitio ab aduerſario
vtrãq; poſſeſſionẽ ⁊ vincet invtraq; / aut reꝑiet ꝙ hʒ ſolazʒ
ciuilẽ ⁊ ſine vitio ⁊ tunc aut reperiet reum habere natura
lẽ cum vitio ⁊ ab actoꝛe ⁊ pꝛiuabit eum natursali ꝑ quam
actoꝛ impeditur in ciuili. Si autem reus hʒ naturalem ſi⸗
ne vitio vł cum vitio non ab aduerſario /⁊ tunc quilibet
obtinebit in ſua. Sʒ nunquid ratione naturalis quã appᷣ⸗
hẽdit ingrediẽs aget abſens interdicto vndevi/certe nõ
qꝛ non fuit vi appꝛehẽſa. Sʒ quid ſi abſens reuerſus non
admittatur dum vult poſſeſſionẽ ingredi:certe modo ſũt
neceſſaria duo iudicia. Pꝛimo dʒ pꝛoponi interdictũ vñ
vi pꝛo ciuui in qua videtur paſſus vim dum non ẽ admiſ⸗
ſus ⁊ illa recuperata pꝛoponet interdictuʒ vti poſſi.ratio
ne ciuilis:⁊ pꝛ ꝑ naturalẽ turbatur in ciuili per indirectũ
reus pꝛiuabitur naturali qð eſt mirabile vt pᷣdixi. Mo⸗
dovenio ad aliã glo.magnã ⁊ oppo.vt.S.ille qui poſſidet
lʒ vitioſe:ergo alter non poſſidet cum duo non poſſint eã
dẽ rẽ in ſolidum poſſidere:ergo alteri non poſſidenti nõ
põt ᷣ eum dari interdictum.So.yvt gl.qꝛ aliqñ in pᷣcario
tranſfertur vtraq; poſſeſſio in rogãtẽ:⁊ tũc pꝛocedit ↄꝛiũ:
qꝛ cum cedẽs non poſſideat non datur ei hoc interdictuʒ
aliqñ inrogãtẽ tranſfertur vna tm̃.ſ.naturalis / qð eſt re⸗
gulare ſi nil agatur aliud vel nulla trãſfertur qð ẽ ſi hoc
eſt actum/⁊ his duobus caſibus recte pꝛocedit hec.l.vel
dic ꝙ aut q̃ris ð vitio /ex ꝑte actoꝛis:ad hoc vt impediat᷑
agere/⁊ tunc dico ꝙ ſiue poſſid cat ſiue non poſſideat pᷣca
rio a reo ipſe ſuccumbet/⁊ ita loquitur hec lex. Si aũt q̃⸗
ris de vitio ex ꝑte rei:tunc aut reus hʒ vtrãq; poſſeſſionẽ
lʒ pᷣcario ab actoꝛe abſoluitur reus cõuẽtus: perderet tñ
ſi ageret g̊ eũ qui ei conceſſit cum ab eo pᷣcario poſſideat
aut hʒ reus vnã tm̃ poſſeſſionẽ.ſ.naturalẽ/⁊ concedens ſi
bi retinuit ciuilẽ/⁊ tunc concedẽs aget rõne ciuilis quaʒ
hʒ ſine vitio a reo hoc interdicto/a petet ſe non turbari ĩ
ciuili/⁊ qꝛ ĩ ea turbatur ꝑ naturalẽ quã reus hʒ pᷣcario a b
eo repelletur reus a naturali:ſecus ſi reus ab alio ⁊ nõ ab
actoꝛe haberet eã pᷣcario:qꝛ tũc quuibʒ obtineret in ſua.
Si aũt reus nullam hʒ tũc multo foꝛtius actoꝛ qui habʒ
vtrãq; ſine vitio vel cum vitio non a rec obtinebit. MWo
do querit glo.quid ſi actoꝛ pꝛopoſuit hoc interdictum ⁊
Int᷑dictũ ſuccubuit:qꝛ pꝛobare non potuit ſe poſſidere nunquid ꝓ
ſi ꝓponat pterea dʒ condẽnari actoꝛ vt reum non inquietet. Circa
actoꝛ⁊ ſuc hoc dic ꝙ aut vincit reus ſoluʒ ideo qꝛ actoꝛ de poſſeſſio
cũbat: qꝛ ne non pꝛobat/⁊ tunc ſolum debet reus abſolui/⁊ nihilꝓ
ꝓbare nõ eo ꝓnunciari:⁊ ſi dicas quid pꝛodeſt hoc actoꝛi.Rñdeo
potuit ſe qꝛ ſi poſtea turbet reum ⁊ reus velit agere qui hẽbatvtrã
poſſidere q; poſſeſſionẽ cum vitio ab actoꝛe ſuccũbet reus ⁊ ſic qui
an ꝓptea obtinuit defendẽdo ſuccũbet agẽdo.Si aũt reus obtinu
dẽat ↄdẽ⸗ it ideo qꝛ pꝛobauit alium tertium poſſidere/⁊ ſic oppoſu
nari actoꝛ it de iure tertij qð potuit cum eſſet ſimpliciter excluſiuuʒ
vt reũ nõ iuris actoꝛis /vt.l.loci coꝛpus·S: competit.ff.ſi ſerui.vẽd.
inqetet. ⁊ hoc etiã caſu ſolũ abſoluitur reus:non aũt aliquis pꝛo
eo pꝛonunciatur.Si aũt reus etis ſe poſſidere dixit aſſu⸗
mẽs onus pꝛobandi qð põt vt.l.ſi qua.ff.de pꝛoba.⁊ tũc
aut pꝛobat ſe poſſid ere ⁊ fine vitio ab aduerſario/ ⁊ tunc
non ſolum abſoluitur:ſed etiã pꝛonunciatur eum non in⸗
quietandum /aut pꝛobat ſe poſſidere:ſed cum vitio ab ad
uerſario/⁊ tunc ſuccumbit.qꝛ aſſumpſit ꝑtes actoꝛis eſt
en im hoc interdictum duplum vt.ff.e.l.ſi duo · S. j.⁊ idco

ſicut actoꝛ qui poſſidet cũ vitio a reo ſuccumbit/⁊ ita reꝰ
qui aſſumpſit ꝑtes actoꝛis ⁊ poſſidet cum vitio ab actoꝛe
Modo venio ad aliã gloſ.que q̃rit q̃liter debeat iudex Pꝛonüci

pꝛonunciare. Et circa hoc dic ꝙ aut vnus pꝛobat de poſ are qtr po

ſeſſione ſine vitio ſaltun ab aduerſario ⁊ aduerſarius ni= terit iude
hil pꝛobat/⁊ tunc pꝛonunciabitur nõ inquietãdum cum ĩ inkants
qui pꝛobauit /ſic ſnĩa erit certa.Si aũtvterq; ꝓbat de poſ vti poſſi⸗
ſeſſione ſinevitio / ⁊ tunc aut pꝛobant de diuerſis poſſeſſio detj.
nibus/aut de eadẽ ſi de diuerſis pꝛonunciabitur nemin?
inquietantũ in ſua/ꝛ ſic vterq; vincet quilibet in ſua. Si
aũt pꝛobant de eadem poſſeſſione ambo/⁊ ſine vitio/tũc
aut vnus pꝛobat melius de poſſeſſione qᷓ; alter quod eſt
ſi pluribus teſtibus pꝛobet / vł ſi nõ pluribus pꝛobat per
dignioꝛes teſtes/vł qui melioꝛem dicti ſui rationem red
dunt obtinebit ille qui melius pꝛobabit ⁊ pꝛonũciabuur
eum non inquietãdum.Si aũt teſtes ſunt pares in nume
ro ⁊ dignitate ⁊ ratione dicti/⁊ tunc aut vnus pꝛobat de
antiquioꝛi poſſeſſione qᷓ; alter vt qꝛ pꝛobat ꝙ poſſedit cõ
tinue a decẽ ãnis citra/⁊ alter pꝛobat ꝙ poſſedit cõtinue
a duobꝰ qnis citra ⁊ tunc obtinet ille qui pꝛobauit de an
tiquioꝛi poſſeſſione/⁊ eſt rõ qꝛ in octo annis pᷣcedentibꝰ
pꝛobat ipſe ſolus ⁊ non hʒ concurſum alicuius/⁊ ideolʒ
teſtes aduerſarij dicant ꝙ duobus annis citra viderunt
cum poſſidere:qꝛ arabaĩ ⁊ c. pᷣſumetur potius qdðdã ire⁊
agere ꝙ poſſeſſio fuiſſet ⁊ potius pᷣſumetur clãdeſtine oc
cupaſſe q; iuſte cum pꝛioꝛ non potuerit poſſeſſione pꝛiua⸗
ri niſi fuiſſet deiectus:vt.l.ſi finita.S. vbi aũt.ff.de dã.in⸗
fec.⁊.l.quivniuerſasS:cum pꝛetoꝛ.ff.de acquirẽ.poſſeſ.⁊x
ideo obtinebit pꝛobans de antiquioꝛi.Si aũt pꝛobt pa
riter etiã in tpᷣe ⁊ teſtibus:tunc alterutra hoc pꝛobat etiã
de dñio ⁊ dz obtinere tanq; duplicia iura obtinens ar. in
aut᷑.de conſan.⁊ vteri fra.in pꝛin.⁊.l.nã ⁊ ſi parẽtibꝰ.ff.de
inoffi.teſt.Si aũt nullus pꝛobat de dominio: ⁊ ſic ꝑ oĩa
ẽ ꝑitas hĩciñ ⁊ tũc dicet iudex vti poſſidetita poſſideatj
⁊ tũc faciet ſeq̃ſtrari poſſeſſionẽ ⁊ madabit ꝑtibus vt ad
poſſeſſionẽ nõ vadãt ne veniãt ad arma ⁊ rixas vt.l.ſi is
cuiꝰ.S.ſi int᷑ duos.ff.de vſufru.⁊ qðᷣlʒ petitoꝛiũ ꝓponere
audict᷑.¶ Mõ venio ad aliã glo.⁊ q̃ro de q̊ dẽat victoꝛ ſa
tiſdare/⁊ dic vt gloſ.¶ Itẽ q̃ro quid ſi victoꝛ in interdi⸗
cto obtinuit conuẽtus reali ꝑdit poſſeſſionẽ ⁊ fuit ad ad
uerſarium tranſlata/ an ſi pꝛiuatus poſſeſſione agat rei
vendicatione ⁊ argue pꝛo ⁊ contra vt gloſ.⁊ bꝛeuiter
dic ꝙ qñ delictũ cõmittitur hic inde circa idẽ mutua cõ⸗
pẽſatione tolluntur /vt.l.fi · S· penul.ff.de eo ꝑ quẽ fac.eſt
⁊? ſo.ma.l.viro.cum ſimilibus.Sʒ vbi ẽ delictum commiſ
ſum circa diuerſa non fit compẽſatio Modo ad pꝛopoſi
tum in.l.qui bona.S.ſi quis.quã gl.allegat erat eadẽ rui⸗
na ⁊ ratiõe eiuſdẽ debebat caueri:vnde ſi vnus noluit ca⸗
ueri ſibi nõ cauebit᷑.Sʒ ĩ.l.poſtq; · S·ĩꝑatoꝛ.petit᷑ diuerſa
cautio ab eo cui cautum non fuit:⁊ ideo opoꝛtet eum ca⸗
uere:ſic ⁊ hic qꝛ hic ſunt diuerſe inſtãtie ⁊ vnus in pꝛima
erat actoꝛ alius in ſecũda:⁊ ideo dʒ cauere ſecũdꝰ.¶ Itẽ
q̃ro ſi vnus hʒ vſumfructũ alter vſum an poſſideat natu
rałr vſuarius:⁊ videtur ꝙ non:qꝛ ſic duo in ſolidum poſ⸗
ſiderent naturaliter:ſed dic ꝙ aut loqueris quo ad ius/⁊
quilibet poſſidet ius ſuum/immo quaſi poſſidet nõ vere/
aut loqris de re ⁊ potes dicere naturaliter quẽlibʒ poſſi⸗
dere:ſʒ non in ſolidum.ſ¶ Itẽ q̃ro quid ſi feudatarius qui
hʒ naturalẽ det alij in feudum / ⁊ ille alteri quis poſſidet
dic vt glo. vᷣum glo.ſubijcit q̃liter retineatur poſſeſſio in
quo dic ꝙ aut hẽo ciuilem ⁊ naturalẽ ꝑ meipſũ/⁊ tunc cũ
recedo de re ſtatim perdo naturalẽ ⁊ ciuilẽ aĩo/aĩo reti⸗
neo vt.l.clã.S.qui ad nundinas.ſf de acquir.poſ.aut hẽo
ciuilẽ ⁊ naturalẽ ꝑ aliũvt ꝑ filium in cã peculiari:⁊ tũc q;
diu filius ẽ in re retineo vtrãq; poſſeſſionẽ ꝑ filium. Sʒ ſi
exit rẽ ꝑdo naturalẽ / ciuilẽ retineo eiꝰ aĩo.Si aũt habeo
naturalẽ tm̃ vt qꝛ ſum fructuarius naturalẽ aĩo retinco qͥ
cũq; vadã/qꝛ cum animꝰ non poſſit oꝑari in retentione
ciuilis quã non habeo oꝑatur in retẽtione naturalis. St
aũt hẽo ciuilẽ ꝑ me naturalẽ ꝑ aliũvt ꝑ colonũ / vl filiũ ĩ
re dñica/tũc qͥcũq; vadã retinco ciuilẽ aĩo meo. Itẽ reti
neo naturalẽ ꝑ aĩm coloni/vł filij quocũq;vadãt cum eo
rũ animus oꝑari non poſſit in retẽtiõe ciuilis quã nõ hñt
an aũt ſit tm̃ vna poſſeſſio in ſubſtãtia dicã.S.de acqͥ poſ.
l.Iʒ.¶ Itẽ q̃ro qͥd ſi habes vſũfructũ /ego ꝓpᷣetatẽ ⁊ tertiꝰ

inuadit vt ſolũ vſũfructũ hẽat / dic vt glo. ¶ In glo. q̃ inci

pit.ſ.de vtẽdo ibi in rem conucniebatur.hoc non eſt expe

ditum: ⁊ ideo dic yt.l.iul.ff. qui ſatiſds. cog.

op
So blpete
pmann
gog
l
heclen pto
ſſercitans
biſecuspn
terdicto⸗
nentis Nin
ſiderant.
dit ſciali
locu ad er
ſoloſtagit
bihefid

D

¶Bubriea

Catur hicff
ſundapten
fbice digie

ihalterqve
Merdictun.
nefflari⸗
ifdereipe
(Apog
cumctloe
oabede
Uſtingui
Ceuninte
mae
mirkploci
lseund
leſiſtiof
loiſin
innchbet
iießdi
Gpoſeſon
⸗ Noo
Undetinet

De tabu. exhi. De liber. exhi. De pꝛecario. Fo. LXIX

nbitei⸗
toihun D t b li ke ib . dis . ſionis agitur rei vendicatione adiecta cauſa de iure qui⸗
dcderite Be ta u 18 Y h en * ritum/item ⁊ hoc interdictum. Si autem detinet eum vo
Munel MKub ica lentẽ:tunc aut aſſerit ſe x̃em eius:tunc lʒ non poſſideat
naſeiee 44* 2 Rfllilium: tñ quaſi poſſidet ius patrie ptatis: ⁊ ideo reivendi
lnzinn tin J in oteſtate Scriptura catio adiecta ca/⁊ hoc interdictũ locum hʒ. Si aũt nõ aſ
ntunut SSE 2e* P EUu. ptinété ad ſerit ſe patrẽ tunc cũ ibi non ſit poſſeſſio vel q̃ſi ceſſat hoc
efeggetn Scriptu⸗ vltimam voluntatẽ petit quis ſibi edi interdictũ ⁊ rei vẽdicatio. Aut nullus eũ detinet ſed ipᷣe
Etẽ 2 p interdictum de tabulis exhibẽdisvt

rã ptinẽtẽé ſui ipſius controuerſiã facit:tunc cũ ibinulla ſit poſſeſſio

enint ad vltimã pic: vl ꝑ edictũ quẽadmodũ teſtamta ceſſat hoc interdictũ ⁊ hʒ locũ pᷣiudicialis in rẽ niſi etiã
ſneſton, volütateʒ ¶ E aꝑiantur / vt in glo. h. d. textus ⁊ gloſ. pᷣncipalr eẽt qõ de hr̃diiate vt hic:quia tunc haberet lo⸗
znn . qð inter CDb non agatk hoc interdicto:ſed cum hoc interdictum. D
d ictuzoc⸗ ar —1⁄αNtcrd duemadmodum tenamera ei eN Y ad inſtar. Pro vroꝛe erbibenaa
nutnn N beat qͥs pe antur. So.aut hñs tabulas negat ſe eas habere / vel dicit W ab. agitur ſm gl. interdicto
tPoiiche tere. ſe non teneri edere ⁊ agitur hoc interdicto.aut fatetur ſe F de vxoꝛe exhibẽda ad exẽplum huius interdi⸗
— K habere ⁊ teneri edere:⁊ tũc editur ꝑ edictum quemadmo Acti. h. d. ¶ Ego credo ꝙ hec lex poſſet loqui de
n Rn dum teſtamẽta aperiãtur ⁊ editur cuilibet aſſerenti ſe cre interdicto gñali delibero hoĩe exhibendo ꝙ dat cuilibz
nnt n dere ſibi aliquid relictum in tabulis dũ tñ iuret ſe non caa roõne officij quod dʒ homo homini⁊ ſic loquetur hec lex
ſcleinr ur vt.l. iij · · ſi iße. ff. e. So. vt in glo. 3⸗ rari jan ⸗
uun riter pꝛo guolibet inrereſſe⸗ ESirnj ad erdibendum niſ⸗ “ De P ꝛecario ſaluiano in⸗
as Ng⸗ tendatur intereſſe dñij/⁊ ideo heres vł defunctꝰ qui ſũ rg
tlligtl dũi poſſunt agere ad exhibendum. Sʒ ſi legatarius veii terd icto. RB ub ca.
clſim alius qͥ non eſt dñs velit agere pꝛo quarta non põt agere ¶ Ad euidentiã eſt ſciendũ ꝙ hoc interdictum de pꝛeca
Cinsgcti ad exhibendum ſed aget hoc interdicto iſte vł edicto q;⸗ rio quãdoq; eſt recuperãde poſſeſſionis qñq; eſt retinen⸗
turcilehte admodum teſtamẽèta apiantur ſᷣm ea que.S.dixi. de.Circa quod eſt iĩcidũ ꝙ hoc interdictũ ꝙ aliquãdo ꝑ.
oſeſior ¶ Itẽ op.ꝙ alijs actionibus petatur editio /vt.S.de edeY. pꝛecarium tranſit naturalis ⁊ ciuilis poſſeſſio quod eſt ſi
iaütfin, So.ibi petentur edi ꝑtinentia ad ↄctus hic ad vltimam agatur hoc.⁊ hoc ĩterdictũ tunc eſt recuperãde poſſeſſio
Negnſini voluntatem. niiis ⁊ datur ad recuperãdãa poſſeſſionẽ vtrãq;/aliqñ trãſit
igit ¶ In glo. que incipit in teſtamẽtis ibi pertinet.de ptinẽ naturalis tm̃ qð eſt ſi nihil agat᷑:vt.l.⁊ hʒ. S.fi.ff. e.ti.⁊ eti
hocprate tibus aũt ad contractum vl q̃ſi dic vt.l.j.S· editiones.ff. am tũc dat᷑ ad illã naturalẽ recuperãdã:aliqñ nulla trãſit
obtinetn de eden.pꝑ totũ.¶ In glo.que incipit Si aũt.ibi nõ deceſ⸗: vt eſt ſi hoc agat᷑ vt faciunt creditoꝛes qͥtidie: qꝛ debito⸗
ſiparttin ſiſſet. ⁊ ita nõ ceſſiſſet dies ſubſtitutionis. In eadem gl. res ↄſtituũt ſe eoꝝ noĩe poſſidere ⁊ poſtea in inſtro dicit᷑.
iniortſe,t ibi ſecus pꝛo legato.qꝛ ẽt ſi nõ ceſſit dies agitur ꝓ eo hoc idẽ creditoꝛ ad pctitionẽ debitoꝛis pᷣcario ei dictas res
getfitapoſt interdicto/qꝛ ceſſat illa rõ:qꝛ non querit de hereditate vi ⁊ceſſit detẽtatiõis tm̃ modo cã.vñ ſi poſtea ſi debitoꝛ ceſ
witgtinen uentis vt in ſubſtitutione.ſ In eadem glo.ibi quicũq; de ſat ſoluere creditoꝛ ꝓpᷣa auctoꝛitate poſſeſſionẽ igredit᷑ ⁊
1rirssttli ſiderant.⁊c.dum tñ iurent ſẽ nõ calumnie cã petere ⁊ cre⸗ boc interdictũ tũc eſt retinẽde ⁊ ↄſeruãde poſſeſſiõis ⁊
eiügt⸗ dit ſibi ali quid relictum / vel dubitat.¶ In eadem glo.ibi creditoꝛ retinet res ex cã emptiõis ꝓ iuſto pᷣcio ſi hoc cõ
eidint locũ ad exhibẽdum.qꝛ pᷣtendit intereſſe dominij:de quo uenit:vt.l.ſi fũdꝰ.S.fi.ff.de pig.⁊ hoc de pᷣma parte rubꝛi
Vierrſnre ſolo ſi agitur ꝓ q̃rta agit᷑ ad exhibẽdum.¶ In eadẽ glo.) ce.iDe ſcda dic ꝙ eſt ſaluianũ interdictũ ⁊ hoc dat᷑ ꝓ re
netfirt ibi her̃di datur:qꝛ eſt eadem ratio:qꝛ ẽ dominus. Paſcllim 1 ont Jre⸗ eſ niana heccei⸗ eln P
1.= . . iana.i.hypothecaria ⁊ hec
nne D lib eris exh ib end 18. pꝛo rebꝰex qᷓcunq; cꝗ oligatis cöpent. In quo aũt diffe
gidimn RKub ica. rsat ſaluianũ a ſeruiana:j/ dicã ⁊ plene dixi inſti.de actio.
rrre HM 2 Ed. S. item ſeruiana.
ſcin ¶ NRubꝛica habet duas ptes verum de ſecunda non tra 7 te Seruiana datur in quẽlʒ poſ
nnn ctatur hic ſᷣm glo. Sʒ qui diceret ꝙ lex finalis loq̃tur de R22 αſeſſoꝛem / ſed ſaluianu dat cõ
ne ſecunda ꝑte rubꝛice non male diceret. Item pꝛima pars trra colonũ vel inquilinũ poſſidentẽ tã
— rubꝛice diuiditur in duas/qꝛ pꝛima loquitur q̃liter petan tum. hoc dicit.
nosln tur filij exhiberi /ſecũda q̃liter exhibiti poſſint abduci. R ¶ Mota ꝙ hic loqt᷑ de tribꝰ actionibꝰ:
haitftl Fͤ Yvt 0 onis Vbi filiꝰ 4 eſt ſaluianũ ⁊ hoc dat᷑ ꝓ rebꝰ coloni
AVhpon ¶detinetur / ſed ſui controuerſiam facdcit EEAKAlü ꝓ pdictis rebꝰdat᷑.Eſt q̃ſi ſeruiana
ereſcchhſ celſat interdictum de liberis expiben⸗ ⁊ quaſi hypothecaria:⁊ hec datur pꝛo rebus obligatis q̃⸗
n poſtten dis niſi ratione hr̃ditatis ſit pꝛincibas cunq; de cauſa vnde etiam hic competeret.
oinſclint liter qᷓo.h.d.¶ Ad euidentiam eſt ſcien ¶ Op. ꝙ hec actio etiã det᷑ ↄ quẽlibet poſſeſſoꝛẽ:vt.l.j.ff·
risronlit Adum ꝙ hoc interdictũ eſt poſſeſſoꝛium eo.So. vt glo.⁊ videt᷑ glo.male dicere:qꝛ interdicta ſunt
poſiiſin cum ergo nullus poſſit poſſidere ſeipʒ pꝓſonalia.& nõ dãtur poſſeſſoꝛẽ extraneũ.Sʒ dic ꝙ licet
erctätt Ʒ eum non datur ratione ſuijpſius/ſed ſi de hr̃ditate pꝛi⸗ ſint pꝑſonalia ſũt tñ in rẽ ſcripta:vñ actio realis ⁊ ꝑſona⸗
fiudetniuſt ipaliter queſtio eſt cum hr̃ditas poſſideatur datur hoc lis diſtinguũtur ex oꝛigine. MHã realis dat᷑ ſine obligatio
i gus interdictum pꝛincipaliter ratione hr̃ditatis ⁊ ex ↄnia ra ne:ꝑſonalis venit ex obligatiõe vt iſti.de oblig.ĩ pᷣn.a
gtur oſcht tione filiationis.gloſ.q̃ eſt hic habes ad contextum.ff. e. bet ergo hec ĩterdicta naturã mixtã:nã ſunt pßeneles /a⸗
pſhemi Z.ff. de rei ven. l. j. ⸗ ex obligatõe veniũt ⁊ perſequũt᷑ poſſeſſoꝛẽ ſicut ⁊ reales.
liini ¶ Oppo.ꝙ ſola notio pᷣtoꝛis locum hẽat ⁊ non interdi⸗ Szʒ diuerſimode qꝛ realis no ꝑſequit᷑ vt obligatũ: ſʒ iter⸗
ithoſau ctum / vt. l. Penul ff.e.⁊ inſti.de act.S.pᷣiudiciales. Sol.vi dicta ꝑſequunt᷑ vt obligatũ q peruẽtione poſſeſſiõis obli
cllenitti glo. qꝛ hic de hr̃ditate eſt qſtio ibi non.⁊ hoꝛum gr̃a glo. gatus eſt / ſicut ĩ actiõe ad exhibẽdũ:vt.liij·S. eſt aũt per
iofine diſtinguit ꝑ tres caſus:qꝛ aut filius detinetur inuitꝰ/⁊ hʒ ſonalis.ff ad exhibẽ.¶ Modo q̃ro in qͥ differt ſaluianũ a Saluia⸗
Snitrt locum interdictum ⁊ actio in rẽ adiecta cã de iure quiri⸗ ſeruiana: Rñdeo ĩ tribꝰ. Pꝛimo qꝛ i ſaluiano hẽo mino⸗
ſinen tum / aut volens detinetur /⁊ tũc aut detinẽs aſſerit ſe po-⸗ rẽlaboꝛẽ ⁊ minꝰ ↄmodũ ꝛ nõ hẽo ſaluiano neceſſe ꝓba
iſt Ccte trẽ⁊ hʒ locũ hoc interdictum als non yt. l. penul. ff.e.aut re niſi ꝙ colonꝰ vel iqlinꝰ poſſidebat tpe ↄductiõis:⁊ iõ ſeruiana.
ahntiet nullus eum detinet:ſed ipſe ſui controuerſiam facit tunc ſolũ reſpectu poſſeſſiõis rẽ aduocat: vñ victꝰ in ſaluiano
1 ock N aut eſt q̃ſtio ſolum de filiatione/⁊ non hʒ locum hoc ĩter⸗ poterit rẽ vẽdicare ⁊ ſi pꝛobet dñium opoꝛtebit pꝛobare
ſ g dictũ /ſed notio p̃ᷣtoꝛis ⁊ in rem pᷣiudicialis. Aut eſt con⸗ de iure pignoꝛis ꝙ res fuerit in bonis coloni tẽpoꝛe obli
ſonc ef trouerſia pꝛincipaliter de hr̃ditate ⁊ in ↄñia de flliatione gationis:qꝛ de hoc diſputatũ non fuit in pᷣmo iudicio: ſʒ
ih⸗ ini ⁊ tunc habet locum hoc interdictum:ſed gl.non aſſignat ĩ ago ſeruiana plus grauoꝛ ⁊ maius ↄmodũ ↄſequoꝛ:qꝛ
uliod iet rationẽ pᷣdictoꝛũ /ſʒ tu aſſigna rationẽ: qꝛ hoc interdictũ debeo pꝛobare de iure pignoꝛis ⁊ que res fuerunt in bo⸗
ieim eſt poſſeſſoꝛium ⁊ rei vẽdicatio adiecta cã requiritur poſ nis coloni vel inquilini tempoꝛe obligatiõis:⁊ ideo ſi ob
Nenngie ſeſſio vl poſſeſſio aduer ſarij.Ad ꝓpoſitum ergo qñ alids tineo nõ poteſt victus poſtea litigare de iure dominijvel
ante eum detinet iuitum poſſidet eum /⁊ ideo ratione poſſeſ⸗ pignoꝛis cum hoc in pꝛimo iudicio fuerit diſputatũ.

Butrigarij Bcda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis

Itẽ ꝑ ſaluianuʒ annotãtur res ſolum reſpectu poſſeſſio
nis:pꝑ ſeruianã etiã reſpectu pignoꝛis ⁊ dñij.i Itẽ ſaluia
nũ eſt ꝑſonalis/ſeruiana realis.ꝗ¶ Itẽ uiana directa da
tur ʒ quẽlibet poſſidẽtem vt tanqᷓ; poſſeſſoꝛem / ſaluianũ

vo intdictum ſolum datur inquilinũ vł colonum poſ⸗

ſidetes / vtile vero Z quẽlibet poſſeſſoꝛem / ſʒ non pꝛoſeqͥ⸗
tur eum vt poſſeſſoꝛẽ:ſed vt obligatum ratione poſſeſſio⸗
nis q̃ͥ ad eum ꝑuenit vt in pꝛincipio diri. .
In glo. q̃ incipit immo ibi qꝛ in rem. ⁊c.immo nõ ob⸗

ſtat ꝙ non ſit ꝑſonalis:qꝛ pꝛoſequitur poſſeſſoꝛem vt obli

gatũ ad inſtar actiõis ad exhibẽdum:⁊ ideo ꝑſonalis ẽ.

1 tis. hoc dicit. 2 S
(LOp. de. l. cñ heres. ff. de diuerſis ⁊ tꝑa.pᷣſcri.

Pꝛecari⸗ So. vt glol.¶ Ite qro quid differt pcarium a commoda⸗

um qũo to/⁊ dic vt glo.⁊ ex pꝛima differẽtia quã aſſignat gloſ. in

differt a ſurgit alia qꝛ cum pᷣcarium detur ſine determinationevſ⸗
ↄmodato põt qũcũq; reuocari niſi finito vſu vt. l.in cõmodato · S· ſi

cut. ff. cõmo. Item in pᷣcario qñq; trãſit vtraqʒ poſſeſſio/
qũq; alt era/qñq; nulla:ſed in commodato nulla traſit vl
lo caſu. Sequentia leguntur extraoꝛdinarie vſq; ad titu⸗
lum de pignoꝛibus.

Depignoꝛzibus.
MKubꝛica.

EL- XOQꝛ tractatũ eſt ſupꝛa de interdictis
* ☛ oſequuntur poſſeſſionẽ ad inſtar rea

–

S

8 lium cũ ſint in rẽ ſcripta ſequit᷑ videre
NEode pignoꝛibus / que ſunt realia ⁊ poſſeſ
ſionem perſequũtur.

— Anus põt ꝑſonali conueniri.h.d.
F— D amuis Hñs ſpalem ⁊ gñalem non
E recurrit in piudicium alteri
ſus creditoꝛis /ſi ſpalis ei ſufficiat.h.d. Glo.mi

R ſcet q̃dã oꝛia ſimul in opponẽdo: ſed tu ſepara
ſic.¶ Et pꝛĩo opp.de.l.creditoꝛis.de diſtrac.pig.vbi pꝛi⸗
mus ſpᷣfert᷑ etiã in gñali.So.vt glo.qꝛ hic de equitate ibi
de rigoꝛe / vel dic ꝙ aut creditoꝛ non contendit cum alio
creditoꝛe:ſʒ cum debitoꝛe:⁊ tunc habeat aduocare bona

ſiue ex gñali hypotheca ſiue ex ſpãli:vt vult in contrario

aut contẽdit cum creditoꝛe alio:⁊ tunc hʒ locum hec lex.

¶ Itez op ꝙ in gñalipᷣferatur vt.:.qui gñaliter.ff. qui po.

in pig.habe. So.ibi hẽbat ſolã gñalẽ: ⁊ ideo pᷣfertur po⸗
ſterioꝛi in generali:hic habebat ſpãleʒ ⁊ gñalem.¶ Item
op.ꝙ ſi habeat ſpalem non ſolũ ſecũdus ſit potioꝛ in gña
li: ſed etiam ſolusvt.d.l.qͥ gñaliter ſcðᷣo rñſo.So.ibi obli
gatio ſpãlis fuerat pura ⁊ gñalis ſub conditione zcta: ⁊
qꝛ ibi deficit conditio gñalis hypothece ſecundus in ge⸗
nerali nedum potioꝛ/ſed ſolus reꝑitur:vt innuit glo. Cõ

clude ergo ſic circa materiã iſtã:qꝛ aut habeo gñaleʒ ⁊ ſe

cundus gñalem ⁊ pᷣferoꝛ ſecundo vt.l.qui gñaliter in pᷣn
cipio fr poti.ĩ pig. haaut hẽo ſpalẽ ⁊ gñalẽ ⁊ ſcðᷣs gñia
lẽ/⁊ tũc aut hypotheca gñalis fuit ſub ↄditiõe:vt qꝛ dixi
obligo talẽ füdũ:⁊ ſi nõ ſufficiat obligo oĩa bõa ꝙ ſifãdꝰ
ſufficiat tunc ſecundꝰ nõ ſolũ ẽ potioꝛ in gñali /ſʒ etiaã ſolꝰ
vt. d. l. qui gñaliter in fi.aut ſpãlis ⁊ gñalis fuit pura ⁊ ſe⸗
cunda gñalis:⁊ tunc ſi ſpãlis ſufficit ad gñalẽ non recur⸗
ro de equitate lʒ de rigoꝛe poſſimvt hic:aut habeo ſpecia
lem hypothecã ⁊ generalem ⁊ alius non eſt creditoꝛ: ſed
contendo cum debitoꝛe/⁊ tunc poſſum bona aduocare ꝑ
ſpecialem vł generalẽ hypothecã:vt nota.in.d.l.credito⸗
ris.¶ Quero an habeat locum hec lex ſi extraneus vel pꝛi
mus creditoꝛ poſſidet. Rñdeo vt gloſ.
¶ In glo. que incipit immo in ft. ipi ſecundo teneretur.
hic aũt ambas pure.ſ.ſpãlem ⁊ gñalem.

F : 1 Er pacto licet creditoꝛi
SS Red itoꝛes poſſeſſionẽ pignoꝛis in⸗
P EVIRgredi ſine iudice / vꝛbaniꝰ flet cum iudice. h. d.
A&(LMota ꝙ pactuz de ingrediẽdo tollit vim qꝛ

2–

Pactum in vi dʒ eẽ dolusvt.l.ſj eximedi.ff de co ꝑ quẽ fac eſt. at
de ĩgredi⸗ debitoꝛi volẽti nõ fit dolꝰ:vt.l.j.ĩ fl ff. de act.p.¶ Itẽ nõ
endo tol⸗ ꝙ meliꝰ faciet qͥ auẽte iudic faciet q; ꝓpa aucte ⁊ h exv⸗

lit vim.

banitate non aũt ex neceſſitate.¶ Mõ venio ad glo.⁊ pꝛi
mo capio vltimã ⁊ oppono ꝙ iciuiliter fetm̃ dẽat puniri

. nterdictum de pꝛecario
Ab itantis. Snns in heredem rogan⸗

4 Licet debitoꝛ velit ce⸗
. Eb ito 2 dere pignoꝛi nihilbomi

vt. l. ij.ff. de legibus. So. aliquãdo ciuile ſumit᷑ pꝛo vꝛba⸗
no cuius contrariũ eſt non vꝛbanum: ⁊ tale nõ vꝛbanum

non punit᷑ vt hic. ⁊. l.quidã hyberus.ff.de ſerui.vꝛ.pꝛedi.

æ.l.ciuile.S. de furtis.aliquãdo ciuile ſumitur pꝛo iure ci

uili pmiſſione cuius contrariũ eſt inciuile/ ⁊ tale inciuile

bene punitur:⁊ ita etiã poſſet intelligi hec lex.
¶ Vodo venio ad ſecũdã glo.⁊ oppono ꝓꝙ creditoꝛ ina

grediens faciat vim.vt.l.in poſſeſſionẽ·.j.ad.l.iuliã.de v.

Sol. vt glo.qꝛ hic fuit pactum/ibinon.i Quero an poſſit
ingredi debitoꝛe reſiſtente? Et dic vt glo ꝙ non.¶ Sed
quid ſi debitoꝛ alienauit/an cõtra emptoꝛẽ duret ius in⸗

grediendi:glo.ꝙ ſic.

1
¶ Vodo expedita glo.reaſſumo pꝛimã queſtionẽ:⁊ q̃ro Pignor⸗
quid ſi dedi licentia creditoꝛi ingrediẽdi ſua eiaau⸗ dien
ctoꝛitate poſtea dum vult ingredi:ego ꝓhibeo ⁊ ipoſe me nẽ ingre⸗
inuito ingredit᷑:an cõmittat vim: Et dicit glo.ꝙ nõ.⁊ ꝙ diẽs ppa
hoc non ſit verum ꝓbo ſic. qꝛ ſi id de quo minus videtur auctoꝛita⸗
ineſſe.⁊c̃.ſed ita eſt ꝙ colonꝰ qui mihi poſſidebat ſi mutet te / us tñ
voluntatẽ/⁊ vult reſiſtere non poſſum ingredi ꝓpꝛia au⸗ hita licẽ⸗
ctoꝛitate:cũ anteqᷓ; mutaret bñ poteram ingredi ſi vole⸗ tia ĩgredi
bam.vt.l.cũ fundus.⁊.l.colonus.ſf.de vi ⁊ vi arma.quã⸗ endiancõ
tomaglis poteſt debitoꝛ ꝓhibere:qꝛ ſemꝑ poſſeſſionẽ hʒ/ mittat vi,

⁊ habuit nec obſtãt leges allega.ꝑ glo.qꝛ in eis erat q̃ſ⸗
tum ius in re/vl in eis durabat debuoꝛis voluntas.Aut
ergo dices hic ꝙ hoc pactũ dederit ius ꝑſonale/a nõ eſt
verum:qꝛ non naſcitur actio ex hoc.Aut dices ꝙ realeè/⸗⁊
male dicis:qꝛ non cõſtituitur ius in re:ſʒ ius veniẽdi ad
rem ꝓpter licẽtiam ⁊ volũtatẽ debitoꝛis/qua voluntate

ceſſante ceſſat licẽtia ingrediẽdi.ar.l.nihil tam naturale.

ff. de regu.iur.nec ob.l.in cõmodato .S.ſicut.ff.cõmo.vbi
penitere nõ põt qui ſemel voluit:qꝛ illud eſt verũ quaãdo
per pꝛimã volunt atẽ eſt aliquod ius qſitum aduerſario:
ſed hic non eſt q̃ſitum creditoꝛi ius aliquod reale vel ꝑſo
nale:vt.S.dixi.ergo debitoꝛ poteſt voluntatẽ mutare.
Item q̃rit glo.quid ſi debitoꝛ qm̃ fecerat pactũ credi⸗
toꝛi de ingrediẽdo ⁊ poſtea alienat an pactum illud affi⸗
ciat emptoꝛẽ:⁊ dicit ꝙ ſic:ſed hoc non videt᷑ verũ ꝓpter
rationẽ quã.S.dixi.qꝛ nõ eſt ius ꝑſonale q̃ſitũ:⁊ ſi adhuc
non afficeret ſingularẽ ſucceſſoꝛem: vt.l.j.S· heres.ff.ad
trebel..l.fideicòmiiſ.S.tractatum.ſf.de iudi.⁊.l.ſi eum.ſff.
de actio.⁊ oblig. Item nec eſt q̃ſitum ius resale:qꝛ nec eſt
ius dominij nec pignoꝛis:ſed quedã licẽtia ingrediẽdi q̃
ceſſat/ volũtate debitoꝛis ceſſante:⁊ hoc tenet dñs mar.
per.l.non eſt ſingulis.ff. de regu iur.ſed ego teneo idem
per rationes quas.S. dixi.⁊ ꝓ hoc facit.l.iij.S.de cõdic.
ob turpẽ cau.nec ob.l.ſi titius.quã glo.alleg.qꝛ ibi ſpale
At id qð dixi eſt regulare:nã ſi nõ facit etiã ipſum debi⸗
toꝛem volũtate mutata quo minus reſiſtere: vt.S.dixi.⁊
creditoꝛ ingrediẽdo eo inuito cõmittit vim multominus
afficiet iſm emptoꝛt᷑:⁊ hoc ideo qꝛ debitoꝛ alienãdo rem
is videtur volũtatẽ mutaſſe/⁊ ꝑ ↄſequẽs licẽtiam ingre⸗
diẽdi remouiſſe ⁊ abſtuliſſe.¶ Sed quomodo ergo faciũt

aduocati qui quotidie faciunt clientulos ingredi poſſeſ⸗

ſiones ꝓpꝛia auctoꝛitate nũquid male faciunt:certe nõ.
qꝛ ipſi faciſũt apponi alia pacta pᷣter iſtud:nam ipi hodie
faciunt inſtrumẽta ſic:qꝛ debitoꝛ conſtituit ſe creditoꝛis

noĩe poſſidere / ⁊ dat licentiã ingrediedi ei ⁊ poſſidendi.

done ergo ꝙ debitoꝛ alienauit an poterit creditoꝛ igre⸗ Pignus
iecerte videtur ꝙ non: qꝛ debitoꝛ alienãdo pꝛiust credi ſi debitoꝛ
toꝛem ciuili ⁊ naturali poſſeſſione/nec ergo rõne poſſeſſi⸗ alienauit

onis poteſt ingredi: quia non poſſidet nec ratione pacti: an

quia non afficit emptoꝛem.argu.l.cum nemo.de acqui⸗ cre

poterit
ditoꝛ i⸗

rend.poſſeſ.S. ⁊.l.peregre·S.fina.ff.de ac uirend. poſſeſ. gredi poſ⸗
⁊ nota.in.l.j.S. communia de vſuca. ⁊.l.fl.S. de acqᷣ. poſ. ſeſſionẽ
qũo ergo conſulitur creditoꝛi.Rñdeo aut creditoꝛ con⸗ pa aucte.

tẽdendo pꝛecario retinet ſibi poſſeſſionẽ naturalẽ ? ciui⸗
lẽ ⁊ ſolã detẽtationẽ tradit debitoꝛi: tunc eſt ſolum vna
poſſeſſio ĩ ſubſtãtia ſᷣm verã opinionẽ Jo.ſ.naturalis ha
bẽs compꝛobationẽ iuris ciuilis de q̃ ſoquit᷑ iſti.de obli⸗
ga. in pꝛin. ⁊ ciuilis eſt qdã pediſſeq̃ naturalis ⁊ accidẽs
⁊ ideo ſi perderẽ nunc naturalẽ q̃ eſt ſubſtãtia non poſſet
remanere ciuilis ꝗᷓ ẽ accidens vt.l.eius qui in pꝛouincia.
ff. ſi certum peta.ſed qñ ciuilis eſt penesvnum:⁊ natura⸗
lis penes aliũ:tunc vna non eſt pediſſeqᷓ alterius:ſed qls
ſe hʒ ꝑ modum ſubſtãtie:a ideo vna ſublata non tollitur
alia vt.l.ſi de fundo.ff.de vi ⁊ vi arma. Modo ergo aut ꝑ
pᷣcarium retinet ſibi vtrãq; poſſeſſionẽ creditoꝛ:⁊ tũc de⸗
bitoꝛ alienãdo pꝛiuat euʒ naturali:⁊ in eius ↄniam pᷣust

gurme
herie vi⸗
ttunc
nearural
ckmnra⸗
iſina
iaullsei
r upie
itpheari
iopriu⸗
urnſcoi
nicl
iri geſt
rediAln

utſecredu

harprame
ſoebitoꝛni
cturpina
Grallalof
giſcqjnatu
dipꝛops
cumnong
lcontinet
ridicerea
descqvirpe
olono/td
n aliqivt
Colſtitnitſe
lemdebtto⸗
hoſeſtotrs
Actumfaer
coſtuuitſe
nuralis pol
ulareniſt
1eum
ſalez ? me
modum/
lyi an eid
ſoͤerpacto⸗
ſtſoſpicot⸗
npoſenn
ſin aseri
ſonepcona
Ghoſſcſiofi
umccetäͤn
Cmnpoſen

Mepole
Fultſenl
cäpinein
t debto⸗
ſerline
lertſ

potiſete

n
Ren
rechign
inſegi
Uiguth

1solunn
Sponene
tdiceggnt
iuoſihii⸗
5/qus Mer
dütamtn
ſeſtvpign
vod felete
mratenun
erapagln
pactumuls
Vicerig
leihineſt
l,ghensft
iudi tllen
usfrlegſt
etiainglil
ctenetiin
egotemt
Liljdeſt
leg. eib⸗
ttüälpfumt
ere. N.nt
onmulknn
tordlcun
eslicitin,
nodone
os ngredſc
faciuſtent
Udnnß
lut ſtati
ieit oſne
tertcrtin
Nicopiuer
aeſirgti

De pignoꝛibus. Fo. LNXX.

eum ciuili que eſt tunc velut accidens:ſicut ⁊ colonꝰ me
pꝛiuat vtraq; qñ eas habebãvt.l.colonus.⁊.l.cũ fũdũ.ff.
de vi ⁊ vi arma. Si aũt retinuit tm̃ ciuilẽ ⁊ naturalẽ trãſ
fertvt ẽ regłarit᷑ niſi alið agat᷑:vt.l.cũ pᷣcario. ⁊.l.eũ.ff.ð
hpca.⁊ tunc cuʒ ciuilis ⁊ naturalis ſint penes diuerſos hʒ
ſe q̃libet ꝑ modum ſubſtãtie:vñ debitoꝛ alienãdo pꝛiuat
me naturali quã hẽbam:non aũt ciuili vt.d.l.ſi de fundo.
⁊ eſt mirabile qꝛ plus mihi aufert qñ nullam poſſeſſioneʒ
hʒ qᷓ; qũ naturalem hʒ: hoc ergo caſu cum remaneat mi⸗
hi ciuilis eius rõne potero ingredi poſſeſſionẽ niſi expel
lar vł ſuſpicer me poſſe repelli quo caſu agerẽ vñ vi. Si
aũt ꝑ pᷣcariũ omnis poſſeſſio fuiſſet ĩ ðbitoꝛẽ trãſlata ali
ensãdo pꝛiuaret me vtraq; Vt ergo hec materia plene li⸗
qquueat ſic diſtingue: quia aliquando debitoꝛ facit credi⸗
toꝛi ſolum pactum de ingrediẽdo:⁊ tunc locum hñt ea q̃
dixi:qꝛ ſiue debitoꝛ reſiſtat ſiue alienet non põt creditoꝛ
ingredi. Aliqñ interuenit plus qᷓ; pactũ:qꝛ debitoꝛ conſti
tuit ſe creditoꝛis nomine poſſidere:⁊ tunc cum creditoꝛ
hẽatvtramq; poſſeſſionẽ põt ingredi pꝛopꝛia auctoꝛitate
ſi debitoꝛ nõ reſiſtat.Si aũt non reſiſtitvł alienat vł deij
citur pꝛiuatur creditoꝛvtraq; poſſeſſione pꝛincipaliter na
turali ⁊ ĩ ↄia ciuili que modo ſe habebat vt q̃litas ⁊ pe⸗
diſſeq̃ naturalis vt pᷣdixi/ergo creditoꝛ nõ poteſt ingre⸗
di pꝛopa auctoꝛitate cum non poſſideat nec vigoꝛe pacti
cum non afficiat ſingularẽ ſucceſſoꝛẽ/⁊ hec vᷣa niſiveniat
in continẽti:vt.l.j.S.vñ vi.ſed ſi venit ex interuallo debet
luridice recuperare poſſeſſionẽ ꝑ condictionem ex.l.fl.S.
de acquir.poſſeſ.vñ hoc caſu ꝑinde ẽ in debitoꝛe qð eſt ĩ
colono/vt.d.l.cum fundum.⁊.l.colonus.ff. de vi ⁊ vi ar⸗
ma.aliqñ vlterius non pꝛoceditur/qꝛ non ſolum debitoꝛ
conſtituit ſe creditoꝛis nomine poſſidere:ſed creditoꝛ ei⸗
dem debitoꝛi rogati reſtituit res pᷣcario/⁊ tunc aut nulla
poſſeſſio trãſit in debitoꝛẽ᷑:ſed ſola detentatio q̃ eſt ſi hoc
actum fuerit/⁊ tunc idẽ ẽ in omnibus qð.S.dixi qñ ſoluʒ
cõſtituit ſe creditoꝛis nomine poſſidere.Si aũt trãſit na⸗
turalis poſſeſſio in debitoꝛem rogãtẽ/qð ẽ naturaliter re
gulare niſi aliud agatur:vt.l.cum pꝛecario.ff. de pᷣcario.
⁊.l.eum.⁊ tunc alienãdo nõ trãſfert in emptoꝛẽ nec natu⸗
raleʒ ⁊ me non pꝛiuat ciuili/ cum ambe ſe modo habeant
ꝑ modum ſubſtatie vt pꝛedixi ar.l.cum de fundo.ff. de vi
⁊ yi ar.⁊ ideo ratione ciuilis quã habco potero ingredi
nõ ex pacto de ĩgrediẽdo/⁊ h̊ niſi fuerĩ nõ admiſſꝰ dũ irẽ
vł ſuſpicatꝰ ſũ me poſſe repelli:qꝛ tũc cũ eſſẽ pᷣuatꝰvtraq;
non poſſem ingredi niſi redirem in continẽti: vt.d.l.j.S.
vñ vi.ałs ex interuallo poſſum iuridice recuperare poſſeſ
ſionẽ ꝑ condictionem ex.l.fi.õ.de acqui.poſ.Si aũt vtra
q; poſſeſſio fuiſſet in debitoꝛẽ trãſlata qð eſt ſi hoc agatur
⁊ tunc etiã in alienãdo eẽm pꝛiuatus vtraq;:⁊ ideo ingre
di non poſſem niſi iuridice vt pꝛedixi.

QG m te Mõ eſt iuſta rõ coactionis neceſſitas
W iſmiltaris h d. b .
S ñiia lata cum debitoꝛe ĩ iure do
WEer, Keles. minij non nocet creditoꝛi in iure
cũ debito 4 pignoꝛis. h. d. qð intellige cum determinatiõe
re in iure B Rdbuius legis.
dñij an no ¶ Op.a diuiſiõe ſic qꝛ aut ſũia fuit lata cum debitoꝛe añ
ceat credi obligationẽ pignoꝛis:⁊ tunc indiſtincte nocet creditoꝛi:
toꝛi ĩ iure aut pꝛimo fuit fctã obligatio qᷓ; ferret᷑ ſnĩa⁊ nullo caſu dʒ
pignoꝛis. nocere creditoꝛi / hic dicit ꝙ nocet in duobus caſibus q̃re
male vñ videtur obſtare.l.ſuꝑatus.ff.e. So.diſtinguẽdo
vt glo.qualiter aũt colluſio interuenerit planum eſt. Qua
liter aũt ſit paſſus labi pᷣſcriptionẽ. Pꝛimo dic vt gloſ.⁊
male:qꝛ lapſus triennij non tollit ius debitoꝛi:⁊ ideo dic
ꝙ debitoꝛ condẽnatus appellauit ⁊ paſſus eſt labi fatalia
vñ ſñia confirmatur:⁊ de hoc põt creditoꝛ conqueri.vel
aliter intellige vt gl.⁊ collige ſic: qꝛ aut creditoꝛ ſciuit tẽ
poꝛe quo lata fuit ſñia:⁊ tunc regulariter ſibi pꝛeiudicat᷑
Fallit ſi colluſio debitoꝛis ĩterueniat. Item fallit ſi ex ta
li cã vincitur debitoꝛ que non vinceret creditoꝛẽ:vt qꝛ ꝑ⸗
dit debitoꝛ:qꝛ ð eum pñtem ẽ pᷣſcriptum ſpacio.x.annoꝝ
ſi creditoꝛ erat abſens vñ pᷣſcriptio.x.annoꝛum ſibi nõ p̈⸗
iudicat ſed viginti:ſecus ſi vtraq; fuiſſet pñs ita ꝙ pᷣſcri⸗
ptio fuiſſet communis.ſ.x.annoꝛum qꝛ tunc vtroq; exclu
ditur. Item ſi vincitur debitoꝛ:qꝛ res non fuerat eius tẽ⸗
poꝛe obligationis:⁊ creditoꝛ fuit pñs.Conclude ergo ca
ſum ſic:qꝛ debitoꝛ res in bonis eius tunc exiſtentes mihi
obligauit poſtea mota ẽ qõ debitoꝛi de pᷣdictis rebus tã⸗
qᷓ; eius non cẽnt ⁊ me ſciente fuit debitoꝛ condẽnatus.q̃⸗

ritur an ſnĩa cum eo lata mihi pᷣiudicet Rñdetur ꝙ ſic / ni
ſi in duobus caſibus. Pꝛimus ẽ ſi debitoꝛ colluſit cũ ad
uerſario ⁊ paſſus eſt vici. Secundus eſt qñ debitoꝛ victꝰ
vſt ex tali cã quelʒ eẽt vᷣa:tñ ego non vincerer:vtqꝛ ZJip̃ʒ
pñtem pᷣſcriptum eſt ſpacio.x.annoꝛum/a ego fui abſens
ita ꝙ talis mihi non noceret:ſʒ pᷣſcriptio.xx.annoꝝ.h.d.
CIn glo.que incipit vt quia.ibi ⁊ etiam debitoꝛi.iſtud
non videtur bñ dictum:qꝛ non conuenit huic legi:⁊ ideo
dic ꝙ loquitur de pᷣſcriptione biennij in cã appellationis
que non relinquit ius ſolidum:vł melius dic vt ſequitur
EAS n eadem glo.ibi non nocuit.pꝛopter abſentiam: quia

Hrequiruntur viginti.

In ſumma debiti compu
S R lumma. an⸗ qð ſolutum eſt fuſco
☛nomine tributoꝑ: 1 in refectione viarum. h.d.
5 Su ca io Alienatio legalis vłᷣ conuẽ Pignor⸗
P tionalis nõ tollit ius pigno ius nõ tol
ris. h. d. Nel dic ꝙ dñium non hʒ commune cũ lit aliena⸗
WAiure pignoꝛis. h. d. Et eſt hec ſecunda rõ pꝛimi tio legaliſ
ſummarij. Iſta lex legitur duobus modis ⁊ tertio modo vł ↄuẽtio
non legitur:qꝛ quidã dicũt ſe non intelligere eam:⁊ ideo nalis.
legi non poſſe:ſʒ hoc eſt fatuum dicere. Pone ergo alias
duas:pꝛima ĩ debitoꝛe pᷣſcribẽte rẽ quã pignoꝛauit:⁊ pꝛi
mo non erat ſua⁊ non extinguitur ius pignoꝛis:ſed certe
lʒ hoc ſit verum in ſe non tñ eſt de mẽte.l.nr̃e.⁊ ideo pone
aliã vt glo.qñ ↄ debitoꝛẽ vſucapitur:qꝛ res debitoꝛis ce
pit vacare quã quidẽ ẽ ingreſſus:⁊ ita eſtvitium ꝑſonale
non reale vt dixi in l.cum q̃rebatur.S.vñ vi.⁊ ille qui in⸗
greſſus eſt cam alienauit cuidã bona fide emẽti:⁊ ſic res
puenit ad eum abſq; vitio realivł ꝑſonali:⁊ ideo pᷣcribit
contra dominum ſpatiotriẽnij:certe hic vſucapio credi
toꝛi non pᷣiudicat in iure pignoꝛis.h.d.ſᷣm vᷣam lecturã.
Quero de ratione legis. Rñdeo qꝛ alienatio legalis v

conuẽtionalis eqᷣpantur vt.l.alienationis xbũ. ff. de vᷣ⸗

bo.ſig.maxime qᷓ;tum ad materiã nr̃amyt.l.j.S.cum pdi
um.ff.e.ſʒ alienatio conuẽtionalis fctã a debitoꝛe bñ pꝛi
uat eũ iure dñij:ſed ius pignoꝛis non extinguit:ergo nec
alienatio legalis.i.vſucapio.
¶ Op.ꝙ pᷣiudicet creditoꝛi:vt.l.j.x.ij.S.ſi aduerſus cre⸗
ditoꝛem. So.ibi in pᷣſcriptione.hic in vſucapione.⁊ eſt ra
tio:qꝛ vyſucapio eſt modici tẽpoꝛis/⁊ ꝑ eam q̃ritur dñiuʒ
aduerſario:non autẽ vlla exceptio inducit᷑ contra dñũm:
qꝛ cum nulla actio remaneat dño:ergo nec exceptio com
petit:ſolũ ergo trãſit dñium in vſucapientẽ:⁊ ſic per alie
nationẽ conuẽtionalem non tollitur ius pignoꝛis ita nec
per legalẽ.ſʒ in pᷣſcriptione longi tẽpoꝛis non q̃ritur do⸗
miniũ directũ pꝛeſcribenti/nõ autem directũ:ſed excepti
onem inducit contra dñm /que exceptio eſt ſufficiens ad
excludendum creditoꝛem. vñ non ex eo ꝙ ſit pᷣſcriptum
contra dñm ſed ex eo ꝙ eſt tẽpus ſufficiẽs ad excludẽdũ
creditoꝛeʒ a iure pignoꝛis ſibi piudicatur: vñ dato ꝙ nõ
cẽt pᷣſcriptum decẽnio contra dñm:qꝛ erat abſens.eèt tñ
pᷣſcriptum cõtra creditoꝛẽ pᷣſentẽ.i Sed quid ſivſucepit
riẽnio dñio an poterit vſucaꝑe ðᷣ creditoꝛẽ Pla.ꝙ nõ:
eo facit qꝛ factꝰdñs nõ pᷣſcribitvt.l.ſequiturS.lana.ff. de
vᷣſucap.ſed tene glo.qꝛ amplius non pᷣſcribit dñio /ſʒ iuri
pignoꝛis. Itẽ op.nonne ſi creditoꝛ agit hypothecaria
contra vſucaptoꝛẽ poterit ſibi obijci/tu habes cãm a de⸗
bitoꝛe:ſʒ debitoꝛ non poſſet agere:ergo nec tu. Rñdeo ꝙ
non:qꝛ ſeꝑatum ẽ ius dominij a iure pignoꝛis. Itẽ op.
⁊ videtur ꝙ creditoꝛ non poſſit agere:qꝛ dʒ pꝛobare rem
eſſe in bonis debitoꝛis:vt.l.⁊ que Ronalmilfe. qð facere
non poterit cum deſierit eſſe dñs.So.debet pꝛobare rem
in bonis fuiſſe tꝑe obligationis non hodie eẽ.¶ Itẽ op.ꝙ
hic ſit titulus qꝛ creditoꝛ aduocabit eã ꝑ hypothecariaʒ
ab vſucapiẽte:poſtea debitoꝛ aduocabit eam a creditoꝛe
cum eã ei pignoꝛauit / poſtea qꝛvſucaptoꝛ aduocabit a de
bitoꝛe:⁊ſic de ſingulis ſemꝑ erit titulus:qð ergo dabitur
remediuʒ. Rñdeo ꝙ debitoꝛ faciat ſibi cedere ius pigno

ris creditoꝛi ⁊ ſe tuebitur ᷣvſucapientẽ:aſi dicas quomo

do põt ſibi cedi ius hypothece cum ſit dominus:⁊ ſic iu⸗
re pꝛopꝛio habebit hypothecã qð ẽ abſurdum.Sʒ rñdeo
ꝙ nõ ẽ vᷣum ſit dñs immo perdidit dominium ꝑ vſuca
pionẽ/⁊ ideo ſibi põt cedi ius pignoꝛis.Sʒ nonne dʒ ſol⸗
uere debitoꝛ debitũ ſivult auocare:certe ſic:qũo poſtea
põt ei fleri ceſſio cum obligatio ſit ſublata ſolutiõe:dicũt
quidã ꝙ dʒ ſoluere vt pᷣciũ ceſſionis nõ vt debitum ar.l.
modeſtinus.ff. de ſolut.Alij dicunt ꝙ ſufficit ꝙ creditoꝛ

Butrigarij Bcda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis

cedat debitoꝛi ius ſnĩe in qua obtinuit ↄ vſucapientẽ qð
nõ placet:qꝛ cum ſemel vſucaptoꝛ condemnatus rẽ reſti⸗
tuerit ex ſententia a modo nõ teneretur Item poteſt alio
modo ceſſare circulus.ſ.ſi debitoꝛ det rẽ creditoꝛi in ſolu
tum pꝛo debito ita vt non intelligatur a iure pignoꝛis eẽ

receſſum:ſi res irreuocabiliter ſua flat vt.l.j.⁊.ij . ſi anti.

cre.pᷣt ⁊ alio mõ ceſſare articulꝰ ſic/qꝛ ſi debitoꝛ nollet ad
uocare reʒ a creditoꝛe non põt niſi per pignoꝛatitia actio
nẽ:pignoꝛaticia vᷣo ſibi non competit niſið bito ſolutovl
aliter ſatiſfacto / ſoluet ergo ⁊ ꝑ ſolutioneʒ tolletur ꝑſona

lis obligatio ⁊ hypothecaria. Si ergo poſtea vſucaptoꝛ
rẽ vẽdicet a debitoꝛe creditoꝛ non poterit eã ampliꝰ auo

care cum ſit ei ſolutum /2 ſic ceſſat circulus ſᷣm dominum

mar.qð ẽ verum. ſʒ conſilium bonum pꝛo debitoꝛe eẽt
faceret ſibi cedi ius creditoꝛisvt dixi / vl qð eſt tutius da

ret res creditoꝛi in ſolutum.¶ Itẽ op. ꝙvſucaplo pꝛopꝛie

tatis pᷣiudicet alteri hñti ius in re: vt.l.ij. in fi.ff. de vſufr.
leg. So. ſpãle eſt in oꝑa ᷣui.⁊ rõ nota.in.i.locum.S/penul.

¶ In glo q̃ incipit pone.ibi qui gayus.⁊c.fit hic circuitꝰ
vt res videatur veniſſe ad vſucapientẽ ſinevitio reali ⁊ ꝑ
ſonali. In eadẽ glo.ibi f aciat ſibi edivt pᷣcium cedẽda⸗
rum ⁊ non vt debitum / ſed ſequẽs ẽ tutioꝛ.¶ In eadẽ gl.

ibi ᷣuo relicta ſit ⁊ eſt ratio vt nota.in dicta.l.locũS. vlt.

Agens perſonali nõ excluditur
Q0 amuis. a hrporheggrid br
. ebito ſoluto ꝑ im⸗
J do minium. putationẽ fructuum
vel aliter ſatiſfacto agitur pignoꝛaticia pꝛopter
hoc dicit.

bitoꝛ vt debitum ſoluat.h.d. —
/(OSp. ꝙ non flat denunciatio / vt. l. quidã ybe⸗
rus.ff. de ſerui.vꝛba pꝛedioꝛum. So.vt glo.qꝛ nõ fit ex ne
ceſſitate:ſed ex volũtate.¶ Itẽ op.ꝙ ex neceſſitate flat / vt
l. ſi conuenerit. ff. de pig. act.cum ſimi.So.ibi volebat pi⸗

gnusvendere creditoꝛ hic non/ſed aduocare. Item op.

“

q etiã ex neceſſitate debeat denunciari cum ante non ſit ĩi

moꝛa niſi eẽt dies appoſitavt.lʒ.ſi ex legato.de vᷣbo.obli.
⁊.l.magnã.S. de hẽ. ⁊ commit.ſtip.⁊.l.traiecticie·S · de il
lo.ff.de act.⁊ oblig. So.quidã fatẽtur oppoſitionẽ ⁊ ma⸗
le:qꝛ dato ꝙ debitoꝛ non ſit in moꝛa:tũ põt cõueniri ſi de
bitum ẽ purũ:vt.l.qð dicimus.ff de ſolut.⁊.l. pꝛomiſſoꝛ.
de cõſti pec.⁊ inſti.de vᷣbo.obli.S.in diem.⁊.l.euictis. ff.
de euic. Conclude ergo ſic:qꝛ aut creditoꝛ vult pignus ꝑ
ſequi non vt vẽdat /ſed poſſideat/ tunc non eſt neceſſe ꝙ
denũciet: ſʒ pt ſi vult vt hic ⁊ hoc ſiue ſit debitoꝛ ĩ moꝛa ſi
ue nõ poſtq; obligatio ẽ pura vt.d.l.qð dicim?ꝰ⁊ iſtit. de

ybo. oblig · S in diem. iʒ fiat denũciatio ad moꝛã cõmittẽ

dã ꝓpter alios effectꝰ qui habentur in.l.moꝛa.ff.de vſur.
¶ In gl. que incipit exijt. in fi·ibi.l.magnam. qqð eſt falſũ
qꝛ vbi allegatio eſt pura non ẽ neceſſaria moꝛa ad hoc vt
e*α poſſit: vt. I. qð dicimus. ff. de ſolut. cum ſi.

EWae line pᷣſidis licentia. hoc dicit.
i J vro 2 Creditoꝛ ſoluta pecunia dʒ red
E Y &ιW dere pignus ſiue fuerit de hoc
Efctã ſcriptura ſiue non.hoc dicit. Nel bꝛeuius
Ldic ꝙ ſcriptura regulariter non eſt de ſubſtan
tia rei geſte.hoc dicit Jac.bu.
m dominam. MHdhen, 36
l.bitoꝛ pignꝰ qð
voluit creditoꝛ iure dñij poſſidere.h.d.
Jure iſto etiã diſtractis pi⸗
Iſtractis gnoꝛibꝰ debitoꝛẽ añ pi ſe⸗
ris poſſeſſoꝛem conueniat eſt electio credito⸗
A ris. hoc dicit. B
¶ Op· ꝙᷓ nõ habeat creditoꝛ electionem /vt.l.monachis.
ff. de iure fiſci. So. ibi habebat tacitam hypothecã hic ex
pꝛeſſam.ſpãle videtur in.l.cum poſſeſſoꝛ.de cẽſ.¶ Itẽ op.
ꝙ etiã ſi hʒ expᷣſſam hypothecã non hẽat electionẽ / vt in
aut᷑ G̊ ſi debitoꝛ.je.So.illð iure nouo.ſ¶ Itẽ op.ꝙ ctiã iu
re nouo hẽat electionẽ/ vt ĩ aut᷑.hoc ita.quã quidã hñt h
AAEEα So. dicit qdã ꝙ hec coꝛrigit aut. ᷓ̊ ſi debitoꝛ
I.qð nõ ẽ vᷣum vt ſtatim dicã in hac aut᷑.
G c ita. De aut᷑.legi quattuoꝛ modis/⸗

* Ante pſecutionẽ pignorſex
Eb itoꝛ es. Vapneste inqrẽdus eſt de⸗

N . Non capit nominato:
OSminatoꝛi. cnominati ad minꝰ

debitoꝛ.·e. vno modo vt hic loquat᷑ in ſpeciali caſu ſci⸗

licet quando diſtrahitur pignus hoc pacto vt ex pꝛecio

ſatiſfiat creditoꝛi. Secũdo modo legitur vt intelligatur

hec cum determinatione illius. Tertio modo legitur ?·

iudicio meo melius ſcilicʒ ꝙ hic debitoꝛ fuit conuentus
a creditoꝛe hypothecaria ⁊ debitoꝛ pendẽte iudicio alie
nauit ⁊ licet non ſit contractus vitioſi quantum adhocvt
alienatio vitietur: quia non diſputatur de iure dominij
ſed pignoꝛis /contrahitur tamen caten?ꝰ vt ſicut creditoꝛ
ante alienationem poterat hypothecariam eligere omiſ⸗
ſa ꝑſonali ita ⁊ nnuc.⁊ hoc innuit tex.ĩ coꝛpoꝛe:alias lec.
dicam.j.aut᷑.hoc ſi debitoꝛ. B
— Eb ito ꝛem Non pꝛeiudicatur in iu⸗
8 . e re pignoꝛis ex legali vel
Aconuentionali alienatione. h.d.

COppo. ꝙ faciat deterioꝛem eius conditio⸗
nem alienando: quia opoꝛtet pꝛimo ꝙ faciat exccutio⸗
nem:vt ·jeodem.aut᷑.hoc ſi debitoꝛ.Solu.vt glo.quia ſo

lum in eo facit deterioꝛem ⁊ non in alio. Vel dic ꝙ hiclo

quitur iure iſto quo in nullo flebat deterioꝛ etiam in ele⸗

T ſi krater Licet tuam pecuniam mu
N— er AEE—ορtno den meo noie ribl no
qucritur perſonalis nec hypothecaria. hoc

ctione.

dicit Butrigar.

quir. Sol. vt glo.

„

/ /pignoꝛe ſpecialiter conueniatur. h. d.

cam.in.l.licetij/qui po.in pig.habean.

„

boc dicit.

rr

cxtra ꝙ ſit perſonalis cum veniat ex ↄctu: vt inſti.q mo.

re õ.ob:.S. creditoꝛ quoq;. Sol.aut creditoꝛ perſequitur
pignus hypothecaria ⁊ ita eſt realis vt hic. aut debitoꝛ

S Res empta ex pecunia mu⸗
Bam Ulis. mata nõ eſt pignus / niſi de

RSpp. de.l. cum per liberam. S. per quas perſo. no. ac⸗

£

. Opponitur de.l.idemq;.ff. qui potio. in pi⸗
gnoꝛ.habean. So.vt glo.Sed an habet perſonalem:dic
vt glo. Sed an habet pꝛiuilegiatam: dic vt gl.⁊ plene di⸗

P ag Pꝛo pignoꝛis pꝛoſecutione
E 8 Ignoꝛis. rn crtditon realis actio.

L ¶ Sppon . ꝙ ſit perſonalis: vt.l j circa pꝛinci
pium.ff.de ſaluiano interdicto.So.vt glo. Item oppo.

agit pignoꝛatitia debito ſoluto ⁊ illa eſt ꝑſonalis qꝛ venit

ex gctu vt in ↄꝛio.( Itẽ ſaluianũ eſt perſonale.Sʒ videł
ꝙ ſit perſonalis hypothecaria:qꝛ venit ex pacto.vt.lſi ti
bi ·S. de pignoꝛe.ff.de pac.⁊ ſi dicas ꝙ aut illud pactũ ꝓ⸗

ducit ius perſonale/ergo eſt perſonalis.aut pꝛoducit ius

reale ⁊ opʒ ꝙ traditio ĩterueniat:vt.l.traditiõibꝰ.S.de pa⸗

ctis.Rñdeo ⁊ dico ꝙ cã remota hypothecarie eſt pactũꝛ
cõſtituit ius in re ⁊ ſine traditione:qꝛ lʒ qᷓ;dtũ ad dominiũ

trãſferẽdũ regłr reqrat᷑ traditio / tñ q;tũ ad ius pigno⁊ᷣ·

cõſtituendum non requiritur traditio.Eſt ergo pactum
cã remota conſtituens ius in re:ſed ius qð hẽo in reẽ cãẽ

immediata hypothecarie ⁊ ſic eſt reale. Saluianũ vero

interdictũ eſt perſonale ⁊ in rem ſcriptum:nã venit ex ob

ligatione nã peruentione poſſeſſionis quis obligatur vt
in actionc ad exhibẽdum:vt.liiij ·S· eſt aũt.ff.ad exhiben⸗

dum ⁊ plene dixi.S.de ſaluiano interdicto.in rubꝛic.xl.
Pignoꝛaticiavero eſt perſonalis:quia venit ex obliga
r tione que naſcitur ex contractu inuito te: vt di

cto. S. creditoꝛ.

“ BOoponitur de. . ſi reſiduumꝗ dediſtractio.
WApignoꝛz. So. vt glo. S
S nli MNon acquirit extra⸗
„. Es obligata. Mus ius inpignore li
cet ſoluat debitum. hoc dicit Jacobus Butri
,„Barius. .

Secundus creditoꝛ offe⸗
Ecu ndus. rendo pꝛioꝛi debitum con⸗

¶non pꝛo vſurisvſurarum. hoc dicit. Ratio qua
re non conſequoꝛ vſurasvſurarũ eſt: quia hoc fecit ger

Ar. do negocium meum non debitoꝛis: vt.l.creditoꝛ· S. j·ff.
vt ſoluatur Zꝛium de aut᷑. hoc ſi 5 6 ditoꝛ · · .f.

poti.in pignoꝛ.habean.

8 6 Icut Creditoꝛ non pꝛeſtat caſum ſed do⸗
lum ⁊ culpam leuem. l

V ed itoꝛ. Meino lultüs agere cogitur.

firmat ſibi pignus pꝛo eo qð ſoluit ⁊ ꝓ vſuris

ſovitlstur.
zöͦnutltst
aa punciy⸗
crceptionie
Ntionemn
lur hocdiea

(Quero
Pepondeo
Kreſtringi
get Item
calum quz
torrigitar⸗
ſiet tun
etiatnilli⸗
t ideo die
ſanonab:
totum.
¶brter⸗
erettranen
ppo de.

ecedtoꝛis
Kckgloan
geſtio
oſcähoe
madalien
legtenus
gerehppor
uhepoten
Pefſonglion
meppothe
Uitenrvul
leroq
nninſen
ihroſon
Gftonis
Ucenſes
Norati
llladecch
tnechab
iſthaber
hecarig
ctedito

llinemn

nufipaf

euciene
Srelſl
elgtn

1

unpeaninn
mmoncent
Pvothen e

speſannn

erpeanin
tpignne i
turh..
ſbipanen
Aperſonnene
icytgegen

vorisnin
toriteien

.

vtlie

E

pthie Auprt
tpſonalept
ſonale G
erpocton
Autpꝛodut
ecariecket
zöhtüaknen
züad e
Ekergoſge
scöheointt
e. Soltlnin
uinnu tten
nischſent
gtftadctnt
icoinnttt
upnteh
erutuigenn

eraintln
eN.
motgrotn

mmfunt

N
uiini⸗
ztaniitn
ucnuli

4

—

De Pi gnoꝛibus. Fro. LXXI

Atoꝛ. Contraria pignoꝛis conuetio tollit

pignoꝛis conuentionẽ ipᷣo iure.h.d.
¶Op. ꝙ tollatur ope exceptionis. vt.l.ſi tibi

traditione ⁊ tunc pactũ non tollitur ipo iure pignor ſed
ope exceptionis /vt dicta.,l.ſi tibi ·S. de pignoꝛe. Si autẽ
conſtituitur ſolo ↄſenſu tunc aut fuit expꝛeſſa conuentio
de pignoꝛe remittẽdo ⁊ tunc tollitur pignoꝛis obligatio
ipſo iure.vt hic. Si autem fuit tacita remiſſio ſuꝑ pigno⸗
re quod eſt quando debitũ expꝛeſſe remittitur ⁊ tunc aut

remiſſio debiti fuit vtilis aut inutilis. Si fuit vtilis tũc ſi
obligat io debiti tollit᷑ ipſo iure obligatio pignoꝛis tolli⸗

tur ipſo iure /ſi obligatio debiti tollitur ope exceptionis

et obligatio piguoꝛis tollitur ope exceptionis. Si autezʒ
remiſſio debiti fuit inutilis tunc aut eadem ratio inutili
tatis eſt in pignoꝛe / que eſt in debiti ⁊ tuncvtriuſq; remiſ
ſio vitiatur. vt l. debitum. de remiſ.pigno. Si aut eadẽ

rõ inutilitatis non eſt in pignoꝛe que eſt in debito tunc li
cet pꝛincipalis obligatio non tollatur ipſo iure vel ope

exceptionis tamen pignoꝛis obligatio tollitur per exce⸗=3

ptionem.vtl.j.S.j.ff qui.mo.pigno.vcl hypotheca ſolui
tur. hoc dicit Jaco. Butk. .
PE ſe cution Electio datur credi⸗
Er ecu lone.ioꝛi agat perſonali vł
OQO hypothecaria de vignoꝛe Por dicit. ta “
Nohife ectio data per le⸗
6 Bc li D eb toꝛ. gem codicis habʒ lo
9)cum debitoꝛe poſſidente / ſed ſi extraneus poſ⸗
AAſidet ceſſat hec electio. hoc dicit.
¶ Quero qualiter hec auten. veniat ad legem codicis.
Reſpondeo poteſt venire determinatiue qꝛ determinat
et reſtringit eam vt locum habeat quando debitoꝛ poſſi⸗
det. Item poteſt venire coꝛrectiue / quia aut conſideras
caſum quãado debitoꝛ poſſidet ⁊ tunc determinatur ⁊ no
coꝛrigitur:aut conſideras caſum quando extraneus poſ
ſidet ⁊ tunc cum lex codicis loqueretur generaliter ⁊ ſic

etiam illũ caſum compꝛehendet coꝛrigitur quo ad illum

et ideo dicunt vltramontani ꝙ legi codicis derogatur:
ſed non abꝛogat᷑ i.derogat in parte/non abꝛogat.ſcilicet
in totum. . ,
¶ Ex tex.ſi que ſunt. non poſſeſſe per fideiuſſoꝛem:ſed
per extraneum. S .
¶Doppo.de.l.codicis.Solu.vt glo.qꝛ illa coꝛrigitur.cõ
tra quam op.de aut᷑ hoc ita.S.eo.quia illa eſt poſterioꝛ et
reſeruat electionem etiã extraneo poſſidente.So.dicunt
quidam ꝙ hec coꝛrigitur qð nil eſt. Alij dicunt ꝙ illa de⸗
terminatur per iſtam. Alij dicunt ꝙ hic loquitur de taci⸗
ta hypotheca. ibi de expꝛeſſa:ſed huic repugnat.l.cũ poſ
ſeſſoꝛ. ff. de cenſi. ſed ibi eſt ſpeciale in cenſu qꝛ res tran⸗

ſit affecta ita ꝙ poſſeſſoꝛ tenet᷑ non ſolũ reali ſed etiã per⸗

ſonali. ¶ Sed omibus reiect dic ꝙ aut᷑.hoc ita. loquitur
in ſpeciali caſu ⁊ ſjm hoc habʒ duas lecturas. Una ꝙ lo
quatur in caſu ſpeciali.ſ.quãdo res venditur de volunta

te creditoꝛis hoc acto vt ei de pꝛecio ſatiſſiat. Secunda

lec. eſt ꝙ loquatur in caſu ſpeciali hoc modo qꝛ olim ſiue
erat queſtio de dñio ſiue de pignoꝛe res efficicbatur liti⸗

gioſa ſed hodie hoc eſt coꝛrectum hoc modo/quia quã⸗
tum ad alienationem impediendam non fit litigioſa: fit
tñ ea tenus vt ſicut ante alienationem poterat creditoꝛ

agere hypothecaria ↄ debitoꝛem perſonali omiſſa:ita et
nunc poterit agere hypothecaria ð extraneum poſſeſſoꝛẽ
perſonali omiſſa poſtq; debitoꝛ rem vendidit iam cõuen
tus hypothecaria.⁊ hec ẽ ipᷣa veritas iudicio meo ⁊ hoc
videtur velle tex.in coꝛpoꝛe de litigi:S ad hoc autem.
¶ QAuero quid ſi debitoꝛ eſt abſens: ⁊ dic vt glo.quã de

termino ſic quia ſi debitoꝛ non cõpareret non fit tranſitꝰ
ſuper perſonales per diffinitiuã:fit tñ executio bonoꝛum

debitoꝛis ꝑ interlocutoꝛiã.⁊ ſi ex eis poterit ſatiſſieri bñ
quidem:ſed ſi non poteſt ex eis ſatiſfieri tũc venietur ad

piggnoꝛa ⁊ ita ſeruamus ar.l. pꝛeſenti·S. ſicubi. S. de hijs
qui ad eccle. confugi. ¶ Sed quid ſi debitoꝛ non compa⸗

ret/nec habet bonavnde debet cõueniri fideiuſſoꝛ an po⸗
terit habere creditoꝛ electionem:an conueniat ipſum hy
pothecaria ſi velit perſonali omiſſa:ſi fideiuſſoꝛ poſſidet
res creditoꝛi per eum obligatas et dic vt glo.ꝙ ſic.et no⸗
ta oꝛdinem /quia pꝛimo debitoꝛ cõuenitur perſonali vel
reali ſi poſſidet. Secundo fideiuſſoꝛ perſonali vel reali

D A§. de pignoze. ff. de pactis. Sol. vt glo. ? plene
dic ꝙ aut conſtituitur pignus non ſolum cõſenſu:ſed ẽt

ſi bona poſſidet. Lertio conueniunt poſſeſſoꝛes rerum de
bitoꝛis.Quarto cõueniuntur poſſeſſoꝛes rerum fideiuſſo
ris.¶ Quero extra qualiter fiat executio: Reſpõdeo ma⸗ Executio
datur de bonis debitoꝛis:mittitur nuncius qui inquirat qł'r dẽax
an aliquid inueniat de bonis debitoꝛis nihil iuenu ⁊ cre fieri.
dat ꝙ ſi aliqͥs ſciret de bonis talis / referat iudici hoc be
ne pꝛobatur per.l.pꝛeſenti ·S.ij.S.de his qui ad eccle.con
fug.⁊.l.nemini.de epiſ.⁊ cleri.Sed quandocunq; mittun
tur duo nuncij ⁊ eſt tutius: quia officiali creditur in ſibi
cõmiſſis in leuioꝛibus/non in grauioꝛibꝰat hoc videtur
graue aut agatur cõtra extraneum poſſeſſoꝛem ⁊ ideo eſt
tutius duos mittere.¶ Sed quid ſi ſcripta eſt relatio nũ⸗
cij qũo de bonis nõ ĩuenit nũqᷣd eſt neceſſe ꝙ iudex ꝓnũ⸗
ciet executionem factam ad hoc vt poſſit agi contra ex-.
traneum poſſeſſoꝛem.quidam ꝙ ſic.Lu dic contra ⁊ pio
ba per caſum.l.ſancimus ·S.j.S.ad trebel.vbi non eſt ne-
ceſſe ꝙ pꝛonuncietur contumax. Pꝛeterea pꝛoceſſus fa⸗

ctus ſuper perſonali contra debitoꝛem. quomodo erga

debet pꝛonunciari poſſe agi contra extraneum poſſeſſoꝛẽ
non autem dices ꝙ hec ſententia noceat extraneo poſſeſ⸗
ſoꝛi/⁊ opoꝛtet ꝙ ipſe fuerit citatusvt aut᷑.ſi omnes.S.ſivt
ſe ab heredi.abſti.aut dices ꝙ ſibi non noceat ⁊ nõ debe⸗
bit citari:⁊ ideo dic ꝙ non eſt neceſſaria pꝛonũciatio exce
cutionis ⁊ ita tenet gloſ. Item quero an ſi fuerit actum
contra poſſeſſoꝛem debitoꝛe non excuſſo ⁊ lata fuerit ſen⸗
tentia an talis oꝛdo omiſſus vitiet ſententiam: dic ꝙ nõ:
quia hic eſt omiſſus oꝛdo vnius inſtantie ad aliam: vt.l.
j.S.de appel.ſecus ſi eſſet omiſſus oꝛdo vnius ad ſeipſam
quia tunc vitiaretur:vt.l.pꝛolatam.S.de ſen. Item que⸗
ro an ſi conſtet ꝙ debitoꝛ nulla bona habeat debeat fieri
executio:⁊ videtur ꝙ non per..il.fl.ff ſi cer.peta.contrariũ
tenent doc.per/S.ſed neq;.in aut᷑.de fideiuſſo.vbi dicit ꝙ
opoꝛtet tranſiri ſuper perſonales:ſic ⁊ ałs non ſufficit ꝙ
aliquid ſciatur niſi iudicialiter ſciatur: vt.l.nõ vimj.que
res pig.obli.po.⁊.l.emptoꝛ.⁊ ibi nota.ſ.de euict.¶ Item
quero an ſi ſint plures creditoꝛes ⁊ vnus excuſſit debito
rem ⁊ nil inuenit in bonis an alius creditoꝛ habebit ne⸗
ceſſe executionem facere ſi velit agere contra extraneum
poſſeſſoꝛem:⁊ videtur ꝙ non:vt.l.fl.õ.de bo.auc.iud.po.
⁊ quia hec executio non fit hic vt ſciatur an habeat vnde
poſſit ſoluere debitoꝛ ⁊ ſic hic ſemel eſt inquiſitum quare
debet amplius inquiri. Sed certe ipſi faciunt ad cautelã
iterum excuti per dictum S. ſed neq;. Item quero quan Exceptio
do debeat opponi exceptio executionis flende per extra executois
neum poſſeſſoꝛem: ⁊videtur ꝙ ante litem conteſtatam cũ fiende qñ
ſit declin atoꝛia.Sed gloſ.tenet ꝙ eſt dubia ⁊ ideo debet dẽat op⸗
dici de ea vt de perpetua ſcilicet ꝙ poſſit vſq; ad ſenten-⸗ poniꝑ ex⸗
tiam opponi ita not.in.lł.iij.ff.de exceptioni.i. Modo po traneum
ne ꝙ ſunt plures conrei debendi ⁊ vnus eoꝛum vendidit poſſeſſoꝛẽ.
bona ſua ego creditoꝛ vellem conuenire potius poſſeſſo⸗
rem emptoꝛẽ q; excutere alios conreos qui ſunt mei ami
ci nunquid poſſum? Reſpondeo aut iſti conrei quando
obligauerũt mihi bona conſtituerunt ſe meo nomine poſ
ſidere:⁊ tunc cum vnus alienando pꝛiuet me poſſeſſione
naturali ⁊ ciuili poſſum eam a poſſeſſoꝛe recuperare con⸗
dictione ex.l.fl.S.de acqui.poſſeſ.⁊ alijs non excuſſis.Si
autem non conſtituiſſent ſe meo nomine poſſidere opoꝛte
ret me pꝛimo omnes reos excutere.

Ertincto pignoꝛe remanet perſo⸗
MEruo nalis. hoc dicit Jacobus Butri⸗

garius.
7 tibi Creditoꝛi datur furti actio vel vi
S 2 bonoꝛum raptoꝛum pꝛo re pigno⸗
R rata ſibi ſubſtracta vel ablata. hoc dicit Jaco.
Æα Butrig. H SS
¶Oppo./ꝙ creditoꝛ non agat cum ſua non interſit. So.
vt glo.quia immo intereſt potius pignoꝛi ⁊c̃. Quero in
quantum agat:⁊ dic vt glo. s
e Bvy er Creditoꝛ cui debitoꝛ obligauit
NBP* “:. omnia ſua bona habet obligataz
lqilitiam ex ſua pecunia comparatam verevel
Apꝛeſumptiue/⁊ in ea habet pꝛiuilegium. hoc

dicit.
¶ Diuide in tres partes:qꝛ pꝛima loqᷣt᷑ ĩ militia cõparata
filijsvel agnatis vſq; ibi ꝙ ita.ibi fuit cõparata er᷑neisvſ
q; ibi ꝙ ſcilicet futuris.ibi determinatio omnium pꝛedi⸗
ctoꝛum vſq; in finem. HZ

MWilitia
quid ſit.

¶ Ex tex.ꝙ ita..S.emit pꝛopinquis ⁊ pꝛeſumitur empta

militia de pecunia mutuata / hic extraneis ⁊ non pꝛeſumi

tur empta ex pecunia empta niſi pꝛobetur. Quero quid
ſit militia: Reſpondeo militia eſt quidam redditus con
ceſſus a pꝛincipe vel barone alicui vt ſeruiat certo tempo
re anni/ex hac quãdoq; plus debebat bereipart heres qᷓ;
defunctus quandoq; minus quandoq; tmdem ⁊ hec mi⸗
litia poterat vendi per eum cui erat conceſſa cum tranſi⸗

bat ad ſucceſſoꝛes:̊ ad ſingłarẽ ↄuenit᷑ ꝗ̊ hñs militiã ea

tenꝰ q̃tenus ex miluia modo venderet᷑ ⁊ ſi eſt empta ex⸗
traneis non pꝛeſumitur empta ex pecunia mutuata niſi
pꝛobetur.ſed quandoq; pꝛopinquis emitur ⁊ pꝛeſumitur
empta de pecunia mutuata ⁊ habet eam obligatam ⁊ in
ea pꝛefertur omnibus creditoꝛibus
P d btinet Hec aut᷑. venit ad.i.
ARBGo. ODtinet. οcis determinati
jFue vt ita demum pꝛeferatur omnibus alijs cre
RWWditoꝛibus ſi ad hoc mutuauit pecuniam vt ex
ea emeretur militia ałs ſi non mutuauit ad hoc fuittamẽ
inde empta pꝛefertur omnibus alijs creditoꝛibus niſi tri
bus vxoꝛi vendicati dotem a marito vel eius herede cui
militia eſt acquiſita. Item filijs mulieris vendicantibus

eius dotem. Lertius eſt vt dicit glo.quia non pꝛeferetur

illis qui ad hoc mutuaſſent.

In quibus caulis pign? vel

hypotheca tacite contraha⸗
tur. MRubꝛica.
Aiuerſa dcnumerans acue

GHrcontrahitur hypotheca ſine conuen⸗

e⸗

Ael dic. In ſpecie debẽtis tributa bo

—

IJacob. Butrig.

„

hoc dicit.
(B)] boc dicit. ¶Vel dic ꝙ regulariter pꝛecium non
luccedit loco rei / nec ecõtra.
Sp. ꝙ pꝛecium ſuccedat loco rei ⁊ econtra:vt.l.ſi rem

4
——

& tione hominis.hoc dicit totustitulus.

Ertum Fiſco tacite obligantur bona cu⸗
¶ iuſcunq; contrahentis cum ipſo.

na ſunt fiſco tacite obligata.hoc dicit

Non eſt eadem ratio pꝛecij
DB amu is. ⁊ rei ex pꝛecio comparate.

⁊ pꝛecium.ſf.de peti.here.So.vt not.in.l.labeo.ff.de ver.

ſigni. Hec regula fallit in vniuerſalibus iudicijs vt in cõ

trario:⁊.l.imperatoꝛ·S·cum quidam. ff.de le.ij. Item fal-⸗
lit in ſubſidium re perempta vel pꝛeſcripta:vt.:..ſi eum.ff.

ſi cer. pe.⁊.l.mater.ff.de rei ven.

4 pter debitum mariti non capiantur:
fallit in bonis dotalibus que occaſione pꝛimi
puli capiuntur. h. d.

a poſſunt ab eo pꝛopter debitum re
tineri.hoc dicit.

tumcunq; non ſit ſibi obligatum: vt.l.ſi nõ ſoꝛtem · S. ſi cẽ
tũ.ff.de condic.indeb.⁊ ·etiã ob cyꝛo.pecu.pig re.po.il.j.
So.aut res peruenit ad creditoꝛem de voluntate debito
ris:⁊ tunc poteſt retinere vt in contrario:aut ſine volun⸗
tate ⁊ tunc non vt hic.
¶ Item op.ꝙ etiam ſi de voluntate debitoꝛis perueniat
ad creditoꝛem non poſſit retinere:vt.l.ſub pꝛetextu.S.cõ⸗
mo.So.quando res peruenit ad creditoꝛem de volunta
te debitoꝛis:aut peruenit animo conſtituendi ei ius in re
⁊ poteſt retinere:vt.di.l.S.etiã ſi ob cyꝛog.pe.Aut perue⸗
nit non animo conſtituendi ei ius in re ⁊ tunc non poteſt

vt. d. l. ſub pꝛetextu. Item op. ꝙ etiam quando peruenit

de voluntate debitoꝛis non animo conſtituendi ei ius in
re tamen poſſit retineri.vt.l.in rebus·S. poſſunt.ff. cõmo.
So.quando peruenit non animo conſtituendi ius in re:
aut vult creditoꝛ retinere ratione impenſe facte in re⁊ po
teſt vt in contrario.aut pꝛopter aliud debitum ⁊ non po⸗
teſt:vt dicta.l.ſub pꝛetextu.Conclude ergo ꝙ aut res per

— NRes non obligate creditoꝛi non

e icet regulariter bona mulieris ꝓp⸗
Atis 5

EWWOp. vpoſſit retinere pꝛopter debitum quã⸗

Butrigarij Becũda pars ſuper Dctauo libꝛo Codicis

uenit ad creditoꝛem ſine voluntate debitoꝛis ⁊ eam reti⸗
nere non poteſt vt hic:aut peruenit de voluntate debito⸗
ris:⁊ tunc aut animo cõſtituendi ius in re ⁊ tunc poteſt
retincre pꝛopter aliud debitum vt dict.l.ſi non ſoꝛtem.S.
ſi centum. ⁊. S.etiã ob cyrogra.pe.lł.j.Aut peruenit ius in
re:⁊ tunc aut vult retinere pꝛopter impenſamactam ire
⁊ poteſt:vt dicta.l.in rebus:S/ poſſunt.aut pꝛopter aliud
debitum ⁊ non poteſt:vt dicta.l.in rebus ·S. poſſunt.⁊ ſic
facit pꝛo ſcriptoꝛe qui vult retinere quaternum pꝛopter
impenſam in re ⁊ ſalarium ſuum:vt dict.l.in rebus ·S·poſ
ſunt. ſed pꝛopter aliud debitum non vt dic.l.ſub pꝛetextu

⁊ ita debet determinari hec gl. Item quero quot requi Hypothe
rantur adhoc vt inuecta ⁊ illata ſint hypothecata: Re⸗ cata ad
ſpondeo opoꝛtet ꝙ ſint inducta ⁊ animo vt ibi ſint perpe hocvt ſint
tuo ⁊ ꝙ ſint in bonis inducentis vel inducantur volunta iuecta ⁊ il
te domini. Item ſi eſt pꝛedium vꝛbanum ꝙ ſcientia loca⸗ lata quot
toꝛis interueniat non eſt neceſſe ſi ruſticum ſit/⁊ ita debʒ requirant

ſuppleri hec glo.
E= J m ater Qui ducit vxoꝛem que ſuſce⸗
R E· pta filioꝛum tutela tranſit ad
ſecundas nuptias tutoꝛe nõ petito ratione nõ
E A reddita tacite obligat ſua bona pupillis. hoc
dicit. Butrig. .
¶ Ex tex.legitime.¶ Mota dici tutelam matris legiti⸗
mam:ſed hocverum ſumendo legitimam large non ſtri⸗

cte quia non defertur ei a lege.xij tabularum. ⁊ illi qͥ ha⸗

bent a lege ⁊ compelluntur eam ſubire: vt.lł.legitimos.ff.
de legi.tu. Mater vero ſubire non cogitur ſed volens ad
mittitur:vt.l.ij.S.quando mulier tu.offi.fungi poteſt.

Di aliena res pignoꝛi data

ſit. Kubꝛica.

, Alienam rẽno
Mocuratoꝛ. Alienam rend

dicit totus titulus.i Vel dic in ſpecie
Iꝙ. ꝓcuratoꝛ non habens ſpeciale man
Gdatum vel generale cum libera / vel ge
E AAHAANRAtus pignozare non poteſt res pignoꝛi
obligari:exceptio tamen detur creditoꝛi ſi pecunis eſt in
rem domini verſa.h.d.cum glo.

¶Oppo. ſi eſt pꝛocuratoꝛ ergo habet mandatum ergo .

poteſt obligare.vt.l.ſolutum ·S.ft.ff.de pign.actio.Solu.
habebat mandatum ad alia non ad hec: vel expone pꝛo⸗
curatoꝛ.i pꝛocurans ⁊ ſimilia/⁊ dic vt gloſ.ſ Item op.ꝙ
detur in dominum vtilis inſtitoꝛiavel negocioꝛum geſto
rum.So.vt glo.quod verum eſt? C. .
¶ In gloſ.que incipit ſic.ibiaccepit pignoꝛiſciens alie⸗

nam:al as quereretur ei vtilis hypothecaria:vt.eodem

cumres.

P α Res non debitoꝛis
S J pꝛo⸗ baueris non obligatur mihi

niſi ſcĩia domini ei pꝛeiudicet.h.d.

rem ⁊ de euictiõe cauere: ſed non poſſum facere in re alie

na ea que ſunt de naturs pignoꝛis.ſ.conſtituere ius in rẽ.

Modo dicit glo.ꝙ ad hoc vt ſibi pꝛeiudicet opoꝛtet ꝙ

dolus ⁊ ſimulatio domini interuenerit:ſed certe ego pu-

to ſolam pꝛeſentiam pꝛeiudicare domino etiam ſi ceſſet
omnis fraus per ea que not.in.l.gayus.ff.de pign.actio.

⁊ ſubaudio hic maxime.Et collige tres caſus:quis au

debitoꝛ rem quã mihi obligauerat obligauerat alij me pᷣ

ſente:⁊ tunc michi non pꝛeiudicat cum ſciam ius meum
vbiq; durare:vt.il.ſicut ·S. non videtur.ff.qui.mo.pignoꝛ.

vel hypothec.ſoluitur.niſi ſcĩa ⁊ fraus mea interueniret

aut vendit debitoꝛ rem mihi obligatam ⁊ michi non pꝛe
iudicat.vt.S.eodem.vſucapio.niſi conſentiamvt dicta.l
ſicut.S.ſuperuacuum.aut debitoꝛ michi obligat rem alie
nam. ⁊ tunc pꝛeſentia domini ſibi pꝛeiudicat licet nulla
fraus interueniat:vt.d.l.gayus.ff.de pignoꝛ.actio.ſpeci
ale quando obligatur res mulieris:quia bene obligatur

Ignoꝛi obligare niſi ratione officij. hoc

&nerale ſine libera:⁊ dominus erat ſoli

r=-&(Oppo. ꝙ res aliena poſſit pignoꝛari:vt.l.rẽ Pignoꝛa
alienam. ff. de contrahend. emptio. So. ibi in venditione ri an poſ⸗
hic in pignoꝛatione / ⁊ eſt ratio: quia in re aliena poſſum ſit res alie
facere ea que de natura venditionis ſunt ſcilicet tradere nia.

tſol⸗ nn
gu
Ne 5

lgenon ſe
r aren!

po
lir nlo.ll,
bi neoute
ſein tiot illsq
onv gationis.
connrmart
Nthic.(.
gno Go
mobligo
Scumex
debitaett
Ge vtĩ
mihi obl
meger te
go pure
nusmih
bis ren
quidepi
ſans alie
nemeſeg⸗
Ininus ret
letfeperi
ſtidemqr
igtoacti
Ngo⸗
ſaunrde
mmnore

Que res pignoꝛi obligari poſſunt. Fo. LXXII.

ernt ex ſola pꝛeſentia eius. Sed ad hoc vt ceſſet velleyanum religioſis.l.monumentoꝛũ.So.ius inferẽdi moꝛtuũ põt
Anren opoꝛtet ꝙ interueniat eius fraus. vt.i.ſi ſine.S.ad velÿ. pignoꝛari qꝛ eſt in bonis:ſed ſepulchꝛũ non.qꝛ non eſt in
4 dmnin, Item quero quis pꝛobet dolum.⁊ dic vt glo.qð puto bonis. ¶ Item op.ꝙ etiã ſepulchꝛuʒ poſſit obligari.vt.l.
hſnignn vẽrum vbi eſt neceſſe dolum allegare:ſed hic non eſt ne- in modicis.ff.de ↄhen.emꝑ.So.vt glo.qꝛ traſit eum vni⸗
hupehi ceſſe vt dixi. B .—r uerſitate.¶ Sed op.ex. quõ trãſit cum vniuerſitate id qð
nogoeſn P Brat 02. Tutoꝛ vel curatoꝛ ita demum non eſt in bonis noſtris ⁊ ideo dicit hugolinus in dicta.
unn C1 2. rem minoꝛum obligant ſi pecu l,in modicis bene ꝙ inter alienationẽ ſingularem ⁊ vni⸗
linngen Vdenis in vtilitatem minoꝛum fuerit cõuerſa.h.d. uer ſſalem ſola eſt hec differentia qꝛ alienans rem ſingula
dlſün – Op. ꝙ etiam ſi pecunia perueniat in vtilita⸗ riter ſepulchꝛum / videtur ius inferẽdi alicnare remanet
len En tem minoꝛum poſſit obligarc.vt.l.tutoꝛ leg. ff. de pigno. ti ſibi directum ius inferendi/a vtile tranſit in emptoꝛẽ
ht actio.cũ ſi. So.quicquid dicat glo.dic ꝙ aut tutoꝛ obli⸗ ius inferendi directo ita ꝙ nil remanet pen es alienãtem
wrbifn ee gat lege refragrante.i.contra legem ⁊ ipſo iure pignꝰ nõ non autem ipſum ſepulchꝛum tranſit vllo caſu cum non
ene tenet etiam ſi ꝓecunia perueniat ad pupillũ/aut obligar ſit in bonis noſtris. —YYDMU
gſannt lege non refragrante. tunc tenet pignus ſi pecunia ver⸗ . GS men NHomẽ debitoꝛis cadit ⁊ in gña⸗
ant llat tat᷑ in rem pupilli: vt dicta.l.tutoꝛ. als non yt hic. j li ⁊ in ſpeciali pignoꝛe.h.d.
Hitde . Ec li Rem patris non obligat filius.hoc di⸗ C¶ Diuide ĩ duas partes:qꝛ pꝛimo ponit dictũ
tnungg, D CU. cᷣ Jacobus Butrig. ar D kuſc; ibi.quare.ibi illatio dicti.vel effectus di⸗
nnl Wè NRes que nõ erat in bonis de⸗ vſch in finem. .
Z mitnt S GB in res Riid tempoꝛe obligationis ¶ Ex tex. compelletur.] Et ſi erit q;ᷓtitas cedet in debi⸗
W Apoſtea ſupueniat confirmat pignus vtiliter. to ⁊ ſi ſpes retinebitur loco pignor. Hota ꝙ lʒ nomẽ ſit
baſggiglkke Boc dicit. incoꝛpoꝛale cadit tñ ĩ generali ⁊ ſpali hypotheca.i¶ Itẽ
Unr Pignus ¶ Oppo. ꝙ nullo modo confirmetur cum nõ erat in bo- nota ꝙ habeo ego cui eſt obligatũ nomẽ vtilem actionẽ
umnmete an confir nis.vt.l.et qui nondum.ff. de pigno. Solu.vt glo. Sed te its tamen ſi debitoꝛ nondũ ſoluit creditoꝛi nondũ a me
tamlagen mẽt res qᷓ ne ꝙ aut quero de directa hypothecaria querẽda ab ini⸗ certioꝛabit᷑ᷣ. Querit glo.an ſi debitoꝛ eſt certꝰ certioꝛari
lanuntli nõ erãt in tio ⁊ illa qucrit rem in bonis debitoꝛis fuiſſe tẽpoꝛe obli debz ⁊ dic ꝙ non. Tu dic ꝙ dz certioꝛari iudicisliter.vt
nrllegm bonis de⸗ gationis.vt in contrario. aut queris devtili querenda exr notat᷑ ſiłi in.l.emptoꝛj.de euict.⁊ dixi.S.de pig.aut᷑. ho
tur ſed in bitoꝛis. confirmatione ⁊ illa requirit ꝙꝙ ſuperueniat res in bonis ſi debitũ.ſ¶ Modo quero que ſit iſta vtilis q mihi datur: Debitoꝛ

⁊ dic ꝙ eſt vtilis ꝓꝑſonalis/que directe competebat debi⸗ certus an
toꝛi meo. Sed op.ꝙ detur hypothecaria noĩe meo.vt.l. debeat ite
grege · S. ſi pignoꝛi.ff.de pigno. So.habeo vtilem perſo⸗ ruʒ certio
nalem.vt hic. Item hypothecariã nomine meo:vt in cõ⸗ rari.

fifungint vt hic.¶ Item oppon.ꝙ non confirmetur.vt.l.j.S.j.ff.de
pigno.Sol.aut obligo rem meã ⁊ tenet pignus directo
noride

aut obligo non meam: ſed mihi debitam ⁊ idem.vt.:.ilj.
S cum ex cauſa.ff.qui poti.in pigno.ha.aut non eſt mihi
lcg.
1 Ania

9porcte⸗

atontgkeit nus mihi ſucceſſit: pꝛimo caſu cõfirmatur vtiliter vt hic bonis debitoꝛis ſui⁊ per eum poſſeſſuʒ: ⁊ ideo nõ erat ne
(Datenit quia reperit᷑ idem debitoꝛ ⁊ idem dominus rei.⁊ idem ceſſe executionem fieri:ipſe vero debitoꝛ debitor ius ve
belsftiin qui de pignoꝛe cõuenit. ⁊ hoc verum ſi creditoꝛ fuit ignsa bitinon poſſidet pꝛopꝛie:ſed ĩpꝛopꝛijſſime.vt.l.nec vllã.
ecunlba rans alienam vt hic ałs non cõfirmaretur quo ad actio⸗ S.fi. ⁊.l. ſq ff. de pet. hereðᷣ.a. I. regulariter ⁊ ibi notatur.
dominicr, nem:ſed ad exceptionem.vt.l.j.ff.de pigno.Si autẽ do⸗ Tutius tamen eſt ꝙ creditoꝛ agat vtili perſonali ⁊ tunc
otektug minus rei mihi ſucceſſit non cõfirmatur pignus quia li⸗ non cſt neceſſe executionem ficri ⁊ ceſſabit dubium pꝛe⸗
iſſpennet cet reperiatur idem dominus ⁊ idem debitoꝛ non tamen dictum ꝙ ſolũ pꝛocedit qñ agitur hypothecaria.
Pednus eſt idem qui de pignoꝛe conuenit.vt.l.rem alienam.ff.de „ Pem Pꝛemium athlete non pignoꝛatur:
Pandamg pigno. actione. ) hoc pᷣmo. filij nõ pignoꝛantur: hoc
nectin ¶ In glo. que incipit.i.ſicut. ibi hic de eqtate:immo ibi Æμ=-- ſecundo / ea que pertinent ad agriculturam pt⸗
gn tlan loquitur de directa ab initio querenda.hic de vtili ex co⸗ gnoꝛi capi non poſſunt.hoc dicit cum ſequentibꝰ.
ecſe firmatione. Gi filios Fali, obligari non poſſunt.
Nn . Que deſijt eſſe dña pꝛedijj J qy Hoc dicit.
iegocſer⸗ Q Bepꝛed um. non toten obliganc. . S ¶ DOp. de. l.fi⸗. de ca. Solu. vt glo.
AWNTI Non poteſt tutoꝛ ĩ pꝛopꝛiam .In glo. que incipit immo. ibi ĩ capto ab ho
bigtonſine in rem. cauſam rem pupilli obligare. ſtibus ⁊ redempto.ſ¶ In eadem glo. ibi retinendi habet
Ncanunſtd⸗ N hoc dicit. Jacobus Butk. J creditoꝛ dic plene vt ibi.¶ Incadẽ gloſibi nulli iudi·S.
wen KEr, Tre E Perſone inhabilitas impedit quia aũt.mclius in·S quia vero Jacob?ꝰ?.
hesn xum.ignoꝛis obligationem. Item Ps Xecuto ꝛes Ea que pertinent ad agri
nchrn Raualitas rei. que nõ eſt veriſimilis ſpecialiter XEeE Z. culturam non debent capi
1bd e Vobligare. Itez qualitas rei que non cadit ſlb NVApignoꝛi. hoc dicit cum ſequenti. ¶ Ratio hui⸗
. rut, obligatione. hoc dicit vſq; ad.l.nomẽ.jtij. RS klegis eſt ſperielis in ꝓuincia. Sed ratio ſequẽ
dibiinelin, E . tis eſt generalis in omni loco. ðBð
hrlinnii Que res P ignoꝛi G ꝛiculto g9 Hec auteñ.cõfirmat
rſaliunnte ob li ari oſlunt E Ze legẽ codic ⁊ ampliat
nfucennt g P Le RAMAVlegem executoꝛes ad omnẽ locũ ⁊ penam im⸗
ſtttuereiti N. R b ica S21 Pponit. hoc dicit.
Paicetchotif e U 2 — ¶Ex tex. violare pꝛeſumpſerit.] Si intelligas ꝙ vio⸗
ſeicantett E LTum nos In generali obli- lenter arripiat ꝙ erit hic ſpeciale. Reſpõdeo quia maioꝛ
no gunſn 2 1 gatione non trãaſ⸗ pena imponit᷑ violẽto hic q; alibi. Vel dic.ꝙ quilibet ca
fbepicnen, eunt ea que non eſt veriſimile quem ſpecialiter obligaſſe piens quõcunq; agricultoꝛe inuito hoc ipo videtur vim
sſulglii non ergo lectum ⁊ ſuppellectilia vidẽtur cõtineri in gia facere cum hec lex velit extendere legem executoꝛes.
gauen NN li obligatione/⁊ creditoꝛ ea petens male peteret. , 7 g4 U i8 Obligatõ bonox ſiue flat ſimpli
ſcun um 411 B mco nſtet Qui obligat inſtrumen Ey ·citer ſiue cũ expꝛeſſione futuroꝝ
enimſen WitboneL. ia emptionalia pꝛedio⸗ e reſpicit pꝛeſentia ⁊ futura.hoc dicit. .
nuinmm rum videt᷑ ipᷣa pᷣdis obligare.hoc di. a A&Oppo. ꝙ non habeat tantum ius in futuris
nichiet C Op. ꝙ pignus contrahatur re.vt inſti.qui.mo.re con quantum in pꝛeſentibus.vt ꝙ pꝛeſens tempus non com⸗
runt trahi. obli.S. creditoꝛ. So.vt glo. H pꝛehendat futurum. vt.l.ſi ita.ff. de auro ⁊ argen.le.So.
Gigtnmt S 7 monumento Res que nulliꝰ aut tractamus de pignoꝛe et habet locum hec lex. aut de
rlenn ☚ J IIEO1. in bonis eſt obli galienatione / tunc pꝛocedunt iura contraria: ratio eſt:
dic et gari non poteſt. hoc dicit. . quia debitoꝛ patitur modicum damnum ex hoc.quis nõ
ſn olte ¶ Op. ꝙ monumentũ poſſit obligari.vt.S.de pꝛopter ea fit niſi vna debiti exactio.
eR”

debita et tunc aut eſt mihi obligata ⁊ poſſum etiam obli⸗

gare.vt.j.ſi pigno.da.ſit.per totum:aut non eſt mea: nec

mihi obligata et tunc aut obligo ſub conditione ſi fiat
mea et tenet. vt.l.ſi fundum·S. aliena.ff.de pigno.aut obli
go pure et tunc aut mihi ſuperuenit dominium aut domi

trario ⁊ exigam id qð debetur ⁊ ſi erit quantitas cõpen⸗
ſabo in debito ſi ſpẽs retinebo loco pignoꝛis.Et attẽde
quia vidi dubitari cũ quidã ageret hypothecaria ad no
men ſibi obligatum obijciebatur ꝙ pꝛimo debebẽãt excu⸗
ti bona debitoꝛis:rũdebat creditoꝛ ꝙ hoc nomen erat in

K ij

„

er Octauo libꝛo Codicis

Butrigarij Becũda pars ſup

nomine deſcẽdente a verbo.vt ſub participio vt eſt hic.

Item op.ꝙ etiã ſi tractaret᷑ de magno pᷣiudicio:tñ cõ⸗
pꝛehendantur futura:vt.l.ſi ſeruitus.ff. de ſerui.vꝛba.pᷣ⸗
dioꝛum.So.ibi ſunt verba indefinita que cõpꝛehendunt
omne tẽpus.hic ſunt verba reſtrictiua que nõ videbãtur
cõpꝛehendere futura:ſed compꝛehẽdunt ꝓpter leue dã⸗
num debitoꝛis:⁊ ideo dic ꝙ aut oꝛatio cõpꝛehẽditur ſub
ꝓbo aut ſub noĩe deſcẽdente a verbo.aut ſub participio.
aut ſub nomine non deſcendẽte a verbo ſignificãte tamẽ
tẽpus vt eſt ꝓnomen aut ſub noĩe non ſignificãte tẽpus:
ſed indefinito. Si concipitur ſub verbo determinatur s
verbo ⁊ a tẽpoꝛe verbi/⁊ pꝛeſens non poꝛrigitur ad futu⸗

rum.vt.l.verbũ erit.⁊.l.verbum opoꝛtebit.ff.de vᷣb.ſigni.

æ. l.ſi a colono.ff. de verbo.obli.aut oꝛatio concipitur ſub

ibi imꝑtinentium.⁊c̃.⁊ tunc regulariter idẽ ꝙ ſupꝛa:quia

oꝛatio determinatur ſᷣm tẽpus verbi ⁊ pꝛeſens non poꝛri

gitur ad futurũ.⁊ ita loquitur.l.ſi quis ſtipulatus.cũ glo.
ff. de vᷣb. obli. fallit hic ꝓpter modicũ dãnum.vt dixi.aut
cõcipitur ſub noĩe non deriuato a verbo.ſed ſub pꝛonoĩe
mea qð pꝛonomen ſignificat tẽpus /reſtringint᷑ ad pᷣſens
tẽpus:vt.l.ſi ita.de auro ⁊ argẽ.lega.fallit etiã iſte caſus

vbi eſt modicũ dãnum vt hic.Si autẽ oꝛatio cõcipiatur

ſub verbo indefinite ꝓlato compꝛehẽdit omne tẽpus.vt
l.ſi ſeruitus.ff. de ſerui.vꝛ.pꝛedi.an idem in tacita hypo⸗
theca? Rñdeo ſic. ¶ Modo vidi ab aduocatis de tali q̃⸗
ſtione debitoꝛ obligauit omnia ſua bona ⁊ dixit que bo⸗

Quero an iſte foſſianus fuerit defunctus an hr̃s:⁊ dic

vt glo.
¶ Doppo. vno modo vt glo.⁊ ſolue vt dicam ſuper ea.

¶ In glo. q̃ incipit non vnam. in fin.ibi.l.eum qui vecti

gal. So.ibi pꝛopꝛie hic minus pꝛopꝛie.

A& (Querit glo. an hoc habeat locum in genera⸗
li⁊ ſpeciali?⁊ dic vt gloſ. ¶ Quero de qua re publica lo⸗
quatur hec lex: Reſpondeo in quacũq; re publica:quia

ſiue obligauit mihi pꝛimo gũaliter ſiue ſpecialiter ⁊ poſt

ea fiſco pꝛeferoꝛ fiſco.Sed ſi mihi pꝛimo gñaliter obliga
uit deinde fiſco poſtea bona q̃ſiuit ĩ q̃ſitis poſt obligatio

nem fiſci fiſcꝰ eſt potioꝛ vt.i.ſi is.ff.de iu.fiſ.⁊ ibi de hoc.

¶ In glo. que incipit.ſ.ſpaliter in fi.ibiſi pignus:eſt veꝝ
in queſitis tunc tẽpoꝛe obligationis pᷣmi ſed ĩ q̃ſitis poſt
obligationẽ fiſci fiſcus eſt potioꝛ:vt.:.ſi is.⁊ ibi not.ſff de
RSrr Aiure fiſci.

..

Eio Pꝛimus creditoꝛ offert ſecũdovo⸗
Butrigar. Sencralis h
NV eneralis hypothe⸗
☛ J generaliter. οoαναs pr⸗
=— fertur ſpeciali poſterioꝛi.h.d.

„In iure hypothece ui
EA fu nd um. pꝛioꝛ eſt tẽpoꝛe votione

luntarie nõ neceſſarie.hoc dicit Ja.

. ioꝛ in tẽpoꝛe in pigno⸗ A
na conſtituit ſe creditoꝛis nomine poſſidere:dubitat᷑ nũ⸗ „ Icet. eoꝛ iraurelallu die taro mor lilig
quid hoc relatiuũ que bona cõpꝛehẽdat futura bona:vt poſita. . jdeconf
ſic quecũq;queſierit poſſideat creditoꝛis noĩe:dicũt qͥdã DOopp. ꝙ res ẽpta ex pecunia mutuata nõ ſit tiamnone
ꝙ non.qꝛ quomodo poteſt conſtituere poſſidere ꝙ nõ hʒ pignoꝛi obligata:vt.l.quis.S.de pigno.So.vt gl.aut er funürei⸗
pꝓpter verbũ cõſtituit qð eſt pꝛeſentis tẽpoꝛis.alij dicuůt go mutuo ad refectioneʒ rei ⁊ hẽo rem obligata ⁊ potioꝛ zdefiei
y pꝛehẽdit futura:qꝛ relatiuũ eſt añ late rei repſentatio eſtvt.l.interdum.⁊.l.idemq;.ff.e.aut mutuo ad emptionẽ Ltuncloc
cũ & oĩa veniãt ĩ pignoꝛe ẽt futura ita ⁊ relatiuũ qͥ oĩa ẽt rei ⁊ tunc non hẽo rem obligatã/niſi expꝛeſſe conuenerit Auiuurari
futura ↄpᷣhẽdit:⁊ vr̃ ↄſtituere ſe poſſidere pñtia vt nũc fu habeo perſonalem. habet b⸗
tura vt tunc.Hicũt alij ꝙ cum hic tractetur de magno p⸗ ¶ Sed an habeo eam pꝛiuilegiatam?: videtur ꝙ non per hypꝛoba
iudicio pᷣſens nõ debet cõpꝛehendere futurũ.Sed certe l.pꝛocuratoꝛis ·S.plane.ff.de tributoꝛ. Econtra videtur robaret
poſſet dici vt cõpꝛehẽderet futura/nec eſt magnũ dãẽnum ꝙ habeam pꝛiuilegiatam: vt.l.qui nauẽ.ff. de pꝛiuile.cre⸗ ybecler
cum poſſeſſio ſit momẽtaria:⁊ qꝛ non afficit niſi pꝛo qᷓti⸗ di.⁊ hoc veꝝ nec ob.l.ꝓcuratoꝛis S.plane.qꝛ ibi loquit labellion
tate debiti cum ſub iudice lis eſff. in tributoꝛia que ſapit naturã realis:qꝛ magis dicit᷑ cre⸗ tſicek o⸗
¶ In glo.que incipit in tacita.in fi.ibiſed Jo.contra.⁊ dere menti qᷓ; perſone:vt.d.l.pꝛocuratoꝛis ·S.·ſi plures.⁊ inqvsdict
male. , . . . ideo non hʒ in ea pꝛiuilegium ex ca:quia in realibus non lalet vvbl
Qui P otio 2e8 in Pp ign 0 2 C h a conſideratur pꝛiuilegiũ ex cauſa ſed ex tẽpoꝛe.¶ Itẽ op. Nonetriũ
965 YꝓY etiam alibi non pꝛeferatur pꝛioꝛvt aut᷑.hic poſita.So. Ulcapreust
beantur. R ubꝛ ica. fallit etiã in regula. ſr (Erlern

¶ Quia plures creditoꝛes cõcurrunt qũq; ad idẽ pignꝰ

Lem pollelloꝛ. Nrral hades

in Konsgie
ſtei wborhein⸗

vendicandũ per hypothecariam videndũ eſt quis ißoꝛ & addendo.item derogando nam aut eam conti ſtb Dianrri
ſit potioꝛ ⁊ hoc querit rubꝛica. Jaco. Bu. We. nuas ad regulã ⁊? ei Feroge⸗ qꝛ exceptionẽ po⸗ ne⸗ nnnins
ESSð D 1 P ian us. Secũdus cre⸗ nit/aut eã continuas ad exceptionẽ ⁊ tũc addit alium ca hiſpnſccunbe
ſn BB1 ditoꝛ offerens ſum ⁊ ſummarie dicit. Pꝛopter mendaciũ creditoꝛis ne in oueredi
AE Ppꝛimo cõſignãs ⁊ deponens ſuccedit gantis ſe poſſidere vel rem ĩ bonis eſſe qui potioꝛ eſt quo ſiſiheanin
Ain locũ pᷣmi/⁊ ↄfirmat ſibipignꝰ.h.d. ad quid fit poſterioꝛ. hoc dicit.¶ Intelligss ergo ꝙ pꝛi⸗ batio At
. Querit glo. an pꝛimus poſſit offerre oꝛ efficitur poſterioꝛ in iure poſſeſſionis non pignoꝛis: Cbligrori
WD ſecũdo: Et dic vt glo. 2 quia ſi poſtea pꝛobat ſe pꝛioꝛem obtinebit.Sed quo iure nuneruge
¶ In glo. que incipit vt et. in fl. ibi . fit hec tranſlatio: Dicunt quidam ꝙ cõdictione ex hac ſloqier
rr o. dic vt. l. cum notiſſimi·S· eodẽ aut lege:nam ſtatim ſicut pꝛimus negauit ſe poſſidere vel res gowenm
1 .S. de pꝛeſcrip.xxxn. S in debitoꝛis bonis nõ debeo in eadem inſtantia perſeue nbodn
Pe J decreto Si cõtendat pignꝰpᷣtoꝛium rare ergo ſecundus quia cum pꝛopoſuerim hypotheca⸗ rnn dbu
Ianus AA E cum iudiciali qͥ potioꝛ ẽ tꝑe riam in ea diſputatur de iure pꝛioꝛitatis:⁊ ideo vinceret ſietf
Den cm) potioꝛ & iure.Que differentia eſt inter pignus pꝛioꝛ ⁊ ideo debeo dimittere inſtantiam: æ cum mendaci ini,
iudiciale n, 1ludiciale 7 pꝛetoꝛiũ? Reſpõdeo vtrũq; poteſt um fit cauſa tranſlationis poſſeſſionis debeo mendaciuzʒ Nora e
zoziitn dici iudiciale cum a iudice capiatur.vt.l.non eſt mirum. allegare ⁊ dicam ſic dñe iudex talem cõueni hypotheca⸗ icter
quõ diffe⸗ ff. de pigno.actio.ſed pꝛetoꝛium pꝛopꝛie dicitur ꝙ per ina ria ⁊ negauit rem in bonis vel ſe poſſidere ⁊ mentitus eſt ſordie H
runt. terlocutoꝛiã capitur.iudiciale ꝙ per diffinitiuã.vt.j.ſi in quare peto condictione ex hac lege poſſeſſionem tranſfer einaten
cauſam iuid. ri ad me.idem eſt in rei vendicatione:vt.l.finali.ff. de rei nled
¶ Oppo.de.il.ſi poſtq.S.vt in po.lega.⁊.l.cum apud. de vengdicst. et.l.deierare·S.j.ff. de interrogato.actio.⁊ in —
bo.aut.iudi.po.So.vtglo. coꝛpoꝛe vnde hec ſumitur.Alij dicunt ꝙ etiam in eadem .α

¶ In glo. que incipit nos.ibi diuerſoꝛum tituloꝛum ſũt.
als miſſio vnius pꝛodeſſet alij non foꝛte quãtum ad ius
pignoꝛis.per.l.non eſt mirum.ſff. de pigno.actio.ſed pꝛo⸗
deſt quantum ad hoc vt poſſit vendutionem impetrare

inſtantia officio iudicis mercenario pꝛobato mendacio

flet tranſlatio poſſeſſionis.

CQuerit gloſ.an ſi poſſidens dicit hodie cõſtat hodie
agatur:⁊ dicit ⁊ bene ꝙ non hoc caſu licet hoc iudicium

ſicut miſſus debitoꝛe non citato / ⁊ alio oꝛdine non ſerua ſit adipiſcende poſſeſſionis quis ſic nulla eſſet pena men⸗
to ꝙ ałas deberet fieri:vt dixi in dicta.l.cum apud. dacij:nam ⁊ ſi nullum mendacium dixiſſet cogeretur red inſtet
Si . .2 dere rem ꝓbato ꝙ erat debitoꝛis ⁊ fuit obligata niſi ſta⸗ (Er
Gm reim. i contẽdat perſonalis cũ tim pꝛobaret ſe pꝛioꝛm. “ n ertr
5 EEN pignoꝛe potioꝛ eſt ratio h- ¶ Item querit gloſa quid econtra ſi ille qui poſſeſſionem iſtn aid
pothece qᷓ; perſonalis actionis etiã ſi ꝑſona? perdidit dicat eam eſſe in bonis debitoꝛis cum pꝛimo di W
ſit pꝛiuilegiata.hoc dicit.cum.il.eos:j eo. cebatꝙ non erat:⁊ dic vt glo. Ren nrin
ici

nhied

nſtperen
m iheg

bpot
Ahece
idor nn

funne
rgie
ſepbina
geggimt
Ki⸗
Poſt oblig
lrine
ignusc⸗
ſliiten
bippinnf

E = =. — =
=n = S=

=

=
=

Cfenſtilgg.
Mehenage

henls pete
Nrſnizer⸗

N
N

4

=
=S
=

hlihornti

S

niammmtt
Songen
oblgitgen
toidont
treſecnon

igenrge
Econnaie
ffdepulten
lane gnblg
emnagiodke
ris ſgr
zinrealbun
ipoꝛe N
hicpoſſti⸗

Decant t
hire dlats
zmaltun
ir erchthi⸗
ſcadctiin⸗
cüartiger
gviponortis
liosegef
is hon e
bit Salnn
dictichegh
epoſteett
inſmun
enin hnit⸗
geſdchſnan

=

¶ In glo.que incipit.ſ.contrahẽtibus.ibi ſᷣm Jo. per.l.
ꝙ in nauem.ff.de pꝛiuilegio credito. In eadẽ glo.ibi ꝓ

curatoꝛis · S. plane. ibi loquit᷑ in interiocutoꝛia que ſapit

naturam realis vt ibi magis menti ⁊c.⁊ in realibus non
habet locum pꝛiuilegiũ ex cauſa. In glo.que incipit an
autẽ.ibi in poſſeſſoꝛio iſtovt aliq̃ ſit pena mendacij. In
eadem glo.ibi in alio iudicio.⁊ poteſt dici aliud:qꝛ in pꝛi
mo querebatur de mea hypotheca:in ſecundo de hypo⸗
theca pꝛimi.
—— J 7 erlis. Abi duobus obligat eadem

NAoꝛ eſt tempoꝛe potioꝛ eſt iure/ nec ſecundus cre
RA&αditoz poteſt pignus vẽdere in pꝛeiudiciũ pꝛio

ris. hoc dicit.

Pr. erſonalis poſtponitur hypothece.
O 8. Ee dicit. e
¶ QAuero que ſint actiones perſonales pꝛiuile
giate:?? dic vt glo.
Bm tibi Per ſonalis actio non ſequi⸗
tur ſingularem ſucceſſoꝛem ⁊
aqui potioꝛ eſt in tẽpoꝛe potioꝛ eſt iure/ niſi ſecũ
aus offerat debitum. h. d.
7. AVbi quis inficiatur debi
Crip turas tum nõ ſcripturã ſcpᷣtura
„ Pinaͤlca ſcribenti nõ pᷣiudicat alijs niſi hẽat
AA ſubſcriptionẽ triũ teſtiũ.h.d. ¶ Ad euidẽtiã ẽ
ſciẽdũ ꝙ aut ↄfitet᷑ debitũ ⁊ ſcripturã ⁊ tũc ẽ planũ: vt.l.
j. S. de confeſſ.aut confitetur debitum non ſcripturã ⁊ tũc
etiam non curo de ſcriptura/niſi qñ ſcriptura eſſet de ſub
ſtantia rei geſte:vt.l.contrahitur.ſff.de pig.⁊.l.cõtractus
S.de fide inſtru.Aut confitetur ſcripturã ⁊ non debitum
⁊ tunc loquitur hec lex.aut negat ſcripturã ⁊ debitũ ⁊ lo⸗
quitur aut᷑.hic poſita.¶ Item eſt ſciendũ ꝙ aut creditoꝛ
habet ꝓbationẽ teſtiũ ⁊ non eſt neceſſaris hec lex.aut nõ
hʒ pꝛobationes teſtiũ vel cõfeſſiones aduerſarij:ſed vult
pꝛobare per ſcripturã ⁊ loquitur hec lex.¶ Itẽ eſt ſciẽdũ
ꝙ hec lex loquitur qñ alter ↄhentiũ ſcripſit ſcripturã vel
tabellio non in publica foꝛma vel alius quilibet pꝛiuatus
⁊ ſic eſt pꝛiuota:hʒ tamen ſubſcriptionẽ contrahentium.
in qua diſtingue:qꝛ aut hʒ ſi Bblerißeion? triũ teſtium ⁊ eqͥ
ualet publice ſcripture vt hic in fine.aut non hʒ ſubſcri⸗
ptionẽ triũ teſtium ⁊ tunc non hẽturvt publica/immo pu
blica pꝛeualet.

Scriptu⸗ ¶· Ex tex.notarij Sed nõ eſt in publica foꝛma ſubſcri⸗

re robur ptionis qñ eoꝛum manu non fuit ſcripta. Quero qð ſit
qð fit qũ; robur huius ſcripture qñ non hʒ ſubſcriptionẽ triũ teſtiũ
nõ hʒ ſub⸗ Sicunt quidã ꝙ non intelligũt:qꝛ nullũ robur hʒ:vt.l.in
ſcriptio⸗ ſtrumẽta.S.de pꝛobatio.Alij dicunt aliter ⁊ glo.etiã non
nẽ triũ te⸗ videtur bene dicere.Sed dic ꝙ aut q̃ro de pꝛobatiõe ſcri

ſtium.

Scpᷣtura cuidẽtiã eſt ſciendũ ꝙ eſt ſcriptura ex qua pꝛincipaliter

pture?⁊ dic ꝙ pꝛobat contra ſcribentẽ non q̊ extraneum/
niſi hẽat ſuſcriptionẽ triũ teſtiũ vt hic:⁊.l.inſtrᷣa.S.de ꝓ
batio. Aut quero de contẽtis in ſcriptura an cõcludãt qᷣd
obligatoꝛium ⁊ tũc pꝛocedit lex in contractibus.ẽ.denõ
numera.pecu.Si ergo confitet᷑ ſcripturã ſed negat debi⸗
tũ loquitur hec lex:qꝛ pꝛobat contra confitentẽ ſcripturã
ſcʒ ꝙ verum fuerit qð ibi continetur:ſp an obliget cõfitẽ⸗
tem loqᷣtur lex in cõtractibus:ratio aũt huius legis qua⸗
re non ꝓbat contra oẽs qñ non hʒ ſubſcriptionẽ triũ te⸗
ſtiũ eſt: qꝛ facile eſſet debitoꝛi ꝓponerevnũ creditoꝛẽ alij
faciendo pꝛiuatã ſcripturã: ⁊ ideo vidi dubitari an ſcri⸗
ptura pꝛiuata debitoꝛis cuius bona erãt publicanda pꝛe
ludicct fliſco:⁊ reperiebat᷑ debitoꝛẽ ſe dudũ obligaſſe ti⸗

tio ⁊ dicebatur ꝙ non.ſ.non hʒ ſubſcriptionẽ triũ teſtiuim

ſed male dicebãt:qꝛ cũ fiſcꝰſuccedat loco hr̃dis:vt.l.non
mtelligitur. S. ex ca ff. de iure fiſ.ſcriptura que nocet ipſi
debitoꝛi dʒ nocere eius hereqir ſief ico⸗ . ieu . 2
. 6 . B ec aut᷑.loquitur qua
Iquis vult. debttor negar ſchtu

r7 debituz ⁊ ita hũc caſum addit leg codicis.
EK Aas &St bꝛeuitk dicit. Ubi quero de ſcpᷣtura / ex qus
dz fieri pꝛobatio nõ eſt neceſſaria ſubſcriptio: ſed ſi adeſt
neceſſe eſt ꝙ atteſtẽtur teſtes ſubſcriptionibus ſuis /ſi nõ
adeſt opoꝛtet ꝙ atteſtentur documento.

¶ Ex tex.nõ ſufficcre qñ negat᷑ ſcriptura ⁊ debitũ.(Ad

——

q ſit q̃ idu fit pꝛobatio/⁊ de hac loquit᷑ iſta aut.ſed quedã eſt ſcpᷣtu⸗

cat᷑

ad ꝓ⸗ ra que inducitur ad pꝛobationẽ ⁊ cõparationẽ ſcipture

bationem debiti qñ negatur ſcriptura ⁊ debitũ / t illa talis ꝗᷓ dz ꝓba

res diuerſis tempoꝛibꝰ qui pꝛi

re ſcripturà debiti dʒ eſſe pꝛobata per teſtes/ſic ergo opʒ

ꝙ ſcripture debiti atteſtẽtur teſtes/⁊ dicũt ꝙ viderũt de
bitoꝛẽ eam ſcribere ſi non ſunt in ea ſubſcripti qð tñ non
eſt neceſſe:tunc atteſtãtur ſubſcriptionibꝰ ſuis ⁊ nõ ſolũ
quilibʒ ſubſcriptioni atteſtatur:ſʒ ⁊ alijs ſuis ſubſcriptio
nibus ſuoꝛũ cõteſtiũ. Sed qꝛ in hoc faciliter poſſet erra⸗
ri opoꝛtet ꝙ pꝛoducatur alia ſcriptura que ꝓbetur ſcpᷣtu
ra manu debitoꝛis per teſtes ⁊ ex hac ſcriptura ſic pꝛoba
ta fit cõparatio ad ſcripturã debiti pꝛincipalis ⁊ ſi cõcoꝛ
dent iſte ſcripture hẽmus plenã pꝛobationem. Itẽ attẽ⸗
de ꝙ glo.l.ſcripturas.innuit ꝙ ſcriptura pꝛiuata valeat ſi
ne ⁊ cum conſule/⁊ per hoc videtur caſus in.l.cum taber
nam.ff.de pignoꝛib.⁊ dic vt dixi.s.in couſtuutione codi
cis. S. penul.

eltam hoc idẽ non hʒ in donatione pꝛopter nu
ptias.h. d. ¶ Hiuide ĩ partes quattuoꝛ:qꝛ pꝛima pomnit ra⸗
tiones finales ⁊ impulſiuas huius legis vſq; ibi ad hec.

ibi ponit diſpoſitiones huius.l.⁊ quibuſdam rationibus

adiunctis vſq; ibi exceptis.ibi ponit quandam exceptio⸗
Rmr ſg ibi hoc autẽ.ibi foꝛmat queſtionem nouã vſq;
Ex tex.inquietationibus ec eſt cã impulſiua.
HNos itaq;.i¶ Mec eſt cã finalis. ¶ Quero q̃ puilegia
hʒ: Rñdeo qꝛ hʒ pᷣuilegiũ ĩ pſonali. Itẽ actionem ex ſti⸗
pulatu/⁊ ſi nulla ſtipulatio interceſſit᷑ vel inutilis. Item
hʒ tacitam hypothecã per.l.vbi.S.de iure dotiũ.⁊x in ea p
fertur alij s pꝛioꝛibus in tempoꝛe hñtibus tacitã per hac
legem hʒ in dote data non in cõfeſſata/tñ obſeruatur pꝛi

uilegiũ incõfeſſata. ſicut ⁊ in data. Tutius tñ eſſet ꝙ pꝛi⸗

uilegiũ pꝛelationis haberet ſolũ in data non iĩ cõfeſſata.

Qui potioꝛes in pignoꝛe habeãtur. JFo. LXXIII.

S ſid uis In dote hʒ mulier pꝛiuilegi⸗
um perſonalis ⁊ in hypothe⸗
Wca vt pꝛeferatur pꝛioꝛibꝰ in tẽpoꝛe hñtibus ta⸗

Vulier q̊ᷓ
pꝛiuilegia
habeat in
dote.

¶ Sed quomodo hʒ pꝛiuilegiũ ſi non hʒ liberos cum pꝛo

pter liberos datur pꝛiuilegiũ. Sʒ dic ꝙ hic ſũt plures ra
tiones finales:vñ lʒvna ceſſet filij remanent alie q̃ ſuffici
unt. Pꝛeterea poteſt eſſe ꝙ habebit adhuc filios. Itẽ qͥd
ſi nubat ſeptuagenaria ita ꝙ certũ eſt ꝙ filios nunqᷓ; hrᷣe
poteſt an hẽbit pꝛiuilegiũ:⁊ dic ꝙ ſic cum aſſint alie ratio
nes finales vt dixi.
6 Exceptis.i¶ Ceteris paribus melioꝛ eſt ratio pꝛioꝛis.
Moteg pꝛiuilegiatus contra pꝛiuelegiatũ nõ vtit᷑ pꝛi

uilegio ſed iure cõivt ſic pꝛioꝛ in tẽpoꝛe pᷣferatur.¶ Secũ

do nota ꝙ ceteris paribus melioꝛ eſt conditio pꝛioꝛis qñ

ad idem non poſſunt concurrere.ſ Tertio nota ꝙ non dʒ
concedi ſcdᷣo quod pꝛioꝛi denegatur ⁊ attende qꝛ loqtur

hec lex quãdo non poſſunt concurrere ad idẽ:immo ſi cõ

cederetur ſecundo auferretur pꝛioꝛi.hec regula deſtruit᷑ũi

perſonalibꝰ in quibus cõcurrunt ꝓ rata ⁊ ita pꝛo rata de
ſtruitur hec regula:vt.l.pꝛo debito.S.de bo./ auctoꝛi iudi
cũ poſſi.immo in perſonalibus potioꝛ eſt ratio pꝛioꝛis vt
l. inopis.ff. loco.

¶CSp. ꝙ non pꝛeferatur mulier in perſonalibus:vt.S. in

qui.cau.pig.ta.õ.l.ſatis.Sol.vt glo.⁊ dic caſus in quibꝰ
fallit hec lex:vt in glo.ſ Scdo op.ꝙ res datas in dotem
mulier non poſſideat:qꝛ duo non poſſunt iſolidũ poſſide⸗
re:vt.l.iij ·S· ex ↄꝛio.ff. de acquir.poſſ. Sed maritus dicit
poſſidere ergo nõ mulier: vt.l.pomponius·S.in dotis.ſff.
de acguir.poſſ.So.vt glo.qꝛ non poſſidet. Sed qͥs poſſi⸗
det ⁊ ex hoc fundant aduocati intentionem ſuam ſi vo⸗
lũt pꝛobare mulierem poſſediſſe talẽ: qꝛ pꝛobãt ꝙ nõ ha⸗
buit rem in pꝛomiſcuo vſu cũ viro arg.l.hinc queritur·S.
põt.ff.de pecu.i Itẽ quero qñ icipiat mulieri pꝛiuilegiũ

— —

hypothece:⁊ dic vt glo.qꝛ in expᷣſſa hʒ pꝛiuilegiũ ſtatim

Hypothe

conuentione facta licet nondũ ſit numeratioſecuta ⁊ eſt ce puilegi
ratio:quia non eſt in poteſtate mariti perſonalem nõ cõ⸗ um qñ ĩci⸗
trahi ⁊ dotem non recipere.vel non eſt cõmode qꝛ rema⸗ piat mulie
neret ei mulier in dotata ar.l.qui potioꝛ.ff.qui po.in pig. ri.

ha.⁊.l.qui balneum .Sieo amplius:in tacita.dicvt glo.
¶ Item quero an mulier pꝛeferatur omnibus creditoꝛi⸗
bus indiſtincte:⁊ in hoc eſt triplex opinio.vna eſt Mar.

ſcilicet ꝙ habeat indiſtincte ⁊ pꝛo hoc ſatiſracit hec lex

que loquitur indiſtincte alias rationes allegat pꝛo ſe: qꝛ
ſi vinco vincentem te ⁊c̃.vt in gloſ.Alij faciunt differen⸗
tiam inter pignus ⁊ hypothecam.Tertia eſt opinio glo.
ſ. ꝙ pꝛeferatur pꝛioꝛibus habentibꝰ tacitã hypothecã nõ
expᷣſſam ⁊ hãc opinionẽ fundat glł.per expoſitionẽ text.⁊
per vnam rationemvt patet in ea.Ex uellige y ſicut
iij

SSSõ

Butrigarij Gecũda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis

Mulier

de poteſtate legis eſt non dare pꝛiuilegiũ creditoꝛibꝰ:ita
⁊ aufferre poteſt:⁊ per hoc eſt argumẽtum ꝙ clericus pe⸗
tit eximi de ꝓtectione cõmunis/⁊ vt ſic poteſtas nõ poſ⸗
ſit clerico reddere ius:nam ſicut cõmune potuit nõ dare
iuriſditionẽ poteſtati:ita potuit dare limitatam vt in tali
caſu non cognoſceret.¶ Modo glo.reſpõdet ad cõtrari⸗
um ſi vinco vincentẽ te.⁊c̃.et bene reſpõdet inducẽdo:vt
inducit:ſed ego induco aliter.certum eſt ꝙ mutuãs in re⸗
fectionẽ hʒ pᷣuilegiũ legale.⁊ tñ pᷣfert᷑ alijs poꝛibꝰ habẽ⸗
tibꝰ expᷣſſũ:⁊ ita nõ ꝓcedit argumẽtũ gl.ſʒ dic ꝙͥ hͥ nõ ꝓ⸗
cedit alege ſed a ↄctu ex qͥ rem fecit ſaluã ſibi/⁊ alijs cre⸗
ditoꝛibꝰ vñ nõ hʒ pꝛioꝛ creditoꝛ qͥd cõquerat᷑. Sic ergo

an p̃ferat᷑ aut quis habet expᷣſſam hypothecã ex cõuentione:⁊ tunc
bñtibꝰ ex⸗ ſi lex pꝛeferret mulierem habʒ creditoꝛ vnde conquerat᷑:
pꝛeſſã hy⸗ guia lex ſibi auferret pꝛiuilegiũ quod a lege non habet.

potecã.

Aut creditoꝛ non habebat tacitã hypotecam/⁊ tunc ſi lex
pꝛeferat mulierẽ non habet creditoꝛ vnde conqueratur:
qꝛ lex ei aufert id qð ſibi dederat/⁊ a ſe non habebat. Si
autem creditoꝛ pꝛimo habebat expᷣſſam/⁊ lex ꝑꝛeferat eũ
qui mutuat in refectionẽ non habet vnde conqratur cre⸗
ditoꝛ:qꝛ niſi iſte mutuaſſet res ſibi defeciſſet/⁊ omnibꝰ vt
interdum.ff qui poti.in pig.habe.¶ Item qrit glo.an pᷣfe

res pig. obliga.po. Sed certe licet perſonalis actio non
poſſit ſeparari ab oſſibus noſtris tamẽ ius reale eſt am⸗
bulatoꝛium vt ſi vendo rem meam dominium in totum a
me recedit: vt.l. quis ergo caſus. ff. de pecu. ⁊ ideo vr ꝙ
idem ſit pignus ⁊ ambulatoꝛium ſʒ potes tenere glo. qꝛ
videt᷑ potius actum vt noua conſtituat᷑ hypotheca q;; an
tiqua remaneat.
G m atre Vltimus ſuccedens lo⸗
P p co pᷣmi excludit mediũ/

⁊ medij venditionem impedit. hoc dicit.

pignꝰ.hoc dicit. .
¶ Nota glo.hic poſitã quia quotidie pꝛacti⸗
cat/⁊ ſic nota ꝙ in re ꝓpꝛia poſſum habere qusſi pignus
ſimile in.l.iulisnus ·S· offerri.ff.de actio.emp.

J p ꝛioꝛ Poteſt ſecũdus creditoꝛ offer⸗

In re ꝓpꝛia nõ habeco
S potiozes. pignus habeo tñ quaſi

re pꝛioꝛi ⁊ hoc ipſo ꝙ ſoluit ſuc⸗

. ced it loco pꝛimi.hoc dicit Jaco.

Di antiqᷣoꝛ credi⸗

ratur in bonis poſtea queſitis etiã pꝛioꝛi habẽti expᷣſſam toꝛ pig .v end id erit 4. go vere
dic ſic ex cõparatiõe ad fiſcum quicquid dicat glo. Itẽ 4 v Ed d iſl. t Aut pᷣoꝛ cre lltor eu
quero an in bonis ſoceri habeat pꝛiuilegiũ:Et dic vt gl. 820 J edidillet. ditoꝛ rẽ di⸗ aln nali
¶Item qro an in bonis hr̃dis mariti:⁊ dic vt glo. ¶ Itẽ 7 Atr ahit ⁊ alij creditoꝛes nõ pñt empto iconſtate⸗
querit glo.quid ſi cõtraxerit matrimoniũ in maturũ:dic i offerre / aut debitoꝛ diſtrahit 1 tunc Mefcuſo
vt glo.¶ Item op. ꝙ heres mulieris non habet hoc pꝛiui⸗ etiã ſi pecunia emptor ad pᷣmũ creditoꝛẽ ꝑueniat ſuꝑeſt nuid

legium: vt.l.j.S. de pꝛiui.do.Solu. hic in filio herede.ibi
in extraneo.⁊ hec vera quicquid dicat glo. ¶ Item op. ꝙ
in hypothecaria non cõſideret pꝛiuilegium ex cauſa: ſed
ex tempoꝛe.vt.l.j.⁊.ij.S.co.hoc eſt ſpeciale.¶ Item op.qꝙ
melioꝛ ſit ratio poſterioꝛis.vt.l.aretuſa.ff.de ſta.heo.So.
ibi loquitur in alio caſu ſingulari.ſ¶ Item op.ꝙ etiam in
donatione ꝓpter nuptias habeat pꝛiuilegiũ.vt.l.vbi.S.
de iure doti. Sol. vt glo. . conff
. ec aut᷑.venit ad confirmati⸗
Do ure onem legis codicis ĩ caſu ma⸗
Isgis dubio / ⁊ bꝛeuiter hoc intẽdit:licet concur⸗
rat mulier cum eo qui mutuauit in emptionẽ:
vel refectionem rei pꝛefertur mulier hoc dicit.

alijs ius offerẽdi. Idẽ ſi debitoꝛ poꝛi creditoꝛi vẽdit vel
inſolutũ dat.h.d. ¶ᷣ Sp. ꝙ etiã ſi poꝛ creditoꝛ diſtrahit
ſupſit aliud ius offerẽdi:vt.lł.ij.⁊.iij.ff.de diſtra.pig.So.
vt gl. ⁊ rõ eſt quia in caſibus cõtrarijs cum ex neceſſitate
pꝛioꝛ creditoꝛ habeat dare offerenti videt᷑ potius ex ne⸗
ceſſitate dare qᷓ; vendere.¶ Modo pone ꝙ pꝛioꝛ creditoꝛ
accepit inſolutum pignus. Secundus vult venire ad pi⸗
gnus ⁊ non offerre iſta lex dicit ꝙ non: ſed certe immo
ſic / quia per adiudicationem eſt ſublata hypothecaria

creditoꝛis pꝛimi videtur et perſonalis: vt.l.libera qui⸗

dem theodoꝛa ſancta cũ ſi.ergo ſecũdus creditoꝛ rema⸗
net ſolus in pignoꝛe:ergo vendicabit ſine aliqua oblatio
ne. So.vt glo.que facit duas rõnes:ſed iudicio meo eſt

9

qꝙ mutuans in refectionem nõ ſolum habeat per⸗ tantũ vna: ⁊ alia ratio eſt ratio rõnis.rõ eſt qꝛ ita demuʒ 14
ſonale ius ſed etiã hypothecam: vt.l.quis.S.de pig.⁊.l. viget ab obligatiõe noluiſſe recedere ſi res irreuocabili /C
interdum.ff. qui po.in pig.ha.So.vt glo. ter ſua fiat.rõ rõnis eſt no.qꝛ diligentia ſua ſit ſibi dano⸗ gitnlei
quid Hec aut᷑. cadit ſuꝑ· S. exceptj. ? ſa⁊ ſi vicas nõnc eſt factus dñs per adiudicationẽ.ergo mitethenn
UlIVU. qs ibi dictũ fuerat poꝛes filios non põt hr̃e hypothecam. So. fatcoꝛ oppoſitionẽ q; nõ tohaft
ſferri ſecũdis fallit in caſibꝰ hic poſitis:bꝛeui⸗ habet ius pignoꝛis.ſed quaſi pignorſ.⁊ ideo dic ꝙ ſi poꝛ lulcisarb
ter dicit licet hoc ſit verum/ꝙ vbi concurrunt creditoꝛ accepit inſolutũ / aut erat dñs debitoꝛ et extin⸗ ltecu reiin

liberi vtriuſq; matrimonij contendẽtes de dote pꝛioꝛes
in tẽpoꝛe pᷣferũtur. fallit hoc quado res dotales ſecunde
extent vel ex pecunia dotali empte.hoc dicit.
¶ In glo. que incipit.ſ.mulieres.ibi dotem occupat ⁊ in
alijs paribus paſſibus ambulat.¶ In glo.q̃ incipit licet
pꝛimo.ibi ob poſſeſſionẽ.i..fi.illa loquitur in queſitis a de⸗
bitoꝛe non ab herede.¶ In glo.que incipit immo non ·ibi
ſed argumẽtum cõtra.vbi melioꝛ eſt ratio poſterioꝛis: ſʒ

in ſingulari caſuloquitur.

De his qui in pꝛioꝛũ locum

guit᷑ pignus duplici rõne.pꝛimo qꝛ ſolutum eſt debitum.
Secundo qꝛ eſt effectus dñs ⁊ ideo non põt in eadem re
habere pignus. Si ergo creditoꝛ ſcᷣus velit auocare hʒ
poꝛ creditoꝛ ꝑſonalẽ actionẽ de euictiõe Itẽ hʒ antiquã
hypothecã q̃ fit quaſi hypotheca/⁊ nõ vera ex qua exclu
det ſcdᷣm. Si autẽ res nõ erat debitoꝛis /t ſic euincitur ꝑ
verũ dñm: certe in ulla re nũqᷓ; habuit creditoꝛ ius pigno
ris:ſʒ hʒ actionẽ de euictione / ⁊ in alijs bonis debitoꝛis
hʒ pꝛimã hypothecã vel ei ſimilem:qꝛ ſi uccedit ſibi ipſi/⁊
nũc eſt vera Eper kr⸗ nõ quaſi/⁊ hoc ꝓpter rõnes glo.

D
lit

⁊ illð qð dicit h̊ gl.ꝙ tacite ĩtelligit᷑ ego facio ad maioꝛẽ
lucced unt . Kub ꝛica cautelã expᷣmi a iudice in adiudicatione:nã dicit adiudi N
NAAEN O — R 5 ſue um talẽ tali crediton Prara pecunio ſini debitaca hi⸗ Uuedatott⸗
e J luca teſtatione ꝙ ita demũ videat᷑ a iure pignoꝛis eẽ receſſũ 15
NX J En omimodo i qui Ires enocgbiliter. ſua flat. bis an
3 Y or ꝛimi ſine pz⸗ Prr N jAE& 5 1cdesh
6 . ro ccdieit cum ſequenti. Bli ata. Kon dr detlrrechimre e ine
N C. uero an iſte qui ſecundo loco con jJemit. h. d. C Op.· ꝙ poſſit offerre.vt.l.ſi cũ venæ⸗ fnmmmd
AKFraxerit pecuniam directo nũerauerit deret. ff. de pig. ac. So. vt glo. ¶ Sʒ qd ſi credi⸗ Panae
reaitori debitoꝛis an debitoꝛi? debi ⸗ tornoſttecte vendidit:s dic vr al glo. ¶ Sʒ qd ſi credi⸗ nöekadin
2 . Broꝛ creditoꝛi⸗ debitoꝛi debi⸗ toꝛ non recte vendidit:⁊ dic vt glo. uyſis
. creditoꝛi?⁊ certe poteſt loqui vtro⸗ Mõ iĩpedit ſecũdꝰ vẽditionẽ lenan
q; caſu: ſed pꝛimo caſu ſunt duo neceſſaria.ſecundo tria QQOominus. bioris h. d nügadi⸗
vt patet in glo.diſtingue ergo tres caſus vt glo.¶ Item ꝗy 2E„ . funppforn
quero quid ſi ego extraneus numerem pecuniam credi⸗ ꝗ We Si cois res pigno nheber⸗
toꝛi pꝛimo hoc acto vt eius loco ſuccedam vel numerem Sy — — ſhengu.
debitoꝛi hoc acto vt pꝛioꝛi numeret et vere numerauit et ridata lit. MRub. ncepio⸗
eſt actum ꝙ pꝛimo locoſuccedam an pꝛeferar ſecundo li⸗ ä HRem cõem ꝓ parte mea —
cet ante me contraxerit et dic vt glo. ¶ Wodo querit ꝗl. Water. poſſum inuito ſocio pi⸗ miſom
an eadem ſit hypotheca pꝛimi⁊ ſoluentis qui eius loco gnoꝛare / ꝓſua parte nequaq;.hoc di⸗ laytſie

ſuccedat:⁊ dicit glo.ꝙ no.⁊ idem tenet in.l.ariſto.ff.que

MAcit Jaco. Butrig.

neüi
Gge⸗

Parahe⸗
Miwi,

Coidepeg
nit
aritni
Plogſtett
„R

ora

ndidet

D
ennd
H
nſhinn
Meppentuie
nitnift⸗
ectordffte
dedſcage
Scumernteſe
geidonnonr
negpuoetd⸗
Srulpennel,
Niſedcennn
Naahbpocnn
is:prlloeng
lnsodtore
neslianec⸗
d udicod
oeltqeium
res irreutdi
ſua ſirſibiſ⸗
micationin
poſitioneg
ed diege⸗
5debottn
umeſtuee
Npöt inenn
seltiunn
de Negnn
vefnergni
5/1ſcutehn
Nedtoipſen

ſvceecſpi

eninet
ſbioca
igniptiuc

cbtacfint⸗

orictticeſt
menlſch⸗

cütſt
.
tope
4

en ppri
uin a
nnhn

=

(Shitint.

toꝛiũ ⁊ iu⸗
diciale q́⸗
modo dil
ferunt.

Pignor
captio añ
dẽat fleri.

Depꝛe pig. Deremiſ pig. Fo. XNXIIII.

De pꝛetoꝛio pignoꝛe. Mub.
P= pꝛetoꝛium. Sibecr me

pꝛetoꝛium. hoc dicit.
¶ Quero qualiter nomen capiatur pi
KKgInoꝛi: Et dic vt glo. quam nota:quia
„(eſt ſingularis ⁊ ſola in rerum natura.
rAAA& Yaco. Butrig.

G 6 W. 6 ſeſſionẽ rerũ debitoꝛis acquiro pignꝰ

W EKNA& iudiciale cũ vtrũq; a iudice ꝓcedat: Rñdeo
ꝓpꝛie dicitur pᷣtoꝛium quãdo ex interlocutoꝛia fit miſſio
pter cõtumaciã Judiciale qñ ex diffinitiua.ſ Quero q̊
uit dubitatio noſtre legis?: Rñdeo qꝛ cum pignus pᷣto⸗

rium non queratur niſi per miſſionẽ in poſſeſſionẽ vt.l.nõ
eſt mirum.ff. de pigno.ac.videbat᷑ ꝙ ſicut poſſeſſionẽ exi⸗
ret ꝓderet ius pignoꝛis qð tamen non eſt verũ poſtq; ſe⸗

mel queſitum. Itẽ quia ſua culpa pꝑdiderat poſſeſſionem:
⁊ ideo videbat᷑ ſibi imputãdum:ſed non eſt verũ.⁊ ſic di⸗
cit glo.vere culpam nõ puniri /⁊ eſt ratio: qꝛ hic cõmiſit

creditoꝛ culpam in ſuo i.in poſſeſſione q̃ ſua erat/⁊ licet

culpa in alienis ſit inculpanda:ſed non eſt puniẽda: vt.l.

ſi conſtãte · S. ſi maritꝰ.ff.ſolu.ma. Pꝛeterea poſſeſſoꝛ nõ

poteſt culpam obijcere ex qua lucrum ſentit. vt. l. cum in
fundo.S. ꝙ ſi mulier.ff.de iure dotium.⁊.l.nupta· S·j.ff. ſo
lu.ma.⁊.l.penul/S. fi· Jaco. Butriga.

Si in caula iudicati pign.
capiatur. Mubꝛzica.

—

erxcutione rei iudicate tenet᷑ pignoꝛi⁊
(auctoꝛitate iudicis vendit creditoꝛ nõ
pꝛopꝛia ⁊ admittit alijs deficiẽtibus
Acreditoꝛ velut emptoꝛ extraneꝰ vel vt

2 2 e, totus titulus.
¶ QAuero qñ debeat fleri captio pignoꝛis: Et dic vt gl.
⁊ male:qꝛ illud eſt tẽpus poſt ſentẽtiã ⁊ ante captionẽ/ſʒ
de tpᷣe venditionis poſt captionẽ non reperit᷑ expᷣſſum:⁊
ideo põt fieri qñcũq; poſt captionẽ vel ex interuallo ſᷣm
iudicis arbitriũ.vt.i. debitoꝛibꝰ.ff de re iudi.⁊.l.fl.S.de
execu.rei iudi.⁊.l.cum ꝓponas.de bo.aut.iu.po. Jaco.

Di pignus pignoꝛi datum
lit. Kubꝛica.

“ä . Quihzʒ rem pignoꝛi
. e Tiam id põt eam pignoꝛi da

à Pre/ nec p hoc plus iur trãſit ĩ accepto

rem q; fuerit in datoꝛe.h.d.
N¶ Ex tex. ¶Et ante] ſecus ſi ante offe
rat conſignet deponat.
N¶ No. ꝙ reſoluto iure datoꝛis reſol⸗
rrmker Uitur ius acceptoꝛis qð dependebat a
ure datoꝛis ałs ſecus.vt.l.iiij.ff. de in diem adiectione.
⁊.l.j.Scum pᷣdium ff.de pigno.⁊.l.vſucapio.S.de pigno.
¶ Auerit glo.quid ſi creditoꝛi obligaui vſumfructũ tm̃
⁊ qð eſt obligat alij rem:nũquid videt᷑ obligare ius ſuũ:
Et glo.arguit pꝛo ⁊ contra.ſed dic ꝙ ſi ego obligo vſum
fructum creditoꝛi ⁊ tranſferem vſumfructum foꝛmalem:
nõ eſt dubium ꝙ trãſferendo in alium creditoꝛẽ ſuũ finie⸗
tur vſuſfructus vt inſti de vſufruc·S· finitur.Sed non eſt
verũ ꝙ obligãdo vſumfructũ creditoꝛi ꝙ tranſferat᷑ vſu⸗
fructus foꝛmalis: qꝛ ſic efficeretur dñs vſuſfructus ⁊ eũ⸗

E

dem haberet obligatũ qð eſſet abſurdũ. vt.l.neq; pignꝰ.

ff. de regu. iur. Et ideo dic ꝙ ſi obligo vſumfructũ trãſit
exceptio ⁊ cõmoditas vtendi fruendi ex cauſali qð rema
net penes me ⁊ trãſit etiam in creditoꝛem poteſtas alie⸗
nandi foꝛmalem vſumfructum ⁊ hec omnia ſunt ambula
toꝛia.vt ſic creditoꝛ pignoꝛando ſuo creditoꝛi tranſferat
hoc in eũ.vt.l.ſi is ·S. anvſuſfruc tus.ff. de pbigno.
¶ In glo. que incipit ſed nũ quid.in fi.ibi liceat vtifrui/

Eteris Pignus pꝛetoꝛiũ pꝛodeſt credi
toꝛi agenti ⁊ excipienti.h.d.
¶ Quero que ſit differẽtis iter pignus pᷣtoꝛiũ

Es ob cauſam. Red te

ſibi res pꝛo debito adijciat᷑ hoc dicit

non fit tranſitus foꝛmalis ad creditoꝛem ne inueniat᷑ ſte

ri eius quod debet ei eſſe pignoꝛi:vt.l.neq; pignus.ff. de
regul.iur.ſed trãſit exceptio ⁊ cõmoditas vtendi ex cau
ſali ꝙ remanet penes debitoꝛẽ ⁊ poteſtas alienãdi foꝛma
lem/que oĩa ſunt ambulatoꝛia ⁊ trãſitoꝛia ad aliũ:vt.l.ſi
is · S· an vſuſfructus.ff. de pigno⸗⸗ ideo bains verlaꝛ:
=ðèð 5 i creditoꝛ vendit pi⸗
S J cred itoꝛ. gnus non ſupereſt ius of
ferendi ſecus vbi alij pignoꝛat. hoc dicit Ja⸗
A cob. Butrigar. .
De partu pignoꝛis.
Uubꝛica.
. Artus Aut percipit debitoꝛ par
tum vel fructus rei: aut
bercipit debitoꝛ ⁊ loquitur.l.ij eo.
¶ Opp. ꝙ partus pignoꝛis non ſit pi⸗
hus. vt. I. paulus S. ſi mancipia. ff. de
AARpig. So. vt glo. diſtinguendo.

BDe remillione pignoꝛis.
MRubꝛica.

J te Si conſentiat creditoꝛ ex⸗
N pꝛeſſe alienationi perdit ius
pignoꝛis hoc pꝛimo:ſed vbi tacuit tũc
videtur cõſentire manumiſſioni. item
fõũͤlſco alienanti. Itẽ ſibi pꝛeiudicat qñ
Natutum fucrat eitp̃s als ex taciturni
Atate ſibi non pꝛeiudicat.h.d.totꝰ titu⸗
———– us. (Quero an in hac. I. creditoꝛ expjſ
e conſenſerit? ⁊ dic Jeis ſi conſentit tacite hʒ locum ꝓ
hic dicitur vt ſibi videatur in iure pignoꝛis.¶ Itẽ quero
an ſeruus fuerit ſpecialiter hic pignoꝛi obligatus: Rnñ⸗
deo ſic ałs non eẽt queſtio cũ etiã creditoꝛe inuito poſſet
manumitti.
¶ Opp.ꝙ creditoꝛ tacẽdo ſibi non pᷣiudicet cũ ſciat ius
ſuum voiq; durare:vt.l.ſicutS. non videtur.ff.qui.mod.
ius hypo.ſol.So.aliud in alienatione vt ibi:aliud in ma⸗
numiſſione ideo ſibi imputet iuxta regulam.l.gaius.ff.de
pignoꝛ. actio.

es e g Abi diſtrahit debitoꝛ Pi⸗ no
☛ pbaueris. αà ↄſentiente cre Eign

.

—

Fen ditore tollitur ius pignoꝛis.h. d. . lat᷑ vbi de⸗
C Op.ꝙ ipſo iure pignus tollatur ⁊ nõ ope ex bitoꝛ di
ceptionis: vt.l.ſi tibi.S·de pignoꝛe.ff.de pactis.Sol.hec ſtrahit ſci

ſm illã. Vel dic ⁊ melius ꝙ aut ꝑignus erat ctum ſolo ente ⁊ cõ⸗
conſenſu ⁊ tollitur ipſo iure per ↄꝛium conſenſum vtĩ cõ ſentiente
trario.⁊ l.maioꝛ.S.de pig.⁊ ibi de hoc.aut erat cõſtitutũ creditoꝛe.
ctiã per traditionẽ ⁊ tũc ↄꝛio ſenſu nõ tollitur ſolum opʒe

exceptionis vt hic.

We Vbi ſecundꝰ debitoꝛ
RS J iano ante. ignoꝛante pᷣmo credi
toꝛe rem obligat ſcõo:pꝛioꝛi nõ pᷣiudicat.h.d.
¶ Op. ꝙ ſi obligauit rei publice ⁊ ſic fiſco piu
dicet pꝛimo vt.l.ſi is qui.ff.de iur.fiſ.So.ſi ego acciperẽ
hic rẽ publicã pꝛo re publica romanoꝝ ⁊ non ꝓ fiſco.foꝛ

te non eẽt male dictũ:ſʒ ſi accipis hic rem publicã pꝛo fi⸗

ſco. So. vt glo.nã tunc pꝛeiudicat in q̃rendis.i Itẽ op.
ad idẽ de.l.creditoꝛ:S.ſi tecũ.ff.qui po.in pig.ha.So.ibi
creditoꝛ pꝛimꝰ ↄſenſit alienatiõi:⁊ iõ ſibi piudicat hic nõ
⁊ dic vt glo.que optime dicit lʒ alia ↄdicat ĩ caſu dubij ⁊
male in.d.l.creditoꝛ ·S.ſi tecum. JUVẽß
¶ Iℳn glo. q̃ incipit vt ⁊.ff. ibi creditoꝛ patitur/⁊ oſentiat
expꝛeſſe.q In eadẽ glo.ſed tu dic nõ tolli.hec vers:ſed in
ſi tecum ↄꝛiũ nota.ſed hec verioꝛ.
Gm te. Pignus conſenſu contractũ cõ

*
W trario conſenſu diſſoluitur. hoc

— Vbi ſutilis eſt remiſſio debi⸗
e E b itum ti expꝛeſſa ſeqᷣt᷑ tacita inutili
A NN. tas pignoꝛis ſi ẽ eadẽ cꝗ iutuitat vtriuſq;.h.d.
D Oop ꝙ Iʒ ſit remiſſio expᷣſſa debiti ĩutilis tũ
teneat tacita remiſſio pignoꝛis:vt.l.j ff.qͥ mo pig. vl hy⸗
po.ſol.So.hic ẽ eadẽ ĩutilitas ĩ remiſſione pignoꝛis que
erat in remiſſione expᷣſſa debiti:quia dolus vel metus:et
ideo vtrumq; vitiatur /ſed in contrario nane eadem rõ
1 1 iiij

6

Butrigarij Becũda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis

R—— N—
inutilitatis in vtroq;:quia ibi ideo non poteſt remitti de ʒ.eo. Si autẽ creditoꝛ conſentit obligationi facte per de⸗ mnſe
bitum:quia donatio pꝛohibetur inter virum ⁊ vxoꝛẽ ne bitoꝛem tunc aut certum eſt ꝙ conſentit ſolum animo fa⸗ htor f⸗
alter fiat pauperioꝛ quãdo ceſſat in remiſſione pignoꝛis. ciendi pꝛioꝛè illũ cui ſecundo loco obligatur ⁊ tũc nõ per num
¶ In glo.que incipit foꝛte. ibi remitti inter coniuges: dit pꝛopterea ius pignoꝛis licet efficiatur poſterioꝛ.aut ſatfe
ita cauſa impediens remiſſionem debiti ibi non poꝛrigit᷑ certum eſt ꝙ conſentit obligationi eo animo vt in totũ a Gure n
ad vtrumq; / hic ſic. iure pignoꝛis recedat ⁊ nõ eſt dubiũ ꝙ perdit ius pigno⸗ ſnſiutie
E Licet regulariter taciturnitas cre⸗ tis. In dubio dic ey videtur habere animũ poſſe ↄſtituẽ nnnon
J O.àitoꝛis non ſibi pꝛeiudicctvbi pignꝰ di ſm creditoꝛẽ pꝛioꝛem ſe q; dimittendi pignus in totũ aecco
venditur nocet vbi pꝛogrãma pꝛecedit.h.d. yt not. S. c l. ſi ignoꝛante. licet contrariũ notatur ⁊ maleĩ iginnn
Sop. ꝙ ſibi non pꝛeiudicet taciturnitas: ꝛt creditoꝛ. S. ſitecum. ff. qui po. in pigha. Ggleiſo
l.ſtcut. 5 non videtur.fr qui. mo pig. vel hypo.ſol. So hic ¶ In glo. que incipit immo videtur ibi vel refert an ex naſgi
eſt ſpeciale vbi per iudicem fuit aſſignata dilatio. eadẽ.hec vera ad contrarium de.l.voluntate.ſed ad.l.ſi⸗ n zͤi
P S dit Qui reddit cyrogra⸗ cuut.S. ſuperuacuum eſt vera pꝛecedens ſolutio ibivel hic un t
GWE ricem. phum videtur redde⸗ certum erat debitoꝛem ⁊c. ntin .
re ius quod in e ſoneincrur ige en pi E — b . — ſocncck
NW“Aαgnus remittere ſi ibi continetur. h. d. ¶ Wel dic h W ,AnPoode
AQuĩ remittit continens videtur remittere cõtentum.hoc C tiã 0 ciro g rap aria P
dicit Butrigar. Ucet regelariker nampig. Kc. Mubꝛzica. hitrſn
J h ypoth e(a S. cda itio reipigno⸗ ¶ Quia videbatur dubitari an pignus obligatum ĩ vnã . —
N rate non noceat creditoꝛi tacenti nocet tamen cam poſſeſſ.ĩ alia retineri ideo ad deciſionem huius que⸗ nincon-
fiſco diſtrapente . ſtionis ponitur hic rubꝛum ⁊ nigrum. nnpup
¶ Op. de.l. ſicut · S. non videtur.ff.quibus modis pig.vel è”l ignus obligatumi ſterſ
bypothe.So.hic ſpeciale in fiſco:quia tam ſolemniter et R Ignus. cicen Snm nonat Fn
publice vẽdit ar.S.e.ſi eo. nnee ſecuta deſinit ex pᷣma cã teneri ⁊ ex rnign
G m ex cau ſa Qui ſoluit pꝛo debi⸗ noua re niſi hoc actũ eſt ꝙ teneatur ex mt
. vE11ρι toze non acquirit hy noua:⁊ tũc etiã tenetur ĩ cyrographa⸗ Pncces
pothecam niſi agatur ꝙ loco creditoꝛis ſucce⸗ Ariam. h. d. ¶ Diuide in quattuoꝛ partes . ſaon
Wgdat.h. d. ſ̃ᷣm glo.Cum tex.dicat ꝙ videtur ſe qꝛ in pꝛima poniturvnum dictum in 1 Anen
cundum pignus remittere reddendo debitoꝛi res: ergo E A “ Dicitur ꝙ nouatione ſecuta pignus nõ den loe
videtur innuere ꝙ in perſonam ſecundi fuit pignus ↄtra intelligitur repetitũ in cã nouante. In ſecunda dicit hoc l tun
ctum/zx tunc littera plane pꝛocedit.gloſ.tamen tenet ꝙ in verum eẽ niſi expꝛeſſe in ſcdᷣa fuerit repetuum. In tertia ollgi
perſona ſecundi non fuit ctum pignus: ſed ſimpliciter dicit ꝙ quando fuit repetitum tenetur etiam ob cyrogra ſagäbe
res ei reſtitute fuerunt. phariã pecuniam. In quarta ponit caſum econtrario ad Hütbes
Es MNõ pꝛeiudicat debitoꝛ creditoꝛi diſrra pꝛimum ⁊ querit an teneatur in pꝛeiudicium pꝛimi credi ancl
VWWB·hendo rem pignoꝛatam eo non conſen toꝛis. Secunda pars ibi in ver. ꝙ ſi pactum. Tertia ĩ vſi. 1
tiente. hoc dicit. ac ſi in poſſeſſionem Quartsa in verſi.ꝙ in ſecundo.⁊ du ſois
Debitoꝛ ſi Slit Si conſentiat creditoꝛ alienatio⸗ rat vſq; in finem. neli
rẽ obliga⸗ CMLE R. ni rei pignoꝛate licet poſtea rede⸗ ¶ Ex text. in ſecundo creditoꝛe agente de pignoꝛe ſibi e 4
tã de 2ſen th at ad debitoꝛem non reintegratur in ea pignus obligato contra creduoꝛem pꝛimũ non ꝙ nouata pꝛima n
ſu credito h. d. ¶Licet gloſ. ſignet tm vnum ꝛium ⁊ det actione non intelligitur pignus repetitum in ſcða:nã no ſunohit
ris vẽdat / plures ſolutiones tñ duo contraria pꝛincipaliter ſunt ſi: uatio vtraq; perimit:vt.l.alia.ff. de nouatio.x.l.nouare.⁊· cnogſa
⁊ poſtea gnanda ⁊ ſolutiones adaptabo contrario cui congruũt. hoc niſi agatur. goconſe
acqrit an ¶ Op. ꝙ reintegretur pignus: vr.l.ſi cura &. ſuper. f. qu ¶ Item nota ꝙ pꝛopter cirographariã pecunis non da⸗ Pignoꝛj ſNi
reincidat. bus mo.pig.vel hypo.ſol.So.dicũt quidã ꝙ hic de rigo⸗ tur pꝛopterea ius pignoꝛis: vñ creditoꝛ non hr̃et actio⸗ ius nõ da⸗ unznſüf
in obliga⸗ re ⁊c. dic vt glo.x illa eſt vera.ſꝙ aut certũ eſt cuius alie nẽ ad pignus pꝛopter cirographariam pecuniam licʒ ſi tur ꝓpter ſlgnun
tionem. nationi ↄſenſit creditoꝛ non exiuit dominiũ debitoꝛis ⁊ poſſideat hẽat retentionẽ.¶ Item nota ꝙ hec non habẽt cpꝛogra⸗ lrünbto
durat ius pignoꝛis: aut cõſtat ꝙ exiuit ⁊ non durat nec re locum in ſecundo creditoꝛe contra pꝛimũ agentem: nam phariã pe doyſz
integratur licet redeat ad debitoꝛẽ vt hic:aut dubitatur non cogitur debitum cirographariuʒ offerre. C Wogo cuniam. ſonpof
⁊ tunc ſi reperiat᷑ penes debitoꝛẽ oſſe pꝛeſumitur nõ exijſquero ex glo.rubꝛice quid ſi erat debita ſine inſtrumento glo
ſe bona eius / niſi contra pꝛobetur: ⁊ ideo in ea durat ob⸗ ⁊ ſic not.cirographaria ⁊ dic vt glo nã teſtes ⁊ ſcriptura Necſici
ligatio.¶ Itẽ ꝙ ſi certum ſit ꝙ alienaue it/ſi tñ poſtea re⸗ equiparãtur vt.l in exercendis.s.de fide inſtr.ſ Item q̃

uertatur ad debitoꝛẽ reintegretur pignus.il.voluntate in
pꝛin.ff.qui.mo.pign.vel hypo.ſol.So.aut reddit ex eadẽ
cã reſciſſo cõtractu:⁊ tunc ſicut reddit ad debitoꝛem ſub
dñio ita creditoꝛi ſub hypotheca:qꝛ videtur nec alienata
fuiſſe ⁊ per ↄñs non exijſſe pignus vt in cõtrario:aut red⸗
dit ex alia cã:⁊ tunc ſecus vt hic.Sed q̃ eſt ratio ꝙ in ge⸗
nerali obligatione nõ venit in re redẽpta ſicut in futura:
NRñdeo qꝛ in re alienata aliquãdo fuit ius pignoꝛis/ſj re
miſſũ fuit:⁊ ideo ãplius in obligatione nõ recidit:ſed res
futura nunq; fuerat in obligatione nec liberata ⁊ ideo in
ea poſtea ᷣhitur pignus ar.l.qui decẽ·S.fi.ff.de ſolu. AUl⸗
timo vt liqueat totus titulus ſic diſtigue:qꝛ aut creditoꝛ
conſentit alienationi que fit per debitoꝛẽ ſi conſentit alie
nationi:aut certũ eſt ꝙ exiuit bona debitoꝛis res:⁊ tunc
indiſtincte ſibi pꝛeiudicat.vt.S.c.cũ te ⁊ per totũ.aut cer
tum eſt ꝙ non exiuit bona debitoꝛis:⁊ tunc durat ius pi⸗
gnoꝛis:idẽ ſi certũ eſt ꝙ alienauit:ſʒ reddit res ad debi⸗
toꝛem ex eadem cã reſciſſo contractu ſecus ſi ex alia:vt.l.
voluntate.ff.qui.mo.pig.vel hypo.ſol.Si autem dubita
tur exiuerit vel non / tũc dic ꝙ eo ipſo ꝙ reperitur penes

debitoꝛem pꝛeſumitur nõ exiuiſſe niſi pꝛobetur de aliena⸗

tione:vt.l.ſicut·S. ſupuacuis.ff.qui.mo.pig.vel hypo.ſol.
ct hec ↄſentit expꝛeſſe:ſi aũt tacuit tũc regulariter ſibi nõ
pꝛeiudicat:vt.d.l.ſicut · S·nonvidet᷑ Fallit in manumiſſio
ne. vt. S. e. l.j. Itẽ cũ ſtatuitur ſibi terminꝰ a iudice:vt.g.
co.lʒ.ſi eo. Item fallit qñ fiſcus vẽdit vt.l.ſi hypothecas.

ro quid in alia cã qᷓ; mutui:⁊ dico idem qꝛ rubꝛica eſt ge⸗
neratis.¶ Item quero an poſſit retineri pꝛopter rẽ debi⸗
tã ſicut pꝛopter pecuniã:⁊ puto ꝙ ſic licet tex loquat᷑ de
pecunia:nã appellatione pecunie oẽs res continẽtur:vt
l.ij.S.de conſti.pecu. ¶ Expedita rubꝛica noſtra venio
ad nigrũ ⁊ pꝛimo oppo.ꝙ nouatio non perunat pignꝰ vt

l.aliã.ff.de nouatio.So.vt glo.qꝛ hic in voluntaria ibi in

neceſſaria. Itẽ op.ꝙ deſtructo pᷣncipali non pꝛopterea
tollatur acceſſoꝛium ⁊ ſic lʒ nouetur actio pꝛima non peri
mantur pignoꝛa: vt.l.ſi vnus ·S.ſi cum reo.ff.de pactis.
So.aut pꝛimitiua obligatio extinguitur ⁊ tollitur acceſ⸗
ſoꝛia vt hic:aut ſuſpenditur/a tunc ſecus vt in cõtrario.
Item op. ad idem de.l debitum.S.ti.j. So.ibi non erat
pꝛicipale pꝛoꝛſus extinctum/quia quodlibet reintegrat
¶ Item oppo.extra ad idem de.l.aliquando.S. de pigno
ridus.ff.ad vellei. Sol.duobꝰ modis qꝛ ibi fuit nouatio
que pꝛo nõ nouatione habetur qꝛ eodem momento tolli
tur pꝛima ⁊ nouatur ⁊ eodem momento reintegratur hic
ſecus quia vere tollitur. Vel meliꝰ ibi tollitur vtraq; ob

ligatio ſed reintegratur per.l..ſicut mulier ſubducitur:vn

de ex noua obligatione tenentur ⁊ eodem momento hoc
fit a lege: vt.l.iuliꝰ eufraſtus.ff.de minoꝛibus.⁊ dicta.l.
aliquãdo. Modo quero quid ſi eſt obligatũ exvna nũ⸗
quid etiã pꝛopter cirographarium erit obligatum: ⁊ dic
vt glo.ꝙ non / ſed ſi poſſidet retinet:⁊ ideo dic ꝙ aut poſ⸗
ſidet creditoꝛ ex iuſta cauſa vt pignoꝛis / et poteſt reti⸗

uniqngtte
nqumnggen
Ppnundlant
heſtanggen
nſcancimein
epettun un
etümcngne
8ſomeconmme
diciumpti
Lctun Denrii
inſeanhn

ng, nounns
tun inſchnn
gtio, 4 ht

nedepigetk

nnonhiut
1pecunimt
1 hecſona-
müzgaunrt
offene (M.
taſineintmmn
iteſtotſehr
fgeint, ſhe
naenhſit,
ripzontnti
lctterla,n
fesconhin!
bnic⸗ ſuni
npenmuent

igvolonentii

Pelennnn
goopininuen
nteofN
Cclmen
Snba
odibatrne
toaie

gatum.

De diſtractione pignoꝛũ.

nere ex vtraq; cauſa vt hic in textu:aut non poſſidet cre⸗
ditoꝛ/ ſed agit contra debitoꝛem poſſidentem:⁊ tunc aut
debitoꝛ reddit pignus creditoꝛis ex cã ex qua erat obli⸗
gatum:qꝛ noluit ſoluere debitum ⁊ tunc retinebit ex vtra
q;: aut reſtituit ex cã cyꝛographaria iam diſſoluto pigno
ris iure tunc tñ indebite reſtituerit.cõdicet debitoꝛ factũ
⁊ reſtitutionẽ:⁊ ſic penes creditoꝛẽ non remanebitvt.l.qͥ
exceptionẽ ·S.ſi ꝑs.ff.de cõdi.inde.⁊.l.ſʒ ⁊ ſi me putẽ.ff.e.
ti. Idẽ econtra dicerẽ ſi creditoꝛ dũ poſſidet/⁊ ſic ꝓ ciro⸗
grapharia pecunia poterat retĩere nõ retinuit:ſʒ reſtituit

debitoꝛi ſoluta ſibi quãtitate ꝓ qua vᷣe erat obligatuʒ:nãa

puto creditoꝛẽ poſſe ↄdicere incerti nõ rẽ ſed factum reſti
tutiõis q̃ſi plus debito reſtituerit:aut retinere poterat ob
cirographariã pecuniaʒ/⁊ ſic poſtea retinebit ar. dicte.l.
ſed ⁊ ſi me putẽ.⁊.l.qui exceptionẽ.¶ Itẽ op.ꝙ ſoluto eo
ignꝰan bꝛo quo erat obligatum liberetur pignus ⁊ competat pi⸗
liberet ſo⸗ Snoꝛaticia debitoꝛi:⁊ ſic ob aliud debitũ retinerinon poſ
luto eo ꝓ lit: vt.l.ſolutum · S. ſi in ſoꝛtem. ff.de pig. act.⁊. Lꝑ rerentio
zerat obli nẽ de vſuris. So. vt glo. Tu dic ꝙ ſi pignus nõ fuit obli⸗
4 gatum niſi in vnã cãm lʒ tenearis ex alia ſine pignoꝛe ſo⸗
luto debito pꝛo quo erat obligatum tollitur ius pignoꝛis
vt in contrario:⁊ pignoꝛaticia datur debitoꝛi / põt tñ reti
neri pꝛopter aliud debituʒ ⁊ debitoꝛi agẽti obſtabit exce⸗
ptio:vt hic ⁊ hec ẽ vᷣitas.Sed ſi vis ſuſtinere gloſ.iunge
ſimul oẽs ſolutiones ⁊ dicas ꝙ ſi ſoluatur illa ſumma in
qua pignus obligatum erat vᷣe liberatum erat pignus et
competit pignoꝛaticia vt dicta.l.ſolutum. Si autem que
ris an q;tũcũq; liberatum retineri poſſit in aliã ⁊ dico ꝙ
in vſuris nõ earum odio yvt in vna ſolutione glo.aut erat
naturaliter ⁊ ciuiliter debitum ⁊ põt vt hic.
Modo ex vltima gl.quero ſic:pꝛimus creditoꝛ cui erat
obligatum in vnã cãm ⁊ poterat retinere ob aliã cirogra
phariã pecuniã pignus fuit venditũ nunquid emptoꝛ po
teri ſe tueri contra pᷣmum creduoꝛẽ:a põt intelligi gloſ.
duobus modis. Uno modo in eo qui emit a ſecundo cre⸗
ditoꝛe qui poterat conſequi a pꝛimo pignus ſoluto ei de⸗
buo poterat auocare non obſtante cirographaria pecu⸗
nia an emptoꝛ etiã tenebit᷑/⁊ dic vt glo.ꝙ ſic.Alio mõ pᷣt
intelligi q̃ſtio gl.ſ.ꝙ emptoꝛ emit a debitoꝛe ⁊ ſoluere cti
am vt glo.¶ Itẽ quero quid ſi quis cõſentit mihi vt rem
ſuam obligarẽ titio pꝛo.x.an poterit retineri ꝓ alio debi
to cirographario/⁊ dic vt glo.ꝙ non/ſed ſolum pꝛo eo in
quo conſenſit dominus ar.l.item q̃ritur·S.q impleto.ff.lo
ca.i Itẽ q̃ro quid ſi extraneus poſſidet ⁊ creditoꝛ agit õ
eum an ſufficit ſi poſſidẽs offerat ſibi debitum pꝛo quo ẽ
obligatum /⁊ dic vt glo.ꝙ ſic. Item q̃ro an hec.l.habeat
locũ in pᷣtoꝛio pignoꝛe:⁊ dic ꝙ ſic vt glo. ¶ Itẽ quero an
pꝛo vſura cẽteſima poſſit retineri/⁊ dic ꝙ ſicvt glo. Itẽ
q̃ro an poſſit vẽdi pignꝰ pꝛo debito cirographario/⁊ dic
vt glo. ¶ Itez q̃ro an idẽ ſit in hypotheca ꝙ in pignoꝛe:⁊

. De diſtractione pi
egnozum. Kubꝛica.
Indum. „WαϑMNGn bebir⸗
ee d gla e bignoꝛate boc die⸗

. Non pꝛohibetur creditoꝛ rem
Ked itoꝛ. diſtrahere:licet ſit pᷣcario pe⸗
nes debitoꝛem. hoc ſcrelr. . ſnon ſufi
Diſtracto pignoꝛe ſi non ſuffi⸗
Dypo th ecis. cit pᷣcium ad debitum ſupereſt
perſonalis actio.h.d. .
W Creditoꝛ rem pignoꝛatã vẽ
WS MRed itoꝛ. dere poteſt ſeruata foꝛma le⸗
= sgis ⁊? vendẽdo bona fide ⁊ ſine fraude.hoc.d.
¶.Op. ꝙ etiã ſi non denunciet debitoꝛi poſſit

P
vẽdere vt.l.ſi conuenerit.ff.de pig.ac.So.vt glo.qꝛ tres
ſunt caſus.

ianorl n oſ Qui offert ſe ꝑatuʒ ſol
Aignord ( J reſid Uum. uere impedit ſaltĩ ope
nẽ ipedit R exceptiõis diſtractionem pignoꝛis. Sʒ ſi pecu
qͦſe offert Eian offert impedit ipſo iure.h..dd.
patu ſolue ¶Nota ergo ꝙ aliqñ offert debitoꝛ pecuniã ipſã ĩ ſaccu
. lo coꝛã iudice/⁊ tunc impedit venditionem ipſo iure. Sʒ
aliqñ ipam pecuniã non offert:ſed habet penes ſe:⁊ dicit

Fo. LXXV.

dñe iudex ſum paratus ſoluere:qꝛ habeo hic pecuniam
penes me/⁊ tunc inducitur quedam exceptio per quam
impedit venditionẽ/⁊ ſi fiat tenet ſed reuocaâda eſt.
Op.ꝙ ſola oblatio n ſufficiat vt.l.fi.j.de luitione pig.
50lu. aut fit oatid in iudicio/aut extra.pꝛimo caſu/aut
offertur pecunia ⁊ impedit᷑ ipſo iure alienatio.aut offert

ſe paratum ſoluere ⁊ parat᷑ exceptio ⁊ parat᷑ reſciſſio ven

ditionis.vt.l.penul.j.de reſcin. ven.aut offertur extra iu⸗
diciũ / ⁊ tunc ſola oblatione non ĩpedit᷑ ipſo iure vẽditio
pignoꝛis:verum inducitur quedã venditionis reciſio.vt
no.in.l.ſi rem·S/fi.ff.de pigno.actio. di⸗ Credt
—— 4 ignoꝛis liberatio eſt idi⸗Credito⸗
7 £ [Ba md iu. dia de dicit. an polſit
R 2 ¶ Qucro an debeat creditoꝛ vẽdere rem quã qᷣͥd velit rẽ
velit: æ arguc pꝛo ⁊ cõtra.Et dic ꝙ lʒ lex credi⸗ pignoꝛatã

toꝛis quã allegat glo. det arbitriũ creditoꝛi tñ eius arbi⸗ vendere.

trium reducit᷑ ad arbitriũ boni viri.vt l.hec venditio.ff.
de ᷣhend.cmptio.⁊.l.vir bonus.iudi ſolui.⁊ ideo ſi ex vẽ
ditione rei minoꝛis põt eis ſatiſfieri de debito non dʒ ma
wꝛem vendere cũ debeat bona fides adeſſe:vt.S.eo.l.cre
itoꝛ. .
¶ In glo. que incipit vt·iibi bona fide verſari qð face⸗
re dʒ.vt.S.eo.creditoꝛ.¶¶ In eadẽ glo.in fine.ibi.l.qui pi⸗
gnoꝛi.arbitriũ creditoꝛis reducitur ad arbitriũ boni vi⸗
ri.vt.l.hec venditio.ff. de hẽ.emp.⁊.l.vir bonus.iudica.
ſolui.maxime vt bona fides aſſit q̃ debet adeſſe.vt.S.eo.l.
debitoꝛ. Jaco. Butrig.
Pe 7 ceſlan te Si vẽdit creditoꝛ ex pacto
TEyel ex lege ſtatim ſecurus
eſt emptoꝛ.ſi fraudulẽter vendit tenet᷑ creditoꝛ
II emptoꝛ qñq;.h.d.i Sed q̃ eſt ratio ꝙ pᷣmo cõ
uenitur creditoꝛ / qñ vterq; dolũ cõmiſit non põt eligere
quẽ pꝛimo ↄueniat 5 m.l.ſi plures.ff.de dolo. Rñ.qꝛ cre⸗
ditoꝛ pᷣncipaliter in ↄctu inito ĩter ſe ⁊ debitoꝛẽ.i.in õctu
pigno.vñ licʒ emptoꝛ circa idẽ dolum cõmittat.cõmittit
tñ extra ↄᷣctum debitoꝛis.⁊ ideo pᷣmo creditoꝛ cõuenitur
vt hic.⁊.l.cum in plures·S.veſtimẽta.ff.loca.⁊ ↄduc.
J ꝛius Oblatio / conſignatio / ⁊ depoſi⸗
P tio antecedẽs impedit venditi⸗
R onẽ pignoꝛis ſequẽtem.h.d.¶ Sed an eſt necia
cõſignatio dic vt dixi.S.eo.lʒ.ſi reſlanun.
aIsPe lcreditoꝛ vultvẽ
Be ſp ecialiter dere pignꝰ opoꝛtet
bona fides aſſit ⁊ ꝙ ſolẽnitervẽdat.h.d. Ja.
cob. Butrig.
P— Tunc venditio creditoꝛis nocet .
. C ¶ Ut. debitoꝛi:cũ venditio fuit vera nõ Senaeo
imaginaria.h. d. ¶ Diuide in tres partes:qꝛ pᷣ

1⸗P. C. g tes: qꝛ; p⸗ qñ nocea
mo ponit vnũ dictum. Scvᷣo aliud dictũ. Ter Aoitoz.

e illatio ex pꝛimo. Scðdða pars ĩicipit ibi ſane.Tertia ibi
i igitur.
EEr tex.LCcolluſionem hhic iunge vᷣſiculũ.ſi igitur.
¶ Op. de.l.ſicut.S.ſuꝑuacuum.ff.qui.mo pign.vel hypo
theca ſoluitur.quam inducas ſic:qꝛ poſtq; creditoꝛ ſemel
habuit rem ⁊ hodic reꝑiatur habere rem pᷣſumit᷑ medio
tẽpoꝛe habuiſſe: vnde nõ habet debuoꝛ neceſſe ꝓbare.vt
dicto · S.ſuꝑuacuũ.cuius cõtrariũ hic dicit᷑.ſed dic ꝙ hic
cõſtabat ꝙ trãſmeat ad emptoꝛẽ:⁊ ideo qui dicit ſimula⸗
re factum / dz ꝓbare:qꝛ pꝛima facie pᷣſumitur verũ eſſe ꝙ
in inſtrumẽto cõtinetur.vt.l.cum pᷣcibus.S.de ꝓbatio.⁊
hoc voluit dicere glo.ꝙ qui doluʒ allegat.⁊c.Sed in.S.
ſuꝑuacuum.reperiebat᷑ res penes debitoꝛẽ nunc eſſe ⁊ ab
initio fuerat. vnde pꝛeſumitur medio tẽpoꝛe penes eum
fuiſſe:nam pꝛobatis extremis/pꝛeſumuntur media. vt.l.
quicũq;. C. de apo.publi.lib.x.vnde qui dicit alienatio⸗
nem factam debet pꝛobare: nam tales actus medij non

pꝛeſumũtur niſi pꝛobentur.vt.l.matrem.S.de pꝛobatio.⁊

hic glo.allegabat ad queſtionem talem. Statuto caueba
tur ꝙ bona banniti ex homicidio deſerantur reperitur ꝙ
bãnitus poſſidet quãdam rem quam vendiderat:ſed cò⸗
ſtituerst ſe emptoꝛis nomine poſſidere dicebatur ꝑ glo.
⁊ per dictum.S.ſuperuacuum.ꝙ pꝛeſumebatur venditio
ſimulata cum nunq; res receſſerit a venditoꝛe:⁊ ideo de⸗
bebat deſtrui res illa ſicut alie. Sed certe ipſi male dice⸗
bant: quis in queſtione ſupponitur ꝙ vendiderat:⁊ hoc
conſtat vnde nulla ſimulatio pꝛeſumitur: immo creditur
inſtrumento: ſed in ·S. ſuperuacuum. dubitsbatur an
vendidiſſet.

Butrigarij Bcda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis

¶ In glo. que incipit qui enim. ibi rñdeo illud ſpale.im⸗
mo ibi pꝛeſumitur retentum / hic alienatum/ in boc õdi
cunt:ſed h res reꝑiebatur penes aliũ / ibi penes eundem
alienantem. hoc dicit.
EEAAI=s Abi mulier rẽ ſuam obligat pꝛo a⸗
Blier. non tenet pignoꝛatio:ergo nec
N “Zcreditoꝛ poteſt vendere niſi mulier fuerit in do
o boc dicit. ſiederf ſe
Erx tex.Lmulieris ⁊ ſic decipiẽtis.
6 e ri Non Biadicat creditoꝛi venditio
S E d eb itoꝝ debioꝛis niſi conſenſerit. h. d.
ESA/ 4 OVbi creditoꝛ ex pa⸗
4 Bi pꝛedium. α vl ex lege alienat
JAõdiũ dñiũ trãſfert in emptoꝛem. Si enimi va

cuã poſſeſſionẽ induxerit non ałs.h.d.¶ Que⸗

ro an ſu neceſſe ꝙ in vacua inducatur /⁊ dic ꝙ non:vt.l.ſi

fundus.ff.de fundo do.⁊ hic ſub.maxime:dic ergo ꝙ aut
qᷓris an quãtum ad acquiſitionẽ dñij ſit neceſſaria vacua
poſſeſſio/⁊ dico ꝙ nonſi tũ vẽditoꝛ hʒ eã vacuã traditva
cuã vt.l.ſi fũdũ.de fundo do.aut q̃ro quãtum ad ius vſu⸗
apionis vl publiciane/a tunc opoꝛtet ꝙ ſim in vacuam
poſſeſſionem inductus:als ſi alius poſſideret non poſſuʒ
ego poſſidere/⁊ ꝑ conſequẽs nec pᷣſcribere vt.lłſivt certo.
S ſi duobus,ff cõmo.ergo nec publicianã poterã intẽta⸗
re cum iſta ſint paria vt.l.eum qui .S.·j.ff.ð publicia.aut q̃
ris quãtum ad liberationẽ ab actione exemptovendicoꝛ
Rir—niſi tradat vacuã: vt.l.ij · S. j.ff. de act.emp.

R1 Licet debitoꝛi pꝛo re pigno⸗
J in hoc. at a debitoꝛe exhibẽeda age⸗

hi.hoc dicit.

H9 . . oſt vẽditionem credito
B li gatis. dñiũ ẽ emptoꝛis:⁊ ideo
94 ei ↄpetit ius agẽdi de re ⁊ ꝓ re.h.d.
Hu g Licet perſonalis actio ſit diuidua/
A . ⁊ eius liberatio tñ pignoꝛis libera⸗
ttio ẽ indiuidua.h.d.cum ti.j.ſi vnus ex pluribꝰ
. Intellige ergo ꝙ licet vnus hereduʒ ſoluat ſuã
ꝑtem debiti non liberatur pignus in aliq̃ ꝑte ſui:immo re
manet inſolidum obligatum:non tñ pꝛo toto:ſʒ pꝛo reſi⸗
duo quod nõ ẽ ſolutum remanet totum pignus.

btſtoꝛ. hoc dicit tex. ⁊ glo.
MNAEAA Op. ꝙ debitoꝛ pꝛeiudicet creditoꝛi / vt aut.
hoc ſi debitoꝛ.S.de pigno.So.vtglo.qꝛ pꝛeiudicat in oꝛ⸗
dine conueniendi.

Q. qi a creditoꝛe. tere ſarun ⸗

ſecurus.hoc dicit.
. Non ſequitur pecunia eſt
J mari tus.mea ergo res ꝓ ea mutua
ta ab alio obligata ẽ mihi obligata.h.d.

NRes cõparata cx pecunia mi
= Ecund um.p debita nõ ẽ mea.h.d.

Bebit. vẽdi. pignoꝛis ipe. non
polle Mubzicc.

ſ. EAASEH6pꝛima. l. nec per denunciationeʒz inter
Eviuos vt in ſecunda impedire vendi⸗
tieonem creditoꝛis.h.d totustitulus.
WN CEr tex.( manifeſtum quis aliena
%Ptio eſt neceſſaria non poteſt impediri
Trper vltimam voluntateʒ:vt.l.fllius · S·
diui. ff. de le. j.
Eb ito ꝛis Op. de.l.ſi fundum.S. de rei
. vẽdi. So.vt gloſ.
V/C¶ Item opp. de. l. ait. S. ſi particeps.ff. de his
RuA que ĩ frau. cre. So. eodemmodo quo pꝛecedẽs
¶ Itẽ op.ꝙ ẽt ſi denũciãs nõ hẽat ius:tñ ĩpediat vᷣnũcia
tio alienationẽ ar.ff.de oꝑi.no.nũci.l.j.So.vt glo.

Si vendito pignoꝛe agatur

,Hre vt exhibita poſſit emptoꝛibus oñdi ⁊ diſtre⸗

S Ei Non pꝛohibet venditionem pignoꝛis
* creditoꝛ cui non erat obligatuʒ nec de

1f Mon poteſt debitoꝛ ꝑ vl
Iſunt. timam voluntatemvt in

an . ¶ Si dolus eſt a credi
E — Melſes * toꝛe commiſſus agitur
in eum. Sʒ ſi ẽ ab emptoꝛe ꝑticipatꝰ a⸗
gitur ĩ eum in ſubſidium.h. d. Aut er⸗

Greuocatur res:ſed agitur ipſum do⸗

1.
2 5
SS .

tres ꝑtes. Pꝛĩa qrit. Secũda opponit.Tertia diſtĩguit
Pꝛims ergo qrit q̃ actione reuocatur /⁊ dicit ꝙ interdi⸗
cto fraud atoꝛio:ſed illud non eſt hodie:ſp agitur in fetm̃.
q̃ tñ hʒ multa cognomina.de quo dixi.s.de his q̃ in frau.
credi.⁊ dixi.S.ſi quis in frau.patro.
¶ Item op.ꝙ reuocetur res etiã pᷣcio non reddito:vt.l.j.
v̊. de pᷣſcript.xxx.an.So.hic erat vere debitoꝛ/a ua pci⸗

um peruenit in vtilitatem debitoꝛis.Sʒ in vꝛio non erat

debitoꝛ.hec vera.alie ſunt truffe.¶ Itein op.ad idem de
aut.qui res. ẽ.de ſacroſanctis eccle. So.ibi ſpeciale fa⸗
uoꝛe eccleſie. .
— Eruos. Abi creditoꝛ non habnit iusvẽ
dendi debitoꝛ vel eius hr̃s rem
y non vſucaptã vendicat: ſed ea vſucapta agüut

—

.

iudicijs in quibus pᷣciũ ſuccedit loco reivt. l.imꝑatoꝛ.S.
cũ quidã.ff. de le.ij.⁊ idco ẽt non in ſubſidiuʒ poteſt peti
pᷣcium.tu dic ꝙ aut ex ↄᷣctu meo res ꝑuenit ad eum qui di
ſtraxit/a tunc tenetur mihi ex gctu/⁊ non in ſubſidiuʒ: vt
hic ĩ pignoꝛe/⁊ in ſocio qui ↄxit mecũ. Si ſine ᷣctu meo
ꝑuenit ad eum/tunc in vniuerſalibus agitur ad pᷣcium et
non in ſubſidium cum ſuccedit pꝛeciuʒ loco rei:vt.l.vtrũ
ff.de peti.heredi.⁊.l.imꝑatoꝛS·cum quidã.de le.ij.in ſin
gularibus agitur ad pꝛecium dominij in ſubſidium:vt.l.
ſi mater.S.de rei vẽdica.⁊.l.ſi eũ.ff ſi certũ pet.
. J v x 0 2. Emptoꝛ fraudem participãs te⸗

netur de iure in ſubſidium credi⸗

toꝛe nõ exiſtẽte ſoluẽdo.h.dd.
Hec lex loqtur duobꝰ modis. Ano

EVY. do non tenuerit venditio niſi eatenus q̃tenꝰ
pticipauit fraudẽ emptoꝛ.hoc dicit ſ̃m vnã le⸗
cturam.Sc ðᷣm aliam dicit ꝙſi non interuenerũt in con⸗
tractu ea que debuerũt reuocari ctiã ſine fraude empto⸗
ris.Querit glo.quid ſi emptoꝛ malefidei vult pꝛeciũ iu

ſtum ſupplere an dʒ audiri/⁊ videtur ꝙ non:vt..e.l. j.

dic vt glo. vel potes dicere ꝙ aut fuit fraus in vendendo
qꝛ non erat ałs venditurus interuenerunt tñ ſolemnia:⁊
tunc põt res reuocari ⁊ agi pignoꝛaticia õᷣ creditoꝛeʒ ⁊
emptoꝛẽ eatenus q̃tenꝰ dolus eius interceſſitvt.l.⁊ elegã
ter.ff.de dolo.aut dolus fuit in minoꝛi pcio ⁊ non invẽdẽ
do/⁊ tunc põt iuſtum pᷣcium emptoꝛ ſupplere ar.l.diligen
ter.ff.mãda.⁊.l.iuł.&.ſi venditoꝛ.ff.de actio.emp.⁊ ita ꝓ
cedit q̃ſtio glo.Sʒ aliqñ ipſo iure non tenuit vẽditio: vt

qꝛ ſolẽnia non interuenerunt /c tunc põt debitoꝛ reuoca⸗

re qᷓ;tũcũq; emptoꝛ ſit paratus pᷣcium ſupplere ar.Se.l.j.

Vbi creditoꝛ vẽdit ex lege v
S J cred itoꝛe ex pacto ⁊ ceſſat dolus empto

ris non eſt coueniendus emptoꝛ:ſʒ creditoꝛ.
Deluitione pignoꝛis
MKubꝛica.

¶Quia cõtingit pignoꝛa obligata de

luitione ponitur hic.

AQuidua:hoc dicit. Akł dic ex pſonis he⸗

R tatur. hoc dicit. quid ergo operatur ſo

lutio ꝑtis debiti. Rñdeo qꝛ liberat pignꝰ a pte debiti: nõ
RVmttm liberat ꝑtẽ pignoꝛis: immo remanet totum

VNobligatũ pignus: ſj preſiduo tm debiti.

So creditoꝛ habuit ius vendendi ⁊1 nõ

loſum/⁊ in ſubſidium emptoꝛem parti
Te. E ccipatem dolum. Si aũt nõ habuit ius
vendẽdi vẽdicatur res:vt.-l pꝛoxiS·j· ..gl.hic poſita hʒ

W N DB m. modo ꝙ venditio tenuerit. Alio mo⸗

Hquibus dictum ẽ. S.l.iiij. ideo de eoꝛuʒ
ignoꝛis li
Di pꝛo parte. Miendeiit⸗

redum conditio obligatiõis non mu⸗

S W I5 Non eſt dubium poſſe ꝑ
NKtelligere *ſonaleʒ remoueri hypo

ad pcium.h.d.i Querit glo.q̃ actione aget᷑ ad Aſuca⸗
pᷣcium re vſucapta:⁊ dic vt glo.⁊ ſecũda opinio mihi pla ptareq̃ a⸗
cet lʒ vltramontani teneãt pꝛimã.ſ.ꝙ in ſubſidium agat᷑ ctiõe agek
demum ad pᷣcium.⁊.ll.ↄꝛias intelligunt in vniuerſalibus ad pcium.

aſeen
zcfeanot
nctpit iol
dumdet
cationis:
turideo
Linremn
lecpotert
nunc fven
lis Nlial⸗
Peinoſe⸗
mumpꝛob⸗
Coris pue
Ahich
ioſtergo
pignus
medovt
mnun / eh
Uuenpern
nſicerer

ſterere
WE
loſcepart
ſigepeln
lsgdegen
leenlne
lluiöde

Sr

eſolution

De iure do. impe. De pactis pignoꝛũ. Jo. LXXVI.

doin
hei t thecaria remanẽte.hoc.dicit.ſ Pone caſuʒ in nube vt lit liccet res poſſit reuocari tamen fructus medij tẽpoꝛis fa⸗
unh nert tera ſonat.Quere de exemplis legis:⁊ pone ea vt gloſ. cit ſuos ⁊ debitũ non extenuatur. .
elnt Op.· ꝙ ſublato pꝛincipali non duret acceſſoꝛiũ:vt.l. c’ä xrv⸗ Etuſti ſlim am Qui vult rem de⸗
uurzi lii pꝛincipalis.j..de regulis iuris.⁊ ex.de regulis iuris.c.ac⸗ 4 U 1 bitoꝛ lure domi⸗
nenmhinn ceſſoꝛium.⁊.S. de vſur.l.eos.So.aliquãdo tollitur pꝛinci VAnij poſſidere debʒ ſeruare ſolenia huius legis
aürn un pale ope exceptionis.tunc regulariter debet tolli acceſſo AEh. d. Ad euidentiam cſt ſciendũ ꝙ olim ſi cre
ſſaltn ie rium ope exceptionis:vt.l.eos.S.de vſuris.fallit ĩ pꝛeſcxi ditoꝛ nolcbat rem iure dominij poſſidere dabatur debi⸗
tmiuen ptione que non eſt oꝛdinata ad tollendum acceſſoꝛiũ pꝛi-⸗ toꝛi annuz luitionis ad luendum pignus ⁊ fiebat pꝛeſcri
i Nſ cipali ſublato:vt hic ſimile habes in.l.ſi eum.S.qui iniu ptio publica:⁊ quid velit dicere glo non exponit / nec ego
ebegtnin riarum.ff. ſi quis caut.aut tollit᷑ pꝛincipale ipſo iure: ſed ſcio ſed nunq; fuit in vſu/ſed in ſcriptis iuentũ ⁊ coꝛrigi⸗
ſdedunt non pꝛoꝛſus ſaltim in effectu:qꝛ reintegratur/ tunc etiaz tur per hanc legem. .
biſe durat acceſſoꝛium:lʒ pꝛincipale tollaturvt.ff.de excep.rei ¶ Ad pꝛimã partẽ huius legis que dicit ſeruari ↄuẽtio⸗
nnrde iudi.l.ſextãte·S. latinus.⁊ dic vt ibi.Sʒ qn pꝛincipale tol nẽ oppo.ꝙ nõ ſeruetur: vt.xti.j.per totũ.⁊.l.ſi cõuenit.ff.
bion litur ipſo iure ⁊ pꝛoꝛſus perpetuo /tunc ⁊ acceſſoꝛium tol⸗ de pign.act.Sol.regulariter ſeruatur vt hic. fallit vbi eſt
nagtn, litur:vt.d.l.cũ pꝛincipalis:⁊ dicto.c.acceſſoꝛium. pactum.i:.cõmiſſoꝛie.vt.jti.j. Itẽvbi interponitur pactũ
W — dD d it Qũocumq; ſit ſatiſfactũ cre negsętiue vt nullomodo res vẽdatur: vt.d.l.ſi ↄuenerit.
nchben J re · ditoꝛi de debito tollitur pi⸗ ¶ Si aũt nulla.¶ E x tex.ex ſnĩaſi eſt liquidũ ex denun
dcbiſenlie gnus. hoc dicit. one ſi non rcnen ex ſegtestis gvendät mal
S 3 3 „ i aũt minus.ſAr.õ feneratoꝛes qui rẽvendũt maio
unſtue Di pignozis co uẽtionẽ nume. ri pꝛecio qᷓ; ſit alere enolunt HSõ xauere oebi
e eſoskͤ — toꝛi ⁊ dicunt rẽ ſuã factã eẽ pꝛecio nõ ſoluto ad terminũ.
iann le.no kue. RKub ꝛica. ¶ Wodo qro debitoꝛ obligat oĩa bona ſua creditoꝛi/⁊ fa
atinet mn J ect uni am Si pecũia nu cit pactũ ꝙ ſi non ſoluerit ad diẽ res ſit empta creditoꝛi
itachinprhe ” P merãda non iuſto pꝛecio ſi ei placuerit res:⁊ ita fit quotidie bononie: .—.
in ſchſcing . 12 ennumerata pignꝰfuerit obligatũ põt de vt.l.ſifundum.S.vlt.ff.de pign. Modo q̃rit an iſta cõuẽ⸗ Cõuẽtiõ
mrinprinie itoꝛ excipere: æ agere ꝓpt pecuniã nõ tio valeat:⁊ dic ꝙ ſic:ꝗꝛ regulariter quelibʒ cõuentio va q̃iʒ põt va
reirrlimeg mnumerata/ pignꝰ recuperare.hoc di-⸗ let inter creditoꝛẽ:vt.S.e.l.in pꝛin. Nec ob.ſi dicas ꝙ hic lere inter
bſihius ui ) cit. ¶ Diuide in duas ptes qꝛ in pꝛima eſt pactũ.l. commilſſoꝛie:qꝛ non eſt/ nꝗ non eſt dictũ ꝙ ha creditoꝛc.
Nnitadene Ecreditoꝛ poſſidet ⁊ debitoꝛ vult agere beat rem emptã pꝛo debito:qꝛ tunc eſſet pactũ legis com
oninſit Wad rem pꝛopter pecuniã non numera⸗ miſſoꝛie.ſed dictũ eſt ꝙ hẽat emptã iuſto pꝛecio/⁊ iõ va⸗
Siſtrien . bitoꝛ poſſidet:⁊ vult ſe c Prlone tueri let pactum: vt.l.ſi ſundũ · S. vlti.ff. de pig. Itẽ non obſt. ſi
Agurkiini ʒ creditoꝛẽ pꝛopter pecuniã non numeratã. Secunda ps dicas ꝙ videat᷑ ↄmerciũ commiſſum creditoꝛis arbitrio
zſoconite incipit ibiceadẽ rõne Qꝛ hec lex dicit ꝙ dʒ ꝓbare pign?ꝰ ⁊ ideo valere nõ dẽat: quis hic non cõmittitur commer⸗
Gili iti datum debitoꝛ ⁊ ꝙ agit in rẽ ⁊ pignus non è cã rei vendi ciũ neq; eius arbitrio ſed res/nã non Eekiene hẽas
Ginſftun cationis:vñ abſurdum videtur ꝙ de pignoꝛe dato pꝛobe emptã ſi tibi placuerit emere/ſed habeas emptã rem ſi ip
n. tur:ideo ſunt hic due lec. Ana ꝙ fuit actum pignoꝛatitis ſa res tibiplacuerit.vnde in foꝛmaãdo pacto ſis cautus.
enorte ⁊ in rem non denotat nomen rei vendicationis:⁊ ad hůẽc Copleto ergo tẽpoꝛe ſi debitoꝛ nò ſatiſfacu creditoꝛicre
ſſſant lec. poteris opponere quomodo agitur pignoꝛatitia cux ditoꝛ vadit coꝛam iudice ⁊ dicit dñe iudex talis pigno⸗
Glachaleſ nunq; fuerit pignus contractum:lʒ ſpe future numeratio rauit mihi talẽ rẽ ꝓtanta pecunia quã ſibi mutuaui hoc
SHSS nis.Alia lec.ẽ ꝙ agat rei vẽdicatione /⁊ dʒ pꝛobare duo. pacto ꝙ ſi pecunia nõ ſolueret᷑ vſq; ad tale tempus habe
voby moed⸗ Pꝛimo ſe dñm.Scðo ꝙ aduerſarius poſſidet/⁊ hoc vlti rem reim emptã iuſto pſcio ſi ipſa mihi placeret/tpᷣs eſtla
tenuann de mum pꝛobat pᷣſumptine pꝛobãdo ꝙ res ex contractu pi⸗ pſum/⁊ debitoꝛ mihi non ſoluit res:res michi placet ⁊ eã
Niſicatcuf gnoꝛis puenerit ad creditoꝛem. volo ex cauſa emptiõis:peto per vos declarari quod eſt
dicitfnn ¶ Ad hãc lec.op.ꝙ quilibet debet ꝓbare qð ẽ cãᷓ ſue acti iuſtũ pꝛeciũ:certe bene dicit creditoꝛ per hanc.l.in fine.?-
tueneriti onis:ſi ergo iſte agit in rem/ergo dʒ pꝛobare dñium/non ita ſeruatur.
uſre gat pignus datum qð ẽ cꝗõ dſondi⸗ al doilidne as “ L
geivurr are duo vt dixi. pꝛimo dñium:ſecundo ere aduer⸗ s; R ⸗
.*R ſarium / et hoc vltimum pꝛobat pꝛobando ꝙ res ex con⸗ D pactis pig noꝛ um . ub MM
rausin noe tractn peruenerit ad creditoꝛem nam pᷣſumitur ⁊ hodie gr - Bi actus MHec pactũ legis Pactũ le
funt tüſoen poſſidere:⁊ ſi opponas ꝙ ille qͥ oli poſſidebat nõ ppteraea B P LE.· cõmiſſoꝛie nec ſi- gis comii
kizcrting hodie pᷣſumit᷑ poſſidere.Rñdeo aut ille qͥ oli poſſedit ho⸗ V ES Noi ſimile valet in pignoꝛibus b. d. ſoꝛie an
terceſtinrlic, die ſe aſſerit poſſidereꝛ pᷣſumit᷑ poſſidere/⁊ medio tẽpoꝛc CEr tex. nõ cõtraxit nec de iure nec valeat ĩpt
Stot ntt poſſediſſe.nã pꝛobatis extremis pᷣſumũtur media:vt.l.qͥ de facto quicqͥd dicat gloſ. qꝛ cõuenit gnoꝛibus
pplereerla⸗ cũq;.C. de apochis publicis li.x. Si aũt hodie ſe negat VAoe conuentione futura. ¶ Opp. ꝙ hoc
zactioenn tl poſſidere regulariter non pᷣſumitur poſſidere cum ſolo a⸗ „ ſιpactũ valeat: qꝛ omnne pactũ valet niſi
gtenutritnt nimo ꝑdat᷑ poſſeſſio:vt.l.licet.S.de acquir. poſ.fallit vbi —r———— ſit impꝛobatũ.vt.S.ti.j.l.fl.in pꝛin. Sʒ
Prdchtnnet⸗ poſſidebat tꝑe litis cõteſtate:nã pꝛeſumitur ⁊ hodie poſ: pactũ.l:.comiſſoꝛie eſt impꝛobatũ:vt.j.e.l.fl.at hic non eſt
9 ſgenil ſidere:vt.l.non ignoꝛabit.S.ad exhiben.¶ Item fallit vvbi pactũ.l.cõmiſſoꝛie:ergo dʒ tenere.So.vt glo qꝛ hic eſt ſi⸗
igeen ga res ad eum ꝑuenit ex contractu:nã pᷣſumitur ⁊ hodie ha⸗ bi ſiłe. ¶ Quero an hic fuerit facta vẽditio:⁊ dicit gloſq
tlt unn bere vt.l.nec creditoꝛes.S.de pig.act.⁊ hic:⁊ de hoc dixi ſic de facto:lʒ nõ de iure:ſʒ certe ĩmo nec de facto fuit ve⸗
len in.l.uij. S. de in integ.reſti. ditio ſʒ ↄuẽtio de vẽdendo:⁊ ↄuẽtio de vẽdẽdo nõ eſt vẽ

m

. t Si numeratio nõ eſt ſecuta ꝓpter quã pi⸗
S Vv Rgnus fuit obligatum repetitur pignus ſi⸗

ditiovt.l.in bone fideiS.ſi tñ.ff.de eo ꝙ certo loco.⁊ ideo
quotidie dicimus ꝙ ſi ſtatuto cauetur ꝙ de venditiõe ſol

ne ſolutione pecunie.h.d. B natie Sbel † oan Kant de Hor D . Sbela pꝛo
— oI ino mittat quis michi vendere rè non debet ex hoc ſolui ga⸗
l S D eure d 0mi. 1P 2 hens/ne de gecvgnoſeinn Dil de gabella:qꝛ non ie
conctg = „·⸗ itio ſed cõuentio de vendendo:vt.dicta.l.in bone fidei.
lllee traãdo .Mub ꝛica. ¶ Oppo.ꝙ pactum debeat valere cũ pactum debeat ali
. Ominii Ad impetrationẽ iu quid operare:vt.l.ſi quando.cum ſi.de leg.j.Sol.qued
por Si e W.ris dominii rei mihi ſunt oꝛdinata contra legẽ ⁊ nullis nil operatur pactũ vt
fü antit epignoꝛate poſſum venire ſeruatis ſolẽ hic:quedã ſunt oꝛdinata ſᷣm legem:et tũc aut poſſunt ali⸗
reghiiin ðð nibus huius.i.⁊.lʒ.fi.e non alas. h. d. quid operari ⁊ operantur ⁊ debent operari: vt.l.ſi quan⸗
gtöbte 7 cx dD to: In contrarijs pꝓ electionẽ do.de legatis.ij.Si autem non poſſunt aliquid operari/
6 . Genni AADer cotto. vnius intelligitur alteriꝰ tunc non operantur:vt.l.non recte:j.de ſideiuſſoꝛibus.?
ſebchun renunciatio.h.d.q Quero quid opetur hr̃e rey l.hec verba. ff. de legatis. j. ⁊.l.ſi ſeruus ſeruum.. inquit
. e ate N iure dñij cũ poſſit reuocari vſq; ad biẽniũ. Rñ lex.ff.ad legem aquiliam. immo quandoq; vt aliquid ope
nehl deo qꝛ qñ iure creditoꝛis poſſidet fructus perceptos lu-⸗ retur operatur contra ſui diſpoſitionem ⁊ naturam ope⸗
mubunet cratur:ſed debitum extenuãt:ſʒ qũ iure dominij poſſider rari non poſſit: vt.l.queſitum·S. penultimo.⁊.l.cum de⸗

Butrigarij Gcda pars ſuper Dctauo libꝛo Cod

lanionis·S. finali.ff.de fũdo inſtructo.⁊.l.legata.S.de ſup
plec.leg.¶ Item oppo.de.il.ſi quis in conſcribendo.S.de
pactis.So.hic ſpeciale.i¶ Itẽ op.ꝙ pactũ iſtud valeat:vt
l.fl.ff.de contrahen.emp.So.pactum pꝛohibetur cũ pᷣſẽ⸗
ti creditoꝛe/ vt hic:ſed cum futuro vt cum fideiuſſoꝛe bñ
valetvt in contrario.Et attende qꝛ duo ſpãlia ꝓ credito⸗
re ⁊ duo ð ipſũ Pꝛimũſpeciale pꝛo eo ẽ qꝛ regulariter nõ
tenet venditio vbi pᷣcium incertum committit᷑ arbitrio ĩ⸗
certe ꝑſone ⁊ indeterminate:vt in.lł.ſi merces.ij.rñſo.ff.lo
ca.⁊ condu. ſpãle eſt hic ĩ creditoꝛe ꝙ lʒ nõ expꝛeſſerit qͥs
debeat iuſtũ pᷣciũ declarare ſi res ei placuerit:tñ valet vẽ
ditio:vt.l.ſifundum.S.vlt.ff.de pigno.Aliud eſt ſpale ſᷣm
vltramontanos:vt non reſtituatur minoꝛ ↄ vẽditionẽ pi
gnoꝛis etiã ex pꝛopꝛio ↄctu ꝓcedẽteʒ ſᷣm eos niſi ex enoꝛ
mi dãno:vt.l.j.S.ſi aduerſus vendi.pigno.econtra iueni⸗
tur creditoꝛis cõditio deterioꝛ in duobus. Pꝛimo ꝙ no
põt cõuenire vt habeat emptã pꝛo debito /c ꝙ poſſet face
re alius qui de pᷣſenti non eẽt crcditoꝛ:vt.d.lł.ſflff. de ðhẽ.
emp. Itẽ in alio qꝛ lʒ regulariter minoꝛ petẽdo reſtitutio
nẽ debeat pꝛobare leſionem:vt.l.nã ⁊ poſtea.S. ſi minoꝛ.
ff. de iureiur. ſpãle eſt in creditoꝛe / vt ipſe habeat neceſſe
Frabare minoꝛem locupletatum.vt.S.ſi aduerſus credit.
j. z.ij.
fundi Quando res traditur ob cau
ſam vł conditionaliter defici
ente cauſa vel conditione deficit effectus cau
„RAAd ſe vel conditionis. h. d. . ſor
õ actuʒz legis commiſſoꝛie
F B oniam. pignoꝛibus impꝛobatur
Pactũ leꝭ ÿ⁊ viciantur pᷣterita ⁊ futura.⁊.d.¶ Quero quo⸗
gis cõmiſ McI modo dicatur creditoꝛ rem ꝑdere cũ nunq; do⸗
ſoꝛie non minus fuerit:dicvt glo. Itẽ q̃rit glo.quid ſi facit pactũ
valet ⁊ vi⸗- creditoꝛ ꝙ non liceat debitoꝛi redimere poſtea:niſi añ bi⸗
tiat᷑ pᷣteri- ennium redimat nunquid valet pactum:certe doct.dicũt
ta⁊ ſutura ꝙ ſi flat pactum ꝙ nunq; poſſit recuperare ſi añ biẽnium
non recuperet ꝙ pactum non valet. Item ſi fiat pactum
ꝙ poſt biennium recuꝑare nõ poſſit vſq; ad. xxx.annos:
qꝛ eſt quedam ꝑpetua alienatio ar.aut᷑.perpetua.⁊ aut᷑.ſi
quas.S.de ſacroſanc.eccle.ſecus in minoꝛitꝑe:qꝛ tũc va⸗
let:⁊ ita fit quotidie. „

De exceptionibꝰ ſeu pᷣſcriptiõi
bus. Mubꝛica.

BE

REAA bbitoꝛis vnifuerit aſſignatum ſoluẽs il⸗
Eh lliberatur. h.d. .
RCSp.· ꝙ liberet ipſo iure ꝙ ille cui ſol

T Enac Licet es alienũ in⸗
64 Eb⸗ itoꝛ es8. ter heredes credito
àris ſit ipſo iure dimiſſus:ſi tů nomẽ de

htionem rei iudicate.hoc dicit tex.⁊ glo.
¶Op.ꝙ etiã mutata ꝑſona habeat locũ exceptio rei iu⸗
dicate.vt.l.ſi quis homicidij.de accu.cũ ſi.Sol.vt glo.

plicatur de dolo. h. d.
4 & C Quero de quo dolo hic loquit᷑e Rñdeo in
cõmiſſo ⁊ in pacto querẽdo vᷣm vns lecturã.Alia lec.eſt/
ꝙ pactũ fuit factũ gñale ⁊ bona fide videlicʒ factũ.ſʒ tũ
non poꝛrigitur ad dolo cõmiſſa.ſed an hoc eſtverũ:certe
doctoꝛes dicũt ꝙ aut in vltima volũtate fit gñalis remiſ
ſio.aut inter viuos.Si fit in vltima volũtate tũc nõ poꝛ⸗
rigitur ad dolo cõmiſſa:⁊ ita loquitur lex ſi quis rõnes.⁊
l. aurelio·S. gaius.ff.de lib.le.Ratio eſt qꝛ legata debent᷑
ex merito.vt.ff.pꝛo ſoci.l.nec adiecit.at quis nõ eſt meri⸗
tus ĩ eo in qͥ dolũ ↄmiſit.aut ĩter viuos fit remiſſio.⁊t tũc
aut ratũ habeo ꝑvᷣbũ ⁊ nõ tollit actio doli.⁊ ꝓpter reliq̃.

Si pactũ fuit dolo queſitum
. D uerlus contra pactũ exceptione re⸗
&

Si aũt hẽo ratũ ꝑ aduerbiũ qꝛ bñ geſſiſti tũc tollit᷑ actio

doli. Idẽ ſi flat pactũ liberatoꝛiũ a ſciẽte:ſecꝰ ſi ab igno⸗
rãte ita ꝓcedit glo.q̃ eſt in.l.papi.ſcribit.ff.de nego.geſt.
¶ In gio. que incipit tutoꝛ.in fi.ibi·S.illud. Sed ibifuit
ſpecialis remiſſio non generalis.
Gu NPeremptoꝛia põt opponi qñũcũq; añ
ſnĩam.hoc dicicit.cum.l.pꝛeſcriptio⸗

nem ..eo.Sʒ ſi exceptio eſt declinatoꝛia iudicij

dz opponi ante litẽ cõteſt. hoc dicit.l.penul.⁊ ft e.Ja.
ESSE cet Que annua ſunt ad agendũ ſunt per⸗
E petua ad excipiendũ ꝙ hic videt᷑ loqͥ
de exceptione / ⁊ aduerſario nulla actio cõpete
.tebat. vnde nõ videtur exceptio cõpetere: ideo
hic varij caſus ponũtur in glo.⁊ lʒ glo.pᷣmam opinionẽ
repꝛobet.tñ poſſet ſuſtineri hoc modo ꝙ ſi ageret aduer⸗
ſarius rei vẽdicatione excipiã de.lʒ.ſi quis in tantã.⁊ ſic
recte adaptatur exceptio:licet qᷓ;tum ad interdictum nõ
adaptaret᷑:qꝛ illud non cõpetit aduerſario:ergo nec mi⸗
chi exceptio.Scða lec.eſt bona.Tertia melioꝛ. Vltims
multum placet mihi.
. 7J actum Exceptiones ſunt ꝑpetue:
P actiones vero tpᷣales.h.d.
.NRec lex habet tres lecturas.
¶ Op. de.l. queſitũ.ff.de pecu.vbi exceptiones non ſunt
ꝑpetue.Sol.aut loqueris de actione ⁊ replicatione ⁊ ille
non ſunt ꝑpetue:cum in ptãte actoꝛis ſit qñ velit vt in cõ
trario. Aut loq̃ris de exceptione vel duplicatione ⁊ iſte
ſunt ꝑpetue cum in poteſtate rei 5 ſit qñ uenter vt hic.
rroꝛ ipedit ne pactuʒ
ex m aioze. gñale poꝛrigat᷑ ad oĩa.
R ¶ Op.ꝙ ad oĩa poꝛrigatur.vt.l.a diuo pioſi
pignoꝛa.ff.de iud. So.ibi nullꝰ erroꝛ fuit.hic ſic. 1
¶ In glo. aque incipit cũ per.in fi.ibi remiſſionẽ reſidui.

icis

ltonalle
eeſich
gitralia/
udeſenſ
ſtenogot⸗
undee⸗
Golc
eenuſsc
ſinterro
ſirertog,
ſcnelonge
lheeconſtl
Celijg⸗
ſtarehho
Eentno⸗ in.
ſegbece
ſtpꝛob⸗
Gtione exe
rabit reu
ſego me len
Naterceptie
ganratapꝛo
ſur cdeien
ſinon deien
Urmmutusu
Cndemnar
inungce
morgeſec
fſicer pet
gervnit
ſus qui
er alipo
Bzinnarre
5aſſerit.
ſegado ſix
graer vni.
lun dici
lumad mü
gfonerone
(gren
ſſepoltdie
Nepba ein
tolpobs
oscpinſt
ſonpotpo
liſemel.

Cuit habebat vtilem:ergo ei ſoluendo li qué ſimpliciter videt᷑ facta adiectio pꝛo toto debito. Ja. Nercept
7 uid em Mõ eget reus defenſione Defenſio⸗ ſquafo
q bᷣ vbi actoꝛ deficit in ꝓbati⸗ ne nõ eget epliſhedeo
one. hoc pᷣmo. ⁊ fũdato iure actoꝛis reus habʒ reus vbls cinmi i
“excipere 2 exceptionẽ ꝓbare. hoc ſecũdo. põt ctoꝛ deſi⸗ r ſrdeclin

, beratur. Pꝛeterea ſoluit de voluntate
defuncti ⁊ ſic creditorꝭ:ergo dʒ eẽ liberatus ipſo iure vt ĩ
ſti.qui.mo.tolli.obliga.in pꝛin.⁊.l.ſolutum circa pꝛincipi

um. ff. de pig. acc.So.vt gł.quia ab vtili bñ liberatur ipᷣo

lure:ſed a directa qᷓ coheredibꝰ competit mero iure nò li exceptio pponi ↄditionaliter.h.d.i¶ Dhiuide in tres ptes. cit in z cintor
beratur ipſo iure/vt hic:nec ob.ſi dicas ꝙ ſoluit volunta qꝛ aut ſum certus de iure ⁊ de ꝓbatiõe actoꝛis ꝙ deficit tione. honn
te creditoꝛis.i defuncti:qꝛ non viuit plus.¶ Itẽ op.ꝙ te⸗ ⁊ loquit᷑ pꝛima ꝑs vſq; ibi.Quero de hac. aut eſt certus hervo
ſtatoꝛ non poſſit vni ex heredibus pꝛouidere:vt.l. cõtinu ꝙactoꝛ ꝓbabit de iure ſuo/a tunc loqᷣtur ſcðᷣa ꝑs vſq; ibi eeſcript
us · S.· fl. ff. ve xbo. ob. So. aut q̃ro de obligatione iam q̃ſi⸗ nã ſi. aut reus duvitat an actoꝛ de iure ſuo ꝓbauerit / tũc Köole
ta/⁊ tunc dic ꝙ põt vnitm̃ pꝛonidere in effectu/vt hic/nã loqtur tertia pars vſq; in fi. Pone caſum ĩ terminis hoc Btſoez
licet mero iure acquiratur omnibus coheredibus tñ qui modo. Querit iuuenis dñe imꝑatoꝛ titius me ↄuenit in tdii
ſoluit illi cui nomen fuit aſſignatum tuetur exceptione cõ iudicio:cxceptionẽ hẽo.quero qñ ⁊ qua foꝛma ipſam de⸗ R utai
tra alios. Item ⁊ ille cui ẽ affignatum põt agere ↄ hdes beã ꝓponere: Rñdet imꝑatoꝛ aut es certus ꝙ actoꝛ de —
iudicio famitł.herciſ.x ita loquitur hec lex. Si aũt loque⸗ iure ſuo nõ ꝓbauit:vt qꝛ teſtes quos ꝓduxit nihil ſciunt eminßt
ris in ipſo actu acquiſitionis tunc aut loq̃ris ex ꝑte obli⸗ de negocio/⁊ tũc nõ eſt tibi neceſſe exceptionẽ opponere. iſyan
gati.i. eiꝰ qui ſe obligat/aut loq̃ris ex parte obligãtis.i. aut es certus ꝙ ꝓbauit ⁊ debes excipere ⁊ exceptionẽ ꝓ nrf N
qui obligationem q̃rit.ſi ex ꝑte obligati ⁊ tunc nò poteſt bare. aut dubitas an ꝓbauit/⁊ tũc dẽs ↄditionalit᷑ ꝓpo⸗ Neene
vnũ tm̃ obligari:immo omnes obligãtur:lʒ exceptio de-⸗ nere hac foꝛma.nego me debetr/⁊ ſi aꝑeat me debere ꝓte ſe⸗ .
tur alijs / vt. l. auus.ff. de pactis. aut loquimur ex parte o⸗ ſtoꝛ de exceptione pacti. de nõ petẽdo vel alis / ⁊ ꝓbabis wienr
bligantis/⁊ tunc aut loquimur in dãdo:⁊ non poteſt vni cum actoꝛ intẽtionẽ ſuam fundauerit. te etun
tm̃ acquirere:ſed in faciendo ſic:vt.d.l.continuus·S.fl.ff. ¶ NMota ergo bonã pꝛacticã aduocati:qꝛ dʒ aduocatus nnc
deverbo. oblig. .V ſciere a cliẽtulo an credat ꝙ actoꝛ ꝓbet:⁊ ſi dicat qnon:· adac
¶ In glo. que incipit immo.ibiloquit᷑ de ſtipulãdo.⁊ in vt qꝛ teſtes ꝓductineſciſt aliquid de negocio.vel vidit 2= n n in
ectu acqſitionis. ¶ Scquit᷑ in glo. hic plegãdo. inſtrumẽtum ꝙ nõ concludit vel libellũ male conceptũ/ tu
lid ꝙ iã queſitum erat retro. ⁊ tunc non eſt neceſſaria exceptio:quia vbi non eſt actio/⸗ gnon

dec
noͤreiin⸗
1llepe

non eſt neceſſaria exceptio:ſed hic non eſt actio:quia hec
ſunt paria actionem non eſſe/ vel non pꝛobarli.vt.l. duo

„

2 G L Wutatio ꝑſone rei
.AMo poztione. Tcde egit erce⸗

ei honn ſunt titij. ff.
tdeloene tu. Si aũt ẽ certu
gigni enerea atanetiſettant e, certus ꝙ pꝛobabit qꝛ ſci⸗ qui ad
mn pꝛopon bene robatentune poret vk vidit inſtrumẽ⸗ qui ad eccłias confugiunt.i
ſcclgieied cti vł ali ruerit me debere t dicendo: nego me de⸗ clinatoꝛie/aut opponũ opponi añ lit. cõteſt odũ decli⸗
berchilfi rdnn egoaerole ꝛoteſtoꝛ de exceptiöe pa nuntur t — merita ranſ vyt mere de⸗
teſtcinuin in fenſione obtinet. S. enõ pꝛobãte reus ſine ali differẽtia an p⸗ pemptoꝛie / ſic añ ſni 5 unc ophoꝛ
ebinlsne⸗ nterrogatur dubi 50. collige ꝙ quis põt rñ eali tur. Bñ ꝑ modum peptoꝛi ñi ſniam: ? ſi qras qͥ ẽ
wüneinn inraweheatrnde ito / lſ auo h is põt rñdere ſi Krineelihttennd gairen as qe
Velbcho, . t rñderi hoc cum lex di 1 pꝛoceſſum:na qñ vt decli dec inatoꝛie o 5
irfini⸗ bu edie weriu vt. ff. de inte dicat ꝙ ſup cer⸗ eſſum: na cum linatoꝛia opponit᷑ non ẽ ppons
itſiglefin, Szʒ dic ꝙ ex iuſta cã ꝑmi errog. actio. l. d r⸗ uare non é dare debeant impedit ponit᷑ non ẽ nata añ
karle tem iuſta cã ſi ĩt a cã ꝑmittitur rñd de etate. S· ni are non ẽ dare pꝛiuati timpedire pꝛoceſſum ⁊ et a añ
14 ohn Itẽ ſi ĩterro i iterrogetur de ſcto ali ere dubito. Eſt au⸗ exceptionẽ contra ionẽ añ habitum: um eumnp⸗
. Z y de ppo ſctõ alieno vt. l. fl. ff ta. ¶ Itẽ opponi ꝓceſſum ſi añ :– ſic non ẽ dare
fmin ſi dgal de Ppo fctõ: ſj de remoto i fi.ff. pꝛo ſuo. ẽ opponitur ad pꝛo añ pꝛoceſſum fuerit ine are
6 e aliquo de remoto idẽ ſi ð ꝓxi dex non ẽ ad pꝛoceſſum hoci mfuerit inchoa
odoli, nin tione longa⁊ intri negocio implicito: ꝓxio / ſy actiõ pꝓcedendũ vlteriꝰ in cã oc modo: domine i
Ctütee l. netongeninr indbin poͤt m o:vt de aliqua ra a tiõe vl iureiurado ribincas nee ne fuit deriſa tral
irtet pol. x. Lij · · ſ. ima · S. at cum hum emoꝛia retineri ar. re. vt. l. ĩitra vtile ff. d ublata actio pſcri veciſa ral
eieſchſe oſ. 2. l. ij. S· ſz qꝛ diuine ſi humana. S. qui teſta opponuntt ff. de minoꝛ. Itẽ i rͤ criptiõe vʒ ia. de
WDS 5 vonde ln d5 . e enucle. xc his um tunc veniã ie:tunc nate ſunt añ oceſſũ:ſʒ qñ
Gliul giſt cẽ vt no. in.l negatione pᷣmiſſa d enucle. his c⸗ diciu eniãt ad excludẽdã ſunt añ pꝛo 113 qn
i lige hecle ij. ⁊ ibi dixi.5. de iura.c icẽdo nõ credo ſic em mractiorergorn ẽdã petitionẽ ceſſum: na
eclex docet mali 5. de iura. calum. Secund ice merita cauſe io:ergo ⁊ exceptio nẽ ⁊ actionẽ añ iu⸗
Noppori, poſſit pꝛobare de iure ſi iciã:nã dicit ꝙ ſi aieonn o col iniqᷓ petit e⁊ non ad pꝛoceſſum Itẽ opponuntur
icnlaſi⸗ ditione cxceptionem uo debeo negare debi an actoꝛ datur eii qꝛ tranſegit ⁊c̃. Idẽ m: na dico domine iudey
unk ngt iore pponere ⁊ ſic mẽtiri itum ⁊ ſub coõ ri ei ius. nã eſt Jdẽ in excepti luder
eciuni iurabit reus ſalua conſciẽti ⁊ ſic mẽtiri. S rita cauſe opp mixta/⁊ poteſt ad ptione vt non red
declingtaed nego met v1 ciẽtia de cal 3z quomodo e opponi. S Poteit ad pꝛoceſſui 64
enul tſe b eneri / dicit vᷣum . umnia/⁊ certe ſi dicit offendi ẽ mer 3 exceptio iſta lum vł ad me
Cigelin et exceptionẽ:⁊ recte i conſiderato effectu poſtq; icit poni. ¶ M e ꝑemptoꝛia:⁊ dz ſe ꝓ qs poſſit impu
düchiefii ti pꝛout narrantur/2 ſi ſi dicat nego diſputẽtur iſo qñ pꝛoponantui erita cauſe o
itur ⁊ deier ur / 2 ſic negat ego vᷣa eſſe litẽ com 1 pꝛobentur:⁊? di ponantur excepti .
brnllgett, va non dei⸗ at / certe videtu Ictum nõne tũc mẽ⸗ itẽ cont. decidi ſi 2? dic ꝙ mer rceptiones qñ
e on deierat r ꝙ hec lex ſibi Eẽ⸗ ens:vt·..e.pᷣ i ſi ante cõpetijt e declinatoꝛia dz añ
Miocöpant tur rat/ poſſet ſuſtineri ſic:nã i concedat hoc p vt · ·e.pᷣſcriptic petijt ⁊ compete oꝛis d3 an
bnange mutuaui. x. ſoluere r i ſic:nã cuʒ in libello di putari poſt litẽ iones.⁊ pẽptoꝛi ere ſeiuit excipi
Gnamcgel condemnari recuſaſti ⁊ recuſe o dica tẽ. reſcn litẽ conteſt. añ ſni a mere dz pꝛobarit pi
ocſiggne Evᷣum i reus negãdo hec vera eẽ as quare peto te . reſcin.nõ po. dil añ ſnĩam:vt.l.per pꝛobari ⁊ diſ
ſitignti, inin ceſſet ſoluere: qꝛ ill era eẽ recte dicit:nã n lit. cont.q̃ſi in alic atoꝛia ſolutionis l emptoꝛias.S. ſẽ
Gintni oꝛa: ſed ille qui bʒ e non ceſſat ſol nã non tñ qꝛ etia in ali iquo ſapiat naturã z debeat o 5S
uc ialin ſi cer. petatur ptionẽ non ẽĩ m tatur añ no ſapit naturã pet natoꝛie. vt. S. di
rſarioegnne pta vnin exrgo recte pᷣt negare oꝛavt.l.lecta aſñ ſententiã ⁊ poſt lit ira pemptoꝛie:vt di S. dixi
, 1 Nk 7 , . 7„ . . 5 2— t. co t ꝛie: vt dixi / diſt
nit niedn .ſiis lonce, tota falſificatur e Pꝛeteres or̃o ſum pꝛoba.l.exceptionẽ.n it. conteſt. vt pẽpto diſpu
qui ducenta. S. vtrũ.ff xvno falſo ꝑticulari: vobal eveezionenam uo leſentc dligul ꝛia: vt. S. de
, ex aliq̃ poſſit affi trũ. ff. de re. du. lz in of ari: vt cum duobus. Si tract q; aliquid hʒ mi
Nbl aliqua di ua ſimul vᷣa eẽ: naturã ꝑticipat:vt i iudicatur ii quo conuenit
. negãdo fünplieicr oluere tota narratio r illud falſum ei⸗ nes mixte in eo ꝑtici t·S. qdã actiones m kuins
ex vni te referas⸗ atio recte negat ſi isvt de realibus. ine ꝑticipãt de realibus iudi ixtã: na
eptiontstni pta ex vniuerſo/ſin ras ad vniuerſalem or̃onẽ iue dicatur de ei us.in eo ꝙ participant ibus iudicatu
1replicntnt falſum dicit/⁊ hac ead pticularẽ ſũptꝗ orcno n ſum ſunem de eis vt de perſonalib ipant de perſonalib oc
ſtqi plltii tum ad mũdũ guarh achi darur negãti iquo in qua ceſſ. ixte:vt iuriſiurãdi ⁊ ſi us: exceptiones o
Hvelft im ad mũdũ.quãtũ ad deũ vtrũ ſi i conſilium quan⸗ eſſum: ⁊ ſic vt dec i ? ſimiles: aut vero que
duplicaton oronè rõne ꝑtis falſe ũ vtrũ ſit bonũ neg n⸗ litẽ cõ declinatoꝛie: opponunt
gucnnatt falſe vl non bonũ negare totale cõte. vt cetere perẽ 1⁊ tunc debent di ur ad ꝓ
gioucniatt ¶Op. ꝙ reus nõ pꝛob conſulas fr̃es. aut opponu e perẽptoꝛie:vt · .. ent diſputari ante
nipedit ne⸗ T lic deerne lenttlectn, fundatã intẽtionẽ debẽt di ntur ad merita cauſe .e.l. fl. . l. l. . de nr,
ponigat de ꝓba. ⁊ u gur vereſt F. 2 ſic ẽ ̊ aut᷑.at qui ſemel.S ptoꝛie:⁊.l.cum itẽ conte.⁊ añ ſnĩ ptoꝛie:⁊ tũc
Nladinti getoꝛ piobabit ginſirumncnt zn. So ber inſundeet sut eer q̃ foꝛma d nondum. . d. l. perem niam vi cetere pem
fuit hicſt ſtes ⁊ ꝑ inſtrumẽta ⁊ entum / ⁊ põt reus qꝛ aut cepti 3. ebẽt opponi.Rũd remptoꝛias.¶ Modo qᷓ
ich. nẽta ⁊ poſt didici reus pꝛobare ꝑ te⸗ ionẽ:aut plur i. Rũdeo aut reus ha odo q⸗
femiſoneti non poͤt poſt didicita teſtifi ita teſtificata S certus ẽ lures. Si vnã tunc ſer s habet vnã ex⸗ Exceptio
u qui ſemel. ¶ Wõ añ eſtificata añ ſi Sʒ p teſtes ꝙ actoꝛ non ꝓbabi nc ſerua legem iſtã: ex⸗ Exceptio
Nototodt ant ¶ Mõ añq; veniã ad al C vt no.dicta aut᷑.at opponere qꝛ ſibin ꝓbabit de iure ſuo:⁊ tui iſtã: qꝛ aut nes ſub q̃
tenntii kraſdemar ntSe Raoafes Pedehe⸗ nankuae o:nune Arpedit/ aut certus wactor pro es ſorma de⸗
ordeſcti e Exceptio di qua foꝛma debẽt pꝛo . qñ debeãt diſputari T . an actoꝛ pꝛ oba ne debet es pure ꝓf actoꝛ pꝛoba bẽ 4 de⸗
ſeeten H Redeo ad pꝛi poni. Quarto q̃li ri. Ter tiðõe di are poſſit /⁊ del pꝓponere:aut dubi ẽt oppo⸗
eactonsten nes qn de poni. Rñ ad pꝛimum ⁊ q̃roqñ qliter debeãt deci⸗ iõe dicẽs nego me debe debet eam pꝛopon ꝛaut dubitat ni 1
rthoe ſeift bet ppo⸗ Rmtd ñdeo qdã exceptione exceptiones debeãt Drc exceptione debere ? ſi appeat ponere ſub cõdi⸗ .
e en ⸗ linatoꝛi nes ſũt mere at pꝛo⸗ pacti vł alia.Si aũ me debere ꝓ „
Dividenneedt ni⸗ declinat atoꝛie mere. qdam ſi pemptoꝛie: q̃dã reus pꝛoponere: lia. Si aũt pl'es. e ꝓteſtoꝛ
ſ atoꝛie ⁊ pẽ . unt mixte ſa t. ge 2 0 :tunc aut ſunt di 4*½ s exceptioi 1
Seactieftiß dehis omni ꝑẽptoꝛie/quedã ſunt di apiẽtes natur P nere ſivelit. aut ſi int diuerſe/t poõ nes vult
e/ quedã ſunt dilatoꝛi 1 onoreconditi unt contrarie:? põt eas pu
ar Mat decf⸗ mnibus p oꝛdinẽ ẽvidẽd ꝛie ſolutionis ponere conditionaliter ſi arie:⁊ pure non re pꝛo?
en x volũtate poſſun ẽdum. In mere ꝑẽptoꝛij ex. de regulis iu laliter ſic / vt.l. n non poteſt eas pꝓ
eurſcteſii e pꝛeſcriptionẽ poſſunt opponi añ litẽ ce eꝑẽptoꝛiſs qli egulis iuris.c.nullus l. nemo. ff. de exce 98,6
rſiotbuntſn Ni 5. eo. leu nẽ.ex neceſſitate o ſtẽ conteſtatã vt. S. qliter exceptiones oppo us pluribus.li.vj P. 7 dy.
vt. S. eo.l. cum leceſſitate opponitur I. S.: de. ptiones oppoſite ⁊ diſpu vj. ¶ Mo
es boc Sumnll dͤe Sſchien kerin noor 4 ſniain: ſn Geo E. loqueris in deckinnroriapk inn dethain
ex ex aliq̃ cã ts limita Ipeptoꝛi⸗ gens 7 it per modũ declin atoꝛiavl in mixta e
uerit / q pt SHdixi non incidens cum añ natoꝛie qͥ caſu dici 0 ca
pᷣdixi:⁊ in his dic ꝙ deci añ iudicium natan itur emer⸗
ciditur añ litẽ cõteſta on fuerit vt
36 ſniam: q?

ſiminmntunn
—

vt dicã. S.de iudi
S. de iudi.l.pꝛo
poſſunt etiã pꝛopꝑandum. fallit in qui
poſt ſnĩam opponi vt not. in . aſgin du
Lbe) ⸗ De. . 3 7

cum pꝛoceſſum i
inhegiat non
pediat nõ poſſet pꝛocedi niſi decid
ecidere

tur qð intelligitur qñ
gitur qñ ceperunt competere añ lit
ñ lit. conteſt.

uſnſn .
Cttusg nn ac. igno. ?. .
paurt in un cecheercchrionta piroeie naſcuntur añ iudici
Giaſi pderToenuint nei, rrerta wal Harſi d⸗ ei uteenir Bircvil
Nblenlle petebat añ: ſʒ i cõteſt. cepit co ce⸗ teſt. vel añ ſi ſceꝑit.Si cepiſſei cur.⁊ qᷓ.e.l.fl
. ſet opponi gnoꝛabã: nam competere vl cõ vel añ ſi reus igno piſſent competere poñ T. ff. d
nrnedert⸗ opponi: vt.l am tunc poſt litẽ vl cõ tam ſnĩ ignoꝛaſſet: mpetere poſt litẽ con
ſeRe ſapi vt.l.ij.de cõſoꝛ.eiuſdẽ lit.di conteſtatã poſ p ſnĩam pꝛopꝛiã deci tunc etiam oſt litẽ con
iiut pit naturam pẽptoꝛi eiuſdẽ litj. dilatoꝛi ⸗= ſoꝛ. eius li. ⁊ ſi pꝛia deciderẽtur expᷣ poſt litẽ con
titionẽ quo ad ptoꝛie quo ad quid qꝛ ini ꝛia ſolutiöoiss ones ãᷣ eorriz deciceretut expiſc e il. telt⸗
ide 2 iniquã reddi . ones qᷓ non ſi pe.iudi.per t z l. ij. S. de con⸗
awdegeee tatur poſt li pñs:⁊ ideo ſᷣm na qꝛ iniquã reddit pc unt decli totum. Al .
gedfallen ur poſt lit. conteſt. aturã pẽptoꝛiarũ diſp ſe:ſz tacite ꝑ ſnĩ natoꝛie iudicij deci ie vᷣo excepti⸗
, egN re:ideo i eſt. ſ5 qꝛ non t rũ diſpu⸗ eꝑ ſnĩam latã in pꝛine icij decidu xcepti⸗
fne eo in hoc ſa m habet piumere qᷓ; diff di.qð eſt m lata in pꝛincipali:vt untur nõ exp̃ſ⸗
are conteſt pit naturam decli punere qᷓ; differ⸗ vᷣum / qñ de eis plet cipali:vt.l.j. ẽᷣ.de o xpI⸗
erott atam opponi: clinatoꝛiarũ: 7 5 liez cite nec expᷣſſe videt᷑ eis plene c vt. l. j. S. de oꝛdi. iu⸗
exceptic voni: vt. l. exceptionẽ. S dz añ litẽ e nec expᷣſſe videt᷑ ene cognouit iuder ei. in-
nleco ptiones ſunt mixte: ptionẽ. g. de pꝛob. Sʒ q̃dã qui ſunt ſui let᷑ eas decidere: iuder ałs nec ta
Ne e rum 7 ixte:qꝛ ſapiu Sʒ qdaꝗ 4. uivel ali. iuris. 7 lere: vt. l. ſi iud 18 nec ta
pinonekn un declinatoꝛiarũ: nt naturam pe compenſ. ris.⁊.l.ꝙ in diem . G iudex. ff. de his
tagtoliit iudicate pᷣſcriptioni ptio iuriſiurãdi trãſactic ¶ MWodo veni ionem/ff. de
8 ⁊ velleyani riptionis ßᷣm rãſactio Wodo venio ad glo fff. de
cber leyani ᷣm alios ⁊ e ßm quoſdam macedoni teſtata poni 1glo. magnam
ce E in. l.ſi donian ſtara Ponit acto nagnam. ? quero quid ſi lite con⸗
xceptio q̃ẽ in lłſi ſeruus.v. de bis nin gtdr rirrotaniſr ren nclllte ſecs
niſi pꝛobet e e qritur an vi P e cõ
Peonduſonemnargue pot contrsrrt ons

Exceptio
nẽ oppo⸗
nẽs an vi⸗
deat᷑ ↄfite

getoꝛis.

Exceptio

ſit poꝛrigt
ad fideiuſ
ſoꝛem.

B utrigari SBcðda pars ſu

cõpetens poꝛrigatur:vt.l.verum.ff.pꝛo ſocio.⁊.l.exceptiones.
reo an poſ exceptionibus. Solu.ibi eſt perſonalis exceptio:hic rei

.

₰
ò

ſolue vt glo.an incontinenti adijciatur conditio ⁊c. Sʒ
melius vr ſoluendũ in glo.que eſt in.l.per ſeruũ.ff.devſu
⁊ ha.videlicet ꝙ aut ſub oꝛatione ꝓfertur conditio cum
exceptione: vt qꝛ reſpondet ſic dico me conditionaliter

glia oꝛatiõe pꝛofertur conditio:vt quia dicit bñ pꝛomi⸗
ſi ſed pꝛomiſi ſub cõditione ⁊ tũcvideatur ↄfiteri pure ſi
ue incontinẽti ſiue ex interuallo adijciatur conditio:licʒ
hec glo.teneat ꝙ ſi incontinẽti adijciatur cõditio ſiue in
eadem oꝛatione ſiue in alia qdð nonvidetur pure cõfiteri.
¶ Item quero an ille qui exceptionẽ opponit videat᷑ con
fliteri intentionẽ actoꝛis:⁊ dic ſᷣm Dy. ꝙ aut quis oppo⸗
nit exceptionẽ facti aut iuris:ſi facti qꝛ negat ſe teneri ⁊
actoꝛẽ actionẽ non habere ⁊ certum eſt ꝙ non cõfitetur:
aut opponit exceptionẽ iuris vt pacti de non petendo:et

ri ĩtẽtionẽ tunc aut opponit eã pure ⁊ videtur debitũ confiteri quis

cũ exceptio ſit actionis excluſio ſi confitet᷑ ſe habere ex⸗
ceptionem iuris:ergo confitetur aduerſarium actionem

habere cui confeſſioni ſtatur in ſui pꝛeiudicium / niſi exce

ptionem pꝛobet: vt.l.cum pꝛecum.S.de libera.cauſa.aut
confitetur ſub conditione negatione pꝛemiſſa dicens ne⸗
go me debere⁊ ſi appareat me debere pꝛoteſtoꝛ michi fᷣa
ctum pactum de non petẽdo ⁊ tunc non videtur debitũ
vt hicin fine.⁊.l.non vtiq;.ff.de exceptio. ¶ Item quero
qͥd de capitulis ⁊ poſitionibus an potero dicere puto me
non debere ⁊ intendo pꝛobare mihi eẽ factũ pactũ de nõ
petendo/ſed ⁊ inquãtũ actoꝛ pꝛobauerit ſibi deponi cer⸗
te nõ video q̃lłr pꝛocedat hoc capitulũ:nam teſtis ſub po
ſitiõe nõ deponet immo pure nec poterit ꝓbare exceptio
nẽ quin ⁊ debitam ꝓbet ⁊ poſſibile erit ꝙ teſtis non pote⸗
rit exceptionem pꝛobare:qꝛ neſciet ⁊ pꝛobabit debitum.
Pone enim ꝙ q̊s accuſatur ꝙ vulnerauit ſeium ipᷣe facit
poſitionẽ talẽ nego me vulneraſſe ⁊ pꝛobare intendo me
ad mei defenſionẽ eũ vulneraſſe. Sʒ ⁊ inq;tũ accuſatoꝛ
ꝓbabit me vulneraſſe:an admittetur iſtud capitulũ? cer⸗
te hoc capitulum non placet mihi:qꝛ teſtis pꝛoductꝰnon
poterit exceptionẽ ꝓbare niſi ⁊ crimen pꝛobet:qũo cĩ ꝓ⸗

babit ꝙ ad ſui defenſionẽ vulnerauit niſi de vulnere pꝛo⸗

bet.nã ipſe teſtis non deponet ſub conditione ⁊ ſi contin⸗
gat ꝙ teſtis non pꝛobaret ꝙ ad defenſionẽ vulneraſſet re
maneret firma confeſſio de vulnere cui ſtaretur in pꝛeiu⸗
diciũ ponentis:vt.l.cũ pꝛecum.S. de li.cau. Sʒ ſi accuſa
tus de crimine vellet ꝓbare ꝙ ea die qua dicitur delictũ
cõmiſſum ſe alibi fuiſſe foꝛte poſſet pꝛocedere capitulum
hoc modo nego me vulneraſſe ⁊ intẽdo pꝛobare me tali
die qua dicitur delictũ eſſe cõmiſſum fuiſſe alibi / ſi ⁊ inq;
tũ accuſatoꝛ pꝛobabit de crimine nõ teſtis vñ poteſt ꝓba
re exceptionẽ ſine pꝛobatione criminis.ſ.me tali die vel
menſe toto fuiſſe in tali loco.¶ Modo pone ꝙ ego pono
aliquid ⁊ tu negas poſteavolo vti negatione tua:qꝛ facit
pꝛo me ⁊ tu affirmatione mea/qꝛ facit pꝛo te an poſſumꝰ
dic ꝙ nec ego poſſum dicere ↄꝛium eius quod aſſerui nec
tu contrariũ eius quad negaſti ar.d.l.cum pꝛecum.
¶ In gl. que incipit quid ſi.ibi ſtamꝰ eius dicto quantũ

ad interrogationẽ:ſed dico rei quãtum ad reſponſionem

⁊ ſic tollitur iſtud contrarium.alia ſoluuntur vrin glo.
xceptio
Y &E Emma reoꝛũ / replicationes actoꝛum. hoc dicit Js
4 cob. Butrig. ,=ðð
386 ſy Exceptio ĩ rem ſi com⸗
Ekenſio nes. petit reo integro manẽ
te ſtatu ſuo poꝛrigitur ad fideiuſſoꝛẽ.hoc dicit

Ctex. 7 glo. .
¶DOppo.ꝙ exceptio reo competens ad fideiuſſoꝛem 15
de

coherens.
Item oppo.ꝙ etiam ſi rei cohereat non poꝛrigatur ad
fideiuſſoꝛem:vt.l.jij.de fideiuſſoꝛibus. Solu.aut compe⸗
tit reo integro manente ſtatu ſuo ⁊ poꝛrigitur ad fideiuſ⸗
ſoꝛem vt hic:aut non integro manente ſtatu ſuo ⁊ nõ poꝛ
rigitur vt in contraroo..
Itẽ opp.ꝙ etiã ſi reo cõpetat nõ integro manente ſtatu
ſuo poꝛrigat᷑ ad fideiuſſoꝛem:vt.l.ſed ⁊ ſi quis.in pꝛinci⸗
pio.ff.ſi quis cau.Solu.dicit gloſ.ꝙ ibi in iudicijs hic in
contractibus. Sic ergo ſᷣm gloſam: aut exceptio perſo⸗
nalis eſt et non poꝛrigitur ad fideiuſſoꝛem: vt dicta.l.

P

er

verum. Aut eſt rei coherens ⁊ tunc aut competit reo inte
gro manente ſtatu ſuo ⁊ poꝛrigitur fideiuſſoꝛi /vt hic.aut
non integro ſtatu ſuo:⁊ tunc in contractibus non poꝛri⸗

gitur ad ſideiuſſoꝛem vt.dicta.l.j.de fideiuſ. In iudicijs

pꝛomiſiſſe: ⁊ tunc non videatur confiteri pure: aut ſub

bene poꝛrigitur /vt.d.I.ſed ⁊ ſi quis.in pꝛic. Sʒ certe ego
non puto differẽtiã eſſe inter õctum ⁊ iudicia:ſed dico ꝙ
quãdo realis exceptio reo coinpetit cius ſtatu mutato q;
aut pmutatione ſtatus cxtinguitur obligatio rei in totuʒ
coimmiſſa:vel impeditur committi/ tunc in contractibꝰ
⁊ iudicijs poꝛrigatur ad fideiuſſoꝛeʒ vt.d.l.ſed ⁊ ſi quis.
in pꝛinc.ſff.ſi quis cau.⁊.l.ſi deceſſerit qui ſatiſda.cog.aut
obligatio rei non extinguitur:ſed trãſit in alium:vt ĩ vni
uerſalem ſucceſſoꝛẽ/vt in fiſcum:vt.l.non intelligitur · S.
cum ex cã.ff.de iure fiſci.⁊.l tutoꝛis..ad.l.iuł.de vi.⁊ tũc
nõ poꝛrigit᷑ ad fideiuſſoꝛẽ:vt.d.l.j.S.de fideiulſ.q Ult.op.
R rY— OE. l. q dictũ. ff.. de pac. So. vt glo.

De litigiolis.
Rubzica
„ B .1 Mõ fit res li⸗
.7. Bm creditoꝛ. enral⸗
X Munciationem debitoꝛis. hoc dicit.
AE; ; Ills res dicitur litigioſa de
. 9 tig 10 ſa. cuiꝰdominio diſpuram iter
etitoꝛem ⁊ poſſeſſoꝛem etiã ſi ſolus libellꝰcõ⸗
A Uentionalis oblatus fuerit vel ſupplicatoꝛius
incipi:deinde iudici ⁊ per eũ ꝑti.hoc dicit.

Ite Siue res ſiue actio litigioſa fuerit p⸗
EE hibetur ei alienatio.hoc dicit¶ Quero

„

ÿρ² que actiones faciant rẽ eẽ litigioſam / vt ſic ali

rren

Octauo libꝛo Codicis

Litigioſa

eaEEAenari non poſſit. Rñdeo aliqñ agit᷑ reivẽdica⸗ rẽ eſſe qa⸗
e vtili vel directa/⁊ tũc indubitanter ſᷣm oẽs dicit᷑ eſ ctiones fa

ſe res litigioſa vt hic. Idem ſi confeſſoꝛia de vſufructu cũ ciant.

ſit pars dommij:vt.l.liij.ff.de vſufructu. Sʒ ſi aggatur ne
gatoꝛia de ſeruitute res non efficitur litigioſa qꝛ ſeruitus
nil habet facere cum dominio:aut agitur perſonali de re
⁊ non efficuur litigioſa. Idem ſi ago hypothecaria:vt.l.
j.S. de pᷣſcrip.long.tẽp. S
¶Sʒ z hoc op.de tex.qui dicit ſiue res ſit deducta/⁊ ſic
de reali ſiue actio/x ſic de ꝓꝑſonali.Gloſ.rñdet ⁊ bũ ꝙ hec
lex põt loqui in tota reali.Sʒ aut cedo tibi rei vẽdicatio⸗
nem ⁊ trado rem/ queris dominium directum: ſed ſice⸗
do rei vendicationem ⁊ rem non trado acquiris vtile do
minium:vt nota in.l.plane.ſff.fami.herxci.⁊.l.certi iuris.S
de act.heredi.⁊ hi duo caſus hic ponuntur.Sʒ quid de ꝑ
ſonali actione:dicũt quidam ꝙ olim non faciebat rem li⸗
tigioſam:hodie ſic qð non placet: ſed dic ꝙ actio perſo⸗
nalis non facit rẽ litigioſam qꝛ cum hypothecaria q̃ ma
gis reſpicit rẽ non faciat rẽ litigioſam.vt.d.l.j.de pᷣſcrip.
lon.tẽp.multo minus ꝑſonalis: ſed ipᷣa actio ꝑſonalis ef
ficitur litigioſa/⁊ ideo alienari non poteſt:ſic ergovbi rei

vẽdicatione vtili vł directa agatur res ⁊ actio fit litigio⸗

ſa nec alienari poteſt/ verum olim efficiebatur litigioſa .
lit. conteſtationem tmvt hic:hodie ꝑ libelli oblationẽ cõ
uẽt ionalem vel ſupplicatoꝛiũ pꝛincipi ⁊ iudici inſinuatũ
⁊ per eum aduer ſario:vt in aut᷑.litigioſa.Si aũt agit ꝑſo
nali vel hypothecaria/tunc res noñ efficit᷑ litigioſa:ſʒ a⸗
ctio ſic:veꝝ ſicut efficieba? olim litigioſa ſoluʒ habet per
lit.conteſt.ita ⁊ hodie.nã aut᷑.litigioſa non immutat niſi ĩ
reali actione.ſ Item oppo.ꝙ poſſit fleri alienatio /vt·j.l.
pꝛoxi.⁊.l:.fl ·Sexceptis.So.illi ſunt caſus excepti.
¶ Item oppo.de.il.edidit.de.l.fi.S.de peti.hered.So.ibi
loquitur de alienatione neceſſaria hic de voluntaria:
pꝛohibita alienatione intelligitur pꝛohibita voluntaria

non neceſſariavt.l.j.⁊.ij.S.debito.vend.pig.impe.nõ po.

⁊.l.filius·S.· diui.ff.de leg.ij. vel ibi eſt aliud in petitiõe he
reditatis qꝗ eſt vniuerſalis ⁊ nõ reſpicit res ſingulares vt
l.ij...de euictio.i¶ Itẽ oppo.ꝙ ꝑdat actionẽ alienãsvt.S.
ne lice.po.l.j.So.vt glo. Item opp.ꝙ puniatur cedens

yt .ſ.e l.fl. So.illud iure nono. Item oppo.ꝙ etiam iure
yeteri puniatur / vt. l. fl. ff. e. So. ibi ſpeciale:ſic ergo res li

tigioſa vel actio alienari non poteſt.ſi tamen alienatur a⸗
ctio non Laitur nec pena imponitur iure iſto/hodie per.
NK. e. punit alienans ⁊ etiã recipiẽs ſifuit ſci⸗
. . ens 7 vterq; in ſimplum.
RErE

.„⅞E „ ℳ . R „ , —
GB em litigioſaz vł cirographũ
cu Heambiguuin non poſſum aliena⸗

gigen
conhe
aunſoſe

Aderig
ſellie
Oppo⸗
aln
itigeoſah
ſtigabat
zenebatle
tiumeltit
mñlegala

coalicuiu
ſeſaltimp⸗
ſteſtt cau

Derr

Fuitmilain
Kpelation
(Ropn
opwofertw
ſeturatet
oerge
niats ſ.
64, n i
ſononce

S
.
een NeN
elee K N

. .
3 w⸗

a oſtſe⸗

inls fſicenn

hüento
nnent
Ng⸗
gope
tofcän
Nentgot
Plſen.
Meeunääne
Nitorſo
ſihlti⸗
oney

+
†

Kol De Cõtrabẽda et cõmit.ſtipulatione. Jo. LXXVIII.

nnnn N re inter viuos vel in vltia voluntate niſi in caſibus exce⸗ adiectus ſed obligationi:poſſum & ratã habere ſolutio⸗
dctbusſennd ptis.h.d.hec lex coꝛrigitur ꝑ.l.cẽſemus.illa coꝛrigitur ?ꝓ nem quã iulianus meo nomine recepitvel ſaltim debitoꝛ
WN aut Mũc ſi heres. 2 ei meo nomine nũerauit agam actione neg.geſt. g iulia⸗
lpi Gene Litigioſã / Enſem ug Si rẽ litigioſã vl actionẽ num ⁊ pecuniã ſibi ſolutam exigam.hoc di. Jac. But.
nälirt, „ STIITE Do aliẽo pũioꝛ ego ⁊ punit᷑ ad E DdD Qui deducit ſequens in
eisſe innug ciipiẽs ſi fuit ſciẽs ⁊ vterq; in ſimplũ.hoc di. un um.ebligatione videt᷑ dedu⸗
igeinnnnn AX“¾ (Aut ergo qro de contractu ⁊ indiſtinctevitis cere et antecedens.hoc di. Jsco. Bu.
entnnee veniat pu tur contractus ⁊ redditur res alienãti. Aut q̃ro de eens “ S —
ll r alienãtis/ tunc aut alienauit in ſcientem:⁊ tunc alienãs d a. Abi ſtipulatio incipit a pᷣcedẽtipa⸗
lgininen tm̃ de ſuo ꝑdit qᷓ;tum eſt pᷣcium/⁊ datur fiſco.ſi aũt alie⸗ ¶ qe ̊ Ucectione nuda cõmittit᷑ lite ↄte. ſuper
ſtin n nauit in ignoꝛantem tunc reddit emptoꝛi pꝛecium: ⁊ ter I pactione nuda ſᷣm vnam lec.vel ſuper ſtipulõe
lnnn hn tiã ꝑtem plus.Sed an tertio debeat aliquid dare alienss Sa Aoditionali ᷣm aliam. hoc diccit.
ſnil . r fiſco / in hoc eſt opinio ⁊ tene ꝙ ſꝑ teneat fiſco ſimplſum ¶ SZiuide in duas partes qꝛ in pꝛima ponit dictum ex qͥ
deſign cum ſpꝑ ſciens fuerit:ſed emptoꝛi ignoꝛãti quẽ decipit dat inſurgit dubium in themate et queſtione ſequẽti vſq; ibi.
e Seſen tertium plus pꝛecio/⁊ hec ſunt diuerſa delicta ⁊ pene:nã verum qm.ibi ponit thema ⁊ q̃ſtionẽ ⁊ decidit vſq; in fi.
N Son aliud exigit vtilitas pꝛiuateꝛum/aliud publica diſcipli⸗ ¶Op.· ꝙ aut dices ↄmittit᷑ pena per litẽ ↄteſ.ſuꝑ pacto
ngei na / vt.ql. licitatio · S· qð illicite.ff.de publica. ỹ nudo:⁊ hoc videt᷑ falſum qꝛ ex nudo ꝑacto agi nõ potuit
iſſ ¶ Dppo. ꝙ legatum non valeat.vt.S.l.pꝛoxi.So.cõſide aut dices ꝙ cõmittat᷑ lit. cõteſ.ſuper ſtipulatiõe penali ⁊
lbns L ra tria iura:nã ẽ lex.S.pꝛox.quicũq;.vbi ſi legabatur res hoc eſt magis abſurdũ quia ipᷣa eſt conditionalis ⁊ ante
eEatn litigioſa heres ſoluebat extunationẽ legatario ⁊ poſtaa conditionis euentũ nõ eſt nata obligatio. So.poſſũ dice
ſton füe litigabat ſuo pꝛopꝛio periculo.ſcdᷣm ẽ ius iſtius.l.ſᷣm ꝙ re ꝙ notũ fuit ex pacto nudo de facto vſq; ad cõteſtatio⸗
NNNS tenebat legatum/⁊ legatarius litigabat ꝑiculo ſuo. Cer-⸗ nem/⁊ tunc cũ deſinat poſſe ſolui id qð in nudo pacto de
bitoisheeſe tium eſt ius aut᷑.nunc ſi heres.ſᷣm ꝙ litigat hrs periculo uenerat cõmittit᷑ ſtipulatio.⁊ tũc dimiſſa pꝛima inſtãtia
sDeinr ize⸗ tñ legatarij vñ ſolus effectus videtur legatus. incipiam nouã ſuper ſtipulatione cõmiſſa ⁊ exigam penã
niodipe NN S nc ſi h eres Ex tex.ergo qꝛ piudi ecet hec eſt vna lec.vel poſſum dicere ꝙ actum fuit ex ſtibu
biͦſſluſie 8 O. cium fiet legatario ſi latione penali de fctõ.vſq; ad cõteſ.ſed poſt lit.cont.agit᷑
neſilhie⸗ S heres ſuccumbat. de iure qꝛ eſt cõmiſſa/⁊ ex eadem inſtantia flet condem⸗
oediet⸗ .ACEt ſic nota ꝙ vbicumq; tractatur de pᷣiudi natio cum ex cauſa de pꝛeterito ſuperueniat mihi ius.vt
olitigioſtin, cio alicuius:⁊ ipſe non poteſt litem pꝛincipaliter exerce⸗ l.ſi rem . S. fi.ff. de pigno.actio.⁊.l.non poteſt. de iudicijs
ſobarnſch⸗ re ſaltim poterit adeſſe cauſe ne colludatur qð puto verũ cum ſi. Alij ponũt aliam lec.que eſt magis amica littere
litigihſint ſiue ſit cauſa ciuilis ſiue criminalis ar.huius aut. B Ken el comunls nee ſm eam allegarnr hec.l. ¶ ten Jurare ſi
kigigſamnt 2 nr istsn 2 oppo. cum debeat actoꝛ iurare de calumnia quomodo debest a⸗
eztrahedagecnegeendaſtt NRAEEETNANRSRSNANEN
erfneini 41 0 ite conteſt.dimittet pꝛimam in⸗ lũnia quõ
nigdeſint pulatione. MKubꝛica. ſtantiam ⁊ incipiet ſcdᷣam de iure in pꝛimarß lec.vel iu⸗ irabir ſal
nen Gſeg ere J cet Scriptura continens ſtipu⸗ rabit ſe non facere animo calumniandi ⁊ verũ dicet ma⸗ ua cõſcia
Pltigiongee E D lationẽ retro factam eẽ/vide xrime quia dum iurabit erit iam pena commiſſa: ⁊ ita de cuũ actioez
rurpſonte NWEEtur ſe referre ad ſtipulationem ſolem⸗ iure aget ⁊ perſequetur eandem inſtãtiam pᷣm ſcdᷣam lec. nõ hẽat.
ohrpothten N “ nẽ. hoc dicit. SSSõß . ¶Oppo.de iuramento.ſ¶ Item oppo.de.l.ita ſtibulatus.
„. 4 C Op.ꝙ hec.l.ſibijnuicem ᷣdicat:ꝛnã ex.l.ſeius. Item oppo.ꝙ non cõmittatur moꝛa.lue cõ⸗
fes ſitdecnn 6 dicit ꝙ fuit inter pꝛeſentes ⁊ dicit ꝙ fu teſt.ſuper nudo pacto vel ſuꝑ ſtipulatione penali:ſed tũc
loſfüdettie E &Nit ꝑ epiſtolã ⁊ epiſtola fit inter abſẽétes demum cum deſinit poſſe dari vel fieri.vt.l.ita ſtipulatꝰ?ꝰ.
otibireini .4 Eyt. l. item labeo.ff. de pac.So.epiſtola ff. de verb. obl.⁊.l.ſeius. Solu ibi ſtipulatio penalis ince
directum fuit miſſa inter abſentes:vt in contrario ſed continebat pit a pꝛecedenti conditione/hic a pꝛecedẽti pactione nu⸗
lo acapiriet ſtipulationem factã fuiſſe retro inter pꝛeſentes:vt hic. da.dic ergo bꝛeuiter.ꝙ aut incepit a pactione nuda ⁊ cõ
Cial cee ¶ Itẽ op.nonne nos ſolemus dicere ꝙ aut vᷣbum pꝛomit mittit᷑ lite conte.ſuper pactione nuda vel ſtipulatione pe
untur Gnn to pꝛofertur in inſtrumẽto ⁊ pᷣſumitur ſtipulatio/aut pio nali:vt hic.⁊.l.ſi pacto.S.de pact᷑.aut incepit a pactione
nonfrennt fertur a teſte ⁊ non pᷣſumitur ſolẽnis ſtipulatio: quomo⸗ veſtita ⁊ cõmittitur moꝛa ↄmiſſa ſuper pꝛincipali/aut in⸗
eddicgnoſt modo ergo cum hic non ſit publicum inſtrumentum: ſed cipit a pꝛecedenti conditione et tunc cõmittitur quando
nhrpobamt pꝛiuata ſcriptura pꝛeſumitur ſolemnis ſtipulatio cõtra delſinit poſſe dari vel fleri vt in contrario. ¶ VUltimo vt
m rdlſoſ ea.q̃ no.inſti.de fideiuſſo · S fl. So.ſtipulatio vel pꝛomiſ⸗ ſcias qñ ſtipulatio cõmittat᷑ diſtigue ſic quia aut eſt ſti⸗
iönagiohſ ſio non continebãtur in epiſtola:qꝛ tunc non valeret qꝛ pulatio ſimplex.i.vna de re tm.⁊ tunc aut hʒ diẽ ⁊ cõmit⸗
porſkfethe⸗ inter abſentes nec ſolẽnitas pᷣſumeretur vt in contrario: ttitur ſtatim licet añ diẽ agi nõ poſſit vt.l.j.in fi.ff.qñ dies
ſoöttgſoff, ſed in epiſtola continetur ꝙ pꝛomiſſio retro fſctã fuit inter vſuſfruc.le.ce.aut habʒ conditionẽ.⁊ añ aduentũ ↄditio
rchmit pñtes:nec negatur epiſtola nec pꝛomiſſio/⁊ qꝛ epiſtola fit nis nõ ↄmittit᷑.vt.l.cedere diẽ.ff.de verb. ſig. . l. centeſi⸗
ülickt RXa perit H̃ aꝝvidetur facere mẽtionẽ pꝛomiſſio⸗ mus.ff. de verb. obl.aut nõ habet ↄditionẽ nec diem ⁊ ſic
dinti NAA nis ſolemnis: ⁊ ſic ſtipulationis vt hit. eſt pura ⁊ tunc ſtatĩ cõmittit᷑ ⁊ agi põt:verũ datur qddꝗ
n Giüg —“ Poteſt pater filie ſtipulari/⁊ ex ea ſti modicum tpᷣs debitoꝛi ad ſoluendũ /nõ eni debet venire
feten J lE. pulatione agere. h. d. creditoꝛ cum ſacco paratꝰ.vt.l.qð dicimꝰ.ff. de ſolu.⁊.l.
MM J Abi ſtipulatio ẽ ratũ.in eo.ti. aut hʒ diẽ ⁊ conditionẽ ſimul.tunc aut dies
gioſt 1 7 cum p ecunia. inutilis nũeratio apponit cõditioni ⁊ ↄmittende obligatiõi.⁊ tũc ſi euenit
ſnl Ve eẽvtilis ⁊ agendum ẽ ex nũeratione tm̃.h.d. conditio nunq; expectatur dies vt eſt conditio ſi nauis
ſee rit inutiliſ .,–(Oppo. ꝙ ex nũeratione ſit qſita actio iulia⸗ venerit.ſ.annum dabis. x. et ſic in conditione non eſt ali⸗
ud nũeratio no/1 ſic potuerit ei ſolui / vt.l. certi cõdictio·Sſi nimos. quid mihiapplicandum: ſed vbi dies apponit᷑ ſolutioni
epci⸗ en ff. ſi certum peta. So. vt gl.qꝛ eius nomine non fuit facta differende vt quia dico.ſi nauis venerit. .. annum dabis
henn nũeratio.¶ Itẽ op.ꝙ agatur ex ſtipulatiõe ⁊ nõ ex nĩiera mihi.j annum et tunclicet conditio venerit ſemper expe
oiſen i tione: vt.i.ſi ita ſtipulatus.x. l.cum em.ff. de nouatio. So. ctatur dies.¶ Idem eſt ſi dies apponatur conditioni. ſi
ninennn vt glo. ¶ Itẽ oppo. ꝙ ſolui poſſit iuliano:vt.l.vo. ff de ſo⸗ in conditione eſt aliquid mihi applicandum. vt quia di⸗
W lutio.So.hic non fuit appoſitus iulianus vt adiectus. co ſi non dabis mihi.x ·ꝓ. annum dabis libꝛum. nam tũc
tſtsſſ n ¶ Itẽ op. ꝙ non poſſim habere ratã ſolutionex⸗ q̃ nomine etiam expectatur dies.vt.l.in illa.et.l.hoc iure.ff. de ver
tolinſ i, meo fctã non fuerit. So. immo fuit nomine meo ſoluta / · bo. obliga. ſi autem ſtipulatio eſt duplex qꝛ eſt pꝛincipa⸗
pbunen 5 dic vt gloſ. ¶¶ Item op.ꝙ agatur mãdati ſi ratum habeat lis et penalis / tunc dic ꝙ aut ſtipulatio incipit a pceden
D vt. l. ſemp. ff de re. iuris. So. vt glo. ⁊ plene dixi.S. de neg. ti peetione nuda.et habet locum hec.l.aut a pꝛecedenti
ileſtale, geſt. l. ſi pecuniã. Lõclude ergo caſũ pinguẽ ſic. Nũeraui pactione veſtita et committitur moꝛa commiſſa ſuper
unmhnin pecuniã nomine meo / hãc reddi iuliano ſtipulatus ſum pꝛincijali/ aut incipita pꝛecedenti conditione et cõmit⸗
wriſet, debitoꝛ ſoluit iuliano. qrit an ſit liberatus: Rñdet᷑ cuz; titurq iando deſinit dari vel fieri poſſe. vt. l.ita ſtipula⸗
rchisi⸗ ſtipulatio non fuerit vtilis ex ea agi non potuit:ſʒ ex nſe tus.ff. oe verbo.obliga. qualiter autem moꝛa ↄmiſſa pur
,vent ratione vtili:⁊ ideo ſolui einon poteſt:qꝛ nec fuit ſolutiõi getur dixi peo.l.magnam.
ſazwel n
wnboſ

Butrigarij Scda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis

rã nihiul ſequitur.i nulla alia obligatio ſequitur vt qꝛ ſolũ
de moꝛa q̃ratur pꝛopter interitũ / ⁊ tũc poteſt qñ cũq; pur
ari cũ res non interijt:vt.l.ſi quis ſeruum.⁊.l.vbi aũt·S.
de vᷣ̈b. ob. aut ſtipulationẽ ⁊ mnoꝛã ſequitur alia obliga
tio:⁊ tũc aut illa obligatio ẽ legalis ⁊ purgatur:vt.l.ſi its
quis ·S. ſeye.ff.de vᷣbo.ob.⁊.l.inſulã: aut illa obligatio eſt
conuẽtionalis/ vt pena adiecta/c tunc aut loquimur in 3
ctibus / aut in iudicijs:pꝛimo caſu aut ſtipulatio habʒ di
em ⁊ penã ⁊ committit᷑ ⁊ non purgaturvt hic:⁊.l.traiecti
cie.S. de illo.ff. de actio.⁊ ob.ſi aũt hʒ penã ⁊ non dicʒ tũc
committitur ⁊ purgatur vt.d.l.ſi ita quis·S·ſeye.de vᷣbo.
ob.in iudicijs dic ꝙ committitur circa pᷣparatoꝛia ⁊ pur
at᷑:vt.l.⁊ ſi poſt tres.ff.ſi quis cautio.⁊.l.ſancimus j.de
deiuſſo. aut circa deciſoꝛia / ⁊ tunc committit᷑ ⁊ non pur
gatur: vt. l. ſi cum dies · S. fl. .l. ſe. ff. de arbi. ven vltramõ
tani dicunt ꝙ nulla lex impedit purgationem: nam licet
hec lex dicat cõmitti penã non impedit purgari / vt ⁊ als
m.i.⁊ ſi poſt tres.ff.ſi quis cautio.vñ dicunt ꝙ licʒ ſit hec
commiſſa tñ poteſt purgari:ſed certe hec lex ſatis expꝛi⸗

mit qð nõ purget᷑:nã dicit ꝙ erit pene obnoxius:ergo de

bemus intelligere cum effectu: qꝛ obligatio cõditionalis
ſemp committitur cum effectu adueniente conditione vt
l. cedere diẽ.ff. de xbo.ſig.vñ ſi aliquo caſu.l.expꝛimat ꝙ
poſſit purgari non trahã hoc ad alios caſus:immo ſerua
bo regulã ꝙ cum effectu committatur:ſecus eſt in penis
legalibus que regulariter non purgatur in dicta. l. qui ea
mente:qñq; in caſibus purgantur:vt.d.aut᷑.nouo iurc:nõ

runt ſolemnia ꝙ pᷣſumuntur omnia in eo contẽta vera eẽ

nẽã dic aut inſtrumentũ continet ea que ſᷣm tpᷣs inſtrumẽ

ti confecti potuerunt fieri:⁊ tunc pꝛobat ita eſſe cõtra om
nes/x ita loquatur dicta glo.aut facit mentionem de his
que ᷣm idem tps fieri non potuerunt / ⁊ tunc non pꝛobat
in pꝛeiudicium alioꝛum:ſed in pꝛeiudicium patientis ſic
fleri inſtrumentum / vñ ſi iudex partibus pꝛeſentibus fe⸗
rat ſnĩam /⁊ dicat in ea lite coꝛã nobis legitime conteſta
taſententia pꝛobat lit.conteſt. inter ꝑtes q̃ paſſe ſunt hec

inſeri in ſnĩa / non inter alios /vt. ex. de pꝛob.c.qm õ falſa.
¶ Modo q̃ro qn pꝛobat ſe alibi fuiſſe tali die an debeat ꝓ Pꝛobãs

bare de toto die /⁊ dic ꝙ aut ille locus in quo fuit ẽ ita P⸗ ſe alibi fu⸗
ximus loci vbi dicitur eſſe ↄctũ ꝙ q̃libet hoꝛa poterat iri iſſe talidie
de vno ad aliũ/a tunc dʒ pꝛobare qꝛ ibi fuit tota die:⁊ ita an dẽat
pꝛocedat gl.ſʒ ſi locus vbi fuit diſtaret a loco vbi dicitur bare deio
eſſe cõtractum ꝑ vnã dictã ſufficit ꝙ pꝛobet ſe ibi tali ho⸗ to die.
ra fuiſſe ꝙ poſtea non potuiſſet ire ad locum contractus
cadem die nec añ poterat inde veniſſe/ vt in nouis:⁊ pꝛo
babit hoc ꝑ teſtes diuerſos:nã duo deponunt de delicto
tali hoꝛa commiſſo:alij pꝛobabunt de abſentia illa die: et
de loci diſtãtia:nã impoſſibile eſt ꝙ ijdeʒ teſtes ſciqt deli
etum ⁊ abſentiam: æ attende ꝙ lʒ in actione fuerittm̃ men
ſis terminꝰ ⁊ non dies ꝙ poteſt eſſe vt.l.libelloꝝ.ff.de ac⸗
cuſa.tñ reus in exceptione ſua faciendo capitula dz dies
commiſſi delicti expꝛimere ⁊ hoꝛam ſi poteſt vt facilius
pꝛobet ſe tunc abfuiſſe qᷓ; pꝑtotum mẽſem ⁊ pꝛobabit duo

. diſtaͤtiam loct ⁊ ſe ibifuiſſe. Si autem locus in quo fuit

Xin

BCire Si ſtipulatio cõtinet certũ agitur certi c? tamen hi eaſus ſpeciales trahũtur ad alios non expſſos. ungei
2 dictione/ſi incertum agit᷑ ex ſtipłatu h. d. We Eteris Stipulatio in dãdo ⁊ in faciẽdo wunnn
LDE Melioꝛem conditionem ſuã facit pupilꝰ . concepta tranſibilis eſt ad here⸗ dn im
;. ſine tutoꝛe deterioꝛẽ non. d. a contra heredem.h.d. G . an
FrE Sec. l. hz dua . 3 Oppo. ꝙ iniunctum vni non poſſit per aluliniz hden
On m oꝛiturum. rñſa ⁊ pꝛopter cxplicari vt.l cẽteſimisS id qð.ff. de Fbdob SBorabe⸗ 5 ſparc⸗
ſeom variatur hec lex ⁊ dicit. Siue ꝓmitto ho eiectum miſterium certe ꝑſone ⁊ non põt ꝑ alium expedi⸗ nſtil
Rminsé dare non moꝛiturum. i. hoc pacto ꝙ nun⸗ ri ſiue in dado ſiue in faciendo / vt in Zꝛio/ aut non eſt cle⸗ ſrohi
q; moꝛex/ ſiue pꝛomitto euʒ qui iam moꝛtuus eſt videtur ctum miſterium / x tunc poteſt per allum expedini / yt hic giaiſ⸗
impoſſibile in obligatione deductum / hic ſunt qttnoꝛ lec. 7. lL. vna. S ne autem. S. de cadu.tol.⁊ hec eſt vera. pochis
2 m pꝛimã dicit hec.l. ominem iã moꝛtuũ non poſſun ¶ Itẽ op. ꝙ opa vnius non ſit opa alterius ⁊ p cõſequẽs unitco
pꝛomittere niſi tꝑe ſtipulationis eius erã debitoꝛ ⁊ in mo ꝑ alium explicari non poſſit:vt.l.inter artifices.ff. de ſolu autpun
bhoc vleit. tio.⁊. l.nemo.de duobus reis. So.vᷣa operavnius nõ po lucgͤcir
¶ Obp.· ꝙ non valeat ſtipulatio:vt.l.eum qui ·S. ſi iuraue⸗ teſt eſſe alterius:immo nec eiuſdẽ eedẽ ſunt opere: vt..ſi balioeti
rorff de iureiur. So. aut non fui vnq; obligatus ad fuum non ſoꝛtem. S libertus.ff. de condi indebiſed qñq; fictio⸗ wipelie
ſed modo obligari volo: æ homo eſt moꝛtuus ? non ne luris diuerſe finguntur eedẽ qð eſt ſiue expꝛeſſe aga⸗ lellede⸗
tenet ſtipulatio. Idẽ ſi iã fui obligatus ⁊ nõ erã in moꝛa tur ꝙ facias x. opas fabꝛiles pꝛo. x. pictoꝛijs quas tibifa teſtad
tẽpoꝛe quo moꝛtuus ẽ vt in contrario:aut fui iam obliga cio hoc modo finguntur eedẽ. Idem eſt ſi agatur tacite iucad ce
tus ad ſeruũ ⁊ in moꝛa:⁊ tunc poſſum obligari vt hic. Se vt in duobus reis eaſdẽ operas pꝛomittẽtibus:nã opera caetincri
cunda lec.eſt plana:tertiaz repꝛoba.vt glo ibi nec poteſt. vnius cẽéſetur opa alterius ⁊ econtra vt.d.l. nemo.⁊ his hernoniun
⁊ ibi.quarta eſt plana. Ad quam oppo.de.l.apud.de edi⸗ ca ſibus poſſunt oꝑe per alium expꝑlicari maxime ſi non ẽ ſödepie
li ed ic. So. vt glo. electum miſterium certe perſone q̃ fictiones ceſſat in ope ſeteſtesſt
☚ 7 uidem Piuide in ꝑtes duas: qꝛ i ribus repetẽdis qñ indebite ſolute fuerunt cum nulla p⸗ liceſino
AA ¶ pꝛima tractatur de repetẽ ceſſerit ibi conuentiovt.d ·.S. libertus.dic ergo ꝙ cum qͥd cſuccib
Pn, da pecunia ratione metus. In ſecũda nolebat pꝛomittitur ſi eſt i dãdo põt ꝑ aliũ expedirivt.l.aretuſa. puretuncl
R Kratione turpitudinis reſcindere: qꝛ non erat iu ff. de ſta.ho. Aut ẽ in faciendo ⁊ non eſt electum miſteriũ lrumeto⸗
ſra cã metus. Secunda pars incipit in vſi ſi vo. ⁊ bꝛeuit perſone/⁊ tunc non poteſt ꝑ alium explicari: vt dicta.l.cẽ onminſt
dicit Si metus ſufficiẽs interuenerit reſcinditur ſtipula⸗ teſimis ff de verbo.ob.qñ autẽ videatur electum miſte⸗ ljffquiadl
tio:ſʒ rõne turpitudinis vtriuſq; non reſcindit᷑ / vel ſi nul rium per ſone ex ſuperioꝛibus ꝑatet. ſbictrun
lius fuit turpitudo.hoc dicit. — B tim Statur iſtrumèto donec ſin de
¶ Ex tex.ſi vero vſq; huc nolebat repetere ratione me⸗ nam. pꝛobetur /repꝛobatur autezʒ citint
tus abhinc in antea volebat repetere ratiõe turpitudinis yIp contrariam ſcripturam / vl per teſtes ydone⸗ nutid g
Ppr EX&αCà in caſibus ſequentibꝰnon erat iuſta cẽ met? E A A os bone opinionis. h. d. L eſtedn
&α Nvt.l. accuſationis. S, metus cã. CSrieri — clſe quldatn intelligunt ita ſtri⸗ cnesſn
. Olim ebẽt in inſtrumẽto contineri ſic talis ſeruus/talis
. Mnes ſtip ulatio nes. ſebar hbſes:ſed certe immo ſi dicatur pꝛomiſit ⁊c᷑.ſufficit qꝛ pꝛe⸗ duen
Xuipulatio vbis ſolenibus hodienon b v. mntor pbo ſiiſſe. iptureniſipꝛoberurriu g nunſtnn
N mnes obligatio⸗ ! P ſtatur ſcripture niſi pꝛobetur pꝛiũ.¶ Itẽ not. Scpture
–— C ru P ulo ſlam. nes poſſunt incipe⸗ ſi dicat inſtrumentum talis ſcruus talis quãtũ ad ill llas ni Penda
Areante moꝛtem in moꝛte ⁊ poſt moꝛtẽ. b. d· inſtrumẽtum habetur pꝛo ſeruo.¶ Tertio nota ꝙ contra ſi ꝓbet᷑ )⸗ conſultigin
= A nam Stipulatio cõuẽtionalis ĩ cõ inſtrumentum poteſt pꝛobari per teſtes vł ꝑ inſtrumẽtũ. riun Ppommnie
R g N. tractibus que hñt diẽ ⁊ penaz ¶Op.ꝙ licet dicatur eſſe ſeruus talis in inſtrumentonõ ſhüzhenti
uon purgatur commiſſa ho. tamen habeatur pꝛo ſeruo:qꝛ res inter alios ⁊c. So per lranz
Dies int⸗ A EA&CNMota ꝙ dies interpellat pꝛo hoĩe. Secũdo l. cum aliquis. S. de iure delibe. Et eſt argumẽtũ ad fines nemrt En
pellat pꝛo ꝙ vbi ſtipulatio hʒ diẽ ⁊ penam nõ purgatur.Et qñ iniũ⸗ plebiſcitum: qꝛ ſi maleficium dicatur commiſſum in tali 1
hominc. gek pena diſtingue qꝛ aut loqmur in penis legalibus/aut tertitoꝛio talis ville a illa villa velit pꝛobare non fuit 4 J
in conuentionalibus / in legalibus regulariter commiſſa ſupꝑ territoꝛio ſuo: ⁊ reperiatur inſtrumẽtũ quodd ĩ quo ut
pena non purgatur: vt.l. qui ea mẽte ff de furt. falł. in qu dDicatur actum in tali loco poſito in territoꝛio alteris vil⸗ ſeni 3
buſdã caſibus: vt. S. de iudic. qui male iudi. auf᷑. nouo iu⸗ le:certe hoc inſtrumentum non pꝛobabit niſi inter contra Rumacd
re cum ſi.qð non pꝛoſequoꝛ qꝛ non eſt de materia noſtta hentes:⁊ ita determinat glo.q eſt in.l.ijij/ de fide inſtru ? ſt
In conuẽtionalibus penis dic ꝙ aut ſtipulationem? mo iure haſte fiſca.li.x.q̃ dicit ꝙ ſi in inſtrumẽto interuene⸗ D

eſtſe

enlentt
Leännienmts
1

mriſnnipc
elur eponare
niykpettrſtn

mmihtelgunn
iſctlofnut
miſitd ſftne

bamziſg
gtalis iſt
Certtonctia
ts ,lolimn
is in mſtrune
erglios 1c
argometu
r commiſunt
obaregtii
umeticbali
territotunt
babitniunoen
nliieſten
iſtrumaone,
4ineoconinmt

4

cefntſzl⸗
voberiuckinte
ckmemiman,
lt/etuneiimz⸗
dicungnin
ttbtopent
dbiolegt

tdt
rgetgei

☛nd//—

4
8

S
„

ebifthhtmnd,

multuʒ diſtaret vt roma ſufficit ꝙ pꝛobet ſe ibi fuiſſe vna
hoꝛa in tali die non curo de q̃ hoꝛa nec etiã de die contra
ctus:nam ſufficit de pᷣcedenti vł ſequẽti die poſtq; tm̃ di⸗
ſtat cum impoſſibile ſit ꝙ eadẽ die vel pᷣcedẽtiveniſſet ad
locũ ↄᷣctꝰ.¶ Modo q̃ro qualiter ꝓbetur ↄ ſcripturã ⁊ di⸗
ſtingue:qꝛ aut ſibijnuicem ↄdicũt ſcripturc/⁊ tũc aut ca⸗
dem qdicit ſibijpᷣi:⁊ tunc ſi põt iuuari vel ꝑ diuiſionẽ vel

Fm pꝛopꝛium ⁊ impꝛopꝛiũ intellectũ iuust᷑:vt.l.ſʒ ⁊ ſi poſ

ſeſſoꝛij · S· ſi rerũ.ff. de iureiur.⁊.l.ſtipulatio.S·id quoq; de
ybo.ob.⁊. S.in.j.cõſtitit.C.S.quibus.ſed ſi non poteſt re
duci ad concoꝛdiã vitiat᷑:vt.l.vbi repugnãtia. ff. de re.iu
ris.aut plura inſtrumẽta ſibijnuicẽ ↄᷣdicũt:⁊ tũc ſi pñt re
duci ad cõcoꝛdiam eo mõ quo.S.dixi ⁊ planũ eſtvt ſivnꝰ
tabellio ẽ dignioꝛ altero nõ facit pᷣualere ſuum:vt in aut᷑.
de tabellio.ꝑ totum:ſi non tũcviciatur vtrumq; ⁊ ſuccum
bit ille qͥ pꝛobare debuit:vt.l.cum de etate.ff.de pꝛoba.ᷣʒ
vnã lec.ſi aũt teſtis vnus ſibi dicit:tunc ſi aliquo mõ pᷣt
reduci ad concoꝛdiã reducitur vt dixi q;tũ ad hoc vt nõ
cadat in crimen falſi:ſʒ quãtum ad hoc vt eius dictum ꝓ
bet non iuuat᷑:qꝛ non pꝛobat hoc eſſe.⁊c.vt.l.non epiſto⸗
lis.S.de pꝛobatio.⁊.l.nõ nudis.ſic non repellit᷑ſi a᷑t plu
res teſtes ſibijnuicẽ ᷣdicunt:⁊ tunc ſi pñt concoꝛdari bñ
quidẽ:ſi nõ/ ſunt omnes pares in omnibus rũc repellũ⸗
tur ⁊ ſuccũbit qͥ pꝛobare debuit:ſi aũt teſtes ↄdicunt ſcri⸗
pture tunc loquuur hec.l. In quo dic ꝙ aut vnus dicit
inſtrumẽto aut plures /ſi vnus tunc aut ẽ de nũero neceſ⸗
ſario in inſtrumẽto:⁊ reddit ſuſpectum inſtrumẽtum: vt
l.j.ff. quẽadmo.teſtã aꝑiã. Si aũt non ẽ de nũcro neceſſa⸗
rio inſtrumẽeti ⁊ teſtis tunc eius dictũ nihil oꝑat᷑ vt·l.iu⸗
riſiur.S. de teſti.ſi aũt ſunt plures teſtes:tũc aut directo
odicũt inſtrumẽto:vt qꝛ dicãt ꝙ nõ eſt veꝝ ꝙ ꝑtes dixe⸗
rint id qð ibi ẽ ſcriptum tunc puto qͥcqᷣd dicat glo.ꝙ tres
teſtes ⁊ pualeant duo equaleat inſtrumẽto:⁊ ideo cũ ꝓba

tiones ſint pares ſeinuicem tollunt ⁊ ſuccũbit ille qui 4
u

bare debuit vt. d. l. cum de etate. Et ſi dicas q̃re nõ re
cimꝰ ad cõcoꝛdiam non potuerunt cadem die cõfici plu⸗
ra inſtrumẽta:certe ſic:ſed puralitas non pᷣſumit᷑ niſi ꝓ⸗
betur:hoc puto veꝝ qñ pꝛobatio fit de pꝛoximo:ſed ſi fie⸗
ret de remotis:tũc hoc caſu pꝛeferrẽ inſtrumẽtũ ar.l.hac
conſultiſſima ·S. at cũ humana. S.qͥ teſta.fa.po. Idem pu
to ꝑ omnia qñ ꝑ indirectũ ↄᷣdicunt inſtrumeto:qꝛ dicunt
vnũ vhentiũ alibi fuiſſe illa die:ſi aũt nec directo nec ꝑ in
directum dicunt inſtrumẽto /ſed contra effectum inſtru
menti dicunt vt quia dicant bene dixerunt contrahen⸗
tes ꝙ eſſet venditio: ſed vere agebatur inter eos ꝙ eſſet
donatio/æ tunc puto ꝙ duo ſufficiant ᷣm regulam.l.vbi

minus ff. de teſti. ¶ Item oppo. ꝙ non debuerit edi dies

dic vt in glo.¶ Vltimo q̃ro an locus debeat apponti in in
ſtrumento.Rñdeo ſic:idẽ puto ð loco loci.¶ Item q̃ro ĩ
quo inſtrumento loquat᷑ hec lex. Glo.ꝙ in pꝛiuato.tu dic
Hidẽ in publico. nam et de hoc põt loqui.

R Apulatio pꝛomitto domũ facere cũ moꝛiar. h. d.

Deiutilib? ſtipula
tionibꝰ?. Rubꝛica.
Pyntt ubes ſi
X ſtipulatione. Rinro⸗
— nõ obligat᷑.h.d. ¶ Quero q̃liter pupillꝰ
obbliget: dic vt in glo.
Eibera. Matrimonis debent eſſe libera. h. d.
A S. T 44 t Stipulatio ↄcepta int᷑ abſetes
NN in ex. vxx alij qͥ nõ ẽ ĩ ptãte nr̃a nõ va
Allet. h. d. ¶ Quero ex q̃ ſtipulatiõe agã: certe nõ
M1ex ſtipulatiõe nepotis: qꝛĩ eo defecit conditio
q; moꝛtuꝰẽ:nõ ex ſtipulatiõe a iuliano ↄcepta/qꝛ ab ĩitio
non valuit cum alteri ſtipulari nõ poſſit. Reſpondeo poſ
ſum agere ex ſtipulatione mea ſi fui ſtipulatꝰ intereẽ ſi iu
liano non daret vel ſi expꝛeſſe hoc nõ dixit:ſed mea tñ in⸗
tereſt ei dari agam non vt ei detur: ſed vt intereſſe mihi
pꝛeſtet ſi non dedit / vt inſti. de inuti.ſtip.S.ſed ⁊ ſi quis.⁊
ſic agã ex ſtipulatione iuliano interpoſita lʒ ei ſit ĩutilis.
x eo. Stipulatio ↄcepta ð bonos moꝛes nõ valet.h.d.
DOl Si dolus interueniat valet ſtipulatio ſʒ
BIO. reſcindit᷑ ꝑ doli exceptionẽ vł replicatio
nem: quis lex miſcet ſimul dolum ⁊ metum / ideo dic ꝙ

Jquis ſpoponderit. Late

aut metus dat cauſam cõtractui ⁊ regulariter tenet con⸗
tractus ſed venit reſcindendꝰ. Fallit in caſibꝰ in quibus
ipo iure nõ tenet.vt.l.ſi mulier.ff.ꝙ me.cã.⁊.l.ij.ff.ð iud.
ĩ dolo dic ꝙ aut dolus dat cãm ↄctui bone ſidei ⁊ ipo iu
re nõ tencet ſi incidit in Zᷣctũ agitur actione ex eo contra⸗
ctu.vt.l.iulia·g per cõtrarinm.⁊.S. venditoꝛ.ff. de actio.
cmpti ⁊.l.⁊ eleganter in pꝛin.ff. de dolo. Si aũt dat cam
contractui ſtricti iuris tenet/ſed reſcindit᷑ per actionem
vel exceptionem doli vt hic.⁊.l.cum poſtea.S.de pactis.
„ auia Vbꝛ vtilis eſt nñeratio ſtipula⸗
tio inutilis agit᷑ ex nũeratione
et hoc verum intoto ⁊ parte.hoc dicit.
¶ DOppo.de.l. fundum de ↄᷣhen.emptio. Sol.

vt glo.et rationem aſſigna vt ipᷣa ⁊ male:quia non eſt ibi
ratio illa ꝙ ſit bone fidei:ſed qꝛ cogeretur quis habere
partem emptam vel venditã/qꝛ nec empturus vel vendi
Palus erat partem/at hic intererat a me partem pecunie
abere.

De duobus reis ſtipu
landt. Rubzica.

— En5 Hec.I. conſulit cre⸗
RB l d ito 2 ditoꝛi vt vnũ ex plu⸗
4 eribus poſſit inſolidum cõuenire/cõſu⸗
EEAWlit exactovt eidẽ actiones cedant.h. d.
5 (Slo. iſta debʒ expediri per q̃ſtiones
S Et pꝛimo qͥro quo iure conſulatur ex⸗
Q Nacto cõtra alios.⁊ dic vt glo.quia aut
— ſnt ſocij tagunt ꝓ ſocio.ſi nõ ſunt ſo⸗
cij tunc aut actio fuit ceſſa ⁊ agitur ex ea/aut non et agi
neg.geſt.Sed glo.in.l.vir vxoꝛi.ffad vell.dicit ꝙ aut to Rei debẽ
ta pecunia venit ad vnũ ⁊ tunc alter videtur eius fideiuſ di an vide
ſoꝛ eſſe.ſi autẽ pars ꝑuenit advtrũq; tũc qlibʒ vr̃ fideiuſ ant᷑ ꝓ ſe in
ſoꝛ in eo qð ꝑuenit ad aliũ dr eius fideiuſſoꝛ ⁊ qꝛ ꝓ pñte uicẽ fide⸗
videt᷑ fideiubere vr̃ agendũ mãdati.vt.l.ſivxo nõ remune iubere.
rãdi ·S.ſi paſſus.ff.mada.⁊ iõ vr ꝙ glo.hic poſita male di
cat ⁊ qꝗͥ hoc ↄfiteret᷑ foꝛte nõ male diceret imo vñ q tñ vel
let vtrãq; ſuſtinere / poſſet dr̃e videt᷑ fideiubere q;tũ ad
bñficiũ velleiani.ſi mulier eſt vna de reis. Itẽ quo ad G̊
vt ſi pecunia tota advnũ ꝑueniat ⁊ alter ſoluat totũ recu
herar,⸗ hoc nõ ꝑ actionẽ mãdati/ſʒ neg. geſ. vt hic nõ tñ
ſt vᷣe fideiuſſoꝛes.qꝛ qͥlibʒ pᷣncipalit᷑ obligat᷑:pmũ tñ eſt
tutiꝰ ſi dicamꝰ reos eẽ pñtes:ſʒ ſi abſentes tũc ꝓcederet᷑
glo.¶ Itẽ q̃ro in qᷓ;tũ flat ceſſio ⁊ dic vt gl.qꝛ ꝓ reliqs pꝑ⸗
tibꝰ tñ nõ ꝓ ſolido.nã ꝓ ſua ꝑte ↄ ſeipᷣm ſibi cedi nõ põt.
vt ĩ gl.¶ Itẽ q̃ro an ↄ quẽlibʒ cederet iꝰ ſoluẽti ꝓ ſolido
vt ſic in tribꝰ ꝑtibꝰ poſſit quẽlibʒ inſolidũ ↄuenire ſi erat
qᷓ̃ttuoꝛ:⁊ dic ꝙ ſic vt gl.verũ quidã dicũt ꝙ ſi nõ ſũt ſocij

nõ dʒ fieri vlla ceſſio ſoluẽti alios nec agere poòt nego.

geſ.qꝛ nõ geſſit negociũ alioꝝ ſʒ ſuũ/lʒ ipi fuerit vniꝰſolu
tione liberati cũ eẽt pncipaliter ⁊ inſolidũ obligatꝰ/⁊ ꝓ
hoc inducũt.l.in.l.falcidia hoc obſᷣuandũ.ff.ad.l.fal.ve
rũ tu potes ſuſtinere glo.dicẽdo ꝙ licʒ ałs nullꝗ ſocieta⸗
tatẽ inuicẽ hẽrẽt tũvr̃ quands pᷣhere ĩ obligatiõe iſta dũ
idem ꝓmittunt ⁊ ideo põt ⁊ debʒ fleri ceſſio/ſed ſi facta
nõ fuerit puto ꝙ agat ſoluẽs mandati.ſi pñtes eràt oma
qñ pꝛomiſerunt per dictũ ·S.ſi paſſus quicqd dicat glo.
¶ In glo. q incipit actiõe.ibi niſi ſint ſocij ꝓ iſta opi.ꝙ
non flat ceſſio inducitur . S fal. 1
RR olidi obligatio nec iure veter
2 Oc ita nec nouo vᷣhitur niſi hoc agat et
ttunc iure nouo datur beneficiuʒ diuiſionis ni⸗
2. :SRſi alter ſit abſens vel inops vel niſi renunciatũ
fuerit beneficio diuiſionis.h.d.tex.⁊ Fo. ¶ Hec aut᷑.cõ⸗
tinuatur ad.l.codicis hoc modo qꝛ qð dictum eſt in.l.Q
qꝙ; vbi ſunt duo rei pꝛo ſolido obligati poſſit quilibet inſo
liduʒ ↄueniri niſi alter ſit abſens vel inops vel niſi fuerit
renunciatum beneficio diuiſionis.
¶ Ex tex pꝛoducuntur.Ire ipᷣa per iudicem qui cogno
ſcit de cã ſi ipe eſt oꝛdinariꝰ vel ꝑ oꝛdinariũ ſi eſt delega⸗
tus.nam delegatus non põt citare re ⁊ verbo.vt in glo.
¶Quero in quo diſcrepàt iura vetera a iure nouo. Rñ.di
cunt quidã ꝙ iure veteri obligabat᷑ inſolidũ etiam ſi ni
hil agat᷑/hodie ita demũ ſi agatur qð eſt falſum.nã ⁊t oli
niſi agebatur nõ tenebãtur inſolidũ vt.l.reos S. cũ tabus
lis.ff.eo.⁊.l.ſi diuiſa.S.loca.et ideo no differũt in h. ſʒ dik·
ferũt in hoc qꝛ licz ex pacto inſolidũ tencai fn iure no⸗

WRt⁰eêX

Butrigarij Gecũda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis

uo habẽt exceptionẽ diuiſionis niſi in caſibus hic poſit.
Item niſi renunciauerint bñficio diuiſionis qð faciunt
quotidie:nã dicunt tabelliones ⁊ renunciauerũt bñſficio
nouarũ conſtitutionũ de duobus reis:⁊ de fldeiuſſoꝛibꝰ
ideo dicunt de duobus reis vt non poſſint diuiſionẽ ĩpe⸗
trare. Item ideo dicunt de fideiuſſoꝛe ꝓpter ulã oppoſi⸗
tionẽ qͥ eſt vt videantur inuicem fideiubere ⁊ ſᷣm hoc poſ
ſent exceptiões oꝛdinis opponere de pecunia q̃ ad alios
ꝑueniſſet niſi renunciãt. Itẽ ponũt ꝙ renũciauit bñficio
NRei duo cedendarũ actionum.¶ Itẽ qro quid ſi duo pꝛomittunt
an cẽſebũ vnus pure ⁊ alter ſub conditione an ſunt duo rei: ⁊ dic ꝙ
tur qñvnꝰ ſic. Sʒ an potero inſolidum conuenire eum qui pure obli
pꝛomittit gatus eſt ſi nondum venit conditio obligationis alteriꝰ
pure ⁊ alt᷑ ⁊ dicvt glo.ꝙ ſic:vt tm̃ oꝑetur impedimentum iuris pꝛo
ſbᷣↄditiõe pter defectum exiſtentie conditionis q;tũ operatur impe
dimentum facti pꝛopter abſentiam vel inopiã. ꝗ Itẽ q̃ro
q̃d in tutoꝛibus ⁊ cur atoꝛibus.⁊ dic vt glo.¶ Itẽ q̃ro an
hec aut᷑.habeat locũ in fideiuſſoꝛibus:⁊ dic ꝙ non qᷣcqᷣd
dicat hic glo. ¶ In glo.q̃ incipit ergo.in ft.ibi · S. fl. vt tĩ

at hic non extinguitur ſed ad alium trãſfertur vt ad here
dẽ vel ad fiſcum: ⁊ ideo nimirum ſi remanet fideiuſſoꝛ ob
ligatus ⁊ ideo plene diſtingue vt dixi in.d.l.defenſiones
¶ Itẽ opp.ꝙ licet ad fiſcum bona perueniat non tamè reꝰ
liberetur:vt.l.in fraudem. ff.de iur.fiſ.So.vt gloſ.ꝗ Que⸗
rit glo.rubꝛi.in quo differant fideiuſſoꝛ ⁊ madatoꝛ? ⁊ dic
vt glo. verũ in eo ꝙ dicit glo.ꝙ mand atũ põt interuenire
ibi S.ſi poſt creditã.ff.mand.dic ꝙ bene interuenit man⸗
datum poſt obligationẽ contractã ſi tñ interuenit de eo
ꝙ eſt de futuro ſcʒ vt non exigatur vſq; ad tpᷣs.
¶ In glo. qque incipit cui.ibi ſi poſt credits. licet ſit poſt
obligationẽ contractã eſt tũ mãdatum de co qð eſt de fu
turo.¶ In glo.que incipit nunq;. ibi integre ſtatꝰ nec ſub
lata obligatio:ſed trãſlata in it.
rem vniuerſalẽ ſecus ſi obligatio rei eſſet extincta:nã tũc

cẽt fideiuſſoꝛ liberatus: vt.:.ſi deceſſerit.ff.qui ſatiſ.cog.

⁊.l.ſed ⁊ ſi quis.in pꝛin.ſi quig cautio.

ũ velut heredẽ ⁊ ſucceſſo

E 1 VAbi fideiuſſoꝛ conuenit᷑ ce⸗
2 Wed ito . denda ſunt ſibi pignoꝛa niſi

oꝑetur impedimentum iuris pꝛopter conditionis nõ eri ¶ in gliã cam creditoꝛi teneãtur.h.d.
ſtẽtiam q;tũ impedimẽtum facti pꝛopter abſentiã vel in⸗ N .AOop non ignoꝛa ſʒ perſonales actiones
opia/⁊ bñ facit glo.q̃ ẽ in.l.ij.ff.ſi pars heredita.pet.q In ldeiuſſoꝛi cedantur vt.l. fideiuſſoꝛes.ff. de fideiuſſo. So.
gl. que incipit niſi. in fl ibi diximꝰ. non ẽ vex vt glo.qꝛvtrumq; cedetur. Sed contra hoc op ꝙ ceſſio credſon
a hec aut᷑ hẽat locum i fideiuſſoꝛ ibus. perſonalium non fiat:nã ſi tenetur ad cedendũ ergo non ¶Apye
SESS ꝛimere Sbligatio ſolidi non con: põt facere pactum vni de fideiuſſoꝛibus qꝛ ſic cdere nõ ſof loc⸗
P trahitur niſi agatur.h.d. poſſet qð ẽ ʒ.l.ſi ſtipulatꝰ.ĩ fi·ff. de fideiuſ.So.fateoꝛ ꝙ te leiuſſzen
N RKopter Pꝛo pecunia vnitĩ numera- net᷑ cedere ⁊ poteſt facere pactum vni de fldeiuſſoꝛibusx mup⸗
8 DR P ta poſſunt plures rei conſtitu ſi poſtea conueniat aliſũ cedet ius contra alios fideiuſſo⸗ ltepetur!
Rei pres? y b. d. ¶Quero nunquid ꝓ mutuo vni dato poſ⸗ resnon contra eũ quem liberauit.veruz qꝛ fecit ne poſſet ſtünpe
an poſſint? D Aſint plures rei obligari? ex cã mutuinõ.ex ſtipu cedere contra illũ quẽ liberauit deducetur poꝛtio eiusvt menurad
obligari latione poſſunt vt hic/⁊ videt᷑ tex.dicere ꝙ ſic:vt.l.eadẽ. ſic non cõueniat aliũ pꝛo parte illius quẽ lvberauit.Alij ĩ fleiuſo.
ꝓ mutuo ffe.⁊.S. ſi certum pe.lʒ.ſi non ſinguli.⁊.l.ſi ex pcio.ſed důs telligunt.l.contrariã qñ fuit renunciatum bñficio ceſſio⸗ untcanl
vni dato. mar. dicebat ꝙ añ poſſẽt ſydera cadere de celo q; ꝗs obli nis. ¶ Item oppo.ꝙ poſſit creditoꝛ retinere pignoꝛa eti⸗ 1gdillas
garetur re in plus q; ad eũ ꝑueniſſe et: vt. l. ſi tibi. ff. de pac. am pꝛo pecunia ꝓ qua non eſt obligatũ vt.S.etiã ob cyꝛo gizillue
iz impoſſibile ẽ pecuniã totam ad quẽlibʒ ꝓ ſolido ꝑueniſ S e rvna So idiretmet debitoꝛẽ vt ibi:non ↄtra ns ide
ſe:ergo ĩpoſſibile ẽ plures ĩſolidũ obligari re: ſj certe iße ldeiuſſoꝛẽ / vt hic. ¶ Itẽ quero an ſit differẽtia an pigno veniunt
non bene dicit ⁊ cõfiteoꝛ eiꝰmaioꝛẽ pꝛopoſitioneʒ.ſ.ꝙ qs ra ſint obligata creditoꝛi añ fideiuſſoꝛiam obligationem natur
non obligat re.niſi q̃tenus ꝑuenit:ſʒ ꝗð dicit in minoꝛi vel fuerãt creditoꝛi obligata:qꝛ tũc põt retinere / ſecus ſi fdeuſo
impoſſibile ẽ pecuniã ad quẽlibet ꝓ ſolido puenire dico poſt fuiſſent etiã obligata nam cum iam eſſet etiam ius qᷓ debet ren
ꝙ eſtveꝝ vᷣm veritatem /ſz m fictionẽ ſic poſtq; vni ſolui ſitum fideiuſſoꝛi ſibi pꝛeiudicare non poſſet per debitoꝛẽ. lereſein
tur de alioꝛũ voluntate: ⁊ ideo eius argumẽtum non con ¶ In gloſ. que incipit vt ⁊ in fl. ibi hic de equitate. Vel ctonis i
cludit:⁊ ideo poſſent plures inſolidũ obligari re: ⁊ ſic de dic vt ibi ⁊ in ſeq. glo.not.Butrig. ſoſtüüdel
mutuo:ſecus ſi ſine voluntate alioꝛum vni tantum nume P O n ct Beneficiũ oꝛdinis olim non reſiue ſib⸗
rata fuiſſet vt in gio. Gn recte. azbebat fideiuſſox / hodie ba⸗ ltnlon
—— d Interruptio facta J N bet beneficium diuiſionis et hodie.hoc dicit chaitonea
5 Bm ¶q Uidam. ꝑvnũ reoꝛum aliss J. d Wa Lcum auf. hic poſita. Clns ſin
4 cõꝛeis ꝓdeit/c facta ð vnũ cõꝛeoꝝ nocet alijs ¶ Nota ꝙ expꝛeſſio eoꝛum que tacite inſunt nichil op⸗ lſpoſtn
(5: eis. b. d. C Db. ꝙ petitio vnius non pꝛoſit ratur. 2 eſtnide
alijs: immo noceat: vt..ij ff. e. So. vt gl. quia ibi fuit fctẽ S N MKelente Hec aut᷑coꝛrigit.l. codicis ĩ Auncoft
petitio ⁊ exactio:hic petitio tantum. ¶ Item op. ꝙ ſi vnꝰ pꝛinci. nam iure codicis pote urerteu
conueniatur non noceat conreo quia factum vnius non „. rat creditoꝛ eligere vellet conuenire fideiuſſo⸗ ſensen
debet alijmocere:vt.l.moꝛa.ff.de vſuris.So.vt in glo. in aNe Crem vel reum vtroq; pꝛeſente / hodie nõ poteſt Joeſtye
vltima ſol. ſ Item qro an plurium reoꝛum ſit eadem obli immo foꝛmꝗ huius aut᷑.eſt ſeruanda. ſatuam.
gatio ⁊ dico ꝙ vere ſunt plures obligationes in ſubſtan⸗ COp.· ꝙ indiſtincte ſi reuseſt abſeus exigatur fideiuſſo: en api
tia ſed reſpectuvnius rei in obligatione deducte ⁊ vnius vt. S. ti.j.aut.hoc ita. So.ibi in pꝛĩcipaliter obligatis / hic ſoſtuma
effectus ⁊ vnius exactionis finguntur vna eẽ obligatio in reo ⁊ fideiuſſoꝛe.¶ Item op.adl.non recte.ꝙ non obli egtodmttef
⁊ ſic loquitur.l.iij.ff.e. In gl.q incipit quãtum.ibi ⁊ vnã gentur inſolidũ fideiuſſoꝛes niſi agatur vt dicta aut. hoc uſbenron
obligationem ficte Sequitur in gl licet diuerſi ſint⁊ quã ita. Sol. dicunt quidam hanc coꝛrigi. Tu dic quidam tatsgn
tum ad plures obligationes vere. qui paincinalger ſe rligar v Srei riſti riis heunn
Nos bit vuo nõ tenet᷑ ĩſolidũ niſi agatur:vt.l.reos ·S. cũ tabulis.ir. Wwe
D e kid eiuſſo . ib us E manda. de duob. reis. ⁊.l.ſi diuiſa. . loca. Sed iure nouo hñt hic ad
KR b ire plus quia licet agatur ꝙ inſolidũ tencsatur poſſunt diuiſio Ntopp
U ꝛca. nem impetrare ſᷣm foꝛmam.l.contrarie:quidam obligan ſtopponi
— — Il ſi as Exceptio competens tur acceſſoꝛie pꝛo alio vt fideiuſſoꝛe ⁊ iſti iure veteri⁊ no iglunn
21 * reo non integro ſtatu uo obligantur inſolidũ etiam ſi nihil agatur: vt. l.non re⸗ lndͤi
lſuo non poꝛrigitur ad fideiuſſoꝛẽ.h.d. cte:⁊ habent beneficium epiſtole diui adriani / iureveteri ☛
Em gl. ſzʒ m me dicit. Ubiliberatur re⸗ æ nouo.vt.l.inter fideiuſſoꝛes.ff.e.ti. Sʒ iure nouo habẽt tſied die

9 iͤraꝛrt in eceſſor⸗ durat obligatio fi
AKdeiuſſoꝛia- h. d. p.ꝙ exceptio poꝛ⸗
ligit ad ſceinſrertl deſen iones 5,.
de excep. So. vt gl. qꝛ ibi itegro ſtatu rei cõpetit ei / hic nõ
Vk aliter ⁊ melius vt dixiĩ ſũmario.i¶ Pꝛo cuiꝰ declara
tiõe op.ꝙ lʒ ſit ſtatus mutatꝰ rei cõpetat fideiuſſoꝛi exce⸗
ptio: vt.l.ſi deceſſcrit.ff.q ſatiſda. cog. dicunt glo.ꝙ ibi lo
quitur in iudicijs hic in contractibus.tu dic ꝙ immo idẽ
in iudicijs qð in contractibus: ſed in contrario extingui
tur rei obligatio:⁊ ideo non durat fideiuſſoꝛia obligatio

Buus sobligatiõe nõ extincta: ſj ĩ aliũ traſ

hic plꝰ qꝛ hñt exceptionẽ oꝛdinis.ſ.vt pᷣmo ſideiuſſoꝛ pꝛe

ſens cõueniat᷑ quod olim nõ hẽbat vt hic. In madatoꝛi⸗
bus dic ꝙ aliqñ reperiũtur pꝛĩcipaliter obligati vt eſt cũ
duo mãdãt titio ꝙ ſua negocia gerat:⁊ tunc obligãt᷑ ma⸗
dantes ſolũ pꝛo partibus niſi agat᷑ ꝙ inſolidũ teneantur
ſicut ſi vnus mandat duobꝰvt gerãt negocia ſua obligak
mãdatarijs pꝛo partibus niſi agatur ꝙ inſolidum tenes
tur ⁊ tunc haberet hodie beneficiũ diuiſionis ⁊ hoc caſu
põt ſuſtineri gloſ.que eſt in.l.creditoꝛ.S duobus.ff. man⸗
da. als male diceret. aliquando reperiuntur obligati vt
quando mandãt creditoꝛi ꝙ mutuẽt pecunia/⸗ hoc caſu

arherece
cſeretiimuie
iifn ie

—
17

W

Mnotre
dturhd.
perſcngtun
sffdeftuie
optraboegee
dceögtin,
ibus geſelini
Geiul⸗Soſe⸗
hidefläetitt⸗
Mntragliorſte
eruzchkeing
wceturpoßitt
Squelperuug
tigtambificnt⸗
Pretinerepgre
Gatüyl Zetie
ltoreythhnee
ſitdiſferetigur
ſſonamoblca
cpötretiner ie
niameſetin
Npoſſapenn
hicdeecgln:

.
4
4

E

=

jũoꝛdinis
fieiuſſoꝛ ht
et hodie⸗

teinſunr nü

corrigtlel
aminreccltet
tconvenir ſie⸗
ente/ bodeint⸗
.
piinala
NonfrctgN

dan5

c olim ⁊ hodie etiã ſi nihil agatur obligatur in ſolidum ⁊
habẽt bñficium epiſcopale ⁊ olun ⁊ hodie:veꝝ hodie ha
bẽt etiã exceptionẽ oꝛdinis quã olim nõ hẽbat

. Nouatione debiti pꝛicipalis
DO uatione. tollit᷑ fideiuſſoꝛia obligatio.
T re Hec lex concoꝛdat cum pꝛinc.legis.hoc
dicit Jac. Butrig.

JIs q adhibet᷑ tãq; teſtis ĩ ĩſtrumento
S 1 pater. nõ lacr icibere nec ſe auger⸗
. i non ſeruat mandatari
R J cred itoꝛ. terminos mandati nõ agit
cum mandarorc madat hoe dicit.
I Poteſt fili iubere pꝛo patre.hoc
S J lius dicit.¶ Quero de ratione dubitandi: ⁊
dic vt glo.

. Actio. hypothecaria non liberãtur
G Tiam. fideiuſſoꝛes.h.d.
FB . Si fideiuſſoꝛ interceſſit ne
Id eiuſlo 2 dum in ſoꝛtem / ſed etiam ĩ

E vſuras recte cõuenitur ad omnia:competit ta⸗

¶Oppo.ꝙ fideiuſſoꝛ non teneatur ad vſuras: vt.l.que⸗

ro. ff. loca.⁊.l.ſolutis ·S.ſi in ſoꝛte.ff.de pigno. So. aut fi⸗
deiuſſoꝛ interceſſit in certa foꝛma tãtum:⁊ tunc non tene⸗

tur in plus ſᷣm omnes:aut interceſſit in omnem cauſam/
⁊ tenetur in omnibus ſᷣm omnes: aut fideiuſſoꝛ interceſ⸗
ſit ſimpliciter. In hoc ẽ q̃ſtio:nam dicunt quidam ꝙ non
tenetur ad vſuras:vt.l.ſi quis pꝛo eo·S.ſi nummos. ff. de
fideiuſſo.⁊ videt᷑ caſus ĩ.l.j.ff.de in lit.iurã.Alij vt Jo.di
cunt ꝙ aut loquimur in vſuris debitis per ſtipulationem
⁊ ad illas tenetur.Fallit in intereẽ qð venit in arbitraris
quia illud non venit ex natura actionis cum ſit ſtricti iu⸗
ris/⁊ ideo ad id non tenetur fideiuſſoꝛ:ſed ad vſuras que
veniunt officio iudicis:in bone fidei bene teneretur cum
ex natura actionis veniant.Alia eſt opi.aʒo.⁊ verioꝛ.ſ.ꝙ
fideiuſſoꝛ videtur id pꝛomittere qð debet quoquo modo
debet reus/aut ergo iã eſt moꝛoſus⁊ reus/⁊ tunc cum in
tereſſe in arbitrarijs ſit quoquo mõ debituʒ qꝛ officio nõ
actionis iure ideo in eo tenetur fideiuſſoꝛ. Idem in vſu⸗
ris ſi iã debitoꝛ eſt in moꝛa vel obligatus ad eas ſiue pu⸗
re ſiue ſub conditione ſit/ſi tempoꝛe quo fideiuſſoꝛ ĩterue
nit nullo modo erãt debite nec quaſi debite pure vel ſub
conditione reus non tenetur ad eas:tunc fideiuſſoꝛ inter
cedens ſimpliciter non tenetur ad eas vt.l. cẽtum capue
⁊.l.ſi poſt moꝛam:⁊ ibi plene dixi.ff.de eo ꝙ certo loco.⁊
eſt mirabile quãdo iam reus erat in moꝛa /in arbitrarijs
quando fideiuſſoꝛ intercedit:fideiuſſoꝛ tenetur actionis
lure ⁊ reus officio:nec videtur fideiuſſoꝛ teneri in plus qᷓ;
reus qꝛ non ẽ plꝰaltero de quattuoꝛ modis:nec ideo opi.
Jo.eſt vera:qꝛ accidens adiunctum actioni trãſit in eiꝰ
naturam:vt.l.fundi partem. ff.de contrahen.em.⁊.l.iuriſ
gen · S.quinimmo.ſff.de pac.nam pactum incontinẽti ap⸗
poſitum actionẽ infoꝛmat vt ad id detur qð in pacto cõ⸗

Exceptio uenit ac ſi de natura ſui ad hoc competeret. Itẽ q̃ro qñ
diuiſioniſ debeat opponi exceptio diuiſionis:⁊ dicit᷑ ĩſti.e ·S·ſi plu
qñ debeat res.ꝙ debet opponi ante lit. conteſt. ⁊ erit mir abile ꝙ licʒ
opponi. habeat naturam peremptoꝛie non tamen poterit opponi

vſq; ad ſententiam:quia eſt anoꝛmala:ſed hec gl.videtur
tenere ⁊ tex. innuere ꝙ vſq; ad ſnĩam velut peremptoꝛia

poteſt opponi.Alij dicunt ꝙ etiam poſt ſententiam poſ⸗

ſit opponi /quia non directo obuiat ſentẽtie:nec dicit eã
iniquam nam fatetur ſe fuiſſe pꝛo ſolido obligatum ſi pe⸗
tit diuidi ſicut ⁊ ałs in.l.ex diuerſo ·S·fl.ff.ſolu.ma.⁊ hoc
multum mihi placet:ſʒ non audeo dicere:qꝛ gl.hoc tenet
⁊ ideo dic vt dicto · S.· ſi blures. 9 fdciinſſor fuerit
——— i vnꝰ fideiuſſoꝛ fuerit ex
4 HN Bm alter. actus nullum habet regreſ
PEVſum contrs cõſtdeiuſſoꝛẽ niſi ei fnerit actio ceſ⸗
Alſa. hoc dicit. Fideiuſſoꝛ ergo habʒ actionẽ mã⸗
reũ. Itẽ bñficiũ diuiſionis contra ↄfideiuſſoꝛẽ / ſʒ
ſi ſoluit porerit petere ceſſionem ↄ cõſideiuſſoꝛẽ: ⁊ niſi ꝑe
tierit nõ põt agere ᷓ confideiuſſoꝛẽ:qꝛ eius cõtemplatiõe
nõ ſoluit nec ſe obligauit ſecꝰ in tutoꝛe qͥ ſine ceſſionevti⸗
lẽ hʒ ð ↄtutoꝛẽ̃.¶ Sed qũo põt cedi actio cum ſit ſolutio
ſubiata.Rñdeo hic ſũt duo mirabilia. Nnũ ꝙ ſolutio nõ
tollit obligationẽ ipſo iure:ſʒ ope exceptionis. Scðoꝙ
cedit᷑ actio fideiuſſoꝛi ⁊ erit ei vtilis q̃ creditoꝛi cedenti

HA men ſibi beneficium diuiſionis reſpectu alioꝝ
creditoꝛum.hoc dicit.

De Fideiuſſoꝛibus et mandatoꝛibꝰ. FJo.NC.

erat inutilis/⁊ hoc ideo cõtĩgit:qꝛ fideiuſſoꝛ in dubio vi⸗
detur ſoluere nõ vt obligationẽ diſſoluat:ſed vt pᷣciũ ceſ⸗
ſionis/⁊ ideo nõ tollit᷑ ipſo iure obligatio:ꝑticipat tñ ſo⸗
Alutio in aliquo natura vᷣe ſolutionis: q re? ex⸗
ceptione eſt tutꝰ creditoꝛẽ: ⁊ dic vt glo.

Auibuſcũq; vᷣbis põt qͥs
Tand itus. int᷑cedere dũ tñ itelligat᷑.
Pr S Qui pꝛomittit añ⸗
A barſatoꝛam. iha ngerur n⸗

UItttere conſequens.h. d. m ſcamlec.
E A& Opp. ꝙ cõmittat᷑ obligatio ad intereſſe: vt.l
ij ·S. fi.ff.qui ſatiſda.cog.So.aut quis pꝛomittit exhibe
re in ciuili/⁊ tunc aut certa quãtitas adiecta ẽ nomine pe
ne:⁊ ad illã cõmittitur ſtipulatio ſi non exhibeatur:ſi nõ
E adiecta certa pena/tũc cõmittitur ad intereſſe:vt in cõ⸗
trario/aut pꝛomittit quis exhibere in cauſa criminali/x
tunc aut eſt adiecta certa pena ad quã cõmittat᷑ ꝙ debet
facere iudex:vt.l.in pᷣtoꝛijs.ff. de pᷣto.ſtipula.aut non eſt
adiecta pena:⁊ tunc cum ad intereẽ nõ poſſit cõmitti cuʒ
nõ cadat in criminalibus intereẽ pecuniariũ.punietur ar

bitrio iudicis:vt hic.

NA EFigeiuſſoꝛi ſoluenti debitum ĩ
(A R And ati. fideiuſſit conſulitur ꝑ hãc
VNWVAlegẽ duplici via/ꝑ actionem mãdati vel pigno
Hris ceſſionem. hoc. d.¶ Ex pꝛia gl. foꝛmo vnuʒ
contrariũ ſic ⁊ videtur ꝙ actio mãdati non detur fideiuſ
ſoꝛi:vt.l.ſi remunerandi:.S.ſi paſſus.in fi.ff.mã.So.vt gl.
qꝛ hec regula fallit in caſibus.¶ Venio ad ſecundam gl.
ex q̃ q̃ro qͥdveniat in actione mandati/⁊ dic vt gl.qꝛ ſoꝛs
et vſura venit.¶ Sed ð hoc oppo.ꝙ vſura non veniat: vt
l.cum inter cauſas.ff.mã.So.vt glo.qꝛ nõ petit amplius
qᷓ; ſolueret ſibiniſi vſuras.i Venio ad tertiã glo.⁊ pꝛimo
ex ea foꝛmo vnũ ↄꝛiũ tale:videt᷑ ꝙ ceſſio nõ poſſit fleri cũ
obligatio ꝑ ſolutionem ſit ſublata:vt inſti.quibus mo.tol
li.ob.in pꝛin.So.vt glo.quã declara ſic ꝙ aut ſoluit fide⸗
iuſſoꝛ vt liberet reum ⁊ nulla ceſſio fleri põt / aut ſoluit vt
pꝛecium cedendarũ: ⁊ tũc põt fleri ceſſio ſicut cuilibet ex
tranco emẽti nomen in dubio / ſi ceſſio flat in cõtinẽti pᷣſu
mitur ſolutũ vt pciũ ceſſiõis. Idem ſi poſt ſi modo fu⸗
it actũ tꝑe ſolutionis de ceſſione als ſecus.ſ Itẽ op.etiaʒ
ſi ſoluatur vt pᷣciũ ceſſionis: tñ liberatur reus ope exce⸗
ptionis:qũo ergo põt cedi actio ð eum qui eſt tutus exce
ptione.Rſideo ꝙ ẽ mirabile:qꝛ hec ſolutio ẽ mixta.nã in
aliquo hʒ vim ſolutiõis:qꝛ liberat debitoꝛẽ ope exceptio
nis. Itẽ hʒ vimpᷣcij cedendarũ:⁊ ideo cedi põt actio:⁊ ꝑ
ceſſionẽ fit vtilis fideiuſſoꝛi q̃ erat inutilis cedenti:qð eſt
mir abile.¶ Itẽ q̃ro an vtilis directa ſit idẽ in ſubſtantia
⁊ dicit glo.ꝙ ſic. Sʒ qũo hoc cuʒ dent diuerſis niſi dicas
Hm dy. ꝙ ſicut omnes hoĩes ſũt idem in ſubſtãtia:ſʒ diffe⸗
runt nũero ita ⁊ he actioes ſunt eedẽ in ſubſtatia:ſʒ diffe⸗
runt nũero.¶ Itẽ q̃ro qre dicit text.exoꝛdinariã:⁊ dic vt
31.3 n gl.qᷓ icipit cũ vł.ibi creditoꝛi ↄpetebat:bñ dicit q̃
creditoꝛi dabat᷑:qꝛ illã nõ acqᷣrit:ſʒ Sone nacatt.
. ad ĩdebitum acce
J ind eb itam dat fideiuſſoꝛ excepti
onẽ ⁊ actionem hʒ.hoc pꝛĩo.⁊ reovel eius here
de ſoluẽte liberatur ſtdeinſſor an. lack vall .
EASI Iſta.l.videt᷑ velle ꝙ ꝑ cõuẽti
JYo erum onẽ tollat᷑ ptãs eligedi cuiꝰ
Sꝛiũ dlicit. I. reos j· e. ⁊ſic vident᷑ ↄꝛie:⁊ ideo po
He e* ne caſüu ſic vt ſoluas ð: ⁊ ſũmarie dic ꝙ electio
vel cõuẽtio nõ tollit ptãtẽ electiõis datã:ſʒ diuiſio bñ tol
lit. h.d.cũ.l.reos .e.⁊ cum glo.⁊ ceſſat ʒ. Op.de.l.reos
Te.So.vt glo.tribus modis in contrario. Vel dic ꝙ aut
ego elegi ⁊ mihi nõ pᷣiudico:vt in ↄꝛio /aut dimiſi:⁊ ſic vt
hic qð declara ſic.Hã ſi dirigo actionẽ ĩ quẽlibʒ ꝓ ꝑtibꝰ
videoꝛ diuidere:⁊ ideo mihi nocet. Idẽ ẽ ſi vno ſoluente
ptẽ ſuã debuti ego recepi:vt.l.ſi creditoꝛis.ẽ.de pac.ꝓut
habes ibi ĩ lr̃a quẽq;. Si aũt vnũoↄuẽio ĩſolidũ:vł et ĩ ꝑte
tũc nõ mihi pᷣiudico:qꝛ hęc ẽ electio nõ diuiſio:⁊ ẽ rõ qre
electio nõ nocet:qꝛ illa hẽo bñficio.l.⁊ ideo ea vtẽdo mi⸗
hi nõ pᷣiudico.ꝗ Itẽ op.ad.l.reos.de dicta.l.ſi creditoꝛis.
5.de pactis.⁊ ſo.vt ibi dixi:quia ibi diuiſio:in.l.reos.ele⸗
ctio.i Itẽ oppo.ad idem de.il.ſi ex toto.ff.de lega.j.So.

HS̃m vnam lecturam que eſt vera concoꝛdat cum..l.iſta li⸗

berum: ⁊ tunc ſolu.vt.S.ſᷣm aliam lecturam concoꝛdat
cum.l.reos.⁊ diſcrepat ab iſta/æ tunc etia ſolue vt ſit ſpe⸗
ciale in vltims voluntate. Pꝛima placet. 2 .

N

Butrigarij Gecũda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis
Wõ qro quomõ pᷣt qri exceptio taciti pacti abſẽtibꝰ eo re ſiue de pena. Pꝛeterca ꝓut in re referre ad penameſt
caſu quo diuiſit. ñdeo qꝛ in pacto tacito nõ requiritur obligatio gñis q̃ perire nõ põt.vt.l.in rõne · S. incerte. ff.
rñtia: in expᷣſſo ſic vt dixi in.d.l.creditoꝛis. ad.l.fal.⁊ hec vera.Alij ſoluũt ꝙ in pena legali / bic in cõ
R Millis Creditoꝛ babens fideiuſſoꝛem uentionali qð non placet/qꝛ mitiꝰ debet agi cſi lege. vt.l.
Y 2 pignoꝛa eligit qð velit in caſu celſus.ff.de arbi.¶ In glo. qᷓ incipit.i.exigi.ĩ fl. ibi.l. cel
hic poſito. hoc dicit. ſus. ibi loquitur in deciſoꝛijs. hic in pꝛeparatoꝛijs ⁊ dic
J vt pꝛoponis Quatenꝰ creditoꝛ Vt.. dixi. ¶ In glo.q incipit. quid ſi nſerus in fl. ibi vi⸗
Pe . minus venadtr pi⸗ detur dum dicit vſq; ad vj. x ſabiſeir alis in auß.
EInus ex culpa ſua extenuat pꝛincipalem obligas Fce Fiei i cautio eſt in ſcri⸗
tionem ⁊ fideiuſſoꝛiam.hoc dicit. beinctß 5 J tid eiuſloꝛ. ptis vel qᷓ debet pꝛo in
. alienam Electionem habet credi⸗ ſcriptis haberi eligimus tps longius bꝛeuius
IIL. toꝛ debitoꝛẽ conueniat vł duon menſiũ.h. d. ¶ Aut ergo interuenit certũ
alium quocũq; modo acceſſoꝛie obligatum.h.dð tempꝰ ⁊ ſerua.l.pꝛecedentẽ.aut nõ interuenit certũ tpᷣs.ꝛ
¶ Ad euidẽtiam pᷣmitte ꝙ multis modis quis accedit a⸗ tunc aut cautio eſt in ſcptis ⁊ non facio differentiaz inter
liene obligationi mãdãdo/fideiubẽdo/cõſtituẽdo/nou publicã cãm ⁊ pꝛiuatã / aut non fuit in ſcriptis ſed cõfeſ⸗
do q̃ nouatio hic non fuit. ſReo fuit facta coꝛam tabularijs ⁊ tunc in ca publica habe
Ententia Publicatis bonis rei pꝛicipa⸗ tur pꝛo inſcriptis facta:in pꝛiuata nõ.¶ Quero que ſit rõ
lis electio ſuꝑeſt creditoꝛi coue⸗ hic de duobus menſibꝰ. Dicũt an qꝛ · ti tpᷣs dʒ fleri
nire fiſcum vel fideiuſſoꝛẽ. hoc dicit. conteſtatio qð nõ placet qꝛ illud eſt inductũ iure nouo g̊
cut Subuenitur creditoꝛi vt eligat fideiuſſo non põt eſſe cã habilis qꝛ effectus nõ eſt aſi càm ſed econ
Car. remvl pignoꝛa/econuerſo cõſulit fideiuſ tra effectus ſequit᷑ cãm / ⁊ ideo dic ꝙ ad placitũ fuit ſtatu
ſoꝛi vt ei fiat pignoꝛis ceſſio.hoc dicit. tum. u(Item q̃ro quare de triennio hic ſtatuitur ⁊ dic vt
B vltra Hec.l legitur duobus modis: glo.qꝛ tanto tpe expirat inſtantia:qð põt eſſe verum ſi di
ν 2 bꝛeuiter dicit Maãdatumnon cas æ lit. conteſ. interceſſit cautio.nam a tꝑe lit.conteſt.
eſt obligatoꝛiũ niſi q̃tenus ↄcurrit cũ pᷣncipali currit triennium inſtantie. Jaco. But.

2Gobligatione. h. d. m vtrãq; lectu. orali Et in pluribꝰ reis:⁊ in
de . ſi 5 . Quẽadmodũ pꝛĩcipa⸗ Eneraliter. luribus fideiuſſoꝛibꝰ
J eiu 02 g. lis obligatio tranſit in * electo vno non pᷣiudicatur quo ad alios quia
Nperedem:ita ⁊ fideiuſſoꝛia ſed extinguitur fide Ahhoc poterat facere conuentio ergo T lex debʒ
iuſſoꝛia ſi idem ſuccedat vtriq;. hoc dicit. poſſe hoc facere.hoc dicit. ¶ Oppo.ꝙ conteſ.facta cum

n oꝛibus Siarsctteplonoatbus cre vvno alter liberet᷑.vt.l.ij ff.de duo.reis.So.vt glo.
* ditoꝛi ꝑſonali in eo qð de⸗
eſt nec tollitur longo tẽpoꝛc. boc vicit. i ſt u 4 De nouationibus et de
n iudicijs ſtipulatio pe⸗ 6 . Kei
Ancimus. 1απσαααιααι legationibus. Mubꝛica.

na pmittit᷑ ⁊ purgat᷑i ẽ ven ĩ pparatoꝛijs ⁊ nõö Coõtinuavt glo. Et ad euidentiꝗ quero q̊ ſit differẽtia Mouatio
ĩ deciſoꝛijs.h.d.cum gl.i¶ hiuide in tres ꝑes inter nouationè ⁊ delegationẽ. Rñ.quia nouatio ẽ genꝰ ⁊ delegs⸗
quia in pꝛima quis nolebat euitare penam commiſſam ꝑ ett poteſt fieriper eundẽ debitoꝛẽ ⁊ per aliũ mediũ.Dele= tõ qu dif
oblationem eius qð pꝛincipaliter pꝛomiſerat. In ſecun⸗ gatio eſt ſpẽs q̃ ſolũ ꝑ mediã perſonã põt fleri. Ja.Bu. ferunt.
da nolebat euitare penam commiſſam ꝑ defenſtonem p⸗ E le atio Delegatio non põt
pꝛiam de qua nõ videbatur actum. Intertig volebat eui —– ge vfleri inuito velega⸗
tare per caſus foꝛtuiti allegationem. Secunda pars inci⸗ Vitd / ſed ceſſio ⁊ noĩs vẽditio ſic.h.d.
pit in. vᷣſi. ſed ſiquidem. Tertia incipit in.vᷣſi.niſi intra. NCOoovo. ꝙ delegatio flat etiã ſine ꝓo⸗
AImiſſione delegati.vt.l.delegare. ff. de

¶ Ex tex.Lvſq; ad ſex ergo loquitur ſiue ſex menſes ha RK . C.
buit ſiue minus ⁊ ſuppletur tantumdem vt habuit ⁊ pꝛo⸗ E NR nouatio.Solu.vt glo.ꝙ ſic duobꝰ mo⸗ 8
batur hic ⁊ ibi aliud tãtum ⁊c̃.⁊ hoc voluit innuere gl. „„ dis. ¶ Item oppo. ꝙ etiam inuito pꝛo “
que querit quid ſi minus ⁊c. MAPmittente fiat delegatio. vt. lij. ff. ſolu. ie .
¶ Si poſſit.¶ Quidam habent hic quãdam glo.que incei mat᷑.So.aut ꝗris de delegatiõe qᷓ fit . ſtipulationẽ ⁊ in n⸗
pu commode ⁊ male ſtat: qꝛ hic pꝛopter caſum foꝛtuituʒ illa dz reqri ↄſenſus. ergo p inuitũ nõ ſit vt h. aut qris an iptnan
non excuſatur: ſed debet eſſe ſuper verbo non poterit: qd ſi debitoꝛ nolit poſſit ↄpelli ad nolendũ tũc vf dicere..õ nifrrkdi .
eſt. S. quia ibi per caſum excuſatur cum ſit adhuc in pꝛi⸗ riaſꝙ ſic. ſʒ dic ꝙ ibi ſpale in dote ałs ſecꝰ: abſurdũ ei eẽt ſüm nnios
mo termino. ꝙ ſi habeò bonũ creditoꝛẽ ↄpellã ꝑmittere cuidã in aut riſin
¶ Nota ꝙ ſtipulatio habẽs diem ⁊ penam purgat᷑.¶ Se ris an ſine oĩ pſenſu teneat delegatio.⁊ dico ꝙ nõ ꝙ cuʒ ſenon
cũdo ꝙ purgatur infra tẽpoꝛa hic ſtatuta. Tertio ꝙ ca⸗ fiat ꝑ ſtipulationẽ in es reqͥritur oſenſus v̈bis expᷣſſus. ußfe
Caſꝰ foꝛs ſus foꝛtuitus excuſat a ſtipulatione penali: qð intelligũt ¶ Wodo qro quare delegatio nõ põt fleri inuuo debito⸗ i atic
tuitꝰan ex quidam verum eſſe in iudicijs:vt hic ⁊. l. ij. ff ſi quis cauu⸗ re / vẽditio ſic. ⁊ dic vt glo.¶ Itẽ qro an mmuito creditoꝛ ſſtn
cuſet a ſti⸗ tio.ſecus in contractibus:vt.l.continuus·S illud.ff. de - poſſit debitoꝛ facere nouationẽ alio ſuppoſito loco ſui näe
pulatione bo. ob. qðᷣ eſt falſum: æ ideo dic ꝙ aut loquimur de obligg Et dicit glo.⁊ bñ ꝙ nõ.hoc eſt ð opi.quoꝛũdã qͥ tenẽ᷑t ꝙ llulkan
penali et tione pꝛincipali commiſſa ⁊ illa pꝛopter difficultatem nõ ſic p.l. ſolutionẽ. ff. de ſolutio.de q̃ plene dicã in.l.j.S. de Ns
qũo hoc ĩ euitatur vt dicto · S. illud. aut loqueris de committenda iudicijs. Jacobus Butrig. og
telligitur. ratione moꝛe:⁊ illa pꝛopter difficultatem euitatur:⁊ in iu X contractu Per delegationẽ extin⸗ Meatf
dicijs vt hic/⁊ in contractibus vt.lſi vehẽda· S. fl.ff. ad 1 guit᷑ ᷣma actio vt poteꝑ üüſn
l. rodiam.de iac.⁊ hoc voluit hic ſentire gloſ.que incibbit nouationem.hoc dicit. ſirek
commode. verum hec lex videtur loqui de impoſſibilit⸗ FSR l „„VDMangdatum actionuz ugi
te / quia moꝛtuus eſtireus. in difficultate dic vt dixi. SH de egatio. nõ tollit directam ma⸗ lurlſer
¶ Oppo. ꝙ ſtipulatio habens diem et pena non purgee⸗ RY danti vel cedenti.iõq; adhuc admittit᷑ ad age⸗ hetge
tur vt.l. mennam. ᷓ. de contrahen.⁊ commi.ſtipu.So. ibi E. Aadum ſecus in delegatiõe. h. d. Vel bꝛeuiꝰ. Mh⸗ edeet⸗
in contractibus hic in iudiciiis. datum actionũ relindt directam penes mandantẽ/dele⸗ fhun
¶ Item oppo. ꝙ etiam in iudicijs non purgetur: vt.l. cel⸗ gatio nõ:hoc dicit. ¶ Quero qᷣd ẽ dicere cliẽte ſuo? ⁊ dic dftwon
ſus. ff. de arbi. So. ibi in deciſoꝛijs: hic in pꝛeparatoꝛiſs. vt glo.q¶ Item qro q differẽtia ſit inter delegationẽ ano ſhchrh
¶ Item oppo. ꝙ minus tempus detur ad purgandum: vt uationem: 1 dic vt glo. ¶ Itẽ quero qᷓ differẽtia ſit inter Madars hierl
l. ſi poſt tres.ff. ſi quis cautio. So.ibi quis ſe ꝓmiſit ex. ceſſionẽ ⁊ mandatũ.Rñ.de pꝛopᷣa natura ceſſionis eſt vt ⁊ ceſſioq⸗ J ſunmu
hibiturum: hic alium.¶ Item opp.ꝙ aliud tempus detur faciat fieri tranſitũ actionũ. vtiliũ. vt.l. quis ergo caſy. mõ diffe⸗ hutir
vt · .lpꝛoxi. So.hic fuit dies t hent hic non. hec vera. a⸗ ff. de pecu. Sed mandatũ operatur circa d irectas nam runt. ſenſeg
lie ſunt truffe. ¶ Item oppo. ꝙ caſus non excuſet a pena: cum directa ſit penes dñiuz/⁊ mandatũ ſit de re ꝓpᷣa mã uuntiof
vt. l. inter omnes. ff. de furtis. So. hic non erat pena com dantis opat᷑ circa directã: ꝛ iõ eius exercitiũ trãſit.verũ ſnelt
miſſa:⁊ ſic ante moꝛam caſus ingc bt erat pena cõo⸗ quandoq; ex ſolo titulo tranſit vtilis. et iõ cefſio oſtea lſöyt

miſſa ⁊ caſus poſt moꝛam contingit iue loqueris ibi de fctã trãſfert exercitiũ directe:⁊ ſic tũc nõ ẽ dria int ceſſio gian

Wladn
icgſnß⸗
ndurinn
kaſckrſen
rdgegin
hieſtenineze
Zpöteſennm,
amatpelton
ni

☛, dr =☛rä

in plurbeſize:
ribus fline
rquosltieg
ntioergonen⸗
contitn
1s.Loſte⸗

tbusten
Pulr

neroiſinir
guianonntig
eraliünetin
nu potfiei
Deleommn
fleriſnrirt
9adſtoſt
gtioflatetit
Vt.. delegant
Nogſicdun
etiam iu
lrpſipelem
denhae
aiͦtcfftin
ls ſe dlnlii:
ningeaulig
totdiogti
ſenſi ftii
Erfenilinetr
woenſlntt:
ſpnſe
icnlie
Nardeinlin
NoeN
uuunii
um un
Etolitditaun,
Paintie
bdGahn

1
hes a
icerecl

De Nouationibꝰ. De Bolutionibꝰ. Fo. XCI.

nem ⁊ mandatum vt nota.in.l.nominibus.de actio.⁊ ob.
S.¶ Oppo.ꝙ pꝛeferatur pꝛocuratoꝛ in rem ſuam vt.l.pꝛo
cur.ff.de pꝛocur.So. vt gloſ.⁊ pꝛims ſo.eſt vera.¶ Item
quero quid ſi concurrunt dñs ⁊ pꝛocur.quis pꝛeferatur/
⁊ dicvt glo.ſed contra glo.vidẽtur omnes.ll.que dicunt
vtilem pꝛeferri directe:vt.l.ſi quis emptionis.S.de pꝛe⸗
ſcrip.xxx.anno.⁊.l.in cãe.ff.de pꝛocur.cum ſimilibus: ſʒ
Actioneʒ dic ꝙ directa ⁊ vtilis:aliquando ſe habent ꝑ modum õq⸗
directã ha rie vt quando vnus pꝛeſcripſit rem meam immobilem:et
dẽs ſi con hoc caſu pꝛeualet vtilis /vt. l.ſi quis emptionis.õ.de pꝛc⸗
currat cus ſcrip.xxx.anno.aliquando ſe habẽt vt diuerſe: vt in do⸗
hñte vtilẽ mino ⁊ emphiteota vel feudatario:⁊ tunc quelibet ſoꝛti⸗
ad agẽdũ tur effectum ſuum ⁊ quilibʒ vincit in ſuam: vt.l.j.S.ſi ag.
qᷣs pferef᷑. vectiga.aliquando ſe habentvt ſimiles:vel quaſi eedem:
⁊ tunc aut vtilis competit ei ad quem pꝛĩcipaliter ꝑtinet
negocium.vt.l.in negocium:vt.l.in cauſe · S. fl.⁊.l.ſe.ff. de
pꝛocur.ſimile in condictiõe indebiti:nã quãdoq; quis re⸗
petit qð alter ſoluit vtili cõdictione ad quem apparet ex
poſt facto negocium pertinere /vt.l.non eſt nouum. ff. de
condic.indebiti.⁊.l.cum fundũ ·S.ſeruum tuũ impꝛudẽs.
ff.ſi certum petatur.quãdoq; enim directa ꝑtinet ⁊ com⸗
petit ci ad quem pꝛincipaliter pertinet negocium vt ẽ hic
2 tunc pꝛefertur habens directam hic in tribus caſibus:
yvt hic.¶ Ultimo op. de.l.aliud.ſf.de ſolutio. So.vt Soi
NVNRNN Pꝛocuratoꝛ datus a
R 1 On ab ſtu lit. Gaegauln non poteſt
f¶EV Premitt ere non exactum niſi als haberet gñale
Amandatũ.hoc dicit cum glo.

— 7 ate Non debet quis mihi fidem rumpe⸗
— – P . V. re licet ei rumpatur ab glio. h. d.
P. Cirographariꝰ creditoꝛ de
loluere. bitoꝛẽ debitoꝛis nõ cõuenit
nmiſi ei fuerit delegatꝰ vł ſe conſtitucrit ſolutuꝝ
ENKa(hoc dicit. ¶ Quero quare dicat cirographario
7 dic vt gloſ.
Op.de.l.ij.S.quando fiſcus debi.cum ſi.So.vt glo.

WW Olim fiebat tacite
WGuationum. Puntio interuetu

LaE die non niſi expꝛeſſe agatur.hoc di.
¶ NRota ꝙ viciatur tacitum ⁊ non expᷣſſum:⁊ ſic plusva⸗
let expꝛeſſum q; tacitum. .
¶ Op. ꝙ tacituʒ ⁊ expꝛeſſum ſint paria:vt.l.cum quid.ff.
ſicertum peta. immo plus valet tacitum qᷓ; expꝛeſſum: vt
l.exp̃ſſa.de re.iuris.⁊.l.nonnunq;.de condi.⁊ demõ. So.

regula ẽ ꝙ equipantur vt dicta.l.cum qᷣd. ſed quandoq;

valet plus expꝛeſſum vt in ſtipulatione /⁊ ſic in nouatiõe

J q̃ per ſtipulationem fit: æ econtrario: quandoq; plus va⸗
Actꝰ legi⸗ let tacitum.nam actus legitimi non recipiũt conditionẽ

timi nõ re vł diem expꝛeſſam ſʒ tacitã ſic:vt.l.actꝰ legitimi. ff. de re.
cipiũt con iuris.Et ex hoc inſurgit alia reguls.ſ.ꝙ expᷣſſa nocẽt nõ
ditionem. expᷣſſa non nocẽt / vt. ff. de reg. iuris.l.expᷣſſa.⁊ dicta.l.nõ⸗

nũqᷓ;. ¶ Op. ꝙ nouatio fiat etiam ſi non expᷣſſe agatur vt.

obligationũ fere· S·fl.ff. de actio.⁊ obli.So.duobus mo⸗
dis vt in gloſ.inſti.quibus mo.tolli.ob ·S.pꝛeterea.et ſᷣm
vnã ſo.cõſiderãtur tris tꝑa ſᷣm aliã duo tm̃. Guił.de cug.
dicit ꝙ aut ſcða dbilgerls ꝓcedit ꝑ modum cocq̃lis obli
gationis ad pꝛimã. AUł ſcða ẽ pura ⁊ non venit ꝑ moduʒ
ſubꝛogationis ad pꝛim pſᷣm Jac.de are.qꝛ idẽ ẽ effectꝰ:⁊
tunc aut ſecũda cotinet minus/ tunc nũqᷓ; fiet nouatio
etiã olim:vt.l. eum qui ·S. ſi N te. de vᷣbo.obli.verũtñ poſſẽ
dicere ꝙ ibi nõ eſt minus in ſecũda:ſed aliud oĩno:aut in
ſecunda continet᷑ plus:⁊ tunc dicit idẽ etiam iure veteri
per.l.ſcire.ff.de vᷣbo.ob.ſʒ certe illa non videtur facerevt
dicit glo.qꝛ ſm illas.ll.addita q;titate fleret nouatio: vt
hic dicit:⁊ ẽ ibi ratio qꝛ tot ſunt ſtipulationes qͥt ſunt res
ĩ ſtipulationẽ deducte ꝓpter diminutionem ipſarũ:ideo
ibi fit nouatio:vt ibi dicit glo.⁊ ideo dic ꝙ ſi ſecũda con⸗
tinebat plus q; pꝛima ꝙ olim flebat nouatio / hodie non
vt hic.æ.l.fũdũ.ff. de nouat.⁊.l.qͥ hoĩem.ff.man. aut ſcðᷣa
cõtinebat idem qð pꝛima:æ flebat qdã tacita nouatio:vt
l.valerianus.ff.de pᷣtoꝛ.ſti.niſi interueniat noua ꝑſona/⁊
tic dic ꝙ aut noua ꝑſona adijcitur ꝑ modũ cõꝛei⁊ nõ flt
nouatio.ff.de duo.reis.⁊.C.ꝑ totũ.aut interuenit nous ꝑ
ſona aliter q; ꝑ modũ cõꝛei/⁊ tũc olim flebat nouatio ho
die nõ vt hic.Sʒ an tũc ſcdᷣa obligatiovenit ꝑ modũ ſub
rogationis ad pꝛimã / vt eſt cum ſub conditione penꝗa ꝓ⸗
mittitur ſi pꝛomiſſum non fiat: tũc eſt opi.glo. Jo.⁊ Zʒo

noue pſone vł addita vel mutata qᷓ;titate/ho

ꝙ fiat nouatio:vt.l.obligationũ fere·S. fl.ff.de actio.⁊ ob
liga.niſi eſſet dictũ rato manẽte pacto: vt.l.qui fidem. ff.
de tran. Aut pꝛecedebat cõtractꝰ iuriſgentiũa non fiebat
nouatio etiã iure veteri. Nerũ acto ⁊ exacto per vnã ob⸗
ligationem tollebatur alia niſi quatenus plus erat in ea:
vt.l.ſi quis a ſocio.ff. pꝛo ſocio.⁊.l.pꝛedia.ff.de actio.em⸗
pti.hodievero quicunq; contractus pᷣcedat non fit nous
tio niſi expᷣſſe agat᷑ vt hic:⁊ hec eſtvᷣitas de materia iſta.

Delolutionibus ſtliberatio
nibus. Rubzꝛica.

¶ Cõtinua vt glo.⁊ quere q̃ ſit dr̃ia inter ſolutionem ⁊ li
berationem:⁊ dic vt glo.

wrr-= Aut debitoꝛ
toꝛ conſentitvel tacet ⁊ conuertitur ſo
lutio in cauſam electam.aut eligit ere⸗
& Vditoꝛz ? debitoꝛ cõſentitvel tacet ⁊ con
uoertitur in cauſã electã. dum tñ grauio
rrẽ: aut neuter eligit ⁊ cõuertitur in cau
W. 2. ¾ſam grauioꝛẽ dũ tamen pꝛimo in vſu⸗
ras deinde in ſoꝛtẽ.h.d.tex.⁊ glo. Dhiuide ĩtres partes
qꝛ in pꝛima loquitur qñ debitoꝛ eligit ⁊ creditoꝛ cõſentit
vel tacet.In ſecũds loquitur qñ creditoꝛ eligit ⁊ debitoꝛ
conſentit. In tertia qñ neuter eligit. Secunda incipit ibi
ꝙ ſi deb itoꝛ. Tertia ibi.ſi neuter. “
¶ Ex tex. cauſam reddat ⁊ conuertitur ſolutio in illam
cauſa ſi creditoꝛ conſẽtiat vel taceat qui accipit ⁊ ↄuerti
tur in cãm electã ſi debitoꝛ conſentit.ſed ſi tacet cõuerti⸗
tur in cauſam quã elegerit creduoꝛ ſi eẽt debitoꝛ.
¶ Ad declarationẽ tex.pᷣmitto ꝙ ſi querat᷑ in pluribꝰ qᷓ;
titatibꝰ paribus debitis ab codem pꝛo qua videat᷑ ſolutũ
a debitoꝛe ſoluente vnũ debitũ tm/non dico partem debi
ti:qꝛ illud fleri nõ poteſt creditoꝛe inuito:vt.l.plane.ff. fa
mi.herc. Diſtingue qꝛ aut debitoꝛ eligit ⁊ creditoꝛ ↄſẽtit

yel tacet ⁊ ſolutio cõuertitur in cauſam electã:vt.l.cum ĩ Solutio
coꝛpus.ff. de acquir.rer.do.⁊.l.ſi ego.ff.ſi certũ peta.Aut qñ ↄuer ta
creditoꝛ eligit: ⁊ tunc aut debitoꝛ conſentit expꝛeſſe ⁊ ce⸗ tur ĩ cãm
dit in cauſã clectã: aut non cõſentit expꝛeſſe ⁊ tacet ⁊ tũc electam.

cedit in cãm electã dum tamen creditoꝛ eligat ills quam
eſt veriſimile eum eligere ſi eſſet debitoꝛ: vt.l.j.⁊.l.ſe.ff.e.
Aut neuter eligit ⁊ cedit in grauioꝛẽ cãm dum tñ pꝛimo
in vſuras/deinde in ſoꝛtem cõputeturvt hic in fl. aut vnꝰ
eligit ⁊ alter contradicit:⁊ tunc non cedit in aliquã cãm
immo debitoꝛ remanet dominus pecunie:vt.d.l.cũ ĩ coꝛ
pus ⁊ eſt ratio:qꝛ quando volo dñium rei mee trãſire ex
vna cauſa ita ꝙ non ex alia ſi recipiẽs recipiat ex alia nõ
tranſit in eum dominium:vt dicta.l.ſi ego.ff.ſi certũ pet.
ſed ſi dubitatur an voluerim etiã ꝙ tranſiret ex alia:tunc
dicimus ꝙ aut vna cauſa erat voluntaria ⁊ alia neceſſaria
⁊ tunc ſi volui ꝙ tranſiret ex voluntaria pꝛeſumoꝛ multo

foꝛtius voluiſſe ꝙ tranſeat ex neceſſaria/⁊ ideo trãſfertur

dominium.id em ſi vtraq; erat voluntaria qꝛ pꝛeſumitur
ꝙ ctiam ex alia voluntaria voluerim ꝙ tranſeat: vt dicta
l.ſi ego. Sed ſi ambe ſunt neceſſarie tunc pꝛocedit hec lex
quia in dubio nemine cligente cedit in grauioꝛem.ſi autẽ
glter eligit dic vt dixi.¶ Eis pᷣmiſſis ad euidentiã venio
ad glo.⁊ op.ad fi.l.⁊ videtur ꝙ ſolutio non cedat pꝛimo
invſuras:vt.l.in hisS.ijdem autẽ. ff.e. Sol.vt gloſ.quia
ibi vſure nudo pacto debentur hic naturaliter ⁊ ciuiliter.
Item opp.ꝙ etiam ſi naturaliter tantum debeantur ta
men cedat in eas ſolutio.vt.l.cum ⁊ ſoꝛti.ff.de pign.acti.
cum ſi.So.hic in pecunia a debitoꝛe ſoluta que ſua fuit ⁊
ideo potentioꝛ eſt in ea:ibi in pꝛecio pignoꝛis quod pᷣciũ
nunq; fuit debitoꝛis.¶ Item op.ꝙ etiam ſolutio cedat in
vſuras naturaliter debitas:vt.l.paulus.S.j.ff.eo.So.ibi
pignus fuit obligatũ pꝛo viuris naturaliter tantum debi
tis:⁊ ideo perinde eſt ac ſi per ſtipulationem deberentur
ſed in pꝛedicta.l.in his.pignus pꝛo his non fuerat obli⸗
gatum. ¶ Item opponi.ergo ſᷣm hoc non erit differentia
an debitoꝛ ſoluat eo caſu quo pꝛo vſuris tantum natura⸗
liter debitis an creditoꝛ pignus vendat qð eſt contra di

ctã.l.paulus. So. vt gl.¶ Itẽ op.ꝙ pꝛimo cõputet᷑ invſu⸗

ras:ergo nõ in grauioꝛẽ cam:nã gr auioꝛ eſt cã ſoꝛtis que
parit vſurã q; yſurc qᷓ aliã vſurã nõ parit.Sol.grauitas
cõſiderat᷑ in q;titatibꝰpᷣncipaliter debitis vt ĩ eã cedat q̃

cſt quioꝛ:ſʒ ĩ vna qtitate ⁊ vſur eiꝰↄſiderat᷑ guitas q; ſẽꝑ

Liij

Butrigarij Gecũda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis

pꝛimo cedit in vſuris/vt hic.¶ Item oppo.non videtur

differentia an crediutoꝛ eligat quia cedit in cauſam ele⸗

ctam ſi eſt grauioꝛ alijs an nullus eligat: quia cedit in
grauioꝛem: ergo fruſtra fiunt tot caſus. Reſpondeo vt
gloſ.quia immo refert quia ſi neuter eligit ſemper cedit ĩ
grauioꝛem:ſed ſi creditoꝛ eligit tunc aut debitoꝛ ei conſẽ⸗
tit expꝛeſſe ⁊ cedit in illam ſiue ſit maioꝛ ſiue minoꝛ non:
aut non conſẽtit expꝛeſſe ſʒ tacite:⁊ tunc cedit in eam quã
eſſet veriſſimile creditoꝛem eligere ſi eſſet debitoꝛ:⁊ tamẽ
non ſe quitur ꝙ ſit grauioꝛ vel antiquioꝛ: nam poteſt eſſe
leuioꝛ ⁊ tamẽ poſſibile eſt ꝙ creditoꝛ illã eligeret ſi eſt de⸗
bitoꝛ vt ſi in ula erant obligati aliqui ſui amici quos libe
rare volebat / ſi dicas ergo non cedit in grauioꝛc̃. Reſ
pondeo videtur grauioꝛ ſibi poſtq; veriſimile eſt ꝙ eam
eligeret. ¶ Collige ergo ꝙ aut eſt tantum vnum debitum
⁊ tunc ſemper cedit pꝛimo in vſuris: deinde in ſoꝛtem
nõ habita diſtinctiõe grauioꝛis:qð ẽ verũ ſivſure ſunt ci
uiliter ⁊ natursliter debite:idem ſi ſunt tantum naturali⸗
ter debite ſed kignus erat pꝛo eis obligatum: vt dicta.l.
paulus.idem ſi non erat obligatum: ſed de pꝛecio pigno⸗
ris querit᷑:vt dicta.l.cum ⁊ ſoꝛti.⁊ tamen eſt differẽtia an
debitoꝛ ſoluat:an pignns vendatur:vt.S.dixi.ceſſantibꝰ
pꝛedictis non cedat in vſuras naturaliter tãtum debitas
vt dicta.l.in his.aut ſunt plures quãtitates debite:⁊ tunc
aut debitoꝛ eligit creditoꝛe tacente vel conſentiente.⁊ ce
dit in cauſam electaʒ:vt hac.l pꝛimo caſu aut creditoꝛ eli

git: ⁊ tunc aut debitoꝛe expꝛeſſc conſentiẽte ⁊ cedit in cau

ſam electam quecumq; ſit illavt hac.l Secundo caſu aut
debitoꝛe tacente ⁊ cedit in electam:ſi tamen eſt talis ꝙ ſit
veriſimile creditoꝛem eleguſſe ſi eſſet debitoꝛ dato ꝙ non
ſit grauioꝛ vel antiquioꝛ/aut neuter eligit / ⁊ tunc ſemper
cedit in grauioꝛẽ:vt tamen pꝛimo in vſuras: deinde ĩ ſoꝛ

tẽ computeturvt hac.l. Utimo caſu ⁊ per hoc apꝑet ma⸗

nam eſſe differentiam an creditoꝛ eligat an neuter:⁊ hec

ufficiat de materia noſtre legis.

*

riõcs pꝛincipales ⁊ per hoc fideiuſſoꝛic. hoc di⸗
cit. ¶ Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ flſcus ha⸗

bebat plures ſtationes ⁊ debitum cx vna ſtatione non po

terat cum creditoꝛe alterius ſtationis cõpenſari ne con⸗
fundatur ratio querendi ſʒ ſi non poſſit fieri compenla⸗
tio poteſt fieri confuſio vt hic.
¶ DOppo.ꝙ non fiat confuſio vt.lł.j.v.de compen. So. vt
glo. ¶ Itẽ oppo. ꝙ non liberetur fideiuſſoꝛ confuſione: vt
l.ſi ei S. j.·ff. de euictio.So.vt glo.

Hec ſũt paria aliqᷣd
Icum ſeruus cortigift m lberet
vel ignoꝛãtia circa illud. hoc dicit tex.⁊ glo.

contingat liberatio ipſo iure:in ſecundo ope exceptionis
vt.l.ſi ſeruus.⁊.l.ꝙ ſi ſeruo.ff.e.So.confiteoꝛ oppo.qꝛ in
hoc differunt.¶ Itẽ opp.ꝙ aliter diſtĩguatur ⁊ alia igno⸗
rantia attẽdẽda ſit vt dicta.l.ſi ſeruus.So.aut ſeruus re⸗

manet ſeruus/⁊ loquitur hec.l.aut durat libera ⁊ liberat᷑

ſoluẽs/aut non durat ⁊ tunc aut ignoꝛabat liberam reuo
catã ⁊ idem /aut ſic ⁊ non liberat᷑. Si aũt ſeruus ẽ manu⸗
miſſus:tunc loqᷣt᷑.l.Sꝛia:qꝛ aut ignoꝛauit manumiſſũ ⁊ li⸗
berat᷑:aut ſciuit manumiſſũ ⁊ tũc aut debitũ crat dñicum
⁊2 non liberatur:qꝛ debuit hoc ipſo liberã reuocatam cre⸗
dere/vt.l. eius qui ·S. j.ff. ſi certum peta.⁊.l.ſi quis manci
pijs · S.ſi cum impubes.ff.de inſtito. Si aũt debitum erat
peculiare:tunc lioeratur etiã ſi ſciuit manumiſſum dum
modo ignoꝛet peculiuʒ adẽptum: quia iuſte potuit crede
re ꝙ poſtq; erat manumiſſus peculium ⁊ obligatio pccu⸗
liaris ſequebatur eum. Conclude ergo quod dixi in ſum⸗
mario ꝙ ignoꝛãtia circa illud qð aſſiſtẽs liberationẽ in⸗
duceret /liberat debitoꝛẽc.
Ih il Volũtas creditoꝛis nolẽt ſolũ ſer⸗
6 uo facit liberationẽ debitoꝛi cõtĩge⸗
VEre etiã ſi cirographũ nõ fuit reſtitutũ.h.d.
EMWaE. (Quero an cirographum poſſit peti a credito
re:⁊ dic ꝙ ſic rei vẽ.ſi ẽ debitoꝛis vł condic.ſine cã ſi eſt
creditoꝛis vt in glo.

Dulla Poſu p alio ſoluere x eñ liberare tñ no⸗
men ceſſiõis ↄſeqᷣͥ nõ poſſũ creditoꝛe ĩuito.

o Meceptio partis debui non liberat a
S J inter toto niſi fuerit recepta tranſigendo

Si fiſcꝰ ſuccedat creditoꝛi et
Ib crart. debitoꝛi confunduntur ooliga

¶ Sppo ꝙ hij caſus non ſint ꝑes cum in vno

de reſiduo.hoc dicit.
us Licet compenſatio non fiat ipſo iu⸗
„UB. re q́;tum ad debitum extinguẽduʒ: fit
Riñ q;dtum ad mutuã obligationẽ vſurarum tol⸗
Alẽdã. h. d. Hec lex dʒz intelligi in vſuris ꝗᷓ currũt
ex moꝛã vł ex ſtipulatiõe pꝛopter moꝛã:nã ⁊ ille qᷣ poteſt
compẽſationẽ obijcere hẽat exceptionẽ:ergo non ẽ ĩ mo
ra:ergo vſure non debẽt ei currere:vt.lł.lecta.ff.ſi cer.pet.
¶ Sppo.ꝙ compẽſatio ipo iure non fiat niſi opponatur
ab hoiĩe:vt inſti. de actio ·S· ſed in ſtricti.⁊.S.de cõpẽ.l.fi.
So.aut q̃ro de cõpẽſatione fiẽda debiti pꝛĩcipalis:⁊ tũc
olun fiebat ipo iure ſi opponebatur in bone fidei /ſi in ſtri
cti iuris fliebat ſi opponebatur exceptio doli mali ⁊æ non
akłs hodie in omnibus ipſo iure ſic ſi opponatur ab homi
ne vt in contrario:aut queris q;tũ ad curſumvſurarunꝰ?
quãtum ad hoc fit ipſo iure vt hic qꝛ qui põt compẽſare
non eſt in moꝛa:qꝛ hʒ exception?᷑:vt.lł lecta.ff.ſi certũ pe⸗
ta.aut q̃ris in delictis ⁊ in illis fit compẽ ſatio ipſo iure ſi
contingãt circa idẽ/non ałsvt.l.viro.ff.ſo.ma.⁊.l.cuʒ mu
lier. ⁊ de ↄpẽ.l.ſi ãbo.⁊·.j.de adult.l.qm̃ alexadrum.

B +

5. Suras Hec.l.legitur duobus modis:
D vno pꝛout ẽ in littera pꝛomitte
re:⁊ ſᷣm hãc lec.hec.l.bꝛeuiter hoc intẽdit mõ
KRAcogitur quis debitoꝛ reſpectu vnius loci alio
loco ſe ad ſoluẽdum obligare niſi ex cã.hoc dicit.¶ Que
ro de ratione huius legis. Rñdceo qꝛ lʒ non ſit mihi gra⸗
ue alio loco ſoluere:tñ videtur ĩiquum ꝙ alio loco cogat
⁊ contra foꝛmam conuentionis /ſicut creditoꝛ non com⸗
pelleretur in alia foꝛma ſolutionẽ recipevt.l.paulus.ff. e.
⁊Z.l.detet ioꝛẽ.de vſu ⁊ habita. Modo q̃ro q poſſit eẽ iu⸗
ſta cã q̃re debeat compelli alio loco ſoluere dic vt gloſ.
¶ Ad hanc lec.oppo.⁊ pꝛimo oppo.ꝙ poſſit compelli a⸗ Uſuras
libi pꝛomittere:vt.l.j.de eo ꝙ certo loco.So.non poteſt pmittẽsi
compelli pꝛomittere vt hic:põt tñ alibi conueniri ſi fuiti vno loco
moꝛa dũ tñ audiatur ſi velit loco deſtinato ſoluere. Alia ſoluere ſi
lec.ẽ pꝛout ẽ in lr̃a ꝓmittere ⁊ ſᷣm hãc.hec lex bꝛeuit᷑ hoc ibi nõ poſ
intẽdit.Pebẽs pecuniã certo loco nõ põt compellere me ſit ſoluere
alio loco recipere.hoc dicit.(¶ Ad hãc lec.oppo. de.lłij·S· an teneat
gñaliter.ff. de co ꝙ certo loco.So.vt glo.qꝛ aut vnus tã⸗ alio loco
tum locus ẽ appoſitus:⁊ non põt alibi ſolui inuito credi⸗ ꝓmittere.
toꝛe:vt hic/aut plura loca ſunt appoſita/⁊ tunc aut copu⸗
latiue ⁊ in quolibʒ dʒ ſolui ꝑs debiti:vt.l.ij ·S· ſi quis ita.
ff. de co ꝙ cert.lo. aut alternatiue/⁊ poteſt debitoꝛ vnum
ex ulis eligere vt in ↄᷣꝛio.( Collige ergo ꝙ aut q̃rode pꝛo
miſſione fiẽda alterato loco:⁊ dico ꝙ nõ põt compelli ad
hoc niſi ex iuſta cã:⁊ hoc ſᷣm pꝛimã lec.aut q̃ro de ↄuẽtio
ne flẽda loco alterato:⁊ dico ꝙ põt alibi conueniri:dũ tñ
in loco in qͥ foꝛũ habeat:vt.d.l.j.de eo ꝙ certo loco.⁊.l.qͥ
teſtamẽto.de fideiuſſo.aut q̃ro de ſolutione flẽda altera
to loco:⁊ tunc aut vnus locus tm̃ fuit ſolutioni deſtinatꝰ
⁊ tunc alibi ſolui nõ põt inuito actoꝛe:vt hic ſᷣm aliã lcc.
aut plura loca fuerunt deſtinata ſolutioni / ⁊ tunc aut al⸗
ternatiue/a tunc reus poteſt eligere alterum illoꝛum: vt
dicta.l.ij·S. generaliter.de eo ꝙ certo loco.aut coniuncti⸗
ue ⁊ in quolibet locoꝛum debet ſolui pars:vt dicta.lij · S·
ſi quis ii1a.
¶ Item oppo ꝙ vbicũq; poſſit ſoluni:vt.l.continuus ·S·cũ
itã.ff᷑ de verbo.ob.So.vt glo.
NBlignatione. art obieni⸗
g *t tio ſi flat cõgruo lo
co ⁊ totius ſumme inducit liberationem totiꝰ.
AAhoc dicit.
¶ Ex tex.debetur ſolutio i.depoſitio que loco ſolutio
nis ẽ facta vel puncta poſt dictionem ſolutio.
¶ Opp.· ꝙ etiam ſolutio partis liberet a parte:vt.l.tutoꝛ.
Slucius.ff.de vſuris.So.aut nihil conuenit ⁊ nõ poteſt
ſolui nec offerri ꝓ parte vt hic ⁊.l plane. ff. fa.herciſ. aut
coõuenit ꝙ pꝛo parte ſolui poſſct:⁊ tũc poteſt ſolui ⁊ offer⸗
ri pꝛo parte:vt in contrario.
¶ Item oppo.qꝙ pꝛo parte poſſit ſolui vel offerri ·: vt. l. qui⸗
dam extimauerũt.ff ſi certum petatur. So.aut totum de
bitum eſt liquidũ ⁊ non poteſt pꝛo parte afferri /aut eſt ꝓ
parte confeſſatum ꝓ parte negatum: ⁊ tunc licet partem
confeſſatam ſoluere ⁊ offerre vt in contrario. .
¶ Item opp. ad idem de.l.cum heres ·S. pe.ff. de ſtatu lib.
So.ibi ſpeciale. .
¶ Modo ad ſecundum oppo.ꝙ non contingat liberatio

conſgn
teruenel
ſtu. S

herorhe
Cop
ſonptel
hocet
teruenin
eerto⸗
cionen
kollitun
onemn
fegret
decone
terueni
hocet .
Uroblie
Püerari
isythi
Uietur⸗
noblig
hoblige
rarl So
tur tain
obligat
tione:
vtſiſer
hontin
Nen
hoktri
khane
guo ſpen
gtcont
hkeſtn

Lodt De Bolutionibet libe. De Acceptilatio

gipici
plige
WN
doli holite

W

D

ümſinn
Glpe⸗ Conhie

===

S

=

=

urduetnte
tünlnnmg
ultarhoeſtet
peenmisfe
dcihoeden
Nlznenſtne
ungeloonce
Utcrentore
cheſtlonls
doivin
bſolteredt
ocpoſten
loco Soneg
lbbiconurteit
ſtingto ſolen
icheclett
pͤpötcon
lecood
tglo. qraunt
blſoluiinalge
,/unci
lif Sſice
teſt debitorn.
oartöfon
öpöt con
aut ifo
liconuenni
og cengbanl
lutione ttn
ſoluinti
weythicintit
Utioni/tten?
Atefun unm

oloeonulahinh

B.

=

4
4

— =
☛

8
1

☛

=

e

SEe

X„

E⸗=
—,

S

S=

7

S

1,1

=Se

—

4
N
N

☛

“

⸗

=

.

.
1

entilf

Neleohheſt

per conſignationem qð patet: quia ſi pecunia depoſita

de depoſito per debitoꝛem auferatur remanet obligatus

vnde videtur obſtare.l.acceptam. de vſuris. So.vt glo.

Sed quid ſi extraneus offert pꝛo debitoꝛe an cõtingat
liberatio/⁊ dic ꝙ ſic vt in glo.nec ob.liait pꝛetoꝛ.vt ibino
ta.¶ Item opponitur ꝙ hec lex male dicat quia dicit ꝙ
conſignatione liberatur ⁊ dicit ꝙ ita demũ ſi ſolutio in⸗
teruenerit ergo tunc ſolutione vel non cõſignatione libe⸗

retur. So. vt dixi exponendo litteram.

Item opponitur ꝙ ex ſola oblatione non contingat li⸗

ber atio niſi ſequatur depoſitio:vt.l.ex pꝛedio.S. de vſu⸗

ris.⁊.l.acceptam.So. in iudicio ſufficit ſola oblatio:ex⸗
tra iudicium requiritur oblatio conſignatio ⁊ depoſitio.

Hararke QAue a pꝛedeceſſoꝛe gerũ
S Beceſloꝛes tur non opoꝛtet per here

dem ad irritum reuocari hoc dicit. Uel dic

eius etiam ſi ſit minoꝛ. hoc dicit.

peff Non poteſt libe⸗
Im maritum. na iolunt mart

to id qò debuit vxoꝛi ſoluere. hoc dicit.

— i te Alij ſoluens ſine voluntate credito
T Ut O. ris non liberatur.hoc dicit.

5 Si illud qð debeba
Jo blig atum onfeffus E ereqno⸗

errando recepiſſe vel ſperando ſibi ſolui non li⸗

beroꝛ. hoc dicitt. HZ . .
Sppo.hec lex dicit ꝙ ſi acceptilatio non interuenit ꝙ

non pꝛeiudicat creditoꝛi: ergo a contrario ſi interuenit
nocet.¶ Ad hoc oppo.de.l.ſi cum te.ff.de pac. So.aut in⸗

teruenit aquiliana ſtipulatio ⁊ acceptilatio/⁊ tunc aut ſi⸗

ne erroꝛe:⁊ contingit liberatio ipſo iure ⁊ non eſſet ad a⸗
ctionem regreſſus:aut interuenit cum erroꝛe/⁊ tunc bene

tollitur obligatio ipſo iure:ſed reintegratur per conditi=
onem ſine cauſa:⁊ ita intellige ꝙ non ipſo iure habeatur
regreſſus ad pꝛimam: ⁊ ita loquitur.l.ſi quis acceptam.

de condi.ob cau.⁊.l.ob eam.de pᷣſcriptis vᷣbis.aut non in
teruenit acceptilatio:ſed pactum:⁊ tunc ſi non fuit erroꝛ

nocet creditoꝛi ope exceptionis non ꝙ ipſo iure tolla⸗

tur obligatio:ſi autem interuenit erroꝛ vel ſperabat ſibi
ſierari tunc non nocet ei:nec ipſo iure nec ope exceptio

nis vt hic. ¶ Item oppo.ſi debitum eſt conditionale non
videtur ꝙ poſſit agi cõdictione ſine cauſa: vt ſe reponat
in obligatione:quia cum pẽdente conditione nulla ſit na

ta obligatio:ergo non acceptilatio potuit aliquid ope⸗

rari.So.licet acceptilatio non operetur ſtatim operabi⸗
tur tamen in euentum conditionis: quia committetur

obligatio ⁊ nouabitur in continenti/x ſic pendente condi
tione: ⁊ ea finita obligatio eſt nulla/⁊ ideo opoꝛtet agi
vt ſi ſe reponat in obligationem conditionalem tamen qᷓ

non timeat acceptilationem in euentum conditionis.
Item oppo. ꝙ licet ſperet ſibi nũerari mihi pꝛeiudicem
poſt triginta dies:vt.l.in contractibus.So. gloſ. intelli⸗

git hanc m illam ⁊ eſt verum pꝛout te refers ad caſum ĩ

quo ſperabat futuram numerationẽ: quia tunc pꝛeiudi⸗

cat confe ſſio poſt triginta dies:ſed in caſu in quo erroꝛeʒ
confeſſus fuit habet doli exceptionem ⁊ perpetuo:vt.l.ij
GS.circa.ff.de doli exceptio.

ri vt potius ſibi fleri faciat in⸗

ſtrumentum hoc dict. CQirooraph
DSAA. I5α&εε Cirographum exi
. 6 6 BGod d eh itoꝛ 1. Kanovene⸗ debito
Frerm ſine voluntatce creditoꝛis eum non libe⸗
EHAArat.hoc dicit.¶ Quero quot teſtibus debeat p
bare redditum /⁊ dic vt glo.quia duobus niſi in caſu·S.
ille autem. quia ibi furtum pꝛeſumitur factuʒ a ſeruo:idẽ
eſſet invxoꝛe ⁊ foꝛte in quolibet familiari qui faciliter pol
ſet furari cirographum: dic ergo bꝛeuiter ꝙ aut inueni⸗
tur penes creditoꝛem cancellatum⁊ pꝛeſumitur debitum

ſolutum niſi creditoꝛ pꝛobet caſu cancellationem factam

vt.l.ſi cirographum.ff.de pꝛoba.aut reperitur penes de⸗
bitoꝛem cancellatum vł non/⁊ tunc licet ſitqualis qlis pᷣ⸗
ſumptio ſolutionis nõ tamen cui ſtetur niſi pꝛobetur red
ditum duobus teſtibus regulariter: vt.l.vbi minus.ſff. de
teſtibus.niſi in caſuS ille autem.

que fecit pꝛedeceſſoꝛ maioꝛ non reuocat heres

9. E

Se „Hec lex dat conſilium debito⸗
HEcunie. nthot

ſtrumentum ſolutionis q; ſibi reddi debiti in-

Pr e 8 &εσ ασ s&e Aliud p alio inuito cre⸗
V. K m a ud „Alrorenton ſoluit. hoc di.
HR CHec.l. eſt contra fatuam opi.quoꝛundam qͥ
n ASdicunt. ꝙ ſi conuenio debitoꝛceʒz poteſt aliquis
comparere ⁊ dicere.Cõpareo aĩo nouãdi ad defenſionẽ
eius me inuito ꝙ eſt abſurdum ꝙ poſſit quilibet ribaldꝰ
comparere licet ſatiſdet/⁊ ideo dic ꝙ aliquãdo quis cõ⸗
paret vt ſimplex ꝓcuratoꝛ⁊ ſatiſdat ⁊ poteſt.vt.l.plau⸗
tius.ff. de pꝛocura.⁊.l.j.S.de ſatiſda.aliquando compa⸗
ret vt pꝛocuratoꝛ in rem ſuam non tñ nouando pꝛimam
obligationem ⁊ poteſt.vt.l.ſi actoꝛ.ff. de pꝛocurat᷑.aliquũ
comparet animo nouandi:⁊ non põt vt hi.
¶Spp.ꝙ aliud pꝛo alio ſoluatur.vt aut᷑.hoc niſi.hic po
ſita. Solu:ibi ſpeciale. ⸗

3 Se niſi Oppo.ꝙ melioꝛ non ſit danda
vt.C. de ſacro ſanc.eccle.autẽ.
hoc ius poꝛrectum. Solu.vt glo. Et ſecunda
Aſolutio eſt vera. D

r Anikeſti Siue aliud pꝛo alio ſoluatu
l. ſiue alius pꝛo alio ſoluat vo⸗
Aluntate creditoꝛis contingit liberatio.hoc di⸗
Hanhgecit Jacobus Butrig.

uiſitio In generali ſermone non
N 4 continetur perſona loquẽ
is niſi loquens fingatur alius ⁊ nõ ipe.hoc di

Wcit ⁊ ceſſant contraria.
¶Op.ꝙ in gñali ſermone contineatur perſona loquen⸗
tis.vt.l.paulus·S. fi.ff.de pigno.Sol.ibi.loquens fingi
alius:nam cum ibi ſeruus loquitur nõ videtur loqui ipſe

ſed dñs.¶ Item opp.ad idem de.l.qui heredi:S.plautiꝰ.

ff. de condi. indebi. So.vt glo.quia continetur perſona

ad quã ſermo dirigitur vt ibi. ſed loquentis nõ vt hic ni⸗

ſi fingatur alius.vt dicta.l.paulus.S.fi.
¶ In glo.q̃ incipit pꝛocuratoꝛ.ibi obligare ſeruum qua
ſi non ipſe ſed dñs loquatur. “
S . 2 miniſtrationez peculij mutuo
)accepta a domino ei reddidero mihi contigit
E. Ssiberatio. hoc dicit.

Si aliud ꝓ alio creditoꝛi volẽti
— J OpPevxa S. luatur cõtingit liberario. h. d.
E 6 Aut recepi partem ſperãs mi⸗
4 R tereſt. hi reſiduum nũerari:aut rece⸗
pi partem tranſigendo de toto/pꝛimo caſu mi⸗
Whi non pᷣiudico in reſiduo/ſcdᷣo ſic.h.d.

Qq a eeS O inſtrm nò ſit deletũ vł cãcella
Rd uctu.i ſolutiõe ꝓbata nõ curamꝰ.h.d.

= „6ς†& Qↄfiteoꝛ pᷣtextu cãe ꝗᷓ nõ ſeqt᷑ non
B J lẽarũ.miĩ ſindicat conlclſs. hoc dicit.
F * α on dz quis
SS Gm Pecunia. poſtulare cuiꝰ

econtrarium poſtulatur?ꝰ nõ eſſet niſi fuerit actũ
AAhoc dicit. ⁊ ceſſat cõtrarium. Jaco. Butk.

—— 5 Qui allegat ſolutionẽ?

ta tũc dicit cirographũ inanc.hoc di.
1 . 4 . .
De acceptilationibus. Mub.
Wr Am tibi Abi ſolẽnis accepti⸗
. AWI 1 latio interuenit ipo iu
re tollit᷑ obligatio.hoc dicit totus ti.
¶ Mõ. ꝙ aut pcedit obligatio iuris ci
WQHuilis 1 tũc ſufficit ſola acceptilatio ad
obligationẽ tollẽda/ aut pꝛecedit obli
WV⸗ Aggtio luris geñ.⁊ tũc acceptilatio non
PR RaAAANS“üot eàâ tollere niſi intueniat aquiliana
ſtipulatio verũ qñq; inutilis acceptilatio hʒ vim pacti ⁊
de hoc dixi i.l.actione.⁊.l.vt rũſum.S.de tranſ.i Quero
q defenſio hic poſſit cadere/a dic vt gilo. .
¶In glo. vqᷓ incipit q̃ nulle.in fl.ibi.vel leſam:vel dolo:

vel metu facta. 3är
S Ydon tio Si inkucniat acce⸗
ONA Donationis. priiatio et aqliana
ſtipulatio nihil de obligatiõe ſupeſt. h. d. cũ ſe.
e aAE& Quero an acceptilatio inutilis valest ſaltim
iure pacti.Rñ.aut peccat in materia ⁊ valʒ iure pacti.vł
l.ſi vnꝰ.S.ſi acceptilatio ⁊ ibi de hoc ff. de pac.aut ĩ fora
⁊ nullo mõ valet.yvt.l.an inutilis.ff. de necetelle:
H L iiij

nib' Fo. CII.

2O

*

Butrigarij Becũda pars ſuper Octauo libꝛo Codicio

De euictionibus.
Mubꝛica.

Qui venaͤit vninerſita
Mp⸗ toꝛ *tem non vendit res ſin

sulas:⁊ ideo in ſingulis euictionẽ non
debet. hoc dicit.

Prditati 6

Rota ꝙ qui vẽdit hereditatemven
venditoꝛ à alit vniuerſitatẽ non ſingulas res/⁊ iõ
an teneak d. “ in ſingulis euictionem nõ debet.
de euictio Bern ((Secundo nota ꝙ hec vera ſi euinca⸗

ne reꝝ ſin⸗ tur qꝛ non ſit hereditaria non quia venditoꝛ non fuit he⸗
gularium res.¶ Certio nota ꝙ dʒ pſtare ſe heredem ec ⁊ ſi qua res
euinceretur quaſi heres non eſſet teneretur de euictione.
¶ Itẽ no. ꝙ etiam in ſingulis debet euictionem ſi aſſeruit
res aliquas eſſe in hereditate.¶ Quero que ſit ratio ꝙ in
ſiugulis non pꝛeſtetur euictio.Rñdeo vt gl.quia aut res
non erat hereditaria ⁊ non fuit vendita/aut erat heredi⸗
taria ⁊ nõ poteſt euinci de iure. Akł dic ꝙ ratio eſt quia qͥ
vendit vniuerſitatem non vendit res ſingulas: ⁊ ideo in
ſingulis euictionem non pꝛeſtat.
¶ Sppo ꝙ in ſingulis non pꝛeſtetur euictio:vt.l.ꝙ ſi nul
la cum ſi ff.de heredi.ven.So.ibi euincitur quaſi non ſit
heres venditoꝛ hic quaſi non ſit hereditaria.ſ Item op.
ad idem:de.l.ſed ⁊ ſi lege·S. item ſi diſtraxerit.ff.de peti.
heredita.So.vt glo.ſ Item op.de.il.niſi de ſubſtantia.ff.
de hered.vend.quia illa ↄcoꝛdat cum fine huiꝰ.l.So.vt
gloſ.¶ Item oppo.ꝙ etiam ſi tota hereditas euĩcatur nõ
pꝛeſtetur euictio: vt.l.cum hereditate. cum ſi.ff. de heredi
ta.vel actio.vẽdi.So.ibi vendidit ſpẽ vt iactum rhetis.
¶ Quero ergo quid debeat pᷣſtarevẽditoꝛ hereditatꝭ. Re
ſpondeo debet pꝛeſtare hereditatem eſſe.i.ꝙ ſit moꝛtuus
ille de cuius bonis queritur vt.d.l.ꝙ ſi nulla. Item debet
pꝛeſtare ſe illius hereditatis heredem eſſe: ſed non debet
pꝛeſtare res ſingulas eſſe in hereditate niſi affirmauerit
aliquas eſſe.qð autem dixiꝙ debet pᷣſtare ſe heredem eſ⸗
ſe verum eſt niſi vẽdiderit vt iactum rhetis quo caſu aut
venditoꝛ ſciebat nullam eẽ ⁊ emptoꝛ ignoꝛabat ⁊ tenetur
aut ignoꝛabat venditoꝛ/⁊ tunc non tenetur niſi eatenus
vt pꝛecium foꝛte reſtituat ar.l.emptoꝛem · S. fl.ff. de actio.
Sũptꝰfas emp.¶ Item quero quid in ſumptibꝰ factis per emptoꝛẽ
cti ꝑ ẽpto nunqͥd recuperabit a venditoꝛe ſi res euicta non fuerit:⁊
rẽ an poſ⸗ dicvt gl. ꝙ nõ triplici ratione. Pꝛĩa qꝛ.l.diſtinguit an fu⸗
ſint recu⸗ erit euicta an non:vt.j.e.ſi cum queſtio.Secunda quia cũ
pari a vẽ⸗ pꝛincipaliter euictio rei ſit pꝛomiſſa ſi pꝛincipale non de⸗
ditoꝛe ſi bet pꝛeſtari quia res non ſit euicta:ergo nec acceſſoꝛium
res euicta debet pꝛeſtari.Tertia quia quando deficit ſtipulationis
nõ fuerit. conditio non committitur ad aliquid.cum ergo hic defi⸗
ciat conditio ſtipulationis:quia euictio non eſt ſecuta:er
go ad nihilum committitur. Quartam rationem aſſignãt
quidam eo caſu quo emptoꝛ obtinet:quia ſumptus conſe
quitur a victo que ideo non eſt bona/quia poſſibile eſt ꝙ
neuter in expenſis debuit condemnari:vt.S.de iudic.sau
tent᷑.ꝓoſt iuſiuran.
¶ Item quero quid ſi in hereditate erant ⁊ omnia ſunt e⸗
uicta an agatur de euictione:⁊ dic vt Jo.⁊ finis gl.male
dicit vt dicam ſuper ea.
¶ In glo.que incipit ſumptus.ibi facio in cauſa euictio
nis:quia tamen non pꝛeſtetur cuictio:ergo nec ſumptus:
vt hic.ſ¶ In eadem glo.ibi niſi fuiſſent pꝛomiſſi euicta re.

vel non vt . .e.ſiue · S. in libertatem.¶ In gloſ. que incipit

i.in re.in fl.ibi condicetur pꝛecium qð non puto verum
niſi fuerit actum aliqua pꝛedia hereditaria eſſe vt hic: qꝛ
debet ſolum pꝛeſtare hereditatem eſſe ⁊ ſe illius heredita

tis heredem eſſe:vt.l.ꝙ ſi ſit ⁊.l.que filij.ff.de heredita.vł
actio.ven.
⸗ — D oni am KRei donate non pᷣſtatur eui
KS ctio niſi ſtipulatio de euicti
FZLone interueniat:ſed non ſufficit nudum pactũ.
Shoc dicit. ¶iuide in partes duas: quia in pꝛi⸗

pactum. Secunda ibil nudo aũt)
¶ LSoppo.ꝙ nudum pactum ſufficiat in donatione vt.l.ſi
quis argentum·j.de donat.So.iure veteri nudum pactũ
de donando non pꝛoducebat actionem nec veſtire pote⸗
rat ſequens pactum nudum de euictione: ſed ſi pactum

donationis erat veſtitum tunc veſtiebat pactũ nudũ de

ma interuenit ſtipulatio de euictione. In ſecunda nuduzʒ

euictiõe ſi ei coherebat ⁊ nõ ałs.ſʒ ſi ſtipulatio de euictio
ne erat interpoſita tunc recte agebatur ex ea vt hic. Ho⸗
die vero pactum donatiõis eſt veſtitum ⁊ ideo veſtit nu⸗
dum pactum euictionis: vt dicta.l.ſi quis argentum. qð

an ſit verum.dicam.ꝗ Item opp.ꝙ etiam ſi nudum pa⸗

ctum de euictione interũeniat agatur: vt.l. j.S. de iur. do.
So.vt glo.quia aut cepit a datione ⁊c.¶ Sed quomodo

hodie pactum donationis veſtit pactum de euictione cũ Pactum
pactum donationis veſtiatur legis auxilio: immo plus donatiõig

nec etiam hodie pꝛoducit actionem nec ex ipſo agitur ſʒ quũo ho⸗

ex lege vt dicta.l.ſi quis.ergo cum pactum non ſitvalida dieveſtiat
tum licet eius contemplatiõe actio pꝛoducatur non vide pactuʒ de
tur ꝙ alium poſſit validare.Sed vbi lex roboꝛat pactum euic

ita ꝙ pactum actionem pꝛoducst poſſet tunc aliud veſti⸗
re/nec poteſt dici perfici contractum donationis ſolo cõ
ſenſu quia ex ipſo contractu non agitur:immo ſᷣm vltra⸗
montanos quodlibet pactum veſtitum legis auxilio re⸗
manet nudum licet actionem pꝛoducat: vt.l.etiam. ff. de
vſuris.⁊ ſiveſtiretur conſenſu ergo non legis auxilio ve⸗
ſtiretur verum glo.tantum tenet ꝙ hodie ſit contractus
nominatus ⁊ ſolo conſenſu per ficiat ⁊ poſſit veſtire aliuʒ
vt.l.j.ff.de re.permu.Et ſi vis ſuſtinere glo.potes dicere
ſicut emptio ⁊ vẽditio ſolo ↄſenſu ꝑficit᷑:qꝛ recipit robur

a iure ciuili vt actiones perducat.nam in cis eſt natura⸗

lis obligatio ⁊ ciuilis pꝛopter robur ciuilis:licʒvltramõ
tani dicant ꝙ in eis ſit ſola naturalis ⁊ male: quia immo
eſt naturalis iure ciuili validata ⁊ hec eſt illa que diffini⸗
tur inſti.de ob.ſic dicam hic ꝙ pactum recipiat robur ho

die a iure ciuili ⁊ a.l.validetuùr ⁊ veſtiatur.ſed certe tunc

agendum ex pacto ⁊ non condictione ex lege:vt.l.legiti⸗
ma.ff.de pac.⁊.l.ex placito.de re.permu.quod eſt contra
dictã.l.ſi quis argentum.vbi dicitur ꝙ aguur ex lege.Sʒ
ego poſſum dicere ꝙ illa condictio ex lege naſcatur ex pa
cto:vel dicere ꝙ agitur ex.l.j.ex pacto pꝛopter.l.quod vi

tioe.

detur multum durum.ſ Item quero an in legato pꝛeſte᷑ Euictio

euictio:⁊ de hoc plene dic coniungendo duas gl.ſcʒ.l.ſi an deati⸗
domus · S.· de euic. de leg.j.⁊.l.cum pater.S.· euictis. dele. ſtari in le⸗

ij.⁊ hic.S.de le.j.l.ſi aliena.in cauſa lucratiua noxali:dic gato.

vt.l.ſi noxali ·S. fl.ff.de noxali.
Se Bi rem Re vendita ⁊ tradita non agit
N emptoꝛ contravenduoꝛem niſi
9 res euincatur. h. d. “
¶ Opp. ꝙ etiam ſi non poſſideat idem ſit: vt.l.
non tamen conſequens.ff. de euictio.So.vt glo.¶Cõtra
quã extra glo.op.ꝙ etiam ſi res euicta nõ fuerit ⁊ nõ poſ⸗
ſidet ꝙ poſſit agere:vt.l.ij.ff.de actio.empꝑp.So.ſi vendidi
⁊ tradidi perfecte ⁊ poſtea deſinis poſſidere ſed non per
euictionẽ non teneoꝛ: ⁊ ita poteſt intelligi gl.iſta.aut ven
didi ſed non tradidi ⁊ tũc agis non quia euicta ſed quia
non tradita ⁊ ita poſſet intelligi hec lex.aut vendidi⁊ tra
didi ſed non perfecte qꝛ non tradidi vacuam:⁊ tũc agis
etiam euictione non ſecuta:quia poſſeſſionem debeo face
re tuam ꝓꝙ ſi non feci ſtatim potes agere: vt dicta.l.ij.de

actio.empt.ſed pꝛopꝛietatem non debui facere tuam ſed

de cuictione cauere.

¶ Item opponitur ex glo.ſecunda ⁊ videtur ꝙ etism an⸗
teq;ᷓ res euicaatur agatur de euictionevt eodẽ.l.ſi poſt.
Dicit gl.ꝙ ibi fallit ⁊ male:quia immo ibi nec agitur nec
excipitur de euictione ſed pꝛecium retinetur donec flde⸗

iuſſoꝛ de euictione pꝛeſtetur.
Item oppo.ad idem de.l.ſi ſeruus quem.ff.de acti.em⸗

pti. Sol.vt glo.⁊ male.immo dic ꝙ ibinon agitur de eui

ctione vel ratione euictionis ſed ratione dolivenditoꝛis
⁊ ad intereſſe doli tantum.⁊ hoc vidi de facto:quia qui⸗

dam vendiderat rem alienam ſcienter emptoꝛ non pote⸗

rat agere de euictione anteqᷓ; euinceretur ſed ad intereſſe
doli bene agebat ⁊ poterat intereſſe ſua ꝙ foꝛte nolebat

rem venderevel obligare/⁊ non reperiebat qui ſecumyel

let contrahere/quia res erat aliena.

Item oppo.ad idem. de leg.ij.ffeo.So. ibi non agitur

de euictione ſed ad cautionem interponendam.

¶ Item opponitur de.l.ex pꝛedijs eodem.Sol. ibi non
agitur de euictione ſed vt libera tradatur res. Conclus

de ergo ſic:qꝛ autvolo agere euictõis noĩe añ euictionẽ⁊
non poſſum ⁊ conditio euictionis nõdum extiterit.vt.l.
euictis.ff.eo.aut volo agere pꝛopter aliud ⁊ poſſum:nam
quandoq; retineo pꝛecium vbi ĩminet euictio in limine
contractus.vt.jeo.ſi poſt.quandoq; ago ad intereſſe do

cabllter e
ſautemn
arönem
91
enon

hicloui

ag
col ſifn
ctione:
nenofut
ſciuitren
ltioneog

Nl.itas
flt adhe
keritali
quodo ſi
ͤhfs:
Vencdttoꝛ
ſiadiete
kdereg.
Aſclam
ctoenn
Ulykdictz
onfirp
n ze⸗
ttomſci
(⸗
goine
ſalscriä
litait
bidenun
utgaun
eſeg iu
fuſhen

(
Kunn
ogf
Kiidopt

pe Euictionibus. Fo. XCIII.

kode J
andehe li:vt dicta.l.ſi ſeruus quẽ.quandocq; agovt res liberetu pa impedit emptoꝛem agere ad ſumptus còͤtra auctoꝛem
eoncſtnn ab obligatione. vt.j.ea.l.ex pꝛedijs. Item ſi eſt actum ꝙ vna eſt qñ poſſidebat ⁊ non excepit de ſumptibꝰ.¶ Itẽ ſi
rhonmg poſſit agi ſola cõtrouerſia mota. vt.j.e.ſiue.⁊ hijs caſibꝰ non poſſidebat ⁊ ſuccubuit agendo:ſed fuit in culpa deſi
W agitur ad hoc quia pure ſunt in obligatione ſʒ euictionõ nendo poſſidere.
löxinn eſt pure in obligatione:ſed ſub cõditione ſi euictio ſeqf. e S fines Si quid euincitur quaſi vendi
Slgon ¶ In glo. que incipit vt ⁊. ibi euictio eminet. nec ibi EAEE J Betoꝛis non fuerit agitur de eui⸗
eettin de euictione agitur ſed emptoꝛ qui pꝛecium nondũ ſol⸗ I.x ctione / nõ ſi euĩcatur ex natura iudicij finium
glloimm n uit exceptione ſe tuetur donec fideiuſſoꝛ ei de euictione E. Nααrgundog. hoc dicit. (el bꝛeuiꝰ. Tũc demũ
ni pꝛeſtetur.¶ In cadẽ glo.ibi vel niſi venditoꝛ fuerit ſcis agitur de euictione cũ aliquid euincit᷑ quaſi venditoꝛis
nnmili et tunc non conſequit᷑ intereſſe euictionis ſed doli. non fuerit. hoc dicit.
enmi J ꝛedi um Si res datur in ſoluum ¶ ¶Extex. euincatur. quaſi euictionis non fuerit ad vẽ
nn p. pꝛo pecunia agitur vtili ditoꝛcʒ nõ pertinet.hoc ſcðᷣo caſu nõ fuit euicta quaſi au
imeii n ex empto. hoc dicit. . ctoꝛis nõ fuerit ſed ex natura iudicij finiũ regundoꝝ.
ntoteſe AOppo. ꝙ pꝛimitiua agatur. vt.l. libera. Sð. de ¶ Diuide in duas partes: quia in pꝛima euincitur quaſi
hinmifrt ſentẽ. ?. l.ſi quis aliam. ff. de ſolutio. So. vt gl. in dicta.l. nonaarisnonfuern. in ſcs ſeineirn:non gr auctoilc
rlgeint libera.duobus modis ⁊ ambe ſunt vere hoc modo qꝛ aut non . Rnatura iudicij finium regũdoꝛum.ſcdᷣa
hlein, eſt actum vt non recedant ab obligatione niſi res irreuo ESpp . in inibus. iudicij agatur euincaf:
Nlegeintien cabiliter creditoꝛis fiat ⁊ planum eſt: qꝛ agitur pᷣmit ius Oppo.ꝙ quocũq; genere iudicij agatur euinca ꝛres
oned ſi autem nõ eſt actũ pꝛocedit illa diſtictio.an res pie.⁊c. asatur de cuictione. vt.l. ſimancipiũ.ff. eo. So. vt glo. vl
eſrurt⸗ et rõnem dixi in dicta.l. libera. clarius vbi euincitur quaſi auctoꝛis non fucrit:⁊ tunc a⸗
infni n glo.q̃ incipit. vt ⁊ in fr.ibi.l.j.licet ſit mutata quo Citur de euictione quocunq; genere iudicij fuerit euicta
egtante C e non eſt mutata quo ad alios creditoꝛes.et de aliss vt in contrario / ſed vbi euincitur ex natura iudicij finiũ
ckaepine hic loquitur. Jacobus. regundoꝛum. in quo ita potuit ſibi de alieno applicari ſi
WEN e . iy Licet anteq; res eui⸗ cut de ſuo alij: ⁊ hoc ſcicbat emptoꝛ vel ſcire debebat:et
uligſcſhi PE Xhy 18 pꝛed S. catur euictionis noie hoc caſu nõ agit de euictione vt hic. AUltima vo ſolutio
ütnn non agat: agitur tñ vt res libera Wadar.. hic poſita non placet. 2
gente Op. ꝙ ante rem cuictã non agatur.vt.l.qu 4 uem de euictione tenet
mnnecplunm, RSe — . . Xcep tio ne actio eundem agenteʒ re⸗
iatn ſclanrn ¶ In glo. que incipit.non ex.ibi ex empto vt liberetur ⁊ rppellit exceptio.hoc dicit. . V
erlegelin poteſt eſſe ratio quaſi deficiat actio in pꝛincipali:et per ¶ Oppo. ſi fideiubet conſentit. ergo habʒ ra
want conſequens in acceſſoꝛio. am EKr lin vr ler auid ergof ſann. Sol rt
gigimeiei e . Ex cõtractu em glo.i(¶ Item oppo.ꝙ quẽ de euictione teneat actio eundẽ
ärue ReE O n d ub itatur. peinis pꝛeſtat᷑ —☛ repellat execprlo⸗vr ſel f. aibi rclalc. 4
opicenl an eeeuictio etiam ſi in tali agatur. hoc di. „ J 6ͤ Megulariter ag
annlegtonet DaS ¶ Op· ꝙ ſi non ſit pꝛomiſſum non agat᷑.vt.j⸗ ue in libertatẽ. tur demũ euicti⸗
to unse eo.l.ſifundum.So.aut emptoꝛ fuit ignoꝛãs ⁊ agir K eu one ſecuta t añ euictionẽ Wienr ex P .
ur geust ctione: ſiue fuit pꝛomiſſum.et tunc actione ex ſtipulatuſi Ge J Abipars abeſt a iu⸗
heratiungln ue nõ fuit piomifum tũc actione ex empto aut emptoꝛ e 0 b cauſam dicio iudex repñtat
ſciuit rem eſſe alienam.et tunc aut eſt ꝓmiſſum ⁊ de euiui⸗ Rxv perſonam abſentis. hoc dicit.¶ Vel dic vbi iu⸗
zumnitun ctione agit:aut nõ ⁊ non /vt in contrario. SS rrnadex rem vẽdit videtur ille quem fit executio
rarendtont B Sufficit emptoꝛi denunciari fide⸗ endidiſſe.hoc dicit.
A ctoꝛe.iaſſoꝛi eius h.d. . ¶ Quero n nunciꝰ vel executoꝛ teneatur de euictione:
Logtidente = Tria faciunt ceſſare actionem et dic vt glblo.
Nüunc F4 N Myptoꝛ. euictione omiſſa denũciatio SJY ue Quem de euictione tenet actio eundẽ agẽ
höfuerttti, Vemnproris olſemi⸗ a ludicio/⁊ iudicãtis iniu⸗ tem repellit cxccntlo. b d ires cuincitur
AEria. hoc dicit. 1.
a ſr CAuero quando debet denunciari venditio. Dicũt qᷣ J non uniut Ia. non per iniuriam
licic dam ꝙ ſtatim ſicut mota eſt cõtrouerſia.Alij ꝙ qñcunq; iudicantis cõmittitur actio de euictione/et pi
ei ln ante ſnĩam. Lu dic quilibʒ effectus declarat ſuã cauſam == Ghlus in eam cauſam obligatur. h.ñdd.
nacii vt.l. ita aũt. ff de adminiſtra. tuto. cum ergo denũciatio NRG rempti. ie euicta peniculum
ra mos flat ad hunc effectum vt venditoꝛ poſſit defendere debet KX ve P *rei euicte pertinet ad
acunti⸗ fieri tali tẽpoꝛe vt ſaluũ ſit ius defenſionis vẽditoꝛi⁊ nõ auctoꝛem /ſed ſumptus facti in re pertinent ad
ſionndheſt quãdo ſit ↄcluſum in cauſa ſic intelligo l. qui concubinã Eu Aeuincentem. hoc dicit.
runl §·ſi hẽ̃s. de leg.iij.⁊.l.ſi rem.S.fi.ff.co.¶ Iteʒ quero qͥd ſſi ¶ Oppᷣ ꝙ vendicans teneatur ad pꝛeciſ.vt.l.ſi pꝛediuʒ
buikunm vendũoꝛ ſciuit moueri controuerſiã an debet ei denũcia de pꝛedijs minoꝝ.So.dicit glo.ꝙ ibi eſt ſpeciale.immo
enepiee ri. ⁊ dicit glo.ꝙ eſt tuttus.vt.l.denũciaſſe.ff.de adult᷑.dx. dic ꝙ eſt regulare vbicũq; pꝛeciũ eſt in vtilitatem dñi cõ
fcengeinn ex. de reg iur. c. eum qui certꝰ. dicit ꝙ aut denũciatio fit uerſum ſimile in.l.j.S.ſi vendi.pign.aga.⁊.l.ij.S.de vxo.
en ſeniii ad ſolam ſcĩam ⁊ tunc ſciens certioꝛari nõ debʒ.vt.l.j..de militis. L . .
obfneun, actio.empti.aut fit ad alium effectum ⁊ tunc fit etiã ſcii⸗ 7 cũ u eſtio Euictiõe ſecuta venit
tmemnnt ti. vt dicta.l.denunciaſſe.ſic videtur hic fienda ſcienti e,uäd RMOL qu pꝛeciũ ⁊ oĩa dãna.h.d.
non fiat pꝛopter ſolam ſcĩam ſed ꝓpter defenſionẽ fien⸗ V¶Oo. de. l. emptoꝛem. f-. de actio. emp. So. vt
genfoenie, dam. Idem in ceſſionario qꝛ denunciare debet debitoi E. glo. 1 male. ? ideo dic ꝙ aut queris an debeam
binontinane etiam ſcienti.vt.l.iij.de noua. expectare ſnĩam et dico ꝙ ſic. vt hic.⁊. Latqui natura.S.
edalſcht ¶ Itez qrit glo.qͥd ſi emptoꝛ eſt pᷣſens /⁊ dicvt glo.¶ In cum me. ff. de neg.geſt.aut queris an debeam cõtradice⸗
ſdektcoen glo.· q̃ incipit.vt.ff.e.ibi.aꝑturãmo eo tꝑe quo defenſio re ⁊ negare:⁊ tunc dic ꝙ aut eſt notoꝛium rẽ eẽ euincẽtis
fenytatert⸗ ſalua etiã fieri poſſit qꝛ ad hũc effectum fit denũciatio vt ⁊ non debeo negare als ſic. vt dicta.l. emptoꝛẽ. in pᷣn.
nſli⸗ Pit aũt. in brinn ff de amiſere deeo. 6n adebloan. i er Go enc debeat fieri denunciatio ⁊ dic vt
u ibi. denunciari quaſi nõ fiat a SE⸗ 8 ntt:
igin ad Sranancam veatoeis cõtumaciã /⁊ dic vt per dy.cx. J ſtatus Si euictio non ſequitur nullo
e E de reg. iur. c. eum qui certus. In glo.que incipit quid modo agitur.ſi ſequit᷑ agitur
G0 flungt ſt ibi dcberet. ſ. auctoꝛ. Tunc venit ſumn· teerus boc Rede ſecuta oↄfir
nnng i Icontrouerſia.α meret aa Tobligata. ndben niuz d .6
n C . pꝛincipaliter actio de euictione ↄmittit᷑.h.ðd. firmato dñio tollit actionẽ de euictione.h.d.
n Sah ¶ Op.ꝙ ſumptus factos in re cõſequar ab euincente nõ NR¶Oppo. ꝙ per pꝛeſcriptionem longi tempo⸗
oie ctn ab auctoꝛc.vt .e.ſuper empti. So.vt.glo.¶ Cõtra quam ris nõ ſit tutus.nam creditoꝛibus competit hypothecã
unncſan oppo.ꝙ ſi non poſſidebã mihi debeam iputare.vt.l.ſi rẽ. que non tollitur longo tempoꝛc.vt.l.ſicut.⁊ ¶.cum notiſ⸗
putnt⸗

Ssſſi duple.ff. eo. So. vt glo. Ex qua collige ꝙ duplex cul⸗

ſimi. de pᷣſcrip.xxx anno. So. vt gl.

Butrigorij
trigarij
— 3/ Eoον Mon inſtaurat litẽ actoꝛ
S J parentes. cioꝛi niſi remedio ap
. pellationis: ſed denunciatione omiſſa tuiꝰ eſt.
Ahoc dicit.

Mp ti Pꝛeſcriptio lõgi tempoꝛis actio

Wlit. b. d. Diuide in duas partes: qꝛ in pꝛims lo

in ſpecie vſq; in ft.

Euictio⸗ ¶ OSpp.ꝙ pꝛeſcriptio lõgi tẽpoꝛis tollat hãc actionẽ:vt

nẽ an tol⸗ S.eo.lʒ.ſi obligata.So.vt glo.⁊ videtur male dicere:quia

lat pꝛeſcri perſonalis actio non tollitur. xx.ann. Pꝛeterea naſcitur

ptio longi demum cuictione ſecuta/ergo nec pꝛius poteſt pꝛeſcribi:
tẽpoꝛis. vt.l.j.S.de qua.pꝛeſcrip.So.aut quero de actione ex ein⸗
pto tollenda perviam directam:⁊ tũc non tollitur ſpacio
xx.annoꝝ:qꝛ perſonalis eſt ⁊ naſcitur demum re euicta:
vt. l. euictis.ff.e.ergo ante nõ currit pꝛeſcriptio: vt.l.cum
notiſſimi · S.fl.S.de pꝛeſcrip.xxx.an.⁊.d.lʒ.j.de anna.exce⸗
ptio.⁊ ita põt loqui.aut q̃ris de ea tollenda per indirectũ

⁊ tunc tollitur lõgo tẽpoꝛe/qꝛ emptoꝛ fit dñs rei ⁊ res nõ

poteſt a modo euinci niſi per iniuriã: vt.S.e.l.ſi obligata.
⁊ hec vera ſi res erat pꝛeſcriptibilis ałs nec per idirectũ
etiã tollitur longo tẽpoꝛe / ⁊ ita etiam poſſet inteiligi hec
lex.i¶ Itẽ opp.ꝙ pactum non tollat actionẽ de euictione:
vt.l.emptoꝛẽ ·S. fi.ff.e.Sol.aut ſimpliciter remittitur eui
ctio ⁊ agitur nihilominus ad pꝛecium vt ibi:ſed ſi fiat pa

ctum vt etiã ad pꝛecium non agatur vt quotidie ponitur

in inſtrumẽtis/⁊ tunc ad nichilum poteſt agi.

¶ Ivn glo. q̃ icipit qꝛ.ibi re euicta:⁊ tũc incipit pᷣſcptio.

ES

* , „ 7 —
H Siactum eſt liberum fundũ
= Bm tib 1. pꝛeſtari ałas indemnitatem

Olclt. —
vno modo vt glo.x ſol.vt ipſa.

Om luccelſoꝛes.co de cuien

toꝛem ⁊ eius heredes.h.d. ¶ Hec lex pꝛobat ꝙ

8—

tractus pꝛecium non ſolutum re⸗
¾. tineri poteſt donec fideiuſſoꝛ euictionis nomi⸗
E &c peeſtetur. h. d.
¶ Op. ꝙ non agatur de euictione ante rem euictã:vt.lłl.qͥ
rem. S.e.So.hic non agit de euictione/ ſed pꝛecium reti⸗
netur.¶ Modo quero an pꝛo iſta euictione tm̃ debeat da⸗
ri fideiuſſoꝛ:?⁊ dic ꝙ ſic:quia cauſa finalis pꝛoducit effe⸗
ctum ſᷣm rẽ: vt.l.admonendi.ff.de iureiuran. Sed con⸗
tra hoc op.de.i:.fl.ff.de reſcin.vendi.So.ibi fuit cauſa im
pulſiua hic finalis.

ctio etiam ab ignoꝛante.h.d.
¶ Op. quare dicis hic de ignoꝛãte cum idem
R l gEA ſit in ignoꝛante ⁊ ſciente:qꝛ videtur ꝙ vendi⸗
tio non teneat:⁊ ideo non poſſit agi de euictione vt.l.ſi in
emptione · S. item ſi emptoꝛ.de contrahen.empt. Sol.hic
fuit ignoꝛans venditoꝛ ibi ſciens.Tu dic ꝙ aut quero de
re vendita ⁊ nunq; tenet emptio cũ ſit libera: vt.l.liberi.
ff.de contrahenda emptione. Aut quero q;tum ad obli⸗

gationem empti ⁊ venditi: Dic ꝙ aut eſt emptoꝛ ſciens

vel vterq;: ⁊ tunc non tenet venditio / nec de euictione
agitur vt in contrario.aut emptoꝛ fuit ignoꝛans⁊ tũc nõ
curo ſit venditoꝛ ignoꝛãs ſiue ſciens:quia ſemper de cui⸗
ctione tenetur vt hic. ¶ Itẽ op.quare dicis ignoꝛans cũ

ſciens multo magis tenetur. Rũñdeo qꝛ ſi fuiſſet ſciẽs poſ

ſet etiã ante euictionẽ conueniri non de conditione ſed
ad intereſſe doli:vt.l.ſeruus quẽ. S.fi.ff.de act.emp.
Item op.ꝙ venditoꝛ non poſſit eãꝗ vendicare:qꝛ quem

de euictione ⁊ c.vt.S.eę.ſiue pꝛimo.So.vt gl.vltima ⁊1 ma

le.⁊ ideo dic ꝙ hicvenit alieno nomine non ſuo:vt in glo.
penultiimm.
¶In glo. que incipit tibi.ibi.l.ſi in ẽptione.illa loquitur
in emptoꝛe ſciente vel vtroq; hic in venditoꝛe vt ibi ꝓba
tur.¶ In glo. que incipit immo videtur. ibi pꝛima placet
immo placet illa que eſt.S.glo.pꝛoxima.

DL 4 tibi Moꝛtuo ſeruo vendito
Squ 8 * ceſſat de euictione actio
hoc dicit. , . “”D
C.Op. ꝙ duret actio de euictione etiã motuo

nẽ ex empto de euictione non tol⸗

Iquitur in genere vſq; ibi ſi itaq;.⁊ ibi loquitur

pꝛeſtari agitur ante euictionem ſecutam. hoc

tibi Pꝛo ancilla vẽdita pꝛeſtatur eui

Bcda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis

homine:vt.l.vtiq;ʒ.⁊.l.ſinautem ·S.homo.ſff.de reivẽ.So.

ibi erat iã lis conteſt.ſuper homine quando moꝛtuus eſt

hic non.

G s MHNon tenetur de cuictiõe
R J kund um. qui vendit ſcienti niſi ex
pꝛeſſe ſe obligauerit.h. d. L B
KnmA LOp. ꝙ etis ſi vendatur ignoꝛãti non teneat᷑
de euictione: vt.l.emptoꝛẽ.S. fl.ff. de acti. emp. So. aut cõ

uenit ꝙ teneatur de euictione venditoꝛ ⁊ tenetur ſcientix ti antenes
ignoꝛanti vt hic:⁊.lł.nec quiſq;. aut conuenit ne teneatur tur de eui⸗

de euictione ⁊ tunc aut ſimpliciter ⁊ non tenetur ad inter

eſſe ſed ad pꝛecium ſic: vt.d.l.emptoꝛẽ.S.fi.aut conuenit

hoc adiecto ꝙ etiã de pꝛecio non teneatur: et tunc videt
vt iactũ rethis vendere ⁊ ad nichilum tenetur: aut nil cõ

uenit ⁊ tenetur ignoꝛanti / ſcienti non. ¶ Itẽ op. ꝙ ſciens
agat ſine ſtipulatione ⁊ agat ſolũ ad ſimplum ⁊ ſic in duo
bus zdicit huic legi vt.il. S.cõmu.de leg. So.vt gl. Uel

dic ꝙ non erat ibi ſciens eſſe alienam immo ſciebat eẽ vẽ
dentis:ſed ſciebat receſſurum eſſe dñium ab eo in euentu
conditionis/ ideo eligitur media via:nã attento ꝙ ſcit

vendentẽ dominum ec ⁊ agit etiã ſi nulla ſtipulatlo inter
uenerit:ſed attẽto ꝙ ſit alterius futuram eẽ in euẽtum cõ
ditionis agit ſolum ad ſimplum.¶ Itẽ op. ꝙ ſciens agat
ad pꝛecium ſaltim:vt.l.j.S.ſi ven.pig.aga.So.vt glo.
¶In glo. que incipit vt ⁊.in fi.ibi:S qui aũt.niſifactum

erit pactũ ꝙ etiq ad pꝛeciũ non teneatur: quia tunc non te
J netur ad aliquid:vt.d.l.emptoꝛẽ·S.fi.

P Exceptio competens acto⸗
P S Myptoꝛi. ? gohen etiam ſingulari ſuc
Rcelſoꝛi ſiue habeat actionem de euictione ſiue

aſeunt ad ſingularem.h.d. J
. Etiam ĩ per
A—☛1 permutationts. mianas
ſtatur euictio ſi tamen pꝛecedat denunciatio.
hoc dicit.

K Stipulatio de duplo vel ſolẽ
Su exj eo nis vel abundãs cautelaem:

ptoꝛis non facit eum pᷣſumi male fidei.h.d.

inſti.ſed illa nil facit.ſ Itẽ opp.de.l.eris.⁊.l.anterius.ff.
ad.l.falcid. So.ibi aliter conſtabat de fraude.¶ Item

quero ad quid volebat iſte cõmittere malã fidẽ: Sicunt

quidã ꝙ ad hoc vt excluderet emptoꝛẽ ab actione de eui
ctione/ſed hoc eſt falſum:qꝛ cum ſtipulatio interueuit po
teſt agere etia ſciens.Sʒ glo.dicit ꝙ loquitur qũ pꝛomiſ⸗
ſum non fuit.ſed certe dicit contra tex.tñ quia ſtipulatio
ne facta volebat aduerſarius fraudẽ pꝛobare.⁊ ideo ſe⸗
quẽs pars glo.eſt verioꝛ.ſ.ꝙ pꝛodeſt qᷓ;dtum ad hocvt ex⸗
penſas retinere non poſſit.i Itẽvt pꝛeſcribat ſi fuit igno
ans ⁊ impediat ſtipulationẽ de euictione cõmitti.

Heres fideiuſſoꝛis de euicti
Se Ered em.one tenetur ⁊ ſi ex ꝓpꝛia per
⸗ ſona rem vendicet non excluditur ab exceptio

ð ne. hoc dicit.
Que lit longa conluetudo.
MNMubꝛica.

¶Quia conſuetudo habet vim legum ⁊ dictum eſt.S. de
legibꝰ.ſequitur de conſuetudine videre ⁊ male continua
tur. Super rubꝛica eſt glo.que venit:jrecitanda in mate
ria:⁊ ideo hic eam omũtto.

ês S

Egis:cõſuetudo contra legẽ coꝛrigit eã
Cõſuetudo pᷣm.l.roboꝛat eam.h.d.to⸗

2ρt aâοa⁄ââ q aliquando conſuetudo eſt pᷣter
rrAAE&legé 7 loquitur lex.j.x. l.iij. in ſecunda
= rn A6,R Parte eAliqudao eſt contra.l.⁊ loq⸗
tur.l.ij.jeo.Aliqñ eſt ſᷣm.l.⁊ tunc roboꝛat lex:⁊ loquitur.
l. fi. in pꝛima parte.j.eo.
¶ Ad euidẽtiam eſt ſciẽdum ꝙ aliud eſt imitari legem.
aliud coꝛrigere legẽ.aliud roboꝛare legẽ.aliud interpᷣta⸗
ri. HNam ſi caſus legis non deciſus eſt tunc ſi conſuetudo
eſt de hoc dicik᷑ imitari legẽ.i.habere robur legis:vt hic

RanA 6.h. d. Wel dic Licʒ iura agẽdi tranſeant ad
vniuerſalẽ ſucceſſoꝛẽ non ad ſingularẽ iura tñ excipiẽdi

¶Op. de. l. ſi quis ſub conditione.ff. de condi.

E Conſuetudo pᷣter legem
Meles. Honſur eã ⁊ hʒ robur le

tus titulus.i Diuide ergo ti. in tres

Dedens 4
re ignoꝛI

(4 la con
guibus erx
Cbedee
ſueuudini
ſvewdine
bur Hui
glo tene
ſatlege:
turſin ſ
ſicutt le
conſuetu
heralis?
lipus ai
clultas po
Aut conſic
rcluitae
ſerl potel
flert per.
lukideiun
ſergote
ſummna p
peeces
gemiuri
facta vie
tates nol
onunen
Aiſu
auͦc qu
(Ps ſol
cgener
ſterron
Ndinen
bioſuen
Pecdarto
Lalknan
ſtemdin
nn elde
Pobetce
ſettier
ſopoͤtf
wiſſione
iliſcz
inn.
r
lenßſi
ſiſne
Reiige
horeris⸗
Litiien

4
e⸗
eer. nle

lämmmnne,

N

luflne
ntiſtgin
Kopgſine
1 Coft,
uialtiſren
Nreqannnn

cofnpant
etiam ſhgt
mdeenictti⸗
Gedietet
feiuraſigne

Kccdet dennent

o dedporte
buncigein
immaleftahe
bitioyekntant
nsalun
nulifidiide
abcklonens
Alioinkerun
goiror gien
In dpisffl
robir l
ökunahonn
eſerbalfus
tioneconite
deiuſons an
ntſickggft
ladtunthgect

ſtetud⸗

e unden
fetndeonin
cnnrnnnt

Cõſuetu⸗
dinis vᷣt?
eſt imitart

legẽ ⁊ ro⸗
boꝛare.

4

Q ue ſit longa conſuetudo. Fo

in pꝛima lege.⁊.l.in totum.S. de edi.pꝛiuatis.⁊ ĩſti.de iur.

natu·S.ex non ſcripto.ſi aũt lex eſt ſcripta ſed cõſuetudo
ei Zdicit:tũc legẽ coꝛrigit gñaliter ſi eſt generalis:ſpecia
liter ſi eſt ſpecialis:vt.rl.ij.Aliqũñ eſt lex ſcripta ⁊ conſue
tudo idem dicit: et tunc aut lex erat dubiaæ conſuetudo
eã interpꝛetatur:vt.l.ſi de interpᷣtatione.ff.de legib.ſi non
erat dubia eã robo:at: vtſe.. m in pꝛin.
¶ Ex tex.conſuetudo pᷣcedens in caſu expᷣſſo ⁊ ratio in
caſu non expꝛeſſo ſimilẽ rationem habet ⁊ diuerſam acci
dentiam facti.
¶ Nota ꝙ conſuetudo dʒ pꝛobari. ¶ Itẽ nota ꝙ ſpãlis
conſuetudo hʒ vim.i.in loco illo.¶ Item nota ꝙ ratio cõ
ſuetudinis ſeruatur in caſu ſimili ⁊ ita trahitur de ſiłibꝰ
ad ſimilia:vt.ff.de legi.l.de quibus.anteqᷓ; recedas mate⸗
riã expedias totum tex.

” Specialis cõſue⸗
Gnluetudinis. o quo ad vnũ
PElocum vincit legem quo ad illũ non vincit ge⸗
Aneraliter. h. d.
¶ Extex.aut legẽ. dictio aut hʒ diſiungere niſi reſolus
tur in ⁊ vt.l.penul.S.de VIbig. Schara ergo caſꝰ quo
modo ergo erit dare legẽ ſine ratione. Itẽ qũo conſue
tudo coꝛrigit rõnem que non eſt ſub lege. Huius timoꝛe
glo.exponit varijs modis.

? l.⁊ roboꝛare.h.d. ¶ Modo venia⸗
WVi mꝰ ad materiã quã expediã quattuoꝛ modis.
HApꝛzimo per contra. ſecundo per diſtinctionẽ cir-
ca illa contra.tertio per oppoſitiones.quarto per qones
quibus expeditis remanebit tota materis expedita.
¶ Redeo ergo ad contra.⁊ pꝛimo op.ad hc legem con
ſuetudinis ꝙ ſibi implicet ↄꝛia:qꝛ dicit habere robur cõ⸗

ſuetudinem: poſtea dicit ꝙ nõ vincit.l.ergo non habet ro

bur. Muius timoꝛe ſunt hic plures ſolutiones:⁊ tene quã
glo. tenet. ¶ Itẽ op. contra hoc ꝙ in totũ con ſuetudo tol⸗
lat legẽ:vt.lde quibus.in fiff.de legi.So.ſm pla.ibi loqᷣ
tur pm ſua tẽpoꝛa ſᷣm que conſuetudo rome erat gñalis
ſicut ⁊ lex:⁊ ideo generaliter põt tollere.hic loquitur de
conſuetudine alterius ciuitatis qᷓ; romane que non eſt ge
neralis ⁊ hec eſtvera/ſi intelligas eã ſic ꝙ aut cõſideras
tẽpus añ trãſlationẽ imperij in pꝛincipẽ: ⁊ tunc romana
ciuitas poterat.l. generalẽ facere ergo ⁊ conſuetudinem.
aut conſideras tpᷣs poſt tranſlationẽ in pꝛincipem: ⁊ tũc
aut ciuitas romana vtitur ſua ſũma potentia.ſ.reuocãdo
per.l. poteſtatem tranſlatã in pꝛincipem quod poteſt cum
fuerit per.l.conceſſa.vt.lij.S· nouiſſime.ff.de oꝛi.iur.⁊
inſti. de iur. natu·S. penul.⁊ tunc poſſet.l.generalem face⸗
re ergo ⁊ conſuetudinẽ. Sed in dubio nõ videtur vti ſua
ſumma potentia. ſed ſolũ potẽtia ſibi reſeruata ⁊ ſpeciali
qꝛ pꝛecedẽtia declarãt ſequẽtia nã cũ dixerit ſe velle om
nem iuriſditionẽ in pꝛincipẽ niſi appareat de reuocatioõc
facta videtur vti tm̃ potentia ſibi reſeruata.ſ.vt alie ciui

tates non generaliter.l.non tollẽt.⁊ hoc pꝛobat᷑ quis ĩfra

ponuntur diuerſi tituli de iure fiſci:⁊ de iure rei publice.
Alij ſoluunt aliter an ſi talis eſt cui poſſit derogariꝑ pa⸗
ctũ ⁊c᷑. quod an ſit verũ dicã ifra in queſtionibꝰ.Sed om
nibus ſolutionibus dimiſſis tene glo.qꝛ conſuetudo gña
lis generaliter vincit legẽ:vt in ↄtrario.ſpecialis ſpecia⸗
liter non generaliter vt hic.¶ Itẽ op.ꝙ lex tollat conſue⸗
tudinem non ecõtra: vt.l.iij · S· diuꝰ.ff. de ſepul.vio. Sol.
ibi ↄſuetudo pᷣcedit legẽ hic ecõtra.i¶ Itẽ op.ꝙ etiã ſi lex
pᷣcedat tollat conſuetudinẽ vt aut.caſſa.v.deſe a. ſan. eccl.
⁊ aut.nauigia.de furtis.So.aut lex expᷣſſe impꝛobat con
ſuetudinẽ ⁊ eã tollit etiã ſi conſuetudo ſequaturvt in con
tra.⁊.l.de pcario.ff.ad.l.rodiã de iac.aut lex nõ expᷣſſe im
ꝛobat conſuetudinem ſed conſuetudo aliter diſponit qᷓ;
ex ⁊ tũc pᷣualet cõſuetudo ſequẽs vt hic.⁊ eſt rõ:qꝛ popu
lus põt facere legẽ ſcriptã vel non ſcriptã ex ↄſenſu ⁊ per
miſſione pᷣncipis ⁊ non ałs vt.l.oẽs ppłi.ff. de iuſti.⁊ iur.
æ.l.ij · S. q̃ oĩa.S.de veter.iur.enucl. VUbi ergo pᷣnceps im
pugnat ↄſuetudinẽ defſicit eius cõſenſus ergo ĩduci non
põt.i¶ Itẽ op.ꝙ ↄſuetudo nõ vĩcat legẽ: vt.l.qð nõ rõe.ff.
de legi. So. dicũt qͥdã ꝙ ↄſuetudo ſine rõe nõ coꝛrigit le⸗
gem ſʒ ſi eſt ronabilis ſic vt hic. Sʒ qũo hoc qꝛ etiã.l.du⸗
rã ⁊ ſine rõe ſeruamꝰ:vt.l.ꝓſpexit.ff.qͥ ⁊ a qbꝰ.ergo idem
dʒz eẽ in cõſuetudine cũ ſit paris effectꝰ /qꝛ ꝓcedũt a pari
potẽtia:q. a cõſẽſu ppłi vel pᷣncipis vt.l.de qᷣbꝰ.ff.de leg.

Et ideo dic ꝙ aut qro an ↄſuetudo irrationabilis ſit ſer⸗

E Virtus conſuetud inis eſt imitari.
ges.

nãda in caſu expᷣſſo:⁊ dic ꝙ ſic ⁊ etiã in alio caſu vbi è ea
dẽ accidẽtia facti ⁊ hoc eſt verũ: vt.d.l.quod non ratiõe
licet quidã intelligãt illam ſolum ſeruari in illo caſu qui
tunc contingit nõ ałs/etiã ſi idem caſus q;tũ ad facti ac
cidentiam cõcurrat/aut quero an conſuetudo irrationa⸗

bilis extendat᷑ ad caſũ ſimilem in rõne ſed alia facti acci

dentia/⁊ dico ꝙ non:qꝛ vbi debet fleri extẽſio: debʒ fieri
per rõnem /ſed ibi non eſt ratio ſed erroꝛ ergo ceſſat extẽ⸗
ſio.¶ Item oppo.ꝙ virtus cõſuetudinis non ſit coꝛrige⸗

re.l.ſed imitari. vt.S.l.j.vel interpꝛetari. vt.ff.de legi.ſi

de interpᷣtatione.vel roboꝛare.vt .e.l.fi. So.dicis verũ
ſed aut cõſuetudo nõ inuenit legẽ.⁊ tunc imitat᷑.l i.habʒ
robur legis.vt.·je.l.fi.⁊ inſti.de iur.natura·S. ex non ſcri⸗
pto.aut inuenit.l.ſed ei ↄdicit: ct tunc eã coꝛrigit vt hic.
aut inuenit.l.et ei non cõtradicit.tunc aut inuenit eã du⸗
biã ⁊ tunc eã interpᷣtat᷑.vt.l.ſi de interpᷣtatione.ff.de legi.
aut nõ inuenit eã dubiã:⁊ tũc eã̊ roboꝛat ⁊ ↄflrmat vt.je.

l.fl. ¶ Ut ergo hec liq̃ant diſtingue.qꝛ aut cõſuetudo eſt Conſuetu
pꝛeter.l.⁊ dicit᷑ imitari.l.i tm̃ valere q;tũ.l.vt.l.de qbus. do qñ di⸗
ff.de legibus.cum ſi.aut ſᷣm.l.⁊ tũc aut inuenit eã dubiã cat᷑ imita⸗
et eã interpꝛetatur.vt.l.ſi de interpꝛetatione /ſi non inue⸗ ri legem.

nit eãẽ dubiam tunc roboꝛat eã.vt.S.e.l.j.aut eſt ↄ.l.⁊ tũc
aut contra diuinam ⁊ tunc in totũ tollere nõ poteſt ſicut
nec.l.qꝛ minoꝛ magiſtratus vt.liille a quo:S.tempeſtiue
ad trebel. ſed diſtingui ius diuinũ põt ſicut ⁊ lex vt in te
ſtibus. Idem ſi eſt ↄ ius naturale vel gentiũ.nam poteſt
derogare ⁊ non abꝛogare.vt.l.placet.⁊ ihi nota.ff.de le.
Si aũt eſt cõtra ius ciuile:⁊ tunc aut eſt ʒ ius ciuile.i.im
pꝛobata.p.l.⁊ tunc nõ valet vt aut᷑.caſſa.S.de ſacro ſanc.
eccle.⁊ aut᷑.nauigia.de furtis.⁊ eſt rõ qꝛ modo non ꝓce⸗
dunt a pari potentia qꝛ.l.derogatoꝛia ꝓcedit a pꝛincipe
vel a populo/⁊ cõſuetudo a populovnius ciuitatis.Sed
quid ſi a pari potẽtia ꝓcedat conſuetudo ⁊ lex: certe eſt
dubium.⁊ adhuc videt᷑ ꝙ non valeat cõſuetudo qꝛ ad hͥ
vt tollatur.l.derogatoꝛia pᷣcedens oꝑoꝛtet ꝙ in ſequenti
flat exp mentio de ea. vt.l.ſi qͥs in pᷣncipio teſtĩ.de leg.
lij. ⁊.l.ſi mihi ⁊ tibi·S. in legatis.de lega.pᷣmo.ꝙ in cõſue⸗
tudine cadere nõ poteſt qꝛ in ea nõ fit mentio legis dero
gatoꝛie cum nil in ea ſcribatur ⁊ ideo videt᷑ ꝙ vincatur
ꝗ lege derogatoꝛia etiã ſi a pari potẽtia pꝛocedat niſi ex⸗
pꝛeſſe iudex in ſnĩa dicat ꝙ de conſenſu populi ⁊ ex certa
ſcientia S.l.derogatoꝛiam pꝛonunciat ar.l.idem vlp.ff.
de excuſa.tut.aut eſt .l.i.diſponit aliud qᷓ; diſponat.l.⁊x
tunc aut eſt irrationabilis:aut rõnabilis KF irrationabi⸗
lis vincit.l.in caſu expꝛeſſo.⁊ vbicũq; inuenit caſum in ſi
mili accidentia facti:ſed vbi eſt diuerſa accidentia facti
licet ſit eadem rõ non quia extenſio debet fleri per exten
ſionem rõnis quc hic ceſſat ergo extenſio.vt.l.ꝙ vero.⁊
l. ꝙ non rõne.ff.de legibus.ſi eſt rõnabilis ⁊ tunc aut pce
dit legẽ ⁊ vicitur a.l.vt.l.iij.S.diuus.ff.de ſepul.vio.aut
ſequitur.l.⁊ tunc vincit.l.gñaliter.ſi eſt gñalis vt.l.de qͥ⸗
bus ff. de legi.ſi eſt ſpecialis vincit ſpecialiter.vt.l.vendi
toꝛ ·S· ſi conſtet.ff. cõmunia pᷣdio.ſed ſi eſt ſpecialis nõ vi
cit.l.gñaliter.vt hic in fl.¶ Expeditus de cõtrarijs ⁊ di⸗
ſtinctione venio ad oppo.et pꝛimo op.⁊ videt᷑ ꝙ cõſuetu
do nõ debeat pꝛobari quia ius eſt certũ ⁊ finitum. vt.l.ij.
ff. de iuſti.⁊ iure.Solu.ibi de iure ſcripto:hic de nõ ſcri⸗
pto.et ideo ſi dicat iudex ꝙ pꝛoducat titius oĩa iura ſua
vſq; ad talem diem:certe.l.cõem non debet ꝓducere:ſed
allegare.l.item nec.l.municipalẽ ſcriptam in volumine
ſtatutoꝛum.ſed ſi non ſcriptũ ius vel eſt ſcriptũ:ſed non
eſt red actum in volumine ſtatutoꝛũ vt ſunt q̃dam refoꝛ⸗
mationes ⁊ tales debent pꝛoducinon ſolum allegari.
Item op.ꝙ non conſuetudine ſed legibꝰ eſt iudicandũ
vt.l.nemo.ff.de ſen.⁊ interlo.om̃i.iudi.So.vt glo.mult⸗
modis /ſed dic ꝙ aut arguo ex ſnĩavelut ex cauſa imedia

ta vt qꝛ dico eſt ſic iudicandũ qꝛ alłs iudicatũ ⁊ male di⸗

co vt in cõtrario.aut ergo ex ſnia velut ex cã mediata et
ex iure ⁊ ex cõſuetudine velut ex cauſa imedista.vt quia
ius conſuetud inariũ eſt ꝙ ſic iudicet᷑ introductũ ex muls
tis ſentẽtijs ⁊ tunc bene arguo ⁊ debeo audiri.vt hic.
Atem oppo.ꝙ conſuetudo non ſit ius:ĩmo factum/x qͥ
am modus loquẽdi. nã dicimus et qui delinquit bis ꝙ;
conſuetudinẽ habʒ male faciẽdi.vt.l.iij.Sõ.de epi.audiẽ.

So. aut eſt conſiderare conſuctudinẽe tribꝰ modis.no
modo pꝛout eſt factũ ex quo nihil reſultat ⁊ ex bino actu

inducit᷑.vt.l.iij.in fi.S.de epi.audien. Alio modo ſoluitur
pꝛo facto ⁊ vſu ex quo reſultat ius vt ſunt moꝛes ⁊ vſuʒ

NCIIII.

.

Butrigarij Ocda pars ſuper Octauo libꝛo Codicis

⁊ tunc non eſt ius Alio modo ſumit᷑ pꝛo ipo iure reſultã⸗
te ex moꝛibus ⁊ ita ſumitur hic. Item oppo.ꝙ lapſute⸗

poꝛis non inducat᷑ cõſuetudo.vt.l.nemoS. tẽpoꝛalis ff.

de reg. iur. Solu. aut eſt tm̃ tempꝰ quod ad pꝛeſcriptio⸗
nem ſufficit ⁊ ꝓcedunt q̃ dixi.Aut eſt tm tẽpus ꝙ nõ ſuf⸗
ficit ad pꝛeſcriptionẽ: vel ſufficit ſed fuit interruptum qꝛ
aliqñ pᷣm.l.fuit iudicatũ:aliqñũ ) ⁊ tunc non inducit ius.

vt in contrario.i Item op.ꝙ ex eodem facto quis nõ dʒ

mereri penã ⁊ pᷣmium vt.il.ij.S nemo.ff.de capi.di.⁊.l.ſi⸗
ue hereditaria.de neg.geſt.ſed populus als iudex faciẽ⸗

do q legẽ meretur pena.vt.l.ſancimꝰ.j.de penis.ergo nõ
p̃ᷣmium.ilegẽ.Solu.vt glo.⁊ male.⁊ ideo dic ꝙ eſt conſi
derarc actum iudicis ⁊ eius cõſenſus ⁊ ex iſto actu merce
tur iudex penam qui facit ꝗ legẽ.vt.l.ſi iudex.ff.de iudi.

⁊ inſti.de obli.ex quaſi delic.in pꝛin.⁊ j.de pena iudi.qui
male iudi.per totum. ⁊ ex iſto actu non inſurgit pᷣmium.

Item eſt actus populi hoc ſcientis ⁊ patiẽtis ⁊ iſte actꝰ
non eſt contra legẽ.ĩmo pꝛinceps eis ꝑmittit conſuetudi

nem inducere cõtra legẽ.⁊ ex iſto inſurgit lex.i¶ Itẽ op.
ꝙ non ſit virtus conſuetudinis trahi ad ſimilia: ſed leg.
vt.l.non pñt.ff.de legi.Solu.qꝛ lex trahitur ad ſimilia vt

ibi.⁊ conſuetudo vt hic:ſed qð pꝛeualebit an ſimile ↄſue⸗
tudinis pꝛeualebit ſimili legis ſi inuicem contradicant.

NBñ.aut ipſa.l.pꝛeualeret conſuetudini.et tunc cius ſimi
le etiam pᷣualebit / aut conſuetudo pᷣualeret legi et tunc ſi
mile cõſuetudinis pᷣualet.An aũt.l.vel conſuetudo pᷣua⸗

leat.S.dixi. Expeditis oppoſitionibus venio ad q̃ſtio⸗
nes circa materiaʒ que ſunt plures.⁊ pꝛima erit qͥd ſit cõ

Conſuetu ſuetudo.i Quero ergo quid ſit conſuetudo.Rñ.conſue⸗
do qᷣd ſit tudo eſt ius non ſcriptum iaturhis moꝛibꝰ vtentiũ cõ⸗
⁊ vñ dicat piobatum. qꝙ adeo eſt magne auctoꝛitatis vt non fuerit

neceſſe ſcripto compᷣhendi.¶ Wodo expediamus diffini
tionem ⁊ pᷣno ideo dixi.S.eſt ius ad differẽtiam eius qꝛ
eſt factũ ex quo nil reſultatvel reſultat ius. Ideo dixi nõ

ſcriptum ad differẽtiã iuris ſcripti quod eſt ĩ ſcriptis re⸗

dactum. Ideo dixi diuturnis moꝛibꝰ qꝛ requirit᷑ lapſus

tempoꝛis de quo.Xj dicã. Idco dixivtentiũ quia ſivna coõ
munitas vtitur non ſic gñalis cõſuetudo: ſed in illo loco
tantum. Qð autẽ ſubijcitur ꝙ adeo eſt magne.⁊c.non

eſt de ſubſtantia diffinitionis ſed ponitur ad bene eſſe es
colligitur ex.l.unmo magne.ſf.de legibus.¶¶ Item quero

vñ dicatur conſuetudo. Rũñ.i.cõmunis aſſuetudo/ſicut

lex dicitur cõmunis conſenſus.vt.l.j.ff.de legi.¶ Item q̃
ro vnde inducatur conſuetudo. Rũñ.ꝙ eſt factum ⁊ nil in
ducit.vt dicta.l.iij.de epi.audien.S. Item eſt factum oꝛ⸗

dinatum ad conſuetudinem inducendã vt ſunt moꝛes:⁊

Conſuetu ex hijs inducitur conſuetudo.i¶ Item quero q̃ ſunt illa q̃
dinẽ indu inducunt conſuetudinẽ. Rũ.quattuoꝛ/moꝛes/tẽpus/ra⸗
cũt qttu⸗ tio/⁊ conſenſus populi.de moꝛibꝰ pꝛobatur.S.l.j.⁊ inſti.

03.

de iure natura ·S· ex nõ ſcripto.de tẽpoꝛe pꝛobat rubꝛica

hic poſita.⁊ inſti.de vſuca.ct qꝗð ſit iſtud tẽpus dicam ···

de ratione pꝛobat᷑ quia ſine rõnc von valet.vt dicta.l.ꝙ
non rõne.ff.de legi.qð non puto verum vt dixi:qꝛ immo
valet in caſu expꝛeſſo vbicũq; eadem facti accidentia cõ⸗

currit/ſed vbi diuerſa facti accidentia concurreret tunc

non trahit᷑ ad illũ caſum.vt.S.dixi. Item eſt cõſenſus po

puli.¶ Sed an hec ſunt vera. Rñ.ſi ego ſimul colligo pꝛo

ximas cauſas ⁊ remotas bene eſtverum ꝙ ſunt quattuoꝛ

cauſantes conſuetudinẽ:ſed ſi ſeparo ꝓximas cauſas et
remotas tunc dico ꝙ pꝛoxima cauſa cõſuetudinis eſt ſo

lus conſenſus populi.nam ſicut ſe habet expꝛeſſus cõſen

ſus ad legem/ ita tacitus ad ↄſuetudinem vt pꝛobat᷑ in.l.

de quibus.ff.de legi.ſed conſenſus expꝛeſſus ſolus ꝓdu⸗

cit legem. ergo ſolus tacitus inducit conſuetudinem/ſed
cauſa remota conſuetudinis ex qua colligimꝰ populi cõ
ſenſum adeſſe vnde ſunt moꝛes tempus ⁊ ratio.nam quo

modo poſſemus ſcire ꝙ populus conſentiret cum hoc cõ
ſiſtat in aĩo niſi per pꝛedicta:interioꝛa enim habẽt decla
rari per exterioꝛa.vt inſti.de re.diui.S. ſeruos.⁊.il.hij qui

de tuto. ⁊ cura.da.ab hijs.¶ Modo circa ea q̃̊ conſenſuʒ

populi declarant et ſunt cãa mediata conſuetudinis ſunt

plura querẽda. Et quero quot moꝛes ⁊ actus requirant
et videtur ꝙ duo.vt.il.iij.in fl.de epi.audien. Pꝛetera di
cit.l.ꝙ multa ſunt genera perſonarum liberarũ ⁊ tñᷣ tan⸗

tum duo ſunt ⁊ ſic duo ſunt multa ac multũ ⁊ ſepe ſat cõ
uertũtur. Pꝛeterea alibi dicit᷑ bis aut ſepius vt.l.ſeruos

ad ...iuł.de vi.ſi ergo vltra bis eſt ſeplus.ergo in bis ẽ
ſepe qꝛ cõparatiuũ habet ſuũ poſitiuũ inferre.vt.l.her̃s.

ff. de neg. gelt. ſ ed non eſt dubium qp ex eo ꝙ flt ſepe tre⸗
quenter inducit᷑ conſuetudo.vt.S.l.j.ergo ex eo ꝙ fit bis

In contrariũ dicit dñs mar.ꝙ cũ hoc ſit indeterininatũ

cõmittitur arbitrio iudicis ſi ipᷣe non pꝛobat /ſed ego ꝓ⸗

babo quõ ⁊ qualiter ↄmittatur:certũ eſt ꝙ effectus decla

rat cauſam ſuam.vt.l.jS:non om̃es.ff.de flu.⁊.l.ita autẽ.
in pꝛin.de admiſtra.tuto.⁊ dixi in.l.emptoꝛ.S.de cuictio.
et. l.ſi rem · S.fi.ff.de euictio.ſed ita eſt ꝙ iſti moꝛes nõ re⸗
quiruntur niſi ad hoc vt ſciamus an populus cõſentiat
vbi ergo habeo conſenſuʒ populi q̃ eſt immediata cauſa

conſuetudinis non curo de alio.nam qñcunq; aliquid fit

pꝛopter aliud ſi habemus id ꝓpter quod fit non curamꝰ
de modo per quẽ fit. vt.l.iijj S conaltio de adimẽ.leg.⁊.
l.iij.S.de inſti.⁊ ſub.ſub condi.fac.ad ꝓpoſitũ ergo ſi ali⸗
qua magna cõtrouerſia fuit inter magnos de ciuitate et
magna murmuratio de iſta cauſa fuit per terrã ⁊ fuit de⸗
ciſa.modo ex hoc poteſt iudex arbitrare ꝙ abfuerit ↄſen
ſus populi. dum tamen bis fuerit ſic iudicatum quia
tex.loquitur in plurali. ¶ Sed qᷣͥd ſi cauſa erat parua:⁊
inter quoſdam ribaldos/certe non ex.x. vel.xx. ſnijs iu⸗
dex debet arbitrari adeſſe conſenſum populi cum pauci
de hijs cauſis ſciuerit/non ob.il.iij.de epi.audien.qꝛ non
loquitur de conſuetudine ex qua reſultat ius.Mõ ob.in⸗
ſti.de iure perſonarũ.quia non ſolum duo gña ſunt: ſcd
quattuoꝛ vt ibi nota. Item non ob.qð dicitur bis aut ſe⸗
pius quia ibi ſepius nõ ponitur comparatiue.¶ Item q⸗ Conſuetu
ro qualis actus requirat᷑:⁊ vidctur ꝙ ſentẽtiarũ.i.ſi plu do ad hoc
res ſentẽtie in eodem gñe. vt.S.e.l.j.vel dicit glo.qudo ꝙ inducat
ſolus vſus interuenit ſz perpetuo ſine contradictione eſt qlis actꝰ
obtẽtum / vel cũ eſſet queſtio an eſſet de hoc conſuetudo requiraf᷑
iudicatum fuit de hoc conſuetudinẽ eſſe / vel libelli que⸗
rimoniarum cõſuetudinẽ ſunt reiecti. Modo de hijs
ſingnlis vidcamus an ſit verum ꝙ per tales inducatur
conſuetudo.de pᷣmo.ſ.actu ſniarum ego non dubito: ſed
de ſcðo.ſ.quando perpetuo ſic eſt obtẽtum ſine contradi
ctione/ego dubito/nec puto ꝙ ex ſolo vſu tali inducatur
conſuetudo longo tẽpoꝛe / ſed reqreret᷑ im̃ tẽpus cuius
initij memoꝛia non exiſtat.vt.l.hoc iure·S· ductus aque.
ff.de aq̃ quoti.⁊ eſti.⁊.l.de quibꝰ v.inueterata.ff.de legi.
⁊ eſt ratio qꝛ actus iudicis repᷣſentat populum.nam ipſe
populꝰ videt᷑ iudicaſſe.vt.l.ij.Siom̃ia.de vet᷑.iur.enucle.
⁊ iſte actus eſt decimus.⁊ ideo nimirũ ſi inducat conſue
tudinem/ſed alij actus qui non fiunt a iudice ⁊ in quibꝰ
non repᷣſentatur populus non fic tranſeunt in ſcĩam po⸗
puli.⁊ per conſequẽs nec colligimus ita cito conſenſum
populi adeſſe.De tertio.ſ.qñ iudex pꝛonunciat conſuetu
dinem eſſe Aʒo in ſumma dicit ꝙ talis actus non eam in
ducit ↄſuetudinẽ quã demonſtrat /ego puto ꝙ nullo mo
do inducatur conſuetudo per talem ſniam:ſed inter cos
inter quos eſt lata ſentẽtia bene habebit᷑ pꝛo veritate:ſj
ꝙ altjs pꝛeiudicet ⁊ conſuetudinem inducat inter alios
nullo modo puto.vt.S.quibus res iudi.non nocet perto
tum.⁊ res inter alios acta ꝑ totũ.¶ Item quero q;tũ tẽ⸗ Conſuetn
pus requiratur ad conſuetudinẽ/c videtur ꝙ.c.annoꝛũ. do ad hoc
uia dicit longeuũ /⁊ longeuũ eſt.c.annoꝛũ.vt.l.fi.S.de vt ſit indu
acro ſanc.eccle.⁊ lex dicit inueterata.vt.l.de quibꝰ x.in cta q;tũ tẽ
ucterata de legi. Item pꝛobo ſic ea que non habẽt conti⸗ pus reqᷣra
nuum actũ pꝛeſcribuntur tanto tempoꝛe cuiꝰ non extat tur.
memoꝛia. vt.l.j.S.ductus aque.de aqua quoti.⁊ eſti.ſed
conſuetudo non habʒ actum perpetuũ ergo ⁊c̃. vrium te
net glo.⁊ bene pꝛobat.nec ob.ꝙ ſeruatur cõſuetudo.can
noꝛum qꝛ confiteoꝛ ꝙ ſi ̃ᷣuatur conſuetudo.x.annoꝛum
multo foꝛtius.c.annoꝛum.ĩmo illud qð vltra decẽnium
currit nil operatur ad pᷣſcriptionem cũ ſemel ſit pᷣſcripts
vt. l.in ſeruoꝝ.S.in quibus cauſis in integrum reſti.non
eſt neceſſaria.¶ Atem quero ex quo actu ⁊ tempoꝛe inci⸗
piat currere decẽ᷑nium/⁊ dicunt quidam non ex pꝛimo:
quia eſt illicitus/nec conſenſus populitũc adeſt/ſed cer
te idem poſſet dicere de vltimo actu.⁊ ideo dicoꝙ decẽ⸗
nium incipit currere a tẽpoꝛe pᷣmi actus.vt.l.eum qͥ kalẽ
dis.ff.de verb.ſign.⁊ fateoꝛ ꝙ ante decẽnium completũ
non adeſt conſenſus populi ſed completo decẽnio adeſt

⁊ pᷣſumitur retro adfuiſſe omni teinpoꝛe.ſimile in.l.pena

les· S. annua.ff.ad.l.fal.⁊.lĩ qᷓtitate.vbi ſi vltimũ legatũ
excedit dodrantẽ detrahitur falcidia de omibus etiam Conſuetu
pꝛecedentibus quaſi ⁊ ipſi videantur dodrantẽ excede do⁊ pa⸗

re. ¶ Item quero an pactũ t conſuetudo equiparentur: ⁊ ctũ an difſ⸗

hec glo.videtur dicere vnũ.ſ.ꝙ non:nõ tñ firmat.Alia ferant.

leticoie
Guni vi
lijn
llicioqð
giummen
Puenio ea
eelracerur
in ſapeſas
it ergkure
ſce vl patre⸗
cogbſent
lqviade
lunc hab
hum (Ieemea
in geooute
nb ſultatiue
ſeerudine
noob yſt
Nenqn
glanſipe
ausnon
Nen qe
lereos:
lic gen
leni ſeſ
ſpoſtinr
Ren eſtcalue
a nperiun
n lumalege
rimnrinonpot
fatun
bootenn
lefuiteis
ſeiscone
compere
ſenyerſo⸗
ſertfscn
osies⸗
Cognan
leutceſt
feſt ee

=- =

.

Pſonäinige
el diet
econ.

=

=

14
1

Ee
=

6
e
Wimihere

= =

Gcteruucfa
popcluntene
deyckincn
GKindctenn
iudicet h
ſuntin ſer,
1aclto conſer
Opuncigtene
3Actwsnnen
opnog
ſiamſcunn
cbit ofmi
dteritr

diohnocknn

Uongnenfit
deurgcnen.
Nlcnunlfinn
1Nldeqen
Uenonperioe
Pre affltinn
hecl ht
Gugntfl
ſegonehin
arcihentech
dor enor
ndaliin

De bis qui accuſare non poſſunt. Fo. NXCV.

glo.eſt ſuper rubꝛic.C. de decre.decu.li.x. Sed circa hoc
dic ꝙ aut pactum vel conſuetudo ſunt oppoſita.l.adeo q;
impꝛobata ⁊ modo non ſunt paria:qꝛ conſuetudo dero⸗
gat legi quod eſt verũ ſi pꝛocedit a pari potẽtia maxime

i ex certa ſciẽtiavelit populus derogare legi derogato⸗

rie ſi pactum non valeret: vt.l.iuriſgẽtiũS.ſi paciſcar.ff.

de pactis.aut pactũ vel conſuetudo ſunt tales quibus lex
non aſſiſtit: ⁊ tunc non equiparãtur:quia pactum nõ va⸗
let:vt.d·S.ſi paciſcar.ſed cõſuetudo ſic ar.l.teſtãdi.S.de
teſta.ſi aũt ſunt ſᷣm.l.tunc equiparant᷑.ſi ſunt pꝛeter legẽ
tunc reſpiciunt vtilitatem publicã ⁊ de ea remittenda tra
ctat᷑ ⁊ tũc nõ eqparat᷑: qꝛ pactũ nõvʒ/oſuetudo ſic.aut cõ
tinẽt vtilitatẽ pᷣuatã.aut q̃ro ð remittẽdo iure puato⁊ tũc

Conſuetu parãtur conſuetudo ⁊ pactum.¶ Itẽ quero an liget furio

do an li⸗ ſum conſuetudo: Reſpondeo cũ in ea ſufficiat conſenſus
get furio⸗ maioꝛis partis non autẽ requiritur oĩm ſingulariter vł li
ſum. gat furioſum ⁊ quẽlibet ſi eſt cõſuetudo que valet: ⁊ ideo
dic ꝙ aut inducitur ad pꝛeiudicium oĩm in cõi vt vniuer
ſoꝛũ vel ꝙ certo modo eligat poteſtas vel alter officialis
⁊ tunc valet: vt.l.nulla.ffq cuiuſq; vniuerſi.⁊.l.ciuitas.
⁊Z.l.j ·S.ꝙ ſi nemo.aut quero de pᷣiudicio qð reſpicit ſingu
los vt ſingulos mediate non iĩmediate vt ꝙ tm̃ ſoluat᷑ po
teſtati cõis /vel accipit mutuo ⁊ commune nihil habet in
cõmuni vnde opoꝛtet collectum ſingulis imponi ⁊ idem
vt.l.j·S. quibus.ff.ꝙ cuiuſq; vniuer.no. Aut quero de pꝛe
ludicio qð reſpicit ſingulos immediate vt ſi nõ exigã de
bitum meumvel ſoluã tale quid ⁊ illa nonvalet.verũ ego
inuenio eã valere etiã ſi de pꝛeiudicio ſinguloꝛũ ĩmedia⸗
te tractetur vt.l.vẽditoꝛ ·S.ſi conſtet.ff. cõia pꝛedio.¶ Et
Furioſus ſi queras an furioſus poſſit conſentire:dico ꝙ aliquãdo
an poſſit exigitur expꝛeſſus conſenſus ⁊tunc conſentire nõ poteſt:

cõſentire. vt. l.patre.ff. de bis qui ſunt ſui vel alie.iur.cũ habeat᷑ lo⸗

co abſentis.Aliqñ requiritur tacitus cõſenſus ⁊ idem vt

l.qui ad certum.ff. loca. Aliqñ ſufficit ↄdictionẽ ceſſare ?

tunc habetur pꝛo non contradicente: vt.l.ij.ff. ſol. matri.
Conſuetu em quero an idem ſit vſus ꝙ conſuetudo: Reſpon⸗
do qũo o aut accipis conſuetudinẽ pꝛout eſt factum ex quo re
differt ab ſultat ius ⁊ tunc dico ꝙ eſt idem ꝙ vſus.aut accipis con⸗
vſu. ſuetudinem pꝛout eſt ius/⁊ dico ꝙ non eſt idem ꝙ vſus ĩ⸗
mo ob vſu cauſatur/⁊ ſic differunt tanq; cã ⁊ cauſatum.
Item quero an ſolus vſus legis tollat.l.Heſpond.non
etlam ſi per mille annos nõ vtamur lege:quis foꝛte talis
caſus non occurrit ⁊ eſt glo.in dicta.l.de quibus.in ft.
¶ Item quero an collegiũ poſſit ſibi iudiciũ conſtituere ĩ
ter eos: Reſpon.ſic.⁊ eſt caſus in.lʒ.fi.S.de iuriſd.om.iu

di.¶ Item quero an conſuetudo det iuriſditionem ſimpli

cem? Reſpõ.ſic:nã conſuetudo illoꝛũ qui expꝛeſſo cõſen
ſu poſſint dare iuriſditionem dat eam ex tacito conſenſu

Conſuetu ⁊ eſt caſus in.l.j.de eman.libe.i Sed an poſſit dare merũ

do an poſ⸗ imperium.⁊ dic ꝙ non. quia merum imperium datur ſo⸗
ſit dare lum a lege vel a pꝛincipe:ergo ſᷣm Jac.de are.ab alio da
merũ im⸗ ri non poteſt ⁊ ſic non pꝛeſcriptionevel conſuetudine que
perium. ratur. ſ Sed quid dicemus de ciuitatibus ytalie quomo
do poterunt dare merum imperium poteſtatibus.Certe
hic fuit eis conceſſum ex parte cõſtantie ⁊ dato ꝙ nõ fuiſ
ſet eis conceſſum allegarent conceſſionem factam ab ali⸗
quo imperatoꝛe ⁊ pꝛobarent longum vſum: vt.l.cum deĩ
rem verſo.ff.de vſuris. ¶ Item quero an ſi ſemel aut bis
fuerit factum contra cõſuetudinem iam pꝛeſcriptam per
eos qui eam induxerant an tollatur conſuetudo: Reſpõ
deo ꝙ non:licet q;tum ad illum caſum ei derogetur ⁊ vi⸗
detur caſus.S.de epiſ.⁊ cler.aut᷑.pꝛeſbiteros.⁊.l.volunta
rie.ff.de excuſa.tutoꝛ.

Explicit liber Gctauus.

¶ Incipit liber Nonus.

De his qui acculare non
poſlunt. Kubꝛica.

¶ Iſte liber eſt multum oꝛdinatus /quia pꝛimo ponit de

ipſis accuſatoꝛibus ⁊ merito qꝛ nõ pꝛiꝰiuris ratio ⁊c. vt

l.licet. in pꝛin. S. de pꝛocura.⁊.l.quidam referunt.ff. de co
dicil. Secundo de accuſationibus. Tertio de cuſtodien
dis ⁊ exhibẽdis reis.Quarto de penis criminis: poſtea

ex oꝛdine ponit de queſtionibus ⁊c.¶ Continua vt glo.
Quero quare pꝛimo de perſonis dicit.Reſpon.qꝛ non

pꝛius iuris ratio ⁊c.¶ Item quero quare poſuit rubꝛicẽ
negatiuam.ſ.qui accuſ.non poſſ.Reſpon.quia regula eſt

affirmatiua ſcilicet ꝙ quilibet admittatur ad accuſandũ

niſi reperiatur pꝛohibitus. Viſis ergo pꝛohibitis rema⸗

nebit omnes alios eſſe admiſſos. ¶ WModo quero que ſũt
illi qui ſunt pꝛohibiti:⁊ dic vt gloſ.ego coniungam.l.ne⸗

ganda.·j.e.cum pꝛima huius ti.
*maioꝛi crimine pꝛefertur poſterioꝛ
ꝛioꝛi.ſʒ de pari vel minoꝛi nõ.hoc di de maioꝛi
um. l. negsn CcLCcyuyrie pferk
¶ Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ ego pᷣoꝛi ⁊ an
Aaecuſatus reaccuſo accuſatoꝛem meũ hoc ſit ve⸗
V., de aeor⸗ cnimine 7 aber locum hec rũ de pari
TWMNW R . e minoꝛ Ve pari⁊ loquitur 2 minoꝛi.
l.neganda.¶ Item eſt ſciẽdũ ꝙ aliquando iudiciũ vnum
debet pꝛeced ere ratiõe maioꝛitatis vt hic pᷣm omnes lec.

ccit cum. I.neganda:. .eo.

excepta lect.Aʒo.quandoq; ratione pꝛeiudicij vt hic ſᷣm

lect.accur.¶ Item ſciendũ eſt ꝙ aliquando ca
ciuiles concu rrunt ⁊ tuncaut 5 eadẽ parte Kramn dee
ponuntur ⁊ ſerua materiam ciuilis actionis de qua in.l.
edita.S. de eden.⁊ per Dy.ex de reg.iur.c.nullus pluribꝰ.
aut ꝓponunt᷑ hincinde ⁊ tunc aut pꝛincipaliter ⁊ ſerua.l.
qui pꝛioꝛ.ff. de iudi.aut pꝛoponiturvna pꝛincipaliter alia
incidenter ⁊ ſerua.l.j.⁊.ij.S.de oꝛdi.iudi.Aut concurrũt
plures criminales ⁊ tunc aut ab vna tantũ parte pꝛopo⸗
nuntur ⁊ ſerua.l.qui de crimine ᷓ. de accuſationibus. ⁊.l.
cum rationibusj.e.aut hincinde pꝛoponuntur ⁊ tunc aut
pꝛincipaliter ⁊ ſerua.l.iſtam.⁊.l.neganda .eodẽ.aut vna
pꝛoponitur pꝛincipaliter alis per modum incidentis vel
emergentis ⁊ tunc ſerua.l.qm̃ alexandrum.·j.ad.:l.iuli.de
adulte. aut concurrit vna ciuilis ⁊ alia criminalis ⁊ tunc
aut ab eadem parte pꝛoponitur vtraq; ⁊ ſerua ti:quãdo
ciuilis actio crimi.pꝛeiud. Aut hincinde pꝛoponuntur ⁊
tunc aut tanq; pꝛincipalis pꝛoponuntur ⁊ ſerua.:.fi.S.de
oꝛdi.iudic.aut vna pꝛincipaliter alia per modũ inciden⸗
tis vel emergentis ⁊ ſerua.l.penul.S.de oꝛdi.cogni.ſ¶ Di
uide in duaspartes.qꝛ ĩ pᷣms ponitur oꝛdo ĩter duas cau
ſas criminales. In ſecunda ponitur effectus qui ex oꝛdi
ne ſequitur. Secunda pars incipit ibi ⁊ tunc ex euẽtu ⁊c̃.
¶ Op.·ꝙ pꝛimus pꝛeferatur vt·je.l.neganda.So,aut qͥ
ſecundo accuſat venit cum crimine grauioꝛi ⁊ pꝛefertur
vt hic.aut cum pari vel minoꝛi ⁊ non pꝛefertur niſi ſuam
vel ſuoꝛum iniuriam pꝛoſequatur vt ibi.¶ Sed ↄtra hoc
oppo.ꝓ etiam ſi pars ꝓponatur audiatur:vt.l.j de ca⸗
lum.Solu.ibiloquitur quando ſcðᷣs per modum officij
crimen intẽtat/hic per modum eenlgrlonc.
¶ Item oppo.ad idem immo etiam ꝙ ſecũdꝰ cum paripᷣ
cedat de.l.etiã.S.:qui publico.ff.de adulter.⁊.l.quoniam.
ꝗᷓ. de adul.Sol.aut ſcdᷣm crimen par pꝛoponitur pꝛinci⸗
paliter ⁊ tunc pꝛioꝛ pꝛefertur:vt dic.l.neganda.aut ſcðᷣm
ponitur per modum officij ⁊ auditur pariter cum pꝛimo.
vt dicta.l.j.de calumn.Aut ſcdᷣm pꝛoponitur per modum

emergentis ⁊ tunc licet ſit par debet pꝛimum pꝛecedere

vt dicto.S:ſi publico ⁊ dicta.l.quoniam alexandrum.ſed
ſi ſecũdꝰ veniens pꝛoponeret maius crimen debent pꝛe⸗
ferri eo qui pꝛimo pꝛopoſuerat minus crimen vt hic ha⸗
bes.¶ Itẽ op.ꝙ ſecũdꝰ veniens cum grauioꝛi non pꝛefe⸗
ratur:vt.l.is qui reus.ff.de publi.iudic.So.ibi nomen p
mi rei erat iam receptum inter reos.¶ Item op.ꝙ pꝛioꝛ
pꝛeferatur.vt.l.qui pꝛioꝛ.ff.de iudi.Sol.illa regula fallit
in criminibus quando vnum eſt maius altero Itẽ op⸗
po.extra ꝙ erat crimen graue:hic dicitur ꝙ ceſſio vulne⸗
ris minus erat crimen iniuriarum ſᷣm glo. Sed hoc vi⸗

Butrigarij Gcda pars ſuper Nono libꝛo Codicis

detur male dictum:qꝛ crimè iniuriarũ eſt pꝛiuatum: ergo
quipꝛoponit pꝛoſequitur ſuam iniuriã:ergo debet pꝛefer
ri vt.l.neganda.So.poſſum dicere ꝙ vterq; pꝛoſequebat᷑
ſuam iniuriam vel nullus ⁊ loquatur de criminibus pu⸗
blicis ⁊ poteſt eẽ minus crimen.i.iulie de vi.vel etiam in
crimine iniuriarũ poteſt poni:⁊ ideo non auditur pꝛimꝰ:
quia ſecũdũ eſt pꝛeiudiciale pꝛimo.ſ¶ Sed aduocati no⸗
ſtri in accuſationibus ſuis ponebant hoc vt excluderent
accuſatoꝛem pꝛimum:accuſo titium qui me accuſauit de
tali crimine:quia me vulnerauit animo me occidendi/⸗
hoc vltimum.ſ.animo me occidendi adijciebantvt ſic ha
beret locum.l.coꝛnelia. de ſicar.vt.l.is qui cum telo.ad
legẽ coꝛne.de ſica .⁊. ff eo.l.jS·fl ⁊.l.diuus.⁊ ſic ratione
maioꝛitatis pꝛeferatur.¶ Quero quomodo ex euentu cau
ſe apparebu an debeat pꝛimus pꝛoſequi. Rñ. quia ſi eſt
abſolutus aud itur/ſi condemnatus nõ.¶ Sed cõtra hoc

Accuſati⸗ opp.qꝛ etiam condẽnatus poteſt accuſationẽ cõplere vt
onem põt l.is qui·S. plane.ff. de publi.iudi.huius timoꝛe ſunt hic
cõplere ẽt plures ſolutiones que om̃es ſunt indigne recitatione ni⸗
ↄdẽnatꝰ. ſi due/vna ꝙ hic cõtra accuſationem nolebat condẽnatꝰ

perſiſtere quod non põt cũ contra eum calumniã cõmiſit
deſiſtendo /ſed in cõtrario volebat ꝑſiſtere in accuſatiõe
contra extraneũ quod poteſt qꝛ eius reſpectu nõ commi
ſit calumniam ar.il.eum qͥ nocentem.ff.de pe.et.l.fulciniꝰ
5S· ꝙ ſi aduerſus.ff ex qͥcau.ĩ po.ea.⁊ hec eſt ↄ munis opi
nio. Alia eſt opinio Aʒ0/ ꝙ hoc ſcvᷣm crimẽ erat piudicia
le pꝛimo ⁊ ideo nullo modo audit᷑ ſi conueniebat / ſed.l.
ↄtra.loquitur quãdo rõne maioꝛitatis quo caſu in omnẽ
euentum auditur.¶ Item op. ꝙ ſi eſt condemnatꝰ nõ põt
vel debʒ audiri contra aliquẽ qꝛ eſt infamis.vt.l.j·S·pu
blice.ff. de his qui not.infa.Sol.hic iam inchoauerat ibi
non. ¶ Item op. cum iſtefuerit ſemel malus in calumnio
ſe deſiſtendo ergo non debʒ amplius audiri.vt.l.ſi cui·S.
hijſdẽ.ff.de accuſa.So.vt gloſ.Conclude ergo ex iſta ꝑ⸗
te ſic quia aut cum erat pꝛeiudicialis ad pꝛimam et eam
tollit animo vt hic pᷣm aʒo.aut non eſt pꝛeiudicialis:ſed
maioꝛ ⁊ tunc aut fuit abſolutus/⁊ auditur vt hic:ibi ex
euentu etiam. aut eſt condẽnatus inchoarc cãm de nouo
et non poteſt qꝛ infamis vt.l:.j.S.qui publico.ff.de hijs qͥ
no.infa.aut inchoata vult pꝛeſiſtere:⁊ tunc aut contra ac

cuſatoꝛem vult perſiſtere ⁊ non poteſt cum eius reſpectu

calumniam commiſit vt hic. aut contra extraneum ⁊ põt
vt.l.qui reus.ff.de publi.iudi. Conſidera ergo oꝛiginem
⁊ euentum.circa oꝛdinem dic quis debeat pꝛeferri aut no
men pꝛimi accuſati eſt iam receptum inter reos quando
vult recuſare accuſatoꝛem ſuum ⁊ non auditur. vt dicta.

l.is qui reus.in pꝛincipio.de public.iudi.aut non eſt rece⸗

ptum ⁊ tunc aut reaccuſat de maioꝛi crimine ⁊ debet au⸗
diri vt hic. aut reaccuſat de minoꝛi vel pari ⁊ nõ auditur
niſi ſuam vel ſuoꝛum iniuriam pꝛoſequatur vt ·eod.l.ne
ganda. hec vera ſi crimen pꝛoponitur ⁊ per modum pꝛi
me accuſationis. Si autem per modũ efficij iudicis ꝓ⸗
ponatur⸗ licet ſit par bene poteſt pꝛoponi: vt.l.j.j.de ca⸗
umnia. Sed aliqñ pᷣm crimen non pꝛoponitur pꝛincipa⸗

liter niſi per officium iudicis:ſed per modum incidentis

vel emergentis:⁊ tunc diſtingue ꝙ aut per modum emer
gentis vel incidentis diſputat vtrumq; ſimul bene admit
titur reusvt.l.penulti.S.de oꝛdine iudic.aut per modum
emergentis ⁊ pꝛefertur ſecundus licet ſit minus crimen
vel par. vt dicta.l.quoniam alexandrum. ⁊.l.j·.S.ſi publi⸗
co.ff.de adulterijs.Si queris de euentu tunc dic aut ille
qui pꝛimo accuſauerat.ſed cum ſecundus fuit abſolutus
⁊ poteſt in pꝛima cauſa perſiſtere ⁊ nouam intentare vt
hic in vſu et euentu.aut fuit condemnatus et nunqᷓ; au⸗
ditur vt hic pᷣm Aʒonem. aut non erat pꝛeiudicialis ad
pꝛimam ⁊ tunc aut vult nonam inchoare ⁊ non poteſt cũ
ſit infamis:vt.l.j ·S/ſi publico.ff.de his qui notantur infa
mia.aut inchoauerat ⁊ perſiſtere vult:⁊ tunc eam inchoa
uerat contra accuſatoꝛem ⁊ non poteſt cum contra eum
commiſerit calumniam reſiſtendo vt hic ᷣm communem
opinionem:aut eam inchoauerat contra alium extrane⸗
um:⁊ tunc poteſt eam finire:vt dicta.l.is qui reus.S.pla⸗
ne.ff. de public.iudic.NHec obſtat ꝙ ſemel commiſerit ca⸗
lumniam quaſi amplius non deberet audiri contra ali⸗
quem quia non commiſerit calumniam accuſando ſed ſe
defendendo vt in glo.
¶ Quero qñ dicat᷑ nomen receptum inter reos: ⁊ dicunt
quidam ꝙ conte.recipitur per.l.ſi adulterium:.j de adul⸗

terijs. Sed illa male pꝛobat qꝛ nomen poteſt recipi inter
reos et inter abſentes.vt dicta.l.ſi adulteriũ.aut ↄteſ.nõ
põt fleri inter abſentes ergo ꝑ conte.non recipit᷑ ⁊ ibi dðꝛ
ꝙ vᷣm conte.eſt receptum.Alij dicunt ꝙ ſtatim poſt ↄteſ.
recipiantur inter reos ſicut fit quotidie.nam ante litem
conte.notarij nil ſcribunt de pꝛoceſſu:ſed lite conte.inci⸗
piunt ſcribere pꝛoceſſum per oꝛdinẽ ⁊ nomẽ accuſati po⸗

nitur inter alios reos.Alij dicunt ꝙ demum ⁊ poſt ꝓba⸗

tiones ac crimine examinato recipitur inter reos ꝙ ptʒ
ꝙ per receptionem inter reos non audiãtur exceptiones
perẽptoꝛie.vt.l.ſi maritꝰ.S·pᷣſcriptiões.ff.de adulterijs/
aut abſurdum eſſet ꝙ ſtatim lite conte.excludant᷑ perem⸗
ptoꝛie qꝛ vſq; ad ſniam poſſunt opponi.vt.l.pemptoꝛias

S. ſen.reſ.non poſſe.Quid ergo.certe media opi.eſt magſ

cõmunis /gnec obſtat·S. pᷣſcriꝑ.quia loquit᷑ in exceptioni⸗
bus ĩdirectis q̃ poſſunt ꝓceſſum ĩpedire vt lenocinij.er⸗
go nimiꝝ ſi ↄteſ.excludantur cauſe declinatoꝛie.Et ma⸗
gis contingit illud rõne cõte.qᷓ; receptionis inter reos:
alie vero peremptoꝛie non excludũtur conte.⁊ ſi dicerẽ
excludi hoc faceret criminũ odium vt cito decidãtur:ſʒ
hoc non puto verum.¶ Item quõ ſcᷣus accuſans de mi⸗
noꝛi pꝛoſeqᷣtur ſuam vel ſuoꝝ iniuriam. Et pᷣmo quomõ
ꝓpoſuit maius cũ ꝓſequebatur etiã ſuam vel ſuoꝛũ iniu
riam an admittetur ſecundꝰ.glo.dicit ꝙ nõ ne ſcðᷣo cõce
datur quod pᷣoꝝ denegatur. vt.l. aſſiduis· S. exceptis S.
qui po.in pig.ha.Sed odo.tenet õrium.ſ.qꝙ quilibet au⸗
diatur ex oꝛdine cum ꝓcedatur pᷣmo in pꝛimo /ſcðᷣo in ſe
cũdo crimine.Et rñ.ad ·S.exceptis ꝙ ibi loqͥtur qñ duo
poſſunt concurrere in me opʒ vnũ excludi.nam bona ſuf
ficiebàt:ibi vtriq; creditoꝛi: at hic iudex ẽ habilis ad co
gnoſcendum de vtraq; cauſa ſimul.ergo de vtraq;:exoꝛ
qine tñ vt pꝛimo lis conteſtetur ſuper pᷣmo crimine.ſcdᷣo
ſuper ſecũdo. Sed quidam ſuſtinent glo.dicentes ꝙ hic
etiam opoꝛtet concludi vnum quia accuſatus de crimt⸗
ne debet audiri anteqᷓ; crimen purgauerit. vt.l.reum.S.
de pꝛocuratoꝛi.⁊ dicta.l.is qui reus.⁊ lege neganda:et
ideo opʒ vnum reijci ⁊ excludi ⁊ ſic habebit locumS.ex⸗
ceptis. ; vt poſterioꝛ excludetur.Sed tu potes ſuſtine
re opi.odo.ſic quia quãdo aliquis pꝛoſeqᷣtur crimen pu⸗
blicum ⁊ ꝓſequitur ſuam vel ſuoꝛũ tunc crimen publicũ
reducitur ad foꝛmam pꝛiuati quõ patet ĩ accuſatione po
pulari qꝛ ſi aliquis ꝓſequatur pꝛopꝛiũ damnũ per eũ po
teſt conſtituere ꝓcura.in ea ſiue in ciuili pꝛoꝑꝛia.vt.lłlicʒ
5S· an popularibus.ff.de ꝓcura.Et colligitur ex.l.hij cũ
omnes.ff.de accuſa.cũ ergo hic quilibet ſuam iniuri ꝓ⸗
ſequat᷑.perinde eſt ac ſi crimina eſſent pꝛiuata. Sed in il⸗
lis in qbus audietur ex oꝛdine tamẽ vt.l.qui pꝛioꝛ ff. de
iudi.⁊.l.in operis.ff.loca.Butriga.
Ad d itio Adde ad iſtam.l.odof.⁊ bal.plene exa⸗

minãtes an ⁊ qñ maius iudicium impe

diat minus ⁊ dicit do.odof.hic qð maius iudiciumex⸗
trangulat minus.

SE t ff „& Alieno ſomine nemo
J cautio nes. ccuſat ſed ſuo nomiĩe
bene accuſat ad alienũ commodũ: ceſſat cõ⸗
E“Ademnatio de pᷣſumpta calũnia ratione officij
hoc dicit. HW
¶Diuide in duas partes qꝛ in pꝛima ponit dictumvſq;
ibi.nec etiam facile.ibi rñũdet tacite queſtioni ałs obie⸗
ctioni vſq; in fi. „.
¶ Ex tex.nec enim facile audi. op.ꝙ duobus modis pᷣ
mo ſic/qꝛ ſi ſe inſcribunt eſt vt nõ puniantur de calũnia.
NRũñdetur ꝙ licet excuſetur a pᷣſumpta non excuſatur ave
ra.Alio modo ſic tutoꝛes non timent accuſari ꝓpꝛio no⸗
mine ne puniantur vt calũniatoꝛes ſi non ꝓbent.Rũdet᷑
ꝙ excuſantur ratione officij a pᷣſumpta calumnia. Et iõ
non timeant:ſed a vera calũnia non excuſant᷑.
¶ DSppo.ꝙ nomen pupilli poſſit tutoꝛ accuſare vnde vi
detur obſtare.l.tutoꝛẽ.in pꝛin.ff.de hijs quibꝰ vt indig.

Solu.vt glo. Item oppo.ad idẽ de.l..pollici.S.de hijs

quibus vt indig. So.ibi accuſat nomine pupilli.i. ad vti
litatem pupilli nomine cum ꝓpꝛio ⁊ ita concoꝛdat ꝙ ibi
agitur ciuiliter hic criminaliter. ¶ Item oppo.ad idem
de.l. · S· ſufficit.ff. de admi.tut.Sol.ibi.cauſa eſt ciuilis.
¶ Item oppo.ꝙ eo ipᷣo ꝙ non pꝛobat pꝛeſumatur calum.
vt.l.qui non pꝛobaſſe.ſ.de calum. So.ibi eſt regula que
fallit hic ratione officij. Et ideo dic ꝙ aut conſtat de ca
lumnia vera ⁊ qᷣlibet punitur.vt.l.is cuiusS· iure mari⸗

aftoe⸗
ſoonin
Ctregul
auine
Calum.
Cosnan
licautſ
enitvt.
onoe
no
nteteno
ſueuit
na⸗
hoſetipn
gonotsp
Gtorvu
ertiden
ſpolla
Accuſat
nullame
genamf
ptilitate
pkecalun
niat qu
hic.4ut.
lummaut
punttur⸗
ſdecalu

dd

bbos all

(Miui
ficium!
lbiſi ve
nem rec
contrart
ſctibitur
Golo hie
ſchamge
Etopr
leagrige
Lallie
dlcltgo
guando
ſria inte
teratun
ſribitun
1lLyna;
modum
uiden⸗
Nliſde
lurdecrin
blco.d
ſocfee
ſſdecuſt
umtcan
ſectanip
niaturert
Ols.Gol
eſtatio,
celſugf⸗
tſlan
teonen
bhonin
brpmn
ftünnpti
utur
lonesde
Cffrinat
Lcſtia
untnn
Cnnine,

De his qui
ui accui
qui accuſare non poſſu
oſſunt. F
Fo. X CVI

deſt
t
tingnbe⸗ ti.ff. de adul.⁊· .
kenum Mre no animo l. . de ad
uarneſn aenuns Shulit ulk.l. iur
lee n gula ꝙ Ppuniat e mariti
ſonz, Nen l. quin qui non pb ur. vt. l. j- iti. aut c
enmn eſe calum. Sed alſc. kallit pat bfumatur ecalum. In de bo⸗
W dos:n qualit quibuſdã calumn dubio quendum de
inante⸗ 1 hic zneſ aut dienee H vt hic. ⁊ e detã quia n de hoc eti
crcul lirſf io modo ieus:als ulla fact i remitti o⸗ hoc liqr e hijs que pm le oſas. hic poſi
Erlladenf cuſo ppꝛi venit d euitar a menti itur vt deſiſti neat diſti tenent gem p poſita
intſvenn o ꝓpꝛio vicend et penam pᷣ ione . it a ca iſtingue q ur ad pꝛoperandũ 3
elhenpe tatẽ t nomi do hoc m pſi pupulli co.l. a uſa e quia ali venie andũ
Poptee caſu pꝛoſeqᷣtur rõ ad vtili E go tali calũnie cauſaſ ionẽ. S abet lo ando qui n. Ut
iurend euitat pe ur röne offi itatem talis tut le n? tunc au ed ali cum pen nuis in t er⸗
ngcnn qð in adult nam pſum duitifen en duganrae nic egaleu Sec liuando na turpilliant vr ſ.
iceni poſſet i o idẽ in p pte cal a vidi ſe ius vtili vt. .cert punitu nplicitern quis non am vt.· ..
eclna, ipſe pſequi pupill lumnie ai ſeruari t rtum t r in ꝗ on pꝛ n pꝛoſequi *
noſe non ab⸗ ſequi ſi o ꝑ oĩa nõ ve ⁊ hoc um ab h tempus uarta oſequitur. quitur
inenne 1 s pupill ĩſuam hoc e re vt hi pꝛ Hõä parte bo ur..ten
r oe valtcſalle nul vecbn inirgiam c. Sʒ oſequẽ mpus cut natl Hleani unen Prerpuc
rcone t ut ciuil ullo mod ꝛũ iniuri qꝛ cri ſenti Edum c aut fui equitu vvt.l. ij. iñ
lantftt e eln ed tunoeenn Woneluaeeng 63 ſehkia gaͤ net punit uit ei d r. tem l. ij ibi
Petnmrtin l. pol vt.l. tu nomin nclude pꝛoſequa ius.l veniẽd ur. vt.l. ſi ata dilati pus ſtat
– volls aur cri toꝛem. ff epupilli ergo ſic e alengoem zanwroleqiregan atio pꝛeſen tue
Maocalen 8 accuſat riminali ff. de hijs lli pꝛoſe qꝛ aut eniendo aioꝛ:tamẽ equendũ aut fui enti ad
n Et; W nul nomine iter ⁊ cri quibꝰ equi tm ciuili rand z non pꝛ. mẽ in d ũ ⁊ iſt t ei dat
8I. Eppoge la mẽti epupilli imen vt indi nili um. Z. de i pꝛoſe uobꝰ fl e punit᷑ a ab
inn e tionef. i⁊ reijci eſt publicũ ig. ⁊ di pꝛob .S. de iudi equend t co it᷑ pena
red reree e beenan amoli⸗ r mnteroot M 15 ns
insgenn pte ca pupilli e aut r vt qli iciter ur in caſt o.et dñi Mar .. d aatrur iaae
laliseege: te calumni i⁊ tun accuſe ibet vt eui ti caſu.l.ſi ni Ma e acc quitur pe⸗
iungle nia ⁊ qui mie non audi at nom t euitet ione d .l.ſi ea.·j. r. quia uſa. et . ſed non
nlacglee . quilib vere vt hi itur ⁊ cui ine ꝓpꝛi . ata ad .eo. ſed dñ ſm gl eſt diff⸗
vünmnt e hic.au et puni t hic. a uit at p pꝛio ad nnuit tex.i veni dñs m o.hec.l.di erenti
Pfraſch t conſt itur. vt.l. i ut conſt enam p̃ſi 0 ex. ibi endum tm̃i᷑ ar. ðt ꝙ loc direc ig
gbibe u lum. au at de b .l. iure mari ſtat de v pᷣſum⸗ ppo.ꝙ vt veni tm̃ ibi ꝙ loqu cte loqᷣ⸗
ſhren aut dubit ono aĩ ariti .j. cra cal vt.l ex eode iatur ad ag pꝛ ik hic ĩ di
rallnrte punitur. v atur ⁊ re o⁊ nullus de adul lum⸗ ſenat em fa cau oſequendũ ĩ dils
uiinin dede . e adulteri au us. ff. ctopl ſam a endũ vt hi
urinte⸗ f. de cal t dicta.l gulariter punik vt. lj= js vt tex e de ac uribu gend vt hi
riholuie um. B . qui no pꝛeſumi t. l. j. ff. interi odem cri ccuſa s peni am. c
— Addi Bleta ! au hoi bal imia ct —T.. enmenes e (Item
earncel ODditt . e. kallit eAinennts es ie ameriminaggirurci Sraiz Puniat non
erznogime r5 itio Add t hoc in.l et ‚aut agit git vna rciuiliter⸗ HHõ
rib . le Bal 1 l. mat dici ur pluri non agiti ter ? cri acquil. S
1godeng ribus allega. i pupill in hac. l er. licio poteſt ribus cri gitur ali crimialiter 0.
dNeneht ega. in us tene l. poſt b ſis le puniri criminali ia. vt di iter ⁊ tũc
Acanſenen P glo. eatur ex deli utry offj 'gibus ri. vel di aliter dicta.l tũc
—— S x delic an ⁊ qñ officio hi 2 pꝛoce. el dic ꝙ& a ⁊ tunc ta. l. ex m
Cauctlnlni (S Bi cri orutotig dl-⸗ uſ hic im eir dec. marin c eodem iu⸗
ð 2 m. Mo pona ec.l. im ne veni em i
grletnn ſrib men. Aaaceuſati inu⸗ inſcri Gbona aure õ in⸗
düätnn Dext at ⁊ fidei mitti ationem nõ ad⸗ inſcriptio t enio ad x eadem um pena i luer⸗
Aextra oꝛdi uſſoꝛe itur ꝓ nõ ad⸗ continere i dic vt q.⁊ qu .l. p a iudicis
Seltup⸗ Diuide ꝛdinem m pꝛeſt curatoꝛ niſi ⸗ inere in glo cro qui ꝛoced is
gſn ficiu ein duas punit eſtet / qui ꝛ2 niſi ſe contin ſcripti .(Item id deb it cont
Nann i.ſi vero. i is in acc qꝛ in pꝛi dicit. equik uiſſimo uation yt glo. quot tinere
ntrari . ; in fl it officiuz i rece 0 ra du 3 CI miali refecti ꝛocedi Egt
i damint ſcribi um hoc m .Pꝛim iciuʒ iudici ptam vſq; gata eſt plici rõn ⁊ hic vid tio expe it de iure
iiprogaſt S —.—— ima gloſula is accuſati pꝛe loco deci e pꝛima etur ca rũ ha
eſuen inil ri. Et et omi ratia exẽpli er ff. rimine i penſi ucceſſit. gon ab m ſubꝛ fectõ
Et op itto pꝛi exẽpli de pꝛiu in nlis in ci Pꝛete ec refełti atur deci 20 hé a0
rinats. Sl l. ea qui po.ꝙ qui ꝛinctpi exponi a. delic militud uilibus d rea ſi deei io e ecima nõ ĩ at loci!
S4 inem. is ſe inſeri um qui⸗ it. ¶ Uenio ad udo ſuppli de q decim o expenſe nõ ĩ cã cri
Nlcnipnt ac. ⁊.l. ſi de ad nſcribe itz per enio ad ab ha pplicij i. uo minꝰ vi a Ihenſerum. a crisli
loftbalget lnet beiunn re E Ruia de deli debeat. v veniat e in crigninglr de c us de quo to foꝛtiu
cenn ando decri egula in ico.f . deerraſ⸗ venien ratio riminali di xpenſi magi us ſt
ius isfin ſaria in crimine contrarij de adulterij etrãſ⸗ ixi. Ja e vict dico ꝙ ſi s an 8nõ o
icline r dulte c ctoꝛ ꝓſi n ve ob.
EE eree S NSEENEi Additio FeSetstie
ribitur vt hi er mod .l.ſi ex falſi unc non eſtn ali 0 dd onib is an
thic. . , f um a is. aliquã neſtn penſasvi Aadde al. hi us quas. S.
licno ſotien 1.l. vna . ⁊. l.f · .ti. . ccuſationi quãdo cri eceſ ij svideno. ma iueni bic pl 88.
mod .de abi I.ti. j. fallit i onis 7 criminali ij. q. viij eno.in nitus c lene diſt
teuſatſchſour odum meri ge aut it in. l. q;ui regulari li R iij. deĩd c. licet rimin putan
eaſel meri officij per mod qᷓ;uis.Xj. riter inæ⸗ S iĩde glo. in hely. de ſi aliter t tem a
nnoht quidem.·j.ti.j icij 2 n um offi . de ad in⸗ Laopbe⸗ in ꝓph de ſimoni eneat n Z
ini ner il j· · de per modũ neceſſari j2 tunc jjs (r02 ul inſtituti ⁊ in c ex⸗
blic crimine ?t iquando ij mercẽn ptio vt.l 2 Alequatu eniſi ſuam ccuſat de pub .
uprptton o. ff. de ad unc etia per mod arij? t 14 Adi r nec t vel ſuoꝛi publico cri
n Ny fi ulterij m noni ume tunc idẽ ldit. ho nec tunc lſuorum iniuria
ufonit po Racſuſ lterijs. non inſcribi exceptioni 65 diti dieir vnc auduur ſi m iniuria crimi
Tde cuſto ſoꝛil us non go denio aterrtaſw, isan iO. IZſta. leſt ĩalius eam ptece⸗
,tutlf rum cauſe Sort nrelarerin d tertlam For ru⸗ e Enätt canoniſata ine pꝛece⸗
lonrde alin ni ari per opt cat. We ia hec ᷣm i rceretur. V at ano. v
atur ppo. ? odo omi m illam r. yt. 3 “ uſco xon.xv.
lſonetalatn pus Sln.⸗ oꝛdi X venio aa mitto vt p erſe . = A nſu .
ne oꝛdinẽ. quin quartam ona niſiß Ad g to
cale ohion eſtr olu. ibin immo tam glo niſi moc itio.! .
n den io nn mens 7 oꝛdi oppo d dz ipmo cit O. Mer hã
mngeet celſu quia miti oſequi nata ſt ꝙ non ius etur o *p c. l. dij
1 6 lſus. ff. itius tur an atuta if npu⸗ . 2 meliꝰ ffenſi 6t per i icas ꝙ iude
icdunni æ illa de arbi cum.l. ; tem ta ĩfra tm̃ tẽ in ca. fund us an veli inquiſition iudex nõ
m it. 2 l. q;ᷓ cu pus ſic ſt m tẽ⸗ ca. p̃ſbyter ſi amentũ velit a iſitionẽ ex nõ
annſt, r illan erxiſgoꝛdt eumel. g cum hoceni Farntt⸗ aerini yter ſia ocigeunet r * ꝓced
nari muniter tm. ine agi Et = n iudicij plebe. i re cõi h e.ham ere
Kalgentt ab ho ra ipſam o iam. ¶ R er tm̃. Alij gitur v nõ d ijs huati ij. q. v. et di abz d q ma
ſ b homin ppo. de lſi edeo erge lij dic t.1. rdi z imptiri uatis vt i et dica ebet pf iuz
ſoii fit hac pen e expꝛeſſum e.l. ſi ea. . ergo ad ĩcunt hüäc icium offm̃ ſuũ t in actiõe i 8 ſᷣm pferrigl
Rin na puni um ⁊ puni eo. vbi pꝛimã c P in v uũ niſi iõe iniuri Bal. hi Al⸗
lelui in ſum punitur: 7 punitur . vbi eſt d 5 ſolu AE er. petenti iĩpetenti iuriax hic ꝙ i
it lo ptibus ßm hoc tri alia pena: atum tẽ ti. ff. de i. vt. l. ii ij. rti / alij.
iunn, dalen JMB⸗ nS Jea Aunk kemge liices boc aueli⸗
S tiones ventur 34 V ? ideo di em tener curret qꝛ Ad eui uſa. hoc di is legale mi
i/ eti eniend c de iu publicũ ⁊ cũ Rr agl uiden icit. mino
alſetton dantur aren reutcngaide re ꝙ a ed n es dan tiã eſt ſci⸗ ꝛzatur
. a ctuili tet de h quedam di 5 n. S. e. 7. tur abſe ciendũ ex
eſnmtmnet, vantur paeleurtad ili loqui oc loqui dila⸗ qñ iud ꝓperandũ enti v ũ ꝙ
e, 6e. pꝛoſe itur. l. S quitur h a⸗ ex. quedã ndũ.S.de i t veni quedam
biekn 66 ecuſetice. Nram ake quendu S. de iud ec.l. in quedã pñ edã d Z. de iudi lat ⁊ loqͥ dilati
tunc in m ede oe i. qu qucdâ pñti ant pꝛ udi. ? a oqᷣtur.l.qui 0%
atcolitinl auninatito cauſa. dant e hoc uedam dila. ti 2 volẽti eſent ut. J. qui
”ͦ”MB tins o⸗ 8
ione dat tp̃s. S dilatio ta nõ in itio ẽ accuſa . certũ tpᷣ oquit.l. j. uit
g adveni olue er .„In nõ vt hi ẽ merũ re. vt. S ps.¶ E l. j. S.
iendũ go hic lo⸗ fa t hic. ¶ Itẽ arbitriũ vt nemo i 1 gl.
⸗ u uti dilati a. glo. f⸗ initio ↄpell. joe fonng
ando actio ilario del⸗ ern, tur. ienen e
ndi erat inſti non wiamart. b ndie
ituta quia mart loqu ex
r inten

Diülatio

dit.¶ Item oppo. ꝙ mulier deſiſtens aĩo incidat in tur⸗
pillianumvt.l.j.S. ab accuſatoꝛe.ff.ad turpillia.Solu.vt
glo.⁊ pꝛima ſolu.eſt vera. Sed cõtra eam op.de.l.mulier
cum ſi ff. ad turpilli. ⁊ huius timoꝛe gloſ.dat aliã ſolutio.
do. Warti. immiſcet ãbas ſol.hoc modo:quia aut tenuit
accuſatio ⁊ tunc cum non deſiſtat ſponte / ſed quia etiam
volens pꝛoſequi non põt non cadit in turpillianũvt.d.S·
accuſationẽ. aut tenuit accuſatio ⁊ tunc aut deſiſtit ſpõte
ſine pacto:⁊ tunc regulariter quilibet cadit in turpillia.
fallit in mulierẽ ⁊ minoꝛe vt.d.l.mulier.aut deſiſtit pacto
7 quilibet cadit in turpillia.¶ Item opp.ꝙ debeat pꝛoſe⸗
qui ĩfra biẽnium cã criminalis vt.l.ij.vt.certum tempꝰ.
So.vt glo.qꝛ non põt extendi vltra bienniũ ſed termina
ri poteſtvt ex cã.¶ Circa hoc ſolet queri an dilatio poſſit

an poſſit a iudice abbꝛeuiari:⁊ dicit Ja:de are.ꝙ datur tempus a
a iudice lege ſiue miniſterio hoĩs:⁊ tunc non pot minoꝛarevel au
abbꝛeuia= gere:vt.l.qui pꝛo tribunali.ᷣff.de re iudi.cum ſi.aut datur

TI.

a.l. cum miniſterio hoĩs:⁊ tunc aut.l:.dicit detur tm̃ tpᷣs/
2 pon vltra: ⁊ tunc aut poterit abbꝛeuiari etiã ſine cã: qꝛ
non fit contra l.ſed pꝛeter.l.ſed vltra dari nõ põt ſine cã
qꝛ eſt contra.l.per interualla.ff.de iudi.aut datur ab hoĩe
⁊ tunc planũ eit/ſed certe lʒ in duobus membꝛis vltimis
bñ dicat. Jaco.tñ nonvidet᷑ bene dicere in pꝛimo.nã biẽ⸗
nium vel frienniũ ad perſequendũ a.l.datur ſine miniſte⸗
rio hominis.⁊ tñ poteſt iudex abbꝛeuiare: vt.l.pꝛoperan
dũ.circa pꝛin.S.de iudic.⁊ illo pꝛimo mẽbꝛo ſubdiſtĩguit
dñs Odofre.qꝛ aut.l.pꝛoceditvltra dando arbitrium iu⸗
dici minuẽdi ⁊ põt vt dicta.l.pꝛoperãdum.aut vltra non
pꝛocedit/ tunc minoꝛare non poteſt:quia datur cõdem⸗
natis ⁊ ita pꝛocedit opi. Jaco.vel aliter ſᷣm dñũm Mart.
Aut queris an dilatio indicis tollat dilationẽ a.l.datam
ſine miniſterio hominis:⁊ dic ꝙ non. immo per dilatio⸗
nẽ iudicis poterit perſequi /⁊ ita pꝛocedit opi.Ja.de are.
Aut queris an lapſa dilatione iudicis ille qͥ eam nõ eſt ꝓ
ſecutus ⁊ cadit in turpil.⁊ dico ꝙ ſic /vt hic.ſed pꝛima vi⸗
detur verioꝛ/qꝛ dicit hac lege ꝙ lapſa dilatiõe iudicis vi
detur renunciaſſe.¶ Itẽ quero an iudex poſſet inſtituere
tp̃ᷣs ad ꝓbandum: ⁊ vltra illud non audeat pꝛobare volẽ
teme⁊ dic ꝙ ſic ⁊ bene:ſʒ non per hãc legẽ:⁊ ideo ſũt tres
caſus.qꝛ aut iudex vult dare dilationẽ ad cãm ĩchoãdã ⁊
pꝛoſequendã ⁊ poteſt vt hic.aut ad pꝛobationes fiendas
⁊ põt in criminalibꝰ per.l.ij.vt infra cer the⸗
E rhe⸗ iles cum pꝛe
1 Sn pꝛ oh ib etur. ſcriptiõe ad ac⸗
cuſãdum admittitur ſi ſuã vel ſuoꝛum iniuriã
MWapꝛoſequatur non als.h. d.
6 OO n ianoꝛat Mõ debet qᷣs admitti
g 2 Ryt talis niſi pꝛius pꝛo⸗
f bet ſe talem. ⁊ qui pꝛo ſe allegat exceptionẽ il⸗
Elam pꝛobet. h. d. .
Ad ditio Adde Inno.i.c.cum ſit gñale.er.de ſoꝛ.
cõpe.⁊ in.c.ex parte.de pꝛiuile.⁊ no.iſtũ
tex. ⁊ videas Bald.hic pleniſſime an ⁊ qñ qualitas intro
ductiua iudicij dẽat pꝛius pꝛobari:⁊ de materia filiatio⸗
nis vide hic per eundẽ Bal. ⁊ alios in.lʒ.filium.ff. de his
qui ſunt ſui vel alie. iur. ”
At a. Incendiarius doloſus tenetur lege
EAMXW.. cCoꝛnelia de ſiccarijs. hoc dicit Jaco.
444 Butrig.

z31 MWulier caſualiter admit
GHa E crim ne.titar ad accuſãdum ex eo
gcaſu ita demum ſe inſcribit quo maſculus ſe in
AKſcribit. h. d. 'm veram oht. . “
— uper fratrẽ vel ſoꝛo
a J magnum rẽ vel matrẽ vel filiam
non accuſat de magno crimine niſivice accuſa
E A&Ctozis iam dictus accuſatus fuerit. h. d. cũ. l. ſeq.
⁊ .l.ſi ſoꝛoꝛem·jeo.
Add itio Adde ꝙ iſte tex.eſt ſing.ſᷣm Bal.i rubꝛi.
.S. eo. ⁊ in.l.ſeq.qᷓ incipit ꝓpter iſidias di
cas ſᷣm doc.ibi⁊ ſᷣm cepo.vero.cautela pma:⁊ibivideas
ſing.ꝙ ſi pr̃ offerat filiũ ſuũ iuſttcie illũ ducẽdo ad iudicẽ
dato ꝙ filiꝰfeciſſet tale crimẽ ex q̊ͥ dẽret moꝛi.verũtñ pr̃e

ducẽte ad iudicẽ filio eſt ꝑcẽdũ qð eſt mirabile ⁊ ałs ipa

toꝛvoluit videre iſtã.l.ꝓpter ĩſidias/cũ iſte caſus eueniſ⸗

¶ [Kumin videagRernieeno erer
nfamis ĩ pᷣſcpᷣtiõe accuſat
Kiminis 1 ſuopꝝ ĩiuriã Pſeq̃t ñ aliter.

Ee Qui duos reo
Bmrationibus. eul ouve rto⸗
tpe accuſat ꝓhibet᷑ a tertio niſi ſuã vel ſuoꝝ in⸗
A iuriã ꝓſequatur. hoc dicit.
¶Sp. ꝙ etiã duo accuſari nõ poſſunt:vt.l. hos accuſare.
f. de accu. So. vt ĩ glo. ⁊ pᷣma nihil vʒ ⁊ tertia nõ placet:
qꝛ nõ pꝛobatur attẽto ꝓpter ĩpedimẽtũ iudicis/ſʒ ꝓpter
reſũptionẽ turpis q̃ſtꝰ ¶ Itẽ op.ad idẽ de.l.q de crie·j.ti.
j.Sol.illa ponit cõuerſũ vt hic in qͥ dic vt ibi.¶ Itẽ opp.
ad idẽ de.lres ;: de adul.So.ſpãle ĩ adulterijs.i Itẽ op.
ꝙ pluries qᷓ; tribꝰvicibꝰpoſſit accuſare vt.l.jʒ.j.ſi reꝰvł ac.
moꝛ.fue.So.ibiloqt᷑ de eodẽ crumine hic in diuerſis inqꝗͥ
bus non! poteſt reus accuſare 6e
äl umptus in tutoꝛem ſer⸗
R Niquu mM. uus vel familiarẽ dominuʒ
libertus patronum non accuſat.hoc dicit vſq;

„. R . „7 .
Min flnem titu.

D

——
7

OO g Ad euidentiã eſt ſciendũ ꝙ ali
qñ qʒis termios tres amouet
rvt eos hẽat:? tũc hẽst locũ pena oꝛdi
Enaria furti aliqñ vtvltra fines occupet
poe alleno vel zizaniam ſeminet: tunc
uaäaut agit crialit᷑ ⁊ hʒ locũ hec lex:aut
ciuiliter ⁊ etiã hʒ locũ hec.l.aut ciuiłr
Sr 1 hbz locum angaria.ff. de termi. mo.
dicit bꝛeuiter hec lex. Amouens terminũ vt occupet vel
ʒiʒaniã ſeminet crĩalłr ex oꝛdinẽ puniet᷑.h.d.⁊ ceſſat ðꝛis.
¶ Sp · ſic qͥ terminos amouet ↄctat /ſi ↄtractat ergo lſa⸗
cit furtũ ergo tenet᷑ pena oꝛdinaria. Solu.aliqũ amouet
vt ↄctet ⁊ pꝛocedit ↄꝛiũ.Aliqñ vt ʒziʒaniã ſeminet vel de
alieno occupet:⁊ tũc punit᷑ er oꝛdinẽ vt h̊.¶ Cotra hͥ op.
qꝙ etiã ſi amouet ⁊ ʒiʒaniã ponet vel occupet alienũ hẽat
locũ pena oꝛdinaria:vt.l.angaria.ff.de termi.mo. Solu.
Dicunt qͥdã ꝙ illa loquit᷑ de iure nouo hicveteriꝙ videt᷑
abſurdũ cum hic ſit poſterioꝛ.Alij dicũt ꝙ ibiloqᷣt᷑ de pe
na ciuili hic de pena crĩali.Sʒ huic repugnat tex.ĩ ðꝛio
q̃ dicit ꝙ pena eſt publico applicãda / ergo eſt crĩalis:v
l.fl. ff. de Pua.delic. Sʒ potes ſuſtinere ſᷣm dñũm MWar. q
ibi õ eſt cuilibet de publico/ qꝛ actio popula⸗
ris eſt. Vel dic ꝙ licet dicatur crĩalis regulariter vbi pe⸗
na applicãda eſt fiſco cũ hoc nõ cõtingit in pluribꝰ actio
nibus qꝛ ciuilis remanet.¶ Cõclude ergo ꝙ aut amouet
vt octet ⁊ punitur pena oꝛdinaria furti:aut vt occupet ſt
nes vel ʒiʒaniã ſeminet:⁊ tunc aut agit᷑ ciuiliter et ẽ pena
oꝛdinaria:aut criminałr ⁊ tunc extraoꝛdinaria pena im
ponetur yt hic.

J cuiulſd am Ad crimẽ publici iudi
Iécij nõ admittit᷑ ocura.
niſi ad allegãdas cãs abſentie ⁊ exceptiões di
*K&latozias ipediẽtes ꝓceſſũ ĩponẽdas.h.d.cũ ſe.
Op.qꝙ ſeruꝰaccuſari nõ poſſit:vt.l.hos accuſare·S/oĩ⸗
bẽ. ff. e.nã cũ nil hẽat nõ põt ĩ eũ fleri executio.So.̊ age
bat᷑ ad penã coꝛpoꝛalẽ ĩponẽdã ibi ad pecuniariã. ee
opp.ꝙ dñs nõ dẽat admitti ad defẽſionẽ vt.lj.· ad cri⸗
mẽ.ff. de publ.iud.So.dicũt qͥdã ꝙ admittit᷑ qꝛ ſua ĩter⸗
eſt qð vr verum:qꝛ ſi ſua nõ ĩtereſt nõ admittit᷑ qð eſt õ.l.
rcos e. Alij dicũt ꝙ aut ĩteruenit añ lit.ↄteſt.⁊ nõ audit
aut poſt ⁊ ſic qð eſt ↄ.l.S.de ꝓcur.⁊ ideo dic vt glo.Nec
obſt. l. ſeruũ · S· publice.ff. de ꝓcur.qꝛ aũt venit ad allega⸗
das cãs abſentie ⁊ põt:vt.l.reos.j.eo.Aliqñ venit ad ple
nã defẽſionẽ ĩ crĩe qð excedit ⁊ nõ põt:vt.d.lj·g· ad cri⸗
men. ff. de publ.iud.aut venit vt dilatoꝛia vt eſt illa nõ dʒ
ei reddi ius ⁊ auditur qꝛ nõ diſputatur de crĩe: ſed exce⸗
ptio dʒ per ſe decidi vt.llicet.S.de pꝛocura.⁊.l.qm̃ alexã
drum/j.de adulter.aut vult opponere peremptoꝛiam me
rã vt eſt illa poteſt ĩpune offẽdi:⁊ tunc nõ auditur:qꝛ ve⸗
nit diſputãda ſił cũ crĩe vt.l.j.S.de oꝛdi.iudi.autvult o
ponere exceptionẽ iniuſtã ⁊ tunc autvult per modũ dec i
natoꝛie ⁊ tunc audit᷑ vt in mera declinatoꝛia:aut vult op
ponere ꝑ modũ perẽptoꝛie ⁊ tunc non audit᷑ ſicut nec in

2

„

mera peremptoꝛia. ¶ Item quero vna regula dicit quod

ad crimen publici iudicij non admittitur pꝛocuratoꝛ.
¶ Wodo quero an habeat locum in actoꝛe ⁊ reo? Reſpõ
deo in actoꝛe habet locum ſiuce ſit criminalis ſiue ſit ciui
lis ⁊ non eſt lis conteſta.vt.l.licet.ff. de pꝛocuratoꝛibus.
ſed in reo locum habet ſi eſt ciuilis. Alia eſt regula que

Be acculationibus. Mubꝛi.

Gutrigarij Gcda pars ſuper Nono libꝛo Codicis A

1 G

dicitiy
n pen
ntiuata
nreot
ſntene
ionis

Pd

ntdifer
ncyein
ools.
Periin

norcaſt
garerep⸗

to Etd
hoͤtenet.
ithitaſt
ſtoppo
ſeo qui⸗
hecl nor
heraliten
plures
ſenteme
culatur⸗
turyrl.
hicnon
quia no
Reo⸗
oppoſiti
Negene
Femo
ſenten di
ſonvidet
Afn de
ſigccuſa
deatura
ler So⸗
Oadinari
nerün
guſent
omaſni
Peimus
Vtlabſen
capio diſ
Plcioran
nmſupic
Roatus
Ulöta
iaſwe
ſenenaſ.
ppon
nelatam
Apoſtegt
iur ge⸗
altere
itemer
hulltatee
ſochelite
mnt rens
tfubge
mnotadn
luneg

De

De ccuſationibus et inſcriptionibus. Fo.X CVII.

nn tur ꝓcura.⁊ non lo quit᷑ tm̃ in publicis qꝛ etiam quedam mangdantis liberet mandatariũ.yvt.l.liber homo ff. ad.l.
W pꝛiuata excedunt relegationẽ et hoc ius pariter ꝓcedit acquil.So.aut obtemꝑat in hijs qͥ nõ tenet᷑.põt tñ ſivult
ſterbi in reo ⁊ actoꝛe.nã cum ſnia debeat ferri in pntem nõ ab⸗ vt in leuioꝛibꝰ cribus/⁊ tunc excuſat᷑.vt.l.ſi ſeruũ · S.ij.ff.
liulcgen ſentem opʒ reum eſſe pñtem ⁊ accuſatoꝛem ꝓpter penam de ac. ob. aut obtempꝑat in quibꝰ de iure nõ poteſt ⁊ tũc
eelientin talionis qᷓ in abſentem ferri non põt. Ja. Bu. non excuſat vt hic. Item ꝙ nõ attendat᷑ factũ mandan⸗
WNN Ad d itio Adde ad iſtam.l.ꝙ ſi factoꝛ alicuiꝰ dñmi tis ſed madatarij/an faciat delictũ vel nõ ⁊ ſolus mãda
igieſzen K eſt ad moꝛtẽ condẽnatꝰ dñs põt petere tarius punitur.vt.l.nõ ſolũ·S. ꝓculus.ff. de iniurijs. So.
rniſſiche vt differatur executio donec admiſtrationeʒ reddiderit ibi mãadatarius erat facturus hic non. ¶Quero ergo an
tinin 1 Hᷣm cy.in.l.j.jde ſnĩam paſſis. Idem panoꝛ.in.c.veniẽs. qui alterius mãdato cõmittit delictum excuſetur ꝓpter
ſnl iij.colla.ex. de accuſationibus.ꝙ facit pꝛo mercatoꝛibus mandatũ:⁊ dic ꝙ aut q mandatũ ſuſcepit nõ tenebat᷑ pa
hnaſtitere Pariſius factoꝛes habentes. rere in hoc vt qñ res nõ cadit in delictũ ſʒ non in alio/ et
nlinnnd N Eos tunc excuſat᷑ ⁊ ſolus mandãas tenetur:aut tenebat᷑ parere
alkhee 2 ſea non in hoe: poterat tñ pere / vt qꝛ erat de leuioꝛibus
Geſarn Ad d it Q Adde Odof. hic plene decla⸗ crimibꝰ tunc excuſatur.vt dicta.l.liber hõ.⁊.l.ſeruus.
l litio. rantem hanc.l.addentẽ quat j.rñ.de ac.⁊ ob. Sʒ ſi erat de grauioꝛibus/tũc nec tenet᷑
s Re tuoꝛ caſus nota.ᷣin quibꝰ in cauſis ciuilibus tenet᷑ qͥs cõo⸗ nec põt parere de iure:⁊ iõ puniturvt hic.¶ Itẽ quero an
– parere perſonałr licʒ regulariter non teneat᷑.de quo per mandatũ obligat mãdantẽ. Rũñ.aut mandar᷑ id qð non
☚ bar.in.l.fl.S.de ꝓcura.⁊ adde bal.in hac.l.pleniſſime. cadit in ſpẽm delicti ⁊ tunc aut fuit mandãs in dolo ⁊ te⸗
rtsn — Aligg actore oſttunc mmtmdatarist enat islaeints :noinenerhr
e P e Aliqñ ⁊ tunc aut mãdatarius erat ałs facturꝰ ⁊ non tenetur
WN W J accuſatoꝛib us. abſẽte fertur als ſic. vt.l.ſi remunerãdi:S.ſʒ nemo.ff.mãda.nã aut id
mmanſnung abſolutoꝛia pꝛo reo/loquitur hec.l.reo abſente mandauit qð in ſpẽm delicti cadit ⁊ tũc aut q̃ris de obli
WE as Afertur condénatoꝛia oᷓ eũ et loquit᷑l.abſentẽ .·· gatione ↄhenda nũc mãdantẽ ⁊ mãdatariũ ⁊ dico ꝙ nul
locibelu eo.Et dicit ſũmarie. Sniĩa lata ʒ abſentẽ non ↄtumacẽ la.l.reus trahatur. vt.l.ſi remunerandi:S.rei turpis.ff.
rüfenn nõ tenet:igr̃ de cã cognoſcere nõ pᷣt ꝑ eũdẽ niſi ð ipo fue manda.aut q̃ris de Zhenda inter mãdantẽ ⁊ eũ in cuius
fminünaahet rit hĩta ſiniſtra ſuſpicio.h.d.cũ.l.abſentẽ.¶ Ad.l.ſi accu⸗ perniciẽ mãdatur ⁊ tũc aut erat tale delictum quod ſolo
nieihotectf ſat.oppo.⁊ videtur ꝙ plures nõ poterũt accuſare vnũ vt verbo mãaãdãtis pꝑficitur ⁊ tenetur mãdatariꝰ ſolo mãda⸗
ftowrn, Teo.qui de crimine.So.vt.glo.⁊ vltia eſt vᷣa. Vel dic ꝙ to.vt.lł.jS. perſuadere.ff.de ſeruo coꝛ.aut erat tale quod
Golaicin hec.l.non dicit ꝙ plures accuſauerunt vnũ ſed loquit᷑ ge non confirmabatur ſolo verbo mandantis. ſed factum
zeniſenitte neraliter dicens.ꝙ ſi accuſatoꝛes ſe abſentauerint.ſ.qui madatarij reqritur.⁊ tũc aut ſufficiebat mãdatarij fctm̃
nenz ine plures reos accuſauerant.ſ.quilibʒ ſuũ. ¶ Op.ad.l.ab⸗ ſine dolo eiꝰ ⁊ illud interuenit ⁊ punitur mãdans licʒ nõ
locctpetii ſentem ꝙ abſens accuſatur.vt.l.ij.’ de reqre.re. Solu.ac mandatarius vt.l.ſi quis id quod .S. fin.ff. de iuriſdictio.
kdelerninoc cuſatur vt ibi.ſed non ꝓceditur vt hic.¶ Item ꝙ ꝓceda omniũ iudi. aut erat tale factum quod requirebat dolum
vohicheeitſt tur vt.l.abſentem.ff.de penis.So.vt glo.¶ Item opp. mangdstarij ⁊ tunc aut non fuit delictum conſummatum
dicitgbiben hic non fuit ratio quare ſnĩa nõ valeat.ſ.qꝛ fuit na quia nec dolus mandatarij interuenit poſito ꝙ interue⸗
crepngunti quia nõ fuit contumax. So.hec ⁊ illa facit ꝙ non valeat. nit factum.vt.l.ſi is qui.S.ſi cum titium.ff.de furtis.vł ſi
errockir Itẽ op · ꝙ alia ratio ſic qꝛ iudex incõpetens.So.fateoꝛ nec factum interuenit tunc non tenetur mandans.vt.l.ſi
reßmndin N oppoſitionẽ qꝛ ſunt tres rat iones pᷣma quia fuit abſens quis vxoꝛi:S.· neq; verbo.ff. de furtis.et.l.ſi quis id ·S.j.
o grtrinfe Itẽ qꝛ non cõpetens iudex. Itẽ qꝛ reus nõ fuit ptumax. ff.de iuriſdi.om.iudi.aut fuit conſummatum /⁊ tunc aut
gegllatin Item op.S.l.de accuſatoꝛibus dicit adiri eundẽ.l.ab-⸗ mandatarius erat als facturus ⁊ non tenetur mandãs
gitnn lun⸗ ſentem dicit adiri aliũ.So.dicit gl.ꝙ põt etiã ſuꝑioꝛ qð vt.l.non ſolum ·S.pꝛoculus.et.l.qui mandato.ff.de iniu⸗
Suton ttn non videt᷑ verũ:qꝛ nec dixit vt ibi fuit iudex incompetẽs rijs.aut interuenit ⁊ non erat alłs facturus et tunc tene⸗
gogin vel ᷣm Ja.de are.in.l.abſentẽ iudicis habeat᷑ ſuſpicio in tur vterq;.Sed ſunt hec in arg.ad queſtionẽ talem ſtatu
laut r al l.ſi accuſatoꝛibꝰ non.¶ Item op.etiã ſi ſit iudex ↄpetens to cauetur ꝙ iudex debeat inqrere de delicto in loco vbi
kauulletei adeatur alius ⁊ nõ idem.vt.l.ſi vt ꝓponis.S.quõ ⁊ qñ iu commiſſum fuit. Modo quidam extraneus nunc man⸗
Nrämane dex.So.ibi in delegato hic ĩ oꝛdinario. Item op.ꝙ ẽt dauit delictum committendum bonoñ.iudex bene ince⸗
e oꝛdinarius adiri non poſſit qꝛ ſcda ſnĩa q̃ fertur ↄtra pꝛi pit inquirere in loco vbi conſummatum eſt delictum di⸗
dalnegtin mãꝗ erit nulla.vt.l.j.S.ſen.reſ.non poſſe. So.illud ꝓcedit cebatur ꝙ non poterat quia delictum mandantis fuera
ſnoͤganime qñ ſentẽtia fuit valida/hic aũt fuit nulla.Si ergo qris ſi commiſſum mutine. certe ex ſuperioꝛibus videtur dicen
tetetige pma ſnĩa fuit nulla quis dẽat adiri.Diſtingue ſic/qꝛ aut dum ꝙ aut ſolo verbo mandantis cõſumabatur delictũ
ſhohaltshnt pꝛimus qui cognouit fuit ĩcõpetẽs ⁊ tũc nõ datur ad idẽ eius:ſi facto mandatarij ⁊ tunc attẽdatur locus vbi per⸗
lhoseraimnſ vt.l.abſentẽ.Si fuerit cõpetens aut erat oꝛdinariꝰ tunc fectum ⁊ conſũmatum ẽ delictũ ⁊ ibi inquiretur de deli⸗
ereeunteni⸗ capio diſtin. Jaco.de are.q aut habetur eius ſiniſtra ſu: cto contra mandatum pꝛopter mandtem.
dpeengiſt ſpicio ⁊ aditur ſuperioꝛ.vt.l.abſentẽ.aut non habet᷑ ſini ¶ Item quero an ratihabitio in delictis operetur qð ma
ſonetl ſtra ſuſpicio ⁊ aditur idem. vt.l.accuſatoꝛibꝰ.Si erat de- datum pꝛecedens/et videtur ꝙ ſic.vt.l.j.S· deieciſſe.ff. de
zamnint gur legatus aut functꝰ eſt officio ſuo ⁊ nõ perfunctꝰ ⁊ tũc idd vi ⁊ vi ar. Sed glo.dicunt ꝙ aut delictum fuit nomine
aunie vt.l.qð tamẽ.in pᷣn.ff. de arbi.x.l.ſivt ꝓponis.S.quõ ⁊ qñ̃ meo factum ⁊ tunc poſſum ratum habere vt eſt in contra
ltorithi iud.¶ Modo quero an ſnĩa exñte nulla debeat pᷣmo ferri cctibus.vt.l.ſi pupilli.S. ſed ſi ego.ff. de nego.geſt.igitur
ſdopdethe ſentẽtia ſuꝑ nullitate añqᷓ; pꝛocedatur in pꝛincipali.Rñ. aut fuit commiſſum nomine meo et tunc habeo ratum/ſʒ
Lütltd aut ꝓponitur pꝛincipaliter cã nullitatis qꝛ dico ſniam ʒ non quis ſit factum nomine meo ⁊ tunc non teneoꝛ.gloſ.
9 Zliſcts melatam null eſſe/⁊ tunc dʒ ſuper hoc pꝛonũciari facto pꝛo hoc nil allegat ſed allegata pꝛo ea: aut determina
t Nedl ai et poſtea de crimie cognoſci ⁊ ſic duobus iudicijs expe⸗ vt glo. in.l.fundũ.S.de arbi.nã refert an ſubſtantia vel
inncini ditur. Sed aliqñ de nullitate queritur incidenter qꝛ pin qualitas ibi pꝛobetur vel appꝛobetur. Sed quidã repꝛo⸗
giellen cipaliter oppo.non eſſe pꝛocedendũ ex ſnĩa quia nulla bant pꝛimum membꝛum dicentes quod ibi non eſt meo
un de che eſt ⁊ tunc pᷣncipałr inſpicit᷑ de crie / ⁊ incidẽter qritur / de nomine factum poſſum habere ratum q́;tum ad mei pꝛe⸗
walt wint nullitate cognoſcit᷑ ⁊ eodẽ iudicio expeditur.¶ Itẽ que⸗ iudicium.vt.l.j.S.j.ff.quod iuſſu.ſed dic ᷣm dy.in dicto.
reinline, ro qualiter ↄ accuſatoꝛẽ abſentem ꝓcedat᷑.Rñ.ſi eſt ↄuu Sdeieciſſe ꝙ aliquando ratihabitio venit ad confirmã⸗
enp dlg max. reus adijcitur in eo / qꝛ ſi crimen eſt tale quod exce dum id quod erat inualidũ ſine ratihabitione/⁊ qdð meo
iliit oli dit relegationẽ nõ poterit abſens dãnari.ſʒ reqrentur et nomine factum non erat ⁊ tunc poſſum habere ratum qᷓ;
ln f annotabunt᷑ eius lr̃e.vt.l.abſentẽ. Si aũt crimẽ nõ exce tum ad mei pꝛeiudicium licet mihi pꝛodeſſe non poſſet:
narotnd ſt dat relegationẽ ↄdẽnabit᷑ etiã abſens ad penã talliõis. niſi in caſu.l.mater.ff.ꝙ iuſſu.⁊.l.ſi fundus.S.j.ff.de pig.
hulſſen Qui in patiẽtia doloꝛis ſecedit nõ Sed aliquando ratihabitio venit ad confirmandum id
uregt 4 EActu m punitur.hoc dicit. Butk. quod iam erat conſummatum ⁊ perfectum ſine ratiha⸗
tu gon 55ν Seruus ad toꝛmẽta nõ ponit᷑ niſi ſe bitione vt eſt hic in delictis et tunc etiam quo ad mei pꝛe
Core ln S J quis.ſubſcripſerit accuſa.h. d. iudicium non obligoꝛ ex ratihabitione quando non fu⸗
nuliͤſnie Factum mandantis mandata⸗ it meo nomine geſtum/ ita remanet vᷣa.Sol.vt glo.ad⸗
ehrocnitn LOn id eo. rium non excuſat/et mandãs ⁊ dengdo ſibi iſtud membꝛum. But.

dicit ꝙ in crimine qð excedit relegationem non admitti

mandat arius pariter puniunt᷑ hoc dicit. ¶ Sp. ꝙ factũ

=*

8

nõ ꝓbauit / aliqñ etia ſimilitudine ſupplicij punietur. ſi⸗
mile hẽmus ĩ ſtatuto qꝛ admiutimus accuſationẽ ⁊ inqͥ⸗

tra in pꝛimis duobus pꝛoſequoꝛ iniuriam alterius / in ter
tio non/⁊ tunc nõ debeo audiri:aliq audioꝛ indiſtincte

„— ,„ . eG 2 . ,„ W ., 1,„ e:
Butrigarij Gecũda pars ſuper Nono libꝛo Codicis .
—— A id em Hiuide in partes quis in ſitionem ſimul in terram/⁊ ꝓbationes in vno facto poſ⸗ ne
4 S“” *pꝛima dicit qð debeat eſſe ſunt in alio fleri: nimirũ qꝛ inquiſitio ⁊ accuſatio tendũt ſomen
officiũ iudicis ad pcedendũ ad denunciatio⸗ ad eundẽ effectum ? ſuper eodẽ crimine.Sed in caſu nr̃e fent
er. Anem officij vſq; ibi. verum. ibi ponit qð ſit of⸗ legis diuerſa ſunt crimina:vnde non video qliter hec lex o
ficium iudicis poſt inquiſitionẽ foꝛmandam et bꝛeuiter loquat niſi dicas ꝙ ex vno ſint ſtatuto ĩ alio q̃lis q̃lis nõ tije
hoc intendit. Ad denũciationẽ officialis ꝓcedit iudex ſi plena: vt.lſſi duo patroni.in pnc.ff.de iureiur. Vel dicas nemn
ne inqſitione boc dicit. ¶Ad euidentiã eſt ſciendũ ꝙ d⸗ non plenam inſtructionẽ faciant in alio:qꝛ ꝓbationes nals
dam officiales erant deputati ad referendum iudicibus fuerũt facte ĩ vno iudicio pᷣſente altero accuſatoꝛe:⁊ ideo l
enoꝛmiaque cõmittebantur/⁊ ſunt hic ĩ ciuitate miniſtra ei pꝛeiudicãt in ſuo iudicio:vt.l.ſepe ·S·ſciẽtibus.ff.de re l⸗ o⸗⸗
les in villis maſſarij.de quibus hic loquitur.⁊.l.j·Sqes iudicata. . ſb ſe⸗
ff. de officio pꝛefecti vꝛbis. = ¶ Itẽ opponi. ꝙ delegatus ab vno poſſit ab alio deferri: u cc
¶Opp. ꝙ iudex non pꝛocedat in criminibus ſine inſcri⸗ vt l. is qui.ff e.⁊ ſi plures tẽpoꝛe accuſationis cõcurrant
ptione. vt. S. ti. j. qui crimen. Solu. dicit gloſ. ꝙ hic eſt eligitur dignioꝛ.vt.d.l.ſi plures.aut ex interuallo ⁊ tunc W
ſpeciale ⁊ male qꝛ tunc eſſet ſpãle quãdo eodem caſu lo⸗ regulariter non poteſt venire ſecũdusvt hic. fallit in caſi ſun
quitur caſus ſpecialis quo regula/ ſed regula loquit᷑ qñ bus vt in glo. G Nuntch
per modum accuſationis ꝓcedit᷑/ hic qñ mero officio iu ¶ Item opponi.ꝙ ex diuerſis criminibus ex eodẽ facto ſchefe
dicis ꝑ inquiſitionẽ ⁊ ita diuerſi ſunt caſus. venientibus accuſari non poſſit:vt.l.ſenatus.ff. de accu⸗ nucdit
¶ Item oppo. ꝙ officiali non credatur vnde videtur ob ſa. So. aut eſt idem crimẽ ſed pluribus legibus venit pu ſen
ſtare.l.ſi quis decurio . de falſis.Soiu.creditur ei com niẽdꝰ.⁊ tunc ĩtẽtatavna lege nõ põt alia intẽtari vllomo hamt
miſſis ſibi de leuioꝛibus: ibi in non ſibi commiſſis vel do:vt.d.l.ſenatus.licet quidam dicant poſſe aliam agi in ſnod
grauioꝛibus etiam ſibi commiſſis non creditur ſibi vt eo qð plꝰẽ qð nõ placet ĩ crĩalibꝰ ſʒ in ciuilibus penalibꝰ alish
in contrario ¶ Quero ergo de duobus pꝛimo an officia⸗ ſic: vt inſti.ſi quadru.pau.fe.di.S.ft.aut ſunt plura cria/ mnaffd
li credat᷑ ꝗð dic ꝙ aut debeat ſibi credi in hijs q̃ nõ ſunt tunc poteſt de duobus accuſarivt hic.i Itẽ q̃ro qũo plu raliſ
ſibi cõmiſſa ⁊ dato ꝙ nõ credat᷑.vt ...e.l.ſi non ſinguli aut ra crimina dicũtur naſci ex eodẽ facto.Et glo.dat exem biceſen
queris in ſibi ↄmiſſum ⁊ dico ꝙ in leuioꝛibus ſibi credit᷑. plum ꝙ ſeruus occiſus eſt pꝛopter dominũ vel cõmiſſum ſtcuci⸗
vt hic / nã creditur ꝙ ſit delictum ↄmiſſum. Sʒ non ſic vt eſt adulteriũ cũ ſoꝛoꝛe.Sʒcerte in his exẽplis glo.nõ ſũt icſi
denũciatus puniatur:⁊ ſi verũ eſſet eũ deliqᷣſſe idem in.l. plura delicta immo eſt vnũ tm̃ delictũ quod venit diuer⸗ nſe⸗
ſi quis decurio j de fal nam creditur tabellioni ꝙ ſepſit ſis legibus puniendum: ⁊ ideo his caſibus hr et loci l. ſe lſnoe
ſed nõ eſt verũ ſic qð eſt ſcriptũ ſed in grauibus ctia ſibi natus.ff. de accuſa.⁊ ideo pone exẽplũ cum fit iniuria fi⸗ ſſue⸗
commiſſis. . liofa.qꝛ ex illo facto naſcũtur: ⁊ tunc vna flilio alia patri ſamln
Item quero an iudex poſſit pꝛocedere ad condemna⸗ Itẽ qñ fit iniuria vxoꝛimã vna ĩiuria vxoꝛi / alia marito infed
tionem de noto ſibi manifeſto. Reſpond.quedã ſunt ma facta eſt:vt inſti.de iniur.S.patitur.q Item quero an ſint üinin
nifeſta ⁊ ex iſtis nõ põt iudex ꝓcedere niſi ꝓbetur ſic eẽ plura delicta ſi plura vulnera alicui inferat᷑:⁊ glo. cõiter Gferak
vt. l. ciues ⁊ incole.S. de appel Quedã ſunt ſimpłr nota tenent aut facit pluravulnera ⁊ ſecutũ eſt homicidium nſt
iudici vt iudici.⁊ tũc põt.vt.l.ſi ruptione ·S· ad offm̃.ff.fl. vl vnuin delictũ:aut nõ eſt ſecutũ homicidiũ ⁊ tunc ſunt nyuͤr
reg aut yt huato ⁊ nonvt.l.illicitas.S. veritas ff. de offi⸗ plura. Si ergo aut vnus accuſat vnũ tunc aut vno crimi munit
cio pſidis. Quedã ſunt nota vt notoꝛia ⁊ tũc habẽt actůũ ne aut vna lege ⁊ poteſtvt hic / diuerſis legibus nonvt. v. wocn
manentẽ ⁊ ſufficit ꝓbari notoꝛiũ eſſe nõ ſic eſſe. vt. l. . SFÖ. l.ſenatus.aut vult de diuerſis criminibꝰ:⁊ tunc aut veni⸗ M̃
qui ? aduerſus quos.⁊. S. quõ ⁊ qñ iudex. aut᷑. qua ſemel unt de diuerſis factis ⁊ poteſt aut de codẽ facto ⁊ nõ pot eimt
aut habʒ actum tranſitoꝛiũ.· vt ꝙ homo fuerit occiſus ert vt hic. ar. a cõtrario ſenſu ʒ glo. ? diuiſum: aut plures ac nlegt
tunc debet pꝛobari ſic eſſe. JYaco. Bu. cuſat aut vnũ/x pꝛocedit diſtinctio huiꝰ legis quia diuer delegi
en . ä ſis criminibus veniũt ex diuerſis factis ſiue ex eodẽ poſ ſuhlina
PEr uis ſe Non ſtationarij:ſed pᷣſides ſunt accuſari.vt hac.l.de codẽ non poſſunt/nec pendente fͤrtu
=ERRe dE„ iniuris adeunt᷑.h.d. pꝛimo iudicio vt hic:nec eo finito niſi in caſibus ſpecia⸗ fmmüpt.
Pe ¶ Oopo. ꝙ hic male dicat qꝛ in iure veteri in libꝰ notat in glo.aut vnus accuſat plures / ⁊ tunc aut de in Pre
(criminib? reqᷣritur libellus. vt. l. libelloꝝ. ff. de eodem crimine ⁊ poteſt vt ̃·ſi reus vel accuſatoꝛ moꝛtuꝰ fier,
accu. Huius timoꝛe ſunt hic multe expoſitiones/⁊ illa ? fucrit.l.j. Sallit in crimine adulterij: vt.l.reus·j.de adul⸗ nienl
vera / quia aut agit᷑ ciuiłr ⁊ nõ requirir libellꝰ/aut crialr terijs.aut de diuerſis criminibus: ⁊ tunc eodem libello mpena
⁊ ſic. Sʒ Z.l.op.ꝙ etiam in ciuilibus reqͥrit᷑ libellus.vt.õ cum poſſunt plures accuſari.l.j.ff.eodem.pluribus libel⸗ cotracta
de lit. ↄte. aut.offeratur: illud iure nouo. Jacobus Bu⸗ lis poteſt plures non vbi ſuam vel ſuoꝛum iniuriam Np
trigarius . pꝛoſequi: vt.S.qui accuſare non poſſunt.l.cum ratio⸗ erg
RN B i de crim ine Hec.l.non loqui⸗ nibus. turdell
„ ce, ſpãli accu⸗ ¶Erpedita eſt materia noſtra qᷓ;dtum ad gloſ.modo vnumd
E ſatione:ſed de pluribus accuſationibꝰ volẽti eſt videndum an ea que dixi ſint vera ⁊ dubitatio erat. huicop⸗
abus concurrere ad idem vel ad diuerſa ex eo⸗ Et ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ aliquando obijcitur dirniſi
dem facto vel ex alio venientia. Et hec.lłbꝛeuiter hoc in alicui multitudo libelloꝛum ſcilicet ꝙ de diuerſis crimini tbiturp
tendit. Accuſatus ab vno nõ differtur ab alio ſuper eodẽ bus diuer ſſis libellis accuſat plures quã debeat:x tũc eſt fpenan
articulo. crimen licet veniat ex eodem facto.hoc.d. pꝛopꝛia materia l.cum rationibus in qua ac.ꝙ in crimi⸗ liofugi
¶ Diuide in duas partes quia in pꝛima ponit qð eſt iu ne publico poſſum duobus libellis duos accuſaret diuer de fae
dicis officiũ eo tꝑe quo plures ad accuſandũ ↄueniunf᷑. ſis criminibus non eodem:quia tunc debemur eodem li Gogno
vſq; ibi.iudex autem.ibi ponit qð eſt officium iudicis in bello:tres vero non poſſum etiã diuerſis libellis vel vno Piceurd
pꝛoceſſu criminis vſq;ʒ irnnf. niſi ſuam vel ſuoꝛum iniuriam pꝛoſequatur.Et eſt ratio/ atadide
¶ Ex tex.ex alio deferri quia hic colligit a ſe ar.a con⸗ quia tunc videoꝛ tam publicum delictum qᷓ; pꝛiuatum Auniten
trario ſenſu. Sed certe de hoc voluit dubitare lex. pꝛoſequi tot accuſando:ſed an in pꝛiuatis criminibus ach buheele
¶ Op. de ratione.l. in pꝛimo anno.iRñ quia nõ debʒ ſe: mittoꝛ ad plura crimina pluribus libellis nomine illoꝛũ erſoſe
pius de eodem crimĩe accuſari vt.l.ſi cui.S· hijs idem qui vulnerati ſunt: Reſpondeo ſic/pꝛimo quia.l.pꝛohi⸗ coyenie
ff. eo. ꝙ hic eẽt ſi plures admitterent᷑. Item qñ iudicia bens loquitur in publicovt.l.hos accuſare · S. j.ff eodem. üni
ſunt contingentia qꝛ attingũt eandem cãam: ⁊ iõ ſicut la⸗ Itẽ aꝛ etiam publice poſſum ſi pꝛoſequoꝛ mes iniuriam fltenci,
ta ſnĩa in vno pᷣiudicaret alij vt.l.fi .e. &c pꝛeiudictium plures accuſare vt hic. Item multo foꝛtiusĩ pꝛiuato nec olenfe
pendẽs vt dicta.l fundi.⁊.l.fundũ. Item dicit hec.l. qd poreſt michi obijci ꝙ plures habeam accuſatos: quia cũ ittſi
ab alio deferri nõ perhibetur. glo. colligit ar. a contrario faciam mandato ⁊ voluntate iniurians videtur ipſe pꝛo⸗ aſti
ſenſu: ꝙ an ſit verum ... dicam. ¶ Item nota mirabile ſequiæ? non ego. Sed quid ſi vno crimine pꝛoſequoꝛ me⸗ fri i
ꝙ licet ſint diuerſa ſi tamẽ ex eodẽ facto veniant deferr am iniuriam in alijs duobus non vel econtra non su⸗ Potui n
deciſio:ĩmo donec de alio ſit cognitum ꝑ quod videt᷑ - diar. Hicunt quidam ꝙ aut pꝛimo pꝛopoſui duo crimina ni N
iudex ex pluribus in vno iudicio factis ſumat inſtructio in quibus non ſequebar meam iniuriam / et debeo audi⸗ mun
nem in alio iudicio:qð eſt mirabile.ſic ſi vnus accuſatoꝛ ri:vt.l.cum rationibus S.qui accuſare non poſſ.aut econ dbinn⸗

Ktdbn
ſſfen

htpoſttng
nculirann
akſurini
(Ptinti
,Etganen
miniſpetri
eriplsgti

vod vene

ibus fali
icumfit ifn⸗
whafllol
Avroni dlene

Pemneonan.

feraf agne
utüeſthonte
ömicidiättn
tunceutnoont
ſislegbugnmn
nibeeſutnen
eodefgotti
niſumaupus

isſegioclad.

tis ſiue etali
ſunt/necpolt
in caſibuog
Ures/tun
laccuſatorn:
Nlrens d
tunceodeniit
dem porbut
4 ſtorun un
oſuuntl an

6

E

un adg
4, dubiub
dicpanchheſen
dediueſann
udebel in

nnute n

Gos accat
cdebenn

4
14

=
☛ ☛

= =
☛ r——

= =

S

— — w⏑
= SE
— —
— — = S=£
S= S ☛ = =
= = =
=SS

Se

De Accuſationibus et inſcriptionibus.Fo. XC

B municato conſilio ⁊ tũc plura:⁊ ideo libellus non ſufficit

7

quocunq; pcedat põt libere me repellere eo caſu quo ĩ vI
timo nõ pꝛoſequoꝛ meam iniuriã/ꝙ nõ potes: qꝛ aut vel
les me repellere quaſi iſte accuſatienes ſimul iuncte exce
derent duas ⁊ vnũ debitum/⁊ non potes: qꝛ ille ĩ qbꝰ ꝓ⸗

ſequoꝛ meã iniuriã non cõputatur in numero:aut velles
me reijcere ideo qꝛ iſta in qua pꝛoſequoꝛ meã iniuriã ex⸗

cedit numerum ⁊ non potes qꝛ nõ exccdit / cũ non fit niſi

vna.ſed aliqñ obijcitur alicui non multitudo:ſʒ paucitas
libelloꝛũ:vt qꝛ eundẽ accuſo de diuerſis criminibꝰ eodẽ
libello:⁊ videtur ꝙ non poſſit.vt.l.libelloꝛum.S. ſed ſi ali
ud.ff.eod.ibi ad ipſum libellũ ⁊c/ nam loquimur in popu
lari / ecõtra ꝙ ſic vt.l.pꝛetoꝛ·S. ſi mihi plures.ff.de iniur.
Quid ergo:Dicunt quidã ꝙ aut ſunt publica crimina ⁊

requirũtur plures libelli:vt.dictS. ſi michi plures.Alij

dicunt ꝙ aut pꝛoſequoꝛ meam iniuris ⁊ ſufficit vnus:aut

non ⁊ tũc plures.Alij dicũt ꝙ aut delicta ſunt continua-

ta eodẽ tpe:⁊ tunc vnus libellus ſufficit: aut diuerſis tẽ⸗
poꝛibus ſeparata ⁊ tunc plures requirũtur.Alij vt DHyn.
dicunt ꝙ ſemper vnus libellus ſufficit ⁊ exponit ·S. ſed ſi
glius:quod ibi dicit libellus.i.libelloꝛũ:na ſingulare pꝛe
cedẽs habʒ infoꝛmare pluralẽ ſequẽtem ⁊ ecõtra:vt.l.ſer
uus.ff. de verb.ſig.nã in.l.libelloꝛum.in pᷣn.loquitur ĩ plu
rali tñ exponitur per ſingularẽ. Sed certe nos poſſumꝰ
dicere ꝙ ibi plura iura cõpetunt contra eũdem q poſſunt
reduci ad vnã foꝛmã agendi in q̃ venit effectus vtriuſq;:
⁊ tũc ſufficit vnus libellusvt.l.cum duobꝰ.S.ſi plures.ff.
ꝓ ſocio.⁊ l.pꝛo duobꝰ.⁊.l.non eſt nouũ.de act.emp.Sed

qñ nõ poſſunt reduci ad vnã foꝛmam /tũc non ſufficit vnꝰ

libellus:ſic ergo ſi plures iniurie ſunt illate/tñ ad vnam

foꝛmulam reducant᷑ ſufficiet vnus libellus.ſʒ ſi non poſ-⸗

ſunt reduci ad vnã foꝛmulam vt qꝛ facta fuit ⁊ tũc male.
Itẽ iniuria tunc non eſt neceſſe ꝙ vnus libellus tantum
offerat᷑: verũ ſi velit vnũ accuſatoꝛ ꝓponere tũc poteſt/
vt ſic ſaluetur opi.Dyn.i¶ Itẽ quero quid ſi eodẽ tꝑe plu⸗

ra vulnera inferãtur an eſt vnum crimen.gloſ.dicit ⁊ co⸗

muniter tenetur ꝙ ſic:vidi dubitari de tali qõne. Statu⸗
to cauetur ꝙ ſi quis vulnerauerit aliquẽ puniatur in.x.
Mõ qdã eodẽ tẽpoꝛevulnera intulit alicui nũqd ſufficit
ci vna pena:videtur ꝙ ſic:quia ſtatutum loquitur indef⸗
nite:qꝛ ĩ indefinita vna pena cõtẽta eſtvt.l.ſi pluribus.ff.
de leg. ij. Pꝛeterea tenet gl.ꝙ ſi quis pluries accedit ad
nuptã non cõmittit plura adulteria niſi pꝛimũ eẽt purgs
tũ:⁊ ita ſufficit vna pena.ſic ex aſſidua cõtractatiõe nõ fit
furtũ:vt.l.ſi quidã diuturno ff.de penis.⁊.l.vulgaris.de
fur. Pꝛeterea qũ plures vno cõicato cõſilio delinquunt
ſufficit vna pena ⁊ cenſeturvnũ delictũ/lʒ plura facta fue
rint:vt.l ſi familia.ff. ð iuriſ.om.iu.iõ dicas ſeruari ꝙ vna
tmĩ pena imponatur.verũ do. Mart. dicebat ꝙ vbicunaʒ
cõtractabatur de re publi.vindicanda plura facta cenſen
tur vt plura/⁊ plures pene imponuntur:vt.d.l.ſi familia.
aut ergo agitur crĩałr ad vindictã publicã ⁊ plura ſequũ
tur delicta ⁊ ẽt płes pene ſequũt᷑:aut agit᷑ ciuiłr ⁊ cenſet᷑
vnum delictum ⁊ ſufficit vna pena: vt dicta.l.ſi familia.
huic opinioni repugnat.d.l.vulgaris.⁊ qð de adulterio

dixi niſi dicas ꝙ ibi eſt vnum delictum agendo ⁊ augmẽę

tabitur pena pꝛopter cõtinuationemvel ꝙ ſunt pluravna
tñ pena imponitur ⁊ de hoc dicam in.l.quicunq;.S.de ſer

uis fugi.¶ Itẽ quero an idem de duobus criminibus ex

eodẽ facto venientibus poſſit eundem accuſare et dicit
glo. ꝙ non vt hic a contrario ſenſu. Sʒ certe de hoc non
videtur dubitare hec lex.ſed an alius admittatur:quia ſi
cut ad idem crimen non admittebatur ita non videbatur

admittendus ad aliud/ꝙ vidi ex eodem facto. Et hoc ꝓ

bat hec lex:qꝛ ratio dubitandi erat qð poſſibile erat ꝙ di
uerſas ſententias foꝛmaret in criminalibus ex eodem fa
cto venientibus ⁊ ꝙ ivno abſolueret in alio cõdemnabit
quod videtur incõgruum:⁊ ideo puto etiam eundem ad
mittendũ niſi dicas ſubſtituendũ glo.ꝙ nõ conueniat ex
eodem facto inter delata electo accuſationi vt eligat qoᷣ
velit:⁊ ſic per electionemvnius ⁊ in alio pꝛeiudicet ſic in
accuſationibus ex eodem facto pꝛouenientibus vt.l.ꝙ in

heredem .S. eligere.ff. de tribut.act.non video quid aliud

potuit mouere gloſ. Item quero ſi plures fecerint inſul
tum in vnum ⁊ vulnerauerant aĩo occidẽdi⁊ ſic deuenia
mus ad publicum nunq; poterit eodem libello accuſari
dubium eſt ⁊ an ſint diuerſa delicta:quia ſi eſſet vnum nõ
eſt dubium ꝙ ex eodem libello poſſet plures accuſare: vt
l.jij.ſi reus vel accuſa.moꝛ.fue.Et dicunt quidã ꝙ aut eõ

hoc dicit.

vnde tunc refert qualiter accuſatoꝛ dixerit in libello: qꝛ
dicat omnes tales fecerunt michi miuriã videtur ꝙ fue⸗

rit vnum cõicatum conſilium ⁊ ſic vnum delictum in vni
uerſo:ſed ſufficit libellus vnius. Si autẽ dicat omes ⁊ ſin

guli tunc nõ videtur cõmunicatũ conſilium ſingulariter

quẽlibet delinquiſſe. Et ideovnus libellus nõ ſufficit ſᷣm

domi. Mart.nam facit differentiam an omnes dicat vni
uerſaliter an dicat omnes ⁊ ſingulariter ſi dicit ꝙ hic agi
tur criminaliter ⁊ tunc cenſentur plura facta ⁊ plura deli
cta:quia contractatur de vindicta publica:nam condem
nata pᷣtoꝛis maieſtas hoc facit ⁊ iõ vnus libellꝰ non ſuffi

cit vt dicta.l.ſi familia.aut agitur ciuiliter ⁊ tunc ſi cõmu

nicato conſilio delinquẽtium cenſeturvnũſ factum a iure
⁊ yvns pena imponitur ⁊ ſufficit vnus libellus ſi non com
municato conſilio ⁊ dic vt.d.l.ſi familia.
A

SAs pralirani Pariter delinquẽ
“ exp lica nd l.ies pariter puniun
COp. ꝙ minus puniatur coꝛruptus:qꝛ ſaltim

non punitur in damno litis quia eſt ſua. Sol.punitur pa⸗

riter in alijs penis que ſunt in glo. Vel dic ꝙ etiã ad exti

mationẽ punietur.¶ Item oppon. ꝙ indictis penis non

puniatur vt aut᷑.nouò iure.S.de pena iudic.qui male iud.

T auf niridis De crimi⸗
I quis homicidiſ. ne de quo
ſemel fuerat diſputatum non diſputatur am⸗
KKplius niſi de pꝛimo doceatur pꝛeuaricatum.

„

¶ DSop. ꝙ non ſit neceſſe docere de pꝛeuaricatione pꝛimi.
ſed ſolum ignoꝛare de pꝛimo: vt.l.ſi cui:S.hijſdem. ffeo.

So.ibi ſecũdꝰ pꝛoſequitur ſuam vel ſuoꝛum iiuriam /hic
non. ¶ Op.ꝙ res inter alios acta non noceat vt.S. res in⸗
ter ali.ac. per totum. So.vt gl.Ex qua collige ꝙ aut cri⸗
men eſt ſopitum per trãſlationem ⁊ non nocet alijs:vt.qᷓ.
res inter alios.ac.per totum.aut per ſniam ⁊ tunc aut ſe⸗
cundus ſequitur ſuam vel ſuoꝛum iniuris:⁊ auditur ſi de

mum pꝛobet ſe ignoꝛaſſe accuſationem pꝛimi:vt.dict.l.ſi

cui .S. hijſdem.aut nõ pꝛoſequitur ſuã vel ſuoꝛum iniuriã
2⁊ auditur / ſi ita demũ pꝛimi doceatur calũnia/vt hic.Sʒ

qũo pꝛobabit ignoꝛantiã ille qui pꝛoſequitur ſuãvel ſuo⸗
rum iniuriam cum pꝛeſumatur ignoꝛantia: vt.l.verus.ff.
de pꝛoba.dic ꝙ pꝛobabit eo ipſo ꝙ contrariũ non ꝓbatur
Vel dic ꝙ pꝛobabit per ſacramentum ſibi delatumvt no

ta. d.l. ſi cui. ¶ Modo expedita pꝛima glo. magna venio
ad ſecundam ⁊ opp.ꝙ hec lex ſibi ipſi contradicat. nam
in pꝛima parte dicit ꝙ non auditur niſi de pꝛeuaricatiõe
pꝛimi doceat. In ſecunda auditur ⁊ deſcẽdere poteſt ad

crimen. Huius timoꝛe ſunt hic tres lecture que patent
in gloſ.¶ Modo quero quare dicatur crimen paſtoꝛũ: ⁊
dic vt glo. Modo venio ad tertiam glo.⁊ videtur ꝙ nõ
compellatur accuſare: vt.S.vt nemo inuitus.per totum.
So. vt glo.⁊ male.⁊ ideo tu dic ꝙ pꝛeciſe non compellat

vt in contrario cauſatiue fit vt hic/ſi velit in crimine au⸗
diri. Item quero quid ſi me ſcripſi tribus criminibus:

⁊2 duo tãtum pꝛoſequoꝛ an ſufficiat pꝛima iſcriptio ad il⸗

la duo:⁊ dic vt glo.vcʒ ꝙ ſic. Itẽ quid ſi quis non pꝛo⸗

bauit de calumnia pꝛimi nonne poteſt in crimine pꝛoce⸗
dere ⁊ an cadit in turpillia.⁊ dic vt gloſ.vcʒ ꝙ non/ quia
coactus deſiſtit. Libta r i
nc conuenit. crimen cuiꝰſen⸗
tentia in abſentem fieri poteſt opoꝛtet ꝙ per⸗
WAEKſonaliter comparet accuſatus.hoc dicit Jaco.
Butrigar.
S Necauſis Certus oꝛdo in accuſa.not.
1 E HS hoc., d. (Et eſt ſciendum ꝙ
Naliquando pꝛocedit in criminalibus per mo⸗
H,, A dum accuſationis poꝛrecte: ⁊ tũc accuſatio dʒ
bere quinq;. ꝛimo nomen accuſatoꝛis vt appareat
quis debeat puniri ſi non pꝛobetur. Item nomen rei vt

appareat qs de crie dẽat puniri. Itẽ cognomẽ ꝓpter eqͥ
uocationem vitandam. vt.leum recognoſcendo. S. de in

genu.ma.z.l.hac conſultiſſima. S. qui teſtamenta facere

poſſunt. Et circa hoc fuit accuſatus ſub cognomine mar

tini: nã dicit accuſo titiũ martini qad oſiliũ accuſati:cer
te ſi nõ cõparei banet᷑ ⁊ valebit bann pbarſ e coꝛpe / licz

4

☛

ſuper Nono libꝛo Co

Butrigarij Becũda pars
eęertatum ſit in cognomine. vt.l.iiij.ff. de le.j.ſi comparet
tunc aut dicit ſe eſſe ulũ qͥ eſt accuſatꝰ ⁊ ꝙ eſt titius mar⸗
tini ⁊ non dicit verũ.ĩmo mutat ſibi nomen / ⁊ debet pu⸗
niri:vt.l.jj.de muta.no.aut dicet ſe non eſſe titium mar⸗
tini ⁊ nõ dabitur ſibi libellus qꝛ non eſt accuſatus: certe
conſilium eſt ꝙ cõpareat hoc modo.Ego talis ſub vero
nomine ⁊ cognomine accuſatus ſub tali cognomine com
pareo.⁊c̃. Item reqᷣritur nomen iudicis cui poꝛrigitur.
Sed hoc non eſt in vſu qꝛ tabellio in fine accuſatõis poſ
ſet poꝛrigi iudici die tali. Item reqͥritur locus et hoc
conſidera dupliciter qꝛ eſt locus perſone ⁊ vulneris ⁊ lo
cus vbi eſt cõmiſſum delictum. Si loqueris de loco vul⸗
neris.ſ.an debeat dicere ſe vulneratum in facie vel alibi
dic ꝙ aut ex varietate loci vulnerati varie ponerent᷑ pe⸗
ne ⁊ tunc debʒ locus vulneris deſcribi qð eſt ſᷣm ius cõ⸗
mune. vt inſti.de iniurijs · S· atrox. aut ex varietate loci
vulneris non ĩponunt᷑ varie pene vt qꝛ ſtatutũ eandẽ pe
nam imponit in quolibʒ vulnere ⁊ tunc locũ vulneris nõ
debet expᷣmere. Sed circa hoc dubitatũ fuit ſtatutũ di
cit ꝙ de vulnere illato in facie puniatur quis in.x.de il⸗
lato alibi in quinq;. Quidã accuſauit titiũ dicens ſe in fa
cie vulneratum ab eo ⁊ pꝛobauit ſe vulneratũ ab eo.ſed
non in facie an accuſatusveniat puniendus/⁊ dic ꝙ non
ex.l.que punit ex vulnere illato in faciẽ qꝛ illud ꝓbatum
non eſt. vt. l. fiſcus.S.cõi di.ex.l.q̃ ponit ex vulnere alibi
illato nõ quia illa.l.ꝓbata non fuit in libello pꝛopoſita ⁊
ſnĩa dʒ ex libello foꝛmari.vt.l.ij.S.de ſen.cx pericu reci.
et ita fuit determinatũ.de loco in quo fuit delictum ↄmiſ
ſum dic ꝙ debz apponi ſaltim duo confinia.vt.l foꝛma.
ff. de cenſi.tutius eſt tñ plures pꝛoponerevt ſufficiat duo
pꝛoponi ⁊ pbari ſi teſtes de alijs nõ ꝓbarent ⁊ de hoc pᷣ⸗
mo ꝓponit dubitatiõem.nã quidã in accuſatione dicit.
accuſo talem qͥ ↄmiſit maleficium in tali domo inter viã
publicam an ꝓcedat talis accuſatio. Dicebatur ꝙ nõ qꝛ

non hẽbat duos confines nec ponuntur niſi vt habea-⸗

mꝰ certitudinem loci:ergo ſi ſemper habemus / non fue⸗
runt neceſſarij cofines qꝛ in iunctis ⁊c̃.vt.l.cõtinuus ·.
cum pꝛo.ff. de ver.ob.⁊ ita obtinui. Item reqᷣritur tẽpus
circa qð eſt ſciendũ ꝙ triplex eſt tempꝰcriminis/annus/
mẽſis/⁊ dies.dies nõ debʒ apponi qꝛ poſſet inuenire fal⸗
ſos teſtes qͥ dicerẽt ꝙ tali die alibi fuerat vñ delictũ non
potuiſſet cõmittere.Sed mẽſis dʒ poni ⁊ annꝰ qͥ talis ti⸗
moꝛ minuit. Sʒ circa hoc fuit dubitatũ: quidã de menſe
marcij poꝛrexit accuſationẽ talem dicens.accuſo talem
qui hoc anno de menſe ſeptẽbꝛis occidit talem/accuſatꝰ
cõparet et dicit aceuſationẽ falſam qꝛ nondũ venit men

ſis ſeptẽbꝛis anni pñtis qͥ incipit in ianuario nunqͥd ve⸗

rum dicit? certe nõ qꝛ duplex eſt annus/vnus naturalia⁊
ille incipit ĩ ianuario/alius artificialis ⁊ ille bene incipit
a tꝑe cõmiſſi criminis/⁊ dr̃ annus emergẽs ſicut dicimꝰ
in.l.aquil.Sed nunqͥd dies dati ⁊ poꝛrecti libelli dʒ poni
in libello: certe ſic de iurc. vt.l.libelloꝝ.ff.de accu.ſed de
conſuetudine nõ apponit᷑:⁊ eſt ratio qꝛ tabellio ſcribit in
actis:poꝛecta fuit talis accuſatio /tali die/tali iudici.Sʒ
nunqͥd põt renunciare pluribus libellis ĩ accuſatione.di
cunt quidã ꝙ nõ põt cũ tñ tacite poſſit omitti/expᷣſſe re⸗
mitti non.vt.l.ijS. ſed qꝛ.S.de iura.calum.tu dic ꝙ du⸗
plex eſt libellus vnꝰ qui poꝛrigit᷑ iudici.vt.S.de lit.ↄteſt.
aut᷑.libelluʒ.⁊ iſte non põt remitti cum ſnĩa ex eo ferri de
beat. vt.l.ij.S.de ſen.⁊ pericu.reci. Secũdus libellus eſt
qui offertur reo.⁊ iſte etiã põt expꝛeſſe remitti cum cõcer
nat ſolum vtilitatem conuẽti vt.l.ſi quis in ſcribẽdo.S.
de pac.Item requiritur in accuſatione inſcriptio.hec vce
ra ſunt ĩ accuſatione.Sed qͥd in inqſitione?certe duplex
eſt inqſitio vna gñalis quã facit poteſtas ſemper in pnci
pio ſui officij:alia regiminis/⁊ põt fleri etiaʒ de iure cõi
per.l.congruit.ff.de offi.pꝛeſi.cuius foꝛma hec eſt.Que⸗
dam inqſitio quã facit ⁊ facere intendit poteſtas contra
omnes fines aſſaſuros ⁊ ſi quos tales reperit punire in⸗
tendit ſᷣm foꝛmam ſtatutoꝝ. Alia eſt inquiſitio ſpecialis
et hoc de iure cõmuni non fit regulariter.Sed in quibuſ
dam caſibus qui notã. in.l:.ij ·S. publico.ff.de adulterijs
cuius foꝛma eſt hec:quedam inquiſitio quam facit ⁊ fa⸗
cere intendit poteſtas contra titium fama referente ad
eius aures puenerit dictus titius tali anno ⁊ menſe ſeiũ
occidit ⁊ ſi poſt ipſuʒ deliquiſſe repperit punire intendit
FSm foꝛmam ſtatutoꝛum ⁊ in hanc inquiſitionẽ debet de⸗
liquens ⁊ tempus delictiĩ sccuſatione apponi.Sed nõ

eſt inſcriptio:quia non eſt accuſatoꝛ. Jaco.Butriga.
Karrrar. B anig MNemo de ppo crie
PCCculationis. ino de ahale
na dz dctieri. h. d. C Op. ꝙ ſtatim ſi accuſatꝰ
Ea. EfdeE eſt extimetur reus. vt. l. reũ criminis. S. de pꝛo
cura.Sol.extimat᷑ reus q̊ ad quedã vt ibi.non qͥ ad ̊ vt
ſtati puniat᷑ tanq; de crie ↄuictus vt hic. Itẽ op.ꝙ non
ſimili mõ vt reus dẽat cuſtodiri accuſatoꝛ.vt.l.j.⁊ ibi di
nus.ff. de cuſto.re.So.hec ſᷣm illam ⁊ cuſtodit᷑ vterq; ⁊
hoc ↄcoꝛdat vt hic:aliter tñ ⁊ hoc ſᷣm dignitatẽ ꝑſone vt
in Zrio vt hic innuit.¶ Itẽ op.ꝙ calũniatoꝛ puniri nõ de

beat.vt.l.qui cũ maioꝛ.S. ſi pr̃is.ff.de bonis liberto.So.

vt glo.¶ Itẽ op.ꝙ nõ ſił itudine ſupplicij ſʒ alia vt.S.tij.
l.iij. So. vt glo.tu dic ꝙ aut qͥs ꝓſequit᷑ ⁊ nõ ꝓbat /⁊ loqͥ
tur hec.l.aut qͥs ꝓſequi nõvult ⁊ ꝓcedit.l.ðria. Itẽ op.
ꝙ poſſit reus interrogari de ſocijs.vt.l.j.⁊.ijj.de fal.mo.
So. ibi eſt ſpale ⁊ in alijs caſibꝰ in glo.enumeratj.(¶ Itẽ
an eius detm̃ ꝓbet ⁊ dic vt glo. Itẽ q̃ro qualis penaĩ⸗
ponat᷑ calũnianti in crĩe pꝛiuato ⁊ dic vt glo.
Add itio Hec l.eſt canoniſata in.c.qͥſqs.ij.q.viij
idẽ in.c.licʒ kar de ſimonia ⁊ in.c.ſuꝑ
hijs.er de accuſationibꝰ.niſi ĩ caſibus fal.poſitis in.d.c.
ſuꝑ hijs ⁊ vide in hac.l.vtrũ dicto vnius crioſi credat᷑ ⁊
alium vide.c.fi.xv.q.iij.⁊ adde ꝙ de ↄſuetudine eſt dero⸗
gatus ne accuſatoꝛ incarceretur ſᷣm Bar. hic.

Be exhibendis ſt introdu⸗
cendis reis. Mubzica.

7 m iles Ad euidẽtiaʒ eſt ſciẽ⸗
* Hodũ ꝙ aliqñ miles ĩ mi
litia exñs delinquit ⁊ tũc ſoliꝰ militũ
iugũ eſt cognitio ⁊ deciſio. Aliqñ mi⸗
les in ꝓuincia exñs delictũ ↄmutit et
ſtũc aut delictũ eſt graue ⁊ põt pᷣſes p⸗
uincie examinare crimẽ⁊ etiaꝭ pumire
Rmmilitẽ ſi vult: ſi tñ ſponte velit remitte
ad męrm militum põt/⁊ ita poſſet loqui hec.l.aliqñ de
lictum eſt leue ⁊ tunc pꝛeſes non põt militẽ remittere.ſj
bñ põt de crĩie cognoſcere ⁊ poſtea remittere militẽ cũ a⸗
ctis ac ſub fida cuſtodia ſᷣm qualitatẽ delicti ⁊ ita põt lo
q hic.ſ¶ Itẽ op.ꝙ pᷣſes non hẽat remittere:ĩmo poſſit eũ
punire.vt.l.fi.ff.de accu.⁊.l.ij.Sẽ.vbi ſena.vel cla.So.vt
dixi in euidẽtia /qꝛ tres ſunt caſus/qꝛ aut delinqᷣt in mi⸗
litia aut ex ſi ex tũc aut delictũ eſt enoꝛme aut leue.⁊c.vt
S.dixi.¶ Modo qro an ex actis coꝛaʒ pᷣſide dẽat mgr̃ mi
litum condẽnare militẽ ceo caſu quo ad eũ remittit᷑.Rñ.
aut erat caſus ĩ qͥ pꝛeſes poterat militẽ ↄdẽnare ſi voluiſ
ſet vel ſaltim de crĩe cognoſcere.Et tũc ex illis actis ꝓ⸗
cedet męr̃ militũ:⁊ ita loqᷣtur hic.aut erat caſus in qͥ nec
punire nec de crimine cognoſcere poterat vt qꝛ delictuʒ
erat cõmiſſum ⁊ tũc actis pᷣſidis non ſtabit᷑:qꝛ nulla ſunt
niſi qᷓ;tum ad aliqualẽ infoꝛmationẽ.ſic dicimus cõmiſ⸗
ſo per clericũ/⁊ eũ poſtea remittit ad epᷣm nõ ꝓcedit ex
actis factis coꝛã pᷣſide.ĩmo de nouo cognoſcet᷑ qꝛ fuit iu
dex incõpetens / licʒ aliqualẽ infoꝛmationẽ epᷣus inde re
cipiat.vt.S.de epᷣis ⁊ cle.aut᷑.clericus.⁊ ꝙ ibi notatur.

¶ In glo. qᷓ incipit.i. acta in pn. ibi⁊ ex ipᷣis act puniet

mgr militũ qꝛ accuſata ſunt coꝛã mgr̃o ſuo /ſecus ſi non
coꝛã ſuo qꝛ tunc qᷓ;tũ ad qualẽ qualẽ infoꝛmationẽ tãtuʒ
pꝛofuerit.vt.S.de epi.⁊ cle.aut᷑.clericus.⁊ ꝙ ibino.
WNN B llus Diuide ĩ tres ꝑtes qꝛ in ᷣma po⸗
J nit qualiter debʒ eẽ iudicis offm̃
N circa accuſatũ in iu.nõ comparente. In ſcdða
H4. M) ponit qualce debʒ eſſe offm̃ iudicis circa accuſa
toꝛè pñtem donec ipᷣe ↄpareat. In tertia ponit quale dʒ
eſſe iudicis offm̃ qñ poſtea ſe pñtauerit accuſatꝰ.ſcdᷣa ꝑs
incipit in · S.ex lõginquo.Tertia eſt in ·S·qui poſtea.
¶ Op· ꝙ ctiã añq; ↄmittat᷑ ponat᷑ in carcerẽje.l.fl.⁊·
ti.j.l.j. So.vt gl. Itẽ op.ꝙ abſens accuſari nõ poſſit vt
g.ti.j.l.abſentẽ.So.vt gl.¶ Itẽ op.ꝙ aliud tpᷣs det᷑ qᷓ; de
quo h̊ dr̃.vt.S.de iud.l.ꝓper̃andũ.⁊.S.ti.j.l.q crimẽ.So.
ibi de tꝑe quo ad cõponendos meſtas penates.etiam vl
tra illud quod datur ad veniendũ.¶ Modo quero an ac
cuſatoꝛ qᷣ ſe inſcripſit ſit ſtatim victus añq; reus veniat ⁊
dic vt glo. Et ſcða opi.eſt a. Bu.

De cuſto. reoꝛzum. Kubꝛica.

dicis liln

pbiatue
lem qus
bello

cthece.
eni

tanr el
eumapn
dicuhtq
funtne
Itarin
ſoꝛmen
derur
ctamſ⸗
Sydim
ſe 4.
atur⸗
eſt ſcle
debere⸗
ſienon
⸗
deptehe
lbrine
Pupiriv
ſedecti
hedicit
decrimn
tis cui
tſſer ſp
bation
ceretp
qruntn
luncdie
faceret
denepꝛe
dleictti
ſontpe
wornon
ndienu
GFfama.
lusfd
ſeniple
ehtap
ſonelo⸗
ethecy
ſtofech
ſndica⸗
guiane
Pöͤtane
tofeſſio
imſine

Ed autägti
digalcini
gltetic enr
t detſo in,
ßs dalicipnen:
gturthifiß
echmmetenen
ſponteptnt
tloguthellh
8 ilitenenten
emittereniii
tedelictittui⸗
ſtere inogct
ſene,velch
rgut delinae
mesutleuel
Pſide destin⸗
dei remigi
Keddenaneſtt
iüc exilleni⸗/
terat cAene
okerarte
jſtabitcnl,
ſicdicinocne
deßn fiſett
cogoſke
tionittii

6 - yrr- „(ZDiuige i
RNaquacunq;. ite n

gnoſcendo de cã criminali vſq; ibi.in
terca vero. In ſcvᷣa ponit quod ſit offi
ecium cõmentarienſis vſq; ibi.illud ẽt
ibi penam imponit vſq; in fin.
((Oyppo. ꝙ accuſatione poꝛrecta nõ
ſtati q̃ſtio hr.ſed demũ pᷣcedentibus indicijs. vt.l.mili⸗
tes · S. opʒ.ff.de q̃ſtio.⁊ ibi dy.ff.e.So.hic nõ ſumit᷑ q̃ſtio
ꝓ toꝛment in ſpẽ ſj in gñe ꝓ q̃cunq; examiĩatione.i Itẽ
op.ꝙ etiã abſente reo ꝓcedat᷑ ⁊ nõ differat᷑ cognitio.vt
l. ꝓperandũ ⁊.l.ſiqdẽ.S.de iudi.So.ibi in ciuili hic ĩ cri
miali.¶ Itẽ ꝙ t in criali reo abſente ꝓcedat᷑.vt.S.qͥ ac.
nõ poſ.l.ꝗ crimẽ.So.aut q̃ris an poſſit differre ꝓpter ab
ſentiã vſq; ad certũ tpᷣs/⁊ dic ꝙ ſic vt hic:aut q̃ris qð ſit
offm̃ iudicis lapſo termio ⁊ dic vt gl.¶ Itẽ op.ꝙ ꝓpt ſo
cios nõ differat᷑ cũ nõ debeat reus interrogari de ſocijs
yt. S. ti. ij. l. fl. Pꝛimo poſſumꝰ intelligere de ſocijs ſicut
ibi.⁊ tũc nõ credit᷑ reo de ſocijs quo ad plenũ.Sʒ qͥ ad q̃
lem qualẽ pᷣſumptionẽ:⁊ dic ꝙ hic loqᷣt de ſocijs eodẽ li
bello accuſatis:in ↄꝛio eodem libello non erãt accuſati
et hec eſt ſatis cõmunis. Butrig.

S. Non ſtatur confeſſio⸗
J quis in ea. ni adhibite in toꝛmen⸗
tis niſi ſponte ratificata fuerit ꝑ cõſenſuʒ.h.d.
FE &Quidàm iudices maleficioꝛum male pꝛacti⸗
cant qꝛ ſtatim ſicut reus eſt ↄfeſſus in toꝛmentis ducunt
eum apud acta/a faciũt ↄfiteri ⁊ ratificare confeſſionẽ ⁊
dicunt ꝙ ſufficit per hanc.l.⁊ male:qꝛ ea que in cõtinenti
fiunt ineſſe videntur. vt.l.lecta. ff.ſi certum peta.⁊ ideo
ꝙ ſtatim toꝛmenta ratificantur videt᷑ adhuc ſtare metus
toꝛmentoꝝ ⁊ ſi.habes in.il.ij.S.ꝙ metus cã.quia non vi⸗
detur ſoluere ſponte qͥ ſtatim poſt pꝛomiſſionẽ metu fa⸗
ctam ſoluit. Opoꝛtet ergo qñ confeſſus eſt in toꝛmentis
ꝙ dimittãt quieſcere ꝑ diem vel noctẽ poſtea dʒ interro
ari ad acta/⁊ ſi ↄfitetur iterũ planũ eſt:ſi negat tũc nõ
ſarhe pꝛime confeſſioni ⁊ hoc ꝓbat directe hec.l. Item
eſt ſciendum ꝙ quidam intelligunt ſcõam confeſſionem
debere ſponte ſequi ſiue pꝛima fuerit facta in toꝛmentis
ſiue non ⁊ male/qꝛ loquitur qñ fuit facta in toꝛmentis.
¶ Oppo.ꝙ in pꝛin.male dicat qꝛ dicit ꝙ fuit in crimine
depꝛehenſus/⁊ ſic cõſtabat de crimine ⁊ iam dicit ꝙ po⸗

£

nitur in cuſtodia ⁊ videtur male dicere/quia ĩmo debet

puniri.vt.l cum reis.ſ.de penis.Solu.ibi conſtabat ple⸗
ne de crimine hic non ſed ſemiplene. Contra hoc opp.

hic dicit ꝙ fuit confeſſus ⁊ còuictus:ergo plene ↄſtabat

de crimine.So.conſtat ꝑ confeſſionem factã in toꝛmen⸗
tis / cui non ſtatur. vt.l./·S· diuus.ff. de q̃tionibꝰ.ſecus ſi
eſſet ſpontanea.¶ Modo q̃ro quid faciat ſemiplenã pꝛo

bationẽ in crĩali. Rñ.ſᷣm quoſdã ꝙ vnꝰ teſtis:qꝛ duo fa

cerẽt plenã. Alij dicũt ꝙ non facit qꝛ in crimialibus re⸗
qruntur ꝓbatiões clariſſime. vt.l.ſciant.S.de pꝛobatio.
tunc dic ꝙ aut vnus teſtis deponit de viſu qꝛ vidit titiũ
facere tale homicidium ⁊ tunc ſemiplene pꝛobat qꝛ duo

bene pꝛobarent.Sed ſi deponit de auditu quia audiuit

dici ꝙ titius ſic fecit.vel audiuit tumultum ⁊ talia ⁊ tũc

ſemiplene non ꝓbat ſed facit indicium qꝛ duo vel quat⸗

tuoꝛ non fecerant plenaʒ. ¶ Item quero qð ſit ſufficiens
indicium vt quis ponatur ad toꝛmenta.Et dicũt quidã
qꝙ fama.facit enim ſemꝑ plenã pꝛobationẽ.vt.l.iijS.· di⸗

uus.ff.de teſti.quod non puto ꝙ faciat in criminalibus

ſemiplenam pꝛobationem ſed indiciũ ſic vt poſſit ad toꝛ

menta pꝛocedi ſi iudex velit.¶ Item quero in qua confeſ
ſione loquatur hec.l.dicunt quidam ꝙ in quacunq; quia

hec.l.loquitur qñ pꝛima confeſſio fuit facta in toꝛmentis
et hec pꝛobetur a cã exiſtente ⁊ pꝛobatõe ceſſante.nam ſi
ſit ↄfeſſio pꝛeiudicat.ideo qꝛ ſpontanea ergo pꝛima pꝛe⸗
iudicaret ſi eſſet ſpontanea. Item ſi pꝛima non pᷣiudicat
quia non ſpontanea.vt l.j·S· diuus.ff. de q̃ſtioni. Si eſſet
ſpõtanea pᷣiudicaret ⁊ noceret. ¶ In glo.q incipit ibi.ꝑ
cõfeſſionẽ factã in toꝛmentis.nam ſi eſſet ſpontanea ſta⸗
tim ſine ratihabitione vel ratificatione pᷣiudicaret ⁊ no⸗
ceret.vt.l.Sᷣuus in pn.⁊ ꝙ ibi no..ad.l.iuł.de vi publica.
ere Od ie Diuide in tres ꝑtes:qꝛ ĩ pꝛia ꝑtea
2 A .git᷑ ciuiłrvſq; ibi ſixo tales. In ſe⸗
Qecunda criminaliter ⁊ ex crimine leuivſq; ibi ſʒ
Eade grauiſſimo.ibi de crimine graui vſq; in fin.

qꝛ pꝛio põit qð ſit iudicis offm̃ in co⸗

tuus fuerit.

De cuſto.reoꝛũ. De pꝛiua. car. Bi re vel acc. FJo. XCIX.

Hec aut᷑.venit ad.l.C.addẽdo ⁊ coꝛrigendo:addit enim
ꝙ de cã ciuili ⁊ criminali defertur fideiuſſoꝛibꝰ iuramen
tũ ſʒ coꝛrigitur:qꝛ in illo caſu in coꝛrectionẽ committit᷑/⸗
ſed in mona.quandoq; cuſtoditur.

— oun ſosn AbinöS
Dcömentaritenſem. Sbins
ratio ſubꝛogati ⁊ eius loco cuiꝰ fit ſubꝛogatio
noõ crit eadem iuris diſpoſitio.h.d. ¶ Diuide ĩ
tres partes:qꝛ in pꝛima ponit quod ſit officiũ commẽta⸗
rienſe vſq; ibi nec putet.ibi remouet quoddã dubiũ vſe
ibi. nã ipſum.ibi penã commẽtarienſi imponit vſq; in fi.
¶ Ad cuidentiã eſt ſciendũ ꝙ cõmentariẽſis eſt pnceps
carceris ⁊ habet quoſdã ſub ſe qui etiã cuſtodiunt carce⸗

rem.¶ Quero in quo differat hec lex a.l.j.S.e.vbi etiãs de

offoõ cõmentarienſ loqᷣt᷑ ſicut et hic.So.ibi ponit ſeuitiã
cõmentarienp.hic negligentiã.ſ¶ Et ideo op.ꝙ nõ puniã
tur pena ſimili carcerati ſed alia vt.S.e.l.j.in fl. So.vt di
xi/qꝛ in diuerſis caſibus loquuntur.¶ Itẽ oppo.ꝙ ſi car⸗
ceratus cõmiſiſſet homicidiũ tenet᷑: vt.l certũ cõmenta⸗
rien.nec legas non eſt in dolo:ſʒ in culpa ergo non tene
lege coꝛnelia:qꝛ dolum requirit:vt.l.lege.ff ad coꝛ de ſic.
So.Ktenetur eadẽ pena vt hic:ſed non eadẽ.l.vt in cõtra⸗
rio:⁊ dic vt glo.
¶ In glo.aque incipit hec.ſ.ibi que in dicta.l.ſi coꝛnelia.

de ſicarijs. ,
rDepziuatis carce
Qribus. Mubzi.
Bbemus. AMnano unb od

Nqguẽ detinet contra pꝛopꝛiã libertatem
HE punitur pena capitis. h. d.

¶ Si reus vel acculatoꝛ moꝛ⸗
RKRubzꝛica.
.T li marcellus. Eiat⸗

crie accuſatis vno moꝛtuo remanet cri
Amen q́;tum ad ceteros.hoc dicit:⁊ ceſ⸗
☛Mſant contraria. “
(Op. ꝙ moꝛte nõ extinguitur crimẽę
vt. l. pena. G. fina. ad.l.iul.pec. cum ſi.
. S.o. bec eſt regła. fallit tñ ĩ caſibꝰ: vti
glo.verũ in glo.allegata ꝓ caſu legis.l.lucius.de iur. fiſ.
male dicit ᷣm ꝙ dicitur in.d.l.lucius.quia extinguit᷑ cri⸗
mẽ ſicut hic bona penes vxoꝛẽ nõ remanẽt.i Itẽ op hic
tres fuerunt accuſati qð vr̃ male dictũ ꝑ.l.qͥ de crĩe.S.de
de accuſa.⁊.l.cũ rõnibꝰ.S.qꝗ accu.nõ poſ.So.vt gl.qꝛ de
eodẽ crĩe ĩ eodẽ libello poſſẽt accuſari millevt hic. Sʒ de
diuerſis crimmibꝰvel de diuerſis libellis etiã de eodẽ nõ
põt vt ĩ ↄꝛio.⁊ ibi plene de hoc.ec lex eſt ĩ ar.ꝙ ſi ſtatu⸗
to cauet᷑ ꝙ de q̃libʒ accuſatiõe ſoluãt᷑x.⁊ ſi qs accuſauit
duos in eodẽ libello nõ dʒ ſoluere niſix.quaſi nõ ſint plu
res accuſationes ſed vna tantum.
n 7 ig In turpillia.nõ ĩcidit qͥ.l.ĩpediẽte ñſ̃
pſeqᷣr.h.d. Hec lex arg.ſic ĩ turpil⸗
lianũ ĩcidit qͥ ſponte deſiſtit.ſʒ nõ ꝑ pñs.l.ipe
. Adiẽte ſpõte nõ deſiſtit: ergo ĩ turpil.nõ ĩcidit.
. Ivt onis Ex crie defũcti extin⸗
P P cto ꝓpt᷑ moꝛtẽ defũcti
non ꝓcedit᷑ cũ hr̃de:ſʒ ĩchoato cũ hr̃de ſic.h.d.
Hec lex ẽ ĩ ar.ſtatuto cauet᷑ ꝙ de crie ↄmiſſo a penul.die
martij vſq; ad mediũ mẽſẽ iunij nõ cognoſceret᷑ accuſã⸗
do vł ĩqᷣrẽdo mõ ĩ medio huiꝰ tꝑis.qdã aliquẽ tenuitĩ pᷣ
uato carcere elapſo terio ret inuit eũ ad h̊ͥ q̃rit᷑ an veniat
uniedꝰ ⁊ fuit deteriatũ ꝙ ñ:qꝛ poſtqᷓ; eũdẽ ↄtinuauit de
ictũ vnũ eſt.⁊ iõ attẽto pᷣncipio nõ punit᷑: vt.l.eũ qͥĩ pn.
de fur. ⁊.l.eũ qͥ S.ĩ płibꝰ.ð iureiu.ſecꝰ ſi noua pſõa ĩterue
MNnniret ꝗᷣ crimẽ ↄtinuaret qꝛ videret᷑ eẽ nouũ cri⸗
E mé: iõ venict puniegr vt ꝓbat hec lex. bo
Lire xtĩcto crĩie ꝑ moꝛtẽ bona
. Ekun ctis. nõ auferũtur hr̃dibꝰ.h.d.
7 4 9 Ad euidẽtiã eſt ſciẽdũ ꝙ ꝓ ſũmario
(IIS. hic mitto duo / pmo aliqñ veniunt
. bona auferenda expꝛeſſe ⁊ non in ↄñam cris vt

in relegetiõe ⁊ q̃libet q̃ſtio ſit pᷣncipalis iced crie poſt

iij

Butrigarij Gecũda pars ſuper Nono libꝛo Codici

moꝛtẽ durat qũo ad bona aliqũ bona veniũt tacite in cõ⸗
tumacia criminis vt in depoꝛtatiõe.Et ideo extincto cri
mine qð eſt pꝛincipale extinguitur q̃ſtio bonoꝛũ / quia eſt
acceſſoꝛia.Et bꝛeuiter dicit hec lex.Extincto crimĩe ex⸗

ſecus ſi pꝛincipaliter.h.d.⁊ ceſſant contraria.

&α Si quis male dicẽs pᷣn
J quis. cipi furoꝛe vel temerits

Ppiꝛincipem remittitur. .
Ad d itio acit iſte tex.ꝙ ſi aliqs minet᷑ moꝛtẽ al⸗
*teri:⁊ deĩde ĩueniat᷑ moꝛtuꝰpᷣſumit᷑ ʒ il⸗
lũ ſᷣʒ Bal.æ Bar.ĩ.l.ediles.ff.de via publica ⁊ itinere pu.

reficiẽdo.⁊ vide Jaſ.in.l.ſi duo pr̃oni ·S.fi.ff de iureiur.
remitto ad ea que dixiĩ.l.ij.S.de reb.cred.⁊ iureiur.vide

c·ij.ex.de maledi.dic ad pᷣmiſſa idẽ ſᷣm Ange.hic not.

ieſtatis. Rubꝛica

TeattL. in crimen maieſtatis
nõicidit.h.d.¶ Sed q̃re nõ tenet᷑ crĩe
Hmaieſtatis: Reſpõdeo quia sliter pu⸗

itur. vt in glo. .
Li enam Juramẽtũ factum pꝛetextu
S J ire non ſeruatur immo recte
C Acontẽnuntur.h.d.ſQuidã dicũt ꝙ hodie puni
AAtur hac.l.per aut᷑.vt non luxu.contra naturam.
q̃re male.Et ideo dic cũ qͥs iurat ⁊ deierat aut iurat ſibi
aut deo ⁊ non punit᷑:vt.l.ij.S.de iureiurã.aut iurat alij/⁊
tunc aut iurat ſuper futuro ⁊ ſic ſuper ↄctu:⁊ tunc punit᷑:
qꝛ venit gᷣ duo /ð iuramentũ/⁊ cõtra ᷣctũ:vt.l.ſi qs ma⸗
ioꝛ.S.de trãſac.aut iurat de pᷣterito:⁊ tunc aut queris an
puniatur ex parte religionis ad deũ:dico ꝙ non vt dicta

l.ij. S. de iureiurãd. Aut queris an puniat᷑ qꝛ deierãdo cõ
miſit dolũ in aduerſariũ:⁊ dico ꝙ ſic.l.de periurio.ff. de

crimine ſtelli.⁊ in libello non debes dicere peto talẽ pu⸗
niri:qꝛ deierando in me dolũ commiſit. ,
Wr uis Deficientibus veris pꝛobationi
(A bus in crimie maieſtatis toꝛmẽ⸗
mn ftis ſubijciunt᷑ pariter accuſatoꝛ ⁊ accuſatꝰ h.d.

EQꝛ nõ ꝓbate accuſatoꝛe ipſe puniat᷑ calũnia ⁊
non ſubijciat᷑ toꝛmẽtis:vt.l.j.j. de calũ.So.hic ſpãle.
¶ Itẽ op.ꝙ hec lex ſibi õdicat / nã in pᷣms parte dicit ꝙ
non eſt ꝓbatũ de crimine.i¶ Itẽ op.ꝙ de ſoeijs nõ audis
tur:vt.l.fl.S.de accuſa.So.ibi ſpãle.
Ad d itio Adde ꝙ iſte tex.facit ad lr̃as papales ſᷣʒ

MBal.hic.adde ꝙ vnus teſtis facit ſemi⸗

plenã ꝓbationẽ verum qñ eſt teſtis oĩ exceptione maioꝛ.
glo.in.l.matris.ff.de pꝛoba.⁊ pꝛeſum.ſᷣm Bar.in.l.admo

nẽdi.vij.col.ff.de iureiur.vtrũ vnus teſtis faciat ſemiple

nam pꝛobationẽ.c.ex inſinuatione.er.de pꝛocura.⁊.c.fi.

ex.de ſucceſſio.ab inteſtato vbi nota.ꝙ ſic per Jaſ.may.

Vin dicta. l. admonendi.
E Gllus Certa ſunt genera toꝛmentoꝛum
que accuſatis iudicibus non ĩpo
NW. Enuntur / niſi in crimine maieſtatis.

R Jloqᷣt᷑ de pena ĩpoſita ei qͥ pᷣncipalr maieſtatis
crimẽ ↄmiſitvſq; ad ·S.filij. Scðᷣa põit penã fllioꝝmaſcu
loꝛũ vſq; ad ·S.filias.Tertia ibi de pena flliaꝝvſq; ad ·S.
emãcipatio.Quarta nouũ dubiũ ⁊ caſũ põit ⁊ traditvſq;
ad.S.vxoꝛẽ̃.Quinta pᷣiudicat vxoꝛibꝰ delinquẽtibꝰ vſq;
ad.S.ſane.Sexta ponit nouũ caſũ ĩ qͥ ceſſat pens huiꝰ cri
mĩsvſq; ĩ fi. Et hec lex bꝛeuiter hoc ĩtẽdit. In crĩe ma
ieſtatis qͥ cogitat ad actũ punit᷑ lʒ nõ conſũmauerit.h.d.
vſq; ad.S.filij.

¶ Coõtra hãc pᷣmãẽ ꝑtẽ op.x vr̃ ꝙ ſola volũtate qͥs nõ ve⸗

mat puniẽdꝰ.vt.l.cogitationis.ff.depe.So.vt glo.quia
hic ad actũ ꝑuenit /in ↄꝛio nõ. Sʒ ð hoc op.ꝙ etiã ſi ad
actũ ꝑuenerit nõ puniat᷑:vt·xe.:S·fl.So.aut delin quen⸗

tinguitur bonoꝝ queſtio que venicbat in ↄnam criminis

maledixerit. Ru.

te non punitur male dicens doloſe ad

Ti am Judex pꝛonunciãsↄtra

Tr In hac.l’..pꝛocedã hoc oꝛdĩe
Biſquis. qꝛ diuidã.l.in ꝑtes ⁊ quãlibʒ
expediã per ſe. Diuide in partes ſex:qꝛ ĩ pᷣma

tẽ penitet añ delictum cõſummatũ ⁊ nõ punikt / vt ibi: als
ſic vt hic. Itẽ op.ꝙ penitere nõ poſſit cũ ad actũ ꝑuene

rit:vt.l.qui ea mẽte.ff.de fur.So.aut vult penitere de de⸗
licto cõſũmato ⁊ nõ põt:vt ĩ ↄꝛio. aut de delicto nõ cõſũ⸗

mato ⁊ põt penitere vt hac lege ĩ fin. Collige ergo ꝙ ali
quis cogitauit malũ ⁊ nõ tenet᷑ ad aliquẽ actũ ⁊ nõ punit
vt.d.l.cogitatiões.aut ꝑuenit ad actũ /⁊ tunc aut delictũ
eſt conſummatũ et penitere non poteſt: vt dicta.l.qui ea
mente. allit in aut.nouo iure.S.de pena iudi.aut non eſt

cõſummatũ:tunc aut eũ penituit ⁊ non eſt conſummatũt

non punitur vt hac.l.in fl.aut nõ penitet ⁊ punit᷑ vt de de
licto conſummato vt hic in pꝛin.
¶ Filij vero.i Iſte · S· differt a pᷣcedenti in partibus tri⸗
bus:qꝛ ibi tractatur de eo qui pncipaliter delinquit ⁊ ve
nit hic de ea q̃ͥ non vere ſed iurſ pᷣſumptione delinqᷣt.Se⸗
cũdo qꝛ hic ſine aliqua cogitatiõe punit᷑ ſupꝛa cogitauit.
Itẽ ſupꝛa punitur coꝛpoꝛałr ⁊ in bonis:hic in bonis tm̃:
Tq iſte · S· bꝛeuiter hoc intẽdit.æFilij dãnati de crimie maie
ſtatis puniuntur omnimodo ſuccedendi ⁊ appꝛehenden⸗
di.hoc dicit. “
¶ Ex tex.ſupplico.vt ex cauſa remota mentiantur ⁊ſic
ex ſuo pꝛeſumpto puniũtur velut ex cã ꝓxima.
¶Sp.·ꝙ ftlij ſucceſſione nõ pꝛiuẽtur:vt.l.coꝛã.ff.e.Sol.
vt glo.remittẽdo.i Itẽ opp.extra glo.⁊ videt᷑ ꝙ filij non

teneãtur ⁊ pater etiaã ſi cogitauit ⁊ non pꝛoceſſit ad actũ

excuſatur:vt.S.e.l.in pᷣn.So.ᷣm glo. de quo in.i..ſi qs nõ

dicã. õ.de epiſ.⁊ cle.Regula eſt ꝙ ex altero non puniũtur

fallit in hoc crimine:ſed hec ſo.nonvidetur bona: qꝛ ille
qui cogitauit ꝙ non ꝓceſſit ad actũ nunquid ullo caſu pu
nit᷑.ergo multo magis qui nõ cogitauit dʒ nullo caſu pu⸗
niri.Et ideo dic ꝙ eſt conſiderare vnũ delictum ⁊ cauſã
remotã:⁊ hoc eſt delictũ pr̃is:nec per illud conueniũtur
filij. Itẽ eſt conſiderare aliud delictum vt cã ꝓxima.Et
hoc eſt delictũ ipſoꝛũ filioꝛũ ꝓpꝛie ſumptum⁊.lł pꝛeſumit
eos cogitaſfe.vnde non eſt verũ ꝙ puniat᷑ ſine cogitatio⸗
ne ⁊t hoc pꝛobat tex.nã fllie minus puniuntur qᷓ; maſculi:
qꝛ pꝛeſumuntur minus auſuras etiã qᷓ; maſculi:ergo ma⸗
ſculi plus puniũtur / qꝛ pꝛeſumũtur magis audaces ⁊ ſic
ex audacia pᷣſũpta puniunt᷑. At ergo plene liq̃at hec ma⸗
teria diſtingue ſic qꝛ aliqñ quis ſimpliciter cogitat ⁊ non
pꝛocedit ad actum:⁊ tunc de iure nullã penam patitur vt
l.cogitationis.ff.de penis.ſʒ de iure diuino diſtinguitur
an perſeuerauerit in cogitatione vel non.aliqñ non cogi⸗
tat nec aliquid facit:⁊ tũc dicunt quidã ꝙ regulariter nõ
punitur.fallit hic quod eſt falſum/qꝛ hic pꝛeſumitur cogi
taſſe aliqñ cogitauit qꝛ ꝓceſſit ad actũ verbi:aut ad actũ
facti ⁊ non cõſummauit.
vxoꝛi S. neq; verbo.ff.de fur.niſi delictũ cõſumatur vt in
iniuria:vt.l.ſi quis annũciatio.de iniur.⁊.l.j.ꝓ. de famo.
libe.Scðo caſu qñ ad actũ pꝛoceſſit nõ tñ conſummauit:
⁊ tũc aut queris de puniẽdo delicto ad quod pꝛincipałr
non tendebat᷑ ⁊ dico ꝙ puniatur:vt.ff.de effrac.per totũ.
⁊.l.ſi quis ex domo:⁊.l.verum. de fur.Aut quero de puni
endo delicto ad quod pꝛincipaliter tẽdebat nõ tamẽ con
ſummauit:⁊ tunc aut vis ciuiliter agere ⁊ non potes:qꝛ
nullum intereſſe potes pꝛetẽdere:vx.l.vulgare ·S·qui fur
tũ.ᷣff.de fur.aut criminaliter / ⁊ tunc aut nò cõſummauit:
qꝛ noluit vt pꝛeſumitur:vt.l.qui fal.ff.ad.l.coꝛ.de fal.⁊·x.
ea.l:.fi.aut non cõſummauit qꝛ non potuit:⁊ tũc aut nõ
potuit impeditus pꝛopter impedimẽtũ iur / aut non po⸗
tuit:qꝛimpeditus pꝛopter impedimẽtũ facti ſi nõ potuit
pꝛopter impedimẽtum iur nõ puniturvt.l.ij.ſi re.vel ac.
moꝛ.fu.⁊.l.inter omnes ·S.fi.de furt.aut pꝛopter impedi⸗
mẽtum facti:⁊ tũc eſtvna opi.ꝙ puniat᷑ de delicto ↄſũms
to vt.l.is qͥ cũ telo..de ſica.alłs eſt ꝙ puniat᷑ extraoꝛdina
rie ⁊ hec videtur verioꝛ:vt.l.j.ĩ fi.ff.de et̃oꝛ.co.ſj vbi deli
ctũ eſt regłr ↄſũmatũ regulariter punit᷑ nec hʒ locũ ꝑeni
tẽtia:vt.l.qͥ ea mẽte.ff.de fur.fallit in aut᷑nouo iure.S.de
pena iu.Sʒ aliqñ qͥs nõ cogitauit ↄſũmauit tñ delictum:
tunc aut caſu ⁊ tunc diſtingue:aut culpa pꝛeceſſit caſum ⁊
punit᷑ ałs nõ:vt.l.qui te.ff.ſi cer.pe.⁊.l.ſivehenda.ad.lro
di. de iac.ſi aũt non delinqᷣt actu ſʒ culpa:tunc diſtingue
culpam latam leuem ⁊ leuiſſimam nam puniri debet/ſed

plus ex lata culpa qᷓ; leui:v plus ex leui q; ex leuiſſima:vt

l. lege.ff. ad.l.coꝛnel. de fal.⁊.l.ſi quis furno ·S. ꝙ dicitur.
ff.ad legem aquili. .

ꝛimo caſu non tenet᷑ vt.l.ſi qs

¶ Wodo quero tex.dicit filios pᷣuari hereditate paterns

nũ quid erit idem ĩ nepotibus.⁊ ſi appellatiõe filioꝝ oti⸗

Heoptu
fſom
hotein
ncomn
logis ye
lim
nedieti
Auferant
habere
zrink.
hbetur
nancüt/
ſeilius⸗
turne c
herfunty
apivolu
huinge
elario⸗
Ni,l
lunus d
clauſuls
turhac
lareipun
d flſd
¶fi
lxceptoa
Quidſin
upreiqd
nereet’.
güpster

ſeäpan

ternis it
ſgopini⸗
CEme
tielt/re
CLo.
nocant.
cuntqu
neneet.
qtüae
teſniame
loq;facte
deoꝛum
hopretrse
det i
füͤgperen
ſitsfueri
donsturi
leltis no⸗
indubio⸗
gutnonern
ſineernl
lpotzel
quabone
hottdelie
(Sane.
ſas eſt

Ad

llegesy
lonepoꝛt
ieipin
henſed
Picois.
lcongt
ſerioe
nyer de
bigile⸗
lijcob
hilebont

loiglg
hrororpnlin
lenrbohge

idmte
luu cangi
nwägun
mnmnlpin
ukſteetetn
hunminti
nſlnn
“
lelitt
chercogtun
penangun
Uino ditrar
ligͦnn
regultu
preſomim
etbitautat
dutenetw.
icöſumern
1alifn
ticogſam
icgodpirt
vetfftcſi
Engenenn
etarnitmen
fetnon hotesg
7tgif
linn
ulcadellt
oruittienn
un unnt
jſugiſtien
nlifiritr.
rnogt ihi
tenlain
niimnun
nafinin
. nttſin⸗
noine
uti lon⸗

neantur nepotes/et videt᷑ ꝙ non. vt.l.ſi vero.S. de viro.
ff. ſo.ma.⁊. ·j.de adult᷑.l.j.ſic hic cũ de fllio loqta n de ne
pote:quid ergo:puto ſᷣm ꝙ do.meꝰ diſputauit ꝙ vbi als
in cõmuni ꝓferunt filios ↄpꝛehendant᷑ nepotes ex ctimo
logia vocabuli:quia filius dr a filos ꝙ eſt amoꝛ.ſecꝰ eẽt
in ſtatuto qꝛ talem interpᷣtationẽ nõ recipiet de quo ple⸗
ne dicit in qſtione plene diſputata.¶ Item quero ſi bona
auferantur filijs et pꝛiuantur hereditatibꝰ an debesat es
habere fiſcus an veniẽtes ab inteſtato/⁊ de hoc ſolet no
tari in.l.j.S.de heredi. inſti.vbi ſolet dici.ꝙ aut quis pꝛo
hibetur acciꝑe ⁊ capere ⁊ tũc fiſcus habʒ ⁊ ad inferioꝛes
tranſeũt/aut non pꝛohibetur accipere: ⁊ tunc immedia⸗
te illius perſona tranſit ad inferioꝛes:cũ ergo hic ꝓhibẽ
tur ne capiant ſaltim accipiunt ⁊ ad ſucceſſoꝛes tranſi⸗

uerunt vt de ver.ſig.aliud capere.¶ Modo quero an ille

qui voluit ciuitatẽ petere puniatur hac pena/⁊ nonẽ du
bium ꝙ qͥ molliatur ↄ reʒ publicã tenetur hac.l.Sed ap⸗
pellatio rei publice pꝛopꝛie refertur ad ciuitatem roma⸗
nã.vt.l.eũ qui vectigal.ff.de ver.ſig.qͥd ꝗ:certe nos poſ⸗
ſumus dicere ꝙ ſicut alie ciuitates reſtituunt᷑ non tñ ex

clauſula rei publice ſed ex clauſula gñali ſic:vt hic tenea

tur hac pena ꝙ ꝓpꝛiam ciuitatem perdidit/nõ ex clauſu⸗
la rei publice.de hac.q.videt᷑ caſus cũ glo.in.l.fallaciter
ad fi.j.de aboli.
¶ Ad filias.(¶ Dicta in maſculis locũ habent in feminis
excepto ꝙ in bonis noſtris ad falcidiaʒ admittunt᷑.h.d.
Quid ſi mat᷑ crimẽ leſe maieſtatꝭ ↄmiſit:dicit glo.ꝙ id ꝙ

in pr̃e:qð intelligunt quidã ꝙ ſi mr̃ delinqᷣt filia pꝛiuetur
onere et cõmodo ſuccedẽdi ſicut pᷣuat᷑ filius oĩ cõmodo

qñ pater delinqͥᷣt et hic non fecit.Alio mõ intelligitur vt
ſic qñ pater delinqᷣt filia habʒ ſolam falcid.in bonis ma⸗

ternis ita eandẽ tm̃ habʒ: qñ mater delinquit ⁊ hec ẽ ve⸗

ra opinio. MG B
¶ Emancipatio. ¶ Alienatio poſt delictũ nulliꝰ momẽ⸗
ti eſt/⁊ eſt ſpãle in crimine maieſtatis.hoc dicit.
¶ Op. ſic donata poſt delictũ ſnĩa nondũ ſecuta non re
uocant᷑.vt.l.poſt ctum.ff.de dona. rium hic dr̃. So.di⸗
cunt quidã ꝙ regula eſt in rium:ſed hic ſpãle etiaʒ ; cri
men:et q;tum ad hunc caſum ꝙ ſit hic ſpãlis concoꝛ.oẽs
ꝙ; q;tũ ad regulã ꝙ regulariter nõ reuocent᷑ ſifctm̃ ſit an
te ſnĩam eſt opi.no.glo.in dicta.l.poſt ↄᷣctum dicit ꝙ quã

docq; facta ante ſnĩam valeant. Alia glo.que eſt in.l.extra

iudeoꝛum.ſff. de accu.dicit ꝙ aut fit ante litem conteſta.et
non retractatur. aut poſt lit.conteſt.⁊ retractatur Odof.
dicit ꝙ qñ donat ante ſnĩiam poſtea ſequat᷑ ſnĩa abſoluto
ria que reuocatur/aut condẽnatoꝛia ⁊ reuocatur quãdo

facta fuerit.dy.vult concoꝛdare dictas opi.ſic quia aut

donatur in fraudẽ ⁊ hoc lit.ↄteſta.nõ reuocatur qꝛ in in⸗

certis nõ certis ⁊c̃.vt.l.continuusS.cũ ita.ff.de ver.ob.

in dubio aut erat dep̃ᷣhenſus in crimie ⁊ pᷣſumitur fraus
aut non erat depꝛehenſus ⁊ tunc eſt opi.ſed ego puto ꝙ
ſiue erat lata ſnia ſiue cõteſtatio facta reuocetur.vt dctã
l.poſt ↄᷣctum.¶ Item op.ꝙ filij non admittantur ad ali⸗
qua bona.vt.S.e.S.fllij.So.ibi loqᷣtur de bonis delatis
poſt delictum / hic ante.
¶Sane. ¶ Si quis delicto non conſummato accuſatur
locus eſt penitentie.hoc dicit.

Add itio Adde ad iſtam.l.dictum inno.in.c.j.de

·conſti.ex.vbi dicit ꝙ ex cã licʒ tranſgre
di leges vt patʒ in hac.l.vbi filius ꝓpter crimis deteſta⸗

tionẽ poꝛtat iniqtatem pr̃is:regularit᷑ tũ ſecusvt ĩ cano.
iudei pꝛima.q.ũiitj.⁊ no.non ille qui fecit aduerſus pꝛinci

pem ſed qͥ fecit aduerſus cõſules ⁊ ſenatoꝛes ⁊ ↄſiliarios
pꝛincipis qͥ ſunt ꝑs coꝛpis eius adde ꝙ etiam tenetur il⸗
le qͥ congregat gentẽ in ciuitatibus que nõ recognoſcũt
ſuperioꝛem de quo per ange.in tracta.maleſt.⁊ ibi ange.
in ver.de hoc tradito.⁊ vide per cepo.in conſilio.xvij.et
ibi.ꝙ ille qui falſificat monetaʒ incidit in hoc crimen.in
iiij.coł. Ouibꝰ caſibꝰ cõmittatur crimẽ leſe maieſtatis.

vide bonifaciũ:de vitalinis:de mantua. hic plene p eũ.

85 Serui toꝛquẽtur in caput
. Eminille. donini in hoc crunine / et
VIpoſt moꝛtem delinquẽtis de crimine q̃rit᷑ hoc
ASEEdicit cum ſequentibus.

De adulterijs.
BBBubzica.

De Adulte

iſs et ſtu.
EEFY. AALT—α☛α QAue non bʒ thoꝛuz de
² . G b lico thoꝛo violato cõqueri
EE non põt.h.d. Uel dic gñalius.Qð in
EHVno prittitur in alio ꝓhibet᷑ vbi no ẽ
cadem rõ permittẽdi. hoc dicit.
Ex tex. declarat arguit duobꝰ? mo⸗
. dis vt glo.quero de ratione.l.⁊ dic vt⸗
E S 6gloſ. quia maſculus mariti permittit
ergo mulieri denegat᷑:rõ rationis ẽ qꝛ thoꝛum nõ habet.
¶ Opp.ꝙ male ſint pᷣdicte rõnes qꝛ dicit tex.de mr̃imo⸗
nio violato põt ↄq̃ri vt h:ſj de locoviolato nõ.¶ Itẽ op.
iſta eſt bona rõ qꝛ mulier nõ admittit᷑ qꝛ non hʒ thoꝛũ &
eneꝰ accuſare nõ põt qꝛ rõ adulterij nõ hʒ thoꝝ ⁊ ſic ob.
l.j.S·exneũ.ff.e.So.due rõnes ſũt in muliere:vna qꝛ totũ
Alia qꝛ crimẽ eſt publicũ.vt.l.ð crĩe.S.qͥ ac.nõ poſ.⁊ hec
vltia rõ ceſſat ĩ Zꝛio.¶ Itẽ op.ꝙ mulier admittat᷑ qꝛ ſuã
vł ſuoꝝ iniuriã ꝓſequat᷑ ſuã miuriã iõ tene pᷣmã qꝛ cum
thoꝛũ nõ hẽat mulier non põt dici rõ alicuius/iõ ĩeſt de⸗
lictũ ⁊c.⁊ iõ nullꝰ pᷣt accuſare.Sʒ in marito eſt dare tho
rum violatum licet non alioꝛum er̃neoꝛum accuſantium
⁊ ſic eſt dare delictũ/qð publicum eſt. Itẽ oppo.ꝙ au⸗
diatur.vt.l.ↄſenſu·S.cãs.de repu.So.vt gl.qꝛ ibi agit᷑ ci
uilt hic vᷣo criałr vt hic. ¶ In gl. q̃ incipit eo mõ ĩ fi.ibi
¶S.·ſi igr. So.vt ĩ iſto vᷣ. Sʒ miꝝ ẽ ꝙ ꝓſcqᷣr᷑ nõ ſuã ĩiuriã.
Ad D iti 0 Addeꝙ ð iur.cano.mulier acccuſat ma
ritum de adulterio cano. xp̃iana. xxxij.
q.v.adde etiã ꝙ adulterium in.l.decalogi.l antiqua con
tinente decẽ pꝛecepta ꝓhibitum eſt qñ dr. Mõ mechabe⸗
ris.xxij.c. exodi appellatione mechie oĩs coitus pꝛeter
mr̃imonialis ↄtinetur.c.meretrices.xxxij q iiij.pena a⸗

dulterij antiquitus ⁊ hodie eſt in adultero pena capitis Adulterij
yt. l. ;uis .iſto.ti. in adultera vero hodie punitur vt in pena q̃ ſit.

monaſteriũ detrudatur auten. hodie jiſto ti. ⁊ maritꝰ.j.
bienniũ eã reconſiliare põt ⁊ bona illius ſi nõ habet libe⸗
ros ſed parentes ꝓ tertia parte parentibꝰ applicetur / ſʒ
ſi habeat liberos due ꝑtes liberꝭ applicãtur.Si ergo nec
filios neq; parẽtes habeat totũ applicat᷑ monaſterio.ſed
dos marito:.S. adulteraʒ.in aut᷑.vt nulli iudicum.coł.ix.
pena vero ſtupꝛi eſt ꝙ nobilis in dimidia parte bonoꝛuʒ
punit᷑ ignobilis relegat᷑.vt.S.lege iulia.de adulte.ĩſti.de
publi.iudi.cũ ĩ viro eſt pena capit ꝭ ſᷣm odof.vide hic ple
ne quibus caſibꝰ cõmittatur adulterium ⁊ ſtupꝛũ per bo
nifacium de vitalinis de mantua hic plene.
P imen Lenociniũ ↄmittit qͥ vxoꝛem
S dDepꝛehẽ ſam in adulterio reti⸗
net. hoc di.¶ Quero qd ſi ſupine credit non cõ
W“Amiſſum adulterium. æ dic vt glo.
Ad D itio Adde ꝙ lenocinium ↄmittit᷑ pᷣmo ſi ali⸗
* *quis aliquã mulierẽ extranea cã queſtꝰ
retinet toto ti.de lenonibꝰ.coł iij. Scðdo ſi pater de filia
lenociniũ ↄmittat.lſi lenones.S.de epi.audiẽ.⁊ iſtud eſt
turpius.Tertio ↄmittitur lenociniũ ſi maritus retineat
vxoꝛem in adulterio depᷣhenſam vel pecunias ꝓ cõper⸗
to adulterio acceperit.l ij/S lenocinij.ff. de adulte ⁊ hic
⁊.l.caſtit ati:j.⁊ iſtud eſt turpiſſimũ ᷣm odofre.
Wv Erb a Hiuide in partes tres:quia in pꝛi⸗
6 ma iubet ꝙ pᷣui toꝛqantur vſq; ad⸗
verſi.quos mera. In ſecunda pꝛohibet ꝙ ſer⸗
Æ.ui manumittantur vſq; ad ver. ⁊ quoꝛũ. In ter

6,

tia conſulit vſq; in fi.¶ Ad quodlibet dictum opp per ſe
et pꝛimo ad pꝛimum op.ꝙ ſerui non toꝛqantur.vt.l.ſi ma
ritus.qui a qui.So.vt glo.¶ Item op.ꝙ ſerui nullo mo⸗
do in coꝛpus dñi toꝛqueãtur.vt.l.diuus·j.de.qſtio.Sol.
hic ſpeciale. Item oppo.ꝙ debeat diſtigui an ſerui ſint
in vſu mulieris.vt.l.ſi poſtulaueritS.hij.ff.eo. So. hic ĩ
ſeruis adulteri vel adultere. Sed in contrario erant pa⸗
tris adultere vel extranei/⁊ iõ diſtiguit᷑.vt ibi. Ad ſcðᷣʒ
dictum oppo.ꝙ qñq; poſſunt manumitti.vt dicta.l.ſi ma
ritus.ff.qui ⁊ a qui.So.vt glo.aut ergo ſerui ſunt adul⸗
teri vel adultere/et hij conueniũt in duobꝰ quia indiſtin
cte toꝛquentur ⁊ manumitti poſſunt..lx.dies /aut eſt ſer⸗
uus patris mulieris et tunc in vno conuenit cum ſeruis
adulteri vel adultere quia non poſſunt manumitti.jlx.
dies ſicut nec ſerui adulteri vel adultere.Sed diſcrepat
in vno quia ſerui adulteri vel adultere indiſtincte toꝛ⸗
quent᷑.ſerui patris nõ:ſed ſunt ĩ vſu muliecris.aut loquer/
de ſeruis extraneis qͥ in hijs diſcrepantur in vno a ſer⸗
uis patris quia ſerui patrisjlx.dies wauieri nõ poſ⸗
liij

Fo. C.

–

per Nono libꝛo Codicis.

Butrigarij B ecũda pars ſu

ſunt ſᷣui extranei /quãdoq; manumitti poſſunt:ſed conue
niunt in alio quia ita demum toꝛquẽtur ſᷣui patris et ex⸗
tranei ſi erat invſu mulieris:ałas non. ꝗ Item diſcrepat
a ſeruis adulterij vel adultere in duobus.pꝛimo quia nõ
indiſtincte toꝛquentur vt illi.ſecundo quia quandocũq;
poſſunt manumitti /illi non.¶ Ad tertiũ dictum oppo.qꝙ
non caueatur de indẽnitate qꝛ ad toꝛturam datur ſeruus
fiſco/⁊ extimatiõem eius ſoluit fiſcus ergo fruſtra tenet᷑
quia non poteſt conſequi dominus bis extimationẽ con
tra.l.bona fide.ff.de reg.iur. Solu.ibi fiſcus tenetur de
extimatione ſerui añ toꝛturã: ꝓcederet tñ oppõ ſi tenere
tur ad extimationem / qꝛ eſt tempoꝛe toꝛture iam facte.
Item quero an ſi ſeruus moꝛiatur in toꝛmẽtis pariter
pꝛeſter᷑ extimatio ab accuſatione ⁊ dicvt glo.
¶ Item quero qua accuſatione conſequitur dñs extima⸗
tionem.⁊ dic vt glo. Butrig.

— R Legitime facta penaʒ nõ
N acch US. merentur. hoc dicit.
C¶Diuide in tres partes qꝛ pꝛimo ponit pe⸗
Atitloné. In ſcda extenſionem. In tertia limi⸗
tarionermicha pars incipit ibi. IJdemq;.tertia ibi. ſed ſi
egis. .“
¶ Sppo.ꝙ indiſtincte poſſit occidere inuentum de no⸗
cte.vt.l:.patri.ff.eo. Solu.vt glo.quia ibi in patre:hic in
marito.⁊ eſt ratio differẽtie qꝛ cum debeat etiã filiam oc
cidere ſi vult occidere adulterum ⁊ non facilius abſtine
bit ac ſi maritus non habet neceſſe occidere. .
Item oppo.ꝙ legitune facta puniãtur.nam matrimo⸗
nia permiſſa ſunt/c tñ puniuntur.vt.l.j.S. de ſcvᷣis nup.
So.matrimoniũ ibi eſt licitum ⁊ ideo nõ punitur ſed ni⸗
mia feſtinãtia non eſt licita ergo puniuur.¶ Quero q̃ ſunt
Adulterũ perſone quas maritus poſſet occidere.Rñ.viles/conſi⸗
oẽm an ſit derata dignitate mariti.(¶ Oppo.ad ſcdᷣm ꝙ filius nõ ex
licitũ occi cuſetur parendo cum homicidium ſit de accrioꝛibus vt
dere.⁊ q̃s l.liber homo.ff.ad.l.aquil. So.hic loquitur ĩ hijs que ꝑ
ꝑſonas mãdantẽ fleri poterãt licite.ibi non.¶ Itẽ op.ꝙ nõ ↄſide
poſſit ma⸗ retur tpᷣs.vt.l.non minoꝛẽ.S.de tranſac. Sol.aut ex va⸗
ritus occi rietate tempoꝝ inſurgit varia rõ ⁊ iur diſpoſitio ⁊ tunc
dere. attenditur varietas tẽpoꝝ vt hic:ałs ſecꝰ vt in drio.
¶ In glo. que incipit vt ⁊.S.ibi.l.j.quedaʒ ſunt ſimplici
ter permiſſa/et ſ̃m quid ꝓhibita/⁊ ſi ea conſidero pꝛout
ſunt ꝑmiſſa nõ puniunt᷑ vt hic ſed pꝛout ſunt ꝓhibita pu
niuntur vt in grio. In glo.q̃ incipit nota.in fi.ibi. l. non
minoꝛem.dic ꝙ ibi ex᷑ varietate tꝑis nõ reſultat variatio
ergo nec varia diſpoſitio:hic ſic:⁊ ſic ceſſat ↄvrium.
Ad D V t Adde ad hãc.l. ⁊ dicas ꝙ q;uis.l.lũbar
tio. àa eſſet ꝑmiſſum adulterũ occidere hic
vel vxoꝛẽ adulterã vt dixit glo.in.c.inter hec.xxxiij.q.ij
occidẽs tñ adulterũ vel vxoꝛẽ peccat/⁊ imponẽda eſt ei
grauiſſima pena vt in.c.admonere.xxxiij.q.ij.patri licet
occidere adulterũ ⁊ filiam in adulterio repertam.l.patri
cum duabus ſequen. ſff.iſto ti.pꝛedicta in foꝛo contẽtio⸗
ſo:ſecus quo ad deum canonibus.S.allega.verũtñ ſi ali⸗
quis depᷣhẽſum adulterũ vel adulteram occiderit mitiꝰ
puniendus eſt Mat.x.capite:⁊ vide hic ange.peruſinũ.
Dulter Lapſo quinquẽnio adulter de
S L· adulterio accuſatur. h.d.
CAd euidẽtiam eſt ſciendũ ꝙ aliqñ maritus
yvyult accuſare adulterium:⁊ tũc habet quinquẽ
nium nunciandum a tempoꝛe cõmiſſi criminis:⁊ ita loqᷣ
tur hic:aliqñ vult accuſare adulterum ⁊ habet ſex men⸗
ſes a tẽpoꝛe ſoluti matrimonij.vt.lx.dies de illis accu
ſat iure mariti poſtea vt extraneus:⁊ de hoc hic non loqͥ
tur ſᷣm.l.mariti.ff eo. Item eſt ſciendũ ꝙ quedaʒ ſunt ex
ceptiones reſpiciẽtes ꝓceſſuʒ. Et iſte añ lit.ↄteſ.debent
opponi. vt.lege.ij ·Sſi publico.ff. eo. Item quedã reſpi⸗
ciunt merita cauſe ⁊ iſte vſq; ad ſnĩiam opponũtur. Itẽ
oppo.ꝙ maritus ſolũ vſq; ad ſex mẽſes audiatur. vt.l.ſi
mariti S.ſex menſiũ.ff. eo. So.vt glo.ꝗ¶ Item op.ꝙ etiaz
adulterũ nõ poſſit vltra quinquẽniũ accuſare.vt.l.ſi ma
riti ·S. fl.⁊ · j..e.l.reos.So.vt gl.¶ Itẽ op.ꝙ exceptiões ſo
lũ vſqʒ ad lit.ↄt.poſſũ oppõer vt. l. ſi maritꝰ. S· pᷣſcpᷣtiões.
ff. e. So. vt gl.Quedã ſũt exceptiões q̃ opponunt᷑ ad ꝓ
ceſſum ⁊ iſte ante lit.conteſt. debent opponi.vt.l.licet.et
l.ita demum.S. de pꝛocura.ſed quedam obijciuntur ad
merita cauſe/et iſte quãdoq; vſq; ad ſnĩiam opponunt᷑.vt
J.c.l.qm̃ alexandrũ. ¶ In glo.q incipu in adultero.ibi
eſt ꝓlatum.ſ.ꝙ ꝓ pꝛimo non accuſatur.

h.

O

it Agit maritus ifra. lx. di
S Bre mari I. es a tꝑe matrimomij diſ
ſoluti iure mariti ſiue metu calũnie / poſtea nõ
HCſegd iure extranei. h. d.

¶ Spp. ꝙ maritus penã calũnie non euitet:vt.l.is cui.ff.
eo.So.vt glo multis modis.cõiunge duas ſimul.ſ.pᷣmã
æ vltimã: ⁊ dic aut iure mariti accuſat quod eſt.lx.dies ⁊
euitare penã pᷣſũpte calũnie nõ videt᷑ vt hic. aut accuſat
iure extranei quod eſt poſt.lx.dies:⁊ tunc non euitat pe⸗
nam vere calumnie.
Ro⸗ ter Non accuſat de matrimonio
P qui non eſt maritus ⁊ adulter
poteſt agere de publico crimiĩe ſi ſuam vel ſuo
rum iniuriam pꝛoſequatur.
¶ Siuide in duas partes:qꝛ in pꝛima parte ſponſus vole
bat agere de ſponſa ſtupꝛata vſq; ibi ſed ſi ipſa.ibi nec
volebat agerc per ſuã iniuriã quia ſtupꝛata.
¶ Nota ꝙ maritus de his que ſuo tempoꝛe facta nõ fue
runt non hʒ ſe intromittere. Item nota ꝙ hec ſunt paria
eſſe maritum vel ſponſum.¶ Item nota ꝙ minoꝛ.xx.ann.
adulterũ nõ poteſt accuſare de publico crimine auctoꝛits
te curatoꝛis/ ſi tamen ſuã vel ſuoꝛũ iniuriã pꝛoſequatur.
¶ Op.·ꝙ licet non ſim ſponſus vel maritus admittar ad
accuſandũ cũ ſtupꝛũ ſit publicum crimẽ: vt inſti.de pu.
iu · S.itẽ ſi lex. So.autvult venirevt extraneus/⁊ põt ſi eſt
legitime etatis vt.xxx.ann.non minoꝛ vt in contrario.
Aut vult venire vt maritus ⁊ poteſt ſi eſt non ſponſusvł
maritus:ſʒ ſi admittitur etiam minoꝛ/qꝛ ſuam iniuriã ꝓ⸗

ſequitur.¶ Itẽ op.ad ver.in fi.⁊ videtur ꝙ eo caſu nõ au⸗-

diar:vt.l.mulier·S.querebat᷑.ff.eo.So.vt glo.qꝛ ibi vole
bam accuſare ſolũ hac ratione:qꝛ trãſiuerat ad matrimo
niũ quod nõ poſſum qꝛ non ob hoc delinquit. Vel dic ꝙ
ibi nolebat eũ accuſare de adulterio commiſſo poſtqᷓ; ad
aliud matrimoniũ conualuerat qð non poteſt facere iure
mariti.¶ Item op.ꝙ non poſſum taqᷓ; ſponſam accuſare
vt.l.ſi vxoꝛ· S.ſi maioꝛ.ff.eo.Solu.plene aut non erat mi⸗
hi ſponſa neq; vxoꝛ:⁊ tunc nulla accuſatio michi cõpetit
niſi iure extranei/licet efficitur poſtea mea vxoꝛ vt hic in
pꝛims parte:aut erat michi ſponſa ⁊ non vxoꝛ:⁊ tunc aut
non erat vxoꝛ cum tñ non poterat in futurũ vt qꝛ minoꝛ/
tunc poſſum accuſare vt ſponſus ⁊ non de adulterio vel
de eius ſpecie violata: vt.l.ſi vxoꝛ ·S. ſi minoꝛ.ff.de adul⸗
ter.ſi aũt non erat vxoꝛ qꝛ eẽ nõ poterat:⁊ tunc aut nõ du
rabat ſpẽs matrimonij: vt qꝛ tranſierat ad aliud matri⸗
monium: ⁊ nulla michi cõpetit actio niſi iure extranei:vt
l. mulier · S· querebatur.ff e.ſi autem durabat ſpẽs adulte
rij ⁊ tunc poſſum accuſare ⁊ iure ſponſi:ſivolo etiam iure
mariti nec etiam ſpeciẽ matrimonij liceat violare: vt.l.ſi
vxoꝛ·S · diuus.ff.eodẽ. ſi autem non erat vxoꝛ nec ſpõſa
ſed concubina tunc refert an ſit concubina patroni vel al
teriꝰvt.l.ſcriptũ.ff.de ritu nup.⁊.l.ſi minoꝛ.S.qͥ accu.non
poſ.⁊.l.ſi maritus S.lex inlia.ff.eod.So.vt gloſ.ſ¶ Item
op.ꝙ de ſtupꝛo non pꝛocedat accuſatiovt.l.ſi minoꝛ ff.c.
So.aut eam volo accuſare ⁊ non poſſum:quia cum ſit im
pubes non poteſt ſtupꝛum committere:aut volo eam ac⸗

cuſare: quia ſtupꝛauit eam: ⁊ tunc poſſum ſiue puella ſit

pubes ſiue impubes vt hic.

¶ In glo. que incipit tunc enim.ibi nupta eſſet:⁊ tunc de

linquit ſi accuſatur qꝛ nupſit. .
In gloſ.que incipit ałs ⁊.ibi tunc poſt pubertatem põt
puᷣella.Sequitur in gl.non pꝛeſens ipſa puella ſed ſtupꝛa
tio ſic. Butrigar. Eread ſa adulterij
SS x eadem cauſa adulterij non acceu
Eos.* ſimul/ ⁊ feminam ex oꝛdine poſſũ
⁊cc.hoc dicit.

De

l.vim paſſam·S.ĩceſti.ff.e.So.ibi in ſtupꝛo hic in adulte⸗
rio.¶ Item op.ad idem de.l.nihil ·S. cum aliter.ff. e. So.
ex eadem cauſa non poſſum accuſare ſimul vtrũq; ex di⸗
uerſa ſic:vt.l.denũciaſſe· S. queritur.ff e. So.vt gl.quod

ſic intellige ꝙ ſi volo incipere ab adultera poſſum in duo
bꝰ caſibꝰ.ſ.ſi mulier nõ nupſit nulla denũciatõe facta tũc

opʒ ĩcipere ab adulterio:⁊ ſi ferat᷑ abſolutoꝛis ꝓ reo ꝓde
rit mulieri:cõdẽnatoꝛia non nocebit.Sʒ nũqᷣd idẽ ſi aliꝰ
accuſatoꝛ ⁊ ſic idẽ ſint diuerſi accuſatoꝛes.Vr ꝙ ſic/nã
alius vr̃ admittẽdus vt.d.l.denũciaſſe. in q̊ caſu eſt dria
an idẽ an aliꝰveniat.Rũ.ſi mulier nupſit ſine denũciatio
ne tũc niła dr̃ia an idẽ vł extrane? veniat:⁊ ſic ſꝑ oʒ pᷣmo

OSppo. ꝙ poſſum ſimul accuſare vtrumq; vt

nenit
/eente
Pceiſenn
nanctſi
gſun
lores
ondn
Coligee
ſynhice⸗
Atmolie
chichas
ſgirſia
Ureinon
cagtionenn
gbaccuſt
ſalter vel

gutinp⸗
errelcrie
lictumno
onempenn
Ftlltatenn
bata reſcr
ſcutadpt
ſaiitapt
VtNbo
ſivs ſul
ſtitatis
mentum
te añuls

forio/ th
bezngol
(Dooc
oGo.xt⸗
ngo.
locheceſt
teſteze

cuſarivt.
ſt hic er
ſinyt d.
cumnſed a
nonpoſſit
Nremm
hiomträſe
Leenſaree
chiorede
Diuertere
hoſta

talions,

hodieet

poterat,
Chor.
nots ſih⸗
pis cuit
itpen
flticfeg

=☛ =

9
3

ũ
8

☛ =

e:Nſſkln
Fapeng rpce
Vkin cnnnt
ſtnonſzinf
kſuaminni,
rgeochtitr
Ngglogbit
verätalnnn
nqu Venn
nmiſoh
npoleſtfuenen
ſpoßfenartn
negutnonen
ſationichicie
meaprornhe
onprordtwrr
Unrüntr
ndesclimn
minorfnt
teetuncauin
ted aliulr
iiureertntt
bar ſpeot
ſivclocinn
ean violr
N vrouß
binapemontt
Hinoridta
Socaz
vontlſinmmt
ungruand
cegut worurt
ſumſueetei

Cgrchemmt

curnte
egn

fnontec
Aulenfront
et orie

Ad leg. iul. De adulterijs et ſtup. Fo. CI.

conueniri adulterum ⁊ ſpectabitur ſentẽtia /⁊ ſi abſolua⸗
tur / ſententia pꝛoderit mulieri.ſi cõdemnatur /non noce⸗
bit ei ſententia vt.d.l.denunciaſſe · S. queritur.ſʒ ſi vidua
manet:ſiue nupſit poſt denunciationẽ:tunc ẽ differentia
qꝛ ego poſſum eligere quẽ voloed interim debeo ab alia
abſtinere / ſi extraneus ⁊ poſſũ alium accuſare. Itẽ op.
ꝙ plures poſſint ſimul accuſari de eodem delicto vt.l.cũ
rationibus.S.qui acc.non poſ.So.vt glo.qꝛ hic ſpeciale.
Collige ergo ꝙ aut ſimulvtrũq; volo accuſare:⁊ non poſ
ſuz vt hic:aut ex oꝛdine/⁊ poſſum ſeruare oꝛdinẽ talẽ: qꝛ
aut mulier nupſit nulla denũciatione ſibi fctã opoꝛtet in⸗
cipi ab adulterio:⁊ mulier interim a nemine poteſt accu⸗
ſari:⁊ ſi abſoluatur adulter/pꝛoderit mulieri:ſi cõdemne
tur ei non nocebit.ſi autem nondum nupſit vel poſt denũ
ciationem factam ſibi tunc poſſum eligere quem volo/⁊

ab accuſatiõe alterius interim abſtinere debebo: verum
ſi alter velit accuſare eum quem accuſo:⁊ poteſt etiam eã

accuſare :⁊ hec eſt veritas moranis nf3.
” ntereſt reipublice maxime in
Aſtitati ca ſu nakiratio violate penã de
Alicti eſſe mẽſuratã.Et ſi aliquo caſu fuerit dimi
PWÿ„nuta /non tamen licet adulterã ducere invxoꝛẽ
h.d.Hec lex videtur facere contra do.mar.qui dicebat ꝙ
aut imꝑatoꝛ reſcribit ad remiſſionem penc inchoate/⁊ va
let reſcriptum: quia non contra publicã vtilitatem:qꝛ de
lictum non remanet ſine pena:ſed vbi reſcribit ad remiſſi
onem pene inchoande:tunc reſcriptum eſt cõtra publicã
vt ilitatem quia delictum remanet ſine pena/ſic intellige⸗
bat.l.reſcripta.S.eo ipſe videt᷑ dicere contra hanc.il.quia
ſicut ad publicam vtilitatem pertinet inchoari penaʒ de⸗
licti ita ꝑſeuerari vt hic: qꝛ dictio ꝑ denotat rẽ mẽſuratã
vt.l.vt bona·S. pꝛouocatur.ff.de ver.ſig.⁊.l.ꝑueniſſet.ſed
ſi vis ſuſtinere eum dic ꝙ ſpeciale ẽ in crimine violate ca
ſtitatis. Op.ꝙ etiam poteſt pena perſeuerare cum ꝑ mo
mentum tranſeat cum ſit capitalis:vt..e.l.q;uis. So.foꝛ
te añ illaʒ.l.non erat pena moꝛtis:ſed foꝛte depoꝛtatiõis.
—— 1111 Mõ licet tranſigere in cri⸗
2 E crimine. mie adulterij pure/⁊ accu
VyaAOſatur qñ tranſigitur pure ꝓ ↄpto ſtupꝛo.h.d.
AA Ponit ergo hic lex tres caſus vt dixi in ſũ⸗
mario/t hec eſt vera lectu.licet alij contra intelligant: vt
ptʒz in gloſ. .
¶ Oppo.qꝙ de adulterijs poſſit tranſigi:vt.l.maritus. ff.
eo. So.vt plene dixi in.l.trãſigere.S.de trãſac.
¶ In glo. que incipit etiam actum.ibi non eſſet pꝛeuarics
tio:hec eſt ratio contra pꝛimam lec.⁊ ſecunda eſt ſatis bo
na ⁊ eſt eadem cum tertia.
Prrrnn Non accuſat maritus mulie⸗
KRS RKim en. rem de adulterio / vbi ei de le⸗
AAnocinio poſſit obijci.
¶Oyppo. ꝙ ctiam manẽte adulterio poſſit ac⸗

7

cuſari vt.l.vim paſſam.S.vltimo.ff.eo.So.nõ põt maritꝰ
vt hic / exneus ſic vt ibi.¶ Cõtra hoc op.ꝙ ego idem poſ⸗
ſim vt. d.l. vĩ paſſãS.j.So.ibi manebat mr̃imõiũ nõ me⸗
cum:ſed cum alio. Item oppo.ꝙ er̃neus eam accuſare
non poſſit:vt.l.ↄſtante.ff.eo.So.vt gloſ.ſic ergo aut volo
vxoꝛem meã accuſare ⁊ non poſſum etiã ſi aliud matrimo
nium trã ſeat vt.d.l.vim paſſam.S.j.er̃neus non poteſt eã
accuſare etiam durante matrimonio dum tamen de leno
cinio redarguat.¶ Itẽ op.ꝙ maritus non habeat neceſſe
diuertere ſi velit vxoꝛẽ accuſare:vt aut᷑.ſʒ nouo iure hic
poſitd. So. non coꝛrigitur. bodie ni
e . uoꝛtio hodie n
S Ed nouo iurxe.iacro accuſat ma

ritus de adulterio hic nõ inſcribit / hoc ſcðo:

oterat.
RNotergo ꝙ maritus non euitat penam calũnie.¶ Itẽ
nota ſi habes in littera non debet / ꝙ licet maritus in ſcri
ptis cuitet:nõ tñ penã in ſcript euitet.¶ Op. ꝙ euitet ma⸗
ritꝰ penã calũnie:vt.S.e.l.iure mariti.⁊.l.cuiꝰ.S.· iure ma⸗
riti.ff.e. So.euitat pᷣſumptam vt in contrario:non veram
evt hic. Alij dicunt ꝙ hic coꝛrigit:pꝛims placet

vt dicã i·eo.l.quamuis.

E.z non ſcribat / ſi tñ non pꝛobat non euitat penã
talionis.hoc dicit. Hec aut᷑.venit coꝛrectiue ad.l. C. nam
hodie etiã durãte matrimonio licet accuſare:qꝛ olim nõ

Ar I, ges 3111& ondénato adulteronõ
S T li crimie. ſequitur mulierẽ cõdẽna

tam vel infamẽ.h.d.¶ Sppo.ꝙ ſententia lata cumvno nõ
poꝛrigatur ad alium:vt.l.denunciaſſe.ff.e·. fi. So.aut ẽ
abſolutio ⁊ pꝛodeſt vt in contrario:⁊ non nocet ſimili in
ſeruitute: vt.l.loci coꝛpus ·S.ſi fundo.ff.ſi ſerui.vẽ.
D ul tera Lite cõteſtata nomen recipi⸗
N tur inter reos ꝓꝑ cõteſtationẽ
Eſed certe hic pꝛobat oppoſitum: ⁊ ideo conſide
ue rata cauſa libelli oblatione: ⁊ hoc põt fieri eti⸗
am reo abſente / vt. l. mulier· S. ſexaginta.ff. eo. Item eſt
cõteſt. ⁊ iſta nullo modo inter abſentes fieri poteſt vt.S.
qũo ⁊ qñ iud.aut᷑.qui ſemel.⁊ dic lit.cõteſt. Item eſt rece
ptio inter reos: ⁊ hec põt fieri etiã inter abſẽtes:vt hic.

Item oppo.ꝙ ſolum inter pñtes vt ibi: ⁊ ita fuit hic.

a nomẽ rei põt recipi inter reos eti abſente reo:vt hic
¶ Itẽ op. ſi młier pñs fuit ĩↄteſt.qũofuit dimiſſa cũ dẽat
i carcere poni vt.l.j.S.ð cu.re.So.foꝛte tꝑe huiꝰ.l.nõ erat
cauta ałs nõ video quomodo fuiſſet dimiſſa niſi culpa cu
ſtodũ.¶ Quero qñ dicat᷑ nomen recipi ĩter reos.Hicũt qͥ
dã ꝑ ↄteſ.? ꝓbatur ꝑ.l.ſi maritus·S. pꝛeſcriptiones.ff. eo.
ſed illa male facit:immo faceret contra: qꝛ cum ibi dicat
ꝙ poſt nomen receptum inter reos excludunt᷑ exceptões

fatuũ eĩ eẽt dicere ꝙ ↄteſt. excluderent᷑ ⁊ non dicerẽ ꝙ. l.

ſi maritus.loquitur in exceptionibus peremptoꝛijs q̃ op
ponuntur per modum declinatoꝛie:⁊ ideo nimirum ſi ex⸗
cluduntur ↄteſt. ⁊ qd ibi dicit de nomine recepto inter re⸗
os magis reſpexit nomen ſtatim q; poſt cõteſt. nam tunc
ſolent inſpici ⁊ ſeribi pꝛoceſſus ⁊ nomen accuſati poni in⸗
ter alios reos:ſed pᷣſcriptiones mere Rereheorne nõ puto
ↄteſt excludi. Quid ergo in exceptio.nõne debet ei reddi
ius ⁊ potuit impugne offendi vel non audiatur accuſans
Certe iſte exceptiones multũ differũt:nã illa / nõ audiat᷑
accuſans/eſt mere declinatoꝛia ⁊ excluduur lit.cõteſt.il⸗
la potuit impugne opponi non reddatur ei ius vna exce⸗
ptio.tũc incipit ↄpetere vt diximus declĩatoꝛia vt no.g.
de ſerui.l.j⁊.ij.⁊ ideo licet excludã conteſ.ab illa quia po
terat excludere conte.nõ ſũ excluſus ab illa q̃ ipedit reli⸗
quũ pꝛoceſſum cum ante ↄte.non cõpetat:vt.l.ij.S.de cõ⸗
ſoꝛ. eius.li.ſʒ ſivellemus dicere cõtra/poſſemus dicere ꝙ
licet ſint plures exceptiones cauſate tñ abinuicem quia
bannitus foꝛte vel male:ideo per vnicum actum ↄꝛiũ ex⸗
cluderetur a toto ar.l.cum notiſſimi·S. in his.v.de pᷣſcri.
xxx.an. Sed pꝛecedẽs opi.communiter tenetur vnde eã
ſuſtine/⁊ dic ꝙ per actum ↄꝛiũ mihi pꝛeiudicẽè ĩ iure meo
verum q;tum ad illũ actum nõ quãtum ad alios:⁊ videt᷑
caſꝰ.S.de epi.⁊ cle.aut᷑.plures.⁊.l.volũtarie.de execu.tu.
. J dum Eo loco debʒ accuſatio reſtitui
— LIb vbi delictum fuit hoc pꝛimo: æ
g vbi mulier denunciatione non ſibi facta nupſit
Naccuſari nõ põt niſi pꝛimo adultero cõuicto.h.
¶ Quero de ratiõe huiꝰ.l.que dicit ꝙ ratione delicti ſoꝛti
tur quis foꝛum. Ratio quis ibi melius poterit pꝛobatio⸗
nes habere de crimine.
¶ Cõtra hoc op.ꝙ ctiam alibi qᷓ; in loco delicti poſſit ac
cuſari:vt.S.vbi de crimine agi.l.j.So.ego intelligo hanc
l. cõtra ſuppletionem illius.i¶ Item quero que eſt ratio
q̃re nõ põt accuſari qñ nupſit añ denunciationẽ adulterij
mHRñdeo ne aliqua matrimonia vituperentur ita de facili.

—= Abſens nõ accuſat/ab
7 quo ld am. ſenti non currunt tem⸗
M poꝛa accuſationis inſtituende.h. d.
HrA(LMota ꝙ abſens accuſare non poteſt: quia
debet pariter cuſtodiri cum reo. Item nota ꝙ non cur
runt tꝑa abſenti qð intellige mediante reſtitutione.
7 v erxo Hec aut.videtur venire ad coꝛre
h.ctionem.l.C. ᷣm quam non fit re⸗
miſſio ĩ delictis hodie ſic:⁊ dicit ſůmarie ꝙ ho⸗

7

die in criminalibus fit remiſſio/ pſfiit᷑ iudex ⁊ officialis

ſi non remiſerint.h.d. Hodie hec.l.non ſeruatur:quia ci
uitates non habent dominum ſuperioꝛem vniuerſalẽ om

nium qui poſſit indices compellere ad remiſſionẽ.¶ Que

ro an in ciuilibus flat remiſſio?⁊ videtur ꝙ ſic quia execu
ta ſunt quo ad foꝛum delicti ⁊ cõtractus:vt.S. vbi de cri.
agi opoꝛ.aut᷑.q̃ in pꝛouincia.ſed in crimmibus ſic vt hic:

ergo ⁊ in contractibus ⁊ videtur caſꝰ.S.vbi de crimine a⸗

gi opoꝛ.⁊ etiã videt᷑ caſus in.l.heres abſẽs.ff. de iudi.dic
ergoꝙ in criminibus fit remiſſio vt hic. Item in quaſi cõ
tractibus nõ vt.d.l.heres abſens. Nec ob.aut᷑.qua in pꝛo
uincia: que equiparat contractus iudicijs quantum ad

ea que tunc artant inducta tempoꝛe huius aut᷑.ſed tunc
tempornon erat cautum de remiſſione fienda niſi in caſi
bus ſpecialibus:vt.l.ſi cui·S·idem.ff.de accuſa.ſʒ poſtea
per hanc aut᷑.q̃ ſequitur illam in coꝛ.cum hec ſit in col.ix.
illa in quarta tatum eſt ꝙ in criminibus fiat remiſſio / cr⸗
go nõ debʒ trahi ad contractus. In criminibus ergo nõ
pꝛoceditur contra abſentem per aduocationem bonoꝛũ
⁊ etiam per remiſſionem ad locum delicti ſi apparet vbi
reus degat:in ciuilẽ tñ pꝛocedetur qꝛ citabitur in loco cõ
tractus vel ctiam mittet᷑ ad iudicem in cuius territoꝛio
eſt / vt nũciet ei ꝙ veniat vt.l. omnes.S· verum. S.de rep.
here.⁊ eo cõtumace pꝛonunciabit iudex loci actoꝛẽ mit⸗
tendi in poſſeſſionẽ bonoꝛum / ⁊ ſi ibi erat b quidem vt
l.poſiti. S. de his qui ve. ĩpetra. at ſi erant alibi bona mit
tant᷑ l̃e iudici /in cuius territoꝛio ſunt vt mittat actoꝛem
in poſſeſſionem ⁊ ipſe mutetur ex interlocutoꝛia vł melio
ri qui de cauſa cognouit eam exequando non ipſe pꝛonũ
ciauit.Et de hoc pꝛedictoꝛum eſt:quia hoc non poteſt re
mitti ad iudicem qui cognouit res imobues niſi ipſe po⸗
teſt exercere ĩterdictum in territoꝛio alieno/a ideo opoꝛ
tet ꝙ ille iudex in cuius territoꝛio ſunt mittat in crimina⸗
libus. Pꝛeterea de q̃ queritur poteſt remitti ⁊ in eum re⸗
miſſum poterit iudex iuriſditionem ſuam exercere.

EE B lit . onem Qui accuſationem
4 0 adulterij inſtituit ⁊
deſtituit / ĩcidit in turpillianum/ nec amplius
aad accuſandum admittitur. h. d.
¶ Op. de. l. ſenatus · S· eos.ff. ad turpił. So. vt gl. tu dic
ꝙ ꝗ euitat penã turpuliani ſed maritꝰnõ euitat pena calũ
nie nec euitat penã turpilł.ſ.v.lib. aurivt hic ĩ fl.ſecꝰ ĩ Zꝛio
N „Mon vebet tolli penitentia. hoc.d. Uk
ne. dic ꝙ non eſt abſtinẽdum a iuſta peni⸗

maut In delictis conſideratur me
. ( 1 4 s rum factum et non effectus.
A Wh. d. C Op. ſic habere duas vxoꝛes eſt contra
babetur:vt.l.non dubium. S. de le.ergo pena non debʒ im
poni. So. dic ꝙ quedãa ſunt iure velfacto ⁊ ſpectande iu⸗
ris effectum vt contractus/⁊tunc ſi deficit iuris effectus
habentur pꝛo infectis/vt in contrario:ſed quedã ſunt fa⸗
cti nec ſpectant iuris effectum:vt delicta:⁊ in iſtis ſolum
attenditur ſolus animus ⁊ merum factum nec habentur
pꝛo infectis vt hic/⁊ de hoc in cõtrario plence dixi. hec er
go lex habet tres partes ⁊ pꝛima ponit caſum in genere.
Secundaremouet op.Tertia ponit caſum in ſpecie.Se⸗
cunda incipit ibil in ea Tertia ibil verũtamen ei ⁊c.
P GB amu . 8 Diſeuſſ⸗ o toto negocio pꝛo
W actoꝛe poteſt pꝛocedi ad ſẽ⸗
/ rentiam eo abſente maxime pꝛocur. dimiſſo. h.
— ο Ü. Dubium huius. I. colligitur ex pꝛicipio eius
qꝛ debet eſſe accuſatoꝛ pꝛeſens:⁊ hic co ligũtur duo Pꝛi
mo ꝙ parte abſente diffinitiua pfertur. Item ꝙ ꝓcura⸗
toꝛ interuenire non poteſt. Circa qð duo videtur hec.l.
oppo/ꝙ hic accuſatoꝛ fuit abſens /ergo fuit pꝛoceſſum cũ
pꝛocur.eius ⁊ tunc ob.l.j·S.añ crimen.aut ergo fuit pꝛo⸗
ceſſum cum pꝛocur.eius ⁊ tenet/S.ad crimen de pu.iudi.
aut nec pꝛocur.affuit ergo non debuit ad diffimitiuã pꝛo⸗
cedi nec in ciuili nec in criminali /vt.S.de accuſa.l.abſen
tem.⁊.l.ea que.S.qũo ⁊ qñ iud. So. dicũt quidam ꝙ hic
pꝛocuratoꝛ interuenit ⁊ hoc ſpeciale pꝛopter duo que cõ⸗
currunt.ſ.ꝙ dominus pe.leue negocium diſputauit ⁊ cãꝗ
reipublice ſe abſentauit.Alij dicunt ꝙ hic pꝛoeuratoꝛ in⸗
teruenit ad vnum ꝙ pꝛimo ad ſententiam audicndam
⁊c̃.als regulariter quem impugnant. p.l.ſi cuiuſdam.S.
de accu.in glo.cui contradixit alia glo.l.nihil.S.de pꝛo⸗
cur. Ultramontani dicunt in aut᷑.S. de epi. ⁊ cle.ꝙ ſolum
dãnatur qui reperitur pᷣſens tpᷣe ſnĩe per.l.j.S.de ſentẽ.et
interlo.om.iudi.Et ideo ad articulum ſñie non debet ad
mitti pꝛocur.qꝛ ſic veniret damnandus /ſed hoc eſt falſuʒ
immo in dicta.l.actitabatur tãtũ: non autem ſolũ ad ſen
tentiam audiendã venerat/ tunc non deberet damnari.
Nunquid ergo ad vnum capłm in criminali admittitur
pꝛocuratoꝛ. Rñdeo põt vt ad teſtes perducẽdos /vel ex⸗
cep.pꝛoponenda/quisa eſt ſine crimine diſputanda ⁊ deci

Butrigorij Gcda pars ſuper MNono libꝛo Codicis

ſione / qꝛ vbicunq; abſens dãnat᷑ poteſt interuenire pcu⸗

l. quia ſcõam habere non põt ergo pꝛo infecto

denda vel in qualibet emergenti.Et eſt ratio quia ceſſãät

regule pꝛohibitoꝛie que pꝛohibẽt pꝛocura.venire ad cri⸗
men/nam modo nõ vyenit ad crimen/⁊ ſuccedit ĩ pꝛomiſ⸗

ra. Si autem vult peremptoꝛiã opponere non audietur:

quia venit diſputanda cum crĩe:poteſt ergo pꝛocura.ad

vnum articulũ venirevt dixi:ſed nũquid articulus iſte.ſ.
ſententie ferende ſit de illis ad quẽ poſſit interuenire vi⸗
detur glo.tenere in.l.ſi cuiuſdã.S.de accuſa.qꝙ nõ cũ qua
conſentiũt vltramõtani dicentes ꝙ ſolũ ille qui eſt pᷣſens
tẽpoꝛe ſententie dʒ dãnari:vt.l.j.S.de ſen.⁊ interloc.om.

iud.⁊ mala eſt ratio:qꝛ cum ſententia feratur ex quaſi cõ⸗

tractu opoꝛtet ꝙ dãnetur ille qui iudiciũ accuſauit ⁊ ſic
quaſi ↄtraxit ar.l.quocunq;.ff.de ac.⁊ obl. Poſſum ergo
dicere ꝙ pꝛocuratoꝛ admittatur ad crimẽ ⁊ nõ defendit:
vt not.d.l.nichil.non ergo repellatur:fateoꝛ tñ ꝙ non ſuf
ficit eum cõparere:qꝛ nullus poterit dãnari non pꝛocur.

quia non defendit:non accuſatoꝛ:quia abſens vt.dic.l.ab

ſente.S.de accuſ.¶ Conſidera ergo duo in actu/pꝛimum

crimen adulterij ⁊ in hoc non dʒ repelli tanq; pꝛocura.ac
cuſatoꝛis:qꝛ non pꝛoſequitur crimen.fateoꝛ tamen ꝙ eiꝰ

cõparitio ſufficit in caſu huius legis pꝛopter publica vti⸗
litatem vel qꝛ negociũ erat plene diſcuſſũ. Item eſt cõſi⸗
deranda pena ſimilitudinis ſupplicij que imponitur pꝛo
pter calumniã ⁊ hʒ reſpectũ tãq; rei/⁊ pꝛocur.non dʒ reij
ci:qꝛ iam cõſtat ꝓbatum eſſe crimen /ideo pena calumnie
noiĩc eſt imponẽda/hec eſt veritas.Alij dicunt ꝙ nullꝰ ꝓ
curatoꝛ intcrueniat:ſed ſententia vʒ ſemper qñ ꝓ habete
ſumitur vt hic.ſecus ſi cõtra eum vt.l.ea que.S.qũo ⁊ qñ
iud.⁊ ita not.in l.pꝛoperandum.S.ſinautẽ reus.S.de iud.
ſed hec opi.eſt falſa:vt not.in.dict.l.ea que.nec pꝛo eola
tavalet/nec contra eã. Mec obſt.hec lex qꝛ hic crimento⸗
tum erat diſcuſſum ⁊ ſic reſtat ferri ſententiam bene va⸗
let etiã nullo pꝛocuratoꝛe dimiſſo:qꝛ cauſa rei publice ſe
abſentauit.vel ſi dicas ꝙ hic pꝛocur.ẽ miſſus ad vnũ ar⸗

ticulũ.Alij dicũt ꝙ hec exceptio debuit ꝓcuratoꝛi obijci

añ lit. conteſt non poſtea ſed repugnat:qꝛ interuenit poſt
lit. conteſt.vñ ⁊ poſt poſſet opponi:vt.l.ij.S.de ↄſoꝛ.eiuſ⸗
dẽ li.ſed quid ſi ante lit.conteſt.interuenerit pꝛocurat.in
publico:aut non fuit ei impoſitũ quod non poterat inter⸗
uenire an pꝛoſequat᷑ cauſam:? Rñd. aut interuenit ex par
te accuſatoꝛis ⁊ tunc cũ ſolũ ſibi poſſit obijci ꝙ crimẽ eſt
publicũ /hec exceptio.q.excluditur ⁊ amplius reijci non
poteſt aut interuenit ex parte rei/⁊ tunc non ſolum eiob
ſtat ꝙ crimen publicum eſt:ſed etiam effectus ſententie qͥ
ſequi non poterit quia abſens: vt.dic.l.abſentẽ.nec pꝛo⸗
cura.vt.l.fin.j.de iniur.⁊ ideo repellitur / ſed ſi vellem di⸗
cere ꝙ non reijceretur poſt lit. conteſta.dicam pꝛopoſito
vno abſurdo.ſ.ꝙ eadẽ ſnĩa dat᷑ ſequitur alið.ſ.ꝙ dominꝰ
etiã abſens condemnabitur:vt.d.l.fl.ff.de iniur.ſed q;tũ
ad hãclegem veritas eſt vel ꝙ admittatur hic pꝛocura.
quia non defendit crimen.ałs nec de calumnisa eſt querẽ
dum:vt.S.dixi:vel quia ad vnum articulũ venit /vel etiã
nullo pꝛocuratoꝛe dimiſſo: ſed ſententia cum negocium
erat plene diſcuſſum.Et iſte ſe abſentauit cauſa rei publi
ce ⁊ bene faciunt hec ad queſt.quã diſputaui talẽ accuſa⸗
tus de homicidio excipit occiſum fuiſſe bannitum ⁊ iniu
ſte de banno cancellatum: firmatum fuit in cõſilio popu⸗
li ꝙ vicarius poteſtatis cognoſceret an iniuſte eſſet can⸗
cellatus:⁊ tũc in crimine non pꝛocedit / an iuſte ⁊ tũc ſic

modo dic de hoc cognoſcitur comparet pꝛocur.occiſoꝛ.

¶Opp.ꝙ non debeat ad mitti cum crimen ſit publicum
ego determinaui ꝙ debet admitti:quia ad hoc crimen

non diſputatur.ſed an iuſte fuerit cancellatus an non ?

hoc debet a crimine ſeparatim cẽſeri anteq; in crimine ꝓ
cedatur.¶ Item op.ꝙ accuſatoꝛ non debuit ſe abſentare
ſed in carcere detineri:vt.S. de accuſationibus l fi. Sol.
tex tollit contrarium ibi quia cuſtoditur donec veritas
iit inuenta quia iam inuenta eſt hi. .
5 Py 1& &ι Stupꝛum pervim commiſ
Ed iſlim a. ſum ex parte patientis no
πW punitur. hoc dicit. Accuſati bte Pa
Accuſatio pꝛopter pi
B 0 mmiſla. blicas occupationes

Vnon currũt tempoꝛe accuſandi.

— . Pꝛopter ſtupꝛum commiſſum in
J eluIS. :ncillam nõ agit crimine.l.hoc di

Ncit cum.l.ſerui. .⸗
L 7 eg. Meretricio moꝛeviuẽs excuſat a cri⸗
ENth mine ſtupꝛi non a crimine adulterij h.
dicit. Butrig.

yt ſdic⸗
ricicuil
dlat hia
ſociniſeer
cötrarium
Alaperm
gliarn üſed
ſtato Hin
Hitperme
cognoſci
cep cum
tacite l
bent decl
batket.h
ilumadn
AA pceſſu
ſocomiſin
Flrumſid
pelletenere
ſangöti
etinli
lvelecotr
ſepronüch
legeturer
5deheren
terminos
ditſedeti
ſtorſeii
buoyrin
eit
ctercep le
ulnnn
ctturga
ſeic
lanſtert
hteteſe
chtaun
(io diſe ut
idet

22
S=
E

—
S —
☛ E —

S=
E =
E

7 —
=Ss'imß
— =
=
=ẽ

—
=
= = =
— —
E = E
e
=

— — S
= = E
=☛ =
=—2,
=
S=

—, D
- =

—
—
Se. =
=☛ä – =
= = =
=☛ E= S=

Nnigplttie

tohnnci
Aidange,
ſenwiiſt
laniß
namnejasöve
W
enteniminn
Pcnnimtie
enſſusdlnin
ut pontnitc
latginteunne
tlienſ
fuenertpren
Ndnonporte
Autintemenee
ſtobiſigeti
Lamolnnstſen
Inchonſohn
effectus ſent

Labſenti
/ſed ſiln

dicam in!
dlid
deinlar
tnarar hicnnen
cAlumnnietn
iculi venit
gtis cun ſehe
tauſtenntig
Hurmnitliun/
iſebannetetht
fuitincctent⸗
minitttcſtel
t aiittin
getprbanceln
nn Mn
ir Aheſel
eelams inin
mntßoini
tutlethſe
honbuslf,
inr doneenein
zet.
genincen
ren
Umneht

1

E

☛ =

Ad leg.iul. De adulterijs et ſtup. Jo.CII.

⸗ A Erut ¶ Is autẽ.¶ AUbi turpitudo adul

E non punit᷑ dans/ſed repetit datũ.hoc dicit.
Auero qusaliter puniat᷑ recipiens pꝛimo caſu
⁊2 dic vt glo.

¶ Oppo.ꝙ non repetat.vt.l.accuſationis.s. ꝙ me.cau.

non repetitur vt ivi.ſed con.ob turpem cãm.ibi ſoliꝰreci
pientis fuit turpitudo vt hic:ſecus ſivtriuſq;. Ja. Bu.

A&E ſ ISiR De ſtupꝛo commiſſo
. T ſi lib id ine. cum meilia non agi⸗
tur. l. iul. h. d. ¶ Quero an hoc delictum rema⸗
neat impunitum. dic vt glo.
D on 4 am De emergẽti ⁊ incidẽtiẽ pᷣ
& us agitandũ qᷓ; de cã pᷣma.
D (Ad cuidentiam eſt ſciendũ ꝙ exceptio leno
cinij non ſolũ accuſatoꝛem adulterij reijcit ab
accuſatiõe: ſed etiam facit accuſatoꝛem puniri ꝓ caſua⸗
li vt hic.⁊.l.ij·S.ſi publico.ff.eodem.als crimine obiecto
per modum except.quis non punit᷑.¶ Item eſt ſcienduzʒ
ꝙ hic tractatur de accuſatione excep.et replicatio ⁊ na⸗
tura eſt piudicialis ad aliam/⁊ idem põt de replicatione
cognoſcere.Et ſi reijciat᷑ ⁊ tũc de excep.cognoſcit/⁊ ex⸗
cep.rei acta de crĩe cognoſcet᷑ ⁊ ꝑ hoc patet ꝙ glo.male
dicit ꝙ ꝑ modũ incidẽtis hic de ſtatu obijciat᷑ qꝛ tũc nõ
expꝛeſſe ꝓnunciaretur de ſtatu:ſʒ tacite ꝙ non patit᷑ hec
l.vt .j.dicam. ¶ Oppo.tribus modis pᷣmo ſic:vbi cõcur⸗
rit cã ciuilis ⁊ criminalis.debʒ crĩalis pᷣcedere.vt l.fl.de
iudi.at hic concurrit crimialis.ſ.adulterij ⁊ ciuilis ⁊ le⸗
nocinij:ergo queſtio ſtatus non debet pꝛocedere cuius
cõtrarium hic dicit᷑. So.ibi vtraq; cã pꝛicipalis ꝓponit᷑
alia per modũ excep.ꝓponitur /⁊ eſt vna pᷣiudicialis ad
aliam/ſed de pᷣiudiciali pᷣmo cognoſcitur vt hic.nam cã
ſtatꝰ pᷣiudicialis ẽ vt in.l.pᷣſes.ibi ad.l.fal.ꝙ vbi vnũ ve⸗
nit per modũ excep.⁊ aliud pᷣncipałr debʒ ſimuli vtroq;
cognoſci ⁊ ſimul decidi.vt.l.j.S.de oꝛ.iu.⁊.l.ſiquidẽ.ð ex
cep.cum ſi. So.glo.dicit This de ſtatu q̃ritur incidẽter
tacite ꝓnunciatur.Et ſic ſtatim oppo.⁊ male:qꝛ tũc de⸗
bent decidi cuʒ pᷣncipalitacite:at hic deciditur ꝑ ſe vt ꝓ
bat tex.hic.ibi facias ptãtem.ſ.ꝑ ſnĩam.nam ꝓnũciabit
illum admittendũ ad excep.vel nõ:et iõ fuit emergẽs qꝛ
ad ꝓceſſum opponat᷑ ⁊ non adiũcta cauſe.nã nõ dico me
nõ cõmiſiſſe lenociniũ.ſed ſuum audiendũ nõ eſſe ⁊ iõ ni
mirum:ſi decidit᷑ ꝑſe.cõtraria loquũtur in incidenti/⁊ ſi
vellẽ tenere glo.ſ.ꝙ hic ꝑ modũ incidẽtis obijciatur de
ſtatu qð tñ eſt falſum poſſes defendere ſᷣm quandã opi.q̃
eſt in.l.ij.S.de oꝛ.iudi.ſ.qꝛ qð ibi criminalis incidit ciui⸗
li vel ecõtra licʒ ſit incidens /debʒ tñ ſuper incidẽti expᷣſ⸗
ſe pꝛonũciari quod nõ placet.¶ Item opp.ꝙ in ſeruo nõ
negetur excep.vt.l.ſi cuiuſdã.S.dðe accu.⁊ aut᷑.credentes
S.de hereticis.So.vt glo.exceptio lenocinij non habet
terminos nr̃e exceptionis qꝛ nõ ſolum accuſatoꝛẽ exclu⸗
dit ſed etiã eum petit puniri.Et ideo fungit᷑ parte accu⸗
ſatorj.⁊ iõ non audit᷑ ſeruus:ſecus in alijs.ſ.exceptioni⸗
bus vt in oᷣrio. Conclude ergo caſũ pinguioꝛẽ ſic.Qui⸗
dã alexãdrum de adulterio accuſat qui alcxander obij⸗
cit excep.lenocinij:accuſatoꝛ replicat dicens alexandrũ
audiri non debere in exceptione pꝛopoſita ſed nunquid
redqritur quale ſit iudicis offm̃ in cauſe oꝛdinatione.Re⸗
ſpondet᷑ ꝙ pᷣmo de replicatione debʒ cognoſcere.ſ.de ſta
tu an fuerit ſᷣuus alexandri vel nõ. Et de hoc pꝛonũcia⸗
bit expꝛeſſe cũ ſit emergens /t ſi repitur eũ liberum ꝓnũ
ciabit eum admittendũ in exceptiõe lenocinij/⁊ de leno⸗
cinio diſputabit ſeparatim de adulterio ⁊ hoc facit ꝓ eo
quod dixi. S.e.l.q;uis. Si autẽ reperit eum ſeruũ eſſe tũc
pꝛonunciabit eum nõ audiendũ in excep.lenocinij qꝛ nõ
habet naturã nr̃e exceptionis cũ per eã oppõem añ no⸗

men receptum inter eos non ſolum reijciatur accuſatoꝛ:

ſed etiam puniatur de lenocinio nec cõpetit ſeruo qꝛ vi⸗
deretur fungi partibus accuſationis reiecte.ergo de cri
mine adulterij cognoſcetur et ſi reperiatur culpabilis
31Kander pena legibus ſtatuta erit per iudicem puni⸗
endus.

¶ In glo.que incipit.ſed cũ.in fl S.ſi publico.ibi ſeruo

non denegatur defenſio ſed eẽt mera defenſio/⁊ non cõ⸗
paret accuſatiõis effectũ.ar.l.ſi cuiuſdam.g.de accuſa⸗
tionibus ⁊ aut᷑.credentes.S.de hereticis.Butrig.

Mater nouũ poſtea ſub⸗
¶ Ommiſlum. ut no detegit.

terij eſt ex parte recipientis tätum

nnhicg CLontra crimen adultcrij
„Ta nobis. ſunt tres cxceptiones hic

Wpꝛimsa pena eſt tempoꝛis.ſecũda lenocinij mo⸗
W.Ao ſi pꝛimo adulterũ accuſaui mulier añ tem⸗
pus nupſit ob. excep.h.d. J
¶ Oppo.ꝙ alie excep.opponuntur.ſlx. dierum:vt.l.au⸗
xilium /ff. de minoꝛ. Item ſex menſium: vr.l.iure mariti.
S. e. Item ꝙ maritꝰ ſemel ab accuſatione deſiſtit ⁊c. Rñ⸗
deo vt glo.qꝛ hic permittantur iſte. x. S. ſimiles. verum in
excep.lenocinij dicit quoddã oppo.⁊ ante nomè receptũ
inter res/⁊ tunc ſiue maritus er̃neũ accuſabat ſiue vxoꝛẽ
admittatur exceptio/ cum operatur duo quia reijcit virũ
⁊ facit eum puniri. Si autem opponitur poſt nomen acce
ptum inter res/tunc extraneus accuſatus eã obijcit / ⁊ nil
opponitur/quia nec virum reijcit nec facit eum puniri /ſi
autem mulier accuſata excipit tunc eatenus auditur nõ
vt virum repellat:ſed vt faciat eum puniri:vt.l.ſi maritꝰ.
5S pꝛeſcriptiones.ff.e. In alia excep.ſꝙ ſemel pꝛimo fini⸗
atur queſtio inchoata. attende quia mulier pot obijcere

iudicio pendente cum adultero ⁊ de co determinare ſi fu
it abſolutus.

Be adulterium. Lunas vite
* non patit᷑ mu
lierem meretricio moꝛe viuentem vel quaſi le
gum laqueis innodari.h.d.
¶CEx tex.cqui accuſatur no.ꝙ vbi conditio perſone fa
cit crimen deficere ceſſat omnis criminis pꝛoceſſus ⁊ per
hũc tex.⁊ per alias rationes foꝛtioꝛes determinaui q ta⸗
lem.Statuto cauetur qð in alpigo nõ reddatur ius / in al
pigiſs fuerat vulneratus non accuſat ipſe ſed iudex de
vulnere ĩquirit / queritur an debeat ſilere iudicis officio
cgo determinaui ꝙ ſic:qꝛ eum conditio perſone in alpa⸗
gam facit ceſſare crimen:ergo omnis pꝛoceſſus eius de⸗
bet ceſſare vt hic. Pꝛeterea ſtatutum dicit non reddatur
ei / at h̊ redditur licet per inquiſitionem iudex reddat / qꝛ
dictus caſus non reſpicit quia facit:ſed cui effectus inqui
ritur:ſic ſeruus domino acquirit quando ↄtrahit ⁊ videt᷑
dominus contrahere vt in hocverſu. Sic vos nonvobis
aratis foꝛtes boues ar.l.j.ff.de his qui ſunt ſui vł ali.iur.
¶ Sppo.ꝙ quantũcũq; mulier ligetur legibus vt.l.vxoꝛ.
S·j. ff. e. So. omnibus reiectis hec ẽveritas quod non ac⸗
cuſatur de ſtupꝛo vt bic:ſed de adulterio ſi eſt nupta quã
S tũcũq; ſic velit vt in contrario.

m v ir. Tbi agit vir cuz viro vel vir

cum muliere naturã armã⸗

tur iura: a vterq; Slalo = ulrere
5 Serui adulteri ? adultere
T R ad ulterij ⁊ parentes toꝛquẽtur in cri
mine ulterli. oct ien. 4 .
Ciuilis queſtio pꝛeponit᷑ cr
D ulterij miali ſicut ẽ crimĩalis ĩ moꝛ⸗
eex quo minus viger h der ar.iſte tex.a mor⸗
. ec lex pꝛoponit quedam
Bamui 8. ſpecialia circa crimẽ adul⸗
terij. Pꝛimo vt non dimittant᷑ indiſtĩcte om⸗
Anes perſone ad accuſationem lʒ ſit publicũ cri
men. Item ꝙ maritus poſſit avolitione deſiſtere ⁊ perſe⸗
quẽdo non incurrit penam.i.pꝛeſumpte calumnie.hoc di
cit. Diuide in partes quinq; / quia in pꝛima ponit vnũ pᷣ⸗
uilegiũ datũ quibuſd perſonis / ⁊ ibi ponit illud pꝛiuile⸗
gium vſq; ibi cui quidem. ibi ponit aliud pꝛiuſlegiũ vſq;
ibi nã ſicut ibi remouet quandã opi.vſq; ibi ſacrilegos.
ibi ponit penam adulterij vſq; in fi. Ad euidẽtiaʒ eſt ſci
endum ꝙ regula eſt ꝙ in quolʒ crimine admittitur quili⸗
bet ad accuſandum:⁊ pꝛimus veniens pꝛefertur alijs vt
l.ſi plures.ff.de accuſa.fallit qꝛ ꝑſone coniuncte pᷣferũtur
extraneis:adeo ꝙ eẽ̃nei non repelluntur ſᷣm quoſdã vel
poſt ea admittunt᷑ ſ̃m alios.ſ Itẽ ẽ ſciẽdum ꝙ nõ plꝰ pe
tit᷑ ſimiluudine ſupplicij:fallit hoc in marito:⁊ dicvtj/di
cã. Itẽ regłr qͥs dʒ ſe ĩ crĩe ĩſcribere:fallit h in marito vt
non habeat ſe inſcribere:vel ſi ſe inſcribat euitat penam.l
Altimo ponitur pena huius criminis. Not.ea que ad
euidẽtiã dixi. Oppo.hec.l.dicit qdð extranei non admit
tunt᷑ ne liceat fedare ↄnubiũ alienũ: ergo ſi factũ ẽ diuoꝛ
tium ceſſat hec ratio ergo omnes admittentur qð quidã
fatentur:tu dic ꝙ etiam non admittitur niſi reuerentia pᷣ⸗
teriti matrimonij.iſ Item oppo.ꝙ quilibet dʒ admitti cũ
ſit publicum crimen. So.hic ſpãle vt admittantur ſolum

Butrigarij Gcda pars ſuper Nono libꝛo Codicis

FThi q adulterij. bt brobatio

iſti ⁊ nullo modo alij admittantur / ⁊ his ceſſantibus ſe⸗

cus erat oli vt.l.ſi maritus·S.ſiue caueris. ff. e.⁊ hec mul
tum placet licet glo.variet.¶¶ Item op.ꝙ in ſola ſuſpitio⸗

ne mulier non condamnetur / vt. l. ab ſentem. ff. de pe. SOo.
hic ſpeciale. VUbł verius non pũit᷑ ex ſola ſuſpitione:vt ibi

I.l.ſi maritꝰ.cxcuſatur accuſans vt hic.¶ Itẽ op.ꝙ debe⸗
at ſe iſcribere vt.l.qui accuſare crimẽ. S. qui accu.nõ poſ.
So.hic ſpeciale Vt verius ſe inſcribit ibi non/tñ ex pꝛe⸗
ſumpta calumnia punitur vt hic.⁊ ſi dicas quare fit iſcri⸗
ptio. Rñdeo vt ex vera calumnia puniatur.¶ Item op. ꝙ

non euitat penam calumnie:vt.l.fl.S.de accuſa. Sol. aut
conſtat de bono animo ⁊ nullus punitur ſimilitudine ſup
plicij: aut cõſtat de malo ⁊ quilibet punitur. In dubio re

gulariter pꝛeſumitur calumniari qui non pꝛobat/nam ex
qualitate facti pꝛeſumitur dolꝰ / ſic hic ex ca accuſa.dela⸗
ta ⁊ nõ pꝛobata vt.lꝝ.ſi quis furno.ff.ad.l.acquił.⁊.j.de ſic
ca.l.j.fallit in marito in quo non pꝛeſumitur dolus:ſʒ do⸗
li metus hoc pꝛeſumpto in ſpecie vel pꝛeualet pꝛime que
eſt in gñe:vt.il.diuus.ff. de ĩ ĩte.reſti.⁊.l.cũ de indebito.S.
de ꝓba. ¶ Itẽ op.ꝙ omne genus accuſator/ nõ ſe ĩſcribat
vt.l.de crimine.S. qui ac.non poſ.cum ſi.So. vt gl.¶ Itẽ
oppo.ꝙ non ſit pena capitis vt inſti.de pu. iudi·S. iteʒ.l.
So.ibi loquitur de ſtupꝛo in quo non punitur capite niſi
in caſu.l.cum vir.S.e.hic loquitur in adulterio.ſ Itẽ op.
ad idẽ de aut᷑.hic poſita nouo iure.So.illð iure nouo in

muliere. Quero ergo an in maſculo coꝛrigãtur iura ve⸗

tera.⁊ hec eſt qõ duplex:nam aut queris an marito accu⸗
ſato ſit coꝛrecta pena.l.tenue.ſimilitudine ſupplicij que
pꝛopter veram calumniã imponit / ⁊ dico ꝙ coꝛrecta eſt.
nam vbicumq; aliqua ſunt muicem reſpectiua vno alte⸗
rato opoꝛtet aliud alterari:vt.l.ſi cũ excep · S· ſi qua muli

er.ff. ꝙ metus cã:cum ergo pena.l.tenue.nõ ſit determina

ta dʒ ad ſimilitudinẽ criminis ĩtẽtati ĩponi:ſ̊ pena crimi
nis ẽ alterata:ergo ⁊ pena.ltenue ⁊ cius reſpectu ĩponit
Alia põt eẽ q̃o an ſit coꝛrectum in adultero ⁊ non puniat᷑
capite:⁊ rñdeo qꝛ lʒ cum muliere ſit innouatũ ꝙ non mu
tatur ⁊c.vt.l.ſancimus.S.de teſta.⁊.l.pꝛecipimus.in fi.

de appel.¶ Itẽ oppo.an aliqñ coniuncti accuſẽt iure ma

riti / ⁊ dic vt gl. ꝙ non niſi ĩ exneis vt pᷣferãtur.
¶ In glo. que incipit.i.quia.ibi autem pᷣſcribit/⁊ etiam
iure veteri ſe inſcribit. An autẽ penam calumnie cuitet:
dic vt nota.in coꝛ.vnde ſumuur aut᷑S·ſi qũ.¶ In gl.que
inc ipit ſi non ibi de criminen ie vt nodi de crimine.
Pr, „1 odie adulteri pena mu⸗
Ed h od lE. rata eſt. ⁊ continuatur aut᷑.
ad. I. C. qꝛ. I. C. penã capitis in crimine adulte⸗
W , rij umponebat hodie non in mulier.
Sppo.ꝙ coꝛpoꝛi meo tradatur ad penaʒ:vt.l.ne quis
de pe.⁊ de decur.l.ne quis.So.hic loquitur ĩ coꝛpoꝛe re⸗
ligionis ibi in alio coꝛpoꝛe.¶ Itẽ op.ꝙ maritus non poſ⸗

ſit eam reducere:vt.lʒ.caſtitati.g.e.So.illa ꝑ iſtã ẽ coꝛre⸗

cta.vł dic ꝙ aut damnata:ſed non eſt paſſa penã:⁊ non lʒ
eã viro deducere vt in contrario:aut eſt damnata ⁊ paſſa
tũc põt vt hic.¶ Itẽ op.ꝙ ſi nõ habet liberos excludatur
parẽtes:vt.S.de ſa.ſan.ec.ſi qua mulier.ſʒ verã opi. So.

ibi fuit monacha hic nõ. ¶ Itẽ op ꝙ ſtatim lucrũ dotis

locũ habeat ꝓ moꝛtua vt.i.vt iure dinino.S.de epi. ⁊ cle.
So. vt. S. qꝛ ibi fuit monacha hic nõ.¶ Itẽ op. ꝙ maruꝰ
iucret᷑ ſtatim dotẽ ex delicto mulieris /⁊ ex pacto:vt.l.cõ
ceſſum.S.de repu.⁊ ſic repugnat huic.l.ĩ duobꝰ. Pꝛimo
qꝛ parentibꝰ nihil datur hic ſic. Itẽ ibi ſtatim lucratur ex
delicto mulieris nõ ex pacto.So.ego poſſem dicere ꝙ in
l.ðꝛia loquitur de dote lucrãda /hic de alijs bonis:vel ſʒ
gl. ĩ Zeio agit ciuiliter / hic crimiĩaliter. Quid g: tu poſſes
dicere ſic/aut eẽ̃neus ꝓpoſuit crimen adulterij:tũc hʒ lo
cuʒ ſimpłr pena.huiꝰ.i:.ſi agit maritus /aut ciuiliter ⁊ ↄſe
quit᷑ lucrũ dotꝭ vt.l.cõſenſu.S.de repu. Si agit crimialit᷑
hʒ etiã locũ hec.l.⁊ eius pena / nec maritus aliqd lucrat̃
agẽdo crimĩaliter: ſj ſi poſtea agat᷑ ciuiliter bñ lucrat᷑ do
tẽ/⁊ ita loquit᷑.d.l.cõſenſu.⁊ hocverũ ſi ex delictovxoꝛis
vir vult lucrari:ſi aũt ex pacto vult lucrari opʒ moꝛtẽ na⸗
tur alẽ expectare vt hic/nã nec ciuiłr moꝛtua eſt cũ mõa⸗
cha nõ ſit fctã.¶ In gl.qͥ icipit pꝛĩo ĩ fl.ibi ſpõtevtraq; no
cet ſimul.hic ꝑ vim eſt ingreſſa ⁊ eſt fctã monacha.¶ In
gl. q icipit pʒ ibi o płimas. vł potes dicere ꝙ. l. ↄſe. Eſu lo
quit᷑ hic in alijs bonis:vel dic vt ibi nota.

B SM Tqui H ic ponitur caſus in quo ex ſola ſu⸗
I S. ſpitione quis damnatur. —

W.

ſcata pᷣſumptione vł ꝓbatione contraria ceſſã

Patio liqda /⁊ ex ea fit condẽnatio.h.d. Ael dic. Fun

.

pꝛo

dato iure actoꝛis exceptio ⁊ replicatio inuicẽ ſe tollẽt et

remanet actio firma/⁊ ſic eõdẽenatio.h.d.
¶ Sppo.ꝙ cx pᷣſumptione ſequẽte fctũ nemo damnet᷑vt
l.abſentẽ.ff.de pe.So.aut ẽ legis ⁊ dãnat᷑ vt hic /aut ho⸗
mĩs / ⁊ nõ vt in ↄꝛio / vel dic ꝙ aut ẽ ſuſpicio ⁊ nõ punitur
vt ibi/aut pᷣſumptio:⁊ ſic vt hic. Alij dicunt ꝙ aut ẽ ratio
nabilis ⁊ cõdẽnat᷑:vt hic/aut irrationabilis ⁊ temeraria
⁊ tunc nõ vt ĩ ↄꝛio / vt. l.fi. S.de accuſa.i Itẽ op.ꝙ teſtibꝰ

publicatis nõ admittant᷑ ad ꝓbãdũ niſi in cã appel.vt.l.

eos.S.de ap.So.dicunt quidã ꝙ hic erat lata ſnia abſo⸗

lutoꝛia/⁊ in illa cã pꝛoducãtur teſtes:qð ẽ abſurdũ/qꝛ cũ

eẽt a ſnĩa non appellatũ nõ põt retractari. Alij dicunt ꝙ
cã non erat finita/⸗ ideo admittit᷑ ad pꝛobãdũ ſᷣm cano⸗
niſtas/qꝛ ẽ aliud capitulũ qᷓ; pꝛimum ſuꝑ quo ſunt alij in⸗

ducti/vł ideo quia de nouo ſuꝑuenit ᷣm nos. Lerũ ad ᷣ

mum contrarium rñdeo melius qᷓ; ſupꝛa.ſ.ꝙ hic ex pꝛe⸗
ſumptione nõ dãnat᷑:ſed matrimoniũ ſubſequẽs tollit pᷣ⸗
ſumptionẽ cõſanguinitatis pᷣcedeñ.Et ſic remanẽt pꝛie
pꝛobatiões de adulterio valide/⁊ ex ipſisvenit cõdemna
tio flẽda ⁊ hec eſt ipſa veritas.i Itẽ oppo.ſic ꝙ aut ẽ ꝓ⸗
batũ pꝛimo de adulterio /⁊ tunc non debuit tolli pbatio
ꝓ aliquam cõiecturã:vt.l.nõ eſt veriſimile.ff.ꝙ me.cã.nã
tunc pꝛeſumptio poſſet oꝑari qñ non eſſet liquidum cri⸗
men ꝓbaturũ qñ trãſfertur onus pꝛobandi in aduerſariũ
aut nõ erat de adulterio pꝛobatũ/a tunc ex aliqua pꝛoba
tione nõ venit dãnãdus.So.hec.l.ſingularit᷑ loquit᷑ ĩ cri
miĩe adulterij in quo nõ põt cadere ꝑfecta ꝓbatio/immo
cum fiat in domo plures admittunt in teſtes qͥ ałs non
admitterentur:vt.l.conſenſu.S.de repu.nec actus adulte
rij clare põt pꝛobari vt not.in.l.ad pꝛob.S.de pꝛob.ex cir
cũſtãtijs tñ vt qꝛ nudus erat cum nuda ⁊ baſia ⁊ ample⸗
xus interueniebant /⁊ ex his pꝛobabiłr cũ er̃neo cõcludi
tur adulteriuʒ: modo rõ ↄſangumitatis remouet cõiectu
ras tales vt pꝛopterea nõ videat᷑ adulteriũ cõmiſſũ:hãc
pᷣſumptionẽ conſãguinitatis mr̃imoniũ tollit ſubſecutũ
⁊ ita remanẽt pꝛĩie ꝓbatiões valide ex q̃bꝰ fit cõdẽnatio
non ex pꝛeſumptione mr̃imonii / aut pꝛobat hic tex.⁊ ibi
Lindicijs euidẽtibꝰ publicabunt᷑ in alio vero delicto in
quo vera ⁊ ꝑfecta ꝓbatio cadit ⁊ fctã eſt ałs nõ poſſet ꝓ
cedere hec.l.⁊ ſũt hec ar.ad.q.Statuto cauet᷑ ꝙ iudex de
crimine non poſſet inquirere vltra.xv.dies.tunc enim iu
dex inqᷣrit de homicid io titiũ idẽ titius ifra.xv.dies p⸗
bauit ſe die cõmiſſi criminis alibi fuiſſe. Mõ Vni knds
amicus occiſi ⁊ vult pꝛobare /immo fuit pꝛeſens tpe deli

cti:ſʒ lapſi ſunt.xv.dies vñ dicit ꝙ iudex ſe nõ poſſit ãpli⸗

us de crimine inquirere dicit ille domine vos non inqui⸗
ritis de crimine:ſjj de pñtia accuſati/⁊ ſic pꝛobo eũ fuiſſe
tꝑe delicti cõmiſſi / tollit᷑ onꝰ ꝓbatio.abſentie/⁊ remanẽt
firme pꝛobationes crimĩs retrofctẽ inqᷣſitiõis ex quo de⸗
clarat᷑ per eum delictum eſſe commiſſum ſicut ex illis con
demnadus erat / certe bene dicit ꝑ hancl.
4 m uli er Excogitata ʒ aliquẽ ꝑ vi henk
ac ſi directo ꝑ illũ actũ fctã fo⸗
. ret.h.d. Hec.l.ẽ ĩ ar.ꝙ ſi ſtatuto cauet᷑ ꝙ bõa de
lĩquẽtis debeãt deuaſtari ⁊ qͥs alienauit bõa poſtea ſtatĩ

dclĩqᷣt vr ĩ fraudẽ alienaſſe bõa/⁊ iõ ita venièt deuaſtada

ac ſi añ delictũ alienata non Aſent. Icruninalit de adal
EY criminalit᷑ de adul⸗
Idbertatem. caodàârâdä, diffenur
ſeruoꝛum manumiſſo / ita ſi de ipſo ciuiliter eſt
agendum. hoc dicit.

Sias eã cuiꝰ tutoꝛ fuerit coꝛru
Kubꝛica.

rit.

g&αι& Adde ꝙ iſta lex habz
Ad d itio locũ ĩ Creore. l. que
pupillã in pꝛinc.ff. de adulte.Et dicas
p tutoꝛ qui non rapit:ſʒ ałas coꝛrupit
aApupillam punitur pena depoꝛtationis
Aals ſi rapuiſſet punirctur pena glsdij

W! Gte pꝛobatione vel pᷣſumptione remanet pꝛima

S“ Er tex.quamuis lhic
Xtutoz. gnonet

ſe diclt/1
offlciopꝛl
Umovel
heant vtef
cis gool.
bes ſcireg
poerpte
aſinede
lliber ho
h

gueroqu⸗
ntl noite
(Logt
leaqot
Lochlle
fumnöint
nanſtie
mlierpti
uunſedy
honapuen
puninö
Vodope
nliſertt ei
l. Pon
ncreattea
eathfs
honsque⸗
ſooff
liremane
Morunſan
Cogiffe
iurecdie
Etnoc
neligi⸗
tioe td
ſmugt
o ſdie
conkne
Cng
nsin ſu
hieythi

dd

mapub
Kllan
Vnis).
ſiden
lca
ſpng

4

11ynica. de raptoꝛibus.

„ — Niatg cumarmispunttiteſt valiavocaf puata:, guaſt M
opg Peg’ X. uatim intereſt cuilibet d ulo. Lex iulia de vi i⸗ iulig
rd De mulieribꝰ? q ſe ſeruis ppꝛijs ciminteren eudibet ocpopulo. Loriulia de vipubli: exiuli

ca hʒ locum in duobus caſibꝰ. Pꝛimꝰ eſt ſi quis tenet ar devi pub.

ies Nen ma in domo nõ venũ dãdi vel itineris vel peregrinatio⸗ ĩ qbꝰ caſi⸗
ifni — iuxerut. Kubꝛica. nis cã tenetur.l.iul. de vi publi.l.j.x. ij.ff iſto ti. Item ſe⸗ b hẽat lo
inenpn 22 J q ua Si mulier cum ſeruo ſe cundus caſus vbi.l iulia de vi public.locũ hʒ vbi vis in⸗ cum.
in nnfn MEH„οnaäungat ipſa decapita fertur cum armis: 2 appellatione armoꝝ ↄtinetur omnia
ltonn N⸗ tur / ſeruus comburttur / fllij eoꝛum ius tela l. armatos.ffeiſto titu. ?.larmoꝝ.ff. de vboꝝ ⁊ rerũ ſi
anorfui 4 ““ ſuccedẽdi non habent. SS gnifica. pena legis iulie de vipublica in libero hoĩe erat
lelii 2 ℳC. Oppo.· ꝙ bona debeant venire in antiquitus interdictio aque ⁊ ignis.il.hij qui.ff. iſto titu.
gunn lflſcum: vt.l. fl. de bo. dã. So. hic ſpãle Paͤe eorkar Rme barte aſgris gauis F iſto .
(Depſſ 17 P P i danat᷑ vt ·j.eo.l.ſeruos.
frän Ad. l. iul. de vi publica E pꝛiua⸗ Rulia de vi pꝛiuata: iſta b locum qſ credito? re ſui de⸗
eKlmrfit, ta ”MU Kub ica bitoꝛis ꝓpꝛia auctoꝛitate accipit.l.penul.⁊ fi.ff de vi pꝛi⸗
ſbinhfni . 2 uata.⁊ pena eſt ĩ hoc caſu ꝙ relegatur ad tpᷣs:⁊ tertia ꝑs
i = n B d eb itũ Eie eve onone adimitur/t pꝛiuat᷑ omni dignitate/tĩfamis eſt
liinen⸗ ℳ ſcivir ob aliã cãʒ J. ff. de vi pꝛiuata.
ncgtnt G ue ob munꝰ geſtum bona vxoꝛis nõ c = 7 fid Re ſpõſa alij nupta ⁊ ꝓ
fnnm ei epiunk. hoc dicit. „ . l o n 1018. llio incluſo habet locum
guigtr, S Op. ꝙ ob ciuile munꝰ capiãtur bona &æ l.ꝑiul. de vi. h. d.
iſbenit vxoꝛis: vt. l. ſatl. S. qui. cau. pig. ta. con E A*Hα Opp. ꝙ aliter agatur ꝓ ſponſa nupta: vt.l. j.
Eimn ℳ2ε tra. So. dicit gloſ. ibi ſpeciale. ſi re⸗ de rap. vir. So. põt agi illa vel iſta. ¶ Itẽ op. ꝙ de filio in
hſentiin rrfaaa. feras glo. ad bona mulier] data in do cluſo poſſit agere pr̃ de pꝛiuato carcere:vt.l.j.S. de pꝛiug.
iohrit tem bñ dicit /ſi autem referas ad alia bona mulieris ma⸗ car. So. vt glo. èð
ndento 6 le dicit/aut queris indebite ex officio/⁊ tũc aut non ẽ ex r 7 . . De crimine ſerui vbi ci⸗
inlinnie officio pꝛimipilarij/æ tunc bona dotalia capiuntur in cõ⸗ Ycriminis. miter agitur conuenien
ncſe ſun trario vel nõvt hic. ¶ Itẽ op. ꝙ etiã bona viri capi nõ de-⸗ jdus eſt dñs:vbi criminaliter cuenitur ſeruus
Pendſätii beant vr .e in poſſeſſone. S0. cõfiteoꝛ ene ceecen d0 Ear as h. d. C Opp. ꝙ ſeruꝰhac.I. accuſari non poſſit
icerient quia gloſ. dicit ꝙ crimen eſt leuioꝛ pcedentibus. Et de vt.l. hos accuſare.ff. de accuſa. So.vt glo.
ftenppſtn mo ex ꝑpte cauſe gñ nd g um cnutſt il graͤui —☚O li ſtat ĩ iudicio idẽ in monacho ⁊ filiofa
kinistin añ ſine dolo / ⁊ q;tum 0 hoc crimen ẽ de grauioꝛibus vr milias ſᷣm Cy. ⁊ Bal hic nec obſt. I. clarũ.v.de auctoꝛita
tmit l.liber pommoaaden- sql i Ien es te geneig: grauioꝛi tepſtada: a ibi loquit᷑ de minoꝛibꝰ tutoꝛes vł curatoꝛes
ermn ponit᷑:⁊ quatũ ad hoc cim ſiar auapn rane ſece Hürib eſe minoꝛes erant/ałs ſecus ſtin Ey: Bali .
nlirbſſtt, D toꝛ IS. dit fiſcus vt heres:⁊ ideo creli a⸗ 6R P 0 ſleſlione ditoꝛ qͥ rẽ dehioꝛis
lrcäeknit toꝛibꝰ hereditarijs rñdet.h.d.¶ Quero quere E Eper vim ingredit᷑ hac.l.punitur.h.d.
Msfenentfr Ee MXτ no oia bona fuerũt publicata: ⁊ dic vt gl.¶ Jtẽ Ea Opp. ꝙ creditoꝛ vim non facit: vt. l. iij. S. de
ungiil quero quare fiſcus oynenil ſde⸗ eſt loco heredis Fh: Sal eruenu geckuun⸗ vt helſetingregi hic nõ.
onitoſthd nõ ĩtelligitur.S. cũ cã ff.de iure fiſci. Itẽ op.ad idẽ de.l.cũ credit᷑.ff. de iureiur.So.vt glo.
r abyftctt E20 uige nehigiur ille ad quẽ bona peruenerũt: ſʒ — B oniam. Eicet regulariter in.miia
vꝛobathent ille a quo peruenerunt vt.l.mulier.ff. de iure dot. Sol. vt “ de vi pub. ſit pena depoꝛta⸗
lioverodinl glo. ꝙ nil eſt. Lu dic ꝙ qñ bona trãſeunt ſub nomie bono tionis in loco bonoꝝ cum etis in caſu.l. nr̃e eſt
etals no rum nõ intelligitur deducto ere alieno:vñ ad marituʒ nõ x.Wpena capitalis/1 ꝓcedat ſentẽtia ſineappella⸗
cauek g tranſit id qð creditoꝛibus tenet / vñ ipſe non conuenit᷑:ſpʒ tionis remedio.h.d.
dies tuncti mulier vt in ↄꝛio.Sed aliqñ trãſeunt nõ ſub nomĩie bono ¶ Op. ꝙ non ſit pena capitalis ſed depoꝛtationisvt iſti.
insifra rnnn rum: ſed vt in heredẽ vt eſt cum publicãtur: æ ille ad qu? de pu. iudi. S. item lege iul.So.hic ſpãle vt hic nõ de vi ſʒ
ſe Döeig bona ꝑuenerũt tenet᷑ vt hic. Mõ pone / certũ eſt ꝙ iure cõ de homicidio cui dedit cãm cõuenitur.i¶ Itẽ op.ꝙ liceat
rngiit Waboe Katumeei gir⸗liduetele eleium es heget b hen uAn e Rgiteh ghcnodeimer
oßi odo pone c ale. 31 e⸗
rinlin miſerit lius bona publicentur ⁊ publicata deuenerunt in ſiſtat puniatur vt.l.ſcientiam.S.ſi cum aliter.ffad.l.aqjl.
ſicnctriifi cõi. Pone ergo ꝙ bona alicuius ex delicto ſunt publica l.is vnde vi. So.punitur faciẽs vt hic:reſiſtens vero aut
abſeſtettmu ta/creditoꝛes eius dubitãt ð quẽ debeãt foꝛmare libellu cum indignatione reſiſtit ⁊ punitur als non vt in ↄꝛio.
ncſttüsten an ) fiſcũ an ð delĩquẽtẽ:qꝛ olim publicant᷑ adeo ꝙ fiſc ¶ Itẽ op. vim faciens yYoluit occidere aliquẽ maxime de
ſautlu erat hr̃s q̃re publicatio ẽ obligata: ſʒ ꝑ ſtatutũ publicãt ſuis ergo de delicto ꝙ nõ cogitauit nõ debuit puniri vt.l.
ſunſn bona que intelligũtur deducto es alieno vt.l.bonoꝛum. verũ.ff. de fur.So.vt glo.qꝛ hic ſpale.iſ Itẽ op.ꝙ ſi dẽat
l “ S. vero.ff. de verbo.ſig. ergo es alienũ penes delinquen⸗ extendivt puniatur ex delicto qdð non cogitauit/dʒ tñ mi
Zin i, fẽ remanet /x ſic conuenitur:ꝛium tene:qꝛ appellatio bo nus puniri:vt.l.ij.de ter.mo.So.vt glo.qꝛ ibi in dignio⸗
linni, noꝛum ſumitur inprobꝛie vt ki⸗ iantart onmeatidr!. ſibus dieg hoc nõ mitrun⸗ roeſus pꝛeter im eis
Utoceua e cogi. ff. ad trebeł. Pꝛeterea ſi publicant᷑ ſuccedetur illi uccedendi:qꝛ dixerat rõe oꝛdinata ad hec oĩa maleficia
utitie, gire cõi olim t e ꝑ illã ſuccedebat fiſcus vt heres at hoc ſoluit ⁊ ſcire debuit nec hic accuſat᷑ de homicidio:
taptnignul. 8̊⁊ nũc/t ſic ĩ ꝓpᷣo accipit᷑ bonoꝝ appellatio ꝓpᷣe ſũpta qꝛ tunc glo. ꝓcederet / ſ deinde accuſatur ⁊ punit᷑ ⁊ hoc
iſt intelligit᷑ deducto ere alieno / ſecus in hr̃ditatis appella pꝛobat tex.ibi ſub vno violẽtie ⁊c.¶ Wodo qro an occi⸗
ginintn , tiõe vt.d.l.bonoꝝ.⁊.l.ſubiunctũ.S.bona.⁊ de leg.ij.ſi qs ſoꝛteneatur: Rñdeo vt glo.⁊ bñ ⁊ eſt ↄð quoſdã qͥ dicunt
oecſili d ſeruũ · S. fi. alij timẽtes hec omnia foꝛmãt libellũ in ambi⸗ ꝙ ſi vniuerſitas cõicato cõſilio delinquat non poſſũt ſin⸗
jdepheul⸗ guo / dico talẽ meum debitoꝛẽ fuiſſe in. c. quare peto euz guli de homicidio puniri cũ nõ cõſẽſerĩt qð eſt abſurdũ.

condẽnari vel ſᷣuũ ſucceſſoꝛẽ legitimũ fiſcum vł alium.
¶ In glo. que incipit ꝑſonale.in fl.ibi ſucceſſoꝛ.dic clari
us in ſuccedẽdo in bonis ꝙ nõ ẽ vniuerſaliter ſuccedere
hic vt hrs:vt.l.non intelligitur.S. ex cã.ff.de iure ftſ.

¶ NMota ergo ꝙ determinat᷑ animꝰ ad vnũ delictũ ⁊ ad
aliud nõ extẽditur. Cõtra qð dic ꝙ aut q̃ro an poꝛrigant
vltra mẽtẽ ⁊ aliud delictũ pᷣter mentẽ:⁊ dicit᷑ ꝙ nonvt.l.
merum. ff.de fur. Nec ob.d.l.qꝛ in oĩbꝰ fuit animꝰ pꝛece⸗

ld Add itio Adde ad hãc.l.⁊ totum iſtum ti.ꝙ lex ia dẽs.Aut qꝗᷓro an delictũ cõmiſſũ reſpectuvniꝰpſone extẽ⸗
grlumi W *lia dicta ẽ a iulio auctoꝛe / ſicut publicia datur reſpectu alterius. ⁊ tũc dic ꝙ aut reſtrĩgẽdo ad per
du na a publicio auctoꝛe/⁊ dicitur vis publica cum armis ſonã de qua eſt cogitatũ delictũ remaneret ĩpunitũ:tunc
gleglutt eſt illata.l.ij.ff. eo.ti.Et dicitur pꝛiuata cum illata eſt ſine non reſtringitur:ſʒ extenditur:vt l.eum qui nocentem.S.
Hiatrunt armis.l.j.ff.ad.l.iul.de vi pᷣuata ·S. itẽ.l.iuli.de vi public. ſi iniuria.ff. de iniurijs.Aut non remanet impunitum: ſed
illri inſti. de publicis iudicijs.vetũtñ vtraq; accuſatio eſt pu reſtringitur ad mentem ⁊ tunc non extenditur ad aliam
es anii blica / qꝛ ↄpetit cuilibet de populo.l.j.ff.de pub.iudiciſs. perſonam:vt dicta.l.eum qui·S.cum aliquis. ff.de iniu⸗
— ſed vna vocatur vis publica/qꝛ publice intereſt violẽtis rijs.nec ad aliam qᷓ;titatem ⁊ qualitatem etiam ĩ eadem

perſona. vt.l. item a pud.S.ſi quis vᷣgines.ff. de iniurijs.

nam ſi nupte fiat iniuria ſi puret᷑ vidua nõ agit maritus.

Item ſi clericus percutiat᷑ ſi putetur laicus non punitur
percutiens de clerico vim / in quibuſdã criminibꝰquis ẽt
pꝛeter aĩm punitur. vt in.l.aquiliana ⁊ termino moto.vt
l.ji.j. de termindo mo. ð
¶ Item nota ꝙ ꝑ hanc.l.dicunt quidã fuiſſe decapitatũ
coꝛdatinũ qꝛ ꝑ vim fuit ingreſſus regnuʒ/⁊ ex violentis
fuerũt ſecuta homicidia ⁊ vulnera ⁊ᷣ bñ dicit ꝑ hanc.l.ſ
ipſi dicunt ꝙ ibifuit defectus iuriſditiõis in punientẽ.
Itẽ q̃ro quid ſi mando vt metũ vł vim inferas/⁊ ꝓmit
to te ↄſeruare indẽnem/an poteris agere ỹ me. hñ non
quia mandatũ rei turpis nõ eſt obligatoꝛiũ int madantẽ
⁊ mandata riũ.vt.l.ſi remunerandi.S. turpis.ff.man.eſt
tñ obligatoꝛiũ inter mãdantẽ ⁊ eũ in cuius ꝑniciem ma⸗
dat᷑.vt.l.nõ ſolũ ·S. pꝛoculꝰ.⁊·S·cũ mãdato.ff.ð iureiur.
Jacobus Butrigarius.
A Diti Adde ꝙ facinoꝛa vno nomiĩe continent᷑
L d itio. puta qͥ hoĩem occidit vim facit ⁊ homi⸗
cidium ppetrat: ita qͥ per vim ſtupꝛat vim cõmittit ⁊ ſtu
pꝛum pꝑpetrat.idẽ in iſlo qͥ ſus conſanguineã vxoꝛatã cõ
uenit qui adulteriũ ⁊ inceſtum ↄmutit tex.glo.⁊ bar.in.l.

qᷣ de crie.S. de accu.x.I.ſi adul.cũ inceſtu.ff.de adulteriſ5

Bar. ibi ⁊ Odo.hic in pᷣma coł.

poſſeſſionem ꝑ interdictũů vñ vi. Item ꝙ ꝓba
ivAauctoꝛuate poſſeſ.recuꝑet in continẽti/nõ ex in
teruallo.h.d. ¶Ad euidentiã eſt ſciendũ ꝙ hic ſunt due
lec.vna eſt quã pꝛoſequar.Alia eſt Jo.⁊ nõ eſt digna re⸗
citatione. Item eſt ſciendũ ꝙ pᷣn.huius.l.vſq; ad ver.ꝙ
omiſſa.habet duas lec.de quibus dirf.
¶Sppo.ad id qð dicit hec.l.ibi añ omia ⁊c᷑.de.l.jj.qñ
ciui.act.cri.pꝛeiudi.Huius timoꝛe ſunt hic plures ſolu⸗
tiones/⁊ due ſunt digne recitande vna ꝙ exponatur an⸗
te omnia anteqᷓ; exceptio diu audiatur ⁊ hec ſatis bona.
Alia eſt ꝙ electio vim paſſi omittit᷑ vt in contrario:ſed ci
uili ꝓpoſita habet eam pꝛimo finire vt hic. Modo redeo
ad pꝛimam ſolu.⁊ q̃ro ſi agit᷑ interdicto vñ vi ⁊ conuentꝰ
obiicit de dñio an excludat. Reſpõ.ſic:quia ſicut ſe habʒ
exceptio excludens exceptionẽ ita replicatio excludens
exceptionem.vt.l.qm̃ alexandrũ.S.de adult. ſed ita eſt ꝙ
ſi habebã exceptionẽ excludentẽ pꝛoceſſum in actis ⁊ eã
omitto in actis pꝛoceditur.vt.l.ſed ſi ſuſceperit.ff.de iu⸗
di.et.S.de ꝓcura.l.ita demum.⁊ licet ſic ago de interdi⸗
cto vnde vi:⁊ ille excipiat de dñio poſſuʒ replicare ꝙ ſpe
cialiter añ omia eſt reſtituendus/⁊ ſi habent omittent ꝓ⸗
ceditur in excep.dñij et vinccet.vt dicta.l.ſed ⁊ ſi ſuſceꝑit
et.l.g leg·S.ſi pꝛius.ff.de condi.inde.⁊.l.pomponiꝰ.S.ra
ti.de ꝓcura.¶ Modo redeo ad ſcðᷣam ſolutionem ⁊ tunc
q̃ro quid ſi animꝰ actoꝛis non poteſt recuperare de fctõ
incõtinẽti an agere poſſit ĩ iudicio. Rñ.ꝙ põt de facto re
cuperaritutius eſt tñ qꝛ pꝛioꝛ efficietur.Si aũt põt recu⸗
perare de facto ⁊ queris quid ſit vtiliꝰ an ciuiliter an cri⸗
minaliter. Rũñ.ſi pꝛobationes ſunt in pꝛomptu / meliꝰ eſt
criminaliter eligere:quia plus timebit aduerſarius et ci⸗
tius cõcoꝛdabitur. Si autem de pꝛobationibus dubitet
tunc tutius eſt ciuilem eligere ꝓpter tria pꝛimo qꝛ ꝑ ciui
lem recuperabit poſſeſſionem / ꝑ criminalem nõ. Item fa
cilius pꝛobabit in ciuili qᷓ; in criminali.vt.l.fl.S.de ꝓba.
Item quia ſi non pꝛobet in ciuili non numerat penam ta
lionis / in criminali ſic. Modo pono ꝙ ſecundaviolentia
cum pꝛima veniat compenſanda. vt.l.vno.ff.ſolu.matri.
cum ſi.Solu.ibi delicta ſunt commiſſa circa idem.Et iõ
compenſantur / hic circa diuerſa.
¶ Item oppo. licet non compenſentur circa diuerſa de⸗
licta commiſſa tamen extimatio damni debet compenſa⸗
ri /qð confitetur/et idem determinatur ĩ.l.ſi ambo.de cõ
pen. quod non placet.et communiter non tenetur. Et iõ
dic ꝙ violentia pꝛima tollit ſecundam:et ideo nimirum
ſi non fit compenſatio.nam ex ſecunda violentia naſcit᷑
edictum diui Marci.per quod tollitur aduerſario inter
dictum vnde vi:⁊ idco nimirum ſi non fit compenſatio
cum obligatio pꝛime violentie ſit ſublata.nec ob.l.ſi aliꝰ
5 belliſſime.ff. ꝙ vi aut clã.qꝛ ibi loquitur in violẽtis tur⸗
atiua in qua non habet locum edictum diui marci / vn⸗
de remanet pꝛima violentia ⁊ ſic cõpenſatur cũ ſecunda.

à Dim paſſus habzʒ tria re⸗
s. J 8 ad ſe. mediavt recuꝑet ciuiliter

Butrigarij Scda pars ſuper Nono libꝛo Codicis

¶ MWodo quero an pꝛobationes in ciuili pꝛoſint in crimi⸗

nali. Rñdeo non triplici ratione. ꝛimo nõ qꝛ clarioꝛes
requiruntur in criminali q; in ciuili: vt.l.fl.S.de pꝛobat.

Scda in crimĩalibus atteſtationibus nõ creditur immo

teſtes debent venire ⁊ toꝛqueri ſi expedit vt.l.iij·S. gaio.

—

ff. de teſti. Itẽ qꝛ ita demũ atteęſtationibꝰ credit᷑ ĩ illa cau

ſa ſi moꝛtui ſunt teſtes:vt.l.fi. S. de teſti. Sed ecõtra pba⸗

tiones facte in criminali pꝛoſunt in ciuili:vt.l.geſta.S. de
re iudi.⁊.l.pperandũ·S· fl.ẽ. de iudi.⁊.l.cuʒ antea·S.fl.de
arbi.eo ſaluo ꝙ ſi teſtes viuũt potef̃t petere iteꝝ ꝓducivt

l.fl.S. de fide ĩſtru. Sʒ an ſñia lata ĩ ciuili nocet ĩ criali an

eõ. Rñdeo aut ſnĩa fuit abſolutoꝛia aut ↄdẽnatoꝛia pꝛĩo

caſu:aut fuit ab ſolutus reus:quia nõ pꝛobauit accuſatoꝛ
aut qꝛ non deliquit reus ſʒ fuit abſolutus: ideo qꝛ actoꝛ
non pꝛobauit tunc ſententia lata in vna cã nõ nocet acto⸗

ri in alia ⁊ ita pcedat.S.iij.l.j.ibi qñ act.ciui.pᷣiud.cri.⁊.l
ex moꝛte.S.ad.l.aqui.ſi aũt fuit reus declaratur abſolutꝰ:
ideo qꝛ nõ deliquerat /qꝛ foꝛte pꝛobauerat ſe innocentem
eſſe tunc ſnĩa lata in vna cã in alis pᷣiudicat actoꝛi:qꝛ idẽ

venit vtroq; iudicio diſputãdum:vt.l.j.⁊.ij.S.ſi ex falſis

allega.⁊.l.ſi quis cum totum · S. ſi ancilla.de oꝛdi.iudi.
ſi aũt ſnĩa fuit cõdẽnatoꝛia tunc lata in ciuili non pᷣiudi⸗
cat in criminali quo ad plenum pᷣiudicium:ſʒ quo ad qua
le q̃le fitvt hic:cũ claridꝛes ꝓbatiões reqrãt᷑ in criminali:

vt.l.fl.S.de pꝛoba.Sed lata in criminali bñ pᷣiudicat in ci

uili reo.¶ Item qro an qui dicit deſinat pᷣſcribere ſi ſtati
rectum erat. Rñdeo nõ qꝛ ex ſola ciuili ⁊ naturali poſſeſ⸗
ſione pꝛocedit pꝛeſcriptio:vt.l.acquiritur ·S. fl.de acqui.
poſſeſſio.⁊ tunc habent ciuilem poſſeſſionem: qꝛ non reti⸗
netur:vt.l.nemo.S.de acqui.poſ.⁊ ſemper habuit animũ
retinẽdi:qꝛ habebat animũ ſtatim recuꝑandi poſſeſſionẽ
¶ Item quero an ſtatim recuꝑans poſſeſſionẽ cadat ĩ con
ſtitutionẽ ſi quis in tãtã.Rñdeo vt glo.
Ad d itio Iſta.l.ẽ ſubtilis ⁊ difficilis ſ̃ᷣm bar. In
VD.hac.l.eſt caſus ꝙ ꝓ vi publica pena capi
tis libero homini ẽ imponẽda:⁊ qꝛ fuit auctoꝛ cedis ſeu
vulneris ſᷣm Odo.hic:ałs ĩ iſto caſu aliter punitur liber
homo ⁊ aliter ſeruus glo.in.l.ij.S.eo.titu.Adde ad iſtã
legẽ dum vult ꝙ ſpoliatus ante omnia eſt reſtituẽdus vt
hic vt.S.de donat.inter virum ⁊ vxoꝛem..i.ſi coloni.C.de
agri.⁊ cenſitis.libꝛo.xj. Idẽ in.c.conqrẽte.ex.de reſtitu⸗
tione ſpoliatoꝛum.c.reintegranda.iij.q.j.⁊ ibi archi.no⸗
tat in.l.ſi de vi.ff.de iudicijs.et.l.oꝛdinari.S.de rei vend.
l.j.⁊.l.momẽtarie.S.vñ vi.⁊.l.j.S.ſi ꝑvĩ vel alio mõ ſe poſ
ſeſſio abſẽtis turbata fuerit in.c.ij.⁊fl.ex.de oꝛdine cogni
tionũ ⁊ ibi panoꝛ.⁊ dixit panoꝛ.in.c.fi.S.alleg.in.j.not.q
ſpoliatus habet duo pꝛiuilegia. Pꝛimũ ẽ ꝙ petẽdo reſti⸗
tutionẽ non poteſt recõueniri niſi ſuꝑ q̃ſtione pariter pꝛi
uilegiata vt in caſu ilius.c.Scðõm eſt vt ſuũ ſpoliatoꝛeꝭ
poſſit repellere ꝑ viã exceptionis: vt ibi ⁊ in.c.ij.S.alleg.
adeo ꝙ ſi agèti poſſeſſoꝛio excipiatur de dominio repel⸗
litur excipiens pꝛiuilegio iudicij poſſeſſoꝛij nõ natura cũ
natura actionis eſt conſequi non repellere.c.ij.S.alle.pa
noꝛ. in.c.fl.S.alleg.in.ij.coł. verſi.vltimo. . ine
n AE n penis coꝛpoꝛalibus grauius
“ vu 03. Schne cum ſeruo/grauiꝰcũ vi⸗

—

, Hli / grauiꝰ cũ iterante delictũ.h.d. L
Ee A& Oppo. ꝙ ſeruus excuſetur parens dño: vtl.
liber homo.ff.ad.l.acqui.So.ibi in leuioꝛibus hic in gra
uioꝛibꝰin quibus non excuſat᷑:ſed minꝰ punit᷑h.d.¶ Op.
ꝙ magis puniatur nobilis qᷓ; ignobilis:vt.l pꝛoperadum
S.de iudi.So.vt ibi quis hic dignitas non auget crimen
vnde mitius nobilis qᷓ; ignobilis punit᷑. Item non auget
penam pꝛopter iterationẽ delicti ſic in.l.iij.S.de ſerui.fſu⸗
gi. Itẽ ꝙ dictio ſepius ponitur pꝛo ſepe als inuenitur ꝙ
ſemel facere eèt ſepe ⁊ ſine conſuetudine inducetur cõtra
id quod dixi.S.que ſit lon.conſuc. “”
Ad D itio Adde ad iſtã legem dum dicitur in text.
vel impunitati donauerit ⁊c. facit iſta.l.
contra barones ⁊ alios iudices qui volunt donare impu
nitatẽ ſeu remittere penam criminoſis/⁊ facit iſte tex.cõ⸗
tra dictum vulgarium dicẽtiũ ꝙ iudex poteſt facere ali⸗
quem deſcendere de furca anteqò; fuerit ſuſpenſus ⁊ dare
illum alicui mulieri vł puelle petẽti in maritũ ꝙ minime
de iure pꝛocedere poteſt:⁊ ita reſpõdi ałs de facto Ande
gauis dum duceretur ad furcas quidã iuuenis de Ande
gauia ⁊c.non nego tamen quin de iure debeat remitti pe
na moꝛtis alicui pꝛopter excellẽtiam virtutis artificij:vt

ſio vmore
ſcherhuc
ſcriminen
cumperſe
ſenes lle
bilqnecĩ
licet delin

CLo
vtglo.ſ.
parlterp⸗
gulariter⸗
ſnquut/
oppon
nodis. P
ſtekſe e
Vitziiotrs
lcloquin
ertvxo
Milzmrlie
nittirarte
teſant o
nibrgufen
ne. Statt
vim vxo.
neidited
Uerrept
catus eſt
ſaſecuzt
neydibbi
ſhyada
ſtiaiun
It camn iih
toniumf
Rideoſi⸗
beroan
Humt die
ſgpiens v

Rr

Delureca
Nefapto.
idefegt
Noſontf⸗
lotgv
ſunpte
is pice
ommitan
Cubvin
leredeh

8

— 2
S
S.
—
=
=☛ä-—
E
=S

— –—
E –
=
=

zincnri i
Aumge 4
eſlcfäit
gnälbißn
ſinmöſrh
ulitun

☛

eG

S.
EE

8
8
4

ES

=S.
=

reaugenl gtis
oſeſicnicetin
go.
Oiftclofnn
Ppipoblens
fuitaugatcde
Ualteronirt
co titn Aleld
higctrettni
vteinlſioini
närteei t
iftbe⸗
nart denttl
vi velalion
cr deoꝛdi
Falleg inie
ndepei
öſtionepenn
ſtvt ſui ſcet
bbitincſin
hrdedonttn
ſeſotiniſunn
elerecſil
timo.
otonlbugt.
nſnoſoui
“S
euiottretit⸗/

4

☛

= S

.

De raptuvirg. Ald leg. coꝛ de ſit. Fo. CIIII.

De emendatio ne leruozum

eſt tex. ſing. non alibi in toto iure in.l.ad beſtias.ff. de pe⸗

nis.ſᷣm. Jaſo.de map.ad hoc multum notatem in. l.j.ij.
F.ff. de. le. qð nõ obliuiſcar aꝛ poſſet tibi facere honoꝛẽ

Bim 4 Parit᷑ punit᷑ rapiẽs mulierẽ⁊
rers N. retinẽs eã ſciẽs rabta.Pid.
i s Intellige iſtã. l. etis in rapina
R Ad ditio alterius rei q; ĩ muliere rapta
m doc.antiquum hic:⁊ adde iuncta.l.ſequenti huius ti.
ꝙ quis non debet ſecum ducere ſeruos armatos regulari

ter ſm bal.ibi de quo vide tex.in.lʒ.iij.ff.de offi. pfec. vigi

tex.

lum.Adeo ſᷣm bar.in.l.ſequenti pꝛohibitum eſt facere co
sdunationem gentium armigeroꝛum.

Deraptu virginum.
RKRubzꝛica.
— Diuide in duas par⸗
Ap to 2c8. tes: quia pꝛimo loqui
tur de pena commiſſi criminis tempo⸗
(re inuaſionis adhuc co flagrante vſq;
ad.S.ſinautem poſt commiſſum ibi po
nit quod ſit officium iudicis circa cri⸗
J Vwmen cõmiſſum ⁊ ex interuallo vſq;i fi.
E (LEx tex. ex hac adiectiõe no. bonũ
ꝙ ſi accuſo aliquẽ de adulterio ⁊ dico eũ diu ĩ adulte
rio ↄmoꝛaſſe nũqͥd ex hac adiectõe dẽat ĩ plꝰ pũiri:certe
ſic per hũc tex.¶ Eos qui ⁊ eas cõmittat nunquid ſocius

„

in crimine dicitur opem facere: ⁊ videtur ꝙ no:licet deli

ctum per ſe committat᷑: nã hic ponuntur vt ſpecies diffe
rentes ille qui aſſociat delictum / ille qui opem fert:vt .
ibil quecũq; opem ⁊c.let ſic non videtur ſocius dare opẽ

licet delinquat / vel ſi vis dicere ꝙ det opem qui audaciꝰ

delinquit ille quã aſſociat expone lr̃am·pibi vel quantũ⸗
cũq; opem.ſ.aliam:nã ⁊ aſſocians opẽ fert.
¶ Op. ꝙ hec.l.ſit ſuꝑflua.p.l.raptoꝛes.S.de epi.⁊ cl.So.

vt glo.i¶ Itẽ oppo.ꝙ bona delinquentis ⁊ conſentientis

pariter puniantur: vt.l.ſi quẽq.in fi.S.de epi⁊ cle. So.re
gulariter ſoluens vel ſciens ⁊ conſentiens nõ pariter de
linquũt/⁊ ideo nec pariter punitur vt in contrario.q Itẽ
oppo.ꝙ non ſit idem iur ſi volentes rapiant᷑ So. duobꝰ
modis. Pꝛimo loquitur hic quando inſtinctu hoĩs paſ⸗
ſa eſt ſe rapi / ⁊ ideo punitur eodemmodo quo ſi eſſet in
vita:ĩↄtrario vo ſine inſtigatione noluit rapi. Vel dic ꝙ
hic loquitur in perſonis que ſunt ſub aliena ptãte conſti⸗
tutevt vxoꝛ ſub marito / vel ſanctimonialis ſub abbatiſſa
vñ lʒ mulieres velint ⁊ per hoc non cõmittatur raptꝰ: cõ
mittitur tamen raptus perſonarum ſub quarum poteſta
te ſunt ↄſtitute que non conſenſerũt. Nim rapere ẽ de ma
nibꝰ? auferre.i.de ptãte.⁊ ꝑ hoc vidi dubitari de tali qſtio⸗
ne. Statuto cauetur ꝙ rapiẽs puniatur in. c. quidam per

vim vxo. alicuius ſecum duxit:nunquid in penam ſtatuti
incidit:dicunt quidam ꝙ non:quia rapere eſt de manibꝰ

inferre ꝑ rapt.vt.l.eximendi.ff.ne quis eum qui in ius vo
catus eſt vi exi.aut iſte de manibus alienis non abſtulit
ſed ſecuʒ traxit ergo ⁊c. Sed certe ipſi tenent iſtã.l.ſʒ exi⸗
mendi ibi qᷓ;uis coꝛpus non eximit ⁊c pꝛopter verbũ ma
nibꝰqð accipit᷑ in bonã ꝑtẽ vt.l.manumiſſio.in pꝛin.ff. de
iuſti. ⁊ iure. vnde etiam iſte de poteſtate manumitti abſtu
lit eam / ideo punitur pena ſtatuti.¶ Itẽ quero an matri⸗
monium facrum cum rectoꝛe teneat cum ſit contra hãc l.
Rñdeo ſic cumſit ſaltim iure communi nouuʒ;. ¶ Wodo
quero an cognati poſſint tueri cognatum: qꝛ patitur rui⸗
nam ⁊ dic vt glo.i¶ Item quero an eadem pena puniatur
rapiens virum/⁊ dic vt glo.

Additio Adde que dixi in lectura noua.l.rapto⸗
*

res.S.de epiſcopis ⁊ clericis.⁊ dicas ꝙ
de iure canonico poteſt nubere cum rapta ca.pe.⁊. fa. ex.

de rapto.coꝛrepta iſta.l.in hoc.⁊ adde dynum in.c.ſcien⸗

ti. de regulis iuris. in vj.⁊ nota ex hac.l. ꝙ parentes non
poſſunt facere pacem de raptu filie ſᷣm bal.hic in penult.
nota. ⁊ videas hic eundem Wal. in fl.q. an maritus poſſit

ſuam vxoꝛem pꝛopꝛia auctoꝛitate capere ⁊c. ⁊ de alijs mł

tis vide hic per ſcribentes.⁊ non obliuiſe caris videre pas
noꝛmit anum in c. penultimo:ex. eodem titu. pꝛo intelle⸗
ctu huius legis nota finem dum vult ꝙ etiam volente mu
liere debet tamen raptoꝛ puniri dic vt ibi per Panoꝛmi.
⁊ dy.in.c.ſcienti.de reg.iuris⸗

Mubꝛica.
eß *nire etiam atrociter
Vin ſeruum ſine cauſa non.h.d. Hiuide
Lin duas partes/qꝛ in pꝛima dominus
ex caà atrociter inſurrexit vſq; ad ver.
necnon.ibi ſine cauſavſq; in fl.ᷣm ve⸗

fFfram lectu. ”
R—ʒʒLQQBSo . ſic/ pꝛima pars pꝛohibet. Se⸗
cunda permittit ergo ſibijnuicem contradicunt. So.ſᷣm
Pla. ⁊ male:⁊ ideo dicvt glo. Item oppo.ꝙ etiam ſine
ca poſſit ſeruũ occidere:vt inſti.de his qui ſunt ſui vel as
lie.iuris.Sol.ibi poterat libere ſeuire in ſeruum hic po⸗
teſt cum cauſa/ſine cauſa non. ́ÿ”JMUDũ
Ad d iti 0 Adde per iſtum text. ſi dominus ſeuiat
Ee in ſeruum tenetur niſi reperierit in actu
venerco/vt in.l.qui ſeruum.ff. de ver.obli.

Deemendatione pꝛopinquoꝝ
Mubꝛiic.
Ncoꝛrigendis Maioꝛes

iũ ctos coꝛrectionẽ hñt moderatã. h.
o. (Diuide ĩ duas ꝑtes/qꝛ ĩ pꝛia ꝑmit
(tit coꝛrectionem vſq;ʒ ibil neq; em̃ eos⸗
ibi moderat᷑ vſq; 1 i 2
6 dde ca. pꝛimũ. xxiij
è Add itio. a var ibt el Eeii,
voluntate.et. de ſententia excõicationis/⁊ dum dicitur ĩ
hac.l.in verbo ptãtem.adde ſi ſenioꝛ inueniens iunioꝛem
ludẽteʒ ſibi coniunctim ſi eum percutit ⁊ caſtigat non po
teſt accuſari nec puniri: ideʒ in fratre minoꝛi:qꝛ eadem ẽ
ratio qꝛ ſi pbatur ꝙ cauſa coꝛrectionis hoc faciat non dʒ
pena imponi niſi excedat modũ in coꝛrigẽdo ipſum fra⸗
trẽ ſᷣm bal.⁊ ille dicit᷑ minoꝛ ad hoc vt coꝛrigi poſſit per
conſanguineos qui eſt minoꝛ.xxv.annis ſᷣm bar. hic ⁊ ri⸗
cardũ de mala vmbꝛa adeo ꝙ cã coꝛrectionis quedã de
iure liceãt que ałs nõ licerẽt /ptʒ qꝛ cã diſcipline etiã poſt
ſacros oꝛdines m nõ incidit in excõicationẽ.d.c.cũ vo⸗
luntate.ex.de ſententia excõicationis /ſecus in pr̃e.gloſ.
no.in.c.j.xxiij.q.v.vbi eſt cautuʒ clericos poſſe virgis ce
dere.c.ille vj.q.v.per panoꝛ.in.c.cum voluntate.⁊ ibi glo.

finaliter ita concludens pᷣm Panoꝛ.per not.in.c.vniuer⸗
ſitatis illo ti.⁊cc.
Ad legẽ coꝛne. de licarijs.
Kubzica.
SS or In delictis pꝛeſumit do
Ma ter. s cqui vicit dolum ad
eſſe debz pꝛobare. h. d. cum. l. j. ⁊ quia ẽ
capitulum iõ hic iunge ex tex.
¶ Crimen.¶ Mota delictum dicit et ſi

ne animo quandoq; commutitur cri⸗
mẽ non rõne talis:quia talis actꝰ non

34. AA& eſt oꝛdinarius ad moꝛtem ſicut cuʒ qͥs
hʒ ſeruum in manu / dum percuſſit aliquem voluit manu

bꝛium /nam non pꝛeſumitur habere animum occidẽdi vt
l.j..S.diuus.⁊ ibi nota.ff.e.the hac materia vidi queſtiões
plures /nam vidiꝙ quis ꝑcuſſit cum pede mulierem pꝛe⸗
gnãtem ita ꝙ peperit aboꝛtiuum ⁊ querebatur de puero
moꝛtuo an debeat decapitari. Iteʒ vidi ꝙ qͥs percuſſit pa
trem in palatio pater moꝛtuuseſt ſtatim querebatur an ſt
lius qui erat clericus eſſet irregularis. Item vidi ꝙ dum
quis poꝛtaret lanceam quida veniens cõtra cũ cecidit ĩ
lanceã ⁊ moꝛtuus eſt. Item vidi ꝙ dum quidam ſagitta⸗
ret ſagitta trãſiuit quendam ſepè ⁊ ꝑcuſſit homines ⁊ oc
cidit/querebat᷑ an ſagittans deberet puniri: ⁊ certe q̃ſtio
de muliere pꝛegnante fuit diſputata coꝛam legato/⁊ dice
bant qᷣdã ꝙ aut ille noluit ꝑexcutere qui cũ pede percuſſit

⁊ potuit percuſſus eſſe adeo ſlebilis i debilis eſſe qðᷣ ictu

pedis poſſet moꝛi/⁊ certe hoc pꝛeſuppoſito ? conceſſo cũ
actus talis facit pꝛeſumi animum ceſſarevt pꝛobat.l.iſta.
Mã regula eſt ꝙ ea que veniunt ex impꝛouiſo caſu compᷣ⸗

ðò

Butrigarij Scda pars ſuper Nono libꝛo Codicis

hendit es que culpa ſunt ałs male diceretur plerumq;:nã

exceptio debet eſſe de regula ałs non eſſet bona exceptio:
⁊ ideo iſti caſus faciunt ceſſare pꝛeſumi animum. Sed pᷣt
eſſe qdð adeſt culpa ⁊ poſſibile eſt ꝙ non eſt:ſᷣm quãtitateʒ
tñ culpe veniet puniendus.¶ Modo op.ꝙ dolus non pꝛe
aſumatur niſi pꝛobetur /vt.l.quotiens·S·qui dolo.ff.de pꝛo

bat. So. in contractibus ⁊ quaſi non pꝛeſumitur dolꝰ vt

in Zꝛio. In delictis dicit ꝙ aut ſunt de genere pꝛohibito⸗
rum / ⁊ tunc actus percuſſionis erat oꝛdinatus ad moꝛ⸗
tem:⁊ qꝛ cum gladio bene acuto eum percuſſit tunc pꝛeſu
mitur dolus / aꝛ als non opoꝛteret fatuitatem pᷣſumere in
homine vel furoꝛeʒ qð non eſt voluit aut actus nõ erat oꝛ
dinatus ad moꝛtem:vt qꝛ cum pede percuſſit ibi vel ma⸗
nubꝛium percutiendo: tunc non poteſt pꝛeſumere do⸗
lum. Si aũt loquimur in his que ſunt de genere permiſſo
rum / t in ſpecie pꝛohibita ⁊ tũc aut palam fuerũt ⁊ non pᷣ
ſumitur dolus / aut clam / x ſic vt. l. fl. ff. de ritu nup. Sʒ qͥ⸗
modo pꝛobatur ꝙ non habuit animum occidendi.Et di
cit glo.amicitiã pꝛobando ⁊ affinitatem ⁊c.⁊ attende qꝛ
coniuncte requiruntur omnia que dicit glo.nam non cre
das ꝙ ſufficiat pꝛobare affinitatem:nã ſic pater occidẽs
filium nunq; puniretur affinitate pꝛobata: ⁊ ideo ĩtellige

eo caſu qͥ̊ quis facit talẽ actum ꝙ poteſt ſe habere ad ani⸗

mum occidendi ⁊ non ad cauſam vt qꝛ miſit litteras ali⸗
cui vt veniret ſibi ad loquẽdum in tali loco/⁊ veniens in
itinere moꝛtuus eſt qꝛ miſit pꝛo eo vt occideretur invia ⁊
poſſibile eſt ꝙ non miſit hoc animo:nam pꝛobata qualita
te fctĩ ⁊ pꝛobata affinitate abſoluetur. Idẽ ẽ in caſu qͥ qͥs
ſagittat vt.S.dixi/qꝛ ſi pꝛobetur qð non videbat euʒ quẽ
percuſſit ⁊ ꝙ affinis eius eſt ille qui percuſſus eſt abſolui⸗
tur ſagittans: ⁊ ideo debes ita intelligere:quia cum fra⸗
ter curreret poſt fratrem ille qui fugiebat ſe pꝛecipitauit
de monte ⁊ moꝛtuus ẽ /querebatur an frater poſt moꝛteʒ
deberet decapitari / ego dixi ꝙ cuʒz iſte actus ãbiguꝰeſſet
poterat fleri animo occidendi ⁊ non occidendi/⁊ ſic ad
vtrumq; ſe habebat ꝓbato modo moꝛt ⁊ affinitate non
pꝛeſumitur habuiſſe animum occidendi/⁊ quãtũcũq; al⸗
ter tempoꝛe moꝛtis ſe pꝛecipitauerit /non tñ fuit iuſtꝰ me
tus:quia non eſt veriſſimile ꝙ frater voluerit eum occide

re. Altimo oppo.ꝙ ſub pꝛeſide reſpondere nõ debeat cuʒ

ſit miles.S.de iur.o.iudi.l.magnã.So.vt glo.
¶ In glo. eque incipit qualiter.ibi eſt ⁊ non militare.

Y S ut Omis occidẽs ad defenſionẽ nõ
„W excuſatur.hoc dicit cũ ſequẽtibꝰ
N tres. Il. hic poſite videntur eundem caſum po⸗
* unere:ideo gloſ. variat hanc.l.⁊ aſſigna diffe⸗
rentiam vt gloſ. B
Ad ditio Adde ad iſtam.l.iuncta glo.pꝛima in vᷣ.
/ * vel dic alium qui inſultũ fecit ⁊c̃.ſingu⸗
lariter no.hanc glo.ſᷣm Ange peru.hic que coniuncta tex
tui tradit aduocatis foꝛmam pꝛacticãdi cum iuuant ac⸗
cuſatum pꝛotegentes eum ideo non debere puniri eo ꝙ
omnia fecit ad ſuam defenſionem/ debent enim articula⸗
ri de loco ⁊ tempoꝛe in accuſatione deductis ſuꝑ tali tẽ⸗
poꝛe ⁊ taliloco ⁊ eas expmere ſigillatim accuſatoꝛ/arma
tus talibus armis inſultum fecit ⁊ impetum contra accu
ſatum cã eum percutiendi cũ dictis armis/⁊ tunc dictus
accuſatus videns ſe ſic inſultatum ⁊ in vite diſcrimie cõ⸗
ſtitutum eiſdem loco ⁊ tempoꝛe vulneribus in dicta tali
accuſatione deſcriptis percuſſit dictum accuſatoꝛẽ:iſta ẽ

enim recta pꝛacticandi foꝛma:quia te coartas ad locum
tempus ⁊ vulners in accuſationc deſcripta: ⁊ ita te co⸗

artãdo deducis ꝙ cum eſſes in vite diſcrumine conſtitu⸗
tus pꝛedictũ inſultũ tu ꝑcuſſiſti/⁊ hec pꝛactica ẽ bona/vi
de iaſo.iſtud tenẽteʒ in.l.vt vim. ij.coł.verſi.in hac ⁊c.ff.
de iuſti.⁊ iure.vnde aduerte qꝛ per iſtã.l.ptʒ ꝙ ſi aliquis

fuerit in diſcrimine vite conſtitutus poteſt hominem oc⸗

cidere vt hic in cle.j.de homicidio in clementinis:non tñ
neceſſe hʒ pꝛobare ꝙ ĩminebat periculum moꝛtis / ſed ſa⸗
tis eſt pꝛobare ꝙ ĩminebat periculum alicuius iniurie ꝑ⸗
ſonalis ſᷣm Bar. in.l.j.ij.coł.S.vnde vi.⁊ in conſil.ſuo in⸗
cip.raynuncius do.Antho.de bu.in.c.olim in.j.ex.de re⸗
ſtitutione ſpo.in pe.coł.vide perAnge.de peruſi.in.lł.is qͥ
T.iſto ti.vbi ponit pꝛacticã ſingularem/⁊ reputat ibi glo.
ſingularem ad hoc ꝙ ſufficit occidenti pꝛobare ꝙ imine⸗
bat periculum alicuius iniurie perſonalis/⁊ hoc vult di⸗
cere glo.j.qũ dixit voluntas non exitus inſpicitur ⁊c̃.be⸗

ne illã glo.ponderãdo/⁊ errabat in pꝛactica in hoc:vnde
venetis ałas quẽdã defẽdit qui erat de homicidio accu⸗
ſatus ⁊ ſi ita pꝛactices multas lucraberis pecunias idem
Jaſo.in.l.vt vim.ij.ff.de iuſti.⁊ iure.ff.⁊ dic ꝙ glo.in ver⸗
bo alium ver.vel vt puto:hec glo.eſt ſingula.Ange.hic.x
JYaſo.in.l.ſed eximendi·S.pꝛetoꝛ.ffne quis eũ qui in ius
vocatus vi eximat.

IX quis percuſſoꝛm.
Add itio . Liagc oinnis de peni. diſt,

c.ſi quis.de peni. diſtin.j.
Dic ad hanc.il.ꝙ ſi aliquis in iudicio conſttat ſe ceeni.
ſe hominẽ: ſed dicet ad ſui defenſionẽ ex iſta cõfeſſiõe po⸗
teſt licite condẽnari: vł põt in parte iſtã confeſſionẽ acce
ptare quatenus confitetur ſe occidere ⁊ in alia parte re⸗
ſyuere aduerſarius.ratio ſᷣm Barto.eſt ꝙꝙ vbi confitens
cõtra ſe pꝛeſumptione poteſt cõfeſſio ĩ parte diuidi ꝑ tex.
in.l.j.⁊.ij.ff.iſto ti. Bart.in.l.aureliusS.idẽ queſijt. ff. de
liber. lega. Oanoꝛ.in.c.auditis.ex.de reſcrip.ĩ pe.col.tʒ
ꝙ illa cõfeſſio q̃lificata non poſſet capitalit᷑ dãnari pno.
in.c. litterag. ⁊.c.Tlitteris.ex de pꝛeſump.iſtud fecit hono
rẽ Yaſoni in pꝛactica dic per Panoꝛ.in.c.cum veniſſent
ex. de inſtituto.

———

Ibʒ animum cũ res capere volebat ⁊ nõ occide⸗
EWAre. Rñdeo vtrumq; voluit facere. vel diſtigue
furẽ diurnũ ⁊ nocturnũ.Et q̃ ſit ratio differẽtie iter eos:
dic vt gloſ.⁊ pꝛima rõ non eſt bona/ſed ſecunda ſic.nam
ideo nocturnum poſſumus occidere/qꝛ non cognoſco eũ
⁊ ideo ei non poſſum parcere ſine periculo rerum mearũ:
⁊ ideo poſſum eũ occidere dum tñ clam.Sed qñ eſt diur⸗
nus aut ſe telo defendit:⁊ tunc videtur hr̃e animũ defen⸗
dendi ⁊ occidendi ⁊ ideo poſſum eũ occidere. Si autẽ ſe
telo non defẽdit poſſum eũ cognoſcere ⁊ accuſare ⁊ ideo
occidere nõ poſſum:⁊ hoc ĩ latronibꝰ.Si aũt eſt egreſſoꝛ
viarum poſſum etiã occidere: vt.l.j.⁊.ij.S.vt vni.lice.ſi.
iudi.ven.Si autem non eſt egreſſoꝛ viarum ſi tñ vult me
occidere ſi ad mei defenſionem occido eum ſum excu⸗

ſatus. 24 ſr a
P „ Adulta etas non excuſat ab
J quis t homicidio.h.d.

¶ DOp. ꝙ etas non pꝛoſit in delictis:vt.l.auxi⸗
lium. ff. de mino. So.aliqñũ excuſat a delicto bñ
gis: vt. l. ij. S. ſi aduer.delic.⁊.l.pe.ex qui.cau.in⸗

ficium le

fa. irro. Aliqñũ imbecilluas conſilij qꝛ non eſt doli capax

vt.l.j.in fi.j.de fal.mo.ac.l.impuberẽ.ff.de furtis. Alij im
becillitas etatis:vt.l.ſi adulter.ff.de adulter.Quandoq;
beneficium reſtitutionis in delictis ſine dolo commiſſis
vel cũ dolo ſi potuit trãſigere vel haberi pꝛo cõfeſſo.quã
doq; officium iudicis vt qꝛ licet dolo deliquerat ⁊ ſit pu⸗
niendus tamen ratione etatis iudex minoꝛem penam im
ponit vt dicta.l.auxilinm. 2
R S ui Actus inchoatus non cõſumma⸗
. tus per eum qui nõ potuit vel no⸗
luit non habetur pꝛo conſummato.h.d.

Ee

conſum

mato: vt.l.. in fiff. ꝙ quiſq; iur. x.l.j. de extraoꝛdi

na.crimi.⁊.l.ſi fugitiui.de ſeruis fugitiuis.Sol.i delictis

leuioꝛibus non habetur pꝛo conſũmato: vt.l.j.in fin.ff.ꝙ
quiſq; iur.vnde ſpeciale eſt in quodam delicto quod de
facili poteſt trahi ĩ exemplum:vt.l.ſi quis ſeruo.S. de fur
tis.in atrocioꝛibus dic ꝙ aut non perficit:qꝛ noluit ⁊ nõ
punitur vt de conſummato: vt.l.qui falſam.ff. ad legem
coꝛneliam de fal.aut quia non potuit:⁊ tunc aut deuiauit
in factum pꝛoximum ⁊ tunc punitur vt de delicto conſũ⸗
mato: vt hic.⁊.l.ſi quis non dicam.S.de epiſcopis ⁊ cle⸗
ricis.vel ad actum remotum ⁊ non puniturvt de conſum
mato ſed extraoꝛdina.vt dicta.l.ſi fugitiui.⁊.l.j.de extra
oꝛdina.crimi.Sed alij diſtingunt an ad actum verbi vel

fscti pꝛoueniunt/ſed pꝛima verioꝛ.

☛ Iquis necandi. dt dvelm ne.

Ne tre exiſtentem punitur hac lege.hoc dicit ſᷣm
AASE& veram lecturam.
¶ Dpponitur ꝙ ſtatutum dicit indiſtincte:ꝙ occidens

occidatur quidam percuſſit mulierem pꝛegnantem ita =

Jyt allegas. are Gia qgo lan⸗

¶ Op. ꝙ actus non cõſummatus habeatur ꝓ

ſupeen
ni
clude
ſloclin
auſunn
goccii
Grope
gamndicl
dennorrn
heregiu
eſthonno
utummno
luncnol
Habarrt
ilernon

necyind
tribus
rem xxr
tanturn
deuoꝛan⸗
mbalh

Den

ſihmnnn
ohtiiſi
WN
achllttne
eſinpltitie

Etohthelit
tati Nlß
epoſchutbt⸗
Uit facere tee

tio difftitg
ſedſeandtn
reſgenoregt
ericklorenans
clam Srditt
leturtfennnnt
hoceſtee G
ſceretacalatet⸗
b Sitütcke
iaijN
Nr piarunſie
dccido eunſn

etas non enl
liohd,
ndeluctis:n!
ercuſatsd
lpeergii
genonekue
ef defuned
e Adolte ie
sſinedcen
Nberigociſtg
Nodeltceratke
rtnincengenn

oamsſoniim
nqtifogtun

1,,ntenter

lehen
ate golle
nunnutl

W

De ſepulchꝛo violato.

ipa peperit aboꝛtiuũ querebatur an ipſa debeat decapi⸗

tari. Quidam dicebant ꝙ non: quia aut accuſatur coꝛ
nelia de ſicar.⁊ illa requirit dolum: aut hic non fuit in do
lo:quia ignoꝛabat pꝛegnantem:vt.S.e.l.j.⁊.l.eum.Aut ac
cuſatur lege municipali:⁊ non poteſt quia ſtatutum dicit
ꝙ occidens hominem occidatur/⁊ iſte non occidit hoĩeʒ
qꝛ nondum eſt homo vt.l.penul.S.de poſthu.heredi.inſt.
nam dicitur eſſe in ſpecie hominis non re.nec h̊ negat lex
de moꝛtuo in ſe:⁊ minꝰ eſt eſſe ĩ ſpecie q; ĩ re: vt.l.txãſitꝰ.
de reg.iur.Alij diſtinguebãt an adhuc eẽ̃t.xl.dieꝝ.⁊ tunc
eſt homo ⁊ punitur capite:nec diſtĩguitur a iure /quia ſta
tutum non diſtinguit.Aut non erat quadraginta dierum
⁊ tunc non eſt homo ⁊ non punitur/⁊ hoc videbitur ſi ex⸗
trahatur de coꝛpoꝛe:⁊ per philoſophos etiaʒ videatur:⁊

ſi lex non diſtinguit nec nos diſtinguere debemus an ſit

Ndhomo in ſpecie vel non. 8.
f. t Abi vere pꝛobationes deficiunt
02 E. aſſumimus imperfectas.h. d.

Dehis qui parẽtes
vkliberos occiderüt
NRubꝛica.

— J Singulare debitum re⸗
quis.aquirit ſingularem penazʒz
Mhoc dicit.ſed qꝗ.l.coꝛ.poſſunt accuſari
dic vt in glo.
6 Add iti 0 Adde ꝙ pat᷑ occidẽs
infra annum eccleſiã
non ingrediat᷑/⁊ per tres annos ſacra
̃̃ ̃ ̃ mnenta eccleſie nõ recipiat/ nec carnes
necvinũ ſumat/ſingłis hebdomadis ter iciunet: pᷣdict⸗
tribus annis quando foꝛas ibit pedeſter vadat in.c.lato
rem.xxxiij.q.ij.hoc patet vt dixit bald.ꝙ ſi tales decapi⸗

tantur non debent ſepeliri: ſed debent canibus tradi ad

deuoꝛandum:hodie pena in hac.l.contenta non eſt invſu
hᷣm bal. hic.

De maleticiis t mathematicis
MNMubzica.

S Tus Circa hanc.l.qro Quia ſta⸗
R tuto cauetur ꝙ in crimine
homicidij infra duos menſes poꝛriga
xtur actio queritur an infra duos men⸗
Aſes debeat poꝛrigi actio ⁊ videtur ꝙ
non: quia homicidium dicitur a cede
yt. I. ita vulneratus.in pꝛincip.ff. ad.l.
L 2. —– aguilia: vel qꝛ actione ẽ occiſus: ergo
hoc nõ ẽ homicidiũ:ſed bñficiũ petit᷑ vt poſſit accuſari in
fra.xxx.annos.Rñdeo vnum annum ſᷣm do.mar. vel di⸗
cꝗ ibi de fal.l.querebatur.ałs querelam. ¶ Iteʒ quero qͥs
accuſat᷑ de maleficijs.Rñdeo omnis malefaciens:ſed qꝛ
iſti peioꝛes ſunt alijs:ideo cũ ꝓfert verbis afficit de iſtis
intelligitur/ſicut cum dicitur pꝛophets ĩtelligitur de da⸗
uid vt·jeo.l.nemo.

N te m Beometria nõ eſt pꝛohibita ſed

Aa mathemmarte bd.
G 7* e generibus incantationis
ES Add itio vide in.c.j.xx vj.q.iij.⁊.iiij.ge

nus diuinationis a percis fertur eſſe allatum. vnde dixit
Varro diuinationũ quattuoꝛ eſſe genera. Pꝛimo gemi⸗
nantiam/hydromantiam/pyꝛomantiam/aeromantiam.
diuini dicti quaſi deo pleni diuinitate ſe eẽ plenos ſimu⸗
lnat ⁊ aſtutia quadã fraudulẽta hoĩbus futura coniectãt
cultura eſt ydolatrie auguria ſeruare ⁊ ſtellaꝝ recurrere
curſus.c.fl.xxvj.q.ij.⁊ vide gloſ.de ſoꝛtilegijs
Nloquentem in ſumma.xxvj.q/j.
. G lus Incãatatiões diuinatiões ad ma
. vlum fieri non debent:ſj ad bonuʒ
ct qui contrarium fecerit concremabitur.
Ad d iti Ad iſtam legẽ dic ꝙ vita ſoꝛtilegoꝝ ſeu
0. maleficoꝝ deteſtabilis ⁊ enoꝛmis eſt fu

gienda ⁊ vitanda eſt illoꝝ conuerſatio:immo periculoſa
eoꝝ colloqͥa ſunt qm̃ peſtifere intoxicationis a demone ĩ
toxicante venenũ cõtagioſum lõge ⁊ late euomũt quo ce
teri plures ſauciati pereunt:qꝛ abyſſus abyſſum inuocat
chataractarũ demonis pᷣm Bonauẽtu.ij.ſentẽtiaꝝ.diſti.
xxxiij.Et dicas ꝙ hoĩes magici nõ debẽt cõuerſari cum
bonis:⁊ ſic in domũ alterius nõ debẽt ingredi / ⁊ hoc eſt
qꝛ boni foꝛte ꝓpter iſtoꝝ cõuerſationẽ poſſent effici ma⸗
liᷣm Odof.hic.⁊ iſta vult iſte tex.hic in pꝛinc.dicere ⁊c᷑.
dic pleniſſime an ⁊ qũ malefici mathematici ⁊ ſoꝛtilegi
puniant᷑ ⁊ de multis ſpeciebus diuinãdi.xxv.q.iij.⁊.q.v.
c.epᷣi.⁊.c.nec mirũ.per Bonifa.de vitalinis.de man.

De lepulchꝛo violato.
MRubꝛica

¶ Continua vt glo.Et ad euidentiã eſt ſciendũ ꝙ ſepul
chꝛũ nõ eſt in bonis noſtris:⁊ ideo pꝛobato damno meo
nõ cõpetit aquil.que dat᷑ dño: ſʒ bñ cõpetit interdictũ q;

ue criminaliter agstur:dicam inferius.

vi aut clã:que aũt ſit pena huius criminis ſiue ciuiliter ſi

7„ 7

C¶Op. ꝙ teneat ẽptio:vt l.liberi.cũ ſi.
fſff.de ↄhẽ.emp.So.nõ tʒ qͥ ad rẽ vt hic
. N qdtũ ad actionẽ ẽpti ⁊ vẽdi.autvter⸗
9 R6 N eſt ſciés/ aut nõ/ tũc idẽ ſz ẽptoꝛ tm̃.
ſi aũtvterq; ignoꝛat vł ſaltim emptoꝛ/tunc tʒ vẽduio nõ
qᷓ;tũ ad rẽ/ſ̊ q;tũ ad actionẽ empti ⁊ vẽditi.¶ Quero an
ſola vẽditio ſine ↄᷣctatiõe hẽat locũ hec lex: Rũ.ñ qꝛ hic
fit qdã ſpẽs furti ⁊ reqrit actionẽ qͥcqͥd dicat gl. Itẽ ⁊ ſi
res erat penes ẽptoꝛẽ ⁊ ſibi vẽdo an videar õctare:⁊ dic

DHiuinati⸗
onũ quot
ſunt guũa.

vt gl.¶ Itẽ qro qð crimẽ ſit iſtud: Rñd.nõ ſacrilegiji/qꝛ

mĩoꝛ ſʒ maioꝛ eſt furto vt ĩ glo.¶ Quero q̃ ſit pena huius
crĩs ſi ciuiłr agat᷑ an aqlis locũ hẽat.Rñd.nõ/vt dixi.S.
ſ ĩterdictũ vñ vi/aut clã ſic.¶ Itẽ actio ĩ factũ:⁊ dic aut
agit extraneꝰ cuiꝰ nõ ĩtereſt ꝙ põt cũ ſit actio ppłar agit
ad penã.c.aureoꝛum. Si agit ille cuiꝰ itereſt ↄſeqr᷑ totũ
ĩt ereẽ dũ tamẽ nõ ſit minꝰ.c.aurcis.⁊ plꝰ ↄſeqͥ᷑ extraneꝰ
qᷓ; is cuiꝰ ĩtereſt. Si aũt qͥs hitaret ſepulchꝛũ punitur in
cc.aureis:vt.l.pᷣtoꝛ.in pᷣn.S.j.ij.⁊.iij.ff.e. Si aũt agit crĩa
liter:dic vt glo.⁊.j.
uerit?⁊ dic vt in glo.
Add itio Adde ad iſtã legẽ ⁊ eiꝰ materiã ꝙ pᷣſby⸗
ter vel aliꝰ ſacrarij ſindonẽ vel velũ ſub
tractum vendiderit / iude ſcariothis ſiłis extimabit᷑ ⁊ pe
nã ſupꝛadicti iude ſciat ſe ſubiturũ.c.ſi foꝛte.xvij.q iiij.

vñ ſacrilegium cõmittit᷑ ſiue auferẽdo ſacrũ de ſacro vel

nõ ſacrũ de ſacro/ vel ſacrũ de nõ ſacro.c.ſi qͥ cõtumax.
⁊.c.q̃ſqs.xvij.q.iiij.adeo vt ibidẽ dr ꝙ ſacrilegij duplex
eſt pena:qꝛ eſt pecuniaria q̃ deferenti qrimoniã appellat᷑
alia eſt excõicatiõis vt pᷣdictis iuribꝰ cauet᷑iure iſto bu⸗
milioꝛes decapitãt᷑ alij depoꝛtãt᷑ ſeu relegẽt᷑.l.fl.ff e.ti.l.
ſacrilegij.ff.ad legẽ iuliã.peculatꝰ.iure tñ ciuili ſi non ſa⸗
crũ auferat᷑ de loco ſacro nõ tñ dicetur ſacrilegiũ:qꝛ iſta
duo requirũtur ſcʒ locꝰ⁊ ꝙ res ſacra ſit:qᷓ;uis glo.in.l.di⸗
uus.ĩ pᷣma expoſitiõevoluerit dicere ſupplẽdo ibi ꝙ etis

ſacrilegiũ diceret᷑ tñ Bar.⁊ cõiter legiſte ibi contrariũ te

nẽt per dictã.l.diuus.ff.ad legẽ iuliã peculatus.⁊de ſacri
legijs vide hic de pena cõmittentis ſacrilegium hic per
Bonifacium de vitsalinis in tractatu de pena commiten
tis ſacrilegium.
== S ſeruus Si ſeruꝰ nõ paret dño ĩ atro⸗
cioꝛibꝰlʒ in totũ nõ releuet᷑ a
v. pena releuat᷑ tñ eatenꝰ vt minus puniat᷑.h.d.
¶ ODoppo. ꝙ ſeruꝰ non debeat parere ĩ atrocio⸗

ribus: vt.i. liber homo.ff. ad legem aquiliã. So. nõ debet
parere ⁊ nõ punitur vt ibi.

Eaquis lepulchꝛum. zag
I iſtð nõ vĩdicas in. xx.libꝛis auri punit᷑.h. d. ?

Avyerũ qdã iĩtelligũt ꝙ eadẽ pena violatoꝛi ĩpo⸗
it / quidã nõ vt patet in glo.hic Vicr. ie afreit.

dicã. ¶ Itẽ qro an qͥ edificauit viola⸗

Butrigarij Becũda pars ſuper Nono libꝛo Codicis .

feren
WBJ ſon Vbicumq; lex pe⸗ men plagij:ſed in alieno. “M ulſtaen
R Bi ſepul ch 2A. nam nowein in⸗ Mor⸗ 4 ciuiliter apparebit an criminalis debeat pꝛe⸗ nnnn
Aponit non coꝛrigit veterem niſi expꝛeſſe di⸗ ccdere:vt.l.penult.S.de oꝛdi.iudi.So.hic ciuilis eſt pꝛe⸗ mhon
ecat vnde poſſum agere qua velim vt.l.etiam. tudicialis criminali: ſed in tertio nõ eſt pꝛciudicialis: NN
ff.de act.⁊ oblig. .⸗RN—U tet quisa in ſeruo pꝛopꝛio non committitur plagium: ſed Nonetete
¶ Sppo ꝙ ſit pena.xx.lib. auri:vt.jl.pꝛoxima.Solu.vt quare hic ponuntur rei vendicat. Reſpondeo per modũ dett
glo.⁊ notat᷑ in contrario in fl. ſolut. actionis ⁊ nõ exceptionis.Et ſi dicas quõ poteſt habere evnnn n
¶ Item oppo. ꝙ iſte decapitetur vel depoꝛtetur ergo non rem cum poſſideat aduerſarius. Reſpondeo ꝙ poſſum in nſſoegt
poterit ſoluere.l.pondera auri.Sol. vt gloſ. et vitimam telligere ꝙ pater pꝛoponit vtrumq; iudiciuʒ ⁊ fauoꝛe rei gumecro⸗
appꝛobat dominus ABʒo in ſumma. ꝗ¶ Quero an pena.x. vendicationis tenetur expoꝛtans qui dolo deſinat poſſi⸗ iuntepli
ondo auri ſit criminalis. Reſpondeo ſic. Sed quomo⸗ dere:⁊ ideo rei vendicatio examinatur ⁊ ſi pater vindi⸗ ſedecden
do fiet cum lex dicat ꝙ alie pene non coꝛriguntur.ſ.deca cat de dominio pꝛecedet in crimine plagij ſi ſuccumbat gininis e
non/⁊ ſic loquitur iſta pꝛima lex. Sed aliquando vnus

itationis vel depoꝛtationis Rñdeo dicunt quidam ꝙ;
Pona non publicantur licet depoꝛtentur vel decapiten⸗
tur. Alij ꝙ ambe ſint criminales:ſed vna abſoꝛbet aliam
tu dic ⁊ tutius ꝙ ambe ſint criminales/⁊ licet hec nõ coꝛ⸗
rigat antiquam tamen ſufficit vnam eligi: nam ambe im
ponende non ſunt vt.l. quotiens.ff. de act. ⁊ obligatio.
Alij dicunt ꝙ hic loquitur de pena ciuili ſubꝛogata loco
ene.c. aureoꝛum.de qua dixi.S.l.j.
Ad enidentiam eſt ſciendum ꝙ tria

Bm. tempoꝛa ſunt conſideranda. Pꝛi⸗

mo tempoꝛe loquitur aut᷑.item.in pꝛimo caſu. De ſcðᷣo lo
quitur dicta aut᷑ item qui.in ſecũdo caſu: ⁊ etiam hec lex
He tertio tempoꝛe loquitur dicta aut᷑.ſi inter.⁊ bꝛeuiter
hoc intẽdit. Mon licet in equitate poſt moꝛtem defuncti
heredis impediendo funerationem pꝛetextu alicuius de
biti ⁊ quandoq; cautio tunc exoꝛta ⁊ fideiuſſio vitiatur
ſaluo iure debiti hoc dicit.¶ Quero an hoc ſit recte ꝙ qᷣ

pꝛoponit crimẽ plagij ⁊ conuentꝰ pᷣponit reivẽdi ſũie pa
ter:⁊ hoc quia ſeruus ad agendum de crimine redijt ali⸗

quo modo:non tamen pꝛopterea ceſſat criminalis etiam

per modum exceptionis emergentis / ſic dico non eſſe ꝓ⸗
cedendum in crimine plagij contra me quia ſum dominꝰ
ſerui:⁊ ideo vtroq; caſu ꝓponit᷑ ⁊ examinatur cauſa do⸗
minij:⁊ ex eius euentu apparebit an criminalis ſit admit
tenda.Et ita loquitur.l.pꝛeſes:jco.ergo vtraq; cauſa p⸗

ponetur ab eadem ⁊ loquitur lex pꝛeſes.nec intelligas ꝙ
Rmum eſt dum quis moꝛitur. Secundum eſt cũ in.l. pꝛeſes fuerit de dominio ꝓpoſitum ⁊ oppoſitum per
WWai quis moꝛitur?ꝰ eſt ante funerationẽ. Tertium modum incidentis:quia tunc debent cum pꝛincipali ſi⸗
eſt tempus ante funerationem ⁊ ante decem di es. De pꝛi mul cognoſci quia textus ille non patitur:quia dicit pꝛi⸗

mo non dicit cauſam dominij niſi dicas ſᷣm vnam opini.
not.in.l.penult.S.de oꝛdi.iudi.ꝙ quandoq; ciuilis inci⸗
dat criminali vel econtra ꝙ ſemper incidens eſt ante om
nia per ſententiam terminanda qð non placet vt dixi in

l.quoniam alexandrum.S.de adult.fuit ergo in pꝛima le⸗

ge vtraq; cauſa ab vna parte pꝛopoſita ⁊ in hoc differt a
l.pꝛeſes.in qua ab vna parte pꝛoponitur crimen ab alia

non poteſt in pecunia ſoluere luat in coꝛpus.Reſpondeo rei vendicatio pꝛincipaliter vel per modum emergentis
aut conuenitur ꝙ in pecumam ſoluere non poteſt: ſed ¶ Item oppo.hec lex innuit a contrario ſenſu ſi ſuccum t ili
fit cefſio bonoꝛum: vt.. de ceſ.bonoꝛum per totum. Aut bat ad rei vẽdi. nõ admittit᷑ ad crimen ꝙ eſt contra legeʒ 1 une
conuenitur ex delicto tunc qñ non poteſt ſoluere in pecu⸗ vnicamj.quando ciuilis actio.So.vt glo.ſubaudiendo 5 Tton
nia luit in coꝛpus: vt.lſi quis id. ff. de iuriſdi. omnium u maximc. Scd certe gloſ. male ſignat contrarium male le inn
dicum. ¶ Item op. ꝙ creditoꝛ cadat a iure debiti vt aut᷑. ſoluit: nam eius ſo.eſt contra.l.pꝛeſes.⁊ ſi velis eam ſu⸗ Uernt

item. hic poſita. So.hec coꝛrigitur.
eVS Tem ut Hiuide in duas partes: qꝛ
. q .ᷣ in pꝛima quis moꝛientem
inquietat moꝛtis tempoꝛevel eius familia vſ⸗
. E,q; ibil vel iã moꝛtuꝰ Jibi inquietat funꝰeius im
ediens vſq; in fi. et ſic ſummatur. Ille qui accedit ad
domum moꝛibundi ipſum inquictans ⁊ familiam ſuam

ſtinere dic ꝙ aut pater vincit in rei vendi.⁊ ideo admitti
tur ad crumen:vt.l.j.aut ſuccumbit:⁊ tunc aut ideo quia
non pꝛobauit ſe dominũ:⁊ tunc non admittitur ⁊ ita lo⸗
quitur lex pꝛeſes /aut quantum ad hoc male ſubauditur
maxime ⁊ ſic videt᷑ ꝙ contrarium non debuit ſignari per

l.nã cõtraria loquuntur quãdo ciuilis ⁊ criminalis veni⸗

unt ex eodem facto ⁊ delicto:⁊ hic criminalis venit ex cri

cadit a iure ſuo ⁊ infamatur: ⁊ in tertia parte bonoꝛum mine ciuilis ⁊ in dominio:aut ergo loquoꝛ quãdo ciuilis wuir
punitur. Item in eo qui eo moꝛtuo funus impedit.hoc di et criminalis veniunt ex delicto/⁊ tunc aut eſt abſolutus Af
cit. ¶ Ex tex. item qui. hec pꝛima loquitur cum moꝛitu quia innocuus ⁊ non poteſt criminaliter accuſari:vt.l fl. Par
eadem:aliquando eo moꝛtuo ⁊ impedit funus / et habet S.de fide inſtru.⁊.l.j.⁊.ij.ſi ex fal.inſtrumen.aut fuit con⸗ E.

locum hec pars ar.l.C.

moꝛientem vel funus non im⸗
V pedit: ſed familiam inquietat poſt funus infra
Rp HAàr. dies qui nõ cadit a debito/aut ergo quis mo
rientem inquietat tempoꝛe moꝛtis/⁊ patitur tres pcnas
quia debito ꝑꝛiuatur ⁊ tantumdem de ſuo ſoluit:⁊ in ter⸗
tia parte bonoꝛum mulctatur ⁊ infamatur. Item qui in
pꝛimo caſu aliquãdo quis moꝛtuum inquictat funus im⸗
pediens:⁊ tunc licet iure.C.non cadat a debito hic cadit

5 Ed ne; Hec autentica loqᷣt᷑ in eo qui

demnatus/⁊ tunc criminaliter poterit puniri vt·j.quan⸗

do ciuilis actio.aut loquoꝛ in ciuili ⁊ criminali:quia ve⸗

niunt ex eodem crimine: vt eſt hic:⁊ tunc dic ꝙ aut con⸗
demnatur in ciuili ⁊ audiatur tamen criminaliter vt hic
aut fuit abſolutus ⁊ tunc quia actoꝛ non pꝛobauit ſe do⸗
minum/nihilominus auditur crimen cum ſit publicum
aut fuit abſolutus ⁊ pꝛobauit ſe dominum ⁊ tunc non au
ditur:vt.l.pꝛeſes:jeo.Et ex his leg. collige ꝙ vbicumq;
exceptio venit ſeparatim diſputanda ⁊ decidenda a cri⸗
mine admittitur pꝛocuratoꝛ:licet exceptio ſit criminalis

(Apo

a tertia parte bonoꝛũ ⁊ multatur ⁊ infamatur/⁊ tantum⸗ excluſiua:⁊ de hoc habui queſtionem cum domino Ja⸗
dem reddit vt dicta autent᷑item qui.aut quis poſt fune⸗ cobo de bel. vi. diſputaui vnum ⁊ ipſe contrariũ et ma⸗ Mlliniuc
rationem inquietat heredes.ante.ix. dies. ⁊ tunc queli⸗ le.Mã qdã accuſabat᷑ ð homicidio ipᷣe obtinebat ꝙ occi tateyp
bet cautio interim facta eſt inutilis: ſed non cadit a iure ſus erat bãnitꝰ ⁊ fuerat ĩ iuſte cãcellatꝰ bãno:vñ ꝑiñ erat nlencise
debiti vt hic. ac ſi cãcellatꝰnõ eẽt⁊ fctã fuit lex municipalis q̃ cauebat᷑ Nihotarn
ꝙ anteq; crimen cognoſcatur vicarius poterat cogno⸗ ob
Ad legem fauiamde plagia. ſcere an iuſte fuerit cancellatus an non/⁊ ſi appareat iu⸗ fllipſe
V e p. agia. ſtte cancellatus iudex maleficioꝛum pꝛocedat in crimen: tekintact
Kub ica ałas non.ſ¶ Modo in hac cauſa que cognoſcitur an iu⸗ umend
2 Len⸗ ſte fuerit cancellatus vel non: queritur an poſſit in⸗ Guaſtini
Quero quare dicatur plagium. Reſpõdeo vt glo. teruenire pꝛocuratoꝛ accuſati: ⁊æ Jacobus de belloui⸗ efraturt
E eEE ter Abi cauſa ciuilis pꝛeiudi⸗ ſu diſputauit ꝙ non et male.Ego diſputaui oppoſitum mdohi
cat criminali pꝛeponitur cet ꝙ debeat admitti pꝛocuratoꝛ niſi ſpecialiter inueniatur ſaminin
Verpeditur pꝛimo ⁊ determinatur: ? ex pꝛohibitum vt.l.j · S· vſus.ff.de inter.act et.l.inter·cum nquoa
eius euẽtu apparebit an ad criminalẽ quaſi ꝑpetuũ.ff.de pꝛocur.at hic poſſet ferri ſententia cõ⸗ fminran
ſit admittendus.hoc dicit cum.l.pꝛe⸗ tra abſentem ſcz ꝙ iuſte fuerit cancellatus ergo cc. Pꝛe⸗ nuntun
Gſes. . co. terea hic ceſſauit ratio pꝛohibitoꝛie.nam pꝛohibent pꝛo⸗ Goſclcd
*Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ in cur. defendere crimen vt. l. penult.S. ad crimen.ff. de pu⸗ ulenen
Eſeruo pꝛopꝛionon poteſt committi cri blicis iudi.⁊ hic non defendit crimen ergo.⁊c.⁊ hic non

— —
= =
= =
S. =
S= E
E =

Seỹ
SS⸗=
=
=
=2
Z
E
E
=n

=

=☛
SZ
S.
—
=
=
=

—
=

=
= =S,ã
☛ =
— SꝛScc
S=

—

E
E
E
☛

Se

—
E
E
—
E
=

=–

=
S=

Atun N
lcasfnn
ancog di
lncidepeckn
nonplramnn
futgronge,
ſturnheſe
nlturcinet
modumenm
trorioſenſtn
nengckconte
Ntgloſhutnl
1t coptrarunte
ſes, 1ldditen
vendt aidote:
1tuncautſtte
adtmitinrte
oc male ſhe
ũ debuit ſer
6 7criminad
minglisvent
dcnor gnäͤttt
unc uteſttin
Aütcracanint
trunen un,
criponninſes
1cininle
Ttunediegt
nctiminilr
rtorpihnt
en anſtn
ninuneimnt
coligeo tin
ds detidct
recgtoſten
emcunn do
ſe nn
ſßeobtnn
ßbinon
unicpale
rius hol
vonA n
Pocell
erimnin,
cois de
iſprtani,

=

SE
S=

E

=

4

=

E

=

E

= S

4

=
=

=

1

=

e
=
☛☚

7
4

=
☛Ssv

S=—

E
—

E
E
=

SEe
=
☛

=

=

S=S
— S=.
=
=

7

=
S=

7,

☛r
☛
☛
=

= =
=

= —
=s = ==
☛ =

—,—

=

S

differat ante /patet quia poteſt eſſe ꝙ in hac cauſa ſuccu⸗
buiſſet accuſatus quia pꝛonunciabitur iuſte cancellatum
⁊æ tamen vincet in cauſa criminali:quia foꝛte de crimine
non pꝛobabitur vt hic euenit de facto in.q.pꝛedicta: ⁊ de
hac.q.videtur caſus in.l.pꝛeſes.nam exceptio dominij
non eſt excluſiua criminis plagij quia venit per ſe diſpu⸗
tanda c terminanda a crimine vnde in dubium admit
teretur pꝛocuratoꝛ ⁊ ceſſent pꝛohibitoꝛie/⁊ aſſint per⸗
miſſoꝛie.¶ Conclude ergo ꝙ vbicumq; cauſa ſiue per mo
dum actionis /ſiue per modum exceptionis /ſiue per mo⸗

dum replicationis venit diſputanda ſeparatim a crimi

ne decidenda poteſt in ea interuenire pꝛocuratoꝛ licet ſit
criminis excluſiua/⁊ eſt caſus hic.⁊ de iſta materia hoc
ufficiat. Jac.Butrig.

„ Abi crimẽ pꝛoponi
J ab eliano * arcriminalirs non
admittitur pꝛocuratoꝛ /vbi ciuiliter ſic:licʒ ipᷣa
Auuilis ſit criminis excluſiua. lagij non haber
Awr Ters —ς In crimine plagij non habe
T leg is. nn accuſatio ⁊ inſcriptio.
MAhoc dicit Jac. butri. . luriſcke
RNy & Exceptio defectus iuriſdi
A On valet. nmnis reddit ludicium nul
PWAlum. hoc dicit.¶ Quero quare ſit ꝙ pꝛocuratoꝛ
Ea a ad vice pꝛeſidis cognoſcit. Reſponde vt gloſ. Js
cobus Butrigarius. ero ſul oh
ꝛo fratre meo ſuſpenſo ha⸗
2 J kratr em. R locuzʒ fama.hoc dicit Jaco
bus butrigarius.
S5”ã8 Nfu a Nemo alienat ſeruum exiſten⸗
* g tem in fuga:ſed fallit ſi aliena⸗
WXNtio fuerit neceſſaria ⁊ fallit ſi conferatur in tem
Ppus permiſſum. hoc dicit.ꝙ not. quia alienare

N e 5 — . .
pꝛohibet ex tempoꝛe neceſſaria:vt.l.fl.S. de operis liber.
⁊c.l.flius · S. diuus.de.l.j.⁊.famił.herciſ.l.alicnationes.

☚

Item nota ꝙ hec ſunt paria aliquid fleri ĩ tempus per⸗

miſſum vel aliquid conferri in illud:vt.l.in tempus.ff. de
here.inſti.⁊.l.in tpᷣs enim.S.ſi ſponſus.ff.de donat.inter
virum ⁊ vxoꝛcm.⁊.l.mulier.de adult.

385 20 crimine plagij eſt pena ca⸗
Q Goniam. i boc wleit bene

m Qui celat mancipium alienum non te⸗
S netur. h. d.
¶ Gm atrem Delictum in ignoꝛantem
P non cadit.hoc dicit Jaco

bus Butrigarius.

A Bd ucti Abductio plagiarij non mutatur.
N hoc dicit ſᷣmvtramq; lectu. Jaco.

Butrig.
J uis Qui ſeruum ſubſtraxit ⁊ occultat
q vbł qui ſcienter ſubſtractum occul
tat tenetur.h.d.
D a 4 Hoc crimem eſt publicum. hoc dicit
g * Jacobus Butriga.
Abi quis eſt puniendus ex cri⸗
6 La gij minc pꝛopter dolum iuſta vel in⸗
Aiuſta ratio occidendi excuſat a dolo.hoc dicit
Wtex.⁊ glo.
¶ Oppo.ꝙ non ſit diſtinguendum ſit iuſta credulitas
vel iniuſta:tamẽ quelibet excuſat a dolo licet non a teme
ritatevt videtur:⁊ ideo dicit dynus ꝙ in criminibus pu⸗
niendis ex dolo quelibet credulitas excuſat ⁊ ideo fuit
diſputatum ⁊ dubitatum cum quis vendidiſſet rem pꝛo
duobꝰ⁊ cxcuſaretur a crimine falſi vt.l.qui duobus.ff.de
kalſ. ipſe dicebat ſe credidiſſe poſſe alienare duobus: ⁊ li⸗
cet iniuſte crederet:erat tamen excuſatus a dolo: verum
tamen dynus ſolet dicere ꝙ vbi errat in iure naturali vel
quaſi iniuſta credulitas non excuſat:ſed vbi in iure ciuili
erratur tunc quelibet ignoꝛantia excuſat a dolo:ſed quo⸗
modo hic ſi olim putabam licere in rem meam auferen⸗
dam in iure naturali tamen olim excuſabar iure veteri
ſ̃m quod puniebatur ſolus dolus:licet hic non excuſetur
ſm iura noua:quia etiam temeritatem puniũt: vt.l.ſi ds
in tantam.S.vnde vi.inſti.vi bono.rap·S. ſed quia.verũ
glo.ſolebat dicere ꝙ aut putabam mihi licere rem meam
auferre quaſi meam: a tunc erro in iure ciuili ⁊ tunc olim

non punitur etiã cum ſolus dolus puniret᷑ hodie ſic cum

etiam temeritas puniatur.ar.l.j.S. cum quid am. ff. ad le.

coꝛne.de ſic.aut putaui mihi licere ⁊ tunc erro in iure na
turali et tunc non excuſoꝛ.¶ Redeo ergo ad q̃ſtionẽ no⸗
ſtram et dico ꝙ licet excuſetur a crimine falſi ſiue iuſte ſi
ue iniuſte crediderit:non tamen apparet ꝙ hoc credide⸗
rit:immo pꝛeſumitur eſſe in dolo cum hoc ſit delictum.
vt.l.j.S.ad legem coꝛne.de ſica.opoꝛtet ergo ꝙ pꝛobet a⸗
liquid ꝙ veriſimile ſit eum ſic credidiſſe vt dicit Jacobꝰ
Butrigarius
SSS Iberum Inuitum liberum vendens
HE . trenetur hac pena huius.il.in
eſleruo libertino pensa eſt beſtijs ſubijci.in libe
pEE VO eſt pena capitis. hoc dicit.

cuidentiam eſt ſciendum ꝙ ſunt quidam ingenut

et hij ad omnes honoꝛes admittuntur/quidam libertini

et hij aut impoſuerunt ius anulloꝛum aureoꝛum ⁊ admit
tuntur omnes et vt ingenui:⁊ moꝛiuntur vt liberti quis⸗

domino reſtituti ad ius patronatꝰ aliquàdo fuerunt re⸗
ſtituti natalibꝰ et iſti ꝑ oia habent᷑ vt ingenui/qꝛ nec ius
anuloꝛum aurcoꝛum impetrauerunt et ſunt reſtituti nas
talibus et honoꝛes adipiſcere non poſſunt: immo ſi aſpi⸗
rauerint puniuntur.hoc dicit.

Ad legem viſcelliam.
RKubꝛica.

Mres aſpirat et libertos iure anuloꝛum
Jaureoꝛum non impetrat ciuiliter a⸗
git de operis et criminaliter.l. viſceł.

Raſpirat danat infamie / et reuertit ad

Emunerga non perſonalia donec admit⸗
tatur.hoc dicit. Jacobus Butriga.

Ad legem coꝛneliam de kallis.
Rubzꝛica.

— * Ad euidentiam eſt
Ipar tus. ſciendum ꝙ duobꝰ
modis pꝛincipaliter vxoꝛ decipit vi⸗

rum: ⁊ tertio dicitur male conceptus

filius. ꝛimus modus eſt quia pꝛe⸗
anans et non de marito. Secundꝰ mo
dus eſt quia non pꝛegnans eſt ſed fin⸗
Prr AAgit ſe pꝛegnantem et ſubijcit partũ et
de hoc loquitur hec lex. Lertio modo dicitur filius ma⸗
le conceptus/quia non ex legitimo matrimonio natus:
et hoc bꝛeuiter dicit. Abi accuſatur mulier de partu ſup⸗
poſito non defertur queſtio in tempus pubertatis quia

hoc non ſpectat ad commodum vel incommodum par⸗

tus. hoc dicit. .
¶ Opp.ꝙ differatur queſtio.vt.l.j.Sõ.de carbo.edic.So
lu.ibi mouetur queſtio partus. Sʒ contra hoc oppo.ꝙ
ſententia lata contra matrem noceat filio et perↄſequẽs
differatur queſtio.nam ſi pꝛonuncietur ſubiectus habet
pꝛo non.Rñ.pꝛonũciare eum ſubiectum nõ eſt facere eũ
ſubiectum:ſed declarat/que declaratio non pꝛeiudicat h
niſi inter litigantes.vt.l.iij ·S. vñ queri.ff.de iureiuran.
Item opp.ꝙ lex dicit ꝙ accuſata muliere de partu ſub⸗
iecto et ſuperſunt adhuc due queſtiones.ſ.ꝙ non fuerit

viri vel ꝙ fuerit ex illegitimo matrimonio. Si ergo due

ſunt ergo non iſta ⁊ c.vt hic.
¶ Item oppo.ꝙ nõ pꝛeiudicet filio cum offeratur. vt.l.ſi
ventris.ff.de ventre in poſſeſ.mit.So.vt glo.quia ibi de
adulterio accuſabatur hic ð partu ſubiecto vel quale q̃le
pᷣiudiciũ facit vt ibi /nõ plenũ vt hic. Vel ibi denegabat᷑
miſſio in poſſeſſionem.vt in glo.

Additio. Rdde ad iſtum ti eñalitcr e falſtras eſt Falſitat:

Ex viſcellia. Si auic a

poterit conueniri. Sed ſi ad minoꝛes

Ad leg. viſcel.ald legeẽ coꝛneliã de falſis. Fo. CVI

3

futatio vᷣitatis.vt in aut᷑ de fid. inſtru. diffinitio.

circa pᷣn.colla.vj. et ideo dicitur mutatio veritatis eo ꝙ
falſificatoꝛes ſtudent mutare ea que vera ſunt vt falſa
ſint vel veriſimilia videãtur.vt in dicta r ied Et
L ij

BGButrigarij Gecũda pars ſuper Nono libꝛo Codicis

Falſitas nota ꝙ pluribus modis committitur falſitas ſcilicet di: pꝛeſcriptione vt.j eo.querela:⁊ de hoc in. Llegitimam. ff. enbn
płibꝰ mo⸗ cto / ſcripto /facto /⁊ vſu ſcripto committur ſcribendo de petitio.heredi.⁊ eſt differentia inter iſtos caſus: quia nent
dis ↄmitti falſum ⁊ delendo verum. ex. de fide inſtrumẽ. inter di eco caſu quo poſſum firmarevoluntate meayt eſt in quere unſ ſeas
tur. lectos / nec refert an ſit inſtrumentum publicumvel pꝛiua la remanet teſtamentum in ſe firmum ⁊ nullus alius po⸗ las na
tum vel ſcriptura publica / vel pꝛiuata / vel tabula / vel ro⸗ terit eum rumpere: ſed in eo caſu quo Per voluntatem ſleoc⸗ 4
tiones vt.ff. eo.l.jS.qui rationibus.⁊.l.nullus.idem eſt in meam firmari non poteſt vt eſt cum eſt falſum cum licet un inl
illo qui ſignum adulterinum ⁊ non ſuum facit ⁊ doloſeyt ſciens michi pꝛeiudicet in iure dicendi nullum / vt hic censſen
ff. e.l.lege coꝛnelia.⁊.l.qui teſtamẽtũ. Idẽ etiã in illo qui innuitur: tamen ſequentes alij in gradu ex edicto ſucceſ

ſcripſit abſentes foꝛe pꝛeſentes.l:.qͥ velit.ff.e.⁊.ex.de teſt.

falſum aſſerit ⁊ verum celat ⁊ ſuppꝛimit ⁊ punitur pꝛo q̃⸗
litate vt. S. de teſti. l. nullum. in fl. ex. de crimie falſi. c.j. et
de ſic.l.jS. pꝛeterea.⁊.l.eiuſdem.⁊.l.ſe. Item ⁊ in iudice

c. tam litteris. Idem in eo dicitur qui ſuperlinearẽ in ſcri cum non ſit validatum voluntate mea. A
pturam apponit.ex. de reli.domi.c.cum venerabilis. Itẽ . . 4
7 in alijs intis modis quos habes.ex.c.c.licet. Dicto au Va Aio 2 em Gꝛauius quis punitur de fal⸗ a
tem committitur falſum vt eſt videre in teſte qui ſcienter N ſo reſcripto qᷓ; de falſo ĩſtrumẽ (po.

ſoꝛio venient ad bona ⁊ dicent teſtamentum eſſe falſum

to vt vtens releuatur a pꝛeſumptione doli ſi ꝓ

EAbat dolum ſe ab alio recepiſſe. h. d.
¶Sppo. ꝙ pꝛo falſo non imponatur maioꝛ pena qᷓ; pꝛo

Oiricuius
Antem,5
ſonreditur

qui contra leges ⁊ iura pꝛonunciat.ff.e.:.fl · S. j. IAtem ⁊ qͥ falſo inſtrumento:vt.l.fina.ff.eo.So.vt glo. ſenopt
allegat falſas leges vlł falſa ſtatuta vt.S.æ.l.fl.⁊.ff.ſi ex fal ¶ Item oppo.ꝙ iſte non debeat pꝛobare ignoꝛantiam im lagvolit
ſis inſtru.l.j. Item ⁊ qui mẽtitur pꝛincipi /vel pꝛeſidi/vel mo aduerſarius ſcientiam:vt.l.verum.de pꝛobationibꝰ. focturol
pape / epiſcopo / vel iudici. vt. ff. eo. l. quis obꝛepſerit. S. ſi ¶ Item cum poſſit ſine dolo habere⁊ ſic eſt dare medium editinon
contra ius vel vtilitatem publicam.l.puniri.cum ſi.⁊ idẽ inter dolum ⁊ facultatem ergo non pꝛeſumitur dolus er⸗ ſiſde abe
in ſimilibus caſibus poteſt dici vt in iudice qui falſam go nec falſum:vt.l.nec exemplum.Sol.vt in gloſ.quia ſic cialem abe
dat ſententiam vel conſilium.ff.de re iudi.l.conſimiliter. faciliter tranſit:⁊ ideo dic ꝙ opoꝛtet nos venire in pꝛe⸗ generalem
2. S. de pena iudi.l.ij.⁊ aut᷑ibi poſita.Facto falſum cõmit ſumptione doli.nam factum tertij non pꝛeſumitur /im⸗ nicrumine
titur vt hic plene per bonifacium de vitalinis de mantua mo debet pꝛobari:vt.lactoꝛ.S.de pꝛobationibus.⁊ factũ fcpeti ſtri
hic vide plene. tale pꝛeſumit animum tale:cum ergo reperiat habere in⸗ urpullianu
ſtr̃m quod iam pꝛobatum eſt falſum non pꝛeſumatur ꝙ poteſtanpi
Atis Vbicumq; iudex non videt aliquid ab alio ſit receptum ergo pꝛeſumo habuiſſe: ⁊ per conſe⸗ ſcythacl.
fieri non recte litis cauſa poteſt illuu quens fabꝛicaſſe / ⁊ ſic dolo pꝛeſumitur:⁊ ideo habeo pꝛo (Inglan
reijcere.hoc dicit latius qᷓ; glo. ¶ WMirandum boare ab alio recepiſſe quo pꝛobato ⁊ ſic facto tertij pꝛeſu⸗ Feef

eſt de hac.l.que videtur ſolum in caſu iſto ſᷣm
glo.ꝙ vbi ex falſo inſtrumento obijcitur confitetur tamẽ
obijciens debitum ꝙ non audiatur: ſed nos intelligimꝰ
eam latius.ſ.ꝙ vbicũq; iudex viderit aliquid fleri cauſa
non recte litis cã illud poteſt reijcere per.l. fl. S. de aſſer.
tol.⁊.l.pꝛoperandum.S.de iud.⁊ per hoc ẽ ar.ꝙ quotidie
debitoꝛes conuenti non excipiunt de falſo:ſed pꝛincipa⸗
liter mota querela falſi petunt pꝛonunciari inſtrumentuʒ
falſum /vt ſic cauſa pꝛeiudicialis impediat petitionem de
biti / aduerſariꝰ dicit ꝙ iudex recoꝛdabitur de hac.l.⁊ nõ

mitur me ignoꝛaſſe falſum / niſi pꝛobetur contrarium: vt
dicta.l.verius.
Drern quero an debeat pꝛobare ſe a certa perſona rece⸗
piſſe: Reſpondeo non:immo ſufficit ꝙ pꝛobet ſe a quodã
nuncio recepiſſe pꝛeſentibus teſtibus dato ꝙ non dicat
quis ei pñtauerit reſcriptum. Item hec lex eſt in argumẽ
tum ſi reperiatur aliquis pꝛioꝛ ſine titulo pꝛeſumatur s ſe
habuiſſe ſemper ⁊ ex hoc in dolo ⁊ male fidei niſi pꝛobet
ſe ab alio recepiſſe ⁊ ſic titulum habere.

1.
ciet detot.

audiat eum cum non vult excipere de falſo vt in ſimul nõö Winus delinquit quivtitur hoenoco
examinẽtur cum debito pꝛincipali nunquid debet iuder ¶ aè falſos.x fabꝛicat: ⁊ ideo ei rurc ſetcain
eum repellere:certe ſᷣm gl.non niſi iudex expꝛeſſeviderit Econſulitur. h. d. “ tun⸗ ſivcn
ꝙ fiat moꝛa de petit. cauſa.ſed ego puto ꝙ non repellatur R. Caait, Oppo. ꝙ vtens non poſſit conſulere cum ſit waalerh
ſi ab initio opponit de falſo.ſed ſi iam liquidato negocio delictum conſummatum. vt.l.qui ea mente.ff. de furtis. nffenlcen
vellet obijcere puto eum repellẽdum. Sed cum inſtrumẽ Solu.hic eſt ſpeciale ſᷣm glo.⁊ allegat ſimi. Tu dic ꝙ ille kninnre

tum eſt falſum in vna parte nonne quo ad totum pꝛeſu⸗
metur ſuſpectum vt not.in.l.ſi ex falſo.S.de trãſac.So.li⸗
cet habeatur inſtrumentum vt ſuſpectum cum actoꝛ non
vincat ex inſtrumento non habetur tunc vt ſuſpectum ni
ſi pꝛobetur eſſe falſum ĩ parte:ałs licʒ aduerſarius dicat
eum falſum in parte tantum in alia parte.ſ.quantum ad

qui fabꝛicauit conſummauit:⁊ ideo non habet locum pe⸗
na: vt dicta.l.qui ea mente.Sed ille qui vtitur nondum
conſummauit delictum ⁊ in his delictis grauioꝛibus cõ⸗
ſummatis dicimus ꝙ aut non conſummauit:quia noluit
⁊ non punitur vt hic.⁊.l.quifalſum.ff. eodem. aut qꝛnon
potuit.⁊ tunc habetur pꝛo conſummato ⁊ punitur vt.l.is

cedentiain

debitum dicit eum verum eſſe ⁊ non ſuſpectũ. qui cum telo.ad legem coꝛneliam de ſicarijs. ele
,B ¶ Item quero an eo tempoꝛe ·quo deſiſtit ab vſuredda⸗ Inſtfzan tgo .
NE Icet gnoꝛans non pꝛeiudicat ſibi in iure tur inſtrumentum falſum vt ſic amodo non poſſit pꝛodu reddat fal (Apont
S ſuo.hoc dicit. ci: arg. pꝛo ⁊ contra:ſed dic ꝙ aut recedit ab vſu eius qui ſũ eotpei, cucin
S ¶ Oppo.ex.ſic:innuit hec lex ꝙ ſi fuiſſet ſciẽs habet pꝛobationes ſufficientes / ałas tunc non habetur deſiſtit ab Codurg ſo⸗
NAW pꝛeiudicaret ſibi: ſed hoc videtur falſum: quia vt ſuſpectum. aut metu falſi ⁊ habetur vt ſuſpectum:vt.l. vſu. Neßneſenp,
voluntas mea debet ſolum mihi pꝛeiudicare in eo ꝙ per ſi aduerſarius.S.de fid.ĩſtru. In dubio dic ꝙ aut erat iã creeptiones
Teſtm̃ fal eum firmari poteſt. Cum ergo voluntas non poſſit ſrma oppoſitum de falſo contra inſtrumentum⸗ deſiſtit abvſu Somu
ſũ an poſ⸗ re teſtamentum quod eſt falſum mihi pꝛeiudicare non de ⁊ videtur renunciare liti emergenti de falſo:vt.l.poſtqᷓ li Ufuaume
ſitfirmare bet:vñ obſtat qð notat᷑ in.l.erroꝛ.v.de iur facti igno.⁊ .j ti. S.de pactis.⁊.l.deſtitiſſe.ff.de iudicijs.⁊ iõ eo amplius erpetuoden
voluntas. eo.qui falſas.gloſ.noluit ſoluere ꝙ ſciens videatur tran⸗ vti non poteſt. Sed ſi non fuerat oppoſitum inſtrumen⸗ eetohiture
ſigere:⁊ ideo ſibi pꝛeiudicat non alijs ſequentibus in gra to de falſo non videtur metu falſi deſtitiſſe ab vſu:⁊ ideo heedorat er
du. Ad cuius declarationem dic ꝙ querela falſi quis po-⸗ iterum poterit vti eo. argumen.i.finali.in pꝛincipio.ff.de Etgo durs
teſt ſibi pꝛeiudicare renunciatione ⁊ pꝛeſcriptione: vt·.· bonis.eo.qui moꝛ. letenhoen
eo.querela:vel dic ꝙ hicvideat᷑ tranſigere quia trãſactio ten opponitur ꝙ etiam ałs differant inter vtentem ⁊ fonicnimin
fit ſub dubio vt hic ⁊ recipit legatum vt certum/non ta⸗ fabꝛicantem /quia vtenti mitioꝛ pena imponitur:vt.l.fal⸗ Melterteng
men renunciare videtur. Solue ergo contrarium ſic:que ſi.S. oꝛdeum.ff. eodem.Solu.fateoꝛ.¶ Oppo.⁊ dic vt gl. fayicldete
dam ſunt que erant nulla ſolum in pꝛeiudicium mei / er Azo tamen in ſumma huius tituli tenet oppoſitum / ſcili⸗ lerpunitt
tunc per conſenſum meum fiunt in ſe valida: vt.l.iij.ff. cet ꝙ pariter puniatur vtens qui non penitet et fabꝛi⸗ Nlacauſa
rem ratam haberi:⁊ hic contingit querela inoffi.teſtamẽ cans. Nrocerte
ti.ſed quedam ſunt nulla grohter iuris ſolemnitatem: et Additi Ex hac lege colligitur quia ſi pꝛoducas⸗ rnoyy
hoc etiam milleſies ſciens firmare non poſſet / poſſum O. ſcienter falſos teſtes ſiue vtar ſiue non nadous:
tamen pꝛeiudicare in iure dicendi nullum agi ex certa teneoꝛ.lʒ.coꝛnelia de falſis:ſecus ſi crederem eos eẽveros Nechoſtat
ſcientia vt hic.⁊.l.pap·S.ſi conditionem.ff.de inofficioſo ⁊ eis nõ vtoꝛ:qꝛ tunc non teneoꝛ.l.coꝛne.de fal. argu.iſtiꝰ edhiedie
teſtamento. Item tranſactione vt eo.tempoꝛe. Item littere ſᷣm Odof.hic vnde conſilium eſt per hanc legem R
ferminn
yphe

eheſthtn
on Drſne
Grinhent
mnind
er
titn
meilaiee⸗
ſckronie⸗
ercnnr

ettoetun
Ppohbrttegt
6 daogianu
etlertinen
ulopreinnl
lefanie
8

lingottune

t:eion.

tconſulen
nentef. den
uniTun
nhabetlon,
uiwiw
ns geutbt⸗
mmautectt

coden

notymmint
ſcanis.
bſitrebünt

1oponſindd

cdittbteunt
6 penonkten
ſrſchennt
bonegulttt
uunt deſtttß⸗
eſilontlobe
iatbͤcoin .
otun umme/
iſe Pfut
lupinchpin

=

=S
E

Ad legem coꝛneliam de falſie.

uiliter agatur infra annum. vt.l.ſi non conuicij de iniu.

fpm Bart. ꝙ quando teſtes pꝛoducti ab vna parte falſum B
et hoc tenet glo.ergo eius criminalis ſcilicet coꝛnelia du

dixerunt ꝙ publicatis atteſtationibus pars interroge⸗

tur ſi velit vti illis depoſitionibus /⁊ ſi reſpondeat ꝙ ſic

pars pꝛoducẽs poterit vna cum teſte de falſo accuſari:

ideo cautela eſt ꝙ pars pꝛoducens dicat ſe nolle vti eo⸗

rum atteſtationibus per hunc tex. Bart. adeo ꝙ pars di

cens ſe non vſuram inſtrumento falſum confitetur inſtru

mentum glo.⁊ Bar. hic.

ſum crimen poteſt peti. hoc dicit.
o. ꝙ poſt abolitionem non poſſit ad crimen re⸗

Spp

diri cuius contrarium hic dicitur vnde videtur obſtare.
l.autem. S.trigita.ff.ad turpil.Sol.vt gl.quia ad crimen

non reditur criminaliter ſed ciuiliter. M
Item oppo. ꝙ ad crimen poſſit rediri indiſtincte / vel
quia abolitio fuit generalis ⁊ non pꝛeiudicat crimini vt
ffad turp l.lucius.vel abolitio fuit ſpecialis ⁊ non con⸗
cedit in omnibus in quibus vtrumq; debet pꝛobari:vt.l.
flꝗ.de abolit. So.vt glo.quia pꝛeſes non poteſt dare ſpe
cialem abolitionem in talibus criminibus/multominus
generalem:ſed pꝛinceps ſic/aut ergo dat generalẽ de om
ni crimine abolitionem imperatoꝛ/⁊ tunc poteſt crimen
repetiꝙ xxx. dies vt dicta.l.autẽ·S trigĩta.⁊.l.lucius.ad
turpillianum.aut dat ſpecialem abolitionem/⁊ tunc non
poteſt amplius ad crimen rediri criminsliter / ciuiliter
ſic vt hac.l.⁊ ita declarat dgl.
¶ In gl. que incipit ciuilem.ibi in fi.infra.xxx.dies.iſtðᷣ
Sefert ſe ad gñalẽ abolitionem non ad ſpecialẽ
W B m ſu Ooſi ti In crimine ſubie⸗
LEN Pp. ecti partus pꝛocedi
W Atur per accuſationem ſolemniter inſtitutꝗ. hoc
t Jaco. Butrig.

= 7 lig Licet iudex de aliquo alłs pꝛincipa
IU1B ſiter non cognoſceret / cognoſcit ta⸗
men ſi id occurrat per modum incidentis vel
ccuidentis hoc dicit. ¶Querit gloſ. an pꝛonun⸗
ciet de toto. Et dicit gl.ꝙ non:quam intellige referendo
hoc modo ad tex.ſed quia aliquando incidit ĩ crimẽ fal⸗

ſi:⁊ eſt quando obijcitur contra inſtrumentum falſum: et
tunæ non pꝛonunciat expꝛeſſe vt in glo. Sed quando cri⸗

minaliter incidit vt quia aures iudicis repercutiantur a
teſte dicente falſum tunc hoc eſt emergens vt iudex ex⸗
pꝛeſſe pꝛonunciet ſuper eo interlocutoꝛie ⁊ eum punit.vt

l.nullum. S. de teſti. ⁊ ad hoc referendo glo.male diceret.

H e In criminibus criminaliter ꝓ
Be rela. lnti⸗ pꝛeſcribitur ſpacio vi⸗
Sinti annoꝛum.
IEx tex. ſicut cetera poteſt referri ad pꝛe⸗

cedentia in pꝛin leg. Item ad pꝛox.⁊ hoc eſt veriusvt di

cit gloſ.
¶ Sypponitur ꝙ nõ tollatur ſpacio.xx.annoꝛuʒ:nam de
falſo queritur ꝑ actionein in factum /⁊ iſta eſt ꝑſonalis:er
go durat ſpacio.xxx. annoꝛuʒ vt.l.ſicut.⁊.l.cum notiſſimi.
de pꝛeſcrip.xxx.an. Item qritur ꝑ modum exceptiõis ⁊
exceptiones ſunt perpetue:vt.i.poſſunt.in fl. ff. de doli ex
cep.So.multis modis/quia de falſo pꝛimo per actioneʒ
m factum:⁊ hec durat.xxx annis. Item per excep.? hec
perpetuo durat. Item per replicationem: ⁊ hec tanto tẽ⸗

poꝛe tollitur quanto ⁊ actio. Brgin per accuſationem et

hec durat.xx. annis vt bic Jfen per officium ⁊ hec vt di
cit glo. durat ſpacio.xxx.an.ad inſtar perſonalis. Sed
certe in hoc maledicit quia magis ſapit naturam accuſa⸗
tionis criminalis q; ciuilis cum ᷣm euʒ puniet iudex coꝛ
poꝛaliter teſtem /⁊ nil ſit applicãdum aduerſario. pꝛopte
rea vidi determinari per magnos docto.ꝙ offic ium quo
iudex punit teſtem falſum eſt mercenarium cauſe: ⁊ ideo
finita cauſa finitur vt.l.iij.S.de poſtu.⁊.l.cẽtum capue.ſf.
de eo ꝙ certo loco.
¶ Item oppo criminales actiones durent minus.xx.
an.ad plus: vt.l.adultera.S. de adult.⁊.l.apoſtat arum. S.
de apoſtat. Sol. vt gl.qꝛ hic eſt ſpeciale in contrarijs: et
ideo hic dicit fere pꝛopter illa crimina Nerũ dominꝰmar
tinus dicit ſic ꝙ vbicumq; crimen ciuiliter intentatum
duret minus viginti an. adplus / cuʒ odioſa ſint crimina
ar. l.pꝛoperandum. . de iu. vnde cum de iniuria ſolum ci

orig QAui falſum dicit ciuili⸗
EE docueris. tervel criminaliter agen
x do id debet pꝛobare / ex indulgentia remiſ⸗

rabit ſolum anno vt.l.pꝛetoꝛ ed ixit.in pꝛinc.ff.de miur.
Sed an hoc eſt verum ꝙ dicit dominus martinus ꝙa⸗

ctio iniuriarum non ſemper tollitur anno:quia cſt pꝛeto⸗ Iniuriaꝝ
ria ⁊ penalis:⁊ tunc criminalis eius non tolleretur anno: actio qᷓ;to
ſed aliquando eſt ciuiis vt eſt in tribus caſibus: vt.l.lex tꝑe tollat᷑.

coꝛne.in pꝛinc.ff.de iniur.⁊ tunc puto actionem iniuria⸗
rum durare ſpacio.xxx.annoꝛum:vt hic/x poteſt dari a⸗

liud exemplum vt eſt in actione de dolo:quia durabat o⸗

lim anno vtili / hodie biennio continuo / vt.l. fl. S. de dolo.
ergo eius criminalis ſcʒ crimen ſtellionatus non exce⸗
dit biennium.C

Abd iti 0 Hic ad ea que notantur in gloſ. pꝛima

UELD. puius legis ꝙ ſi officio iudicis ego pe⸗
tam reſtitutionem contra ſententiam latam ex falſis in⸗

ſtrumentis tunc officium iudicis non durat niſi quadri⸗

ennio cum illo tempoꝛe finiat ius de tempoꝛibus in inte⸗
grum reſtitutionis petende ſᷣm odof.in.l.fl.S.ſi ex falſis

inſtru. ſententia. ⁊ ᷣm eundem hic tex.⁊ gloſ.in.l.diuus.

ff. de re iudic.

7„.

¶ ppo /ꝙ ſcriptura pꝛiuata qua facit iſte eſſe
Eiſi eſſet vera non pꝛobat: ergo non cadit in cri⸗
cum id demuʒ cadat in eo quipꝛoduxit id/quod

. 2 .
:
„ 2

2

mékaiſt

ſi eſſet verum fatetur pꝛobationem vt.l.ſi quis legatum.

ff. e. So.intellige ꝙ pꝛoduxi ſcripturã tanq́; publicam et

gtabellione factam ⁊ idem credo in crimine falſi/ ⁊ idem

foꝛte ſi manu mea feciſſem vt dicam·pe.l.damus. Jacob.
Butrigar. S
P m qui Qui celat vel amouet teſta⸗
* ment um tenetur crimine fal⸗
ſi. hoc dicit.¶ Quero an hoc crimen ſit publicũ

in quolibet lrunstei diayt So⸗ Z
alſitas falſario vel parti⸗
cred itoꝛ. cipanti falſum non daber P
deſſe.hoc dicit Jac.butri.
E fid e De crimine falſi cognoſcitur ciui
liter ⁊ criminaliter.¶ Quero an ſẽ
ttstia in ciuili pᷣiudicet in criminali: ⁊ dic vt gl.
RYAHS Mel ius dicit in. I. ſi quis ad ſe fundum. S. ad. I.
iuliam de vi.⁊ dicam pleneſ. quando ciilis actio.
¶ In glo.que incipit nõ ergo.ibi ſunt paria:abſolui ⁊ cõ
demnari ⁊ ſoluere.

ſum in verum curſu tempoꝛis h.d.
Item op. ꝙ falſum firmetur curſu tempo⸗
rris vt.S.e.l.querela.So.verum anteqᷓ; ſit fal⸗
ſum nee econtra. Sed bene tolluntur remedia reſcinden
di falſum ⁊ dicendi curſu tempoꝛis vt in contrario/⁊ ita
intellige glo.
= Xinitio Ex falſo non paratur iuſtus
*titulus nec iuſta cauſa pꝛeſcri
bendi.hoc dicit.¶ Pone caſum vt littera ſo⸗
RA Nat. (Quero de exẽplo legis: exẽplificavt gl.
⁊ pꝛimũ eſt bonũ ſi quandocommiſit falſum poſſidebat ⁊
eam dimiſi quia oſtendit mihi falſum inſtrumentum.Se
cundum exemplum eſt ꝙ ego poſſidebam rem tamen ali⸗
enam.tu dicis eſſe tuam ⁊ oſtendiſti inſtrumentum mihi
cui credidi me pꝛeſcribere non poſſe.Sed quid ſi cgo tra
dens eram dominus ago de pꝛeſcriptione non quaſi de
dominio. Rũdeo aut tradidi tibi vt debitam ⁊ trãſit do⸗

minium in te non ex falſo: ſed ex voluntate mea vt. S. de

condi.inde per totum.⁊. ff. aut vt tuã ⁊ non trãſfero do⸗

minium vt.l.ij S. ſubtilius.ff.de condi.ob cauſam. aut er

go nulla trad itio interuenit:quia tu poſſidebas ⁊ tibi di⸗
miſi:quia mihi oſtendiſti inſtrumentum falſum. Et tunc
nullo modo potes pꝛeſæribere quia titulo cares vt hic ſʒ
pꝛimum caſum ⁊ verum:aut tradidi tibi poſſeſſioneʒ quã

Di veluti. non hrodet ſcriptura fal

—J7 cut. Non tranſit verum in falſum/nec fal

habebam:quia oſtendiſti mihi falſum inſtrumentum: et Titulũ ſal

tunc aut non eram dominus/⁊ ſic tractatur de pꝛeſcri⸗ ſũ hñs nõ

ptione:⁊ dico ꝙ non petes pꝛeſcribere: quia cares titulo pᷣt pᷣſcribe

cum falſum habeas vt.l.j.S/hoc tantummodo. S.de vſu⸗ re.

cap.trãſfoꝛ.aut eram/⁊ ſic de dominio querendo tracta⸗

tur: ⁊ tunc aut tradidi tibivt debitoꝛ ⁊ efficieris dominꝰ
vt de condi.inde per totum. C. ⁊. ff. aut vttuam ⁊ non vt.l

iij · S. ſubtilius / ff. de condi ob cauſam. 1
lij

35

Q T ſi ad te. Wuliernon accuſatur de crimi
h . ne niſi pꝛoſequatur ſuoꝛum iniu
riam hoc vlicc..

impedit agnitionem iudicij hoc dicit. Uel dic
ꝙ falſum non committitur ſine dolo.h.d.

¶ Ex tex. dolo non dicit quantum ad crimen falſi: ſed

quãtum ad iudicis cognitionem recipiendam interueni

at hic dolus vel non quia non impeditur.
¶ Sppo. ꝙ etiam dolus interuenit de mendacio/⁊ nihi⸗
lominꝰpoſſit pꝛocedere cuius contrariũ hic innuit᷑ a ↄꝛio
ſẽſu:⁊ ſic obſtat ibi exceptiovt.l.pᷣſcriptio.S.ſi ↄtra ius vł
vtili.publi. So.dicunt quidam ꝙ ibi interuenit mendaci
um ſine dolo/⁊ ſic concoꝛdat.Tu dic ꝙ aut quero de cri⸗
mine falſi:⁊ iſtud non poteſt committi ſine dolo vt hic.
Aut queris de viribus reſcripti/⁊ tunc aut falſum erat in
pꝛecibus/⁊ tunc non vitiatur reſcriptum:ſed iudex pꝛoce
dit ſᷣm varietatẽvt dicta.l.pꝛeſcriptio.⁊.l.⁊ ſi nõ cognitio
aut erat falſum reſcriptum:quia imperatoꝛ non conceſſe⸗
rat/⁊ tunc vitiatur ita ꝙ pꝛocedere iudex nõ poteſt.
¶ In glo. aqque incipit ⁊ reſcriptuʒ pꝛecij.ibi quia tunc re⸗
ſcriptũ nullum:hoc verũ ſi eſt falſitas ĩ reſcripto:vt quia
imperatoꝛ non conceſſit vel non ſic conceſſit: ſed ſi eſt fal
ſitas in pꝛecibus iudex pꝛocedit ſᷣm veritatem nec vitia⸗

tur reſcriptum vt.l.⁊ ſi non cognitio.S.ſi contra ius vel

vtilitatem publicam.
eren Tabellio de cuiꝰ
W J quis decurio inſtrumento que⸗
m ritur ad inueniendam veritatem poſtpoſita di⸗

2

,agnitate toꝛquetur. hoc dicit. Nel dic ꝙ credit᷑
tabellioni de facto ſuo qð ſcripſit.h.d.¶ Diuide in duas
partes quia in pꝛima loquitur quando ſcripſit ille qui eſt
tabellio.Secunda pars incipit ibil necnõ his
¶ Nota ꝙ qñq; quis ſeparatur ab oꝛdine ſᷣm quid /non

CQlericꝰ vᷣ tamen in totum/⸗ ſic clericus quãdoq; verbaliter degra⸗
bałhr deã⸗ dat᷑ ⁊ quo ad quid/ ſp aũt a clericatu/non tamẽ ĩ totũ de⸗

datꝰ an re ſinit eſſe clericus / ſ remanet ſub iuriſditiõe epiſcopi? ha

maneat ſb bet pꝛiuilegium foꝛi/immo ⁊ pᷣbendam ſᷣm quoſdam licʒ
iuriſdicti⸗ de nouo acquirere nõ poſſit.

one epßi.

7

¶ Op.ꝙ decurio non poſſit eẽ tabellio vt.l. vniuerſos · j·
de decur. li. x. So.qui eſt decurio non poteſt fieri tabellio
vt ibi /ſed antefactus durat tabellio vt hic/a hec vera.
¶ Item oppo.ꝙ non poſſit duo officia habere:vt.l.ſi plu⸗
res.ff. de pactis. So.hic officia ſunt compatibilia ⁊ ideo

fũgitur vice duoꝛum: aut ergo habes reſpectum ad coꝛ⸗

pus:⁊ quis non poteſt fungivitã duoꝝ:vt. d.l. plures.aut
habes reſpectum ad officia ⁊ tunc ſi ſũt compatibilia po
teſt vicẽ duoꝛũ obtinere vt hic.⁊.l.ij.de offi.iudi.¶ Vltĩo
oppo.ꝙ dicto vnius non crediturvt.l.iuſiurandum.S.de
teſti. So. aliquando loco vere pꝛobationis inducitur iu⸗
ramẽtum purgationis alicui:⁊ tunc eius ſolius facto ſta
tur vt.l.pꝛeſenti.S. de his qui ad eccleſiam confugiunt.a⸗
liquando non inducitur iuramenium loco pꝛobationis/
⁊ tunc regulariter non creditur dicto vnius vt in contra

rio:fallit in ſibi commiſſis in quibus creditur in leuioꝛi⸗

bus / non in grauioꝛibus vt hic: nam creditur quod ſcri
pfit qð eſt leue / non ꝙ ita ſic ſcripſit quod eſt graue/⁊ ita
loquit᷑S· ſi vero abſunt in aut᷑. de hered.⁊ fal.qui hic al⸗
legatur pꝛo contrario. . . .
Ad D iti 0 Adde ꝙ ſoli notario creditur cum lex
L ipſum in teſtem pꝛoducat.item quia ad
hoc gerit officiũ vt.l.q̃dã·S· nummularios.ff. de edẽdo.
adeo ꝙ tabellio eſt teſtis iuris ⁊ fides eius appꝛobata a
lege: ergo ei ſoli creditur ſecus in teſte qui pꝛoducitur a
pꝛiuato:quia tunc ſoli non crederetur.l.iuriſiurandi.de
teſti.bᷣm bald.⁊ adde vſᷣm Ange. peru.hic eſſe text.vt quis
poſſit habere duo officia:vt puta quia erat decurio tabel
lio: ⁊ videas hic plene per Ange.peru.an ⁊ quando ali⸗
quis poſſit habere plura officia connexa compatibilia vł
non. de quo in.l.ſi conſul.de adop.ff.pleniſſime per Bal.
in pꝛoemio. C. cum alijs concoꝛdan. per Angel. peruſi.
hic allegatis.vide nota.per canon. in.c.dudum. eccleſia
in gloſ.ſuper ver.intitulatam que ſingulariter eſt notan⸗
WWα☚da 'm anoꝛ. ibi. ex. de elec.

56 Officium iudicis cognoſcen⸗
8 4 B 1 kalli. tis de falſo eſt ĩ quattuoꝛ. Pꝛi
movt inducat onus pꝛobandi actoꝛi:⁊ reo ani

aſlitas pꝛecij nõ
3 Ec exemplum Faſtt reſchiptl nec

utrigarij Gecũda pars ſuper Nono libꝛo Codicis

mum ſuum ante diffinitionem non declaret. Tertio vt
cauſam finiat .j.bienniũ.Quarto de crimine penã impo⸗
nit.hoc dicit.i( Diuide in duas partes quia in pꝛima po⸗
nit ꝙ ſit iudicis offm circa duo circa cognitionẽ ⁊ exami
nationem cauſe. In ſecunda qð ſit officiuʒ iudicis circa
remiſſionem. Secũda pars incipit in ver.nonnulla.
¶ Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ hic ſunt due lec. vna
vulgaris ⁊ nõ eſt bona:⁊ ſᷣm eam pꝛima pars loquitur in
ciuũi vſq; in fi.Alia eſt opi. Jo.⁊ melioꝛ ꝙ tota loquitur
in criminali:pᷣmitte ergo lec.que ideo mouetur quia tex.
in pꝛinci.dicit inciderit.¶ Ad lectu.placet oppo.pꝛimo
ꝙ ſi in pꝛin. ageretur male dicit littera acerrima quia ĩ⸗
mo leuis cognitio deberet fieri.vt l. ꝓxi.Sed ipᷣe re⸗
ſpondet exponendo ſuper lectu. ꝓpoſitam. S
Item op.ſi aliter ageret᷑ non ĩponeret᷑ a iudice onus ꝓ
bãdi reo vt.l.accuſatio.S.de ꝓba.So.ſᷣm eum hic ſpãale
in hoc crimie vt eſt in lenocinio.vel ſᷣm eum pꝛima pars
loquitur in ciuili:ſecund a in criminali.vt.S.dixi. Modo
ponelectu.ſᷣm quam tota lex loquitur in ciuili.ſecũda in
criminali.Et queritur qͥd ſit iudicis officium ſi omia co⸗
ram ipſo ſunt ꝓpoſita.Et reſpõdetur ꝙ duo ſunt tempo⸗
ra vnum eſt tempꝰcognitionis cauſe:⁊ ſᷣm iſtud tempus
iudicis officium conſiſtit in duobus pꝛimo ꝙ omes pꝛo⸗
bationes teſtium ⁊ inſtrumẽtoꝝ vndecũq; põt recipiat.
Scðdðo vt onus pꝛobandi inducat tã actoꝛi qᷓ; reo. Secũ⸗

dum tempus eſt tempus deciſionis ⁊ in hoc tempoꝛe cõ⸗

ſiſtit iudicis officium in tribus pꝛimo vt per aliquam in
terlocutoꝛiam volũtatem ſuem non declaret.ſed totum
reſeruet in diffinitiua.ſicut ille cui ſola cognitio delegat᷑
nihil interloquẽdo pꝛonũciat. Secundo ꝙ cãm finiatjj.
bienniũ a tempoꝛe lit.conte.Tertio ꝙ in hoc crimine pe
nam capitalẽ imponat hoc dicit hec lec.⁊ pꝛobatur ex di
ctis ⁊ ex eo ꝙ vterq; inducit onꝰ pꝛobãdi.i¶ Ad hãc lec.
opp.de verbo inciderit.ſed dic ꝙ impꝛopꝛie loquit᷑i.oc
currerit.¶ Item oppo.ꝙ reo non iuducatur onus pꝛobã
di:immo ſi actoꝛ non pꝛobat punitur.vt.l.ſciant.S.de ꝓ⸗
ba. Sol. hic ſpeciale ꝙ intellige ſic/a ſi actoꝛ reddidit ſu⸗
ſpectum inſtrumentũ.vel a ſeipſo vel ex perſona ꝓducè⸗
tis vel confitentis:non tamen plene concludebat falſum
eſſe:hoc caſu punitur vt falſarius niſi innocentiam ſuam
pꝛobet ⁊ bñ eſt ſpeciale:ałs contra eum nõ pꝛocederetur
niſi ex plenis pꝛobationibus.vt dicta.l.ſciant.non autẽ
inteliigas ꝙ actoꝛe nihil pꝛobante reo incumbat onus ꝓ
bandi vt hic not.⁊.S.de iur.calumnie.

De hijs qui ſibi aſcri
bunt in teſtamento.
Kubꝛzica.

r am *τ NLicet aſcribens ſibi ĩ
P. teſtamento ꝓpꝛia ma
nu pꝛeſumptionis iure falſum pᷣſumat
cõmittere:ſpeciale videt in filio ema⸗
Acipato qui ſe ſcribit heredem dum eẽt
y ab inteſtsto ſucceſſurus / cuitet falſi
benam hoc dicit. .
(LSppo. ꝙ filius emancipatus pena
non euitet. vt.l.filius emancipatus.ff. ad.l.coꝛne.de fal.
Solu hec coꝛrigit illam in caſu iſto:⁊ innuit hic certug
qᷓ;; ⁊c̃. Alij dicunt ꝙ aut interuenit ⁊ tunc ſecus vt in cõ
trario. VUnde generalis ſubſcriptio in ſeruo filiofa. ſuffi⸗
cit. In alijs requiritur ſpecialis ſubſcpᷣtio. Sed nunqᷣd
erit idem in alijs agnatis ⁊ dic vt glo.verum ego poſſem
dicere ꝙ ſi filius loquit᷑ quando filius ſcribit ibi ꝙ habi
turus non eſſet ab inteſtato hic ꝙ habiturꝰ eſſet. Et ideo
dic ꝙ aut loquitur in extraneo ꝙ intelligo omneʒ qui no
eſt filius et nullo modo excuſatur ſine ſubſcriptiõe.Aut
in filio emancipato ⁊ tunc aut aſcribit ſibi illud qð etiam
ab inteſtato erat habiturus ⁊ tunc non punitur / et illud
conſequitur ſolum de equitate vt hic. Aut aſcribit ſibi il⸗
lud quod ab inteſtato habiturus non eſſet et punitur.vt
dicta.l. filius. „
¶ In glo.q̃ incipit ſed vr ibi hic ĩnuit dum dicit quãcq:
ita interpꝛetentur iure periti et ſic videretur coꝛrigi·d.l.
filius. Jacobus Butrigarius.

Mapal⸗
rloguif
heaterho⸗
nſctbeſtii

Gtprio⸗ſed
enubo
(Wvonit
lurs dicltve
ticrreqtot⸗
ſdinprins
etiegatu
Urquando
nuetlegatun
pinoloqui
ſoteruenis

gbtpenamm

gum Se
cprtoquo!
Menun falſi
leniſet ſpec
lunpenamg
iſatcaere
nelgigl
leſtrlingun
ſerunspare
lliber hor⸗
lſeruos
cuſaturin
cioꝛibus
quepunin
liberhom
verus do
KHM her⸗
lluus velt
ctcularey

gnor
(Nyo
Clus f def
mnario dixi
commirur
Gononig
hon cadit
hag vero
ſuntidem
fantis erg
feimittitur

nepeni in⸗ Hec lex diuiditur in quat⸗ loquitur de inquiſitione iudicis:ſed ciuilibi ti
nnn J teſtato 2. Hat en delnigiruen Pns loguitur de inquiſitione iudicis:ſeà ciuilibus facti con⸗
l ſetgn loquitur in filiofamil. J n ſecunda in extraneo O b0 ij .vt I G. &
Kuleen ve zie ftta rit ena pᷣm r dn lecturamn Se 1 S oeocinen non iutern ogatur: vt i ſi ve accu
16 i teſtamentũ. Vel diuide quia Si quis. ¶ Sppo.ꝙ aliter diſtinguatur:vt.l.milites
RR☚ tota loquit᷑ in extraneo vel in filio emãcipato:ſed in pꝛia o⸗ cuſtocie eenne Wote kleipecinle Drldie g bi
4 lirte interuenit ſpalis ſubſcriptio. in ſcdᷣa generalis ⁊ hec lex loquitur in milite qui eſt in dolo: ⁊ pena capitalis erat ir
nuſer bꝛeuiter hoc intẽdit. Abi pater delinquit filio in poteſta roganda vt ĩ eum qui fugit ⁊ ſic non eſt ſpeciale
lentgſte te ſcribenti ſua manu ſufficit generalis vel ſpecialis ſuu⸗ ¶ Appellandi.i¶ Sppo. ſſi heotil ſ.. in ma
cet honn ſcriptio.ſed in filio vel extraneo emancipato requiritur eibho r.kadalckov. De eekellarurt Fin pe
nnd als ho d ſer D aib⸗ S. de appellationibus. ol. hic ſpe
Ml Seiſen pponitur ꝙ hec lex ſibi ipſicontradicat:quia pꝛima Tutoꝛes. ES. eſt in argum vonem
lun. pars dicit valere legatum/in ſecunda non. Solu.poſſum Satne ſe ven er wenren boge dtnenn
knläcer, dicere ꝙ tota loquitur in flio emancipato vel extraneo: mo debeat deſcribere quicquid ſibi ab aliquo dcheatmre
mnanrii ſed in pꝛima parte interuenit ſubſcriptio ſpecialis:⁊ideo ſi non deſcripſerit pꝛiuatur debito. Modo pone ꝙ pu⸗
nangtun valet legatum nec cadit in crumen falſi. In ſecunda loq⸗ pillus non deſcripſerit in extimo id ꝙ ſibi debebatur nũ⸗
mönie tur quando generalis ſubſcriptio interuenit quo caſu nõ quid pꝛiuabitur debito:dic ꝙ non per hãc legem:ſi tutoꝛ
ncii valet legatum:ſed euitat penam falſi.poſſumus dicere eius aduerſario tantum dare debebit q;tum perditurus
feinitin⸗ Panno ducrnn in Rliat unltas ulcanleuſtu⸗⸗ legatum elſſet pupillus ſi maioꝛ fuiſſet.
— ecialis ſiue generalis ſubſcriptio non eui g &ρ Adde adi .
ifriute tant penam parendi patri.vel dic ſed non conſequitur le Additio Sa dr ihhe mois mad forun Eieit.
nimngczz, gatum. Secunda pars loquitur in extrancovel filio ema coatur pꝛimo cum deberet eſſe tota de auro/ partim eſt de
kig in cipato quo interuenit generalis pꝛeſcriptio ⁊ ideo euitãt auro ⁊ partim de alio metallo. Secundo falſa moneta di Mo nets
thera penam falſi ⁊ non conſequuntur legatum cum non inter⸗ citur quando circumvenditur ad ecti pon⸗ qñ di
toline⸗ ie an enditur adeo ꝙ non eſt recti pon⸗ qñ dicat
ithhenen⸗ ueniſſet ſpecialis ſubſcriptio conſequẽtur legatum ⁊ nul deris.Tertio falſe- dici . it mo⸗
eüheimng gatum o falſa moneta dicitur cum quis fingit mo⸗ falſa.
oe in lam penam patientur. Si autem nulla pꝛeſcriptio ĩterue⸗ netam vt quia monetam de peltro quis tingit coloꝛe ar⸗
alne in niſſet caderent in penam ⁊ perderent legatum ⁊ ita debet genteo punitur pena capitis:⁊ ſi alteriꝰ qᷓ; pꝛincipis mo⸗
nenne intelligi gl. Sed nunquid dictantibus teſtamentum po⸗ netam fabꝛicauerit:ſivero pꝛincipis comburendus eſt.i.
hins ne teſt relinqui:dic vt gloſ. Sed mirandum eſt quia filiꝰ vel quicũq; nummos.ff. eodem tit.⁊.l.j.⁊.ij.j.iſto titu. Et eſt
li ſeruus parendo domino nõ excuſatur ĩ atrocioꝛibus: vt ſciẽdum ꝙ ſi quis fabꝛicauerit cum effectu monetam fal⸗
lr e l. liber homo.ff. ad legem aquil. cum mitius puniatur: vt ſam vel fabꝛicari fecerit vel ſuper hoc doloſe ⁊ ſcienter
E l.ſeruos.S. ad legem iuliam de vi. Quomodo ergo hic ex dederit auxilium ad fabꝛicandum:ſiquidem fuerit pecu⸗
66. Aut cuſatur in crimine falſi.Reſpondeo verum eſt ꝙ in atro⸗ nia aurea pꝛincipis tunc flammis comburitur:ſi veko al⸗
poniebgti cioꝛibus non excuſatur.Sed illa ſunt domino atrocioꝛa terius ciuitatis capitali pena punitur ad moꝛtemvt ĩ hac
tnenmrengt que puniuntur ex vero dolo.alia ſunt legitima:vt dicta.l. l. S.ſi vero.Et hoc eſt verum ſi compleuerit ⁊ perfecerit
Nlſemmin liber homo.⁊.l.ij.S.de noxalib.⁊ in hoc titu.non punitur fff.eod.l.qui nummos.⁊.l.ſequ.Si autem inceperit ⁊ non
ſiagnntli verus dolus ſed pꝛeſumptus quod eſt ex lata culpa:vt.l. perfecerit ſed penituit non punitur.ff. eo l.qui falſam.⁊ il
lerperſctſee luod nerua. ff. depo. at hoc crimen eſt leue ⁊ ſi leue ergo le qui tingit nummos:vt quia ſũt de ere ⁊ tingit ſu ꝛa d
nlulchtfn lius vel ſe iuns Porés patri vel domino debet in totum auro vt appareant aurei / vel tingit in argento vt ge
inngennint excuſari:vt.d.l.liber homo. üüAuunnt de argento cum non ſint vel fingit ſculpere fatiosni
mnöttn S En atuſco nſulto Cui aſcribiti mos /vel rodit ſiue tonſerit bonos ⁊ rectos vt ſint mino⸗
elſeufene 6 ·teſtamento le ris ponderis / vl ſimilia falſe ⁊ doloſe fecit/capitali pena
incumbans . gatum duobus concurrentibus euitat penam punitur: aut beſtijs datur ſi eſt liber ſi ſeruus occiditurvt

diaſe
mmente

i pꝛofiteatur ſe velle a delicto recedere ⁊ ius
ignoꝛare.hoc dicit.
¶ Oppo.ꝙ erranti non ſit conſulendum vt.l.diuus clau
dius.ff.de falſis.Sol.vt gloſ.⁊ illa eſt vera quam in ſum⸗
mario dixi.¶ Item oppo.ſic/hic tractatur de falſo ꝙ non
committitur hic ſine dolo.vt.S.titu.j.l.nec exemplum.er⸗

go non ignoꝛanti non debet pena remitti immo ĩ eãdem

non cadit.So.vt gloſ.quia hic non venit irroganda pe⸗

dict.l.qui nummos.vide hic pleniſſime per Bonifaci
. . ifac
de vitalinis de mantua. eß mn

MRK Iquis nummos. ari kelſa el⸗
XN mos foꝛmauit pena falſi debet puniri et pꝛe⸗
WW“AVYAmium accuſatoꝛi datur.

Fo. CVIII.

¶Soppo. quando ciuitates fabꝛicant monetam an ſint Monetꝭ
puniende.Solu.aut faciunt bonam monetam ⁊ poſſunt an doci
aut malam ⁊ non poſſunt.verum ego vidi dubitari de ta fabꝛicare

na a vero delicto ſed a pꝛeſumpto/⁊ ex iur ignoꝛantia q̃
lettſrhmubf ſunt idem. vt dict.l. ꝙ nerua.ff. depo. ⁊ ideo ex iuris igno⸗
N rantia erat puniendus qꝛ ĩ penã cecidit que tamen ſibi

e ig erat ce li queſtione.Quidam fecit monetam ſuper territoꝛio epi ciui
nne remittitur ſi duo concurrantvt dixi. Ronism ſopi de voluntate epiſcopi/auerebarur an liceretervide Eier,
. . 92² j0 i .
lenn, VBe in teſtamento. toin tenn vr vcllas dur int eva 5 erG metalibns non irne⸗
nnaui NVBVAmento vxoꝛem ſibi aſcribere.hoc dicit Jacob. tit. Pꝛeterea olim in veteri teſtamento fuit conceſſũ qaa⸗
tä A.,„Butrigar. ;.— AQdaanm pꝛiuilegium vt habesant pꝛopꝛium miniſterium: era
guntirf B od adh ib itus Miles ſibi aſcri go alijs eſt negatum:ſed tu potes dicere reſpondẽdo ad
4 rti bens non excu⸗ hanc legem ꝙ ſi velint facere monetam ſub pꝛopꝛio ſigil⸗
funiich a ſatur. hoc dicit. H . lo bonimt . tantum elet valere in materia q;tum in foꝛ
6 Hon excuſatur ſeruꝰ ma.vt.l.j.ff.de contrahend.emption licet male ſeruetur:
nnieͤ lib ertatem. ſuo domino non quia volunt inde lucrari pꝛopter laboꝛem ſuum. Siauts
ſenng ͤ obediuit in aſcribenda ſibi libertate.hoc dicit ſub ſigillo alterius ciuitatis vult facere non poteſt: quia
cti⸗ n Butrigar. falſum committeretur ⁊ ita loquitur hec lex.
n D e falſa mo n et a. Te A pena capitis imponat᷑:vt.S.l.pꝛox.So.
.
nnli .
heei VAN na ſpecialia ſoꝛ [A J quis 1 iPe neh⸗ unltun in wot
ſtilucͤ Lon oniam. itur crimẽ pꝛopter Kcium. hoc dicit.¶ Sed u laciut cnlrates
6ontu Fpublicam vtilitatem ⁊ clam deſtinatũ ErA aciunt ex pꝛiuilegio. Reſpõdeo poſſunt face
liſle que ponit hic titu.h. d. re ſub pꝛopꝛio ſigillo cum habeant ſigillũ publicũ etiã ſi⸗
aſaapn N¶Ad hanc legem oppo. ꝙ non requi⸗ ne aliqua conceſſione pꝛincipis t qui nollet dimittet. Sʒ
s⸗ ratur ꝙ accuſetur. vt.l.ſi quis reſcri: monetam ſpecialem facere non poſſunt etiam ex pꝛiuile⸗
untlih ptum . S. ſi quis accuſatoꝛem ff. de mi⸗ gio quia pꝛeſumitur ſubꝛeptitie inpetratum vt hic:niſi
euranßd mm Mozibus. ⁊ hic So. hic ſpeciale. vel nõ ex certsa ſcientia fuiſſet conceſſum.

Niiij

MNomẽ ſu⸗ ei dic ꝙ aut vu

Butrigarij Gcda pars ſuper Nono libꝛo Codicis
Demutationenominis. K r ⸗

Mubzica.
t Sicut quis poteſt ſibi no⸗
3 Icu men uimponere quod ei pla⸗
cet / ita ex poſt facto mutare non eſt li
Aberum. hoc dicit.
¶ Oppo ·ꝙ non liceat nomen mutare
Vyvyt. l. falſi. S. ad legem coꝛneliam de fal.
ρα Solu. aut eſt liber 2 poteſt mutare vt
Rbic. aut ſeruus ⁊ non vt in contrario.
lt mutare in genere:quia dicit ꝙ omes

um qñ qͥs ſciant ꝙ de cetero volo vocari talis ⁊ poteſt vt hic cum
poſſit mu⸗ nullum decipiat. Aut vult mutare in ſpecie/vt quia dum

tare.

inuentus eſt cum armis ⁊ interrogatur:quo nomine vo⸗
catur:⁊ vult mutare nomen ⁊ non poteſt vt in contrario:
quia iudicem decipit:ſic ergo aut eſt ſeruus ⁊ non poteſt
ſibi nomen mutare: vt dicta.l.falſi.ſᷣm vnam lecturam.
aut eſt liber ⁊ tunc aut vult ſibi mutare nomen in ſpecic ⁊
non poteſt:vt dicta.l.falſi.ſᷣm aliam lecturam aut in ge⸗
nere ⁊ poteſt vt hic. Et ſic eſt argumẽtum ꝙ qui ſũt aſcrxi
pti iñ̃ libꝛo non poſſunt ſibi mutare nomen:quia ſunt qua
ſi ſerui ⁊ quia hoc ĩ pꝛeiudicium cõionis tũc licet hoc cri
men plura capita habeat hec tamen tantum vnum pꝛoſe
quitur.ſ.quando quis repetit honoꝛes.

Add tio Adde ad iſtam legem ea que no. per Jo

an. andr.in nouella:⁊ ibi pleniſſime per
Philippum francum in pꝛohemio.vj.an ⁊ quando lice⸗
at mutare nomen de quo per Bal.ĩ pꝛoemio. C. vide hic
pleniſſime per Bonifacium de vitalinis de mantua: an⁊
quando liceat mutare nomẽ.⁊ dicas ꝙ liber homo poteſt
mutare nomen:dumtamen non faciat in fraudem. Item
licitũ eſt ſibi mutare nomẽ ꝓ defenſione ſua:⁊ rerum ſua
rum. vt.ff.de iuſti.⁊ iu.l.vt vim. Item licitum eſt verſus
hoſtes vel latrones: quia licitum eſt coꝛam eis mentiri
⁊ dolo vti.ff.de dolo.l.jS.habeo.⁊ in dictis caſibus ⁊ ſi⸗
milibus non punitur de falſo/regulariter contrarium eſt
facit j.de teſti.l/ſi quis in nomine.vide hic pleniſſime per

HBonifa. de vitalinis. de mantua.

¶ Ad legem iuliam de am⸗
bitu. Mubꝛica.

—EEE 2 Qui honoꝛes repetit in
3* E GllI us. hac legẽ incidit eeraln
Leius non ſoluens patitur depoꝛtationẽ
Khoc dicit.
H¶ Opp. ꝙ liceat remittere ⁊? reiterare
honoꝛes.: vt.l. liceat. S. de aſſeſſoꝛibus.
„So. ibi ſpeciale. vel verius ibi in defe⸗
NA., 2. Atum fuit aſſumptus. ¶Item oppo. ad
de.l.pꝛoconſules.ff.de offic. pꝛocon.⁊ leg.Solu. vt
in glo.¶ Item oppo.ad idem deS.fina.in aut᷑.de defen.
ciuitatũ. So.vt glo.¶ Item ꝙ reſcriptum valeat:vt.l.ſi
quis aliud .j.de ſuſcepto.⁊ archa.So.vt gloſ.
¶ Item quero quid voluerit dicere textus ibi abſolutio⸗
nem debiti? ⁊ dic vt gloſ. Ego puto ꝙ voluerit dicere ꝙ
omne ſalarium qð per officium de eius nomie recipit red
dere teneatur.
Ad ditio Adde ad iſtam legẽ ꝙ illð qð canoniſte
4* appellant ſimonia legiſte appellant am
bitum : malum em̃ habet deſiderium qui pꝛecio vel pꝛeci
bus vult ſpirare ad dignitatem ᷣm Odofre. Nam ambi⸗
tioſus eſt q honoꝛes ambit vt ſuperbus.l.ambitioſa.ff. de
decur.⁊ cupiditas q̃ in malã partẽ ſonat.vnde dictũ eſt
non concupiſces:vt.c.nã concupiſcentiam.ex.de conſti.
vnde tex.⁊ ibi archid.in.c.ſi gratioſe.de reſcrip.in ſexto.
vnde glo.in.l.vnica.ff.eo.titu.ſᷣm Ange.bonum opus de
ſiderat qui epiſcopatum deſiderat non vt pꝛeſit: ſed vt ꝓ
ſit.vnde palam licet dare pecuniam pꝛo dignitate conſe⸗
quenda ſine adminiſtratione:ſed pꝛo conſequẽda digni⸗
tate cum adminiſtratiõe nec palam neq; clam licitum eſt

Ddare per totum titulum: vt iudices ſine quoqͥ ſuffragio

iudicent col.ii.pꝛimum pꝛobatur ĩi.l.hoc iure.ff.de dona.
in.l.j· G.·j.ff.de polli.quod menti tenendũ eſt ᷣm Bar. in
l. vnica.ff eodem titu. vide hic per Bonifacium de vita⸗
linis de mantua. .

Ad legem iuliam
repetundarum.
Bubꝛica.

NV . α2² Omnis delinquẽs
T Vntus. in offic io eſt *

niendus hoc dicit.¶ Quero cui applicetur quadruplum.
¶ Item quero quõ ⁊ qñ ſe habet hec accuſatio cũ illa de
calunmiatoꝛibus.⁊ plene habes in glo.i.l.j.ff. de calum.
Jacobus Butrigarius.
— Ci ant Si defunctus deliquit in officio
☚½ *non tenetur heres eius ſi nil ad eũ
peruenit.hoc dicit.But.

Add ttio. Adde ꝙ ſpãle eſt vt moꝛtuo reo querat᷑

de pena regulariter ſecus vt in.l.pᷣmaꝑ
totum ti.S.ſi reus vel accuſatoꝛ moꝛtuus fuerit. Secun⸗
dum eſt ſpeciale ꝙ actio penalis etiam lite non conteſta.
contra heredes datur õ titu.S. ne ex delictis defunctoꝛũ
heredes teneantur. vide hic per bonifaciuʒ de vitalinis

de mantua quibus caſibus ⁊ quomodo committatur cri

men repetundarum.
säü π NJudex coꝛrupt? in criminalibꝰ
2* Mny S. cauſis punitur hac.lł.hoc dicit.
Quero an habeat locum in eo qui coꝛrupit
a⸗ iudicem in cauſa ciuili ⁊ dic ꝙ non vt glo. ꝛbñ.
Jacobus Butrigarius.

è=ððZ „y5 &Wει Megulagriter maioꝛes ma⸗
B De n us. ararns⸗non conueniunk
ſpeciale eſt ſi in officio deliq̃runt.h.d.
2 (Sppo. ꝙ durante officio conueniri nõ poſ⸗
ſit vt l.ij.ff.de in ius vocan. Solu.aut eſt de minoꝛibus
⁊ conuenit᷑ durante offic io ⁊ finito.vt dicta.l.ij.⁊.l.pars
litterarum.⁊. l nec magiſtratibus.ff. de iniur. aut de ma⸗
ioꝛibus ⁊ tunc aut deliquit in officio et poteſt cõueniri
eo durante vt hic. Si deliquit extra officium non poteſt
conueniri eo durante niſi quatenus lis conteſtatur/quia
tunc actio tꝑe finitur vt.l.ſenatus.ff.de officio pꝛeſidis.

●

Si pꝛocuratoꝛ ceſaris a
112 Ku ſquiſq;. Sinig vel alijs pecuni⸗

(am extoꝛſit conuenitur infra annũ a tẽpoꝛe ad
RE. A miniſtrationis finite nõ poſtea. hoc dicit. glo.
intelligit ꝙ iſte comes nõ conueniatur durante officio.
Ego puto ꝙ ĩmo cõueniat᷑ durãte officio:⁊ qð dicit tex.
admiſtratoꝛ deceſſerit refero ad initiũ anni quaſi dicat
poteſt cõueniri durãte officio ⁊ etiam poſtea:.ꝓannũ nu⸗
merandũ a tempoꝛe officij.
A cim us Pꝛohibetur quis dare pe
nc cuniam pꝛo honoꝛe vel ad
miniſtratione conſequenda.h.d.

vt glo. S
De crimine peculatus.
MKubꝛica.

PN DB dices In hoc crimine ſicut ĩ
1 ceteris ſᷣm quoſdaʒ fa
ciens / cõſentiens/ opem ferens pa⸗
riter delinquunt. hoc dicit.
COppo. ꝙ non pariter puniantur de
linquens ⁊ conſentiens.vt.l.vnica.S.
„ de raptu virg. Sol. ᷣm do. mar. regu⸗
AGEQariter faciens 1 conſentiens non pari
eo nõ pariter puniuntur vt in contra⸗
rio.et.l.ſi młti publicani.ff.de publi.ſi caſualiter ꝑiter de
linquunt ⁊ tunc pariter puniuntur vt hic.⁊.l.ſi quẽq;.C.
de epiſco.⁊ clericis.

De crimine lacri⸗
Alegij. Mubꝛica.
Bi diuine. are ui relt

diuina. hoc dicit.

ſcet . et dic vt glo. Jaco. But.

2

¶ Dopo. ꝙ liceat dare. vt. l. jff. de poll. Solu.

¶ Quero quis de hoc rimine cogno

nta⸗
ccſitibint

ECvo⸗
in
itpodeſ
nelorifoi
notisch h
tenop
ſterereer⸗
Sol iblin
ſtergog
ſeſtfallite

(Lreo

ckomn
Odd

betmoꝛi

Cullist
len alte
rtloq
0lereg
Ulltel
lurcuii
ſctor e
oyen
un

(erte
nne
uii
E duob?
toinlt
(opye
mediti
Miunon

igutirs

Nier ittsn
loſanannt
ihuptho⸗
ochnuenfis
Mekde nt
tdicalile
deitu uden
oct potetate
oficiunpont
is contekee
de oficoneit
ocuratgin
isyelaſſike
30nnügtit
kea hocdit
durantent
io g Ne
1mni quir
hoſtes tnin

betnnqnon
Phohmnefi,
1ho
lifn

gtus

hoeinitien
rofn iſti⸗
1open ureſ⸗
Cdiet.
uramtmn
sl M
ndonet
ſctinsnane
nturn ronn⸗
ſilttni
HeelNauh'

PZe Beditioſis.

Eſt crimẽ ſacrilegij impꝛo
Ilſputare. αααQaο erctrta den
Vtia imꝑatoꝛ fecerit. hoc dicit. .
A& Oppo. ꝙ liceat impꝛobare. vt. l. legitimis.

l.vnica. S. ad.l.iulam de ambitu. So. hic ex certa ſcia cõ⸗
ceſſit ibi non.et hoc verum in hijs que ad ipſum pertinẽt
vt in glo.

S H E uis Crimen ſacrilegij eſt aſſume⸗
. re adminiſtrationẽ in ꝓpꝛia .
uincis /hodie in pꝛopꝛia ciuitate cum ſint reda
Ecre ad inſtar pꝛouinciarum.h.d.
¶ Sppo. de.l.tres pꝛetoꝛes.S.de offi.pꝛetoꝛis.Solu.ibi
ſpeciale in aſſeſſoꝛe pꝛocuratoꝛis ceſaris / quia pax pote⸗
rit pꝛodeſſe cum inter pꝛiuatos non cognoſcat ⁊ quis ꝓ
melioꝛi foꝛo inuenit pꝛocuratoꝛẽ ceſar in partibus a re⸗
motis qᷓ; pꝛopinquis.

E

¶ Item oppo. ꝙ etiam officium aſſeſſoꝛis quis non poſ⸗

ſit exercere in ꝓpꝛia ciuitate.vt.l.ſi cui.ff. ex qui.cau. ma.
Sol.ibi in alio aſſeſſoꝛe qᷓ; in ꝓcuratoꝛe ceſaris. Regula

eſt ergo ꝙ officium ĩ ciuitate pꝛopꝛia quis habere nõ po⸗

teſt. fallit in officio cõſulatus ⁊ aſſeſſoꝛis ꝓcur̃.ceſaris.

De ſeditiolis.
MRubꝛica.

Auero quid ſit ſeditio ⁊ dic vt glo. Butrig.

or Qui facit
J quis co ntra. ſeditionẽ
Ain populo capite punitur. hoc dicit cũ
ſequẽti. ¶ Iſte titulus repꝛobata opi.
pla. loquitur tam in crimine pꝛiua⸗
to qᷓ; in publico:et ideo ponitur in me
dio criminum pꝛiuatoꝛum ⁊ publicoꝝ
lic ⁊ copula poſita inter gradus reſpi⸗
cit omnes gradus.vt.l.j.S.de lib.pᷣte.vel exhere.
Ad d itio Per hanc.l.eſt dicendum ꝙ tenens ca⸗
Rſtrum rebelle contra rem publicam de⸗
bet moꝛi ſᷣm Bal.

Quando ciuilis actio cri
minali pꝛeiudicet.
MKubꝛica.

Pleriſe In criminibꝰ publi
S q;. cis ⁊ pꝛiuatis ciuili ĩ
tentata nõ tollitur criminalis nec ecõ
tra:ſi competit de re familiari vel pꝛo
Mpter hoc dicit ſᷣm veram lec.
NDiuide in duas partes quia in pᷣma
Aloquitur de genere vſq; ibi ſic deniq;.

Scðdᷣ% ponit exempla vſq; in fi.

¶ Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ aliquando hincinde
ciuilis ⁊ criminalis pꝛoponuntur.i.vnus pꝛoponit ciui⸗
lem ⁊ alter criminalem:⁊ tunc aut pꝛincipaliter pꝛoponi

tur ⁊ loquit᷑ lex vltima.S.de oꝛdine iudi.aut vns pꝛinci⸗

paliter ⁊ altera incidenter ⁊ loquitur. l.ij ⁊C · ¶ eo.ti.⁊.S.de
adulte.l.qm̃ alexandrum.aliquando ab initio tm̃ pꝛopo⸗
nitur ciuilis ⁊ criminalis: et tunc aut veniunt ex diuerſis
factis ⁊ loquit᷑.l.j.⁊.l.pꝛeſes.S.ad.l.fa.de plagia.aut ex
facto veniunt ambe et tunc loquitur hec.l.et hoc eſt ve⸗
rum. L .
¶ Ex tex.vtraq;.ex oꝛdine tñ vt ſequitur. ¶ Quoĩ ge
nere. ¶ Iſte ver. loquitur duobꝰ modis.vno mõ ſm pla
ceñ.qui intelligit ꝙ hec lex loquatur de crimine publico:
et duobꝰ modis intelligit hunc vᷣſum.vt in glo.Alio mo
do intelligitur ⁊ melius ſcilicet etiam in pꝛiuato crie.
¶ Oppo.·ꝙ ciuilis tollat criminalem ⁊ econtra.vt.l.pꝛe
toꝛ edixit.ff. de iniur. So.ſᷣm pla.ibi loquitur in crimine
pꝛiuato hic in publico.tu dic ꝙ ibi ambe dantur ad vin⸗
dictam non pꝛopter rem familiarẽ.

Item oppo.ꝙ ambe intentari non poſſunt. vt. l. ij. ff vi

bõ.rap.⁊.l.ex moꝛte.S.ad.l.acquil..l.interdum.S.de pu⸗
blic. iudi. So.non ſimul pꝛoponuntur vt in cõtrario.ſed

ñi ciui. act. cri.pᷣiudi. Fo. CIX.

oꝛ:dine vt hie. Uidi dubitari de tali queſtione ſtatuto ca⸗

uetur ꝙ ſpoliatus poſſeſſione poſſit petere condẽnari ſpo
liatoꝛem ad reſtitutionem poſſeſſionis et ad.c.querebat᷑
an eodem libello ⁊ ſimul poſſit petere hec duo:⁊ videbat᷑
ꝙ non quia vna eſt ciuilis ⁊ alia criminalis.Sed doc.di⸗
cunt 4. aut ciuilis et criminalis veniunt ex eo: non dico
ex eodem crimine.et tunc ſimul poſſunt pꝛoponi.vt.l.qui
crimen.S.qui accuſ.non poſſunt:et in queſtione nr̃a.aut
ex diuerſis legibus veniunt ⁊ tunc non vt hic.
Item oppo.ꝙ furtum non ſit de re familiari ſiue aga᷑ Furtũ an

ciuiliter ſiue criminaliter cum ad penam agatur. Solu. ſit de re fa

vt glo.expone de re familiari.i.pꝛopter:nam dictio ⁊ de⸗= miliari.
notat cauſam materialem ⁊ mediatam.vt.l.j.S. et incen⸗

dio. ff. de incen. ru. nau. ⁊.l.eo tẽpoꝛe·S. fl.ff. de pecu. Ex
hoc fuit dubitatum ſtatutum dicit ꝙ de crimine non poſ
ſit quis agere niſi de volũtate offenſi / dubitatur an accu⸗

ſans deberet in libello dicere. Accuſo cum conſenſu vel

de conſenſu.Et ex hoc inſurgebat dubitatio quia ſtatu⸗

to imponitur pena pecuniaria ei qui extraxit gladium
animo aliquem occidendi dubitatur an crimen deſinit
eſſe publicum pꝛopter penam pecuniariam.
Et hoc ego diſputaui ⁊ dixi ꝙ nõ deſinit eſſe publicũ:im
mo quanto minoꝛ pena imponitur tanto remanet cri⸗
men grauius cum pena ſoleat crimen purgare. vt.l.ſi qs

in hoc.S.de epi.⁊ cleri.⁊.l.manicheos.S.de here. Modo

ergo ſi crimen remanet publicum accuſans debet dicere
ago conſenſutalis /nõ debet dicere. accuſo de cõſenſu qꝛ
ſic pꝛeſupponeret conſenſum alterius eſſe cauſam imme⸗

diatam accuſandi quod eſt falſum quia habet ius a ſeip⸗

ſo agendi ⁊ accuſandi cum crimen ſit publicum licet per

ſtatutum debeat cum conſenſu alterius accuſare.nam cũ

dicit de conſenſu ſic videtur eſſe pꝛo conſenſu ꝙ eſſe non
poteſt in crimie publico.vt.l.pe·S.ad crimen.ff.de publi⸗
cis iudic. Si autem crimen eſt pꝛiuatum debet dicere
ago de conſenſu/quia cum non habeat ius a ſeipᷣo ſed ex
conſenſu alterius ponere cauſam immediatam agẽdi et
hoc etiam diſputaui. Nerum quidã volentes euitare hec
omnia dicunt/talis habẽs voluntatem talis accuſat ⁊ c.
Modo quero que ſint actiones que pꝛopter rem fami⸗
liarem non competunt.⁊ dic vt glo. M
Item oppo.ꝙ pꝛimo debeat criminaliter intẽtari.vt.l.
damus.⁊.l.pꝛebemus.S.de fal. So.ab initio poſtq; velit
pꝛoponere vt hic.Sed ciuili pꝛopoſita non poteſt in cri⸗
minali aliam intentare vt ibi
¶ Item oppo.ꝙ pꝛimo criminalis debeat intentari.yvt.lj.
j.de appel.illa loquitur in alio caſu ſcilz quando cauſam
poſſeſſionis ⁊ pꝛopꝛietat volebat intentare/ hic ciuilem
vel criminaleʒ.
¶ Item opp.hic dicit actum ciuiliter et loquitur de actio
ne furti quam conſtat non eſſe ciuilem ſed pꝛetoꝛiam.er⸗
go male.So.vt gl.tu dic ꝙ hic ponit᷑ ciuił ad differentiã
criminalis eius contrarie.nam vnum contrarioꝛum dat
intelligere reliquum.vt.l.j.ff.de hijs qui ſunt ſui vel alie
ni iuris. .
Item oppo.ꝙ in pꝛiuatis tribus nõ habeat locum hec
lex.vt.l.pꝛetoꝛ edixit.ff.de iniur.Solu.pla.fatetur oppo
ſitum. Tu dic ꝙ ibi loquitur quãdo ciuilis ⁊ criminalis
competunt ad vindictam.hic vero de re familiari.
¶ Item oppo.ad idem ꝙ in pꝛiuatis criminibus non ha⸗
bet locũ hec lex.vt.l.j.ff.ne tu.vel cu.So.vt gl.
¶ Item oppo.ꝛde.l.pᷣma.ff.de condic.ob turpem cauſam.
Solu.vt glo.
Item op.ad idem de.l.interdũ.ff.de furtis.So.vt glo.
¶ Item oppo.ad idem.ſff.vi bono.rap.l.ij. Solu.vt gloſ.
Item beg ab vtraq; cauſa ſimul debeat cognoſci.vt
l.iij.S.de oꝛdi.iudi.Solu.vt glo.Concludo ergo hanc.l.
locum habere tam in criminalibus publicis qᷓ; in pꝛiua⸗
tis repꝛobata opi.placeñ.⁊ leges quas pꝛo ſe inducit nõ
obſtant vt ſuperius. Modo querit glo.an ſi reus abſol Exceptio
uatur ĩ ciuili obſtet exceptio rei iudi.in criminali vel eui rei iudi.in
tetur ⁊ dic vt glo.ꝙ non.Et eſt ratio ſᷣm eum quia tantũ crĩali an
valet abſolutoꝛia q;tum valet condemnatoꝛis cum ſolu obſtet ſi re
tione.Dy.vero tenet zᷣrium et ideo dic concoꝛdãdo glo.us abſol⸗
⁊ dy · ꝙ aut reus fuit condemnatus in vna cauſa ⁊ indu⸗ uat᷑ in ciui

pitanter poteſt in alia conueniri vt hic in fl. aut fuit abſo li.

lutus in vna et tunc aut ideo quia actoꝛ non pꝛobauit et

tunc poteſt in alia conueniri et in hac pꝛocedit parifica⸗

tio gloſ.quia tantum valet abſolutoꝛis.ideo quis non

Crimen
expilate

Butrigarij Scda pars ſuper Nono libꝛo Codicis

pꝛobatur quantum condemnatoꝛia cum abſolutione. Si
autem fuit abſolutus quia non deliquit: quia foꝛte pꝛoba
uit innocentiam ſuam /tunc non poteſt in alia cauſa con⸗
ueniri:quia tunc ſemel deciſum veniret iterum diſputan⸗
dum: ⁊ ita pꝛocedit opinio Dy.⁊.l.pꝛeſes.⁊.l.j.S.ad le.
falcidiam de plagia.vbi de hoc dixi.

De crimine expilate here⸗
ditatis. MKubꝛica.

¶ Ad euidentiam eſt ſciendum ꝙ hoc crimen eſt indu⸗
ctum loco actionis furti:nam cum furtum ſit contracta⸗

hr̃ditatis tio rei aliene inuito domino ⁊ res hereditaria non eſt ali⸗

ad qͥd eſt ĩ cuius:vt.l.hereditarie.ff.de furtis.ergo in ea non poteſt

ductum.

committifurtum. erit ergo neceſſe hoc caſu ſpecialiter ꝓ
uideri per hunc titulum. ¶ Item eſt ſciendum ꝙ ante adi
tam hereditatem ⁊ appꝛehenſam poſſeſſionem habet lo⸗
cum. Item nec videtur locum habere poſt aditam ⁊ an⸗
te appꝛehenſam poſſeſſionem cum ſit dominium queſi⸗
tum ipſo iure:vt.l.cum heredes.de acquirend· poſſeſſio⸗

ne. Butriga. .
rr ilate Poſt aditam heredi⸗
P tatem ⁊ appꝛehenſam
poſſeſſionem ceſſat hoc crimẽ. a de ſpe
ϑWNcie ad ſpeciem non admittitur com⸗
As penſatio.
W C. Quero quare ceſſat hoc crimen?:
Reſpondeo vt gloſ. Jacobus Butri⸗
garius.

pilate hereditatis. enenen

ne facit hoc crimẽ ceſſare.hoc dicit Jacobus

a Butrigar. .
E S aui tu mMNon agitur hoc crimine cõ⸗
tra vxoꝛem eius de cuius he
, reditate expilata queritur / cõtra aliam ſic. hoc
¶ Auero quid faciat hic dubium: Reſpondeo duo Pꝛi⸗
mum quia videtur loco matris. Item quia heredi.aui ex
pilata / quia videtur eadẽ perſonã fuiſſe cuʒ patre tuo ma⸗
ritꝰ nouerce.Sunt ergo tria tempoꝛa nam viuente mari
to ⁊ iacente hereditate nõ habet locum hoc crimen:quis
hereditas repꝛeſentat defũctum hereditate adita poteſt
furtum committere: quia amplius hereditas repꝛeſen⸗

tat defunctum ſed heredem.

Btentu expilate. nn vuo⸗
WVbus modis Ano modo ĩ hereditate expilata
WVAper legatariũ ⁊ dicit. Mõ tollitur petitio lega⸗
toꝛum ex eo ꝙ dicitur hereditas expilata.hoc dicit.
¶ Ad ſecundam lecturam oppo.de.il.non dubium.S.de le
gibus.cum ſimili. Solu.aut capiunt rem non legatam ⁊
non perdunt legatum vt hic.aut legatum ⁊ tunc aut ante
appꝛehenſam ⁊ perdunt legatum vt in contrario.

P ep ate. Actio expilate hereditatis eſt

☚ ſubſidiaria furti actionis.hoc

competit actio ad exhibendum ⁊ alia vt.S.eo.aduerſus.
Solu.vt gloſ.Et ſic nota/ꝙ pꝛo quolibet crimine poteſt
agi ciuiliter ad factum ⁊ intereſſe: vt.lʒ.finali.de pꝛiuatis
delictiss.
¶ In glo. que incipit furti.ibi bene competuntur:ſj non
ex crimine. Jacob. Butrigar.

721Bi bonozumra⸗
Ne bonozü raptozu.

NVMNActio vi bono. rap. habʒ locum pꝛo re
äͤoblata vi tantum ⁊ pꝛo hoc in re mobi

7
B

n ☛

2*

A.
5

3 J res Si heres rem donationis donatã
Rꝗ defuncto auferat agit᷑ vi bo.rap.
que datur ad quadruplum.h.d.

(Sppo. ꝙ non ſit ſubſidiaria actionis nam

redem: Reſpondeo vt glo.

¶ Sppo.ꝙ pensa dupli ſit agendum.vt l.ij. ff eo. Sol ibt

ſpeciale vt ibi nota. .

Piat hac actione tenetur infra annum in ſim⸗
aEblum. hoc dicit.

25
*:
5

nitur. hoc dicit. .
n e De re mes per vim rapta per rapto⸗
rem poſſum agere negoc.geſt.ad pꝛe⸗

—
—

WEe, Krando contractum. hoc dicit Butrigar.
BSe crimine ſtellionatus.
RKubzicc

Bconſummatis non ſit locus penitentie
hic ſpeciale. hoc dicit.
Quero quare dicatur ſtellionatus:⁊=
dic vt in glo. Et vbicunq; eſt dare cri⸗
men ⁊ deficit titul.criminis habet lo⸗
2ccum iſtud.
¶ LSop. ꝙ non ſit locus penitentie in delicto conſumma
to:vt.l.qui ea mente.ff.de furtis.Sol.vt glo.quia hic ſpe

ciale.( Sed quare ſoluit vtriq; creditoꝛi:vt.l.quiea men

te.ff. de furtis.cum aduerſus dolum non commiſerit do⸗
lum / nec pꝛimi intereſt cum omnibus pꝛeferatur.Reſpõ

deo vt glo.¶ Item oppo.ꝙ qui pignoꝛat rem duobus nõ

teneatur hoc crimine ſed pignoꝛaticia.Diſtingue / qꝛ aut
pꝛimo pignoꝛo ſecundo ſcienti:⁊ tũc in nichilum teneoꝛ
quia ſcienti dolus non committitur.aut ignoꝛanti ⁊ tunc

aut ego pignoꝛans ſciebam alij pignoꝛatam /⁊ tunc ſum

in dolo ⁊ teneoꝛ crimine ſtellionatus ⁊ pignoꝛa tm̃.
¶ In glo. que incipit ſeruo ne. ibi malum factum eſt⁊ fit
aut tractat ille in cuius malum fit pignoꝛatio licet ſua nõ
interſit. J
Ad diti 0 Adde ad hanc legem ⁊ totum tit ꝙ om⸗
nis periurus poteſt accuſari crimie ſtel
lionatus notatur in.i.vlti.ff.eo.ti. JItemvbi poteſt de do
lo ciuiliter agi actione de dolo eodem caſu poteſt agi cri

minaliter crumine ſtellionatus.l.iij.S.j.ff.eodem titu.ſtel Stellio
quid ſit.

lio eſt ſerpens diuerſis coloꝛibus ſtellatus ⁊ pictus:vn⸗
de homines per ſimilitudinem ſunt dicti ſtelliones qᷣvnũ
dicunt ⁊ aliud faciunt.
S JY E Qui ſcienter alienatam rem pꝛimo alij ob
P ligat ſecundo tenetur hoc crimine.h.d.

D TellionatusS. 7ime e piuatum.

Rr Iutia Hoc crimen eſt extraꝛ
Nf Gnozꝛantia. cnarium vlocum habz
contra eum qui ſcienter duobus rem obligat.

5 —

De iniurijs. a
Ec leruus. aag ner in⸗

iuriam facere.hoc dicit.

uis:vt inſtit.eodem. S. ſeruus.Sol. ibi
ſoc iure ciuili loquitur hic naturali. Ak
hic iniuria domini fuit verberatus/
ibi non.

. ui dicit verum iniuris non
non S. Cmittit: qui dicit falſum ſic.

Pd cum ſauidem eo- ſone t habi
Si QAualitas perſone ⁊ habitus
Tro cem. facit iniuriã grauioꝛẽ qui ꝑ⸗

excõicatus / ſecus ſi erat in hiĩtu laicali.h. de

Es obligatas. Sceatoe rene

Si ignoꝛanter habet locum pignoꝛaticia. hoc
dicit Butrigar.
Kubꝛica

tu uplum = EX cutit clericũ in habitu clericali exiſtentem eſt
4QAuero an hec actio detur heredi/an in he n

E h is Vbi ſeruus domino ignoꝛante de
. *linquit noxaliter dominus conue

ciũ habendo ratũ in ſubſidiũvel bo.rap.implo

N „R Licet regulari
Mpꝛobum. kice reguuart

Sppo. ꝙ liceat facere iniuriam ſer

apest Lege iniuriaꝝ ꝓ iniu⸗
. atum.ria facta filie famil. nu .
ERpte agit ipſa / maritus / 1 pater. hoc dicit Jac.

r qcc
lstantun
mociulen
mrepla
annotp
moytllit
nenecig
uueri. Ne
ſotocaloꝛ

dite

recẽ wpinol
ſnhlciyvol
nfelloͤef
henſtentia
epernde
ſoag recip
miſa ini
glindeſtn
theologit
ture hoc
c. dequa
infam. A⸗
Nrnumm
ſoninlnon
Ba bicpe
ldict Bar
legene vie
minioria

ie⸗

fosis

eltunng
gun 1
AMlunn
hoſnamn
donin

☛

ſiipen
gegti
elborne
Burgr

lanng

S

E.

S=

9

=.

onnne
e Ena
gkloenopetg
cit. ha
Atſtlinn
blangttene
dCTinnnehe

=
S

E

☛,

ldelitocrin
lytgocnie,
Wriytlagen
noncopntn
Speſenmnte
Otatfenduten
ia Ditngner
in bichivrſe
Autignenmnin
loratan emen
pihuni
Alunfiemt
MMorgtoſatrt

nTtotumti⸗
Zecuſeriant
mybipottt
caſupoteltt
ffeogemtn!
atus 1pictu
Giſtclhiopenfe

6

nrenpeimtt
hoccintebn
crimeeſpuunt
dict.
dectimenctent
gruumtlounef
nobuoenaie
npighortk

Zubeta

Senn nin
den

gnnſi
facnnfleit

ſed caloꝛe pꝛolata. h. d. H S
Mota ex qualttate fiẽdi pꝛeſumitur delictũ.
Sec i

. undo no.ꝙ qui dolũ ceſſare dicit in delicto debet il
lud pꝛobare.i¶ Tertio nota ꝙ hec actio tollitur anno.
¶ Op. ꝙ qui dolum dicit illud pꝛobet: vt.l. quotiẽs · S. ꝗᷓ
dolo.ff. de pꝛobatio.So.in delictis pꝛeſumitur dolus/vt
hic. .l.j.S. ad legem coꝛneliã de ſica. ⁊.l.ſi quis furto.S.·j.
ff ad legẽ aquil. In contractibus vel quaſi non pꝛeſumit
dolus niſi pꝛobetur vt in contrario. ¶ Item oppo. ꝙ di⸗
ctum caloꝛe nõ puniatur:vt.l.j.S.ſi quis impera.maledi⸗
xerit. ⁊.l.ſi quis caloꝛe.ff. de regul.iur. So.vt glo.¶ Item

op.ꝙ hec actio duret.xxx.ãnis cũ ſit ciuilisvt.lł.lex coꝛne

lia.ff. eo. vnde videtur obſtare.l.ſi quis emptoꝛ.S. de pꝛe⸗
ſcrip. xxx. an. uius timoꝛe ſũt hic due opinio.vna Pl
cen: que michi multum placet/æ ſᷣm eam dicebat dominꝰ
Mar.ꝙ accuſatio.l.coꝛne.de ſica.duret.xxx.cum eius ci
uilis tantum duret / alioquin ſi diceremus durare ſolum
anno ciuilem. ſed quia glo.tenet contrarium non audeo
tenere pla. Unde dicam indiſtincte tolli actionẽ iniuris
rũ anno ⁊ per conſequẽs eius criminalis.ꝗ Item opp.ꝙ
anno vtili duret non continuo: vt.l.ſi cum exceptio.ffꝙ
metus cã. Sol. vt glo. ¶ In glo. ſed videtur. ibi perſeue⸗
rauerit. Vel dic ꝙ bic deliberate dixit / licet in contrario
ſubito caloꝛe qui habet talem.
Ad dit Adde ad iſtam legem Angel. peruſi. hic
itio. in fl. col. verſi.in tex.ibi pꝛeſcripta tẽpo⸗
re ⁊c vbinot.actionẽ iniuriarũ tolli tempoꝛe / tollit etis
ſimplici voluntate abſq; partis pꝛeſentia vnde tollitur in
confeſfiõe facta ſacerdoti nec reuocatur iſta remiſſio per
penitentiã vt not. glo.inſti.eo · S. fl. ⁊ ib igo ins ſin An⸗
ge. peru. de are. Si quis ſimpliciter confiterctur peccata
ſua ⁊ reciperet penitentiã non Proptents intelligeret re⸗
miſſa iniuriarum actio:qꝛ aliud eſt remittere rancoꝛem⁊
aliud eſt remittere ius agendi: ⁊ etiam audio ꝙ quidam
theologi tenent ꝙ quis non tenetur remittere niſi poſtule
tur ⁊ hoc per illa particulam pater noſter dimitte nobis
⁊c̃. de qua gloſ.facit mentionẽ in.l.furti.S. pactus.ff. de
infami. Adde Cy. hic in.q. illa tu mentiris ⁊c. Bart. poſt
DHynum in.l.ſi quis extraneis.ff de acquirend. hered. Ja
ſon in. l. non ſolum . S. moꝛte. ff de noui ope.nuncia. Adde
Bal. hic pꝛo concoꝛdia opinio. Mar.⁊ bar.hic in glo. fi.
⁊ dicit Bar.hic ꝙ doctoꝛes citramõtani perimerunt hãc
legem:⁊ videas hic quibus caſibus ⁊ quomodo cõmitta
tur iniuria vt hic plene per Bonifacium de vitalinis de
F mantua. in.j.?. ij. carta.

Patronus vel eius heres nõ
S B m nec. debz libertum offendere. hoc
H Hoc crimen eſt pꝛiuatum
T NKiuriarum. hoc dicit Purrigar ſer
Pꝛo iniuria atroci facta ĩ ſer
3 Ominlij. len agit dominus ciuiliter ⁊
Icriminaliter.h. d. .
¶Op. vno modo vt glo. x ſolue vt ipſa.
,— uidẽ Hec duo ſunt ſpalia. pꝛimũ ꝙ
3 4 ncave elegerione ereeat
c Hadmittitur pꝛocura. Scðʒ ꝙ dominus abſens
damnetur ⁊ ita poſito vno abſurdo ſequitur
aliud. Butrigar. J ,
¶ De kamolis libellis.
MKubꝛica.

e . qui 9 Per accuſationem vel

Nrꝛimo a quocunq; inueniantur de⸗

bent cancellari ⁊ nemini oſtendi⁊ qui
oſtendit pꝛeſumitur ipſe feciſſe ⁊ perin

. 7 — 6 E
e punitur / nã qð ab alio accepit eſt fa
eeneEEAAActi non pꝛeſumitur a iure niſi pꝛobe⸗
tur. boc dicit ⁊ concoꝛdat cum.l.maioꝛem.S. de fal.

Additio Adde ꝙ famoſus hic in malam partem

accipitur alibi in bonamyt iſte eſt vir fa

moſus. Et no. duo in hac.l.pꝛimo licʒ regłr actio iniur.
ſit pꝛiuati iuris.l.fin.⁊.l.iniuria.S.de iniur. Fallit pꝛimo

denunciationem debẽt
crimina liquidari non per famoſum.

quando quis facit famoſum libellum:quia tunc cuilibet
permiſſa eſt accuſatio vt hic. Scðᷣo quãdo iniuria eſt cui
dam perſonc eccleſiaſtice.l.ſi quis.S.de epiſco.t cle.⁊ in
hoc caſu eſt etiam crimen publicũ. Item quis regłarit᷑
pena iniuri.ſit extra oꝛdinaria·S. fi.inſti.de iniurijs ſpe⸗
ciale tamen in hoc in quo eſt pena moꝛtis ꝑ tex. Ho.iſtũ
tex.dum ðꝛ in ver.oꝛe pꝛopꝛio ⁊c̃.ꝙ in cauſis criminali⸗
bus per pꝛocura.non eſt comparẽdũ Bal.in rubꝛica de

accuſa.pꝛima coł.S.⁊ vide hic plene per do.bonifacium

de vitalinis de mantua.
De abigeis.
KD . inſcriptione.Jacob. Butriga.
De nili aggeribus non rum⸗
pendis. MKubꝛica.

4 tur ⁊ ſocij depoꝛtãtur h.d.
. pariter puniantur. vt.l. q;q;. S. de epiſ⸗
3 cleric.Solu.regulariter delinquens

leo nec pariter puniuntur vt hic.x.I.
ſi multi public⸗
caſualiter pariter puniũtur vt in cõtrario.cum ſi. Jaco.
Add itio In babilonia eſt quoddam flumen qð
*vocatur nilus ⁊ maioꝛ eo non inuenitur
⁊ eſt nobile flumẽ.nam terra illa eſt calida ⁊ ſicca ⁊ in ter
ra illa raro pluit/⁊ ita agricultura exerceri nõ poteſt: ve
rum quisa illud flumen habet creſcere et totam terram in
undare poſtea decreſcit: ⁊ agricole poſtea tunc colunt ⁊
ſeminant vnde iſtud flumen habet magnos circuitus ne
poſſit vagari niſi ſuis tempoꝛibus ⁊ pꝛopterea pꝛohibet
imperatoꝛ ne ibi aggeres rumpatur ne damnũ ſuſtinerẽt
agricole.vt de alluuionibus ⁊ palł.l.j.ałas faciens con⸗
trarium eſt concremãdus vt hic.vide plene ange.peruſi.
hic ⁊ bonifaciũ de vitalinis de mantua in ſuo tractatu.

De hijs qui famoſos latro⸗
nes vel alios famolos occul

tauerũt. RKubꝛica.
—— Qui occultat reũ pari
„ „ s qui. pene punitur cuʒ es⸗
hoc dicit. Iſte tex. videtur ponere ꝙ

lserundiuum diſponat per ſe et non ꝑ
.Rdeterminationẽ ad aliũ ibi reos occul
NRtaãdo.nã dictio occultãdo mutar i ver

re ad determinationem alicuius verbi

Et ideo ſi dico in accuſatione/talis fecit inſultum vulne
rando non videtur accuſari reus de vulnere:ſed de inſul
tu.( Quero que pena imponatur latroni⁊ dic vt glo.
Ad d itio Et dum dicitur ĩ tex.ver. ſupplicio ⁊c̃.
E10 U·per hoc no.ꝙ vbi iudex habet arbitriũ
pene impoſitionis poteſt pꝛocedere vſq; ad ſuppliciũ pe
ne coꝛꝑalis ſᷣm Bal.⁊ vide per bonifaciũ devitalinis de
mantua.
. . 7 ui Non excuſatur qꝛ non potuit:ſi tñ
q als potuit alterius auxilio implo⸗
Frato.h. d. Hec lex facit cõtra maſſarios terra⸗
S Arum qui debent malefactoꝛes pꝛeſtare poteſta
ti.nam non excuſant᷑ ſi dicant ſe non potuiſſe/quia male⸗
factoꝛes erant potẽtes.nam debẽt villã totã conuocare
et ſi illa nõ ſufficit debent venire in ciuitatem ad ptãtem
qui dabit ęis familiã ⁊ capient euʒ ſi poterũt ſine leſione
eius / qꝛ nõ debent eũñ interficere. Sed ſi ſe defendẽt licet
eos interficere ar.l.q;admodũ· S. fi.ff. ad.l. acql. als qui
non delinquũt hoc pᷣtextu damnarinon debent.

De Famo libel. De his qui latro. occul. Fo. CNX.

Jnon conuitij. be eolan⸗

J quis Qui vltra debitũ occu⸗
* e⸗ pat gquam nili ↄcrems
C¶Oppo.ꝙ delinquens et conſentiẽs
et conſentiens non pariter delinquũt:

icani.ff.de publi.et.l.vnica.S.de raptu virg.

Milus eſt
flumen no

bile.

AAbum. et hoc ideo quia non poteſt veni

tunc pᷣer ſe non diſponet:ſed determinationẽ ad alium.

—

Butrigarij Gcðda pars ſuper Nono libꝛo Codicis

Ex tex. miulitare auxilum i.ſtipendiarios.lLſi ciuile.
id eſt familiaʒ ptãtis.Hot.q anteq; veniatur ad magnũ
auxilium venit᷑ ad leue.Et ſic eſt argumentũ ꝙ ſi epiſco
pus imploꝛat bꝛachium ſeculare nõ debet ei concedi ni⸗
ſi pꝛimo fecerit qð potuit ſcilicet excõmunicando ⁊ ſuaʒ
familiam mittendo/ ſi hoc non ſufficit tunc imploꝛet.
. Oppo/ꝙ quis non teneat᷑ delinquentem offerre. vt.l.
.ff. de excep. Solu. vt glo.
Ad ditio Et dum dicitur in ver.ſinautem ⁊c. hic
eſt tex.pᷣm Bal.ꝙ iudex ciuilis non im⸗
ploꝛet bꝛachium militare vel ecckłiaſticum ſeculare:niſi
in ſubſidiũ qñ exercuit vires ſuas ſᷣm ꝗJacob. Bu kacit.
c.j. extra de officio oꝛdinarij. et.c.cum non ab homine
extra de iudicijs ſᷣm bal.⁊ vide bonifacium de vitalinis
de mantua hic in tit. de receptatoꝛibus pleniſſime.

De requirendis reis.
MRubꝛzica.

legationem excedunt nõ pꝛocedit ſen⸗

annotatio cuius annotatiõe effectus
elſt vt.ſ.ifra annũ veniẽs audiat᷑ de cri

faumia irrogatur. h. b. totus ti.
AQEx tex.non requiritur ſi pꝛius:⁊ hec que tranſmittit
ſiſcus non habet/qꝛ ex annotatione qꝛ illa euanuit poſt⸗
ᷓ; venit infra annum/nõ ex crimine quia illud per moꝛtẽ
euanuit.vt.S. ſi pen.appel.per totum.
¶ Oppo.ꝙ pꝛimo debeat requiri qᷓ; annotari bona cum
bona alicuius ꝓpter contumaciã capinon debest. vtA.
pꝛetoꝛ.⁊.l.fulcinius.ff.ex qui.cau.in poſſeſſionẽ eat᷑. So⸗
lu.fateoꝛ oppo.⁊ ideo dic vt dixi ſupꝛa in textu.¶ Item
op.qꝙ reus purgare non dẽat crimen et pᷣmo abſoluatur
accuſatoꝛe non ꝓbante.vt.l.qui accuſare.S.de edẽdo cũ
ſi. So.regula eſt ꝙ accuſatus ab initio qui nunq; fuit cõ⸗
tumax non habʒ ꝓbare vt in cõtrario.fallit in quibuſdꝗ
criminibus vbi cogitur.vt.l.vbi.S.de fal.quod intellige
qñ accuſatoꝛ crimen ad aliquam ſuſpitionem adducat:
als non teneretur ſe purgare:ſi tamen ſe nõ purget eo ca
ſu quo tenetur:non tamen ex tali pꝛeſumptione veniet cõ
demnandus. Si vero accuſatus de crimine fuit contu⸗
max reuerſus habet ſe purgare:quia pꝛeſumptio eſt con
tra eum non tamen talisvt veniat condemnandus ex es
ſi ſe non purget. B
Crimẽ qñ ¶ Quero quid dicatur crimen graue. Rñ hec lexvidetur
dicat᷑ gra⸗ cõſiderare grauia ex parte effectus ſcilicet pene /alibi lex
ue. videtur conſiderare cauſam vt dicatur graue illud quod
cum dolo committitur.vt.l.ij.ff. de noxa.⁊.l.liber homo
ad l.acquil.hec ergo conſiderat crimen graue ex parte
pene ſcʒ ſi excedat relegationeʒ quia tũc in abſentem nõ
poteſt ferri ſententia.
Bãnũ qð ¶ Modo quero an bannũ quod hodie datur habest vim
hodic dat᷑ ſententie/an annotationis. Et cõmuniter repꝛobat᷑ glo.
an hẽat vĩ que eſt inſti.quibus mo.ius pa.po. ſolS.depoꝛtati.que
ſnie. equiparat bannitos depoꝛtatis vel relegatis. nam rele⸗
gatio vel depoꝛtatio imponuntur per diffinitiuam:ban⸗
num per interlocutoꝛiã niſi conſiderat᷑ ꝙ bannum da⸗
tur ex contumacia non ex crimine liquidato⁊ per inter⸗
locutoꝛiam: ſed depoꝛtatio et relegatio ex crimine impo
nuntur:ſed ex crimine liquidato ⁊ per diffinitiuam ſentẽ
tiam/nunq;ᷓ ergo bannitus perdit patriam poteſtatẽ vel
tutelam vel curam:⁊ certe vidi magnos doctoꝛes tenere
ꝙ non/quibus multuʒ repugnat quia ſtatim eo capto de
capitatur etiam crimine nõ liquidato. Sed dic ꝙ hic nõ
ſic quia lex municipalis hoc dicit:ałls nõ operaretur bã⸗
num durioꝛi pena qð de iure ↄmuni poſſet effici.vt.l.aut
damna. S.: inter eos.ff. de penis ⁊ ita loquitur aut᷑.item
quecunq; ałs quicquid.S. de epiſco.⁊. cleri.hinc eſt ꝙ ſi
bannitus de ciuitate iſta exiſtens in ciuitate mutine hic
duceretur per vim non deberet hic puniri quia non fugit
bannum: ſed ſi ſponte venit iterato iſto crimine punitur
non vigoꝛe banni / ſed ſtatuti:quia dicit ꝙ bannitus ha⸗
beatur pꝛo confeſſo.vnde in ipſum tanqᷓ; in cõfeſſum fer⸗

m ablenti. n eraunt⸗

tentia in abſentem. Sed requiſitio et

mine non de bonis ? quedam facti in

tur diffinitiua crimine non excuſſo.Et ideo equipara bꝗ
num annotationi non perpetuo ipſum audiri de crimi⸗
ne ſicut hic / niſi eſſet ſtatutum impedieus.et ideo non pu
to ꝙ perdat patriam poteſtatem: ſed ꝙ non redditur ci
ius ⁊ ꝙ bhabeatur pꝛo confeſſo ⁊ ſimilia.
Item quero nunquid habeat locum bonoꝛum annota⸗

tio. Et dicunt quidã ꝙ non hodie nõ publicantur bona.

vt ·/de bono.pꝛoſcrip.aut᷑.bona damnatoꝛum.Tu dic

immo hodie locum habet annotatio que fit pꝛopter con

tumaciam in non veniendo/⁊ in iſta nil eſt mutatũ.Sed
publicatio que flebat per diffinitiuꝗ eſt ſublata.ſic ⁊ ałs
contumax in non veniendo et etiam contumax in nõ pa⸗
rendo.nam vnus appellare non poteſt alter ſic. Et eſt
ratio quia eſt contumax in non veniendo ⁊ etiam in non
parendo.vt.l.creditoꝛ·S.iuſſus.ff.de appella.

„ famis de iure vel de facto.Sed in cauſa crimi⸗
SX“E nali de facto non de iure. hoc dicit.
Quero an bannitus de crimine ſit infamis. Rñ. ſic de
acto nõ de iure cũ ſtatutũ nil de hoc dicat Ende recur⸗
ram ad ius cõmune.Sed an per cancellationem abolet᷑
infamia:hoc non determiio.

Item quero nunquid contumax in cã ciuili in qua di⸗

natus eſt ſit infamis infamia facti.Gloſ.ꝙ ſic: et male qꝛ

nõ debemus extendere infamiam ad caſus.in.l.non ex.

pꝛeſſos vt not.in.l.j.ff.de hijs qui not.injfa.cum ergo hic
ſolum de criminali loquatur non extendã ad ciuilẽ.nam
licet aliter q;tum ad infamiam irrogandã per diffiniti⸗
uam que dicit ꝙ ciuiles criminalibus comparent᷑ non qᷓ;
tum ad irrogandam infamiam ex cõtumacia.

De queſtionibus.
MRubzica.
Beltionem. egulereni

non toꝛquetur ſeruus in dñm. fallit in

vitiatur in cauſa ciuili.Seruus cõtra

¶ Item oppo.ꝙ etiam in alijs crimi

e unbus iſtis t alijs. 2 dicvt in glo. But.
Ad ditio. Addeꝙ milites ? decuriones non tos
quent᷑.l.milites.⁊.l.diuo.j.iſto tu. Aue⸗

dam ſunt perſone que nõ toꝛquent᷑ contra certas perſo⸗

nas.l.j.⁊.l.pꝛidem.j.iſto ti.regulariter ſerui⁊ plebei toi:
quẽtur.:.libero.ff. eo ti.l.fallaciter.. de abolitionibus/⸗p

ſidente iudicio locus eſt toꝛture:ałs nõ vt.l.j.ff. eo. ti.

ſalitum Rec contra dominũ au⸗
4 Nſo li tum. ditur ſeruus:ĩmo nec cõ⸗

WVEWirs matrem vel tutoꝛem dñi h. d.
H., ¶RNota ergo ꝙ beneficium trãaſit ad ſuperio⸗
rem licet non dignitas. Butrig.

Um cognitionaliter e

J toꝛquetur pꝛecedentibus indicijs. Butri.

₰☛ J Regulariter reus non interroga
„W cuti. & eioſed iſocino iud aceint

conuincit᷑ non excuſat᷑:qꝛ ſociũ pñtauit. Bu.
Ec. ſi moꝛs Etiam ad moꝛtem teſta⸗
U*HB: toꝛis vẽd icandã ſubijciũ
tur indiſtincte toꝛmentis pᷣui quis in teſtamen

R
. Kb

W vto ſunt libertati donati.hoc dicit.
¶ In glo. que incipit quid eſt et indiſtincte ibi.poterũt

iſtud vlſtimũ attendo quo ad penam:non quo ad queſtio

Aacob. Butrig. s
V Non toꝛquetur ſeruus in dñm
= Rid em. xei pꝛo eo nec libertus contra
patronumvel pꝛo eo. ¶ Op.ꝙ fauoꝛe alicuius
H„ rAGinductum eſt non debet eum ledere. vt. l. ꝙ fa⸗
uoꝛe.S. de leg.at in honoꝛem ⁊ fauoꝛem domini ſeruus
non toꝛquetur contra eum ergo debet poſſe pꝛo eo toꝛ⸗
queri.Solu.due ſunt regule.vna ꝙ ſeruus in honoꝛẽ do⸗
mini non toꝛquetur contra dominum. Alia eſt regula ꝙ;
domeſticum teſtimoniũ repellitur/de hac ratione ꝓ do
mino non toꝛquetur. Jacob. Butrig.

,„/ ar Cötumax in cꝗ
NRpecuniarijs. nar in c

ſcaſibus hic poſitis. Utile ꝑ inutile nõ

dñm non toꝛquetur. h. d.

Pd
eteſ

ſtl dau
i

Nbenthe
gn ſc
giaſunt
linis ecu
ocſineſi⸗
hnsrinin
ſebeioru
ſapꝛuno
gari po
degradal
ſpterih

icktoꝛque
ſecturam.
lurdekact
figretunc
figm non
qpeſtion
gberur)
fam 1
Zacoot

corrigitt
ſtio defan
finumv
Ulinterdt
ſiodebo
col hoce
Ntapetti
ſeſoria
fis anor
foqaib
meij
facto gli
aſuntte
ceditur
§dione

mͤchp
hefſona
Gbipone
oyrinc⸗
lrinnon
Arfliue
cctus
ttiamer
int na⸗

E
S=
S=
=
2 =
5 = S
-
☛ ☛

= =
=

☛S =
E
=
=

nlictiifeens
Goſgſetnin
daſunln
Nigflnane
tmligkain
Mincihnz
Pcorpmnn
Dunaci

= =

lulli Genunen
Irch.d.
tiamindlim
dicrkingitl
curiones
oſiſtont
Nrs certusft
jſerir
e holitſens
nötlifan

coln wnii
ſeruusinonu“
fihd.
miräſtottont

Ais b
Go hon hnence
lsllueini
ciipirut
asnonen
deenciſchi
icis hie

diec.
inar ihonn
ſon gwul N
nſnnunti
elbenls
gtnotlin⸗

llke le
ndunnil

=—
= =

Eruos Seruus contra dominum non
US. roꝛquetur etiam ſi velit domin?ꝰ
hoc.dicit᷑ Jaco. Butrig.
Ad d iti 0 Adde hic eẽ tex.ꝙ ſi dominꝰ extraxerit
Rfamulum de ſeruitio ſuo ꝙ deinde non
poterit eſſe teſtis I maxime cum data opera hoc factum
ſit. l. ⁊ qui data. ff. ex quibus cauſis maioꝛes.ſm docto⸗
rem antiquum.
Tlites udex in queſtionibus habet cõ
1 ſiderare duo:pꝛimo vt ad ea non
5 pꝛocedat ſine iudicio. Secundo vt conſide⸗
Kumret perſonam ſi eſt pꝛiuilegiata toꝛqueri non
debeat hoc dicit. Hodie milites hoc non habent pꝛiuile
gium: ſed populares qui ſunt de alia ciuitate ⁊ merito
quia ſunt decuriones:nam conſilium ciuitatis ẽ loco oꝛ⸗
dinis decurionum. quia a toꝛmentis excuſantur. Sed de
hoc ſiue ſint de conſilio ſiue non dum tamen ſint in arti⸗
bus pꝛiuilegium habent ar.ꝙ clerici militent:⁊ ſic penis
plebeioꝛum non ſint ſubijciendi:nam non debẽt mutari:
ſed pꝛimo degradantur: ſic ⁊ milites pꝛimo debet degra
dari ⁊ poſtea penis plebeyoꝛum poterunt ſubijci: ⁊ de
degradatione dixi.S. de epiſcopis ⁊ clericis.autent᷑.pꝛe⸗
yteri.hoc dicit Jaco. Butrig.
— ſt tu In cauſa ingenuitatis
Gp erxj a poteſt toꝛqueri etiam il⸗
æ& le de cuius ſtatu queritur. hoc dicit. Dic ergo
. Eaa; aliquando queritur de facto ſerui / ⁊1 tunc po
teſt toꝛqueri:vt.i.interrogari.eo.⁊.l. cũ ſeruum. ſᷣm vnã
lecturam. S. de ſeruis fugitiuis. Si autem non interroga
tur de facto ſuo.⁊ tunc aut eſt cauſa libertatis ⁊ poſſeſſo⸗
ria:⁊ tunc toꝛquetur vt hic ſiue cauſa liberalis ⁊ petito⸗
ria:æ non toꝛquetur vt hic:⁊.l.de minoꝛe· S. vltimo. ff. de
queſtionibus. aut eſt queſtio inter duos: æ nemo toꝛz
quetur vt dicam in. l.cum mancipium. ſᷣm aliam lectu⸗
ram ⁊ eo.l.quotiens.⁊.l.cum teſtamentum. hoc dicit

Jacobus Butrigarius.

Abi eſt
m teſtamentum. dubium
de dominio ſerui poteſt toꝛqueri. hoc dicit cuʒ

N Ma AHl. quotiens eo. .l. hoc qð placet. que tamen

coꝛrigliur per legem de toꝛmentis·.eo. aut ergo eſt que⸗
ſtio de facto ſerui:⁊ poteſt interrogari etiam contra do⸗
minum vt. ſ. eo. interrogari:aut ẽ queſtio de dominio ſer⸗

ui inter duos / ⁊ tunc idem vt.l.quotiens.jeo.aut eſt que

ſtio de bonis hereditarijs ⁊ tunc non toꝛquebuntur vt · ·
eo.l.hoc qð placet. hodie ſic vt.l.de toꝛmentis.j.co.aut
eſt queſtio de libertate / æ tůc aut eſt cauſa liberalis ⁊ poſ
ſeſſoꝛia: ⁊ toꝛquetur vtl.ſuper. S. eo.aut liberalis ⁊ petito
ria æ non toꝛquetur:vt.l.de minoꝛe.. fl.ff. co. ¶ Iteʒz que⸗
ro quibus toꝛmentis ſtetur / dic vt glo.in.l. hoc ꝙ placet.
ꝙ medijs / pꝛocedit gloſ.quando quis interrogatur de
facto alieno / ſed quando de facto pꝛopꝛio quanto facilio
ra ſunt toꝛmenta tanto ei facilius credirur immo ei non

creditur in toꝛmentis niſi perſeueretvt.l.j.ff. de cõfel.⁊. l.

. S. diuus. · ſi quis vltra.ff. eo. Jaco. butrig.
— Ver aſperſam maculã pꝛiuilegium
Juo. o

RN ntranſit ad inferioꝛes.h.d.
¶ Sppo ꝙ pꝛiuilegiuʒ tranſeat ad inferioꝛes
Alicet pꝛimus gradus macula ſit aſperſus vt. l.
emãcipat. ff. de ſenat. aut queris an trãſit pꝛiuilegium ex
perſona aſperſi:⁊ dico ꝙ non:ſed ex perſona pꝛecedenti
qui non eſt aſperſus macula non obſtante medio macula
to vt in contrario: aut ergo auus ⁊ filius non ſunt macu⸗
lati non tranſit honoꝛ ad nepotem ex perſona aui⁊ filij
gut filius medius eſt maculatus:⁊ tunc aut nepos fuit cõ
ceptus ante maculam patris ? tranſit ad nepoteʒ honoꝛ
etiam ex perſona patris ⁊ aui:vt in contrario. Si pater
fuit maculatus anteq; nepos eſſet conceptus tunc non
tranſit honoꝛ ad nepotem ex perſona patris maſculi / vt
hic: ſed aui ſic vt in contrario / ⁊ hec vera in honoꝛibus.

Sed in acquiſitionibus ſecus:quia ſi pꝛimus gradus eſt

maculatus non tranſit ad ſequentem vt per indirectum
ei qui maculatus eſt:vt.l.diui fratres.de iure patro.
= E Seruus non toꝛquetur pꝛo do⸗
ErxruoS. mino pꝛeſenti vel pꝛeterito.hoc
dicit. Hec lex eſt ĩ argumentum ꝙ quidã hñs
Eſfamulũ teum expellit de domo vt pꝛo eo poſ⸗
ſit eſſe teſtis modo ſi conſtaret ꝙ hac de cauſa ipᷣm expu⸗

Dej Queſtionib⸗·· De Abolitionibus.Fo. CXI.

liſſet non poſſet eſſe teſtis pꝛo eo ar.l.pe.S.de adul. Sed
in dubio hec lex dicit ꝙ ſicut pꝛo pꝛeſenti domio nõ po⸗
teſt teſtificari:ita nec pꝛo pꝛeterito. Sed foꝛte.ll.que di⸗
cunt repelli domeſticum loquuntur de alia domeſticita⸗
te nõ famuli ⁊ de hac dicam ⁊ qͥ ſint domeſtici.S.de teſti.
l. etiam. Butrigarius.

. Abi de facto ſerui querit᷑
TKterro gar poteſt toꝛqueri.h.d.
Ecuriones Decuriones cõmuniter
non toꝛquentur.fallit in
quibuſdam criminibus. Butrig.
Xh il Nec gratia nec pecunia debet iu⸗
2 *dex coꝛrũpi:vt toꝛmenta innocẽ⸗
Vtibus vel dignitate minutis inferat.hoc dicit

5 Jacob. Butrigarius.

De abolitionib us.

Mubꝛica.

” Abolitione a pꝛeſide con
Meles. ana non flt repetitio cri⸗
Uminis. hoc diccitt.
C¶ Ex tex.ſupplicatione. Iſte tex. le⸗
Ssitur duobus modis. vno modo ꝙ pᷣn
Sceps conceſſit abolitionem abolitiõis
Soate a pꝛeſide quo caſu poteſt repeti
AAcrimen. Alio modo poteſt legi vt eui⸗
tet caſum quo non pꝛeſes:ſed pꝛinceps abolitionem con
ceſſit quo caſu poteſt repeti crimẽ infra triginta dies ab
abolitione. Butrigarius.

Add it io Videamꝰ qͥd ſit abolitio ⁊ quidẽ põt di Abolitio
ci. Abolitio eſt accuſatiõis perẽptio ſi⸗ qͥd ſit ⁊ q̃t
ue excluſio vt nomen ſit conſequens rei.Sicut dicitur ex mõis fiat.

ceptio acti.excluſio.ff.de excep.l.ij.in pꝛincip.Et not.ꝙ
abolitio fit tribꝰ modis vno modo a pꝛincipe ex ſuo mo⸗
tu ob rem pꝛoſpere geſtam vel ob gaudium vel ob ſimilẽ
cauſam. ff.ad turp.l.ſi quisS.fin et l.ſeq. Secundo mo⸗
do ad inſtantiam ⁊? poſtulationem accuſatoꝛis coꝛam iu
dice oꝛdinario qui de cauſa recognoſcebat. Lertio mo⸗
do per moꝛteʒ accuſatoꝛis vel accuſati cum extinctũ fue
rit crimen regulariter moꝛte ſuperueniente.vt. ff e.l.aut
pꝛiuatum.vel pꝛopter iuſtum impedimentũ ſuperueniẽs
accuſatoꝛi.vt dicta.l.aut.et.l.ſenatus·S. reos.S.ſi accu⸗
ſa.moꝛ. fuerit.l.ij.et.l.defuncti. Et not.ꝙ ſi fit abolitio a
pꝛinc ipe nullo poſtulante ꝙ talis abolit o extinguit om⸗
nes accuſationes.nõ quo ad om̃es pꝛeterq; ad actoꝛem
quia tempoꝛe non minus poterit vſq; ad.xxx. dies repe⸗
tere accuſaui.vt·j.e.l.fl.computandos a die quo ferie ge
neralis abolitionis ſunt finite.Et debet accuſare eo mo
do quo pꝛiꝰ fecerat.vt.j.de generali abolitio.l.ij.⁊.ff.ad
turp.lł.aut.S.in iudicio.Si vero flat ad petitio.accuſato
ris coꝛam iudice tũc debet fieri vtraq; ꝑte pñte.ſ.accuſa
toꝛe ⁊ cã cognita. Et vertitur in cauſa cognitionis hoc
modo vt ſi accuſatoꝛ calumnioſe hoc modo fecit accuſa
tionẽ abolitio non concedatur.vt.j.e.l.fl.in pꝛinci.de ca⸗
lum.il.fallacia.immo puniatur de calum.vt.S.not.de ca⸗
lum. Si vero per erroꝛẽ accuſauerit ſi quidem accuſatꝰ
ſuſtinuit iniuriam vel carceris vel verboꝛum vel toꝛmẽ⸗
ti non eſt concedenda abolitio:ſi vero nõ ſuſtinuerit in⸗
iuriam vel carceris vt dictum eſt:⁊ tunc concedit᷑ alas
ſi etiã vtraq; parte volente.Et debet peti abolitio xxx
dies computandos a die inſtitute accuſationis/ałs nõ
auditur.vt.j.e.l.fl.⁊ ff.eo.l.j.S. abolitio.⁊.l.aut·S.in iudi
cio.Si vero pꝛopter moꝛtem petitur abolitio debet con
cedi regulariter qꝛ moꝛte extinguitur crimen.vt.S.ſi reꝰ
vel accuſa.moꝛ.fuerit.l.ij.cum ſi.ff.e.l.in ſenatus.· ſi ꝓ⸗
pter moꝛtem.fallit in caſibus in quibus nullo modo con
ceditur vt in crimine leſe maie. patrie oppugnate vel ꝓ⸗
dite vel crimĩe falſi.vtj.eo.l.ſi falſis.ff. ad turp.⁊.l.falla
citer. Item in crimine peculat. repetundarum ⁊ de reſi⸗
duis et in crie apoſtaſie ⁊ hereſis ⁊ ſy mo.vt..ſi reus vł
accuſa.moꝛ.fuerit.l.j.⁊ ibi not. Item ꝙ ſi auis calũnio⸗
ſam fecerit accuſatiõeʒ et ipſe pẽcunia ↄuictus velit abo
litionem fleri non eſt audiendus etiam conſentiẽte par⸗
te aduerſa/ſed pꝛocedi debet in accuſa.ita vt nocens pu
niatur.·j.e.l.ij.Ffallit etiam ſi accuſauit pꝛoſequendo ſuaʒ
iniuriamvel accuſauerit conſanguineosvel ſimiles. Ma
tunc conceditur abolitio.vt.dic.liij 5 Jiem no. ꝙ per

Inkama⸗
ri an poſ⸗
ſit qs ex
ptumacia

abolitionem generalem vel ſpecialem tollitur pena:⁊ eti
am crimen extinguitur /ſed non tollitur infamia.:j de ge⸗
nerali abolitione.l.finali.cum ſimilibus.et de hoc notat
Aʒo in ſumma huius tituli.

B lit . 0 Abolitio conceditur pꝛeſen⸗
α olitio. te aduerſario ⁊ cauſa cognita.
hoc dicit. Heclex facit argumentum ꝙ ſi iu⸗
aerx de crimine inquirit:⁊ ille qͥ paſſus ẽ iniuri⸗
am vult crimen remittere.queritur an tollatur inquiſitio
⁊ videtur ꝙ non:quia iudex nihilominus pꝛocedit. Sed
certe ego diſputaui q̃ſtionẽ iſtã ĩ crĩe puato⁊ dicebãt qui
dã in accuſatiõe ꝙ ſint due ĩiurie:vna reipublice:alia of⸗
fenſi/vñ vna remiſſa nõ ẽ ꝓptea alia remiſſa: vt.l.licita⸗
tio · S. ꝙ licite.ff.de publicanis.Sed certe ipſi non dicunt
verum /quia pꝛimo eſt tantum vna iniuria/alas ſi eſſent
plures pene plures poſſent imponi:qð non eſt hic:⁊ ideo
remiſſa iniuria ab offẽſo iudex non poteſt inquirere Hec
obſtat hec lex:quia loquitur in crimme publico qð patet
quia in pꝛiuato non eſſet neceſſaria abolitio cum ſit indi
ſtincte licitum in eis tranſigere.S.de tranſac.l.tranſige⸗
re.hoc dicit Jacob. Butrig.

xræ Igrauato nec teſtibus iam queſtionibus ſubie⸗
ctis in quibus criminibus nullo modo conce⸗
ditur.hoc dicit Jacob. Butrig. =
Ad d iti 0 Adde ꝙ in hac.lł.verſiculo ſinautem ⁊c̃.
iſte verſiculus eſt ſingul.ſᷣm bar.hic.

Be generaliaboli
tione. Mubꝛzica.
Di potentatus. hie⸗

4 D S

WuAs fit ex cauſa publica poteſt fieri crimi⸗
n ge Anis repetitio infra triginta dies.hoc
dicit Jacob. Butrig.

Gm eo Pꝛeſcriptio triginta dierum habet
Q locum in accuſatione inſtituta ⁊ abo
lita non inchoanda.hoc dicit Jacoh Wuttig. ia no tol
— . ndulgentia nõ to
NRd ulg entia. infamiam / reſtitu
tio vᷣ0 tollit. ¶ Op. de.l. j· S. pe.ff. de his qͥ no.
infa.Sol.ibi vtitur imperatoꝛ verbo reſtituo

hic verbo indulgeo:hec vera reiectis alijs.hoc dicit Ja⸗
cobus Butrigarius.

t intra certum tempus
criminalis queſtio termi⸗
netur. RKubzica.

Dilſe uis Qui non expediunt
¶ cauſam criminalem
Vinfra biennium puniuntur in quarta
AA Aparte bonoꝛum ⁊ infamia.hoc dicit.
COopo. ex. gloſ.⁊ videtur ꝙ punia⸗
y Ntur ſimilitudinarie ſupplicij: vt.l.accu
. ſationis. ff. de accuſa. So. quidam pꝛo
ARAReſequuntur crimen ? non pꝛobant ⁊ illi
puniuntur ſimilitudine ſupplicij:vt in contrario:quidaʒ
non pꝛoſequuntur infra tempoꝛa a iudice ſtatuta/⁊ ałas
punitur vt ſtatim dicam.
Item oppo.ꝙ alia pena imponatur vt.l.crimen.S.qui
accu.non poſſunt. So.vt glo.⁊ pꝛima eſt vera.ratio:quia
poſito accidenti ſequitur conſequens :nam ad crimen ſe⸗
quitur pena:vt.l.jS.· ad beſtias.ff.de poſtu.ergo quando
non pꝛoſequitur infra tempus ſtatutum a iudice non eſt
determinata et oꝛdinata contumacia: ergo nec oꝛdina⸗
ria pena:hic autem eſt tẽpus legale ⁊ oꝛdinatio/⁊ ideo ẽ
pena oꝛdinaria:aut ergo quis pꝛoſequitur ⁊ non pꝛobat
⁊ punitur ſimilitud ine ſupplicij: vt dicta.l.accuſationis.
aut quis pꝛoſequitur infra tempus ſtatutũ a iudice/⁊ pu
nitur ſᷣm.l.qui crimen.S.qui accu.non poſſunt.
¶Oppꝑo.ꝙ quis ex contumacia nõ infametur:vt.l.fi.S. de

requi.reis.So.hec ſᷣm illam quia infamatur de facto et

Sg/ Calumnioſe accuſanti non
“ Alla citer. conceditur abolitio nec reo

Butrigarij Gecũda pars ſuper Nono libꝛo Codicis

non de iure. ¶ Item oppo.ꝙ etiam de iure infametur cuʒ

in turpil.incidat:vt.jti.j.l.ij.So.glo.fatetur oppo.quod

non puto verum:quia contrarium loquitur in deſiſtente
hic in pꝛoſequente:ſed non in terminante cauſam infra
tempus legale:⁊ ideo non puto hic locum habere penam
turpil. ¶ Quero an ſufficit ꝙ detulerit reum an non exi⸗
gatur ꝙ fideiuſſoꝛ ⁊ de exercenda lite deſiſtat:⁊ dic vr gl.
Jacob. Butriga.

*„
S
S

net vt faciat terminari infra tempus ſtatutum

⁊ ꝙ alijs eſſe ſolet pena non eſt de pena delinquenti opoꝛ⸗

tet ad aliud trãſire ꝙ ſit ei pena hoc dicit.ſ Ego diſputa
ui hic queſtionem talem ſtatutum dicit ꝙ non ſoluẽti col
lectas non reddatur ius vſq; in quinquennium:vnde ſi p
pter collectas non ſolutas non debet ei reddi ius ad qui
quennium non erit ei pena cum per aliam cauſam non de
beat ſibi reddi/nũquid aliam penam debet eis imponi:
ego determinaui ꝙ ſic per hanc.l.vnde poſt pꝛimũ quin⸗
quenniũ non reddetur ei ius infra aliud quinquennium.
¶Erx tex.łſi petantur NHota ꝙ dilatio datur demum ſi
petatur:⁊ ideo ſi actoꝛ petit dilationem ad pꝛobandum
iudex dicat /do dilationes ambabus partibus ad pꝛobã⸗

dum:male dicit / quia non debet dare reo poſtq; reus

eam non petit.

Additio. Aaae giltal in verſl r iperſong e fa

*cit ad queſtionem de ceco qui cõmittit
tale delictum qð debebat ſibi oculus remoueri ꝙ cum pe
na non poſſit habere locum in oculo/tunc punietur ĩ alio
membꝛo per hunc textum ſᷣm Joan.and.in regula nemo
poteſt. de regulis iuris libꝛo ſexto.

=ðð Ad cauſam criminalẽ
E„Miminales. nunundi van b⸗
nium oĩmodo.h.d.¶ Ad euidentiam eſt ſciẽdũ
Mα quidam pꝛoſequuntur ⁊ non pꝛobant /⁊ tũc

pena turpilł. de qua hic. Iteʒz eſt ſciendum ꝙ hec pena ſo⸗
lum locum habet in crimine publico pena.i.remie:⁊ in pᷣ⸗
uatis.ff.eo. Ja. Butrig.

Ad ſenatuſcõſultum turpillia

KRubzꝛic.
S demum. Qu ab geeuſa⸗

Edicij ⁊ publici criminis deſiſtit incidit
Min turpil. h. v. C Oppo. hic inuit ꝙ ad
hoc vt deſiſtens cadat in turpił.opoꝛ⸗
tet carceratũ fuiſſe reũ ⁊ alia contigiſ⸗
ſe q̃ bic dicunt᷑.Sʒ ʒ hoc videtur lexi
Eſenatus.S. qui poſt. ff. e. So. vt glo.
Itẽ op.ꝙ etiã ĩ pꝛiuatis criminibus hẽat locũ hec.l.vt
l.ſi quis repetere · S. j. ff.e. So.ibi.l.remia.hic turpil.

„ Fideiuſſoꝛ in certam rem non tene
SY Pzo W. iur vltra hoc.

ß

—H & Ad accuſationẽ eliſam non
D S Bamuis. nanis pꝛomiſſis reditur

ad extinctam/nõ ſic ad accuſandum act. quia
Pacto extinguitur nõ eliditur. hoc dicit. Quia
glo.duo in oꝛdine ſignat contraria: ideo oꝛdina ſic.Et
ideo oppo.ꝙ non ſeruatis pꝛomiſſis poſſit ad pꝛimã ac⸗
cuſstionem rediri vt.S. de tranſact.l.ſcire.⁊.l.ſub pꝛe⸗
textu.So.ibi loquitur in actione ciuili in qua diſtingui⸗
tur ꝙ aut eſt eliſa:⁊ ad eam reditur / aut extincta ⁊ non.ſʒ
agit de dolo vt dicta.l.ſub pꝛetextu.hec loquitur in accu

2

ſatione criminali que tollitur ex ſolo pacto.ar.l.ſi tibi · S⸗

q̃dã.ff.de pac. Op.ꝙ poſſit ad accuſationem redire tan⸗
q́; tranſactio non tenuerit vt.l.tranſgredi.So.ſᷣm aʒo.
¶ IAn gloſ. qque incipit quibus ibi.qð non placet: immo
eſt bona ratio aʒo:qꝛ quantum ad hoc vt idẽ poſſit ad ac⸗
cuſationeʒ redirevel non hʒ locũ diſtinctio illius:licet nõ

qᷓ;tum ad hoc vt cadat in turpil.vel non.¶ In eadem gl.
ibi ratio autem.hec ratio redit ad pꝛimum contrarium.S
de. l. ſub pꝛetextu.¶ In eadem glo.ibi aliud.in ft.in crimi
nali ⁊ colligitur ratio exil.ſi tibi:g quedam.ff, de pc.

⸗ Licet accuſatoꝛi non pꝛoſe⸗
Ouerint. en infra tempus debliin
irrogetur pena/tamen ad officium iudicis pꝑti

habet locum pena.l.remie. Quidã non pꝛoſequuntur in⸗
fra tempoꝛa legalia/⁊ habet locum ciuilis pena tituli pee
cedentis.Quid am ſine abolitione deſiſtunt:⁊ habʒ loc,

larſe
nie
ſtioriamt
N.
Gccnitunt
ferunt /non

1ddi

codens l
hotremo.
iNeant
ſrenonp
lſerein

Nibi/n
tiepꝛin
ytglo.
tur debe
crimen.
decrimin
ſicum ſi
ytglo Cea
ger ſuo o⸗
teſtremite
gulyenit
Et ſi dica

ſtlbinote

ro:ſed in
Anentur
Clratoꝛ in
Moꝛiamm
in de c.
Comparet
vospertin
ſaunyen
eſltina
ſlmwoen
ſcoetro
ſockinl
dſforentes
nn lun
Upeltroff
ercauſan
lelisſecgl
Pspolebe
mzödet
ehocf
ercinari

catſnanu
mingncidr

Lidenrunetſia

Nonecben i⸗
Npsſeunu
Ulispentinie
eſikvnrthtrte

dungben n
enaltetietkge

tun

QAuichun
tonegtin
nisdeſſtint
phohiinigl
dorinutee
reätascontt
zloeſttenh
feoſt⸗
binaihel
iahleun
timſenton

ſetcnicſeng

goniſettr.
Ninmigſi
rhoene,

vociuſe⸗

„

oſttad gini

De Calũniatoꝛib.

AQAui deſiſtit ab accuſatio
*ne ad eandem redire non

JYis de qu
poteſt. hoc dicit. Femi M
4 1 emina deſiſtens ab accu⸗
L J fem ina.ſtione non pꝛoſequit᷑ ſuam
vel ſuoꝛum iniuriam:cadit tamen in turpił.
COppo. ꝙ non cadit in turpił.vt.l.j· S· actio⸗
nem ff. e. dic vt glo.⁊ de hoc plene dixi in.l.ſi ea · Squidã.
F.qui accu.non poſſunt.ſ¶ Item quero quis dicatur ſuaʒ
iniuriam pꝛoſequi:dic vt glo.

¶ In glo. que incipit ſi quis.ibi non poſſunt cogi.nã bũ

admittuntur licet non cogãtur in executionibus que dif⸗
ferunt / non tñ deſiſtunt. hH.dd.
Ad DdD iti 0 Adde ꝙ glo.j. huius legis in verſi.ſʒ qs
dicitur ⁊c.⁊ glo.eſt ſing.ſᷣm bal. in.c.ac
cedens.j.col.vt lite cõteſt.in.c.ceterum.de teſtibus.in.c.
poſtremo.de appel.idem Jaſo.in.lł.j.ad fi.ff.in ius voca⸗
ti vt eant aut ſatiſdant. vide bald.im.l.j.xj.coł.S.q accu⸗
ſare non poſſunt.verſi.ſuper tertio puncto.⁊ ibi videtur
reſidere in hac oppoſitione.

De calumniatoꝛibus.
RKubꝛica.
Turpitudo occur
Alumn la. rẽs in iudicio pur
gatur mercẽnario officio iudicis eiuſ
adem cauſe.hoc dicit. B
2 ¶ Oppo.ꝙ etiam finita pꝛima inſtan
V Atia poſſit ad cauſam rediri cum tenea⸗
tuxn. l. remia criminaliter ⁊ ciuiliter: vt
l. j. ff. e. So. poteſt poſt accuſationem
vt ibi/non officio vt hic.¶ Item oppo.ꝙ demum accuſa

tiõe pꝛima finita de calumnia vt.l.j.S.j.ff.ad turpił.So.

vt glo.¶ Item oppo.ꝙ qui de crimine calumnie pꝛoſeqͥ⸗
tur debeat ſe inſcribere ꝙ hic non fuit:⁊ ſic obſtat lex qui
crimen.S.qui accu.non poſſunt.So.vt glo.i Item op.ꝙ
de crimine calumnie pendente pꝛimo non poſſit cogno⸗
ſci cum ſit par in crimine vt.l.j.S.qui accu.non pñt. Sol.
vt glo. Collige ex.l.iſta ꝙ ineptitudineʒ iudicij poteſt iu
dex ſuo officio remittere:hinc eſt ꝙ ſi accuſat qui non po
teſt remittit eum eſſe vere poſtulantem /ſic ⁊ in ciuili lite
qui venit vt ꝓcuratoꝛ remittitvt.l.ꝙ ꝓhibet. ff. de poſtu.
Et ſi dicas quomodo poteſt ſibi remittere cum non

ſit ſibi notum vt iudici. Reſpondeo eſt ſibi notum vt pꝛi⸗

uato:ſed inquiret ⁊ faciet ſibi notum vt iudici.⁊ eſt in ar⸗
gumentum ſtatuto cauetur ꝙ in criminibus non poſſit ꝓ
curatoꝛ interuenire ad aliquam exceptionem etiam decli

natoꝛiam exponendam. Modo iudex inquiru cõtra quẽ

dam de crimine in caſu in quo inquirere non poterat
comparet pꝛocuratoꝛ eius ⁊ dicit:domine iudex cum ad
vos pertineat ineptitudinem iudicij reijcere imploꝛo of

ficium veſtrum vt remittatis ⁊ reſcindatis inquiſitioneʒ

que fit in caſu pꝛohibito:dicit iudex tu non debes excipe
re: dicit pꝛocuratoꝛ:ego non excipio. ſed officiuʒ implo
ro:immo etiam me non poſtulante debetis hoc facere of
ficio veſtro Et ꝙ aliud ſit exciꝑe alið officiũ iploꝛare ca⸗
ſus eſt. in. l. fl.. de petit.hered.⁊ gl.ponit hoc vt ſpecies
differentes vt. l. querela.S. de fal.⁊.l.iij.qui accu.non poſ
ſunt. Cum ergo ſtatutum pꝛohibeat ſolum excipere non
impedit officium. Item collige ꝙ officio mercẽnario iu⸗
dex cauſam ineptitudinis remutit: ⁊ ideo cum quidam
teſtis ſecularis coꝛam epiſcopo depoſuiſſet falſuʒ:epiſco
pus volebat eum cauſa finita punire officio ſuo per.l.nul
lum.S. de teſtibus: dictum fuit ꝙ non poterat ſine accuſa

toꝛe hoc facere quia cum officium quo punire poterat ſit

mercẽnarium vt hic ꝓbat᷑ expirauu pꝛima cã finita.
= At er Vbi pꝛeſumptio contra pꝛeſumptio
RNNRVEEL. nẽ/ eſt pꝛeſumptio in ſpecie et pꝛeua⸗
jet contra pꝛeſumptionẽ in genere. ¶ Ex tex.
Acalumnie ꝓpꝛeſumptione.

nia non punitur.
¶DOppo. ꝙ eo ꝙ non pꝛobat veniat de calum
nia puniedus:vt.l.iure mariti.S.de adult.⁊.l.is cuius · S·
mariti.Ge adult.cum ſi. So.aut conſtat de ipſoꝛum ca
lumnia:⁊ tunc puniuntur:aut non conſtat:⁊ tunc regula

De Bonis ꝓſcriptoꝛũ.o. C

riter qui non ꝓbat pꝛeſumit᷑ calũniari/fallit in quibuſdã

2ν Vendicans necem pater⸗
Alumnte. nam de pꝛeſumpta calum⸗

caſibus in patre ⁊ ſi.ex quo collige duo:pꝛimo ꝙ pꝛeſum
ptio ↄtra non pꝛobatũ nihil operat᷑. Scðo ꝙ vbi due pꝛe
ſumptiones ſunt oppoſite vna in genere:alia in ſpecie pᷣ⸗
ualet illa que eſt in ſpecie.vt.l.cũ de indebito. ff.de ꝓba.
et.l.diuꝰ.ff.de ĩ integrũ reſti. Sed vbi conſtat ꝙ nõ eſt in
calũnia unullus punitur.hic nõ ſunt alia.

RSS Iniate Calũnians in
Di calünio toꝛes.cauſa liberali
Apena.l.remie tenetur.h.d.
¶ Doppo. de. l. ſi tibi. S. de libe. cã. So. vt ibi.

D S m inis Qui ſeruũ alienũ facit calũnioſe
*toꝛqueri punitur in duplum.
O n pꝛius Mon debet quis admitti ad
3 P. D. accuſationem inſtituendam
Sniſi ſe inſcpᷣſerit ſolẽniter ad penã tallionis.h.d

N ſg ODmnis qui accuſat habetur lo⸗
O ſtris co delatoꝛis:et ideo ſi pꝛobatur

“

Rreus punitur de calũnia. h. d.

Dilquis. Au en tviceten Wr r
calumnia venit puniendus.h. d.
De bonis pꝛolcriptozuz
ſiue damnatoꝛum
Mubꝛca

N

X

as S† alumnioſo remediũ abolitio⸗
EAllaciter. ns non datur. h. d.

II

1

DHDepoꝛtatus teſta⸗Depoꝛta⸗
Epoꝛztati. eretno o⸗ t en poſ⸗

gea queſita nõ publicent᷑.vt.l.ſi tibi mã

Sed contra hoc occurrit dubiũ.nam
a nos dicimus ꝙ actiones ſunt iuris ci⸗
uilis ⁊ oĩa q ſunt iuris ciuilis denegant᷑ depoꝛtato:⁊ tñ
actio ei ↄcedit᷑.vt dicto/S.is cuiꝰ.opʒ ̊ nos dicerevel ꝙ

ꝙ eſt ̊ dictũ/S. .is cuiꝰ.qũ bona publicant᷑ ex ↄᷣctu planũ
eſt. Sed ſi ego intelligo ꝙ publicant᷑ ex delicto poſſuʒ di
cere ꝙ perdit actus iur ciuilis quia nõ poteſt teſtari vt
hic vel ſuccedere alicui. Sed non perdit actus iur natu
ralis vel gentiuʒ.nam contrahere poteſt ⁊ per contractꝰ

habʒ acqſitiones ciuiles.licʒ ſit de iure ciuili. Sed actio

nes nõ poterit ĩ iudicio deducere.¶ Itẽ op.ꝙ depoꝛtatꝰ
fiſco non qrit.vt.l.in metallũ.ff.de iure fiſci. So.vt glo.

na damnatoꝛum. hee

tica habet tot opiniões quot capita:quia do⸗
HKsagk ctoꝛes non firmant pedes. Et bꝛeuiter hoc di
cit.Bona damnati non applicãtur fiſco/nec iudicibus:
ſed aſcendentibus vſq; ad certum gradum: vxoꝛes capi
unt dotem et partem.l’.diffinitam. excepto tamen maie⸗

dauero/S is cuius.ff. man. So. vt glo.

actiones nõ ſunt iur ciuilis vel ꝙ depoꝛtato nõ ↄpetunt

ſtatis in quo ſeruantur iura vetera ve publicatiõe bono⸗

rum.hoc dicit.
Diuide in duas partes quia in pꝛima parte ponit regu
lam generalem/in ſcdᷣa exceptionem.ſecunda ibi in maie
ſtatis crumine.
¶ Ad euidẽtiam eſt ſciendũ ꝙ textus in coꝛ.vnde ſumi⸗
tur dicit ꝙ imperatoꝛ intendit dirimere penas coꝛpoꝛa⸗
les vt habuiſtis in aut᷑.nouo iure.S.de ſeruis fugi.quia
eſt in eodem coꝛpoꝛe cum iſta ſcʒ vt nulli iudici. Item et
pecunias dirimat vt hic: et ille tex. me multum aſtrin⸗
git. vt · j.dicam. “
¶ Oopo.etiam ꝙ iure nouo bona damnatoꝛum ſeu pꝛo⸗
ſcriptoꝛũ veniant publicanda vt in auten. de incep.nup.
S·ſancimus.vbi quis pꝛoſcribitur ⁊ bona eius publican
tur. Huius timoꝛe ſunt hic plures opiniones.vna ſcilicʒ
ꝙ ſint tria iura vnũ antiquum ſᷣm quod fiebat publica⸗
tio.vt.l.j.ff. de iure fiſci. Item eſt ius nouiſſimum et ſᷣm
hoc non fit.vt in auten.de man pᷣn·S. opoꝛtet.E ſt aliud
ius magis nouiſſimũ ꝙ clarius ponit ceſſare publicatio⸗
nẽ vt hic:⁊ ita alia iura coꝛrigunt᷑.Alia eſt opi.ꝙ aut qͥs
daãnat᷑ ad moꝛtẽ naturalẽ ⁊ ciuilẽ ita ꝙ bona nõ ſũt ei re⸗
mãſura ⁊ tũc cũ ſucceſſoꝛes hr̃e dẽant bogn nõ publicat᷑

lteſt etiam in bonis poſt depoꝛtationẽ ſit facere
Rqueſit . hoc dicit. Op. ꝙ bona poſt⸗ teſtamẽtũ

Butrigarij Gecũda pars ſuper Nono libꝛo Codicis

ne puniantur ipſi innocentes vt hic. Si autem retinent
ciuitatem vt quia relegantur expꝛeſſe erant ei bona aufe
renda tunc patiatur penam ex delicto etiam hodie publi
cantur vt in contrario.Alij dicunt ⁊ hec videtur verioꝛ:
quia aut bona veniebant in contumaciam pꝛeſcriptionis
publicanda:⁊ tunc hodie non publicentur vt hic: aut ex⸗
pꝛeſſe veniebant publicanda per legem ⁊ non in conſe⸗
quentiam/⁊ tunc hodie publicanturvt in contrario. Sed
ꝙ pꝛecedens ſo.referat multa equalia mala ſic oſtendo.
quia in contrario tex.dicit in coꝛpoꝛe de exilio: et ſic de
depoꝛtatis ⁊ moꝛte ciuili et crimine publicantur bona:
ſed glo. exponit in relegatiõe ⁊ male: quia ſtatim ſubijcit
textus ꝙ filij ſunt effecti ſui iuris:ergo non de relegatio⸗
ne:ſed de depoꝛtatione loquitur: ſed illi qui tenent illam
opinionem mouentur tali ratione: quia dicit textus in

coꝛ.ꝙ bona eoꝛum qui non deliquerunt non ſunt publi⸗

canda nec parentes ſunt puniendi qui dicuntur ſuccede
re.⁊ innocentes:⁊ ideo dicunt ꝙ quando non perdit ciui
tatem:vt quia relegatur ⁊ bona erant expꝛeſſe publican⸗
da per legem:publſicabuntur etiam hodie ⁊ ipſe qui de⸗
linquit puniatur ex delicto. Sed quando perdit ciuitatẽ
ita debet heredem habere ⁊ nihil debet retinere / tunc
nõ debẽt bona publicari qꝛ non deliquerunt ⁊ nõ puniet᷑
aks punientur parentes ⁊ agnati a ſucceſſione. Sed ipſi
non videntur bene dicere de depoꝛtato:quia licet ciuita⸗
tem amittat retinet bona:hinc eſt ꝙ grauatus de reſtitu⸗
endo poſt moꝛtẽ poſt depoꝛtationẽ retinet hereditatem:
vt.l.cuius pater·S·hereditatem.ff.de leg.ij.⁊.l.ex facto.
S·ex facto.ff.ad trebellia. Si ergo non publicantur reti⸗
nebunt ipſi delinquẽtes ꝙ erit abſurdum.Et ideo ꝓ iſto
rum declaratione dic ꝙ aut quero an iura que loquuntur
de annotatione que pꝛopter cõtumaciam fit ſint coꝛrecta
⁊ dico ꝙ non:⁊ eſt ratio:quia quod non mutatur ⁊c.vt.l.

ſãcimus.S.de teſta. Sed hic loquitur in damnatis ⁊ pꝛe⸗

ſcriptis:⁊ illi non ſunt damnati nec pꝛeſcripti: ergo ceſ⸗
ſant verba legis in.l.ſi vero/S.de viro.ff.ſolu.ma.⁊.l.hos
accuſare · S. omnibus.ff.de accu. Pꝛeterea dicit.l.iſta in
coꝛpoꝛe ꝙ vult penas criminis minoꝛare/⁊ illa pens an⸗
notationis non eſt pena criminis: ſed continuatio. pꝛo
hoc induco.il.qui iuſſus.ff. de appella.nam contumax in
veniendo non auditur appellans niſi veniat iudice ſedẽ⸗
te pꝛo tribunali. Sed contumax modo reſtituendo non
impeditur appellans quia non debemus extendere ver⸗
ba legis:hinc eſt ꝙ repꝛobamus glo.que tenet bannitum
equiparari depoꝛtato/quia non eſt verum/quia depoꝛta⸗

tus eſt damnatus de crimine/bãnitus habet penam dam

ni ex contumacia non ex crimine:ideo niſi ſtatuta aliam
penam bannitis imponerent non haberent aliam penaʒ:
ſed ſi frangerent bannum poſſẽt durioꝛi pena affici / vt. l.
aut damnum·S.:quiſq;.ff.de penis.aut tu queris an iura
que in relegatis quandoq; adimunt bona coꝛriguntur/
⁊ dico ꝙ non:⁊ eſt ratio qꝛvbicumq; lex diſponit ꝙ appel
latiuum diſpoſitum non extenditur vltra illud quod eſt
cauſa diſpoſitionis:vt habes tex.⁊ glo.i.l.j.S.de impu.⁊
alijs ſubſti. Cum ergo hec lex diſponat ſub appellatiuo
de damnatis ⁊ pꝛeſcriptisvidetur loqui de publicatione
cuius cauſa erat pꝛeſcriptio bonoꝛum vel damnatio. Sʒ
relegatio non dicitur eſſe cauſa publicationis niſi lex ex⸗

pꝛeſſe dicat:⁊ ideo illa iura nõ ſũt coꝛrecta triplici ratiõe.

rna quia hec lex loquitur de pꝛeſcriptis ⁊ damnatis
illi non ſunt damnati ergo ⁊c. Pꝛeterea hic diſponit lex
ſub appellatiuo nomine:⁊ ſic quando pꝛeſcriptio ? dam⸗
natio eſt cauſa publicationis ⁊ relegatio non eſt cauſa pu
blicationis niſi expꝛeſſe l.hoc dicat:⁊ ideo non eſt illud
coꝛrectum. Pꝛeterea relegatus erat retenturus bona: et
ideo pena eius ẽ ꝙ bona publicant᷑/a ſic ego coniungã ſe
cundam ⁊ tertiam ſolutionem. Sed quando ad moꝛtem
quis damnatur bona non erat retenturus: ſed debebit
ſucceſſoꝛem habere ⁊ hodie non publicantur ne vel bona
que non deliquerunt publicentur contraS. opoꝛtet.in
autent᷑.de man.pꝛinc.vnde ne parentes qui debent ſuc⸗
cedere puniant innocentes contra legem ſancimus.S.de
penis.⁊ in hoc noſtra iura coꝛriguntur ſcilicet in dam⸗
nato ad moꝛtem non in relegato nec in annotato: ſed qͥd
in depoꝛtato cum ipſe poſſit retinere bona:vt.l.cum pa⸗
ter.S. hereditatem.ff.de leg.ij. Sed dic ꝙ depoꝛtatus bo
na ante depoꝛtationem queſita perdit ⁊ ei debebat ſucceſ
ſoꝛem habere / ⁊ 1õ poteſt dici illa non debere publicari

pꝛopter rationes pꝛedictas ſcilʒ ne vel res que non deli⸗
querunt publicantur vel parentes qui non deliquerunt
puniantur:ſed queſita poſt depoꝛtationem retinet: vt.l.ſi
tibi · S. ſi is cuius.ff.mandati.et dicta.l.cum pater.S.he⸗
reditatem.ff. de legatis.ij.⁊ hanc puto eſſeveritatem hu⸗
ius materie.Et ſunt hec arg.ad queſtionem talẽ Pona⸗
mus ꝙ clericus non poſſit excommunicari per ceſſationẽ
ſolutionis collectarum nunqd ſi citatus nõ veniat ad ſol
uendum fuerit contumax poterit ipſe excõicari pꝛopter
contumaciã in nonveniendo:puto ꝙ ſic ar.eoꝛũ que.S.di
xi de annotatio.⁊ ar.d ·S· iuſſus.

De ſententiam pallis tt relti
tutis. Kubꝛica
Bm ſalutatus. ſolin⸗

pliciter facta ſub verbo ſreſtitutionis
AAhreintegrat ſtatum quo ad famam ⁊ bo
na indulget quo ad penam nõ quo ad
Additio Ex hac lege no.tria paria. Pꝛimo reſti
. U·tuto te in integrũ vel reſtituto te ad om
nia vel reſtituto in quolibet iſtoꝛum caſuũ ad bona ⁊ ad
famã ⁊ honoꝛes reſtitutus dicitur per iſtam legẽ pꝛimaʒ

tutio reintegrat omnia non indulgen⸗

hic /ſecus ſi diceret indulgeo:qꝛ tunc ſola pena remiſſavi

detur.l.fi.S.de genera.abolitio.

2 ditoꝛibus reſpondere non qui rem ſingularem
W☛ recuperat. h. d.

qᷓ;tum hereditatis:nã appellatione hereditatis continen

tur onera ſed appellatione bonoꝝ non regulariter. vt.l.

ſubſignatum . S. bona.⁊.l.bonoꝛũ.ff.de verb.ſign.⁊.l.non
amplius.de leg.j.hic aũt impoꝛtat bonoꝝappellatio etiã
REOHTa. hec ꝓcedunt ſᷣm ꝓpꝛiã ſignificationẽ.
to 1 KRelaxatus a pens ſi non recuperat
ILD2½. bona non reincidit in obligstiões

Jantiquas.

–– 5 Damnatus ⁊ per ĩdul⸗
Aα JYademptis αα.αναa:ushe al

atfert a ſuperioꝛi: quia ſuperioꝛ tractar de actio⸗
ne competenti contra dãnatũ hic a competentibus ipſi.
Opbo. vno modo vt glo.So.vt glo. .

TS ilio depoꝛtato perdit
R inſulam. ut pater patriam po⸗
teſtatẽ quam non recuperat / filio per indulgen
W, Eeetiã a pena dimiſſo. h. d.
¶ Op.ꝙ pater recuperet patriã poteſtatem: vt inſti. qui.

D.
S

mo. ius pa· po. ioluitur · S· cũ aũt. So. vt glo.
Mon reitegrat honoꝛes ex
Ener alis bona indulgentia ſecusĩre
Aſtitutione. hoc dicit.
Quid de cãcellatis de libꝛo depoꝛtatoꝝ

Add itio an iſta cãcellatio ĩpoꝛtet idẽ ꝙ reſtitutõ

vel ĩdulgẽtia.Hhe hoc tãgit Cy·je.l.fl.⁊ vr ꝙ ſit idẽ qð re
ſtõ.qꝛ ꝑ redditionẽ ĩſtr̃iↄti git plena liberatio:vt.l.labeo
S.poſtq; ff. de pact.ſʒ hic ĩteruenit cãcellatio ĩſtri ꝗ̊ ⁊c᷑·
Bꝛeuit᷑ cãcellatꝰde cõdẽnatiõe q ifamiã irrogat ſi eſt cã⸗
cellatꝰ a ppło nõ recuꝑat famaã:qꝛ ad famã non põt reſti⸗

tuere niſi pᷣnceps ⁊ ſenatꝰ: vt.l.j.S.de q̃.ff.de poſtu.⁊ not.

nn. in. c.cũ te.de re iud. honoꝛes aũt illiꝰmunicipij qͥ d
erũt᷑ ꝑ ſuã.l.municipalẽ vr̃ recuꝑare/ qꝛ q;tũ a iure ſue ci

tatis dʒ hr̃i ꝓ reſtituto.Hec ob.ꝙ ſit ĩfamis/qꝛ ꝙ ifamis

repellat᷑ ẽ de iure poſitiuo cui pot derogariꝑ ſtatutũ:vt

l.vt gradati ·S.ſʒ ſi lege.ð mu.⁊ ho.Vł dic ꝙ ẽ iſpiciẽda
cã ex q̃ fit cãcellatio.aut eĩ iſta cãcellatio arguit iniqtatẽ

iudicate rei:⁊ tũc eqͥpat᷑ reſtõ:aut ↄfirmat rẽ iudicatã pu

opetr᷑ ĩdulgẽtia cũ fiat ſeruꝰfiſci.Rñ.ĩmo qꝛ an

bona vel famam. Cum patris reſti⸗

Qui recuperat bonavk uo
7 d eb ito 2 tam bondaumn tenetur e⸗

mirabile ꝙ tm̃ hic impoꝛtat appellatio bonoꝛũ

na non recuperat actiones.h.d. ¶ Heclex dif⸗

ta cãcellat:qꝛ ſoluit ⁊ tũc ñ ĩtelligr reſtõ.⁊ hoc puto veꝝ.
P uſtr a Op.ꝙ reſtituat᷑ dño.vt.l.jff. 5
E. vq̃ſti. So.vt glo. Itẽ op.ꝙ nik

RMEunuo pokit ei legari añ nõ. ¶ Itẽ op. ꝙ dñs recu⸗
beret ius ſuũvt.l.ſiue ff de iur.pr̃o.So.vt gl.⁊vltia ẽ a.

gentur qu
eorurſe⸗
Aminittre
Edubiur
urſcy
Deitbil in
cuntcyno
funt,non
Garerunt.
mergone
Coalterb
fturante
gertinon
tur Goin
Uuävl.
ſimüidus
nonpotr
dicendo
conclud
ne, Prin
pue min
mnentufn:
nento. f.
onoſol
ls Gecun
Arobarpe
Lockeinf
lere ſen
dehisqai
(po
Fllpen
ſere ren
lipt in
Fem q.
thoſtea e
glo ration

Kdi⸗

cktoiear
idietur,
ſöitori
Mriono
Neqracri
ſondiſtrn
lowan!
ſine
ſetegcre
(Qert
hefecite
Merreſtt
meryer
ſeispo⸗
foreron
Dlnoſtr
keſlnsd
ſtpteſtn
ſfrein
ſochi
umtdec
beeu

Parlg Piang
reſtituple
caſuü adien
fiſtamletn
ſolapenen

cupercthnt,
onorum tenerg

hbitenſnaͤe

Ntappelgeee
herecltatenn
Nonteghennn
devobſar
vonopapplt
Ppriͤſthttan
penaſinontare
nctäitnnchtn

Dannatnstprll
etumſtln
shd ſhaht
eriottrtcelrad

glo,
ſo deponn 8
ipactbati
tſflloperti

eſtaten ptintt
ci adt. So
etegnu hair⸗
uigenirten

delbodhtt
ortticig ii
ſcſfſtii
bentonl
cieelato ifi
müüſntcliin
fmiſnn in
eiſdeſoinn
tllefrune ,

= ☛ =

De ſententiam paſſis.

SY p ater Indulgẽtia nõ reĩtegrat bona reſti
etutio ſic.h.d.cũ ſeq/l.
. . Op. vno mõ: vt
¶ [Bm ind ulgentia. gda e
S 5 mnia que amouit
a 3. R quellio ne depoꝛtatio ⁊ eiꝰ pena
Deoeoebz reintegrare reſtitutio. Hec lex ponu the
s ma/7 ex eius themate elicit quattuoꝛ q̃ſtienes
omnibus reſpondetur ſᷣm quoſdam /ſᷣm salios quedam
remanẽt indiſcuſſa/epter cuius deciſiones ſunt hic opi⸗
niones vt patebit.
¶ Ex tex.lita tamẽ ᷓ. ꝓpoſuit ⁊ decidit pꝛimam queſtio⸗
nem hic ſecundam. Eſt ergo pꝛima queſtio an recuperct
oteſtatem. Et reſpõdet᷑ ꝙ ſic ſᷣm alios eſt queſt io an va
eat teſtamentum. Tertia queſtio eſt an geſta per ſiliũ va
leant ⁊ reſpondetur ꝙ ſic ſi pater eſt bone vite:alłas non.
¶ Circa materiam noſtre legis pꝛimo quero an hic foꝛ⸗
mentur quattuoꝛ queſtiones:⁊ videtur ꝙ tantum due foꝛ
mentur ſcʒ an teſtamentum valeat.Sccũda an recuperet
adminiſtrationem bonoꝛum:ꝙ pꝛima hic foꝛmetur non
eſt dubium:ſed an decidatur/⁊ dicunt quidam ꝙ decidi⸗
tur ſcʒ ꝙ valet pꝛopter generalia verba huius legis: ⁊ qꝛ
dicit nil irritari:⁊ quia eius ſtatus non pendebat. Alij di
cunt ꝙ non deciditur:quia verba contraxerunt vel geſſe⸗
runt / non pertinent ad vltimas voluntates vt.l.verba cõ
traxerunt.ff.de verbo.ſignifi.at hic confirmat ſolum ge⸗
ſta:ergo non teſtamentum.Alij dicunt ⁊ hoc placet ꝙ pꝛĩ
cipaliter hic queritur an teſtamentumvaleat. Modo que

ritur an teſtamentum valeat cum certum eſt ꝙ ſuper inci

denti non debʒ pꝛonunciari expꝛeſſe.ſed pꝛonũciare vide
tur ſuꝑ incidenti:qð habet neceſſariã conſequentiam ad
iltud vt.l.ſi iudex.ff. de his qui ſunt ſui vel alieni iuris.cũ
ſimilibus.Cum ergo hic queratur an valeat teſtamentuʒ
non potuit clarius reſpondere imperatoꝛ ꝙ nõ valeat q;
dicendo ꝙ reuertitur in poteſtatem patris: nam per hoc
concludit ꝙ non valeat teſtamentum:⁊ hoc duplici ratio
ne. ꝛima quia poſtq; reuertitur in poteſtateʒ patris ca
pue minuitur/ minima capitis diminutio rumpit teſta⸗
mentum:vt.l.j.ff.de legatis.iij.⁊.l.qui ex liberis·S.· teſta⸗
mento.ff.de bo.poſſeſ.Fᷣm tab.nam debet reperiri ſui iu⸗
ris nõ ſolum tempoꝛe teſtamenti:ſed etiam tempoꝛe moꝛ
tis. Secunda ratio eſt quia cum teſtamentum non habe⸗
at robur perfecte niſi poſt moꝛtem/videtur quodammo⸗
do eſſe in fleri:et ideo impedimentũ ſuperueniens poteſt
tollere flendum ⁊ impedire:vt nota.in.l.patre lurioſo. ff.
de his qui ſunt ſui vel alieni iuris.
¶Sppo.· ꝙ ſtatus alicuius poſſit fleri in pendenti: vt.l.
j S.ſi pendeat.ff. ad macedo.⁊.l.ꝙ ſi fllius.ff.de cap.So.
vere ⁊ re non pendet vthic: ſed ſpe pendet in filio capti⸗
ui / vt in Zꝛio. In fllio depoꝛtati nec vere / nec ſpe pedet.
¶ Item quero quid ſi filius captiui teſtetur æ moꝛiatur/
⁊ poſtea reuerſo patre rumpatur teſtamentum: ⁊? dic vt
glo.rationem aſſigna vt ipſa.
A d it Adde ad iſtam legem in verſicu.ideoq;
D tio. ꝙ reſtitutus per pꝛincipem non ſolum
reſtituitur ad famam:immo etiaʒ pena coꝛpoꝛalis remit⸗
ti dicitur/⁊ etiam ad bona reſtituitur ſolo verbo reſtituo
l.j. S. iſto titu.quod eſt verum in bonis non venditis: in
vẽditis non reſtituitur argum̃ento legis bñ aʒenone.C.
de quadrien.pꝛeſcrip.idẽ per legem ſed ⁊ ſi lege·S· item ſi
rem diſtraxerit.ff.de petitio.heredita.hãc opinionem pu
to veram Bart hic in penultima coł.Et adde hic caſum
ſingularem iuncta gloſ.in verbo neq; ſᷣm Bart. bic qui
dicit ꝙ credit ꝙ iſtud non reperiatur alibi.
¶ Querit h̊ Bal. filiꝰdepoꝛtati pfe exiſtẽteĩ depoꝛtatio
ne fecit teſtamentum de ſuis aduẽticijs ⁊ deceſſit: demũ
pater reſtitutus eſt. queritur an illud teſtamentum inflr⸗
metur:veritas eſt ꝙ non / quia pater non habet recupera
re ius poteſtatis in filium pꝛedefunctum cum iſta reſtitu
tio retro non trahatur:ergo fllius deceſſit ſui iuris. MNon
ob. l. noſtra quia hic pater fuit viuo filio reſtitutus. Un⸗
de filius per reſtitutionem patris fuit capite minutus: ⁊
ideo teſtamentum irritatur / vt in · S. alie. inſti. q. mo. teſt.
infir. ⁊ in hoc omnes concoꝛdant. Sed quero quid de fl⸗
lio capti qui patre exiſtente in captiuitate fecit teſtamen
tum ⁊ deceſſit: demum pater poſt moꝛtem filij reuerſus ẽ
an teſtamentum filij irritetur: quidam dixerut ꝙ no. RS
hec cauſa impediens.i.reditus patris ſuperuenit poſt

rẽ ꝓductã in eſſe nõ aũt dũ res erat in fieri:ergo nõ habʒ
vitiare vt.l.patre furioſo.ff.de his qui ſunt ſui vel ali.iur.
pꝛo hoc facit.l.noſtra ibi ita tamen.vbi dicit ꝙ actus con
ſummati non reſcinduntur.Sed iſtud teſtamentũ eſt cõ⸗
firmatum ꝑ confirmationẽ in moꝛte:ergo nõ debet poſt⸗
ea reſcindi⁊ illa fuit opinio quoꝛũdã.In contrarium fa⸗
cit qꝛ ex quo pater eſt reuerſus fingitur nunq; fuiſſe captꝰ
⁊ ex iſta fictione reſultat quedam fictio ꝙ filius eius
nunq; fuit ſui iuris:ergo patet ꝙ teſtamentum dʒ nullum
iudicari.nec dicit᷑ tñ infirmari de nouo qð retro infirmũ
apparet:⁊ ſic non ob.l.patre furioſo.pꝛo hoc ꝙ iſta lex fin
gat etiam filio moꝛtuo apparet.il.ſi pater.ff.de ſuis ⁊ legi.
Seg hic dicit Oet.ꝙ aut loquimur in bonis queſitis dũ
pater erat in captiuitate ⁊ quo ad illa valet teſtamentum
aut quo ad bona ante queſita:⁊ quo ad illa non valet ⁊ aſ
ſignat hanc rationem / dicit enim ꝙ fictio requirit duo ex
trema ſcilicet ad quod ⁊ a quo. Sed rebus poſt captiuita
tem queſitis eſt extremum ad quod:quia tempoꝛe capti⸗
uitatis illa acquiſitio non erat in rerum natura:ergo quã
tum ad bona interim acquiſita nõ trahit ſe fictio:⁊ ſic va
let teſtamẽtum quo ad ea:ꝙ autem ſic fictio requirat duo
extrema pꝛobat ipſe per..l.huic ſcripture.ff.ad.l.aquil.ſub
tiliter inducendo illam legẽ. Bꝛeuitexr doc.tenent contra
e.diſtinctio enim ꝑe pꝛimo non tenet quiã actus teſta
i eſt indiuiduus/nec poteſt teſtamentum in vna re vale
re ⁊ in alia re non valere niſi hoc ſit ſolum ex parte iſtius
rei puta quia non ſit ĩ commercio:vt.l.miles ·S.⁊ quia di
ximus.⁊.l.ſi certarum .S.j.de mili.teſta.Secundo quia fi⸗
ctio poſtliminij fingit pꝛincipaliter ſuper ſtatu ſecunda⸗
rio ſuper bonis.vnde non fingendo ſuꝑ ſtatu fingit illus
ſemper fuiſſe filiumfamil. ergo teſtamentum ipſius valet
⁊ non poteſt fingere ſuper eo qð non eſt in rerum natura/
vt.ff.de ſtatu ho.l.paulusS:eum qui.Sed iſte filius tũc
non eſt in rerum natura:ergo non poteſt ſuper eius ſtatu
fingi.Rñ.ꝙ hec fictio fingit pꝛicipaliter ſuꝑ ſtatu patris
⁊ per quandam̃ neceſſarià conſequentiam ſuper ſtatu fi⸗
lij:vnde ad foꝛmã argumenti fictio non fingitur ſuper eo
qð non eſt in rerum natura.verum eſt pꝛincipaliter ⁊ ita
loquitur.l.huic ſcripture.ſed incidenter ⁊ per quandam
neceſſariam conſequentiam ſic.⁊ ita loquitur.l.ſi pater.⁊
pꝛobatur.ff.ad ſilł.l.ſi exheredatus. Lertio querit h̊ glo.
ꝓf̃e reuerſo qͥd recuperat pr̃ in aduenticijs:dic vt in glo.
quia acquirit v ſumfructum pꝛo tempoꝛe futuro ⁊ admi⸗
niſtrationem niſi ſit pꝛodigus.Quid ſi pater non ſit pꝛo⸗
digus ſed ita tenax ꝙ non expendit vbi opoꝛtet/ an per
hoc interdicitur ei adminiſtratio:⁊ puto ꝙ ſic: quia non
poteſt negari quin committatur vitiuʒ in adminiſtratio⸗
ne/⁊ quin in hoc eſſet detrimentum ⁊ luctus fllij vnde vi
get ratio littere:⁊ per hoc facit.ff de tute.⁊ ra.diſtra.l.j.
5S.· ſed non miles.⁊ in.l.j.vbi pupil.edu.debe.facit ad hoc
illud quod dicitur ꝙ contrarioꝛum eadem eſt diſciplina
¶ Extra querunt hic doc. an lex noſtra que loquitur in ſt
lio depoꝛtati habeat locum in filio banniti.Bꝛeuiter iſta
queſtio ſtat in hoc an depoꝛtatus equiparetur bannito.
de hoc tangitur inſti.qui.mo.ius pa.po.ſol:&. relegati.et
in.l.ex facto.ad trebel.per Jacobum de arenis.⁊ quate⸗
nus bannitis equiparatur vel non / debet iudicari idem
vel non idem. Querunt hic doct.quid de filio rebanni⸗
ti:id eſt dicere an rebanniti equiparentur reſtitutioni vel
indulgentie.Cy.tenet ꝙ in dubio equiparentur indulgẽ⸗
tie:⁊ iſtud eſt planum quantum ad famam: quia ciuitas
non poteſt reſtituere. Sed quantum ad ius poteſtatis et
bona ciuitatis poteſt interim reſtituere: quia in hoc ver⸗
ſatur ius ⁊ imperium reſtituentis:⁊ eſt ius in eo reſiſten⸗
tis:de quo dic vt per Bald.S.eo.l.ademptis.

¶ Explicit lectura excellẽtiſſimi iuris
vtriuſq; doctoꝛis domini Jacobi Butrigarij ſuper Co⸗
dice:cum additionibus peruigilis viri Petri de vernis
J. V pꝛofeſſoꝛis.Opera magiſtri Bertholdi Remboit
de re impꝛeſſoꝛia optime meriti. Impenſis vero honeſti
viri Joannis Parui in alma vniuerſitate Pariſieñ. li⸗
bꝛarij iurati Anno dñi Milleſimo quingenteſimo.xvj.
Die vero.xviij. Febꝛuarij.

O iij

Fo. CXIII.

rodt b

envelit
cidef
ntotery
s tutoꝛ
eumintea
Dergutd⸗

feusprime
ſertttſol
Ousgrbitr
leumnprine
ſaſtteus
iorpoſch
i peeſe

leſvllſtt.
ftaideo
bs vo
deduobr
Porient
usen
ſgenry

Henũciatiões iuris ciuił Jacobi Butrig. Fo. CXIIII.

¶ Sequuntur Menunciatio⸗
nes iuris ciuilis que multotiẽs occur⸗
runt in contractibus:edite compila

te ab eximio legum pꝛokeſſoꝛe domi⸗
no Jacobo Butrigarij Bononieñ.

vnde q circa eas voluerit erudiri hic
per oꝛdinem ealdem pꝛolequatur.

Genekicio epiſtole diui

Onſueuit renunciari epłe diui Adria⸗

Rni. z eſtbeneficium ꝓ quando aliqui
ſunt obligati inſolidum per huiuſmo⸗
di beneficium ſi omnes pꝛeſentes ſint

ſunt poſtularevt actio diuidatur inter
eos:vt vnuſquiſq; pꝛo virili poꝛtione
2 Aconueniatur ⁊ non inſolidum:⁊ ſi hu⸗
luſmodi beneſicio fuerit renunciatum creditoꝛ poterit
quem velit conuenire. vt. C. de conſtituta pecunia.l. fina.
⁊ inſti.de fideicom · S.ſi plures.cum ſuis ſimi.⁊ habet lo⸗
cum inter plures fideiuſſoꝛes / conſtitutoꝛes/ ⁊ mandato
res ⁊ tutoꝛes ⁊c̃.⁊ hoc ſᷣm iura antiqua.Et hodie habet

locum inter pꝛincipales debitoꝛes inſolidum obligatos
per aut.de duo.reis. .

Benekicio aut. pꝛelente .
C. de fideiuſloꝛibus.

KTem conſueuit renunciari beneficio noue cõ⸗

ſtitutionis de fideiuſſoꝛibus /per quod benefſt
cium ſuccurritur fideiuſſoꝛibus ⁊ mandatoꝛi⸗

Æ◻bus 1 ſponſoꝛibus: nam poſſunt poſtulare ꝙ

reus pꝛimo conueniatur ſi ipſe reus pꝛincipalis pꝛeſens
fuerit ⁊ ſoluendo:vel ſi pꝛeſens nõ fuerit reus /datur tem⸗
pus arbitrio iudicis fideiuſſoꝛibus / vt infra illud tempꝰ⸗
reum pꝛincipalem repꝛeſentẽt:⁊ poſt conuenietur fideiuſ
ſoꝛ ſi reus non venerit:⁊ ideo renunciatur illi iuri vt cre⸗
ditoꝛ poſſit conuenire quem voluerit: vt.C. de flideiuſſo.
aut. pꝛeſene.. .
BGBenekicio aut.hocita.
deduobusreis.
KTem conſueuit renunciari beneficio noue cõ⸗
ſtitu de duobus reis. per quod beneficiũ ſub⸗
Nuenitur de duobus reis debendi: nam poſſunt
poſtulareper iſtud beneficium non inſolidum
ſed pꝛo parte poſſe conueniri: quod poterat fleri de iure
antiquo:licet non eſſent inſolidum expꝛeſſe obligati. Sʒ
hodie niſi expꝛeſſe agant ꝙ quilibet inſolidum ſit obliga
tus / vel alter ex reis ſit non ſoluendo in totum vel in par
te / vel ſit abſens non dicuntur quilibet inſolidum obliga
ri:x ideo renunciatur illi iuri vt creditoꝛ illis interueniẽ
tibus poſſit quem voluerit inſolidum conuenire: vt. C.
de duobus reis. aut. hoc ita.⁊ habẽt locum iſta benefticis
quotienſcunq; duo vel plures pꝛincipaliter ſe obligant:
vnus enim pꝛo altero intercederevidetur quando ſe ob⸗
ligant vltra partem ipſum tangentem.

BGenekficio cedendarum
actionum.

Tem conſueuit renunciari beneficio cedenda
rum actionum. per quod beneficium poteſt po
ſtulare fideiuſſoꝛ ⁊ alij qui ſunt obligati in vna
WVAobligatione ſibi cedi iura: actiones quas cre
ditoꝛ habet contra alios fideiuſſoꝛes / vel contra alios

ſoluendo tempoꝛe litis conteſt. poſ⸗

pꝛo quibus ſunt obligati alioquin niſi cedãtur eis a cre⸗
ditoꝛe poteſt recuſare ſolutionem: ⁊ ideo illi iuri renun⸗
ciatur:vt.ff.de fideiuſſoꝛibus.l.fideiuſſoꝛibus.⁊ de ſolu⸗
tio.l.modeſtinus.⁊.l.ſtichum aut pamphilum.eod.titul.
Et pꝛodeſt creditoꝛi ꝙ ſi fuit renunciatum poterit credi
toꝛ eligere quem voluerit de fideiuſſoꝛibus vel alijs con
reis ⁊ alteri gratificari:⁊ ille a quo exegit debitum pote⸗
rit petere vt cedantur ſibi actiones aduerſus alios qui⸗
bus creditoꝛ vult gratificari / cum iam fuerit renũciatũ.
Benekicio feriarum
1Tem conſueuit renunciari beneficio mneſſium
I vel vindemiarum vel aliarum ob neceſſitatem
hominum introductarum: nam tempoꝛe meſ⸗
EAſium vel vindemiarum non debet sliquis vo⸗
cari in iudicio niſi illis ferijs fuerit renũciatum:alijs au
tem ferijs in honoꝛem dei introductis renunciare nemo
poteſt.vt habetur de his omnibus.C. de ferijs.l.omnes
dies.cum ibi nota.⁊.ff.: de ferijs.l.j.⁊ ex.de ferijs.c.fina.
enekicio exceptionis non
numerate pecunie
“ Tem conſueuit renunciari exceptioni non nu⸗
DNmergte pecunie nõ tradite nec reddite rei que
EEconſiſtit pondere/numero/ vel mẽſura: ⁊ iſta ex
ceptio quandoq; habet locum infra biennium
quandoq; infra.xxx.dies.aliquando infra annum.⁊ ali⸗
quando infra tres menſes.nam ſi debitoꝛ confitetur ſe
pecuniam accepiſſe quam in veritate non accepit poteſt
opponere exceptionem non numerate pecunie infra du⸗
os annos a die confeſſionis ⁊ vt eam non poſſit oppone⸗
re renunciat illi exceptioni in inſtrumento. Quandoq;
debet opponi infra.xxx.dies:nam ſi creditoꝛ confeſſus
fuerit ſpe future numerationis ſe recepiſſe creditum a de
bitoꝛe ſuo habet exceptionem non numerate pecunie in⸗
frs.xxx.dies.⁊ pꝛemiſſa locum habent in mutuo non in
glijs rebus:vt.C.de non numerata pecunia.l.in contra⸗
ctibꝰ.pꝛope pꝛin.cum ſimil.Qñq; habet locũ infra annũ
vt ſi maritus con feſſus fuerit ſpe future numerationis ſe
recepiſſe dotem/quam reuera non accepit/competit ei ex
ceptio non numerate dotis ifra annum poſt ſolutum ma⸗
trimonium.Et hoc ſi matrimonium durauit minus vuo
bus anis.Si vero plus biennio durauerit ſed minus de
cennio tunc infra tres menſes eſt opponenda. ⁊ ideo ne
poſſit oꝑponi iſti renunciatur:vt.C.de dote cauta nõ nu.

l.fl.⁊ aut᷑.ꝙ locum.ibi poſita.

Benekicio erroꝛis calculi.

g-2 Hnſueuit renunciari beneffcio erroꝛis calculi
KRnam ſi partes in aliquo contractu errauerint
W in computatione / iterato debet fieri computa
RRRHtio licet plures fuerint facte niſi illi iuri fuerit
expꝛeſſe renunciatum:vt.C. de erroꝛe calculi.lj.vna.

Benekicio clauſule genera⸗
lis.l.j.ff.ex quibꝰ cauſis ma
ioꝛes. in fi.
–ISnſueuit renunciari clauſule generali ſi qua
iuſta cauſa michi videbitur. nam dicit lex ſi
aliquis fuerit leſus ex aliqua cauſa:⁊ ideo pe⸗
altit ſe reſtitui in integrum:pꝛetoꝛ vel iudex de⸗
bet reſtituere ex quadam equitate / ſi iuſta cauſa ſibi vide
bitur:vt in.l.j.S.allegat.⁊ ideo quandoq; illi legi renun⸗
ciatur. ð
Benekicio recurſus ad arbi⸗
trium boni viri. C. de con⸗
trahẽ. emp. l. ki. cũ ibinota.

Jacobi Butrigarij.

onſueuit etiam quandoq; renunciari recur⸗
ſui ſeu appellationi ad arbitrium boni viri:nã
Eſi aliquis iurauerit vel pꝛomiſerit aliqd dare
vel certas operas facere ꝓut ſi ego eſſem arbi
tratus / ſi ego iuſte arbitroꝛ / tenẽdum eſt arbitrium meũ
ałas non:immo pꝛomiſſoꝛ habet recurſum ad arbitrium
boni viri. vt. ff de oper. liber.l.ſi libertus. Et de hoc vide

plene in repetitio·S· arbitroꝛum. in.l.ſi pꝛopꝛietatem.ff.

pꝛo ſocio. Vel pone exemplum ſi aliquis pꝛomiſit mihi
vendere fundum arbitrio titij / ſi titius bene ⁊ recte arbi⸗

tretur bene eſt: ałs recurſus habetur ad arbitrium boni

viri:vt.C. de contrahen.emptio.l.fi.cum ibi notatis.⁊.ff.
de re iudica.l.in perſonam·S.generaliter.⁊.l.ſocietatem.
ff pꝛo ſocio.⁊ habet actionem mecum /niſi iſti iuri fuerit
renunciatum. Aliqui tamen dicunt ꝙ iſta renunciatio nõ
valet quod credo verum / niſi foꝛte hoc fieret mediante
iuramento.⁊ eſt bonus vir iudex oꝛdinarius /ſub quo ſũt

partes contrahentes:vt.ff. de verboꝛum obligatio.l.con⸗

tinuusS. cum ita. .

HBenekicio ne quis condem.

netur nili inquantum kace⸗
re poteſt.

N .1 Onſueuit etiam renunciari vt quis non con⸗
aemnetur niſi inquantum facere poteſt / ita ha
Abita ratione ne egeat in futurum:ꝙ ſi maritus

quã re
qq;tum facere poteſt ita deducto ne egeat ⁊c.hoc eſt dictu
ꝙ aliquid penes eum debet remanere ex quo poſſit ſe ali⸗
mentare in futurum ob reuerentiam pꝛeteriti matrimo⸗
nij. Sunt ⁊ alie perſone habentes iſtud pꝛiuilegiũ vt ſo⸗
cij omnium bonoꝛum. et ideo ſi vnus conuenit alium
actione pꝛo ſocio ille qui conuenitur non debet condem
nari niſi quantum facere poteſt ⁊c. Et idem in patrono
a liberto conuento.⁊ idem in ſocero a genero conuento.
⁊ idem in patre a ſilio vel a filia conuento.Et qð dictum
eſt de vxoꝛe quando conuenit maritum vel patrem ꝓ do

te quam pꝛomiſerat idem eſt ſi ipſa vel pater eius con⸗

ueniantur a viro pꝛo dote quam pꝛomiſerat.de iſto habe
tur.ff.ſolu.matrimo.l.maritũ.ar.ff.de re iudic.l.ſunt qui
⁊.l.ſeq. cum ibi notatis. Item competit hoc beneficium
donatoꝛi conuento a donatario.vt.ff. de re iudica.l.inter
cos.in fi. Item compcetit ei qui bonis ceſſit eo poſtea cõ⸗
uento per creditoꝛem cum perueniſſet ad pinguioꝛem foꝛ
tunam:vt.l.is qui bonis.ff.de ceſſio.bonoꝛum.⁊ quibuſ⸗
dam alijs perſonis ſᷣm quoſdam.ſʒ huic beneficio ceſſio
nis bonoꝛum renunciari non poteſt. ſed cum eoꝛum re⸗
uerentia.crederem tamen cum iuramento valere renun⸗
ciationem /quia tale iuramentum ſaluari poteſt ſine inte⸗
ritu ſalutis eterne.

Benekicio.l. ob es. C. de actio
nibus ſtobligationibus.

On ſueuit renunciari iuridicenti ꝙ vbi aliquis
Vdebitoꝛ eſt pluribus creditoꝛibus obligatus ⁊
ipſe debitoꝛ cum non ſit bene ſoluendo conue⸗
☛W4 nitur a creditoꝛibus / habet electionem an reci
lat inducias quinquennales ad ſoluendum vel cedat
ona ſua creditoꝛibus.Et ſic renunciatur inducijs quin
q; annoꝛum ⁊ ceſſioni bonoꝝ:⁊ ſi inducias non petierit
nec bonis ceſſerit ſed paſſus fuerit ſe in debito illo con⸗
demnari debet in carcerem detrudi:vt.C.qui bonis cede
re poſſ.l.penul.⁊ fi.licet quidã dicãt ꝙ huic bñficio renũ

ciari non poteſt. ⁊ ita not. .
Beneticio induciarum duo⸗

rum vel quattuoꝛ menliũ

Onſueuit renunciari quandoq; iuriſdicenti
Ncvbi debitoꝛ eſt condemnatus ad ſoluendum
°S&S debitum creditozi datur debitoꝛi inducie duo
àArum méſium. de iure.ffo. z. de iure. C. quattuoꝛ
menſes computantur a die condemnatiõts.vt. C. de vſu.
rei iudi.l.ij.ff.de re iudicata.l.debitoꝛibus.⁊ er.eodem ti

8

Wvel eius pater conueniatur ab vxoꝛe pꝛo dote
ceperat non dʒ condẽnari iſolidũ immo ſolum in⸗

tulo.c.ad conſultationem. „—
Benekicio.ll. ij. k. de re iu⸗

SrNn ſſueuit renũciari iuriſdicenti ꝙ licet lex der

certum tempus iudicatis: alas condemnatis

nec ſemper tempus a.l.ſtatutum habet ſequi.vt.ff. de re
iudi.l.ij. cum ſuis concoꝛdan.et ideo debitoꝛ buic iuri re
nunciat cum ſit in eius fauoꝛem introductum /vt ſi iudex
daret aliquod tempus ad ſoluendum debitoꝛ illo tempo
re vti non poſſet. =DBD

BGenekicilo. l. a diuo pio. fk. de D

re iudicata

MKNſi ſit licita ſententis lata contra aliquem vt ſol
uat creditoꝛi id in quo eſt condemnatus debʒ
eA ſeruari oꝛdo in alienatione rerum debitoꝛum:
nam pꝛimo mobilia et per ſe mouẽtia / poſtea immobilia

poſtea peruenitur ad iura.vt.l.a diuo pio.S.alle.cum ibi

notatis:et ideo quando debitoꝛ recipit pecuntam a cre⸗
ditoꝛe renunciat huic iuri.vt adueniente die vel tempo⸗
re ſolutionis poſſit executio fleri in bonis in quibus vo⸗

luerit creditoꝛ:quod fieri nõ poſſet/ałs niſi iuri illi renũ

ciatum fuiſſet.

BGenckicio autentice hodie. de
appel. t. l. j.. ij. C. de tempo.
appel.

Onſueuit renũciari iuriſdicenti ꝙ vbi aliquis
eſt condemnatus ad ſoluendum vel dandum/

A vel faciendum aliquid creditoꝛi ſuo datur ſibi
ſpacium decem dierum infra quos poteſt appellare ⁊ ſic
per conſequens omni alio remedio appellatiõis dʒ renũ

ciare.vt.G.de appel.aut᷑.hodie.et.C.de tempo.appcl.l.j.

et.ij. cum concoꝛdan.

Benekicio. l. licut et. l. cũ no⸗

tillimi. C. de pſcrip. xxx. vel

xl. annozum

Onſueuit renũciati iuriſdicenti ꝙ actiones ꝑ⸗
ſonales vel hypothecarie competentes contra
aliquem debitoꝛem pꝛo aliquo debito:pꝛo quo

ſe obligauerat tolluntur triginta vel quadragita annoꝝ

ſpacio.niſi infra illud tempus intentate fuerint vel ſuper
illis fuerit lis cõteſta.vt dictis.ll.all.

Benekicio induciarum vi⸗
ginti dierum oblati libelli

iudicium aliquis vocatur ex aliqua cauſa libel⸗
lus debet ſibi offerri ⁊ nihilominus debent ſibi
inducie dari.ſ.xx.dierum/vt poſſu deliberare vtrum ce⸗
dat ſo ↄtendat.vt.C.de lit.conteſt.aut᷑.offeratur.et aut᷑.
ibellum. 7

BGenekicio alteri.inſti. dei⸗
utili ltipulatione

(A etiam renũciari iuriſdicẽti vbi ad

pꝛo aliquo abſente niſi interſit ſtipulatoꝛis non
Xaueritur obligatio abſenti ex ulla ſtipulatione.
vt in · S. alteri.alleg.cũ ſuis concoꝛ.vbi eſt notabilis glo.

(alg renunciariꝙ vbi aliquis ſtipulatur

pꝛo hoc.

* ad ſoluendum / tamen iudex illud rempus pꝛo⸗
AANut ſibi videbitur poterit aretare vel ꝓpꝛogare:

1nſueuit renũciari quandoq; ſuriſdicenti ꝙ

ANt
9
u
cu
cogloſet⸗

aibhnc

He⸗
tior
9
bu

de
inCdei

He
der

9
4
N—

ſudicium
ateusſun
heſuedio

6
l

(

honſiſtat.
fenoꝛemn
ciendoen
hoeviden

ße
do

lcdebe
lſioytd

2
ge

Kimnyt,
ten g

iegtie
hotatis
lſeer
chpeti
Ropetr

i

nefenmnien
tufrfetnͤt
nopſoäten
cintanne
hlennedeſtſn
hbonienate,
tſlisniinn

ſchot
dem

Gicentigtil
endumyd
ecttorſſco rt
poteſtappeln:
appellstöst
ndetenpoene

tt.l cin

Neer

icentig M
conpctanucn
iqvodehtoho
vudugiun
tateſictükſti
ll,

Canunn
latitben

ſritg ht
ituali
lomius dati

dellberat nn

S.
S=
8
SS

PBenũciatiões iuris ciuilis. Fo. CXV.

Benekicio. l. ſi cõuenerit. ff.
de iuriditione oim iudicuz

Onſueuit enĩ renũciari iuriſdicentiꝙ ſi conuẽ
tum eſt inter partes ꝙ ſi aliquis alius iudex qᷓ;
cuius iuriditionis ſunt iudicat ſeu inter partes
cognoſcit/ꝙ anteq; lis cõteſtetur licitum eſt ei penitere
et ab ipa conuentione diſcedere.vt.d.l.ſi cõuenerit.ff.de

„

iuri.om. iudi.

Benekicio quod in obliga⸗

tionibus leruatur

4 Onſueuit renunciari potiſſime in obligationi⸗
bus vnius cauſe coꝛam diuerſis iudicibus non

¶odebere ventilari. ⁊ ſi ftat imponatur pena agen
ti.vt. C. de iudic.l.nulli. E

BGeneficio. c. ſtatutuz. extra
de reſcrip. libꝛo ſexto

Onſueuit renunciari obligationi ſcʒ ꝙ quando
actoꝛ et reus ſunt diuerſaruzʒ diocer̃.reus vltra

vnam dietam a finibꝰ ſue dioceſ.non poteſt ad
iudicium aduocari.vt.c.ſtatutũ.all. Item quando actoꝛ
et reus ſunt eiuſdem ciuitatis ſiue dioceſ.non debet a fi⸗
ne ſue dioceß. vltra vnã dietaʒ ↄueniri.vt in eodẽ ca.all.

Bükicio.l.et ſi poſt tres. ff. li
quuis cau.

Snſuetum eſt in huiuſmodi obligationibus re
nunciare iuridicenti ꝙ vbi aliquis pꝛomiſit ali
quid ⁊ cum pena certa deſiſtendo in iudicio et
non ſiſtat illa die / poteſt poſt tres vel quinq; dies purga
re moꝛam comparendo in iudicio ⁊ ſui ipſius copiam fa
ciendo ⁊ non incidit in penam. vt.l:et ſi poſt tres all.De
hoc vide not.per doc.in.l.ſancimꝰ. C. de fideiuſ.

Benekicio. l. j. f. li qs in ius
voca. non ierit

. Onſueuit renunciari iuridicẽti ꝙ vbi aliquis
ad iudiciũ vocatus eſt ex co foꝛte qꝛ non poſſi
det imobilia datis fideiuſſoꝛibus deſiſtẽdo in
iudicio ſi fideiuſſoꝛes nõ ſunt de foꝛo illius iu
dicis debet renunciare pꝛiuilegio ſuo:als nonvalet fide

iuſſio.vt dicta.l.j.

Benekicio foꝛi

Onſueuit renũciari pꝛiuilegio foꝛi.nam reus de
¶ ¶ cõueniri coꝛam ſuo iudice ⁊ non coꝛã iudice
actoꝛis iuxta regulam/actoꝛ foꝛũ rei ſequit᷑ ⁊ nõ
ecõtra.vt.l.iuris oꝛdinẽ.C. de iurid.om.iud.⁊.l.fl.C.vbi
in rem actio.

Benekicio ꝓ ſcholari

LTem renũciant ſcholares pꝛiuilegio ſuo vt co
IIIram non ſuo iudice poſſint ex cã conueniri/qð
regulariter fieri non põt.vt. C. de epiſc.⁊ cleri.
auut. ſtatuimus. Zꝛium videtur ꝙ ĩmo poſſit re⸗
nüciari ar. C. de pactis.l.ſi quis in conſcribẽdo.cum ibi
notatis per doc.hoc verum ſi ſint laici vel clerici coniu⸗
gati /ſecus ſi clerici ſoluti per.c.ſi diligenti.extra de foꝛo
competẽti.⁊ per aut᷑.habita.cum ibi notatis.C. ne fllius
pꝛo patre.

Benekicio ne qs rõne mino
ris etatis rellituatur

LOnſucuit renũciari beneficio in integrum ra⸗
tione minoꝛis etatis/quia ſi minoꝛ pꝛopter fa⸗
cilitatem ſui in aliquo contractu fuerit leſus re
Sa,ſtituitur in integrum per pꝛetoꝛem vel iudi⸗
cem. vt.C. de integrum reſtiemi.et ff. de mino per totum
licet ſᷣm glo.huic beneficio renunciari nõ poſſit.vt.l.ſi iu
dex.ff.de mino.Credo tamen ꝙ ſi ſit pubes valebit in iu
ramẽto per aut᷑.ſacr̃a pubeꝝ C.ſi aduerſus vẽ.⁊ habʒ lo
cum dicta aut᷑.non ſolũ in ctibusvltro citroq; obligato
rijs:immo in donationibꝰ⁊ ſtipulationibꝰ ⁊ ſi.et hoc ſᷣm

glo.vt dicta aut᷑.in donationibus.nõ eſt verũ ſᷣm docto.
in dicta aut᷑. G

Bñkicio.l.rem maioꝛis.C.
de reſcid. vend.

I renunciatur qñq; iuridicenti ꝙ qñ emptoꝛ

dando plus in aliqua re qᷓ; valeat eſt deceptus vl
— R— tra dimidiam iuſti pꝛecij/ debz reſcindi gctus vk
ibi reſtitui qð plus dedit qᷓ; deberet: idem eð in vendi⸗
toꝛe decepto vltra dimidia. C. de reſcin.vẽ.l.rem. all.cuzʒ
ibi notatis. ⁊ ne oꝛiat᷑ ↄtrouerſia pꝛopter tales deceptio
nes renunciatur iſti iuri de quo dic vt ibi.

Bñ kicio.l. emptoꝛ. C. de euic.

. Sy

EVOnſueuit renũciari iuridicenti ꝙ quando em⸗
Ptoꝛ aliquã rem emit a venditoꝛe/ illa res in⸗

S⸗ cipit euinci per tertiũ/ſi emptoꝛ nõ denũciauit
aAQA& venditozi ꝙ illa res ab eo eumcit᷑ et ꝙ veniar

we-

ad defendendũ eum licʒ res illa ab eo cuincat᷑ emptoꝛ nõ
poterit agere de euictione ↄ̊ᷣ venditoꝛẽ.vt l emptoꝛ.all.
et. ff. de euic.ſi fundo.S.ſi cum poſſet cũ concoꝛ.Et ideo
in fauoꝛem emptoꝛis fuit introductũ vt vẽditoꝛ huic iu⸗
ri ſiue.l.renũciet/ne emptoꝛ ei denũciare teneat᷑.
ℳ „ „ 4 4 . „
Bfficio.l. qͥ rem. C. de euic.
ECTem renunciat venditoꝛ iuridicenti:ꝙ licet
trores empta appareat eſſe aliena vel alteri obli
uagata emptoꝛ non poteſt agere de euic. ven⸗
di . donec res ab eo emptoꝛe fuerit euicta per
ſententiam etiã ſi ipſam appareat euinci poſſe in futurũ
vt dicta.l.qui rem.⁊.l.non tñ.ff. de euic.
Bficto actiõis redhibitoꝛie
Tem renunciatur iſtius actionis beneficio.nã
ſi ego ignoꝛanter emi rem moꝛboſaʒ ab aliquo
. venditoꝛe poſſum agere contra venditoꝛem a⸗
ctione redhibitoꝛia ifra ſex mẽſes vtiles vt mihi reddat
pꝛecium ⁊ ipſe rem recuꝑet:et ideo ſi emptoꝛ huic beneſt
cio renunciauerit/non poterit poſtes agere contra ven⸗
ditoꝛem. vt.l.ſciendũ · S.fi.. al. YMUD
7 „ 7 442 ⸗
Bñkicio actionis iqto mioꝛis

Wrenn Onſueuit etiam renunciari per actoꝛem huie
MHROHactioni: nam ſi ab aliquo emi ign ꝛans rẽ eſſe
moꝛvoſam poſſum agere venditoꝛẽ infra an
RRnu vtilẽ iſta actiõe vt mihi reddat pꝛeciũ ſeu
partem quã nõ dediſſem ſi rem illã vitioſam ſciuiſſem.et
hec duo pꝛobant᷑.ſ.bñficiũ pꝛoxi.dictũ ⁊ iſtud.ff.de red⸗
hibi. act.l.ſciendũ.S.fi.⁊.l.ſeq cum multis ↄcoꝛ.Et iſtis
duobus caſibꝰ valet renũciatio facta per emptoꝛẽ et pꝛo
deſt vẽditoꝛi ſi venditoꝛ vitiũ ignoꝛat:abłs ſi ſciuiſſet nec
emptoꝛem certificauit ratione ſui doli non valet renun⸗
ciatio.vt.ff.de redhi.actio l.querit᷑. ſi vẽditoꝛ.⁊·S. ſeq.
Et poſito ꝙ venditoꝛ ſcienter vendẽs rem moꝛboſaʒ di
cat emptoꝛi ſe ei nolle teneri ratione alicuius vitij foꝛte

dqð ſciebat in re vendita dum tamen emptoꝛ id ignoꝛet/z

emptoꝛ in hoc conſentiat/non tamẽ obligando ſe per pa
ctum de non veniẽdo venditoꝛem rõne moꝛbi (qꝛ tunc
poſtmodũ nõ poſſet qͥs venire ar.il.ſi quis in conſcriben⸗
do.C.de pactis.) ꝙ adhuc non obſtañ.tali conſenſu po⸗
terit emptoꝛ contra eũ venditoꝛem actionibus ꝓxi.dict:
experiri/ſi reperiatur illa res moꝛboſa.iſta eſt doctrina
que traditur per doc.modernos a.l.j.S.j.vſq; in fi.l.ff.de
actio.empti ⁊ vendi.qð eſt valde notatu dignum quia
quotidie venit de facto.

Jacobi Butrigarij.

Benekicio. l. penulti. C.
de donatio.

EKem renunciatur ſuriſdicenti ꝙ ſi quis fecit
S donationem in perſonam alicuius excedentẽ
ſuſummam quingentoꝝ aureoꝝ ſiue ſolidoꝛum
Aſine inſinuatione ſeu decreto iudicis non vs⸗
let in eo qð exceditur immo in eo poteſt per donatoꝛẽ re
uocarituſ illi iuri renunciauerit:vt dicta.l.penultima.in
ne.

Benekficio.l. kin. C. de reuo.
donatio.

Wr On ſueuit renunciari iuriſdicenti ꝙ ſi facta eſt
VR☛06 donatio in filium emancipatum vel alium qui
KE 4 non ſit in poteſtate vł alium extrancum/dona
R toꝛ poteſt reuocare donationem ſi donatarius
ei iniuriam fecerit vel manus impias in eum inferat vel
damnum irroget imbonis donatoꝛis / vel vite eius ĩſidie
tur / vel conditionem appoſitam in donatione donatariꝰ
non impleat:vt dicta.l.fi.hoc verum non eſt m quoſdã
q; talis renunciatio valeat. vt not.per Gui.de cun.in.l.

qui exceptionemS.pactus.ff.de condi.indeb.

BGenekicio.l.ſiue emancipa⸗

tus. C. de donatio.

Tem renunciatur iuriſdicenti ꝙ ſipater dona
veerit filio in ſua poteſtate conſtituto non valet

R illi iuri ne poſtea pater poſſit donationem re⸗
uocare:⁊ tũc eſſet bonũ cõſilium pꝛo filio: quia pater re⸗
mitteret vſumfructum rerum donatarum fllio / vt ſic quo
ad pꝛopꝛietatem vel vſumfructũ res donata abdicetur a
bonis patris.

Benekicio.l. vbi. fl. de dona
tione cauſa moꝛtis

DOnſueuit autem renunciari iuriſdicenti ꝙ vbi
donatoꝛ fecit donationem cauſa moꝛtis ꝙ nul
ᷣ lo caſu poſſit reuocari nõ valet vt donatio cau

Eſa moꝛtis. vt. vbi. alleg. ,
Benekicio ſenatuſconlulti
velleiani

TKTem renunciatur per mulieres beneficio ſc⸗
Anatuſconſulti velleiani: nam ſi mater vel auia

N 4 velit ſubire onus tutele filioꝛum vel nepotum
ANa renunciat: ſecundis nuptijs contrahendis ct
beneficio ſenatuſconſulti velleiani.vt. C. quando mu⸗

lier tu.officio fungi poteſt.l.fl.⁊ aut᷑. mater.eodem titu.
Item renunciant mulieres huic beneficio in multis ali⸗
is caſibus:nam ſi mulier alienam ſuſcipit obligationem
vel participauit.ſcilicet mandando vel fideiubendo con
ſtituendo vel cauſam in ſe tranſferendo/pꝛomittẽdo ani
mo nouandi ꝙ alius debetvel iudicium in ſe ſuſcipiendo
pꝛo alio etiam animo nouandi habet ipſamexceptionem
ex huiuſmodi beneficio.⁊ ad hocvt ex pᷣmiſſis valeat ob⸗
ligari eſt neceſſarium ꝙ renunciet huic beneſicio.vt. C.
ad velleianum. l.j. ⁊. ij. ⁊.iij.⁊.ff.e.l.ij.S·omnes.⁊.l.ft·S. vl
timo.cum ibi notatis ĩtellige hoc ſi fuerit de iure ſuo cer
tificata alas non:vt ibi nota.de quo dic. vt.l.penulti.C.
ad velleia.

BGeneficio aut. liuea me. C.
ad velleianum

Tem renunciat mulier iuriſdicẽti ꝙ ſi mulier
maritus vel extraneus pꝛo eo faciat donatio
nem pꝛopter nuptias vxoꝛi maritꝰ bona illiꝰ
ponationis nec obligare nec alienare poterit
Sed ſi in hoc contractu conſenſus mulieris interuenerit
debet huic iuri renunciari:quia alłls ſemper remanct ſel⸗

yt. o.l. ſiue emãcipatus.alleg. ⁊ ideo renunciat᷑

ua actio in rebus donatis pꝛopter nuptias vt ibi/niſi mu
lier ſecundo poſt biennium pꝛofiteatur firmando pꝛimũ
conſenſum niſi alie res ſuperſint viro ex quibus mulieri
conſuli poſſet:nam iſtis interuenientibus valebit aliens⸗
tio vel obligatio:ałls non vt.d.aut᷑.

Beneficio.l. li mulier.
eodem titulo

Onſueuerunt etiam mulieres renunciare iurif
icæẽti ꝙ ſi mulier perfecte etatis poſtqᷓ; ꝓ alio
interceſſit ſeu cauit vel pignoꝛa dedit iterato
poſt pmam cautionem ex eadem cauſa pꝛo il⸗
lo cautionem expoſuit vel pignus dedit infra biennium
adhuc ſi bi non pꝛeiudicatur quin poſſetexcipere de ſena
tuſconſul.ſi poſt biennium exponatur / tunc obligatur:vt
Dicta.l.ſi mulier.

Beneticio aut.ſi qua.eo.ti.

RR

Kem mulieres renunciant iuriſdicenti ꝙ vbi

K. Amaritus recipit mutuum ab aliquo ſi inſtrumẽ
Etũ crediti ſeu obligationis mulier ↄſentiat ma
W. Writo vel ſe ſubſcribat pꝛopꝛiam ſubſtatiam vel
ſe obligãdo pꝛo illo debito / non valcet nec tenet talis ob⸗
ligatio licet ſemel vel pluries pꝛo huiuſmodi re faciat ſi⸗
ue debitum fuerit pꝛiuatum ſiue publicum niſi pꝛobet᷑ ma
nifeſte illam pecuniam in vtilitatem mulieris fuiſſe ↄuer
ſam:vt.d.aut᷑.ſi qua mulier.Sm doc. iur ciuilis ⁊ glo.nõ
valet renunciatio ctiam ſi iuramentum iterueniat: tamẽ
de iure canonico expeditum eſt ꝙ immo vʒ ctiam in alie⸗
natione rei dotalis ꝙ eſt foꝛtius per.c.cum cõtingat. ex.
de iureiur.in antiqͥs.ibi in glo.GBernardi.⁊ per.c.ij.de iu⸗
reiur.li.vj.⁊ per.c.ij.de pactis.li.vj.⁊ hoc tractat DLy.ex.
de regu.iur.c.non eſt obligatoꝛium.li.vj.⁊ ibi vide.

Benekicio.l. antique. C. eo⸗
dẽ titu.
On ſueuit renunciare mulier iuriſdicenti ꝙſt

ffmulier pꝛo aliquo ſe obligauerit / non valet ta
Alis obligatio niſi aliquid acceperit vt pꝛo ill
obligaret ſe. vt.l.alleg. Sed tamen fᷣm Gui.
de cuneo.etiam poſito ꝙ renunciauerit pꝛo aliquo ſuſci⸗
piendo in ſe obligationem non valet renunciatio:⁊ ratio
eius eſt:quia eadem ratione qua inducitur ad obligãdũ
illa etiam motione inducitur ad renunciandum velleia⸗
no.⁊ hoc poſito ꝙ fuerit certiſicata de iure ſuo.namfragi
litas mulieris tanta eſt ⁊ aſtutia hominis tantum abun⸗
dans ꝙ blandis verbis per maſculos decipiuntur ar.:.j.
S paucis.C. de raptu vir.ſuper verbo inſidijs ⁊c.de quo

e
H

dic. per dictum Gui. in. l. generaliter. C. ad ſenatuſcon.

velleia.cum ibi late notat.per eum. qꝛ plures.ll.pꝛo hoc
alł.pꝛo quo facitS.que onerande. in.l.j.ff.quarum rerũ
actio non datur.

Benekicio.l.iulie.de fundo
dotali

Tem renunciat mulier beneficio.lj.iulie.de fun
do dotali. vbi cauetur ꝙ ſi mulier dedit in dotẽ
viro ſuo pꝛed ium ruſticum vel vꝛbanum mari
W atus ipſum obligare vel alienare non poteſt re⸗
gulariter aut vxoꝛe conſentiente ⁊ hoc ipſum pꝛopter ꝓ⸗
hibitionem illius.l.iulie.de qua fit mentio.C. ⁊.ff.⁊ inſti.
qui.alienare licet.in pꝛinci.⁊·G. j.⁊ ideo ad hoc vt valeat
alienatio vel obligatio facta per maritum / vxoꝛ illi iuri
renunciare poteſt.vt not.de iureiurã.c.cum contingat.

Beneficio iuris actionis hy
pothecarum

P *= —On ſueuerunt renunciare quandoq; mulieres
◻ iuri hypothecarum quod ius competit vxoꝛi
S Pin bonis viri:nam omnia bonaviri ſunt hypo
RrH, thecata ei pꝛo dote tacite.? iſti iuri poteſt mu
lier renunciare:vt. C. de rei vxoꝛ. act.l.vnica· S.·j.? pleniꝰ
ff.ad velleianũ.S. penul. Itẽ renunciant quãdoq; iuri by
pothecarũ creditoꝛum cum bona debitoꝛũ ſunt eis taci⸗

.
ſſſt
mien
ſvdcapu
ugti
gnöpoſt
es nobile
lesdictin
ifauoꝛ
nobilib?y
Ntmoꝛte
nmedlate⸗
ſabruͤes
noti⸗
hotmorter
feiliiurifl
icisite
güpapv⸗
lone vtenl
gainliur

ℳ.
Hüf
fl
et
Obligatpir
wacqz
Pindibont
Gectionem
Aceptun.

ſi
dlin

ten
gusreue
ihe Rer
et veh
fespeliſt
Nſnephi,
Gonmene

hecinger
Cſul ſan
laegal
uſcfore
ſnücignn
Etekbo
fumento
Miiti

tenſ 4

6

8

amtigti

lersſeg

nſchlang,
bmirnnrgg
mmoyctungt
Cuncing
Ndiaprci
dhoenrdi
lytbin

gece

leriuritlet⸗
guerttmant.
cceperitſl
dtammerit
t pꝛo Aie
enuncinmn
inr agt
ciandnn:

einreſtoum

Cchlileni
lierdettſi
l vpmunn
arepon loln
chinnnnin
Griotfiln
oniee nti⸗
ium rul
Cnlie

tons

Benũciatiões iuris ciuilis.

te vel expᷣſſe obligata:vt.ff.de pignoꝛ.per totũ.⁊.C.q̃ res
pigno.obli.po.l.fina.

Büficio ſenatuſ.mace. C. ſt. ff.

Enũciatur qñq; ſenatuſcõ.mace.nã ſi qᷣs filiofa.
mutuet pecuniã / ille filiꝰnon tenet᷑ eã ſoluere nec
exiſtẽs ĩ patris ptãte/nec poſt /nec eiꝰ heres/nec
ſideiuſſoꝛ.vt.C. ⁊.ff.ad maced.ꝑ totũ.ſʒ huic bñflcio pᷣm
gl.renunciari nõ põt:vt not.C. e.ti.l.fl.cũ ibi nota.niſi fie
ret cũ iuramẽto:qꝛ tũc foꝛtevaleret.

BGBenekicios exactio.de.l.vnica

C. de rei vxoꝛ. act.

Enunciari cõſueuit illi iuri q̊ cauet᷑ ꝙ vbi fit do⸗
B repetitio ſoluto mr̃imonio ꝙ res dotales ſi cõ⸗
ſiſtat ĩ rebꝰ mobilibꝰ vel ſe mouẽtibꝰ debẽt poſt
annũ a moꝛteviri cõputãdũ reſtitui ipſi mulieri.⁊ quo ad
iſtud caput pᷣdictũ pᷣuilegiũ eſt ĩtroductũ ĩ fauoꝛẽ viri vł
ſuoꝝ hr̃dũ.vnde iſti pᷣuilegio ipſe maritꝰpõt renũciare.ſ.
qꝛ nõ poſt ãnũ:ſʒ poſtviri moꝛtẽ ĩmediate dicte res dota
les mobiles /ſiue ſeſe mouẽtes ipᷣi mulieri reſtituãt᷑ ꝑ hr̃⸗
des dicti mariti. Itẽ eſt ĩ eodẽ·S. alið pᷣuilegium itrodu⸗
ctũ ĩ fauoꝛẽ mulieris qð eſt ſcʒ vbi dos ↄſiſtit ĩrebꝰ im
mobilibꝰ vel ſe nõ mouẽtibꝰꝙ ſicut olim debebãt reſtitui
poſt moꝛtẽ viri nua bima trima die:ð iure nouo.C. dẽnt
immediate⁊ illico poſtviri moꝛtẽ mulieri reſtitui:⁊ ſi ałs
fiat/hr̃des viri tenẽt᷑ ad fructꝰ ꝑceptos ⁊ ad legitĩas vſu⸗
ras vt ĩ.S.’jſtati.alleg.cauet᷑:⁊ iõ vt mulier nõ poſſit ſtatĩ
poſt moꝛtẽviri dictã dotẽ ↄſiſtẽtẽ ĩ rebꝰĩmobilibꝰ repete
re illi iuri rnũciari ꝑ eã pᷣt ĩ fauoꝛẽ hr̃dũ:⁊ ↄſulo ꝙ ĩ oĩibꝰ
pᷣdictis ĩterueniat iuramẽtũ:alłs eĩ qtũ eſt ĩductũ ĩ puile
giũ paꝝ valeret renunciatio ſimplex cũ ſit ð iur diſt poſi⸗
tionẽ vt eſt tex.in.l.de die.ff.de pac.dota.⁊ not.i:g·vt pu
ta.in.l.iuriſgentiũ.ff.de pac.

—.

Bñi. l. vbi acceptũ. ff. de iudi.

Enũciat᷑ iuriſdicẽti ꝙ vbi ceptũ eſt iudiciũ ibi
finẽ accipere dʒ:vt.d.l.vbi.alł. Ideo ex hoc fuit
extracta illa renũciatio q̃ ponit᷑ ĩ inſtr̃o cũ qͥs ſe
obligatviribꝰ pluriũ ⁊ diuerſaꝝ cauſaꝝ ⁊ qñ dicit᷑ ibi ⁊ ꝙ
ꝑ vnã cãz fuerit receptũ circa executionẽ ꝑ aliam nichilo

minꝰ ĩ bonis obligatis executio ꝑfici valeat pluries ad

electionem creditoꝛis nõ obſtañ.tali pᷣuilegio legis vbi
acceptum.

— / „ . „ „
Bütki. l.ij S legatis.ft.de iudi.
Enunciat᷑ qñq; iuriſdicẽti ꝙ vbi aliqͥs reꝑitur in
Bai loco vbi domiciliũ nõ hʒ /nec ibi ʒxit / ibi nõ
tenet᷑ rñdere eſto ꝙ ibi ad aliquã cãm venerit/tñ
hʒ ius reuocãdi domũ:vt.d.S·⁊· S· oĩs.e.l.⁊.c.fl.ex. de fo.
cope. Itẽ renũciat᷑ iuriſdicẽti ꝙ vbi fit pactũ ĩter credi⸗
toꝛẽ ⁊ vẽditoꝛẽ/⁊ debiti ſolutio nõ poſſet ꝓbari/niſi ꝑ te⸗
ſtes vel ĩſtr̃a ſolũ tale pactũ nõ vʒ:vt notauit glo.in aut᷑
vt ſine ꝓhibi. matres debitrices creditrices ·S· penul.cre
do tamen ꝙ cum iuramẽto valeret et renũciari poſſet.

Benekicio cõdictionis idebiti.
Onſueuit renũciari cõdictiõi ſine cã q̃ dicit ꝙ
li iuri renunciatur. vt.ff. de condictio.ſine cau⸗
4Kſa. per totum.

BGükicio actiõis ĩ factũ x ſine cã
(Nena eſt renunciari cõdictioni ſine cauſa

que dicit ꝙ obligatus ſine cauſa vel iniuſta cã
actio in factum q̃ oꝛitur ex varijs figuris cau⸗
ſarum vt poteſt eſſe vbicũq; equũ eſt ex.l.actionem dart
nec in actione ꝙ metus cauſa. vt.l.j.ff.ꝙ metus cauſa.⁊ ĩ
caſu.l. ſancimus. C. de ſacro ſanc.eccle.⁊ in multis alijs
caſibus quos enumerari eſſet impoſſibile:vñ poſſ⸗ et cõtin
gere ꝙ alicui de contrahentibus cõpeteret actio in factũ
et ſic foꝛte infringeret contractũ:⁊ ideo ſi illi iuri fuerit
renũciatum poſtmodũ non poterit ↄᷣhens venire contra
Et eſt bonũ conſiliũ ꝙ ſemper in huiuſmodi renuncia⸗
tionibus interueniat iuramentũ:quia foꝛte ſi ałs ſine iu⸗
ramento nõ valeret / valebit tñ cum iuramento et eſt ma⸗
gna tuitio contrahentium.

obligatꝰ ſine cã vel ĩiuſta cã nõ tenet᷑:⁊ ideo il⸗

Benekicio exceptionis doli
Enunciatur beneficio exceptiõis doli que cõ⸗
Dpetit cum aliquis aſſerit ſe dolo vel calliditate
ulicuius inductuʒ ad aliquid faciendũ dandũ
em SVvel pꝛomittendum. de quo loquit᷑ de excep. do

ie†ürtbtum.
Benekicio iuris tt facti igno

Onſuetum eſt renũciare iurj ⁊ facti ignoꝛãtie
v,H“erroꝛi ⁊ titubationi ⁊ omi exceptioni que de iu
VVre pꝛo eis poſſet competere.nam lex qñq; ſub⸗
Auenit ignoꝛanti factum ius vel ignoꝛantiſeu ti
tubanti.vt.ff. de iur ⁊ facti igno.liuris ignoꝛantia.et.l.
erroꝛ.et.l.ij.cum ibi notatis.⁊.l.j.C. eo.ti.l.cum falſa.cũ
l.ſequenti.⁊.l.nõ idcirco.vñ quis ex hmõi ignoꝛantiavel
eius pꝛetextu poſſet competere actionẽ exceptio.⁊ ſic nõ
valeret qð eſſet actũ inter partes.ideo illi iuri renũciat᷑.

Benekicio actionis et exce⸗
ptionis ꝙ metus cauſa

Enunciatur iſti ſi aliquis per metum fecit vel
pꝛomiſit aliquid/vel per metuʒ aliquid ab eo
eſt extoꝛtũ vel exactum/ius ſibi ſubuenit dan
Wai MAdo actionemvel exceptionem. vt. ff. . Cꝙ me
tus cã quaſi per totũ.⁊.ff.de excep.doli.l.apud.S/penul⸗
timo ⁊ fina. Et ideo ne pꝛetextu hmõi metus id qð agi⸗
tur inter partes valeat reſcindi / renunciatur iſti actioni
ꝙ metus cauſa.

Menüciatio valde vtilis
Tan poteſt renunciari iuriſdicenti ꝙ vbi aliqᷣs

iuri ſuo renunciat / debet illud ſcire.vt in auten.
quõ opʒ epiſcopos ⁊ eleriS igit᷑. cũ ibi notat:.

Segquitur renunciatio

generalis.

Onſuetũ eſt renũciare in inſtrumentis/qũq; cũ
iuris auxilio tã canonici qᷓ; ciuilis.⁊ vult ꝙ oẽs
caſus iuris ciuilis ſeu canonici ꝑ quos ↄtra pᷣ⸗
miſſa poſſet ſe iuuare ſeu tueri habeãtur perinde ac ſi ſpe
cialiter et expꝛeſſe eſſent enumerati quibꝰ omibus ex cer⸗
ta ſcientia renũciat᷑. Et licet de iſta gñali renunciatione
videatur facere mentionẽ lex. C. qñ mu.tu.officio fungi
poſſit.tamen dicunt doc.ꝙ modicuʒ valet niſi dicatur ꝙ
renunciat᷑ iuriſdicenti gñalem renunciationem non vale
re niſi pꝛeceſſerit ſpecialis.vt.ffſi quis cau.l.ſed ſi quis.
S·q̃ſitũ. Item põt renũciari quibuſdã remedijs ſeu alijs
exceptionibus que magis in faeto conſiſtunt qᷓ; in iu⸗
re expꝛimant / vt puta renũciatur pꝛiuilegio litterarum
ne teneatur ſatiſfacere creditoꝛibus ſuis de certo tempo
re ratione guerre ſeu etiã pꝛiuilegio conceſſo alicui noue
baſtide. Item ꝙ nõ poſſit petere dilationem aliquã rõne
ſolutionis eius ꝓ quo ſe obligat. Item ꝙ omnis iudicia
lis aditus ſeu actus ex iſta cauſa ſibi denegef᷑. Item ꝙ
nec fecit nec dicit nec faciet nec dicet ĩ futurum aliquid
ꝓpter quod pꝛeſens ↄᷣctus minoꝛẽ obtineat roboꝛis fir⸗
mitatem.Et ſi Zᷣrium faceret vel reperiretur feciſſe ꝓmit
tit nomine pene.x.ꝑ firmam ⁊ validam ſtipulationẽ quã
penam inſolidum cõmitti voluit in caſu quolibet in quo
deficeret:de pꝛemiſſis. Jurauit ⁊c̃.Alias renũciationes
inuenire magis eſſe laboꝛioſũ qᷓ; vtile nec ſubtile niſi ſᷣm
diſtinctionem cõtractuũ qui fierent.nam ↄctus dant re⸗
gulam ſeu materiã renũciandi. Butrigariꝰ.

¶ Expliciunt renunciationes iuris ci
uilis dũi Jacobi Butrigarij:cũ lectura eiuſdẽ ſuꝑ Co⸗
dice.Opera mgr̃i Bertholdi Rembolt argeñ. Impẽſis
vᷣo Joannis Parui vniuerſitatis ariſieñ.libꝛarij iu⸗
rati.Anno dñi Milleſimo quingẽteſimo.xvj. Hie vero.

xviij. Febꝛuarij.
¶ Laus Heo.

Fo. CXVI.

Cpleh
Pie

ilenl
4 aundli⸗
Ortoab!
umbe
nurus

preut
letctio⸗
Annotatt

(Conmment
Poperal

Iurptetn,
Vllec
Mült
Glngnl

Index operis.

Epiſtola Io. Pyrrhi Anglebermei Iuriſconſulti: Regiique ſenatoris de
Mediolani Laudibus.

Eiuſdem libri tres de magiſtratibus Romanorum in tres libros Codicis
cum aliis commentariis in Gallia prius ſed negligentius editi.

Oratio ab Antonio Prato Magno utriuſque Gallię Cãcellario apud ſum
mum Pontificem habita ob ĩpſius elegantiam raritatemqʒ a Minutiano
rurſus impreſſa.

Interpretatio legis Contractus in ti. de Reg.iur. Diſputatio de lege Salica.
de fictione iuris. de ſuis hæredibus: de donatione mutua: quędamq; ali⸗
annotationes Io. Pyrthi in ius ciuile.

Commentarii eiuſdem in omnes ferme leges tituli de reg.iuris. quarum or⸗

do per alphabeti literas in calce operis tradetur ut ſingulis legibus ſacile
inueniendis fit locus.

Interpretatio paragraphi Cato. in. l. quarta, de uerborum obligationibus,
&.l. lecta. de rebus creditis.

Interpretatio.l. quatenus. de reg. iur. ubi lęraq; de eo quod intereſt: & eæ
Pretatio.f. ꝗ de reg plæraq; de eo q
poſitio. ſi iactum thetis: de contrahenda emptione, & nonnulla de feu⸗

dis ſingularia.

Cum gratia et Priuilegio.

.

Epiſtola lo. Pyrrhi Senatoris ad Io. Baleum Antonũ Prati magni
utriuſq; Galliæ Cancellarii ſecretarium / de Mediolani Laudibus.

lncredibilem mihi uoluptatem attulit elegantiſſima tua epiſtola mi ſuauiſſi
me Balee: qua Pratum Mecęnatem meum incolumem: ſimul & erga me tãto
pere beneuolum intellexi. qui quantũ pro ſua authoritate poſſit, pro ſua huma
nitate uelit ſtudioſis fauere, nõ multis eſt incognitum: in cuius integritate quã
tum ſpei repoſuerim haud ſatis eloqui poſſim. Iu uero nequaquã tibi ſatiſſactũ
putaſti niſi ſponte benefſicium literis adderes: & patrocinio diligenti prouoca
res abſentẽ. quod ad ſcribo partim candori animi tui: partim ueræ amicitiæ ui
ribus. quã honeſti ſtudii foetura prius inter nos edidit: quã eniteretur. Ea ſane ue
terum in me amicoꝶ ſtabilis beneuolentia nõ parum me conſolatur ab illa op
tatiſſima cõſuetudine remotum / abilla inquã patriæ dulcedine depulſum, nihil
æque deſyderantemut illoꝶ præſentiam in quibus animũ a puerobonamq;ui
tæ ſpem collocaui qui me quãuis abſentẽ quotidie meritis cumulant, ſolutaq;
(quod alunt) uorſura, grauiori me indies fœnore ſibi deuinciunt. Equidẽ nõ am
bigo quin te quoq; ac ipſos omneis mei deſiderium uiciſſim teneat. Cui ſane do
lori mutuo non uideo quid appoſitius mederi poſſit quã epiſtolarum ſolatium
quę quodãmodo repręſentant amicos quantocũque diſtantes interuallo. Fa de
re diligentius ad te minime negligẽtem uirum de ualetudine: deq; ſorte noſtra/
derebus quoque Italicisopportune ſcribendum duxi. ut qui reponẽdi beneſici
cauſa iudicium in pręſens ſortiri nequeam, in occaſionis aduentũ mihi diẽ diffin
di petens, in officio certe ſcribendi tibi reſt pondeam / & abunde faciam de rebus
noſtris: deq; noui ſucceſſu magiſtratus certiorem. Mirum dictu quantus me cę⸗
perit huius prouinciæ amor, etiã ſub ipſa initia quæ ſere ſubacerbiora eſſle ſolẽt.
Impendio me delectat elegantiſſima regio, ciuitaſque nobiliſſima: quæ anoſtris

atauis non modo cõmodiſſime eſt condita/ ſed etiã (pulſa barbarorum iniuri)

pulcherrime inſtaurata/ uarie ornata bõis legibus ĩſtituta eſt. Libet id qã ſentio
de hac inſubri Gallia fuſiuſque dicere, quũ longe abſim ab illorũ opinione qui
montium præcipitia uane metuentes nõ imitantur ulyſſem idcirco ſapientẽ ab
Homero patre uirtutis appellatum, quod multoꝶ mores hominum cognoue
rit. Vrbeſque multas uiderit. Experior eni m non aliena fide quã metus ille ſub
ruſticus uοααατι ιααταατστοασιptimis quibuſque & clariſſimis
obſit ingeniis: qui maximos ſæpe congtus optimoſq; ſucceſſus auertit.ſuæ quiſ
ne faber eſtſortunæ / ut ille inquit, nec aliud in cauſa eſt quod præclara ingenia
in occulto ſint, niſi quod parum cordati ſumus. Cæterum tanta eſtamice, tãq;

uaria huius regionis celebritas ut uno uerbo profitear id ipſum me hic reperiſſe

quod generolus ille Cardinalis Borbonius hæſitãti mihi prędicebat: ut proſuo
in me affectu uir eximię uirtutis olcitanti nimis aurem uellicaret. Nam Medio
lani in ampliſſimo ſenatu prudentiſſimoꝶ uirorum cõſeſſu plurimum honeſta
tus ſum, ubi nec humile/nec indecorum / neec improbum quicquã proponitur.
omnia modelſte / recte / concorditer aguntur. qua una re quid in republica ulla
melius ac diuinius? Ioãnis a Selua præſidis integerrimi ſapientia/temperantia/
pietaſque tanto eſt in cultu ut pacate totam hanc rempublicam ueluti numen
aliquod foœliciterque moderetur / & manileſtũ faciat quã innocentiæ patrocinio
magis quã artificio ullo beneuolentia hominum colligatur, quanta iuſticiæ in
malos potentia/ ĩnter bonos gratia. Hic inter epulas quoque de philoſophia/ de
ponis literis/cum Petro Buxio Toloſano ſuo amico perneceſſario: cũ reliquis

olezne
cnere erun
mtapuun
iccunta

nniulen

cnehone
Auunman

elnmtie
Wua
Agoren.
orin⸗

poͤmer⸗
ſertis

gar

Wimmat
tedlrtam
ubelorum
ſronudue
egriſern
Ucinimd
Aiuel cor

iit)e⸗

namum

ninn prat
ſrcum

llcdrret

Sinwonun
fknihan
nöngan
Puter &
ſtole:
Cmadne

Anbraten

Grisqo⸗
whlnech
tüneri
taſelch
liglu
enitgnt
llinoy

nctolten

kügeis

Dir
ilau

lnuie
degui
nn lolr
inching
güili
B lrihm
nunn min
tanmhn
llmnte
iaunbnn
Bamlui
cämkgii
ntanerin
Pltrmtt
ntesrnl
necemn
Pinriir
Nemuniid
dehant
dcner
bacebint
ma
ubaton
bei
b loigi⸗
n aigt
Sonnmng
egunen

eln

lunmi

collegis noſtris: uiris undecũque abſolutis: cum pleriſque aliis omni doctrinæ
genere eruditis aſſidue ſermoneen facit. Hoc eſt egregium ſpecimen uirtutis:cui
pręcipuum eſt ſtudium pietatẽ colere/inde magna diſquiſitione & æqua lance
iudicium facere: cuius exemplo fit ut in quocũque magiſtratuũ ordine: in multi
faria iudicum claſſe:inque ipſa pręclara cauſidicorũ concione/incredibili dexte
ritate/ honeſtate/rectitudine cuncta peragantur. Ad hæc in Mediolano ſiquis
diuinum cultum ſacrorumque ordinem requirat, inueniet in templis ex marmo
re ſumptuoſe ſtructis/in ampliſſimis uariiſque xenodochiis/ inque numeroſis
uirorum:aut fœminarum cœnobiis eximiam quandam maieſtatem / ritum/ac
religionem. Inde ſi ad mores ac reipublicę inſtituta animum aduertas, ineſtima
bilisoptimatum magnificentia eſt/nobilium familiarum decus & liberalitas in

gens:mercatorum induſtria/ uulgi ſolertia laborque mirabilis: ſumma eſt deni
que totius reipublicę adminiſtrandę ratio. Quanta iuuentutis indoles ac inſti

tutio? quam politica uirorum diligentia? quam ueneranda ſenum grauitas quã
Sabina matronarum honeſtas? quantaſolitudo uirginũ pudoriſque cura? His
accedit tam oeconomica frugalitas uictuſque ratio:ut inſubres non grauate tan

ta bellorum incõmoda ſuſtineant: ipia, que diuturnæ potentiæ mater eſt, par

ſimonia duce/quę nõ minus ad reifamiliaris augendę cõſeruandęque artem ſa

cit quã feracitas agri longe cultiſſimi frugumque copia ex aquarum ductibus
unciatim diſtributis aff luens. Inſuper accõmodata eſt hęc regio non modo iis

ui uel corporis ualetudinem curant:uel patrimoniũ augere ac rem (ut flaccus
4 P

inquit Hacere apprime ſtudent: cuiuſmodi magna pars hominum / ſed & literaꝶ

bonarumque artium ſtudioſis temperie coœlique fauore gratiſſima. Si enimflu
mina/prata/colliculos / hortos / nemuſcula/prætoria/ ruſcula beatumque otium
interdum quęrant /ſi quando urbis diſtedeat: prope eſt quo foris animũ laxent.
Pulcher eſt in agris uillarum cultus:in urbe ornatus ędium picturatarum. necq;
eſt inmonumẽtis marmoreis: precioſiſq; tnaꝗᷓ Praxitelis aut Phidiæ ſculpturis/
picturiſq; quas apelles ipſe ex officina ſua ꝓdiiſſe non inficias iret in excellentiſſi

mis inquam operibusuiſendis modica animi refectio. Luculentiſſimus ubique

ſplendor & oblectatio. Verum hęc omnia longe ſuperat liberalium diſciplina⸗
rum ſchola: in qua non etiã deſunt gręcę linguæ profeſſores benigni:quibus ego
(cum ad noſtri otii modulũ ſefe libẽter accõmodent) ita do operam ſuauiter ut
olim Eraſmo primũ: dein Aleandro, mihĩ nunquã poenitendis præceptoribus.
Gręcis quoque literis per otium indulget non illibenter Iacobus Minutius ho
mo plane diuinus. Eo pacto facile tedium deuoramus ubicũque a curis ſenato
riis uacat.ſoelicior Pinus Toloſanus ampliore otio ac bibliotheca locupletiore:

at ea foelicitate longe digniſſimus. In hoc quoq;ʒ ſtudioꝶ genere perquã ſoelix

Lõgolius: qui gręcas literas toto pene orbe perſequitur: inque noſtri Budei ar
cem ingenti animo tentat euadere. His adiungo Gerardum uercellanum abſo
lutiſſimo Viro Frãciſco Rubeo merito familiarẽ: quotãquã Beraldo illo meo
in otio literario ſępiſſime fruor, uterq; Gallus natiõe: uterque animo candidus

& in græcis literis prouectus magnũ noſtræ Gallię allaturus ornamẽtũ. Sed

heus quã bellũ mi iucundiſſime Balee: quãq; eſt ſuaue per tẽpora ſucciſiua di
uertere ad græcoꝶ fontes? qdiuinã quoq; philo ophiã ubere cffundunt cornu:
unde poſſis animiũ paſcere: ingeniũ colere: prodeſſe reipublicę. Adiuuant ſtudia

literarũ habitationis cõmoditas: paciſq; beneficium/quę nunc tota regnat Ita
lia:uarium muſices genus, qua quod uiuit omne duciur.de ſtudio feſſos exhila

rant urbanæ feſtiuitates / ludicra/ digitorũq; micationes: nobilium in armis col⸗
. AA i

luctationes: equeſtreſq; ludi in hippodromo. frequẽter celebrati e regione arcis
oĩum ſuperbiſlimę: uaria idgenus ſpectacula: triũphaleſq; nobiliũ matronatũ
põpę ueluti Cibeles: aut eaꝶ quę Oppiã Romæę legẽ relixere miro ſaſtuin de
auratis quadrigis repręſentatę. & ꝗd non? Hæęc nẽpe oĩa literario quoq; labore
fatigatis aliquod ingenio leuamen: animoq;ʒ recreationẽ præbent. Apud omnes
in cõfeſſo eſt nullã reperiri honeſtę uoluptatis ſpeciẽ: quã homini ingenuo uel
intra populoſiſtſima Mediolani pomeria captare integrũ non ſit. Tanta rerum
omniũ abundãtia: uini optimi & palato quãuis delicato uarietate ſua gratiſſi
mi: reique frumentarig: omnium denique frugum ubertas Mediolanum inter
amnes ſitum, influit: quaqua uerſum ditiſſimis urbibus oppidiſq; ac pagis cre
bercimis ambitum: magno quoque literarũ emporio ticino appoſitæ uicinum:
ut in ſumma nihil in ea urbe uirisingenuis deeſſe uideatur. Equidem ubi mecol
legi uehementer admiratus ſum Inlubricę rei magnitudinẽ, utpote indies opu
lentius luculentiuſque ſuccreſcentem: quę toties exciſa atque aratrumpalla in
tãtum reſtituta ſit: ut eã, calamitate belli cladeque toties ingeminata, creuiſſe
potius quã ulla ex parte detritam credas. Hæc omniũ ſane maxima & beatiſſi
ma futura eſt (cũ ſub optimo principe regatur) ſi pacatũ numen diram factio

num luem ab Italia tandẽ auerterit, omnium facilemaloꝶ parentem & iniuria

rum ſomitem. Cętera tam fœlix. tamqueabſoluta hęc regio, ut occupatus occu

pato uiro tantũ bonorũ numerũ quibus exuberat pro rei dignitate nequeaam

perſtringere. Itaq; ut ſemel finiam/ Pro omni huius Gallię ciſalpinę encomio
nõ inepte deſinere poſſe arbitror in hunc Auſonii Galli poetæę doctiſſimi elegãs
hemiſlichium. Et Mediolani mira oĩa. ſentioque cum Aegiptiis: qui Hierogly
phicis literis aſelli capite hominẽ præditum depingebant, eum qui ſua conten
tus patria quãuis optima non alias etiã uidiſſet, non alibi quoque rerũ niracu
la eſſe putaſſet.In hũc modũ perfunctorie:de rebus noſtris: deque:noſtra ſorte:
de mea familięque ꝓſpera ualetudine ſcribendũ putaui ad amicũ: cui nõ frequẽ
ter uacat idgenus commentariis animũ intendere. Tuum erit amice, mutuo de
tua: deque amicorũ omniũ ualetudine: de rebus etiã gallicis (qua parte licet)
ſępe nos facere certiores. Ad hæc onerabo te noua ſollicitudine atque ꝓuincia
meas uidelicet literas apud Luteciã reddẽdi Frãciſco Deloyno ĩcorruptiſſimo
ſenatori: præceptoriq;ʒ meo eruditiſſimo: ac exigendi reſpõſum meis literis quas
Ioanni Burdeloto de rep. bene merito ad Guillelmum Luillierium optimum
doctiſſimũque Regis Conſiliarium dederam multiſque uerbis cõmẽdaueram.
uod ut quã celerrime fiat mea multũ intereſt. Cõmentarios in titulũ de regu
lis iuris apud pãdectas: a me, quo poſtremo anno iuriſprudentiã in Aureliano
meo gymnaſio ꝓſitebar, ordinaria declamatione pro more tumultuarie recita
tos, Alexander Minutianus elegantiores edidit tum noſtri tum reipu. literarig
ſtudio: cũ antehac a neſcio ꝗbus typographis cũ ciuilibus aliis diſputationibus
noſtris citra meũ conſiliũ nimis deprauati eſſent. Atqui quod egoterſore ſtilo
lucubrationes meas emittẽdas minime curaui:hoc partim tẽporũ cõditioni(cũ
nec a philoſopho Tullius eloquentiã poſtulare ſe dicat) partim occupationi
meęæ forenſi condonatũ uelim: qua fit ut me tps otiũque ſcribẽdi plane deſiciat.
Hoc qualecũq; opus Mecænati meo uiro nunꝗᷓ ſatis laudato: ꝗq me ſibi dediti
ciũ tenet, offerẽdũ ſuſcepit Ioãnes Seguierus Toloſanus pręſes ob egregiã nir
tutẽ animique ſynceritatẽ illi inter primos gratus.efficiã ne munus hoc in me
Pratus male collocaſſe uideat᷑:quẽ ego merito ualer̃oĩbus uotis opto:ſaluereq;
per te lubeo. Ex Mediolano quarto Calendas Naias.

Runendo.

(Minpe
Coylllvete
encenche
appene
Tensciiſcti
lala Ontotin
breinece
Multenmes
crmnbomins
ann wegnitt
0 ichic
mtun Qu
Eſutnane:
Mmeroſges
Uriumrino
wnitetech
VrOptir
ruenon
elogttrque
Croninuenu
Cebenimno
önil epri,
uſie zng
cphumtedmnl
nimepalin
porinshabort
(peninar gun
bllsarmnorin
Uteconditum
umpenetel
lemoriam qi
ll uideatun
tereteoque
” Atotnon ſi

Rler⸗
Negi

(Cmopn
iſeiori
Inampt
ne Kerm
uialno
Cglichr
natän
klenne
Wisuitn
likeunn
. onbes e
inngen
hüm
nllſne
humt,
tni⸗
umit

Nleng
veninihti
rudanm
Niten
Nuinlicen
n

ummmt
npenee
maintie
numenen
parannit
Normn
ichginn
cliien
Z
gtogir
engin
vogeti
Anicii
citaminn
s(
tucenon
wim
mmidhn
ileing

5*

Reuerendo In Chriſto Patri: &. D. Domino Angolis mẽſi Epo Io. Pinus Toloſanus.S. P. D.

Multa & præclara poſt meã a uobis profectionẽ occutrerunt: quæ ad te ſcribere potuiſſem Pater
Ampliſſime: tam religioſis iſtis tu:s: & pluſquã atticis auribus digna: quã exactiſſimi iudicii tui ſtate
ræ appendenda. Id quod hactenus non feciſle: uereor ne tacito cõuicio: uel negligentiæ: ſiue potius
alterius cuiuſdam noxæ abs te nomine accuſer. Aduerſus quæ defenſionẽ nulla paro:ne ſine contro
uer ſia Orator in hac cauſa uidear. Quo fit ut malim condẽnationẽ a tam clemète Præſule reus ex
pectare:qᷓ ſine conſtitutione apud tantũ iudicẽ cauſam dicere. Prelertim cũ non ignorem te non mul
tum literas meas de iis rebus deſideraſſe: quas tantas ad uos perlatas eſſe ſcio: ut non epiſtola & pre
ſertim hominis in ſcribendo non multum exerecitati: ſed uix Prudentiſſimus hiſtoricus grãdi codice
earum magnitudinem cõplectatur. Nam quid fælicẽ illã diumnãque magiſquã humanã uictoriam?
Quid Inuictiſſimi Regis uix adoleſcentis maturũ & ſenile conſilium? Quid muilitaris diſciplinæ
peritiam? Quid urbanam:ciuilẽque prudentiam? Quid in tam dubio & ancipiti caſu cõſtantiam
& fottitudinẽ? Q uid liberalitatem: iuſticiam: pietatemque cõmemorem? Contra.quid hoſtium in
numeras ſirages? QQuid iacentia paſſim mutila: & trunca cadauera? Quid denique innumera alia:
quæ in maximo orationis fluxu: plurimiſque lucubrationibus exercitatus orator ix recenſeat:ne dũ
pro dignitate cõmemoret.ſed de his hec paucula nobis apud te deguſtaſſe ſuffecent. Vernũ ut intelli
gas Pater Optime nõ ideo me ceſſaſſe quod uoluerim potius: quã magnitudine rerũ deterritus illas
attentare non auſus fuerim: mittimus ad te orationem Clariſſ. & Ill. uiri Antonii Prati magni coma
tæ Togatæque Galliæ Cancellarii meo quidẽ iudicio: ſi quod tamen meum in hac parte iudicium
eſl:non inuenuſtam: neque illepidam: quam Bononiæ nuper coram Leone Romano Pontifice
in Celeberrimo Chriſtiani orbis conuentu: preſente Chriſtianiſſimo Rege: aliiſque innumeris: ordi
nis utriuſque principibus habuit:quæ eo quoque tibi plus miraculi: atque ſtuporis afferat: c loci tem
poriſque Anguſtiam & rerũ molem: ac grauitatẽ noueris: quæ tanta eſt: & tam ingens ut non unius
tantum:ſed multorũquoque hominũ quãlibetuegeta: uiuidaque ingenia laſſare & fatigare poſſ nt:
mirarique paſſim fere oẽs ſoleant:quomodo tot undique rebus: tot tamque difficilibus curis unius
hominis labor ſufficere ualeat. Cæterum uincit omnia facile promptum. & uerſatile ingenium: Vin
citpertinax quoddã Reipublice ſtudium: ſynceraque & incorrupta fides: ſimulque ĩmenſus & incre
dibilis amor in Principem: quo nihil tam aut difficile aut ardquum: nihil tam implicatum aut ſui natu
ra reconditum:quod non ille ſibi facile promptum: & uelut ad manum expoſitum faciat. Adde om
nium pene rerum quas uel legerit uel a puero quoque unquã audiuerit perperuã quãdam:infinitãq;
memoriam qua ſic preſtat:polletque: ut nihil non preſens: & uelut ante oculos poſitum dicere ac
loqui uideatur: cuius non leue quoque tunc periculũ factum eſt: Nam cũ Principum iuſſu breuitati

ſuderet: eoque orarionem interpolare: & pene totam inuertere cogeretur: ſic tamen diſcerptis: diſſu

tiſque oĩbusquicquid tunc tẽpori:loco:Rei:perſoniſque cõmodũ uidebatur: breuiter & concinne di
geſſit: ut non ſub manũ coagmentata: atque cõgeſta:ſed iampridẽ domi cõpoſita & premeditata ui
deretur oratio. Hanc itaque lege & boni conſule. Vale ex Med. M. D. XVI. Sep. Id. Ianu.

Alexander Minutianus Io. Pino Toloſano ĩuris conſultiſſimo .

Regioq; Senatori Clariſſimo. S. P. D.

CCum apud Pliniũ legebã Senator egregie tria hæc ſũma: & preſtantia Ca
toni ſeniori contigiſſe ur ſummus fuerit Orator: ſummus ſenator : ſummus
Imperator, uĩx adduci poterã ut id mihi quiſpiã perſuaderet: quãquã poſtea
Scipio Aemilianus hęc eadẽ multo clarius eodẽ referente præſtitiſſet. Nã cũ
pauci admodũ inuenti ſint: quos ſcriptores ſũmis extulerunt laudibus quod in
ſingulis claruerint, in oibus excelluiſſe ſupra humanas uires uidebatur. At nũc
ſententiã muto: & quę de Catone & Scipione nõ credebã, eos cumulate præſti
tiſſe aliis prędicare non uereor: pręſertim cũ feliciſſimis illis tẽporibus ab ineũ
te ferme pueritia id unũ a parentibus ſtudium filiis proponebatur: ut in omni
bus iis uirtutibus uel ſaltem in ſingulis eminerent. Non deerant magiſtri: non
illuſtres: quos imitarentur uiri: Non frequentes exercendi occaſiones: quibus ra
tionibus egregię oẽs artes: & cõparantur: & perſiciũtur. Quæ ideo cõmemora
uimus Senator Clariſſime: ne tibi mirũ uideatur: quod ſententiã mutauerim.
quãquã maius quiddã acceſſit: quod me uel pertinacẽ & repugnantẽ propelle
ret: qui ſine talibus adminiculis: quæ tẽporũ prauitate multis iam ſeculis nobis
deſuerunt, Illuſtrem & magnificũuirũ Antoniũ Pratum hec oĩa preſtitiſſe ui⸗
deam. Nãulcra Senatoriam grauitatẽ: in qua ad ſtuporẽ eminuiſe & uniuerſa
tua nouit Gallia: & noltra oĩs ſenſit Italia, egregi imperatoris partes obiuiſſe:

Daces in re militari excellentes:& qui ab ineũte ętate bella tractaſſent in pro

xima hac contra Heluetios pugna ſũma cũ admiratione.In dicendo uero tantũ

profeciſſe cognoſco: quãto ſiudiouix ſufſecerint: uel illi ꝗ in hanc indaſtriã oẽm
operã oẽm deniq;ʒ mentẽ contulerũt. Vnde fit ut facile credat ea illũ eẽ quã pre

dicas memoria: ea ingenii acrimonia & prõptitudine. Nã cũ noua negocia coti
die ipſi ĩportentur, qũo niſi in ingenii & memoriæ magnitudine: & excellentia
talia pręſtare potuiſſet? de ꝗqbus pro dignitate celebrãdis aliũ mihi proſpexi lo
cũ: ubi ingenii mei uiribus habenas relaxẽ.id quod eo libentius cõmodiuſq; ſa

cturus ſum, quod latũ mihi cãpũ exhiberi cerno:ĩ quo ſi unquã alias, liberrime

decurrã. Interim hæc delibaſſe ſufficiat: tibiq; meã hanc uolũtatẽ declaraſle:q

ſingulari erga tantũ uirũ animo non contentus, eũ tuis ſcriptis & in omni ſer

mone laudibus efferre, plurimũ letaris cũ id ab aliis efficit illiſq; ueluti ſuccen
turiatus ades ꝗ id conari uolũt: ut quod ipſi per ſe non intelligũt, te docente co
gnoſcant. Id quod uel ex hoc ipſo facile perſpexi, quod hãc orationẽ illo neſciẽte

edendã curaueris, ut hominibꝰ innoteſcat Antoniũ Pratũ uirũ uere Magniſicũ
ad ceteras egregias ſuas uirtutes quarũ fulgore Italos etiã illuſtrauit, in tãtis re
gni occupationibus: a qbus non liceat uel ad neceſſarios uſus diuertere, admira
bilis eloquentig acceſſionẽ feciſſe. Vale columen meũ. & gratiæ qua apud uirũ
iſtũ Ampliſſimũ plurimũ uales, aliqd Minutiano tuo impertire: ut in amicorũ

illius cohortẽ ĩmo potius clientũ ac mancipũ gregẽ recipiatur. Mediolani. ex

edibus noſtris. M. D. XVI.

Oratio habita Bononĩę corã Leone.x. Pontifice in frequenti Cardinaliũ
cõcilio:ipſo Rege Chriſtianiſſimo præſente, a Clar iſſimo & Illuſtri Viro
Antonio Prato magno Gallię Cãcellario tertio Idus Decẽbris. . D. xvi.

CSi quiſquã hoĩum. B. P. iuſta aliqũ de cã iniũctũ ſibi dicẽdi munus reſpuerit:
aut in aliũ quẽuis hoĩem aptiorẽ magiſq; exercitatũ reiecerit, Nẽo certe inſicia
bit᷑ qlſimo iure uni mihi idẽ licuiſſe:ſi modo hinc curaꝶ negociorũq; molẽ: qᷓ
in dies magis & magis obruor: illinc uiriũ tenuitatẽ reiq; pondus diligẽter exa
minet. Nã ꝗs queſo tantã dicẽdi uim: fiduciam: facultatẽq; præſumpſerit: qubi
maieſtatis tuę. B. Pater radios fulgoreſq; ſenſerit: Reuerendiſſimoſq; iſtos Pa
tres firmiſlimas chiiſtianę reipubſicæ colũnas cardineſq; inſpexerit, non ei ſta
tim præ metu ſingultantia interruptaq; uerba excidant? linguatimore balbu
tiat? genua formidine titubẽt? cor palpitet: capilli rigeant? uultus palleat?plun
puſq; locis hiulcã & nimis fatiſcentẽ orationẽ abrũpat? Nedũ ego:cui ne horã
qdẽ a forẽſibus negociũs: auliciſq; tumultibus & curis reſpirare licet citra noĩs

& famæ periculũ, in tam celebri Patrũ: eruditorũq; uirorũ cõſeſſu atq; ordine:

& in tam eminenti totius reipu. Chriſtianæ theatro: hoc dicẽdi munus tractaue
ro, niſi obuias nobis ulnas: mitemq; & facilẽ uultũ.B. P.oſtẽderis:frontẽ expor
rexeris: ablegataq; procul omni ſeueritate facilitatis comitatiſq; radio nos aſpe
xeris: ĩprimiſq; benignã tuã illã auram: & humanitatis zephirũ nobis arridẽs:
lętuſq; ſpiraueris:qui nõ tuę tm̃ Sanctiſſimę paternitati: ſed totiẽt gẽti & ſami
liæ Medicũ (ut pleręq; alię uirtutes) peculiaris ſemper fuit. Nã præter hoc ꝙ;
familia tua proprio quodã et gẽtilicio iure uirtutes ommis: bonaſq; diſciplinas in
defeſſo ſemper ſtudio amplexata ſit: remn ipſam literariã nõ minus quã oẽs li
teratos iuuerit: ꝙ priuatoꝶe oĩum et amicorũ cauſas ex fide ſemper et iure tutata
ſit: eos a ui et iniuria defenderit: maximis etiam in remp.lorentinã meritis

—
SS
—

“

ge be
ſarusa
de
in egel
ſauen
ſpchn
unheriun
gsn nuuol
RrL
. himſi
atlin
horuter
niipeſtaso
jlonuuclen
jbrituta
ieia
benum)
ri nnda⸗
ugn⸗ morbie
Airntipab⸗
ineuſqhpal
.ituiſ
lihpietats
malauicti
iſsdlueeit

.
Dobleman
enililrep
lpaliuiqh
fihcmaine
iglicreqh
ilbitotiqy
pAhegesn
Käͤchſegui
ituni
Alurpe
ihecinen
kun⸗ Regil
tnnllsun
nipethal
l ninid
walnbrs
latantie
Imttallr
tlltabr
mntige⸗
kheri
(enelo
tne
ummitn

Se
=

☛Ee

= =

iuurſiei

rd

teurini

GeniCnt
oAldn
CcbröIDr

munuonr

Noceri
Neorüti
dshirn
rlnpei
linod
Peleihnn
utinget
ſus lert
Gint⸗
rectandn

, NNe

Immrusntn
Nieſcni

principẽ locũ fere ſemper ĩ ea ciuitate meruit: ſummos fempet honores:maximoſq;

magiſtratus adepta eſt: in qbus adminiſtrãdis tam & pie ſemꝑ: tanq; & modeſte &
prudẽter ſe geſſit, ut quãdiu ſub ductu: auſpiciiſq; Mledicęæ domus Plorẽtina res fuit,
ſemper floruerit: indieſq; uberiora ſui & ampliora incremẽta ſenſerit. iamq; & nunc

& in poſteꝶ in eã ciuitatẽ ex iſta ueſtrafoelici domo maiora indies augumenta pro

uẽtura ſperãtur:cũ tu fortiſlimus Leode tribu Medicũ ad Põtificatũ diuinitus aſtſum
ptus es:ꝗ nauiculã Petri uariis bellorũ fluctibus ꝓcelliſq; diu multũq; agitatã lacerã
fere & magno fortũę uẽtotũq; ludibrio expoſitã e naufragio(cui tẽpoꝶ malignitate
pene ꝓxima ſuerat) p ſyrtes & ſcopulos primũ eximeres: deinde in tutiſſimũ portũ
tanꝗᷓ peritiſſimus nauclerus reduceres. Et tali certe Leone Chriſtiana reſp. tũ egebat:
q ꝓtẽporũ rerũq; uarietate et cõditiõe uarias quoq; ipſe ꝑſonas ĩdueret, ut ſi fortea
mari tẽpeſtas orta nũcietur: quę Petri cimbã in breuia uel ſcopulos ui uentoꝶ ĩpellat,
tũ Leo nauclerus ſactus et una manu clauũ:altera remũ tenẽs a tẽpeſtateet periculo

ceæã liberã: tutãq; aſſerat. ſi uero a terra metus et diſcrimẽ ingruerint, ut pote lupis: feriſ

beſtüs Dñicum gregẽ infeſtãtibus, tum Leo leõis ꝑſona retẽta lupos dentibus un

guibuſq; laniet: et rugitu territos procul ab ouilibus arceat. ꝙ ſi ſeda ſcabie aut tabe

(qd abominor) gregẽ ici/ aut alio quouis genere mali uexari cõtigerit, tũ Leo paſto
ris perſonã induat: ꝗ diſperſas primũ: palãteſq; ouiculas ſedulo colligat: collectas aſpi
ciat: quo morbidas et mala uicioꝶ cõtagione pollutas curet: curatas lætiſſimis herbis
et ſalutari pabulo reficiat: refectas plenaſq; ĩ ſepta reducat, ut tãdẽ ex dei optimi ma

ximi, eiuſq; paſtoris uigilantiſſimi uotoſiat unũ ouile et unus paſtor.ld quod tã abũ

de.B. P. hi tui ſanctiſſimi mores / hoc tuũ diuinũ ĩgeniũ / hę uirtutes/hæ diſciplinęg/hæo

deniq; pietatis et religiõis pleniſſima inſtituta fęlici noſtro ſeculo pręſtiterũt, ut his

motus Inuictiſſimus Princeps noſter Frãciſeus nihil unquã poſthac aut charius aut
antiqus duxerit: quã plegatos /oratores / nũcios / priuataſq;et familiares eplas qualẽ ĩ
te. B. P. obſeruantiã: pietatemq; ſemꝑ habuerit, modis oĩbus ſignificaret et oſtẽderet.
Quaquidẽ ĩ re pręceſſoꝶ Regũ et maiot ueſtigia ſecutũ nemo nõ uidet:ꝗ ubi primũ
diuino celituſq; miſſo chryſmate delibuti fuerãt, nihil antiquius: iuſtiuſq; duxere: quã
Põtiſici maximo:et aplicę ſedi aliqᷓ ĩ re gratiſicari:et nomẽ eius auctoritatẽq; amplio
rẽ auguſtiorẽq; facere. Quãtoq; pietatẽ illi ſuã pluribus noĩbus teſtatam reliqſſent:
tãto ſibi totiq; regno melius æliciuſq; cõſuluiſſe crederent: adeo certe Galliaꝶ princi⸗
pes & Reges in hãc ſanctiſſimã ſedẽ prõpti ſemꝑ affecti beniuoliq; fuere: ut niſi mul
tis ĩ eã obſequiis beneſiciiſq; collatis regnãdi initia feciſſent, nõ ſe ſatis antiqua et ue
tere Chriſtianiſſimi appellatiõe dignos eſſe putarẽt. quoꝶ ſi exẽpla et uberrima et
ampliſima repetere incipiã, et tibi. B. P. nõ mediocre tediũ: et mihi ĩpſi quoq; nõ par
uum ĩpedimentũ afferã. Ideo ne diutius tuã iſtã beatitudinẽ teneam: et in recẽſendis
Francoꝶ Regũ in apoſtolicã ſedẽ meritisdiẽ totũ abſumã, hoc unũ tantũ ꝓſiteri au
deam, nullos unquã Imperatores: nullos Reges: nullos deniq; Chriſtianos Prĩcipes
tantũ ꝓ catholica fide aſſerẽda: pro Chriſti noĩe defendẽdo: Pro aplica ſede aut in di
gnitate retinẽda: aut in antiquũ ueneratiõis maieſtatiſq; ſtatũ reſtituenda laboraſſe,
ꝗtum olim Frãci Reges pro ĩgenita ſua in Romanã ſedẽ et ſũmos põtiſices obſeruã
tia et deuotiõe fecerunt. Quibuset peculiare et pene ſemꝑ hereditariũ fuerit ſeſe acer
rimos et aſſiduos apoſtolicę ſedis defenſores et indefeſſos ꝓpugnatores p̃ſtare, adeo
ut Illuſtria Frãcog Regũ Pro ſũmis Põtificibus edita facinora: celebres uictorias et
parta totiẽs ex hoſtibus trophęa nõ ſolũ Gallia: ſeduniuerſusorbis et admiret᷑ & præ
dicet. Nec uelim. B. P. uoſq; Reuerendiss. uiri putetis Pricipes Gallos eo iam uecor
dię: eo negligẽtiæ et obliuiõis decidiſſe, ut ſpretis maioꝶ ſooꝶ ueſtigis ab hac ſacro
ſancta et apoſtolica ſede animũ mẽtẽq; ab alienauerint: aut deuotionis fideiq; uela

uerterint. ꝗn potius eos ĩfide et reuerentia a maioribus accepta perſtare ſempꝑ exiſti⸗

metis. eoq; aio: ea mente: eaq; in hãc ſanctiſſimã ſedẽ obſeruantia in ꝗᷓ ſemel nati ſint
morituros: taleſq; eſſe de qbus uel in difficilibus arduiſq; rebus ueſtris oĩa ſpondere:

polliceriq; poſſitis:idq; nũc maxime dũ apud eos reꝶ potit Franciſcus hic Rex Chri

ſtianiſſimus: & huic ſacroſanctæ & apoſtolicæ ſedi deuotiſſimus: cinus fidẽ obſeruan-

tiãq; uel hoc ſolo argumẽto facile colligere licet, ꝙ licet nõ pauca poſtꝗᷓ ardua alpiũ
iuga cũ exercitu ſupauit, a multis ei palã paſſimq; dicerentur: quæ animu eius nel ꝗqtũ
uis mitẽ facilẽq; offendere & a ſanctiſſima maieſtate tua alienũ facere potuiſlent, tũ
tm̃ abeſt ne ꝗd inde mutauerit, ut in fide ẽt ac deuotione cõſtantior factus maliuolos
ipſos: clandeſtinoſq; & peſtilẽtes ſuſurratores ꝓcul a ſe reiecerit: atq; ut illã ſingularẽ

obſeruantiã & deuotionẽ quã erga tuã iſtã beatitudinẽ Chriſtianiſſimus Rex ſem

inuiolatã: intemeratãq; continet, ſanciſſimę tuę maieſtati corã & preſens exhiberer,

nulla ſumptuũ mole:nulla uiaꝶ: difficultate: nulla periculorũ magnitudine tertitus,
per rupes / & ſaxa/per ualles & præcipitia/nemora / ſaltus / flumina/ per eſtus & ignes/
perq; infenſiſſimas & cõfertiſſimas Heluetiorũ phalanges ad te. B. P. aduenit, ut quã

ceteri Reges & Chriſtiani Principes alieno ore & per ꝓcuratores hilialẽ obedientiã
exhibere ſoliti ſunt, eã ipſam Leoni, Franciſcus: Patri, Primogenitus filius: Sémo b65

tiſici, Rex maximus: reip. Chriſtianę moderatori & principi, Chriſtianiſſimus prin-

ceps corã & citra alterius operã lætus ſupplexq; exhibeat: atqʒ ut eã ꝓuĩciã ꝗᷓgrimũ

expleat, te ĩprimis ueriſſimũ Chriſti Dei optimi maximi in terris uicariũ ſacrolanctũ
& maieſtatis plenũ Chriſtianiſſimus Rex agnoſcit. Inuictiſſimũ populi chriſtianidu
cẽ ꝓſitetur. Vigilantiſimũ Dñici gregis paſtorẽ prędicat. Intrepidum fluctuantis na
uiculæ Petri rectorem obſeruat. Indulgentiſſimũ totius generis humani patrẽ reuere

tur. Diuinum hominẽ obuüs manibus: apertis brachiis: & deuotiſſimo aĩo ueneratur:

Tibiq;: & ſimul Apoſtolicę ſedi deuouet:ac dedicat quicquid opibus: facultatibuſq;
põt: Quicqd uiribus pollet:Fortunas omnis: copias:claſſes:exercitus:uniuerſum Re
gnum: Ducatus ac ſemetipſum prõptiſſimo animo: & conſtantiſſima fide offert: &
ante Sanctitatis tuę deoſculatos pedes deponit. His ergo omnibus tuo iure utere.
pro tuo arbtrio diſpone. Vtere inquã. B. P. in quãcũq; catholicam expeditionem ſir⸗
miſſimo Chriſtianiſſimi Regis exercitu. utere Gallicis uictricibus copiis. utere Fran
corum ſignis: & ſimul excipe fortiſſime Leo fortiſſimum Pranciſcum: indulgentiſſi
me Pater, obſequentiſſimum filium:qui tuus eſt religione: tuus iure: tuus more maio

rum:tuus cõſuetudine:tuus fide:tuus uoluntate:& quem non minus re & opere, quã

uerbis & oratione promptum ſemper paratum expeditumq; inuenies: nec minus
brachio ꝗᷓ lingua pugnacem omni æuo experieris. Excipe etiam. B. P. Gallos omnis
deuotiſſimos filiolos tuos: qui ea mente animas & corpora Sanctitati tuę oommen

dant: quo te animo hoc eſt promptiſſimo & lætiſſimo in paſtorem accipiunt. & qc⸗

quid habent aut uirium: aut facultatis ante ſcabellum pedum tuorum promptiſſime
deponunt.

CCautum eſt Alexandro Minutiano literis Regis / & edicto: neqꝗs in ſuo Regno/
& dicione: hęc egregii Senatoris: uiriq; & græce & latine doctiſſimi opuſcula: quę
hoc uolumine continentur: uel ſeorſum, & ſeparata: aut aliis operibus annexa: quo
uiſue alio modo iterum edere auſit: aut alibi edita in dominium ſuũ importare atque
ullo pretextu diuendere / aut diſtrahere pręſummat: ſub pena ſcutatorum aureorum
centum applicanda gquis portionibus partim ſiſco partim ipſi Alexandro: ſumma
tie ad quodcũq; lihuerit tribunal exigenda.

4 4.

—
1
—

1

Cntac

ullnn

nälu⸗a

Aunmlo
Aeatun
Uum 101
äpr⸗
eTen

lue

i fo
elal
tei Gn

—„

Kianu,i
lmilekegſvlz⸗
chanlic
urllidglr
nnuhe

S n
—

—
Se.

= E

tetn.

— ☛☛d =e

illiennin
Mantt
,1. e
lisr
Gniſinm

ciüſeteaanan

Palicritn
mfichu
mmniin

motiolarn

slalit

nmdntine.
malcecka

8tholuren.
Pectiobn
Gis n

nnimer!

etuos em

1

te topet d.
enestbeeniu

CNo .

Gkuccemmm

ugfiuriig
Wnfwtir

gsrinhe
michlabe
Posarnenß
inponnis
toruen Aton

an

Repetitio.l.contractus.De regu. iuris.ff.
CVLPIANVS.

Contractus quidam dolũ malum dũtaxat recipiunt:
quida dolum culpam. Bolum tantũ depoſitu ⁊ pꝛe

cariuz: dolum ⁊ culpam mandatũ/cõmodatuʒ vendi
tuz pignoꝛi acceptuʒ locatũ item dotis datio/tutelae/
negocia geſta In his quidem ⁊ diligentiaʒ. Societas
7 rerum cõmunio ⁊ dolũ ⁊ culpã recipit:Sed hoc ita
niſi quid nominatim cõuenerit vel plus vel minus in
ſingulis contractibus. Nazʒ ⁊ hoc ſeruabitur quod ini
tio conuenit. Legem enim contractus dedit excepto
eo quod Celſus putat non valere ſi conuenerit ne do
lus pꝛaeſtetur. Hoc enim bonefidei iudicio cõtrariũ
E⁊ ita vtimur. Animaliũ vero caſus moꝛteſqʒ quae ſi
ne culpa accidunt fugae ſeruoꝛum qui cuſtodiri nõ ſo
lent rapinae / tumultus / incendia/ ꝗqquarum magnitu
dines impetus pꝛaedonuma nullo preſtantur.

CContractus. Legem hanc inſtitui uobis duodecim lectionibus altiore ſtilo:ac
paulo elegantius quã reliquas interpretari utpote celeberrimã/& Alberici iudicio

utiliſſima: In qua doli/culpæ/caſus/ & oĩm prope cõtractuũ materia ſit ab origine
ad finem repetenda & accuratius exponenda. Extat in hanc legem ſolẽnis repeti

tcieo domini lo. ignei ſenatoris & noſtratis doctoris acutiſſimi:quam ex officio pro

uirili mea tutabor. Hanc legem diuido in quattuor precipuas partes: quæ parti
tio lucem adferet. Prima docet in quibus contractibus dolus tantũ: in quibus
etiã culpa præſtetur. Altera pars in uer. Sed hoci ta, docet legem contractus ſeruã

dameſſe. Tertia tradit regulam ſuper conuentione dolũ non preſtari. Q uarta lo

quitur de caſibus fortuitis non preſtandis quos enumerat eleganter. Clara eſt nec
eget cõpendio ſeu ſummario ad declarationem. Præmittunt quædam ad matetiã
præludia ſcrib. nec ab re. Ego nonnihil præmittam unde ad glo.& materiam facili

us nõ illotis manibus accedamus. Premitto quid ſit cõtractus: & aliquam diuiſio

nẽ contractuũ hic neceſſariã. Eſt cõtractus nõnunquã generis uerbũ quod om
nẽ conuentionẽ & quicquid inter agentes placuerit continet ut in.l.i. ff. de pactis.

ubi cõuentio appellatur: & ita ſumitur in hac. l. & pleriſq; fere. Interdũ diſcernitur

ab actu ex ſententia Labeonis, ut actus ſit omne quicquid agit᷑:cõtractus uero ſit

ultro citroq; obligatorius ut in.l.labeo.S. contractũ.ff.de uer.ſigni. Sunt autẽ
contractuũ tres ſpecies ſeu actionũ que ab illis producũtur. Nam quædam actio

nes bonefidei dicuntur: in quibus plurimũ exuberare debeat bona fides: omniſe-
dolus abeſſe. L. bona fides.ff. depoſiti.l. bonã fidẽ. C. de actio. & oblig. unde ſi quis
dolo ad contrahendũ fit inductus non obli gatur.l. eleganter. ff. de dolo. incidens

Repetitio.l.contractus.

cõtractui dolus purgatur ut illic docetur. quæ res alio loco mox dicetur. Quedã
actiones ſtricti iuris ſunt quæ non inſerũtur.S.actionũ. de acti. inſtitu.li. ulti. de
quibus in.l.quicquid aſtringendæ. ff. de uerbo.oblig. quorum hic proprie non eſt
locus.uide glo.in.c.cum uenerabilis in uer. boneſidei. de excepti. ego enim multa
peregrina & recondita huc proferã. Quedam actiones ſtricti iuris ſunr ꝗᷓ tamen
cum boneſidei iudiciis interdũ cõueniũt/ ut actio ex teſtamento. nam heres quaſi
cõtrahit. de qua ĩn. l.in minorum. C. in qui. cau. in inte. reſti.non eſt neceſſ.pulchre
Bar.in.l.ſi heres.ff.de eo quod certo loco.laſon.in.d.S.actionũ. Variis ãt ex cauſis
reſcinduntur ut dolo/metu/ ſimulatione. aliiſq; modis quos tradit preſertim in ul
tro citroq; obligatorũs & reciprocis Spec.in titu. de empti, & uẽdi.S. ſexto. Sunt
aũt alii ex quibus dolus duntaxat preſtatur preſertim ab eo cuius gratia non eſt fa
ctus contractus: alii ex quibus culpa non ſolum lata quam cũ dolo conferunt ſed

& leuis:interdũ quoq; leuiſſima. Hic ſolet præmitti quid ſit dolus quid culpa &

eoꝶ ſpecies quod neuos diutius remorer his p̃miſſionibus remittã ad glo, ubi om
nia dicam. In. I. noſtra forma ſeu caſus in uoce poteſt & facile figurari in hunc mo
dũ &c. In tex. dotis datio in rebus inextimatis ut Alberi. in tex. negocia geſta citra
mandatũ ut ille in tex. ſocietas & rerũ cõmunio.illa ex conſenſu/ hec citra conſen
ſum ſeu incidens præter propoſituni. Ex tex. colligi poſſunt multa: & preſertim
ea quattuor que in diuiſione legis tradidi. Primo iĩgitur collige ex priori parte regu
lam implicitam & in confuſo. quod contractus quidam dolum exigũt/quidam
& dolum & culpã. Vnde ſciẽdum imprinis quid ſit dolus quid culpa.quod ſcrib.
hic tractant. Primum de dolo plenius dicã quicquid mihi occurret boni. Eſt enim
dolus uariè definitus a Seruio & Labeone in. l.. F. dolũ. ff. de dolo. ubi recipitur
labeonis definitio ut ſit omnis calliditas aut machinatio que ad alium circumue
niendũ fit & in eo etiam fraus contineaturut ſentit Bar. in. l. iuriſgentium. §. ſed ſi
fraud. ff de pactis. exponens uerba illa in dolo fraudem ineſſe: & utrũq; conuerti
idemq; ſignificare. Alia eſt difinitio ſumpta per Baldum ex.l.ulti. C. de litigi.ut ſit
abſcondita machinatio male mentis in alterius detrimentum. & glo.in.S. pe.qui.
mo.re cõtr. oblig in uerbo debet. dicit eſſe machinationẽ ſtudioſam. A uero in
ſumta.ti. de dolo. facit differentiã inter machinationẽ & fallaciã & quedam alia.
habes etiã nõnulla per. bal. in. l. ꝗ fortuitis. C. de pigno. actio, ubi multa ad hanc le
oem contulit. Diuiditur aũt dolus in malũ de quo hic agitur & bonũ cuiuſmodi
eſt Iunii Bruti & omnis dolus hoſtis intercipiẽdi cauſa bonus eſt ut in.d.l.i.S. do
lum. que uafritia uel aſtus uel prudentia nõnunquam dicitur:aut ſapientia ut in. l.
queſitü ff. de condi.& demon. in uerbo ſapienter faciet heres.ideſt calide.ob id cõ
mendatur ab Archidiacono in.c. utilem. xxii. q/ii. dolus Alexandri tertii qui cũ au
diſſet epiſcopũ quendã ſibi cõfitentem ſimioniam ſuaſit ut habende uenie cauſa id
palam in Cardinalium cetu profſiteretur quod ubi fecit epiſcopatu per ſimoniam
adepto deſtitutus eſt. Ita laudat ſi quis hererico uel iudeo ſimulet ſe illius ſecte fu
turũ ut errores illius intelligat & prodat atq; cõuincat. quod & Geminianus com
mendat in. c. nos in quẽꝗᷓii.q·i. Huc facit ſtratagema Caroli quod refert Andreas
de Iſernia in. c.i. S. publici latrones. de pace tenen. cum ſimi. que uerſucia eſt iudici
pus neceſſaria. Habes de dolo malo Io. de ymo.i. c.i. de cõmo.Prepo.in.c.ius mili
tiare.i. diſtinc. habes per Bar. in. l. jub pretextu. C. de trãſacti. i. Alia diuiſio doli ẽ.
nam quidã eſt uerus ſeu manifeſtus qui ex uerbis aut factis indiciiſq; manileſtis
apparet ut ĩn.l. interpoſitas. C. de tranſact. Alius eſt preſumptus qui ex preſum
ptionibus & coniecturis non manifeſtis aut neceſſarus inducitur. ut in.l, dolus.

Allcee-
Paluns
ladcun⸗
eikcee
ſbllic
Erunſac
mnacte
lubot
Moſed!
Khuoe
plnt

Mi ſe

/

leiſe

(diͤiu

Ulslier
nulin
lenc
Uurm pe
Gpnt
nbin

lee⸗

Polinn
Cdalt

onbu

mca
uub
Mi

N⸗

Cn
ng⸗

poe

De Regulis luns f. Fa.l.

W X lſi pfocuratorẽ. dolo. fl mandati ex negligetia. Alia diuiſio doli Baldl in
lulie d. l. que fortuitis. & Guil. de phinate eſt per gradus doli. Nam maior eſt dolus oc
Mrenon cidere hominẽ quã furan/ſeu tollere aliquẽ ueneno quam inſidiis interficere. Item
Clum maior dolus hominẽ occidere uirũ bonũ & reip. utilẽ ꝗᷓ uilẽ aut pernicioſum aut
nn tyrãnum. unde Ci. dicit quẽ quiſque odit periiſſe expedit. l. aut facta. . perſona. ff.
nbngdt de penis. Inde penæ hodie ſunt arbitrarie ut Guil. dicit ꝑ. l. hodie de pactis. ſupra. .
wlhlr leuia ſupra de accu.l.ii.i.fl.de offi. prefec. uigi.l.ſi qd erit quod maiorẽ animad
ie uerſionem ff.de offi. procon. & lega.not.in.l ictus.ffde his qui not. infa. ubi ſcrib.
Ulnirin quia nõ eſt locus. Alia diuiſio eſt quia dolus alius ante contractũ fit ut in. l.ſi le
ln a autarius fl.de dolo. alius in contractu. ut in. d.l cleganter.in prin. alius poſt cõtta
tnoni ctum: uel quia re ipſa quis decipitur utin.l.ii. C. de reſcin. uendi. uel quia is qui cõ
Cnlnnt traxit in re que in cõtractũ deducta eſt, dolum cõmiſit uel dolo quid fecit de quo
tah in hac.l. Eſt inſuper aliud cõſiderandum. duobus modis interuenire poſſe dolũ
Agorhie Primo cum dat cau ſam contractui quia alter cõtrahentium alium dolo induxit
☛ ad cõtrahendum falſum aſſerens aut per mendacium, tunc cõtractus eſt nullus
cnghi ut. di. l. eleganter. ſi ſit bonefidei contractus cum ſit contrarius bonefidei. aliud in
cciracnt ſtricti iuris ut. l. ſi quis cum aliter. ff. de uer. oblig. quia parit exceptionẽ doli.irem
Aln aliud cum a tertio adhibetur ut. .l. eleganter. item aliud in iuriſditionis pro roga
wihen tione & decreto que quamuis lint ſtricti iuris tamen dolo fiunt nulla: ut Bar. &
ugieg ſcrib.illic.aliud quoq; in tranſactionibus cum diſtinctiõe ſcrib.in.l.ſub Pretextu.
aggelt de tranſact. utrum res fecerit dolum ut ualeat licet reſcindatur per actionẽ de do
Pemklaa lo. an actor euidentẽ dolum fecerit ut nulla ſit. adde etiam limitationes moder. in
dllimmfin d.l.ſab ptextu. Secundo ſi interuenerit hic dolus dans cãm non falſo aut men
“ dacio ſed blãdiciis aut ſuaſi onibus tunc per actionẽ de dolo uel potius ex cõtra
wumgſt ctu purgatur.l. ulianus. 5. ſi uenditor. fl. de actio. em pt. l. ea que.ff. de contra emp.
gun que ſunt cõtra. d. l. elegater: ſed intelligũtur ubi nõ induxit dolo ad uendendũ aut
gekten emendũ ſed ad pluris emendũ & interceſſit qualitati uel accidẽti. Ille uero dolus
n yn qui re ipſa duntaxat ĩteruenit ut cũ eſt re ipſa quis deceptus aut excedit deceptio
on dimidiã iuſti pretii, tunc iuuat᷑ deceptus remedio. l.ii. C. de reſc. uendi:que multis
n. Mom mogdis limitat ut Per doctillie P Sozi. in regulis ſuis. poteſt tamen decipiens pre
kunal tium iuſtum perſoluere & ſupplere ut ceſſet remedium. l. ut ſentiunt ſcrib.in. d.l.
mſatiai ii. & in. c. cum dilecti. de emptio. & uendi. quod eſtutile quo ad fructuum acquiſi
Cr aulni tionem per. I. certum &.l.ſi fundum. C. de rei uend. aut nõ excedit dimidiam tunc
untlit lex permittit. l.in cauſe.ii. . fi.ff. de mino. l.item ſi in ptio. . fi.ff. loca. de qua re Bal.
Gpenun & ſcrib.in.d.l.ii.cum ſimi. CPrima regula. M
Aikh 1 CHuc ego addo quedã utilia ex uaria lectiõe quondam a me huc cõgeſta. Prio
imnigih quod in maleficiis potius dolus quam caſus preſumit᷑ ut ſcrib. in. l.i. C. ad. l. cor.
Lumiatt de ſica. l.i. in fi. fl. eo.ti. & ſiuelis noſſe qñ in delictis dolus requiratur, potes ex.l. in
palnan actionibus. ff. de in lit. iur. iuncta glo. &. l. magna negligentia. ff. de uerb. ſigni. &.l.
elstil cornelia.f. de ſica.ita dicere. Aut pro delicto corporea pena eſt infligẽda aut pecu
nininnn niaria. Priore caſu dolus requirit᷑ nec lata culpa ſatis eſt ꝗquis preſt umat᷑ adſuiſſe
ſton rniſi probetur circũſtantiis defuiſſe:ut p̃dixi.Altero caſu debet eſſe lata culpa que
atrudi tunc equiparatur dolo: ut ſepe fit & mox in glo. dicturi ſumus.
onci⸗ —WSecuncla reguu.
ihui CAddo.ii.quod Alex. Imo. in conſi.xlii.uo.i.col.pe.qᷣ ex ſnĩa lo. de imo.in. c. cũ
hn 6 contingat. de iureiu. d c. cũ cõtingat. &. c. quãuis. de Pact. debent intelligi de dolo
gie . ex propoſito qui eſt uerus dolus non de dolo re ipſa contingente: & lex ſi quis cũ

7

Repetitio.l. contractus.

aliter. cum illic not. inter ea dat diuerſitatẽ. cum ex cõtractu ſtricti iutis dolo inito .
oriatur actio de dolo ubi ex propoſito uenit: & exceptio: ubi re ipſa: & quedã alia

er Alex. eo loco: & idẽ in conſil. ciii. pulchre definit dolũ uerum a prelumpto &

dicit in his que preſumpti ſunt minorẽ reſtitui:in his uero que ſunt ueri & contra

„ 7

jus naturale ut peruim nõ reſtitui ſed cadere in penã.l.ſi quis in tantã:uide ſcrib.
in.l. dolũ. C. de dolo. CTertia regula.

. „ „7 „ „ „ . .
CFEundem Alex. uideas pro tertia regula. de co qui prohibet᷑ in alieno facere uel

qui ſcit aliquẽ habere ius in re quod eſt in dolo.in conſi.lxxix.uolu.iii.
NQQúmſqQ uarta regula. .
CAddo quartũ axioma ideſt digniſſimã regulam ad materiam doli. Quod do

lus & fraus regulariter probentur ex indiciis & coniecturis quas ex circunſtaãtiis

ſumimus ut ex re/loco/tꝑe perſona. c.ii.iuncta glo.de renunci. lib. vi. auc. ſed iam
neceſſe. C. de dona. ante nup.l.poſt contractũ.ff.de dona. l. oẽs. 5. lutius. ff.que in
frau. credi.l. lulius.ff.qui & a qui. gl.in.l.poſt celſum. in prin.ff.de doli excep. & ma
xime ex pſona eiuſq; qualitate. l. aut facta. 5. pſona. ffde penis: ſi doloſa eſt: quod
in malũ uerto non de bono dolo de quo dixi qui ſapientiæ ac prouidẽtie aſcribit᷑
cuiuſmodi eſt in.l.queſitum. de condi. & demon. & glo.in.l. ſequitur.ff. de uſuca.
aliud eſt enim doli eſſe capacem ut normani: cenomani:aureliani & quidam alii.
aliud fallacem ut græci:ligureſue & africani traduntur: & de perſone coniectura
dicit Bal. in. lI. fi. ff. de here. inſtitu. ubi inducit ad queſtionem. Titius minatus eſt
mortem meuio:poſtmodũ inuentus eſtmortuus andragoras ut Martialis ait uel
ille meuius an preſumatur abillo occiſus:adducit utraq; iura & concludit eſſe di
ſcernendum ex perſone fama. nam ſi erat boni nominis non preſumitur ex ſolo

lingue lubrico.l.i.C.ſi quis impe.m ale. illic ex perſonis dicta pẽſcemus. tum iudex

inquiret.l.ſinguli. C. de accu.aut malæ famæ erat tunc aſiter dicẽdum.l. fulcinius

SS. quid autẽ ffex. qui. cau. in poſſ.ea. & per regulam ſemel malus: quod limitat in
alio genere ſceleris quod non eſt aſſuetus perpetrare. Per hoc decidit quod ſiquis
exierit domum titiũ cũ gladio ſanguinolento uel cruento & eo pacto de furto alio

ue delicto: & dicit per locum a cõmuniter ſeu frequenter accidentibus preſumen
dum ab illo peremptũ eſſe ad torture ſeu queſtionis indiciũ arg.l. neq; natales. C.
de proba. ubi Iaco.butrig.dicit eã cenſeri meretricem de cuius domo uiſus eſt me

dia nocte ſcolaſticus exire quod ait eſſe uiolenta preſumptione quo tamẽ tempe
rari poteſt ex concurſu fame aut alterius coniecture:quod etiam tractat Cardi. in
conſi.xciii. & Cepola in conſi.xxi.&. xxxi. .xxxix. & idem in caute.xl. dicit eũ qui

mandato tyramni occidit non uideri dolo feciſſe ut puniat᷑ capite ſed mitius pu
nietur conſyderata perſona mandantis. Q uinta regula.
CQ uintum Axioma eſt circa doli preſumptionẽ:quod ex uicinitate uel propin
itate actus inducitur doli preſumptio aperta ut dictum reperi & deciſum apud
Andream Siculum in conſi.lvii.col. ante pe. uolu.iii.per.l. ſi uentri. S. in bonis.ff.
de priuil. credi. &. d. l.poſt contractũ: &. I. ſi quis poſthac. ff. de bon. damn. Bal. in
l.i. C. de ſeruis fugit. Item ob coniunctionẽ ſeu neceſſitudinẽ perſonarum. l.data
C. de dona. Item ut ille Sicu.illic dicit cum quis conſuli ut prius peritos an ita
agendum eſſet,. c. innotuit, de elect. l. quod te.ᷣff.ſi cert. pet.
Sexta regula.
CSextum Axioma ſeu regula eſt quam legi.apud eundem Barba. in conſil.liii.
eo.uolu.iii.incipi. a loue principium muſe:quod cum dolus probetur ex indiciis
perſpicuis ut prius probatum eſt indicia poſſunt eſſe tãta ut plenam probationẽ

Gilei

ult.

ncot
phron⸗
aculſaꝑ
Ae
Aberi
Utnan
pe
TuNISI

lb ſi

olin
ubalin
odena

unnpr

iuſcen
unob
Uundin

Uluslen

ulalde

niur..
unece

uineel

Uptun
Andolt
(N

(hon

8chti

Aaneli
mund
i Kanm

mtar

lut

tärutti
Maneſclir
uunfn 1
Dl GaAn
Dolala
iceteiſghe
Iflceli
Ecvidnii
ne continn
ustminme
lniloit

Oncludtct

mit af

mus tumiute
un lanus

Gvoctrium

ltquotlai
odeſummt
us Prelmm
chnun
nouiluseln
notmmetm

MichtC.
edtid

elal miin
nrudpo
ecluumnt

ndann M
Cmmnl

Spairzn

incl
ℳℳ

anon

77

Dd e
—

multum probat: & Bar. in. d. l. i. . i. dicit eſſe

De Regulis Iuris. ff. Fo.III.

inducant etiam in delictis.l. indicia. C. de rei uendic. que tamen loquitur in ciuili
nam in probatione dominii: & uidetur eſſe contra.l.ſciant cuncti. C. de prob. cum
ſimi.tamen eſt de ea retex. optimus in iure iudicio Bal.in. l. excipiutur. fl. ad ſylla.
quem pulchre legit Do.Io. igneus. quo probatur ex pluribus indiciis ſimul iũctis
plenam probationem orirti in maleticio. nam illic certa erant indicia contra impu
berem illum dequo rebatius ultimum ſuplicium ſumpſitn. am a puberis etate
paulum aberat: & ad pedes domini cubuerat dum occideretur: & poſtea ſfiluerat
neque prodiderat domini mortem que ſunt uehementiſſima & certa: facit.l. ult. C.
de proba. in uer. indubitatis indiciis & glo. multa coniungit: ubi Bal. & Bar. in. I.
fi.ff. de queſtio. cum illic additis per modernos: quamuis illic non agatur de indi
ciis niſi ad torturam: & que ſint indubitata indicia uel que lex approbat: ut in. l. ſi
ui adulteri. C. de adulte. uel que coniuncta & multa ſunt eleganter: declarat bal.

in. d. l. ulti. C. de proba. cum ſimi.ſed illic clare & in.l.miles. de queſtio.C. & dicit

Alex.in conſi. xviii.uol.iiii. quod plura inditia iunguntur ad faciendam perfectam

probationeni. quia que non proſunt ſingula mulſta iuuant. l. i. i. ff. de excu. tu. c.

cum cauſam. de proba. cum ſimi. quod intelligit ubi unumquodq; indicium ſatis
eſſet & plene probatum. Itẽ ubi eſſent plura in eodem genere quod clarius expo
nit: & Bar.in.l. admonẽdi. uer. his prenuiſſis. fl. de iureiu. & ſi uoles optime inſtrui
in materia indiciorum preter eos qui de maleficiis tractant ut Ange. parim: & reli
quos legito Alex. in conſi. octuageſimonono.uol.iii.ubi negat aſſertionem ſe ocii

criminis inducere ſufficiens indicium ad torturam ſed preſumptionem ſimpli cẽ

per.l. ſi filium. C. de libe. cauſa. poſt Sali. in.l.fi. C. de accu. redeo ad dictum Barba
tii quod indicia multa & indubitata ſatis ſint ad condemnationẽ ſine tortura ra-
men bal.in. d. l. milites. conſulit iudici ſatius eſſe & humanius torturam premitte
re condẽnationi per.l. & ſi excepta. in uerbo conuictus & teſtibus negans. ſed non
glo.ſignandam que alibi non ſit in. I.
iii. F. eiuſdem. ff. de teſti. que eſt in uerbo ſpeciem. ſed eſt illic text. in uerbo non ad
unam probationis. tamen cum illa lex iudicis arbitrio rem committat tutius eſt ſe
qui conſilium baldi. uide Io. Andree ad Specu.in ti. de proba. ad fi. & nonnihil de
duabus ſemiplenis ad bar. in. d. l, admonendi: per laſo. in lec. & in repet. qui multa
citat ſed de hac re non concludit. Septima regula.
CSeptima regula eſt circa doli preſumptionẽ quod ex enormi leſione dolus pre

ſumitur. l.omnes.5. lutius. ff. de his que in fraud. credi. l. ſumma cũ ratione. in uer

bo in necem creditorum implicare peculium. ff. de pecu. bal. in. c.i. S.etem ſacramẽ
ta. de pace iura. firm. in uſibus. bart.in.l.ſi.ff. de preto.ſtipu. ubi dicit quod arbitra

tor preſumitur in dolo ſi enormiter leſit. l. cum hi. ß. modus. ff. de tranſact. dũ ait
ex modo fidem tranſactionis eſtimari. COctaua regula.

¶ Octaua regula eſt qd ſolemnitatis omiſſio doli preſumptionem inducit ut di

cit glo. ordinaria in. lJ.i. C. de fide inſtru. & iure haſte. lib. x. in uerbo mala fide.facit
cqui contra iura. eo. tit. lib. vi. l. quemadmodum. C. de agrico. et cenſ. li.xi. ego di
xi in dic.l.i.in expo.trium li.C. Nona regula.
Nona regula eſt circa doli preſumptionem. Quod ſi in inſtrumento dicatur
non dolo:aut metu: aut errore: aut ignorãtia ductus ſed ſponte, per hoc ceſſat pre
ſumptio doli ob authoritatem inſtrumenti quod preſumitur uerum.l.in exercen
dis. C. de fide inſtru. c. illo uos. de pig. c. ad noſtram. de empti. bal. in. ca. i. de feudo

dato.in uicem legis cõm.in.l.ab anaſtaſio:et.l.per diuerſas. C. manda. cum faciat

preſumi a ſciente et uolente factum et ſcienti et uolenti non fit dolus ca.ſcienti.de

Repetitio.l.contractus.

regu. ur. libro. vi. l. cum donationis. C. de tranſact. lquiſquis. C, de reſcin, uend.l.
queritur. S. ſi uenditor.ff.de edili. edic. ibi remittentibus actiones ſuas non eſt re
greſſu s dandus:alioqui de dolo actio non remittenti danda eſt. per quem tex. bal.
in.l. ii. C. de reſc. uendi.poſt Odofre. & Nico. matheſi. dicit eum qui rem ſuam ui
liori pretio ſciens uendidit non poſſe iuuari remedio & auxilio: dict. l. poteſt enim
et expreſſe & tacite renunciare.
;— Decima regula.
Decima regula eſt quam tradunt omnes canoniſte in capi. cum dilecti, de em
ptio. & uendi. quod ſi dolus det cauſam contractui poteſt a partibus approbari
per rationem prece. ut eſt glo. optima. d. l. eleganter: de qua diximus & per hoc ceſ
ſat dolus eorum ratihabitione ſcienter facta. quod dictum limita ubi lex huiuſ-
modi contractum improbaret: & reſiſteret contractui prohibendo alia ratione.
tunc ratihabitio partium non tolleret dolum contra. l. contrahentium glo. opti
ma in.l. a diuo pio.ffde ritu nupti per illum tex. in uerbo. quia nullum eſi: & glo.
declarat in uerbo actionẽ. de ſenatore decepto in matrimonio contrahendo: quia
lex reſiſtit illis nuptiis:quam glo. Bal. ut ſingularem citat in. c. lator. de re iudic. &
in. l.non dubium. C. de legi. & in. l.iubemus.S. ſane.C. de ſacro.eccle. & in.l. cum
muliet.ff. ſolu. matri. facit ſolemnis tex.in.l. ſi mulier. C. ad uellei.illic. nihil ſibi pre
iudicare quod adhuc ex conſequentia ſue fragilitatis in ſecundã iacturã inciderit.
=W«M CVndecima reguau.
CVndecima regula eſt:quod clauſule non ſolite adiici contractuiinducunt frau
dem:ut eſt glo.omnium optima in.l.ſi quis ſub conditione.ff. de condi.inſtitu. in
uerbo ſub conditione:que dicit eos qui inducunt aliquod ad matrimonium illici
tum contrahendum & exigunt ab eis iuramẽtum quod aduerſus huiuſmodi nu
ptias conſanguinitatis cauſa non uenient preſumi in dolo eſſe quod commẽdat
illic Bal. ad inſolitas clauſulas. facit glo. optima ir. l. cum allegas. C. de. uſuris: que
dicit quod ſiuſurarius non appareat contractus ex forma, ſi tamen clauſuleuel
pacta non ſolita in huiuſmodi cõtractu apponi ſint illi inſerta inducunt preſum
ptionem uſurarum:quod eſtadmodum memorabileuerbum: & pluribus locis
confirmari poſſet ſi huc uſurarum materia conueniret.
TDuodecima regula.
CDuodecima regula eſt:quod ex qualitate loci uel temporis in quo contractus
celebraturut ſi in loco obſeuro: uel ex qualitate perſonarum indecenti. l. non exi
ſtimo. ff. de admi. tuto. in uer. clam. & in uer. latente ubi tutor non poteſt accipere
mutuo pecuniam pupilli clã ſed palam quia poteſt. facit. .fin. de ritu nupt. ff. ubi
palam contrahentes leuius puniuntur preſumitur non dolo factum. c. quia pro
pter. de elec. in fi. ibi electiones clandeſtinas reprobamus: gl. in. ..i. C. de inter. ma
tri. glo.in.ca. ut noſtrum: ut eccle.benefici.que citat ſimiles.de contractu uero uſu
rario & preſumptionibus eius quia non dixi uobis indico pulcherrimum locum
quo ſepæ uſus ſum apud Barbatium. in conſil. oct. col. ante. uolu. y. ex quo loco
hanc regulam collegi. ¶WDecimatertia regula.
Decimatertia regula eſt: quod emptio & uenditio facta poſt iudicium ceptum
aut ueriſimiliter inchoandum preſumitur mala fide facta & renunciatio facta ab

„—

4 .

eo qui ueriſimiliter ſciebat ſe priuandum.ita dicit Bal.in l. quotiẽs. Cæde rei uend.

citat.l.ſi ea res.ff. de actio.em pt. que non hoc dicit: ſed loquitur de eo cui res quam
uendidit per uim ablata eſt ut liberetun cedendo actiões. niſi doli particeps fuerit.

facit quod bar.ſcribit in.l.qui petitorio.ff. de rei uendi. ubi querit quo pacto proba

ee
Plupcoe

niinuen

ecstra

amaqua
illunqui⸗
colusuu
Plnobarun
wncluc
nuincauſa
lcoloer
Coonaiorn
adlauans
gamdis 4
tactuſim
Neeppecdit
lutone ſic
mſſinan

Ultecomm

Ptbbomin
iumnpyin
Unlierilt
moontin

Uunoalios

Umcolt

lber t

nrNono

luen!
honle

lunn

mmn

heee

arbunß⸗

Itr

Aog
Ign
mlag
einlen
Linlan

Latttu
iilliui
Mnunli
Ulwwdin
Cnnolt
Alnügn

cutleul

CoN
tluend.

ſt Achen

urfiun

gi o
leinteren
uuevun
Vumloeun

g

umog
goheh
eteiuen

= —

8

17

=

1

appl

liten

S= —

AH

iopin

De Reg. lur. ff. Fo. Iil.

bitur quem deſiiſſe bona fide poſſidere mala poſſidere cepiſſe ac dolo. eo inquit
quod poſt libellum datum uel poſtꝗᷓ dixi me daturum libellum aduerſus eum ip
ſe alienauit. Idem in. l.ii. . fi.ff de alien. iudi. mut. cau. fac. & quod not.in.l.antepe.
ffex qui cau. maior. in inte. reſti. & illic bal. & dy.in. c. pro poſſeſſore de reg. iu. lib.
vi. Bal. in. . pe. de excep. ubi ait ſi reus tempore prime citationis: poſſidebat poſtea

deſierit poſſidere preſumitur dolo deſiiſſe. facit glo.in. d. c pe. & in. l. apud celſum
in prin. ff de excep.doli & in. l. ſulcinius. S. quid autem. ubi datur modus proban

ii dolum per glo.ſi dixero tibi cras te uocabo in ius & interim uendideris. tex. eſt

ad hoc adinodum bonus in. l. ſinautem in uer.a titio petere uellem. ffde rei. uend.

ubi Ange.docet quibus preparamentis probetur illa uoluntas: unde glo. in. d. l. .
qiuerſas. in uerbo exceptis. appellat illum redemptorem litis quod eſt memorabi

le aduerſus fraudes que cotidie funt. C Decimaquarta regula.

¶Decimaquarta regula eſt quod omiſſio clauſuleelegantis uel ardue facit preſu
mi dolum quia in arduis & que exactam diligentiam poſcunt non preſumitur er

ror ſed dolus ut dicit Barba. in conſil.xxix. uolu.i.poſt Bal.in. l. nullum. C. deteſti.

quod probatur in. ca. per uenerabilem.S. rationibus:qui filii ſint legi.per quod illic
Barba. concludit contra notarium omittentem clauſulam in cauſa ardua elegan
tem ut in cauſa ſubſtitutionis de qua illic habetur ibi late diſputat de notarii pote
ſtate & dolo ex qualitate perione preſumendo & quod notarius qui ſemel de do
lo eſt conuictus ſemper dolo feciſſe preſumatur. Hec ſunt quibus hanc materiã
doli adiuuandam putaui cum ab initio legis de dolo tractandum fuerit ex re na
ta quamuis de contractu coram iudice facto a quo abeſt doli preſumptio & de

contractu ſimulato poſt Cepolam & aliis pleriſq; dici poſſit ſed præter modum.

Sicd expedita pria parte concluſionis Altera pars reſtat que de culpa eſt. Vnde a

definitione ſic ordior ex Bar. ſententia in. l. quod nerua. fl. depo. & bald. in. l. ſi con

ſtante. 5. ſi maritus. ff. ſolut. matri. Salic. in. l. ſi nulla. C. de pigno. actione. cano. in
cap.i.de commodato. cum ſimi. Culpa eſt defectio ſeu deuiatio a recto & bono
quod ab hominis prouidentia fieri potuit. alic deſcriptiones ſunt. Hanc tanquam

cõmunem primo deciaro ut Bar. nam ſi quis dederit mihi famulum & promiſit ſi
quid mihi ex illius culpa damni datum ſit nie indemnẽ redditurum ea cautio ctiã
dolum continet ut ſi quid mihi furto uel dolo dãni dederit. Quandoquidẽ ſub

illo culpe uocabulo etiam dolus uerus: tunc lariſſima eſt: & p̃ſumptus: tũc latior

a Bar. dici ſolet:continetur. Eam defendo aduerſus duas ĩpugnationes Primo cũ

dicitur ꝙ difinitio doli tradita in. l.i. S. dolum. ff. de dolo. eſſet iperfecta cum nullã

culpe mentionẽ faciat &non cõſtaret ex genere ac differentiis. dicit enĩ bar. in. c.i.
de cõmo.alios ſequtus quod culpa eſt genus diuiſum in duas ſpecies. nã ſiin ge
nere ac ꝓprio uocabulo ſumas cõtinebit dolũ. ſin ſtricteut in hac.l. a dolo diſcer
nitur neq; doli quicꝗᷓ habet ueri aut pᷣſumpti ſed interdũ doli preſumpti quoddã
inſtar habet ut dixi in pria regula & dicturus ſum de lata culpa quando dolo cõ
paretur. Non obſtat ſecũdo quod glo.exponit latiorẽ ideſt latam in. l. quod nerua
depoſiti. quia debet intelligi de latiori non de lata tũ quia cõis eſt ſententia quod
lata in depoſito non preſtatur ut mox in glo.dicturi ſumus: tum quod bar.dicit

latiorem eſſe dolũ preſumptũ & dico.l.quod nerua. loqui de dolo preſumpto dũ

dicit fraude nõ caret. ꝗuis nõnulli dixerint oẽm dolũ eſſe preſumptũ & in animo
eſſe & a deo ſolo ſciri quia ut bar. & ſcrib. dicũt dolus uerus ꝓbatur certis & con
cludentibus indiciis/pᷣſumptis cõiecturis. Vnde ꝓ illius difinitõe facitq egregie
ceri. bal. in.l. pignus, de pign. act. C. qd ſi titius accuſet meuiũ de homicidio culpa

Repetitio. l. oontractus.

cõmiſſo comprehendit etiam dolum. cuius contrarium ſuo more dixit in. l quid

ergo. S. pena. ffde his qui not.infa.unde moder.cano.in dict. cap.i.dicunt hoc pa

cto diſtinguendum eſſe. Aut loquimur in confitente, tunc etiam dolus ſub cul

pa eſt. cap. cum dilecti.de accu. aut in teſte:tũc proprie ſumitur ideſt ſtricte nec do

lum continet argu. capitu. in preſentia. de teſti: aut in libellante tunc dolus: uenit

cum his que bat. tradit in. d.l.ſi quis intentione.ff. de Iudi.et hec in criminalibus.
Ego uero in ciuilibus reperio appellatione culpe: uenire leuem tantum in dubio

2

glo. in. l. ſi filio fa.S.i.in uerbo culpa.ff. ſolu.matrimo.in.l.uenditio..i. in uer. culpa
Ide bonis aucto.indi.poſſ. Alex in cõſi xly uolu.primo. Hec autem culpa di
uiditurin latam leuem & leuiſſimam in quibus dolus non continetur: de lata &

leuitex.eſt in.l.i. C. de nego.geſt.de leuiſſima.in.l.in lege acquilia. ff. ad. l.acquil. La
ta ſic definitur a iurecon. in. l. late. ff. de uer. ſigni. & confirmatur in. I. uulg. cedere
diem.S.fina. eo.titu. eſt neſcire quod omnes homines intelligunt aut maior pars
hominum. Eam definitionem mordet Bar. quod furioſo non conuenit lata culpa
l. diuus. fſde offi. preſi. cum tamen furioſus non intelligat qd omnes intelligunt.

Solu.eſt quam Do.lo.igneus hic tradit & barbatius in capi.primo. de commo. di

cit a Raynerio traditam ut non comprehendat eos qui non intelligunt quia nul
ſa culpe aut doli definitio poteſt in furioſum cadere qui ſenſu caret aut infantem:
ut dixi.in.l.in negociis ſupra eod. Vnde concludit barbatius illic definitionem iu
reconſulti eſſe ueram & eam que traditur a bar. eſſe illius declaratiuam. Sic au

tem bar. definit: lata culpa eſt deuiatio incircunſpecta a diligentia quam homines

eiu ſdem artis facerent. in qua dicitur eiuſdem artis per ea que dicuntur in. lL. imperi
tia infra eod. & illic dicemus de ea re pluribus. huius exempla ſunt multa tum in
faciendo tum in committendo: ut in. lI. ſi merces. SF. conductor. .item queritur. 5.
gemma: &. 5. fullo. ff loc. &. . qui. mulas. ea.l. cum aliis exemplis bar. & aliorum.
Ad hec primo facit ſingu. dictum bal.in. l. pignus. C. de pignori actione quod
ſi quis iuerit ad molendinum quo reliqui homines tuto accedendum putabant:
et incurſu hoſtium res amiſit non eſt in lata culpa. Secundo quod Barba.illic
dicit de iis qui de caſtro exiere ob rumorem publicum de ſecuritate: & ſaluo con
ductu ab hoſtibus dato quamuis falſum quos liberauit a ſententia poteſtatis pa
rata in eos re conuerſa per dictum illud baldi. Tertio ſi tutor aut quiſpiam
depoſuerit pecuniam apud argentarium boni nominis excuſatur a lata culpa.l.
ſi res pupillaris. in uerbo. qa celeberrimus erat. ff. de admi. tut. Quarto in. l.ſi a
bonefidei.ff. de rei uendica. per quem ubi ſeruus bonefidei & nominis integri fu

gam arripiens liberat cuſtodem a culpa lata dicit Ange.idem eius conſilio factũ

in iudice bononie uel poteſtate cui eratquidam nobilis traditus in cuſtodiam ut
eum urbane ac curialiter tractaret iſque fugiſſet / cuſtodem liberauit Ange.quod
nobilis ille optimi nominis eſſet neque cuiquam ſuſpectus. Huius generis exem
pla innumera tradi poſſunt que paſſim occurrũt legenti. Quid autem ſit leuis
eſt dicendum leuis eſt non adhibere eam diligentiam quam quilibet diligens ſe⸗
ciſſet: ut ſi fenerator non liberauerit pignus ſibi datum a muribus & tineis: & id
genus plæraq; quod a nobis paulo accuratius dicetur quam ab his qui ſcrib. in
cap.i.de commo. Ea enim committitur in rebus alienis in quibus requiritur dili
gentia communis eorum qui eius profeſſionis ſunt. In cõmunibus incidenter de
quibus in hac.l.in quibus ea diligentia inſpicitur quã eo tpe quo damnũ datũ eſt
quis in rebus ꝓpriis adhibebat.l.cũ heres.S. cũ ãt. ff. fami. herciſcun. In cõibus ex

ſocietate in ꝗbus eius diligẽtie habẽda rõ ꝗᷓ quis añ contractã ſocietatẽ adhibebat

orbuse⸗

limaa
vmmdol
o⸗ u con
Gonante
mmut
pinpoſui⸗
Mntneut,
prlndl
nollpn
polt.
nisactio
actu uel
natelectn
n glluch
Tvcolum
chcondu
gmmeuße
lalulcc⸗
mnikbri.
inclcume
unl leru

☛£

— —

mes,C.de

andentib
lutintelu,
aand
Auasen
wololek⸗
roluent
mdli
nprius⸗
Untctione
conch
talnal
llinin

umtenen

ſſalaflde

umbcdin
Uniasa
Uienncit⸗

ual
umiäc
lltte
inruti

ui

marn

muale

hulgnr.
CCtNo
tquunl
inkanmn
toneni
n. Nn

mhoonpta

hlint
Ulgunt
Ceing
☛☚
künequd
1trn

Bimke

ſalon
teltuin
tguhn
Analen
tonnll
Sinant
enaisn

temm ſtlun

Alon

geirsll
iimdl
mici

euke⸗

. PDeRegIur fl To. V.

—

ſuis rebus ex quo illi qui cum eo contraxit imputatur ſi leuj homini & indiligenti
fidem habuerit ut cum eo ſocietatem coierit. 5. fi. inſtitu. pro ſocio.l.ſi ſocius.f.. eo.

Leuiſſima culpa eſt id non feciſſe quod diligentiſſimus quiſpiam feciſſet ſiue in
omittendo ſit ſiue in faciendo. Inter cetera exẽpla habes exemplũ huius frequens
de eo qui cõmodauit equum ſcholaſtico male equitanti non exactiſſime in equo

ſedenti aut equũ tractanti.ſi enim non ſine pabulo eum reliquerit aut tota nocte
frenatum: ut nõnullos uidi: aut preter fas & uſum curſitauerit: aut maiorem mo
lem impoſuerit, ex ea diligẽtia quam miles exactiſſimam equitando adhibuiſſet,
non tenetur. Tu in eam rem legito que Bal. & Salic. ac reliqui ſcribunt in. d. l. pi
nus: & in. d. l.ſi nulla. cum aliis locis adductis. Supereſt ut uideamus an & quã

do lata culpa dolo cõparetur. Hanc materiam ex bar. preſertim in. I. quod nerua

ff. depoſiti. & Salic. in. l.i. C. depoſiti. in tres articulos diuido. Primus eſt de perſe
cutoriis actionibus:in quo facio tres concluſiones. Prima eſt. In perſecutoriis ex
contractu uel quaſi proficiſcẽtibus lata culpa dolo cõparaturut in. d.l. quod ner
ua ex ĩtellectu glo.melior tex.in. d.l.i. C. dep. in uerbo lata culpa & dolus.in.l. que

ſitum,.illud: & ſeq.ff. de preca. in uerbo culpam dolo proximã ineſſe dolo & in
uerbo dolum & latam culpã uenire facit. l. ſi fideiuſſor. flmanda. iuncta glo. Se

cunda concluſio eſt. In preſecutoriis ex delicto uel quaſi deſcendentibus lata cul

pa non equiparatur dolo.l.i. S. ſi quis ideo.ff. ne uis fiat ei qui in poſſ. Fallit ratiõe

offieii ſuſcepti ut iĩn.l.ii.ff.quod quiſq; iuris: ut in aſſeſſore ĩperito/ medico/aduo
cato: & ſimi. de quibus dicturi ſumus in. I. imperitia: & illic moder, dicũt nõ requi
ri medicum eſſe doctorem. nam & ſeruus poteſt eſſe medicus.l.i. S. ne autem. C. de
cõmuni ſeruo manu: tamen doctor in medicina eſt in dignitate ut Bar. dicit in. I.
omnes. C. de decur. lib. x. hoc extra rem. Tertia concluſio eſt. In ꝑſecutoriis nõ
deſcendentibus ex delicto uel quaſi: contractu uel quaſi lata culpa doli inſtar ha
bet: ut in rei uendicatione.l,.ſinautem.S.poſſidere.l.ſi homo.l:.ſi culpa.ff de rei uen
dica. Secundus articulus eſt de penalibus in quo ſacio duas concluſiones. In pe
nalibus pecuniaris non criminalibus lata culpa dolo nõ comparatur: quia pene
ſunt odioſe. Fallit in.li.S.i.ff.ſi quis teſta.li.eſſe.iuſſ. fu. & ratio.illic poteſt cur legiſ
lator uoluerit latam culpam dolo comparari:quia ſeruus iuſſus eſſe liber maiorẽ

curam & diligentiam debet rebus hereditariis ob acceptum beneficium libertatis
quam prius. unde ob ingratitudinẽ lata culpa eius dolo cõparari debet. Fallit.ii.

etiam ratione officii uel profeſſionis ut in. l.i.. hec actio.ff. ſi mẽſor fal- mod. Se
cunda concluſio eſt. In penalibus criminalibus ideſt penam corporis perſequen
tibus lata culpa non equiparatur dolo. tex. euidens in. l. in lege cornelia. ffde ſic.
Fallit primo in. l.milites. ff. de cuſto. reo. l. ad cõmentarienſem. C. eubi cuſtos
carceris tenetur de lata culpa ad penam ut de dolo ſcrib. in.I.ſi quis filio exhereda
to.S. eius. fl. de iniuſto rupt.irtito teſt. ubi doctores dicunt eum magis teneri ex cõ
demnato dimiſſo quam ex abſoluto uel abſoluendo-. Item ſi ſint plures euſto
des, unius culpam uel dolum alii nẽ nocere. hanc limitationem Oldra. in conſi.
xcii.extendit ad cuſtodẽ caſtri. quod Bal. ſequitur in dicta. l.ad commẽtarienſem.
moder. in. l. in actionibus. ff.de in litem iurando. Fallit ſecundo hec regula in.l. qm
multa. C. ad. l. iul. de ui. quia inſpicit᷑ initiũ quo uis facta fuit que dolus eſt: & apta
eſt homicidiũ facere. unde ſi poſtea lata culpa fiat equiparat dolo inſpecto initio.
Fallit tertio in.l.i. S. ceteros. C. de rapto: ubi etiã preſentes qui nil doli habent pu
niuntur ut in dicta. l. excipiuntur ad ſyllani.in.l. quiſquis in fine. C. ad. l ul. maie

ſta. debuerũt enim reſiſtere ſi potuerint raptui uel detegere raptores & hoc qa con

Repetitio.l.contractus.

ſcientia & preſentia in illis enormibus puniuntur.de eo qui rapuit meretricem
non ſit lege illa puniendus. uide Bar.in lege uerũ.ff.de furtis. ubi eſt pulchra que
ſtio. Guido. de ſuza: & eius deciſionẽ ſequitur Bar. de eo qui adulteratus eſtuxo
rem eius cum quo fecerat pacem an per hoc uideatur pacem fregiſſe? ubi dicit qdᷣ
non: & indidiſſem contrarium niſi Bal. hoc firmaſſet in cap.i. de pace tenen. & ho

ſtienſis quem adducit: & Pe.de ancha.in ca.petitio.de iureiu. Fallit.iiii.in.l.ſi quis

aliquid. S. qui abortionis. ffde penis: quia eſt mali exempli. quæ temperatur per..
iii. S. eſt ſenatuſc.ff.de ſica. fallit in capitulo ſi autem. de reſcrip.fallit in cap.ex par
te. eo.titu. quantum ad expenſas refundẽdas.fallit in cauſa infamie ſecundũ Bar.
in. d.lquod nerua. col.x. quando infamia ipſo iure non per ſententiam irrogatur
ut in. l. palam. fin. ff. de ritu. nuptia. per tex.in. . liberorum. . notaturubi glff. de
infami.non ob.ſulgoſii dictum ut laſon reſpondet in dict.l.in actionibus quem
in ſtatuto ſequere:non obſtat etiam dictum Bal.in. l. obſeruare de offi.proconſ.&
Alexand.in.l.finali qui ſatiſd. cog. & in conſil.xcii.uolumine primo propter quod
dubitat Iaſon. Ego dico quod in. I. fi quis maior. C. de tranſac. lata culpa nõ ſuffi
ceret quia ille pene.lillius imponuntur ob periurium ut illic tex. ſed periuriũ ſine
dolo non fit. .item oppo.xxii. q·iihoc dicit Alexan. in dicto conſi. Tertius anti
culus eſt in mixtis in quibus lata culpa non equiparatur dolo.tex.in.l. arbitrio..
i.ff de dolo.l.ii.. hac act. ff. ui bono. rap.S. quia autem.inſtit. ui bo. rapt. reliqua ui
de apud ſcrib. in dict. l. quod nerua. Iaco. ferr. in for.inquiſit. Quero ad primam
partem glo. circa illud nuperrime collegi, An in depoſito ueniat aliud quam do
lus? Bar.ita diſtinguit. QAut depoſitum fit gratia deponentis tantum quod fere
fit: aut gratia depoſitarii:aut utriuſq;. Priore caſu aut queris de actione depoſiti
contraria: & in ea uenit leuiſſima. l. ſi ſeruus. . idq; euidẽtius. ff. de furtis: ubi depo
nens ſeruum tenetur de leuiſſima culpa quod non fuerit diligentior circa monen
dum qualem ſeruum deponeret:aut de directa, tũc depoſitarius ſe obtulit & dele
uiſſima tacetur. l.i.. ſæpe. depoſi. & hic in gloſa:aut non obtulit ſeſe:tunc de latio
ri & lata: ut dicta.l. quod nerua: &. l.prima. C. depoſiti. Altero caſu cum depoſi
tarii gratia fit depoſitarius directa tenet᷑ de leuiſſima.l.ſi quis nec cau ſam. ff. ſi cer
tum petatur: ex ueriore lectio.deponens contraria tenetur de lata ſolũ argumen.ll.
ſi ut certo.S.nunc uidendũ.ff. cõmodati. Tertio caſu quando fit gratia utriu iq;
tunc uterq; de leui tenetur dicta. li. 5. ſæpe ſupra.e. que non dicit. Ex his infero qd

ſemper & omni caſu uenit dolus ut hac.l.dicit᷑. Interdũ ẽr culpa:ſi leuis:ſi leuiſſi

ma:ergo & a fortiori lata. Concludendo ex dictis Bar.re ulariter uenire latam cul
pam etiam ſi gratia deponentis tantũ fiat neq; ſe obtulerit depoſitarius per dict.lj.
i. C. depo. & ſic in depoſito latã culpam dolo cõparari. Vnde miror (præfata ue-
nia tanti uiri do. Igneum hic non ſemel dicere ſententiam Bar. & Petri eſſe quod
dolus tantũ uerus uel præſumptus ueniat in depoſito non aũt lata culpa.hoc eni
Bar.nuſꝗ dixit:ſed ubiq; fatetur in depoſito latam culpã uenire. Eſt uerũ quod
improbat glo:exponentẽ in. l. quod nerua:latiorẽ pro lata cũ latior a lata differat
uno gradu.Et aduertendũ iureconſultum in dicta.l. qd nerua, de utraq; loquutũ
fuiſſe. primio exemplũ ponit de lata cum ait non facere quod natura omnes homi
nes faciunt: nec eam negat in depoſito uenire. deinde ponit exemplũ latioris que
fraudẽ habet preſumptam dequa mouerat queſtionẽ in principio legis. unde nõ
eſt interpretanda illic latior ideſt lata cum deutraq; loquatur diſtincte & diuerſis
exemplis. merito Bar. glo. interpretationẽ improbat ſed expreſſe tenet uenire in de
poſito latam in uerbo octauo quero per illam. li,. C, depoſiti. Dico diſputationis

— —, — — ——

etamp

trcodt
bus niſi
ſiplinl
Attem re
mtelere
mimct.
Gconlueta
leeß⸗
Uerctas e
thlsnon-
Conmtttun
Kegläten
thmonrir
nckhait
pmmmoore
Undaturſ
hunmti

E

—

Chconpar

nnari
Nenvel
imnils 1
1 unlhen

E=

Bsektun

enen

lkain
chee R
uncihe
nüngn

usn

PocorlN

Chrercuet

n Nöſd

deklatüir

Teattuori
larbiant
telui
apinn
udguund
mclaltn

nrgeit

nönlien

Ctcatmoten

btulte

tuncclltn

cutnil

lamſlin
aronnl
taunni
Hislel

uoſlI
iteliund

rttmn⸗

ielel

Cutort
lueütl
lrndin
nalt
onoslan
torsn⸗
goln
ädi
—

S

e

PekReg lurtl. FæVI.

& ueritatis eruendæ non contradictionis cauſa. ſaluo accuratiore iudicio. nam
utuulgo dicunt quandoque bonus dormitat Homerus: nec ſolus errabo. In pre
ſentiarum igitur Concludo in depoſito ſemper & regulariter uenire latam culpã.

etiam ſi gratia deponentis tantum flat. a fortiori in alis caſibus. Hanc ego pro
bo primo inducendo illam. lI. primam. C. depo. Si in curſu, inquit/latronum uel
alio fortuito caſu ornamenta depoſita apud interfectum perierint: detrimentum
ad heredem eius qui depoſitum accepit qui dolum ſolum & latam culpam (ſi
non aliud ſpecialiter conuenit) preſtare debuit non pertinet. quæ lex ab Alexan
dro edita cuius tempore fuerunt iureconſulti ſummi apertiſſime cogit nos fateri
latam culpam in depoſitum uenire. nec obſiſtere poteſt lex quod nerua:niſi argu
endo a contrario ſenſu unde abſurdum reſultaret: alioqui(quod aliquando ratus
ſum) dicendum eſſet legem quod nerua quam Celſus fecit, ab Alexand.qui ſuc-
ceſſit reuocatam & correctam ſeu abrogatam fuiſſe. Secundo quis aliter dixe
rit ſi legerit paulum in. l.i.de actioni. & obligatio. in hec uerba. Is quoque apud
quem rem aliquam deponimus, re nobis tenetur qui & ipſe de ea re quam accepe
rit reſtituenda tenetur: ſed is etiam ſi negligenter rem cuſtoditam ami ſerit, ſecurus
eſt: quia enim non ſui gratia acceperit: ſed eius a quo acceperit in eo ſolo tenetur
ſiquid dolo perierit. negligentie uero nomine ideo non tenetur:quia qui negli⸗

genti amico rem cuſtodendam committit, de ſe queri debet. magnam tamen ne

gligentiam placuit in doli crimen cadere. iunge.l. magna. fſ. de uerbo. ſignifica. &
Llatæ. eod.titu. & quis magnam negligentiam negauerit eſſe latam culpam exillis
legibus niſi omnia peruertat & corrumpat? Tertio induco pulcherrime textum
Vulpi.in.l. mulier. ff ad trebel. cuius uerba ſunt hæc. Sed enim ſi quis rogetur he
reditatem reſtituere: & uel ſerui deceſſerint uel aliæ res perierint, placet non cogi
eum reddere quod non habet. Culpæ plane rationem reddere ſed eius quæ dolo
proxima eſt. Et ſi cum diſtrahere deberet non fecit lata culpa non leui & rebus
ſuis conſueta. quæ tamen uerba ſunt ambigua. Huiuſmodi rationem redde
illic. egregie patet illum qui inſtar depoſitarii eſt cuius fidei ſeruanda & reſtituen
da hereditas eſt tradita, teneri de lata culpa: & latam culpam dolo comparari li
cet dolus non ſit. Quarto facit quod tutor cuius fidei pupillus cum rebus ſu
is committitur de lata culpa tenetur. per.l.impuberibus.ff. de ſuſpectis tutoribus
Ulic: ſed ſi raus admiſſa non ſit: ſed lata negligentia: quia ita prope fraudem acce
dit remoueriut ſuſpectum placet. Quinto tex.in. S. preterea quib. mod. re. con
tra. oblig. dicit de negligentia non teneri depoſitarium: quia imputatur ei. qui negli

V genti amico rem cuſtodiendam commiſit. non tamen excludit latam culpam que

non dicitur ſimpliciter negligentia in iure: ſed lata negligentia uel craſſa ac ſupi
na ignorantia: que proxima dolo preſumpto eſt. unde in his bonefidei iudiciis
dolo comparatur. Sexto accedat communis & crebrior ſententia a nobis tra
dita in eo articulo an lata culpa dolo comparetur. quod in perſecutorüs ex con
tractu uel quaſi deſcendentibus lata culpa dolo comparatur indiſtinctæ & ma
xime in illis in quibus plus bonæfidei eſt. eam ſequuntur omnes in.l.ᷣ ſi fideiuſſor
fſ manda. cum ſimi. & ommis equitetis contrarie ratio ceſſat: quia craſſa ignoran
tia neminem. excuſat. Septimo ualidiſſimũ argumẽtum ſic adduco.lex noſtra
comparat depoſitum precario dum ait, dolum tantũ depoſitũ & precariũ: ſed Ve
nuleius in. l. queſitum. ff de precario ſcribit ĩ precario culpã latã uenire. ergo & in
depoſito idem omnino eſt dicẽdum: nec euitari poteſt citra deſtructionem huius
legss, Venulei uerba inſetam huic loco neceſſatia,ñ Ilud annotatur quod culpam

1 1 .

De Regulis lutis ſſ.

non præſtat is qui precario rogauit: ſed ſolunrdolum præſtar: cum totum hoe

ex libertate deſcendat eius qui precario conceſſit: & ſatis fit ſi dolus tanrũ preſte
tur. culpam tamen dolo proximam contineri. & ne quis forte dicat culpam dolo
proximam eẽ latiorem, idem paulopoſt declarat eſſe latam his uerbis. generalitex
erit dicendum in reſtitutionem uenire dolum & latam culpam duntaxat. cætera
non uenire. qui textus ſolus illam ſententiam deſtruit:que habet non uenire latã
ſed latiorem duntaxat in depoſito.facit in arg.illa. l.i. f. ſi. menſor fal, mod. dixe. la
tam culpam dolo cõparari: licet alio caſu loquatur. quid adhuc egemus teſtibus?
Niſi uelis ab authoritate hanc partem defendere. Ita enim tenent oẽs glo. Ita Bar.
Ita Ray. Ita Dy. Ita Butrig. Ita fulgo. Ita ut ſemel finiam crebrior ſententia eſt. NS
hoc negant illi qui negant interpretationem glo.in. l. quod nerua. bonam eſſe qui
bus conſentio in hoc: ſed non ob.ut prædocui quin lata culpa in depoſito ueniat
inſtar doli. Non obſtat primo quod dicunt hanc legem negare quod in depoſito

ueniat lata culpa, dum dicit dolum tantum per dictionem taxatiuam: quia taxati

ua non excludit caſus ſimiles ut ſcribentes dixere & quidem optime. li. 5. per ſer
uum corpo.ff. de acquir. poſſeſſ. iuncta glo. cum ſimi. quãuis hanc ſolutionẽ reii

ciat Do. Igneus uir acutiſſimo ſummoq; ingenio cum inquit iureconſultus hic
clare dolum a lata culpa diſtinxerit: unde deſtrueretur iſta lex ita dicendo.tu di

cas prefato illius honore nõ diſtingui latam hac.l.a dolo: ſed culpam ſimpliciter
cum de lata hic nullum ſit uerbum. Ad hæc ego confirmo illam ſolutionem in

mili nam in. d.ỹ l. queſitũ: ẽ dictio taxatiua, ſic in. l. Sis quoq; plane ſimilis. huic le
gi poſtea tamẽ limitatur in lata culpa Ob doli ſimilitudinem. quã l, adducit pro
ſe. & quãuis ut oĩa abſoluã iureconſultus diſtinxerit depoſitũ a cõmpdato, tamẽ
non ſequitur in depoſito latam non uenire ꝗᷓ in cõmodato uenit eſt enim aliud di
ſcrimen: quia non uenit leuis aut leuiſſima ſicut in cõmodato, neceſt fatendũ qd
ille ait glo. opinionẽ eſſe falſam, cum nulla lege probari poſſit: cuius contrarium
lariſſime fuit probatũ. &. l... S. culpa dolo ꝓxima dolũ repreſentat, ff.ſi quis teſt,

lib.eſſ.etiã huc induci poſſet:quia fatetur eã loqui de lata non de latiore: & pᷣdicta

iura ꝓbant culpã dolo ꝓximã uenire:ergo latam uenire. Sicubi tenet contra glo.
expoſitionẽ ad.l.quod nerua.ego cũ illo ſentio & eius ſnĩiam approbo poſt Bar. &

cõmunẽ. ſed ubi poſtea dicit latã culpã nõ uenire in depoſito, ego in ea re ab eo diſ

ſentio. nec moueor dum dicit eſſe rationẽ: quia imputat᷑ ei qui negligenti amico

rem dedit: & culpa cũ culpa cõpenſatur. quia dico ꝙ illa ꝓcedũt quò ad leuẽ cul

pam uel leuiſſimã non quo ad latã. ꝗuis enim iurecon, ſciuerit illã rationem & po

ſuerit eam in. d. S. is quoq; camen nihilo ſecus prudens & de induſtria poſtea dixit
er dictionẽ aduerſatiuã. magnam tamen negligẽtiam uenire quæ dolo cõparat᷑:
licet dolus non ſit. Ita ego reſideo. quo ad limitationes eius ego dico quod prima
eſt clara prius tradita per Bar. quando merces datur depoſitario. per. d. S. nunc ui
dendum. tunc enim omnis culpa uenit. Item altera ob conuentionẽ clara eſt & ue
ra & probatur per hanc.l. in medio:quia eſt regula quod contractus ex conuentio

ne legem accipiunt. Eſttertia in qua inſiſtit diſputando ſubtiliter pro opinione

Io. contra Azo. & cõmunem circa intellectũ. l. ſi quis nec cauſam. ff. ſi cerrum pe.
quod eſt diſcutiendum. ut hic facit do. Io. quibuſdam argumẽtis ſuſtinens opinio
nem Io. contra Azo. & omiſſa diſputatione in præſens pro Azonis ſententia cre

briore inducendus eſttex.in. d.l, ſ quis nec cauſam: ubi conſtat eo tẽpore quo res

perit, nõdum fuiſſe mutuũ uel conuerſum in contractũ mutui:quia ſine contra

hentiũ uoluntate fieri non potuit. l. non oĩs. fl. ſi cert. pet. in. l. autẽ ſi quis nec cau

olltet

ſiulſi
oonie
uns uni
ollau.
Pniopuun
1 o tex
cezcan
Gheltput
uneinco
umapel
Goalin e

uelen

neanlape
indliſac
oindch
Alcuno⸗
nn c
nlicis
Saktuend
bente
neſtqua
letc⸗
iunton
Umodtun
Eunbooo
mdusu
lumkute
titnon
Ulctnig
*
Anenll
rloddu

lititſi⸗

nücian
mndhm
Uachsant
n li

.

wüsi
lene
Palicrit
Nlhne
nch
ncna

une

wüe
ne

d

lenieei

tbue
ohNe.
nudhhe
uncl

lotrt
Udpotn
qungun

e

nlulute
fonmnif

thmmlie
An

cnme
foltbet

Atecbenl

ee
4

Pun zman

Pacluian

onen e

looöpnt

polpn

,Hnen

lancta⸗

roonvant

De Reg. Iur fl. 1 Fo. VII.

ſam conſtat defuiſſe uoluntatẽ . primo dum dicit nec uolucris crediti noĩe ante
quã emiſſes ſuſcipere ſecundo illic ſi emiſſes crediti noĩe obligatus eſſes. pendẽte
ergo conditione cum nondũ emit non eſt creditum ſed depoſitũ quod gratia acci
pientis tantũ fit unde periculo depoſitarii eſt non oĩno tamen ut in alio exẽplo il
lius. l.ſed quo ad culpam etiã leuiſſimam non quo ad hoc ut teneat᷑ de caſu mere
fortuito plura de intellectu illius.l.habes ꝑ modernos illic. Secundo precipue
ad glo. & tex. quero de p̃cario. Et primo quid ſit pcarium. Precariũ inquit iure
cõ. Li. de pᷣcario. ff. eſt quod p̃cibus petentiutendũ concedit᷑ tandiu quãdiu is qui
conceſſit patit᷑.differtq; a donatiõe quod qui dat non recipit:qui p̃cario dat rece
pturus dat cõmodato tamen accepit licet ab eo diſtet ut bar. & ſcrib.illic dicunt.
maxime in concedendi modo. nam cõmodatũ eſt ad certũ uſum & habet tps limi

tatum expreſſe aut tacite. aliter erit pcarium.l.fi. C. cõm. docto. in. l. lutius. fſ de do

natio. Alia eſt in modo reuocaãdi. Dicit tñ Panor.in. c.fi. de preca. qd ſi concedens
pᷣcario uellet importune cum ingenti detrimẽto tuo tibi rem aufferre:id nõ liceret
ſine cauſa per exceptionẽ doli. alioqui non eſſet beneficiũ nec liberalitatis genus
cõtra. d. .. faciũt not. bar. in. lI. ſi penã. ff. deuer. oblig. bal. in Ru. C. deiure emphit.
cano. in. d. c. fi. hec eſt cõis differentia. aliæ quæ tradunt per glo. in. lin cõmo. 5. ſi
cut.ff. cõmo. & in. d. li. ſunt claræ & faciles: ſed hæc pcipua eſt. Hic aduertendum
primo qd is cui concedit᷑ non põt cõcedẽti cauſam dñi referre ſeu obiicere quod
non ſit ds quia reſiſtendo reſtitutioni eum quodãmodo ſpoliat unde ſpoliatus
eſt reſtituendus ante oĩa. ita dicit tex. in.l. ulti. de preca ff. Cy.in. l. i. C. ſi certũ peta
tur ſcribentes. in ſimili materia in. l.nam & ſi fur.ff. de rebus credi. Secũdo ſcien
dum eſt quod non ualet pactum contra naturam pᷣcarii de non reuocando quia
non eſſet pcarium nec tranſit ad heredes rogantis.l. cum p̃cario.ffe.c. f.in uerbo.
nã inuito dño extra eo.quod tractũ eſt de ſpiritu & ſanguiĩe illius.l. ut illic moder
ni cano. dicunt per quod ꝓbatur pulchre & adhoc Ludo. Ro. in. l.i. . ſi ſtipulanti
ff.de uerbo. oblig. dicit illa.l. eſſe ſingu. quod pactum appoſitũ contra natu ram

contractus uiciatur & non uiciat: quod declarant ꝓcedere qñ per uiam modia

poſitum fuit aliter atq; ſi ꝑ uiam conditionis quia uitiaret p. c. ulti. de cõdi. appo.
ubi etiã fauore matrimonii non tenet ſed uitiat & illic gl.idem ait eſſe in eo qui uo
tum facit religionis ſub conditiõe quæ eſt contra ſubſtſantiam ipſius unde bar.in
auct. ingreſſi. C. de ſacro. eccle. diſputat an pactũ de retinendis bonis uitiet ingreſ
ſum & cõcludit quod ſi ꝑ conditionis modũ adiiciat uitiat ingreſſum. alii dicũt
quod uitiat ſi alias ingreſſurus non eſſet alioquin uitiat᷑ pactũ & ualet ingreſſus
ut not. in. c. i. de ſtatu monacho. Aliud quãdo pactũ contineret turpitudinẽ ut.d.

cfiquia etiam ſi p uiam modi apponeret᷑ uitiaret. Aliud etiã quando non appo

nitur pactum contra ſubſtantiã contractus: ſed contra accidentia uel acceſſoria
cõtractus aut rei de quo arti. bar. & Io. de Imo.in. l.ubi ita donat.ffſ. de dona. cauſa
mort. Tertio eſt ſciendũ quod reuocari nõ debet authoritate ꝓpria propter.l.
ſi quis ad ſe. C. ad.l.iul. de ui. ut Andre. ſicu.in. d. c. ult. in princi. addit prima: ubi ci
tatur falſo Alex. Quarto ſciendũ quod aliis modis quã morte pearium ſolui
tur quãuis inter p̃ᷣcarium & pᷣcarias de iure canonico ſit differẽtia ut in Ru.&. c.i.
extra de preca. Inter cetera notandũ quod Cy.in.l.i.C. etiã ob chirographariã. dicit
quod ſi creditor pignus a debitore acceptum ipſi pcario det & dum reuocat debi
tor offert ei pecuniã debitam non tenetur reſtituere pignus pᷣcario conceſſum &
de hoc tex.eſt in.l. ſi debitor. ff. de precario. ita clarus ut non poſſit cauillari quod
tamen conati ſunt facere quidam moderni canoniſte plus iuſto acres & acuti.

Repetitio.l.contractus.

Hanc ſequtus eſt pe.de ancharano ĩuris ciuilis inter cano.peritiſſimus.ĩn. d.c.ſ.
ubi quedã alia per canoniſtas in materia pᷣcari colliguntur. Ea aũt de precario di
cuntur quæ de depoſito dicta ut ueniat dolus & lata culpa niſi ob morem uel pa

ctum ut not.in.l. queſitũ.ff. de preca. Item pᷣter hæc eſt differentia quedã inter pre

carium & conductũ quia conductor in eum a quo cõducit tranſfert poſſeſſionẽ
quam habebat.l.ſi quis ante: &.l. qui bona.in princ. de acqui. poſſ.fftamen is qui
pcario poſſidet non tranſfert ſed retinet poſſ. quã habebat ciuilem ac naturalem
ar.l. põpo.. i is qui pcario. fl. de acqui. poſſ.ita tenet glo. quedaã in.l/· interdũ eo.ti.
Bar.autem & cõiter moderni tenent quod in concedentẽ tranſſerat & deinde eam
retinet titulo precarii ab eo mutata qualitate uel cauſa poſſeſſionis.in quã ſnĩam
adducitur quod de poſſeſſione breui manu tranſlata dicit᷑ in.l. ſingularia. ff. ſi cer
tum pet. in materia: & in.l.iix S. pen. ff. de donat. inter uir. & uxo. Secundo facit
quod ſicut per concedentẽ precario poteſt poſſeſſio ciuilis & naturalis transferri
ſi hoc agatur.l. & habet ſummam. S. cum qui.fl.de preca.ita non eſt abſurdũ ut is
qui rogat cum habeat poſſeſſionẽ antequam petat poſſit eam in concedentẽ trãſ
ferre:& tamen apud eum remaneat breui manu reddita ꝑ fictionem iuris cum ex
trema ſint habilia omni modo.in effectu tamen & quo ad ſuam utilitatẽ non põt
preſcribere.l.qui cum hærede.ff.pro emptore⸗p quem cõmunis ſententia fulcitur
ubi p̃ſcriptio interrumpitur: unde uidetur in alium tranſlata & facit.d.l. qui bona
S.i. qui poſſidet extrema cauſa intelligitur etiã ex noua poſſeſſiõe poſſidere quic
quid Aretinus conetur reſpondere. Accedat tertio qu od ex pᷣcario debet aliquid
accedere noui roganti alias uon ualeret arg.l. ſi creditori. ff. de lega.i.l.fi. uer. ecõtra
ff. de precario: quod fundamentũ fuit franciſci ꝓ cõniuni. nec obſtat quod uide
rentur duæ fictiones circa idẽ concurrere quia poſſunt concurrere circa duo con
nexa quorum unum tendit ad ualiditatẽ alterius ut doc.in.l.ꝑ ſi is qui pro empto
re. ff. de uſuca. dixi in materia fictionis. Alia plenius de hac re tradunt in dic. l. in
terdum cum ſimi. & bar.in. l. creditores. C. de pigno. Bar. tamen in dic.l.interdum
concludit quod naturalem in concedentem non tranſtulit ſed ciuilem. hoc maio

rem diligentiam requirit & ſubtiliorem tractatum qui fit in dict.l.per doctores. Et

illic Bar. tradit differentiam inter pᷣcarium & cõſtitutum & quedam alia: ſormam

autem libelli in precario ponit Specu.in titu.de conu in fi. Tertia pars glo. tra
ctat de commodato. Ego plenius ex propoſito ſtylo comm odati materiã abſo
luturus pro inſtituto prius ordine incipiam a definitione. Eſt igitur commoda
tumi ut definit glo.in capitu. fin. de preca. Hoſtienſis in ſumma.de commo.ſcrib.
in.l.prima. fl. commodati. canoſtin Rubri. eod. alicuius rei ad certum uſum gra
tuita conceſſio. alicuius rei in genere. nam & in rebus mobilibus & in rebus ſo
li:ac incorporeis conſiſtit ut dicit lurecon. reiecta differentia uſus & commoda
ti in.l.i. S.i. f. commod. Fallit in rebus quæ uſu cõſumuntur ut pecunia/uinum/
frumentum:in quibus non conũſiſtit com modatum quia non eadem res ſed ſimi
lis reſtitueretur.niſi quandoq; ad pompam ſeu oſtentationem ut in. l.iii.S. fin. ff.
commod. Hoſtienſis dicit de quodam iuuene qui pecuniam commodato ac
cepit qua oſtentata ludificatus eſt patrem cuiuſdã puelle ut eam ſibi nuptum da
ret:quod plærumq; fit ad certum uſum:tunc enim eſt cõmodatum non precariũ
l. in cõmodato.S. ſicut. ffe. ut dixi prece. lecti. qd eſt aduertendũ ob ſtatuta loquẽ
tia de cõmodato. Item uſus ſacit ut eius ratione cõmodatum dicatur contractus
ex quo alteri ius querit᷑ ut in ſtatutũ ueniat de illo cõtractu loquens. ut ſcrib. poſt
Bar. in. dic.l.i. & cano. moder in Rub. cõmodati. Et ſciendũ qd ob certũ uſum

imns cau
micen

mloltio

olonde

Mmn

nunch
Mrocen
Ulcginde
luino.
dcic.
wkunte
uane
Uncumn.
ſaburdie
Urnactio
lmoc
uns
linruln
atlait
ngena
en
uaup
Wtoiute

Rkecn
mmuln
ter

olelioi

nens

nntunlen

tedi ll

Cnleen
gäſun

uffa
Cnloſct

ſrmtei

bluline
Cleniti.
Unsaa

te noni

taſllun

Claibn

olläengi

cbtdgll
ucein
1 olie
rictoen

vipban
nt ndle
Clivrmun

an hamo

roche
aomn

munmitmn
rcotnnen

nung
Einnchodn

Xoort

Uniapion
1 es
nlü

=—

=

i-

De Reg.Iur. ff. To. VIII.

poſſunt et ſerui cõmodari.l.ii. C. e.et homines liberi:unde Bar. dicit ĩn.l. lege.ff. de
plagiaris:quod Cardinales & magnates qui ſibi inuicẽ donant uel cõmodãt can
tores peritos:uel coquos: uel hiſtriones: non incidunt in.l.fauiã de pla gitniſi ma
la fide faciant:uel ob malum delictumue. Eſt autem gratuita non ob mercedẽ
ne ſit locatio uel ob aliam rem uiciſſim dandã ne ſit permutatio aliuſue cõtractus
nam ſi cõmodaui tibi bouem meum ea lege ut mihi tuum cõmodares ad certum
uſum erit contractus innominatus text. ſingul.in.l.ᷣſi rem mihi inſpicienq a. fl. de

preſcript. uerbis iudicio ludo. ro. in ſingul. & Bar. in dicta. I. ſi rem: unde ludo. Ro.

in notabi. ſuis ad princip.dicit quod ſi cõm odaui tibi cratherem argenteũ ut tan
tumdem argenti mihi reddas contractus erit in pendẽti. nam ſi eundẽ reddas erit
cõmodum. ſi aliud erit innominatus cõtractus do. ut des:ſed moderni canoniſtæ
dicunt eſſe ab initio contractum innominatum. .finali. in fin. ff. de preſcript. uer
bis ubi eſt euidens textus. cuius non meminit ludo.fit autem cõmodatum fere ac
cipientis cauſa ut depoſitum deponentis. Quid tamen dices ſi gratia dãtis fie
ret an uideatur donatio utputa maritus ſponſe miſit gemmas/coronas/ornamẽ
ta ut illuſtrior ducatur an uideatur illi donare? Bar. in. l. ſi utcerto. S. interdum
ff. eodem dicit quod cenſetur cõmodatum nec morte cõfirmatur donatio nec de
bet uxori acquiri niſi aliud ſtatueret cõſuetudo in quem articulũ plenius remitto

ad ſcrib.in. I. penulti. 5. ſeruus. ff. ſolu. matri. Bal.in.l. filie. C. fami. herciſc. ludo.

Ro.in auct. quod locum. C. de colla.ubi modo. Quid etiam dices ſi cõmodaui ti
bi librum ut eũ creditori tuo pignoris loco dares? erit cõmodatum & mihi dabit
actio cõmodati contrate ut librum luas & mihi reddas tex. & glo. in. I.pe. C. e. glo.
et Bal. in.l. ſi ut certo.S. nunc uidendum. fle. ubi dicũt quod poſſum agere clapſo
tempore quod ſi non ſit tẽpus appoſitum ex arbitrio iudicãtis intelligetur ac eſti
mabitur per glo.in.l. lutius.ff.mandati.interdũ cx qualitate perſone & libri ut ſi ſe
quenti anno legatur ille liber in ſcholis debet prius redimi aut ſi cõmodans eſſet
in patriam diceſſurus arg.l. queſitum. ff. de pigno. Eſt & aduertẽdum ut dix. in du
bio cõmodatum fieri gratia accipientis & eius precibus & rogatu.ut Bart. ſ. cribit
in dict. . interdum: & alleganti aliud incumbit onus probandi:ut cano. dicunt in
Ru. cõmo. Ad materiã glo. quid in cõmodato ueniat ex Bar. in dict.l. quod ner
ua: & dict. S. nunc uidendũ do. Guil. hic dicit ita eſſe diſtinguendum:aut fit gratia
cõmodantis: aut gratia commodatari aut utriuſq;. Priore caſu uenit ſolum la
ta culpa & dolus dict. S. interdum. Secundo caſu uenit leuiſſima dict.S. nunc
uidendum. l. in rebus. e.ti. niſi commodans ſe obtulerit ad cõmodandum non 10
gatus ut dict.S. interdum. ex uno intellectu: & Bar.in dict. l. quod nerua. Cõtraria
autem actio hoc ſecundo caſu continet dolum & latam culpam. l.pe. ff. commo.
Tertio caſu uenit leuis tantũ arg.d. . nunc uidendum. Ratio diuerſitatis inter
precarium & cõmodatum eſt quia precarium reuocatur quãdocunq; cõmodatũ

finitur uſu certo: ut prius dictum eſt unde uenit in eo dolus & lata culpa non le

uis aut leuiſſuna tamen non poteſt fieri precarium niſi roganti & ſic gratia cius
non gratia concedentis. aliud in depoſito quod fit gratia deponentis propria un

de poreſt depoſitum cum cõmodato conuenire licet natura contractus diſconue

niat & ut plurimum fiat depoſitum gratia deponentis cõmodatum uero eontra,
merito iurecon. hic ea facit diuerſa ratione frequentioris uſus ſeu eius quod non
raro fit. Rationem diuerſitatis inter precarium & cõmodatum tradit hic Do.
igneus quia poteſt imputari cur precarium ab abcunte non eſt reuocatum per

concedentem unde non uenit culpa ſed compenſatur cum culpa concedentis.
B ii

Repetitio.l contractus.

cõmodanti uero non poteſt imputari culpa cũ non poſſit reuocare ante tempus:
ſed habeat actionem ad intereſſe. l. ii. . heres. fl. cõmod. quæ ratio eſt pulchra ſed
preſuponit accidens quod pᷣcario poſſidens abutatur & cõcedens ſciat eũ abuti.
unde prima ratio eſt generalior quia precariũ poteſt quandocũq; reuocari.unde
in alio releuatur is a quo reuocari põtut de lata culpa tantũ teneatur.hi uero qui
tenent in precario nõ uenire latam culpã in æternũ reſpondere nõ poterunt.l.que
ſitum. in uer. dolum ſolum & latã cuſpã.ff.de pᷣcario:unde ſemꝑ hæreo opiniõi
meæ & cõi quod in depoſito & in pᷣcario ueniat lata culpa.intelligẽdo hanc.l.per
illã euitando correctionẽ legum. Ad cõfirmationẽ eorum quæ dixi in ea diſtin
ctione cõmodati circa eũ qui nõ rogatus obtulit cõmodatũ quia maiore liberali
tate fecit uidetur equitas dictare ut etiã hoc caſu ueniat leuiſſima.tũ illa eſt cõmu
nis que confirmari põt per. glo.l. & qui data opera.in uer.m aturius. ff. ex qui. cau.
maio.ubi ait quod is qui nõ rogatus iuſſuſue ſeſe reipu. obtulit non excuſatur.ui
detur enim captaſſe & affectaſſe abſentiã.ſicut alibi dicit᷑ de affectata tutela quæ
non excuſat. facit huc quod Barin. /. ſi ſeruus. S. qd uero.ff.de furtis ſcribit.orato
res reipu.qui ambaſiatores dicũtur nõ poſſe conqueri ſi ſpoliati ſint a latronibus
uel hoſtibus ubi affectauerunt & ambiuerũt legationẽ p illã.l tria onera. de excu.
tuto. &. l. inter cauſas. S. nõ oĩa. fl. mãdati. tex. eſt quẽ Siculus aureũ appellat in.I.
uniuerſi. C. de lega.li.x. ubi diximus: uide Bal. in. l. pignus. C. de pig. acti. Ant.in.c.
ſignificante. de pigno. A.dde predictis ad materiã cõmodati quaſdã regulas.Pri
ma eſt quod quãuis reuocetur cõmodatũ finito uſu non prius & cõpleto non in
cepto ut glo. ci de cõmo.not. dicit. Si tamen tpe prefixo nõ potuit cõmodatarius
uti re cõmodata ut puta quia nõ eo dieueniunt cõuiue ſed poſtero uẽturi ſunt uti
non poteſt re cõmodata ut Bar.ſcribit in.l. ſi ut certo.5.ſicut.ff.e.& Cy.in.lii. C.e.
ego dicerẽ reuocari poſſe ſed ſi non reuocetur eũ qui utitur tunc cũ prius ſine cul
pa ſua uti nequiuerit nõ facere furtũ quia nõ dicitur ad uſum nõ deſtinatũ uti ni
ſi reuocata prius res fuerit. pᷣſertim ſi ſine dãno concedẽtis id fiat.poſſet enũ is qui
certat de damno uitando agere ad intereſſe actione cõmodati:quæ oĩa in equita

te conſiſtunt. Secunda regula eſt quod cõmodatarius nunꝗᷓ de ſortuito caſu te

neturut in. . l. ſi ut certo. niſi ex pacto/mora/culpa/ uel delicto cũ aliter uſus dici
tur quã res eſſet cõmodata uel uſus pᷣſtitutus. Hæc obiter a Cano.tradũtur in.d.
c.i.poſt Bar.& legiſtas. Vnde uideo queſtionẽ proponi ſuper hac re poſſe an qui
cõmodato accepit equũ aut arma ad bellũ iturus eaq; amiſerit bello:liberetur.de
qua re in. d.l. ſi ut certo.S. ſed interdũ ſcribitur: & a Iacobo de ferrariis in forma li-

belli quo agitur ad reuocationẽ feudi in glo.ad uer.cõtra debitũ:ubi dicit nõ tene

ri quia is qui cõmodauit potuit pᷣuidere rem eẽ in belli diſcrimine atq; in illud di
ſcrimen cõmodauit.eſt enim caſus qui de facili potuit preuideri & cõmodatarius
nõ exceſſit uſum.itaq; ego dicerẽ eũ qui contra legẽ belli ut pote cõtra edictũ du

cis uel finito bello in illud periculũ ſe ingerit teneri ut de fabio tradũt ꝗ cõtra legẽ

Ro.ducis gallũ hoſtẽ duello ꝓuocãs ꝗᷓuis fœliciter rẽ geſſerit dãnatus eſt capite

qd accidit his qui hoſtiũ aciẽ citra mãdatũ ac mores bellicos trãſuadere ac pene

trare ſolẽt aut temere aliquid hmõi facere. dum culpa ẽt leuiſſima caſum pᷣceſſerit
ut in hac gl. & in.l.ſi ꝗs nec cãm. ff.ſi cert. pet. de hac qᷓſtione Inno. ca.ſicut.ii.de iu
reiu. Tertia regula eſt qd cõmodans uaſa uitioſa tenet᷑ de uino effuſo uel deteri

orato aut fortaſſis de ueſte ĩfecta peſte uel alio pacto ĩ caſu ſimili ſi ſciẽs id fecerit
aliud ſi ignorãs: ur i. l. ĩ rebus.S. ſi ſciẽter. ff. cõm. ꝗuis locator teneat ẽt ſi ignorãter

ꝗoa metcedẽ habet. lxtenet᷑. S. ſed ſi uas ff. de actio. empti. jn fl.nõ ſolum ad preciũ

nimlĩ
. bnina
more
iwlnige
numdhi
ſn oo
Nui
eleem i⸗

clbtor

nl repp

i alis

frlige
und
tpolin
Pynusnul

ino Naute
meusue
lnquelti
litno
Undatien
rentiam
wrautexe
Cent Nam
Gnocatut
ngemand
alt ecee
walobe
Uiſlde P
Nuntexna
linanſſe
Ipaltere
Umnopus
Alonatio

rn
L
Aiune
uaddi
nutlr
dopni
uele

elbrl

din.
aſni
chan
tbtn

Ntrontn

deen
pellt
Antine
egllult
lomonn
nocns
Unſottui
inlie

usſnel

nachuin
tenigi
iainmin
Vitoce
r lod
H
in
lengi
Pberomd
Ucinötme
nodnnn
acdci

neadlin .

De Reg.Iur. ff. V Fo. Ix.

amittendũ ſed ad dãnum et intereſſe: ꝗuis bar. tenuerit contrariũ. Videas de hac

re Abba.iĩn.c. unico. de cõmodato. Q uanta regula eſt quod ſi cõmodatarius
remittat per nunciũ fidelem cõmodatum et pereat, non tenetur quia nõ erat dũs
cõmodati quamuis aliud ſit in debitore qui dñs erat & genus perire nõ dicat᷑.l.
argentum. ff.. cõm oda.c.unico.de cõmod.cum illic not. c. ſignificãte.de pi gno.qdᷣ
limita procedere quo ad debitũ principale ut nõ liberet debitor: ſecus quo ad pe
nam periurii & penã conuentionalẽ ut Siculus diligenter explicat in. d. c. ſignifi
cante. Item limita qũ dediſſet nuncio miſſo per creditorẽ tunc enim etiã a debito
liberaret᷑.l.eum qui.S.fi.cum.l.ſeq.ff.cõm od.niſi eſſet miſſus duntaxat ad incitan
dum debitorẽ ut ei qui miſſus eſſet ad citandũ in ius.non aũt cum mandato ſpe
ciali ad recipiendum: ut illie ſcribitur: & oſtendenti poteſtatẽ ſuam non aũt aſſe
renti, credẽs excu ſatur.l. ſi quis inficiatus. ff. depoſiti. tu uideas pulchre Siculum
plene colligentẽ materiã nuntii ad ſoluendũ miſſi & an debitor teneat᷑ ad mittẽ
dum in. d. . ſignificante. Quinta regula eſt quod he pſone poſſunt cõmoda
re quæ poſſunt cõtrahere unde pᷣlatus & œconomus cõmodare poſſunt argu.l.
iubemus nulli. S. ſane. & auct. hoc ius porrectũ. C. de ſacro. eccle. cano. in Ru. de

cõmo.Si aũt cõmodetur illis a priuatis:eccleſia non tenet᷑ niſi quatenus in utili

tatem eius uerſum erit.c. hoc ius porrectum.x. q.ii. & Floſt. in ſumma. de cõmod.

Aliam queſtionẽ de cõmodato facit Saly. qũ res cõmodata æſtimatione p̃ceden
te fuit: quã optime decidit. Quorta pars principalis glo. eſt de mandato. Eſte ũt
mandatũ ex cõi definitione, officium ab eo qui gratuitũ ſuſcepit exhibendum. ad
differentiam eius qui non gratuito facit qui locator dicitur aut proxeneta aut in
ſtitor aut exercitor. nec obſtat quod hodie oẽs procuratores ſalarium & pecuniã
habent. Nam ut bar.dicit aut queris reſpectu mand antis & mãdatarii tunc inter
eos nõ datur actio mãdati nec ẽ mãdatũ niſi gratuitum:aut inter alios ut eũ con
tra quẽ mandat᷑ nunc põt ſalariũ & pecunia uenire. dĩũmodo uoluntas mandan
tis adſit & de ea cõſtet. l.naturalis in. fi. ff. de p̃ſcrip. uer.illic:& inuicẽ refundamus
impenſas bar.in. J.i.in. fi.f mandati.in. .i. C. de edẽdo. in. I. quedã.ff. de edẽdo. in. I.
i. in fi. ff. de procu. bal. in rub. C. de procu. Et quod dicit᷑ eſſe locatũ ubi preeiũ in
teruenit ex natura cõtractus diſcernit᷑ / poteſt enim eſſe donatio: põt eſſe uenditio
ut qñ tranſfertur dominiũ in mandatariũ.l. hoc iure.ᷣff. de donat. eſt donatio: & ſi
principaliter detur pecunia in conſequentiã opus faciendũ ſit eſt uenditio:ſi prin
cipaliter opus in conſequentiã pecunia eſt locatio. Verba ſunt bar in. l. qui ſaxum
ff.de donatio. Ires aut ſunt mãdati ſpecies: quoddã ad negocia gerenda: aliud
ad lites agendas: tertiũ ad iuriſditionẽ exercendam ut not.in.l.mandatũ. C. e.l. di
ligenter. fl.e.l.i. f. de procu.& per totũ.l.i.ff. de offi.eius cui mandata eſt iuriſditio
circa mandati materiã habetis qd morte mandãtis finitur: de qua re per limitatio
nes habetis multa per laſonẽ in. l.eius qui in prouincia: quã uobis ſupiore anno
legimus.ff.ſi cert.pet.cũ uulga.locis.Itẽ quod mandati fines ſeruãdi ſunt. Itẽ de
ſpeciali mãdato & in ſumma hec materia continet totũ ti tulũ de procu.& multa
alia que aliis in locis tractabunt᷑ ne uidear ĩ hac legẽ oĩa cõiicere uelle. Cæterum
qd ad hunc locũ attinet Primo examinabo quid ueniat in mandatũ an dolus an
culpa. In qua quidẽ parteuarie ſcribit᷑. Nã glo.in. l. a ꝓcuratore. C. mandati tenet
uenire leuiſſimã culpã ob dictionẽ oẽm illic repertã que ẽt leuiſſimã cõprehẽdit.

item alia rõne. Nam mãdatarius ut plurimũ eligit ob induſtriã ſuã cuius ſe uide
tur peritũ ꝓfiteri. Hæc tñ ſnĩa uidet᷑ Saliceto dura & qᷓ det cãm nõ inueniẽdi faci

le ꝓcuratores. Vnde Bar. quẽ ſequitur ille in. l.qd nerua: & in. l. eum qui. .fi. ff. de
MU iie

Repetitio.l.contractus.

furtis. Diſtinguit, Aut queritur de actione mandati contraria: & in eã uenit leuiſſi
ma arg.l.ſi ſeruus. S. quod uero.ff mandati. Aut de contraria: & in eã uenit leuiſſi
ma ſi id quod mandatur exactiſſimã diligentiã exigat ut in procuratore ad lites ut
d.l.a procuratore. ſi diligentiorẽ leuis. l.in re mandata. C. mãdati. ſi diligens uel in
duſtria nõ magna dolus & lata tantũ ut ſideiubere:ſoluere:emere.l.ſi fideiuſſor.ff.
mandati. Ad materiã mandati.colligo aliquas regulas optimas. Pria eſt quã
frede.ſenenſis in conſil. ſecundo tradit:ubi ait. Habens mandatũ ad cõponendũ
uel tranſigendũ cum generali poteſtate non poteſt gratis remittere.l.contra iuris
c§. ſi filius. ff. de pactis. in arg. ubi gl.fi.l. nam & nocere.e.ti. hoc etiã tradit bal.in.l.
ſi procurator. C. de procu. ubi plenius dicit quod procurator habens liberam que
dicit᷑ equipollere ſpeciali mandato ut bal.ſcribit in.l.illud.ff. de mino.non tamen
poteſt donare nec remittere. per.l. creditor.S. lucius.fl.mandati.l.ſ᷑ pater.ff. quod
in fraudem creditorum. de quo per cano.in.c.qui ad agendũ.de procu. Alex.in.].

qui Rome.s Callimachus.ff.de uerbo. oblig. Idem ad hoc alia in conſi.xxii.uol.i.

ubi de procuratoribus & adminiſtratoribus eccleſie uel minorũ & ſimilibus qui
non poſſunt remittere exceptionẽ peremptoriã & de intellectu. l.mediterraneæ. C.
de. anno. & tribu. lib. x. quia quando remittit id quod non affert damnũ dño non
preſumitur in dolo eſſe. nec in culpa etiã leui. licet. Io. de imo. dixerit eſſe melius ut
non remittat ꝗᷓuis inutilis fit res & eam relinquat in ſuſpenſo donec forte proſpe
rior fortuna ſuccedat:ut Io.de imola dicit in.l.ex duobus.ii.col.vii.fl. de duo.reis.
Secunda regula eſt quod mandatũ reuocatur regulariter re integra & ante litẽ
conteſtatã. alias ſecus niſi ex iuſta cauſa examinata & approbata per iudicem ut
cum ipſe dũs in iudicio cõparet & per ſe agere uult etiã tacite ſic reuocat᷑.c.ſi quẽ.
de procu. Ii vi. glo.in. l. qui mutuã. .i. fl mandati. ſcri.in. l. ante litẽ: & in. l. poſt litẽ
ff. de procu. & morte finitur re integra.l.ſi defunctus. ff. de procu. d. l. eius qui in
prouincia.in. l. mandatũ. C. mandati. Aliter atq; in plato defuncto in quo procu

raxoris ſui officiũ re non integra etiã finitur ut eſt deciſum in cle.ult.de procu.in

uerbo etiã iam cepta & conteſtata: & reuocatur multis aliis modis:ſed inter cæte
ra per diei lapſum qui in procuratorio erat appoſitus.l.iii.ff.de procu. unde caute

la eſt & conſiliũ ut apponatur dies ne ſit neceſſe ſemper reuocare per aliud inſtru
mentum quod tradit Iaco. ferra. in for.li.reſponſorii in actione hypotecaria :ubi
difſuſe diſſerit an ſit ipſi procuratori & quãdo facienda reuocatio poſt cano.inlo

cis uulga. & non reſero hec que Sozinus etiã in regu. ſuis tradit licet corruptiſſi

mus liber. Tertia regula eſt quod hæc uerba pmitto & uolo ut facere poſſis in
tali negocio quemadmodũ ego poſſum, inducunt generale cũ libera. per. l. credi
tor.S.lutius.fſ.mandati.bar.ĩn.l.procurator cui libera.ff.de procu.c.fi.per ſcrib.de

dila. facit. l. qui quadringẽta. ffad trebel. archid. in. c. .de reſcript. in. vi ubi etiam de
mandato ſine reſcripto põtificis idẽ dicit: bal.in. l..ad fi. C. de bo. mater. Quar
ta regula eſt quam tradit bar.in.l. deferre. Siidẽ decreuerunt. de iure fiſci.fl. ubi ait.

Si uolo probare te mihi a centum teneri:hoc non probabo per tertium dicentẽ ſe
mandato meo tibi pecuniã portaſſe ac dediſſe: & ſi non põt teſtificari in eo quod

ad ipſum ſpectat. nã ſi tradidit eſt liberatus a me:ſi non tradidit obligatus nec eſt
idoneus in cauſa ſua.cũ quo doct. tranſeunt in. c. inſuper. de teſti. In qua re diſtin
gueut facit Barbatius in conſi. lxxii.uolu.ii· poſt Salic.in.l. omnibus uer. quero.
de procuratore. C. de teſtibus: & breuius. In negocio quod geſſit nõ poteſt procu
rator ad negocia teſtificari niſi utraq; parte uolẽte ad inſtar ꝓxenetæ ut in.. quo
niam ueroen autẽtico deteſte. preſertim cũ ex ſua teſtificatione ſentit cõmod.ter

umet

dtir

innggo⸗
guuitatun
utpote
ſtend wet

Gnnnpre

Uins
Gonnol

angle⸗
usrei ar
fnlen⸗
Aunſima
urrenler

oguipre
lirciue
entiͦten

icneme

Unllt e
luperd5
Catlexin
nkemal
uideatu
prauide
ltaur e
nm Per
iginsbal
fmiümge
inmhe
tleenp
nſgcan
utluege
8
twalnece
mn cut
ſikecon
uleein
Uehetſon⸗
Uchnhe⸗
uunre!
munte⸗
Wnel r
kacaln
letllun
ihlle
Gmenlumn
wune

— =—
=
=☛ wwk

ilei
dtlaiſk
Clte
bdi
lleg
chai
poneni
ntnis
tbalal
Gune
Dnunn

1t

l

ttanet
düonun
meliuen
nepoe
echons
antelt

Uctoa

cle
lpolte
ensin
aopde
eptocn
intercrt
☛
ludinln
cta
coinl
onupri
epoſſst
ceu
etſciben
Vetance
. Qun

Kuria

een

In 00

ensn

akecln
tatpoo
tln N

Nu.

De Regulis Iuris.ff. Fo.x.

proxenetã tamen & aliũ hoc intereſt quia põt compelli ſi abutraq; parte produca
tur ſi ab altera tantũ non poteſt cõpelli ut glo. in. d. c. S. qm uero:quam Sali.ſequi
tur. in negocio uero alio procurator ſi producatur utraq; parte uolente põt. ſi alte

ra inuita.tunc ſi a mandatario non:niſi conſtet quod nullũ cõmodum conſequa

tur: utpote ſi cum peteres a me centũ mutuo ego dixi titio præſenti ut tibi numera
ret ea a me tradita. hic numerator quia nudum miniſteriũ prebuit erit teſtis.l.ſi ꝓ
curatori preſentis. de uerb. oblig. uel in aliis exẽplis. Saly. pulcherrimis & frequẽ
tiſſimis & hec crebrior eſt ſententia. Si uero ab aduerſario uel alio quã mandante
procurator pro producente & alio quocunq; põt deponere & pro eo cuius nego
cium geſſit. glo.in.l̃fi.ffde teſt. arg. auct. ſed iudex. C. de epiſco. & clericis. Infinita

buius rei cauſa congerit Barbatius illic. Q uinta regula eſt quã bar.tradit in.l.
. „ 7 * 7„ 8 7 „ „ „ 8 — 7 7
qui in aliena.S. ſi. is qui. de acqui.here. Si preceſſit mandatũ de faciendo aliquem

actum ſi mandatarius illũ expedit non facta mentione dño uel non expreſſo no
mine:cenſetur ui mãdati feciſſe:quod Ange.citat optime contra perfidos procura
tores qui proprio noĩe emunt aut faciunt ut uirtute mandati feciſſe uideantur: &
poſſint cõueniri mandati actione adducit. lI. qui ſeruũ.de interrog.actio.ff in quã
ſententiã. tex. eſt clarus & rotundus in.l.ſi ita quis.S.ſeia.in princi.de uerb. oblig.
ubi ſeia. emerat precedente mandato alterius nec in emptione fecerat mentionem
mandati. ſaeit.l. pupilli. . ſ procuratori. de nego. geſtis. ff. & illic Ange. qui etiã

dicit per.d. S. ſi is qui procedere in habente tacitũ citat.l. indebiti.ff. de cõdi. indebi.

ſed eſt lex indebitã: que de fideiuſſore loquitur. Dy.in.l. poſt dotẽ. ff. ſolu. matri.in
eam rem aliquid: & illic Bar. Bal. in. l. fi literas, C. mad. per illũ tex. querit an in du

bio uideatur quis habere animũ ſequendi mandatũ. concludit quod ſic ſi literas
acceptauit. cle.i. de procu. Sexta regula eſt quod ſi hãs mandatũ ſpeciale doloſe

uerſatur & eo abutitur põt ab eo qui generale habet reuocari & prohiberi.ita cõis
doctrina per. l.. ſi hominẽ. ff. manda. quam tenent cano. in. c. ſtuduiſti. de offi. lega
ti. quãuis bal. dicat pertinaciter in iuriſditione mandata non habere locum. facit.l.
quoniã augerio. C. cõue.fiſci debito. lib. x. uide quod moder. de mandato dicũt &
pteſertim Barbatius in. c. quoniam abbas. de offi. delegati. Quinta pars gl.tra
ctat de emptione & uenditione. Eſt igitur emptio cõtractus iuris iuris gentium
utriuſq; cauſa factus: quo ex parte uẽditoris rei traditio ex parte emptoris pretiũ
uenit. Ita ego definitionẽ huius contractus collegi ex legibus ipſius ti. qui contra
ctus ad neceſſitatẽ hominũ introductus eſt cum prius omnia ꝑmutatione fierent
cõmertia cum uſus nũmi non eſſet. ubi ergo pretiũ non interuenit nõ eſt uenditio
l.i.fl. de contra. empti. & ſolo conſenſu perficitur niſi conuenerit ut ſcriptura fiat
S.i.de contra. empt.inſtitu. hic cõtractus eſt frequens et ampliſſimus in materia.
unde ego hacunica lectiõe precipua quedã tractabo cõpendioſe. Primo quero
quæ perſone poſſint hunc contractũ facere. Dico quod quicũq; poteſt alium cõ
tractum faeere hũc poteſt et quilibet quicunq; libere põt uendere.qui aliter poteſt
contrahere. l. dudum. C. de cõtra empt. et uendi. in qua nõnulli materiã retractus
tradunt:de qua dixi in conſuetu. Aurel.tit. de retractu. quãuis olim non niſi cõſor
tibus uel proximis imobilia uendebantur quod in hunc diẽ in multis locis in re
bus feudalibus et alodialibus obſeruatur. Secundo quero licet de minoribus
de eccleſia uendente et de ſubhaſtatiõe potuiſſem ſuperiori parte dicere que res uẽ
di poſſint. Dico quod omnis res etiã aliena modo non ſit ſacra/publica: uel extra
cõmertium contrahentis. que tamen iregula ſæpe fallit. ut not. in. l. ſed celſus. ff.
de contra, empt. cum ſimi.lxem alienã fl⸗eo. Tertio quero que ſint ſubſtãtialia

Repetitio.l.contractus.

huius contractus Dico eſſe tria ex iuribus et theoricis doctorũ. Primum conſen
ſus contrahentiũ.l.i.in.fi.l.in uenditiõibus. ff.e.ti. l. conſenſus.ff. de actio. et oblig.

S.i inſtitu. e. cum ſimi. Alterum eſt preciũ in nũmo uel pecunia numerata non
in ſpecie uel re ut predixi. d.l.. uer. ſed an ſubſtantiæ. . pretiũ inſtit. e. Lertiũ eſt
res certa. nã incertitudo ſuſpendit donec certificetur. d. .i·l. nec emptio. ff.e.l. natu
ralis. in princi. de preſcrip. uer. Diſſoluitur aũt ſolo conſenſu.quia ſolo conſenſu
pficitur.l. ab emptione.ff. de pactis.l. em ptio.ff. de reſcind. uendit..i. Cquãdo hic
ab empt. diſce. Sciendum aũt quod fubſtantia cõtractus emptionis non põt com
mitti arbitrio contrahentiũ. niſi ad tẽpus. l.. in ementis. C. de contra. empti.de qua
Soꝛinus.in regulis:ubi etiã tradit limitationes ad.l. ſecundã. de reſcind. uendi. de

qua per cano.pulchre.in. c.cũ dilecti. de empti. & uendi. ubi licet emptori qui rẽ di

midio minus ĩuſti p̃cii emit rem reſtituere pᷣcio quod dedit recepto uel precium ſu
plere. Item de ſimulato cõtractu qui nullus eſt cũ deſit conſenſus.l.nuda.f. de cõ
tra. empt. l. i. C. plus uale: quod agitur. Bar in. . emptor. ff. de aqua plu. arc, quæ ſi

mulatio debet probari: ut glo.in. l quãuis: &. l. multũ. C. ſi quis alteri uel fibi, ·opti

mam. C. de cõtra. & cõmit.ſtipu.& de tribus cõcurrẽtibus:dixi in cõſuetu. Aurel.

et cano. tradũt in. cad noſtrã de emp. & uen. c.illo uos. de pigno. ſcrib. in. . i. C. de
pactis inter empto. & uen.ex quo quid trãſſeratur & quomodo ex retentione diu

turna rei preſumatur ſimulatio aliiſq; modis & tota materia uiſum eſt mihi pla
ne remittendũ ad Cepolã in tract. de ſimu. cõtractu per quẽ optime & abunde di
ctum. Q uarto quero ad quid teneat᷑ uenditor. Do. Igneus hic abſoluit paucis
teneri ad tradendũ ſed nõ preciſe & liberari dando intereſſe. de qua re dixit latius
in repeti. . Cato. remittit ad.l.i. &. l. x empto.ff. de actio. empti.l.ſtipulationes. nõ

diuiduntur de uer.oblig.ait eſſe tex.in.l. ubi aũt.S.fi.e.ti.qui loquitur de obligatio

ne dandi duntaxat in qua tenetur pᷣciſe dare & dñiũ tradi oĩmodo rem accipiẽtis
facere ut ille tex. dicit. gl. aũt dicit aliud eſſe in cõtractu ex quo uenit ſola traditio.

uide illic ſcrib. eſt aũt tex. clarus in princi.li.ff. de actio.emp.cũ ſimi. Dicunt tũñ alii
quod ſi habet cogitur tradere:ſi nõ habet ſoluit intereſſe.quã tenet bar.& uidetur

mihi melior. tñ remitto ad ſcri. de ſubtilirate. Quero igit᷑ quinto an etiã fructus
tradere teneat᷑. Dico quod fructus ꝑceptos poſt uenditionem ex parte emptoris
perfectã ideſt ſolutionẽ precii uel fidem reſtituit emptori.l. fructus.l. curabit.l.pe.

.C. de actio. empti. l.i. &. i. C. de peri. & cõmo. rei uendite. l. iulianus. 5. ſi fructibus:

et ſeq. ff. de actio. empti. Itẽ fructus tꝑe uenditionis extãtes & pendentes nondum

collectos nec a fundo ſeparatos reſtituit emptori niſi aliter actũ ſit. d. l. iulianus:

et.I. cũ fundus. e.ti. de. cõtrah. empt. l. fi.. fructus. ff. de his quæ in frau. credi. & oĩa
affixa & cõiuncta.l.in uendendo. S. fi.fl. de cõtra. empt. & penſiões nondũ cedẽtes
ſed pendentes ut Dy. uoluit pertex. in. l. fi. ff. de iure. fiſci. ubi bar. aliter. Pe. fer.ĩ for.
li.de. uenditiõe ſequitur Dy. & Ang.in.l. diuortio. ſolu.ma. Quero ſexto:quid ſi
res uendita pereat ante traditionẽ, Dico ut reliqui: quod perit emptoris ꝑiculo. 5.i.
C. de pꝑicu.& cõm. rei uen.niſi ſcriptura nondũ interuenerit: aut ſub conditiõe fue
rit uẽditio aut dolo culpaue uenditoris pierit aliiſq; caſibus ut de p̃guſtatiõe/põ
deratione/mẽſura poſitis per glo.in.S.cum aũt empti.in uer.ſtati.inſti.de cõtra.
empt. Venit ergo concludẽdo ad glo.dolus:& culpa & diligẽtia quã diligentiſſi
mus paterfa. adhiberet in rebus ſuis. I. cuſtodiã. ff. de peric. et cõm. rei uen.l. quod
ſæpe.5. ſi uenditor.ff.de cãtra. emp.l.eum qui emit.alleg. per glo.ff. de furtis:et ſic
uenit leuiſſima. ex ſentẽtia dũi Io.ignei.pro qua facit tex.in.d.lcuſtodiam crude
intellectus dum dicit eã diligentiã quam in cõmodato: Sed obſtat text.in.l. quod

4 enon i
alecctt
nndlg⸗
. Gocate
telauita
lns i
naüten
venhon 4
maus N⸗
gonlalr

ſalnebel.
Nnium
koeslnt
Cuencdtror,
lchel ad
ornonte
&
teeuicti
mamluel
lunquoc
imus
ulipſeue
litioonp
lanraliucd
Uebalin!
ſulusc
ntcogit
(clums,.

leiemi

Prisae
lntnne
tenlahoe
Aunogni
Przdon
nele lm
tninl
iigtune
uun lel te
npotui
Quintn
arlent⸗
lue
uhak

lchnlen
Cobſ
latanon
elnun
Clali
nälohe
ötcon
ce

uendc

ie

clumu

aeec⸗

curn

lbilan

1. Aunk
liiC⸗
tionec
tinkiße
ebuncech

uepdcdt

lutlauns

wonesd

blgro⸗

artpii

lutrudte.

unttadi

Xuiden

äſueun

1
denhe

nabtle

ſuchbos
nondn

juliamms
tei i
Aacelens
heleiln
onitl
nctrle
lkniui

licetu
gen
nlgt

lutotl⸗
luncut
inlan

Regulis Iuris.ff. Fo. XI.

ſepe:non in. 5. ſi uenditor. per eũ alleg. qui nuſquã eſt ſed in. S. ſi res uendita. nam

tex.ille dicit eam quã bonus paterfamilias in rebus ſuis adhibet uenire: non autẽ
quam diligentiſſimus: & ita tex.l. cuſtodiã declarari debet per illam.l. ut eam quã
in cõmodato gratia utriuſq; facto debeat.quia emptio eſt huiuſmodi & ſic uendi
tor de leui tantũ tenetur.ita Bal. & omnes illã glo.ᷣ ſequti: & tex.in. l. eum qui emit.

de furtis.dicit cuſtodiã uenire:& diligentiã. non aũt dicit maximam. item tex. in. 5.

cum aũt emptio.dicit dolũ & culpam uenire:& illic gl.& cõmunis expoſitio dicit

leuem non aũt leuiſſimã. nec uidetur eẽ equitas cum ſit utriuſq; gratia celebratus

cõtractus:& cũ in dubio appellatiõe culpæ non ueniat leuiſſima: ut uoluit Alex.
in conſi.xlv.uol.i. Ad hæc circa hunc contractũ trado hanc regulã primã. Em
ptor nõ tenetur ſtare colono uel cõductori. l.emptorem. C. loca.l.qui fundũ.ff. Io
ca. quia emptor ꝓprietatis habet ius in re qa dominiũ & ꝑſonalis obligatio quã
habet cõductor contra locatorẽ non trãſit in ſingu. ſucceſſorem locatoris ſed be

ne in uniuerſalititulo ſuccedentem. l.fi. .fi.ff. de contra empt. & uend. l.i. S. ſi heres

ff ad trebel. Fallit in conductore ad longũ tp̃s cui debet ſtare: quia habet utile do
minium: & ſic ius. in re.l.i. in ſi.ff. ſi ager uectig.l.i. S. quod aũt & illic Bar.ff. de ſuꝑ
ficie. oẽs ſcrib.in.l. ſ filio.S. ſi uir.ff. ſolu.matri.Fallit etiam ſi emptor non ſuccede
ret uenditori in plenũ ius.l. in uẽditi. S.i.ff. de bo. aucto.iudi.poſſ.ſic in re fiſci uel
eccleſie.l.fi. de iure fiſci.ff. ludo. Ro. in. d. . ſ uir. Secunda regula eſt quod uen
ditor non tenetur de euictione qñ ſcienti emptori rem alienã uendidit. Alex. in cõ
ſi.lv. &. xc. uolu.iiii. Bar.in.l.uenditores.ff.de uerbo.oblig.queſt.i.quod notũ eſt:
et de euictionis materia plura hic nõ dico: alibi dicturus. habetis tres caſus & ma
teriam late per moder.in cap.ſi uenditori. de contra empti. Tertia regula eſt pa
ctum quod uenditor de euictione non teneatur ad tres caſus effectum non porri
git. Primus eſt ſi uenditor fuit in dolo.l.tenetur.S. fin. ff. de actio. empti. Secun⸗
dus ſi ipſe uel heres eius aut eius noie etiam tacito quis euincat. l.emptorẽ. S. fi.ff.
de actio empti. Tertius eſt quia põt adhuc re euicta precium repeti niſi expreſſe
dicatur aliud uel fuerit expreſſa cauſa. caſus ſingu.in.l. qui libertatis. ff. de euicti.
uide Bal. in. l.i. C. de pericu. & cõmo. rei uendi. & in. l. nõ dubitatur. C. de euicti. ca.
iF. rurſus qui.mo.feu.amit. Quarta regula eſt ſi quis rem furtiuã uel ui ablatã

emerit cogitur eam dño reſtituere etiam precio non recepto a domino.l.in ciuilẽ

C. de furtis. cũ ſimi. ſed cõſiliũ datur per cepolã in cautela decima ut proteſtetur
quod eã emit nomineillius cuius eſt & quandocũq; reſtituturus pᷣcio & intereſſe
ſuo prius accepto.ita Hoſti. tenuit in ſumma ti. de peni. & remiſſi. S. ulti. uer. quid
ſi emit rem deprædatã ita fiat inſtrumentũ utille conſulit: quandoq; enim amici

tie cauſa hoc fit ut conſeruetur ea res dño ſuo uili peritura. Ait tamen Cepola qd

quando quis emit rem a latronibus uel hoſtibus poteſt preciũ quod ſoluit recu
perare a domino.per.l. mulier in opus. ff. de captiuis: quod dictum tamen aduerte
non eſſe ſimpliciter uerum. loquitur enim de eo qui a latrunculis exteræ gentis re

demit mulierẽ in opus ſalinarum dãnatam quæ ab illis capta erat & utiliter rem

ſiſci egit unde a fiſco recuperat. aliud ſi emeret a fure uel uiolento & non hoſte ro
mano uel reipu, ſue ſed priuato fure. niſi pſtetur & utiliter negociũ gerat. aliud ſi

enim potuiſſet cum re furtiua deprehendere et detegere potius quã ab eo emere.
Quinta. Tria faciunt regulariter ceſſare periculũ euictionis:om iſſa denuncia
tio/abſentia/iudicis iniuria: ut. d.c. ſ uenditori.l. ſi per imprudẽtiã. ff. deeuict. em

ptor. C. e. cautela eſt cæpole. xcyii. ut nõ teneatur ullo pacto. ob remiſſionẽ uel pa
ctum ſactum in contractu: de quo prius dixittamen eſt intelligendum ut predixi

Repetitio.l.contractus.

quando expreſſe renunciatur precii repetitiõi alias ſecus quo ad precium. l. empto
rem.S.ibidem. ff. de acti. empti.per eum alleg. Vide illic in hac materia alias caute
las. Sexta pars glo. tractat materiam pignoris. Eſt autem pignus obligatio rei li
cite ad creditoris ſecuritatẽ facta. Rei licite ob res ſacras & qnaſdam alias que nõ
poſſunt pignori obligari c.ii. &. c. lator. de pign. niſi ex iuſtiſſima cauſaut illic. Vn
de ſuper hac definitione quero: quia dicitur ad ſecuritatẽ. nunquid is qui pignori
rem dedit uideatur eam extra manus ſuas ponere. Dico quod nonut dicit Guil.
de cugno.in. L manumiſſiones ff.de iuſti. & iure niſi per. l. qui habebat. ff.de lega.

iii ubi is qui legauit res ſuas uidetur legaſſe eas quæ ſunt ſibi obligate pignori ꝓ

tanto precio ut pignori æquiualeat quod ait eſſe ſingu. Et hoc limitant ſcrib. ubi
eſſet affectio erga eam rem ſpecialis ut quia eſſet liber in quo ſcripferat aut quam
annotauerat uel res que maiorũ ſuorũ fuerat ut in.l.fi.cin emptionẽ.ff. de minori.
aliud uidebitis ĩ. l. neq; piguus. hocti. Circa pignus ego colligo aliquot regulas.
Prima eſt quod incorporalia pignorari poſſunt diſtinguẽdo inter perſonalia &
realia. inter ea perſonalia ex quibus pecuniarium cõmodum percipi poteſt & ea
ex qᷓuibus non percipitur ut eſt ius patronatus in libertũ & in eccleſiã diuerſum.
Et iuriſditio a feudo. Item inter ſeruitutes urbanas & ruſticas: ut ſcri.in. l.ſi is qui
bona.S. uſu fructus.ff. de pigno.l.i.C. de ope.li. l.plane.ff. de lega.i.c. cũ bertoldus
de re iudic. Secũda eſt quod perſonæ liberæ poſſunt pro republica dari pignori
.l. obſides. ff.de teſta. l. diuus. ff-de iure fiſci.a non recognoſcẽte ſuperiorem utgꝗl.
in. l. i. C. de patria poteſt. c.ex reſcripto de iureiu. Quarta fructus cõputantur
in ſortem creditori.c. cum contra extra.e.de pig. & non eſt compenſatio illegitima
quia non de ſpecie ad quantitatẽ ſed de ſpecie eſtimata ideſt fructibus æſtimatis
& ſic de quãtitate: & æſtimantur etiam illi quos percipere potuit ut eſt glo. cõis &
optima. in. d. c. cũ contra. Quinta eſt:'quamuis creditor qui nõ idoneũ pignus
percepit habeat actionẽ ad reliquum. l. creditor.ii·ff. ſi cer. pet. tamẽ preſumit ido
neum. l.a diuo pio.S. ſi pignora. ff. de de re iudic.linter cauſas.S.abeſſe.ff.mandati
et non põt capere ſuſpectum de fuga ut uolũt cano.in rub.extra.e. limitantes per
hoc uulg.S.ſi debitorẽ. Q uinta regula eſtqdquãuis per.l.i. C. ſ pig.pig dat. ſit
creditor poſſet pignus ſibi datũ alteri oppignerare: & in. l.nomen. C. que res pign.

oblig. poſſ. l. debitor.ff. de pigno. uſq; ad quantitatẽ prioris debiti: tamen Specu. in

ti.de pign. uer. hoc rurſus negat ultra tres uices obligari poſſe ut uitetur infinitas
cuius ſententiam ſequitur Io. andree tamen cano.in.d.c.cũ contra:& in Ru.con
trarium tenent per...lex uectigali. ff. de pigno.actio.quia non intereſt cuius mani
bus ſit pignus traditũ modo debitor integrũ recipiat quo tempore uoluerit luere.
Sexta eſt:quod per eã.l.l.uectigali. reſoluto iure datoris reſoluitur ius accipien
tis pignus:unde ſi uſque ad tẽpus res erat illi data ut emphiteote non ꝑpetuo n0
poterit eam ultra id tẽpus alteri obnoxiam facere pignoris iure. Septima eſt: qd
pactum..l.cõmiſſorie.iĩur mento non firmatur. c. ſignificante. de pigno. licet frede.
& butrius aliter ſentiant:& glo.illic crebrior eſt:& dicitur eũ obligari ad iuramen
tum ſed nõ ad pactũ:quæ ſingula ſi cxamuſſim diſcuterentur in ĩmenſum proce
derent. Octaua regula eſt ad glo.quæ hic a Do. Io. igneo traditur:qd in pigno
raticia uenit leuis culpa tantũ per.l. ſi cum uenderet. 5.fi. ff. de pign. aciquã ego ua
lide retorqueo contra eam ſententiã quæ dicebat in prece.arti. ad.l. euſtodiã eſſe
leuiſſimam culpam a uenditore preſtandã. ob comparationem cõmodati. nã in
dicta. l. ſ cum uenderet dicitur eam culpã preſtari in pignore quæ in cõmodato.
tamen in.l. ſequen. ipſemet Paulus auctor.l. cuſtodiam de pericu. & cõmodo. rei

Aetluiu
lunhun
tmnoen
lrlij
cceoccul
oloeme
6 ri
ſbae. C
niiceße
lare
Uymnif
puntene
oun cun
Ptünlin
Eeliuccon
mseiga
Cnaton
uuentoon
Wum Phib
mielb.x
ocatore
Tuniano⸗
ibinnom
loobriqu
i .
gureui
labnttac
malüff
fogaäͤcdi
rari B
ſaupig
Akofund
nhoe
ninsſt
funabis
Unlitcoud
lunmren
talini
ſünſte
liunse
Cumflarr
tinn lor
cneſil

De Regulis Iuris.ff. Fo. XII.
lenn uendi. exponit illam cõparationem non eſſe omnino & ſimpliciter intelligẽdam
e ſed de leui tantum non de leuiſſima in uerbo bonus paterfa. & illic glo. & ſcrib.
oil Alia in hunc titu.de pignorũ ſpeciebus quatuor conuentionali legali iudiciali:
8en et p̃torio.eiuſq; differentiis in preſentia non poſſumus tractare et a bar. ac omni
n bus ſatis ſuperq; tradita ſunt. Plura cuilibet ſtudioſo ad materiã pignoris et hy
HNre potece occurrantquæ ſunt ſæpe tractata ut de pᷣferendo expreſſo ac ſimilia alio
etui loco dicenda. Vide etiam cepolam de pacto.l. cõmiſſorie in cautela uigeſimater
eln tia. Septima pars glo. tractat materiam locati. Eſt autẽ locatum ut poſſum de
Poonp ſcribere. Contractus iuriſgentiũ. ultrocitroq; obligatorius qui conſenſu pfici
ſabn tur ubi de pcio conuenerit ex quo nec dominiũ nec uſucapiendi conditio tranſ
nun fertur ſed rei uſus uel perſone pro pecunia ad tẽpus concedit᷑. iuriſgentium dico
ninci ob. l.primã ff. eo.l. ex hoc iure. ff.de inſtitu. & iure, ultrocitroq; quia conductor ad
tlkr precium tenet᷑ finito termino locati:& conductor ad patientiam.]. edem. C. loca. l.
onllas domum. cum ſimili. conſenſu pficitur ſine uerbis.I/.i. &. i.ff. eodem de pᷣ cio in hoc
oeetge habet ſimilitudinẽ cum emptione. S.i. inſtitu. e. dict. l. ſecũda. ex quo nec dominiũ
luerſin. nec uſuc. conditio tranſtert ad differentiam donationis ex qua dominiũ et uendi
is tionis ex qua uſuca. conditio datur: ut bar. docet in. l. i. . adeo. ff e. l. qui. ſaxum. ff.
entolan de donationibus. Aduertendũ autem quod locatio eſt de iuregentium materia
ipigme, & inuentione ut dict. l. ex hoc iure:ſed forma eſt de iure ciuili unde poteſt per ſta
den tutum ꝓhiberi locatio. ſicut uenditio. argumen.l. prime. C. nõ licere habit. metro
ltunn comiæ lib.xi.ubi dixi latius de metrocomia. Ita tenent moder. cano.in Rub. extra
lgtiun de locato. rei uel perſonæ dicit᷑ quia poſſunt operxæ.l. in operis. ff. e. cum ſimi. pro
lis pecunia non autem pro ſpecie uel re alia quã pecunia numerata alias eſſet contra
gocidd ctus innominatus ut uolunt ſcrib. uel impropria locatio p.l.i...ſi quis ſeruũ.ff
üpins de poſiti:quãuis Saly.dixerit eſſe locationẽ quando id quod conſiſtit in pondere
ſummt ⸗ numero uel menſura & creſcit in eo fundo qui locat᷑ preſtari debet a conductore
Lmandn ſup qua re uideas plene barbatiũ in dict. Rub. ubi querit an eius bona inuecta et
nno ilata ſitttcte obligota pfundo quidcher fuumentum utloleum: &ret r Hori
dgern num in. li. ff eo. tenere quod ſic per glo.in. Stitem ſeruiana. in uerbo pign. inſti. de
e actio. quã dicit eſſe uerä. Sed ſpecu. in tit. de locato.S Pollquã ucr pono.tenet
neeni contrariũ Barbatius tenet opinionẽ glo.illius: & adducit glo. in. l.ſi gratuita ff. in
rindnts qui.cau.pig.taci. contra.qui tñ dicit contrariũ dicit enim & pᷣcor uideas aliud in
n Run ruſtico fundo & citat. . ſi. n. . . l colonus. ff locati. ltem Barbat.adducit glo. in. .
Usan licet. C. loc. quæ tamen mihi contrariũ dicit quia dicit eſſe uim & differentã utiũ
Uentluee in nũ mis ſit merces et eſt locatũ an aliud puta fru mentũ uel oleum et eſt preſeri
Piriht ptis uerbis. melius faceret glo. in. l xcepto. C. eubi dicit de equitate ſeruandũ eſſe
Yemon in ruſtico uelin partiario illud quod in urbano. ſed reſt Põderi poteſt illud eſſe in ca
mahe ſu illius. l. ubi eſt ſumma equitas ꝓpter edacitatem uermium & caſum illũ ac ſte
dletnme rilitatem remittendã penſionẽ in ruſticis ſicut in urbanis ſed in caſu noſtro non
inn eſt eadẽ ratio quod inuecta & illata ſint tacite obligata in ruſtico cũ ſancte ac ſim

ümRr plicis ruſticitatis bona ſint in ꝓpatulo. Iaſon hano materiã examinat in. d. . item
nl ſeruiana: & refert Rofredũ & laco. de arenis & bal. in ſpecu. loco allegato tenere

iane contra illam glo.et falſo reſerri quod ſpecu.ita teneat illic. Mouent᷑ quod tex.de
gnich ſeruiana loquentes loquntur de colono-is autem dicet᷑ colonus qui nũmis colit
ſr proprie. Si nſtituloc. cũ ſini addducit glo.in.l diuontio. item ſi meſſes in uerb.
*W ſequent᷑ fl ſolu. matri. Itẽ quia colonus partiarius eſt ſotius.l ſi merces. .uis ma
ᷣe or-fl. locati. ſed ſotius non habet bona obligata, Ludo. Ro. ſi filio. fi, 5. ſolu. matr.

Repetitio.l. contractus.

4

& panor.in.c.
juris. C. e. Iaſon in hanc partẽ adducit quod contractus innominati regulant ſe

cundum naturã contractuũ noĩatorum quibus aſſimilant᷑. dict. . ſi quis ſeruũ.

pᷣſertim ex identitate rationis & equitate.Io.faber. nihil firmat ſed dicit eſſe conſu
lendos aduocatos. Ego in hanc ſententiã adducor & pondero tex. in.l. ſi in.l.s.ſi
colonus.ff. loca.ſic inducendo.illic determinatur quod bona ſecũdi coloni ideſt
eius qui accepit a primo colono qui ſibi alterius fundũ tradit colendum quẽ ipſe
conduxerat utputa quia ipſe colere nõ poterat non ſunt obligata dño ergo uide
tur quod res primi erant obligatæ. tamen illic eſt quedam cõparatio inter primũ
et ſecundũ quæ huic rei obſtaret niſi dicas eſſe ſimilitudinẽ quo ad fructus: util
lic non quo ad obligationẽ bonorum. Facit tñ ꝓ hoc tex.in.l.cũ taberna in prin.
in uer. & res aliæ illatæ. ff. de pig. niſi rñũdeas ut glo.d.S.ſi colonus.illuc ab eodem
non ab alio cõductore illata. Eſt uarie tractata hec ꝗᷓſtio in puncto iuris ſequẽda
eſt cõis niſi eſſet rõnis conſuetudo cõtraria:quæ in hoc cõtractu eſt ſeruada ut di
xi in cõſuetu. Aurel.ti. de locato p.l.. circa. C. locati: & illic glo. ait multa in eo cõtra
ctu pᷣſtanda quæ etiã dicta non fuerunt ex bono & equo.l.ex cõducto.ff. loca. cui
equitati innitit maxime ut uidet᷑ cõmunis opinio alia rigori uerborum. Item lex
dicit quod bona ſecundi conductoris ſunt obligata primo.l. ſolutum.S. ſolutam
de pigno.ac.d.S. ſi colonus:ergo & bona primi coloni dũo ꝓ precio duntaxat cõ
uento. Videas illic bar. late.in. d. S. ſolutã colligo de locato regulas aliquot. Pri
ma eſt quod locatũ minus de cennio eſt unde dictũ eſt in diffinitione ad tps ſcili
cet non longũ. Emphiteoſis enim & feudũ ad longum tps flunt uel in perpetuũ

l.qi. in fi. fl. ſi ager uectig. uel emphit.pet.l.i.F. quod aũt. ff. de ſuperfic. Item locatio

non mutat dñium nec poſſeſſionẽ ut dixi Alii cõtractus utile tranſierũt.l.i. &.ii.
.C. de iure emphi.c.i. de. inueſtitu. de re alie. Supꝑ hoc quero de inueſtiẽte uel locan
te de octo annis in octo annos & ſic multiplicatiue in longũ tempus an uideat
alienare & non locare. Dy. in. l. codicillis. 5. inſtituto. ff. de lega. ii. ait eſſe ſimplicẽ
locationẽ per.l.pluribus de uerbo.obliga.ubi in ſtipu. annua bima trima die ſunt
multe ſtipu. Oldradus de ponte illic aliter ſentit & ait cadere in prohibitionẽ alie

nationis a teſtatore factam. arg.l. cum lex.ff.de fideiuſſo. ſubdens tamen quod p̃ᷣt

pſona ſe obligare ad relocandũ finito termino in aliud tẽpus. Ego reperi barba
tium in Ru. de re. eccle. non alie col. nona dicentẽ poſt lapum in allegationibus:
quod ſi quis habeat mandatũ locandi rem eccleſie ad quinquẽniũ & ipſe locaue
rit de quinquennio in quinquenniũ non ualet quod actum eſt. Secũda regula.
conductor expenſas utiles ac neceſſaris repetit.l. dũs horreoꝶ.S.i. &. l. colonus
f. locati. niſi per legẽ contractus aliter ſit. l. legẽ. C. e. Tertia regula. conductor
ante tẽpus expelli non põt niſi ob penſionẽ in terminis non ſolutã etiam ſi cõue
nerit de nõ expellendo. Item niſi ob neceſſitatem emergentẽ nouam uel ob neceſ
ſitatem reficiendi domũ aut ſi male uerſetur cõductor:ſed qũñ ab initio pluriũ an
norum penſionẽ recepit locator non expellet eum. hec not.in. I. edem. C. loc.l. que
ro.S.intet locatorẽ.ff.e.cum ſimi. Q uarta eſt. cõductor finito tẽpore manens
tacito cõſenſu reconduxit nec poteſt expelli de ruſtico fundo aliud de urbano.l.
item queritur. S. fi.ff. e. iuncta lege ſeq. Q uinta ob ſterilitatẽ non autem exigui
tatem fit remiſſio illius anni. l. licet. C. e. l.ſiuno. S. cum quida. ffe. c. ꝓpter extra. e.
niſi ꝓpter ubertatẽ prece. anni. aut niſi ſuſceperit in ſe caſum ſterilitatis.l.ſi qs fun
dum. ffe.item ob acerbitatẽ fructuũ non fit remiſſio.l.ex conducto.S.i.uer.ſi qua
tamen uitia.fl. e. Sexta eſt. conductor ex leui tm̃ culpa tenetur. ex cõmuni opi.

ppter ſteri. de locato ita tenent. Alii tenent cum glo.illic & in. l. certi

min
cteleu ul

Guumir.

minſ
gnco⸗
Gmmmdu
mnluil
troquo
Pl

Gnnscor⸗

Pumin
gepo
pausli
mnloooc
zulikſo
rceno.
Gnlerzd
eam
Clatqu
uln com
leconc
cende
Uiflad.
giqguili
tloceloe

mmtoul

glams
Uölunta

hnoinr
llncte
llutet
trminas
Ahutent.
leckl
Utendo,
umdboi
wonmoh⸗
umet⸗
ülabi
D
hütgt
ntriſ⸗

dlhnt
sleni⸗
llecenin
linlee
loniiſ

gobite

rpini
cee

6 doden
laiit

Väcautc

ineodn
flloa
nItenae
ſſoluun
GnttG

got di
altſl
nſepenii
vunloetto
tlii⸗
teugloen
anuider
leſimgti
nadieſin
bitonetle
encuoti⸗
ceperbatt
glionbis
pleloan
dategun
lcolonus
conducher
Lamnſicon
elobnenl
oplunin
Cloclav
e ſnanens
eunuml
temeigt
ptctant

llln

7

munie

De Reg. Iur ff. Fo. XIII.

. quamuis do. Igneus aliter ſentiat quia lex. ſi merces.S. qui columnam, intelligi de

bet de leui ut glo. & cõmunis uoluit. niſi dicas eſſe ſpeciale ex qualitate rei ut leuiſ
ſima ueniat. Octaua pars glo.tractat de dote. In qua non procedam a definitio
ne & ordine ſeruato in pᷣcedentibus ob legem in ambiguis pro dotibus infra hoc
tiin qua ego dotis materiã ſuo loco plenius tractabo. hic aũt ea quæ concernũt
materiam huius legis perſtringuam. Concluſio eſt in dote uenire leuem culpã nõ
autem leuiſſima. l. etiam allega. per glo. ff. ſolu.matri.nõ in.S. licet in quo ponitur
limitatio quod etiam leuis non uenit quantũ ad exceptionem ne conueniatur in
plus quã facere poſſit:ſed in princi.l.ubi dicitur & maritum & heredes eius teneri
uxori ad dotem etiã de dolo & culpa. facit. lI. in rebus. ff.de iure dotiũ.l. pompo.ff.
de pactis dota. ubi etiã pactum in contrariũ factum nullum eſt facit. lI. ſi mora. ff.
ſolu.matri.ubi Bar. & Iaſon & oẽs colligunt ab initio hanc regulã a cõtrario ſen
ſu ad quẽ ponitur limitatio per illa. l. ſi mora. Que aũt ſit ratio huius regule. Do.
lIo.igneus hic diſputat. nam uidetur gratia mariti tantũ dos dari ob matrimonii

onera.l.pro oneribus. C. de iure dotium. Alibi etiam uidetur cauſa uxoris & reip.

ut in. li.ff. ſolu. matri.l.i.ff. de iure dotiũ. Vnde dicit eſſe quia utriuſq; cauſa datur
l.ſi ut certo.S. nunc uidendũ.in uer. emptione/locatione/dote. habes hãc rationẽ
expreſſe traditam a iuriſc.in.l.in rebus.ff.de iure dotium: ut uoluit Iaſon quod nõ
uideo & eam cõmuniter tradunt ſcribẽtes in dict. l. i mora. ex cuius glo. do. Igne
us infert quod ſi culpa ſit in omittendo nõ uenit leuiſſima: aliud ſi in cõmittendo
quia in cõmittendo peccatum eſt grauius.l.capitaliũ. S. pe. cum ſimili.ff. de penis.
Vnde concludit glo.quod maritus ſi cõmittat culpam leuiſſimam in cõmittendo
uel faciendo de ea tenetur: ſi in omittẽdo non tenet᷑. Adducit tex. in. l. in lege acqui
lia.ii.ff ad. l.acqui. ubi leuiſſima uenit quia in cõmittendo eſt. Florianus in. d. l. in

lege acquilia. tenet illam ſententiã glo. Do.guiller.grationopo.hic in ſuperiore ar
ticulo de locato refert Bar.ita tenere & ipſe aliter ſentit. Franc. Aretinus. Pe. & Do.

igneus hic etiã improbant glo Primo per fundamentũ Aretini. Si enim poteſt fie

ri per diſpoſitionem & conuentionẽ hominis ut nõ ueniat leuiſſima uel acquilia.

..ſſeruus.S.ſi calicem. ff. ad. l. acqui. multo fortius põt fieri per legẽ unde cum lex
ſtatuerit culpam leuiſſimã in dote pᷣſtari indiſtincte cur iſta glo. facit uim inter. l.
acquiliam & actionẽ ex contractu? Ad hec dicit igneus eſſe per leges ſtatutum ut
leuis duntaxat etiam in faciẽdo ueniat in dote.per.l.ſi cum dotem.S.ſinautẽ.in ſæ
uiſſimo. in uer. diſſipare: & in uerbo frugi. Lſi conſtante. S. ſi maritus ſolu.matri.&
indiſtinctequando contractus fit gratia utriuſq; uenit leuis tantũ etiam in facien
do.l. ſiut certo.S. nunc uidenduũ.ff. comm od. quæ mouent contra glo. Ego preter
hæc animaduerto quod lex illa in lege acquilia. dicit in.l.acquilia etiam leuiſſima
culpa uenit. Quotiens ſciente domino ſeruus occidit aut uulnerat dominũ tene
il illiceſt lata culpa uel dolus & conſcientia criminis. Item ſi eſt leuiſſima eſt in
omittendo ideſt non prohibendo ſeruum non autem in faciendo. unde eſſet tex.
contra glo.item ad. l. capitalium.S. pen. cum ſimi. reſpondeo quod procedit in cri
minibus hic autem loquimur in rei perſequtione: unde non eſt bona ratio maxi⸗
me cum etiam in delictis ſæpe grauius ſit delictum in omittendo.l. ſancimus.C.
de iudi.ubi punitur omittens condemnarèe ad totale intereſſe. cum ſi iniuſte con
demnauerit puniatur arbirrio iudicis l.fi.ff. de uariis cogni. & in. lL. mancipia. C. de
ſeruis fugiti.etiã criminaliter punitur in omittendo.ſic in teſte omittente & tacẽte
ueritatẽ ſicut dicente falſum. c.i. de crimi.falſi.l.pᷣſcriptione. C. ſi contra ius. cum ſi
mi. alleg. per Iaſo.in.d.l.ſi mora.per exemplum.:.pe.C. de cano.largi.titu.libr.x.de

Repetitio.l.contractus.

officiali non prohibẽte exactiões illicitas: & laſon in hoc articulo dicit quod illa
gloſa reputatur ſingu. ad limitandum illam regulam quæ habet quod in contra
ctibus gratia utriuſq; celebritatis ueniat leuis culpa tantum ut limitetur quando
in faciendo eſſet culpa quia etiã leuiſſima ueniret: & ita Alex. & Pan. põderant &
cõmendant glo. ita Balin. lI. acceptam. C. de uſu.& dicit Iaſon quod non uenit in
contractu leuiſſima in faciendo ſed per actionẽ. l. acquilie. ſecundũ Bar.illic & ita
frigide tranſit. Alexan. uberrime de hac re ſcribit: & refert Bar.ſequi opi. glo.in.l.qd

nerua in. vii. ꝗ. princi. uer. item quero utrum culpa leuiſſima:qui falſo & corrupte
legitur dum citat.l fi.cõſtante: quia intellexit allegare.lI. ſi mora. in uerbo. ne facto:

& hanc partem putat ueriorem Alexã. quicquid dicat Bal.in. l.pignus in.x. col. C.
de pig. acti. quam ſequitur Saly. in. l.ſi nulla. eo. tit. nec dicit obſtare tex.in. l. ſed &
ſi quecunq;.. fin. cum glo.quæ dicit dubitat:de locato. ff. ad.l. acqui. quia glo. illie
dicit quod non dubitat ob.l.item queritur..fi.ff. locati. certe illi text. non loqunt

eſt mirum ſi teneatur ex locato quia eſt lata culpa & lege aquilia Imo.in dicta.l.ſi

mora. & in capitu.i. de commod. in. x. col. & Bal. in dicta. l. acceptam ſequnturglo.

Bar.dicit quod quamuis in actiõe dotis non ueniat leuiſſima uenit tamẽ in actio
ne legis acquilie quod hodie non fieret quia inquit hodie dominiũ rei dotalis non

eſt penes uxorem.l.in rebus. de iure dotiũ. C. ꝓfecto, Hec queſtio dubia eſt quia
Barto.illic audaciſſime reiicit ſententiam Petri quæ tamen uiſa eſt mihi hactenus

melior: tum quod habeat iura meliora: tum quod contraria nulla lege mihi ꝑ eos

adducta probetur. Cogitabam poſſe cõcordari hoc pacto. Aut erat in ſuis rebus

diligentiſſimus tunc debet maximã diligentiã etiam in omittendo: aut erat medio
criter diligens tunc debet leuem culpã:aut negligens tunc culpatur & etiam leui

culpa tenetur: & hanc ſumo ex.lin rebus prima.ff. de iure dotiumiubi dicit eum

teneri ex culpa. poſtea dicit etiã eum diligentiã preſtare quã in rebus ſuis adhibet

et dicit glo. diligentiſſimã ſi in ſuis dicatur diligentiſſim us. Fallit hæc cõcluſio iu

dicio Petri ꝓpter moram mariti. tunc enim de omni culpa tenet quia etiam de ca
ſu tenet᷑ ut in.d.l.ſi mora.& in ſuperioribus articulis. Idem ſi ſit uxor in mora reci
iendi maritus non tenet᷑ niſi ex dolo. ut illic:.quod inducitur hic ad queſtionẽ de

obſide per Io.igneũ quem ſequere bene loquentẽ & ordinate arg. eorum que. Dy.

& alii ſcribunt in. d. l. ſi mora. de cuſtode caſtri. quod moderni oẽs late illic proſe

quntur & concludunt in eius ſententiam. dicunt tamen Alexã. & Pau. nõ eſſe ne

ceſſariam denunciationẽ: uide ſcrib. in. l. item queritur. . qui impleto locati. No
na pars glo. tractat detutela. quæ datur perſone & rebus. tamen id quod hic dicit
in tutore extende ad curatorem. Eſt ergo in tutela hec regula quod in eam uenit
dolus lata culpa & leuis.l.quioquid. C. arbi.tut.l.ᷣſi tutor.ff. de admi. tut. l. tutor.5.
tutores.ff. de ſuſpect. tuto. exemplum in. l.i. S.oflicio.ff. de tute. & ratio.diſtra.ſi tu

tor ſit negligens rationes conficere & cõfectas exhibere. Hanc dicit bal.illic quod
preſumitur contra illum qui non facit Codicem rationum ſicut contra illum qui

7

non facit inuentarium qui tenetur ad intereſſe declarandum per iuramentũ in li
tem. I. tutor qui repertorium. fl. de admi. tut. per hæc que diximus in regula tutele
damnat Bart. glo.in. S. ſuſpectus. inſtitu. de ſuſpec. tuto.quæ dicit ob leuiſſimam
culpam remoueri tutorem. melius enim ſentit glo. in. l.i. Si. ſupra de ſuſpec.tuto.
& ratio eſt quare non teneatur tutor de leuiſſima quamuis ob induſtriam ſuam
& bonos mores ſumatur quia in hoc releuatur cum in alio grauetur ut de neceſſi
tate aſſumat officium.faciunt not.in.l. cum quidã ff.de admituto.cũ ſmi. Onus

in leuiſſima culpa ſed grauiſſima cum ita ſæuiit ſutorut oculũ ſerui effoderit nõ

ömepun
Prloelen
mubi che
pchno

wibe de

ierepre
ar dici
idite
tlluarer
lutcebet
late
Uultecon
llartbt⸗
Ullrbere
Mhrnin!
linsui
lints
Nmcte
umne
tchcön
uunet)
Umäſen

uunſupe

lpihr
l
nnucei

Wſbi

lacl⸗ lee
inick
pülen

Cooll
nconn
roint,
lenng
Uenttin
Ponlel
connt
he lch
nkcll.

iulſls

7

iige
inle
foler

vurmge
neinacte
Ctalssnen
elt quu
hacteng
mhipen
nustebes

teratnelo

Eetumnlau

ctiumcec
ntnormn
ekionet
ngreh
r llepo

noler
oct. N

odhicdie

ncamuent

walung

didctaun
uisachbaen

cochatou

De Reg lurfſſf.. Po.Allll.

aũt probandi incumbit pupillo accuſanti negligentiam tuto.l. chirographis. in fi.
rinci. de admi. tuto. ff.l. quotiens de prob. ff. hic alleg. per dominũ igneũ. niſi eẽt
ſuſpicio contra illum.l.impuberibus.S. fi. ff de ſuſpec.tut. & in exemplo predicto.
De caſu etiã tenetur qũ culpa pᷣcedit caſum.il.ſi res pupillares. C. de pericu.tuto.l.
ſi res pupi.ff.de admi.tuto. Cy.in.l. quicquid. C. arbi. tute.mouet queſtionẽ ſabba
tinam poſt glo. & ueteres de tutore qui fecit blando ſermoneut teſtator ſibi relin
queret equũ quem decreuerat legare pupillo: ubi decidit Cy. quod bene fecerit cũ
potius teneat᷑ ſibi conſulere quã pupillo:aliud ſi dolo id effecerit ut quia ſit calũ
niatus pupillum apud teſtatorẽ aut alio fraudis genere: & ita ſentit glo.in. l. pupil
lorum. C. de admi. tuto.facit.l.qui ſine.in uerbo. ſed ab amico accepit. fl. de nego.
eſtis: ubi eſt tex. de maximis uſuris: & illic Bar. Ita etiã tenet Bal. in dic. l. quicquid
glo. & bar. in. lItitio. ff. ad municipales. doc, in. l. lutius. . ſempronie. ff. de lega.ii. P
illum tex. bal. in. l:. C. ſi quis aliquẽ teſt. prohi. Ego tñ non inuenio quicꝗᷓ de ea
re apud bar.in. d. l. qui ſine: quis bal. eũ ad hoc allegauerit qui aliũ fortaſſis habuit
Idem tñ bar.in.d.l.lutius.S.ſempronia.de leg.ii.tenet quod blãdo ſermone põt per

llfi.ff. ſi quis aliquẽ teſt. prohi. ubi uir blandis uerbis uxoris irã placans nõ eſt in

dolo nec punitur ex mutata eius uolũtate. facit. l. fi. C. e. ſi quis aliq.teſt. pro. Idem
tenet lo. de imo.in. d. . ſempronia. etiã in tutore & admi. per... pᷣſes. C. de ſeruitu. &
aqua. ubi charitas incipit a ſeipſo. Canoniſte.ĩn. c ii. de pecu. cleric. querunt an idẽ
ſit in prelato eccleſie qui ſibi fecit relinqui quod teſtator eccleſie uolebat relinque
retubi Pe. de anchara. dicit idem eſſe in prælato: ſed Io. de Imol. mordet eũ & dicit
nõ licere prelato quouiſmõ per.c. quicũq; xii. ꝗ.iiii. in uer. aut neglectũ: ubi gl. hoc
tenet & dicit idẽ eſſe in tutore quod debeat p̃ſerre utilitatẽ pupilli utilitati ſue: ubi
Archi. dicit quod ſi platus potuit ſaluare res ſuas & res eccleſie ab incendio/de
buit ſaluare utraſq;: ſ¶ alteras tm debet diſcerni quæ ſint precioſores: quod ſi equa
les ſint debẽt pferri res eccleſie quia pu. utilitas eſt pſerenda. c. pone. de poſtu. prel.
liad fi. C. de cadu. tol. Ange. in. I. non eſt. ff. de inoffi.teſta.dicit dictũ gloſæ quod

blanditie concedunt᷑ a iure eſſe uerum quando blanditie tendunt ad cõmodum

blandientis tantũ. aliud ſi in perniciẽ alterius ſuggerendo falſas cauſas teſtatori
ut tollat hereditatẽ iam inſtituto. & per hoc dicit ſe obtinuiſſe quendã magnã he
reditatem in fauorem minoꝶ quos quedam perſuaſerat teſtatori eſſe male cõuer
ſationis & uitæ & reuocauerat mentẽ illius a legato facto fuit enim illa hereditas
ab inſtitutis reuocata uel agnatis. Idem Ange.in dict. l. fl. C. ſi quis aliq. Et bal. li.
eo.titu. dicit:quod ſi interuenerit bonus dolus puta quia uolebart inſtituere turpã
perſonam non damnatur. l. cum pater. S.titio. flde lega. i. Salic. tenet cum Cy. &
predicta cõmuni deciſione in tutore. In hanc partẽ quod extendatur etiam ad pre
latum facit. Nam prelatus põt pᷣiudicare eccleſie in querendis ut barbat.dicit poſt
fredericũ ſenenſem in conſi.ix. Car.in. c. tua. de his quæ fiunt a prel. c.potuit.de lo
ca.c. ut ſuper.de reb. eecle. non alie.non obſtat.c.ii.de pecu.cle.quia loquitur quan
do potuit prelatus acquirere de bonis eccleſie non aũt de extrinſecis & nondum
queſitis nec in caſu noſtro. Tamen ad queſtionem de prelato habemus eam deci
ſam in cle.i.SF. quibus etiam.uer. aut legatis. de preuilegiis. in uerbo. retrahant tefta
tores & ſibi uel ſuis in aliorum preiudicium arogari procurant: unde Cardi. dicit
illic eſſe deciſam per dĩctionem ſibi:& dictionẽ in preiudicium. ego pondero ma
xime dictionẽ faciendis legatis ctiã in quibus nondum erat ius queſitum ſed eſt
ſpeciale ex confeſſione Cardinalis in. dict. cle. in religioſis qui omni auaritie ac
ambitionis ſuſpitione debent carexe, capiauaricie, de elec. libr. vi.ſic in fr per

De fictione.

illũ tex. quæ eſt ſenteutia pulcherrima:ut dicta in tutore non habeant locũ in pre
lato. alioue clerico uel religioſis. Circa tutorem uero reperio Io. andream in ſpecus
de iudic. S. generalia. referre ſnĩam pilei tenentis quod ſi conſtiterit tutorem ſuaſio
ne ſua dimouiſſe teſtatorẽ uolentem pupillo relinquere a tutore ſit reuocandum
aut ipſe actione tutele teneatur. In quam ſnĩam Siculus adducit. d. l. quicquid. in
uer. dolo aut lata culpa aut leui non queſierint. nam ait ex blando ſermone diſtra
hente uoluntatẽ teſtatoris eſſe leuem culpã: & reſpondet ad.l. ulti.ffſi quis aliquẽ
teſt. prohi. quod illic maritus non tenebatur alii acquirere ſicut tutor: & cõparatio
eſt inter prelatum & tutorẽ in. d. c. quicunq;ʒ per hec audet dicere opinionem Pilei
eſſe ueriorem quod tutor male faciat blandiendo teſtatori in preiudicium pupilli
Ego aliter ſentio cum opinione cõmuni & reſpondeo illum texin. c. quicunq; ni

hil tale dicere ſed glo. illic facere hanc comparationem quæ eſt in aliis terminis &

forma quã iſta iutelligenda. Reſpondeo item non eſſe culpam leuem ſibi potius
quam pupillo uelle acquirere immo optime factũ per.d. l. preſes. de ſeruitu. C. ubi
nihil doli eſſet quod arbitrio iudicis æſtimandũ relinquo.preſertim ubi nondum
reliquiſſet nec eſſet magna cauſa relinquendi pupillo potius quam tutori:q ali
quando fraude caret. crebrius tamen ſine aſtutia fieri non ſolet ut uidemus. Ad
hec regula noſtra de tutela fallit in duobus caſibus in.l. noĩa. C. de admi. tuto.ĩ no
minibus debitoꝶ eligendis & in. l. tutor qui repertoriũ. . cõpetit. ff. de admi.tuto.
in prediis cõparandis ex bonis pupilli ubi non uenit leuis culpa ſed dolus uel la
ta. Decima pars glo. tractat de nego. geſtis. hanc partẽ paucis abſoluemus quia
non eſt hodie frequens neq; reperiuntur multi qui ſine mandato negocia alterius
gerant. In negocioꝶ geſtoꝶ actione uenit id q̃ in actiõe tutele regulariter.l.tutor
.C. de nego. geſtis. Fallit in ſex caſibus in quibus uenit leuiſſima poſitis in glo. 5.
igitur inſti. de oblig. quæ ex quaſi contract. &. l. ſ negocia.ff. de. de nego. geſtis. in
terdum etiã uenit leuiſſima cum alius diligens ſe offerebat ut in.l.ſi pupilli.Sui
deamus. de nego/ge. ubi uideas bar. pulchre in hac materia concludentẽ. Ratio ue
ro eſt cur non ueniat leuiſſimã. quia nõ inueniretur qui alterius negocia uellet ge
rere. Item cur nõ ueniat ſolus dolus: quia obtulit ſe ſine mandato & alius diligẽs
potui ſſet melius gerere unde uenit leuis. Vndecima pars tractat de ſocietate &
rebus cõibus.in ſocietate de qua dixi in Conſuetu. Aurel.ti. de ſociet. uenit etia le
uis culpa quia fit gratia utriuſq;. Fallit qñ ſotius non erat diligẽs quia non tenet
maiorem diligentiam adhibere in cõmunibus quam in ſuis rebus.l.ſocius ſocio
ff pro ſocio: quia imputatur ei qui cum eo quem ſciebat eſſe negligentem contra
xit.. fl.inſtitu.e.l. heredes. S. nõ tantũ. fl. fami. herciſ. niſi hoc neſciebat & erat error
probabilis uel ex poſt facto cepit eſſe negligens ut pe. & faber.in.d.S.fi.& hic Do.
Igneus:qui adducit tex.in.l.ſi cum dotẽ.S eo aũt tpᷣe.ff. ſolu.matri. & poſſet tunc
a cõtractu libere diſcedere. arg.l. qui bona. 5. de illo. ff.de damno infecto:quando
non nouerat ab initio hominẽ. aliud ſi conditiones eius nouiſſe diceretur. idem di
cendum ſi cũ ante contractam ſocietatẽ eſſet negligens poſtea ceperit diligenter
uerſari debet ita perpetuo ſacere alias tenetur.l. non ob eam rem. iuncta ſeq ff. pro
ſocio glo.in.d.S.Fi. que dicit aliud eſſe in depoſito.in qua differentia & rationibus

doctorum impugnandis hic inſiſtit do. Igneus ego non conſentio ei dum adhuc

in ea ſnĩa eſt ptinax quod in depoſitũ nõ ueniat lata culpa.de qua re ſatis ſuperq;

diximus. De materia ſocietatis uniuerſalis & particularis uideas & de cõitate bal.

in tract. de duob. fratribus Alex. in cõſi. xx. uol.v. Bar. in. l. cũ duobus. S. papiniaus
ff. pro ſocio. Ego in. d. Conſue. multa dixi & quibus modis cõitas cõtrahatur etiã

eguep
tun thul
otnln
gumvgl
Hüniu
1isrl
ahirgu⸗

= -

vucpuen u

Alußlegn
Guan ate
Gnrnet 1
vtüceleu
Alloonpl.
utöerepe
Pptonueri.
Ilstenmint,
tunirkä
bulttef
Smawmä:
Elmuliet
ns eräde
mmrequoc,
e lo⸗
ltwese
uilacep
Utoead dun
hanworen
Iullgent
Aungoi
nnciam
milſeu⸗
fnnapiun
mormu⸗
nluſab⸗
feloelba
llendol
us ſilne
lmntn

actoſ

nukri
i
nccrilli⸗
Cutner

heſan

De Reg. lur ff. Fo.XxV.
inn Aucite: quæ piget hoc loco repetere. abhorreo enim ab huiuſmodi repetitiõe preſer
nhan tim ubi eſt expediendũ. Occidit miſeros cram be repetita magiſtros. Hic ego pro
nlat . ſequor quid in cõtractibus innoĩatis ueniat. Doctores dicũt in his non poſſe dari
nln certam regula niſi quod regulantur (inquiunt ſecundũ naturam cõtractuũ qui
guln bus aſſimilantur.lI. eum qui.S.ſi inſpectori.ff. cõmod.l.i.S.ſi quis ſeruũ.ff. depo
rell ſ. & utrobiq; Bar. & in.l. naturalis. 5.pe.x ff. de pᷣſcrip.uer.ltem quid in legatis aut fi
l OYUV deicõmiſſis ueniat. Do. Igne. hic clare dicit poſt Bar& pe. & declarat exẽplis opti
i mis. Cuius reſolutio eſt Per. l. ſi ſeru us legatus. 5. cũ quid.ff. de lega.i.ut ſi utriuſq;
un cau ſa fiat quia heres ex tali legato uelt fideicõ. aliquid pcipiat de uoluntate teſtato
nnpl ris utputa quia legatarius uel lideicõ. debeat ei aliquid dare aut facere tũc teneat
ugi de leui ſi legatarii tantũ quod eſt etiã quando falciclia uel trebellianicam detrahit
Nige qhuia non ex teſtatoris iudicio lecit ſed legis Prouiſione tunc de dolo tantũ & lata
dns culpa tenet᷑ heres. ſi gratia heredis tantum ut cũ legatur creditori id quod ei debe

Ncu mtur etiã de leuiſſima tenet᷑: & quibuſdam aliis. exemplis id docet. ego non excipio
iſtud exemplũ creditoris quia ubi legatur creditori id quod ei debet᷑ nec poterat

Nn quia ubi legatut
ii exceptiõe repelli nec additur aliquid debito p legatum tunc eſt nullum. S. ſi quis
nd debitori. uer.i. inſtitu. de lega. &. l ſi creditori. ffde lega. i. per eũ allegata. unde cum

nc in illis terminis quibus utitur ſit nullum & inutile legatũ fruſtra querit᷑ quid in
eæev ueniat. Habes aũt doctrinã ſcrib. in. 5. ſi res legata. inſtitu. de lega. quod ſi equa
i⸗ lem utilitatẽ percipiunt ex teſtamẽto heres:& legatarii uel fideicõ. uenit leuis. ſi he

e res maximã alii minimam leuiſſima. ſi contra heres minimã dolus & lata tantũ
is per.l. mulier. 5. ſi heres ad trebel. & ſequitur Alexã in· · l. uum res. ff de leg quod
iun heres etiã * leuiſſima teneatur contra bal. pro cõi. Et dicit Dy.& Petrum in. 1.
1 tenere quod idem di catur in executore quod in herede. de qua re latius remittit ad
den Ange. & lo. de Imo.in.d.l.ſ. ſeruus.S. cũ quid: ubi refert Ray. & alios tenere quod
1 ſi ſit merus executor nihil accipiẽs ex uoluntate teſtatoris non teneatur de leui ſi
R aliquid accipiat ut in. l. ſ pluribus. de leg...tunc tenet᷑ de leuiſſima:quãuis bal. con
tra hoc ad ducat. l. a ꝓcuratore. C. mandati. tamẽ ipſemet illud tenet. reſpõde ad.l.
ule 4 a ꝓcuratore:quod ꝓcedit in ꝓcuratore ad iudicia ut alio loco dixi in quo exactiſ
ahe P ſima diligentia preſtat.aliud ad negocia ut eſt executor. lo. de imo. remittit ad bar.
elti in. l. eum qui. S. ſi epiſtola. ff. de furtis: ubi de executore nihil dicit ſed tradit illam
aitit theoricã a meiillic traditam ubi agebat᷑ de. l. a procuratore. Duodecima parte colli
Nenan gitur id ſeruandũ eſſe quod inter contrahentes cõuenerit nam ex conuentione le
ſen gem accipiunt cõtractus ut eſt hic tex.cũ infinitis. Infero quod ex cõuentione cul
ncen pa maior minoruetolli augeri minui poteſt & caſus fortuitus præſtari cum hec
ure non ſint ſubſtantie contractus ſed accidentia. Fallit in dote.l. põponius.ff. de pa
1nchi ctis dotalibus. ne fiat preiudicium doti per.l.ᷣattilicinus. cum ſeq.ff. de pactis dot.
ſſtun Fallit in dolo qui per pactum remitti non poteſt ne detur occaſio delinquendi.l.ſi
linn unus. S. illud. ff. de pac. niſi ſit dolus pteritus ut illic gloaut cum actione principa
tini li remittat᷑ ut in altera parte illius. S. ubi ſi cõueniat ne depoſiti agatur cum princi
lgem D palis actio ſit extincta & illi renunciatum extinguitur de dolo actio quæ eſt acceſ
lfn ſoria & rei perſecutoria ꝗᷓuis ſimpliciter dolus futurus remitti non poſſit: ut in ſi
anbu mili uidemus cum uniuerſitate rem cuius non erat cõmercium diſtrahi poſſe.l.
GNAe hanc legem. fl. de contra. empti. &. l.in modicis. e.tit. l. quædã. ff. de acqui. re. domi.
olaeg ita dicit illic Bal. Tamen hæc ſnĩa reprobatur quicquid glo.dicant: & bar. & Pau.
Oetet dicunt nec tacite in remiſſiõe actionis depoſiti remiſſum eſſe dolum neq; uerum
piis neq; preſumptũ.promitto nõ agere depoſiti ſi res apud te pierit cẽſetur ho . culpa
uann4 C iii

R epetitio. I. contractus.

remiſſa ſed nõ dolus.l.nõ ſolum. la.ii. . ſi. fl de libe. legata:eſſetq; contra natturam

cõtractus in quo bona fides requiritur. licet lata culpa remitti poſſit etiam expreſ
ſe ut hic per Do. Io. igneũ qui pulchre tractat de ſententia de qua rc mox dicemus

tu pondera tex. in. d. . illud.ibi ſed poſt ad miſſa hæc poſſumus. Supereſtut inul

tima parte legis & glo. de fortuito caſu dicamus. Et quia lõgus huius legis ap
paratus ipſi tamen impar materie iam multis incipit tedio eſſe huius tituli finem
hoc anno deſperantibus: in hac parte quædã pretioſiora colligã & claudã riuos.

Eit igit in caſu fortuito hæc regula. Caſus fortuitus in cõtractibus non pſta
tur. Probatur in depoſito per. /.i.S. ſi conuenerit. ff. depoſi. . is cui.inſti. de oblig.

quære contra.cũ ſimi. diſtinguendo tamen cõtra gl.quia ſi poſt morã res erat eo

pacto apud deponentẽ peritura caſus non pᷣſtatur. Ita reiecta glo. ſententia dicũt

ſcrib.in.l.ſi plures. Sulti.ff. depoſiti. p illum tex. aliter atq; in cõmodato per gloin

c.i.de cõmod. glo.ul. per auct. de depoſito.col.vi. &. l. cum res. S. ulti.ff.de lega.i ui

de ſcripta in. c. bona fides. de depoſito. In pᷣcario probatur p.l.queſitum. ff de pᷣca
rio. In cõmodato per.l.ſi ut certo.S. quod ucro.ff. cõmod.l.i. C. e. cum ſimi.q.c.i.iun

cta glo. de cõmod. In mandato per.l.ſi procuratorẽ. ff. mãdati.item quia fit gratia
mandantis. In negociis geſtis p.l.ſi negocia. fl/de nego. geſtis: ubi eſt locus in quo
tenetur de caſu cum inſolitum quid fecerit. In pignore tex. in uulg.l. quæ fortuitis
C. de pigno.actio.In dote tex.elegans in.l.ſi cum dotẽ.S.ſi maritus.fl.ſolu.matri.

in uer.quid enim humanius quã fortuitis caſibus uxorẽ uiri & uirum uxoris par
ticipem eſſe. In tutela. eſt tex. in. I.ſi res pupillaris. in uerb. celeberrimus. ff. de admi
niſtra. tutel. In ſocietate. lI. cum duobus.S. damna. ff. pro ſocio. In cõmunitate. eſt
tex.in. l.iii.illic abeſſe & adeſſe: & in.l.ſed poſtquã.ff. cõmuni diui.cum ſimilibus.
Ita hanc regulam habes expoſitam per exempla omnium contractuũ hac lege
deſcriptorũ: quæ lex etiam egregie caſus fortuitos enumerat. Vnde ego ſecun

do loco declaro hanc regulam habere locũ in quocunq;ʒ genere. caſus fortuiti.Eſt
autem caſus fortuitus ex crebriori definitione. id quod ita accidit ut hominis con
ſilio/cura/ac diligentia preuideri aut precaueri nõ potuerit.ex.l.optima.hic nomi
nata per glo.l.ii.S.ſi eo tempore.in uer.caſus fortuiti hominis cõſilio preuideri nõ

poſſunt. ff. de admi. re. ci. facit.l. ſi ea res. ff.de acti. empti.l.ſed dãno. ff. loca. Sunt
autem due caſus fortuiti ſpecies. Vnus eſt qui natura accidit ut maris tẽpeſtas/
congelatio/ grandinatio/fluminis impetus: ad hæc mors quæ ob id fatum dicit
certa an: incerta quando.I. interdum. fl. de iudic. quæ quocunq; modo accidat di
citur caſus fortuitus & dei mẽte præuiſa glo. quam Angelus aretinus indicat ſin
gularem in. S.i.de capit. diminu. inſtitutio. lib.i. A lius eſt caſus hominis facto cõ

7

citat cum. l.ii. S. ſolet. ff. de hered. uel actio. uendit. quamuis nonnulli dixerint a do
ctoribus ea iura non allegari qui recentiores ſunt barbatio qui etiam allegat in. c.
i. de cõmo. & bal.ea ſolet ad hoc põderare. lege eum & ſcrib.in.l. quæ fortuitis. Ad

hæc falſa teſtium depoſitio & quod Guillermus ait teſtamenti falſificatio. In his

exemplis aliter breuitatis eauſa non hæreo. Cæterum in præſens hanc conclu
ſionem limito per ordinem glo. Primo quando culpa caſum præcedit. l. ſi ut cer
to.S. interdum.ff. cõmodati:quod oſtendo quatuor exemplis quibus huius ma
teriæ pars bona continebitur. Primũ eſt quod Angelus in. l. ſi ea res.de actio.
empti. dicit eum qui ob inimicitias ab alio paſſus eſt damnũ teneri de caſu ſortui
to quod hic Guillermus dicit ac refert. Tu dicas eum qui ſua culpa odiũ cum

err

tingens ut latronum inſidiæ: hoſtium incurſus, uis etiam priuata in præuiſ. atiudi
cis iniuria uel iniqua fententia.l.ſi per imprudentiã ff.de euic. quam hic Guiller.

iſpen
ignoe⸗
e 1o⸗
annr⸗
Uere a

omurn ha
Gounco
ſndde
inpotel
4 Jert
ſepad
zinqua
lnclude
Etenunc
nmts ſo
ſbuſcan
lltetamm.
Gltkeneo
Acialte
mung
unflde
utilqe⸗
guncor
lareum
inrin
unnüe
ientge
Upeqvod
Konal

Cernus
tinnl
i⸗
Enen
lts
dnſ
holi
elte
uctit
tgon
airi

ingu
orruts
Ltat
orin

denini

nlteelt

mbau
rlge
GoNen
ut NN
insn

mehon

lidenumlu

. Ste

bepele⸗
ulncit
ccllitd

bcletn.
ldd
iſrind

grae⸗
egatnne
9, 4
tutsh
o in

an

cin
tgrin

cNn
Au

nuins
de C.
Nuſotn

De Regulis luris. fl. d– Fo. XVI.

alio contraxit teneri de eaſu ex illo odio contingente:quuero ĩniuſte ab alio inui
die cauſa ſortaſſe patitur odiũ non teneri ex illius odii ſucceſſu:quia in culpa non

eſt. Secundum exemplum eſt quia perfunctorie in hac re progredior quod hic

tradit do. ĩigneus de ſcholaribus Aurelianis conducentibus equos ut eant Cleria

cum eoſque nimis onerantibus uel ducentibus in alium locum ut teneantur de
caſu fortuito.l.qui inſulam.S.qui m ulas.ff.locati. Tertium de incendio quod
non reputatur caſus fortuitus inter habitantes: aliter atq; inter extraneos ut hoſpi
tantes in hoſpitio uel hoſpitatos. de qua re legito Barbatiũ in. c.i. de cõmo. & cum
a domeſticis eſt factum aliter atque cum ab aliis & diligẽtia ordinaria clauſis ſer
uatiſque rebus. hoc enim pacto fortuitus eſt uel cum ex uicina domo & non po
tuit ignis expelli uicini prouidentia & diligentia quæ omnia traduntur hic abun
de per do. Guiller. aliquid per Do. Io. igneũ: & alios in. l. uendita. ff. de peric. & com
mo. rei uendi. l.uideamus. ocati cum ſimi. Quartũ exemplum in funo quod
etiam regulariter preſumitur non ſine culpa eſſe. uideas in hunc articulum quæ
ulchre. Barbat. ſcribit in conſi. liii. uol.i. de rebus in hoſpitio ꝑditis ubi eũ ait qui
uiris bone opiniõis & fidei atq; famæ utitur in hoſpitio ſuo nõ teneri cum extra
domum habitant arg.l.̈ ſi quis ex argentariis. . ,. ff. de edendo.l.argentũ. ff. cõmo.
Secundo fallit hec regula ob moram. de qua remitto ad glo. in. c.i. de cõmo. gl.
ult. & nõ dico tum quia uolo nunc abſoluere hanc legem tum quia moræ mate
riam poteſtis ex ordinaria matutina ſatis audire in. . ſi ex legati cauſa.de uerbo.ob
lig. Tertio & ultimio fallit ob pactũ: ut hic glo. docet. J. iuriſgentiũ. S. itẽ ſi pactis
f. de pactis eſt in hac lege tex. & in.c.i.cõmoda.c.cõtractus.de reg.iu.li.vi.cum ſi
miin qua parte glo hic tres ſententias refert. Vltima quæ eſt bulgari crebrior eſt.
Conclude ex bar aliiſq; in.l. ſed & ſi quis.S. queſitũ.ffſi quis cautio, aut generali
ter renu nciauit caſui fortuito tunc nulla eſt renunciatio: aut ſpecialiter ideſt enu
meratis ſpeciebus caſus fortuiti. tunc non eſt dubiũ quin ualeat: aut enumecratis
quibuſdam ſpeciebus poſtea generaliter dixit & omnẽ caſum in me ſuſcipiotunc
ualet etiam quo ad omnes.hoc & laſon & oẽs moderni ita illic tractant ut ratio
nes referre opus non ſit quamuis laſon dixerit poſſe aliter teneri & barbatius in
dict. c.i.aliter diſpurauerit. Circa hunc articulum adde quod renunciatio quan
tumcunq; generalis etiam iurata non includit caſum inſolitũ per.l.fiſtulas. .fru
menta. ff. de contra. empti. quæ uidetur facere conira bar. ego poſt laſonẽ non re
fero niſi quod barbatius in dict. cap.i.pulchrius refert ſententias canoniſtarũ. &

aliquando uiſum eſt mihi deeſſe in illo.S. frumenta negatiuã:& memini quoſdã

dicere eum caſum qui taro accidit eſſe preſtandum ob illam renunciarionem ut
uim ac tempeſtatẽ immoderatam: ſed ualde inſolitum ut quia mille annis uel ex
hominũ memoria non accidit non uenire ut cum ſuperiore anno omnes prope
uites congelate ſunt aprili menſe quod nunꝗᷓ eo pacto accidiſſe memoria eſt. his
iunge quod Alexan. Imo. bar. ſequtus in dict.S.queſitum ſcribit in cõſi.uiceſimo

octauo uolui item cautelam cæpolæ quadrageſimã octauam poſt Albericum.

De ſfictione.
CPrefatio in ciuiles diſputationes ad incorruptiſſimũ doctiſſimũq; Burgundie
preſidem & preceptorẽ ſuũ Do. Hugonẽ furnerium iuris utriuſq; profeſſorẽ.

T puriſſimi metalli ueſtimento gẽma quantũuis precioſa fit
luſſtrior:ſic egregii cuiuſpiã clariſſimiq; uiri auctoritate quæ
cunq; uel a doctiſſimis extraq; aleã poſitis emittunt᷑, lõge or
natiora procedunt: fiuntq; fere apud uulgus receptiora maio
riſque opinionis & noĩs. Ea de cauſapreſes ꝗ] integerrime)

actiones propoſuiſſem (cuiuſmodi ſunt de fictione/ de ſuitate/ de ſalica lege qui
bus interfuiſti ſemp) & ceteris rumultuariis lucubratiõibus noſtris inſereretuo
nomini grauiſſimo dedicandas duxi: ut quæ ex tuis quondã fontibus ſacratiſſi
mis ebibimus te ducetimmo prorſus autore fierent auguſtiora. Ornaſti prius in
geniũ:nec ꝑ te ſtetit tuaſq; exhortatiões qui lõge fuerit ornatius:nũc ĩgenii feturã

ſuapte ſponte non ſplendidã exornabis. Nõ ago tecũ pluribus uir modeſtiſſime:

quippe qui ſoleo benignitate tua non ſecus atq; parentis uti. Perge fauere Pyrrho
tuo cui maiores aĩos facit fauor tuus:interim dũ maiora tibi parturimus. Vale.
Diſputatio prima de fictione.
¶—Azo in ſumma. in principio ad. C. & Archidiaconus in canone ferrum. L. D. di
cunt ꝙ fictio incidit in.x. p̃dicamenta qd declarat᷑ ꝑ eos ſuficienter. Bart. autem
quantũ ad rem ſpectat ad cognoſcendũ ſtatum fictionis tradit hanc theoricã ſin
gularem. ſicut humanoꝶ actuum tres omnino ſpecies reperiũtur:ita & fictionũ.
Pruma eſt fictio inductiua:que quidẽ inducit eſſe q non eſt.Fingit enĩ natum
ui non eſt.l.qui in utero.ff. de ſtatu homi.fingit uiuere mortuũ.lin bello.ff.de ex
cuſ.tut.l.fi.ff. de uaca. mu.l. qua actione.S. ſi quis in colluctatioe.ff. ad.l.aquil. cũ ſi

mi. Fingit conditiones poteſtatiuas eſſe impletas.l. iure ciuili.ff. de cõdi. & demõ.

.l. meuia. ff. de annu.lega. & huiuſmodi. ut odio moroſi rem peremptam extare.l.ſi
ſeruum. 5. fina.l. cũ filiuſfa. ff. de uerbo. oblig. Secunda eſt priuatiua quæ prece
denti cõtraria fingit rem non eſſe quæ eſt. fingit enim damnatos in metallũ & de
portatos eſſe mortuos.l.i.S.pe.ff.de bono.poſ.con.tabu.l.intercidit.fl.de cõdi.&
demon. ideo Bar. ſcribit in. l. ex ea parte. . inſulam. ff. de uer. oblig. ꝙ mortis appel

latione uenit ciuilis in caſibus iure expreſſis ꝑ fictionẽ & improprietatẽ: non aũt

uere neq; proprie cũ nullum ſimile ſit idem.l.qui liberis.ff. deuulga. & pupil.l.qd
nerua.ff. depo. no. glo.in. . placuit. il. xvi. q.i. facit quia mors ciuilis nõ equiparat᷑
naturali. l. eum pater. S. hereditatẽ. ff. de lega.ii. l. x facto. 5. ex facto. ffad trebel. fin
git mortuũ ꝗ eſt in monaſterio:licet uere & glorioſe uiuat.l.deo nobis. C.de epiſ.

et cleri.c.ii.uer. qui uero peculiũ.de ſtatu mona.c.quia in pluribus. xix. q.iii per qd

incidit ſpeculator in magnũ errorem in materia ſubſtitutiõis in ti. de ſtatu mona
cho.uer. lii.ubi tenet ꝙ ſubſtitutio de nepote in morte filii habebit locum ſi filius
efficiatur monachus in uita teſtatoris. tũ ꝙ́ monachus cenſetur mortuus: tum ꝙ;
exiit de patria poteſtate:& ob hoc ſᷣm eum deſiit eſſe ſuus heres. Doctores tenent
contrariũ ꝙ ſuitatis iure per monachationẽ nõ amittat: p tex. in dicta.l. deo nobis
quẽ ad hoc ſingulariter ponderat bal. in uer. nullo eis ĩpedimento. Idẽ ipſe bal.te
nuit in. l. cum in adoptiuis. circa fi. C. de adoptio. Idẽ plenius ipſemet Bal. in. . ſub
cõd. ff.de libe. & poſthu.ubi Ange. & Pau. & cõmuniter ſcribẽtes. Fallit in regno /
baronia/ducatu: & ſimilibus quæ non tranſeunt in monaſteriũ: ut dicit bal. ſuiſſe
in beato Ludouico. Fallit etiã in fratribus minoribus qui cẽſentur morntui ꝑ oĩa:

cum nuper in lucẽ edere meas diſputatiões pueriles ciuileſq;

Aoinl
nlunt.
prntel
Racorne
lillege
kugti
bab
Inbinil,
ſcelolun
lflad

Musel

ſkluitu
vn cenſ.
leuus.e
lottet⸗
lelleur
Henoch

7

nonon
Cwnott
Unnnabt
Anni
Polne
hspu
Undoet
Miuhen
Mlnc
Nlai⸗
mru
tonribe
Vnami
igod
Wuntin
1hn
ling

Sul —

dud De Regulis Iuris.ff. FPo.XVI.
tet in oibus ſecundũ docto.in auten.ſi qua mulier. C. de ſa. ſanc.eccle.c.ſcripſit no
bis teberga regina. xvii.q.ii.de quo remitto ad doctores ordinarie in. d.l. deo nobis
l gquia non ſtudeo accumularematerias imꝑtinentes & facere pompa. Fingit priua
tegu mnua fictio eum qui natus eſt nondũ natum ſicut inductiua oppoſituũ.l.titius.5. lu
ſgen cius. fl. de libe. & poſthu. l. ii. S. nominatim. ff. de iniuſt. rup.teſt..fi.inſti. qui teſt.
Amnid t. da.poſ. ubi appellatiõe poſthumi iam natus continetur. Etiã in odio ſis. Quin
uine uero iſta fictio quæ inductũ deſtruit nõ penitus deſtruit qu in remaneat ueſtigi ũ
nilig cct caracter ſicut in degradato dicitur ꝙ; non põt offendi ſine pena canonis: ſi quis
Ehl ſuadente. Ita fictio iſta obumbraret ueritatẽ in aliquo: ſed non tollit in totum no
WWõ tatur in.l.filio quẽ pater.ff.de libe. & poſthu. Tertia eſt fictio trãſlatiua.ita enim
nnlh baptizat eas Barto.ille optimus logodedalus. iſta aũt fictio nec de nouo inducit
Nn nec inductũ deſtruit:ſed mutat deuno in aliud:puta detpꝑe in tps(quæ pᷣcipua)
llui de loco in locũ de perſona in ꝑſonam: quæ due neque tam ſæpe occurrunt & faci
llle liora ſunt.Ea igitur erit potiſſima de qua dicemus diligentius quæ fingit de tem
De pore ad tẽpus quæ quo difficilior eſt eo facilius tractãda eſt ꝑ quam poſtliminiũ
Ne et lex cornelia ꝓcedit. Lex cornelia fingit retromortuũ. l. i. . lex cornelia. ffad. .
falci. l. lege cornelia. ff. de teſta. glo. in. I. gallus. §. ſi eius. in glo.magna. ff.de liber. &
LDe poſthu. 5.fl.inſtitu. qui teſta. face. poſ. Poſtliminiũ fingit retro in ciuitate fuiſſe
taun .5. ſed ſi 40 hoſtibus. inſti. qui.mo.ius patrie poteſta. ſoluit l. captum. C. de captiu.
atih cum ſimilibus, Fingitur ctiã per tranſlatiuã retro ſoluta pecunia.l.ſub conditione
ſati, ,ff. de ſolutioni. Retro occiſus qui hodie moritur.. huic ſe cripture.. penul. &. ait
K’x lex.fl. ad le. aquil. dum dicit tex. annus autẽ retrorſum cõputatur ex quo quis uul
dſtg neratus elt.hoc non Pcedit in eo caſu quẽ ponit Alex. de Imo.in. lſ ab hoſtibus
glaͤ .F. ſi uir uxorẽ.ffſolu matri. Si 45 ab aliquo uulneratus ſitmox ab alio pemptus
lm. non cenſetur a primo occiſus neq; mors retrotrahitur. tex.in. d. l huic ſcripture.S.
giNie ſi ſeruus. elegans tex.in. litẽ mela. 9. celſus. eo. ti. ubi prius uulnerans non tenetur
urn de morte: ſed is qui peremit uel exanimauit. Et Ludo. Ro. in cõſi. cl. gloriatur ſelu
läk crifeciſſe unum Palliũ de ſerico propter illü text. Et bal.in. d. celſus. laudat mira
WR bilem modũ defen dendi uulnerantẽ mortifere: ut faciat per aliũ perimi uulneratũ
, in quo non placet mihi dictũ Bal. de mortiſere uulnerante. Nam ſi certum erat
erat mortiferũ primo uulnerãs teneretur: ꝑ tex. & glo. ſingu. in. d. lita uulneratus.
rchi⸗ in princi. Et ipſe bal. ſibi cõtrarius in. d. l. ira uulneratus. damnat cautelã cuiuſda
. u aduocati qui ita conſuluit ut dictũ eſt: qui pro ſalano laboris ſui meruit furca ſu
laßn ſpendi. ſine talibus cauſidicis inquit caligula. Felices olim fuerunt futureq; ſunt
mhen urbes ꝑ quos non cõſeruatur: ſed deſtruitur humane uite ſocietas. Iſtam opinio
Ctegl nem tenet Florianus in. d. §. celſus. confirmat Bartolomeus ueronẽſis in cautela
üingt xxii. incipiente: quidã tradunt mirabilem cautela: & eam reprobat. Nõ omitto hic
Munan ꝙ bal. in. d. l.ita uulneratus. errauit prout intelligo dũ dixit per illum tex probari
nliiun ꝙ per ſctionẽ fingatur quis eſſe bis mortuus. Iſtud enim p̃ᷣſupponit unũ ſalſum
usun / in materia fictionis ꝙ fictio procedat ſuper impoſſibili de natura: contra cõmunẽ
töta theoricã bar. azonis & oĩm. Quinuero in illa lege ſalua pace baldi:ius non fingit
kos Ppris mortuu: ſed tranſſert tẽpus mortis in aliud: & retrotrahit mortẽ ad diem uul
Petin neris quod de natura & facto erat poſſibile: & huius fictiõis ratio eſt ne delicta re
nnng exempla quæ quotidie occurrunt:& breuitatis cauſa nõ repeto & remitto ad bar.
belkle. et doctores cum ſatis appareat qualis ſit per ſupradicta. Preter has principales

muipo ſictiones Ange.addit uetatiuã & permiſſiuã de quibus dicit eẽ texin. l.cũ ptor.ff.

De fictione.

de iudiciis. c. nõne. de p̃ſumptio.in quo ſicut alias ſæpe in materia iſta dormitauit.
Ille enim ſunt pᷣſumptiones nõ fictiones:cũ ſuper incerto fiant ffictio ſuper certo:

ꝗꝗ patet ex difſinitiõe bar.in. d. l. ſi is qui pro emptore. uenit in mentẽ circa hanc pᷣ

ſumptionẽ alius error maniſeſtus in queſtione uulgari quã ponunt docto.in.l.fi
lium. ff. de his qui ſui uel alie.iur.ſunt. Regina cõcepit filium ex milite nõ ex rege:
iſte pᷣſumptus regis filius tanꝗᷓ primogenitus ſucceſſit in regno:qui poſtmodũ p
confeſſionẽ matris abdicauit ſe regno:qd nõ feciſſem. tenẽt Ange. Io. de Imo. p. l.

duo ſocii.ff.de heredi.inſti. ꝙ in incerto debeat iudicari utriuſq; filius: ſicut ibi dici

tur de ſeruo duoꝶ quando de duobus dominis ſimul ruina oppreſſis incertũ eſt
a quo libertatẽ acceperit. Iſtud eſt mere & directe ſalua pace & petita uenia tanto
rum doctoꝶ contra pᷣdictã naturã fictionis: cum de natura ſit impoſſibile quẽ eẽ
ſllium duoꝶ aliter ꝗᷓ ſeruum duoꝶè/mala eſt ſimilitudo/mala illatio & falſum ar
gumentũ. Hac rõne ſcilicet ĩpoſſibilitatis quæ non cõuenit fictioni cum imitetur
naturã inquantũ poteſt, reprobatur illa opinio per Alex. de Imo. & Fraãciſ. de aret.

& Iaſonẽ in. l. gallus.S. & quid ſi tm.per cano.in.c.afferte gladiũ.de preſumptioni

bus. tenẽtes ꝙ non noceat confeſſio matris & reprobantes etiã opinionẽ laco. de
arenis iudicãtis a forme ſimilitudine. Et hoc ſm bar. ꝓpter cogitationẽ mulieris
cõcipientis iudicio phiſicoꝶ ſimilem partum. Iſtud eſt dictũ glo. ante bar. & alios
in. l. queret. in fi. per illum tex. de uer. ſigni. de ea quæ peperit filiũ ſimilem monſtro
ꝓpter cogitationẽ. facit ſecundũ doct. dictũ beati Hieronymi in queſt.ſuꝑ gene
ſim referẽtis hypocratẽ uocatum liberaſſe mulierẽ ſuſpectã de adulrerio:quæ diſ
ſimilem patri pepererat ꝓpter cogitationẽ ad picturã cubiculi. Idipſum Quinti

liano rhetori cõtigiſſe legimus qui mulierẽ ethiopi ſimilem partũ enixam propter

picturã ethiopis ſaluã fecit. Agricola inquit politianus (ſi licet ridere inter ſeria)
deformi facie metuẽs ne ſibi conſimiles liberi gignerẽtur hoc remediũ cõmentus
eſt. Domi egregie formoſas imagines collocauit:in eas aſpicere uxorẽ ꝗᷓ minime

cõniuẽtibus oculis iuſſit. ita de ſe ꝗᷓpulcherrimã ſobolem ꝓpagauit. inde dicebat

illud ridiculũ Butrigarius in./.fi. C. de carbo. edic. ꝙ filii qui aſſimilantur patti ra
ro ſunt legitimi ob metũ mulieris adulterantis cogitantis ad m aritum:ſed omitta
mus iſtas nugas: & nunc ſerio agamus. Dico in ſumma fictionis duas ſpecies
eſſe. impropriã quæ preſumptio eſt nõ fictio de qua dictũ. & no.in ti. de preſump.
Propriã quæ nõ eſt fictio hominis:ſed iuris quæ habet materiã tam profundã ut
omnes pene materie aliquãdo in eam cadant. Sed nos introductoria doctrina cõ

tenti de tranſlatiua dũtaxat fictione paucis & ꝑ regulam tractabimus. Nam in re

liquis late ſatiſſecerunt ſcribentes in repetitiõe.d.l, ſi is qui pro emptore.de fictiõe
uero trãſlatiua & pſona & loco remitto late ad Io. de Imo. de trãſlatiua tpis trado
hanc theoricã bar.in. l.i.S. hoc aũt. ff. ad ſillani. Quandocũq; fictio & ueritas con
currunt circa idẽ ſubiectũ & eodẽ reſpectu: tunc abiicimus fictionẽ & amplecti
mur ueritatẽ cum ſit impoſſibile ꝙ fictio & ueritas ſint circa idẽ ſubiectũ eodem
reſpectu. Citat pro exẽplo.l.filio quẽ pater.ffde libe.& poſthu. ubi ille qui eſtuere
filius non poteſt dici fictus:nec haberi pro ficto circa idẽ eirca qd eſt uerus. Quã
do concurrunt circa diuerſa ſubiecta utrũq; amplectimur & unũ aliud nõ impe

dit. Exxemplũ adduco in.l. cum quedã. S. ſuum heredẽ.ff. de acqui. hered.lillud ff.

ſi pars here.pet. l.uentre. de acqui. here. ubi ſi quis deceſſerit relicto filio nato exuẽ

tre:ille eſt natus uere:hic ficte quo ad cõmoda ſua:tunc acceptamus utrũq;: quia

circa diuerſa ſubiecta:non circa eadem. Limitatur hec theorica ſemper quãdo pro
ducunt effectus cõtrarios. nam fictionẽ amplectimur: ut in poſtliminio:in fictio

Utbctedi!

cellehabil

Paſipene
rahentibt
tob inha⸗

cuaheeme

lii uis⸗
Nunel!
umiotii
Mumemo⸗
Uli eir
nitoree
Nümmi En
inshckeno
Mitmecött
llueklo⸗

4“ . V De fictione. Fo. XVII.
n ne dñii po ſatnanissr alſs⸗ fictionibus:de quibus in lerius nõnulli ponunt exem
rf plum Barocle icta ꝑ onum campane: qd non eſt ualde hic pertinẽs. hic Pſ upra
üll dictam gaoni er ge dinerlonenn tolluntur multa cõtraria: de qui bus in
en appatu ere a Perle. e moina ſi is qui pro emptore: & in.l.ſ. filius qui pa
tri flde ibe. et po hu te Eregi a generalis ad oẽs ſpecies fictiõis. De tranſlati
ua fictione in qua con ſi⸗ undus materie trado regula generalẽ . Tranſlatiua fi
. cio duoꝶ extremoꝶ habilitatem deſiderat. probat Poſtliminiũ fingit ſemp fuiſſe
R liberũ:quia tẽpore n caperetur erat liber: & ſic extremũ ad quod eſt habile tẽpo B
D re qaoteuerinset liber reperit & ſic extremũ a quo eſt habile et diſpoſitum ad re
“ cipiendum ictionẽ medii temporis. Contra. in exẽplo diuerſo: ꝓpter inhabilitatẽ
ie duorum tempoꝶ fictio non Pcedit:in.l.ſ is q pro emptore.ffereuerſus nõ recupe
unn rat poſſeſſionẽ ſine noua apprehenſiõe:quia habet plurimũ facti. Ideo uſucapio
nten uere interrupta per captiuitatẽ non reintegrat᷑ ꝑ fictionẽ que impeditur cũ hodie
ſen nõ reperiatur poſſidere: nec põt lingi ſemper poſſidere.Idem in habilitate extremi
htan aquo exemplũ in.l.bonoꝶ. ff.rem ratã habe.cui concor.tex.in. li,ff. de appella. reci
imt pi. Ratihabitio enim nõ retrotrahitur in bonoꝶ poſſeſſione ꝑ aliũ petita: niſi fiat
mlin tẽpore quo peti poteſt ꝓpter deſfectum extremi a quo.Et dicit Dy.in regula ratiha
.Kle bitio.ꝙ ibi perſona nõ eſt habilis nõ modo ꝓpter defectũ extremi:ſed etiam ꝓpter
wolfn tacitã renũciationẽ iuris ſui. arg.l.i. S.ita aũt. ff. ſi tab.teſt. nul. ex.l.ſi quis in iure. C.
ſyen de reb. credi.l.fi. C. de condi.inſer.l.ſi ego. ff. de neg. geſt. Adde ꝙ; extremũ a quo de
ogeddl bet eſſe habile in eſſentia: non ſolũ in potẽtia. Optimũ exemplũ in. l.neceſſario. F5.
in quod ſi pendente. ff. de peri.& cõmo.rei uẽdi.ubi uenditio conditionalis mortuis
npoorn cõtrahentibus debet ab heredibus impleri cõditione exiſtente ſi res extet: ꝙ ſi non
uſen) extet ob inhabilitatẽ extremi a quo, nõ retrotrahetur. Aliud exemplum ſingulare
önune (quia hec materia cõmodiſſime tradit᷑ per exẽpla)eſt in.l. cũ heredes. S.i.ff. de acq.
Iirin poſ. ubi ꝗuis equitas eẽt, poſſeſſionẽ mihi reſtitui ꝑ poſtliminiũ ut recipiam qꝗᷣ
dechce meum eſt.l.ſi me & titiũ. fl.ſi cer. pet. & fictio fundet᷑ in equitate.l.deniq;.ff. ex qui.
Irpann cau.maio.tñ quia nõ inuenio me poſſidere niſi de nouo reaſſumã:non reſtituit᷑.
Aonit De extremo ad quod:exemplũ ponit ſingulare quod nõ eſt ſine ſcrupulo. glo.
nohens ordi.l.ii. C. de inoffi. dona. in uer. familie herciſ.in.i.oppo.ubi dicit ꝙ donatio inter
eprimn uirũ et uxorẽ quæ morte confirmat᷑ quo ad fructus.l. donatiões iunc. gl. C. de do
Cnncin na.inter ui. & uxo. non retrotrahitur quo ad dominiũ: ex quo uxor tempore dona
ochinncd tionis facte non fuit domina: & hanc doctrinã tenuit glo. & bar. indiſtincte. Ang.
Nmmi auté tenet cõtrarium ꝙ; non retrotrahat᷑ etiã quo ad fructus. Fundatur Ange. per
ilddaa . l.ſi uxor filio.ff. de dona. inter ui. & uxo. ubi non poteſt uxor habere dominiũ fru
mn Cctuum ſi ſciebat donationẽ non ualere. prout ipſe Ang uoluit intelligere illũ tex.
crocn Vnde dicit q; talis donatio ualet quo ad lructus non ut retrotrahatur: ſed exinde
lng et ſine fictiõe. Ego credo nõ poſſe in hoc ſaluar Ange. maxime cũ dicta lex utat
Gidn uerbo retrotrahi: & dicat ꝙ donatio retrotrahit᷑. Nullus eorum quos legerim ſuſti
ichn net iſtü intellectũ Ange. Io. de imo.tranſit ad alias ſolu.prout intelligo diuinato
mi rias & leues: , poſſibile fuit eã non fuiſſe uxorem tempore donatiõis facte: uel
Rl ſufficit extremũ fuiſſe habile ſᷣm ius naturale Primeuũ quo nõ erat ꝓPhibita dona
1dd. tio inter uirum & uxorem. quæ rõnes ſunt friuole:quia tota fictio & eius extrema
umat ſunt de iure ciuili inuenta et introducta: & ego docebo poſtmodũ ꝙ requiritur ha
*W Prilitas de iure ciuili. Quare cõcludo ꝙ theorica glo. & bar. remanet uera: ꝙ dona

tio uxori facta morte cõfirmetur & retrotrahat᷑ quo ad fructus ut oẽs fructus per

1 1 4 „ 7 „ 7 7 „
i ceptos nunc habeat: ſicut ſi donatio tenuiſſet: quia lex loquitur his terminis. Ego

uiin

De fſictione.

uero pſpicio in. d.l. pe. unum ſcrupulũ melioris inueſtigationis ſit illud Ange.
cet Io. de Imo. quæ ſit rõ differẽtie cur potius retrotrahat quo ad fructus ꝗᷓ quo ad
dominiũ principale:cum tex dicat indiſtincte donationẽ retrotrahi. Ad hocultra
doctores reperio rõnẽ in. I. de fructibus:&.l.ſi uir uxoris.ff.de dona.ĩter ui.& uxo.
ubi fit expreſſa mẽtio de fructibus acquirẽdis ex tali donatione rõne uſus cõis in
ter coniuges quo ad fructus: non quo ad dominiũ: & dicit.d. l. ſi uir. ꝙ quo ad fru
ctus in quibus eſt uſus ꝓmiſcuus ualeat donatio morte cõfirmata. arg.ĩn. l. ꝗuis
C. de fur. l. ceterũ.ff. de uſu. & habi. lJ.i.ff. reg amo.l. aduerſus. de crimi. expi. heredi.
ſecus quo ad dominiũ qꝗᷓ eſt diſtinctum in quo nõ eſt cõitas. ꝓ hoc adduco tex.
ſingu.in. .ſilie. C. ſamilie herciſcũ:qui bene & aperte ꝓbat de cõitate in fructibus:
nõ in dominio. Finaliter reſpõdendũ reſtat ad. l. ſuxor. p Ange. adductã. Dico q;
pace Ang. nõ loquit᷑ ullo mõ de fructibus: neq; de ſcientia uel ignorantia deeo qd
dicit: ſed decidit oĩno ꝙ per ſeruũ mariti donatum filio ab uxore nõ acquirit᷑ filio
malefſidei poſſeſſio:ſed bone fidei. Sed hoc exẽplũ ſupra modũ breuitatis noſtre
ꝓduximus:quia uidebat᷑ eſſe neceſſe:& nõ de lana caprina. Videamus nũc de ex
tremis iſtis qualiter requiratur habilitas & qualis: adherẽdo ſemꝑ bone doctrine
Bar. noſtri principis. Raynerius Bar. pceptortradit unam theoricã notabilẽ quã
eſt ſimpliciter ſecutus Bar.ſufficere extremũ ad qd ſit habile in potentia.i.fieri poſ

captiuitate deceſſiſſe preambula hora captiuitatis. Naturaliter enim poterat mori

anteꝗᷓ caperetur: & in eſſentia mortuus eſt in captiuitate. Reperio ꝙ ante Ray. &

alios:iſta doctrina tradita eſt ꝑ glo.in.l. gallus.S. ſi eius. circa medium glo magne:
dum dicit hec uerba:ſed nõ eſt impoſſibile aliquẽ mori preambula hora captiuita

tis qd ipſ. a fingit & reliqua. Adde optimum exemplũ de hac theorica. fictio ſin
git heredem fuiſſe dominũ omniũ a die mortis:quia erat habile extremũ ad quod

in potentia:extremũ a quo in eſſentia. de qua tex.eſt in. heres quandocunq;. ff.de
acquiren. heredi. l. oĩs hereditas. . oĩa fere. ff. de reg. iu. lI. ſi ex re. 5. fina⸗ff. de ſtipu. ſer
uo.l. nunꝗᷓ. S. uacuũ.l, iuſto.S. nondum.ff.de uſuc.S.i.inſtitu.de ſtipu.ſer.l.nõ mi
nus.l. ſeruus hereditarius. ff. de here. inſti. l. ſ exheredatus. ff ad ſil. quæ fallit in qui
buſdam caſibus quos enumerat glo. in. d.l. heres. Bar. iſtã doctrinã probat a ſimi
li:cũ iuriſditio prorogatur de una ad alias:ea quæ prorogatur oportet ꝙ ſit in eẽn
tia: ea uero ad quã in potentia.. apta & potens illã excipere. li iuncta glo. fi ffde iu
di.l.priuatorũ.C. de iuriſdi.om.iudi.quã Cy.dicit eſſe aureã. Et per hanc theoricã
Ray. tollũtur infinita contraria in materia fictiõis. Per hãc regula Chriſoſtomus
de caſtillione ſubtiliſſimus doctor in. S. ex cõditionali.inſti. de uerbo. oblig ponit
rationẽ differentie inter legata & ſtipulationes: quare in legatis non tranſmittitur
ſpes cõditionis ad heredes ſicut in ſtipulationibus. quia fictio inquit nõ reperit ex
tremum ad qꝗ habile etiã in potẽtia: obligaretur em teſtator cuius uolũtas debet
eẽ ambulatoria & libera:et fingeret᷑ retro obligatus cõtra.l.i.ff. de dona. inter ui. &
uxo.l.ii.fl.de adi. leg. unde in legatis cõditio non retrotrahit᷑.l. quæ legata. fſ.dere
gu. iu. in ſtipu. ſecus.l.filiusfa. ff.de uerbo. obli. l. potior. l. qui balneũ. fſ qui potio.

in pig habe. hanc rõnẽ ibi impugnat laſon ſatis frigide:tñ tutior eſt rõ ibi poſita ꝑ

bar. poſt glo.ꝙ; ſtipulator etiam heredi cenſetur ꝓuidiſſe. lI.p pactum. ff de proba.
aliud in legato in quo nõ interuenit factum legatarii.l. ſi uxorẽ. C. de cõdi. inſerin
glo.tamẽ iſta oĩa ꝓcedũt in ſtipulatiõe per fictionẽ: & uidebimus latius in tracta
tu ſuitatis. Et non ſolũ retrotrahitur in cõtractibus: ſed etiã in diſtractibus.l.ſi ſub

conditiõe.ff. de ſolu. Ange. Imo. Raph. Beſur laſon in. d,l. ſi filiusfamilias. Requi

ſit: aliud in eſſentia. Tollite exẽplum in. l. corne. quæ fingit eũ qui mortuus eſtin.

urnhel
mniag⸗

Swend,

4

len
Pbirsinchl
Mormenn,
nbuinn
weilnt
Vnbrin
lbtubte

— =—

E

mnluntſie
(aomuen

Noun ngte
opecchte
ibcodti
Paumcent
niiusipen
ncecgui
nohubuil
Keoubi⸗
iguitasn
iickoui
Uun necel
nünplic
inneliti
rolello⸗
inkkinhi
räla
aupolee
Culſllin
Urcötinn
nndls
Ansſin
ilißt
licchos
Untunlin
Neus

”

nlans
lbenc
D

4

Do⸗
iitſo
nicda
dote

lbi⸗ i
ikaig
wusctn
tenton
elerd

n
aptln
bcoln
uungſte

leloſ
ſerluün
Alrngi
Oberaln
ſtineen
obkeen
getkrond
okonns
hnlninn
othene
ſno

iliem
Sinmd

sNa

S—

₰

De Fictiõe

rit autem hec fictio cõtractus habilitatẽ extremoꝶ ante oĩainã ſi reperiatur inhab

le extremũ a quo:quia dictũ eſt de alio uel ex parte pſone ſtipulantis ut ex depor

tatione:uel ꝓmittẽtis uel rei:fictio nõ trahitur retro. Singulare dictũ bar.in.l.poſt
quã· ff. ut lega. nomi. caue.p tex.in.l.quotiẽs. in.ii. & ulti. reſpõ.ff. de noua. oẽs fere
ſcribẽtes in. d.l.ſi filiuſfa. de hac materia rẽitto ad doc. in. d. S. ex cõditionali. & no
uiſſime ad Iaſo.qui dicit oĩa poſt Beſutiũ et Raphaelem in. d.l.ſi filiusfa. Conſide
randũ tamen in primis quod fictio iſta ſemper fundatur ſup equitate. Patet nõ di
ſcedendo a materia in regula precedenti que nõ habet locũ in cõditione poteſtati
ua qua exiſtente non retrotrahitur: quia nõ eſt equitas cũ ſua poteſtate fuerit ante
implere. bar. in. d.l. ſi filiusfa. & in.l.ſi is qui pro emptore.in.y. q. princi.ff. de uſuca.
& in.l.ſi dubitetur.S.F. ff. de fideiuſſo. docto.in. d. S. ex cõditionali. Sic propter equi
tatem ſucceſſio eſt loco ſolutionis per.l.ſi ei. F.i.ff.de euic.l. ſtichũ.S. aditio.ff. de ſo
lu. & econuerſo qñ non eſt equum.l. urãnius.S. ſed cum duo.ff. de fideiuſſo. maxi
me cum fugit damnũ. Adde unum ſingulare uerbũ ꝙ etiam in reſcriptis & bene
ficiis procedit quod dictũ eſt de poteſtatiua:quia ſi mandatũ eſt cõferri alicui bñfi
ciũ ſub cõditiõe poteſtatiua nõ trahitur retro.c.ſi pro te.de reſeriptis.in yi.de prebẽ
da Bituricenſi collota ſub cõditiõe ſi archiepᷣs & capitulũ conſentirẽt: quia ſi inte
rim alius ipetrauerit: licet poſtea cõſentiãt nõ trahitur retro. CAdde optimũ exẽ
plum de equitate:ſi in poſtliminio fictio põt procedere ſine aliena iactura fingitur
ſemp habuiſſe. ſi cõtra naturalẽ equitatẽ ſecus.exemplũ in.l.rerũ mixtura.S.labeo
infra eo. ubi nõ reſtabãt niſi duo dies.aliter ſi lõgum tẽpus:tunc enim retractatio
ni equitas naturalis repugnat. ſed doc. dicunt ꝙ re uera nõ operatur hoc poſtlimi
nii fictio: quia poſſidebat ſaltem in cõcreto: ut ibi per eos. De poſtliminio trado re
gulam neceſſariã: quia cõtinet duo capita: primũ ꝓcedit uere:aliud ficte. Quedã
ſunt ſimpliciter inris ut dominiũ libertas ciuiliras: & iſta reſtituũtur per poſtlimi
niũ: quedã facti & poſſeſſio:& nõ reſtituũtur. Sic ex quo ꝑ primũ caput ñ reſtitui
tur poſſeſſio: nõ põt ex ſcdo fingi retro poſſediſſe: qa m caput qd ẽ ꝑ fictionẽ ſo
lũ oꝑat᷑ in his que uere reſtituũtur ex prĩo capite qd ꝓcedit ſin ueritatẽ: & iſta rõ ẽ
melior ꝗᷓ illa de equitate: & ꝓculdubio eſt uerus ĩtellectus ad. lI. deniq;.ff. ex quibus

cau. in poſ.ea. Vnũ eſt quare cõtra naturalẽ equitatẽ ꝓcedit ĩ peculiaribus: qa ſer

uus uel filins ĩ illis loco dñi hẽtur.l. ſequitur. S. qd aũt. &. 5. labeo. ff. de uſuc. & ſic
Ppter cõtinuationẽ remanet equitas que erat in do & ceteris uſucapientibus: ut
no. in. d. l. ſ is qui pro emptore.. i. nec eſt cõtra equitatẽ: quia ẽt extrema erãt habi
lia: ſecus ſi nõ eſſent ꝑ tex.in.l.in bello.S.facte.bi remanẽtibus in poſſeſſiõe. Cõſi
derãdũ p̃terea circa iſtã habilitatẽ extremoꝶ ꝙ nõ requirit᷑ in cõſecutiuis & acceſ
ſoriis fictiõis. ꝓbatur in. l.iĩ prio rũſo. ffde ſuis et legi. her. na ibi pater fingit᷑ prĩci
paliter ſempꝑ fuiſſe ĩ ciuitate:et ſic p ñs habuiſſe filiũ in poteſtate. ꝗquis tpᷣe quo re
nertitur:filius ſit mortuus:et extremũ a quo ſit inhabile circa acceſſoriũ.ideo teſta
mẽtũ eius filii nullũ eſt ſim uerã opininẽ glo, et. bar.in.l.fi. . de ſentẽ. paſ.licet Pe

trus ibi cõtra. plus de patre mortuo apud hoſtes quo caſu preambula hora capti

uitatis fingitur fllius ſui iuris fuiſſet teſtamẽtii an factũ nõ ualct p texin.lde ſta
tu. ff.de teſta. ꝓpter pendentiã poſtliminii. per glo.in. ſi filius.ff. de capli.
CFinaliter ſciendũ eſt q; ſufſicit eſſe habilia terminis uariatis. probatur iĩ n. d. 1. ſi
is qui pro emptore dum ſeruus incipit uſucaperetẽpore captiuitatis extremũ ad
quod eſt inhabile & ĩn potẽtia & in eſſentia:cũ poſſeſſus nõ poſſit ĩchoare uſuca
Pionẽ.lcũ hides. i fl!de acqui poſſel.ſed cedit in potentia tetminis uariatis: di
co quod hic ſingitur nunquã fuiſſe captus:et per conſequens uſncapionis initiũ

D

De ſuitate.

nõ erat ihabile:quia uſucapio eſt acceſſoria tẽporis. hec ſufficiant cã introductio

nis de fictione trãſlatiua. De trãſlatiua pſone uel loci/ & de impoſſibilitate iuris/fſa

7

cti & nature. & multa alia in profunda materia fictiõis nõ repeto poſt bar qui con
ſumate dixit. Et ſi oĩa cõplecti uellẽ:nõ poſſem: nec finis eſſet in extremũ.Et dum

hec ſeribo mihi dictũ eſt de Iaſonis repetitiõe noua qui ſibi nihil reliqui fecit: eũ le

gite:quia nũc nõ hẽo.De cõcurrentia fictionis & ueritatis dic: aut utrũq; eoꝶ reqri

tur ad actũ: & inſpicit᷑ utrũq;ut in furto ꝙ res ſit aliena et doloſa intẽtio.l.interdũ

7

S. certe.ff. de fur. aut alterũ ſufficit. tunc aut diſpoſitionis uerba reſſ piciunt ad factũ

& preualet ueritas. ut.l. ſ putator. ff.ad. l.aquil. ubi reſpicit᷑ q accidit ut teneat᷑ ad
penã:nõ qd putauit:aut relata ad uoluntatẽ & inſpicit᷑ opinio ut in uſuca.l.ii.S. ſi

a pupillo.ff. de uſu. pro emp. lis qui putat. ff. de acqui.here. Tamẽ diſtingue inter
ea ꝗᷓ ex ſolo aĩo cõſiſtũt: ut inſpiciatur opinio: ut. d. l.is qui. Et que nõ ex ſolo aĩo de

pendẽtat in. l. i. hec eſt diſtinctio Ang.Io. de ymo. Franciſ-are. & alioꝶ ĩ. d. l. is qui
putat.que fuit primũ de mente Bar.in.l.i.S.nõ aũt.ff.ſi ꝗs te. li. eſſe iuſ.fue.Et quo

modo intelligat᷑ ꝙ fictio nõ ꝓcedit ſuꝑ facto: lege id quod ſcribit pulchre Albei

l. deniq;.ff. ex quibus ca. maio.
De ſuitate & hereditate trãſmittẽda per fictionem.

tra. l. qm. S. fi. C. de iure deli. l.uni.. in nouiſſimo. C. de cad. tol
len. Iure ſuitatis fingitur adita: & trãſmittitur ad quoſcũq;.ᷣ fa
cit tex.ſing.in. l.ii.. filium. ff. pro here.ubi dicebat ſeruius filiũ

non poſſe rem donatam ſibi a patreuſucapere titulo ꝓ herede. quia mutaret poſ

ſeſſionem natural em que erat penes filium uiuo patre. Et quãuis filius ſm illa tẽ
pora nec ciuiliter nec naturaliter poſſidebat. l. poſſeſſio.S.i.f.de acqui.poſſeſ. tamẽ
ibi dicitur poſſediſſe per fictionẽ ſecundũ Iaco.de are.& Bar.in.d.s.filium. qui ci
tat. l. in ſuis.ð ff. de lib. & poſthu. per uerbum quodãmodo ibi poſitum quod eſt im
proprietatis nota. Et uerbũ exiſtimãtur. & uerbũ quaſi dominii. Paulus autẽ iure
con. ſcribit eos mortuo patre nõ percipere uelut hereditatẽ: ſed magis bonoꝶ ſuo
rum adminiſtrationẽ liberam conſecutos ut continuetur in eos dominium poti
uſquã hereditas noua delata uideatur tex. in.l. ſ filius qui patri.ff. de vulga. cõcor.
G. ſui. inſtitu. de here. qual. & dif.l.i. . qui ſunt in poteſtate.ff.ſi quis omilſ.cau. teſt.
Il.in ſuis.ff. de ſuis et legi. heredi.l.ſi quis filium. C. de inoffi.teſt.l.fi.ff. de bo. dam.l.

ſcripto herede.ff. unde libe.S. cum autem.inſtitu.de here.que ab inteſta. l. i. . ſcien

reſultantem ex ipſa fictione qua fingitnr filius eadem perſona cum patre.remitto
ad glo. pragmatice.i n prohe.in uer.primogenitum.que ponit remiſſiones. Iſta ta

men magis communis eſt ratione repreſenta tionis Faciunt in iſta materia iura ĩſi

nita: ut tex. in, l. apud hoſtes. C. de ſuis et legi. libe.l.lucius.fl. de iure fiſci.l.qui in

aliena. S. interdum fllii ſine aditione. ff. de acqui. heredi l. pro herede. S. i.ff. pro here

de. ..pater qui caſtrenſe.l. hereditate. S. filiuſſa. ff. de caſtren. pecu.l.i. F. denique.ffad

trebel. optimus tex. ſecundum barto.in.l. qui duos impuberes. . cum libello.ff. de
reb. dub. tex. recenter ad hoc ponderatus in lege eum qui nouiſſimus. ff. ad trebel

lia. tex. communis in lege ex militari ff. de mili te, ubi barto. iuncta lege idem eſt. §.

ſed ſi ueteranus eodem titu.

Ingitur mortuo patre dominiũ bonoꝶ eius in uita fuiſſe apud
filium: ita ut non opus ſit noua aditiõe:& ſuitatis iure quo fin
gitur eadẽ pſona cum patre hereditas nõ adita traſmittitur. cõ

dl
hoden
Und.
onler
loqu
cgre
Wmnnen
Urſece
mmlic
GN.
nſoe
Air
hoe
dan
Pula
UuiN
lnne
lun
Acchen
D

Uten

Muct
Tiann
Ltcen
itechl
gnn
Aneni
AAhe
nelk
lig

neinte 8
te
li

ePte⸗

egbohn

ltttudG
lecad

ſein
uus
vunt al

fllae
tne

um gia
odti

aute iue

Onoe
riun n
grcoll

cn N.

boenl
lilin
mmumhe
müonn

etemnmt

inek⸗

cote

ſlti

ConO

llem

tio qᷓro quid de ſuitate arrogatiõis qua dicit ſuus heres arrogatus. §.i.iſti. qui. mo.
teſt. infir.ibi rũpiturquaſi agnatione ſui heredis. ubi nota uerbũ quaſi ꝓ fictõe. Di
coergo ꝙ arrogatus quartam nõ petitam/ neq; aditam tranſmittit. l. ſi arrogator.

lan
Apoh

De Suitatt. Fo.xXI.

CSecũdo principaliter quero circa hanc materiã quid iuris in alia hereditate
paterna / puta in fraterna: nũquid trãſmittat᷑: dico ꝙ ſic. nec ſolum ab inteſtato:

ſed ẽt ex teſtamẽto. nãq; ſi pater fecerit teſtamẽtũ: & habẽs plures filios pupillum
inſtituat:alium ei ſubſtituat pupillariter / ipſe ſubſtitutus hereditatem fraternam

non aditã tranſmittit ad quoſcũq;: quãuis regulariter fraterna non tranſmittatur

ſine aditione.d.l. quoniã ſororẽ. &. d. F. in nouiſſimo. & late per Alexin cõſi. cxiiii.
in.iii.uolu. & hoc quia ex teſtõ paterno delata eſt cenſetur eſſe paterna. Nam dicit
tex quos poſſum mihi heredes facere neceſſarios poſſum & filio.l. ſed & ſi plures

quos poſſum. ff.de uulg. Et ita tenent cõiter bar. Sali. & alii in.l. emancipata. C.
qui adm itti. Sali. in.l. teſta. C. eo.ti. Hiĩc dicit Ange.in. d. S. quos poſſum. ꝙ iſte fra

ter ſi habebat beneficium abſtinẽdi a paterna:ita etiam a fraterna propter hanc ſi
ctionem poſitam in.d.l. patris & filii. Adduco tex. de nouo ponderatũ & ſing.in..
ſi pupillus paterna.S. ceterum..ff. de acqui. here.ſi frater a patre fratri impuberi ſub

ſtitutus ſit: ſine dubio inquit tex. neceſſarius ei heres exiſtat. Addo unum ſing. qd
per hanc theoricam bar.in. l. moribus. ff. de uulg. in. iii. col. uer. ſed quero quid ſit te

ſtamẽtũ. tenet ꝙ ſubſtitutio pupillaris in teſtõ minus ſolemni ualet: ſi mõ unus
ex liberis fuerit ſubſtitutus ſi eum pater poteſt facere heredes neceſſarios filio: &

ſic facere ea que concernunt ipſam ſucceſſionem ratiõe cuius ſubſtitutio pupilla

ris dicitur teſtamẽtum filii: fſortius poteſt ſubſtituere in teſtamẽto minus ſolemni
cũ hoc concernat ſimpliciter ordinationẽ ratiõe cuius dicitur teſtm̃ patris:ut no.
in. d.l. patris. hanc rationẽ ponũt pro dicto bar. cõſirmando Raphae. Ful. Alex. &
moderni in. d. lX moribus. in. yi. q. uarie preter Frãci. areti. ſubtiliter ut ſolet argumẽ
tum. d. l.ii. S.fi.ff. de lega.preſtã. ſed dicendum eſt ꝙ ibi edictũ de lega. preſtã quod
conſeruat legata liberis et parentibus habet locum ſi ſit factum extraneo legatum
ideo quia ibi erat rogatus reſtituere liberis. & ſic non refert an ĩmediate/an median
te legatario liberi cõmodũ habeãt ex diſpoſitione teſtatoris: ſecus in eo caſu quo
extraneus totum conſequebatur non rogatus reſtituete. ideo tenemus opinionẽ

bar.ſecluſa omni ſubtilitate que plerũq; uertitur in perniciem. l. in cauſe. ff. de mi

noti a cuius opinione nquit Pau caſt. in conſulendo etiudicando non eſt recedẽ

dum Reliqua prolixius diſputantur per docto. in. d. l.i. ff- de uulga. ſubſti. ¶ Ter

ibi: & preterea quartam. ff. de adop.l.i. .ſi impuberi.ff. de colla. bono. Per quod An
ge.in. cum antiquioribus. C. de iu. delibe. reprehendit glo. in uer. ueluti dicentẽ cõ
trariũ. Nam quarta inquit inheret oſſibus arrogati & tranſmittitur. Iſtud autẽ per
fictionem procedere probat bal.in.d.l. ſi arrogator. poſt glo. tamen quam reperi.in
l.cum a matre. C. de rei uendi. quia arrogatus nõ poteſt dici uere ſuus cũ ſibi quar
ta debeatur iure & titu. ſingulari. ꝓbo: quia dicitur quarta bonoꝶ nõ autẽ quarta
hereditatis.l.papinianus. S. ſi quis iĩpuberes. ex. F. quarta. fl. de inof. teſt. hic reſultat

alia theorica bar. quod hereditas non adita non tranſmittitur quando ex diſpoſitio

ne teſtatoris delata eſt: ſecus quãdo ex diſpoſitiõe legis ſicut in ſuis heredibus & ĩ
hoc iure ſingulari qñ quidẽ iura ſingularia facilius trãſmittũtur: ut no. in. d. S no
uiſſimo. Ex quo inferunt quod maritus dotẽ lucratã uel acquiſitã ex ſtatuto mor
tua uxore in matrimonio nõ petitã neqʒ acceptatam tranſmittit: quippe cum defe .
ratur ex diſpoſitione legis titu. ſing. Idipſum bald. tenet in. d. l. ſi arrogator Salice.
Pau. & Alex.in. d.l, cum antiquionibus. repr obata glo.iĩbi poſita in — de

—.

De ſuitate.

quo articulo latius ad doctores in. d. l.n arrogator: quia ſufficiunt mihi deciſiões
comu nes:nõ omittendũ tñ qd per hoc ẽt Sali.in aut.bõa dãnatoꝶ.C. de bo.pro
ſcrip. in ul. col. cõſuluit qd bona reſeruata ibi parentibus directis trãſmittantur ẽt
non adita nec poſſeſſa. Citat multa iura ſingularia & precipue bonus tex. in. I. edi
cto. S.heredes. fſ.de iure fiſci. C Quarto quero deuno ſubtili cũ legitima dicat
debita filio. & trãſmittat actionẽ perſonalẽ uel cõditionem ex.l.pro hereditariis. C.
de here. act. Bal. ſi recte legatur in. d. l. ſ arrogator. doc. in. d. l. emãcipata. Sali. in.l. ci
ſcimus. C. de inoffi. teſta. Nunquid dicatur ei ita debĩta ut poſſit petere tẽpore uite
paterne? Dico ꝙ non: quia ficte eſt ei debita non uere: & ſpe nõ de pñti.glo.not. in
c. Ravnutius. in uer. legitima. circa mediũ. de teſta. Plus dicit Bar.in aut.ſi qua mu
lier. C. de ſacroſan. eccl. ꝙ; patre ingrediente religionẽ / nõ poteſt filius petere legiti
mã a monaſterio in uita ipſius.Iſtud uidetur pace Bar.cõtra tex.in.c. cũ ſimus de
regula. dum dicit liberum erit ei monaſterium dimittere: & bona paterna que ei de
bentur petere: & ibi glo. cum qua tenent fere omnes antiqui que hũt pro indubita
to cõtra bar. quod filius poſſit petere legitimã uiuente patre mõaſterium ingreſſo.
Panor. tamen uidens quod. d. aut. ſi qua mulier. facit expreſſe in contrariũ. Et ibi
Bar. ta tenet ſimul per.l.i..ſi impnberi ff. de col. bono. ubi legitima non debetur
niſi patre mortuo. uidens etiam ꝙ; dictum decretalis eſt in principio prouna par
te:in fine pro alia: neſcit quid dicere in tanta uarietate: niſi ꝙ in pũcto iuris opinio
Barto. ſit uerior. amen de equitate canonica fortaſſe aliud eſſet ſicut etiam dicit
Bal. Tandem Panor remittit ſe ad integram epiſtolam quam ait neceſſe uidere ut
appareat an pater ibi erat uiuus an mortuus. Et ita uadit modo ĩ dextram / modo
in ſiniſtram. Idem facit in. d. c. Raynutius. ubi promittit ſe dicturum. Sed ultra ali
os reperio ꝙ ipſemet reducitur ad deciſionem ĩn. c. in preſentia. de probationibus.

„. *

in. xy. col. in uer. ſed quia ſupra uiſum eſt ꝙ; ingrediens. ubi dicit deciſiue opinionẽ

Bar placere ſibi quo ad heredes & legatarios quod teneantur expectare mortẽ na

turalem & non fictam teſtatoris. Pro quo adduco no. glo. in. li..ff. de teſta. ubi late

ymo. qui dicit quod teſtamentũ impletur per mortem naturalem/ non ciuilem.
Q uantum uero ad legitimã que debetur ſuis heredibus iure nature procedit opi
mo canoniſtarum per. d. c. cum ſimus. ubi dicit eſſe tex. expreſſum non diuinãdo
nec uiolando litteram in qua ponitur caſus de filio: non de extraneo heredeè. Ipſe
iĩbi citat in paleſtram diſputationis multa alia fundamenta: & ego ualde letatus
ſum cum reperiſſem illud dictum quod puto ualde ſingulare: remitto tamen pro
nunc ad docto. in locis allegatis: & propterea ad Bar. Bal. Pau. de caſt. Io. de vmo.
late in. l.i. de teſta. ff bald. in.l.cum pater. hereditatem. ffde lega.ii. Cy. bald. Sali.
in. l. deo nobis. C. de epiſcop. & cleri. bar. in. l. ſtatius florus. S. cornelio. f. de iure fiſ.
ubi eſt tex. qd filius poteſt premori & precedere patrem. Quero quinto per
ſuperiora & per dictum Pau. ſi filius ergo heres: de quo meminit glo.in. l. neceſſa

riis. ff. de acqui. here. de magna illa diflicultate in quam ueteres gloſatores incide

runt. Nũquid filius ſtatim. mortuo patre teneatur effectualiter creditoribus & ſta
tim ſit fundata intentio creditorũ cõtra eũ:niſi probet ſe abſtinuiſſe hereditate. Pri
mo ſunt quidã tenẽtes affirmatiuã ꝑ.d.S.ſui.cũ ſimilibus infinitis.quorũ opinio

reprobat᷑ per gl.ĩn. d.l.neceſſariis. & diſtinguit per gl.in. d. l.neceſſariis. Et diſtigui

tur per gl.in. c.i. extra de ſolu. an fecerit ĩuentariũ: necne. Quãuis ille tex. in. d. c.i.
uideatur facere pro affirmatiua indiſtincte: dum dicit. Sicut filius debita patris ſol
uere teneturiita prelatus debita predeceſſoris pro eccleſie neceſſitate cõtracta. bar.
aũt ſampta theorica exy. D& Petro: quibus precipue armatur cõconeas opiniões

une
ſi
a
cedt

en
Noc

Vrt

te
Hi.

l

e
Gtu
(e⸗
Ghu
Aus
uͤſt⸗
oͤht
is
bern
lean
llee
lell
tto
Glor

tokr
Mth

nuset
uN
fiter
lüt⸗
dun
Kerna

on
len⸗
t

dibos
„
ure
ca
tnis.
linl
doeie
dur
Juunt
de lgi

tmus de

ueiſte
ndubit
ingele
i Ettt
cdeben

unat

0ninio

lam lct
uiceent

mimoco

Aulunal
Konbog

opirion⸗

mottenn

,ubilte

ciultr.
Nelit
iuinit
aclhe
Lelums

mmeno
deyno.
leiuel
vimohe
ilwalt
1ncdet

bualſ
alunh

“

“

De Suitate. Fo.XxXI.

notabiliter hoc mõ. ꝙ opinio eoꝶ qui dicũt filiũ eſſe heredẽ noĩe & effectu uera eſt
p.d. 5. ſui. et ideo creditoribus tenet᷑: niſi uellet abſtinere. uñ neceſſe eſt filij uolũta
tem declarari: ſicut alias in. . ſi ita legatu. uer.illi ſi uolet. ff. de leg. i. melior tex. in. d.
S.ſui.ibi ſi uolet ex teſtõ & ab inteſtato.l.xii.tabu. defert ei hereditatem: ſed datum
eſt ei bãficiũ abſtinẽdi iure pᷣtorio.Sed quo ad aliud ſcilicet ut fandata ſit intentio
creditoꝶ: & poſſit cõdẽnari ſi nihil ꝓductũ ſit ꝑ quod de eius uoluntate appareat:
in hoc nõ procedit eoꝶ opinio ꝑ tex.in. Ji. C. ſi minor here. abſti.ibi ſiuos paterne
hereditati nõ Imiſcuiſtis ob eã rẽ teſtificatio nõ ẽ neceſſaria. Pro iſta parte adduco
ꝓbabilius & ſabtilius fundamentũ: quẽadmodũ is qui pure obligatus eſt obliga
tio tũ ſperat᷑ nouari in euentũ alicuius cõditionis nõ p̃t interim cõueniri.l. pecuni
am. ffſi cer. peta. l in perſonã. 5. fi.ff. de pac.l. iulianus. S. fi. fl. de condi. inde. ubi etlã
interim ſolutũ repeti pt.l.nõ enim.l. ſi debitor. ff. de iure do.l. quod fuus.ff. de cõdi.
ob cau. Ita h filius licet ſit obligatus/ tñ ſperat᷑ tolli obligatio ſi abſtinuerit cũ ha
beat tpᷣs ad deliberãdũ interĩ cõueniri nõ poterit.facit in ſimili ꝙ nõ pᷣt adiri hrditas
exteſtõ quod ſperat᷑ rumpi.l. uẽtre,.ffde acqui. hei: ubi doc. adde h ꝗᷓ pulchre dicit
Fraci.are.in. l.ei qui ſe.ff.de acqui. her̃ et eo mõ ꝓcedit opinio glo.ꝗᷓ dicit ꝙ; ẽ heres
noĩe.ſed nõ quãtũ ad cõmodũ et incõmodũ.fallit im Bar. in illis cõmodiĩs qᷓ non
proueniunt ex ipſa hereditate:ſed iure ſpeciali: ut ꝙ confirmentur tabule pupilla⸗
res / tutele dationes:et de tranſmiſſione ut not.in. d. l. ſ filius qui p‚ati.

. 2*

¶ Sexto ꝗro de tranſiniſſione hrditatis pt̃ne impuberi delate. et pono caſum. Titi
uss hũs duos impuberes/ inſtituit eos et dixit ꝙ ſi ambo impuberes decederent me
uius ſubſtituatur: alter eoꝶ mortuus eſt hr̃ditate pr̃na nõ adita an ueniet ſubſtitu⸗
tus ſtatim? Certe non: ſed ĩmediate ueniet alius impubes ſupſtes fri iure trãſmiſſio
nis ſibi facte ex potẽtia ſuitatis:quia tũc dr ſupeſſe ꝑſona ꝗᷓ ex pᷣumpta mẽteteſta
toris hẽt excludere ſubſtitutũ. tex.eſt ſm doc .l qui duos ĩpuberes.in pri.ffde reb.
du. et ita intelligũt illũ tex. Ang et ymo. ambo in pᷣdictis locis. et in. L. pãthonius. ff.
dDe acqui. her et Pau. de. ca. in. d.l. qui duos. licet teneat cõtrariũ in.l. ſi ifanti C. deiu.
deli.et dicat nõ curare de ĩtellectu ang.·qui ſit de capite ſuo. Bar. aũt neſcio qũo ĩtel
lexit illũ tex. cõtra directũ ſenſum lĩe et glo.diuinãdo ꝙ ibi ſubſtitutus petierat re
ſtiitutionẽ in ĩtegrũ de hr̃ditate nõ adita: quod ius trãſmittitur qd ego non poffum
cõſentire:qa tex.nõ meminit de reſtõne:uec pᷣt ita ĩduci. Dicit enim ſic priore mor
tuo frater heres erit huic uero poſteriori ſubſtitutus: in ea tñ ẽt añ defuncti filii ha
bebit hrditatẽ. Credo ad euitãdũ diuerſitatẽ illã doct. ꝙ poſſit tradi nouus intelle
Cuus et melior ꝙ ibi hrditas pr̃is erat adita per filios: nã tex. dicit cuius hiditas defer
tur. Nã ſicut dicebã in principio huius materie quotiẽſcũqʒ lex loꝗtur denõ adita
hrditate ſuis deferẽda/loꝗtur ꝑ uerbũ bonoꝶ et ꝑ uerbũ accqſita. nõ ãt ꝑ uerbnm
hrtditas et delata:ita loquitur Bar.ĩn. :. S. ſciẽdũ. fl. de ſuis et legi.hidi. p illũ tex. Et
ꝗuis iſte ĩintellectus poſſet ſuſtineri:nolo tñ recedere a cõi:et dico q; A lex non lo
quitur de hereditate patris tranſmittenda: ſed fratris et in alio caſu.
Septimo querit Bar.et relinquit cogitãdũ in. d.l.uẽtrein pe. col. Nũquid hodie
emãcipati trãſinittãt/cũ hodie ſuccedãt ad ſimilitudinẽ ſuoꝶ ſublata dria ſuitatis
et emãcipationis. l meminimus. C. de leg hidi. . nulla uero.in aut.de her᷑ ab inteſt.
ue.dico ꝙ ꝑ nouũ ius doctores nõ extẽdũt hanc regula procedere in emancipatis
per doctrinã glo.no.in.l.ſi. emãcipati. C.de col. ꝗᷓ dicit q; illud ius nouũ habet locũ
q uo ad ſuccedẽdũ ut ab ĩteſtato emãcipati ſuccedãt:nõ quo ad alia:ut quo ad con
ſerendum et impugnandũ teſt. 5.i. F. emancipati. , noſtra. inſtitu. de exhere. libe.et
quantum ad ac uilitionẽli,.Cde inofſi dona. Iñ poſet deſene contrarium.

De ſuitate.

C¶ Octauo quero.nũquid ꝓcedat noſtra regulamõ ſolũ iure ſuitatis: uerũ & iure
ſanguinis ut ad quoſ. uq; hereditas conſanguineoꝶ deſerat᷑:etiã non adita:? Dico
preuiter ꝙ ſic: per tex. in. l. uni. C. de his qui ante aper.tab.te. Nã quilibet deſcẽdens
etiã non ſuus hereditatẽ aſcendẽtis non aditã ad quoſcũq; deſcendẽtes traãſmittit
intellige tamẽ ad quoſcũqʒ deſcendẽtes: non alios trãſuerſales uel extraneos: ideo
ſcribẽtes dicunt iſtas duas trãſmiſſionis ſpẽs habere ſe tanꝗᷓ excedẽtia & exceſſa.

nãilla procedit tm̃ in hereditate patris hũtis filiũ in ptãte:iſta aũt in hereditate cu
iuſcũq; aſcendẽtis ẽt linee materne. Quod aũt iure ſuitatis fiat trãſmiſſio ad quoſ

cunq;ʒ fuit opinio Azo. & Iaco.balduini antiquoꝶ gloſatoꝛ originaliter: quia ita
tenu erũt in queſtiõe de facto bononie eoꝶ tꝑe cõtingente ſicut refert Ang-in. d. 1.
ſi infanti.Et quidã magnus aduocatus Nicolaus fſurioſus eã tenuit. Contranũ ue
ro defendebat dũs Hugolinus aduocatus aduerſe pꝑtis. odofredus diſcipulus la
cobi balduini tenebat ꝙ ad deſcendẽtes trãſmittatur ex equitate pᷣtoria P· d. l. uni
cam. C. de his qui añ aper. tab. teſt. cõis opinio Azo.ꝙ trãſmittat᷑ ad oẽs cõtra glo
ſas quæ cõiter oẽs uidentur eẽ cõtrarie ut glo. in. l. uentre.l. ſ infanti: &. l.i fratris.
allega. & opinionẽ glo. ſecuti ſunt pleriq; antiquoꝶ:ut Sali.in.d.l.apud hoſtes:&
Fulg.iu.d.l.ſi infanti.dicit in ciuitate Mediolanẽſi fuiſſe iudicatũ in ciuitate ſua ꝑ

oẽs:& breuiter opinio Azo. & Bar.eſt melior & magis cõis contra quam durũ eſt

calcitrare: ut dicit Ludo. & ideo tenẽdo iſtã opinionẽ reſpondebo ad potiſſimas
& principales rõnes Sali. Fulg. & alioꝶ qui tenuerũt cõtrariũ. CPrimo adducũt
tex. in. l. i. 5. ſi quis ex liberis. ffad tertul. ubi uidet᷑ ꝙ hereditas filii nõ adita nõ trãſ
mittitur: & ĩta ponderat glo. illũ tex. in prin. ſui. Poſtea tũ glo. ponit unã ſolutionẽ
et alium intellectũ quã uidet᷑ mihi approbare cum ſit ultima opinio quã refert:&
iſte eſt uerus intellectus & magis amicus litere quẽ tenet Bar. Ang. & cões ꝙ ille
tex. neceſſe habeat ĩtelligi ꝙ filius ille qui erat emãcipatus & nõ ſuus patri nõ trãſ
mittat: quia non hũñt iura ſuitatis & fundamentũ tranſmiſſiõis. Patet ꝙ ſit melior
lec. quia tex. dicit fi nõ ſuus patri agnaſcitur matri nõ nocet: nec trãſmittit ad auiã
maternã hĩditatẽ auitã: & expone patri.. quo parenti. Alii dicunt ꝙ loquitur de he
reditate paterna quã nõ trãſmittit: quia non eſt ſuus & in ptãte patris: ſed in ptate
aui. quia ex filio emancipato natus ante emancipationẽ tamẽ cõceptus erat. Iaſon
poſuit quendã nouũ intellecrũ ꝙ ille tex. loquatur de iure digeſtoꝶ/quo iure non
trãſmittebat᷑: ſed nõ bene dicit ſalua pace & petita uenia tãti uiri. dũ enim dicit in.
d. l. ſi infanti: in. i. col. q; tex. in. d. l. i. F. ſi quis ex liberis. allegatus ꝑ Alex. & alios ad
hoc ut hereditas deſcendẽtis nõ tranſmittat᷑ ad aſcendẽtes: dicit ꝙ loquitur de iu
re digeſtoꝶ: & ꝙ, anteꝗᷓ eſſet facta lex. C. nõ tranſmittebat᷑ hrditas deſcẽdẽtis: dico
ꝙ iſtud eſt falſum per tex.in.l.lucius.ff. de iure fiſci im intellectũ Bar. & Angin.l.
qui in aliena. S. interdũ. ff. de acqui. here. ibi patrẽ ſuũ: & ſic aſcendẽtes ſine aditiõe
faciunt heredẽ: & ꝑ multas leges allegatas ꝑ eos. Vnde cõcludo meliorẽ eſſe intel
lectum Bar. & Ange. ꝙ ibi fuit filius cõceptus uiuẽte auo: & ſic nõ erat fuus nimi
trum ſi nõ trãſmittit: ſic inhereo lec. Bar. & Ang. & Pau.caſt.qui rectiſſime omniũ

atq;ʒ ſinceriſſime intellexerũt iura. CSecũdo rãdeo ad tex/ quẽ allegant in. d. l ſi in
fanti in uer. oẽs hereditates: quia intelligat oẽs excepta paterna: quia ille tex. loqui
tur de paterna ponẽs regulã in contrariũ de oĩbus aliis. Reliqua fundamẽta ſunt
leuia quibus omiſſis cõcludo ꝙ iure ſanguinis ad deſcendẽtes fit trãſmiſſio non
ad extraneos neq; trãſuerſales. CQuero inſuꝑ & nono.nũquid illud quod p̃dixi
de cõditione ex.l.oĩmõ pro ſupplemẽto trãſmittenda habeat locũ etiã in trebellia
nica & falcidia? Dico breuiter ꝙ; ſic.utrũq; p robat᷑ in. lI. quãꝗᷓ. ffad legẽ falci.quæ

dl
ui
l

ine

kh

ki
ang,
l

lup

Aſd

line

eiat

nöti
nini
Ans
le
nonil
elor
NAui

utte

ingin

tlAn

Mehon

dcn

los
urcei
d
gin

112

lr

ulun
ſonn

blzui

clu

l

in titulo de alode.
taſſis rõne ꝙ uinle ſit magis ꝗᷓ femineũ regno p̃eſſe:quodq; prophanior iſte ſexus
minuſq; adeo cõſultũ genus: ſacratiſſimi prĩcipatus gubernaculo nimiſꝗᷓ ineptũ

AAtn
ſel
1snn
Cnnn.

De lege Salica. Fo. XXII.

loquitur nõ modo de falcidia:ſed de trebellianica fm gl. Bar. Ang. & cõiter ſcribẽ.

ldẽ de querela inofficioſi nõ p̃parata per.d.l.ſcimus. Idẽ ſm Baſ.in querela de in
officio.dona. ut no.in.l.i.in penul.col. C. de inoffi.dona. plura de hac re non dico:
quæ ab aliis ſatis ſuperq; ſunt diſceptata. M
” De lege Salica & regni ſucceſſione.
Onſtat Salicam legem Pharamondũ prius accitis pceribus
NA& nec citra maturũ conſilium tuliſſe: ut ab optimis Esbus ſan⸗
NRctiſſima regni auſpicia captaret. Quã uel a ſale:rectaq; ratiõe:
luela ſalica terra: uela ſaliis ſacerdotibus: id eſt a generoſis ſa
G * pientibuſqʒ uiris conditam: uel undecũq; libet ſalicam ueteres
Kα & nos eoꝶ legibus aſcripti noĩamus. Ea lege ĩprimis cauebat᷑
ne femineus ordo Francoꝶ regnũ hereditariũ nãciſceret᷑: ea for

uideret. Adde ꝙ; imperiũ ceteris natiõibus ob ſanctitatẽ initioꝶ: populi benignita

tem / ſoli felicitatẽ: maxie inuiſum uirilis gñis tutela magis indigeret. Sed quia lex
eſt recta rõ cui ſalica ſanctio cũ alibi/tũ in hac ꝑte reluctari & naturali ciuiliq; ac
diuino iuri aduerſa eſſe pleriſq; uideri ſolet:eã rẽ ſine p̃curſore ullo uel primipilo 4
bellũ aperiat et ꝓ re nata:et pro uindemiaꝶ feris adamuſſim ediſſerendã ſumpſi.

CArgumẽta uaria contra Salicã legẽ adduci ſolent: cuiuſmodi ſunt hec.

CPrimũ. Nãiſta ſexuũ diſcretio inducit accuſationẽ nature contra. l. maximũ ui
cium. C. de libe. pbte.l. lege. xii. tab. C. de legit. here. 5. ceteg. inſti. de legi. agna. ſuc. et a
iure naturali ꝓceſſerunt primũ ſucceſſiones.S.i.in aut.de here.& falci.l.in ſuis. ff.
de libe. & poſthu.l. oimodo. &. l. quoniã in prioribus. C. de inoffi. teſta.l.i.de ſucc.
edic.l. cũ ratio.ff. de bo. dãna. Bal. in. l. qui cõtra. C. de inceſt. nup. Bar.i. Linterdũ. ff.

de cõdi.inde. qui ſcribit ſucceſſiones eſſe a iure gentiũ: & ſic uidetur damnabilis.

C Secundo. lex.xii.tabulaꝶ eſt illa per quã ordo ſucceſſorius ĩſtitutus eſt:ut dicit
tex.in. d. l. lege. xii. tabu. quæ maxime abhorret iſtud diſcrimẽ ſexus. ea autẽ eſt po
tiſſima pars iuris ciuilis cui herendũ eſt in hereditatibus deferendis: & ſic uidetur
cõtraria iuri ciuili & uniuerſis legibus quæ generales ſunt & ab oĩbus obſeruate.
¶ rertio.ratio naturalis dat legẽ cõſuetudini ꝗᷓ alioqui dr̃ corruptela.l. ſcire opor

tet. §. f.. ff. de excuſa. tuto.I.i. cũ uulga. C. ꝗᷓ ſit lon.cõſue.ubi dixerunt Petrus & Cy.

qd rõ naturalis nunꝗᷓ uincit᷑ a conſuetudine: eſuſq; auctoritas uilis eſt cũ rõnẽ na
turalem habet cõtrariã gl. in. c. fru ſtra.viii.diſtin. ergo cõſuetudo hmõi eſt iniqua.

CQ uarto ſtatutũ oẽ dãnatur per qd inter liberos inequalitas inducit᷑ quoꝶ ap

pellatiõe femine cõtinentur.l. qui filiabus.ff. de lega.i.l. iuſte. ff. de uer. ſign.1. lucius
Elfilie. ff. ad trebel. & ibi bar. I.tres fratres. ff. de pac. & in. l. fi. ff ad tertul.
CQuinto impatores ſuis legibus multa bũficia femĩs cõtulerũt ꝓpter obſequia

qmaritis pᷣſtant & ptus ꝑicula:& hmõi cãs ꝗᷓ nos in miſerationẽ trahũt feminaꝶ.

uulgata.l.aſſiduis. C. ꝗ potio.in pig. ha.tm̃ abeſt ut aliquid eis iniquum atq; infe

ſtum ſtatui debeat. C Sexto. Nã ſi ſtatuto caueatur q filia dotata nõ ſuccedat:ſi

tamẽ maſculi fratres deſecerit ſuccedat.ergo maſculis deficiẽtibus & ſublatis ad

filias deuoluet hereditas: nec debẽt ꝑpetuo repelli ita uoluit bar.in.l.fi. ff. ad tertu.

¶ Septimo Nã priuatio iſta regni diminuit earũ dotes contra publicum ius. l. pa
ctum. l.licet. C. de pac.l.i.ff. ſolu. matri. l. hec cõditio.ff. de cõdi. & demon. & aufert

liberam teſtamẽti factionẽ contra.l.ſtipulatio.ff.de uerbo. obliga. cum ſimilibus.

COctauo ſcribit And reas de yſernia in titulo qui feudũ dare pñt. Shoc autẽ. ſpe

De lege Salica

clale eẽ in regno ſicilie ut exiſtẽtibus maſculis femĩa excludat᷑. & extra illud regnũ
talis conſuetudo reprobatur tanquã inducens (inquit ſenſum legi naturali diſſo
num cõtra.l.ii. C. de condi ĩſer. l. conuenticulã. C. de epiſ. & cle. lõge ĩtolerabilior eſt
lex Salica per quam omnino repellundurt.
CNono.ſilia etiã dotata nõ eſt a ſuceſſiõe pr̃is repellẽda:nec tenetur ſtare doti.li.
C.de legi here.l pactũ. C. de pac. per ſcrib.ſi non debet fieri per pactũ: ergo nec per
ſtatutum: ut.d. Bal. in repetitione.l.i. C. de ſum. trini. & fide cathho. MD
CDecimo facit: quia per hanc legem tollitur: legitima/tolluntur alimenta/ nutrit
peccatum: & inuitatur quis ad malũ: & ad diſcordiã cõtra omnem iuris diſpoſitio
nem. l.ſi quis ingenuam. S. in ciuilibus.ff. de capti. & poſtlimi. reuer.

C¶ Vndecimo:quia uolũtas teſtatoris eſt lexiut in.l.i. C. ſa. ſan. eccle. cũ ſi. Sed teſta

tor nõ p̃t tollere legitimã:ergo nec confuetudo nec ſtatutũ. c. raynutius. deteſta. .
in quartã. ff. ad le. falci. aut. ſed cũ teſtator. C. eo. nec principis reſcriptũ.I.ſi teſtamẽ

tũ. C.de teſta. Ea enim ꝗᷓ in alterius p̃iudiciũ tendunt a ſtatutis & reſcriptis intelli
gunt᷑ exempta.l.ii. S. ſi quis a principe.ff. ne qd in lo. publi. & alia id genus motiua.
CDuodecimo facit:quia ꝑ cõſtitutiones imperiales inſertas in corpe iuris tollit
ois differẽtia ſexus in ſucceſſione deſcendentiũ / agnatoꝶ aſcendentiũ. . fi. de ſuc
ceſ. ab inteſta. inſti. S. nos uero. inſtitu. de legit. agna. ſucce.S.ſed cũ antea.inſtitu.

ad tertul.cũ ſi. Et noĩatim ſublatũ eſt ius illud quo non erat neceſſe filias nomina

tim exheredare ſicut maſeulos. ꝑ tex. in. 5. ſed nr̃a inſtitu. de exhere. libe.

C ertiodecimo.ſtatutũ eſt in dubio interpretandũ ut non corrigat ius cõe.c. ců
dilectus:de conſuetu. l.ii. C. de noua. & ut ius tertii non ledat.l.fi. O.in cõputatione.

C. de iure delibe. & ibi ſcrib. niſi ſaltẽ ſit expreſſa mentio & clauſula de iure cõmu
ni. Sed legitima debetur de iure cõi: & debet relinqui titulo inſtitutiõis integra ſine
onere: & de oĩbus bonis defuncti. l. papinianus. §. qm ãt quarta. ff. de inoffi, teſta.
l. omnimodo. & auten. nouiſſima. C. de inofficio. teſta.
CQ uaneodecimo:quia ceſſante cauſa ꝓhibitionis ceſſat peohibitio.l. ubi lex.ff.
deuſuca.l. gũaliter. C. de epiſ. & cle. Sed & ſi in femina ſubſit ratio illa ſtatuti quo

interdicitur eis principatu & feudo: ut. c.i. S. hoc aũt. qui feudũ dare poſſunt: quia

bellare non poſſunt: & earũ ſexus illi negocio non cõuenit. Ceſſat tñ in filiis ex eis
procreatis & ſic ad filios ſaltem perueniret: ut qui ex yſabella edoardi coniuge Phi
lippi pulchri filia procreati forent francorum regnum accipere debeant.
CQ uintodecimo.ſi quis acquiſierit emphiteoſim pro ſe & filiis intelligunt etiã
filie comprehenſe. ita ſcribit Sali. in. l.ij. C. de iure emphi. queſtio. i. & Bar. in. l. ut
iuſiurandi..ſi liberti.ff. de oper.liberto.

CSextodecimo.textus aureus in.l.poſtliminiũ.S.fi.ff. de capti.& poſtli. reuer.ibi

hojes cuiuſcunq; ſexus qui quãuis pugnare non poſſint:uſui tñ & cõſilio adeſſe
poſſunt. Et alibi legit᷑ ꝙ fuluia detexit cõiurationẽ Catiline.l. in queſtionibus. ff.
ad.l. iul. maieſta. ubi corrupte legitur iulia: & amazones bello potentes erant.
CDecimoſeptimo.fFilia non põt grauari in legitima neq; per fideicõmiſſum neq;

alias ſicut nec in bonis ꝓpriis.& ſuorum heredum appellarione continentur.l. co

heredi. 5. cũ filie. ff. de uulga. & pupil. ſub. Cy. in. l. ex tribus. C. de inoffi.teſta. Pau.

de caſtro in conſi.xliiii. incipien. ſubſtitutio predicta.
CDecioctauo.eſt ĩtolerabile h ſtatutũ & odioſum cũ ſit cã altercatiõis & belloꝶ
iter liberos & mouet fraternas acies. cõtra.l.fi. C. cõ. utriuſ.iud.l. cũ oportet. S. ſinãt
res. Cde bo.ꝗᷓ libe. l..illud. C. de coll. l.. iter filios. C. fa. her.I. f. ff. de reꝶ di. ubi de Re
mo & Romulo: per quas diſſenſiones ledit᷑ reſpublica.lꝑſi. ꝗs ingenuãff. de cap.

De lege Salica. Fo. XXIII.
&E poſthre. Decimonono facit qd ſcribit Bal.in. l.i.. fi. C. ꝗᷓ ſit lon. cõſue. q
“ ſtatuta ꝗbus femĩe excludũt᷑ ſunt humana & cõtra naturã quã lex imitari debet.
S.maiorẽ.ĩſtit. de adop.idẽ in.l.iii. C. ſi pendẽ. appel. mors ĩterue.dicit q illud ſta
4 tutũ ẽ irrationabile.q dictũ ponit Petr. de ancha.in. c. canonũ ſtatuta. col. penul.
de cõſti. Petr. & Cy.in.l.nõ ſine. C. de bo.qᷓ libe. Bar.ipſe in. l. cunctos populos. in
yi q. C. de ſum. tri. & fi. catho. Bal.in.l. ſi defunctus. C. de ſuis & legit. Alex. in conſi.
i xvi.in primo uolumine. Andreas ſicul. in conſi. xxxviii.in. i. uolu. CVigeſimo
⸗ facit q elegãter ſcrib.Io.fa. ſecũda ĩ iure ciuili galliaꝶ glorialia.i.aut᷑.ĩgreſii.C. de
ſa ſanc.ec. in pe. col. quod in regno frãcie non habet locũ ius feudoꝶ. quia femine
ſuccedũt in feudo ſicut maſculi: & ſic ceſſat diſpoſitio qᷓ femĩas excludit in regno
bl frãcie per quã uidetur tolli lex ſalica. Cui addite quod ex conſuetudĩie anglicana fe
ni mia ſuccedit in feudo ut gloſator pragmatice ſanxionis in prohemio in uer. cõſan
l gui. qui tamen dicit quod in regno anglie non ſuccedũt. & huiuſmodi pleraq; ar
gumenta:quibus leg.ſalice ſanctio poteſt impugnari de iure ciuili. Sed hec pro an
le guſtia temporis ſufficiant. CSecundo principaliter iuri canonico repugnat ut
li⸗ ſcribitur in. c. dilecti. de arbi. ꝙ de cuiuſdam nemoris uſuario fuit cõpromiſſum in
Kn. reginam francoꝶ. Et quãuis ſecũdũ regulas iuris ciuilis femine a publicis officiis
nin ſint remote:quia tũ(inquit tex.) iuxta cõſuetudinẽ approbatã que pro lege obſer
uatur in partibus gallicanis femine precellentes in ſubditos iuriſdictionẽ habere
H noſcuntur.id cõfirmatur in uulgato canone monomachiã.ij.q.y. ubi ſummus põ
D tifex ſcribit ad brunichildẽ reginã francoꝶ. & in. c. ſi quis. xxiii. q.iiii. & in. c. cum de
nn uotiſſima.xii. ꝗ.ii. cãm incẽdiarioꝶ cõmittit Cõſtantie regine gallie. Item ſcriptũ ẽ
HYM de comitiſſa flandrenſi que cõfert prebendas.in. c. dilecto. de teſti. & habẽt iura pa
i. tronatus. & multa ſimilia priuilegia que cõcedunt᷑ feminis de iure canonico ſicut
maſculis: que paſſim occurrũt legentibus quibus nolui marginẽ ꝓducere que oĩa
les uidentur damnare legẽ ſalicãa. CTertio repugnat iuri diuino. Scriptũ eſt enĩ
i Numeri xxyjii· Acceſſerunt fllie ſalphaad ſteteruntq; corã Moſe & eleazaro ſacer
di dote & cũctis principibus ad oſtium tabernacul federis atq; dixerũt. Pater noſter
Ms mortuus eſt in deſerto: nec fuit in ſeditione que cõcitata eſt cõtra dũm ſub chore:
i ſed in peccato ſuo mortuus eſt. h non habuit mares filios: cur tollitur nomẽ eius

de familia ſua:quia nõ habet filium. Date nobis poſſeſſionẽ inter cognatos patris

la noltri. retulitq; Moſes cãm ad iudicium dñi qui dixit ad eum iuſtam rem poſtulat
Pl filie ſalphaad. Da eis poſſeſſionem inter cognatos patris ſui:& ei in partem ſucce
dant. Ad filios aũt iſrael loqueris hec. hõ cum mortuus fuerit abſq; filio ad filiam
uß eius trauſibit hereditas. Si filiam non habuerit hẽbit ſucceſſores fratres ſuos: ꝙ ſi
S& fratres non fuerint: dabitis hereditatẽ fratribus patris eius. ſinautẽ nec patruos
A habuerit: dabitur hereditas his qui proximi ſunt. Eritq; h filiis iſrael ſanctum lege
perpetua:ſicut & precepit dñs moyſi ut illic ſcribitur. Quod femine regnorũ gu
bernacula ſuſceperint & bella geſſerint & iudicauerint ſicut uiri & lege diuina &
le ueteri teſtõ. cõſtat. ſicuti ſeribitur.ii. Reg.c.x. regina Saba ex finibns auſtri uẽit au
. dita fama ſalomonis tẽtare eum in enigmatibus & audiuit ſapientiã eius: & dedit
hcet ei centum &. xx.talenta auri & aromata multa nimis & gẽmas precioſas. Itẽ ſcribi
li tur Iudith. xiiii. iudith abſcidit caput holofernis in opprobriũ eius: & ſu ſpẽdit ſu
ſi pra muros ciuitatis. Et ſemiramis nino marito ad mortẽ adacto pro filio uirilem
H ſeſum mentita regno prefuit diuq; regnauit. Nõne & orithrea & Pantaſilea & alie
4 amazones regnabant: & cũ hercule ẽt ipſo acriter dimicabant:? Et uxor mitridatis

ello aſſueta uirum armara ſequebatur. & uirago illa cartaginẽſis. & ioãna puella

—

De lege Salica

que diuinitus armata eſt aduerſus hoſtem frãcoꝶ. Apud getulos mos ent uraggri
a feminis colerentur: domus edificarentur & huiuſmõiuirilia exercerentur. a uiris
aũt muliebria: ſicuti aliis proceri reges placebant: aliis pingues & obeſi. Eſt enĩ gre
cum ꝓuerbiũ quo uarũ cuiuſq; regionis mores ꝓbãrur. & utuulgo dici ſolet una

queq; prouincia ſuo abũdat ſenſu nomos & chora.i.lex & regio. quiſq; enĩ popu
lus habet ſuos ritus / ſuas leges / ſua iura mũicipalia. hinc & plerũq; uſu magis et
ſtatutis regimur ꝗᷓ iure romano: preſertim cũ rex frãcorũ xpᷣaniſſimus Ro. impera

torẽ ſuperiorẽ nõ habeat. ut no.in. c. per uenerabilẽ.qui fil. ſint legi.cum ſi. Mulie

res aũt in ueteri teſtõ populum iudicaſſe quicũqʒ librũ iudicũ legerit non ignorat:

ubi deibora poſuit tentoriũ ſuum in monte effraym ſub arbore palme: & ibi iudi
cabat filios iſfrael. & ad hanc rem pluribus exẽplis opus non eſt. Nunc in cõtrariã
partem diſputandum & pro ſalica lege concludendũ. CPro. lI. Salica facit. pri
mo quia de iure femine nõ ſuccedunt in feudo:multo minus in regno per tex. d.
S. hoc aũt. quia ius feudoꝶ eſt ius. ut no. in rub. feudoꝶ per ſcrip. per tex. etiam ĩ. c.

dilecti. de arbi. in arg. & ymol. & Gemi. in. c. grandi. de ſup. negli.prela. lib. yi niſi cõ
ſuetudine inducatur ꝙ ſuccedant.ita. d. glo. prag.in loco allegato. & iſtud probat
aliis modis poſitis in preceden. parte. Et ſic conſuetudo iſta eſt conformis iuri.
CSecundo facit:quia facta eſt pro cõſeruatiõe familiarũ quas conſeruari intereſt

reipub. l.i. S. publice.ff.de uen. inſpi. ĩ uer. dignitas familiarũ ſalua ſit. l.i. C. de adul.
per Cy. & Iaco.de are. & ita no. bal. in. d.l.i. C. de ſum. trini. ubi dicit ꝙ iſtud põt fie
ri per pactũ iuramento uallatũ ut excludatur quis a ſuccedendo:ſic etiam per ſta
tutum. ut. c.ii. de pact.li.yi. quia per maſculos non per feminas ius agnationis cõ
ſeruatur de iure ciuili. per tex.in.S.i.inſtitu.de legiti.agna.ſucceſſio. ¶ Tertio:

quia ſunt incapaces coꝶ oĩm que requiruntur ad regnũ & potiſſimũ belli: ut in. d.

S. aũt. & conſilii ſeu iudicii. ut in.l. femine.fſde iudi. l.i.S. ſexum. ff. de poſtu. cũ ſͤ
mi. faciunt tex.in. c.i.S. filia. de ſucceſ.feu. c.i. de gtad, cogna.ĩ feu. c.i. de natura feu.

c.i. ep̃m uel abbatem. Specu. alia ponit in titu. de feud. S. quoniã. uer. xxy.

Q uarto:quia ſunt quinque rõnes conformes iuri cõi quibus tale ſtatutum uel

71711

lex excludens feminas fondatur & roboratur que ponuntur per bal. in. . fi. in. iii.

col. C. de ſuis & legi. &. d. Bal. in.l.i. ff. de ſenato.qd & ſi ĩregno frãcie cõtigerit ma
le & angli diu potiti ſunt regno: & iſtud nõ accidit ex malo iure frãcoꝶ:ſed ob que
dam alia peccata eoꝶ uel ex cauſa: que eſt tamen in mente diuina:quia ius frãcoꝶ

eſt clarum. C Quinto facit qd tenẽt Bal. Fulgo.& Pau.de caſt.& alii contra

bar.in.I. fi. C. de pac. ꝙ hmõi ſtatuto excludẽte feminas nõ poteſt pater neque teſta
mento neque pacto facere ut filia ſuccedat:quia ius queſitum eſt maſculis niſi fie

ret tale pactum mediãte diſpoſitione legis uel conſenſu filioꝶ. de quo remitto illuc

ad laſo. & alios moder. Sexto facit text.in. l.i. ff. de ſenato. ꝙ; dignior eſt ma

ſculus ꝗᷓ femina in rebus publicis. ex quo dicit infertur maſculos potius deberein
regnis ſuccedere ꝗᷓ feminas. Addit ad extenſionẽ legis noſtre quod ubi non ſucce
dit femina:non ſuccedit etiã filius eius & deſcendẽtes ex ea ob radicem deſcenden
tem. per tex.in. c. ad apoſtolice de re iudi. lib.vi. ldeo nullũ ius potuit anglus preten

dere inquit bal.in.l. qa ĩ cauſato non poteſt eſſe plus uirtutis ꝗᷓ procedat ab influ
enti potentia cauſe. Septimo facit a ſimili. Nã licet monachi regulariter nõ
admittant per ingreſſum iura ſuitatis: ut. l.deo nobis. C. de epiſ. & cleri.et ibi bal.et
alii. et bal. in. l. cum in adoptiuis. C. de adoptio.xet in. l. ſub conditione. ff. de libe. et

oſthu. Fallit in regno ducatu & baronia ꝗᷓ non trãſeunt in monaſteriũ: ut. d. bal.

fuiſſe in beato Ludouico: I heodericũ ſcribunt hiſtorici ex monaſterio quo inclu

De lege Salica. Fo. XXIIII.

ſus erat ad regnũ accitum et reuocatum. Ei chilpericum ex ſacerdote regem factũ
De beato Ludouico quod ſcribit bal. mihi non cõſtat: neq;uſquã legi. COcta
uo facit quod ſcribit Pau.de caſt.in cõſi. ccclxiiii.in antiq.conſi. ꝙ ſi femina proxi
mior in gradu excluditur per agnatos maſculos ad conſeruationẽ familie:multo
fortius excluduntur deſcendentes ex ea:qm ſunt remotiores. & quãuis ſtatutũ qdᷣ
eſt contra ius cõe non extẽdatur extincta una perſona: tamẽ ubi eſt eadẽ ratio extẽ
di debet maxime cum eſt unica uel neceſſaria & finalis ratio. Et habet locum illa
uulgaris regula. Si uinco uincẽtem te/te quoqʒ uinco.ita ſcribit & tenet Albertus
brunus aſcenſio in tractatu ſuo de ſtatutis. CNono facit auctoritas bal.in. l. ſi
paterfa. F. in arrogationibus. ff. de adop.qui dicit quod ſi filius unicus regis ingre
ditur monaſteriũ peccat/& non meretur: et papa poteſt diſpẽſare cum eo ne regnũ
pereat. argu.illius. S. poſt Pet. de ancha.quẽ refert in conſi. cccxxxy. ubi refert quen
dã remigiũ monachũ et ſacerdotẽ de ſanguine regio Aragonũ: qui cũ diſpenſatio
ne apoſtolica duxit uxorẽ cum alii defeciſſent: ex qua ſuſcepit petrõillam que ſuc
ceſſit in regno nupta Raymundo comiti et marchioni ex ꝗbus orte ſunt octo ge
nerationes illius domus aragonie. quod etiã tetigit Iaſon in.l.fi. C. de tranſac. et il
luc remitto ad uarias allegationes remiſſiones quas nõ refero. CDecimo facit
ſtatutũ illud eſt adeo fauorabile ex parte maſculoꝶ ut cõprehendat etiã nepotẽ
ex filio qui excludit feminã/qnãuis nõ cõprehendat neptem ex filio quod dictum
ait Pau.de caſt. h tenere omnes. & A.ng.in cõſi. ccxliiii. & pau. in cõ. clxxix. CVn
decimo facit tex. in. l. meminimus. C. de ſuis & legi. here, ubi ſublata media perſo
na per quã nepos admittebat᷑: amplius nõ debet admitti. facit. l. et heredi. S.i.ff. de
pact. & dicit Dy.in.c. indultũ. de reg. quod ſublatis mediis extrema uidẽtur ſubla
ta &.l.i.S. eius rei.ff. de offi.eius cui mã.eſt iuriſdi. & ne fiant per ſaltũ ſucceſſiões.
CDuodecimo facit quod no.in.l.i.in fi. et. lĩmunitates.ff. de iure ĩmu. quod
ĩmunitates cõceſſe poſteris nõ extẽduntur ad eos qui ex femina deſcendũt. ibi im
munitates perſonis date generi poſteriſq; date cuſtoditeq;ʒ ad eos qui ex maſculis
non ex feminis nati pertinẽt: qui tex. eſt ſingularis. & ſcribentes in. d. F. hoc aũt. di
cunt ꝙ facere pacem cũ heredibus inxerfecti nõ extenditur ad feminas per multa
ibi per eos tradita. CTertiodecimo: quia rex francoꝶ xp̃ianiſſimus & meritiſ
ſimus de eccleſia catholica eſt imperator in ſuo regno: & nõ recognoſcit ſuperiorẽ
capitulo per uenerabilem. extra qui fllii ſint legitimi cum uulgaribus. l.i.. ſui.ff.
de rei uendica. Ergo potuit huiuſm odi legem condere ſine auctoritate ſuperioris:
quem nõ habet ex conſilio prudentũ. CQuartodecimo facit. nã id⸗ quod dici Z
tur ꝙ lege.xii.tabularũ improbatur diſpoſitio que accnſat naturã: uerũ eſt in his
que nature repugnant: ut eſt ꝙ in bonoꝶ poſſeſſione deterior ſit cõditio feminatzr
ut. d. l maximũ uiciũ: ubi eſt eadẽ ratio que in maſculis. ſed eſt natura inductũ ut
femineus ſexus maſculino eſſet inferior & ſubditus. & fragilitas ſexus in feminis
eſt a natura inſtituta.l.quiſquis.S. ad filias. C. ad.l. iul. maie. que eſt potiſſima ratio
per quã femine a feudis & regnis repelluntur: unde attenta ratione & cauſa finali
dicendũ eſt hanc.l. non eſſe contrariã: ſed conſormẽ nature. C Quintodecio
facit. Nam uerũ eſt id quod dicitur ꝙ conſuetudo debet interpretari & ordinari
ſecundũ ius cõmune quando eſt dubius intellectus cõſuetudinis:non qu ãdo eſt
certa.de quo remitto ad titulum que ſit long.cõſue.& materiam: neq; etiam eſt ſo
la conſuetudine hoc inductum: ſed lege certa & ſcripta in regno facta condita
cum conſilio & forma legis condende. CSextodecimo: quia quod dicit bal. q
non põt fieri per pactum nõ põt fieri per legem habet multas reſponſiones. Sed B

De lege Salica

„

ſatis erit quod procedit qũ ob turpitudinẽ uelĩpoſſibilitatem nõ poteſt per pactũ
Heriuel quia contra bonos mores non poteſt etiam per legem fieri: ut no.in.l. non

—2

im poſſibile.ff. de pactis. ubi eſt melius argumẽtum a contrario. quod non poteſt
Hieri per legẽ: non poteſt etiam per pactũ. & procedit negatiue/ nõ autem affirma

tiue:quia id quod fieri poteſt per legem: non tamẽ per pactũ uſq; licet: ut ibi ſcrib.

notant ampliſſime. Ex quo inſero ꝙ quãuis per pactum fortaſſe iſtud non liceret
quia renunciatio non põt fieri per filiam iuribus prius citatis in priori partetamẽ
ſieri poteſt per legem que eſt maioris poteſtatis: cui poſſunt addi multe rationes
euidentes et cuique notiſſime. CDecimoſeptimo: quia femine licet in bõis ſuce
cedantmon tamẽ in honoribus. l. femĩe. fl. de ſenato. Sed regnum eſt ius quoddã
conſiſtens in dignitate & honore preeminẽtia poteſtate con ſilio adminiſtratione
reipublice: ut hi qui de regno & principatu ſcribunt latine expoſuere:a quibus lon
ge arcentur femine de iure cõi. Et ſcribit Plato beatas eſſe reſpub. queucl a philo
ſophis reguntur: uel quarũ principes philoſophorũ conſilio utũtur: quod a femi
ne imperitia & leuitate longe abeſt. Cum plerũque etiam aduerſus cõmoda ꝓpria
earum conſilium laboret: ut.l.iii. C. de ſponſalibus: C Decimooctauo: quia
ex duobus periculis & malis minimũ eſt eligendũ ut iura apud cãoniſtas paſſim
occurrunt. xiii. diſtin. c. duo. xxii. q.iiii.c. quod dauid. unde priuatũ ?tereſſe ſeu iniu
ria qne infertur uni femine non eſt tanti eſtimanda ut non publico bono conſula
tur:quod argumẽtũ poteſt multis locis confirmari que ſunt in iure uulgaria. Et
adde que ſcribit bar. in. l.i. C. de mulie. & in quo loco. libro.x. &. l. in multis. ffde ſta
tu homi.l. femine.de regu. iur. cum ſimilibus: CDecimo nono: quia regia po
teſtas eſt adeo inſtituta ut iudicium rectũ reddatur: & fiat quod bonum & equũ ẽ
c. regnum. xxiii.q.y.ut eccleſiam ab hoſtibus tueatur: & ei inſi iates ꝓpellat.c. ma
ximianus. xxiii.ꝗ.iii.ut hereſes urgeat.c. quaãdo.xxiii.q.iiii.ut blaſphemãates puniat.

c.nõ iuuenit᷑.xxiii.q.iſii.ut ſe & ſuos prudẽter honeſte & iuſte regat.xii.q.i.c.duo.

& huiuſmodi munera que regie poteſtati incunbunt:quoꝶ omniũ exercitiũ non
adniodum etiam conſultiſſimis mulieribns conueniunt:ct uix concurrunt: unde
Bar.in. ..i.ff. de legibus. dicit per illum tex. ꝙ; mulieres non debent adeſſe ſtatutis

condendis. CVigeſimo: quia iura ciuilia & canonica exhorreſcũt ut femine ui
xilibus officiis & habitu fungant.c.ſi qua mulier.xxx. diſt. c. ĩfamis.S. tria.iii.q. yiii.
c. certis de cauſis. xv. q.iii. & fere per totum.c.hec imago.xxxiii.q.y. uidemus enĩ qd
a tutela pupilli: quia eſt uirile munus repellitur. li. C. quãdo mulier tuto. off. mul

to magis a tutela reipublice. & ſcribit beatus Thõas ſecũda ſecũde.q.lxiiii.et mul
ta hniuſmodi ciuilis & pontificii iuris fuudamẽta congeri poſſunt. ſed nõ oĩa de
creui adamuſſim cumulare cum laboris potius ꝗᷓ ingenii uideatur. Incõtinentiã

uero/animi facilitatẽ: ingenii leuitatem:et ad publica munia ineptam habitudinẽ
mulierũ ille ſatis ſuperq; romanarũ matronarũ inſidie: quas ĩ maritoꝶ necem cõ
Hauerunt ut publieis conſiliis intereſſent olim a Papyrio puero detecte docuerũt

& gallicanum regnum uti pleriſq; prudentiſſimis et caſtiſſimis nunc maxime ue

lut refloreſcit:quas Lucretias omnes: Sarras: Rebechas: Sabinas illi ſq; longe cla

riores admiremur. quarũ conſilio optimo etiam in arduis aliqũ reipub. negociis

uti non eſt uetitũ:ex quibus non niſi maximi et optimi heroes prodire potuerũt:

ira olim feminarum procacitate fedatũ eſt. Quis enim clotildis regine(que pᷣͦlio
rum in patris necem animos inſtruxit) perniciem non deteſtetur? O uis brũcchil

dis crudeles auſus? Quis fredegonde pellicis inſidias? Et illius qã aiunt procaci

catẽ incredibilem et ingratiffimam libidinem qne concubinos apud Lutccia N al

lel
nlic
noli
zur
luin
Uun
Dmni
inbr
u⸗
Nii⸗
i
roi
us
ſee
to⸗

e

D

Utuan

1

MoN

Crce
ruts

neu
ii
aict

url

El
te
uri
tudne
l
Nouani

Mee
nbe ,

60
le

Cu
ün

orel
e

ℳ

De dona.mutua Fo. XXVI

tiſſimo loco p̃cipites faciebat? Et huiuſmõi ĩcõſultos femĩaꝶ ↄatus ñ exhorreſcit.

regnauit Sẽi.regnarũt & ama⁊ões.Et ioãna ſicilie & plereq; id gẽus ſemĩe quarũ

ꝓterua & ĩſania fediſq; exẽplis hiſtoricoꝶ libri magis inqnati ſunt ᷓ ornati.qꝗᷓ ſin
gula recẽſere magis ĩpudens eſſet ꝗᷓ neceſſariũ. Mulierẽ enĩ fortẽ quis inueniet’
Quibus deniqʒ argumẽtis ſatis ſuperq; conſtat legem ſalicam in eo capite quo
feminis regno interdicitur non eſſe iniquã. Sed cxpedit ut pace amica oĩa cõpo
nantur: quod deus faxit. iuxta.l. generali. ff. de uſufru.lega. in cuius nomine huic
operi eolophona imponemus. quod rogamus ut equi boniq; conſulatis. & effi
ciat ne cã iſta amplius gladio decidatur. Ego enĩ non irritandi cuiuſpiam cã hec

ſcripſi: ſed partim galli cani noĩs augendi:partim animi exercendi gratia.

¶ De donatione mutua ex.l.quod aũt. S. ſi uir uxori.ff. de don. ſter uir. & uxo.
— Oto ꝙ donatio mutua inter oiuges facta ualet tex.eſt hic quẽ
ita ad hoc põderat ludo. Ro. in ſingu. ſuis reprobatus ad hoc
a laſone ꝙ hic tex. Iaſonis iudicio de hac re non loquatur. Eſt
enim hie donatio ꝑfecta queillis uiuentibus effectum ſortitur
DVE in utroq;.non aũt loquitur de illa que poſt mortem eoꝶ dũ
AMOM taxat uiget. Ego tũ ita põdero hũc tex. & traho in argumẽtũ.ſi
lex approbat donationẽ etiã quo ad proprietatẽ & quo ad effectũ ut cõſtante mri
monio uires habeat:& in utroq; donantlũ ualeat:quia neuter fit pauperior ꝓpter
mutuã compenſationẽ: & quia potius permutatiõis inſtar hẽt ꝗᷓ donationis: ut di
cit hicgl. longe fortius approbat eã queofertur poſt mortẽ & quo ad uſumfructũ
tantũ. Rõ uero huius regule ꝙ dõatio mutua & reciproca ualeat:ẽ quia mutuo
amore ſe non ſpoliant. ceſſat ergo legis ꝓhibitiue rẽ. Aliã Cy. tradit in. l. ſi pater
puelle. C. de inoffi.teſta. Dicit enĩ ꝙ per illã. l. determĩauit petrus ualere dõationẽ
iter ↄiuges ad uitã ſi unus pᷣmoriatur: ut ſuꝑſtes gaudeat fruaturq; bõis illius ad
uitã:quia nõ eſt mere liberalis ob futuꝶ euẽtũ incertũ quis ꝓmoriet᷑: ut illic fidei
cõmiſſum ualeat: quia reciprocũ. facit.l. de fideicõmiſſo. in uer. uiciſſim. C. de tran
ſac.l. ſi ea lege. in uer.inuicẽ. C. deuſur. Dicit aũt phi. Decius iuriſpitiſſimus de ſi
mili donatione in.l.pactũ. C. de colla.ꝙ ſunt in ea faciẽda periti cõſulendi:quia ꝑ
modũ donatiõis ualet:nõ aũt pacti. & eſt in ea aduertẽdũ. nos igitur aduertamus
quia frequẽs eſt & a quibuſdã male ĩtellecta. Habemus aũt cõſuetudinẽ in tit. dce
don. inter uiuos. c. ſexto.illius ti. ubi agitur de hac conſuetudine ꝙ; ualeat quo ad
uſumfructũ. & de bonis tm̃ ſimul queſitis cõſtãte matrimonio.nõ enĩ poſſent pa
trimõialia uel prius queſita dõare: & quedã cautiões illic requirũtur: & loꝗt de cõ
iugibus qui liberos nõ hũt:ne in eoꝶ fraudẽ fiat. & iõ de ꝗqſitis nõ de aliis põt fieri:
quia ſi de oĩbus fieret plerũq; inequalis eſſet cũ patrimoniũ unius excederet. Eſt
& alia rõ quã tradit panor.ĩ.c.ſi. de dõa.ĩter uir. & uxo.quia ẽ remũeratoria. unde
exẽplũ tradit de plebeio qui accipit nobilẽ in uxorẽ: ꝙ remũeratiõis cã põt ei dõa
re cõpenſando nobilitatẽ cũ dote. quod ẽ bar. dictũ in.l.ſi uoluntate. C. de dot. ꝓ
miſ. & idẽ repetit Panor.in. d. c. f. ubi tenet cũ bar. Idẽq; bar. tradit in.l. ſi diuortio.
ff.de uer. obl. & citat hanc.l.p̃ciſe ad hoc dictum: quia eſt compenſatio & remune
ratio. non autẽ ſimplex donatio de qua loquitur titulus de dona. inter uir. &uxo.
CCõfirmo prĩo hanc regulã. quia ꝓhibitio dõatiõis cõiugalis hẽt locũ ĩ uera
donatione tm̃ ut p̃dixi: adeo ꝙ nõ hẽt locum in ꝓmiſſiõe uel cõfeſſione facta ↄſtã
temr̃imonio: utputa ſi maritus cõfiteatur ſe recepiſſe dotẽ ab uxore ꝗᷓ nõ recepit.
niſi em̃ cõſtet animo donandi hoc fecerit nõ uiciat᷑. Ita legiſte uolunt in.l.ſi di
uortio.ff. ſolu. matri.ſuꝑ quo tñ articulo uariatũ eſta ſcribentibus. nã bano.in. d.

E

Salica.

L.ſi diuortio. & in.l. cum quis decedẽs. S. titia.ᷣ ff. de lega.iii.& in. l.i. F. creditum. ff. ſi
cer. peta. ſentit quod animo donandi facta uideatur illa confeſſio recepte dotis:eo

qp ſuſpitio eſt in ꝑſonas:et preſumitur facta in fraudẽ legis.S.titia alle. quod bal.

ſequitur in.l.i. C. de dona. ante nup. In eadẽ opinione eſt Ilo. and. in addi. Spec.in
rub. de dona inter uir. & uxo. Contrarium tenent Cy: & Sali. in. l. quod de ſuo. C.
de dote cau. non nume.his preſertim argumẽtis. Primo q; ſi confeſſio preſumere
tur in dubio facta animo donandi:raro haberet locum titu. de dot. cau. cum leges
ad frequenter accidentia debeant adaptari. Secũdo quia in dubio nõ eſt preſumẽ
dum quid donationis cã factũ ubialia cã preſumi põt:cũ nemo preſumatur iacta
re ſuum.l.ſi cum aurũ.ff. de ſolu.cũ ſi. Nec preſumitur fraus ſeu delictũ.l. merito
ff pro ſocio. & idẽ ſequitur Ange. Io. and. diſtiguit. Aut fit cõfeſſio ante matrimo
niũ: tunc non ualet tanꝗᷓ donatio ſi cõſtat eſſe: ſi non cõſtat/ualet in dubio. Aut
cõſtante matrimonio & ſumus in materia noſtra: tunc uidetur facta ex cã dona
tionis. ita Bal. ante eum in.l. penul. Smulier. fl. ſolu. matri. eo q; tunc preſumit᷑ eſſe
affectus maior ꝗᷓ prius matrimonium ob blandicias coniugales.l. ..ſi quis aliq.
teſt. proh. Hanc opinionem in conſulendo renuit Franciſ.areti. ut ipſe refert in.d.
l.ſi duuortio. cum diſtinctione tamen lo.de ymo.ĩn prin. l.ſi cõſtante. Aut uir con
fitetur ſimiliter ſe dotem recepiſſe:aut ultra confeſſionem renunciat exceptiõi uel
ſpei future numerationis. Primo caſu non uidetur facta aĩo donandi. ſecundo ſic
quia ex illa renũciatione declaratur animus mariti quãuis ſit inutilis: licet adhuc
dubitet ſuꝑ hoc. ſed ex hoc ego cõcludo ꝓ mea confirmatiõe ꝙ in dubio ſine illl
renũciatioe illa confeſſio ur facta ſub ſpe future numerationis: non aũt donatio.
Addo pro hoc:quia nemo pᷣſumitur tam fatuus ut uelit uxorẽ ducere indotatã.l.
fi S.i ffꝗᷓ in ftau. cre.l.ſ donaturus. flde cõdi. ob cau. dicã ſtatim in ſeqde hoc tũ
articulo dotis cõfeſſate plurima dicũt moder. in. d.l. ſ diuortio. ꝗᷓ nõ recenſeo cau
ſa breui. ubi Barbatius glorioſus infinita dicit: & dicit uiam ferro aperiendam.
CCõſirmo ſeũdo: quia licet donatio inter coniuges ſit ꝓhibita: nõ tũ ꝓhibet᷑ qũ
rẽuneratoria dotis accepte.c. & ſi neceſſe. &. c.nup.de do.iĩter uir. & ux. ubi mari

tus uxori dotẽ dõat & pfixa uocat᷑ ubi lo. and. dicit poſſe fieri oſuetudinẽ ſuꝑ do

tãda uxore & ualet. Ita nos hẽmus cõſuetudinẽ exp̃ſſam de dote cõſuetudinaria.
& cõis opio ẽ ꝙ ualeat:ꝗᷓuis Barb.i.d.l.ſi diuortio.adducat ꝗdã in cõtrariũ ꝗ friuo
la ſunt facit qa Druydũ tpe apud gallos ea lex erat: ut ceſar ſexto de bello gallico
refert uxores ſi ꝗd ĩ dotẽ marito dederint tmdẽ illis domeſticaꝶ fortunaꝶ cõferre
mariti debent:nec eſt iniuſta aut contra bonos mores quicquid Barbatius dixe
rit. & conuenit autenti. dos data donationem meretur. C. de do. ante nup. & proce
dit cũ uere & non ficte dotem accepit:ut no.in.d. aut.dos.et quia ut predixi nemo

preſumitur indotatã uxorem ducturus:faciũt no.in.c.eſt & aliud.ĩſti.de don.l. cũ

ueterũ. C. de do. ante nup. unde ẽt ſi iurauerit quis ſe uxorẽ ducturũ intelligitur ſi

dotẽ dederit:inſpecta tamen perſonaꝶʒ qualitate:ut ſi diues pauperẽ uel deformis

pulchram ducat. Illud bal.ſcrib.in.c.iurauit.de proba.hoc Decius in aut. p̃ᷣterea.
C.undeuir & uxor. facit aut equalitas. & aut. ſed que nihil. C. de pac.cõuen.Et pro
hac cõfirmatione eſt tex. in. l. cum multe. C. de dona. ante nup. CEacit tertio
ultra laſo. & moder. tex.in.l. ſiue uxor.ff. de do. inter uir. & uxo.quẽ bar. illic com
mẽdat. & not. ad hoc. ubi donatio facta ĩter cõiuges ualet qũ non eſt ſimplex:ſed
ob cãm dotãde fllie. uel ſi cã nõ eſt expᷣſſa / ſecuta tũ eſt: ualet donatio. qꝗ tu intel

ligas ſane:quia multi ſub pretextu maritãde filie facerent donationẽ magnã: et fi

lia de pauco maritaretur / ꝓcedere qũ illa pecunia eſt tota conſumpta in dotẽ filie

“ gun

ded
hi
ek

= —
—

☛
=

4
n
d
1

c

ic
hn

ubi
lan
ſce

in

u

lor

iki

ANe
use

Ape⸗
Anono

nld

gul
rms

nbepe

Ittemo

Icon
t v

vierl
,,
ill

cen

De ſuitate. Fo.XXV

Ita põdero tex.in.d.l. ſiue uxor.in uer.eas res.ꝙ ĩtelligitur totas ꝓpter numerum
pluralẽ. uarto cõfirmo priuſꝗᷓ deſcẽdã ad fondamẽta laſonis. nã Azo
quia bal. appellatur uas legũ: dicit in ſumma ti. de don. ante nup.in fi. limitãdo ti.
de do.inter ui.& uxo. & dicit io. de ymol.in.l. ſi ſocer. S. lucius. fl.ſol. matri. eſſe mi
rabile & ſingulare dictum. ꝙ ille titulus non procedit in matrimonio cõtracto p
uerba de preſenti: ubi uxor in domum mariti nondum ducta eſt. Tunc enim pro
prie eſt matrimoniũ unde uxores duci dicuntur. Addit rationem: quia nondum
eſt ille tantus amor & tanta familiaritas inter eos quod commendat illic Ioan. de
ymo.pro partibus italie ubi frequẽter contrahunt per uerba de preſenti. tamẽ hu

ic dicto refragatur ultima opinio glo.in. d. l. ſ diuortio. Sed ita Franciſ. aretin. illic

dicit ꝙ ſi eſſet matrimoniũ contractum:tamẽ nõdum cõſumarũ non preſumitur

tanta affectio: & ualet donatio. unde moder. in. d.l. ſi diuortio. dicunt ꝙ quando

carnalis copula non eſt ſubſecuta uel non eſt traducta ad domũ:non eſt tanta af
fectio pro opinione Azonis: que eſt notabilis. & quia lex prohibitiua non eſt extẽ
denda:ſed ſtricte accipienda in ſuis terminis: licet. l. ciuilis dicat. nuptias non con
cubitus ſed conſenſus facit: quia intelligiturquo ad accipiendum illud quod re
lictum eſt ſub conditione nuptiarũ:non autem in hoc caſu ubi eſt diſpar ratio af
fectionis. Q uinto facit: quia ualet donatio etiam que de preterito cauſam
habet:& ualet permutatio cum ſponſus donauerat ſponſe alienum anulum: po
ſtea conſtante matrimonio pro illo ſuum dedit: illa dõatio ualet. quia potius per
mutatio eſt.l.ſi donate.S. ſi ſponſus.ff. de dona. inter uir. & uxo.ita hoc caſu: quia
mutua eſt iſta donatio cenſetur potius pmutatio quedam quã donatio:ut dixi in

prece. poſt glo. in noſtro.. ſi uir. per tex. in.l. ſed ſi lege. . conſuluit. in fi.ff de peti.

here. ubi ad antidora donatio dicitur eſſe uelut quoddam genus permutationis.
Sexto facit:quia quãdo fit donatio & traditio(dare enim & retinere nõ ua
let per cõſuetudinẽ) & maritus premoritur cõfirmatur eius morte.l. papinianus
ff.de dona. in uir. & uxo. d. l. quod de ſuo. &.l. antepe. C. eo. ſecus ſi ſoluatur diuor
tio.It a hic iſta donatio cum non habeat effectum niſi poſt mortem: & eius effe
ctus conferatur poſttempus montis non poreſt eſſe quin ualeat de iure quo
ad proprietatem. de conſuetudine uero quo ad uſumfructum: ne omnino fiat in
iuria parentibus quos poſſet quis exheredare & priuare bonis ſuis: ſed per iſtam
cõſuctudincm noſtram non ualet talis donatio mutua: niſi de bonis per eos que
ſitis.ĩmobilia enim patrimonialia (ut uocant) non poſſunt donari. ſed quicquid
conſtante matrimonio eis aliunde obuenit ꝗᷓ a parentibus donare poſſunt.
CSeptimo adduco pro confirmatione huius donationis & limitatione ti. de do
na. inter uir. & uxor. quia maritus ſi donet uxori conſtante matrimonio uel fatea
tur ſe recepiſſe dotem quã non recepit ꝓpter obſequia quedam & ſeruitia que ab
uxore ultra maritalia & nuptialia obſequia receperat: ualet iſtud & uxori acquiri

tur tanꝗᷓ remuneratoria. ita Panor. in. c. cum in eccleſie. de ſimo. dicit Sali. ita con

ſuluiſſe bononie. tamen Ange. in. l. ſed ſi lege. 5. conſuluit. ff. de peti. here. tempe
rat iſtud dũmodo donatio non excedat modum ſeruitioꝶ. quod eſt ualde not. &
uidi nuper contingere in queſtione mihi propoſita per teſtamentũ cuiuſdã lotho

ringi qui pauperẽ uxorẽ & iuuenẽ duxerat cum eſſet ſenex & morboſus:& ei do
rinei qui paup

nauit ob ſeruitia grata & expreſſe clauſula illa erat appoſita. Et pro iſta reſtrictio

ne facit glo.ſingulariter adducta per bar.in. d. l.ſi diuortio. in. c. ſi quos. xii. q.ii. ſed

uidetur mihi illa glo. non eſſe formalis. ſed tex. ipſe formalior in uer. amplius. ubi
ſidonatio ſeruo manumiſſo ab epiſcopo facta excedat modũ illic poſitũ reuoca

Q uiadmit ad ⸗
tur. & glo. dicit: ergo ualet pro parte/pro parte nõ. quod induci poteſt ad hoc. ut ſi n
excedat merita donatio reuocetur. & debẽt merita probariiut tenet bar. & ſcrib. in en
I. ſi donatione. C. de collatio. & dicit Barba. ſe ita conſuluiſſe in queſtiõe facti. Cũ n
quidam canonicus donaſſet concubine ob ſeruitia multa ultra ea que cõcubina l
dicuntur:quia conſuluit ꝙ probatis meritis & eorum qualitate ualeret donatio.
Octauo breuitatis cauſa uenio ad fundamenta laſo. & confirmo. nam do nee
natio iſla mutua & uiciſſitudinaria non eget inſinuatione ꝗuis ſit immenſa: ut & er
Ange. & lo. and. uolunt in locis allegatis per laſ. & Old.etiam quem adducit Alb. ne
Sali, Alexan. Bal. & ceteri in locis per laſonem recitatis. ubi tenent q ſi fratres fa i
ciant inter ſe talem donationem ꝙ ſuperſtes alteri ſuccedat:& bona alterius ad eũ it
uniant.eſt quedam uiciſſitudinaria donatio que ualet & non eget inſinu atione. N
Addo ad laſo. & alios limitando hoc dictum ut procedat quando eſt donatio & i
per modum donationis fit: tunc ualetut uoluit glo.in. .. fina. C. de pac.in uer. accõ
modauerit. in fi. & ultra doc. per laſo. allega. Alexan.in conſi. xx. col.i. uolu.iii.ui m
delicet quod obligent & promittant ad inuicem donare bona ſuperuiuenti quan d
do ſine liberis deceſſerint: quia per ſuperuenientiã liberorum reuocaretur.l. ſiun ni
quã. de dona.C. ut dicam in prima limitatione.ſecus ſi per pactum fieret: quia eſſet
rohibitum ut pote de ſuccedendo.ita bar. uoluit in conſi.ccviii.incipi.promitto C
tibi & tu mihi. Ita Decius in. I. pactum. C. de colla. ubi querit de pacto facto cum nir
atre de non auantagando filios. de quo remittit ad ea que not. in conſi. clxxxiiii. vn
ubi late & ſubtiliter diſſerit. Alia de hac re legas apud laſo. que ſunt clariſſima. all
CSuper titu. qui admitti ad hono.poſſeſ. = nr
poſſunt. C. preſertim ad Iaſonem uuu
Nter legendum qui admitti ad bo. oſ. C. plerumq; dubitaui nnar
ſuper ratione diuerfſitatis inter aditionem hereditatis & bono let
Arum poſſefſionem: que eſt quod quãuis filius non poſſit adi lce
re niſi precedente patris iuſſu.l.ſi quis mihi bõa.S. iuſſum. ff. nl
ͤHBAde acqui. here. poteſt tamẽ bono.poſſeſ.agnoſcere patre igno do
WS.He ,]rante: ut. l.i. C. qui adimitti.cui poſtea acquiritur ratihabitione i
.l. fi. ff.quis ordo in bono.poſſeſ.ſerue.Rationem poſuit glo.fi. d. l.i.quã & Bart. e
& Ang. & laſon cõmendant opinionem glo. referentes & nihil addentes. Nam ne
aditio hereditatis de iure inquit ciuili eſt: quo iure patria poteſtas attenditur: bo
norum uero poſſeſſio iuris pretorii eſt quo non obtinet patrie poteſtatis benefi nn
cium. Hec ratio mihi nunquã placuit. Nam ſi de iure pretorio bonorũ poſſeſſio ſu⸗
patri per filium queratur ratihabitione: ergo patrie poteſtatis uis iure pretorio cõ ur⸗
firmatur quo non tollitur ius ciuile/ ſed augetur. Cauſa enim finalis & unica per n
quam procedit iſta acquiſitio eſt patria poteſtas quod ius ciuium ro. propriũ eſt: n
qua ſublata nullo ĩure/nullaq; ratione patri quereretur bonorũ poſſeſſio:quia al de
teri per alterum non acquiritur ceſſante cauſa expreſſa in iure. Cogitabam ergo an
quod ideo eſt quia ius ciuile dat liberiorem poteſtatem adeundi:cũ perpetuo adi n
ri poſſit.l. licet. C. de iure delibe. quo tempore potuit facile peti iuſſus patris:& cũ
patris uenia adiri. Quod tempus cum iure pretorio ob temporale pretoris offici
um ſit anguſtius:in hoc iuuatur filius ut non habeat neceſſe ſcrurari patris uoliäũü a
tatem. ut uidemus in pleriſq; a ſimili eum lis tempore peritura eſt excedimus iu
ris ciuilis regulas & perſone habiles fiunt. —. 1
CAlia diſputatio in eundem titulum. n

Cln eademl ¶ C. qui admitti laſon in eo loco ubi diſputat an repudiatio tacita

l
h. 1
bin
te,
me,
ut
A.
nign
Nd
ton.
to
tderd
llui
nn
W
ucl
nnto
Oaun
wwil.
mn

bitani
Cboro
tmd
lunk
negno
btioe
AP.
tutbbo
bard
ſeli⸗
otos
iape
guͤch
n a
tnon
Plrl
Soi
nnon

bonorũ poſſ. —— Fo. xXXVII

plus operetur quã expreſſa. nam per expreſſam filius patris conditionẽ deteriorẽ
non facit.lis qui heres. S. fi.iuncta ſeq.fl. de acqui.here.per tacitam ſecus.d.l.i.& ui

detur deſcendere in contrariã ſententiam per argumenta & locos quibus probat

expreſſam plus nocere:nihil tamẽ decidit. Ego conieci ex uerbis legis is qui heres.
&.l.fina. C. de bo. que libe. que concor.quod illa limitatio non ſit uera ĩ bono.poſ.

& id clare demonſtrabo. Nam imprimis leges ille loquuntur in aditione heredita

tis expreſſe:& per uerbum adire & aditio/non in bonoꝶ poſſeſſione & per uerbũ
hereditas. ergo non debet extendi ad bonoꝶ poſſeffionẽ longe differentẽ. Ad hec
ratione id oſtenditur euidẽter. nam regula eſt ꝙ is qui poteſt adire/poteſt repudia
re:& qui non poteſt adire/ non poteſt repudiare. Modo habemus ſilius non pot
adire niſi iuſſus paternus precedat: & hoc exigit lex pro fornma ſubſtantiali aditio
nis: ut. d. . iuſſum. Filius igitur qui adire non poteſt ſine iuſſu/non poteſt repudia
re ſine iuſſu. iuxta regulam. l. nihil tam naturale. ff. de regu. iur. Sed in bonoꝶ poſ
ſeſſione agnoſcenda non requiritur iuſſus. ergo nec in repudianda: quia hoc lege
non cauetur. Ita non eſſet abſurdum repugnare eorum opinioni: qui dixere q; re
pudiatio expreſſa filii non nocet patri per dictam. l.is qui heres. que nec in uerbis
nec in ratione conuenit bonorum poſſeſſioni.
CAlia in eundem. .
CIn eadem. l.ad illum articulum. An ex temporis lapſu preſumãtur omnia ſolẽ
niter acta: ubi Iaſon citat auctoritatem canoniſtarum in. c.illud. de preſumptio. &
non accuratius examinat. Solue illud cõtrarium hoc modo qnod ideo prelatus
cenſetur dediſſe auctoritatem ex diuturnitate temporis: quia ipſius principaliter
intererat. & ideo cum ſciret edificatam capellam & poſſet cõtradicere: taciturnitas
ipſius habetur pro conſenſu.iuxta not.in.c.qui tacet.de regu.iu.lib.yi.ſecus eſſet
in auctoritate iudicis que non preſumeretur interueniſſe niſi probaretur: quia iu
dex neſcit illum actum factum eſſe a priuatis: utputa filium agnouiſſe bono. poſ

ſeſſionem. & ſua non intererat principaliter: ideo non potuit ei imputari cur nõ cõ

tradixit. Adde huc alia que ponunt ludo. Ro. & Io. de ymo. ĩn. l. ſciẽdum. ffde uer

bo. obliga. Item ubi allegat. c. continebatur. dehis que fiunt a prela. ſine conſen. ca

pi ut concor. cum.i.ſi filius. C. de peti. heredi. dic ꝙ per illum tex. non probatur ſim
pliciter quod ex taciturnitate cum lapſu temporis preſumatur cõſenſus. Sed glo.
tenet contrarium & adducit fundamenta. Nam ibi erat facta alienatio decime per
abbatiſſam ad tempus. ſecus ſi in perpetuum: quia ex lapſu temporis non induce

retur conſenſus ob malam fidem acquitentis: qui debuit ſcire iura quod conſen

ſus capituli requiratur. Item inquantum dubitat de mandato quare non preſuma
tur ſicut iuſſus. Dic quod ideo eſt: quia facilius preſumitur iuſſus. cum perſona
patris & filii quo ad uoluntatem dicatur eſſe eadem. Ideo quãuis in adeudo requi
ratur iuſſus: tamen facilius fingitur ob temporis adminiculum interueniſſe quã
in extraneis in quibus non habemus ſymbolum. Preterea non eſſet ponere os in
celum: dicere ꝙ in.l.ſi filius. interuenerat ſcientia patris ideo qui tacet. & ita aliqui
tenuerunt: ſed tex. non dicit. “
QAAlia in eundem.
CIn eadem. l.tenet laſon opinionem Angeli contra omnes : quod hodie nihil eſt
correctum circa conſenſum: & iuſſum patris per leg.fina. C. de bon. que libe.quia
pater per eam.l. in. F. ubi autem. ubi dicitur quod quamuis hodie pater nihil habe
at in aduenticiis preter uſumfructum: tamen data eſtei a lege adminiſtratio bo
norum filij Ergo adhuc requiritur iuſſus. Ieneo contrarium pro commuui. Et

ü

Qui admit.ad

reſpondeo ad argum . Iaſo. quia non dedit lex poteſtatem in filium in aduenticũs
quominus poſſit ſolus illa ſibi querere et de illis diſponere: ſed uoluit ꝙ in agẽdis
& fugiendis eum defendat:id eſt in agendo er defendẽdo ſi filius agat pro illis uel
conueniatur. & ſic non urget ille tex. Inſupet ego probo euidẽter quod hodie ſub

lata ſit illa neceſſitas impetrandi conſenſus paterni:quia adeo filio acquiritur pro

prietas ut omnes actiones hereditarie paſſiue & actiue in filium tranſeant per iura

noua. & ſic pater non poteſt ex aditione facta per filium ſubire aliquod damnum

uel obligari inuitus: immo efficitur cõditio eius melior ob uſumfructum. Ceſſan
te igitur illo timore ne ex facto filii inuitus obligetur. & ſic ceſſante raticẽe legis ceſ
ſat eius diſpoſitio.l. generaliter. C. de epiſ.& cleri. preterea cũ hodie pater nõ poſſit
cõtradicere filio in adeunda hereditate: eiuſqʒ cõtradictio nihil operaretur. ergo nec
eius cõſenſus exigitur per regulam iuris cui nõ reſpondet:que allegatur per gl.qui
inuitis nobis põt: & nobis ignorantibus poteſt.
CAlia in eundem.

Cln.I. em ancipata. C. qui admitti. ſuper glo. in uerbo nullam. circa illud. 5. ln. k.

de bono poſſeſ. contratabu. querunt ſcribentes que ſit ratio quare bono.poſſeſ.cõ
tratabulas proponende uia heredi ſcripto per poſthumũ nondum natum aperta
eſt: Cum ipſimet poſthumo aperta non ſit. l. poſthumo.de bono.poſſei.contrata
bu. Et plus non poſſit in alium rransſerri per regulam: neque quod nobis non eſt
conceſſum aliis per nos non liceat. Et non reſpondent:ſed dicunt ita deciſum.l. ſi
poſt mortem. per eos citata que nil facit: ut de hoc uide per laſonem. Ego fundabã
fortius ꝙ poſthumo deberet potius licere cõtratabulare quã alteri per eũ: quia ubi
agitur de ipſius iure uel commodo habetur pro iam nato. ſecus ſi agitur de com
modo uel incommodo alterius legis qui in utero digeſtis de ſtatu hominum &
cogitabam diu ſuper ratione. Tandem inueni rationem: quia bonorum poſſeſ
ſio requirit factum.l.fina. C. qui admitti. dico de decretali que ſola effectum habet:
unde lex qui in utero. que loquitur per uerbum habetur quod eſt fictionis ꝓcedit
in his que iuris ſunt:non autem in his que facti:quia facta non finguntur. & ĩ hoe
extrema non ſunt habilia: quia non ſubeſt perſona ex quo poſthumus nondũ na
tus eſt que peragat illud factum in potentia ſecundũ doctrinam bar. in repeti.l.ſi
is qui pro emptore.quã.l.ipſe decem & octo annos natus repetiit: & ego quoq; nõ
ita: tamen feliciter eo etatis anno diſputaui illam materiã. de hoc quod facta in iſtis
non fingantur eſttex.in. l. cum heredes.f. de acquiren. poſſeſ. uulgata.l. in bello, 5.
facte.fl.de capti.melior tex.ad rem preſentem. in. l. i. . acquirere. ff.de bon. poſſeſ.
quia idcirco bono. poſ.nõ trãſmittitur: quia facti eſt. Aduerte ẽt ꝙ Iaſon pollicet
ſe multa noua dicturũ: que ſunt apud Alexã. per ordinẽ pauciſſimis adiectis.
¶ In titu.de iure delibeD.
CIn.l. licet. C. de iure delibe. & in. l.unica. C. quando non peta.par. laſon tenet con
tra cõmunem ꝙ iuri ĩmiſcendi nullo tempore preſcribatur: & mouetur neſcio qua
ratione que mihi uidetur impertinens:quia pretor introduxit ius abſtinendi in cõ
modum filioꝶ:non autem in detrimentum eoꝶ per.l. ſi filius qui patri.ff. deuulg.
ſubſti. ergo (inquit) noluit quod preſcriberetur iſta conſequẽtia non urget / quia
quãuis preſcribatur: tamen eſt ei utile ſi uelit ante preſcriptionem uti:nec reperitur
preſcriptio ſublata per ius pretorium: preſertim illa mere in odium negligentium
inſtituta que eſt longiſſimi temporis cum minime equitati conueniret: ut nũquã
eſſet certus heres & dominus hereditatis. Preterea omiſſis aliis ratiõibus allucina
uiſus eſt in terminis dum dicit ꝙ ius abſtinendi preſcribitur: quia queſtio non ẽ

K. 3„*.

luue
uße
net
A
mli

ſhe
un
G

uͤbe

Sßn

nnh
tn
en
ea
or
6dn⸗
len
Wei
ts
AEr
Uten

Le

natu
lonc⸗
llec

l
ſab

bonoꝶ poſſ. Fo. XXVIII.

56 9* * * . . . . . .
de iure abſtinendi:ſed de iure ĩmiſcendi quod eſt omnino contrarium:per illud da
tur poteſtas non adeundi:per hoc adeundi uel acquirendi hereditatem. Ideo con
ueniẽtius eſt inſiſtere cõmuni opinioni. Et ego dico quicquid Ange.dixerit ꝙ gl.

in. d.l.uni. non fuit in hac opinione: quia quãdo dicit ꝙ ius ĩmiſcendi eſt perpetuũ.

intelligitur.i.longiſſimũ iuxta

tex.per eam adductum ĩ. S.i.ĩſtitu.de perpe.& tẽpo.
&.l. f. C. de preſcrip. xxx. an. “ðJM
“ l CIn eundeem.
In eadem lege licet. Diſcordia eſt inter ſcrib.an ius abſtinẽdi ſit de iure ciuili uel
preto. nam bal. Sali. Ludo. Catho ſaccus & nõnulli tenent quod ſit de iure ciuili ꝑ
quedam argumenta quibus rite per Iaſo.reſpondetur. Cõmunis autẽ eſt in contra
riũ. Ego credo diſtinguendũ eſſe hoc modo diſtinguendo tẽpora & concordãdo
ſcripturas. primo fuit ius ciuile antiquũ ſcilicet lex duodecim tabulaꝶ: & leges ro.
per decẽ uiros facte que preceſſerunt ius pretoriũ ĩmo facte ſunt priuſꝗᷓ pretores
inſtituti eſſent. & hoc iure non eſt introductũ ius abſtinendi cum eſſet filius illo
iure neceſſarius. S. ſui.inſti. de here. quali. & diffe. quia olim parentes habebant po

teſtatem uite & necis in filios.l. in ſnis. ff. de libe. & poſthu. Secundo ſucceſſit ius

pretorium quod benignius erga filios eis beneficium iſtud abſtinendi cõceſſit.S.
ſed his permittit. eſt ergo origine pretorium: neq; aliter dici poteſt/ nec reſponderi
uere ad.d. S. Tertio fuit ius digeſtorum per quod huiuſinodi beneficium cõfirma
tur a iuris interpretibus ut eſt in.l.ſi filius qui patri.ff. de uulga. exponendo ius di
centis.i.pretoris qui ius abſtinendi introduxit noluit ĩ eorum detrimẽtum ſtatue

re. & no.in.l.neceſſariis. ff. de acqui. heredi. & tandem per ius ciuile nouiſſimũ. C.

autenticoꝶ. inſtitu. & feudorum confirmatum eſt. ut.l.fi. C. de iure delibe. cũ ſimi.
SS. & quoniã. in aut.qui.mo.natu.effi.ſui.ubi ſpeciale eſt in eo qui per curiã legiti
matur ut non habeat ius abſtinendi. & in feu. tex.eſt in. c.i.an agna. uel fili.ĩ uſi. ubi
conceditur ius abſtinendi. Eſt ergo inuentione de iure pretorio confirmatione de
iure ciuili.Ilus autem deliberandi a iure ciuili proceſſit. quod nõ eſt idem.
́ UIn titu.de pactis.C. —
Cln.l. pacta que contra. C. de pactis. Eſt uarietas bartoli notata a ſcribentibus ꝗ
modo tenuit donationem inter coniuges ualere ſi iuramẽto firmata ſit: modo no
conſirmari iuramento. Primam approbat Iaſon poſt maiorem ſcribentium partẽ.
Tribus potiſſimum rationibus. Quãuis hec opinio michi uideatur eſſe melior.
tamen rationes eorum ſunt inepte meo iudicio. Et hoc euidentibus fundamentis
probare inſtitui. Primo cum faciunt argumentum de confirmatione que fit mor
te: & ea que fit iuramento longe diuerſa eſt ratio. Nam ideo morte cõfirmatur: ꝗa
ceſſat per mortem cauſa prolubitionis ne mutuo amore ſe ſpolient: que cauſa per
iuramentum non tollitur: immo magis roboratur, quia quanto magis erunt aſtri
cti iuramento ad obſeruandam illam donationem: tanto magis uiolabunt inten
tionem legiſlatoris & mutuo ſe ſpoliabnnt. eſt & unum cuius nunc ſuccurrit cui
credo uix poſſe reſponderi:quia Bar. dicit & uerum eſt quod lex adeo reſiſtit dona
tioni ꝙ non oritur naturalis obligatio. patet quia nõ accedit fideiuſſor: ut ipſe do
cet in. l. cum lex.fſ. de fideiuſſo. Sed iuramentũ non eſt modus inducendi obliga
tionem in ingenuis: ut.l.ſiquis pro eo. Secundo dicũt ꝙ eſt bonum argumentum
de donatio.facta per patrem filio: & donatione inter coniuges: quo laſon luſi. feu.
utitur.in col.yi. uer. noto etiam. Concedo quod utrũq; prohibeatur & cõceſſo ad
huc ꝙ donatio inter patrẽ et filium iuramento firmetur: quod tamen non eſt ſine
dubio (ut ego ſtatim dicam) non eſſet bona conſequentia: ergo donatio inter con

Qui admit ad

ſuges ualet.quia comparatio iſta in hac parte non habet eandẽ rationẽ. Donatio
enim inter patrem & filium non prohibetur: quia contra bonos mores ut illa: ſed
quia nullo pacto formari poteſt. Si enim pater dat filio: daret ſibiipſi. cum ſtatim
ſibi acquireretur.l.placet. ff. de acqui. here.ergo debet eſſe differentia perſonaꝶ ĩter
donantem & donatarium. Si filius dat patri/ non poteſt dici dare id quod non ha
bet / neqʒ ſuum eſt: quia patri per eum queſitum. Vnde huiuſmodi donatio nõ ua
let quia ridicula:neq; conſiſtere poteſt.aliud eſt de donatione inter cõiuges queha
bet rectam formam donationis: quare malum eſt eorũ argumentũ. Incidenter di
co quod teneri poteſt in puncto iuris talem donationẽ inter patrem & ſlium iura
mento non cõfirmari:quia id quod nullum eſt ipſo iure defectu forme ſubſtantie:
uel quia lex reſiſtit: confirmari de iure nullo modo poteſt. l.non dubium. C. de leg.

ubi fit mentio de iuramẽto.ſecus ſi lex non aſſiſteret:ut in ſtipu.alteri facta. uel cõ

tractu puberũ:cui lex non aſſiſtit. ut aut.ſacramẽta.licet dicatur qd nõ eſt iuſte cõ

dita illa aut. Sic dico quod etiã donatio inter coniuges non cõfirmaretur iuramẽ?

to: quia lex ei reſiſtit: nec parit ullam obligationẽ: & ſic iuramẽtum de ſe ꝓduceret
qd fieri legitime de iure non poteſt de iure ciuili. Tertio adducunt auctoritatẽ bar.

& bal. quod poteſt fieri per ſtatutũ/poteſt per᷑ pactum iuratorium. Primo dico ᷓ;

iĩmo quod poteſt fieri per pactum /poteſt fieri per legem uel ſtatutũ argumento a

minori ad maius:quod eſt bonum affirmatiue. Sed non credo ꝙ econuerſo proce

dat:quia maior eſt uis legis ꝗᷓ pacti: ut dicitur in. I. nõ ĩpoſſibile. ff. de pac. ubi argu
mentũ iſtud negatiue procedit quod non poteſt fieri per legem nec ꝑ pactum:nõ
econuerſo quod non ꝑer pactũ non per legem quod eſt luce clarius. & patet recẽ
ter in. l.non dubiũ. ubi ſi lex ꝓhibuit aliquid fieri pacto etiam iuratorio non fit. &

uide arg. quo utitur laſ.in. J. ius agna. ff. de pac. Verum eſt quod quãdo aliquid nõ

poſſet fieri per pactum ob turpitudinẽ uel impoſſibilitatẽ: tunc ꝑ legem nõ fieret:
ut dicit bal.in.l.i. C. de ſacroſan. eccle. alias ſecus. quia lex non eſt niſi recta ratio &
honeſti precepti:alioqui non eſt dicenda lex. l.i. &.ii. ff. de legi.ſic nec ſtatutum nec

conſuetudo.c.fi.de cõſuetu. VItra hec ego habeo quod in materia donationis ĩter

coniuges ius canonicum ſequitur ius ciuile: & non dicit quod iuramẽto cõfume
tur.c.fi.de dona.inter ui.& uxo.quare in puncto iuris ut dicitur teneri poſſ. et fortio
ribus argumẽtis poſterior opinio bar.qui non ſine cauſa uariauit:cum raro id ſo

leat facere bal.ſepe qui hanc tenuit & cum eo Sali. & alii relati per Iaſo.i. d. l. pacta.
Nihilo ſecius ego puto quod ita poſſunt cõcordari he opiniões: & ſi quis hoc for

te ante me dixerit neſcio. neq; uſquã legi. nec enini omnia legi:nec omnia memini.

nec magna librorũ copia mihi unquam placuit. Sicut nec Oldrado laudenſi nec

pleriſq;. Tamen hec mihi interlegendum & obeundum lectionis ordinarie mu

nus occurrere fortaſſe non digna ut legantur: ſed que uiſa ſunt nuhi omnino ſtu
dioſis rem aperire. ſuum etenim cuiq; iudicium inquit Campanus ſua ratio eſt. Ce
terum ut ad me redeam. crederem ita rem decidi, ut attento iure ciuili nullo pacto

poſſit ualere donatio inter coniuges conſtante matrimonio:nec iuramẽto confir

mari per rationes allegatas:quia eſt cõtra bonos mores iure ciuili attento: ut.l.i.ff

eo. titu. & ideo quia nulla eſt de iure ciuili nec parit naturalem obligationem. & qa

de iure ciuili iuramentum non eſt modus inducendi obligationem. De iure autẽ

.—— 1SaEiO
canonico puto ualere ita demum ſi iuramẽto conſeruetur: alias non per. d. c. fi. Et

hoc primo:quia non eſt cõtra bonos mores iuris canonici: cum non inducat pecc
catum directe & preciſe:neq; cõtineat improbitatẽ: uel aliquid quod ſit a.l. diuina
prohibitum:ergo ſeruari debet proptet iuramentũ de iure cãonico:quod in terris

le

le
ſi
ſs

tul

u—
ben
el
e
N⸗
ſu
t.
lllc
ari
votl
late
llt

poe
.
n
Ginmd
t kece
bes

Gno

ert
to
vumnee

tnstet
voleoe

tfone

vodlo
pad.

hoclot
nemint

enlie

.

gtie u

oſu
ckle
cot

rlit

nANN.

7

Utee
chh.
EH
R.
“

end

bonoꝶ poſſ. Fo. XXIX.

eccleſie procederet. In aliis minime:ſed abſolueretur a iuramẽto & contractus ſol
ueretur: ut alibi ſepe deciditur. Secũdo quia licet de iure ciuili iuramentũ nõ ĩdu
cat obliga. tamen ſecus eſt de iure canonnico.c.debitores. cum contingat. ueniẽs
de iureiu.cum ibi not. & per ſcrib.in.d.l.non dubium VlItimo quia pactũ de non
ſuccedendo q aufert liberam teſtamenti factionem/ideo iuramẽto uallatur. c.ꝗᷓ

uis. de pac. lib. vi. quia nõ inducit peccatũ: quis de iure ciuili ſit contra bonos mo

res. ſecus in pacto affirmatiuo quod inducit uotũ captande mortis: & ſic pecca

tum. Et hec de ea re plus ſatis que docctiorem cenſure ſummitto.
WUIn titu.de bono.poſſeſ.contra tabu. C.

CInil.poſthumo.C. de bo. poſ.cotra tabu. magna contentio fuit inter ſcribentes
quare pretor det bo. poſſeſ. cõtratab.illi qui eſt preteritus cũ teſtamentũ ſit nullũ.
& ſuꝑ ea redantur multe ſolutiones. Ego tandem puto melius dici poſſe omnia

iura que dicunt id teſtamentum quo filius eſt preteritus eſſe nullum: intelligi de
bere de rigore iuris: ut eſt tex.ĩn.l.i.in fi.ff.ſi tabu. teſta.nul. ext. &. S.i.inſti.de exne
re. libe. &. I. ſi duo. allegata per Alexan. ff. de lega. preſtan. cum ſimi. tamen de equi

tate ſit aliquod: & per filium approbari poſſit & confirmari: ut dicit tex.in.l. filio
preterito. fl. de iniuſto rup.teſta. nec placet diuinatoria ſolu. eoꝶ qui dicunt ꝙ; lo
quatur quo ad libertates. ideo nõ eſt mirum ſi contratabulari poteſt: quia per cõ

tratabulas non dicitur teſtamentũ nullum. Hec em̃ longe diuerſa ſunt:ꝗuis in lo
cum dicendi nullum cõtratabulas ſucceſſerit: & puto ſic intelligi opi. bar. quia li
cet iure ciuili tale teſtamentũ ſit nullum: non tamen eſt oino nullum: & iure pre

torio eſt aliquod:eſt ergo nullum attenta nimia iuris ſubtilitate: ſed attenta equi

tate non eſt nullum: ut. d. tex. in. d.l. filio. qui aliter exponi non poteſt:nec cauillari
cum illic aperte id deciſum ſit:de quo tanta contentio orta eſt.
EEIntitu. unde lbe.
CIn.l.i.C. unde libe.iaſon circa rationes dubitandi dum intelligit tex. proprie &
directe: & citat auctoritatem bar.ĩn. lJ. i. ff. de bo. poſſeſ. ad probandum qd heres

Qes iure pretorio eſt directe heres: ꝗuis Decius ad illud Iaſonis dictum non aduer

terit imoratus circa meliora. Tamen aduerte ſalua iaſonis reuerentia illud quod
dicit eſſe falſiſſumum. Verum eſt enim q bar.dicit illic ubi nemo eſt heres nec re
nec ſpe: tunc pretor ꝗᷓuis non poſſit facere quem directo heredem: tamen in eum
transfert actiones directas ſicuti & dominium directum transferre põt. Poſteaĩ
fine dicit ꝙ dictum Dy.eſt ueriſſimũ ꝙ pretor licet poſſit facere quẽ effe uice he
redis: tamẽ non poteſt facere eſſe heredẽ uere nec directe. qd ipſe porrigit ad ſuc
ceſſiones delatas alicui autoritate preſidis uel inferioris prĩcipe: utputa ducis uel
marchionis. Nã tales ſunt ueluti bonoꝶ poſſeſſores: alii uero a principe uel ſtatu
to ſuccedentes ſunt heredes. Et hoc idem tenuit bal. in rubri. C. qui adinitti. Cica
id cogita qd enĩ dico diſputatiue id dictũ uelim. & iuxta illud uerbũ apelles facie
bart. CIneuncdea.
CIn.l. qui ſe patris. C.unde libe. Querunt ſcrib. que ſit diuerſitas ratio cur nepos
repudiata patris hereditate autem acceptare poſſit de iure pretorio. de ciuili autẽ
iure non poſſit. Dicunt eſſe hanc rationem: quia de iure pretorio primũ caput eſt
euacuatũ cum filius mortuo patre hoc iure non ſit heres: ſed habeat beneficiũ ab

ſtinendi: nepos ergo inuenit illud caput ſuitatis uacuũ. Ego credo non eſſe uerã.

quia falſum eſt quod dicitur filiũ non eſſe heredem. de iure pᷣtorio ob illud beneſi
ciũ. Ius enĩ iſtud nõ põt facere quẽ deſinere eſſe here.nec tollit iura & ordinem ſui
tatis: ſed priuſꝗᷓ abſtinuerit eſt heres: & ſtatim ei acquiritux ſine aditione iuribus

—.—7

Q ui admit.ad

uulgatis: licet poſſit abſtinere.tunc ius neeeſſitatis tollitur:non autẽ ius ſuitatis.
Cogitaui ſuper alia ratione quã relinquo melioribus iudiciis perpendendã. Ideo

nepoti hoc de iure pretorio conceſſum: quia ius abſtinendi quod eſt conceſſum

nepoti in hereditate patris ſui eſt in eius fauorem introductũ.S.ſui.inſtitu.de her.
uali. ſed ſi abſtinendo ab hereditate patris perderet hereditatem aui: & nõ poſſet
eam ſolã amplecti:ius iſtud fauorabile in eius detrimentum cõuerteret. Vide an
hoc ualeat:quia ſic placet donec melius intelliga. Item de iure ciuili eſt aliud:quia
unius hereditas in alterius confuſa erat: ſic diuidendo uideretur pro parte adire
contra. l.i.ff. de accquiren. here. Alia ſunt illic que frangunt capita doctorum: &
pondera uerbum defunctis. in.l. defunctis. C. de legi. here. cõtra id quo dicit quia
etiam alia ratione eſt reprobatum per Decium. Item Decius approbat intellectũ
Fulgo.qui tamen corrumpit totam litteram nec placet.
2 CIn eundem.
CIn.A.l. qui ſe patris. contentio eſt inter docto.citramõtanos & ultramontanos
ſuꝑ glo.fi. An pater ſuccedat filio per unde libe. & glo.arguit ꝙ nõ.& cõclndit q;
habeat utilẽ. OQui tenẽt hãc opinionẽ ut Bar. mouẽtur hoc argumento. quia un
de libe.dat᷑ illis ꝗbus dat᷑ contratabulas. l.i. Trecte. ff.ſi tabu. teſta. nul. ext. dico il
lud nõ bene ꝓbari ꝑ illam.l. quia dicitur q; pretor ab inteſtato dat ſucceſſionem
liberis:quibus ex teſtamẽto dedit cõtratabulasmon autẽ dicit id quod bart. & ſe
qua. uolunt. Sed ego pro opinione citramontanoꝶ quã firmat laſon quibuſdam
argumẽtis:quibus reſpõdet Decius.adduco tex. expreſſum ubi ponitur uerbum
oportet /q eſt neceſſitatis.in.l.non putauit.s.ut autem. ff. de bo. poſ.cõtrata. ubi
dicit᷑ ut autem ad bono.poſ. admittantur ex liberis eos eſſe oportet.idem not. in
l.i. illius ti. ergo ſequitur ꝙ, parentes nõ admittunt᷑: & melius procedit alia regula
e cõuerſo que habet ꝙ; illis datur cõtratabulas quibus datur unde liberi non co
tra. patet quia datur patrono contrata. & tamen non datur unde liberi. nec ſatisſa
cit mihi qd dicit Decius ꝙ equiparantur & liberorum appellatione ueniunt pa
rentes: quia eſt contra ommne ſignificatum uocabuli & contra naturam ꝙ liberoꝶ
appellatio ad parentes extendatur: & contra gradus cognationis uel conſangui
nitatis et arborem. & ſic rationes eorum non multum urgent. Item ego adduco
tex.in.S.rurſus.inſtitu.de ſerui. cogna. ubi tex. dicit ꝙ pater primum cognationis
gradum obtinet: licet loquatur in ſeruili. neculla lege datur patri unde liberi. Ad
de ꝙ de pat re et patrono eadem diſpoſitio eſt: quia contratabu. que competit pa
renti non rumpit in totum.l.pantonius.ff. ſi quis a par. fue.manu. & ſic conuenit
cum ea que datur patrono:nõ cũ ea que datur liberis. Preterea fundo argu. quod
neſcio an ſit tutum quod pater habet cõtratabulas pro tertia ſicut patronus rõne
emancipationis:et ob illud beneficiũ: ut expreſſe dicit tex.in. lJ.i.ff. ſi quis a paren.
ergo extra illum caſum non habet contratabu.ſic retorqueo eorũ regulam ſi nõ
habet contrata. ergo non habet unde liberi. Item uide quod glo.iaſon & ſcri.tenẽt
ꝙ illa regula habet locum in liberis tantum / non in aliis: ut uult glo. in rub. unde
liberi. C. Vtcũq;ʒ ſit non poteſt dici quod habeãt unde liberi propriam & directã:
quia non datur ex uerbis legis: ſed ex ſola mente. ſed impropriam & utilem: ut gl.
ſentit:que ex ſola mẽte datur. Item pondero tex. in titu. de bo. poſſeſ. inſtitu. . ad
huc.ibi:primo loco ſuis heredibus:et his qui ex edicto pretoris inter ſuos heredes
cõnumerantur dat bo.poſ.que uocatur unde liberi:& ibi poſtea docetur quod ha
bebant in edicto bo.poſſeſ.unde parentes. VItimo quis eſt qui iuſte reſpondebit

ad.l. ſcripto. in fi.ff, unde libe. qua expreſſe cauetur quod non ſic debetur parenti

danos
dt
wuen
d
lonn
rAl
huſten
labun
lti
notin
DL
non
lrn
nubtfe
lbeg
lpgl
Adue
uta⸗
en
vonent
udol
nuslone
4 an
mb
ſaitniet
Gbnte
i
emug
ingI
Ghn

I

bonoꝶ poſ. Fo.XXX
bus liberorum hereditas: & non datur unde liberi.
”ü WUIn titu. de ſucceſ.edic. C.
In rub.de ſucceſ.edic. C. Queſtio eſt inter ſcrib. an ſudex poſſit coartare uel ab
breuiare tempus datum alicui ad adeundũ hereditatem uel bonoꝶ poſſeſſionẽ/
uel ad deliberandum. Et cõmunis reſolutio eſt ꝙ poſſit ad hunc finem ut detur
inrerim curator bonis: per quem ſatisfiet creditoribus. arg. l..i.ff. de cura. bo. dan.
Ad finem uero excludendi ſucceſſorem non poreſt. Philippus decius teuet con

tra. p multas auctoritates & iura: & maxime cũ lex ubiq; dicat iudicem poſſe ex
cauſa tẽpus abreuiare: ut in. l. ad ꝑemptoriũ. ff.de iudi. cũ ſimi. Que opinio uide

tur michi multum dura & cõtra equitatem: maxime cũ pretor nõ poſſit alteri tol

lere ius ſuum ſibi queſitum. & eſſet irreparabile dãnũ. Preterea cũ p̃tor non poſſit

facere quem deſinere eſſe heredem. ut de his oĩbus iura uulgata ſunt:muxime cũ
iſtud nulla.l. caueatur: & expreſſe uideatur prohibitum in. ˖.i. §. ſane et. S. largius
ff. de ſucceſ.edic.ibi non eſſe precipitandos eos qui dicũt ſe deliberare uelle. Et cõ
tra eũ retorqueo uerba ipſius dum dicit ꝙ iudex ex eauſa poteſt abreuiare termi
nũ a.l.ſtatutũ: quia eſt uerum ex cã: ut puta ex cauſa creditorũ et ad illũ finem dũ
taxat: et ita dicũt oẽs. l. et precipue tex.in.l. ſi plures. ff. de iure delibe. qui tex. in uer.
edicit:et in fi. facit contra Decium. ſimiliter tex. in.l.ſi curatoris. C. de iure delibe.
quãdo dicit ꝙ moderatum ſtatuet.ſ. ad hoc ut ſatisfiat credtoribus: ut.l. in princ.
innuit. Er quod prĩa fronte procedat ad priuationẽ ſucceſſionis eſt cõtra morem
pretoris & formã decretorũ pᷣ̃toriorũ. Ex quo non uidetur mihi hec opinio bona
preter multa que ad hanc rem dici poſſunt. que uideatis per bar. Ange. & Alberi.
in. d.l.ad perẽptoriũ. Lex aũt licet: citata per iaſo. C. de iure delib. non ! oquitur de
hoc:ſed inducitur de iure preſcribendi ad ius excludendi.
CIn titu. unde uir & uxor.C.
CIn.l.i. C. unde uir. & uxor. Doc.cõiter hanc rationem illius bo.poſſeſ.eſſe dicũt
ob unionem & ſocietatem que eſt inter coniuges.l. aduerſus. C. de crimi. expi. he
re. l.i.ff. de ritu nup. Et ꝗᷓuis hec ratio ceteris placuerit: Philip. decius nõ approbat

Ait enim eam rationẽ ea tantũ reſpicere que matrimoniũ cõcernunt ut adherere

uxori. debitum etiã ieiunii tẽpore perſoluere:ob lepram non ſepatari:& huiuſmo
di que matrimonii ſunt ratione diuine et humane ſocietatis.c. debitum.de bi ga. c.
ſicut.xl. diſt. cum ſimi. Ad alia uero que preter niatrimoniũ ſunt: ut ad patriam po
teſtatem. ad originẽ & conditionẽ: ad ſucceſſiones minime eã rõnem muilitare: per
glo. in. Si. inſtitu. ad tertul. bar. in. .fi.ff. ad munici. His tamen non obſtantibus te
neas cõmunem. Et reſpondeas q; ſalua pace Decii cauſa iſta etiã reſpicit alia quã
ea que dicit. Nam in.l.aduerſus.eſt queſtio de accuſatione uel actione.in.l.i.de ri
tu nup.eſt queſtio de dona. & ſic de aliis rebus. melius aũt pondera tex.in./.ff. un
de uir & uxor. Primo ad principium dicit oportet iuſtũ eſſe matrimoniũ ad hoc
ut detur iſta bono.poſſeſ.quod uerbum oportet / neceſſitatẽ & cauſam preciſam
denotat.l.obſeruare.ff. de offi. ꝓcon.cũ ſimi. Item illic dicit propter matrimoniũ:
que dictio cauſam finalẽ innuit. ut in rubri. de dona. propter nup. & in rub. de cõ
dic. ob cauſam. Tertio pondera ꝙ illic cauetur non dari bonorũ poſſeſſionem ſo
cietate coniugali per diuortium di ſſoluta ſi tempore mortis non cõſtabat matri

monium: quia ceſſante cau ſa illa que finalis eſt ceſſat efſectus. aut. generaliter. C.
de epiſ. & cleri. Per hec ſtandum eſt cũ cõmuni.

In titu. de tranſactio.C.
UIn titulo detranſactio. C.due ſunt leges quas ego recenter põdero: neq; id legi

Qui admit. ad

ab alio ſcriptum. quibus uidetur mihi ea ſententia defendi poſſe: ut tranſactio ſit
contractus nominatus. Item ut ex ea poſſit oriri actio. Primo eſt tex.in.l. quis. ubi
dicitur ꝗᷓuis is qui pactus eſt ſtatim penituit: non reuocatur tranſactio penitẽtia.
Ergo non eſt innominatus quia reuocaretur.l.dedi.ff. de condic. ob.cau.l.ſi quis

, .
cum fundũ.ff. de pac. poſtmodũ legi bar. quẽ prius non legeram recẽter qui facit

hoc argu. & ſoluit fauore minuendaꝶ litium eſſe ſpeciale: uel fauore liberationis:

que ſunt ſpecialitates diuinatorie.et per eas non deciditur materia. Videbatur mi
hi poſſe res aliter decidi: quia in contractibus innominatis penitẽtia admittitur re
integra: non alias. l. ſicut. C. de actio. & obliga. Sic ĩtelligas in. lI. ꝗuis. rem non fuiſ
ſe integram: quia dicitur pactus:quod uerbum denotat actum preteritum & con

ſumatum ſeu perfectum: tamen in contrarium ponderares tex. in uer. ſtatim. Item

hoc argumentum faciebam in.l.tranſactio.que precedit illam dicitur tranſactio
nẽ eſſe ultro citroqʒ obligatoriam. ergo ſtatim parere debet actionẽ: & eſt nomina
tus contractus. Tu cogita & lege ſcribentes.

UIn lIaſonem ad.l.id quod apud hoſtes.fl.de lega.i.
Cn.l.apud hoſtes.de lega.i. laſon uir alioqui ſummus & eloquens halluci
natur ſepe ac ſomniat euiden tiſſime. Primũ ubi adducit tex. in. l. ſi quis ſeruum. .
fina. ff. de capti. quem tex. non inuenies in eo titulo: neq; in. C. de poſtliminio re
uerſ. Sed ad eam rem que a laſone dicitur heredem debere ſi poteſt rem ab ho
ſtibus ereptã aut redẽptã recupare: & eã dare legatario melius firmant ſenẽſes. ut
habes illic per bar. ſæoinum. Item ubi contra ſententiã Alex. que habet ꝙ milites
noſtri tenẽtur nobis res noſtras ab hoſtibus recuperatas / ſine precio & gratis red
dere. adducit Iaſon tex.in.l.ſi quid bello.ff. de capti.que non loquitur de precio/
ſalua lIaſonis pace:ſed faciunt ea que illic ad prĩcipiũ bar. ſcribit. & tu adducas me
liorem tex.in.l.in bello.S.ſi quis ſeruum.que expreſſe dicit oblato precio is qui
rem noſtram ab hoſtibus recuperauit. eam nobis tenetur reſtituere. & ille tex. pro
bat contra Alex. ꝙ non debet gratis: ſed dato precio reſtitui. & ĩprobat diſtinctio
nem Ange.aut illico fuit redempta aut ex interuallo. que eſt egregia: ſed ipſe non

ſoluit ſum obiectum:& relinquit rem indeciſam. Ego cogitaui poſſe ſolui illud

contrarium & poni tale fedus:aut illa res noſtra fuit ab hoſtibus publice & uirtu

te bellica erepta & redempta: tunc gratis reſtituenda eſt: per tex. in. l. ab hoſtibus.

ſecunda. C. de capti. non enim decet milites eſſe dominos rerum noſtrarum :ſed
defenſores. facit optime tex. in.l.ſi captiuus. ffde capti. ibi expulſis hoſtibus agri
ſunt dominis reſtituẽdi nec publicari: aut prede loco cedere debẽt. quis do. Iaſon
falſo dicat eſſe corrpute allegatum ab Alexã. aut fuit redẽpta per aliquem de ma
nu hoſtium non uirtute belſica nec publice: ſed pecunia data: tunc non eſt gratis
reddenda. & ita loquuntur illi tex.
CAn mutatio fideiuſſoris inuito creditore fiat.

CIn.l. ſi pater. de collatio. C. queſtio eſt diſputata poſt bal. per omnes fere mo

dernos. An ſi quis promiſerit liberare fideiuſſorem titium: & uelit eũ liberare no

uatione dando alium eque idoneumi. creditor autem nolit mutare ob id ille a ſua

fide liberetur. bal. ſcribit eum debere illi fideiuſſori de indẽnitate cauere. per tex. in
.. ſimandato.S.i.ff. manda.quia creditor inuitus nõ mutabit perſonam fideiuſſo
ris dati. ſecus in eo qui dandus eſſet. l. qui autem. S. i.ff. de conſtitu, pecu. Hãc ſen

tentiam ſequuntur Sali. Alex. Iaſon. in. l. ſi pater. & in. .i. ff. ſolu. matri. Philippus
Decius uir ſumme doctrine in contraria opinione eſt dum citat leges ꝗplurimas
& argumenta quibus cõcluditur creditorem cogendũ ad eque idoneos fideiuſſo

.*

ol
b
iti
u
lei
nid
Un
wur
nti
Lcon
len
c⸗
minn

lumng
nor
bo
Gasn
niins
tsel
nci⸗
come
döi
tero

Unc

ſe non
Al
Auun

htbus

mnld

us

0 M
deme

gun

Geno
aren
Hezlu
erteehn

dei

Hicſe

is

lums

eut⸗

— er

bonorum poſſ. Fo. XXXI

res excipiendos. Sed mihi altera ſententia longe tutior apparet.ea ratione qua po
tiſſimum Alexã. mouetur: quia in. I. ſi mandato. cum ſimi. cauetur ne quis cogat᷑
mutare perſonam debitoris. & cum dicit Decius ex cauſa cogẽdñ:hoc iure cautũ
non probat:neq; eſſet hec cauſa neceſſaria. E go cum tantis uiris non arroganter
manum conſerere: niſi diſputationis cauſa uelim. Sic reſpondeo ſingulis domini
Decii argumentis. Primum quando dicit eſſe eandem rationẽ in dando fideiuſſo
re que elt in dato. puto id non eſſe idem ut colligitur facile ex illa.l.qui autem. S.i.
in eo qui deceſſit ante moram promiſſoris ut promiſſor liberetur ſicut ĩteritu ſſ pe
ciei.longe ergo eſt aliud in dando fideiuſſore:aliud in dato:preter multas alias ma
nifeſtiſſimas rationes quibus illud dictũ facile poſſet impugnari. Nã inter facta
& facienda lata eſt differentia. Secundo dum adducit.l.illud.ff.quod metus cau.
Dico illuc dari alios fideiuſſores eque idoneos in odium metũ inferentis: quia pri
mi erant liberati qui metum non intulerantut illic patet.alios ergo eque idoneos
preſtabit in eius odium is qui metũ intulit: ꝗuis illorũ obligatio ſit extincta. Ier
tio dum adducit.l. labeo.S. ſi per fideiuſſores. ff. de arbi. ibi uel alios nõ abſimiles:
quia illi priores qui in primo cõpromiſſo interceſſerant liberati erant & non ſunt
pro ſecundo obligati.l.non omnis.ff.ſi cer. peta. cum ſimi. merito liberãtur dando
alios. Quarto in.l.ſi quis domum. f. locati. dominus euincens domum ſuã per
alium locatam non erat conductori obligatus. & merito is qui locauit liberatut

preſtando aliam eque cõmodam: quia eã quã promiſerat prebere non poteſt. non

eſt ergo eadem comparatio huius rei cum fideiuſſoribus iam datis: iam obligatis
& obnoxiis ut nouatione liberentur inuito creditore, cum nouario fiat ex eius cõ.
ſenſu uel delegatio.l. delegare.ibi uel cui iuſſerit.l. omnes.ibi:ta demũ ſi hoc aga/
tur.ff. de noua. l.i. C. de noua. & que not. in. .. ſi rem aliqua. S. ſi duo rei.ff. de noua.
Sexto tex.in.l.ii.S.locum. ff.de religio.eſt ſpecialis fauore reli gionis. Septimo in. l.
i. F. deniq;. ff. de aqua pluuia arcẽda cum ſimi. ubi quis debet facere id quod ſibi nõ
nocet & alteri prodelſt.illud intelligitur ſic: ut ſi loquaris in faciendo quis non po
teſt facere id quod alteri noceat ſibi non proſit.l. fluminum.ꝭ.fi. fl. de dam. infec.I.
in fundo. ff. de rei uendi. ita intelligas dictum Bartol. ueroñ. per Decium citati. &

Pau. caſtr. Si uero in non faciendo: dicas ꝙ quis non cogitur facere id quod alteri

proſit etiam ſi ſibi non noceat:niſi de iure naturali:ideſt de inſtinctu quo quis nõ
obligatur efficaciter: uel ex cau ſa puta religionis uel publica. & in iam quelitis iuri
bus iſta neceſſitas nunꝗᷓ ĩponitur de iure.l.ii.. ſi quis a principe.ff. ne quid ĩ lo. pu

bli. cum uulgaribus. Ex predictis cre diderim cum uenia tanti uiri eſſe conſtantio

rem opinionem ut creditur non cogatur mutare.·

An ſententia tollat aut producat naturalem
obligationem. ”ä
¶ Q ueſtio eſt antiqua inter ſcribentes in.l. lulianus.ff. de condic. indebi. le-

ge ab eo. C. quomodo & quando iudex, an ſententia cõdemnatoria producat na

turalem obligationem. in qua re uarie ſunt ſententie. Ea uero maxime laſoni pla/

cet quam tradit Barto. in ea lege iulia. ut naturalis uera non oriatur ex ſententia:
ſed impropria que ex equitate iuriſgentium procedit. Et ipſe Barto. in contraria

opinione eſt in lege ſi plures.ff. de fideiuſſor. ea ratione. Nam ſi abſolutoria que
fauorabilior eſt non tollit naturalem ut eſt communis opinio: quo pacto con/

demnatoria pariet ipſam. Cui rationi reſpondet ita: abſolutoria non rollit natura

lem ueram que ex conſenſu oxitur: quia ſenteria eſt de iure ciuili & illa obligatio

De regu.iur.ff.

de iuregentium: ſed impropriam (inquit) que ex equitate illa oritur ut maioribus
pareamus bene tollit. Hec ratio mihi non placet. nec miror Bartolum uariaſſe.
Nam obligatio naturalis ſeu ex conſenſu naſcatur ſeu ex equitate illa ſemper eſt
iuriſgentium: ut ipſe bar. & omnes fatentur per.l.ueluti.ff.de iuſti. & iur. quo pa
cto ergo hec magis ꝗᷓ illa per ſentẽtiam tolli poteſt. cum uxraq; ex eodem fonte &
iure ſit profecta. Item quis eſt qui non debeat intelligere ꝙ ſententia contra equi /
tatem operetur: & quod tollat obligationem naturalem que ex mera equitate pro
ſiciſcitur. contra lege placuit. C. de iudi. l. pria. C. de legi.l.. ff. ſi quis teſta. lib. eſſe
iuſſ. ſue. Et ego pondero tex. in. d. l. iulianus. ubi is qui uere debitor erat ſi abſolu
tus fuerit natura debere non deſinit:quia ſententia abſolutoria nõ tollit illam na
turalem obligationem que ex equitate remanet: & in foro anime ex communi opi
nione remãet obligatus ob illam equitatem que tolli non poteſt per ſententiam.
Dicerem ergo optimam eſſe Albe.Ray.& Matheſi.ſententiam:qui diſcernunt iu
ſtam ab iniuſta. Nam & iuſta naturalem obligationem tollit. Is enim qui iuſte eſt
abſolutus nullo pacto eſſe poteſt obligatus: neque naturaliter ex equitate: neque
naturaliter ex conſenſu qui nullus unquã fuit. ideo iuſte abſolutus eſt:aut ſi fuit:
aliqua ex cauſa ſolutus eſbut per acceptilationem uel pactum de non petendo.
Item iuſta ocondemnatoria parit obligatiõem naturalem ex equirate ut iuſtis mã
datis maiorum pareamus. Iniuſta minime. nam & iudici iniuriam facienti licet ad
uerſari.l. deſenſionis. C. de iure fiſ. lib. x. ne inde oriatur iniuri arũ occaſio unde iu
ra naſci debẽt.l. meminerint. C. unde ui. Per que mihi uiſa illa opinio uerior ꝗᷓ plu
ribus argumẽtis defendi poſſet: niſi ſtuderem breuitatiꝰ

Alia in titu. De regulis juris. ff.

culeos: quibus enarrandi ceſarii iuris munere in hoc percele,
bri auditorio pro mea uirili functus ſum, ubi mihi iugum re/
Kſumendum atq; (quod dicitur ad penſum redeundum uide
rem clariſſimi aduleſcentes interpretatis quondam omnibus
S= AWMHprope pandectarum titulis, propoſui uobis titulum de regu/
lis luris oinnes alios concludentem abſolutius enodare. Vt im pendio difficilem
ita impendio utilem: ob idqʒ ad prime legendum ac intelligendum uelut omnium
romanaꝶ legum tabulas & enchiridion in manibus ueriandum: in finu fſouem
dum: a quo ſurgendum in quem obdormiendum:a quo uigilie captari: in quem
ſomnus figi debeat: utpote qui legum omnium: omniumq;ʒ librorum Alberico iu
dice reuolutionem expoſtulet. lata autem eſt culpa ignorare iuris regulas ut dicit
Ludo. Roma.in.l.quod te.ffſi ert. peta. ad glo. unde hunc titu. pre manibus ha/
bendum cenſeo. Cuius explicationi meam eruditionem longe imparem: meum
ingeniũ qualecumqʒ eſt: meas curas omnis: ſtudia: feſtos ac ꝓfeſtos dies:oẽm de
niq; operam: omneq; oleum cõſumptuꝶ me polliceor. Ita ſpero futuꝶ ut & mihi
prodeſſe: & uobis ſatiſſacere: & poſteris quoq; nõnihil hac ĩ re forte cõſulere poſſit

hic labor cene impenſus neſcio cuius frugis. Veſtrum erit uiciſſim & geniũ frau

Oſtexantlatos annorum duodecim labores pluſquam Herx

hesn
ulin
ole
vooinun
zomote
on En
gen
Muacle
woprl
geyi⸗
Orpal
Gut
Mennn
nboo
lge
güntm⸗
Micun
uceet
lgur
loign
Kiute
ſnor
Nituti
nodo
Count
Med
laros
llca
cin
Aig
lcu⸗
Ckuo⸗
k
go
ie

Pemn

De regu. iur. f. Fo. XXXII

dare.& huic operi uos quod ſoletis & dociles & attẽtos prebere. Cum igiturex an

tiquiſſima ſimul & receptiſſima. noſtrorum ſententia titulorum ſeries & conti /
nuatio rerum intellectui conferat: ut iureconſultus ait in lege ſecunda.ff. de ſtatu

hominum. Bald. in.l. Gallus. ad principium. ffde liber. & poſtu.ſcribentes ab ini

tio more ſuo poſt Accurſium hunc tĩtu. hoc ordine prioribus coniungũt. Quia

non eſt abſurdum ut quibuſdam particulatim & ſpecialiter enumeratis quedam

regule tradantur.l..ſi ſeruus ſeruum. S. ĩquit lex. ff.ad. l. aquil.l. genetali. C. de ſacro
ſan. eccle.c. quoniam contra falſam. de proba.c.qui ad agendum. de procu.li.yi.ci

tato per Philip. Decium. Ideo iuriſcõ.poſt traditas totius iuris ſpecies ac partes in

ealce pãdectarum regulas ſingulorum tradit in quibus ſumma rerum omnium
compacta & collecta uideatur. ta qui ſcribunt in. yi. librum titu. de regu, iur. con
tinuant hanc glo.ſequẽti. Inſerunt quod generalis clauſula deheat ſequi particu
larem non autem precedere. que res a nonnullis tractatur in. l. doli clauſula. de
uerbo. obliga. ff. ab aliis in. l. cum queſtio. C. de lega. in. l. ſed & ſi quis. 5, queſitum
ff.ſi quis cautio: & aliis pleriſq; locis. Ego uero in tres partes omnia cõcludo. Hec.
enim materia mihi optima uiſa eſt in hoc rubro multis pretermiſſis que huic loco
adiiciuntur. & in rub.de regu. iuris. lib.yi. Quedam enim clauſula eſt inſtructi

ua que rerum principia cõmunia tradit ſiue quibus ſpecies non conſiſtunt necin

telliguntur tam in ciuili phĩa: quam naturali & ea debet precedere ne reliqua pror
ſus ignorentur & illotis manibus rem aggrediamur. l.i.ff. de orig.iu. l.i. fl. de iuſti.

& iur.ubi bald.de principiis & principiatis. S. i.ff. ſi cer. pe. ubi bar. de definitionea

qua omnis bona diſputatio debet inchoari & proficiſci: &ti. de bo. poſſ.tit. de ſer
uitu.titu. de proba. & alii ſimiles. Altera ẽ in qua doctores accurate ſcribunt que
modo ampliatiua dicitur modo concluſiua. in qua & labor & opus eſt. Hanc eni
dicunt alios habere effectus & alias cum precedit alias cum ſubſequitur. Nam

precedere dicitur & prius apponi ad cautelam ut comprehendat caſus non ſpeci

ficatos cum ſequitur: ſpecificatos uero non.d.l. doli. &. d. S. queſitum.l. ulti. . cui
dulcia. ff. de uino:tritico: & oleo lega. & cum precedit omnia comprehendit. l. ticia
S. qui marco homini docto.ff. de ami. leg. ubi habet ille marcus annua. x. in gene
rali legato precedenti comprehenſa& preterea octingenta ſpecialiter poſtea lega

ta. quia ſpecies ſequuta non derogat generi. quem tex.tu ſigna ad aliud quod teſta

tor uocat uxorem ſuam dominam ſanctiſſimam. Vnde petrus decidit quandam
queſtionem uulgarem que ad ſimilem uſum trahi poteſt in legatis interpretandis

in: quibus uidi mnltas contentiones. Teſtator legauit priori mendicamium

bibliam inde legauit cuilibet mendicantium illorum ueſtimentum. queſtio eſt an

priori et biblia ſpecialiter legata uideatur et etiã ueſtimentum. In qua diſtinguirt

petrus aut precedit ſpecies tunc ſolam ſpeciem habebit et genus derogat ſpeciei.l.
alimenta. 5. baſilice. ff. de alim. leg. ubi non debentur alimenta in clauſula genara
li poſteriori legata libertis illi cui prius in ſpecie erat aliquid nomine alimentorum

legatum et.l. ſtichus nutricis. e. ti.l. uxori. 5.feliciſſimo. fl. de leg. tertio. l. ſanetio. C.
de penis.l. quid ſit fugitiuus. S. quod aiunt. ff. de edili. edict. Iaſon in. d. l. coheredi.
dicit ſe habere preter alios duos tex. not.tex. in.l. cum uulgari.ff. de dote prelega.

quĩ tamen quia loquitur in dote ubi eſt ordinarius dies a lege non bene facit, nec
etiam. c. cum dilecti. de dona. quia ibi tex. dicit eſſe ſpeciale in beneſicis et donatio
nibus aut precedit genus tunc utrũq; debetur. d. . qui marco &. liiii. de ſtipu. ſer.
ita ſen. cy. et bar. ubiq; in. d. . qui marco et. . queſitũ et antiqui balautẽ alia que
dam tradit in. l, quotiens. C. fami.herciſcun. 5, i plures.l, legatorum, ff. de lega ,
F ü

De regu.iur.fl.

d. l. oum queſtio. alii etiam nonnulla in lege coheredi.S.qui patrem.ff.deuulga. et

pupilla. ſub. aliĩ in.l.ſtipulationes cõmodiſſimum. ff. de uerbo. obliga. alii in. l.i.

C. de uerbo.ſigni.lllam tamen diſtinctionem ſequitur Io. an. in titu. de inſtru. edi.
S. mare uero aliqua uer. lxyjii. ad ſpecu. Archidi.in. c qui Ioãnes. xii. q/ul. Io.deimo.
in. l. coheredi. . qui patrem. ff.de uulg. ſub. uariat & uidetur tenere ꝙ ſiue prece-
dat ſiue ſequatur ſpecies ſemper derogat generi.perm ulta fundamẽta quibus po
ſtea reſpondebo. Franciſcus retinus tenet contrarium quod ſiue precedat ſiue

ſequatur utrũqꝙ; debeatur que ſententia uidetur uerior. Primo quia tunc ille prior
dquorum uice fungitur.eſt enim Biblia legata tanquam prelato ut ex ea alios inſti
tuat & inſtruat & ueſtimentũ tanquã fratri cum appellatione fratrum cõtineatur
cſi. & illic ſcrib. de ſymo. ſfacit deciſio bar. n. l, ſ. conſul.ff de adoptio. ex ratiõe ge
nerali cum duo officia cõpatibilia ſunt unus poteſt gerere perſonam duorũ.ergo
inquit in illo legato debetur utrumq; priori. Facit tertio tex. in. l. ſed & ſi per pre
torem. F. ait pretor.ff ex qui. cau. maio. ubi patet quod quando due clauſule reſpi
ciunt diuerſas perſonas generales: & ſpeciales cõcurrũt:& ita.l.iii.de ſtipu. ſeruo.
loquirur in qua dominus duorum perſonam repreſentat quãdo ei & in ſpecie: &
in genere ſtipnlatio eſt facta. Hanc tenẽdo reſpondetur ad.l. qui marco. quod illic
debetur utrũqʒ non quia genus preceſſiſſet: ſed quia teſtator illi conſueuerat in ui
ta preſtare alimenta.ex quo eſt preſumptio quod adhuc uelit preſtari quãuis ali

quid particulatim legauerit. ut in.l. alio.ff.de alimẽ. & ciba. lega.l. dominus ſticho.
Steſtamẽto.fde pecu.lega.ibi ſecundum ea que proponerentur propter conſue

tudinem domus deberi. facit etiam quia omnes doct. quos Alex. reſert ĩ. d. l. cum
ueſtio. .i. tenent utrũq; deberi quado difforiniter nominatus eſt legatarius. ſed
ſic eſt qnod hoc caſu eſt difformiter nominatus ſemel in genere cũ aliis fratribus
quorum appellatione uenit: ſecundo in ſpecie quando dictum eſt priori ſiue pre
cedat genus ſiue ſpecies:nec eſt dare bonam rationem diffſerentie in ordine: & hoe
dico eſſe uerum quando non eſt idem legatum eiuſdem rei ſed diuerſarum quia ſi
diceret lego fratribus & priori ueſtimenta quia non habent duo uel quod bal. et
Saly. dicunt quando non eſt legatum ſui natura reiterabile ſeu multiplicabile. ut
in. d. l.alimenta. S. baſilice.ff. de ali. leg. et ibi alimentorum uerbo cibaria ueſtiaria:
ęæt habitatio continẽtur. Vnde bis legara non intelliguntur. nec hoc facit prioritas
uel poſterioritas ſed rei legate natura ſecundum ea que proponuntur ut dicit ille
tex. Item fallit ut dicunt ſcrib.in. d. l. cum queſtio. quando aduerſatiua dictio poni
turutpura lego fratribus alimenta priori uero bibliam nam tunc ſola biblia debe
retur: & pro opinione Franciſci arerini adduco uobis tex. rotundum in.l. quidam

teſtamento.ff.de peculio legato.iuncta.l.ſequen. in fi. dũ ille dicunt in coniunctio

nibus nullum ordinem eſſe nec intereſſe utrum prius uel poſterius legatum dice
retur uel ſcriberetur. nec obſtat illa.l. ſeruo manumiſſo. de pecu. lega. queuna ual
deuidetur defendere ſententiam Io. de ymo. quod debeat habere ſolum ſpeciale le
gatum ſiue precedat ſpecies ſiue ſequatur. ubiq; ĩ illa.l. ſeruo.eſt legatum generis
quia legatum ẽ genus & ubiq; diuerſitas rerum & perſonaꝶ: hic uero ſecus.quia
dico quod eſt caſus diuerſus a noſtro nam in noſtro caſu eſt legatum generale re
ſpectu perſonarum quãdo dicitur & fratribus.ibi eſt legatum generale omnium
ancillarum uxori factum: & ſic rerum uni perſone: & legatum ſpeciale ſeruo ma
numiſſo de peculio ſuo & in eius peculio erat ancilla que ſub illo peculio quod

eſt etiam genus ei legata intelligitur: nec ullo pacto ſic obſtabit illud funda/

mentum quamuis Franciſcus Aretinus: Aut quiſquam alius quem legerim

hont
Gni⸗
u
ſ
cn
nuu
guen

ſe
ſeg
ſeg

Nt

in

on

7

dlen

vomi
l
oli

1
en

De regu. iun fl. Fo.XxXXIII

non reſpondeat: & ita concludo nunc in eam ſententiam Areti. quod indiſtincte
utrũq;ʒ legatum debeatur: & illa fuit intentio teſtatoris ob diuerſam cauſam legan
tis unam que ſoli priori conuenit ut libellum habeat magis quam alii aliam: que
ipſi quoq; cum ceteris conuenit ut alimenta uel ueſtimenta habeat cum frater ſit
d.c. t. de ſymo. & multomagis in fauorabilibus iſtis & piis cauſis. Vltimaeſt nar

raiua clauſula de qua hic titulus, Deffinitio regule & alia declarabuntur in.l,ſe
quen. poſt bart.

pAVLVvOY.
Regula eſt que rem que eſt breuiter enarrat.nõ ut ex

regula ius ſumatur ſed ex iur̃ quod eſt regula fiat.per

regulam igitur bꝛeuis rerum narratio traditur. Et ut
git ſabinns quaſi cauſe coniunctio eſt que ſimul cum

in aliquo uitiata eſt perdit officium ſuum.

CRegula eſt.quia omnis bona diſputatio de aliqua re debeta diffinitione proſi
ciſci. Ideo incipit a diffinitione & deſcriptione regule. diuide. lI. in quatuor partes
ut glo. dicit. Collige regulam debere eſſe breuem ita tamen ut uitetur perplexi
tas: ſeu nimia obſcuritas ut hic per Decium. Ex glo. magis colliguntur notabilia

quam ex textu. Eam diuide in quinq; partes principales. Primo diuidit. Secundo
declarat diffinitionem. Tertio docet quibus modis fiat regula. Quarto de pote/

ſtate regule & quomodo ius faciat. Quinto de exceptione an ſit ſub regula uel
non. partes parent Barto. quem ex arreſto debemus expedire. ad glo. primo op
po. de. . ii. ff de legi.ibi lex eſt regula. & ſic uidetur quod hec diffinitio cuilibet legi
conueniat. ſolu. eſt quod regula ſumitur quandoque generaliter a regẽdo pro om

ni re que regit uel rectum ordinem tradit ut illic & regula fratrtum minorum &
regula Scriptorum & Carpentariorum Fabrorumque. Quandoque pro colle/
ctione & ſummaria rerum deſcriptione ſiue concluſione: & hoc modo hic ſumi
tur. & ut dict Albe. apud grammaticos. Secundo procedẽdo in glo. queritur qui
bus uerbis regula conſtituatur. & in ſumma tribus modis fieri dj. Ptimo per uer
ba per uniuerſalem orationem ſeu ſigna uniuerſalia ut omnis nullus nihil nun
quami ſemper. Secundo per indefinita que uniuerſali equipollet que eſt quando
eſt terminus cõmunis ſine ſigno ut homo femina ſeruus dominus de qua dictu
ri ſumus ad finem huius. l. T ertio per relatiua ſeu adiectiua: ut quis que quod.ut
in. l. eius eſt nolle infra. e. que indefinite equipollet. ertio ad glo. queritur de eo
quod dicitur an regula faciat ius. In quo barto. recitat Dyn. & eius argu. de regula
catoniana breuiter concluſio eſt ex dictis eius & Decii aliorumque omniũ quod
interdum ſumitur tranſitiue & non inducit nouum ius ſed uetus colligit & nar

rat ut hac.l. & fere ſemper aliquando intranſitiue non relata ad aliquod ius prece

dens tunc addit nouum ius: in quo nouo iure ligat omnes etiam priuilegiatos ſe
cundum Decium qui poſt bal. plura de hac re ſcribit. Quarto ad glo. quantum
ad materiã exceptionis an ſit de regula Bart. dicit quod eſt de regula quo ad uer

ba non quo ad diſpoſitionem. & dicit Decius quod eſt de regula quia debet eſſe
de genere regule ut omnis homo currit titius non currit. aliter atque ſi diceretur
üle aſinus non currit. Ex qua re infero primo quod petrus de ancha. in. c. i. de offi.

aic. libr i quod etiam reperies apud eum in rubrica de regulis iuris.̈ in. vi contra

Paulus

Lapum tenet quod ſi epiſcopus dederit uicario ptãtẽ faciendi omnia que poteſt

excepta collatione non ĩtelligitur tamẽ oĩa poſſe: quæ ſunt epo reſeruata. ꝙ ſequi
tur Areti in conſi.viii. & cano. in. c. qm contra falſam ut lit. non conteſt. decius di
cit ſibi uideri eſſe cõtra hoc noſtrum quia exceptio illa eſt de genere eorum quæ
ſunt epiſcopo reſeruata. ITu dicas meo iudicio quod non eſt de his que ſpecialiter
epo reſeruata ſunt ſed de his quæ ordinario iure ad epiſcopũ ꝑtinẽt & ẽt ad alios.
Infero ſccũdo ex ſentẽtia Alb. ad deciſionẽ illius queſtiõis que tractatur a noſtris
in. l. ſi ex falſis. C. de tranſ. & a canoniſtis in. c in noſtra de teſtibus. Si teſtis dixerit
falſum in uno dicto an per hoctota depoſitio eius reddatur falſa. nã dicit Alberi.
hic quod ſi regula per exceptionem falſiſicetur erit totum falſum: ſi corroboretur
non erit quod ꝗuis non admodũ huc ſpectet:tamen deciditur cõiter eſſe totum
deſtructũ per unius dicti falſitatem. Ita dñt ſcrib.ſd. locis & aliis que citat Iaſon
in. d.l. ſi ex falſis. Tu ſingulariter adde illis ea que Franciſcus aretinus ſcribit in. d.
c. in preſentia. quod ratio eſt optima cõis deciſionis quia iuramẽtũ eſt indiuiduũ
quod ipſe dicit & tenet in.li.S. pe.col. ult.ęff de uerbo.obliga. Item quod dictũ cõ

mune ſcribentium quod illud eſt uerum qñ ptineret illud dictum falſuni ad ſub

ſtantiã articuli de quo queritur ut illic renet laſon poſt alios illud debet ĩtelligi ẽt
ſi aliquomodo pertineret incidenter uel alio pacto. Item quod dictũ Bal.de errore
quod error non inducit faſum eſt intelligẽdũ quãdo error eſſet probabilis. aliud
ſi non eſſet probabilis ut cum de eo quod uidiſſet uel audiuiſſet depõeret: uel qñ
eſſet cõſanguineus ut in.l. Octaui unde cognati. lta ille in. d. . pe. egregie. & plura
in. d. c. in noſtra. ubi etiam Filinus & moderni late. VItimo pro huius.l. cõplemẽ
to de indefinita dico quod regulariter equipollet uniuerſali tam de iure cano.quã
ciui. per tex.in.l.ſi. plurib.ff deleg.ii.ubi glo.alias concor. adducit & per tex.in. c. ut
circa de elect. lib.yi.ubi glo. magiſtra cũ ſimilibus ex multis bar. Dy. aliorũque di
ctis hoc ſta complectar. Primo declaro ut hic bar. facit & in. d. l. ſi pluribus. ut non
proprie ſed ĩnterpretatiue fiat & ex benigna extẽſione. l. ſi ſeruitus in uer,humani
us ẽ.ff de ſerui. urb. pred. hic inducta per Decium. licet Socinus in cõtrariũ addu

cat. l.i. fſ.de libe. & poſthu. ubi appellatione fili omnes non ueniunt: ex benignita

te. ergo proprie uenirent. cui optime reſpõdet Philippus quia eſt illic quedam be
nignitas pticularis in odium exheredationis inducta.nõ autẽ alia ratione ꝑ quod
ipſi docto.limitãt illam regulã indefinite non procedere in odioſis. ut Alex. illic
trahit ad materiã bannitoꝶ pulchre quem uideas in. d. l. i. dicit tamen bar in. l.
edificium. ff.de ſer. urba. predio.quod in ſtatutis etiã haberet locum regula inde
finite ob identitatẽ rõis in pticulari & uniuerſali.quod ipſe ẽt tradit ĩ.l. omnes po
uli.ff. de iuſti. & iure. Secundo declaro in indefinita legis in qua indiffinite uenit

uniuerſale & cõprehenditur quia cum dicitur obli gatio eſt iuris uinculum. cõpre

hendit oẽs obligatiões mundi. Tertio declaro collectiue non diſtributiue ut. d. 7.
ſi pluribus. quia non quilibet hæres dabit quinq; ſed oẽs ſimul quinq; dabunt
uod tamẽ ex natura rei deſtruitur. uti.l. qui filiabus. S.i. ff. de lega.i.quod bar. do
cet in. d. l. ſ pluribus. ad fi. quia uerbum heres & uerbum filia differunt. Quarto

nifi cõſtaret deuolũtate teſtatoris ut. d. l. qui fliabus: OQuĩto ubi materia eſſet ne
ceſſaria. ut cum lex dicit uenditorẽ teneri de cuictione & homicidam teneri.l. cor

nelia & acquilia ĩtelligitur de oĩ. Sexto ex eodẽ bar. qñ eſſet contingẽs ex caſu nõ
ex uoluntate dependens ut illic bar. per.l. ſeruis urba.ff. de leg.iii. Septimo ob ni
miã incertitudinẽ & citat. l. legato gũliter ꝗᷓ eſt cõtraria. ꝗa nec optimus nec peſſi
mus. & ſic diſpõ nõ ẽ nulla. Octauo fellit in. c, cũ clamor. deteſti.c. auditis. d pre

Akht

ſhi
dum
ſ
ſen
Ure

(

etrd

nun
Lohe
ee

(ab

ſons
la
n.
Mc
laus
ſblae
ad
uus
lon.⸗
lebe
chn
Bu

nue⸗

Vulpianus J Fo. XXXlIllII

ſcrip. in teſtibus: qui debẽt clare/& non indefinite loqui: ut ſi dicãt homo occidit

titium. Alia per uos colligte. .
vyVLPIANVyVVYVYvv.
Femine ab omnibus ciuilibus officiis: vel publicis
remote ſunt:et ideo nec iudices eſſe poſſunt: nec ma

giſtratum gerere:nec poſtulare: nec pꝛo alio interue

nire: nec pꝛocuratrices exiſter.
CFœminæ. Hæc regula diffuſe tractata ẽ ꝑ Phi. Deciũ: dum accurate & ordina
te tradit oẽs caſus in ꝗbus fœminaꝶ cõditio deterior eſt: & alios in quibus ẽ me
lior. Et quia pulcher eſt/clarus/& uulgaris eius apparatus:ex Spec. precipue ſum
ptus in tit.de procu.& aliis in. l.in multis. ff. de ſtatu. hom. & in. c. dilecta. de maio.
& obed.c.dilecti. de arbi. cum ſimi. Ego ꝑſtringã quædã precipue circa glo. & Bar.
quẽ cum ꝓcedat per diſtinctionẽ, ego clarius per ampliatiões/& limitationes de
clarabo. Regula eſt ergo ꝙ fœminæ quãtum ad ciuilia & publica officia dete
rioris ſunt cõditionis ꝗᷓ uiri: quæ per quinq; exempla hic declarat᷑. concor.tex. in
l.i.ff. ad uelleianum. l. fi. C. de arbi. ibi ab oĩ iudiciorũ agmine tex. in. I.fi. ff. de fide
inſtru.ibi marẽ ꝗᷓ fœminã: & gũraliter ab iis quæ uirilia ſunt: quia natura ſua mu
nera diſtinxit: & eaꝶ conſiliũ leuius ẽ: & ſexus fragilior: ut Ariſt.ait in primo polit.
Inquã ſententiã innumeræ authoritates adduci poſſunt ex grecis/latiniſq; autho
rib. ſacra/ethnicaq; ſcriptura. Sed rem ipſam ciuiliter expediendo ſacit primo qd
Bal.dicit in.l.i.ff.de ſenat.p hoc ĩferri ꝙ ſi auus/et auia cõcurrãt in tutelã nepotis,
auus ẽ præſerẽdus. Vide quæ ſcribũtur in aut. matri/et auix. S. quo/et qñ iudex.
Item. dicit, ꝙ in pronatus iure et in uoce mares p̃feruntur. Ad hoc ꝙ in regno fran
ciæ bona eſt lex: quæ excludit fœminas a regno contra Anglos: de qua re dixi in
tractatu de.l. Salica. Preterea facit quod Bal.ſcrib. in. l. liberos. ff. de ſenato. in mili
tes: qui dicunt ſe nobiles ex parte matris contra illa.l. liberos in fi. quæ dicit eſſe ex
patre dignitatẽ/et nobilitatẽ ſumendã non ex matre. cetcris tũ parib. aliqũ pferun
tur qui ex utroq; parente ſunt nobiles. uide glo. in uer. nobiles in titu. de collat. in

prag. ſanctione. Hanc regulã extendo ꝓcedendo ut Bar. in glo. ẽt in munerib. au

thoritate publicis/ & utilitate priuatis: ut in tutelis. lpe. ffde tutelis pᷣterquã in tit.
qñ mulier tuto. offi. C. ut in aduocationis munere: quia uirile eſt. l.i.. ſexum. ff. de
poſtul. quod Bar. Et Decius dicunt limitari per dictã. li.. fi ubi pro parẽtibus ac
liberis/et quibuſdam pꝑſonis põt poſtulare.uide tu attẽtius quod glo. d. . fi.tenet
cõtrariũ: et uerius ur, ꝙ non poſſit etiã in illis caſibu s poſtulare: quia ille tex. non
loquitur de ſecundo capite:quo mulieres includantur: ſed de tertio: nec aliqua lex
reperitur ꝙ mulieres poſſint poſtulare licet reperiãtur ꝙ; poſſint eſſe ꝓcuratrices,
tribus adhuc cõcurrẽtibus in.l. fœminis. ff. de procur. nõ autem poſtulare. Adde
quia ratio prohibitiua finalis eſt in. d. l. ſxum: quia eſt uirile officiũ: quod citra pu
dorem mulier exercere non poſſi it. quæ non ceſſat in illis caſibus. Secundo exten
de in officio etiã uili ut ꝓcuratoris:niſi in. d. l. fœminis. l. alienã. C. de procur. p̃ter-
quã extra iudiciũ.l.iii.S.i.ff. de neg. geſt. l. ſed & ſi quis..parui.ff. de iſtito. l.mulier
f ad trabel. la.ii.nec executrix in iudicio ſed extra. ut Bar. hic/& in. l.a filio per illũ
tex.ff. de ali. leg. ubi etiam per tranſitũ ad ſecunda uota non deſinit eſſe. Hic autẽ
dicit Alb. ꝙ in iudiciariis actibus non poteſt. Vnde non pofſet in ius uocare hère
des: uel debitores hereditarios: quod eſt notandũ. Tertio declaro in fideiuſſiõe
de qua loquitur hic tex,. & Bar. quãuis ſit actus prorſus extra iudicialis quod eſt

De regu. iur.ff.
uelleiano ſenatuſcõſulto ſactum ob eaꝶ fragilitatẽ: niſi in caſibus ſpecialibus. ut
per glo. & Bar.in. d.l.i.ff. ad uellei. Inter quos ſigna unũ: qui eſt in. l.ſi decipiendi.
eo.ti.iuncta glo.qũ mulier uirilem habitũ ſum pſſſet inſtar ſemiramidis: & ſic de

cepiſſet: quia tunc obligatur. Q uarto extendo etiã in ea muliere: uel matrona:

uæ eſſet ſumæ authoritatis/fidei/ & opinionis: ut. d. glo. in. d. . ſexũ per tex. expſ

ſum in. d. l. finali. C. de arbi. Q uinto extendo in iuriſdictioneuoluntaria: quis

Phi. Dec. aliud dixerit per.l.i. C. cõmunia de manumiſſiõibus. S. illud quoq;. quia
non ſequit᷑. ſœmina poteſt manumittere ſeruũ ſuũ. ergo habet iuriſdictionẽ. quia
non ipſe dñs ſeruũ emancipando: uel pater filiũ manumittendo, dũr habere iuiriſ
dictionem: ſed illi iudices: apud quod: uel quoꝶ authoritate fit. Vndeille tex. nihil
facit(eius pace dixerim ) nec puto uſꝗᷓ legi: ꝙ mulier habeat iuriſdictionẽ etiã uo
luntariã. fallit hec regula expediendo bar. primo in munerib. realib. uel ꝑſonalib.
rei cauſa debitis: quia ſunt onera/ potiuſquã munera. J uni. C. de mulieri. & in quo
loco.li.x.fallit ſecũdo in dignitate:ſiue adminiſtratione: quã aliquando a patre: ali
quando a marito: aliquando a principe habet.l. ſœmine. ff. de ſenato. & ibi Bar. fal
lit tertio in ea quæ habet ex ſucceſſione: ut Ang.in.l.cũ pretor. S.fi. ff.de iudi de lo.
Regina:& Alex.pulchre in conſi.i.col.vi.uol.quinto. Fallit.iiii.in ea que habet ex
conſuetudine: uel ex conceſſione Pontificis: aut prĩcipis. c. dilecti de arbi. c. memi
am.ii.q/y. c. cum deuotiſſimã.xii. q.ii.c. dilecti. de maior. & obe. quãuis Decius cõ
tra Panor. teneat indiſtincte ẽt non hñtibus dignitatem poſſe dari iuriſdictionẽ:
tamen iura illa loquũtur ſeinper in hũñte dignitatem: ut in Regina/ comitiſſa / uel
Abbatiſſa. In reliquis glo. eſt clara. Ego poſt deciũ & tantos uiros expedito Bart.

& glo. in feminas exclamare nolo: uos plura apud eos legite:quando breuitati eõ

ſulturi ſumus. . .
Item impuberes ab omnibus ciuilibus officiis de
bent abſtinere.

ClItem impuberes. Huius regule ratio eſt:quia ſenſum & iudicium non habẽt.l.
fi. C. de teſt. mili. l. cum pretor. S. non autem. ff. de iudi. l.i. C. de falſa moneta. S. im
puberes. l.i. SF.impuberes.fl.ad ſillani. 5. preterea. inſti qui teſt. fa.poſſ. Vnde pater
pro eo non tenetur: tanꝗᷓ fideiuſſor: quia lex mandato & actui reſiſtit.l. lucius.S.
imperator.fl. ad mũici. ẽt ubi eſſet penuria hoĩum. l.i..ſi. ff. de iure ĩmu. quia me
lius eſt officia non geri quã male: ut in hello uel peſte.Facit ſecundũ decium:quia
etiam habet locum hec regula in eccleſiaſticis. c. indecorum eſt ab his regi eccleſi
as:qui ſe gubernare neſciunt de eta. & quali. c. ſuper ĩordinata de prebendis. Am
pliatur ẽt per bart. in. l.impuberem. ff. de falſis etiam ſi ita iudex eiigatur: uel nota
rius creetur:ut poſt pubertatẽ exerceat:quia tempus electionis: uel creationis iſpi
citur. Adducit. l. excuſſantur.ff. de excuſ.tut. uel inſpiciturtempus date tutele. &. c.
ſi eo tempore de reſcript.li.yi. ubi inſpicitur tempus reſcripti:quibus iurib. nõ be
ne reſpondet Phi. tenens contra bar. & puto bar. ſententiam eſſe ueriorem preſer
tim cũ lex ab initio refiſtat: ut patet per.. fi.de teſt. mili. ubi.per Alb. plura: &. l. ſi mi
nor:quam contra eum retorqueo.ff.de ſeruis expor.in uerbo. cõſilio eius quaſi pa
rum fſirmo reſiſtit:que non loquitur in teſt. ut exemplificat Decius:ſed in uẽditio

ne. fimiliter.l.i.5S.fi.f. cõmoda.cui iunge. l. ii. . fi. e. tit. & uide que Phil. ſcribit in. c.

poſt ceſſionem de probationibus. Limitatur hecregula per Alex. & alios in. d.lfi
na. & hic per decium in doli capace: cum quo eſſetdiſpenſatum. non autẽ in alio
ut arg. gloĩn.c.ſtatutum de reſcrip.in uer. canonicis, canoniſte in.c, cũ uigeſimũ

De regu. iur. fl. HWü H Fo. XXXV

de off.deleg. Limitatur ſecũdo in dignitate ſimplici ſiue adminiſtratione ut ꝑ bal.
cxx alios in. d. l. f.ut ſuperius diximus de femina. c.fi. de iudi. lI.yi.in glo. c. ex eo de
k elect. Limitatur.iii. in filio regis qui ſuccedit. & per ius hereditariũ iuriſdictio tran
ſfertur. debet r̃ habere tutores: per quos exerce⸗ t: ut not. in. c. grandi de ſupplenda
n neglig. prelati per Older. in cõſilio.lii. & alios hic allegatos per Decium: qui ſatis
abunde/ & clare ſcripſit in hunc.S. ut nihil ei adelere opus ſit preſertim cum mate
u rtra non exigat. Reliqua proſequere ut ille facit ſcilicet in crimine leſe maieſt. in ali
d quali iudicio in his que uidit dum eſſet puer:que recepta ſunt ab omnib.& ita faci
li lia ut in iis labor noſter cõſumendus minime uideatutr tranſeo ad difficiliora.
4 Lins eſt nolle qui poteſt ?2 vele?
„ (Eius eſt nolle. Hec regula plus enigmatis haber ꝗᷓ precedentes. Glo. uarie
i declarat. primo in hereditate uel legato conditionali. adducit tex. in. l. is poteſt. l. is
N qui heres. f-.de acqui. her. facit melius lex nolle.illo titulo:que negatiue loquitur: ut
kl iſta. nam affirmatiue non uſquequaq; procedit ut patet in.l.is põt.per bar. & facit
dt tex.iuncta glo. in. l ait pretor. ff.de iure deli. ubi põitur hec regu la facit regula.l. de
eri cem. ff.de uer. obl. de qua ĩn. l. non uidetur infra.e. facit tex: optimus preter.l. pater:
80 &. c.ſi religioſus: & alia per decium tradita in. l.ab adminiſtratione: quam adducit
i ccuulgo per doc. adducitur in dicta. l. nolle. C. de legatis ibi. quia non uidetur nol
u le:qui ſi uoluiſſet non potuit. que lex a Butrig.bald. Ang.io. de imo. Alex. lud. ro.
* & reliquis inducitur ad queſtionem. Stante ſtatuto quod ſiquis declinauerit iuriſ
ch dictionem p̃tis. non ſit in tutella & protectione cõmunitatis. Siquis clericus dixe
rit Dñe iudex ego libens coram uobis litigarem: ſed quia ſum clericus nõ poſſum
de an gaudeat priuilegio? in qua reperio tres opiniones. Prima eſt quam ſequor ut
cõem per hanc regulam ꝙ non perdit priuilegium: quia non dicitur declinare: qui
Hli uellet litigare non poſſet. c. ſi diligenti. de foro compet. Item quia eſſet retorquere
bel priuilegium: et ſauorem clericorum in eorũ odiũ contra.7. fauore. Altera eſt eiuſ
Kn dem bald. ſibi contrarii in auct. ſtatuimus. C. de epi.et cler. quia ſtatuti uerba ſunt
et ſttricte intelligenda et reſpiciunt factum:quem ſeꝗtur fulg:et Pau.de caſt.ꝗᷓ nõ ob
ns ſtat:quia uerba ſtatuti ſunt interpretãda ſecundum ius cõmune: et non contra fa
lane uorem eccleſie: & intelligenda de iure nõ de facto: ut per doc. in. l. omnes populi cũ
nlii ſ. Tertia eſt ꝙ tale ſtatutum eſt nullum: quia contra priuileg. eccleſie: contra aut.
cc caſſa. C. de ſacro. eccl. c. eccleſia ſancte Marie. de cõſtitu. que non obſtat. quia reſpõ
0r det Alex. & ante eũ ſranciſ. Aret. quem non noĩat ꝙ illa iura loquuntur quando
len expreſſe derogarent: ſed quando preter ius commune laici conſtituunt aliquod
l priuilegium ꝗᷓuis uideatur eſſe contra clericos: tacite tamen illud ualet:ut hoc ca/
ſu. precedens ergo ẽ uerior q; ualeat ſtatutum: & q; includat clericos quo ad fauo
n rem: non quo ad odium: quia ſi uellẽt non Poſſent. unde nihil eſt eis imputãdum
ni per has.l. & rõnes. nec puto eſſe opus ut per epiſcopum: aut Patrem excuſetur cũ
ðð conſtet excuſatus, dum tamẽ ueniat ad allegandum cauſam. ut doc.in. c de
“ iud.in.l.ſi conuenetrit de iuris. om. iu. Nunc Pr ocedendo in glo. quam in ſex uel
td in quo diſtin gue inter nominatos: & innominaros:in quib.licet reuocare et dil. ce
* dere re integra. Res aũt integra nõ eſſe deſinit per oblationem ſimplicem ut doc.

dicunt in. d. l. ſcut in.l.ſi cum fundum que iudicio Petri deſtruit totum mundũ.
ſol ff. de pac.l. dedi.ff. de cõdict. ob cãm.l.iulianus. S. offerri. ff. de actio. empti. et uend.
cum ſimi. de quo dixi late in rep. dicte. l, ſi cum ſundum, Secundo ex tertia parte gl.

declaratur in mandatis que ſunt reuocabilia re integra tamen uulgata. l. mandatũ

C. manda. quam tu limita in..iudicium. ff. de iudic. quia in iuriſdicione mandata

reuocatur etiam: lite conteſtata ut illic quod dictum reſtringe pro nunc dupliciter

ut hie per dominum Guilliermum delphinatus preſidem doctiſſimum uirum: cu
ius ſeripta in aliquam huius tituli partem mihi cõmodato dedit.io.homo collega
noſter: noſtriq; amantiſſimus. Primo reſtringitur in illis: qui conceſſiſſent: & man
daſſent facultatem eligendi in prelatum eccleſie: ſiue quibuſdam quod etiã reinte
gra reuocare non poſſint: quia eſt facultas quedam.que in donationis formãtran
ſit:ut.d.pulchre innoc.in.c.in cauſis in uer. cum res de elctio. & citat iura: & rõnes.
Secundo reſtringo in delegato: uel locum tenente huius urbis quem bailiuus nõ
inſtituit: ſed a Rege habet mandatam iuriſdicionem. uel ſiuelis ordinariam. ut. d.

inuoc.in. c.i.deoff uicatii. & in. c. ſuper. queſtione de off. deleg. ertio ex.iiii. paite

tentiã. C. de ſenten.l.i. & per tot. C. ſententiam reſcin. non poſſe.quod ꝓrocedit in
diffinitiua: ut illic glo. & ſcrib. Aliud in interlocutoria: ut in princ.d. l. quod juſſit.

quod poſtremum etiam nunc duob. modis limita. Primo per bald. in. d. kpoſt ſen

glo.limito hanc reg.in ſententia. l. quod inſtit. in fi. &. l.Pau. fl.de re iud.l. poſt ſen /

. 7„

tentiam: qũ eſſet interlocutoria: que pimeret articulum aliquem: qa quo ad illum

non reuocatur: ut puta ſi teſti obiectum eſſet qd nõ eſſet admittendus: quia infa/

mis: & ita eſſer interlocutus iudex. hoc eſſet inreuocabile. Secundo per. c. ſigniſicã
tib. de off.deleg. ubi ſ interlocutoria perimat iuriſdicionem eſt irreuocabilis. ut cũ
iudices delegati interlocuti ſunr ſe non eẽ competentes. Quanto limito ex quinta

parte glo.in filio: & ſeruo.l.qui aliena.S. iuſſum. l.is qui heres. 5. i.ff. de acqui. her. &

de hoc latius in ſeq. & inquantum Decius contra dicit bar.per illã. l. is qui heres,
dico bar. bene decidere aut noĩe ſuo.aut aliẽo.Et ꝙ ubi requirit duoꝶ aut pluriũ

conſenſus in adeundo ut pr̃is & filii quod potes trahere ad contractus & ſtatuta
requirentia plurium conſenſum. ſümiliter ad diſtrahendũ pluriu conſenſus: ſiue

diſſenſus requireret᷑ per.l. nihil tam naturale Hic nõ ẽ magna uis: ſed uide gl.que
declarat bar.in. d.l. ait pretor.de iure delib. ultimo fallit ĩ tutorc ut...tutor.ff. de bo.
poſſ. et hic glo. quĩa cum uult coacte facit rõne officii unde dr improprie uelle. ad
quod uide. d. gl. Hanc reg. ultimo extende in conditione poteſtatiua: ut fran, Ar.i

d.l.is põt. in· ii.not. — l
Aelle nõ cꝛeditur qui ob ſequitur imperio patris
ueldomin.
CVelle. Hec regula plurib. modis exempliſicari poteſt. Nam preter glo põt
dici ꝙ ex confinitate legum declarat precedentem: quia filius non dicitur uelle:ex
quo iuſſus requiritur. l. ſiquis mihi. . iuſſum. ff. de acqui. her. Secundo ex Alberi
cO qui hoc tm̃ dicit per.l.in fraudẽ.S.fi.ff. de iis qui ut. indignis ibi: quia uelle nõ di
citur: qui parendi neceſſitatẽ habuit: cui iunge.l.ſᷣ tantũ.fl. ad.l. falſidiam ibi quia
dño parere debuit. Tercio per hanc glo. ut in delictis excuſentur ob impium pater
num: & dominicum in leuiorib. de quo tex:ẽ in. l. ſeruus. ff. de actio. & obl. l liber
homo.ii.ff ad. l. aqui.l. liberorũ. S. excu ſãtur.ff. de iis qui not. infra. Dicturi ſumus
in. lad ea qui hũt infra hocti. Pro apparatu. l.et glo. colligo quandã.l qu e per haãc
limitatur coacta uoluntas ẽ uoluntas.l.ſi mulier. . penult. ff. met. cau.ibi adi
it qui coactus adiit.I. cum proponas.C. de her.inſt. que in ſeruo loquitur. uoluit
ꝗquis coactus. l. ſ. patre cogente.ff.de ritu nup.ubi ob reuerentiam Paternam non
delinit eſſe matrimonium,. Facit. l, ſi priuatus.ffqui & a qui.que tñ uidetur cõclu

De regu. iur. ff. Fo. XXXVI

dere contrarium dum effſectus eſt nullus:ꝗuis ſit uoluntas èt pro libertate in eo

qui coactus a ciuitate uel populo manumiſit & puto eſſe rõnem:quia nemo de/
bet cogi carere dominio rei ſue etiã per ſuperiorem. l..i. . ſi quis a principe. f. ne/
c quid in loco pri. fiat. Facit quia de iurc ca. etiam in delictis quo ad deum dicitur eẽ
uoluntas. C. merito. xy. q·i. debet. n. potius mortem pati ꝗᷓ conſentire.l. iſti quidẽ
G.i.ff. ꝙ met. cau. infero ex illa reg. Primo ꝙ generaliter ĩ teſtis coacta uolũtas ẽuo
l lũtas:qñ de alterius cõmodo querit.l.nã ꝙ. .ſi coactus.ff.ad treb. quia eſt neceſſi
1n tas a lege impoſita ut uoluntas teſtatoris non ſit irrita per diſſenſum heredis no-
u4— lentis adire ita ubicũqʒ legis imperio cogimur facere nõ dicimur inuiti. infero ſo
4 idem eſſe cum iudicis imꝑio cogimurut cum precedentib. indiciis cogimur per
zi torturam fateri aliquid quod extra torturam confirmamus: & perſeueramus i cõ
l feſſione. quia nõ dicimur coacti. ſed uoluntas durat. unde. d. Ang. ꝙ; notarius ſcri
e bens me ex uoluntate:ſeu uolũtarie confeſſum excuſatur & non incurrit falſum
ſ gqa coacta uolũtas hoc caſu ẽ uolũtas p.l.cũ aliqs. C. de iu. deli. p bar. . l. i. F. ſi quis
in ultro. ff. de que. Vide ſuꝑ hoc io. & Al. de ĩmo: & fran. Are. pulchre in. l. qui in alie
na. F. celſus. ff. de acqui.her. quid non ita eſſet: ſi iniuſte tortus extra torturam con
len fiteretur: quia non noceret nec eſſet uoluntas: ut dicunt illi contra quoſdam errã

tes in cõtraria ſententia. quod dictum probatur per.l.maritus. ff. de adulte. & ẽ uer
bum menti tenendum ut. d.ĩo. de imo. ex quo potes lucrari pecuniam. Vide illos
GH cum remiſſionib.eoꝶ.inſero.iii.; executor iudicis: qui obedit iudici imperiati ali
quid iniuſtum eſt excuſandus.c. ꝙ quis mandato.e.ti.in.yi. & ibi Dy.& Ange.in
tractatu inquiſiti.q.iiii.uer. ſempronium mandatorem: niſi aliquid quod eẽt cõtra
leges:uel ordinationes regias: uel honeſtatem. p. ſiue bonos mores faceret.l.qm̃ iu
dices. C. de appel. l. omnes. C. de decur. & ibi bald. & Sal. Hanc reg. limito primo
ut de iure ciuili in penalib. non procedat in quibus uoluntas deſtruit maleſicium:
ut hic gl. & in exemplo nro. Limito ſecundo ut improprie intelligatur non aũt ꝓ
prie ut in. d. ſi priuatus cum ſimi. pondero tex. niĩm in uer. creditur: quod eſt fictio
. D nis & improprietatis uerbum. unde in iis que proprie & non ficte ſumenda ſunt
c. ut in ſtatutis & odioſis nõ procederet meo iudicio regula. Limito.iii.l.i. . fi. de ad
mi tuto.in iis qui non pro ſe: uel ſuo iure: ſed pro alio ſaciunt de quo hic Decius.
Limito in uoluntate preciſe coacta talis. n. dicitur pati potius ꝗᷓ uelle:uel conſenti
re. ut hic. Decius per.c.ſatis. de eo ꝙ; me.cau. Iu potes dare exemplum ĩ Lucretia:
que preciſe coacta fuit: & non conſenſit. tarqnio:nec adulterium cõmiſit. ut An/
tS guſt. uoluit in li.ii. de ciu. dei. c. propoſito. xxxii. q.v. per.l.pe.ff.de adulte. contra gl.
8 in. d.c. propoſito que mihi uidetur delirare. limito in. c.i. de reg. ut hic Decius p au
thoritate. Pe. de anch. in cle. preſenti de cenſi. quia uer. ſponte uel ultro non poteſt
ueriſicari in coacta uoluntate. Limito ultra Decium per tex. in. d. l. qui in aliena. 5.

An celſus. ubi eſt tex. ſing. & ĩtellectũ doc.in uer.fallens quod eſt cautela ut proteſtan

N do ꝙ nõ intendis cõſentire illi actui: quem facturus es coacte reddatur actus nul
nil lus: ex quo ille actus depẽdet ab aĩo tuo.quod eſt ueꝶ ſecũdũ Ang.qũ metus uel
cauſa terroris durat tempore cõtractus ut puta quia ille qui te coegit ẽ tirrannus
lm ſicut prius quod eẽt utile his quos prĩceps cogit aliquid uendere: ut proteſtentur
l predicta forma ſecundum Dy.in. d. . celſus: quod tñ non uſq; quaq; placuit bar.
nmd dicenti aliud eẽ in cõtractu uenditionis: qui dependet es duob. tamen cõmuniter
i ſeruatur conſiliũ Dy.quando durat metus tempore cõtractus. Limito deniq; ut
Pin per doe.in.l.in rem.S.tignũ.ff.de rei uend. ut agricola:uel operarius excuſetur ex
uu mandato alicuius: quem credebat dñm fundi quod limita ob precedentem: mo

on

De regu.iur.ff.

nitionẽ uel certiorationẽ ꝙ fundus ĩ quo oꝑantur non Eillius.l.ſi fundum. C.de
rei uendic.ꝗᷓ loquitur in uendicatione & precedente actum ſiue re integra facta.
Itẽ qũ dicunt uicini:qui preſumuntur ſcire: uel erat fama publ.ut hic per Decium.
Tu et hẽs de hac reg. Card. Alex. in. c. ueꝶ de iureiu. & in. c,i. de eo quod metus cã.
In negociis contrahendis alia cauſa hita eſt ſurio
ſorum alia eoꝛũ qui faꝛi poſſunt:quauis actum reinoõ
intelligant Ma furioſus nullũ negociũ cõtraheꝛe poõt
Pupillus oĩa negocia tutore autore agere poteſt.
WUn negociis. Noto primo driam eẽ ĩter furioſum & pupillum quia ille nul
lo pacto contrahit etiam in ſuam utilitatem Pupillus uero cum auctoritate tuto
ris ola agit ẽt inutiliter. quod dico prius intellige ẽt in ſuum cõmodum niſi cum
autoritate curatoris. Item niſi ĩ is: ex quib. ignorantib. acquiritur. ut in.l.ſia lurio
ſo. ff. de act. & oblig. l. cum pater. . ſurdo. ff. de leg.i.l.ſi a furioſo.ff.ſi cer.pet. & ubi
ex re actio uenitut in.l. furioſus de act. & obl. Ettñ comparantur alteri ut in. fla
uius. S. adeo. ff. ex qui. cau. in poſſ.ea.ibi non multũ abhorret iuncta gl. Et pro de
claratione gl. noto ꝙ; ſurioſus in negociis agendis nõ admittitur quia neſot quid
agat: nec ſuus eſt: nec eſt mentis compos: nec põt dici conſentire uere uel ſicte. Fa
ciunt tex. multi:per quos contrahere teſtari ludicare prohibentur. l. cum furioſus.

ff. de iud. ꝗᷓ limitat᷑ dum hẽt dilucida interualla in. lI. i. C. de contrah. emp. l. ii. fl. de

codici. hic alleg. per glo.l. nec codicillos. C. de codici.l furor. f de ſponſa. cum aliis
infinitis hic per Decium collectis pro magna parte. Gl. uero tres caſus diſtinguit.
Primus eſt ubi requiritur expreſſus conſenſus ut in.lii C.inuitum.ff. de pro cur.
alius in quo tacitus.l. qui ad certum. ff. locati ut in locato reſ umendo. Tertius in
quo ſufficit non prohibere & ignorantes ẽt tenentur. In duob. primis caſib. hẽtur
pro diſſentiẽrẽ abſente mortuo:lapide & ſum.que laſon cumulat in. lI. furioſum
C. qui teſt.fa.poſſ.in tertio ſecus.l.iii. S. furioſi.fl.de neg. geſtis.glo. limitat primũ
caſum per.l.ii.SO. uoluntate.fl.ſolu.matr.ubi dicit eẽ ſpeciale in pre. Que aũt ſit rõ
ſpecialitatis inter Iaſonem & deciũ ut ſolet controuerſia eſt. Iaſon dicit illic nõ eẽ

ſictionem conſenſus:quia nõ põt fingi cõſentire.ſed fingete nõ contradicere. Phi.

decius hoc improbat:quia ĩllie nõ eſt querenda fictio. ubi eſt ueritas: ſed ibi ẽ ueꝶ
filiã furioſã non contradixiſſe: & ꝙ fingatur cõſentire ẽ ibi uerbũ credet conſeniiſ
ſe eam: & rõ ẽ ut Decius uoluit duplex. Vna quia actio dotalis ẽ pñ̃i cũ filia cõis.
Alia quia tenetur eam dotare ſi dotem non heret Tu dicas melius & clarius ut
Pau.de caſtro.d.poſt gl.in. d. . uoluntate ꝙ pater habet exercitium actionis dota

lis ſibi datum a iure. quod non procedit:niſi duob. concurrenti b. ꝙ filia cõtradi/

cat. & hẽat iuſtam cauſam cõtradicendi. l. dotem. e. tit. Illic aũt cũ eſt furioſa nõ cõ
tradicit. & fingere oſentire qa tũc fingere.ↄſẽtire: cum ſi eẽt ſane mentis nõ cõtradi
ccre preſumeretur.l. qui ad certum. ff. locati. alias ſecũ ut illic. no. Vnde infert ꝙ;
ſi pater furioſe eẽt leno:uel turpis perſona:uel iuſta eẽt cauſa contradicendi nup
tiis non teneret mfimonium. VItra iſtas rõnes: que non tangunt punctum cur
pater poſſit dare autoritatem filie furioſe. que nullum ſenſum habet: nec cõſẽſum
ut contrahat mrimonium:quod conſenſum requitit. Dico ꝙ; rõ eſt: quia ut hic di
cit glo.ſpeciale eſt in patre.Et rõ ſpecialitatis eſt: quia lex ĩ eo confidit: & nihil doli
preſumit erga filiam. L iſti quidem. ffde eo quod met. ca. Vnde ſpeciale ẽt é in. ſi
Patre.ff de ritu nupt ꝙ nuptie coacte ualeant: qũ pre cogente fiant. ita in hoc caſu

ſeine

err

Uran
nol

pt

ie
i.
sa
Ulun
ſhen
Ueel
Uban
che⸗
uͤbt
lile
Pril

un

ci⸗
un
e
lent
cer
nntn
Een
lene
B
lll

De regu.iur.ff. Fo. XXXVII

iure cãonico teneret ꝓpter tex.in.c. dilectus:de ſj põſa. qui tñ tex.nõ dicit ĩterueniſſe

auctoritatẽ pattis illius furioſi: ſed dicit: , nõ poteſt ĩteruẽire legitimus cõſenſus.
Vide illic glo.de furore:que diſtinguit aut ante furorẽ fuit cõtractũ & durat:autĩ
furore ſecus. Hanc regulã circa furioſum hic expediã optima queq; colligẽdo cir
ca pupillũ: in quo diſtinguitur inter ĩfantẽ & aliũ. dicã in.l.pupillũ ĩfra. e. de prodi
go. dicã in.l.furioſi ĩfra. e. Decius ergo hãc regu.extendit in eo qui recte & diſcretis
uerbis fecit cõtractſũi uel teſtamẽtũ ut no.in..preterea.inſtit. de his qui nõ ẽ ꝑmiſ.
fa. teſt. Et limitat hãc reg. in eo: de cuius furore nõ cõſtabat. qũ uero cõſtat: tũc ex
uerbis apparet: an tꝑe furoris fecerit: an uero dilucidis ĩteruallis. Ita tenet Ange. &
fere ſerib.ĩ.l.c furioſum. C. qui teſt. fa. poſſ. quos ẽt illic Iaſon recitat. Decius allegat
alex. in conſi. duob. & eſt error in libro quia eſt in cõ. cxli. incip. mature. uol.i. & cõ.
lxxxvii.incip.uiſo themate uol.ii.ubi melius,. ſed illic Alex. tenet cõtrariũ & ita con

ſulit. Vnde quia pulcher eſt locus quẽ ego uidi practicari nuꝑ, Queſtio ẽ. titius

uẽ conſtabat eſſe furioſum in ſua uita:uel aliquo tẽpore fuiſſe licet habeat inter
ualla dilucida cõdidit teſt. quod dicebatur in furore feciſſe, an preſumatur in furo
re uel nõ? & cui incumbat onus probãdi heredi: an ĩpugnãti? Omnes prope legi
ſte in. d. l. furioſum, tenẽt qꝙ; preſumatur ſana mẽte feciſſe. In quã ſentẽtiã adduco
preter bal. qui diſtinguit an furor fuerit uicinus tempori teſtamẽti cõditi an nõ: &
bar. an uerba teſtamẽti ſint diſcreta: an nõ? & ſi ꝑmiſcuerit ſtulta uerba pᷣſumitur
furioſus fuiſſe:alias nõ per.l. pe.ff. de condi.inſtitu. Addo q; furor nõ preſumitur

nili probetur.l. cõgruit. . fi. iuncta ſeq. ff. de offi. preſidis gl.ĩ.c. ĩducas. iii.q.ix. l. nec

codicillos. C. de codicil. & ex quibus ſignis & iactu lapidũ furor probetur habes ĩ
Lii. C. de iudeis.l. ob que uicia. ff. de edili. edict. late colligit Iaſon in. d. l. furioſum.
His argumẽtis uidetur ꝙ de iure tam ci.ꝗᷓ can. uerior ſit illa opinio:quã multi ſecu
ti ſunt allegati per Iaſo.illic & per alex.in cõſi. cõtraria tamẽ ſententia:que Salice.
placuit & quibuſdã: in quã deſcendit Alex. conſulendo, eſt melior quod incũbat
heredi onus probandi eum quem conſtat fuiſſe furioſum ẽt ſi dilucida interualla
habuiſſet ante tẽpus teſtĩ eo tẽpore ſane mẽtis fuiſſc. que probatur prĩo per glo.in
c.fi. de ſucc. ab inteſt. in uerbo compotem: ubi ẽt ad pias cauſas nõ ualet teſtamen
tũ. Et gl. dicit quod quia cõſtat illum prius fuiſſe furioſum ĩcũbit onus ꝓbãdi eũ
fuiſſe ſane mẽtis. alias ſecus. Ita tenet gl.in. c. inter cãonicos de elec. in uer. recuſa.
Et illic ubiq; tenẽt Inno.Io. and. Io. de imo. Abbas ſiculus opinionẽ glo. Ita tenẽt
multi allegati per Alex.in. d. conſi. et preſertim probatur auctoritate Pe. de anch.in
cle.i.de homi. dicẽtis ſe ita obtinuiſſe. et card. flo.in. d. cle. idem dicentis in contra
ctu mutui celebrati per furioſum ꝗ dilucida ĩterualla habebat. qa fuit probãdum
ꝙtꝑe contractus erat ſane mẽtis. Et auctoritas Pe. de leaza. illic diceutis hanc ſen
tentiam eſſe ueram et probari per Dy. in. c. ſemel malus de regu.iur.i. vi. que ſic de
claratur quod in iis que preter naturam accidunt durabiliter illud accidens preſu
mitur ppetuo eſſe niſi ꝓbet᷑. cõtra.ita in furore et demẽtia que durabilia ſunt acci
dentia ſemel furioſus preſumitur fuiſſe ſemper niſi probetur contrarium. Hanc
tenendo reſpondeo ad illam. leg. penulti.que eſt unicum fundamentum Barto.
et Bald. quia illa uerba reiiciuntur: et non reddunt teſtamentum nullum neque
probant illum fuiſſe furioſum qui prius non fuerat.illic enim teſtator non dicitur
fuiſſe olim furioſus. Et ego retorqueo illum tex. contra eos ad probandum quod
incumbat onus probandi heredi ĩpſi: non autem alii per tex. ibi expreſſum: de quo
tamen multum dubito:mec uideo admodũ tutam ſolutionem hanc tenendo quia
de directo tex ille probat & glo.cõcor adducit ꝙ ex uerbis fatuis Sſumiur fogſ

De regu.ĩur.ff.

demens niſi ꝓbetur cõtrariũ: ſed nũc dicas quod ꝗuis ille qui prius fuit ſanus pre
ſunuitur tunc freneticus & ĩſanus ex illis uerbis ut illic ſed nõ ecõtrario.ĩlle qui fu
it furioſus preſumitur ex uerbis diſcretis fuiſſe ſane mẽtis. tu cogita & uide tex.i.l.
ii.ff. de teſt. que requirit ſanã mẽtẽ tpe teſta. uide tamẽ Io. andre. citantẽ Valerium
de teſtamẽto furioſi per ſena. Ro.approbato & doc. de iudicio furioſi apud pariſi
os facto de quo alibi dixi.bar. aũt in.l.ii.·ff. de bo. poſſ.ĩfanti uel furioſo delata dicit
eum qui fuit una hora uel die furioſus nõ eſſe preſumendũ perpetuo fuiſſe. unde
a cõtrario infert Alex. ſi conſtat fuiſſe aliquot dies menſes uel annos preſumẽdũ
eſſe ſemper: quod uidetur uerius & melius probatũ quã precedẽs. Vnde poſſum
deſtinguere quod onus probandi eum fuiſſe aliquando furioſum ante teſtamẽtũ
incũbit impugnanti teſtamẽtum tanꝗᷓ furioſi quia tunc probat intentionem ſuã
ex quo preſumptio eſt quod furor qui eſt morbus durabilis durauit: & heredi de
fendenti teſtamentũ incumbit onus probandi eum fuiſſe ſane mentis cum fecit te
ſtamentũ. De furioſis quo pacto in delictis excuſanttrr ſiue agatur ciuiliter. l. acꝗ

lia ſiue criminaliter etiam in grauiſſimis & atrocioribus quia ſatis ſuo furore ple

ctuntur. habes per Deciũ hic.l. de furioſis multa per modernos ĩ. d. l. furioſum per
Barba.i.li.ff.de uer. obli. p Areti.in.l.i.. adipiſcimur.ff de acqui. poſſ.
VVLPIANVS. “
Non uult eſſe heres quiad alium tranſferre uoluit
hereditatem. .
CNon uult eſſe. huius regule caſus per gl.quadru plex nõ adeo placet Phi.de
cio. Alius ergo caſus per eum traditur ex.l.ſi quis ita heres inſtituatur: ſ legitimus
ff.de here.ĩſti.ubi ſi quis ita heres ĩſtituatur ſi legitimus heres hereditatẽ uẽdicare
uoluerit:ſi legitimus cõſentiat ut in heredẽ inſtitutũ hereditas trãs feratur apparet
eum nolle eſie heredẽ: qui tex.hoc nõ dicit niſi a cõtrario ſenſu quia dicit puto defi

cere cõditionẽ eo uendicãte: unde non uidetur ita proprie caſus figurari ſicut ipſe

dicit. ſimiliter caſus poſiti per gl.nõ ſunt oĩo abſoluti & pertinẽtes ad rẽ per rõnes
Dec.ꝗa cũ heres ille nõ potuerit pro ſe ſi uellet hereditatẽ retĩere nõ dicitur uelle is
qui nõ põt.l.eius ſupra.eo.Item is qui reſtituit per fideicõmiſſum remãet heres no

mine & ſic non fit totalis tranſlatio. Itẽ in aliis exemplis non fit per tranſlationem
ſed per repudiationẽ. que tũ rationes leues uidentur quominus glo. & eius exẽpla

refellere debeamus. quod oſtẽdo in primo exẽplo euidenter ubi ſalua pace & ho
nore preſato tanti uiri uidetur nõ aduertiſſe quod proponit falſum dũ dicit quod
in duobus exẽplis gl.primis nõ potuiſſet pro ſe retinere ſi uellet. nã tex.ille aꝑte cõ

trariũ dicit his uerbis ſi non habuerit ſibi acquirẽdi animum nã ſi habuerit eã mẽ

tem ſibi acquirit. Vnde eſt optimũ hoc glo. exemplum. in aliis ſuſtinẽdis nõ labo
ro quãuis ſecundũ haud ita cõueniat ut alia. Dñs Albe.claro & ſolido uir ĩgenio
ui recte & ſane leges intellexit tradit alium caſum ex.l. fuit queſtiõis. ff. de acqui.
heredi. &. l. lulianus. ff. ſi quis omiſſ. cau. teſta. quem reprobat Decius quia loquũ
tur inquit in caſu illicito. led tu nide quod quamuis ille dolus qui compendium
& lucrum prefert honori damnetur per illas leges tamen id quod dicit regula no
ſtra dicitur etiam in. d.l. fuit queſtionis. Hunc pro herede quidem non gerere qui

ideo accepit ne heres ſit & ſic declarauit per illud factum ſe noluiſſe eſſe heredem

qui uoluit precio accepto ad aliũ transferre. ex quo tex. collige quod facta ad unũ
effectũ nõ oꝑantur cõtrariũ que eſt intentio huius regule.facit tex.i. l. ſi mãci.ff de
ſundo ĩſtr.l.legata ĩutiliter. ff. de leg.i.l.nõ oĩs.ff. ſi cer. pe.alia dicturi ſumus ad hãc

„

n
golu
Lin
haes
oe

(u

ſonn
⸗
Molu
ulhe
gel
min
Cn

Are
a
men
n
ſve⸗

Lin

Cen
itin
lol
cun
h
ſ⸗

e
ler

De regu.iur.ff. Fo.XXVIII

rem pro legis intellectu in primo notabili. uide tñ quod in poſterioribus exẽplis
glis qui repudiat ut ad aliũ transferat uidetur declarare uolũtatẽ trãsferẽdi per re
pudiationẽ que eſt actus declaratiuus uoluntatis unde huic regule ſatis cõuenit:
que nõ dico ſtudio cõtradicẽdi Decio cuius umbra nõ ſum ſed ut ſocrates ille ſtu
dio ueritatis & ꝓ tuitione glo. Noto ex regula noſtra ꝙ non uult eſſe heres is qui
uoluit ad alium hereditate transferre. quia eſt actus qui denotat aĩum cõtrarium
& intentionẽ agentis quia ſtare nõ põt ego uolo titiũ eſſe heredẽ & ego uolo eſſe
heres quod eſt ĩtelligendũ inſolidũ. In aditione autẽ hereditatis animus qui oꝑat᷑
prĩcipaliter nõ debet eſſe abſtractus a facto ſed cõiunctus,l.ſi quis erafß ens . P
herede.l. gerit. ff. de acqui. here. ubi doctores docẽt quibus argumẽtis & factis ĩdu
catur ille animus & probetur quia probatur ab exterioribus: & qualitate reꝶ & ꝑ/
ſonarum utillic bar. poſt Azo. & glo.in.l. patuit. C. de iure delib. ubi bal. & Salice.
& quia iſta tota lex loqꝗtur de uolũtate que eſt caput aditiõis & ĩterpretatiõe illius
uoluntatis precipuũ eſt ad materiam huius. l. ſcire quibus modis illa uolũtas que

ex ſactis indicari ſolet probari poſſit in iure. In qua re barto.ſolet dicere quod ſunt
quedam que non poſſunt geri citra ius & nomẽ heredis & hec faciũt probationẽ
animi ſi per heredem fiant ut ſi cum eſſet ſolus heres acceperit a ſtatulibero cauſã

conditionis implende ut dicit tex. & glo. no. in. d. l.pro herede. 5. papinian. ff. de ac
qui. here. quedam ſunt que poſſunt tieri ab herede & ab co qui non ſit heres tunc
eſt recurrendũ ad qualitatẽ rerum & perſonarũ eſt exemplũ optimum in. Lſi auia.

C. de iure delibe.in eo qui heres ĩſtitutus ab aliquo in fundo tuſculano facit teſta

mentũ.in quo inſtituit aliquem in illo fundo uel parte eius:& in.S.fi.inſtitu. de he

re.quali. & differẽtia quia ꝑ nudũ animũ non ſit aditio ſicut nec per nudum factũ

ſine animo ſed ex qualitateſacti probatur animus. bar. in. I. nõ hoc. C. unde cogna.
& in.d.l.potuit. &.l.gerit facit.ꝭ.pro hecede.inſtitu. de here.quali. & diffe.licet cnim
dicatur contra bar. qui dicit quod animus ſolus nõ declaratus nõ obligat heredẽ
ẽt in foro conſciẽtie ultra uires hereditarias que eſt cõis: quod ſolus aĩus & nuda
uolũtas ĩducit aditionẽ tamẽ intelligitur per.S. pro herede qui dicit ꝙ aditio indu
citur per animũ declaratũ uerbo uel facto. etiã eſſentialiter ſecundũ bar. & cõem
cõtra glo.in. d.l.pro herede nõ obſtãtibus quibuſcũq; argu.quibus Areti. egregie
reſpondet in. d. l. ad glo. uoluntas ergo iſta prima probatur ꝑ uerba nõ facta diffe
rẽtia ĩter uolo adire & uolo eſſe heres quã barto.faciebat in.d.l. gerit. in quo repro
batur cõiter quia per hec uerba in his que ex unius aĩo dependent inducitur aditio
uel actus.l. Pamphilo.S.propoſitũ.ff. de leg.iii.ubi tñ a teſtatore prolatũ erat illud
uerbum uolo ſeu uellem tibi relinquere quod ĩducit diſpoſitionẽ. facit. l. clodius.i
uerbo uoluit & noluit.fl. de acqui. here.l. ſi ſeruũ. 5. ſi ſuus.e.ti.ubi ĩducit abſtẽſio
nẽ uerbũ nolo.l.ei cui.e.ti. ad fi.ẽt in pupillo.ut ibi.ideſt in uerbis prolatis a tutore
eius.l. filiũ emãcipatũ.e.ti.facit.l. filii mater..i.ff. ad tertulli.quã Ioan. de imo. retor
quet cõtra bar. & per eum in.d.l. gerit: & per Aretinũ melius facit dictũ bald. in. li.
ult. col. C. de fal. cau. adiect. le. quod ſi quis reſpondendo poſitionibus in iudicio

neget ſe eſſe heredem uel dicit nõ ſum heres preſumitur repudiare hereditatẽ.alio

ui reſponſio illa nil operaretur. Secũdo per hec uerba hereditas nõ diſplicet mihi
ab ipſo herede prolata ĩducitur adicio quicquid bar.dixerit per.l. in arbitris. ĩ fi. C.
der arbi. ubi ipſe bar. dicit ꝙ ſi quis dixerit nõ cõtradico uidetur approbare crimẽ
argu. a maiori ad minus facit. c. per tuas. de cõd. appo. ubi nõ nego ĩportat affuma
tio nẽ qñ per ipſum de quo agitur uerba ꝓnũtiãtur ſecus ſi ꝑ tertiũ ꝗ tñ deciſo ẽ
dubitabilis: & eſſet ad conſuetudinem & cõem uſum loquendi recurrendum de
H ii

De regu.iur.ff.

uo eſſet docendũ. ſecundũ Frã are. Itẽ & tertio uerba enũciatiua ſi per ſe prĩnci
aliter prolata ſint aditionẽ inducũt aliud ſi ĩcidenter ſecũdũ bar.& cõem uel ob
aliud ſeu per modũ cauſe ſeu demõſtratiue tex. eſtultra bar. optimus in.l.ſi ꝓpo/
nas. F. fl.de ĩofteſt. & ibi bal. ubi is qui cõtrahit cũ aliquo tanꝗᷓ herede preiudicat
ſbi in cõfeſſione nec põt poſtea negare eũ eſſe heredẽ. Facit ẽt tex. not.in. lI. tale pa
ctũ. S. ſi.ffde pactis. & ibi bar. quãdo quis prouidet alicui tanꝗᷓ heredi fnturo uide
tur per hoc eum inſtituere ſi ſit ꝑſona habilis ſecreta ſolẽnitate iuriſgentiũ ſola ut
illic bar. ſingulariter expõit qui tamẽ tex. dubius eſt & uerbũ uideatur aliter ab ali
is intelligitur. Item uerba enũciatiua propter aliud prolata ſi geminata ſint diſpo
nũt. l. cum ſcimus. C. de agrico. cenſi. li.xi. quod eſtueꝶ ut Fran. areti. doctor mihi
familiaris declarat poſt auctoritatẽ bal. quẽ uideas ſubtilius in. d. l. gerit ſi ex inter
uallo pronũtientur. Secũdo principaliter colligẽdo ſubſtãtiã materie per ſcriptu
rã probatur aditio ẽt ſi ſit ĩutilis & minus ſolẽnis.facit pro bar. tex.in.l.ſi.ita ſtipu.
. Griſogonus.ff.de uerb. obl, ſecũdũ bar.ibi facit. lĩpuberẽ. & ibi bal. C. de iure de
libe.ubi inutilis petitio bo.poſſ.inducit aditionẽ & probat uolũtatẽ.facit.l.ſi quis
mihi bona.S. mãdauit.ibi glo.ff.de acqui.here.ubi tñ eſt difficilis queſtio per doc.
tradita: quãuis nõ ita ſit in repudiatione inutili que nõ ĩducit probationẽ cõtra he
redẽ per bal.in.l.ſicut. C. de repu. here. per illũ tex. Tertio per actus iudiciales ꝓba
tur uolũtas ut ꝑ.l. quẽadmodũ. ff.de inoffi teſt. ut ſi quis ĩ libello petat hereditatẽ:
quia qui uult cõſequẽs uidet᷑ uelle antecedẽs.l.illud. cũ ſimi.ff. de acqui. here. ſecũ

dũ cõem contra glo.in.l.i. C. quo. bo. facit. l. ſuus heres. C. de repu.here. ſecũdũ gl.

cet bal.l.ſi filius. fl:de tutelis. ut ibi barto. declarat: et hoc eſtuerum quia eſt factum
preparatorinm ad petitionem hereditatis ſecus quando eſſet preparatorium ad
aditionem neceſſarium ut implendo conditionem per quam efficietur capax ade
undi non uidetur adire. d. l. quẽadmodum. In factis aũt regula eſt quã dixit Azo
et ubiq; bar. ſequitur diſtinguit tamẽ poſtea latius utrũ licite uel illicite potuit fa
cere et plura ut illic per eũ. preſumitur aũt licite uoluiſſe facere. Item ad eius dicta
concludo cõtra id quod dicit: ex cõmuni ſententia per tex.in. l.i. C. de repu. heredi.

7

quod habitando domum teſtatoris cenſetur habitare tanꝗᷓ heres indiſtincte niſi

robaret ſe ob ius emphiteoticũ uel ius in re cepiſſe poſſeſſionẽ de quo uide Io.
dc imo.et Frãciſcũ quia ſatis eſt hic referre conci uſio. Ratio uero eſt quia ſicut ex
pceptiõe fructuũ uidetur adire ita ex habitatiõe domus que eſt fructus. Item per
retentionẽ legitime ut bar. quod moderni limitant quia ſi filius eſſet inſtitutus in
ſola legitima eſſet uerum quod legitima eſſet quota bonorum & non hereditatis
l.non amplius.S. cum bonorum. ff.de legai. ſed quando eſſet ĩſtitutus in tota he
reditate uel in quota hereditatis ultra legitimam tunc legitima eſſet quota heredi/
tatis & ideo non poſſet ſeparare & poſſidere fundum pro ſua legitima tmĩta bar.
pſe in..i. ff. de uulga. ſubſtitu. &. l. quia poterat. ffad trebell. Item ad ipſum barto.
dicentem quod expenſa neceſſaria de bonis teſtatoris facta ut in funere non indu
cit aditionem. dicas contrarium eſſe uerum ſecundũ cõmunem per. ltutores. ff de
condi. indebi. & quia per quemlibet actum adminiſtrationis in dubio inducitur
aditio lege iulianus.. primo.ff. de acquirenda hereditate. Item dum dicit quod ex

perceptione & repoſitione fructuum non inducitur aditio eſt ſecundũ cõmunẽ

lalſum. pro qua eſttextus in. S. pro herede.in titu. de hereditate qualitatiua ubi cul
tura agri eſt aditio ergo fortius collectio fructuum & repoſitio niſitunc ipſe pro
teſtaretur ſe facere cauſa cuſtodie uel alia. ſic ex poſſeſſione cuiuſcunque rei
hereditariæ de non facto: de aditione nomine alieno quia prolixa eſt materia

nno
gi
von
du⸗

Dee

us

ſee

G
gul⸗

nan

ZE
=

o
not
te⸗

peu

let
el
.l⸗
ſn
in
cl
l⸗
uͤ

lu

=–

De regu eiur. ff. Fo. XXIX

remitto ad. d. l. gerit. de ſtatuto puniente uoluntatem. dicut Decius quod exſubie

cta materia iudicatur an intelligatur cum facto uel an pũiatur ſola & fimplexuo

luntas per.l. l. ff. de re. diui. ſaciunt not.in.l.cogitationis. fl.de pactis cum ſimi. de

attentatione & nuda uolũtate. quod Felinus late tractat in trac. de conatu.

POMPONIVS. J D
Ius noſtrum non patitur eundem in paganis ⁊ te
ſtato ⁊ inteſtato deceſiſſe:earũqʒ; reruʒ naturaliter in
ter ſe pugna eſt. ßMDUd
Clus noltrum. Huius regule ratio eſt quia teſtamẽtũ eſt indiuiduũ: & quo
ad ſolemnitatẽ & quo ad iſtitutionẽ heredis tam ex parteteſtatoris quã heredis.I.
furioſum:& ibi Cy. C. qui teſt. face. poſſ.l.ſi is qui.ff. de teſta.l.ſideicõmiſſa.S.i.fl. le
leg.iii. Vnde dicit Decius eſſe ius accreſcẽdi introductũ hac rõne ut traditur in. S.
non aũt inſtitu. de heredi. inſtitu. l. ſeruus cõis ab exter. ff. de acq. her. & h ſequitur
bar.quãuis moderni multa in contrarium adducant quibus egregie reſpõdet ipſe

. S
Decius in.l.i.quãdo non pet.par.C. ubi ſuperiore anno dixi. Inquãtum primo De

cius extendit ad ſubſtitutionẽ pupillarem ut in. lI. ſed & ſi plures.S. ad ſubſtitutos

fſ.de uulg.ſub. pondera ibi tex. in uer. ſi nõ dicas eſſe militem ego cõtrariũ. eſt ius
cõmune ut hic. & faciunt not.in.l. patris & filii.e.ti.quia illud teſtamentum filii eſt
eiuſdem nature cuius eſt teſtamẽtũ patris et ſic non põt pro parte fieri. Inquãtum
ſecũdo extendit hanc regulam procedere non obſtante diſpoſitione teſtatorĩs cõ
traria per quã ius accreſcẽdi prohibeatur per bar. in. lI. quotiens. 5. ſi duo. ff. de here.
iſtiru. Dicas tu ex oĩbus ſcribentiũ dictis an ius accreſcendi ꝓhiberi poſſit quod
põt prohiberi per.d. l. quotiens. in uer. ſi non uoluntas teſtatoris refragetur. et ibi
not. per bar. non ob.l. nemo põt. ffde leg.i quia ut bar. dicit teſtator non põt facere

ut ea que ſolemnitatẽ reſpiciũt non obſeruẽtur ſed aliud eſt de his que ex uolunta

te eius procedunt: et dicit pau. de caſtro quod non ſolum expreſſa prohibitio hoc
facit ut uoluere multi ſed etiam tacita. Fallit quãdo nõ in cõmodũ uenientium ab
inteſtato hoc facit ut patet cum plures inſtituitauideas que bar. illic egregie ſcribit:
et Io. de imo. et moder.poſt bal.in.l. quotiens. C. de here. inſtitu. et an cauſa teſtati

ſit nobilior dicas regulariter quod ſic. ut dicit bal.in. l.i. C. de ſec. nuptis in. ii. col.

niſi eſſet minus ſolẽnis. in quo tũ dicunt quod ubi ex eodẽ fonte procedit utraq;
cauſa inteſtati eſt nobilior.l.pe.ff. de iniuſto rupto teſt. quia teſtator ibi preterierat
filium et in totũ rũpitur teſtamẽtũ.ubi uero ex diuerſo ſecus.l.quadiu.ff.de acqui
rẽ. here. alii diſtingunt utrum ex quota uel ex quanta ut per Ange.et Pau. de caſt.
illic. et hic bar. ſe remittit dicetur in. I. quãdiu infra hoc ti. doc. in. l. queri. C. cõia de
ſuc. Inquãtũ tertio dicit id eſſe ĩ here. ꝑ.l.i. et.i. ff. de acqui. her. unde filius ĩſtitutus
nõ poſſit legitimã retinere et reſiduũ repudiare ut tenet Cv. in. l. her. inſti. C. de im
pu.et aliis ſub. bar.et aliii.l.quia poterat. Hoc fallit qũ filius heret ſubſtitutũ et pa
ter grauaſſet eum multis legatis quia poſſet hereditarẽ repudiare et nihilominus
legitimã hẽre ad inſtar eoꝶ que ſcrib.in.l.ſᷣ libertus patrono. ff. de bõis liber.ꝙ cy.
et pau. limitãt ſi a pticipio repudiaret hereditatẽ qa nõ poſſet petere ex et legitimã
quã prorſus repudiauit: uide ẽt modernos I.d. l. heres. In tex. inteſtatus ĩtelligitur
ꝓprie:& in ſtatuto ẽt ſic ĩtelligeret ut bar.i. l..ff. de ſuis & legi.here.Ad glo.limita
tribus modis. ut hic egregie ꝑ Deciũ. In milite armate militie de cuius uolũtate cõ
ſtat. alias nõ ut hie per eũ.In querela inofficioſi per.l.circa.ff.de inoffici.teſta.non

G ii

lpe. ff. de iniuſto. teſt. quia illa non dicit teſtamentũ totum eſſe inofficioſum ſed
ro parte unde iudex ſic inducat: & pro parte ſupplet quãtũ ad legitimã ſed in.l.
pe. erat defectus ſolemnitatis quia debet de eſſe teſtamẽti filius inſtitui uel exhere
dari. Vude non rumpitur niſi inſolidum. Inquãtum ad tertiam limitationẽ dcit
in. l.. C. de ſecun. nupt fallere quia non poterat ſolidum relinquere marito unde

pro parre reſcinditur eſt bonus tex.in.l.ſi is qui de bonis.ff. de uulg.ſubſti. ubi de

ſpurio dicunt quod ſi ſic filio teſtatoris ſpurius frater ſubſtitutus habet ex ſubſti
tutione tertiam & alia bona fratris que ex patre non prouenerunt: & ſia frarre illo
cui ſubſtitutus eſt eſſet in teſtamẽto heres inſtitutus haberet omnia bona que in
eius hereditate reperiſſet etiam a patre proueniẽtia ut illic a doct. dicitur. Huius re
gule pars in ſeq tractabitur ut de iure accreſcendi & de cauſa teſtati & ĩteſtati. De
cius poſtremo in ſtatutis limitat quibus etiã teſtamẽti ſolẽnitas adimi põtut de
moribus. f.de uulg. ego dixi in conſuetu. de teſta.
Jura ſanginis nullo iure ciuili diꝛimi poſſunt.
lura ſanguinis. huic regule concordat.l. ius agnatiomis. ff de pactis. . abdi
catio.C.de patria poteſtate.S. ſed naturalia. de iure. natu. gentium & ciui.exem pla
glo. facilia ſunt. Infertur ad duas queſtiones. Prima eſt nunquid alimenta que de
bentur pertitulũ de abẽdis & agnoſcendis liberis per ſtatutũ tolli poſſinr: in qua
re miror Filippum deciũ tenuiſſe quod ſic etiam ſine cauſa pro uoluntate ſtatuẽ

tium. cum Albe..l.i. .ius naturale. per illum tex. ffde iuſti. & iur. & ſpeculator &

oẽs doctotes per eũ etiã allegati teneant cõtrariũ: & habes tex. quod uite & alimẽ
torum cauſa eadem eſt. l.necare. ff. de libe. agnoſc. & ſtatutũ crudele & irrariona/
bilie eſt nullum. c.fin. de cõſue. cum ſimi. nec obſtant iura per eum allegata: & pri
mo tex. in. l. ſi quis a liberis. . ſed & ſi filius. quia ceſſat cauſa illius obligationis ci
uilis & naturalis inſtinctus quãdo filius non eget alimentis & põt ſe alere. unde
ceſſat lex nec obſtat. Secũdo tex.in auc. ut cum de appel. cog.aliud quoq; uer. cau
ſas. quia eſt ratio quedam naturalis & iuſtitie cõtraria quia filius non debet patri
eſſe ingratus unde ſi ſit merito ei legitima aufferatur & ſic non ſine cauſa expreſſa

in iure poſſunt auffe rri. ut in auct. ex cõplexu. C. de ſecun. nup. Item inquantum

tenet quod pactum ualet ex quacũq; cauſa ẽt ſi caſu & non dolo uel culpa perdi

derit a patre datum. facit in cõtra. tex. & not.in. I. pactum. C. de pactis. & ſicut nẽo
eſt dominus mẽbrorum ſuoꝶ:. l.nõ tantũ. ff.de appel. ita nemo põt renũciare illis
alimẽtis iure naturali debitis & tale pactũ eſſet crudele & contra bonos mores &
ius publicũ. Vnde in hac prima queſtione teneo quod neq; per pactũ neq; pꝑer ſta
tutum poteſt fieri niſi ex cauſa in iure expreſſa ut legibus allegatis. faciunt que ſta
tim dicuntur. Secundo ĩducitur ad queſtionẽ nũquid legitima poſſit tolli per ſta
tutum. & tenet quod abſolute tolli poſſit per ſtatutũ dominus decius & quod ue
ra & magis cõis eſt per rationem Dy.in.c.indultum: de reg.ĩu.li.yi. Ego puto tale
ſtatutum eſſe nullum quãuis Lãcellotus politus non audeat de hac re diſputare
in. l. flium quem. C. fami. herciſ. & dicat ſe orare deum ut nũquã accidat tale ſtatu
tum. Et pro hac parte uide rotam in deciſiõe.xyiii. in nouis ita tenentẽ per multa
fundamenta. & ita probo hanc ſentẽtiam: Primo quia omne ſtatutũ debet eſſe ra
tionabile. c. fi. de cõſuetu. cum ſimi. ſed iſtud ſtatutum eſſet irrationabile per quod
in totum & abſolute tolli poſſet legitima. per tex.in auct. de triẽ. & ſermiſſe: . pro

hibemus. in uerbo crudelem & eſt ibi tex. prohibens hoc fieri per quãcũq; diſpoſi

tionẽ uel teſtatoris uel legis uel ſanctionis. Item cõtra ius non ſolum naturale ſed

6
la
ſcut

met

mar
kum
ſecu
de⸗

lele

enn
vece
inu
ſms
tor &
Ane
tomm,
an
Cns
eun
ercl
detpr
ncl

anrunn

cutpeo
neils

notesN

le e
gekt
le ſe

golte

Ntote
or .

unnd

clen
a
ſese

4 hel

De regu.iur.ff. H FPFo. Xl.

contta ius diuinũ.c.quintauallis de iureiur.& illic glo. dicit quod eſt turpe & con
tra bonos mores. c. unuſquiſq;.xxii. qũii. Item dico quod ubi agitur de iure priua

ti id quod nõ põt fieri per pactum nõ põt fieri per ſtatutũ.gl. in ru. de decre. decur.

C. & ibi doc. & in. l. non eſt ĩpoſſibile.ff. de pactis: & ſtatuta ius priuati nõ poſſunt
in totum tollerre. Itẽ quia in. c. raynu. quod allegant nõ tollitur in totum ſed pro

parte per conſuetudinem tuſcane ciuitatis ut uerba tex. ſonãt aperte: & non tollit
idbi legitimã ĩmo dicit quod non poteſt legitimam aggrauare. Item legitima debe

tur tanquã es alienum.l. oĩmodo cũ ſimi. C. de inoffeteſt. & tanꝗᷓ alimenta. d. . pro
hibemus. Item quia omnia ſtatuta italie loquẽtia de excluſione legitime per ĩdire
ctum fiuntut quod extãtibus maſculis femina non ſuccedat & reſeruant dotem
uel alimẽta nec tollunt in totũ legitimã: & deniq; multa in hãc rẽ adduci poſſunt
quibus oſtendatur illud ſtatutũ nullum eſſe & abhorrendũ: & laſon in auct. no
uiſſima. C. de inoffi. dicit hanc eſſe cõem ſicut etiam dicit ille ſumme memorie uir
Lancellotus quãuis de ea dubitet. “
PAVLVS..

BGecundum naturam eſt commoda cuiuſque rei eũ

ſequi quem ſequũtur incõmoda.

„ „

CSecundum naturam. Hec regula eſt ſumme equitatis. c. rationi cõgruit. ..ti. li.

Yi.a cõtrario faciunt tex. per glo. citati quia inſtitor in inſtituentem onus trãsfert

ſicut & cõmodũ & in emptorem periculum tranſit perfecto contractu ſicut aug/
mẽtum: & patronus ſicut habet emolumentũ bonoꝶ liberti:ita & onus tutele &
maritus qui ſuis ſumptibus uxorem exihbuit põt cõpenſare alias nõ: & dectemẽ
tum legati in legatarium conuertitur ſicut augmentum. & legata preſtari debent

ſecundũ diminutionẽ uel augmentũ factum per contrabulatiouem ut in legibus

per glo. adductis ex ordine glo. colligendo ſnbſtantiam. facit.l.is qui in poteſtate
de lega. preſtan. per Phi. decium allegata cui concor./ filium. §. ſi legato. e. ti de leg.

. preſtan..illud inſti.de ſocic.łid quod. ff.de pericu. & cõmo.rei. uendi. l. eum qui
ff. de iureiu. Et alia per Dy. in regula qui ſentit. & decium hic alioſq; cõmuniter ad

ducta. facit dictum Bar.in.l. quia poterat. ffad trebell. in fin. de quo hic decius &
dictum Angeli et bal. quod Alex. recitat in. I. plane.5. ſi duobus. ff. de lega.i. de uil

la emente quoddam terricetrium quod ruſticis uolentibus edificare diſtribuatur
quod plus debet illi diſtribui qui plus contribuit pecunie ad emendum facit. i.
S.pro ſecũdo. C. de cadu.tol.et illic bal. de uaſſallo.l.manifeſtiſſimi. S. cum in ſecũ

dam. C.de ſurtis de pena cõmodatario non domino applicãda. Facit quod Albe.

hic dicit poſt. Io. Andree in cautella de priuilegio cuidã mõaſterio conceſſo.an fa

milie poſteriori que ſubit onera conceſſum uideatur concludentis ꝙ ſic: dum ta
men non ſit ſupernumeraria & ad uoluntatem inſtituta infero ad regulam con/
trariam quod ceſſante honere ceſſat onus. d, regula rationi. et. c. rationis. C. di.et. c.
filiis. xyi. q.yii.in patrono a contrario. c.. de ſolu.in ſucceſſore.l.mortuo.ff.de iud.
cum ſimi. a cõtrario ſiue abſurditate quia eſt cõtrariũ neceſſarium et urgẽs ſed eſt
tex. expreſſus in. l.pamphilo.S.fin. fl.de lega.ii.exx quo infero ſecũdo ad hanc regu
lam quod cõiter doctores tenent ꝙ maritus non debet alere uxorẽ et maritali affe
ctu tractare a qua dotem promiſſam non accepit ut dicunt ſcriben. poſt glo.in.ſ.
ſi cum dotem..ſinaũt ĩ ſeuiſſimo.ff.ſolu.matri.& bal.in. l. fin. C. ad uelleian. ct ale
xan. dicit hunc tex.lꝑ fin. eſſe ad hoc expreſſum.et gl. ordinaria in uerbo onera quã

ladoui:o dixit ſe neſcire in auct. de non elig i mubentes S fin quod tamen bald.

—.—

.

De regu.iur. ff.

dicit in. l.ę ſi donaturus. Si.fl. de cõdict. ob cauſam non fieri frequenter a maritis ni
ſi; miſeris & auaris ut ob nõ ſolutam dotem ſuas uxores abiiciant. quamuis plau

tus dicat eſſe extreme miſerie ac dementie uxorem ducere indotatam. de qua re di
xi anno ſnperiore latius poſt Albe. in. d. l. i donaturus. Tamen ſi non cauit ſibi
dotem promitti uel conſtitui imputatur ipſi cur indotatã duxerit nec poſtea Põt
alimẽta negare uel aliud pro dote petere quam perſonam & miniſterium uxoris.
glo.in. d. . ſinaũt in uerbo quanti.lfin. C. de diuor.& Inno.in.c.per ueſtras.de do
na. inter. uir. & uxo. faciunt que illic alexan. dicit in..ſinaũt.quod dos pro alimen
tis datur & quedam alia illic per eum tradita ubi etiam omnes moder. Tertio inſe
ro per hanc regulam:eſto ꝙ maritus non teneatur alere uxorem ob dotem non

ſolutam tameu ſi eam non aluerit non petet uſuras quia non ſenſit onus. S. uſu-
ras per glo.hic allegatam & illic. Pau. de caſtro pulcherrime ſecus ſi aluerit & ſu/
ſtinuerit onera. ut. d.lJ. in. inſalam. S. uſuras. ff. ſol. matri. c. ſalubriter. de uſu. Infero
quarto ꝙ maritus qui accepit pignus aliquod pro dote conſtituta uel promiſſa ſi
aluerit uxorem lucratur fructus illius pignoris nec deducitut ibi ſcribitur aliud

in creditore.c illo uos de pigno. ubi non ualet tale pactum quia onera non ſuſti/
net credicor. Infero quĩto quod ſi maritus alimenta prebuit & onus ſuſtinuit pᷣt
petere uſuras dotis non ſolute non tanquam uſuras ſed tanquam intereſſe dam
ni emergentis. arg.l. ſocium qui in eo. ff. pro ſocio in uerbo non quaſi uſuras :ſed
quod ſocii interlit quia intereſt mariti ob moram debitoris non habuiſſe dotem.
ita dicit pau.de caſt. concordiam eſſe inter uarias canoniſtarum ſententias. Infero
ſexto ꝙ etiam mulier nõ poteſt ab heredibus mariti uſuras dotis repetere pari ra
tione. ut canoniſte dicunt in. d. c. ſalubriter quamuis optinio bald. in auct. ei qui
iurat. C. de. bo. aucto. iudi. poſſ. uideatur eſſe equior ex quo eſt alia ratio in muliere
que ſeruit marito & fauore dotis. Fallit primo hec regula. ſecundum glo. in ti. de
legi.patro. tute.in fine ob ſexum.id eſt inhabilitatem perſoneut in muliere & mi
nore.l. i. . interdum. ff. de legi. tuto. ſecundo in. l. ſi negocia &.l. ſi quis putans. et.l.
ſed et ſocius allega per glo. ob culpam male uerſantis. Tertio fallit ĩ dote ſecũdũ
bar.in.l.ſi conſtante. col. pe.iii. q. quinta quando non ſunt mulieri reſtitute res ut
dominiũ ex uera cauſa puta inopie Alias ſecus. ut.l.plerũq;.ff. de iure dot. Quar
to fallit generaliter ubicunq; eſt diuerſa ratio et nõ eadem per omnia ut bar. hic.l.
fin. in. fin. C. ad tertulli. et ibi Ang.l. qui propria. S. procurator. ff. de procur.et ſimi
libus ubi erat culpa uel delictũ. De alia regula que tangitur in glo.quod contra
riorum eſt eadem diſciplina. quantum ad cognitioneni et ubi eſt eadem ratio ali/
bi dicendum erit. uide Iaſo.in.l.ſciendum. ffqui ſatiſd. cog.et loca per decium alle
gata et docto. in. .i. ff. de his qui ſui. . .
VLPIANVS.
Non uidetu cepiſſe qui per exceptionem remoue
tur a petitione.
¶ CNõ uidctur. exponitur cepiſſe id eſt incepiſſe ſeu petiiſſe quod hic decius
proſequitur.l.ſiquis obligatione.S. non põt uideri cepiſſe hoc.ti.l.nihil intereſt. eo.
ti. facitquod no. in.l.̈ ſi creditori.ff. de lega.i.l. debitor. l. creditor. ff. de uer. ſigni. cum
ſimi. lii.ff.de excepti.l.quecunq;ʒ ff. de compenſa.uel cepiſle.id eſt accepiſſe.l.nihil
S. fin. allega. per glo.ᷣff. de inoff. teſt. dictum pe. de Ancha. in conſiy. hic allegato p
decium. de negociorum geſtore uel procuratore qui nõ uidetur accepiſſe id quod
per exceptionem non potuirt.uel cepiſſe id eſtuſu cepiſſe quia impoſſibilis uel in

bo
ui
hl
d⸗
ſa

re

—

Deregu.iur. fl. Po.XLI

juſta poſſeſſio non parit uſucapionem. l. deniq;. ff. ex qui. eau. maio. bart. in.l.ſi is
1 qui pro emptore.ff. de uſuca. fallit primo ex apparatu decii quando non eſſet op⸗
i poſita exceptio ut dicit tenere doctores.in.l. ſi unus.S pactus.ꝑ illum tex.ff. de pa
rlbi V .

ctis niſi inquit ex actis conſtaret quia tunc dicit a iudice ſuppleri poſſe & ait ita te
di neri tu uide Iaſ.i.d.S.tũtẽ otrar.cũ bar.otra ang.& rñdẽtẽ rõibus ꝗa opi. bar. ur cre
ſons, brior & melior eo ꝙ iudex ĩ his que ſunt ppetue exceptionis non põt ſupplere eo

etn in his reus eſt actor & habet intẽtionem fundatam unde debet eam a llegare de
lnn equitate alia fortaſſis procedere tu uideas illic plenius ſcribentes per allega. Iaſo.
one illic tamen habes limitationes bar. de pacto incontinenti appoſito & de differẽtia
n inter pactum & ſtipulationem que poteſt limitare materiam ut illic Iaſon poſt ali
hul⸗ os. Secundo limitatur in exceptione impropria ut intentionis & facti ut hic per de
l cium & doct.in. /.licet. C. de iudi, cui loco adde quod ſcriben. dicunt in. l. ſiunus
len .S. pactus:de pacto de non petendo temporali quod naturalem obligationem nõ
i tollit ſicut perpetuũ. Limito tertio ut per decium quoad extrinſeca ut quoad ad
tdi penam. l. amplius nõ peti. ff rem ratam haberi.l. ſi quis maior per docto. C. de trã
nlc ſac. lege bar. in. d. l. amplius. & uide ꝙ eſt differentia inter exceptionem perpetuam
nutS fauorabilem & odioſam quia in hac non haberet locum iſta lex.l. qui exceprionẽ.
ledn ff. de condict. inde, in arg. ubi laſon. Limito quarto quoad effectum preſcriptio /
nuſe nis ut hic decius. per.l. cum notiſſimi. C. de preſcrip. xxx. ann. cum not. per bart. &
Gorn. modernos in.l.i.ff. de eo per quem Factum erit ultra hunc decii apparatum ad gl.
Sle que clara eſt adde quod bal. & Ange.in. l.nihil. . fin. ff. de inoffi. teſta. iducunt ad
in duas queſtiones. Prima ꝙ; ſicut is qui petüt fruſtra nõ dicitur petiiſſe ita is qui ac
iigi ceptauit beneſicium inutiliter non perdit ſuum utile. Secunda quod is qui appel
anlr lauit ab interlocutoria & fecit aliquem actum coram iudice a quo parte reluctan
int te quia fruſtra fecit nõ uidetur appellationi renunciaſſe per not.in. c. cum ueniens
neh de eo qui mitti. in poſſ.item quod heres a quo auffertur hereditas uel qui reſtituit
Anucl remanet heres nomine.l. ex facto.S. iulianus. ff. de uulg. & pupil. ſubſti. uide quod
ſcd Bald.de ſeruo et monacho dicit preſertim de eo qui cum eſſet frater minor priuſ
HH gquam deferretur aditionis tempus effectus eſt monachus ſancti benedicti et põt
O adire hereditatem ſibi delatam ante religionem. de quo hic per. D. guil.
rcl H VVLPIANVS.
ali In omnibus obligationibns in quibus dies non
en ponitur preſenti die debetur.
ne 14 CIn omnibus.concor.tex.in.l.eum qui calendis.S. quoties:fſ.de uerbo. obli
incg ga. cum concor. glo.in. S. omnis. iuſti. de uerbo.obliga.quod procedit et in contra
Cctibus et in teſtamentis ut hic per glo.limitatur ex dictis Decii poſt criſto.et alios
quãdo tempus aliquod tacite ineſſet uel ex loco adiecto ut in.S. loca.de uerbo.ob
noue lig.l.continuus. S. cum ita de uerbo obliga. ff.d. . quotiens. &. l. interdum eo. ti. uel
eexy rei qualitate ut fructus aut partus naſcituros. li. 5. lin. fl. de condi. & demonſt.
bais uel ex uoluntate preſumpta. lI. epiſtolam. . fin. ff.ad trebel.l.ſideicõmiſſa.S.ſi ſilio.
Ctten ff. de lega.iii.uel ex qualitate contractus ut in dote que refertur ad tempus „ ubilis
mian etatis uel in penſione diſcipline uel habitationis uel quando nulla eſſet utilitas ut
lot ſ mutuũ ſtatim redderetur quod ſatis hic explicat Decius. Fallit ſecundo ex eius
gnn dictis breuiter complectendis quia licet preſenti die debeatur tamen non ita repẽ
dol te cogitur ſoluere per. l. promiſſor.ffde conſti.pecu quã hic citat glo. de qua mox
ee dicturi ſumus cxil quod dicimus Ih, de ſoluepetendo illam differentiam quam

De regu.iur.ff.

barto. facit utrum dies apponatur diſpoſitioni uel ſolutioni quam plene habes a
doctoribus traditam & examinatam & uide bar. non ſolum in. d. S. quotiens ſed

in.l. ſequen. qui hoc anno diſtinguentem inter plures preſtationes uel unam in

quem ſocum cadit illa difficultas que traditur hic per Decium an propter diem

tacitam que ratione loci ſubinteiligitur impediatur natiuitas obligatiois & actio
nis in qua bar.ↄcludit non impediri natiuitatem obligationis ſed actionis quod
ſequitur ut Alex.refert cõmuniter doct. eam tamen impugnat laſon duobus fun

damentis leuibus ut reſpondet decius propter que dicit non eſſe a cõmuni rece/
dendum. ſed adducit alia fundamenta franciſci Aretinĩ quibus non reſpondet un
de uidetur in ambiguo herere.tu reſpõde ſi uoles cõmunem ſequi ad argu.de.l.cõ
tinuus. . cum ita i kin. ubi dicit quod ſi duplomate uſus ſit & celerius quam quiſ
qʒ facturus eſſet illue peruenerit ſtatim cum applicuerit obligatum eſſe. Ergo in
quit ante nõ erat obligatus.ſic contra. bar. dicentem prius naſci obligatione quia
iſtud argu. non eſt neceſſarium & glo.exponit ibi obligatum cum effectu ideſt
quoad executionem & actionis uim que prius ſuſpenia erat. quod dicit in die taci
ta eſſe minorem uim & certitudinem quam in expreſſa. in hac parte non eſt diffe
rentia quia eſt eadem uis taciti & expreſſi. l. cum quid. ff.ſi cer. peta. unde his non
obſtantibus uidetur opinio bar. firma. ego tamen puto non eſſe dicendum actio
nis natiuitatẽ impediri cum nata ſit obligatio cuius eſt natura & effectus ſtatim
actionem producere quia eſt uinculum efficax ut patet in ſui diffinitione & in.l.
licet.S.ea obligatio.ff.de procu.S.i.de obliga.& ange.illic ſuper rubro.ſed dico im
pediri exercitium actionis quod appellatur petitio uel executio.ut in. d.l. contĩnu
us ĩn uerbo peti. & probo per uerba legis centum capite. ff. de eo quod certo loco.
in uer.obligationem fideiuſſoris non augeri ob moram debitoris ergo erat prius
ideſt ante moram obligatus quod facit pro bar.ſed executio ſuſpenſa erat ut dicit
tex.ille in uerbo executionem in fine. uide ſubtilius diſſerentes modernos in locis
allega. expedito apparatu decii ad gl. inquantum loquitur de legatis quibus ineſt
tacitum tempus utputa adite hereditatis: dicas eſſe tria conſideranda. Primo quo
ad tranſmiſſionẽ ſtatim debentur.l. unica. . fin. C. de cadu. tol. no.i. l. ſi dies. ff. qũ.
dies leg. ced. Secũdo quoad dñii trãſlationẽ ficte fit a die mortis teſtatoris.l.ſi tibi
homo.S. cum ſeruus. fſ.de lega.i.l.a titio.ᷣff. de furtis. Tertio quoad petitiõem lega
ti perſonalem uel hyppotecariam tempus adite hereditatis inſpicitur. ſicut quoad

preſtationem.l. omnia.Ff.de lega.ii.per glo.hic & doct.in.d.l.ominia.item ad glo.in

quantum adducit.l.promiſſor ubi tempus decem dierum dicas tu quod regulari
ter id tempus.l.quod dicimus &.l.ratum &.l.cõtinuus.cum ſimi retertur arbitrio
iudicis uel boni uiri. ut.d.l. continuus niſi aliter in iure ſit expreſſum & determina
tum tempus ut in cõſtituto.d. l.promiſſor in dote.l.i.S. exactio. C. de rei,: uxo.acti.
& in. . fin. C. de uſu. rei iudic. Item tu uideas ut predixi: bar. in. d. l. ꝗ h anno & in fi
ne quia ſuperius memini de penſionis ſolutione quero quo tempore fieri debeat
in dubio quia ſepe eſt queſtio.que uidetur poſſe breuiter decidi per Theoricam

bal.in.l.diuortio⸗ff.ſolu.miatri.aut petitur penſio pro opera:tunc ĩn fine opere de

betur ut ſi ſit diurna in fine diei ſi menſtrua in fine menſis. niſi impenſa ſimul cũ
opera ſit facienda ut in architecto qui ſuis impenſis & ſua materia domum facere
promiſit tũc enim ab initio petet precium niſi alirer conuenerit preſtita tamẽ cau
tione de perficiẽdo opere.l.inſulam.S.fin. ff. loca.l. ſiuero non remunerandi. S.fin.
ff. manda. aut petitur penſio pro re ut pro domo habitata tunc ĩſpicitur pactum
uel conſuetudo.llicet. ff. locati.ſi nulla eſt quoad natiuitatem actionis inſpicitur

1

len

t
lod

Nn

etn
eles
uil
on
in
ieſk
letic
tate
8mn
ac
D
Einl
oin
tinn
loco,
prus
tcet

De regu.iur.ff. Fo. XLII

initium quia eſt contractus qui conſenſu perficitur niſi ſit perſona iĩn qua nõ poſ
ſit radicari actio ppetuo uel rei qualitas obſtet ut arg.l. ſi ſeruus cõis meuii. .fi. ff.
de ſtipu.ſer.per quod deciditur in eo qui habet penſionem ſuper aliquo beneficio
& fecit detinentem illud ſibi perpetuo obligari ad penſionem quia eo mortuo
penſio expirat & alius obligatur. Ita dicit Inno. in. c. dilecto ne prela. uices ſuas. &
Do.guil.hic & Archi.in.c.ſtatutum de reſcrip.li.yi.aut quo ad exercitium actiõis
tunc in ſine temporis fit quia non eſt impletum ex parte petentis. Ita eſt glo.l. edẽ
C. loc.intelligenda. & ita doc. diſtingunt. H JU
Aui actionem habet ad rem recuperandam ipſam
rem habere uidetur.
CLQ ui actionem habet. poteſt poni exemplum tam in actione reali per. lrẽ
in bonis.fi.de acqui.re.domi.quam in perſonali.per.l.bonorum. ff. deuerbo. ſign.
quod hic in glo. declarat decius per.I. ſi quis mandato ticii.ff. de nego.geſt. quia ab
eſſe uidetur ei id in quo obligatus eſt ergo creditori adeſſe. facit ad hanc regulam
ſecundum decium quod uidetur eſſe meum id quod mihi debetur glo.in.l.ſi tibi
pecuniam.cum ſimi.ff.ſi cer. peta. & actio iudicatur mobilis uel ſoll ſecũdum na
turam rei ad quam competit. ut bart. in. ... C. ſi adnerſus tranſac. l. poteſt. ffde au
cto.tuto.cum ſimi. Quod tamen procedit ficte & non uere propter uerbum uide

tur unde non ueniret in ſtatuto imponente penam uendenti rem ſuam is quiuen

diderit rem ſibi debitam. ut no. bart. & Alexan. in. l. gallus. .uidendum. ff. de libe.
& poſthu.iſta ſunt in ſubſtantia que phi. Deci. dicit ob.l.minus eſt ĩfra eo. quia
ꝓprie ẽ minus hẽre actionẽ rẽ ut illic & ꝗtũ ad cõmodũ poſſeſſiõis.S.cõmodũ

iſti. de ĩterd. Tu potes põere caſũ huis.l.p.l.a diuo pio.S.ii.ff. de re iud. ubi põt fieri

executio ſuper noĩbus quia rerum & bonorum appellatione ueniunt poſt mobi
lium & immobilium excuſſionem. l.i. C. qũ fiſcus uel priua. & quia doctores di
cunt ꝙ appellatione mobilium uel immobilium nõ ueniunt noĩa ſed faciunt ter
tiam ſpeciem ẽ uerum qũñ non eſt neceſſe ut in.l. quam tuberonis.S. pe.ᷣff. de pecu.

Alias ſecus ut per ſtatutum diſponens ꝙ; agnatis mobilia cognatis immobilia

debeantur tũc iudicamus ſecundum quod dixi per gl. in auct. de non. alie. 5.i. ga
aut actio datur ad quid mobile tunc cenſetur mobilis aut ad immobile tunc cen
ſetur ĩmobilis. unde ſi queratur an ubi minor cedit actionem ſibi competentẽ re/

quiratur decretum iudicis? debemus ita diſtinguere: quia ſi ſit res mobilis que ſer

uando ſeruari non poſſit non requiritur decretum alias fecus. & minus grauaret
debitor per capturam nominum quam per uenditionem rerum que ſunt proprie

ſue.l. magis puto.. ne paſſim. uer. querere.ff. de re. eo. unde alex. dicit ꝙ ordo.il.a di

uo.pio eſt neceſſitatis et ſolemnitatis non aũt fauore debitoris introductus. Item
adde quod per.d.l.rem in bonis. et hanc. l.̈ limitat.l/.i.ff. de uſufruct. leg. ut illic per
glo.magnam quia ſeruitutes non ſunt ſimpliciter extra bona nec in bonis. nam
poſſidentes hanc exceptionem non poſſidentes actionem. Item Adde quod not.

in. lI. quod ſi in diem. 5. iulianus. ff. de peti. here. quod poſſeſſor iuris dicitur poſſeſ

ſor. unde ab eo qui pro herede poſſidebat et ui deiectus eſt põt peti hereditas quia
cedere actionem unde ui tenetur per quod dicunt Ange.et bal. ibi poſt antiquos
quod ſi conuentus reali pendente iudicio perdat poſſeſſionem ui neq; colluſerit
cum deiiciente tamen debet cedere actionem competẽtem uel interdictum aduer
ſus deiiciẽtem. facit. l.tigni..ſi quis cum iudicii,ff. ad exhiben. Speculator in ti. de

De regu.iur. ff.

interrogatio.ante litem.S.nũc de interrog.uer. ſed ſi quid ſi dictus reus uide tamẽ
de hac re ſubtilius Pau. de caſtro in. d. S.iiulianus. quia ille. 5. loquitur ut dicit ĩn iu

dicio uniuerſali: in quod omnia ueniũt: aliud in reali particulari. tu uide illum cũ
dictis eius & ſcri. in.l. mater. C. de rei. uendic. Item adde ultra omnes quod rei ap

pellatione iura & actiones continẽtur. l. nam quod. 5. fin. ff ad trebel in uerbo bo

„ 7

na.iuncta glo.& illic de obligationibus paſſiuis & ere alieno deducẽdo plura. Fa
cit. l.rei.ff. de uerb. ſigni. cũ ſimili Vnde Alex.in.ii.uolu.conſi. cccxxx. incip. uiſoti
tulo queſtionis.col.xi.dicit q tex.in.c.fin.de preſcrip.ubi dicit quod qui rem alie⸗
am preſcribit debet eſſe bonefidei ſemper intelligitur etiam de eo qui preſcribit
actionem & rem quam alteri debet per glo.l.ſi me & ticium.ff.ſi cert.peta. & ait eẽ
tex. in c quo dicam. xiiii. q. iiii qui loquitur de uſuris ĩ uerbo omne quod iniuſte
poſſidetur alienum. eſt facit. glo. que hoc clare dicit ĩn. li.fl. de ſtatu. homi. & l.i.ff.
ſi cer. pet. Vnde guil. de cuno.diſputat an donatione rerum mearum contineãtur
actiones. ubi tenet q; non quia non ſunt mee. Idem tenet Dy.in.l.nominis & rei.
ffde uerbo.ſigni.per. l.quintus. S. argento. ff.de auro. & argen. lega. in quod. bar.di
ſti nguit aut dono uel promitto tibi oĩa mea nõ dicendo bona,.tunc actiones & iu

ra continentur: l.nam quod allega. cum.l. ſeq.l. ſi legatus.S.i.ad trebel. Idem ſi ſit

adiectum ſubſtantiuum generis generaliſſimiut omnia bona mea uel omnes res
meas.d.l.rei cum ſimi.Aut habet ſubſtantiuum generis ſubalterni ut argentum
meum ueſtes & ſimilia. tũc ſignificant dominium uel quaſi hec poſſeſſio.l.ſeruos

de lega.iii. d.l.quintus:ni ſi perſona cui dicit uel ᷓ dicit obſtet ut ſeruus monachus

colonus. & alia que bar. ſcribit in. d. l. quintus. Item adde quod not.in. l. ſi conſtate
S. fi.ff. ſolu. matri.ubi ſi dos cõfiſcata ſit actio de dote que ei competebat in fiſcum
tranſit quando bona omnia confiſcata ſunt. ſecus ſi pro parte tunc rranſit pars

actionis.quod ymo uterq; limitat quando publicatio non eſſet ſimpliciter facta.

Sed publicata eſſent bona mobilia & ĩmobilia quia hoc facit tertiam ſpeciẽ.quod
tamen tanquam dubium remitto illuc ad ſcriben. ubi an in legato omnium bo/
noram ueniant iura & actiones: de quo habes illic. & uide bal.in.l.uxori.ff. de uſu
fruc. lega. lo. de ymo. & Ange. in. d.l. f legatus. S. fin. cum ſimi.

Imaginaꝛia uenditio non eſt pꝛecio accedente.

CIm agi naria. ratio eſt quia precium eſt de ſubitantia uenditionis.l. pacta con

uenta. ff. de contrahen. empti. S. Item precium. inſti. eo. cum ſimi. l. cum dotem. ff.

de iu. dotium.l.fin. C. de predi. curi. li.x. & illic bart. per quod decidunt quod in ſta

tuto de uenditoribus loquente non contineretur is qui non dediſſet precium ut

dicit Iaſon in.l.i. col. iiii. C. de iure emphite. Et hoc declaratur Primo ſecundũ De
cium quando precium etiam conuentione non accedit.quia ſi ab initio ſit cõuen
tio de precio et propoſitum ſoluẽdi perficitur uenditio antequam tradatur.l.ii. ff.
de cõtrahen. emp.l.ſi donationis. C. eo.ti. Secundo declaratur etiam ſiuno nũmo
fieret. quia eſſet ridicula et nõ proportionata. S. i.inſti. de teſta. in uerbo libripend.

in. glo.s.fin.ĩ uerbo Imaginaria inſti. qui.mo.ius patr.pot.ſolu.Aliud ſi modico
precio.l.ſi quis donationis. ffde contrahen. emp. Dicit tamen cy. in. l..in fi. C. de

pactis. quod modo precio facta eſt potius dicenda donatio quam uenditio. unde

l. ſi unquam. C. de reuo. dona. haberet locum in ea quod tamen doct. dicunt pro

7

cedere qũ eẽt pro maior parte donatio quod colligitur ex quantitate precii et eſti

matione rei.unde Guille. de cuno in.l. queritur.ff.de ſtatu. homi.dicit ꝙ; ſi conſue

tudo ſit quod liceat proximis & parentibus retrahere donationẽ factam quod uẽ

ditio iniuſto precio facta continetur ſcilicet ſi plus appareret donatio quam uẽdi

601
1
69

ſc

e;

4
un

dam
ini
mi
nel 4
be
nl
Ulot
al,
ſaubt
te
niule
Click
neäu
e,
brdl
in
nt
nesn
enun
ſenos
naclus
duſtite

lleu

rlicc
ed

un bo
Ldell

n

Nenkt

dina

umut
e

coven

nlik

nünno
Npat
moch

1C.

De regu.iur... Fo. XLIll

tio ad hecuideque bar. dicit in. !.poſt contractum. col i. flde dona. & ea que hic
adducit Decius & preſertim quod ſcribit bald.in.l.cum precibus. C. de proba. &
Cepola.in tract. ſimulati contractus: & Pau. in concil. cxiii. Et hic habes glo. que
quatuor modis declarat & eam per predicta ſatis intelligas cum etiam per ſe non
ſit difficilis. Adde circa illum articulum quod uenditio facta uno nummo nulla
eſt. Eſt tex. qui de locatione loquitur in lege ſi quis conduxerituno nummo.ff. lo
cati. ubi glo. quiparat emptioni. facit. l. ſi quis autẽ. . fin. ff. de acquiren. poſſeſ.ſa
cit in arg.l.ſecunda.ff. loca. ubi iiſdem iuris regulis procedunt locatio & uenditio.
Fallit ex neceſſitate in cauſa matrimonii.l.ſi uſufructus. fl. de iure dotium in uet

boueluno nummo uendat. Vnde ſecundo fallit ſecundum bald.in. l.uſufructus

alleg. &. l.uſufructu. ff. ſoluto matrimonio ob rei uendite qualitatem & commo
ditatem que pluris non eſtimatur quia ualet uno nummo ut dicit hic Dominus
Guillielmus in una nummata caſtanearum. Fallit tertio fauore libertatis. l. cum
affirmes. C. de libe, cau. niſi expones illic dato nũmo ideſt nummis. ut facit gl. Fal
lit regula noſtra tota quia qualitas precii non ſemper arguit contractum em ptio
nis:ſed aliquando alium contractum ut dicit Ioan. de imo. in. d.l. ſi quis ante.. fi.
argumẽ.illius legis quod facit ad queſtio. datiorum & eorum qui certo pretio ga
bellas capiunt ut non dicantur emiſſe ſed conduxiſſe: & ſic interdum debeat illis

fieri remiſſio ob caſus fortuitos que emptoribus non fieret. Vt barto.in.q.incipi

ente Publicanus:& in.l.cotem ferro.S. qui maximos.ff.de publica.quia textus ibi
equiparat redemptorem uictigalium ad tempus conductori ut barto. illic ponde
rat & per.l. ceſar. eo. titu. &. l. ſi hi qui. C. locati. Vnde dicunt ſcrib. poſt bald. in lege
qui ſe patris. C.ubi libe.quod imperator qui precio accepto feudum dedit non di
citur dediſſe uel indulſiſſe ſed uendidiſſe nec poteſt uaſallum feudo priuare. Ta
men in queſtione predicta barto.diſtinguit: aut ſolutio pretii fit annuatim & eſt lò
catio quicquid dicatur in contractu: quod intellige ad tempus nõ in perpetuum.
Sed quando eſt unum pretium ſemel ſoluẽdum tunc poſt longam diſtinctionẽ
coneludit bar. quod non fit diminutio pretii uidetur enim emniſſe caſum & aleam.
ut. l. ſi iactum. ff. de actio. empt. niſi ille caſus ob culpam locatoris accideret. ur.l. ſi
merces. 5. culpe.fſ loca. & ita bart. concludit poſt multa in. d. F. qui maximos. Vi

de bald. in. l. ſi ea lege.C.de uſur.& in.l.ᷣlicet.C. locati:& Petrum de ancha.in.c. pro

pter ſterilitatem. De locato.qui ſequitur barto. & in conſilio. cccxy. &. cccciiii ſpec.
in titu. de locato. S. nunc aliqua. uer. cxxxyii. & illic Ioan. andree. Et inquantũ bar.
in. cd.l.ſi quis auct. dicit quod in illa lege ſi quis conduxerit: ualet ut donatio quia
conſtabat de uoluntate contrahentium. Vide quod laſon & Alexan. illic dicunt

quia barto.ſolutio diuinat.Eſt etgo contractus innominatus ſed habet inſtar do

nationis. Iu illic plenius uideas ſcribentes quia eſt ualde dubius articulus. Fallit
quarto in emphiteoſi ſecundum bal. que poteſt ad unũ nũmũ dari quia poteſtas
dandi & proprietas eſt apud dantem & remanet ſemper apud eũ arg.d. l. ſi uſufru

ctus: & cõmoditas apud accipienrẽ: melior tamẽ ratio eſt meo iudicio ob ſterilira

tem rei uel meliorationis uel pretium ab initio datum. Vnde dicit bal. quod ſi ceſ

ſauerit ſoluere unũ nñmũ cadat a iure ſuo arg.5. lex itaq; in auct. de no alie. coll.
ii.ubi ſi in tribus nũmis ceſſauerit cadit quãuis ille tex. eſſet cõtra eam quod ſaltẽ
tres nũmi requirerẽtur. Et de hac queſtione uide petrum de ancha. in conſi. ultim.
Cal.in cõſi.iiii. Sed non omittas quod pulchre dicit bald. in mu. de iure emphiteot.
C.ad lin. Quod quamuis poſſit dari uel locari contractus in emphiteoſim uno

nummo tamen fallit in eccleſia uel republica ut ipſe dixit in lege ſecunda. C.

De regu. iur. ff.

de reſci. uendi. & in.l. fi. C. de reſcinden. uendi. Vbi limitat alio pacto quando Ule
qui dedit pro uno nũmo ignorabat ualorem rei quia tunc haberet locum remedi

um. d. l.i. ẽt in alio contractu quã uenditionis.
Cum tempus in teſtamento adiicitur: credendum eſt pro herede adiectum
niſi alia mens fuerit teſtatoris: ſicut in ſtipulationibus, promiſſoris gratia tẽ
prus adicitur. . 5 e
Cum in tempus. Caſus in hac lege tum in herede tum in promiiſſore declara
tur per.l. quam citat glo. in principio: ſed dum allegat.l.cum quis, eſt error ſeu
menda quia.l. cum quis hoc non dicit ſed. l. quod quis eo, ti. de actio. & obliga. ſu
pra his uerbis. quod quis aliquo anno dare promittit aut dare damnatur ei pote
ſtas eſt quolibet anni die dandi. Vbi uerbum damnatur expone a teſtatore ut hic

&. l. eam. fſde ann. leg uel a iudice uel a lege. ut. C. de rei uxorie actio. 5, exactio. Fa

cit ad hoc.l.i. C. quando dies lega.cedit.l.quod in diem. ff.de ſolu.ibi totum enim
medium tempus ad ſoluendum promiſſori liberum relinqui intelligitur.l. eum

qui. S. quotiens. ff. de uerb. oblig. ibi ex quo apparet, diei adiectionem pro reo eſſe

non pro ſtipulatore. Pacit. l. qui hoc anno.l. continuus. 5. ſecundo ibi nam quod
in diem debetur ante ſolui poteſt licet ante peti non po ſſit eo.titu.S.penul.inititu.
de inuti. ſtipula. facit tex.in. l. intra dies conſtitutos. ff. de re iudic.Vbi tempus iudi
catis ſoluendis conſtitutum pro reo non cõtra reum interpretãdum eſt & poteſt
ante liberari licet non exigi. Cui error.l.ſi ſe obtulit. . ſiquis condemnatus eo tit.
ibi computabitur pro reo tempus. ſacit tex.in.l.poſt mortem. C. de fideicom. Vbi
rogatus poſt mortem ſuam reſtituere poteſt ante ſi uelit. cui concor.l. patran. &.l.

ſeq.ff.de hiis que in frau. credi. Facit deinde idem in locato & conducto.l. ſed. ad

des.S. ſi cum in annum. ibi non enim per errorem dedit plus ſed ut ſibi ĩ cauſa cõ
ductionis proſpiceret. Declaratur per glo. etiam quo ad fructus ut in ea. Fallit in
hac glo. ut prius expediatur quando alia fuit mens teſtatoris uel coutrahentium
& gratia creditoris fuerit adiectum tempus.l.ſi ita relictum,S. pegaſus.ff. delega.

ſecũdo.l.in fideicõmiſſi.S. cum pollidius: & corrige hic glo.ff.de uſu.&. S. nonnũ

quã.e.l.in uerbo iure uoluntatis. facit. l. auia.ff. de condi. & demon. cui concor. lq;

is uerhis. ffde lega.iii.l. filium. fde optio.leg.l.mulier. .fi.ffad trebelli. Et dicit lo

an. de ymo.in.d.S. pegaſus.quod ubi eſt impubes preſumitur eius fauore alias ſe

cus: & remittit ad barto. in. l. qui ante calendas. ff.de uerb. oliga. &. l. ſtipulatio iſta

S. inter certam. eo. titu. & in. l. eum qui. alias incip. Iabolenus. ff. de ann. lega. & pre
ſertim barto.in. d. S. inter certam. ponit effectum & limitationem ut non procedat

quando erat dies incerta ut non procedat iſta lexquia ſi ſoluat ante diem certam
uel offerat periculum in alium transfert aliud ſi ante diem incertam. Vnde illa.I.
poſt mortem. cum ſimi eſt intelligenda ſecundum doct, ex uoluntate fideicõmiſ

ſarii. ut illic Paulus de caſtro: & alii. Item & quando per illam reſtitutionem fie

ret preiudicium alicui contra uoluntatem teſtatoris preſumptam ut cum incerte
perſone relictum eſt cum pluribus certis. cum illi qui nõ eſt ſui iuris cum illi qui
ſubſtitutum habet ut declaratur per moder. in dicta lege poſt mortem. Vbi uide

as quod bald. & Iaſon dicunt. de marito rogato per uxorem reſtituere hereditatẽ

filio communi poſt mortem ſuam.Et quod ſcri b. cõmuniter tenent in. d. §. inter

certam. poſt barto. per.l.cum pater.. a filia. fl.de lega. ſecũdo de eo qui rogatus eſt
poſt mortem ſuam deſtribuere aliquid pauperibus ſi electio fiat ante tẽpus mor
tis non ualet quia fuit preiudicium pauperibus qui erunt poſt mottem quorum

Ou
in
s⸗
1
o
o

.

jU
iip

je

1.

hu⸗
nid

I

Cnn
at
s⸗
.
S
ſoe
Uim
lun
tiu
u⸗

it

elen
orſan
il
apor
euthe
Rok
dain
lan
wole
ncool
inlin,
sli
lford

Seodh

m NNH
Aula cdG

EAltn

henonn

Alr.

noni

onl

teetle

llosſ
ltoln
4,Ae.

Moatt
nn
eil
ön!
nen 1
lncene

llgi

binice

elt⸗

ie
gnut

ͤ

De regu. iur fl. HI Fo.XLIIII

fauore uidetur factum legatum: & dicit Ange ita obtinuiſſe. Quicquid bald. &
Paulus dicant: & quod Bartolus per hoc dicit de poteſtate uel ſindico habente

ius arbitrandi in penis ab initio magiſtratus non poſſit in futurum arbitrari cũ

ex tempore uarientur. Vt moder. dicunt in. d. l. poſt mortem. &. d. . inter certam.
Limito inſuper quando tempus eſſet appoſitum gratia utriuſq;:tunc non poſſet
ſolui ante.l.qui rome.in princi. ubi barto.ff. de uerbo. obliga. ratione loci ut in gl.
Limito ſecundum laco. de Are. & quoſdam alios tenentes in. d. l. qui ante calen
das quod ſi reus citatus ad nomen dies quorum tres pro prima tres pro ſecũda
tres pro ultima dilatione dantur compareat in prima & ſecunda dilatione: & nõ
actor ſed in tertia non compareat & actor ipſe reus eſt dicendus contumax non
actor quia non potuit ante finem temporis facere per.d. l. qui calendis. in preiudi
cium actoris. tamen quia eſſet longa diſputatio ego concludo contra hanc ſentẽ
tiã pro bar. & cõmuni doctrina quod ſolus actor ſit in mora & contumacia quia
per primam comparitionem rumpitur & circunducitur edictum per tex. quem ſi
bi uendicat Ludou i.ro. in.l.ex conſenſu. ff.de appell. 5. fi. quod plene & ordinate
tractatur confirmatur. Et limitatur per Iaſo. poſt moder. in. d. l. qui ante calẽdas
ad quem remitto. Limito inſuper in teſtibus producendis intra terminũ quinde
cim dierum uel probationibus faciẽdis ꝗa ante illum diem non poſſunt fieri nii’i
citata parte & die ac hora declarata.l.ſiquando. C. deteſti. & illic bar.in.l, qui calen
das & plene Ludo. & moderni. bal. in. l. & poſt edictum. ff. de iudic. in auct. ei qui
C.de tempo.appel. Limito preterea in dote que nõ põt ſolui cõſtãte matrimio.l.
i. C. ſ dos cõſtan. matri. ſolu. ſit niſi ob esalienũ uel redemptionem uel ſimiles cau
ſas exceptas per.l. quãuis. cum ſeq.ff. ſolu. matri.l. mutus. S. manente. de iur. dot.
Limito inſuper ex eo quod ſcribunt doct.in.l.ſi quis heres.ff. de here.inſtitu. per il

lum tex. quod ſi teſtator iuſſerit teſtamentum ſuum executioni demandari per

titium & ſi titius intra annum non fecerit: ut fiat per ſempronium ſi titius moria
tur ante annum alius poteſt facere ſtatim nectenetur expectare annum. Q uia eſt
iſta uoluntas teſtatoris tacita & non cenſetur illud tempus appoſitum fauore il
lius ſed teſtatoris ut executio teſtamenti fiat. Limito ad hoc per id quod Pau. de
caſtro in dicta lege ſiquis inſtituatur. Dicit quod ſi teſtator ĩnſtituit uxorem uſu
ſructuariam omnium bonorum ſuorum ſi in uiduitate ſteterit: & poſt mortem
eius alteri dari uoluerit quod ſi nupſerit: & ſubſtitutus uelit ante mortem capere
poteſt quãuis tempus nondum ſit finitum quia nõ eſt appoſitum gratia heredis
uel mulieris:ſed eſt tacita uoluntas teſtatoris ut tenet Ioan. anto. in additi. ſpecu.
in titu.de ſecun.nupt.per.l.illam &.l.mulier.in princi.ffad trebellian. ubi non re
fert quid ex equipollentibus fiat. quãuis Paulus de caſtro dicat eſſe aliter cõſul
tum. Limito ultimo quia Paulus de caſtro dicit quod florentie ita eſt iudicatum.
Statutum eſt quod appellans debeat appellare intra decem dies & proſequi ap

pellationem intra ſexaginta:pone primo die appellatum & eſt queſtio an ſexagin

ta dies incipiant computari ab illo die an a decimo & concludit ab illo die per ſu

pradicta ex tacita mente legis uel ſtatuti. Habes hic multa per doctores expedita
in legibus allega. que amplius non refero ne non poſſim hoc anno hunc titulum

Perficere: & quia in ordinaria lectione de uerb. oblig. audituri eſtis i. l. qui calẽdas.

uel aliis concor. Non ommittatis tũ ꝙ hic Alb. dicit de em phiteota uolente ſolue

re in principio pro multis annis: & uide que dicit de hac re in. d. l.poſt mortem: &
lege ſecunda. C. de iure emphiteotico. Ego eorum magnam partem in prece/

dentibus retuli, Hæc ſatis ſint ad declarationem huius regulæ in qua mihi

— — — — —.— — — — — —

H ii

De regu. iur. ff.

deeſt apparatus Decii qui in prece. l. cõmẽtarium finiuit.
.. POMPONIVS. ⸗
TCQue legata mortuis nobis ad heredem noſtrum tranſeunt: eoß cõmodũ
per nos his quoꝶ in poteſtate ſumus eodem caſu acquirimus aliter atq; cum ſti
pulati ſumus. Nam & ſub conditione ſtipulantes omnimodo eis acquuimus &
iam ſi libertate nobis preſtita a dominis conditio exiſtat.

CSi filius ſub conditione ſtipulatus emancipatus fuerit deinde extiterit cõdi

tio: patri actio cõpetit, quia in ſtipu. id tempus ſpectatur quo cõtrahimus.
CQ ue legata. He due leges ſimul leguntur: hec aũt.l. ſi filius.eſt in ti.de uerb. ob
liga. ſupra: & ut dicit hic glo. quidam libri eam non habent. Caſus declataturi gl.
pulchre. p.l.i poſt diem. fſ quando die legati cedit: &. d. l.i filius. huic legi cõcor.
tex. rotundus in. I.uſufructus. ff. de ſtipu. ſeruo. ubi habes glo. bonam. Katio ue
ro diuerſitatis inter legata & ſtipulationes uarie traditur a icribentibus quos reci

tat Iaſon in.d.l. filius. Vbi colligit quinq;ʒ rationes & tandem ait ſequedam eſie

rationem gl. in. l. ſi uxor. C. de condi. inſer. Vbi dicit quia in legatis nullum factũ
filii interceſſit ut in ſtipulatione:quod ſic declaratur. Nam legatum cetiã abſenti
& ignoranti queritur & ipſo iure.l.a titio.de furt.l. cũ pater. 5 ſurdo, de lega.ii.ideo
inſpicitur teinpus conditionis: aliter atq; in contractibus factis per ipſum filium
fa. quia eo tempore quo contrahit eſt in poteſtate. Et hanc tenet glo. in. 5. ex con /
ditionali. inſtitu. de uerbo. obliga. quam tamen bar. & Com. reprobantut illic de
clarat laſon qui reſpondet eorum argumentis. Sed preter eas omnium rationes
ue a laſone referuntur: inuenio baldum in. l. ſi uxor. clarius dicentem: quia cõtra

ctus quo ad eſſentiam regulantur & fiunt ex conſenſu duorum qui cõienſus ab

initio interuenit.l. conuentiones.ff. de pactis. l. contractus. C. de fide inſtru.l. ſicut

C. de actio.& obliga.x ltime autem uoluntates requirũt acceptationem & cõſen
ſum legatarii quo ad perfecte acquirendum qui conſenſus no ſtatim ſed ex poſt
facto ideſt die legati ucl conditione cedente interueniat unde inſpicitur illud tem
pus quo actus perficitur. Et citat Atiſto. inii.de anima quod actus noſtri magis
operantur ſecundum aptitudinem ſuſcipientis quam ex influentia cauſe efficien
tis. Limito hanc regulam inquãtum ad primam partem loquitur de legatis quia
donatio cauſa mortis quãuis ultimis uoluntatibus comparetur de quo ꝑ Alex.
in. L.i. fl.de leg i. late: tamen in ea inſpicitur initium: ſecundũ bal. in. d. l. ſuxor tua.
quĩa inquit oritur ex ea quedam obligatio ſtatim. l. ſenatus. fl. de dona. cau. mort.
& ſemel tantum contrahitur non ſucceſſiue.l.ſtichum.S.ſtipu.ff. de uerbo. oblig.
Vbiuideas glo.que allegat illam.l.ſenatus. S.fi.ad hoc in argu.adducit.l. Pompo
nius in negociis. ff. de nego.geſtis.que dicit ĩ negociis geſtis in initio cuiuſque cõ
ditionem ſpectandam ſed non loquitur in donatione cauſa mortis ſicut nec illa
l.ſtichum.S.ſtipulatio.que loquitur de ſtip. annua & legatis annuis. Vnde neſcio
quo pacto uoluerit eas ad hoc inducere. uñ dicas illum tex. in. l. ſenatus ĩ fi proba
tur quod donatio cauſa mortis iu hoc equiparatur ſtipulationi nõ legato quia eſt
una quando fit in annos: ſicut ſtipu. annua & ſic inſpicitur initium. Non licut in
legatis que tot ſunt quot ſunt anni: & non inſpicitur initium quo ad traſmiſſio
nem. Ita debes iuducere dicta bal. & cõtrarium tenet bar. per.l.fi.ff. de dona. cauſ.
mor.ſecundum eius intellectum ubi ei acquiritur ſi reperiatur ſui iuris tempore
mortis donantis. Licet in illa requiratur preſentia: ſtipulatio: & opera filii uel ſer
ui donatarii.l. inter mortis.ff. de dona. cauſa mortis. Raphael concordateos &

tet
noti
ut.NV
tpu
leot
ſit
lend
nüera
we
laue
atit
d
Ame
nil
Pb
n
euo
la⸗
er
en
len
lrl
d
nd
ber

88

=

De regu.iur.ff. Fo.xLV *

Ial.leqᷣc ĩ. d.l. fili.nihil addes. Aut donatio illa ĩcepit a traaitiõe tũc iſpicit᷑ tempus
mortis. Aliud cũ ĩcepit a ꝓmiſſiõe.qꝙ nõ ẽ admodũ tutũ:ſed fortaſſis poſſet dici ĩſpi
ciẽdũ cuius cõtẽplatiõe facta ſit ut ĩ.l.ſi filio.e.ti.& ibi gl. Limito ſo p. lfi. ff de uſufr.
ubi ur i iſpici pſonã fui ſed dñi ꝗa cũ legatuſufr. ſuo ĩtelligit legatus dño ñ ipi eoq; ẽ
ſonalis: & nõ ĩſpicit᷑ ꝑſona duoꝶ. Tñ ille tex. non loquit᷑ de caſu nro. uide eũ ad ali
ud allegatũ ꝑ bal.i. d. l.ſi uxor. Limito.iii.ꝑ dicta bal.i. d. l. ſiuxor.ĩ feudo cõceſſo filio

72 „ 7 — — „
fa. qa non acquirit᷑ patri nec ei pr̃ ĩ feudo ſuccederet. Ille aũt de hac re latius ĩ. c, cum

oportet. C. de bo.ꝗᷓ libe. & doc.in. c.ii. de fratri. de no. bene.ĩueſt. & bal. cõcl udit ꝙ ĩ pa
gãicis feudis acquirit᷑ cõmoditas patri. ut not.i.d. l.fi.de uſuſ. In caſtrẽſibus uero uel
a pricipe cõceſſis aliu d. p.l. cũ multi. C. de bon, ꝗ libe. ubi bald. de dõatiõe Cõſtãtini.
Aliã ꝑtẽ ꝗᷓ de contractibus loquit᷑ ĩ quibus initiũ ſpectatur. quia cõditio exiſtere tra
hitur retro ad tempus ſtipu.ĩterpoſita ut.d.l. ſi fil. fa. l. ſemꝑ ĩ ſtip.e.ti.uñ.bal.i. l.i. C. de
mũdi. Dicit ꝙ cõtractus trebel. uel pduellionũ factus ſub cõditõe nullus ẽ ẽt ſi cõdi
tio exiſtat poſt reſtitutionẽ ſeu rebãnitionẽ ut dicit. Declaratur.ii.p mod. multos ẽtĩ
diſtractib. idẽ ddm̃ ur gl.i. l. ſub cõditiõe.ff. de ſol. ꝙ egregie declarat ibi gl. quo ad cre
ditores uolẽtes reuocare acceptilat. factã cõditionaliter qñ tpe acceptilatiõis nõ erãt
creditores licet tẽpore cõditiõis ſint: quia nõ pñt eo ꝙ conditio fingitur retro euẽiſſe.
Limito prĩo ut ꝓcedat quo ad acquiſitionẽ qũ ẽ q̃ſtio cui debeat acquiri:ſecus quo
ad ualiditatẽ cõtractus.l.ſi rẽ meã. ff.de uer. ob. ubi bõa gl.l. exiſtimo.eo. ti. &. l. xiſti/
mo.ff. de cõtra. emp.l. cetera de leg.i. Limito.ii.ĩ cõditõe poteſtatiua mere quia ĩputat
ei cur nõ ĩpleret cũ potuit.ut bar.i.l.ſi is qui ꝓ ẽpto.q.y.ff. deuſuc. Et hic ſcrib. & ĩ.d.
I.ſi fil.L.ſi dubites. 5. fin. ff de fideiuſ. Limito ob ihabilitatẽ uel rõne perſoneut depor
tate tẽpore ↄditiõis uel rei ut bar.i.lL quotiẽs.ᷣff. de nouat. & dixi ĩ tract. fictiõis. Facit q;
not.i. l. ter ſtip. . ſacrã. ff de uerb. obl. Limito ꝗᷓtũ ad dñiũ. ꝙ ſine traditiõe nõ acquiri
tur. Vt bar.illic. & ſcrib.id. ſ. ſi filius. Limito quito ĩ cõditõe ĩtrĩſeca qũ ſtip.eẽt collata
ĩtẽpus exiſtẽtie ſui iuris.l.ᷣfi. de ſtip.ſer.l.quidã cũ filiũ.de here.ĩſti. alleg. per gl. In.l.ſi
uero nõ remunerãdi. S. ſi filio. ff mãdati. Allegata per gl. erat ↄditio p̃tatiua quia erat

iptãte eius qui poſt numerationẽ uel ſub cõditiõe numeratõis ꝓmiſit nõ recipere &

ſie nõ obligari & in ptãte ꝓmiſſoris pecũie nõ dare uel nũerare:& ſic ĩſpicitur tẽpus
— 7—/ 8 7 Pie — — — — 7 — FP 7 P ₰„
nũeratiõis.Et circa hãc ptãtem Frãc.are.admodũ ↄmẽdat doctrinã bar.i.d.l.ſi is qui
pro ẽptore. Quod ſi ꝗs fuerit ↄditiõaliter ↄdẽnatus ad penã corporalẽ hoc mõ ſi nõ

ſolueris cẽtũ ĩtra.x. dies amputet᷑ tibi mãus.Deinde factũ ſit ſtatutũ quod oẽs cõdẽ

nati nel bãniti ſoluẽdo certã quãtitatẽ eximãtur a bãno.is qui nõ ſoluit illa centũ ur
cõdẽnatus ut ex tũc ideſt illa ↄditio cũ ſit mere pᷣtiua nõ trahit᷑ retro.Et uideas Areti.
& moder.in.l.quidã cũ filiũ.S.i.ff.de uer.obli. cõtra diſtinctionẽ pau.de caſt.ĩter pro
miſſorẽ & ſtipulatorẽ. Itẽ limitãtur dicta nra per tex.i.c.ſi pro te.de rcſcrip.li.yi.ubi
ꝓbatur ꝙ ſi cõditio appoſita diſpoſitiõi nõ ſit in ptãte debitoris:plementũ tñ ↄdirio
nis nõ trahitur retro qũ in ptãte creditoris ẽ qui ius oditiõale cõceſſerat illud totũ ius

reuocare ut in exẽplo illo in gr̃ia cõceſſa per prĩcipẽ.c.pe. & ult. de oceſ.p̃b.arg.l. titius

ff que res pign. oblig. poſſ.d. l.potior. &.l.qui balneũ.fl. qui potio.ĩpig. hab. Deniq;

pᷣter uulgaria limito ut facit bal.i.l.ea demũ. C. de colla.qũ requirit ueſtimẽtñ per ĩple
mentũ creditoꝶ quia tũc nõ fingit retro.l.quidã cũ filiũ de herãſti.uel niſi ſit talis ob
ligatio qᷓ nõ poſſit cõmitti ſine ſtatus mutatõe niſi ſit fraus adhibita.l. fi. de ſtip.ſer.ꝗᷓ
faciũt ad.ꝗſt. Cõſuetudo retractus eſt ĩ multis regiõibus de qua dixi in cõſue. aurel.
ti. de retractu. Eſt alia cõſuetudo ꝙ mortuo aliquo executores hẽant bõa mobilia he
redes ĩmobilia. accidit ꝙ ſempronius emit quẽdã fundũ titii quẽ proximior p̃t retra

here, nõ retraxit uiuẽte ſempronio ſed eo mortuo offert p̃ciũ, executores uolũt illud

h iii

De regu.iur.ff.
pciũ tãꝗᷓ mobile fuit determinatũ ꝙ habebũt & nõ hrdes.l.ii.S.id quoq;.ff.de coll. a
bo. nã iſtud ius retrahẽdi hẽt cãm iĩter uiuos. VItio limito ĩ his ꝗᷓ facti ſunt nõ cõica
bilis ut ĩ. S. ſed cũ factũ ĩſti.de uetbo.obll.l. quidã cũ filiũ & illic doc.ĩ prin. & p̃ſertim
ulchre Are. Limito ultio ſi ſoluerit emãcipatus de caſtrẽſibus in quibus cẽſet᷑ pa/
terfa. d.lI. ſi dubitet. S.fi. VLPIANVS.
CQ ui cũ alio contrahit uel ẽ uel debet eſſe nõ ignarus cõditionis eius. Heredi
autem hoc imputari non poteſt cum non ſponte cum legatariis contrahat.
Q ui cũ alio uſq; ad.S.nõ debet:habet duas ꝑtes quia ĩ uer. hrdi exceptionem
tradit. Caſus figurat᷑ per glo. multis modis: eã ego expediã ordine pulchro.ſed initio
miror qd ueliĩt dicere bar.cũ reprobat caſum primũ & dicit eẽ cõtra ius cõe ꝑ.l.ꝙ ſi
forte. 5. fi. ff. de ſolu. nã illa. l. dicit . . fi. ꝙ ſi pupillus ſoluat nihil agit tñ ſi nũmi cõſũ
pti ſint liberatur qa recõciliatio fit ꝑ cõſumptionẽ & ſic ẽ potius ꝓ hac regula quam
cõtra:qa his ꝗ a pupillo recipit ſolutionẽ nõ acqrit dũñiũ pecũie ex quo ſciuit cõditio
nẽ eius niſi ꝑoſumptionẽ ꝑ ꝗᷓ ẽt mutuũ recõcilliat᷑. Et ſiuoluerit bar. allegare.l.ſeq.qᷓ
ĩcipit pupillo.ſimiliter ẽ ꝓ hoc exẽplo ꝗa ꝗ ſoluit pupillo nõ liberatur ex quo ſciuit
eius cõditionẽ uel ſcire debuit: & illic exceptio ẽ qũ nũmi extãt & pupillus rurſus pe
tit ꝗa exceptiõe doli ſubmouetur ſicut cũ factus ẽ locupletior ita uel ẽ error ſcriptur
ꝙ; reor uel aliud cogitauit bar. & uidet exẽplũ Bulgari eẽ optimũ de eo ꝗ mutuatpu
pillo aut ſoluit ei uel cũ eo cõtrahirt ꝗa ſi ſciuit cõditionẽ eius nõ p̃t p̃tẽdere niſi erro
rẽ iuris ꝗ nõ excuſat cũ hic pupillus certet ẽt de dãno uitãdo & lex reſiſtat eius cõtra
ctui quo ad hoc ut ꝗs eũ obliget uel ab eo liberetur.ſi ignorauit ↄditionẽ eius ĩputa/
tur negligẽtie ſue ꝗa debuit ſcire cuius oditiõis ẽ is cũ quo cõtrahit. Vnde mihi hoc
exẽplù admodũ placet & ꝙ ẽt de hĩde dicit ꝗ pupillo ſoluit legatũ qa ei nõ ẽ obliga
tus ex ſuo cõtractu & nõ repſentat ꝑſonã defũcti ĩ his ꝗᷓ facti ſunt. l. cũ hĩdes ſumus
ff. de acq. poſſ. & error facti alieni ẽ ꝓbabilis. Vnde ꝑ hãc ſecũdã ꝑtẽ legis limitatur

l. pupillo. &. lĩ pupillo. fſ.de ſol. nõ ꝓcedere ĩ eo ꝗ ſoluit ex teſtõ legatũ ꝙ legatũ ex ti

tulo lucratiuo pcipit legatarius & nõ ex otractu ſuo ut diximus ĩ reg.pced. & ſic prin
cipiũ huius regule cõuenit illis legibus & exceptio eas limitat in herede ſoluente pu
pillo legatum quia inuitus cum legatario cõtrahit quãuis dicatur cõtrahere ſicte ut
puta quo ad hocutĩ poſſeſſionẽ bonoꝶ ſuoꝶ fiat miſſio.l.apud iul. adducta. p glo.
ffex ꝗ cauĩ poſſ.ea. Hãc regulã ſm hoc exẽplũ declaratã cõfirmo ꝗa Dv. & Albe.di
cũt ꝙ lex magis fauet hidi quã legatario & magis hrdi quã illi ꝗq uere ↄtraxit ut patet
.l.:C. cõmu:de leg.ĩ fi.ubi dicitur ꝙ bõa hidis nõ ſunt obligata ꝓ legato ſed res teſta
toris dũtaxat ꝙ nõ ẽ ĩ eo ꝗ uere cõtrahitut ĩtit.i ꝗq.cau.pig.taci. cõtraha. Amplio hãc
regulã ꝓ expeditiõe gl. extẽdi ad ꝑſonas oẽs ꝗᷓ pupillo cõparantur ut ad furioſos &
ꝓdigos ꝑ not. l.is cui bõis.ᷣffde uerb. obli. cũ ſinii.ad mulieres & minores deporta
tos & alios ut bar. docet.i. l.i. . ſi a pupillo.ff. ꝓ ẽptor ẽt quo ad uſuca piendi cõditio
nem ut illic notatur & eſt pulchra diſtinctio bar.de qua ſum dicturus ĩ alio articulo.
Fallit prio ex gl. noſtra qñ ex celeritate & neceſſitate quadã fit ut I. l..fl. de exercitoria
licetĩ. S. nõ aũt debeat ĩquirer an ille ſit ꝑfectus naui.ſicut Lii. exemplo gl. dũ ex neceſ
ſitate ĩpoſita ꝑ teſtatorem fideiubetur p.l. tribus.ff. de uſufruc.ea.re.qᷓ uſu cõſu.tũñ di
cũt ſcrib. ꝙ ille ꝗq ex neceſſitate fideiubet ex mãdato teſtatoris uel alias ſi ſoluat nõ re
petit ut illic bar. & bal. dicũt eſſe caſum: & de hac re cy.ĩ.l.unic. C. de cad.tol. & bar in
l.ſ p ea. C. mãda. & bal.i. d. L tribus. dicit ſe de hoc ĩterrogaſſe quẽdã in examine pri/
uato & reſpondiſſe cõtra caſum illius legis. dicit tũ pau. de caſt. ꝙ ille debuit ſuppor
tari & excuſari cũ materia ſit pegrina. Limito fo ĩ alio ꝗᷓ in hĩde ꝗ cã conditionis iplẽ
de ſoluit.l. ſi fuus decẽ.f de ſolu. qa dicerẽ in hĩdem qui ſub conditione dandi decẽ

lod
leo
lecate
More
gien
Penin
nli.
ſad.
nlfu
Nter
laat
ppar.
ſt
nic⸗
lai⸗
lutt
Nöm
rpb
üns
e
il
ſ⸗
s.
aus
ji
nu
in
e

e

tlu
ncuſ

nor
ar

vp
Po⸗
it

cee

De regu. un.f. Fo.XLV

pupillo eſſet inſtitutus quia nõ poſſit ipſi pupillo iplere cõditionẽ ꝗᷓ in dãdo eſt ſec(
tutori ex quo impleri debet conditio pfecte & ita ne ꝑeat res illi cui ĩpletur ut gla.lſ

fuus ꝓbat:& ut ſcrib.dicũt is ꝗ ĩplet cõditionẽ certat de lucro captãdo & ex eo cõſe
qtur lucrũ. ſed is ꝗ iã ẽ his & ſoluit legatũ ex illa ſolutõe legati nõ p̃tẽdit lucrũ. ſed le
gatarius certat mere de lucro. Limito tertio ĩ eo ꝗ ſoluit fuo legatarii. l ſi ſeruus. F. i.al
leg. P gl. fl. de lega.i.qa.nõ ſoluit ei cui debuit:& fuus nõ pt facere cõditionẽ dũñi dete
rior. Limito. iii pp. Pu. errorẽ qa putabat paterfa. uti.l. ſi patr.flad mace arg.lbar
ba. Philippus. fde off: pſiita in pupillo & minore ꝗ ex aſpectu aliter eſtimat..ſi mi
nor.xxy. an. ex aſpectu. ff. de mino. ꝗᷓ ad h expſſe adducit bar.i. d. l.i.5. ſi a pupillo. ff.
ꝓ ẽptore.qa talis error ẽ iuſtiſſimus ꝗ tñ nõ excuſat eos qui uerſimiliter pᷣſumatur

ſcire ut tutores eoꝶ cõſangineos: uicinos: domeſticos ut illic bar. docet. p.c. quãto. de

pᷣſumptio.l.octtaui.ff. unde cogna.l.filiũ.ff.de his qui ſui uęl alie.iur.ſunt. ITñ iſte er
ror eius ꝗ putauit eẽ adultũ eũ qui erat pupillus nõ adeo operatur ut acquirat dñiũ
rei ꝗᷓ emit a pupillo uel uſucapionẽ niſi cũ decreto & ſolẽnitate ĩ re uero alterius mo
bili habet uſucapiẽdi cõditionẽ ut illic plenius ꝑ bar. & bar.ad h ĩ. l. ſ titius. ff. de fide
iuſſo.dicit idẽ eẽ ĩ muliere ꝙ ĩ minore qñ erat iuſtus error ꝙ poſſet otĩger̃ cũ haberet
uirilẽ cultũ aut eẽt hermaphroditus. Et uide ſcrib.i.l.. C. ſi mi. ſe maio. dixe. bal. ẽt ĩ. l.
de etate. ff. de mino. dicit ꝙ is qui iudicatus ẽ maior cã cognita ĩ ſui piudiciũ cẽſetur
maior quia res iudicata facit pᷣſumptionẽ generalẽ ut.d.l. de etate:et dicit quod iudex

qui ex aſpectu iudicat p̃ᷣt ĩq quẽ uoluerit ꝓbãdi onus trãsferre. Etĩ dubio ĩs qui dicit

ſe minorẽ debet illud ꝓbareut illic cõcludit poſt multa bal. & ẽ tex.i.l. cũ te. C. de ꝓ
ba. l.ii. S. ꝙ obſeruari.ff. de iura. cal.l. ſi mĩorẽ te. C. de ĩ teg. reſt. mi. uñ nõ p̃t facere ut
reſcĩdat᷑ ↄtractus uel ſnĩa niſi ſe miorẽ ꝓbauerit nec pᷣſumit᷑ ſemꝑ eẽ mĩor is qui ſe

mel fuit mĩor ꝗa mutabilis ẽ qlitas nõ ſicut ĩ dñio uti. l. ſiue poſſidetis. C. de ꝓba. de
bet ergo ꝓbare ſe fuiſſe miorẽ tꝑe leſiõis. Limito.i.qa nõ ſemꝑ ipſi icũbit onus ꝓbã

di etatẽ ſuã ſed ei qĩpugnatut ꝗ ĩpugnat electionẽ qa dicit electũ eẽ minorẽ debet h
ꝓbare nã pᷣſumit eẽ maior.c.ſi forte.de elec.i.vi.& lIo.an.i. mer. li.yi. qa habilitas pſo
ne pᷣſumit᷑ quoties actus hẽt formã debitã.l. ab ea ꝑte.ff. de ꝓba.ſic tutele datõe ĩpu
nãda aliud ſi ipſe minor q̃reret aliqd lucrũ ſub ↄditiõe etatis uel tꝑe legitĩe etatis re/⸗
lictũ a teſtõre uel ↄceſſã gratiã a ſũmo põrifice de cõferẽdo ei bñeſicio ſi legitie etatis
fuerit ꝗa tũc debet ꝓbare cle.i.de ↄceſ.pb.cle. las. de reſcri. alia de hac re hẽs ꝑ Sali.i.l.
nõ minorẽ. C. de ĩ ĩte. reſti.mi. & Io. an.ĩ. d. regu. ĩfami. Oẽs alias ꝑtes gl. & oĩa exẽpla
re phbãt Dy. & Alb. & mihi prius ꝗ eos legerẽ ñ placebãt. qa ꝗuis ĩ ſe uera ſint exẽpla
tñ nõ faciũt ad rem quia nõ loquũtur de uicio ꝑſone. & ultimũ non facit ãd ſecũdã
ptẽ legis ſicut priora nõ faciũt ad ptimã. In fi.gl. dicit ꝙ ꝑia ſunt aliquid ſcire debere
ut ĩ.l. ꝙ tu. ff. cer. pet.ignorãtia ſcilicet ſupia uñ trahit Alb. ꝙ hi ꝗ elegerũt ĩdignũ ꝑ

ignorãtiã nõ excuſant᷑.de quo dicit i·l.eũ ꝗ certarũ.fl. de uerb.obli. & cano.i.c. cũ ĩ cũ

ctis. de elec. &. c.nulli. eo.ti. lib.vi. ꝙ ĩtellige de ea ignorãtia ꝗᷓ nõ ẽ excuſabilis alias ſe/
cus ut prius. Et dicitur illic ſtari de ignorãtia illius ꝓprio iuramento: et huic regule.
qᷓ dicit paria eẽ ſcire uel ſcire debere ↄuenit ꝗ; nõ debet eſſe melioris ↄditiõis factus ꝗᷓ
prudes ĩpitus ꝗᷓ pitus. l. fuus.ff ui aut clã: ſicut dicit bal.i.l. ꝗ vtra. C. de ĩceſtis nu
ptis ꝙ is ꝗq nõ uult ſcire hẽtur ſciẽte: & Ang.vl. ſiduo.ff. de acq·her. pia iqt ſunt ſcir
& de Reit ſcire poſſe: & ĩducit ad.q.de bãnito ꝙ ſi in eo. lib.in quo ꝗs erat bãnitus de
ſcripta erat cãcellatio bãni & reſtitutio nõ excuſat᷑ occidẽs ꝗ potuit ſcire cãcellationẽ
ex eo lib.ex quo ſciuit bãnũ:ꝓ quo faẽ q; no.i. l. reg. S. ſed & facti. . de iur. & fac. igno.

C?. Nõ ſolet doli exceptio nocere his quibus uolũtas teſtatoris nõ refragatur.

CNõ ſoler.Exẽplũ huius.S.põit gl. p. l pure.ĩ prin. fl. de doli mali & met. excep. ubi
ſi legaui ticio ſub oditiõe id ꝙ mihi debet pure heres ab eo pendẽte ↄditiõe recte petit

7

—

De regu.i ur. ff.

niſi ↄſtet aliud diſpoſuiſſe teſtatorẽ. illic t di ꝙ heres tenebat cauere legatario de re
ſtituẽdo ſi ↄditio extiterit. alioqn exceptõe doli repellit magis. n. expedit legatario reti
nere rẽ ꝗᷓ poſtea petere mitti ĩ poſſeſſionẽ rei hrditarie nõ ob.l. pecũiã.ff.ſi cer. pet.ubi
ſi pecũiã ꝗᷓ mihi pure debes alii ſub oditiõe delegauero ĩterĩ peti nõ põt ꝗa.d.ibi gl.in
legato preſtatur cautio ĩ debito uero ſecus & ſic.d.h gl.i.d.l.pecũiã nõ peto qa nõ eſt
cautũ debitori in euẽtũ ↄditiõis. ex quo dicto ĩfero a ↄtrario ſenſu ꝙ ſi ego uellẽ caue
te iſti debitori ; ſi ↄditio euẽiret ego reſtituerẽ poſſem petere:tñ lex nõ.d. & puto nõ

po ſſe quia nouãdi aĩo feci uũ ex prĩa agere cũ effectu nõ poſſũ bar.tñ ĩ.d.l.pure hãc
gl. rõnem ĩpugnat qa in ↄtractibo ẽt dat᷑ cautio.lĩt oĩbus.ff. de iud.l. ſi creditores. ff. de

priui. cre. ſed bar. hallucinat᷑ in h loco nã llic cautio pᷣſtatur a debitoribo & ob ſuſpi
tionẽ dicit Alex. ſed in. l.nra a creditor preſtatut ĩ.l.pure. nec ob. ẽt huic rõni obiectũ
Guil.de cu.qꝙ legata ſunt fauorabilia otractibus ꝗᷓto ergo magis ĩ legatis debeat im
pedire oditio petitionẽ ꝗᷓ in ↄtractibo: qa nõ eſt paritas rõnis ut rñdẽt ſcrib.i.d.l.pecu
nia: t rõ gl.fortius ĩpugnatur hac rõne ꝗᷓ eſt fulgoſii licet Alex. ſibi uideatur aſcribe
tre ꝙ laſ. no.i.d.l.pecũiã. Cautio.n. legatoꝶ introducta eſt fauore legatarioꝶ. l.i. & per
tot. ut lega. no. cau. ff. &. C. Si ergo dicerẽus ꝙ heres ꝓpter hãc cautionẽ ꝗᷓ pᷣſtat lega
tario poſſet agere nõ obſtãte ↄditione certe illa cautio retorꝗᷓret in eius dãnũ oↄtra.:.ꝙ;
fauore.C. de leg. qa legatarius qui hẽt rem eſt ſeccurior qa ut dñt melius eſt ĩcũ bere
reiꝗᷓ in ꝑſouã agere: t poſſes ſaluare & dicere ꝙ ẽt iuriuſcõſultus de hac rõne cogi
tauit in. d. l. pure: qa poſuit eã in illis uerbis magis. n. expedit retinere. Tñ nihilomĩus

uoluit ab eo peti debitũ ꝙ; erat purũ & pure debebat qa cauebatur ei de reſtituẽdo ſi

oditio euenerit. Alias rõnes Guil. & Pe. bar.ĩprobat in.d. l.pecuniã & cõiter oẽs eum
ſequũt.ip̃etũ dũ dicit ꝙ aliud eſt in ↄtractibus aliud in teſtis cũ rõnibo ſuis Alex.

& mode.reprobat᷑. Eſt quedã ſolutio bal. ſubtilis ꝙ ĩ.l.pureoditio fuit adiccta libera

tiõi nõ ãt obligatiõi uel debito & ſic uirtus debiti remãſit pura nec leſa.ꝗᷓ reprobant
neoterici ꝗa eſtotra.l. ſufſicit. ff deↄdi.de. ubi pactũ de nõ petẽdo ſub cõditiõe ĩpedit
ne poſſit agi & tñ ibi erat ↄditio appoſita liberatiõi ita dicit Iaſ. ego cogitaui dicere q;

hoc nõ obſtet qa eſt ideo q; pactũ de nõ petẽdo licet nõ tollat ipſo iure actionẽ t tol
lit eius effectũ ope exceptiõis & ita ĩtelligitur dicta. l. ſufficit: ſed iſtud nõ ſoluit debi
— A „ »„ 7 — 7 — — „ 7 — 7 „
tũ qa eſt adiecta ↄditio liberatõi ideſt pacto nõ ãt debito. unde dicerẽ iure.ff. preſumi

nouationẽ debiti p tale pactũ oditõale ut debitũ q; erat purũ efſiciat᷑ odiriõale.ltẽ nõ

placet laſo. rõ bal. qa rõ. lpecuniã. ſ. quia incertũ eſt an poſſit agi militat utroq; caſu

ideſt & qñ appõitur liberatõi & cũ adicit᷑ obligatiõi. Ego dico id eſſe falſum ꝗᷓuis.n.
liberatioi fit oditio appoſita tũñ ꝗa obligatio eſt pura nõ eſt ĩcertũ ſed in.l.pecuniam
erat ĩcertũ quia obligatio pura erat delegata & leſa ſiue alterata ꝑ delegationẽ. Arti

culus eſt ualde dubius & ſubtilis. Vñ laſon dat aliã ſolu. & dicit ꝙ aliud eſt in cõtra

ctibus aliud in ultimis uolũtatibo quia pẽdentia cõditiõis impedit in contractibus
ne poſſit agi eo ꝙ ↄditio qãcũq; eueniẽs trahit᷑ retro.l. cũ filius. S.i. ff. de uerb. obl. ali

ud in legatis qꝗa nõ trahit᷑ retro.l.i. .i.ff ad ſill. licet in hereditate ſecus. qa ergo in ↄtra

ctibus ↄditio traheretur retro faceret ut uſq; a principio nõ deberetur pẽdẽte ↄditõe.

In legatis non eſt ſic ꝗa in legatis p̃t agi quia debitũ puꝶ & dato ꝙ euẽiat oditio ĩſta

ↄditio nõ trahitur retro ideo nõ ĩpedit quin poſſit agi. Hec tñ rõ uideretur loqui & p
cedere in ↄtractibus ↄoditionaliter oceptis & cõtrahẽdis nõ ãt in diſtrahendis & quia

dr ꝙ cõditio non ſuſpendit obligationẽ in ↄtractibus.. ex oditiõali inſtit. de uer. ob.
in legatis uero ſuſpẽdit unde nideretur potius ĩ legatis ĩpedire petitionẽ ꝗᷓ in ↄtracti
bus unde mirũ eſt qũo nõ ĩpediatur petitio in legatis cũ obligatio ſit ſuſpẽſa niſi di

cas eſſe in liberatiõe oditionẽ nõ in debito & qa cautũ eſt legatario ut gl. dicit & ipſe

irecõſultus eã rõnẽ ponit in,d,/l. pure.in uerbo ſed ſi nõ cãtat: non tñ muhi aius quie

zu

zone
ce
Eul
in
ð
Nei

bl

1
i⸗
ion
lbe
hon

oͤ
in⸗
ün
vöd
tnti

ſchr
ctel
tert
bĩ.
can
4
joe
ket

bee
nins
dol
euin
Ale
ben
Pan
patt

e

tütol

tc
Aluni,
ſerd

un
lninm
i
cor
Albs
lA
n
Nli⸗
ol
nisp
g
h

d

Ei
gi⸗

en

De regu.iur.ff. Fo. Li

tus in his iuribus quia iureconſultus dicit in. d.l. pure alia uerba ꝓ legis rõne dũ di

cit hãc eſſe rõnẽ ꝙ cõditio de deficere poſſit qᷓ rõ ẽt militat in. d. l. pecuniã: & ſic puto
rõnem bal.eſſe ueriorẽ & tutiorẽ ceteris.ꝙ ſicofirmatur. Si in.l.pecuniã peteretura
creditore qui delegauit de cõſenſu debitoris fieret preiudiciũ ei cui facta eſt delegatio

& ius queſitũ ex obligatioe ſeu delegatiõe ↄoditionali qa ĩteruenit factũ ſuũ: & ſi inte

rim ſolueretur creditori delegãte nõ poſſet eueniẽte cõditione trãsfundi obligatio in
delegatum que ſemel per ſolutionẽ prĩo creditori factã eſtincta eſſet arg.l.qui res. .

areã. ff de ſolu. In legato uero liberatiõis oditõalis nulla nouatio uel mutatio prime

obligatiõis interuenit ꝗa nullũ legatarii factũ uel conſenſus & ↄditionalis liberatio
pendente conditione nullum effectum parit cũ ẽt ↄditionale legatũ nõ pariat aliter
atqʒ in conditiõali liberatione inter uiuos ut in. d.l. ſufficit. melius ẽ ergo tres rõnes
iũgere ꝙ in. d.l. pure erat legatũ conditionale & liberatoriũ. in. lI. pecuniã erat delega
tio non liberatoria ſed obligatoria tertio cui fieret pᷣiudiciũ ut dixi & in.l.pure nullũ
ob cautionẽ.Accedit his ꝙ; ſcrib. in.l. ex legato noĩs. C. de lega.ubi ſi cui legatũ fuerit
nomẽ debitoris ꝑ hoc nõ acquiritur ei actio directa ſed utilis niſi ceſſ a& ſic heres nõ
ĩpeditur agere cũ habeat directã uide bal.in. d. l. pecuniã ppꝑ ius ergo alteri queſitum
nõ poſſum agere in. d. l.pecuniã ꝑ tex.in.l.ſi poſt mortẽ. .ti.ff. de bo. poſ. contra ta. al
leg.per Fta n. areti.i. d. l. pecunia. per not. bal. in. l. cũ a ſocero. C. de iure dotiũ. pro arg.
lſimaritus.ff. de adul. ad materiã pᷣuẽtionis in ſimili uĩde plura per eũdẽ Aretin. ſed
nõ declarat gl. & hoc cõtrariũ de quo uihil oĩno ſcribit. Ego arbitror illã ↄiũctionẽ
rationũ eſſe optiuuã & oĩno fatẽdũ eſt eſſe aliud in legatis aliud in cõtractibus: & ĩ
lp̃ecuniã erat nouatio pᷣſumptiua. quicquid diſputẽt doct. de qua re legito Frãciſcũ
ſubtiliter. Ad glo.ibi cõpenſandi: uideas que illic a doctoribus plene ſcribũtur: & ĩ. l.
creditorẽ. fl.de leg.ii. &.l.ſi adulta. hic alleg. ꝓ gl. & per moder. in. I. ſi cũ dotem. S. ſi pa
ter. ff. ſolu. matri. & in. l.i. F. ſcriendum. C. de rei uxo. actio. Circa q; ↄclude. ꝙ ubi eſt du

biũ an teſtator inſtituerit uel reliquerit aĩo cõpẽſandi qnod ſi teſtator erat debitor ex

cã uolũtaria nõ uidetur reliquiſſe aĩo cõpenſandi ut.d.l. creditorem. &. l. lutius.ff. de
leg.ii.Si ãt erat debitor ex cã neceffaria puta ex diſpoſitione legali preſumitur feciſſe
aĩo cõpenſandi ut.d.l.ſi cum dotẽ.S.ſi pater.& illic bar.& ſcrib.uide huc bal. in auct.
preterea. C. unde uir & uxor. Et pro limitatione iſtorum uide.lᷣfi. C. cõmũia utriuſ
iudicii:ubi eſt qᷓſtio de dote diuidenda inter liberos qñ reuerſa eſt ad patrem.
¶ Quotiens dubia eſt interpretatio libertatis ſecundum libertatem reſpondẽ
dum erit.
Q uotiẽs de libertate dicetur in.l. libertas.infra eo.que cum hodie non ſit frequẽs
materia nõ admodũ moror. u p̃terea qꝗᷓ gl.citat. uide huc bal.in.l.aretuſa. ff. de ſtatu
ho ꝓonẽtẽ caſum ĩ duobus ſeruis ↄcurrẽtibo.fortaſſe meliora dicẽtur ĩ.d.l. libertas.
CNon debet cuiquod plus eſt licet quod minus eſt non licere.
Non debet ex regula iſta facta eſtut Io. and. dicit regula cui licet de reg. iur.li.vi.Et
illic Dy. paucis additis huius glo. exempla refert. Glo. noſtra ponit exemplũ de filio
fami. cui conceditur a.l. facere teſtm̃ de caſtrenſi uel quaſi ut ei liceat mortis cã dona
re. non econuerſo.l. filiusfa. ff. de dona. l.tã is qui teſtamentum. ff. de dona. cau. mor.
minus eſt enim donare quam teſtari nã in teſtamẽto requiritur ſolemnitas & ex eo
tranſit ius in heredem uniuerſale non particulare & alie rationes ſunt tradita ꝑ Are
tinum & alios in.l. qui in p̃te.ff.de teſta. cur de libero peculio teſtari non põt patre ẽt
permittẽte licet cauſa mortis teſtari poſſit. Et laſon.i.li. C. de ſacro.eccle. docto.in. l.
imperator, fl. ad trebel, & Areti illic de filiis francorũ & Britonum qui de aduentitiis

De regu.ĩur. f.

ceſtari poſſunt quia in parentũ ptãte nõ ſunt eo pacto quo in iure rõanoꝶ de quare
dixiĩotrariũ ĩ li.oſuetudinũ ꝗa emãcipatio in frãcia locũ hẽr ꝗᷓ pᷣſupõit prã pᷣtem. Se
cũdo gl. h exẽplificat ꝑ.lin eo. infra e.ꝗ.d. ꝙ in maiori minor ineſt: ꝗᷓ alia eſt materia
Tertiò dy.ultra gl. declarat hãc.l.ꝑ materiã.l..iul. de adul. ꝗᷓ dedit pñi ptãtẽ occidendi
adultegꝶ.l. pfi. &. l.necĩ ea. l. cũ ſimi ff. de adul. l. gracus. C.e.cũ ibi no. & .l. capite ꝗnto
p bar.& ĩ. l.i.ff. de uar.et extrao.cog. Si ergo licet pr̃i occidere adulteꝶ et filiã: a fortiori
licet miorẽ eis ↄtũeliã facere.d.l.nec ĩ ea..i.et qa occurrit nõnũꝗᷓ ut nõ mõ pr aur ma
ritus ira ꝑciti id faciãt ſed & frater aut ꝑẽtes aut affi. nec ꝓpetuo irari pĩ. licet.Ex ſcri
bẽtiũ dictis Do. guil.p̃ᷣſes delphiatus h poſt Ang.are.in quadã.q.de hac re late diſpu
tat. Ex dictis ſcrib. colligo breuiter ſex prĩcipalia reqri ocurrẽter ad h ut pr liceat occi
dere primũ q; iuenerit adulterãtes uel ut uolũt ſcri.ẽtĩ pludiis adulterii licet nĩ actu
ſed ĩ extrẽis ancedẽtibo aut ſubſequẽtibo ꝗᷓ nõ ẽ opus declarare cũ ipſi declarẽt: ẽ tñ
not. ꝙ h Do. Guil. dicit poſt Ang. ſi cleri. uel ſacerdos inueniat᷑ loqui cum muliere

bene eſt preſumendum et non male etiam inueuiatur ipſam unde ſunt multo melio
ris ↄditõis ꝗᷓ laici ego putarẽ eſſe ex hoĩs ſama & auctoritate & uita & moribo diſcerñ

— .

dũ qa iniqua pᷣſũptio nõ ẽ cũ pᷣſumo ꝙ; oẽs pᷣſum ãt. c.illud de pᷣſũp.pᷣſerti q ob ſu

ſpicionẽ nũciatio ſeu ꝓhibitio pᷣceſſiſſet. uide gl.ĩ c. abſit. xi. q. ii·ꝗqᷓ dicit plerũq; illis
eſſe malã ſuſpitionẽ & tex. Cipri. pulcheri.xxyii.q·i. c. nec aliqua.ibi cõfabulatio &
deoſculatio & gl.ꝗᷓ. d. marito licere ſacerdotẽ occidere poſt nũciationẽ ꝑ ſigna enũe
rata ĩ illo tex. aureo. Scdo reqritur ꝙ ĩuenerit eã ĩ domo ſuauel gũri ſui. d. l.nec ĩ ea. l.
ꝙ ĩtelligit ĩ ea domo ꝗ hitat ẽt ſi ſitↄducta: nõ ĩ alia. Tertio ꝙ ĩ calore & ſimul utrũq;
occidat uel uulneret ut.l. ꝙ ait. fl. de adul. & ſic ſi unũ fugiẽtẽ ꝑſequatur añteꝗᷓ ad ex
trãeos actus euadat & occiderit excuſatur ut illic no. Quarto ꝙ ſit pr nõ ãt alius ut

auus fi mater & ſimiles pſõe qa lex dicit prᷣ: & cũ ſit acerba nõ extẽditur. ad hi rõ eſtĩi

d.l.nec c. 5.fi. ꝗa melius pᷣſumit lex de pre ꝗᷓ de aliis ꝑſonis. Quiĩto ꝙ ſitĩ eius ptãte
eo tꝑe.l.pri. de adul.ff.ĩ uerb.ĩ ptãte. Sexto ꝙ ſit nupta nõ uidua ut doc. uolũt. Rõẽ
qaĩ ꝑſona uidue nõ ẽ adulteriũ & illa. l. qᷓ ꝑmittit pri occidere loquitur ĩ adulterio nõ

ãt ĩ ſtupro uel fornicatiõe. ꝗᷓ ãt requirãtur ad hut maritus poſſit occidere et ꝗᷓs ꝑſo

nas poſſit no.ĩ.l. marito. ff. d adul. Aliud exẽplũ huius. l. põit Oy. d. reg. cui licet ꝑ.l.
uideãus. . pe.fl. de ĩ litẽ iurã ubi cũ iudex poſſit deferre ium in litẽ multofortius p̃t

taxationẽ adiicere q; itellige ex cã iuſta ut ibi di.tex.Aliud exẽplũ põitur ꝑ Io. an.i. d.

c. cui licet. Q eps ſi fecerit ſtatutũ ꝙ nẽo ludat ad Haardũ ſub pena excõicatiõis

ipſe p̃t luder et nõ excõicabitur: qa ſi pᷣt illud ſtatutũ ꝙ; fecit ĩ totũ tolletẽ multomagis

ĩTꝑte et ꝗuis doc.hãc.q. iuſto diffuſius tractauerit tñ Alb.h ẽt excedit modũ:et rñdet

—

arg. doc.et tenet ꝙ nõ ſit excõieatus et h pᷣſertĩ ꝑ has rõnes ut tenet hoſti. ſum.ti. de ſẽ

tẽ excõ. Quia nẽo pßt ſibi ĩperare.l. pe.flde arb.l.et par ĩ parẽ nõ hẽt ĩpiũ. l. nã et ma
giſtratns. H. de arb. illea quo. tẽpeſtiuũ. ff.ad trebel. cãferior. xxi.i. cle. ne rõani de
elec. Itẽ ꝗa ipſe nõ pt ſe abſol.c. ex eo. de pẽi. ccre. multomius ſe ligare.Itẽ qa ſem p lo
quẽtis ꝑſona intelligit᷑ excepta.c.petitio.de iureiur.dũñt tñ ſcrib. ꝙ ĩcurrit minorẽ ex
cõicationẽ alii ꝙ maiorẽ ſed dicoq; ſi luderet cũ nõ ſubditis nõ ĩcurreret aliꝗᷓ excõica
tionẽ. hãc materiã uide h latiſſime p albe. uide lIo. and. & ſcrib.. d. c. cui licet:cuius di

cta dicit Alb.ſe huc trãſcripſiſſe ꝗa utilia ſũt & pauci adhuc hẽbãt eius nouellas. Li

7 „ „ — „ „ — * — 17 — — — —
mitat᷑.i. regula ꝓ apparatu gl.ĩ pſide ꝓuiĩcie ꝗ ꝗuis hẽat gladii ptem nõ tñ pᷣt depor
tare.li. S. depor. ff. de leg.iii.l. ſiꝗs filio exhrda. S. eũ qdeportatus.ff. de iniuſto rup.teſt.
qa ĩqt gl. nõ hẽt ĩſulã uñ eius deportatio ĩ ĩſulã qᷓ prĩcipis ẽ nulla ẽ dõec prĩceps ofir

met: ut illic.d. tex. uñ nõ p̃dt deportar et ſi pᷣſes h nõ poſſit multõinus ĩferior iudex aut

— —— — 1 ◻ „ „ 7 7 7 . 7 — —— —= 7 .
ptãs põt uñ reprobat᷑ gl.i. S.releg.ĩſti. qui.mo.ius patrie pot.ſol.qᷓ dicit bãnitos depox
tatis cõparari quia bãnire poſſunt deponare autem nõ poſſunt ut hic dicit do. Cuil.

laf

De regu. iur. ff. Fo. LI

Vide tũ ptẽm deportãdi cõceſſã p̃ᷣfecto ſpãliter i.d.l.i, de leg.iii.& i.l.i.ff.de pẽis: neo
uideo:cur tã uarie niſi qa ita placuit prĩcipi. uide bar. in. lI. relegatoꝶe.ff. de pẽis:ſed nõ
ſoluit cur pᷣfectis oceſſit deportationẽ preſidi aũt ꝓhibuit. Limitatur ſo p gl.qa curia
les pñt donare predia ſua cũ tũ nõ poſſint donare:quis ſit difficilius & maius dõare
ꝗᷓ uẽdere:qa ueriſimile eſt ꝙ facilius uẽdat ꝗᷓ donet tũ qa ut gl.nẽo pᷣſumit᷑ uelle dõa
re uel iactare ſuũ.tũ ut dicit Dy. uẽdet adhoc ut hẽat pᷣtiũ & fugiat curiã ꝗ rõ ẽ optia
& ceſſat in donatiõe niſi dõatio eſſet ſimulata & ĩ fraudẽ curie facta. Limitat᷑.iii. P. I.
i. F. licet. f.de ꝑi. & cõmo.rei uẽd. ubi licet uẽditori ut ſua uaſa hẽat poſt tẽpus uinũ
effũdere totũ nõ ãt ptẽ:quia effnndẽdo ptẽ dicit lex nõ ↄſequeretur cõmodũ ſed tm
alii noceret: ꝙ; ꝓhibetur iure ciui. & natur.l fundo.ff. de rei uẽ. cũ ſimili. Limitat᷑.iiii.
ꝑ·l.ĩ cãe.ff.de ꝓcu.ubi nõ licet in ꝑte reuocare ꝓcuratorẽ nõ ĩ totũ: ſici.l. cũ qᷓritur.ff.
de admi.tu. lI. gaius. ff. de uſur. rõ eſt ꝗa dicit gl. nõ poſſũ approbare p ꝑte ſicut ĩ here.
Li.&.iiff. de acq.here.cũ ſimi.ſed alia rõ & optia eſt ꝑ Dy. ob onexitatẽ officii extẽ
di ad multa p̃ᷣt uel ubi res ẽ ꝗtũ ad ſe uel ad ius uel ad cõmodũ ĩdiuidua. Limito. vã
l.ſi pupilloꝶ. F.ſi ptor.ff. de reb. do. ubi uẽditio ꝑ.x. ualet obligatio tñ nõ ualet qa ſuꝑ
ea nõ eſt ĩterpoſitũ decretũ & decretũ eſt ſtricte ĩterpᷣtandũ ꝗa cãe cognitionẽ reqrit
nec ad ſimilia extẽditur ut ibi bal.dicit. Limitatur. vi. p. l. cũ qdã. C. de iure deli. nec re
mãeat ꝓ ꝑte teſtatus. Limitatur ultio ꝑ gli.l. ſancimus. C. de agri. & cẽ. qa aſcripticii
ſerui ut lex dicit ſunt ꝑs fundi. reliqua uide apud pe. de ãch. & alios ſcrib. in. d. c. cui li
cet. Hic occurrũt multa ꝗᷓ propter tꝑis anguſtiã dicemus alio loco. Idem.
UIn perſonam ſeruilem nulla eadit obligatio. Y
Clu ꝑſonã. declaratur in ↄtractibus uel quaſi quo ad obligationẽ ciuilẽ nõ ãt natu

ralem & h et ſi oueniãtur poſt libertatẽ.l. ſerui ſupra de act. & obli.l. nec ſeruus. ff. de

pecu.Nã ĩſpicitur tp̃s otractus.l.quotiens.ff.de uer.obli. & tpᷣs delicti in priuatis.l.fi.
C.an ſeruus ex ſuo facto. Fallit hec regula prĩo ex gl. nr̃a qñ pro libertate oſequenda
cõtraxit.l.ii. C. an ſeruus. Secũdo ut in gl. Tertio in.S. ſeruus pactõis.l. elegãrer.ff. de
dolo.ubi cũ illi qui pro eo ĩterceſſerat fieret preiudiciũ ex dolo eius nõ ſeruãtis pactũ
etiã nudũ oritur actio nõ ex cõtractu ſed ex dolo. Nã ex pacto nudo ꝑ illũ tex. oritur
actio nõ ex pacto ipſo ſed ex dolo ꝗa ſeruus ẽt in delictis tñtur.l. fi. C. an ſeruus:& in
quaſi delictis.l.i.ff. de his ꝗ deie. uel effu. niſi cũ deliꝗt ↄtra dũm qui potuit eum caſti
gare ut.d.l.fi. & doluseſt delictũ ꝗa ĩſamat uñ nõ datur ↄtra patrẽ & ſic potius illic ex
delicto tũtur ob dolũ ꝗᷓ ex otractu. Quarto fallit in. l. pure.ff. de fidei. liber. & i. l. Au
relius..fi.ff. de libert. leg. ut Cy. dicit ĩ.l.. C. an ex facto. Quĩto fallit in.l.eũ actũ.ff.
de neg. geſt.ĩn.l. ſi cognati. C.e. ubi uideas bar. ſuo ãt noĩe nõ agit ſed alieno ut hic gl.
dicit tñ in legibus ꝑ eã allegatis erat ſpãle: nã in.l.i. C. fi per uim uel alio mõ:eſtĩ odiũ
uiolenti & ꝗa dñs ſpoliatus ante oĩa reſtituendus eſt.in.l.fi. C. ubi cauſe fiſcales: erat
ſeruus publicus non autem priuatus.

.„ * *

CS. Generaliter probandum eſt quotiens in bonefidei iudiciis in arbitrium do
mini uel procuratoris eius ↄfertur cõditio pro boni uiri arbitrio h habẽdũ eſſe.
CGeneraliter glo. ponit exemplũ pꝑ.l.ᷣſi in.l.ff. locati. &.l.hoc uẽditio.ff. de otra.emp.

ſiis ĩ cuius arbitriũ fuerit collata qualitas locatiõis & is fuerit male arbitratus reduci

tur ad bõi uiri arbitriũ. Eſt ãt aduertẽdũ ꝓpter.lĩ ementis. C. de otr. emp.ꝗ eſt otraria
&.l. ꝙ ſepe. 5. i. fl. e.ti. ꝙ in emptiõe & uenditiõe tria ſunt ſubſtãtialia, cõſenſus: res: &
preciũ:que oĩa ſimul concurrũt & uocãtur cõmertium ut in. ..l. in ementis & hic in
glo.ꝙ omertiũ non p̃t in arbitriũ otrahentiũ oↄferri:accidentalia uero uel approbatio

—

ꝗ poſſunt citra ſubſtãtie mutationem uel corruptionem adeſſe uel abeſſe pũñt ↄferri

ut hic & ſimi. unde gl. hic lacit longã diſti. Ego partĩ ex ea partĩ ex ſcrib. facio regulã

Cõtractus ultro citroq; obligarorius ĩ uolũtatẽ ↄtrahẽtiũ uel alterius eoꝶ: aferri nõ
pt. d.l. emẽtis. l. ſepe:iꝑ rõnẽ.l. ſub hac ↄditiõe.fl. de acti. ꝗqa uolẽs cogi nõ poterit.
Fallit prio ut ꝓcedat in ſubſtãtialibus: ſecus ĩ qlitate uel rei approbatioe..ẽpt.iſti. de
otra. ẽp. ꝗuis qdã dixerĩt illic eẽↄditionẽ ſi tibi fuus placuerit ĩtra. x. dies ẽptus ſit: & h
dico ẽtĩ qualitate ſeu approbatiõe pecũie ur in.l.ſi ſoluturus pecũiã ſignatã depoſue
rit. fl.de ſol. Fallit ſcdo q ↄfert᷑ ĩ uolũtatẽ tertüi certi qui iuſte ſit arbitratus.l.fi.C. de
otra. emp. alias reducit᷑ ad arbitriũ bõi uiriut hi quis loquat᷑ de ↄtrahẽtib.ut..l.ſiin.l.
facit.l.ſocietatẽ.l.ſi coita.ff. p ſo. l. ſi merces.ff. loca.l.ſi libertus.ff. de ope.libe.Si uero
nõ ſit arbitratus nõ ualet.d.l.ult. ꝙ quidã dicũtĩ ſtricti iur.iudciis ꝓcedere & uideas

ſuper hoc plene Iaſ.i.l.ſiquis arbitratu: &.l. ccnteſimis.ff. de uorbornm obligatione
Areti. in.l. a ticio. 5. fi.e.ti. Itẽ ſi conferatur ĩ arbitriũ tertii ĩcerti ut. d.l. ſ. merces:niſiĩ

caſu.l.ſi füdus.ff.de pig.qa ut ibi dicit gl.alias ũ iuẽirẽtur facile qui mutuarẽt pecũiã

& illic ẽ ↄditio iſta ſi nõ ſatisfecero ĩtra calẽdas ſit tibi uẽditũ pignus meũ pᷣcio iuſto

c qlibet eſtimauerit. Fallitĩ n obligatoriis utriq; ꝑ dictionẽ cũ nõ ꝑ dictionẽ ſi ut.d.
l. cẽteſimis:&.l. cũ expreſſũ.ᷣfl. deↄdi. & de. Fallit ĩ uolũtate tacita ut i.l. nõnunꝗᷓ. ff. de
condi. & demõ.ĩ expſſa nõ ualet ꝑ dictionẽ ſinec recurrit ad arbitriũ tertii: ultra hre
mitto te ad lec. ordi.d.l. ſqs arb. cũ ſi.p Iaſ. & alios: & uide cy.i.d. li emẽtes .q.tribus
CSi librarius in tranſcribendis ſtipulationis uerbis erraſſet: nihil nocere, quo
minus & reus & fideiuſſor teneatur:
CLex ſi librarius ut relique ſceuole leges pulcra eſt eaq; a bar. diligẽtius ĩterpretata.
Declarat᷑ ꝓcedere ĩ teſtamẽtis.l.errore.l.quotiẽs. C. de here ſti. In otractus.l.ſi innoĩe
ff. de uerb. obl.In ſtat.l. ĩperator. ff. de ſtatu ho. & illic ſcrib. dicũt ĩ dubio pᷣlumi poti
us ertorẽ quã dolũ notarii. Facit quia clauſula ſolita appõi pᷣſumit᷑ appoſita.l fi. cũ
gl. ſing. in uer. fimplicitas. C. de fideiuſ. Et ſi dolo notani ꝓbetur factũ tenetur ad ĩter
eſſe parti leſe ꝑ tex. ſing.i.l.fi. C. de magi. comẽ. ꝓbato aũt dolo ſtatuto iur̃ato partis
ſuper dãno ut ſcrib. mod.i. d. l. errore. Probatur aũt h error ꝑ duos teſtes niſi eẽt ſub
limitas omiſſa in teſtõ circa nũerũ teſtiũ ꝗᷓ ꝓbatur per ſeptẽ ut bal. c. cũ io. de fide
iſtr. Huc ẽt adde q; Lud.ro.ↄſi.ccclxxxv.ſcribit clauſulã teſtamenti primi in ſecũdo
omiſſã pᷣſumi per obliuionẽ & ꝓbari per uiuã uocẽ teſtiũ illic adhibitoꝶ. De hac re
hẽs per bar.ĩ oſi.ĩcipiẽte reꝑitur inſttm & ↄſi. ĩcip. ex facto.ſpe.ĩti.de ĩſtru. edit. .iſtĩm
Io.an.i dat.ſexti lib.bal.ĩ.l. cũ ꝓpõebat᷑.de leg.ii.cão.in. c. ĩter dilectos. c. ex litteris. de
fide ĩſtr. Probat᷑ ẽt error ꝑ originale alterius ut no.i.l. i. C. de erro. aduoc. per hancgl.

alleg. Per ꝓthocollũ ipſius. 5.pe.ĩ auc. de tabel. per eos qui fuerũt pũtes & dictũ uni

us teſtis cũ notario: & per uniuerſitatẽ ut ſcribẽtes tradũt. Valet aũt ſcriptura ꝗᷓ hẽt
ꝙ; titius dixit idẽ ꝙ meuius per oĩa ut ſcribit balti. de pace aſt. ad fi.bar.in. l.i ff. quẽ
ad.teſt. ape. Declaratur ĩſuper hec regula ubi eſt erratũ ob malam latinitatẽ quia põt
corrigi. lqui hẽbat. de mãu. teſt. nõ mutata ſubſtia & cũ nõdũ in publicã formã reda
cta. l. ſquis de curio. de falſis no.in. l. actoꝶ uerba. ff. de re iudic. Declaro ad hoc ubi ẽ
erratũ in his que ꝑtinẽt ad partẽ: & cõtinuo uult corrigere: nõ ex ĩteruallo: niſi ꝓba
to etrore. Sillud in auc. de equali. doc. c.p̃terea de teſti. ubi idẽ in teſte declaro ubi cõ
ſtat erratũ eſſe in eo ꝙ uitiat: ut in dictiõe in aut. Vt prepo.nomẽ iper. dic. c.ĩter dilec.
de fide ĩſtr. & ſcrib. in uaris locis: ubi cõcluditur attendi debere cõſuetudinẽ ſi appa
ret. c. cũ dilectus de cõſue. põt corrigi ne noceat partib. d. l. errore. Hic ubi nõoſtat in
quo:ſed notatius aſſerit ſe recordani diei quia in ommittẽdo corrigere. Itẽ ſi idictio
poſita nõ ↄcordat cũ ãnis ñ uiciat:ſed corrigit᷑.d.l.quotiẽs:qa difficile ẽ ſcire ĩdictões
& facile ſcire ãnos. Decla. ſuper h. quia per partes ipſas otrahẽtes emẽdatur cõmuni

nee
u

¶
ii⸗
uc
Ars
Al
8
lee
Cen
lan
tut
lip
ut.
pi

De regu.iur.fI. Fo.xLVI
conſenſu.. l. cum pro ponebatur. Innoc.in. c. quem contra falſum de proba. Fal/
lit primo ubi eſſet poſitio unius diei pro alia: que nõ corrigitur niſi probato per te
ſtes errore ut not.in. l. quicquid aſtringende. ff. de uer. obli. Fallit.ii.qñ nec ſcripta:
4 nec ſeruata fuit ſolẽnitas: tunc punitur notarius q inſtra fecerit contra formam
4 iuris.liubemus in fi. C. de teſtam. aliud ſifuit ſeruata: ſed non ſcripta. ut hic quia
non uiciat actum ſed ſ. cripturam. Pallit. ii ubi ipᷣe notarius eſſet ſuſpectus.l.ſiꝗs
ex argentariis. . . f. de edendo. Fallit.iii. in errore ob locum nõ appoſitum: uel diẽ.
. quod non emendatur: quia ẽraſura in loco ſuſpecto alias ſecus.l.ſi unus. C. de te
ſtam. Fallit quinto ubi erratum eſſet facti qualitate non in ſolemnitate: ſe deſtin
nl pu blicum archiuium redacta: quia non põt ſine mandato iudicis corrigi:qũ error
N nocet alicui. Aliud ſi ſine tali emendatione ualeret inſtrm.l. ambiguitates.l. prepo
ſteri. C. de teſta. Fallit.vi.qũ reſpicit uoluntatem & non apparet coniectura uolun
nd tatis. d. l. cum proponebatur. Quid aũt ſi duo originalia ſint contraria? neutri ſta
bitur.l. ſcripture. C. de fi. inſtr. nii una eſſet magis originalis. Multa alia per Ant.
de butrio: & ſcrib. in locis allegatis. Lex ſequens filius fa. eſt facillima.
VLPIANVS. Z
ihn CNon ſolent:que ſuper abundãt uitiare ſcripturas: .
Declaratur prio in glo.per.l.uſuras:&.l.placuit.ff.de uſuris ubi adiectio uſuris
InOMH illicita non uiciat ſortis obligationem: quod illic glo. limitat de iure nouiſſimo per
auct, ad hec. C. de uſur. que eſt falſa per.l.eos. S.i.e.ti. l. pecunia fenebris. ff. eodenti.
ð & reſpon.ad aut.ad hec. dum dicit actionem nõ dari ad uſuras ſcilicet. datur ergo
dam a fortem: & datur ad uſuras quatenus non exceduntut Ang. ſcribit in. d. I. placu
pld it: &. l. fenebris ut inquit in mercib. licitis que ꝑp illicitas non deferuntur fiſco. un
li de conſulebam nuꝑ cuidam ruſtico:qui pecuniã fenebrem acceperat ad decem ꝓ
in centum ut faceret uſuras redigi ad legitimum modum per regium edictum ſtatu
funs tum: non aũt putaret ob id eſſe liberatum ꝙ; uſure maiores eſſent. Secundo decla
ulb ratur in glo.per.l. periculis. 5. labeo. ff. de aur. & arg. leg. ubi enumeratio uerborum
keu ſuperfiua nõ uiciat rerum ſubſtatiã: nec reſtringit legatum generis: nec obſt. ꝙ ge
eit neri ſpecies derogat: ut dictum eſt in. J. in toto.illic. n. perſiſtit in genere: quia ĩ prin
lucre cipio dixit omnia: & in fine ctiam illud genus oĩa repetit. Tertio declarat per.l.ſan
in cimus..i. C. de donatiõe: ubi donationes olim ad ducẽtos aureos: hodie ad trecẽ
iNde tos ualent: in nonnullis caſib. ad quigentos: & quod ſupfluum eſt id tantum re
ueg ſecatur: quod non excedit ualet. Quarto declarat per.l teſtam. C. de teſtis:ubi abũ
iui dans cautela non uitiat: ſed defectus: ubi gl. citat legem ſi pupilli de neg. ge. & que
naa dam alia iura huc pertinentia: quibus addunt moderni tex. in. I. ultim. C. de prediis
. tamiacis: li.xi. ubi a me dictum: que ſint illa predia ĩ eorum librorum emẽdatione:
tai quam nunc typographi hũt pre manib. Facit glo.in. lI. ſi cum dies. S. penum ĩ uer.
int exprimere.ff. de arbitris. Ilüic ẽt moder. adducunt huc theoricam Hoſt. & Io. andr.
clhi in. c. nimis de excuſſ.prel. ꝙ in inſtris & priuilegis non nocent ſuperflua: niſi ſint
lpi impugnantia nature uel forme contractus: & clauſule inſolite apponi inducunt
bicd⸗ preſumptionem doli. gl. ſingularis in.l.ſfi quis ſub conditione.ff.de condi. inſtitu.
tle ſicut ex renuntiationib.inſolitis preſumitur inſtim eſſe fraudolentũ ut bal.ſcribĩẽ
i c(c.tertio loco ult. col. de proba. Et do. Ant. de butrio in. c. ad noſtrã de empt. & uẽd.
ſrr ſcrib. ꝙ ſi notarius in inſtro adiecerit hec uerba titius uere uendidit & nõ ſimulate
do preſumitur ſimulatio:quod & Bal.dixit in.l. emptiõe. Oplus ualere quod agitur.
s Fallit ergo hec regulaut ptedixi quoties adiicitur aliquid contra naturam uel for
mam contractus ut in. l actus legitimi ſupra eo notin.l.que extrinſecus.ff.de uer.

De regu.iur.ff.

obl. De regala que habet utile per inutile nõ uitiari alibi a me hoc ti. dictum: & di
citur per mod. plenius in. l.i.f de uer. obli. que procedit in is que ſunt ſeparabilia.
Ita intelligatur hec regula. aliud in iis que inſeparabilia & indiuidua ſunt. Trãſeo
pro breuitate propoſia ad ſequẽtia. Nam habemus aliam regulam. ꝙ; expreſſa nõ
nunꝗᷓ nocent. que non expreſſa non nocuerint. J

IDEM.

CNemo dubitat ſoluendo uideri eum qui defenditur.

¶ Declarat optime gl. unde.l.ſoluẽdo ſupra de uerb. ſign. que dicit. ſoluendo nõ
eſſe:niſi qui perfecte poteſt ſoluere.intelligitur per ſe aut per alium ut puta per fide

iuſ. uel eum qui defendit & ſatiſdedit iudicatũ ſolui. Naã in eo non hẽt locum id

quod dicitur inanẽ eẽ actionem quam inopia debitoris excludit. L. nam is nullam

ff. de dolo. Glo. ergo dicit ĩccirco eos fideiuſſores qui ſoluendo ſunt dari benefici

um epiſtole diui Adriani: quo creditor debet ab eis partes exigere: quod beneficiũ
non datur fideiuſſorib. tutoꝶ. l. ult. ff. rem publicam fal.fore.l.i.S. nunc tractemus.
ffde tute: & ratio. diſtrah. Fallit ſecundo in fideiuſſore fideiuſſoris.l.ſ plures. 5. fi.
ff.de fideiuſ. Fallit.iii. in fideiuſſorib. diuerſorum debitorum.l. ſi a titio.ff. de fideiſ.
Fallit.iiii.in his qui inficiãtur.l.ſi dubitetur. . ita. ff. de fideiuſ. Ea aũt exceptio epi/
ſtole Diui Adr.eſt anomola ut.dicit glo. & declarat in. d, 5. ſi plures inſtitu.de tide
iuſ.quia nec peremptoriam.nec delatoriam imitetur ꝗuis enim perimat petitionẽ:
tamen ante litis conteſtationem ẽ obiicienda. ſic participia eſt utriuſq;. Albericus.

d. hanc. l. eſſe tenenda ob ſtatuta loquentia de his qui ſoluendo non ſunt: ut intel

ligãtur de iis qui neq; per.ſe:neq; per aliũ pñt ſoluere.Vnde dico.l.ſi quis id quod.
de iuriſd. oĩum iud.ꝙ is qui non habet in ere luat in corpore non habere locum
ubi paupꝑ:qui per ſe ſoluendo non eſt daret fideiuſ.idoneum: nec eſſet periculum
in mora. In criminalib. tñ & penis fiſcalib. non ſolent admitti fideiuſſotes: ſed deti
netur carceratus donec ſoluerit: aut ſi appellet a ſententia conſignatam pecuniam
depoſuerit. Aliud in ciuilib. uarie tũ utuntur iudices
D METIANVS.
CIn ambiguis orationib. maxime ſentẽtia ſpcctanda ẽ eius ꝗ eas protuliſſet.
CDeclaratur prĩo in reſcriptis & legib.l. neratius infra eo. ubi priuilegium cõcef
ſum uiuo non extendatur ad mortuum: & eſt per principem declarandum an he
redib. detur.l..ult. l. cum nouo. C. de legi. & conſti. l. ex facto.ff. de uulg.& pup.Se⸗
cundo declaratur in teſtamentis in quib. ſcrutanda eſtuoluntas teſtatoris unde⸗/
cũq; percipi potetit.l.in conditionib.l. de condit. & dem.l. non aliter de leg.iii..ſce
uola. ffad treb. l. cum uirum. C. de fideicom. l.. ii. C. de lib. pret. cum ſimil. Terrio ĩ
pretoriũĩs ſtipulationib. in ambiguis ad pretoris interpretationem eſt recurrẽdum

.l. de die.ff. qui ſatiſd. cog. Idem in ſententiis iudicum.il.acta.ff. de re iudi.que nô lo

quitur in ſententie interpretatione: ſed in amplianda: uel minuenda pena poſt ſen
tentiã. In contractib. aũt dicut in gl. nã in ambiguis fit interpretatio contra profe/⸗
rentem: qui potuit clariorem legem contractui apponere. lL. ueterib. ff. de pactis.l.

labeo ſcribit obſcuritatẽ.ff. de contrahenda emptione. Dixi in. l.obſcuris ſupra eo.

Dy.in.c.contra eũ qui legem de reg.iu.li.vi.
. HERMOGENIANVS
¶ Ea ſola deportationis ſententia aufert: que ad fiſcum perueniunt.
CDeclaratur prio in gl. pꝑ driam inter deportatum: & relegatum: que eſt ꝙ; de/
pontatio bonoꝶ confiſcationem includitmnon aũt relegatio: miſi ex magna cauſa iu
dex bona expreſſe ademerit. l. deportatorum. C. de penis, l. deportati. C. de bo. pro/

De regu.iur. ff. Fo.XLVII
1 ſcrip.liii.C.ſi penden. appel. mors inter. l..ffde bo. damnat. Alex.in. c. cclyiii. ſecũ
D do uolu. Alie ſunt dre quas recitat gl. in. . relegati qui mo. ius pfie p̃tatis ſol. ut cir D
d ca patriam poteſtatem: circa ciuitatis amiſſionem: circa tempus quia alius ad tem
pus: alius in perpetuum: neutra uero amittit libertatẽ. Vnde queſtio eſt magna
utꝶ hanniti relegatis:an deportatis comparari debeant. In qua re bar.in.. hec aſt .
tria in ꝓhe.ff. & in. l illicitas. ff. qui uniuerſas. ff de of preſid. tenet bannitum & de
i portatum non equiperari quia dicit gl. S. relegati hoc dicere & reprobari.poſtea ui
e detar aliud ſentire dum dicit preſidẽ non poſſe deportare: ergo nec bannire:quod
ni reprobatur. Crebrior ſententia eſtut Alex.in dicto cõſ.ſcrib. & moder. in. l.i.. C. de
her inſtit. bannitum cui annotatione bonorum expreſſa deportato comparari:
“ alium uero minime: ſed relegato. Ea eſt ſententia glo.illius. S. relegati: & glo. in ca/
i pitulo domino guerram. in ti.hic finitur lex in feudis. lta ſentit lIo.and.ad ſpec.ĩẽ le
8 riſq; locis in ti. de inſtr. edi. in ti. de actore in ti. de accuſ.in tit. de arb. ait hãc eſſe ſen
6 tentiã Guid. de ſuz. in. l. pedius. ffde arb. per. lactionem. 5 publicatioe.ff pro ſocio
M li. F. fl. ff.de bo. poſſ. contr tab. Ita ſentit lac. de beluiſo.in diſputatione incipiente
H Sempronius: & ticius inimici capitales. Ita bal. in. liii.ſ Penden. appel. l. Gallus. 5.
4 ille caſus: &. F. & quid ſi tantũ.ff. de lib. & poſthin. l. œtuptioncm. C.de uſufruct.
Ita multi alii per Alex. & mod. citati. Quid ergo amittunt iſti perpetu u:uel cum
Ac bonorum annotatione banniti? ea oĩa que depontati qui apolides greca uoce hoc
irl eſt ciuitate priuati dũñr in.l.i.. hi qui.ff. de leg.iii. & in.l.quidam ſunt ſerui.ff.d epe
. nis. perdunt ergo quicquid iureiillius ciuitatis & territorii a quo ſunt expulſi pẽt
w⸗ obuenire ex cõi ſententia bar.iſti exules:qui uere deportati non ſunr:quia inſulam
am cærtam non hũt. ſed extra id territorium poſſunt uagari: ꝗquis amittant bona que
lun illic hũt: tñ nõ oĩa que alibi acquirũt. Vnde ſi iure illius municipii aliquid lucretur
dun maritus ſi maſculi p̃ᷣferant᷑ femi.nõ gaudet illo iure. Aliud ẽĩ ũs ꝗ iure cõi deſerũ
ian tur. Hec eſt ſententia bar. in tractatu de bannitis: Et in queſtione incip.ſtatuto lu⸗
cane ciuitatis: ſic etiam ſucceſſionem ei ĩ illo teritorio delatam qñ bona ſunt illio.
Aliud eſt in iis bonis:que in alio territorio ſunt ſecundum bar.in.l.i.C. de ſu.tri.ad
n fi. bald. in.l. iuriſperitos. . cum oriundus.ff. de execu.tut.l.ſed ſi pl ures. S. in arroga
duf to. ff. de nulg. ſub. per illa iura pau. de ca. Et laſon in. d. l i. C. de her. reſtit. cano. in. c.
n proſtulaſti de foro compet. que eſt cõis opio. Secundo declaratur in glo. & melius
d ꝙ ſententia deportationis non aufert ea bona que fiſcus non capit. ld eſt ſi que ſit
ule hereditas obueniens deportato quam fiſcus ut ſuſpectam repudiet: quia dubitet
e in fit opulenta. nec ne: ea non aufertur. Cui ergo datur? Due ſunt in glo. ſententie
mol una ꝙ detur heredib. deportati ab inteſtato uenientib.per. l. actionem. . publicatio
dun ne. ff pro ſocio: & ei tanꝗᷓ imerito nõ detur Alia eſt q; detur ipi deportato per.l. de
nolo prortati. C. de bo.preſcript.Que dicit etiam bona: que poſt deportationem illi ob
Nle ueniunt, ad heredes non pertinere. infert glo. ergo ad fiſcum ſi uelit aut ſi nolit ipſi
o deportato relinquuntur. Prima tũ opio uidetur melior: & reſſ pondetur ad.l. depor
. tati: quia lex illa nõ dicit ad deportatum. peruenire. ſed fiſcum preferri heredib. Pre
n terea deportatus pro mortuo habetur in hiis quorum dies cedit tempore deporta
tionis.l.intercidit.ff.de condit.& demon. nec ẽ capax herediratis aut legati uel eo
rum: que iure ciuili obueniũt. d.l.i.de her inſtit. cum ſimi. Sed eſt magna: & ardua
queſtio an ſi ſit inſtitutus heres:acquiratur hereditas ſiſco:an uero uenientib. ab ĩ
teſt. que ꝗqᷓuis uideatur deciſa per di. lL deportati:tũ cadit in magnam controuer. ſia.
an Vtilitas redundatur prim oꝛquia ſi fiſco detur, legata preſtabuntur. lproxume ff.
drn deis: que in teſt del, ſtem alia quia nemo poſſet allegare: & obũicere indignitatem

De regu.iur.ff.

deportato: niſi fiſcus. Vnde ſi fi ſcus nollet eſſe heres deportatus ſuccederet:ut di/

cunt ſcrib.in. d.l. quod eſt ſecundum hanc glo.in. c. part. & contra id quod dixi re
ſpondendo ad.l.deportati ita tenent per glo.in.l. his conſequenter. . li. f. fa. her c.&
ad hoc allegant hanc gl. ſolemnem. B ald. in. l. am quam in. vi. col. C.de fideicõm.

Lud. Ro. in mubr. de acquir. her. Moder.in. l. ſi ſeruus plurium. . ſi quis ante per il

lum tex.ff de leg i. ubi dicit. quid tamen ſi fiſcus bona non agnoſcat, ex necellitate
redundabit onus legatorum ad heredem.qui tũ tex.in uer. heredem eſt dubius: &
uidetur in contrariam partem adduci poſſe: niſi dixerit pꝑ onus legatorum nõ da

ri heredib. ab inteſt. ſed deportato heredi inſtituto.ꝗᷓuis.n. deportatus perdat ius ci

uile tũ hoc eſtuerum ĩ fauorem fiſci. Vnde eo renũtiante remittitur illa pena quo
ad hoc. Ad.q. uero an deportato inſtituto ſuccedat fiſcus in ea hereditate: uel he/
redes teſtatoris ab inteſtato uenientes, Communis eſt bar.in. l. ſi ſeruus eius. ff. de

acquir. her ꝙ excluditur fiſcus per rõnes alleg, per moder.in.d. locis,. Qui poſſint

deportare. Dic ut in. li. de leg.ii,Et bar in. d. qui uniuerſas.
Q uotiens utriuſq; cauſa lucri ratione uertitur, is preferendus eſt:cuius in
lucro cauſa tempore procedit. .

C Glo.declarat primo.Si mihi.xx. debeas ex donatione: & Titio.xx. ex eodem ti

tulo: prefertur is qui litem conteſtatus eſt: uel ſententiam obtinuit per.l.ſi ex duo/
bus. fſ.de pecu. in argu. ubi dicitur. ꝙ; uno ex heredib. de peculio conuento, alii libe
rantur. & inſpicitur quantum ſit in peculio tꝑe ſententie. De litis conteſt. ſuperius
a me dictum eſt per.l.ſi titius.fl. de uerb. obl. per quam põt exemplum huius legis
tradi. Secundo glo. declarat melius per. l. quoties. C. de rei uend. u bi tã ex rit. lucra
tiuo quã oneroſo prefertur is:cui res eſt prius tradita:que lex procedit: ubi ius pro
cedit ex titulo & poſſeſſione ſimul iunctis. tunc. n. prefert is qui prius concurſum
utriuſq; habet. Aliud ergo eſt ubi ſolus titulus ſufficit. ut ĩ. l. ut inter diuinum. C.
de ſacr. eccl. ubi melior eſt cõditio eius qui prius habuit titulum: quia in reb. cccle
ſie non requiritur poſſeſſio ad dñii tranſlationem: nec traditio: quod ĩ publiciana
locum non habetiut ſpec. uoluit in ti. de locato. S. nunc aliqua. uer. yii. balin. d. .
quoties. Item fallit in hypotheca: in qua prioritas tit. attenditur. .potior in princ.
&. S. colonus.l. idemq;..ſi tibi.ff. qui potiores in pignoribus.l.ſi fundus.C. eo. tit.
.c. qui prior de reg.iu.li.yi. Item fallit ĩ benefici. alib. in quib. prefertur ius: cui prius
elſt conceſſum:mon qui prius poſſedit: ſed qui prius impetrat: & hẽt titulum uali/
dum. c. capitulum ſancte crucis de reſcrip.c. quia cũctis de conceſ.pred. Illic. n. no

requiritur ad acquirendum traditio uel quaſi ſicut nec ad perdendum eiectio de

poſ.uel quaſi:quia ſufficit quem eẽ priuatum titulo ut uacet beneficium. Scribit
innoc.c. cum noſtris de conceſ.pteben. &.d. c. quia cunctis: ubi diſtinguit
ter contractus: & ultimas uoluntates: quia in illis dominium non traſſertur ſine
traditione.l.traditionib. C. de pactis. in iſtis ſecus.l. a titio. ff. de furtis. Item fallit in

matrimonio capite fi. deſponſa. duorum. ubi is qui duabus promiſit. per uerba

de pñti debet priori ſtare. licet cum alia ſecuta ſit copula:quia matrimonium p ſo

lum conſenſum contrahitur. Aliud eſſet in matrimonio ſpũali.ut in.c.quod aũt:

&.c. paſtoralis de iure patronatus. Vbi ſi patronus laicus p̃ᷣſentet duos, ſecundus

inſtituitur: & prefertur: qnia requiritur inſtitutio: uel quaſi traditio: Et illic glo.alle

gat. l. quoties: & alia quedam iura per glo. nr̃am cum diſtinctione tradita. Inducit

ad queſtionem. Titius hẽbat primogenitum naturalem: & ſecundo genitum legi

timũ.poſtea legitimauit primũ, quis p̃fertur in ſncceſſione regni: uel feudi? bald.

guit ut glo.ĩ

l

ſt

4
le

c,
e
,
del
lin
1

us
l io
e

dlln

iun

dent
cio
lbe
penis
legs
lucn
sp⸗
uilum
uund,
becre
lcun
une
ot
innns
nul

nc

fe

cn
ctoce

Gcbhtt

ui
ur e
ltin
Luctht
din
uncus
u

e

=

De regu iur fl. — Fo. L.

ↄcludit ex pᷣdictis ſcdo gẽitũ p̃ſerri ꝗa licet priogẽitus fuerit natura priortã fuit iu
re poſterior. nã uĩculũciuile & naturale ex quibus cõſtat ſucceſſio prius reperitur
in ſcdo. Ita Iaco.bu. dixit. ita ſentit bal. ad fi.l. eã quã. C. de fideicõ. Ita Ang. & Pau.
in. l. gallus. S. & quid ſi tantum. ff. de libe. & poſth. Iaco. de belui.in aucto.qui.mo.
natu. effi.ſui. F. tribus. Ant. but.in. c. tãta. qui filii ſint legiti. Io. andr. in reg.ſine cul
PpPa. e.ti. lib. vi. & eſt cõmunis. In reliquis ſequere glo.& ſcrib.in.l.pacta. C. de pact.

„Venuleius.
C¶Non poteſt uideri improbus qui ignorat quantũ ſoluere debeat.
CGlo.declarat per.l.ſi reſiduũ.C. de diſtrac.pig.l.ſi quis ſolutõi.fl.deuſu.cũ ſimi.

Albe.inducit generaliter ad materiã oblationis & cõſignationis de qua in. l. acce

ptã. C. deuſuris. l. obſignatiõe. C. de ſolu.l. quidã eſtimauerũt.fl. ſi cer. pet. Nãubi
debitũ nõ eſt liquidũ totũ nõ eſt faciẽda cõſignatio pro eo ꝙ nõ liquet nec ĩcurrit

moram is qui non effert: de qua oblariõe reali & uerbali ſuperius a me dictũ fuit.
Seribentes aũt in. d. l. quidam. citant ſingu. tex. quo probatur Bar. iudicio quod ſi
reus conuẽtus confitetur partem debiti actor debet acceptare cõſeſſionẽ alioquin
reus non teneturei offerre nee eſt in mora. tex.eſt in.l. in fideicõmiiſſi: ad principiũ
ff. de uſuris. Dũ dicit tãetſi non facile euenit ut mora nõ precedente ad iudicẽ pᷣue

niatur ſed puta falcidie.l. rationẽ ĩterueniſſe. de qua re per bar.in. l. qui ſolidum.ff.
de lcga.ii. & modernos in dicta. l. quidam extimauerunt: ubi diſputant que obla
tio requiratur. Nã bar. dicit requiri realem ꝑ glo.in.l. ſi debitor offerret. ff. de ſolu.

alii ſolam uerbalem quia uerbalis in iudicio facta equipollet reali extra iudicium:
ut bar. ſcribit in.l. ſi rem. 5. fi. ff. de pigno.actiꝛuide eundem in.l. lulianus.S. offerri.
ff. de actio. empti. Dixi prius poſt ſcrib. in. d. l. acceptam: & in. d. l iulianus. cum ſi/

COmnia que iure contrahuntur: contrario iure pereuunt.

QDe hac regula dictũ eſt in.l.nihil tam natnrale. ubi poſt doct.i.l. ab emptiõe.ff.
de pactis. Albe. diſtinguit ĩter ea que ex unius uoluntate dependẽt & ea que ex uo
luntate plurimi. illic ſatis dictũ & per Iaſo.in.d.l.ab emptiõe. Põt aũt hec lex decla
rari per.l.non eſt nouũ.ff.de legibus. ubi una lex poſterior alii contraria eam abro
gat: & priuilegiũ aliud alii derogat: & cõſuetudo una poteſt aliã antiquare: ut eſti.
cõſuetudine ĩterdictiõis ſublate que pmittit hodie patri uẽdere bõa ſua. Hec in ĩſi
nitũ trahi poſſunt:qũ ab eo contrariũ ius ſtatuitur qui poteſtatẽ hẽt uel qui prius
ſtatuerat ut illic ſcrib. & in. l.i. C. que ſit lõga cõſue. & in.l.de quibus.ff.de legibus.

W Paulus.
C¶ CVbilex duorum menſium mentionem fecit & qui ſexageſimo primo die
uenerit audiendus eſt. Ita etenim imperator noſter Antonius cũ diuo fratre
ſuo reſcripſit. H

Poteſt eſſe ratio quia mẽſes nõnulli ſunt longiores.xxx. diebus. uel ga quod in

cõtinẽti fit uidetur ineſſe.l. lecta. ff. ſi certũ pet. cum ſimi. hinc dicitur ĩ cõſuetudine
retractus annũ & diem dari quia in illa die fit celerrima ſatis factio que purgat mo
tam. Vt ego illic dixi. ſic occurrit mihi hodie queſtio de quodam qui cum debe⸗
ret ex ſtatuto carnutum offerre pecuniam retractus intra octo dies totam. Obtu
lit de nocte ante mediam noctem & poſtea die rurſus obtulit.dixi facile cum eo
agi & remitti illum rigorem temporis cuni dies contineat uiginti quatuor horas.
Item quod celeriter ſequenti die purgauit moram: & ad hoc textus iſte eſt egregi⸗
us. Facit in arg. tex. in. I. ſi uenditor de his.ff. de edil. edic. illic ĩtra duos mẽſes uel ꝗ
ti temporis interſit: facitli,. C.de tempo. & rep appell¶ & auc. hodie. C. de appell⸗ in

uer. a ſentẽtie recltatione numerandũ. Sicut in concordatis inter leonem decimũ

pontiſficem Ro. & Franciſcũ regem Chriſtianiſſimũ dicitur primo mẽſe poſt pu

blicationẽ non cõprehenditur dies publicationis ſed ĩcipit nũerari a die ſequẽti.
Limitatur in teſtamẽtis in quibus dies cedit ſtatim & ſpecifice ac ſtricte fieri debet
iplemẽtũ.l.i.fl.qñ dies legati cedit. l. quibus diebus.ff. de cõdi. & de. &. l. qui heredi.
&.l.publius. Limitatur in cõtractibus & iudiciis.l.ii.fl.de eo ꝙ certo loco.in ſimi
li.l.ũ cum dies.ff. de arbi.l.propandum. C. de iudic.
VIlpianus.
CQ uiuetante pretore fecit:hic aduerſus edictũ feciſſe ꝓprie dicitur.

CNam aliud fit preter legem aliud cõtra legem ut ſcribẽtes in.l.non dubiũ. C. de

legibus: & ego ſuperius dixi: & eſt exẽplum per.l.ſiquid id quod. ff. de edili.edic.ſi

ue contemnatur edictũ pretoris ꝙ; grauius punitur ut illic: ſiue ſentẽtia.
C¶CS. Eius eſt actionem denegare qui poſſit & dare.

Declara ut glo.denegare:abſoluendo reum.dare condemnando ita Dy. & Al

beri.de qua re dictũ eſt in. l. nemo qui condemnare ſupra.e. unde cauſa breuitatis
ad alia tranſeundũ eſt ut hoc anno poſſit hic titulus diligẽter & ſatis accurate nõ

autermn curioſe abſolui. Nam poſſemus infinita congerere in ſingulis legibus uel
impertinentia uel non neceſſarii.
ä Paulus.
CFere in oĩbus penalibus iudiciis & etati & imprudẽtie ſuccurritur.
CGlo.declarat optĩe hãc.l. in iuuene & ſene per.l.i.C. ſi aduerſus delictũ.l.ii.ff. de
termi.moto.et pulchre dſtinguit in delictis ex cuius dictis. Collige regulã: minor
annis excuſatur in delictis.l.i. C. ſi aduer. delic. ubi cũ deliquit per culpã reſtituit
in totũ.Idẽ in ĩfante quia nõ eſt doli capax:qui plane nõ tenetur.l. ꝙ ĩfans.ff. de rei
uendic.l. infans. ff. de ſicariis.l. ſed et ſi. S. iniuriã.ff. ad.l. acquil.l.fi.ff. de admi. tuto.
l.ſi ifanti. C. de iure delib. Is aũt dicitur illic qui minor eſt ſeptẽ annis. Nã pupillus
quidã nouem annoꝶ (ut Auguſtius refert) nutricẽ impregnauit et qui doli capa

ces ſunt puniuntur ex dolo non ex culpa quia reſtituũtur ꝑ etatis beneficiũ.l. pu
pillum ĩfra.e.ti. Fallit hec regula in.l.ſi ex cauſa.S.ſi in cõmiſſum. fff. de mino.et.S.
nũc uidendũ ea.l.ubi ex dolo non datur reſtitutio quãdo ciuiliter agitur niſi utha

beatur pro cõſeſſo cum negauit nec reſcat in duplum: uel pro trãſacto. Fallit ubi
criminaliter agitur in crimine atrociſſimo ut in.l. auxiliũ. S. in delictis. ff. de mĩo. ut
in adulterio: in atrocibus uero minuitur pẽa iudicis arbitrio. Vidi ſepe iuuenes ad
modũ et impuberes laqueo ſuſpendi:iſed tardius ea pena illis infligitur nã et uidi

per latera ſuſpendi poſtea rurſus delinquẽtes ſtrangulari. Lres ſunt caſus in glo.

quibus non tenetur mĩor ex delicto. Primus in.l,ſi ſeruus. C. ſi aduerſus delic. ubi
non eſt.l.ſi ſeruus: ſed lex finalis: que matrem minorem annis. xxyv. excuſat in totũ

quod non petierit tutorẽ filiis. Alius eſt in.l. pe. C. de his qui not. infa. Vbi minor

qui fecit corporis ſui oſtentationem & ludicram artem exercuit non eſt infamis:

quia leges ille que tales puniunt in maiores tantum late ſunt. hodie tamẽ deſierũt
in uſu eſſe preſertim apud nos ubi ſenes etiam precio accepto in theatrum deſcen

dunt. Ego arbitrarer eos qui precium accipiunt quãuis in dei honorem agant in
famia notandos eſſe. Tertius caſus eſt in./.i.in fi. C. de falſa mon. qui tex.dicit ꝗa
etas eorum quid faciat ignorat:que lex non loꝗtur de minor.ſed de impuberibus
doli non capacibus ut illic etiã glo.dicit per.l.pupillũ infra hocti.reliqua dicut in
glo. de ſenibus. habes in. presbyteri. C. de epiſco. & cleri. hucetiã uide bar. in.l. nõ
ſolũ.S.ſ mãdato.ff.de iniur. potes addere huic gl.caſum ĩ quo mior nõ tũtur ẽtex

⸗

lel

utits
rend

sul

lice⸗

bminon
ltuut
kceni
dltur⸗
upiis
Aag
liu
eniont
veteill
Ictuil
ginge
certi
tnwi
uns
Aiit

ilue

De regu.iur.ffl. Fo. LI

delicto in uulg.l.ſiuero non reum S. ſi adoleſcens.ᷣff mandati:quẽ declarat Alex.

in conſi.cxxy.uol.i.ubi multa de dona. minoꝶ. Idem docet quomodo furor & mi
nor etas probentur in conſi.xcii.uol.v. De im prudentia & ignorantia an excuſet a

dolo & crimine leſe maieſtatis.Vide Phil.decium in cõſi.lxiiii.

Idem.
¶ Nullũ crimen patitur is qui non prohibet cum prohibere non poteſt.
Dicut glo. & dixi in. I. culpa caret ſupra eodem. Idem.

UIn eo quod plus ſit ſemper ineſt minus.
CGlo.optime declarat & dat egregiam theoricã que tñ nõ oĩno traditur ĩn.S. pre
terea:per eam alleg.hec regula tũ in cõtractibus tũ in ſentẽtis tum in iudiciis tum
in teſtamẽtis tum in iuriſdictione procedit. Vt alibi dictũ eſt & ſcrib. colligunt in
li.S. ſed ſi mihi ſtipulanti: ſupra de uerbo. oblig. diſtinguẽdo an in quãtitate: an in
qualitate ſit diſſenſus que eſt cõis diſtinctio. Iaſon pleniſſime dixit illic & oẽs mo
derni quibus addere non eſt opus. Albe. hic poſt ſcrib. in. . plus ſemper. Diſputat
pulchre de preſumptiõe partis: & ordinate recitat opiniões doc. uide pleius anno.
in.c.auditis:de preſcript. & ſcrib.in.l.ii.C. de ſeruit. & aqua.& in.l.cũ notiſſimi.C.
de preſcriptione triginta anno.cum ſimil. uide ẽt huc de iuriſdictione Fran. Areti.
& Albe.in.l.poſſideri.ff. de acqui.poſſ. reliqua pars huius legis ut in gl. & ꝑ Albe.
expediatur: uſq; ad. l.pupillum. S. in heredes. Cui adde dum diſputat qñ dicat᷑ quis
proximus pubertati ultra oẽs opiniones ſtandũ eſſe arbitrio iudicis: ut multi uo
lunt in.l. qui iuraſſe.ff. de iureiur. facit. l. ſi minor. xxv. annis ex aſpectu. ff. de mino
ribus. Alie in aliis legibus huius ti, dicemus de mulieribus uide Phi. decium in cõ
ſi.clxxx. &. clxxxyviii. “”ZMB
C. S. In heredes non ſolent actiones tranſire quæ penales ſunt ex maleficio,
ueluti furti, damni iniurie ui bo. rapt. WD—
CCollige, ꝙ actio ex delicto penalis nõ trãſit in heredẽ: cõcor. l..i. ff.de priua. delic.
l.i. C. ex delict. defunc. & iura in gl. relata: unde bar. in. d.l i. dicit platũ nõ teneri ex
delicto p̃deceſſorĩs arg.I. licet. . ſi ex cã.ff. de peculio: ubi ẽ limitatio potius huius
materie. Limitat᷑ enĩ prio ut teneãtur quatẽus locupletiores ſacti uel ad eos puẽit:
ut in. d. l.i. x delict. ꝗa iniquiſſimũ eſt ex delicto alterius alteꝶ locupletari & ſcele
re ditari:niſi in cõditiõe furtiua ꝑ hanc gl. qa ut dicit tex. ꝑ eã allegatus aliud reme
diũ datur contra ipſum heredem ſcilicet conditionis fnrtiue. quia ciuilis actio da

tur in heredem hoc caſu pretoria uero a delicto denominata ut unde ui bono.

rapt. & ſimili: nõ datur ſed actio in factũ. l.i. in fi.ff. ui bo. rapt. aliud in his que a de
licto non denominãtur ut dicta lege prima ex delict. Item fallit quando a lege pe
na ĩponitur tũc enĩ trãſit ut in ti. ꝙ quiſq; iuris.l.iii.S. aũt: ex prio ĩtellectu. Nec ẽ
opus ſentẽtia uel declaratiõe hominis: ut illo caſu. Tertio ſallit ubi ꝓ pena delin
quẽtis cauſatur exceptio tũc trãſit in heredẽ ẽt nõ cõteſtata ut dicit tex.d. S. ꝙ; aũt:
ex altero ĩtellectu. Quarto fallit in quaſi delictis in id ꝙ puenit quia ꝗquis pena iu
dicis qui litem ſuam fecit nõ tranſeat in heredẽ trãſit in id quod peruenit.l. in here
dem. f-. de calũniat. l. ſeruo. . cum pretor. ff. ad trebell. Quinto fallit quãdo actio
penalis deſcendit ex contractu: & cõmiſſum eſt delictum extra contractũ.l. fi. ff.
de nautic. fœn. ubi heres debitoris pene ob traiecticiã tenetur: aliud ſi delictũ circa
cõtractũ fieret. l. ex cõtractibus. f.de actio. & oblig. gl. tñ. l. ex delict. tradit quoſdaã
ſpeciales caſus ĩ ꝗbus actiões ex delictis deſcẽdẽtes nõ dantur cõtra heredes licet
dolus cõmittatur ĩ cõtractu:cuius materia ↄcluditur hac theorica bar.ut ſi delictũ
uẽiat purgãdũ per actionẽ ex cõtractu deſcẽdẽtẽ in heredẽ Baleat 1nalk ex⸗
ii

De regu. iur. ff.

cõtractibus & ſimiles: aliud ſi per aliã actionẽ. S.aliq inſti. de ꝑpet. & tẽpo. actio.
&.l.ſi hominẽ.S. datur.fl.depoſiti: & caſus per illã glo.enũerati. Fallit ſexto in con
ditione furtiua que ex uariis figuris cauſaꝶ oritur nã datur ẽt in id quod non pue
nit. l. ſ pro fure.fl. de cõdict. furtiua: ut illic glo. uoluit & hec glo.que reprobãtur ꝑ
bar. in. d. li: de priua. delic. dicentẽ illic eſſe ſpeciale ob frequẽtiã delicti ſcut in ſimi
li habetis in adulterio. Il. trãſigere. C. de trãſac. Fallit ſeptimo I.l. gaius. ff. ad Sylla.

ubi iuditio bar.fuit inflicta pena ipſo iure ob nõ uĩdicatã mortẽ defuncti ꝙ appa

ret quia poſſeſſor illic cõuẽitur petitiõe hereditatis: a fiſco. .i. C. de his qui. ut ĩdig.
l. in cognitiõe.ff. ad Syll.ſic agitur illic nõ ad penã iponẽdã ſed ad ĩpoſitã ipſo iure
exigendã. ut in. l. cõmiſſa. ff. de publica. &. d. . ꝙ aũt. Fallit octauo ĩ prelato cuius
predeceſſor deliquit non ſuo noie priuato ſed prelati uel dignitatis. c. cũ dilectus.
de ordi. cognit. ubi per Inno. & ſcrib. in. ci. de ſolut. & per bal.ĩ. d.l.i. C: ex delic. deſ:
Anto.de butrio ĩ.c.i.S.quibus:de priuileg.Io.andr.c.i.ut lit.nõ cõt.cũ ſimili. Fallit
nono in. d.l.i. ppter litis conteſtationẽ ut prius dictũ in.l.nõ põt: iuncta.l.ſeq.hoc
ti. de litis cõteſtationis effectibus. Idẽ propter cõfeſſionẽ uerã in iudicio ẽt crimĩa
li factã ut Spec. uoluit in ti. de accuſ.S.i.uer.quid ſi latro aliud.in ficta ſecũdũ har.
er.l.eius qui delatorẽ. ff. de iure fiſci: niſi in caſu.l.ii.in prin. ff. de bo.co.qui mort.
ſibi cõſci.ĩ latrõibus: cui addit gl. l. quiſquis. C. ad. l. iul. maieſt. Fallit decio in actio
nibus ꝑſecutoriis ex parte actoris: penalibus ex parte rei de iure naturali & cãoni
co quibus in ſolidũ heredes rei tenẽtur ſatis facere.c.i.de rapto.ĩ uer.oĩa plene emẽ

dent raptores bonoꝶ & predatores: ẽt per heredes ſecũdũ ſcrib. Fallit undecimo

in uſurarii heredibus qui de iure quoq; ciuili ex ſentẽtia cõi tenẽtur reſtituere in ſo
lidum quia de iure ciuili nõ repetũtur per actionẽ ex delicto ſed ꝑ cõditionẽ ĩdebi
ti uel ſine cauſa.l.ſi non ſortẽ.ff. de cõdict. indeb. Innocen. in. c. Michael. de uſur.
Bald.in dicta.l.i.ex delict. def. & in aucten. ad hec. C. de uſur. Frederi. de Senis in
conſixi. & dictum Ioan. andr. in ſpe. titu. de cõfeſ.S. poſtremo. uer. ſed nũquid cã
ſeſſus: de eo qui confeſſus eſt habuiſſe mille per rapinã. Fallit duodecimo ẽt lite
nõ cõteſt. ſed ubi proceſſum ẽ cõtra cõtumacẽ ex prĩo decreto ꝙ hẽt uim lit. cõt. ut
faciat actionẽ trãſtoriã: arg.l. ut pfectius. C. de annu. excep.I. ſi eum. 5. qui iniur ff.

ſi quis canti.l.i.ff.ex qui. cau. maio.gl.ſing.in. . penales: de perpet. & tẽp.act.dicit

ſolam libelli oblationẽ abſq; litis cõteſtatiõe facere tranſmiſſionẽ actionis pẽalis:
nec obſtat. l.i.ff. de req. reis: quia loꝗtur in delictis publicis. Fallit ultio nũc qñ con
ſumpta ẽ res per heredẽ.l.ſi ipſa: quod met. cã: & uide plẽius bal.in. d. l.. C. ex delic.
ex nihil conſenſui.
CNoto quod metus & uis ĩpediũt cõſenſum: ĩ bõefidei preſertim iudiciis. Eſt aũt
metus inſtãtis uel futuri periculi cauſa trepidatio preſens. .i,. & l. metũ in prin. ff.
de eo quod met.cau. Vis autẽ eſt maioris rei ĩpetus cui reſiſti nõ põt aduerſus ꝗᷓ
non proficit cuſtodia. l.iffe.l. ſed de dãno. ff locati. eius ſpecies ſunt quinq; ut cã
primo expediam. Cõpulſiua que ĩponit neceſſitatẽ uolũtati cõtrariam cum quis
facit quod nõ faceret ſi eſſet liberi arbitrii que producit actionem quod metus cau
ſa. Expulſiua que producit interdictum unde ui: Ablatiua que producit actio/

nem ui bono. rapt. circa mobilia & interdictum de ui & ui armata. l. i. . ii. ff. de ui

& ui arma..ſed nundum.inſti. de ui bon. rapt. Turbatiua que producit interdi
ctum uti poſſidetis in rebus ſoli & in mobilibus interdictũ utrobi. cũ duo ſe poſ-
ſidere contendunt. Inquietatiua que producit interdictũ quod ui aut clã cũ quis

prohibitus a me uel putans ſe prohibẽdum aliquid in meo facit. Declarat hec re

gula quo ad metũ ut procedat ĩ metu qui caditi uiꝝ cõſtatẽ.l.v.vi· vii. fe. ſup quo

ð
.
no
Gun
ll⸗

len

ul
vol.
ieg
ci
o
ce
us
celi
ee
lee⸗
nee
68.
obl
teer⸗
cer

inc.
bt
lunt
ſi
no
lbe
net
iſt
ſun

ck
N
e
nin
dr.
hon.
ct
iont

ine

ino
o

ccbi

ur.
dei
ele
tu
ut
ct
ei
icon

⸗

bona gl. in. c.p ſens clericus.xx.q.iii.in uerbo patrẽ bal.i.l.pactũ.C. de colla. Anto.

De regu.iur.ff. Fo. LIIi

magiſtro Ray. de petra forti dixit ſpiritũ ſcũm ĩpoſuiſſe hoc ori pretoris ut diceret
quod metu geſtum eſt ratũ non habebo. Ita refert bal.in rubri.de cõtro.inueſtitu.
in feud. Inculcat Barba.in cõſi.liii.vii.col. uol.i.multa in eam rem Frãciſcus areti.
in conſi.xiiii.in.x. col. Hec ẽ cõis & generalis declaratio: que multis ſpeciebus oſtẽ
ditur. Primo cum quis metu ne a magiſtratu opprimatur cũ eo cõtraxit de quo ĩ
l.ſ per ĩpreſſionẽ. ff.e. & in.l.nõ licet. fl. de cõtra. emp. ubi res & pretiũ retinetur per

uenditorẽ & iudex in quadruplũ dãnatur.l. nõ licet: & eſt pẽa que ꝑ cõſtitutiones

infligitur. quod ſi metu iudicis nõ cum eo ſed cũ alio cõtraxi reſtituitur res ſine pe
na.l. ult.ᷣ ff. e.ti. De hoc mietu per iudicẽ illato habes egregie per Alexã. in cõſi.xyvi.

uol.iii. col. p. & bar.in. l. de pupillo.S. ſi ꝗs ipſi p̃tori.fl. de ope.no.nũti.in.q.y.u bi qᷓ

tit quomodo probari põt ꝙ quis per metũ magiſtratus nõ eſt auſus corã eo in iu

dicio cõparere: uel ab eius ſentẽtia ꝓuocare. Quod ait bar. probari p iudicis mo
res ſeueros & iniquos dũ ſolet in carcerẽ detrudere appellãtes aut iniuria cos affi
cere arg.l.argentũ.ff. cõmod. cum ſimil. ex qualitate pꝑſone.aut quia ita erat mina
tus iudex. gl.l.metũ. C. eo.ti. que dicit nõ ſatis eſſe ꝓbari metũ ex proteſtatiõe pre
cedẽte ſed ex ꝑſone qualitate aut aliis cõiecturis. Ita Ang.i.l. cũ quidã. ff. de appel.
Secũdo metus eſt cũ quis ꝑ reuerẽtiã patris mariti patrõi fieri ſolet. Cũ illis cõtra
hẽdo.li.F.que onerãde.ff.quar.rer.actio quia ꝑ reuerẽtiã cõſentiẽs nõ u cõſẽtire:ſi

ue expreſſe ſiue tacite cõſentiat.l.ſi cũ dotẽ. ꝭ. eo aũt tpe.ff. ſol. ma.l.pe.ffde fur. gl.

d. S. que onerãde: reſcinditur enĩ talis ↄtractus ꝑ reuerẽtiã factus. ubi tũ bar. negat
ob ſolã reuerẽtiã uideri metũ ĩcuſſum niſi ꝓbatũ ſit minas aut uerbera p̃ceſſiſie.l.
iĩterpoſitas. C. de trãſ.l.ad ĩuidiã. C. eti. l:ſi patre cogẽte.ff. de rit. nup.c. ĩſinuãte qui
cleri. uel mõa. bal.ĩ. c.i.. itẽ ſacramẽta. de pac.iur.firm. Inno.i.c. cãm. de offi. deleg:
in.c. cũ uiꝶ. de reg.p illũ tex. Et cõiter approbatur quicquid Sali. uoluerit cautela
bar.in. I.rãſactionẽ. C. de trãſa. ꝙ ꝓpinqui ſicut pᷣſentes licet mine adſint. quia tol
litur ſuſpicio metus.Aliud ſᷣm Ludo.ro.qũ metu patris aut alterius cui debet reue
rẽtiã cũ alio tertio uel extrãeo fit otractus.d.l.ſi patre: ꝗuis dicat ꝙ ẽt adhuc ut cũ

patre celebratus metu reſcĩdatur nõ reqrãtur mĩe, uerbera, & ſimilia. Tñ cius opi

nio reprobat᷑.pꝑ ſcrib. arg. c. ꝗuis de pac.l.yi.l. fideiuſ.S. pater. ff. de fideiuſ.d. l. ad ĩui
diã. Fallit hec cõis ſᷣm Ant. de but.ĩ. d. c. cũ uiꝶ: ubi ſumus ĩ actu requirẽte oĩmodã
libertatẽ ut in ĩgreſſu religiõis ut ẽ gl.ſing.i.c.pᷣſẽs clericus.xx.q.iii.unde dicerẽ q;
metu regis aut regĩe pᷣcipue parẽtũ ĩgreſſus pᷣſumeret᷑ meticuloſus licet nõ pᷣceſſe
rĩt mine: & admodũ debẽt cauere parẽtes ne ſeueritas eoꝶ & reuerẽtia cogat igreſ
ſum. In matrimonio tũñ in quo libertas requirit᷑ nõ ẽ cã quia pñtia ſola patris non
iducit metũ.d.l.ſi patre.cũ illic no. Et precedentia ꝓcedũt ẽt ſi ſit abſens is qui mi
natus eſt & durat cã metuẽdi:ut in tyrãno uel cũ in patris poteſtate adhuc eſt ita
tenet Alex. cõtra Pau.de caſt. per bar.theoricã in.l.ii. C.e. ti. quod me. cau.& ĩ.l.ſi ob
turpẽ.ff. de condic.ob cãm. Vbi ꝗᷓuis ſolutio facta poſt metũ ĩcuſſum ex ĩterual
lo preſumitur facta ſine metu tñ aliud dicẽdũ quãdo metus cã durat. Huc deniq;
adde quod in caſibus in quibus patientia pro conſenſu habetur. De quibus ĩ reg.
qui tacet in illis tacẽs ob reuerẽtiã patris uel mariti non cõſentit. Ex theorica bar.
in. I. que dotis ad fi. ff. ſol.mat. Ant.i.c. nõne.de ſolu. Tertio p̃ter id ꝙ di ꝓ bari aliis
mõis ut ĩ medico.l.medi.ff. de extraor.cog.l.ſing.Itẽ eo ꝗ ſtuprũ minabat᷑ ſibi uel

ſuis:nã maior ẽ ꝗ mortis iſte metus: uel ꝓ ſtatu ꝗ iſtris ſolis ꝓbat᷑ ꝗ times ĩcẽdi.l.

iſti ꝗdẽ. S. ult. ff. e maxie tñ ſi ꝗs metuat mortẽ uel cruciatũ corp.d.l. ĩterpoſitas:ẽt
ſi meruit ob delictũ:niſi liceret illi occidere, l.nec tiorẽ.ff. e,ti. Cui arti. adde q; terror

De regu.ĩur. ff.

armoꝶ eſt iuſtus metus etiã ſi armis nõ utantur & ſine alia cõminatione.. licet. .
ꝗ armati.ff. de ui arma. & illic ſcrib. gl. & doc.in.l.i. C. unde ui. Etiã ſi is qui cum ar
mis acceſſit arma depoſuerit.ut uoluit glo. d. S. qui armati. Quod Ang. cõmen
dat ad hocut qui inſurgit contra aliquem licet arma deponat anteꝗᷓ alud faciat
tamen id quod facit dicitur armis feciſſe. Quod tamen eſſent adhuc in eius pote
ſtate. l. qui poteſt faccre. hoc ti. noſtro: &. l. quotiens. 5.i poteſtate. ff. de noxal. Huc
uos addite pulchre quod ad hoc ut ſit metus cadens in conſtãtem uirum non eſt
opus ut expectet ſe prio uulnerari aut cruciari: uel ire in diſcrimen mortis aut cru
ciatus. Sic Alex. conſulit in conſi. xcyiii. uol. iii facit quod glo. ſcribit in. c. bone. in
uerbo metuebat de elec. quod ſolus timor inferende uiolentie eſt iuſtus metus ad
caſſandum electionem: quãuis nihil ſequtũ: quod eſt contra eos qui armati mittũ
tur ut aſſiſtant electioni & fingunt ſe a rege cauſa tuitionis & pacis miſſos: nam

ſufficit timere in futurum ex cauſa iuſta & ſolita fieri ut innoc.in. c. cum a nobis.
de elect. faciũt not.in.l.ſi donationis. C. eo.ti.in. c. ueniens: &, c. conſultationis de

ſponſa. de eo qui cum puella dormiens coactus eſt a parẽribus eam ducere. Et ele
ganter hec deducit Alex. in conſi. xcix. uol.iii. per totum ubi de matrimonio ꝑ me
tum contracto multas ſpecies & exem pla cõgerit. Egregie philippum decium in
conſi.xlii.col.iiii.ubi multa de metu per iudicis preceptu illato & concludit quod
metus iudicis irritat contractum etiã cum alio factum:per rationes eius optimas:

& uide cano.in.c. cum dilectus: de eo quod met.cau.in antiqcum ſimi. Nunc di
camus que actio detur pro reſcindendo eo quod met. cau. factũ eſt. Primo daur
actio perſonalis ei qui per metum promiſit ut liberetur, ei qui ſoluit durante metu

ut reſtituatur, ei qui liberauit aliquem ut reſtituatur obligatio in perſonam metũ
inferentis & fideiu ſſores & pignora:ei qui diſceſſit a cõtractu uel adiuit uel repu/
diauit hereditatem: & ipſo iure cõtra promiſſionẽ dotis que tamẽ nulla eſt:& aliis
quibuſdam caſibus quibus uel directa uel utilis datur hec actio. Datur etiam ex
ceptio cõtra petẽtem metus cauſa promiſſum. Item uẽdicatio utilis de iure preto
rio:in rebus mobilibus per metum datis & contra eos ad quos res peruẽit. Fallit
quando non eſt damnum datum patienti metum. Fallit ſecũdo ubi agit de utiliĩ
rem ceſſat actio quod me.cau ſa. l.metum. S.licet. ff. eo. Fallit tertio ubi coactus ap
probanit.d.l.S. ceſſat. Fallit quarto ubi per metum uẽdidi & accepi precium quia
debet fieri & offerri reſtitutio precii.l. ſi ui. C. eo. Reliqua tradũtur per bar. & ſcrib.
in ti. de eo quod met. cau. Et an coacta uoluntas ſit uoluntas tractatur in. l. uelle.

ſupra hoc titu. reliqua de errore & aliis dicta ſunt prius & tradũtur a ſcrih.in.l. cůũ

quis de iur. & facti.igno.in.l.ſi per errorẽ. ff.de iuriſd. oĩum iud.
PAVLVS.
CQ ue propter neceſſitatem recepta ſunt nõ debẽt in argumẽtũ trahi.
Exemplum eſt glo. in eccleſia: que poteſt ob neceſſitatem res ſuas aliena/
reut ꝑpꝑ æs alienum: ꝑpꝑ refectionẽ ipſius: & redemptionem captiuorum. l. antepe
(C. de ſacr. eccl. & autẽ. hoc ius porrectum. Item declarat in patrib. qui ob neceſſi
tatem filios diſtraxere. quod ẽt declaratur in tranſlationib. epiſcopoꝶ.c. mutatio/
nes.vii.q.i. & de tranſ.epiſc.p totum ti. Item & neceſſitate cogente conceſſum ea
diſſoluta reuocatur. c. ꝗcquid de cõſecr. d.y.c. quod pro remedio.i.q.yii. &. c. quod
pro neceſſicate.e.q. & cau ſa.c. ordinationes. ix. q·x. ca. ad limina. xxx.q.i.ca.u bi licet
in neceſſitate patri & matri baptizare. Facit. c. remiſſionem.i.quelſti.i. c. in argu. de
reg.iu. li.yi.ubi Dy. declarat oĩo ut hec glo. Addit Boerius exempl. i. ii. C. de patri.
qui filios diſtrax, ut procedat in filio in ptate. Aliud in emancipato ut lo. de imo.

A

tlil
usi

1

guun

ſat⸗

ncl⸗

len
ntpe
eaft
.to⸗

De regu. iur. ff. Fo. LIIII

uoluit in.l.i.ff. de uulg. ſub. per.l.i.. C. de patr. po. Irem aliud in filio ſacerdote ut.
Hoſt.ait ĩn.c.indecorum deetate & qual. Hypol. de marſil. ſing. cx. Alii trahũt hãc
l. ad materiam.l. quod cõtra infra hoc ti.prout Alber. hic late. quod eſt ab hac.l. di
uerſum. Limitatur hec regu.per gl.hic:& Dy.in.d.c.in argu. ubi eſſet eadem rõ ne
ceſſitatis: quod ob uarietatem do. Dy. ait eſſe uerum: ut ex idẽtitate rationis idem
ſtatuatur per iura cõia: niſi expreſſa a.l.prohibeatur extenſio: ut ĩ caſu.l.ii. C. de pa
ter qui filios diſtr. dum dicit in hoc tantũmodo caſu. Recẽtiores quos Bouerius
citat dicunt in fauorabilib. etiam ubi lex limitaſſet extendi poſſe per glo.in .l. ob. es

C. de pred, mino.aliud in odioſis ut.d.l.i.His addite qꝙ uulgo dicitur, neceſſitatẽ

eſſe a lege alienam.c. quanto de cõſuet.l.i. C. de ob.lib.l.ii.ff. de of.procon.cũ ſimi.

Vbi doct.diſcernunt neceſſitatem cauſatiuani a preciſa. Vnde ob neceſſitatẽ per
mittitur furari. c.iii.de furtis: & occidere ſi aliter ſe tueri nequit cle.i.de homici.do⸗/
mum uicini diruere ob incendium euitandum.,l.ſiquis fumo.S.i.fl. ad.l.aq. Item
ob neceſſitatem põt quis laico peccata cõſiteri gl.ſingu.in. c. paſtoralis. 5. preterea

de off ordi. Facit quod eleganeer Petr. de anch.ſcrib.in conſi. clxxx. non admitti ex

ceptionem incompetentie iudicis ꝓpter neceſſitatem: unde ſcr. Andreas ſicul. in
fugitiuo debitore ſic obtinuiſſe dum ſuſpectus fuge captus eſſet a p̃tate: & petere
tur relaxari:ut ab incompetente iudice captus.nã obtinuit ut nõ reſtitueretur. Fa
cit.e. cum apoſtolus de cenſi. ubi epᷣs imponit ſubſidium charitatiuum ſuis cleri
cis tempore neceſſitatis: quod in domino erga ſubditos extendit Bald. in. . i. C. de
op. lib. argu.illius.l. Ita eſt. de decima: que a rege ſubditis indicitur clericis ob ne
ceſſitatẽ de ſummi Pont. autoritate. Facit. c. licet de feriis: ubi licet piſcari feriatis
dieb. ob. neceſiitatem: ſicut capere debitorem: ut glo. in. lJ.i.ff. de feriis. Facit gl.op
tima in. l. ii. SF. curn in eadem. fl. ad.l. rhodiã de iactu:que uoluit omnia eſſe cõmũia
tempore neceſſitatis ex lege diuina quam allegat. Vnde illic Ang.arguit ꝙ; ſtipen
diarii dantes operam rei bellice poſſunt uictualia capere ob neceſſitatem: quod ẽ
intelligendum ſi modeſte faciant non populando & diripiendo: & incendendo
ut ſolent iſti caligati milites: & qui dant operam rei illicite: ut illic dicit. Vbi etiam
ait per hoc cogendos eſſe diuites ut cariſtie tempore frumentum uendant uilio
ri precio. Facit glo.ſolemnis in.l. pro herede.S.ſiquid tamen. ff.de acquir. her. q;

propter neceſſitatem poteſt capi debitor ut ſatis faciat creditori de operis ſuis. Vbi

bar. refert ſe dixiſſe in materia repreſaliarum ꝙ ſicut propter inopiam illud poteſt
fieri a creditore in perſonam liberam debitoris: ita propter delictum ciuitatis non

reddentis ius ſi copia ſuperioris haberi non poſſit, poterunt capi homines illius

ciuitatis: & compelli ad operandum & ſatisfaciendum in operis. Vide que ſcrib.
dicunt in. c.i. de pignorib.c. licet ex quadam de teſti.l. ſi alius. S. belliſſime.ff. ꝙ ui
aut clam: ubi citat.l.nullus. C. de iudeis qñ non poteſt haberi copia iudicis: uel eſt
periculum rei iminens ꝙ licet propria auctoritate facere. Et illic Alex. cumulat in
additi. caſus multos. quibus propria autoritas eſt permiſſa. Sequentes leges ſatis
ab Alb. declarãtur: & pro magna parte ſuperius declarate ſunt. Expeditionis cau
ſa tranſeo ad.l. non uidentur aliis in uoce declaratis. 4ðð
VLPIANVS.

CNon uidentur data:que ex tempore quo dantur accipiẽtis non ſunt.

¶ Gloſa bene declarat exemplum huius.l. ut qui promiſit rem dare ſi alienam det
nõ liberatur. l. ubi aũt. 5. fi. ff. de uerb. obl.. ſic itaq; iuſt. de act.l. ſi ita. . fi. fl. de cõtr.

emp. Nam dare continet dominii tranſlationem. Vnde ab obligatione rem tradi:
uel rem preſtari differt ut illic glo. quib.ſuccedit obligatio ad intereſſe inuito credi

De regu iur. ff.

tore.l.ſi rem tradi:&.l.ſi fundum eo.ti.Fallit preter limitationes traditas a barto. &
ſcrib.in.l.ſtipu. non diuiduntur ſecundum hanc glo:qñ datio promittitur ex cau
ſa preambula:de cuius natura non eſt ut dominium tranſferatur: ut ſi dicam do

prie accipitur pro tradere.l.ſi ſtipulatus ſupra deuſur. Secundo limito qũ uerbũ

dari refertur ad perſonam que non põt niſi de facto dare: uel cui dari aliter non pt
puta ad ſeruũ.l.ſi quis ita.. pe.de ſtatu lib. Optimus tex.in.l.meuius.ff. de cõd. &

demon. Tertio fallit:quia li cet. obligatus ad dãdum teneatur dominium ttanſſer
re:non tñ tenetur uacuam poſſeſſionem tradere: niſi expreſſe hoc eſſet adiectum
ſtip. glo.in.l.ſi ſtipulatus in uerb.ſtip.ff. deuſuris. Ratio eſt ſecundum bart.quia
dominium poteſt traſſerri abſq; eo q; tradatur uacua poſſeſſio: licet poſſeſſio ut ꝑ

alium occupata facta traditione.l. ſi fundus. f.de fundo dota. Hoc tenet glo. in. I.

cum res in uerb. uacuam. C. de prob. Doc.in.lin cõuentionalib..i.fl. de uer. ob.
uarto fallit in obligatione rem reſtitui:de qua loquuntur.l. qui reſtituere.ft.de
re uend. li. de actio. empt. Vnde reprobatur glo. dicte. l. ubi aũt. que citat eas.ll. ad
probandum quod ſi reo placeat põt liberari ſoluendo intereſſe:quia non loquun
tur in obligatione dandi: ſed reſtituendi: & tradendi: que etiam errat ĩ alio dum di/
cit ſi actori placeat preſtari itereſſe per.l.ſtipulatio. S. ſiue autem. ff. de oꝑis no. nũc
uer. ſi hoc petitori placuerit: quia ſi ſtipulator uellet non poſſet petere intereſſe ab
eo qui uellet rem dare.l˖.ſi ſeruum.S.fi.de uer. obl. gl. in l. uinum. ff. ſi cer. pe. nõ ob.
.S. ſiue autem qui loquitur in obligatiõe faciendi & eſt illic caſus ſpeciaiis in quo

quis tenetur preciſe facere ſi petitor uelit. Quinto limito ex dictis gl O. llius in. lI.

ubi autem, quia quamuis tẽpore traditiõis nõ fiat accipientis ſed poſtea uſucepe
rit eam petere non poteſt quã habet & ea opinio Io.eſt approbata quia quocunq;
modo fiat eius non intereſt. 1

PAPINIANVS

CGeneraliter cum de fraude diſputatur non quid habeat actor ſed quid per

aduerſarium habere non potuit conſiderandum eſt.
CGeneraliter. Hanc declarat glo.pulchre in eo qui emit in fraudem creditorũ ut
teneatnr ad ſructus etiam percipiendos. l.ait pretor.. per hanc.ii. ff. de his que in
fran. cred. ſic in malefidei poſſeſſore & uiolento l. ſi nauis. 9.f. ff. de rei uendi.l. ſem
per.S. hoc interdicto.ff.quod ui aut clam.l.notum. C. de rei uendic. ubi ſcrib. S. illo

xum.inſtitu.de offi.iudi.niſi habeat titnlum inquit glo.per.l. ſi fundum. C. de rei uẽ

dicatio. ubi tamen aduerte non eſſe malam fidem ueram ſed interpretatiuam unde
titulus excu ſat qui nõ excuſar et malefidei poſſeſſorẽ ueꝶ qui uere & indubitater
ſciret rem eſſe alienam aliud in eo qui audiuit dici a quodam & non credidit ut il/

lic cauetur. De fructibus percipiendis. Concludo eos eſſe qui percipi potuerunt

ab eo qui poſſidebat & neglexit anteꝗᷓ eſſet interpellatus uel ab eo ꝗᷓ agit quos bo
nus paterſamilias percipere potuiſſet quãdo fuit in mora ut Cy. dicit in.l.domũ
C.de rei uendic. ubi uideas bar. & Pau. eos uero tenetur malefidei poſſeſſor indi

ſtincte ſoluere quando nullum titulum habuit idem ſi habuit minus ſolemmem

c.qui contra iura.de reg.iur.li.yi.in glo.quia minus ſolemnis non habetur pro ti
tulo ubi eſt mala fides & quo ad fructus.l. bonefidei. de acqui. re. dom. ff. ſed ubi ẽ

mala fides ſecus. quo ad preceptionem nihil ualet utroq; caſu. Dyn. in regula. poſ

ſeſſor. cũ ſimi. Iaco.fer.in practica in for.li.in actione reali.in glo.ſing.uerbo.perce
Pit. Vide alia per doctores in.d.l. ſi fundum que in glo.habet quattuor limitatio/
nes. ut in. l. quemadmod. C. de agrico. & cenſi.li.xi.l.. C. de ſide inſtru. li.x.l. ſed par

tibi hũc librum cõmodato:aut uendo tibi fundum: & promitto dare.nam impro

les⸗
ſuo
le⸗
K
s
go

(K
D
A
latt
ſce
nnt
Ale⸗
eo
Ale
6s
che
un⸗
bari
glo⸗
ſur
torul
in
Alu
ven⸗
icet
uce
No
eg
an
lien
he⸗

1
Pio
wb
a
8
e
kun
gein
p
inl,
tob.
ſce
A
uun
nc
uie
lead
ob
cuo
iul.
e

De regu. iur f. RH Fo. LIIII

tes. fl.quod met. cau.&.d.l.ait pretor. Vide etiam effectus tituli tres per pau.de ca/

ſtro ĩ.d. l.ſi fundum ſingulariter. uide bar.in.l. in fideicõ. &. l. qui ſcit. S. pe.ff.de uſu.
leg. Sequẽs dicit ꝙ fraus dicitur non ex ſolo euentu:ſed conſilio ut. d. l.ait pretor.
Sequere glo.& adde que ſcrib. laſon in.l. iuriſgentium.S.ſed ſi fraudandi.f.de pa
ctis. de dolo & fraudis preſumptionib. dixi in. I. contractus. Alia non addo: qi
glo.clara:& bona eſt.
IDEM.

7

Donari uidetur: quod nullo iure cogente conceditur.

Cõcordat ꝙ donatio eſt mera liberalitas.l:i.ſupra de dona.S. legatum inſtit. de
legatis. Declaratur in donatione facta ob remunerationem: ſeu obli gationem ad

antidora. ut hic glo. per.l. ſed ſi lege. . conſuluit. ff. de peritione here. ad quam non

erat obligatus iure ciuili:aut gentium, preterꝗᷓ in lege ſed ſi teſtõ. .i.reſponſo ult.
ff de fideiuſ. quem lud. & laſon.in.l.ſi falſo procuratori.fl. de cond. ob cauſam ci/
tant pro ſingulari. Adde huc ex conſ.alex. xlii. uol.iii. donationem remuneratoriã
eſſe irreuocabilem. lI. penul. C. de is que ſub modo. l.i. &. ii. C. de reuoc. donat. Et

ideo ait donationem remuneratoriam ob ſeruitia factam alicui miniſtro ciuitatis

a decurionibus ualere ex ſententia bar.in. l. ambitioſa. ff. de decre. ab ordine facien

dis. Adducit quod Io. Andr. ſcrib.in ru.de reb.ecc. non alie.in Spec.prelatum ec⸗

cleſie poſſe donare procuratori: & benemerito ob miniſteria & officia ſua aliquid
annuum ad uitam de bonis eccleſie. ſed illa officia & ſeruitia debent per eum pro
bari. ut ſcrib. not.in.l. ſi emancipati. C. be collat. ubi decius optime de hac re cõtra
alios: quod a meeſt alicubi fuſius dictum. Item Alex. in conſi. xiiii.uol. quinto di
ſputat de donat. Conſtãtini facta Silueſtro pape que ualet ex ſententia iuriſcõſul
torum. de qua re Laurẽtius Valla libellum ſcrib. tum multis rationib. tum ea quo
qʒ ratione ꝙ uidetur eſſe antidoralis: quia omne imperii bonum adeo & eccleſia
eſt ut ſcrib.innoc.in.c.nouit de iudiciis cum uulg. Limito hanc reg. in obligatio/
ne naturali: que parit exceptionem & repetitionem impedit. quia is qui ita ſoluit,
uidetur donare:licet non cogeretur ſoluere.l. hoc iure.S. pe. ff. de don. ſed non ẽ me

ra donatio:qũ quis naturaliter obligatus donat. Limito.jii. qñ quis eſt tutus exce/

ptione perpetua quia uidetur donare.l. ſi creditori. ff.de leg.i.aliud ſi nõ perpetua.
dequo dic ut in. l. exceptionẽ.ffde cõd.ĩdeb. Reliqua dic per glo. & uide Io. mo.
& alios in. l. donari.ff. de dona. Debitor aũt ciuilis ex litterarum obligatiõe. de quo
hic in glo.eſt is quo in ti. de non nu. pec. ſed aliud de eo: qui ex ſententia tenetur: ut
hic per Alb. quem ſequere: & in. lL. iiii. de re iudic.
IDEM.
Non uidetur rem amittere: cuius propria non fuit.
CConcordat lex non poteſt ad fi.huius tit. ubi glo.eſt clarior ꝗᷓ in hac.l.ſacit lex.
i. . ſe’d itra demũ.ff. qui.mo. uſuſru:amittit.l.ſi partem.S. fi. ff. quẽadm. ſer. amit. ti
tio uſufruc.ᷣff. de cond. & dem. Facit. 5. ſeruus inſt. de cap. dim. ſeruus non dicitur
capite minui: quia caput non habuit. reliqua dic ut glo. nam dicit Alb. glo.ſuffice

re. Sed concor. que dũr in.l. decem. ff. deuer. obl. l manumiſſiones.ff. de iuſti. & iu

re. ubi priuatio preſupponit habitum. In quo Io. de imo. diſtinguit. Aut priuatio
ponitur explicite tunc neceſſario concludit habitum: ut ſiquis conuentus ꝙ; debe

ret centum ex mutuo reſponderit: ſe quidem debuiſſe. ſed ſoluiſſe. quia concludit

habitum. Addetu ꝙ non probat niſi conditionaliter ob connexiratem: ut ẽ apud
bar. in.l.aurelio.S.idem queſiit.ff.de liber. legata: Aut implicite. tunc non conclu⸗
dit ominino ut ſi dicat ſolui:non aũt dicat debui: Etillic per eundem de eo qui di

—.— — — — — —

—

De regu iur. ff.

citur fuiſſe excommunicatus: & reſpondet ſe abſolutum an probet: & cõfiteatur
habitum. Reliqua illic Iaſon & mod. tradunt ad hanc reg. Ego per tranſẽnam hec
oĩa trado:ne totiens inculcare uidear uulgaria.
PAVLVS.

CCum amplius ſolutum eſt quã debeatur: cuius pars non inuenitur que repeti

poſſit, totum eſſe indebitum intelligirur manente priſtina obligatione. Is natura

debet:quẽ ſiuregentium dare oportet: cuius fidem ſecuti ſumus.
COmnino ſatis eſt gl.iudicio Alb. cui adde ad.l. ſi non ſortem.S. ſi centum. ff. de
cond.indeb. dicas tex. ſing. ad illam reg. que habet neminem cogi in communitate

eẽ.l.łſi. C. cõm. diui. cum ſi.ut hic glo.d. Limitatur enim per teſtatorem ad tempus

ut in. l.iiii.ff. de cond. inſtitu. non ĩperpetuũ ex cõi opione per.l.in hoc iudicium.S.

ſi conuenerint.ff. com.diuid. Item eſt tex. ponderatus per bar.pro ſing.in. l. fi.ff. de
alie. iudic. met cã facti. ibi potentiori. quem ego pondero in uerb.ut poſtea ipſe ha

beat contra fraudes contrahentium ut rehabeant. Habes illic plura per mod.

CIn ambiguis pro dotibus reſp ondere melius eſt.

CEandem.l. habes in tit. de iure dotium ſupra: cui concor. lex fi. l.i. l. ſi pater. C.de
dotis promiſ. ubi preſumitur de bonis pris dari promiſſa dos. Conuenit lex ſiego

SS. ſi res de iure dotium que in prius.l.diuus.e.ti.l.i.in princ.C. de rei ux. act. Item..
fi. C. ad uellei. l. promittendo. fl. de iure dotium. l. ſi conuenerit de pactis dota. ubi

nullum ẽ pactum q; maritus dotis ſructus reſtituat ſoluto matr.datur.n. marito

dos pꝑ onera matr. Aliud pertinentius exemplum afferunt Dy. & Alb. ut ſi duo ĩ

ſtrẽa reperiãtur eadem die ſcripta:unum dotis. aliud mutui, iudicetur inſtim dotis

prius datum ut proferatur ĩ hypothecaria. Mirabar tam celebres uiros tam fœde
erraſſe. Nam peruulgatum eſt in iure ciuili, mulieres preferri quibuſcũq; credito⸗-

ribus etiam anteriorib.l. aſſiduis. C. qui potiores in pignore habeãtur. Poſt hec pu

taui eos reſpexiſſe ad ius antiquum: quod in ea.l.aſſiduis recitatur. quo anteriores
creditores mulier preferebantur. Eſt ergo hic fauor dotis per hoc exemplum. Ide
eſt in fiſco ut glo. & barto.ſcribunt in.l.i. C. de iure fiſci. bal. in.l. ſi debitor. C. de pri

uil.fiſci: & in.l.dotis. C. de iure dotium. Vbi ait hoc exemplum dotis eadem die ꝓ

miſſe ualere etiam contra fiſcum. Dos.n. prefertur fiſco preterꝗᷓ in primipilo. Seq
tur hoc exemplum bar.in. l.i.ff. ſolu. matr. ad princ. ubi fuſius moder. & illic bald.
extendit ad promiſſionem ſalarii doctoris legentis. bal. in. d. l. in ambiguis: & Phi.
decius conſ.lxx. Adde ad hanc. l. tex. optimum in. fi. C. de ſenten. que ſine certa quã

tĩtate. ubi ſententia incerta ſuper dote ualet. reducitur.n. ad boni uiri arbitrium.
Facit huc tex.in.l.cum poſt. Sgener de iure dotium. ubi ſi dos promittatur nudo
pacto ad arbitrium boni uiri, ualet pactum etiam nudum.illic. n. ẽ ſpeciale unum

ut ex pacto nudo petatur dos aliter atq;ʒ ſi duo eſſent ſpecialia ut inil.i. C. de dotis
promiſ.ubi dos incerta re: & genere ex pacto nudo nõ debetur: que lex iudicio bal.
de iure can. non procederet:quo iure pactum nudum parit actionem: & in foro
epiſcopi peteretur dos cum pertineat dotis cauſa ob matrimonium ad forum ec/

cleſie.c. ult. de iudic.li.yi.tunc aũt petenda eſt hoc modo. Peto dotem mihi dari ar
bitrio boni uiri. Videas eundem in aut.quod locum. viii.q. C. de coll. & in.l.in con
tractibus. S. fi. C. de non nu.pe.Eſt aũt fauor dotis omni iure ut ex nudo pacto de

beatur.l. ad exactionem. C. de dotis promiſ. ſcrib. in. l.i.ff ſolu. matr. . fuerat de act.
l:iiii:inſtit.l. his uerbis.ff. de adop.eſt. n. preſumpta ſtipulatio. eſt alius fauor ut ex

promiſ.ĩcerta agatur ut.l:ii. C. de dotis promiſ.ltem alius quo ex pacto cui mater

.l. admonendi. c. xiiii. de iureiur. Alius eſt quem ipſe

9

Deregu iur fl. Fo.LV

terni acquiratur mulieri actio.l. Caius.ff. ſol. matri. Item alius ut inter patrem & fi
lium ĩ pktate ualeat donatio dotis cã.l. pom po.phila. ſam. herc. Multi ſunt fauores
dotis: qui trahuntur a bar. & reliquis in. d. l.i. ſol. matr. & per Lud. ro.in.l. ſuero. SF.
de uiro e.ti. cum uulg. Ex precipuis ẽ unus quem late declarat Decius in conſ. cvi.
ubi ait dotẽ loco legitime ſuccedere ſecutus Salicetũ in auct. res que. C. cõmunia
de legatis & Alex. in pleriſq; conſ. Vnde ait ſtatutum quo filia dotata non ſucce/
dat intelligi ſi dotem habuerit legitime equipollentem: & a dote ſicut a legitima re
moueri onus omne & quedam alia. quibus cõuenit quod ſcrib. Alex.ĩ conſ.cxlix.
uol.ii. Alius fauor ab eodem Decio traditur in conſ. xxx. Nam ſpeciale eſt in dote:
ut ex contractu inter alios celebrato mulieri abſenti in dote data pro ea ius quera
tur ut in.l.i.. accedit. C. de rei uxo. act.l. fi. in princ. C. de iure dot. bar. in con. cxxiii.
c.ii. Pau. caſtr. in conſ. xciiii incip. quod preſata. Alex. in conſ.iiii.col.yii.uol.ii.& in
Decius tradit.in conſ.xyi.ubi
ait eſſe cõmunem opi. ut ſi plures ſint fratres & ſocii omnium bonorum filia uni
us debeat dotari de cõmuni patrimonio: quam ſententiã multis arg.tutatur:& re

ſpondet legib. que uidẽtur repugnare. Alius ẽ traditus ab Andr. ſiculo in cõſ. lxxx

ubi ait. auum debere dotare neptem ſi fiius non habeat unde poſſit dotare: Ita ta,
men ut is qui dotare tenetur cogatur ere alieno deducto: & deducto ne egeat dotẽé
dare conſiderata dignitate & officio ut honeſte uiuat arg.l.maritum. ff. ſol. matr. a.
fortiori. & quibuſdam aliis rationib. eleganter illic digeſtis. Alius eſt qui traditur
ab eodem in conſ. xxii. ubi ait patrem debere iterum dotare filiam ſi dos fuerit non
dolo: aut culpa:ſed caſu perdita ex ſententia bart.in. l. ſi cum dotem. S. ſolutum. f.
ſol. matr. balĩ auct. quod locum. C. de col. ſic extendit illud ad patronum eccleſſe
que dotem perdidit: ut rurſus dotare teneatur: aut ius patronatus amittet: ut ſcrib.
uoluere in. c. ſi plures. xyi. q.yii. arg. illius tex. Alius eſt per eundem traditus in cõſ.
xxxyiii. ad fi. ꝙ conſenſus aut ratiricatio facta per uxorem in preiudicium dotis p
ſumitur ob reuerentiam mariti et metum facta glo.in.l.i.S. que onerande.ff. quar.
re. actio. non dat. Ita card. in. c. cim matrimonii de off. deleg. Vnde eſt cautella utãĩ
inſtrumentis adiiciatur clauſula tollẽs metum:et renũtiatio exceptionis metus et
cuiuſlibet alterius. Alius eſt quem tradit Alex. in conſ.xxiii.uol.i. col. iiii. Nam dos
ob delictum mulieris non acquiritur fiſco: niſi ex qninq; delictis enumeratis in..·
quinq; legib.fl.de bo.damn.et nõ memit Alex.eas leges etiam marito non preiu /
dicare quin agat cõtra fiſcũ ut in.l.ſeqenti. Alia remitto, nam dotis materiam om

nem non uno:ſed uariis locis hoc tit. tracttabo.

CS. Non eſt nouumut que ſemel utiliter conſtituta ſunt, durent:licet ille ca
ſus extiterit. a quo utiliter recipere non potuiſſent. “
CGloia declarat per exempla quedam. inter que citatur. l.plurib. S. & ſi placeat. .
exiſtimo.fſ.de uer.obl. in quib. tradit᷑ contraria reg. Nam illic actus impertectus ui
tiatur ſi ad eum caſum peruenerit: a quo incohari non potuit. Habes de hac re per
Dy.& ſcrib.in reg.factum legitime.hẽs hic abunde per A.lb. hẽs clare per bart.i.d.
S. & ſi placeat. illic per Io. de imo. & franc. Aret. ſed per theoricas prolixas: & impli/
catas quaſdam diſtinctiones. que nõ admodum benea lectore: nec ꝑuo negocio
concipiuntur. Vnde alio ordinetrademus hanc materiam per concluſiones. Pria
concluſio.ubi ſuperuenit defectus precipue finaliſq; cauſe tendens in eum finem:
in quem ipſe actus tendit nõ uiciatur actus. Exẽplũ in.S.e contrario de leg.l.uer/
bis ad.l.falſidiam.ff. ubi ſi debitor in diem: aut ſub conditione legauetit creditori
Pure id quod debet: ꝗuis coditio uiuo teſtatore cuenerit ualet legatuimaquia ſemel

eanlliu: Del: urbai dainceuſd rea i legatum ualeat, eſt quia affen le,
gatario cõmodum ut in. d. . econtrario iliic inutile eſt legatum: per quod nihilam
plius hẽt cauſe defectus tẽdit ad eũ finẽ ad quẽ ipſe actus.i. purificat debitũ ſicut
facit legatum. quare non uitiat actum. quia non poſſet repugnare actui cum eod 6„
tendat. Sic in. l. uerbis ubi legatur id quod ſub cõditione debebatur ciuitati nõ ir
ritum ſiet legatum ſi uiuo teſtatore cõditio ensteriridemeſtubinontemdere ad
eundem finem: aut effectum: ſed eſt huiuſmodi ut conſentientib. his qui contraxe
Bard da enper a⸗ ſciẽdum.S.ultimo.ff.qui ſatiſd. cog. ubi poſſeſſor di
citur is qui tempore cautionis petite poſſidet ꝗquis poſtea deſierit poſſidere ſicut
nõ prodeſſet poſſeſſionem poſt cautionis tempus adeptum ellarlen
nis tempus inſpicitur in his ſtipulationibus pretoriis que neccfſitateinrponun

tur non ex uoluntate contrahentium. Fallit ubi uitiaret ſi conttahentes uellent. I.
urannius. uer. ſed cum duo.ff.de fideiuſ. ubi ſi duo ſint correi debendi in ſolidum
titio: quorum alter decelſit. eiq; titius crediror heres extitit ſucceſſione cõfunditur
obligatio ex perſona mortui etiam quoad fideiuſſores: quia ſi uellent ſtare obliga

tionem non poſſet. quia ipſe ſibi ipſi obligatus eſſe non põt & res ad eum caſum
peruenit. & cetera. Secunda concluſio ex bar. colligirut in cauſa materiali: ut ĩpſe
in eo.S. ſcribiubi ſuperuenit defectus cauſe materialis uitiat actum. l inter ſtipu. S.
ſacram. fl. de uer. ob. ubi ſi res ſacra uendatur, non ſuſcitatur uenditio deficiente
cauſa. i.re effecta prophana: ſicuti ſi uẽdatut prophana: & poſtea ſine facto uẽdito

ris efficiatur ſacra liberatur uẽditor. Alia duo cernrlattadunter illic per glo.in. .
& ſi placeat. quam concluſionem lIo.de imo.ait eſſe ueram: ubi obligatio erat con
tracta ad ipſam materiam. aliter atq; ſi ad aliud ratione materie: ut in. L. quecũq; ff.

de actio. & oblig. ubi actiones competentes mihi ex perſona ſerui: ut.l.aquilie iniu
riarum. & his ſimiles non expirant eo morntuo manumiſſo uel alienato. Tentia

concluſio eſt in cauſa efficienti: ubi ſuperuenit defectus cauſe efficientis ut puta ꝑ

ſone: & actus perfectus erat non uitiatur. patre furioſo. ff.de his qui ſui uel alie.

iu.ſunt.l.cecus.ff. de iudic. ubi nec furor ſuperueniens eximit filios ex patria pot.
nec cecitas ſuperueniens adimit iudicandi poteſtatem. quod declarat lo. de imo.ẽt
ſi non ſit omnino conſumatus: ſed hẽt conſequentia ex cõſumato actu ut in. d.l.
patre. ubi etiam procedit ad filios natos poſt furorem ex matrimonio ante contra
cto: & ad.l. cecus. ait eſſe rationem quia non põt ſequi abſurdum in iudice qui põt

iubere ut ſcribatur ſententia per literatum: & expediri omnia per alium ſicut iudex
illiteratus admittitur. I. certi iuris. C. de iudic. Aliud ubi redundaret in abſurdũ ut
in. l.i. . caſum. ff. de poſtul. quia non poſtularet cum decore & honeſtate. Hec con
clõ uiget ẽt ſi acctus nondum erat conſumatus: & ſuperuenit defectus cauſe effi
cientis ſine delicto perſone.l.is.cui bonus.ff. de teſta. glo.in. li. S. euenit. ff. de bo.
poſ. ſecundum tab. Aliud ſi cum delicto: utin. l. ſ in mettallum cirata per gl. huius
.Al. ff. de üs que pro non ſcriptis habentur. illic teſtamentum ante interdictionẽ fa/
ctum nõ reſcinditur per interdictionem bonorum hic poſt teſtm̃ factum e
us: uel heres damnatus eſt in metallum extinguitur legatum per hanc regulam.
que illic traditur huic legi contraria. Infero ex priore exemplo prodigalitatem
non effe delictum qui precipue ipſum prodigum affligit non alium: nec eſt ui⸗
tium punibile ut loan. deimo. ſcribit. unde non reſultat abſurditas. Quarta
& poſtrema concluſio eſt in cauſa mixta:ubi ſuperuenit deſectus miſtim in cauſa
matetiali & efficienti re conſumata: & diſpoſitio rem inſpicit precipue: uitiatur ac/
tus.l ſi ſub una. i de uer obl. Aliud ſi perſonã. l. damniS, emptor de dam ifect,

npp
noott
Cur
Ptecn
ſrute
r.
i
pru⸗
igen

Gon

öel

lerit
ig
Roe.
kehu
lss
lcẽ
bin
eſt⸗
ci⸗
ſor
iter
woi
nie
n
ſii
tu⸗
ler
bo
in

dun

Niur
alom

nie
ipug⸗
cer
delo

Oind
tcon
ig

. inn

Tea

Huad.Y

Aie.
a.
moi
tnl
comn
uifi

tinle
ndiu
Neoon
lleck
bus
greh,
egren

taten

4

)vang

4

.
cul

tuNM

De regu.iur. ff. Fo.LVII

aliud ẽt in re pfecta que nõ uiciat ſi ĩcidat in defectũ cauſe mixteuti.S. & ſi placeat

nõ ĩduco tex.illos qꝗa ſatis clari ſunt Juis.S.ẽptor. ſit extra rẽ. Alia qᷓdã illic angtra
dit. Alia cy. & ſcrib.i.l.ſi gaudẽtius. C. deotr. ẽpt. Due alie ↄcluſiões ex ang.colligũ
tur. pria ĩ cã formali ſeu rõne forme. ubi diſpoſitiõi ꝑfecte ſuccedit deſectus ſorme
a quo ĩchoari nõ potuiſſet nõ uiciat᷑ actus niſi aliud a. l.expſſe dicat᷑. liubẽus. ad fi
nẽ. C. deteſt. illic. ꝗd. n. antiqtas peccauit q pñtis legis ĩſcia priſtinã fuauit ſormã?
illic aũt erat mutatio forme a lege facta poſt tẽpus pꝑfecti actus: erat eniĩẽ pfectus
eo tpe quo nõdũ forma noua erat ĩtroducta. Secũda ocluſio ꝗᷓ illi cõbinationem
uocant.eſt in caſu mixto cauſe efficientis & paſſiue. Vbi ſuꝑuenit defectus cauſe
agẽtis & patiẽtis actus uitiatur. exemplũ in eo qui legat ſeruo alieno:tũc enĩ legãs
eſt efficiens cauſa:ſeruus eſt patiẽs & recipiẽs. Vnde ſiteſtator ipſe redemerit eum
ſeruũ euaneſcit legatũ.ultĩo reſpõſo.l:ſi in metallũ:de his que ꝓ non ſcriptis hab.
Preter hec prĩa cõcluſio bar.inducitur ad queſtionẽ.,uiro ad ĩopiam uergente dos

mulieri eſt reſtituta ex.l.ubi adhuc. C. de iure dotiũ. l. ſi cõſtãte. ad prici. ſolu. matri.

ff. poſtmodũ factus ẽ diues rediit reſtitutio ad eũ caſum a quo nõ fuiſſet ĩchoata.
an ꝓpter id reuocet᷑. glo.l.ubi ſentit nõ reuocari ſpecu.in ti.de dõa.ĩteruir. & uxo.
in cõtraria eſt ſnĩa bar.ex theorica prĩa conſentit glo.quia diuitie ſuperueniẽtes tẽ
dunt ad eundẽ effectum quo dotis ſolutio ideſt ad cõſulẽdũ mulieri pau. caſtrẽ
ſis recitat Raphaelẽ cõtra bar. ea rõne ꝙ ceſſat cã reſtitutiõis ergo reſolui debet re
ſtitutio quẽadmodũ ĩ otractu.l.ii.S.fl.de dõa.ᷣff.l.cũ te. C. de pac.ĩter ẽp. & uẽd. bar.
ĩ.l. ult.ff. de cõdic. ob cãm. pau. uero ſequutus ẽ bar. cuius ſnĩa ẽ crebrior:ſed bal. &
Ang.in.d.l.ſi cõſtante.dũt eſſe falſum qa ut ẽ dictũ cã ceſſat.adducũt huc tex.i.c.
per ueſtras. de dona.ĩter uir. & uxo. ubi marito exigẽti dotẽ ab eo qui ꝓmiſit ꝓ cõ

iuge non obſtat exceptio pauptatis ĩminentis modo pᷣbeat cautionẽ uel cõſentiat

deponi apud mercatorẽ. Io. de imo.illic ſeqtur bar. Fran. Areti. reſpondet illi. c. per
tuas. nam illic exceptio ĩopie nõ obiiciebatur ab uxore ſed a tertio cui nõ debet pre

ſtari tantus fauor ꝗᷓtus uxori ꝙ ſuadet᷑. Nã ſatis ẽ eo loco dare cautionem iurato

riã ꝙ nõ eſſet ubi a muliere peteret᷑ ut uoluere ſcribẽtes in. d.l. ſi cõſtante. Azo ſen
tit otra gl. ꝙ per ↄditionẽ ſiue maritus repetet dotẽ: Vbertus de bobio dixit ipſo iu

re ſiue reſtitutiõe uel actiõe reſolui dotis reſtitutionẽ & maritus ĩqt poterit res do

tales ut prius adminiſtrare ſine aucto. iudi. Snĩa tũ bar.p̃ſertim fundat᷑ ꝑ eũ ĩ tex.
l. ſciẽdũ.S. ult. alleg. quã ego ĩduxi. & declaraui prius Aretinus reducit ad concor /
diam has opiniones in hunc modum. ex mente. bald. in. dicta. l. ubi adhuc. Aut
reſtitutio dotis fuit ꝑfecta & ĩ uxorẽ dñiũ tranſlatũ per rei uendica. uel ꝑſonalem
actionẽ aut declarationẽ iudicis ſecuta traditiõe tũc uera ẽ opi. bar. p hũc tex. &. S.
& ſi placeat prĩo tũſo.lut pomũ.iĩ fi.ff.de ſeruit. ubi ſeruitus ex poſtſacto nõ uitiat᷑
licet ad eũ caſum ꝑuenerit aquo ĩcoari nõ poterat. Aut mulier egit hypothecaria ꝗq
ẽtertius modus agẽdi h caſu.tũc ꝗa ẽ ĩ rebus ſolũ ei creditis pignus oſtitutũ uel p
toriũ uel ↄuẽtiõale ceſſãte cã ꝑ ꝗᷓ pignus datũ ẽ ipſo iure pignus reſoluet᷑.l.ſi pecu
nie. 5. i. fl. ut in poſſ. eg. illic nã ꝙ ſi ĩtegrare fieret ĩ poſſeſſio. nõ mitteretur id ſi offe
ratur a poſſeſſiõe debet diſcedere.ita ſentit bar.i.l.ſ. finita.S. Iulia. ff. de dam. infe. ꝗᷓ
ſnĩa mihi ſatisfacit multũ & in pũcto iuris placet.pᷣter hec Fran.areti.tradit aliã cõ
cluſionẽ in materia noſtra. ubi nihil intereſt per ſecũdam cauſam irritari primam
tunc irritatur ut in.S. ecõtrario.&.l.ſciẽdũ: quia illic nihil intererat debitoris. Hic
reus iam ſatiſdederat. ubi uero multum intereſſet non irritaretur primus actus. ut
hoc caſu mulieris poſito per bar. ob adminiſtrationẽ rerum dotalium ablatã ma
rĩto. adducit tex. in. l. ſ fideiuſſor. 5.fi. ff. qui ſatiſd. cog. . .F. i. ff. de cur. furioſi. ubi
clare apparet ſecũdã cãm tollere primã licet ad eũdẽ finẽ tẽderẽtilic poſtꝗᷓ ẽ ſatiſ

—

De regu. ĩur. ff.

datũ a ſuſpecta ꝑſona uel lis terminata eſt res deſinit ſequeſtrari ꝗa tũc nihil inter

eſt licet ſatiſdatio & ſequeſtratio eodẽ tẽderẽt. Hic curator datus ꝓdigo uel ſurio

ſo ceſſãte uitio uel morbo ceſſat ꝗa nihil ĩtereſt:neſcio an hec ſnĩa ꝗᷓ uidet frequẽti
or de eqtate uẽiret obſeruãda marirus uxorẽ factus diues tractare & alere teneat᷑
dotis adminiſtratiõe ſublata ꝗᷓ ꝓ oneribus dat᷑. unde uideas illic ꝑ Alex. & moder
nos latius. ubi tenet A. lex. ſnĩam bar. & rũdet ad. l. adigere. . quãuis. de iure patro.
ubi ceſſãte cã ceſſat effectus ꝙ eſt p̃cipuũ fundamẽtũ Ro.& Raph. bal. & ang. qa
nõ obtinet ubi actus eſt iã cõſumatus & ſortitus effectũ ut ꝑ traſlationẽ dñii ꝗᷓ fir
dote reſtituta.l.qui rẽ. S. areã. ff. de ſolut. Potes dicere aut dos cõſignata ſeu depoſi
ta fuit apud aliquẽ ob ſuſpitionẽ iopie tunc reuocat᷑ & ceſſat ſequeſtratio ceſſate
cã aut fuit reſtituta uxori tũc nõ reuocat᷑ ꝙ ſemel ꝑfecte ẽ oblatũ in eã trãſlatũ lo.
an. ad ſpecul. & anto. But.ſequũt᷑ bat.cuius ſnĩa eſt crebrior.S.quotiẽs legendus 6
& interpretãdus ut glo.exponit cui nihil opus eſt addere.
Idem.
Non ſolet deterior cõditio fieri eoꝶe qui litẽ cõteſtati ſunt quã ſi nõ eſſent:
ſed plerũqʒ melior. Nemo enĩ ꝑſequẽdo deteriorẽ cãm ſed meliorẽ facit. De/
niq; poſt litẽ cõteſtatã heredi quoq; ꝓſpicitur, & heres tenet᷑ ex oĩbus cauſis.
CPrimus efſectus litis conteſtationis eſt in glo. ppetuitas actiõis in quadragĩta
annos. l. ulti. C. de preſcrip. xxx. uel.xl. anno. que lex habet locum in ꝑſonali & rea
li actione ut illic in gl. & perpetuata tranſit in heredẽ quẽcũq;ʒ ẽt extraneum. Vt il
lic tex. Fallit in actione de dolo.l.fi. C. de dolo.que poſt biẽnium terminatur & cur
rit tẽpus contra abſentẽ & ignorantẽ: ſed actio in factum in id quod ad heredem
ſucceſſorẽue puenit ex dolo perpetua eſt. l.itaq;.l. Sabinus. ff. de dolo. l. queſitum.
F. ulti.ff. de peculio. Fallit in petitione reſciſorie & officio iudicis ad reſciſoriam q;
biẽnio finit᷑. lLulti. C. de tẽpo. in ĩtegrũ reſti. pet. ſed reſciſoria ipſa petita & data nõ
finitur. declara hoc latius. Nã litis cõt. facta ſup off. iud.p ꝙ; petit ĩ ĩte. reſt. nõ ꝑpe
tuat illud off.D ut perẽpta ĩſtã. rurſus ĩcohari poſſit cũ ad illud terminãdũ pᷣſixa ſit
meta quadrtinui loco ãni utilis olim ſtatuti. Per reſtõem uero oceſſã actio oceſſa
appelli reſciſoria que ſi in iudiciũ per conteſtationẽ deducatur durat in annos. xl.
Hec eſt nouatio legis que eſt neceſſaria de qua in.l. aliam. ff. de ſolu.l.i. C. de iudic.
per quã non tollitur actio ſed perpetuatur. Fallit tertio in cã ſtatus que licet ſit cõ
teſtata cum defuncto non durat eo mortuo etiam ad quinquẽnium. l.i. . ſed inter
dum. ffne de ſtatu defuncto. in piudiciũ eius. aliud in eius cõmodũ. Fallit in dete
genda colluſione ſacta inter dũm & ſeruum ſuꝑ ſtatu intra quinqu Eẽnium queali
quãdo eſt breuior nec perpetuatur ut ratione ctatis. lii. ff. de colluſione detegẽda.
Secũdus efſectus eſt qa per litis cõteſtationẽ tranſit actio in heredes actiue & paſ
ſiue que tamẽ alioqui non trãſibat.l. penalia. Hoc ti. §. penales. de ppet. & tempo.
actio. l. omnis.l.ſciẽdũ ſupra de actio. & oblig.l.i. C. ex delictis defuncto. Fallit in
ſtipu. operarũ. I.ſi operarũ.ff. de operis liber. ubi diſtinguitur inter heredẽ extraneũ
& ſuum.illi non debẽtur:huic debẽtur:& gl illic diſtinguit inter certas & incertas
operas. Fallit.ii.in actione de dote.l.i.F. uideamus. C. de rei uxo.act. ubi actio de do
te ꝓfectitia ꝑ patris obitũ trãsfert in filiã etiãẽ emãcipatã & exheredatã nec diuidi
tur inter plures heredes. in reliqs ſequere gl. Tertius effectus eſt ob fructus & uſu

ras. l.uideamus. S. ſi actio.ff. de uſur. de quibus a me dictũ eſt in.l. generaliter. diſti

guẽdo ĩter fructus ꝑceptos et ꝑcipiendos et inter cõtractus bõefideiĩ ꝗbus uẽirẽt
uſure a tꝑe more:et ſtricti iuris in quibus inſpicitur tẽpus litis conteſtate. Quar
tus effectus litis cõteſtatiõis eſt in gl. quia dñs cõmunis ſeruiꝗ funüũ fecit cedẽdo

i
l,
gi

De regu. jur fl. Fo. LVIlI

partem ante acceptũ iudicium liberatur, poſt acceptã ñ liberat᷑ ſed tenet᷑ inſolidũ
l.ſi ſeruus cõis furtũ.ff. de noxali. actio. ubi de repetitiõe agitur. Quintus effectus
eſt in.l.ſi pluribus:in fi. de lega.i.ubi dicit᷑ electionẽ precii uel rei deberi ei g4 primus
litẽ cõteſtatus cuius cõditio per hoc fit melior. cõcor.tex.in electione ſeu optiõe in

l,ſi quis ſtipulatus fuerit decẽ in melle.in utroq; rũſo ſupra de ſol. electo melle nõ

tũtur decẽ. titio cõteſtante mihi ſolui nõ pt. ſic electio tollitur per litis cõteſtatio
nẽ.l.ſi titius.ff.de uerb. oblig. Sextus effectus eſt qa actiões quedã nõ dicũturĩ bo
nis noſtris anteꝗᷓ litem cõteſtati ſimus.l.iniuriaꝶ actio. ff. de iniur.S. ſi ab heredib.

de ppet.& tẽpo.actio.qa natura eius actiõis eſt ut nõ ſit trãſitoria. Septimus eſt in

cõpẽſatione ꝓcuratori in rẽ ſuam ex alterius pſona querẽda ꝑ litis ↄteſtationẽ.l.ĩ·
rem.ff. de cõpẽſa. que declarat p.l.poſteaꝗᷓ.e.ti.iuncta glo. Octaus effectus ẽ ꝓcu
ratoribus eiuſdẽ litis pluribus datis p̃fertur is q primus lit. cõteſta. eſt qa ꝑ cõteſta
tionẽ efficitur dũs litis nec reuocatur.l. pluribus.ff.de procu.l. neq; &. I. cum quis
C. de ꝓcu. Nonus effectus eſt ĩ iudiciis.l.ꝗ prior appellat.ff. de iudic. &. l. ubi acce

ptiũ.e.ti. qa ꝑ litis cõteſtationẽ inducit pᷣlatio & neceſſitas agẽdi ſic uno reſpectu

delſt litis cõteſtatio alio nocet ut in ſcholari qui unũ iudicẽ elegit. qa nõ admittit
uariatio.l.ſi ꝗs poſteaꝗᷓ. ff. de iudic. cũ ſimi. & gl.in. d.l. ſi pluribus. Alii ſũt efectus

litis cõteſtatiõis ꝗ huc nõ adeo ſpectãt ut ẽ ꝙ litis cõteſtatio ſit de forma & ſubſtã

tia iudicii ut in. l. ꝓlatũ. in glo. C. de ſentẽtiis: auct. offerat᷑. C. de litteſt. c. de cauſis
de offi. deleg.c. nos in quẽquãa.ii. q.i. Alex.ĩ conſi.ii.uol. ii. Alius effectus ut lite pẽ

dete nil nouet in pᷣiudiciũ litis: & id gẽus effectus litis cõteſtatiõis. Habes unum

pulcherrimũ effectũ a Philippo decio traditũ in cõſi. cxliii, in. iiii. col. ubi ait matri
moniũ ſecundũ lite ſuꝑ primo ẽt pẽdẽte ſequeſtrari debere quia ĩ fraudẽ primi fa

factũ ẽ tex.i.c. tenor.de re iudi.nbi gl.fi.in quo cõſi.paulo prius dixerat mẽorabile

uerbũ.quod in cauſis crimialibus ꝓbatio fieri poſſit per unũ teſtẽ cũ fſama publi

ca & ꝗbuſdã aliis cõiecturis. Vidi nuꝑ in muliere accuſata de lenocinio quã fama
publica dãnabat in quã cõiecture erãt qa mẽtita erat in noĩe filie & dixerat eã eſſe
filiã que nõ erat nec marito de uita nec domeſticis de moribus uolebat credere: di
cebã unũ teſtẽ deponentẽ de ꝓſtitutione filie ſatis eſſe ad eã cõuincendã. Alium

eklectũ egregiũ tradit Andreas ſiculus in.c.prudẽtiã. S.ſexta.de offi. deleg. . c. ulti.

ut lit. pendẽe. ubi ĩdulgẽtia aut gratia lite pẽdente cõceſſa nõ facta mẽtiõe litis nul
la eſt cõtra ſentẽtiã Anto.de but.ꝗ illic refert.Vbi poſtea declarat quo pacto fiat li
tis cõteſt. ꝑ petitionẽ in iure ꝓpoſitã & rnſionẽ factã. c. uni.de lit. cõteſt. Idẽ tñ in. c.

ſignificãtibus. de libelli oblatioe. citat Ang.in. I. duo rei. p illũ tex.ff de duo. reis: di

centẽ cõteſtationẽ poſſe unico uerbo fieri cũ pluribus & pluriũ cõtumaciã euadi.
ubi ſine unica uoce rñdeat & ſingularis nũeri uerbo ſiue pluribus aut pluratiuo

uerbo duoꝶ reoꝶ oſtitutio fit illic Io. de imo. meminit huius dicti qꝙ P illũ tex. An

ge. ſcribit ut ſimul & ſemel poſſit ꝗs cũ pluribo uno uerbo litẽ cõteſt. Itẽ ꝙ poſſit

As una cõpitiõe(inqt) pluriũ terminoꝶ cõcurrẽtiũ otumaciã purgare & euadere
cõtra eos qui eũ apud eũdẽ iudicẽ cõuenerũt. De litis conteſtatiõe an & ubi reqra

tur & ꝗbus modis fiat cũ pleriq; abũde tã maxime dixit Barba. in ti. de litis cõteſt.

in antiqs. Albe. hic limitat ꝗa ceſſionẽ ĩpedit actiõis litis cõteſt. .i. C. de litigio. niſi
in caſibo illic traditis. uideas de hac re gl. in. l..i. C. ne lic. potẽtio. =ð

ä Sceuola.
¶ Nulla intelligitur mora ibi fieri ubi nulla petitio e.
CSũpta ẽ ex. l. ſi pupillus.de uerb.oblig. Eſt autem mora cũ is qui obligatus eſt
efficaciter & interpellatus uel diei lapſu uel litis conteſtationeuel Gctuprialion
11.

De regu. iur. ff.

congruo loco ac tẽpore facta recuſat ſoluere aut preſtare non rem iſſa inſtantia.
lta colligitur more deſcriptio ex glo.& Bart.in.l.mora.ff. deuſuris. Cuius effectus
quo ad fructus uſuras penam & reliqua traduntur illic & in. l.- magnam. C. de con
tra. ſtipu, l. quod te. &.l.lecta. ff. ſi certum peta. Huic regule conuenit.c.non eſt in

7

mora. de regu.iur. lib. vi. ubi legitima exceptio liberat a mora. Declaro in exceptio
ne diei.l. lecta. 5. ſed ſi. non ſortis. ff. ſi certum petatur. Idem in exceptione conditio
nis que ſuſpendit obligationem: ut illic & in. lJ. ita ſtipulatus. magna.ff. de uerboꝶ
obligatione. ubi bart. & ſcribentes dicunt euentum conditionis non continuo in
mora conſtituere debitorem ne operetur duo ideſt obligationem & moram: con
ta.l. quod dicimus. fl.de ſolu. ſed conditione exiſtente interpellatione opus eſſe.
Ita ſentit Philippus decius in conſi.i. ubi cirat Cy. in. d. magnam. in exemplo pa
tris qui promiſit filium ubi ad pubertatem puenerit ratũhabiturum qui filio pu/
bere facto non illico fit moroſus anteꝗᷓ interpelletur. in quo errat Decius nã Cy.
illic aliter ſentit quia pater non habet iuſtam ignorantie cauſam cum debeat ſcire
filii etatem. Et hoc Cy. dictum in hunc ſenſum citat melius Andreas ficulus ĩ cõ
ſi. xxiiii uol.iii.ubi diſputat de iureiurãdo per quod fit interpellatio ipſo iure & de
aduocato qui iurauit defendere eccleſiam qui non eſt ĩterpellandus ſi ſcierit eccle
ſiam patrocinio egere. Declaro.iii.per. l.cum alter. ff. de compenſa. ut Phi. francus
in. d. regu. non eſt. Declaro quarto in contumatia. l.non uidetur. ff. de iudic.l. con
tumatia. 5. ſi.ffl. de re iudic. Declaro in uſuris. l. cum quidam. S. i pupillo. ff. de uſu
ris. In glo.ad. l. ſi pacto quo penam. &. l.nuda. ſententia cõmunis eſt illud eſſe ne

ſtipu. ſt inutilis & ex conditione agitur non ex pacto nudo. Queſtio decime bre

uius & melius deciditur a Phifranco quã ab Alberico.
PAVLVS.
CQ uãdiu poſſit ualere teſtm̃ tãdiu legitimus heres nõ admittit᷑.
CConcor.lłquãdiu.ii.ff. de acqui.here.lanteꝗ. C. cõia de ſucceſſ. nã cã teſtati pre
fertut cauſe inteſtati.ad primũ obiectũ glo.uideas glo. in. l. ulti.ff. unde libe.& lIo.
de ymo.in. d. l. quãdiu. ad.l. qui duos. dic ut glo. per. l qui duos.de rebus dubis:qa
reperit hereditatem unius in hereditate alterius. ad.l. ſcriptus. 5. ulti. de carbo. edict.
dicas illic teſtamẽtũ eſſe nullum quia filius in poteſtate etat preteritus. ad hec ob
legem.illud &.l.ſj ex duobus. de bono poſſ. cõtra. tabu. ff. dicas interdũ ex p̃torio

ut ꝑ emãcipatũ: interdũ ex ciuili iureut ꝑ poſthumũ ſperatur rumpi teſtm̃ ſic ĩter

dũ cã inteſtati prefertur interdũ nõ pᷣfertur ut per Areti.in.d.l. quãdiu.
. Idem.
Cn oĩbus quidẽ, maxime tũ in iure equitas ſpectãda eſt.
CConeor.l.placuit. C. de iudi.l.. C. de legibus: que declarãtur ꝑ lIaſo.illic in teſta
mẽtis & cõtractibus hẽre locũ: & limitat᷑ quatuor modis. Prio p.l. ꝓſpexit.ff. qui
& a quib. ubi rigor ſcriptus eſt equitas nõ ſcripta. Secũdo ubi eſt generalis eqtas
rigor ſpecialis: ut in p̃ſcriptionibus & uſucapionibus que ſunt cõtra equitatẽ ge/
neralem ne quis cũ alica iactura locupletetur. Tertio cũ rigor poſterius ſcriptus

eſt glo.in. c. extirpãde.de p̃ben. Quarto in arbitrariis: p bal. ĩn: l.i. C. de legi.ubi plu
ra ꝑ ſcrib. De equitate iuris canonici uideas Alex.in conſi.xlvi.uol.ii.nu.iiii. De eq

tate iuris ciuilis ſpectãda in cauſis eccleſiaſticis lege Phi. decium ĩ cõſi.cxxxi.ad.l.
ſeq/ quotiens duplici uide Iaſo.in.l. ſuum heredem. C. de iure delibe.
Vlpianus.
CNemo põt gladii poteſtatem ſibi datam uel cuiuſlibet alterius cohercionis
ad alium transfſerre. “

güngt
lats
Mrone
uport
nhete
ACun⸗
Knt
peltu
ſrella
Pimi⸗
leriͤge
Okatt
nlrge
Piot
ceda
dort
ulicii⸗
ulmä
lles
Alega
pyel⸗

iutici

Licte
Coiur
Konen
nuncdh
wwnp
Aprr
liui
ushe
leofl
poe⸗
Utſen

l.
s

No
ti⸗
Nn
con
ſle
bo/
.
ic
te
ce
las
con
llu
ene

De regu. iur. ll. Fo. LXI

CHanc legẽ ego per queſtiones & concluſiões explicabo que delegationis mate
riam pulchram & arduam continet. Prio quero quid ĩterſit inter mãdare iuriſditio
nẽ & dare iudicẽ? Hoc ĩtereſt ꝙ ordinarius dans iudicẽ cenſet᷑ tm̃ cauſe cognitio
nem delegare & nolle a ſe abdicare iuriſditionẽ in ea cauſa ſed illam ſolum iuriſdi
tionis ſpeciem madare ſine qua cõmode cognitio expediri nequeat. arg.l.ii.ff. de iu
riſdi. oĩum iudicũ. Ita loquitur lex a iudice. C. de iud. iudex datus iudiciario mune
refungitur & ideo iudicem dare nõ põt & tũc ad eum qui dedit appellatut.l. quod
dicitur. ff.quis & a quo appell. Vbi uero mandatur iuriſdictio abdicatur ab ordi
nario nec ad eũ appellatur.d.l. ꝙ dicitur. ĩ uer. ab eo. Item is cui eſt mãdata iuriſdi
tio. poteſt iudicem dare & delegare.l. cũ pretor. S.i.ff. de iudi. datus uero iudex non
habet delegandi poteſtatẽ. d. l.a iudice. Ita ioã. de imo. & Sozi. in. d. l. quod dicitur:
& Cuma.in. d.l. cũ pretor:hec tũ cõcluſio plurimis diſplicet. Vnde eget fundamẽ
to & rationibus ꝓbantibus. Primo firmatur hac ratiõe iuriſditio eſt iudicis dandi
poteſtas.l.im periũ.ff.de iuriſdi.oĩum iudi.unde is cui mandata eſt iuriſditio pote
ſtatẽ illam habet ꝗa iuriſdictionẽ hẽt. Secũdo ꝑ tex.in. l. legatus.ff. de offi. ꝓcon.
ubi mãdata iuriſditiõe legato poterit iudicẽ dare. Tertio tex.euidẽs in.d.l.cũ pᷣtor.
uer.is quoq; cui mãdata eſt iuriſdictio. ubi annũerat᷑ is ꝗ pñt iudicẽ dare. Quar
to facit tex.in. c. cũ Bertoldus. de re iudi. ubi delegatus archiepiſcopi uices ſuas cõ
miſit quedã alia fundamẽta ꝑ moderadducũt que leuiora ſunt. Suſtinẽdo hãc
opinionẽ Cu. & Soꝛi. & alioꝶ moder. rñdet᷑ ad.l. a iudice. ubi delegatus nõ põt iu
dicẽ dare. ꝙ loqtur in iudice cui ſola cauſe cognitio nõ ãt iuriſdictio mãdata ẽ. Se
cũdo rãdet᷑ ad.leũ ꝗ de iuriſ. om. iud. ubi dãdi iudicis ptãs cõcedit᷑ a iure maiorib.
iudici.in priuilegiũ ergo nõ transfert᷑ in minores mãdata iuriſdit. l.i.ff. de offi.eius
cui mãda. & iuriſdi. in prĩci.nã potes dicere ꝙ nõ transfertur uirtute delegationis

ſed legis. Item ad finẽ. d.l. a iudice: ubi ſpeciale eſt in delegato pricipis ut poſſit ſub
delegare ergo incõtrariũ eſt ius cõmune: & ad. l.i. F. qui m ãdatã.ff. de offi. eius. u bi

appellatione iuriſdictionis uenit ordinaria tantum quia mandata non eſt ꝓprie

iuriſdi. ſed uſus & exercitiũ uũ.l.ĩpe. ñ ĩtelligit᷑ niſi de ordi.neſcio quo pacto fatis ĩ

feliciter moder. ſenẽſes & flor. rãũdẽt. Vnde ↄtraria opi. que eſt cõis uidetur in pun
cto iuris melior preſertim per tex.in.l.ulti.ff. de offi.eius. illic mandatam iuriſdi/
ctionem mandari non poſſe:& per tex.in.l. mora. de iuriſditio. omni. iudicum.illic

eum demum qui ſuo iure habet non alieno beneficio.quibus congrue reſponderi

non poteſt per.c. cum Bertoldus. cum ſimi. illic adductis per canoni. Reſpondeo
ad primum fundamentũ Cum. & Soꝛi.quia iuriſdictione mandata nõ dicitur ip
ſa iuriſdictio tota mandari ſed eius exercitium ſine poteſtate delegandi ne delega
tus habeat omnino tantã poteſtatẽ quantã habet ordinarius. c. ſuꝑ queſtionum
de offi. delega. c. prudentiam. eo, ti ad ſecundum dico quod in.l. legatus de officio

proconſulis eſt negatiua fere in omnibus libris. Tertio ad.l. cũ pretor. dico primo

ut ſcrib. dixere illum tex. reſtringi. ad exemplũ ſuum ſcilicet ad legatum proconſu

lis & dico illic uerbum mãadata intelligi a lege nõ autem ab homine & ſpecialiter il

li a llege datur iurĩſdictio ideſt iudicis dandi poteſtas. ad.c. cum bertoldus dicunt
ſcrib. illic cõmiſiſſe ſimplicem examinationẽ teſtium nõ totã iuriſdictionẽ uel co
gnitionẽ. Hec eſt problematica queſtio & adhuc ſub iudice.tutius ẽ tñ crebriore
ſnĩa uti preſertim apertiſſimis legibo iĩnixa. Hãc cõem ſentẽtiã ꝙ; delegatus ĩſerio
ris pricipe non põt ſubdelegare extẽdit gl.ĩ.c. cũ cãm.de appel.etiã lite couteſtata ĩ

quo differt a ꝓcuratore ut illic ſcrib. latius. Limitat illic ꝑ eos in aliquo articulo li

iis qui p̃t comitti alterid cſuꝑ queſtionũ. Smnos ait & illicabbas, Ita intelligitur

— — 172
111

De regu. iur. ff.

c. cum bertoldus. Limitatur ẽt in delegato ad uniuerſitatẽ cauſaꝶ qui equiparat᷑
ordinario per.l.i. quis & a quo.fl. & iſta eſt cõis dũ tñ totã uniuerſitatẽ nõ deleget
ſed unã cãm. Limito tertio per. l.ii. C. cõia utriuſq; iudicii:ubi tenet ſentẽtia delega
ti ab eo qui delegãdi ius nõ habebat ex cõſenſu partiũ prorogãte: nõ tñ tãquã ſen
tentia ſed tanꝗᷓ pactũ ualet. Reliqua potes apud Alex. & modrnos legere ĩ locis
allegatis. Sed ad hanc legem ſciendũ eſt delegationẽ nõ ualere interdũ ratione de
legãtis ut predictũ eſt, ĩterdũ rõne delegati ut nõ ſubditi.l.eũ qui.de iudic.aut aliis
cauſis que cõtinẽtur in. d.l. cũ p̃tor. S.ii.iterdũ rõne cauſe ut hic & in.l. placet.de pe
da.iudi. & iſte eſt p̃cipuns articulus nie legis. in quo eſt regula ex.l.i. de offi. eius &
l. placet. cũ ſimi. ꝙ cauſe gladii & maioris coherciõis & que reſeruãtur maioribus
magiſtratibus ĩ priuilegiũ nõ ſunt delega biles & generaliter oẽs cauſe meri & mix
ti ĩperii: nec in generali delegatione nec in ſpeciali, ille uero que cõpetunt cuilibet
magiſtratui ẽt infimo ut ſunt cauſe leues ſimplicis iuriſdictiõis delegari poſſunt.
concor.l. ſolẽt. in prin. ff.de offi. procon. hac rõne quã aſſignant ſcrib. quia ob ma
gnitudinẽ & pondus cauſaꝶ atq; perſonarũ dignitatẽ cenſetur electa pſone ĩdu
ſtria.l.i.ff. de offi.prefecti p̃to.quare nõ p̃t alii cõmitti.l.uni.S.ne aũt.C. de cadu.tol.
l. inter artifices.ff.de ſolu.c.fi. de offi. deleg. Eſt aũt paucis aduertendũ ex ſententia
Bar.& cõi merũ imperiũ eſſe quod expeditur officio iudicis nobili & publicã utili
tatẽ reſpicit principaliter. l.imperiũ. ff. de iuriſdi. oĩum iudi. Mixtum quod officio
nobili expeditur ob priuatã utilitatẽ. l. ne quioquã. S. ubi decretũ.fl. de offi. proc.l.i.
ff. de dãno ĩfec.l. iubere cauere.ff. de iuriſd. oĩum iudi. Iuriſditio que expeditur pro
poſita actione per officium iudicis mercenariũ actioni deſeruiens ut in.d. S. ubi de
cretũ.l.iiii.S. duas.ff. de damno infecto. Prioris exemplũ eſt delicta punire uel auf
ferẽdo uitam uel libertatẽ uel ciuitatẽ uel aliter cohercẽdo ut ĩ.l.i.ff.de publi.iudi.
l.ſi quis forte..fi. cũ ſeqff. de penis. Secũdi exemplũ mittere in poſſeſſionem dare
bo. poſſ. & ſimilia ut in. Il.i. de iuriſd. oĩum iudi. ff. Iuriſdictiõis tres ſpecies ſunt, eſt
enim magna que delegabilis nõ eſt ut que ſtatus cauſam uite cõparatã reſpicit &
que trecentos ſolidos aureos excedit in auct. de iudi. S. audient: quedã meciia trecẽ
toꝶ quedã minima de qua loquit᷑ auct. niſi breuiores. C. de ſentẽ. ex peric. recit. me

dias aũt delegare nõ poſſunt niſi reſeruata ſentẽtia niſi per occupatões pu. uel cau

ſarũ multitudinẽ occupati. d. l. placet. minimas ĩdiſtincte delegant ut illic. Limito
rimo hanc regulã cauſa neceſſarie abſentie aut ĩpedimẽti arg.l.caſus. C. deteſta.
Ficrde offi. conſu. Io. and. in addit. ſpecu. de iuriſdi. oĩum iudic. in addit.ĩcip. ex ne
ceſſitate: & credit iudici de cã aſſerenti licet admittatur ꝓbatio in cõtrariũ ſecũdũ
Albe. & cõem quicquid heſitet laſon. Secũdo in pricipe.l. fi. C. ubi ſenat. uel clariſ.
c. illud. xxiii.q/iiii.etiã priuato delegat.lᷣfi.S.i.de offi. eius in uerbo priuato.Idẽ in de
legato prĩcipis.l.i. C. qui pro ſua iuriſdi. qui poteſt meri uel mixti imperiũ delegare

ut illic tenet glo. ad hoc reputata ſingularis.ita tenẽt fere oẽs ſcrib. et Guillier.in.d.
l.i.dicit ſe longa diſputatione uſum cũ quodã doctore qui meruit et obtinuit car

dinalatũ ob eius ſententiã. Ita tenet bar. in.l. ſi ſic. . ſi quis ita.ᷣ ff. de lega.i.per illum

tex. qui nõ uiſus eſt mihi aliquid facere.ð ita canoniſte Panor.et imo.ĩ.c. quod ſedes

de ofli. ordinarii et in. c. uenerabili. de offi. deleg. per illum tex. qui etiã meo iudicio
non eſt ad hoc bonus quia illic dicitur corporis ĩfirmitate grauatus cõmiſit uices
ſuas.item non in totum: ſed facit optime tex.in.c.ſuper queſtionẽ.in princi.eo. tit.
ubi delegatus pape põt principiũ mediũ et finẽ cõmittere ſiue diuiſim ſeu coniun
ctim. Ergo et delegatus principis: ſed nihil faciunt iura canonica ex quo de iure ca
nonico delegabiles ſunt cauſe meri et mixti imperii. Sed facit tex. in. d. li. qui pro

nr
gen
len
deis
. e
Ais
e be
8
bus
i
be
un,
na
ilu
tol
utli
hco
cli
Poo
ice
uul
adi
dre
bel
nete
te
lan
nto
A.
Abe
ili
nte
gn

nc.

lun
s
lco
locs
⸗
Alun
ecd

1.

e

ſua. in uerbo nullo cauſarum perſonarũqʒ habito diſtinctu reiecta ſolutiõe Alex.
dicẽtis illũ tex.ĩtelligi de cauſis meri uel mix. miĩmis ꝗᷓ ex ſeña bar.ſũt delegabiles ĩ
d. lpe. ꝗᷓ ſolõ diuĩat & re ꝓbat᷑ ꝗa ẽt ordiar.p̃t & ꝗuis Pe. & Cv. & Ray. qdãq; alii
legiſte Petr. de anch. Anto. de but.et Pe. de leaz. quidãq; alii tenuerint ↄtrariũ. Ta

men hec eſtcrebrior licet utraque ſit ſuſtentabilis. Procedo ſummarie per commu

nes reſolutiones et non refero doctoꝶ argumẽta ſed cõcludo ꝓ pria opiniõe bar.
et ſequatiũ ꝙ; fallit reg.ĩ delegato prĩcipis ꝗẽ maior et dignior quocũq; ordinario
quodĩ ſubdelegato eius non procedit:ne res eat in infinitum. Item in s que reſer

uata ſunt principi ab eo alicui delegata ſubdelegari non poſſunt: uel quando ele/

giſſet princeps expreſſe eius induſtriam: ut dicendo tu & non alius cognoſces &
ſimilibus.cauſis impedientibus ſub delegationem. Limito tertio hanc regulam
in proconſule per tex.in dicta.l.ſolent. Ipſe enim habet alia priuilegia in iure: que
alii ordinarii non hũt. Hec eſt ſententia Iaſ. & limitatio: quam ponit in. d. l.i. de of.
eius:qui ad hoe inducit glo.in.d.l.i.ĩ. uer. cognitionem:ſed eſt falſa hec limitatio:qa
tex. in. d.l. ſolent, dicit cõttarium. Dicit. n. ꝙ proconſul legato ſuo non põt cauſas
capitales cõmittere: niſi uſq; ad cognitionem: non aũt ad punitionem uel liberatio

nem.ita etiam dicit dicta glo. Limito.iiii. in cauſa ſu ſpecti tutoris: que cõmitti põt:

licet uideatur eſſe crimĩalis:& ſit miſti imperii ut.l. cognitio de of. eius:& hoc fauo
xre pupillorum. Vnde & ſi ubdelegatione generali uenit. & non ſolum cognitio de

qua loquitur ille tex. ſed ẽt remotio: quamuis de hoc magna ĩter doc. bononie fue
rit controuerſia. Vnde bar.in.l.i. . ſu ſpecti ff. ad turpil.diſtin guit inter remotionẽ:

que fit a lege: quam poteſt declarare delegatus.l.quod ſi fortu.S.i.de ſolu.ff. l. eum

quem. C: de ſuſpec.tut. Sententiam uero que ad puniendum tutorem fit, non põt

delegatus quoquo pacto ferre:niſi preſidis uel proconſulis ſententia ut. d.l..i.. ſu
ſpecti. ad turpil. Limito quinto in reſtitutione in integrum:que eſt miſti im pii & tũñ

delegari põt. ut bar.in. d. l.imperium pe. col. per.l.fi. C. ubi & apud quos reſtitui. co
gni. quia iſte cauſe ſunt fauorabiles & priuilegiate: ut illic cauetur: & in eis requitit

expeditio:& cognitio facilior per rationem illic traditam: de qua.re adde quod bar.

d. in. d. l. fi. quod ſiue cõmittatur reſtitutio principaliter: ſiue uniuerſitas cauſarum
poteſt delegari ſpecialiter & generaliter. ſi tamẽ principaliter cauſe unius cognitio

delegaretur: inquo eſſet lata ſententia: & peteretur a delegato cauſe reſtõ contra il/
lam ſententiam non poteſt reſtituere.l.aduerſus.C. ſi aduer.ſentẽtiam. Limito de

iure ean. ſecundum cõem opi. canoniſtarum in. c. q; ſedes de of. ord. per illum tex.
&.c.illud. xxiii.q.iiii.niſi ſint reſeruata pape:uel eſſet dictum ĩ reſcripto per teipſum
eognoſcas.c.fi.de of.deleg. uel conſcientiam tuam oneranius. Panor.in. c. cum ue

teri de elect. Alia remitto ad ſcrib. in locis alleg.
IABOLENVS.
(¶¶ Fructus rei eſt: uel pignori dare licere.
CHanc.l.glo.multis modis declarat. Primo ꝙ natura dedit hominib. res multas

ad uarias utilitates: inter quas eſt quod pignori dantur ut inde pecunia mutuo ac

cipiatur. Ita enim facilius inuenitur.l. ꝗ autem. S. i.in uer. pignoris utilitas irrepſit

Iff. de conſtit. pecu. S. fi.inſtit. ꝗ mo. re contra obligatio. illic quia pignus uttiuſq;

eauſa contrahitur et debitoris. quo magis pecunia ei crederetur:et creditoris quo

magis ei in tuto ſit creditum quod eſt utile inquit hec glo. ſcolarib.ut liceat eis res

ſuas pignori dare:& pecũiam accipere quo ſtudium continuetur. Eſt aũt utilitas
hec ut glo.in.d.l.qui aũt dicit:et in naturali obligatione: ut in.lI. per retentionem. C.
de uſu.et in ciuili ac naturali:quia tutius eſt pignori incumbere: ꝗᷓ in perſonam age

De regu.iur.ff.

re.ff. facti.ĩſtit. de oblig.que ex delicto naſcuntur.in eiuili tantum non expedit ha
bere pignus cum neq; petitio:nec; retentio detur. pignus ãt ſolo conſenſu conſti,/
tui põt.l.iff de pign. act. De pignore dictum eſtin. l. contractus : &. l.neq; pignus
ſupra. eo. Secundo glo. declarat ꝙ ſi uendico a malefidei poſſeſſore ſinetitulo rem
meam cum ſructib.percipiẽdis ut in.l.ſi uanis.ff.de rei uend. poſſum petere qnod

damnum feciĩ hoc quod potuiſſem pignori dare ſi habuiſſem. Et ſic appellatione

fructus in rei uendicatione continetur per hanc.l. &. l. fructus ſupra de uſu.queeſt
ultima illius tituli. Non ob. tex. in. L intereſt. C. deuſuf. que dicit ꝙ uſufructuarius
non poteſt obligare rem: in qua fructum hẽt: quia ut illic bar. d. non poteſt obliga
re proprietatem rei:quam non hẽt. ſed uſumfr. poteſt: nec obſtat lex arborib.ff. de

uſulr. item finitur inſtit. e. ubi non poteſt cedere: aut uendere ius uſus fructus:ſed
ut bar.dicit cõmoditatem utendi põt.

IDEM

COm nia quecũq;ʒ cauſe cognitionem deſiderãt ꝑ libellum expediri nõ pñt.

CGlo.exponit hanc.l.primo ut loquatur in ſententia diſinitiua:que non poteſt ꝑ
libellum abſente parte expediri.l.de unoquoq;.ff. de rei.iud. ubi pñre parte: uel legi
time citata debet ferri ſententia ut. d. bal. in. l. ſi parte que penã in princ. C. de pactis.
Innoc.in.c.querelam de elcct. Extendo procedere etiam in ſententia principis per

tex. cum glo.i n.l. ki. C. de legib. in uer.utriu ſq; partib comunus conſtitutis. tex in. l.

nam ita diuus.fſ. de adop.in uer adibitis his qui lederentur iuncta glo.que allegat

..l. fi. de nata. reſtitu. &. l. fi. C. ſi per uim: uel alio mo. & illic bar.no.tex.in.c.i.de cau.
poſ.cano.in.c.cum olim de re iud.in.c.in noſtra de procu.c.inter quatuor de maio
ri. & ob. ubi in executione reſcripti neceſſaria eſt citatio eorum quorum intereſt. Et

parte uocata. niſi expreſſe ex certa ſcientia contrarium mandauerit: uel partib. uo/
catis mandatũ dediſſet per.l.ii. in fl. f-.de in integr. reſt. balita tenet in. ].ii. C. de tẽp.
appel. ꝗuis alibi ſepe cõtrarium tenuerit. Fallit quando pronũtiaretur proceſſum
eſſe nullum: qui uere eſſet nullus:ut abbas antiquus uoluit in. c. cauſa que.de re

ſcrip.per illum tex.ubi aliter locunt᷑ An. de butr. & Imo. Fallit aliis modis ꝑ Alex.

in. d. l. de unoquoq;:que non ſunt fallentie: ſed declarationes potius. Fallit aũtfm

hanc glo.i n in terlocutoria:que põt ferri parte abſente per.l. diem proferre in princ.
ff. de arbi. in uer. uel preſens uel abſens ubi glo. d. n on habere locum in.l. a proce⸗
dente. C. de dilat. ubi quando eſt queſtio an debeat dari dilatio an non requiritur

citatio. Vndetu dicas ſecundum cõmunem: aut interlocutoria infert preiudicium
non modicum tertio tunc debet citari & fieri cauſe cognitio.d. l. a procedente. lin
cauſe.S. cã cogni. de mino.ff. aut modicũ: aut nullum preiudiciũ tunc abſente p /
te fieri poteſt.ut.d.l.diem: &.l.ſed ſi interpellatus. S. arbiter de arbi. optimus tex. in.

ille a quo ad trebell.ff in uer. cum nullum dãnum ſit futurũ non requiritur here/

dis preſentia per Ang. ad hoc ponderatus. Ita bar: & ſcrib. in. le. nequicꝗᷓ. 5. ubi de

cretũ de offi.proconſ.& ſcrib.in.l.quod iuſſit. ff.de reiud. Ang.in. d.l.de unoquoq;

doct.in. lI. cõſentaneũ. C. quo & qũ iudex. Bal.in. l. tres denũtiationes co. tit. & in..

terminato de fruct. & lit. exp. . canoniſte in. c. auditis de procura. in. c. ad petitionẽ
de accu.in.c. querelã de elect. Butr.in. c. ſepe de uer.ſign. ubi refert deciſionẽ. do. de

rota. in deci. ccccxyv. incip.item ſi a diffinitiua. Secunda lectura glo. nõ placet. Ter
tia conuenit legi nemo poteſt. Vnde Albe. hanc.l. poſt illam legebat ante legẽ fru
ctus:quod per libellum ſeu reſcriptum datum per ordinarium alicui delegato nõ
debet cau ſa terminari. Fallit Per glo. ut dictum fuit in.d. l. nemo poteſt in ca⸗ reſt. ĩ

ſi papa mandat eliquem induci in poſſeſſionem amoto illicito detentore intelligit

(N.
leab⸗
Nen⸗
Gund
Cno
enl
Laun
pl⸗
ai.
uum
lell
lunn
ni

luue
tut.
Een

o
gan

tun
e
Ut

— — = —

R— — — —

i

lee
ſd

ℳ.

i
l
cns,
Se
einl

r

al.
Nal

tr

/ 12
gt

00/
etip⸗
Aun
elen
ltin

Un G

Gptut.

oun
telin
ng
unl
hor,
die⸗

gog

Lil

ſcone

oe

ale
En
1010
nell

De regu. iur.ff. FEo. LXI

integr. fauore minoris ut bart. dicit in lege.ſi. Subi & apud quem. Fallit in his que
ſummarianu: & non plenariã requirunt.l. cogn. de ofeius. . ut poſ. &. l.i.. ſi ea de
uentre in poſ.mitti. & in alimentis & ſimilib. que magis officio iudicis ꝗᷓ actionis
uia expediuntur: & oĩb. cauſis fauoralib. & prouiſionalib. Item dicir glolilliti ſub
ſtituto qui nõ dicitur delegatus. facit. l.proponebatur.ff. de iud. Et aliam lecturam
glo. non accipias que in fine eſt tradita quia non conuenit. Huc aũt ad finem om
nium nota ꝙ alñ mandatur libellus alicui hũti iuriſdic. ordinariam tunc excitatur
eius iuriſdicio non aũt delegatur. C. cum aliquib. de reſcriptis. li. vi. niſi expreſſe di
catur. per precedentia autem ſatis declaratum puto que cauſe plenam cognitionẽ
requirant: & que non. Vide barto. in extrauaganti ad reprimendum in uerbo ſine
figura & ſtrepitu cum ſimilibus.
PAVLVS.
CQ uintus Mutius Sempronio: quo tutela redit: eo & hereditas peruenit:ni
AHcum femine heredes intercedunt.
Noto ꝙ legitimi tutores ſunt legitimi heredes. Concor.S. ex his in auten. ad he
re. ab intelt. auten. ſi tut. C. de legit. tu. 5. fi. inſtit. de leg. patro. tute. dum dicit quia
plerunq; ubi ſucceſſionis eſt emolumentum: ibi & tutele onus eſſe debet arg.l.ſe⸗
cundum naturam ſupra. e. . cum aũt inſtit. de contra. emp.l.id quod.ff.de peric. &
cõmo. rei uend. cum ſimul. & dicit tex. in. d. . f. cum ad agnatos: quos ad heredita
tem lex uocat: eoſdem & tutores eſſe iuſſit. Fallit primo per ultima uerba illius. 5.
fi. dum dicit. Ideo aũt plerunq diximns: quia ſi a femina impubes manumittatur
ipſa ad hereditatẽ ducatur: cum alius eſt tutor. facit les.i. S.i.fl.de legi. tuto. ubi ex
xii. tab. defertur legitimis heredib. tutela:ut qui ſperarẽt hereditatem tuerentur bo
na ne dilapidarentur: a qua tamen legitima tutella femine repelluntur: cum a ſuc
ceſſione nõ repellantur. regulariter. n. ſemine non admittuntur ad pu. munera: cu
iuſmodi eſt tutela autoritate: & ut utilitate priuata. Dictum eſt in.l.femine ſupra.e.
niſi in auit. matri & auie. C. quando mulier tuto. of. fungi. po. de iure nouiſſimo: ꝗᷓ
perditur per tranſitum ad ſecunda uota. Dixi in con ſue. aurel. plene:uel inhoneſte
uiuendo ut Ang.declarat in. d. . fi. Fallit. ii. in minore. xxv. an.l.fi. in fine. C. de legi.
tut. S. fi inſtit. de fidu. tute. ne qui ſe ipſos regere non poſſunt, alios regere uelle ui
deantur. Fallit. ii. ubi eſt ſpes legitimi ut per poſtliminium reuerſuri interim alii
proximi ceſſant: & datur a p̃tore tutor.l.i.S.ſi apud hoſtes.ff.de legit. tut. Fallit.iiii.
quia quamuis ob delictum uel contumaciam patronus perdat hereditatem non
tamen perdit tutellam ſupra lege.i.S.interdum. Et. l.ii.S.ſed ſi hac lege emit.e.ti.
Fallit ult. ubi non eſt eadem ratio, tunc leges et ſtatuta diſponentia ſuper heredita
te non diſponunt ſuper tutelaut bal. ſcrib. in conſ.xi. Huius aũt legis uidetur eſſe
ut decernat qui ſint legitimi heredes de quo dic in aut.poſt fratres. C. de legitimis
heredib. niſi per ſexum: uel per etatem prohibeantur eſſe tutores.qui nihilominus
ſunt heredes. Vnde glo. querit an tutor datiuus: uel teſtamentarius admittatur ad
hrditatem: & dicit ꝙ ſi ſit alius legitimus agnatus: uel cognatus excludit teſtamen
tum & datiuum: Si uero nullus ſit alius heres legitimus, admittitur per hanc reg.
ſexeluſo fiſco ut Alber.declarat. Dy.ait glo. iſtam alibi non eſſe: quam lac.de are.
& Older.improbant per.l.i. C.unde uir & uxor. Item dicit A.lbe. non probatur per
hanc.l.que non loquitur in tutella niſi legitima: neq; facit ius ad alios. Sic etiam
bar. ſentit per.l.nutritorib. C. cõmunia de ſucceſ.iũcta auct. Omnes peregrini que
hodie male obſeruatur &.lI. finali. C. de infan. expo. & quia ciuitas hẽt in ciuem ius
aliquod temẽ non ei ſuccedet: & quibuſdam ſimilib. argumentis baljet Ang.ſuſti

De regu.iur.ff.

nent gl. niſi cum extra tutelam pupillus mortuus eſſet arg. l. matres. C.ad tertul,
ubi exceptio non petiti tutoris nõ excludit matrem a ſucceſſione filii poſtea adul
ti. quod non admodum facit. licet Pau. dc caſt. illis nihil addat: Et uideatur eos ſe//
qui. ldem bal. hoc tenet in. l. ſiqua illuſtris. C. ad orfici. Vbi ait turores excludere fi
ſcum & hoſpitale. Ita ſentit in. .fi. in. iii. col. C. unde legiti. Vnde dicunt eſſe caute/
lam per hanc glo.ad hoc ut pater naturalis ſuccedat filio & excludat fiſcum.ut de
tur naturali tutor: qui ei ſuccedet fiſco excluſo per hanc glo. Idem bal.in.l. cum ĩ eo
in fi. ff. de pactis. ubi per Iaſ.nihil de hac re: neq; quicꝗᷓ per Pau. de ca, aut Alex. rep
peri, cum hanc materiam funditus euoluerem. Et fortunius gartia recens hiſpa/
nus illic nihil: neq; quiſꝗᷓ alius illic. Repperi Alex. in conſ. xxxi,in prio uol. ubi enu
merat perſonas que fiſcum excludunt:inter quas ult. loco hanc glo.adducit in hec
uerba. Item tutor pupilli decedentis in tutella ut eſt glo.in. L. quo tutella de reg. iur.
ff. licet quidam tenuerint cõtrarium. quod non ex animo inquit:quia non expedit.
Illic Alex. uidetur refugiſſe uel ob laborem: uel ob dubium hũc articulum alioꝗn
ualde neceſſarium. Ego in ſententiam bar, deſcendo:tum quia id nulla lege cauea
tur: quia de legitimo tantum loquitur lex. noſtra. Item quia non eſt bonum argu.
directe:qui eſt tutor eſt heres. ſed e contrario. ut. d. . & auct. ſicut. C. de legi.tut. itẽ
quia lex prima. C. de bonis uac. & gl. magiſtra illic annumerãs perſonas. que fiſcũ
excludunt non annumerant tutorem. ita uĩdetur cum bar. ſentire io. de platea i. d.
l.i. enumerans ꝑſonas excludẽtes fiſcum. quis non firmet.
CS. Nemo poteſt tutorẽ dare cuiꝗᷓ:niſi ei.quem in ſuis heredib. cum moritur
habuerit:habituruſue eſſet ſi uixiſſtet. S
CNemo expone ut glo.prorſus:que dum citat.S. promiſſum in tit. qui dare
tut.dic ꝙ eſt in tit. de tutelis.Vbi Ang. =
CS. Vi factũ uidetur id eſſe quod de requis cum prohiberetur fecit. clam ꝙ;
quiſꝗᷓ cum controuerſiam haberet:habiturum ue ſe putaret fecct.
CVi factum glo.optime declarat. habes. n. tex. ſimiles in.l. i.S. qui ſit ui.ff. quod ui
aut clam &.l˖.ii. .fl. &. l. ſeruus. e. tit. ubi plus non debent lucrari ſtulti ꝗᷓ periti. Ex
emplificat glo.in operis noui nuntiat. quam dicit trib. modis fieri ut eſt in.l. de pu
illo: & pretoris iuſſu. due aũt poſteriores ſunt meliores: qa per eas non perditur
poſſeſſio. Trib. aũt modis remittitur nuntiatio ut in glo.Ego operis noui nuntia
tionis materiam hic paucis colligam, examplato prius olim labore cum illum ti
tulum interpretarer. Nuntiatio fit pro opere nocente uicino: etiam pro iure ſerui
tutis fit legeſi prius: & lege in proiuncia. ff. de operis noui nuntia. Limito in arbore
plãtanda uel excidenda.l.i.F. hoc aũt edictum.i. co. titu. Limito in opere iam facto.
d.l.i. .i. alia. n. competunt: ut quod ui. aut clam de quo hic principaliter agitur. Li
mito ĩ refectione.l.i.S.ſiquis edificium.e.tit. cui conuenit ſtatutum & edictum hu
ius inclvte ciuitatis:nequis extra menia ad centeſimum lapidem de nouo edificet
reficere. n. permittitur. Limito ubi notorium eſt nuntiantem ius non hẽre. l.i. in fi.
& uer.ꝙ ſi in mari.eo.ti.arg.de citatione ut.l.ſi quis ex aliena.ff. de iudic. ſm quoſdã
quod apparet per inſtrumentum trãſactionis: uel rei iudicate:uel ipſius rei euidẽ
tiam: uel inhabilitatem perſone. Quo tempore fieri poſſit diſtingue ut ſcrib. ꝙ
omnis nũtiatio preter iudicialem quolibet die potes: iudicialis uero die feriato nõ
. Poteſt niſi ſit feriatus alia cauſa ꝗᷓ in honorem dei. l. omnes.l. dies.l.i. C. de feriis cui
aut per ſone nuntiatio ſit facienda. Dico nuntiari debere aduerſario.uel alii ipſius
loc o in re pñti exiſtenti.l.de pupillo.S. ſiquis forte &.l. cuilibet. imputatur aũt eis ſi
nõ retulerunt domino, An aũt liceat propria autoritate opus deſtruere, Dico aut

4
itß
1n
po
con
ni
gur
leu
10
co⸗
lone

N

ten

llie

C
etl
ee
li⸗
ſm

cuir
ſac

o

ce

Deregu iur ff. Fo. LXII

ĩfuudo meo a me poſſeſſo & poſſum.l. ſi uitem.S.ſi ad ianuam.ff.quod ui aut clã
.l. quemadmodum in princ.f. ad.l. aquil. aut in alio: tunc non poſſum ſed com pe
tit pro facto ꝙ ui aut clam. pro non facto nuntiatio. An aũt debeat exprimi cauſa
in nuntiatione bar.d. ꝙ ſic ſi aduerſarius petat. Ita glo.l.i. Remiſſio aũt eſt triplex
pro huius glo. declaratione legis partis iudicis legis per ſatiſdationem hominis ꝑ
conſenſum iudicis cauſa cognita.l. de pupillo. S. ſi is cui. &. l. pretor. e.tit. li. ff. de re
miſſio. Quando aũt in promptu eſt paratus docere de iure ſuo, ſatiſdatio aduerſa
rium non releuat: ut eſt caũs ſing.in.l.unica.C. de op.no. nunt. Libellus aũt ex
te uttiuſq; ẽ ofſerendus iuſta auct. offeratur. C. de lit. conteſt. Et hoc uolunt ſcrib.
in. d.l.i. &.l.de pupillo. De ſumptib. aũt deſtruendi, dic aut poſſidet rem cum ediſi
cio, tũc tenetur ad patientiam & ſumptus.l. pe.ff. e. Aut alienauit: & ſucceſſor eius
tenetur ad ſolam patientiam. l.fi. e.tit. niſi perfecerit opus poſt ſciam nuntiationis:
Alia uide ꝑ doct. & limita. ultimo ut in hac glo. per.. ſiquis riuos.
CͤteZHW Q uein teſtamento ita ſcripta ſunt:ut intelligi non poſſint, perinde ſunt ac
ſ ſcripta non eſſent.
CExpone ut glo.ſed ultimus intellectus eſt melior ut eſt tex. apertus in.lii.ff. de
his que pro non ſcriptis habentut. Alius eſt per.l.i. ff. de is que in teſt. del. ubi diſti
guitur aut conſulto delata ſunt: & uitiantur: aut inconſulto: ut illic & in hac gloſ.
Vide illic barto. MVMDB —
C.§. Nec paciſcendo: nec legem dicẽdo: nec ſtipulando quiſꝗᷓ alteri cauerep̃t.
CHEec portio cadit in materiam. S.alteri inſtit. de inut.ſtip. &.l.ſtipulatio iſta.S. al/
teri de uerb. obl. ſupra ubi fallit in perſona pub. & propter intereſſe.quod nuper in
eo loco ordinaria lectione plenius audiuiſtis. Limitationes plures hẽtis per lIaſ.
illic & doc. omnes: Et per ſocinum in reguliis.
PAPINIANVS.
CNon debet alteri per alterum iniqua conditio inſerri.
CHuic reg.conuenit:quod ſcribit᷑ in. c. non debet quis alterius odio pregrauari
.Ce.ti. lib.vi. Concor.l. ultima.S.ſi aũt nec dũ. C. de acqui. poſ.l.matris. C. de tranſact.
l. ſeruus &. l. filius. ff. de pac.l.i.·ff. de alie. iudi. met. cauſa fac.l.ſi filia. ff. de diuortiis
.l.i. . de eo opere.ff. de aqua plu. arc. l. qdam iberus de ſer. urb. pred. I..fi. de. inur. cũ
ſimi. Quod quandoq; pro non facto eſt & nullius momenti: ut.d.l. ſi filia. quãdo
q; pnnitur pecunia ut. d.l.i. de alie. ubi ad intereſſe agit᷑ &. d. l. ult. quandoq; punit
criminaliter ut in.l. ſiquis forte.S. ult.ff. de penis: & aliis.ll.ſequentib. Dixi deeo qui
ſacit molendinum in fundo ſuo in alterins odium in repetitione.l. quinq; pedum
C. fin. regum. glo.infert neminem alteri nocere debere:quia iuſtitia eſt conſtans &
perpetua uoluntas ius ſuum cuiq; tribuens. que in tria precepta diuiditur. Quan
doq; tamen iuſte quis ab alio affligitur ut a iudice puniente.l.ii.ffquod me. ca. c.
occidit phin. & per totum. xxiii q.yiii. Item ad ſui defẽſionem licet alterum offende
re. l. ſcientiam. S. qcum aliter. ff. ad.l. aqui. ubi requiritur moderamen inculpate tut.
quod in trib. conſiſtit ut in continenti ut eodem genere teli ut aliter cuadere non
poſſit. ut ſcrib. plenius in.l.ut uim. ff.de iuſt. & iur. Item a priuato ad uindictam
poteſt alius offendi ut in.l.i. C.ubi liceat unicuiq; ſine iu ſe uindicate: in depopula
tores agrorum: & inſidiatores uiarumiet in deſertores militie.illi. n. ſunt caſus ſpe
ciales. ſicut cum bannitus impune leditur autoritate ſtatuti. Huc poteſt adduci
reg. Res inter alios acta aliis non preiudicat: tam in contractib. ꝗᷓ in iudiciis: et ĩ pe
nis que tenent autores ſolos: et participes criminis preterꝗᷓ in crimine leſe maieſt.
etſimi. Io. and. loquitur de repreſaliis: de quib, bar, ſcripſit.

De regu. iĩur ff.
IDEM.

Nemo poteſt mutare conſilium ſuum in alterius iniuriam. .
Habes eãdem in.c.mutare.e.ti. li.yi.glo.primo declarat per exemplum negocio
rum geſtoris:qui non poteſt prohiberi in preiudicium expenſarum quas fecit.l. ſi.
C. de acqui.poſ.Vbi procurator: qui pro aliquo poſſedit nõ poteſt preiudicare do
mino eam relinquendo: & tenetur adintereſſe: ubi eſt glo. magna. Item per tit.ſi ꝗs
omiſſa cau.teſt. ubi heres non poteſt mutare uoluntatem in preiudic.legatariorũ
Item per.l.iii.fl.de tranſac. Fallit ut in glo.per.l.nonnunꝗ.ff. de colla. bo. qa mul⸗

tum intereſt inter non lucrari & damnum facere. l.ii. ff. de dam. infecto: & qui cer

tat de lucro captando: eum qui de damno uitando. l. regula. ff. de iu. & fa. ignor.
ubi eſt ſcienti mandatum reuocatum & poſtea gerit:quia ſuo periculo & ſumpru
facit. aliud ſi ignoranti.l. cum quis.S.ſi debitorem. ff. de ſolu.l.eius qui ĩ prouincia.

ff.ſi certum petatur. cle.i. de renũciati. c. fi. de procur. per ſcrib. cum ſimilibus. Ioon

nes anandr. in capitulo ſecundo de renũciati. Inducitur ad materiam uariationis
in qua diſtinguitur: aut uariatio eſt citca eandem rem uel duas:que ratione conne
xitatis unius loco ſunt:tũc non admittitur.l.nam abſurdum. ff.de bo.liber.l.ĩ cau

ſe de mino.aut circa diuerſas que conexe non ſunt:& admittitur.l.ſi ſterilis in fi.fl.
de act. emp.l. de rebus. ff.rer. amot. Alber. hanc reg.inducit ad queſtionem de duo

bus delegatis cum clauſula ꝙ ſi ambo:quorum unus renuntiat.poſtea penitet eũ
renuntiaſſe, an collega debeat eum admittere. Vide clarius apud lIo. an. in. d. reg.
mutare:ubi concludit ꝙ ſic:quia nullius intereſt uide canoniſtas in. c. cum ſuper.
& in.c.ſignificãtibus.de offi. delegati.qui tex.faciũt in cõtrariũ: ſed eſt differẽtia an
quis ꝓnuntiauerit ſe non eſſe iudicem competentẽ an uero declarauerit ſe nõ uel

le cognoſcere de cauſa delegata & poſtea penitẽtia ductus uelit cognocſere quia
4 4

non debet repelli ex quo nemini nocet.
CIn totum omnia que animi ſui deſtinatione agenda ſunt non niſi uera & cer
ta ſcientia perfici poſſunt.
CGlo. declarat in delictis. per.l.i. C. de ſica. ego de hac re prius dixi in hoc titulo.
animus enĩ maleficia diſtinguit. Item & cõtractus ꝗ conſenſu fiunt.l. in cõmoda/
to.S. ſicut.fl. cõmo.l. nec ignorans. C. de dolo.l. non omnis. ff.ſi certum pet. dixi in
l.cõtractus ſupra.e.Item in teſtamẽtis ĩquibus quis de ſtatu ſuo debet eſſe cenus
l. de ſtatu. ff. de teſta. Fallit in. l. qui quartam de leg.i. ubi erat error in quantitate bo
norum. Item in aditione hereditatis que animo fit.l. gerit. ff. de acqui. here. unde a
pupillo ſolo non fit. ut in hac glo. quam ſequere ad uerbum. alia dixi aliis in locis
huius tituli que legenti occurrent.
IDEM. L
CActus legitimi qui non recipiunt conditionẽ uel diem ueluti emancipatio:
acceptilatiothereditatis aditio, ſerui optio, tutoris datio in totum uitiantur per tẽ
poris uel conditionis adiectionem. nonnunꝗᷓ tamen actus ſupraſcripti tacite acci
piunt que aperte comprehenſa uitium afferunt:Nam ſi acceptum feratur eiꝗ ſub
conditione pronuiſit:ita demum egiſſe aliquid acceptilatio intelligitur ſi obligatio

nis conditio extiterit, que ſi uerbis nominatim acceptilationis comprehendatur

nullius momenti faciet actum.
Actus legitimi. Dicuntur actio legitimi ſecundum glo.qui ſunt ab aliquo iure
ſcripto inuẽti. facit tex.in.l.legitima.fl.de pactis. iuncta glo.que dicit legitima ideſt
iuris ciuilis.ᷣ infero quod bannitus qui per ſtatutum ab omni legitimo actu eſt ex

li⸗
ſe
ol
lel
lun

dat
gun
ver
tus
inn
me⸗
lep
ob

2 -—— —.—W —

— —

— —— *½

— — —w— — *

Dregu.iur. ff. Fol. Ixiii.

cluſus nõ excluditur a ſucceſſione paterna queẽ de iure naturali & diuino nõ ãt
ĩuẽtũ ciuile tex.i.l.ſcripro.ff.unde liberi ĩ.l.cũ rẽ. ff. de bõ.dãna.l.nã & ſi parẽtibo
ffde ĩoffi.teſt. S. hoc natura in auct. detriẽte & ſemiſſe. cõtrariũ tũ Alex. tenet in

cõſi. xxy.ĩcip. uiſis & diligẽter ꝑſpectis col.ii.uol.i.p tex.i.S.i.ĩſti.de here. que. ab

lteſta.u bi hereditas ĩteſtati ex.l.xx.tab. ad ſuos heredes ptinet.ẽ ãt lex.xx.tabu. ps
iuris ci. l.ii.F.i.ff. de originc iur. facit lex.ĩ.S. de illo.ff. ꝓ ſo. ubi oĩs hiditas ab ĩteſta
to ueniẽs appellat᷑ legitia. facit. l. lege obuẽire &. l. uerbis ſu pra ti. ꝓxi. ſicut ẽt ex
teſtõ ꝓueniẽs eſt ĩuenta actio ius ciuile ut patetĩ ſacra ſcriptura in teſtõ Iſaac.gl.

in,. l. quotiẽs de here ĩſti. Sic ergo dr legitĩa que a.l.ciuili ofirmata ẽ nõ ĩuẽta. facit

qa ĩ.l.nr̃a aditio hereditatis ẽ actus legitimus & ĩmixtio ẽt rñdet᷑ ad.l. ſcripto ꝙ ẽ
naturalis ſucceſſio ideſt natura ſuadẽte delata ex diſpoſitõe legis utcũq; ergo lex
aliqua uel ꝓuiſio ciuilis diſpõit ĩducit aut cõfirmat di actus legitĩus uel ĩuẽtione
uel ſolẽnitate uel cõfirmatiõe. quero quotuplex ſit cõditio. Dico q; duplex ẽ una
itrinſeca que naliter ĩeſt rei que ẽ cõditio iuris ſicut ĩ. l multũ.ff. de cõdi.& demõ.
uel ſi filius ergo heres de qua nõ loqꝗt iſta lex. unde bal.i.l.potuit. C. de iur. delib.
oct. ꝗ & Io. de Imo. ĩ fi.l. gerit. ff. de acq. her. dñt ꝙ; ſi heres hrdis ſcripti ignoret an
ille heres fuerit dĩ ignorareoditionẽ ĩtrĩſecã & gerẽs ſeꝓ hĩde nihiloĩus acqrit ga
neſcitↄditionẽ qᷓ natura ĩeſt & neceſſario alia ẽ oditio extrĩſeca deꝗᷓ loqꝗt iſta lex
ut ſi nauis ex aſia uenexit ꝗa debuit ſcire de qua diſtin. hẽs lex:i.d.l. ntll itereſt
oↄditiõis an facti ſit. ff. de ↄodi. & demõ.reliqua ꝓſequere ut gl. bar. Albe, & Io. an.
Vbi repugnãtia in teſtõ. &c. Vlpianus.
CLex q̃ diffundi p̃t in imẽſum. Nã repugnãtie ſpẽs ĩ iure figurari pñt ĩnumere.
Ego ꝓ tꝑis lege ꝑ declaratiões ꝗnq; ac.xi. limitatiões oĩa pcurrã que precipuam
legis materiã cõcernũt. Caſum figurabo p.l. ſi titius. ff. de cõdi.ĩſti. p hãc glo. alle
gatã. Declaro prio hanc regulã in repugnãtia uerboꝶ directa que cõtradictio ẽ
quin ueritas unius excludit ueritatẽ alterius ut ẽ p uniuerſalẽ affirmatiuã & uni
uerſalẽ negatiuã ut oĩs homo currit nullus homo currit. itẽ per pticularẽ ut ti⸗
tius debet / titius nõ debet.l.ſcripture. C. de fide inſtrumẽtoꝶ. Declaro ſecũdo
in repugnãtia uerborũ indirecta ut cũ dicitur calendis ianuariis bononie cẽtũ a
meuio mutuo accepi & eadẽ die ab eodẽ eãdẽ ſummã alio in loco lõge diſtãti ac
cepi. ꝙ declarat bal.in.l.ſcripturæ. C. de fide inſttumẽ. Declaro.iij.ĩ repugnãtia
ob diſſimilitudinẽ ut ĩ.l.optimã. C. de cõtra.ẽpt.S.itẽ uerboꝶ ĩſtitu.de inutili ſti⸗

pu.Itẽ ob ueriſimilitudinẽ ut in exẽplis traditis a bal.quẽ oĩno legas.in.d.l. ſcri

pturę. Itẽ in repugnãtia iuris ut. l.p ſeruũ.S.fi.ff. de uſu & habi.l.uie.ff. de ſeruit.
ꝑ hãc gl.alleg. qa fructus cõprehẽdit uſũ de iur̃ unde ſi ꝗs leget fructũ rei alicui
& uſum adimat eſt repugnãs. ut illic deſcribit. Limito.i.hãc regulã ꝑ tex.i.l.ſem
pronius ꝓculo.ff. de lega.ii.ubi cũ nõ ẽ repugnãtia oĩm odo ſed ſecũdũ ꝗd non
uitiat qa in maiori ſũma minor ĩeſt ubi nõ eſt incõpaſſibilitas uel defectus con
ſenſus ut in. l. ſi decem. ff. locati. qa uolo cibi locare domũ decem aureis tu uis cõ
ducere quinqʒ eſt inutilis cõtractus. ut doct. docẽt in.l/.i. . ſed ſi ſtipulanti.ff. de
uerbo.obli. Limito.ii. ubi publica & priuata ſcriptura repugnant ſtat᷑ publicæ
tanquã digniori. l. teſtamẽto hoĩs. ff. de here.ĩſtitu. ita bal.ĩ. d. l. ſcripturæ. Limi

‚ 9 „ „ „ „ „ . „₰ ,7* .2 162 725„ ,7
to.iii.rõne ruſticitatis aut ſimplicitatis ſm ueteres ꝙ; reprobat᷑ ꝑ Cy.ĩ.. i. C. d iuris

& facti igno.bal. & alios ꝗa ruſticitati non parcitur niſi in caſibus iure expreſſis.
Limito.iiii.ſecũdũ bal. qũ eſſent duo inſtrumẽta cõtinẽtia repugnãtiã ſed unũ
pluribus argumẽtis & cõiecturis fulcit tũc huic ſtandũ ẽ. Limito quinto ubi
ad cõcordiam poſſunt reduci per diſtinctionem aut alio pacto agu. quibus.

De regu.iur.ff.

in prĩa cõſti. C. facit dictũ bar.i. l. de etate.in.ii.q.ff.de minoribus.qꝙ ſiteſtis ĩterro
gatus qũo ſciat titium eſſe minorẽ annis reſpõdeat ꝗa ex aſpectu cognoſco Po
ſtea ĩterrogatus rurſus qũo ſciat dicat neſcio ĩtelligitur neſcio aliter quã predixi.
Itẽ ſi quis ĩterrogatus an occiderit hominẽ reſpõdit occidi ad mei detenſionẽ po
ſtea repetita interrogatione reſpondit non occidi ĩtelligitur nõ occidi niſi ad mei
deſenſionẽ. Vide huc que Alex. ſcribit in conſi. clxxxviii. col. Üüüuf.
CSS.unicuiq;. Vnicuiq; ſua mora nocet.ꝙ & ĩ duobo reis ꝓmittẽdioſtituit᷑
CHuius. S. materiã trahit Albe. ad materiã more & intereſſe ꝑ eũ tractatã in.l.R
iſulã.fl. de uerb. oblig.l.mora. ff.de uſuris. p eundẽ in.l/.i. C. de ſentẽ. quæ ꝓ eo ꝙ;
intereſt. cano.in.c. cum bertoldus.de re iudica. ego in.l.quatenus.& ĩ.l.cõtractus
& in.l.nulla eſt mora. ſupra hocti. dixi de mora iam multa. canoniſtæ hanc. l. exa
minant in. c. mora. e.ti. li.vi. Ego hic inſiſtam gloſæ. & declaro primo procedere ĩ
fideiuſſore cuius mora ipſi nocet non eo prĩcipali ꝗuis rei mora ipſi fideiuſſori
noceat. l. mora.ff.de uerb. oblig.l.ſi quis ꝓ eo.ff.de fideiuſſo. Ratio diuerſitatis ẽ
precipue ꝗa factũ rei prĩcipalis afficit acceſſoriũ nõ ecõuerſo.l. ex pupillari.ff. de
uulga. ſuſtitu. l.quod ꝑ manus.ff.de iure codicill. & fideiuſſor in oẽm euentũ ui/
der acceſſiſſe.l. ſi ſeruũ.S. uideamus.ffde uerb. obliga. ꝙ ꝓcedit ẽt in fideiuſſore
dato poſt morãuel ante morã glo.in.l. quotiẽs in diẽ.f-.de uerbo.oblig. Bar.in.l.
uinũ.ff.ſi cert. pet. & in fideiuſſori tacito ut in patre cuius mora ipſi nocet nõ aũt
filio iam liberato periculo rei quo ad periculũ.l. cũ filius. ff. de uerb. obli. ubi ẽ mi
rabile ꝙ acceſſoriũ durat perẽpto principali ꝗa pater tenetur filio qui eſt princi
palis iam liberato ꝑ interitũ rei nã ꝓcedit non quo ad directã actionẽ que expi-
rat in acceſſorio extincto principali ſed quo ad utilẽ actionẽ quæ de equitate da-
tur quia non cõuenit æquitati quod pater qui eſt in mora & ſic in culpa ſit libera
tus. qa acceſſoria bene ſtat ſine principali utiliter & non acceſſorie: & idẽ in.d.].
morã in alio. & hoc q; mora fideiuſſoris ipſi noceat ꝓbatur in arbitraria in.l. cen
tum capuæ. ff. de eo ꝙ; certo loco. nec obſtat qꝙ; fideiuſſor uideret᷑ teneri in plus
quã principali cõtra.l.qui acceſſiõis.ff.de fideiuſ.quia illud procedit in his quę
deducũtur in obligationẽ prius aliud in his quę ex poſtfacto ob ſuũ factum uel
nõ factum.nec obſtat.l.ſi libertus morã.ff.de ope.liber.&.d.l.cum filius..i.quia
eſt differẽtia ĩter obligatiões dandi & faciendi. nec obſtat tertio tex.in. d. l. mora. ẽ
ſcda ꝑte.de uerbo. oblig.quia illic fideiuſſor ꝑ oblationem cõſtituerit creditorẽ ĩ
mora tũc mora rei ei nõ nocet.ꝗ caſus ſcdm bar. & ſcrib.nõ ẽ alibi in iure nec ibi
l.iii. F.ſi is ꝓ quo.ff.ꝙ quiſq; iuris cui doctores optĩe reſpõdẽt ẽt ante laſo.quãuis
glorietur & placeat ſibi. Quarto limitat᷑ quo ad agendã obligationẽ fideiuſſoris
quę non ĩeſſet ꝓpter morã debitoris ultra ſortem ad aliqd ĩtereſſe de qua re tñ le
ge quæ plenius bar.ſcribit i.l. fi pe. col. ubi p modernos.f.de eo ; certo loco.
Quito limito ꝙ quãuis mora rei noceat fideiuſſori quo ad obligationẽ ꝑpetrã
dã ut nõ extinguat᷑ per ĩteritũ rei debitę:tamẽ nõ ꝓcedit reſpectu temporis quia
ſi actio eſſet tpꝑalis durat in tp̃s ſolũ nec efficitur ꝑpetua ut gl.i.l.ſi ſeruũ.. ſeqtur
in uerbo ppetuari. de uerbo.obli. Sexto limito p glo.in.d.l.mora in uerbo obtu
lit. quia ſi fideiuſſor obtulit creditori poſtea ipſe ꝑ credirorem petentem in mora
cõſtituat᷑ tolleret prĩa mora crediroris & ulta mora fideiuſſori noceret ꝑ reglãm
que hẽt ꝙ; ultĩa mora nocet ꝑ iura citata ꝑ illã gl. Fallit.vii. m hãc gl.ĩ duobus
correis ſotiis quis ſi ſotii ſint unius mora alteri nocet.l.penul.ffde. duob. reis. ubi
glo.ponit multas ſolutiões facit.l.fi. C. de duo. reis. qa ut dicit Dy. in. d. reg. ſotius
ĩpetet ſibi caſus ob ſocietatẽ coitã & participationẽ.debuit enĩ cogitare hoc euẽi

—

—.——— — .-— —

rn oemem, — —.

b⸗
l
o⸗

den

ſe
li

De regu. iur. fl. Fol.lxiiii.

e potuiſſe uideas illic ꝑ bar. plẽius. Effectus more quo ad caſũ ſortuitũ quo ad
fructus quo ad ĩtereſſe quo ad cãrum ꝓſequtionẽ quo ad priuationẽ iuris. egre
gie & clare habes ꝑ Philippũ francũ paucis oĩa ſcribentium dicta declarantẽ in
d. regu. mora. De qua re ſuꝑius a me dictũ eſt. M
S. Dolo facit qui petit quod reſtiruturus eſt.
CHabes de hoc reglãm dolo facit ꝗ petit ꝙ ĩſtituere opoxtet.e.ti.li.vi. declaratut
hic ꝑ gl. Fallit.. q nõ eſt eidẽ reſtiturus ſed alii ut.l. ſi ſocer. . lutius. cũ ſi. Hic ꝑ
gl. alleg. ꝙ ẽ ueꝶ ſi ipſe etiã eidẽ reſtituturus ſit. l.ſi donatarius. ff. de cõdi. ob cãm
bar. in. d.. lutius. Fallit ſcdo in poſſeſſoriis ꝑ hanc gl. ꝙ ueꝶ: eſt in poſſeſſorio
recuꝑandę poſſeſſionis ẽt ſi excipiens paratus ſit incõtinẽti ꝓbare ius ſuũ cum
ſpoliatus ante oĩa ſit reſtituẽdus. ut Philippus fracus illic ſaluãdo dictũ Io. and.
cõtra oẽs. In poſſeſſorio uero adipiſcẽde uel actiõe ad exhibendũ nõ ꝓcedit hęc
regula niſi excipiẽs ſit paratus ĩcõtinẽti ꝓbare.l.iii.S. duæ cãe.ff.de carbo. edicto.
Inĩterdicto retinẽdæ. uide bar. & ſcrib.in.l. naturaliter. S. nihil cõmune. ff. de acꝗ.
poſſ. & ſcrib. in reg. qui ad agẽdũ. Fallit quarto in eo ꝗ nõ incõtinẽti reſtitutu⸗
rus eſt ſed ex interuallo.l.fi.fut legato noĩe caue. Quinto fallit qñ id ꝙ eſſet
reſtituẽdũ nõ eſſet liqdũ.l.i.F. redigũtur.ff.quo.lega. & de his plene ꝑ bal. & bar.
in. d. . lutius. Extta ꝓpoſitũ Io. and. inducit hanc regulam ad materiã an excõica
tus poſſit eſſe arbiter aut arbitrator in qua re tu uide Philippũ franc. Pompo.
¶ CPlus cautionis in rem eſt quam in perſonam.

CGlo.huius leg.exẽplũ tradit duplex.primũ ut in..furti.iſtitu.de obl.que ex de
licto naſc.qꝗa melius eſt ĩcũbere pignori ꝗᷓ agere in ꝑſonã.& in quẽcũq;ʒ res trãſe
at ſempꝑ ẽ obligata ſed ꝑſonalis actio nõ egredit᷑ ꝑſonã niſi hereditatis cã. de hac
re ſcrib.i.S.i.ĩſtit. de act. Hic de realis & ꝑſonalis actiõis differẽtia nõ tractat᷑. pm
exẽplũ ẽ de cautiõeut ꝗ cauere tenet᷑ dẽat uel pignus dare uel fideiuſſ.nõ ãt ſuã
pſonã ſolũ obligare. ad materiã ſatiſdatõis bar.hãc.łĩducit ĩ.l. pᷣtorie.ff.de pGto
riis ſtipu. ad ꝗᷓ remittit. ex Guil. hic & ſcrib.i. l. ſancimus. C. de uerb. ſig. l.. C. de ꝓ
cu.l. diuor. Siterdũ. ff. ſol. ma. l. uninerſa. C. de pci.ĩpe. offe. l. exactorẽ. C. de exe.
rei iud. cũ ſimi. colligo prĩo regulã. Vbicũq; uerbũ cautiõis ꝓfert᷑ a lege ĩtelligit
de nuda cautiõe.alii dicũt autĩ eũ ꝗ erat oblig. & nõ ĩtelligit᷑ de nuda & ita Guil.
hic p.l. ſi cõſtãte. S. quotiẽs. fl. ſol. mat. lI. ſi creditores. ff. de priuileg. cred. l. ĩ bõef.

ffde iud. ꝗᷓ nõ exprimũt de qua loquãt᷑ & illa cõiter tradit᷑ indiſtincte ut uidebis

apud laſ.dũ alios refert ĩ. d. l. ſãcimus. Idẽ ẽ cũ a teſtatore ꝓfert᷑.l.ſãcimus.C. de
uerb. ſig. Idẽ cũ ĩter cõtrahẽtes ut no.i. d. l.i. C. de ꝓc. Fallit prio ubi eẽt ſuſpecta
pſona.I. diuus. &.l. pe.ff. de peti.her. cũ ſi. Fallit o ubi diceret idõea uel ſufficiẽs
uel cõpetẽs. ut ĩ.l.ſi debitori.ᷣff. de iud.l. ſi mãdato titii. F. fi. ff. mãdati.c. ad nr̃am. ĩ
l uer. idonee. de iureiu. c. felicis ĩ gl. uerbo. idoneã. de pen. li. vi..c. fi. de pig. cũ ſi. p

laſ.i. d.l. ſĩcimus. Fallit. ii.ĩ ptoris Im gl. & quoſdã ãtiquos bar.ãt . d.l. ptorie di

cit ꝙ nõ tenet᷑ dare fideiuſ.ſi hẽt pignora ꝗa ſatis cautũ ẽ creditori & melius ꝗ
ſideiuſ. ubi nõ ẽ ſuſpitio.p arg.huius.l. &. l.. San pignoribus.ff. de coll. bo..ii..
ſi legatarii fl. quor. leg. Fallit ẽt ſm Angi. d. l. ſi debitori.ĩ tpe quadrimeſtri ꝙ cõ
miſeratiõis cã dat᷑ qa ĩtelligit᷑ datis pigno. uel fideiuſſore. uide illic ſcrib. Falit.iiii.ĩ᷑
pricipe dãte reſcrip.l. uniuerſa. alleg. ꝗuis. l.fi.C. ꝗ bo. cedere poſſ.nõ dicat eũ qui
dat quinquẽnalẽ debere ſatiſdare: tamẽ illa eſt cõis ꝑ. d. l. uniuerſa que reqrit cau
tionem & ita illic ſcrib. ꝙ alio loco dixi. ubi de annui uel quinquennii beneficio
in conſuet. aurel. titu. de executio. Itẽ & quinto fallit quia quãuis quis teneatur
cauere ſimpliciter tamen tenetur ſe: & ſua bona hipotecare licet non debeat.

De regu.iur.ff.

dare fideiuſſores.l. filio. ĩn fi. ff. ut lega. nomi. caue. & ita cõueniunt oẽs ſcrib. tñ

in alio diſſentiunt. nã etiã poene ꝓmiſſionẽ quidã exigunt ut faciũt Angel.flor.

& quidam alii.ſed cõmunis eſt in contrariũ ut non debeat penam promuittere is
qui cauere debet. quia non preſumitur lex / teſtator / contrahens de pena ſenſiſſe
niſi diſerit & impuratur creditori qui eã non eſt ſtipulatus arg.lI. ueteribus. fl. de
pactis. Fallit ſexto quia ſi dicatur quod cauebit ad arbitrium titii poterit titius
arbitrari quod det fideiuſſores. aliud ſi ad conſilium ſapiẽtis. quia arbiter poteſt
excedere ius cõmune in modica leſione quod conſultor non poſſet. l. cum antes
C. de arbitris. Septimo Pau.de caſtro dicit quod ſi ſtatuto caueatur ut quis fide/

iuſſores dare debeat ſi is ſoluendo ſit & habeat hypothecam bonam ut dici ſolet

releuatur a fideiuſſoribus. per.l. quicũque. C. de fundis patrimo. i.xi. & illic bar.l.
de creationibus. C. de epiſco. audiẽ. cui conuenit quod bar.ſcribit ĩ. d. l. pretorię.
Item ultimo ſcrib.dicunt eum qui eſt pauper aut peregrinus & non põt inueni/
re fideiuſſorem releuari & iuratoria cautione liberari.l.omnes. C. de epiſco. & cle.
auct. cui relictũ. C. de indict. uidui toll. de hac materia ego plura ſcriberem niſi
hec eſſent potiſſima & abunde moder. cumulaſſent oia in locis allegatis.
Vlpianus.
CQ ui poteſt inuitis aliẽ̃are:multomagis & ignorãtibus & abſen-
tibus pot. “
CQ ui poteſt.h.d. Vbi conſenſus non requiritur:illic ſcientia aut preſentia non
eſt neceſſaria. Huius.l. exempla ſunt in glo. quatuor. Primũ in creditore alienan
te pignus ignorante debitore quia & prohibente eo poteſt.l.i. &. i. C. debitorem
uendi.pigno.impe.non poſſ.quia ſemel conſenſit & ille conſenſus perpetuo du
tat. l.i. . prodeſt.ff.quor.leg. Aliud exemplũ facile eſt quod tutor poteſt alienare
abſente pupillo res que ſeruari non poſſunt.l. fi.. fi. C. de admi. tutor. Terti-
tium eſt pulchrum. quod ſicut iudex inuitus poteſt delegari:ita ignoranti & ab
ſenti poteſt fidei delegatio. Illud probat᷑.ĩ.l. ſancimus.i.C. de aduo.diuer.iudicio
hoc ꝑ legẽcum furioſus.ff. de iudic. in fin. Quartum. quod ſeruus poteſt inui-
tis aliis ſeruis petere bona cauſa conſeruandarũ libertatum. l.iiii. S. illud.ff. de fi-/
deicom. libert. Circa tertium exemplum Adde quod quamuis a die reſcripti da/
ti etiam ignoranti iuriſditio ſitacquiſita eius tamen exercitium ſuſpenditur uſ-
que ad diem preſentationis litterarum. prius enim poteſt impuni illi uolenti ius
dicere reſiſti.l.prohibitum. C. de iurefiſci. libro decimo. c. cum in iure. de offſicio
delega. dixi in. d. l. prohibitum facit capi. preterea. de dilati. Vbi in citatione de⸗-
bet eſſe narratio: & exemplar ſine copia mandati. & illic Innocen. Item per
hunc tex. a contrario ſenſu infero quod ſicut ignoranti poteſt fieri delegatio ita
poteſt ignoranti reuocari nec eſt opus reuocationem illi denuntiari. ita Angel.
in. l.iudex datus.ff. de iudic. Hoſtienſis in capitulo ex parte. de offic. deleg. Inno.
in. c. audita. de reſtitu. ſpolia. uide illic cano. & leg. in lege mandatum. C. manda-
ti. Glo. limitat hanc leg. primo per lege duo ex tribus. ff. de rei iudica. quia ille
tertius potuiſſet alios in ſuam ſententiam trahere. Alii alias rationes tradunt
ut quia pro forma eſt ut uocetur tertius non autem ut conſentiat: lege ſi in tres:
& lege ſicuti ff de arbit. uideas Barto. in legealio. ff.de alim. & ciba.̈ leg. Alexan.
in dicta lege.l.duo extribus. Vltimo ad hanc legem Bald. in lege ſecunda. 5.
ſiuoluntate.ff. ſoluto matrimonio de preſentia que conſenſum inducit. quæ-
dam dicit de preſentia animi & corporis quia præſens nõ dicitur conſentire niſi
keelligat que geruntur unde in. /i. C. de errog. aduoca. dicit quod ſiaduocatus

*1

S ☛ —

—

8⸗
n.
4
/
1
us

Deregu iur ff. Fol.lxv.

ſciẽtifice & latine agat cõtra aduerſariũ pñtem 4 nõ intelligat non dicit᷑ cõſenſũ

iĩducere illius pᷣſentis in preiudiciũ eius. Vnde cõſulit ut notarius declaret pacti

bus uulgariter ad hocut ſine falſo poſſit ſcribere parte pñte & cõſentiẽte. Hinc ẽ
quod fere uulgari idiom ate cauſę agitent᷑: & ſententie ferant᷑: Secũdo fallit hec
reg.i.l. oorã ſupra ti. ꝓxi. Vbi teſtator expreſſe uoluit ut corã titio uẽderet᷑ eiuſ;

uolũtas ſpeciſiceeſt ĩplenda. Tertio in emphiteota.lᷣfi. C. de iure emphi. quę res

„ Nr1⸗5„◻ /112 lU » „ . . ⸗P. — 5
latius diffũdit᷑ ut illic ſcrib. Quarto in. l. uiduę. C. de nupt. ubi filia cũ nõ poſſit
ignorãte pr̃e nu bere:ĩuito p̃t.iſtud eſt ꝑꝑ honeſtatẽ pu.& aliũ ꝗᷓ pr uelit pᷣt eligerf.

CNec ex prętorio nec ex ſolemni iure priuatoꝶ conuentione quicquã ĩmu/
tandum eſt/quãuis obligationũ cauſę pactione poſſint ĩmutari & ipſo iure, &

per pacti cõuenti exceptionẽ quia actionũ modus uel lege uel per p̃torẽ ĩtrodu/

ctus:priuatoꝶ pactiõibus nõ ĩfirmat᷑:niſi tũc cũ ĩchoat pactio ĩter eos cõuenit.

Nec ex pretorio. Glo.huius legis ꝓlixa eſt: & in ſumma pauca cõtinet. uerſat᷑

tota in declaratione legis ut in actione facti. ui bo. rapt. acquiliæ / iniuriarũ: & ſi-
milibus ex maliſicio ꝓductis. Et ut ſemel finiam totã huius glo.materiã diſtin⸗

guo.Aut actio cõcernit priuatũ intereſſe aut publicũ. priore caſu p̃t remitti uel

in ipſo cõtractu uel eo celebrato quia p̃dt quis remittere ſibi cõpetẽtem actionẽ
uel ex otractu uel ex maleficio.l.pe. C. de pactis.l. ſi tibi. S. quidam.l.ſiunns.5S. ſed
ſi pactum. ff. de pactis. cum ſimi. Altero caſu actionem ad publ. uindictam penti
nentem non põt remittere.l.i.ff. ad Sylla. l. ius publicum. fl. de pactis. ſcrib. illic

& in. l. tranſigere. C. de tranſac. cum ſimi. eſt autem pulchrũ quod ſcrib. in. d.l.i.

ad ſyllani. dicũt ꝙ quãuis nõ poſſit quis remittere iniuriã pu. põt tũñ deculpare &
purgare aliũ ſua confeſſione: & declarationeut in. d.l.ii. quod intellige non om/
nino quia admittitur probatio in contrarium ſicut non omnino ei ſoli creditur
qui eſt in furca alios accuſanti ſic nec ei deculpanti credit quominus poſſit pro
bari contrariũ attenta tamen qualitate facti ut per Ange.de maleficiis. & parim
de puteo cum ſimi. Glo. limitat hanc.l. in uniuerſitate: que põt derogare legibus
per ſua ſtatuta quando ſcilicet habet poteſtatem cõdendi ſtatutũ not. in.3i. ff.
cuiuſq; uniuer. nom. in. l. uenditor. 5. ſi conſtat. fl. cõmu. predi. Innoc. in. c. cum
acceſſiſſet. &. c. cum omnes de conſtitu. Albe. hic dicit quod per ciuitatem non
poteſt fieri ſtatutum contra ius diuinum ut quod ex furto uel maleficio nõ oria
tur pena. Poteſt etiam ſtatuereut res uendatur iuſto tamen precio. per.l. impera
tores. ff. ad. l. iul. de anno. ubi bar. & bal. in. äJ.. ff. ſolu. ma. quod põt fieri ſtatutum
quod ciues cogantur locare domos ſuas ſcolaribus & etiã religioſis ut dicit hic
Do. Guil. per not.in.l.i. C. de ſtudi.libe.li.xi.l.decernimus. C. de epiſcopis. & eleri.
Alia extra rem uide per doc.in illis loccis. Paulus.
C¶ CO uod in initio uitioſum ẽ: nõ põt tractu tẽporis conualeſcere.

CQuod.cõcor.regu.nõ ↄfirmat᷑.e.ti. li.yi. ratio ẽ ꝗa ſicut ſolũ tẽpus nõ ẽ mo-

dus iducẽde uel tolſẽde obligatiõis: ita necofirmãde.l. obligationũ fere. 5. placet
ff de act. & obl.c. puenit. de cẽſi. ſcrib. in. d. c. nõ cõfirmatur. Declaro prio ad gl.
apparatũ ꝓcedere ĩ cõtractibo. ut i.l.iter ſtipu. 5. ſacrã fl. de uerb. obli. ubi rei ſacre
ſtipu. nulla ẽ ẽt ſi deſierit eſſe ſacra uel liberi hõis ꝗuis poſtea ſit ĩ ſeruitutẽ reda⸗
ctus ſic in.c.unic. de deſpon.impub.li.vi.ubi ſponſalia ab initio nulla tempore
non conualeſcunt impedimento ſublato niſi alius actus nouum conſenſum in
ducens uerbo aut facto ſequatur. illic autem eſt glo. que dicit eum qui uxo

tem dicit expõere ſe tot piculis quod ꝗ mare ingrediuntur. Secundo declaro in

L iii

De regu. ĩur. f.

telſtamentis utĩ. l. ſcut. C.de falſis ut ſi perſonę teſtantis ĩhabilitate ab initio nul
lum ſit non cõualeſcit.l.eius qui apud hoſtes.l.ſi filiuſfa.ff. deteſła. aliud in codi
cillis. l.i. F. .f. de leg.ii.Idẽ ſi perſone inſtituti ut in lege penul. hoc titu. ege ſi alie
num. S. in extraneis. ff. de heredibu. inſtitu. 5. in extraneis. inſtitu. de here. inſti.
ubbitria tempora ſunt quibus heres extraneus debet eſſe capax. duo quibus ali
quam extranei ut illic glo. eſt enim tempus mortis/tempus teſtamẽti conditi/ te
pus aditę heredi. Vnde bal.dicit illic ſi pater filiũ inſtituit profeſſum ordinẽ mi⸗
norũ poſtea is filius ad aliud monaſteriũ tranſierit quod ſit capax hereditatis nõ
cõualere quod ini non ualuit.nec obſtat.l. hac cõſultiſſima. . ex im bfecto. de
teſta. quia eſt ubi teſtamentũ inter liberos ratione ſolẽnitatis eſt impertectũ non
autem incapacitatis nec uoluntatis. Idem ait eſſe in eo cuius pater inteſtatus
deceſſit cum ipſe eſſet frater minor poſtea tranſierit in aliud monaſteriũ quia nõ
ipſi ſed agnetis debet᷑ hereditas cũ tẽpore mortis quod in ſuis inſpicitur incapax
fuerit tũcq; ius agnatis queſitũ ſit. faciunt not.in.ꝭ.ſi alienis. inſtitu. de here. qua
li. & diſ. Idem eſt ſi ab initio non fuerit ſolẽnitas ſeruata licet poſtea / detur po/
teſtas & diſpẽſatio nõ ſeruandi ut eſt tex.in. l. diuus traianus de milita. teſta. ff. ſe
cundũ Bal.illic. quod qualitas que requirit᷑ certo tẽpore ſi ſupuenerit nihil facit.
Vnde ſi ſtatutũ dicat dominũ ex famuli delicto teneri nõ tenebitur dominus de
delicto cõ miſſo P famulum antequam eius domini eſſet. l in delictis. 5. ſi extra/⸗
neus. ffde noxa. acti. in arg. quod etiam trahitur ad materiam penę infligendæ.
ut inſpiciatur qualitas perſone delinquentis non eo tẽpore quo ſententiã pa ſſus
eſt ſed quo deliquerit. l.i.ff. de pẽis ut ſi plebeius deliquit factus miles faciũt no.
bar.in.l.poſthumus preter.ad fi.de iniuſt.teſt.bal.in.l.ſeruus.C.de lega . Sic in le
gatis ab initio uel legantis uel legatarii uel eius a quo relinqt inhabilitate uel rei
legate uitio aut qualitate nullis que deficiente ac ceſſante ĩpedimẽto nõ cõfirmaã
tur.l.i.ffde reg. catoni. l. cetera. ff. de lega.i. cũ ibi not. ertio declaro hanc regulã
in reſcriptis ꝑ.c.i.de reſcrip.li.vi.ubi excõicatus ĩpetrans reſcriptũ ad lites licet ab
ſoluat᷑ non pbt eo uti. Itẽ in. c.ſi eo tẽpore.e.ti. ubi ſi patienti defectũ etatis datũ ſit
mãdatũ ſuꝑ beneficio curato ſi anteꝗᷓ uacet effectus ſit maior nõ ualet reſcriptũ
ſeu gratia. Idem in hoſpitali quod ſeculari datũ eſt tãquã eccleſiaſticũ beneficiũ
nõ cõfirmatur ſi poſtea mutet᷑ per not.in. cle. quia cõtingit. de religi. domi. Quar
to in iudicialibus. nã ſententia excõicationis lata poſt & cõtra appellationem eſt

nulla neq; ligat ab initio neq; tractu tẽporis cõfirmat᷑. c.licet. de ſentẽ. excõi. li. vi.

Sic ſecũdũ bal. & Sali.in.l.unic.C. qui pro ſua iuriſdi.iudi.da.cõtra glo.ibi.in co
qui cũ iuriſditionẽ non hẽret proceſſum fecit quod eius acta nõ ualeant licet po
ſtea ſuꝑpuenerit iuriſditio.Alii dicũt limitari quãdo expreſſe in noua iuriſditionis
conceſlione diceretur quod acta prius per eũ cõfimarentur.alii aliter loquũtur.
uideas illic ſcrib. Sic & in ſentẽtia que ab initio nulla eſt ipſo iure.l. ſi expreſſim
ffde appella. Quinto declaro in electionibus. c. auditis. deelecti. c. ĩidẽnitatibus
S. ſi qua uero.de elect.li. vi. ubi ſi electio ab initio nõ ualuit utpote factaa minori
parte capituli non conualeſcit aucto & cõſentiente numero: & ratio eſt quia eſt
defſectus in forma. Sexto in libertatibus.ll. ſi ſeruo.ff. qui & a qui. l. ſi nõ proprieta
tẽ. C. de his qui a nõ domino.manu. ubi ſi ſupuenerit dominiũ ſerui manumiſſi
nõ tenet manumiſſio a nõ domino facta. Fallit prio hęc regula ſic enim clarius
tradi põt quãdo ratihabitio actũ precedẽtẽ cõfirmauit ceſſante prohibitiõis cau
ſa tunc enĩ uidet᷑ nouus actus & cõfirmatio p ratihabitionẽ fit dũ non ſit inhabi
litas extremoꝶ.l.unic. C. de cõtracti.iudicũ.l. per fundũ ff, de ſeruitu. ruſtic. pᷣdi.

ferunt ſingula in ultimo indice in ordinẽ deducẽtur.

De regu.iur.ff. FPeo. Ixyi.
l.ii. C. ſi maior factus rat. habu.c. propoſuit. de cõiu gio ſeruoꝶ preſertim ubi in ſa
uorem illius perſonę que ratũ habuit erat impedimentũ quod licet nõ ceſſauerit
tamẽ ualet actus quia põt fauori ſuo renũtiare expreſſe: & tacite. d. c. propoſuit.

aliud ſi alius conſentitet. l.obligari. . tutor. fl. de aucto.tuto.S.tutor.inſtitu.eo.ti.

Q ue nõ procederẽt ubi ob deſectũ ſolẽnitatis ab initio eſſet uitiũ ut.d.l. diuus
adrianus:nec ubi certo tẽpore eſſet conſenſus preſtandus. I. bonoꝶ fl. rem ratã
habe. auct. hodie. C. de appell. quia extrema non eſſent. nec ubi eſt talis qui nõ p̃t
obligare conſenſus eius & ratihabitio nihil operatur.l. ſi fundu 8. F. .fl. de pigno.

in ulti. reſponſo. Fallit ſecundo quãdo conſenſus requiſitus erat & contẽptus
actũ uiciabat tunc põt illic contẽptus cõfirmare actũ: & ſuũ intereſſe remittere
per tex.in. c. quod ſicut &. c. quia error: de electi aliud ſi plurium preſentia requiſi

ta eſſet pro ſorma ut per.l.ſi in tres.l.ſicuti.ffde arbitris.l.duio ex tribus.ff.de re iu

dic. dictũ eſtin.l. qui põt inuitis. hoc ti. qa non cõſenſus ſed preſentia requiritur:
neque ſua intereſt ſed litigantiũ eſſe preſentẽ fuiſſe. Fallit tertio in defectu ex-

trinſeco.l.qui ſoluendo.fl.de here.inſtitu. ubi teſtator qui ſoluendo nõ erat du⸗

os ſeruos liberos heredeſq; eſſe iuſſerat cũ non poſſit niſi unũ ſiunus moriatur
ante apertas tabulas. recõualeſcit teſtamentũ p quod determinatualere teſtamẽ
tũ uſurarii qñ poſtea preſtat cautionẽ de qua ĩ. c.quãquã. deuſur.li.vi. uide bar.
in. d.l.poſthumo. & pau. in. d. l. ſ filius.quia eſt ſolẽnitas extrinſeca.item quia ec⸗
cleſia nũquã claudit gremiũ redeunti. Fallit quarro quando cauſa principalis

ſublata eſt licet cõſequtiua nõ ſit ſublata, ut in.l.ii. C. ſimaior factus aliena. ſiue
decre. rat. habue. quia ceſſat etas minor que eſt cauſa prima licet non ceſſet ſecun

da cauſa ideſt deſectus decreti. Fallit quinto quia licet non confirmetur actus
in preiuditiũ eccleſie uel reipu. tamẽ in preiuditiũ cõtrahẽtiũ confirmatur. l.ii. C.
cia utriuſq; iudi. c. quia propter. de elec. Fallit ſexto per. l. eos in uerbo poſtea

natos. ff-de ritu. nupti. ut ex nunc ualeat ideſt a die ratihabitionis non ut ex trac.

Fallit propter reſtitotionẽ papæ uel principis.c.ad petitionẽ.de accu.in fi.c.in pri
mis.ii.q.i. Fallit octauo in cõditiõalibus legatis uel propter diem incertam. d. .

i.de regu. cato. &.l. fi.eo. ti. ob nouas leges. Fallit nono per exceptionem que illi
obſtabit qui fecit actum nullũ ob uoluntatẽ teſtatoris.l. mulier..i.ff. de condit.
inſtitu. Fallit. x. fauore libertatis libero hõi relicte qui mortis tẽpore uel cõditio

nis repetit ſeruus: ut in.l. generaliter. ff. de fideicõmiſ. libertatibus ſupra alleg. p
glo. Fallit undecinio quia regula cathoniana nõ habet locũ in legatis quoꝶ di
es a die mortis nõ cedit ut in uſuſeuctu qui cedit a die aditionis.l.quod in rerum

F.i. iuncta gl.ff.de lega.i. Poteſt inſuper hæc regula extendi ad materiam preſcrip

tiõis &. c. poſſeſſor. de reg.iur.li.vi. & quedã alia id genus. Nonnulla quę Pyr

rho legente in alias leges excepta ſunt inordinate congeſta ſuperioribus inſeren
da duxi ut in promptu haberent ſtudioſi quæ ad huius tituli interpretationẽ cõ
“ UDe probatione. l
Probatio quelibet debet concludere alias nõ probat hoc eſſe quod ab hoe

coõtingit abeſſe. l.nõ hoc. C. unde legiti. l. pe. ff. ne quis eũ qui ius. uoca. eſt ui. exi.
concor. tex. in. c. fi. extra de cã poſſ. & pro.c.in preſentia de proba. Adde dictũ gl.

in. d. c. in preſentia. ꝙ interpretat probatio non concludens contta probante.

Adde per bar.in. l. ſi uxot. S.pe.fſ.de adult. & in. l. i. F.i.ff. de duobus reis. l.filiusſa
milias. fl. de teſta. perillos tex. de eo qui probat ꝙ ticius uiolenter cognouit quod

reprobatur per glo.in.l.uni.in uer. ſuam ſponſam. C. de rapto. uir. & Imo. in. c. ſa

crĩs quod me. cã. cis qui de ſponſa. per Io. an. & cano. & per limiiiii. infra.
dde quod no. ange.in.l. poſtquãa. ffde peti. her. illum tex. de teſtibus deponẽ
tibus quod uiderunt auferre qnia põt auferri fine ui:& ideo male deponũt dera-
pina per hec uerba.per.l.ſciant cuncti. C. de proba. ſequere Franci.de are. Ad-
de per bar.de teſte deponente de fama quod audiuit publice dici quod nõ plene
ꝓbet. bar.in l. labeo. fl. de ſupelle. lega.l. de minore. F. i. f. de queſti.ſed bal. contra
& melius per tex.i. c. per tuas de ꝓba. &.c. litteras depᷣſumpti.Et per cõem uſum
loquendi qui debet attendi. c. ex litteris de ſpon. Adde de bidello per Io. an. &
alios in. c. auditis de preſcripti. per illum tex. Adde per docto.in. d. c. auditis ꝙ ĩ
depoſitioneteſtis indefinite non equipolet uniuerſale. Limito ut per Bar.in. i.
iiii.col. fl.ſi cer. pe.in prcſumptionc inducta a lege etiã non uehemẽti ꝙ; conclu⸗
dat nam preſumptio legis eſt ꝓbatio liquidiſſima per tex.in.l.i.ff. de mi. teſta. in
uer. liquido iuncta glo. in. l. ĩperator. fl. de lega.i.cum ſimi. Fortius in uehementi
er.l. ſi qui adulterii. C. de adulte. c. litteris. c. afferte de preſumpti. Intellige in cã ci

uili ĩ criali regli ſecus per doct. in. c. quia ueriſſime &.c.ii.de preſumpti.niſi in. qA.

l. ſi qui. Limito in probatione a frequẽter accidenti. glo.in. l. neq; natales. C. de
proba. & dictũ bal. de mulieré loquente cum ſcholari ꝙ nõ pᷣſumitur dicere pa/
ter noſter. Limito a cõmuniter accidentibus glo.in.l. cũ dotem. C.de iur. do. ut
de legitimatione & matrimonio que ꝓbantur per inſtrumẽta dotalia. & dictum

pal. in. l. cum oportet. C. de bo.que.li. de aſcenſibus uſurariis & dictũ lo. cal. in

c.i. de cle. non reſi per illum tex. ꝙ ualet talis ꝓbatio etiam ad ferendam ſenten-

tiam etiã in crimine ciuil B X Gem
probatione dubia ueriſicabili in quolibet intellectu ad probandũ intentũ ꝓban
tis ut per Alex.in.l. inter ſtipu. S.i. de uer. obli. de homicidio ꝓbato cum enſe uel

claua alternatiue. Nam ſatis ꝓbatum eſt homicidiũ. facit. l. quod ſi dubitet.ff. de
acqui.here. Limito per ea que no.in.c.cũ cã.de empti.& uendi.qũñ ſufficit ꝓbha

re incertũ ꝑ quod reprehenditur doc. bal.in.l.ii. C. de reſcin. uendi. Limito ꝙ;

qñ uis non ſufſicienter probet tñ facit adminiculũ & eſt ꝑtinens bal.in.l. cũ ui-
rũ per illum tex. C. de fideicõ. & tex.in.l.fin. de ſucce ab iure uerba ſunt no. Iaco.
bu.in.l. certi. C. de inter. Limito Nam ꝓbatio dubia eſt ſufficiens pro uictoria
rei accu ſati cũ in dubio debet interpretari quod ſit delictũ.l.merito.ff. pro ſocio.

Iſta eſt doctrina bar.in.l. non ſolũ.S. ſed ut ꝓbari.ff. de ope.no.nũc. Panor. in. d.
c auditis. Ratio eſt quia preſuppoſitio iuris iuuatur. Limito ut per bar. poſt

Dy.in.l.fructus.ff.ſolu.matri.& doc.in.l.ſi quis ita ſcrip. herede.ff. de here. inſtii.

per illum tex. de ꝓbatione plures heredes inſtitutos ĩterpretatur equis partibus

& admittitur. Limito ut per bar.in. l.i. per illum tex.in prin. ff. de uentre ĩſpi.qñũ

exceptio rei elidet pbationem perfectã & offuſcat. Nihilominus admittitur que
in ſe perfecta eſt tex.in.c.in preſentin. L
S L De ſeruitutibus. M
CSeruitutes mere perſonales que conſiſtunt in perſona ut in ſeruis nõ ſunt
formales ſed cauſales ſicut de uſufruct. in. l. uti foui. in prĩci.fl.ſi uſuſſr. pe. & gl.
ordi.inſti.de uſufruc.in prin.in uer.ius. „
CMixte que debentur a re perſoneutuſus uſusfr. habitationis. ſicut. . fin. ff. ꝗ
mo. uſufruct. amit.l.non ſolum. S. tale.ff. de libe.leg. De conceſſionibus diſtin. ſe
cundũ Io. de Imo.in.l.apud iuli.S.ſi quis alicui.ff. de leg.i.Aut uenit aliquid de/
terminate ut concedo tibi quod capias annue de fondo meo tot fructus ꝓ uſu
tuo tunc eſt ſeruitus uſus.Aut indeterminate ut ſi non dixit pro uſi u tunc eſt po

uiliter. Limita ut per Io. an. & Gemi. in. c.de pact. li. vi. de

ius
pol
heut
Gi⸗

il.

Ber
“
itce
tent
ung

nnren

guit

ulue
liſe
pto
wt⸗
Vu
aut
Hho⸗
chul
zmu
Hha
tani
ſep
ſiu
Him
nol
ſn

ſh

fun

Ale

ln
dus
aſe

ſor
ln⸗

De regu.iur. f. Fol.lxyii.

tius ius perſonale. Sed ĩ his iuribus ad quoꝶ: acquiſitionẽ eſt neceſſariũ uicinũ
prediũ:tunc uera eſt diſtinctio bar.in.l.mella.S.fi.ff.de ali. lega. OQuod ſi non ha
beat uicinũ prediũ non eſt ſeruitus per glo.in. d.l. & in. d..ſi quis alicui. utilitas
eſt in. l. gayus. ff.de ann. leg. & glo. in. l.fi. .i.ff. de contra. emp. Mere reales a re
rei.l. quotiens la.ii. in princ.ff.de ſeruitu.l. ſicum fundum. fl. de ſer. ruſt. predi.
Quedam habẽt cauſam continuã quedã diſcontinuam quod pulchre declarat
Bar. per tex.in.l. foramen. ff. de ſer. ur.predi. Quedam ruſticæ quedam urba-
ne. l. urbana predia. ff. de uerb. ſig. . pe. inſti.de ſerui. Pro hüs omnibus compe
tit confeſſoria petens & negatoria negans. 5. eque iuſti de acti. In his iuribus pa-
tientia pro traditione eſt. d. l. quotiens. ff.de ſer. & ideo per ſe non uſucapiũtur ꝗqa
tangi non poſſunt ſed aliqñ cum corporalibus.l. ſi aliena. . hoc iure.ff. de uſuca.
Que hũt cauſam continuã preſcribitur longo tempore.i.xĩter preſentes. xx.
inrer abſentees.l.i.S.i.ff. de iti.actuq; priuato.l.ii. C. de ſerui. & aqua. Sed in his re
quiritur ſciã aduerſarii ut.d.ll. quia requiritur quaſi poſſeſſio.l. ſiue poſſe.fl.de
uſuca. que non eſt aliud quã aduerſarũ patientia.l. pe.ff. de ſer. que nõ poteſt eſſe
niſi duobus concurrentibus ꝙ ego utar & ipſe ſciat aliud in proprietatis preſcri
ptione.l.fi. C. de preſcrip.long.tẽp.Ille que hñt diſcontinuã non preſcribit᷑ niſitã
to tꝑe cuius initiiĩ non extat memoria. d.l. ſeruitutes. &. l.i. in fi. ff. de aqua plu. ar.
Vſuſfructuarius ante cautionẽ nõ ſacit fructus ſuos.l.uxori.ff.de uſufr. lega. ꝗa
cautio eſt de ſubã in illis rebus queuſu non Conſumuntur. l. uſufr. C. de nl.
I. hoc ſenatuſcõſ.S.i.ff. deuſufr.ea.ᷣ re. queuſu. cõ. precipue ſi petita fuerit. l. hac edi
ctali. . his illud. C. de. ſe. nup. Limito in. l. ſi uſufru. meſſem in fin. ff. quem. uſu
amitt. in bonefidei poſſeſſore ẽt ignorãte proprietario percipiente. Limito.ii.in
l.hac edictali.S. ſinautem utraq;.C. de ſecun.nup.propter negligentiam proprie-
tarii ſcientis. Limito.iii.in glo.l.iiii. C. de uſufr. qnando eſſet pauper & nõ poſ
ſet preſtare cautionem quia ſtabitur iuratorie cautiõi ſi ſit ſidelis & nõ ſuſpectus
ſi ſuſpectus ſequeſtrabitur ſi res uſu conſumatur ſecundũ doctrinã ſcribẽtium
Limito niſi remiſſa fuerit per conſtituentẽ inter uiuos aut per heredẽ in ultima
uoluntate.l. pe. C. de pact. Limito in patre uſufructuario bonoꝶ filii. l. cũ oportet
§. nos autẽ. C. de bo. que.libe. tenetur ad refectionẽ ſm. bar.diſtictionẽ in.l. quero
ff. de uſufr. lega. tenetur ad tributum fictum Cenſum.d. lI. quero & no.tex.in.l. de
functa. ff. de uſufru.&.l. in ſingu.ff. de annuis. lega. Cum uni proprietas alii uſu
fr. legatus ſimpliciter concurrunt.l. ſi alii.l ſempronio. ff. deuſufru. lega. & deuſu
fru. omniũ bonorum legato uxori an cõcurrant legatarii cum uſufr. patri queſi
tus eſt ex ꝑſona filii per.l.cum non ſolum. C. de bo. que libe. Requirit᷑ mens utri
uſqʒ ad finiendũ uſumfr.l. fi. C. de uſufr.l.fi. . ſi uero. C. ad Tertull. uſufr. uniuer
ſorum bonorũ tenet᷑ ad oĩa debita & onera hereditaria. d. l. uxori. fl. de uſufr. leg.
l. namq; in fi. cum. l.ſeq.ff. ad trebell.niſi eſſent tam grauia ut abſorberent totum
uſufr. arg. in.l. fl. .ubi autem in unum in fi. C. de iu. delibe. glo. in. I. qui concubi⸗-

nam. S. qui ortos. fſ.de lega. ii. Ad legata & alia non tenentur ſed cõcurrunt cum
legatariis ſecus in uſufru.ptis bonorum. d.l.fi.tamen deducto ere alieno.l. ſubſi

gnatum. S. bona. ffde uerb. ſigni. in uſufr. rerum pticularium ut in. l.i. 5. ſi heres
H.ad trebelli. Regulariter in obligatione facti coherentis perſone requiritur in-
duſtria ꝑſone.linter artifices. fl. de ſolu. l. nemo. ff. de duo. re. Limito in. I. nul-
lus qui nexu. C. de decu.li. x. ꝓpter dignitatem ſuperuenientem. Limito ꝓpter
neceſſitatẽ. l.i. C. de prin. age.in re. li. xi. quia neceſſitas non eſt ſubiecta legi.l.ii.

ff de feris, Limito in.l. quiſquis. C. de epiſ. & dle. teſtringo dum ſubſtitutus ſit

De regu ĩur.ff.

approbatus. l.ſi quis ex Corpore. C. de murileg. li.xi. & hoc ad huc ſeruit picu/
lo ſubſtituentis.l.ad ſimilitudinẽ cum glo.C. de epiſ.& cle. & etiam oportet ꝙ;
ſubſtitutus ſit talis qui ĩpſe poſſet admitti ad illud faciendum principaliter. l. pa
rabolani. C. de epiſ. & cle.l.ii. . legati. ff. de lega. no. bar, de notario & filio nota
rii in. l.ſi quis ex argen. Sii.·ff. de eden. e .. 1.
De priuilegio.

CPriuilegium Continens prima facie idem quod ius cõmune debet intelligi .
ut aliquid addat. c. in his de priui. c. paſtoralis in princi. de appel.li.i,5. i. ff. ad mu
ni. facit quod dicit Pe.de anch. con.clxxxii.ĩcip.pro ꝑte eceleſie.ĩ ult.col.de epo

teſtante ppriuilegium. item bal.in. c. cum olim de conſue.de falcutate conceſſa

epᷣo a papa creandi nouam dignitatem quam poterat creare de iure cõmuni in

telligetur ſine conſenſu capituli. idem bal.i.l. i. C. ſi ſer. exte. uer. quinto. oppono

de FNacu ltate teſltandi monacho data ſcilicet de bonis de facto tenet.itẽ quod no.

in. c. quamuis.lo.i.de pᷣbendis li.ſexto.item dictũ bu.de diſpenſatione in.c at ſi

Clerici. de. iudi.item dictum bal. in. lI. nullus. C. ad. lI. iul. maieſt. quod eſt uerum
dum modo princeps hoc mandet inquiri delictum proprio motu gl.i.in. c. ii. de
accu.li.vi.item dicit Fran.Are.in Conſi. v.pe.colũ. tñ not. ꝙ curret Centenaria
contra eccleſiam quia illi non eſt derogatum ꝑ uerba generalia ꝙ nõ Lurrates
tra eã pᷣſcrib.idem in ſtatutis ut ꝑ alex.ad ſaturitatem in.l. iii. 5. pretor. ff. de dam.

infec.idem in legatis.l.legatus..fin. f. de lega.i.idem in contractibus quodli bet

uerbum debet ĩta interptari ut aliquid operetur bal. in Ru. C. de cõtra. emp.idẽ in
l.fundus qui locatus. ff.de fun. inſtruc. item Adde ad.c. fin. de pᷣbẽdis. ꝙ litẽ ad

eccleſias cathe. de beneficiis earum etiã includat canonicatus ſi non ſint alia q;

eſt intelligendum ſaluo eo ꝙ dicit glo. in. cle.i. de preben.item Adde ad.l.. libero-⸗
rum. ff. de lega.iii.de teſtatore qui legat chartas etiam de libris ſi non habet niſi
libros.idem adde quod dicit bal. in.l.ſi ita ſcripſiſſet.ff. de lega.iide uſuris reſtitu

endis ꝑ m ãdatum ſi non ſint alie quam poſt exrorte. Limito rertio.l.ſi quando
C. de inoffi. teſt. cum ſimilibus quando aufert tercio lucrũ uel affert ei dam-
nium ut de eo cui conceditur a principe factio teſtamenti intelligitur cum ſolẽ
nitateinducta ĩ alterius fauorem adeo ut nec excludat legitimam ᷣm docto. que
non dicitur proprie lucrum ſed quaſi aliud ſi de mero lucro querendo ageretur
ut eſt tex. in.l. etiam in prin.ff.de bo.que libe.Facit dictum.lo.an.in.c. certificariĩ
ii. col. de ſepult. de priuilegio concedente liberam ſepulturam nõ tollit quartam

canonicam ſed dat acquilitionem nouam iuris fenerãdi. Limito ſecũdo quod

ledat minus ius cõe quã poſſibile eſt. c. eos. . i.de tempo. or.in. vi. unde dicit do-
mini. de eo cui cõceditur electio libera ꝙ non põt eligere minus idoneum & Ar-
chi.viii.q.ii.licet q; priuilegium datum epᷣo ſuper collatione certe p̃ᷣbende intelli
gitur cum conſenſu.priuilegium eſt ſtricte intelligendum ne ledat ius tertii etiã

cauſa pietatis Inno.in. c. cum dilecti de donat. c. audita. de reſti.ſpo.bar.in.l. bene

ficium de conſti.prin.c.cum olim.i.de priuilegio ꝙ; interinatio non facienda in

preiudicium tertũi. Priuilegio non derogatur per ſecundam diſpoſitionẽ contra
riã nõ facta eius mentione.c. ueniens de preſcrip. cum ſimi. Facit dictum bal. in

l.iii. Cide ſilen.li.xii.de principe imponẽte onera.l.generali quod non tollat im/
munitatem alicuius ꝑ illum tex. Idem in. l. fi. C. ſi con. ius de reſcriptis non de
rogantibus priuilegio alicuius non facta eius mentione Fallit in. c. generi de re-
gu. li. vi. Fallic quando primum priuilegiũ cõtinet ius cõmune ſolum niſi in.,

nonulli de reſcrip. extra tex. eſt in. cii. de conſti.in vi. quia cum ſit facti preſumit

⸗ðẽ

De regu.iur ff. Fol.lxyiii.

pape incognitum. Fallit quando primum derogans iuri cõi eſt inſertum in cor

Pore iuris. alias ſecus quia cũ ſit ſacti &c. tex.eſt in. c. cum ordinem de reſcrip. de
priuilegio ciſterſienſiũ clauſo in iure niſi in eo quod habet clauſulam derogato⸗
riam ad priuilegia. .! eam te de. eta. & aqua. c. ſi pꝑ de reſcrip.li. vi. quãuis clauſula
derogatoria priuilegia poſita a lege uel principe non intelligitur in dubio de ĩſer

tis iu iure que eſt una cautela pro illis qui habẽt priuilegiũ ſuper ĩmunitate ꝙ; ſa

ciant eam inſeri in ſtatutis quia noua impoſitio derogans non operabitur niſ fa
ciat mentionem de inſertione ſecundũ Are.uero caute. lxxvi. ĩci.diui & prĩcipes

poſt Pau. de caſt. & alios in auc. qua in prouincia in. yiillic in fin. C. ubi ciui agi.

7„

opor. Fallit in. . ex tenore in glo. de reſcrip. qñ primũ eſt nullum uel ſurrepticiũ

uel elidibile quia de eo non eſtfacienda mentio.
Arlg reg. fauorabiliores.
CNoto ꝙ fauorabiliores reg. facit. l. Arrianus alleg. p gl. cũ ſi.l. ſtipulatio iſta. .
in ſtipu. ff. de uerb. oblig.l. fi. f- de iureiu. alleg. p gl. d. I. Arrianus. Albe. hic trahit
ad materiã de excõicat. ut. ꝑ eum. Facit huic prĩo ꝙ Alex. ſcribit in cõſi. c. lxxxiii.
quod reo plus ledere debet quã actori p̃iudiciũ in criminalibus quia debet audi

ri ad purgationes ſicut actor ad indicia & plus quia tortura eſt irreparabile dam

nũ.l.ii.ff. de app.reip.facit ſecũdo qa reo intra ãnum uenienti res cũ fructibus re
ſtituitur ut uoluit. glo.in.c.quoniã..in aliis.ut lite nõ cõteſtata nec põt iudex de
cernere ut miſſus in poſſ.lucretur fructus ĩtra annũ ſecũdũ bar.quia eſſet uſura

ria prauitas in. l. ſi finita. §. Iulianus.ff. de dam. infec. contra glo. in auct. de exhib.
reis. F. ſi uero.quia iudex non põt pmittere uſuras. facit tertio quia reus non tene
tur reſpondere ad ea que tanget ĩterrogationẽ aduerſarii nec poſitionem que fit
lite conteſtata ſine mãdato iudicis bar.in.l.ornamentũ.l. cum prolatis.ff. de. re. iu

dic. facit. Quarto quia ſi reus negauerit ſe poſſidere quãuis ꝑdat poſſeſſionem
& ꝓ reo efficiarur actor tamen ſi peniteat anteqnã actor aſſumat in ſe onus pro
bandi andiendus eſt ut Anto. & ſcri.i. c. cũ cauſam de iurat. cal. p.l. ſi quis libel
los.QC. de appel. Hec limitantur fallit primo quia quãuis quis nõ teneatur reſpõ

dere ad ea que tangũt turpitudinem ſuam.l.qui iuraſſe. ff. de iureiura. I. marcel-

lus. ff. re. amot. c. dud. ſcdo. de elect. bar. in. l. fi.ff. de his. qui ut indig. doc. in. l. in trã
ſactione..·C. detranſact. tamen tenetur reſpondere an dolo deſierit poſſidere. glo.

fi.in. d. c. cum cãm ne retineat rem cum iactura alterius. & illic barbat. quomodo

deſiit poſſidere. Fallit ſecundo quia reo non datur poteſtas reſpondendi condi

tionaſiter quia certum debet reſponderi.l. de etate. .nihil. ff. de interrog. act. l. ſi ꝗ
dem. C. de excep.c. cũ uenerabilis eo.ti. l. certũ. ff. de confeſ.ſuꝑ quo eſt prouiſum
p.c.ii.de confeſſ.li.yi. Fallit tertio quia quãuis in probationibus reus ſit fauo-
rabilior ut per. c. cum ſint iura ꝑtium eo.ti.li.yi.c. ſ a ſede de preb.l. ſ debitor ff.
de pigno. Si tamen altera eſt fauorabilior preualet. l. lege iulia. ff. de manumiſſ.
Idem ſi iudex ex certa cauſa uni magis aſſentit ut ob fraudem.quod in ſententia
debet exprimere.l.iij.. quacũque.ffde iureiur. bal. in. l. cum magiſtratus. C. quã

do prouoc. doctin. c. in preſentia, de prob. c.in noſtra deteſti. Fallit quarto ꝗa

quãuis actore non probante rem tamen non abſoluitur niſi ab obſeruatione iu
dicii non aũt a diffinitiua ſi nihil ſit actũ.l.properandũ. 5. fi. C. de iudi. niſi actor
fuiſſet arctatus ad probandum uel a lege uel a iudice uel a compromiſſo.l.ſi de
meis. S. ſin. ff. de arbitris. Fallit in exordũs litis ut gl. in. d. c. cum partium.
Ag reg. non poteſt dolo caree.
Noto contumacẽ doloſo comparari concor. tex. in. l. ſi ex cauſa. S. uidendum

De regu.iur. ff.

fde mino.diſtinguendo ut ĩn. glo.inter dolum uerum & preſumptum concor.
l.i. . ⸗in. ff.ſi quis.ius dic. non. obt. & illic glo.facit quod in ſtatutis loquentibus
de dolo uel delicto continetur contumax ut illic per. Iaſo. qui ponit duas limita
tiones bar. p.l. ſi ideo. de euict. &. I. papinianus. S.ꝛ meminiſſe. ff. de ĩoffi. teſt. facit
quia quẽadmodũ quelibet cã etiam iniuſta excuſet a dolo. l.iii.. ſi quis id .ff.
de iuriſd. om. iudi.ica excuſat a cõtumacia ut uoluit. glo.d.l. i. quam tamẽ docto

res improbant ꝑ tex.in. c. cum bertoldus de re. iudi. ubi friuola cauſa &c. item ꝑ

tex. in. c. cum parati. dẽ app. ubi ſeruitium epiſcopi non excuſat. quauis tex. non
dicat hocut illic gl.item per tex. in. c. ex litteris de in integ. reſti. ubi eſt ſpeciale fa
uore matrimonii. facit preterea quia procuratori contumacia non nocet dño. d.

l.i. S. ſi procur. eo quod non uidetur habere mandatum de dolo faciendo uel de

licto.eſt autem contumax ut iurecõ. definit in.l. cõtumacia.ff.de re.iud. &c. ſunt

etiam quinq;ʒ ſpẽs contumacię quas declaro ur facit glo. d.l. contumacia. Et eſt

contumax uerus ex cõmuni ſententia is qui ſcit ſe eſſe citatum & ſine cauſa non
comparet ut communis opinio doc. in. .. ex conſenſu.S.fin. ff. de appel. cum ſimi.
& illic ample ꝑ.bar. &. Io. de imo. fictus qui neſcit quãuis ad domũ uel alias cita

tus ſit legitime aut alio modo non comparuit & utillic late ꝑ docto. diſputan-

tes pro & contra. glo. pena contumacię eſt multiplex ut hic ꝑ glo. quam in ulti-

ma pte reprobat Albe.circa ſindicum tu uide eum allega. per eum. ſed pena una
eſt mulcte. de qua uide late. Iaſo. in. d. l. i. qui requirit quĩq; ad hoc utmulcta con

tumaci ĩponatur. alia pena eſt amiſſionis litis in. l. ii. . ſed ſi actor. de iur. calũ. &

ubicũq; habetur pro confeſſo ut ꝑ Alex.in. d. l. cõtumacia & Io. de ymo.in. d. l. x

conſenſu.item miſſio ex primo & ſecundo decreto.l.fulcinius.S.celſus.ff.ex qui

cau. in poſſ.ea. Diſtinguendo inter perſonalem & realem alias penas dat utĩ gl.

& per docto.in.c.ii.de confeſ.li.vi.cum ſimi.eſt ampla materia.
Ad reg. temporalis.
Noto quod cõſuetudo non tollitur per non uſum. Eſt igitur hic conſuetudi
nis materia funditus examinanda inqua multi tum legiſte tum canoniſte dum
fim brias ſuas dilatant oĩa confundunt. ego procedam per ordinem. Primo que
ro quotuplex ſit conſuetudo. Secundo quid ſit cõſuetudo de qua hic agitur. Ier
tio per quos inducatur.quarto quo tꝑe. quinto quo tempore tollatur. Reliqua
ad doctores remittam.in. l.ii. C. que ſit long. conſue. in. l. de quibus. ff. de legibus
in rubri. de cõſuetu.extra cũ ſimi.Ad primam dico ꝙ conſuetudo eſttriplex.Pri

mo enim ſumitur pro aſſuetudine ideſt pro eo quod quis ſolet facere unde So/

crates alcibiadi in caupona repꝑto dixit non eſt parum conſuetudo & illud adeo
in teneris conſueſcere. Secũdo pro iure non ſcripto. quod grece theſmos dicitur

ſic in. S. ex non ſcripto.inſti. de iu.na. gen. & ciui.l.de quibus.ff. de legi. Tertio ꝓ

uſu maioris ptis populi ſiue ſeripto ſiue non quia quauis in ſcripturam tranſe⸗
at tamen non mutat nomen ut bar. dixit in. d. l. de quibus & in.i. moribus. fl. de
uulg. ſub. Hec uarie definitur ut barbatius faſtoſe ꝑ inmenſum recitat in rubri
de conſuetu.qui tandem ait ita poſſe magiſiraliter definiriconſuetudo eſt uſus
rationabilis competenti tempore preſcriptus aut firmatus nullo actu contrario
interruptus bino actu aut contradictorio iudicio uel in memoriali tempore in-
ductus uſu cõmuni utentiũ cõprobatus in hancdefinitionẽ multa cadunt que
relinquo ſuperſticioſis & uerboſis diſputationibus illic recitatis. Ad tertium ꝑ
quos induci poſſit conſuetudo.dico ꝙ põt induci p quẽlibet populum quia lex

eſt municipalis ut ſepe in iure dicitur nec requiritur cõſenſus aut iuſſus prcipis

ſ
.

—— —

— — — — —

— 5

Dregu iur ff. Fol.lix.

quãuis Innoc. uiſus ſit aliter ſentire in rub. &. c.i. de conſuetud. Ad quartũ quo

tẽpore inducatur omiſſa diſputatiõe concludo ſufficere decennium ut uoluere

cões glo.quod incipit currere a tẽpore primi actus celebrati ĩn populo ex ſenten
tia bar. cõi & hoc ſiue conſuetudo ſit contra ius ſiue preter ius de iure ciuili niſi

induceretur in his que ſunt reſeruata principi in ſignum ſupreme poteſtatis tũc
memorialetꝑs requiritur. d. c. ſuper quibuſdam. S. preterea de uer. ſigni. ſcri.in.c.

fi. de conſuetu. Que autem ſint reſeruata principi ponit bal. in. l.. C. de iure au-
reo.anull. l. reſcripta. C. ſi contra ius. ut eſt de poteſtate ĩponendi noua uectiga-

lia que non preſcriberetur niſi in memoriali tꝑe ab inferioribus principe. ut in. d.

5S. preterea in eam rem plura per modernos ĩ. d. l. de quibus. De iure autẽ canoni

co ſi conſuetudo eſt contra ſus requiruntur. xl. anni. c.fi.de conſue. & illic glo. &
glo.c.ↄſuetudo.xii.d. c. cumana de elect. &. c.cũ de beneſicio.de p̃ben.li.vi.ſiue ſit

cõtra unã eccleſiã ſiue cõtra oẽs ut Panor. uoluit contra Innoc.in.d.c.fi. de con-

ſuetu. etiã papa ſciente ut idem uoluit contra Anto. de butrio. nec ſufficit unus

actus ad cõſuetudinẽ inducendã ſed requiritur binus ſecundũ cõem opin. alias
eſſet ficta conſuetudo punũ actum ſtatim inducta quicquid bar. uiſus ſit dicere

in. d. l. de quibus & gl. d.l. tenet quod tales duo actus debeãt eſſe iudiciarii uel no
torii tũc ſufſicerent ut facere pontem uel ſcaliã in uia publica ſufficiũt duo actus
cum decẽnio alias tot actus eſſent neceſſarii ex quibus populus ueriſimiliter ſci

ret arbitrio iudicis eſtimandũ ut bal. dixit in.l.iiii. C. de epiſco. audien. nec ſuffice
ret unus actus quantũuis notorius cum requiratur actuũ ſrequentia. d.l.ii. que
ſit long. conſue.nec requiritur ꝙ; ſint iudiciarii dũmodo ſint notorii.nec requiri/
tur titulus aut bona fides ut ange. in. d. l. dequibus Io, and. in. .i. de reſcrip. li. vi.
in nouell. & circa hunc articulum Alex. in conſi. cẽte. octag.ſeptimo querit quo
modo probetur conſuetudo per teſtes. Debet enĩ ſpecialiter atteſtari factũ quod

uiderunt ut uolunt doct. in. c. cum dilectus de cõſuetu. &. d.l. i. ut Cy. illic.ĩ uer.

ſed quero quid deponent teſtes & qnod deponat de uiſu illius actus de quo atte

ſtatur & de diuturnitate temporis & actuum frequentia ita quod tacitus conſen

ſus populi uel maioris partis interueniſſe appareat & ꝙ cõcordent teſtes in tem

pore & actibus alias tanquã ſingulares non probarent ita Anto. de butrio in:c.
licet ex quadam deteſti. o.de imo.in.l.inter pares.ff.de re iudie. & de probatione
conſuetu. & implicito actu contrario. habes illie plura per Alex. eleganter. ad quĩ
tum quibus modis tollatur dic. ꝙ neq; lex neq; ſtatutum tollitur ꝑ ſolum non
uſum. Declarando ut. Cy. quem alii ſequũtur in. d.l.ii. cano. in. c. Ioannes. de cle.
non reſid. Circa hanc materiam de effectu conſuetu. doct. tradunt infinita & pre
ſertim an & quando tollat legem in quo eſt una cõcluſio.quod cõſuetudo tollit
legem pᷣcedentem. Fallit primo in particulari conſuetu.que non uincit in alio lo
co.l. uẽditor. 5. ſi cõſtat. ff. cõia pᷣdio.l.pe.C. de metall.li. xi. Secũdo fallit qñ ĩduce
vet aliqd cõtra ius diuinũ uel gentiũ ut bar. declarat in.d.l. de ꝗbus uel cõtra cõ
cilia generalia. p. Io. an. in. c. cum laycus de reb. eccle. nõ alie. bal. & Iaſon in. l. hu
manũ. C. de legibus. Tertio fallit quãdo aliquid diſponit contra cõem uilitatem
l. nec damnoſa. C. de preci. impe. offe. Quarto fallit in ea que eſſet per errorem
inducta quia non extenderetur ad caſus ſimiles nec ualeret ſi errorem facti con
tineret aliud ſi errorem iuris quia ualeret licet non extenderetur. Innumeras que
ſtiones uide apud Iaſonem & moder. in. d. l. de quibus & canoni.moder.iĩn.d.ru
brica de conſuetudi. Quartam uero ad hanc glo. que reputatur ſingularis circa

quintum articulũ quo tꝑe & quomodo tollat᷑ cõſuetudo dũ diſtiquit ꝙ ſ pria

De regu.iur.ff.

erat preſcripta non tollitur per aliam conſuetudinẽ nõ preſcriptũ alias ſic. Hoc
limitat bal.in.c.i.feud. cognit. non ꝓcedere in cauſa poſſeſſorii in qua tollitur pri
ma per ſecundam non preſcriptum per Io.an. in. c. eccleſia de elect. nouell. Limi⸗
tat hoc ſecũdo Panor.in.c.per illorum de prebendis quando cõſuetudo ſecũda
nondũ eſſet pᷣſcripta tñ populus uellet eã ſtatim ualere.uide Ia.i.d.l. de quibus.
CAd reg.in pari cauſa.
CFacit.l.nemo p̃do.S.fi.ſupra eo.l.cum par delictũ ĩfra.e.c.in pari eo.ti.li.vi. De
claratur ꝑ id quod bar. dicit in. I. hi pariter. ff. de re. dub. de donatione ĩter cõiu ges
& id quod dicitur in capitulo nulli. xii. queſtione quinta de bonis epiſcopi & id
quod dicitur de bonis filii per bald. in aucten. ex teſtamento. C. de coll. que ꝑ Ale
xan. recitantur in conſi. cxl. uolu. v. & de bannito occidente bannitum per Phil.
francum in. d. c. in pari & de duobus ementibus a diuerſis nõ dñis.l. ſiue autem
§. ſ a duobus.ff. de publi. & in.l.ſi debitor.ff. de pigno. quãdo neſcitur cui primo
res ſit obligata. Declaratur in delictis. d. l. cum par.l. pe. ff. de cõdict. ob turp. cau.
l.ii.C.eo.l.cum mulier.l.uiro.ff.ſolu.matri.quibus ex dictis ſcribe.facio tres cõ
cluſiones. Prima eſt quando eſt idem delictum habet locum regula nil doloſus
doloſo.l.ſi filiũ.ff. de lib. cau.Secunda in diuerſis admittitur exceptio antequã ſit
relatus in reos non poſt. l.i.S.ſi publico.ff. de adult. Tertia in maiori delicto ꝑ ac
cuſationem non admittitur reciprocatio uel cõpenſatio poſtquã eſt reus factus
l.is qui reus.ᷣff. de publi. iudic. Quarta in paridelicto nõ admittitur poſtquam ẽ
nomen relatum in reos niſi ſuã ſuorumq; iniuriã proſequetur.l. neganda. C. qui
accuſ.In ciuilibus aũt concluſio prima eſt cum uterq;ʒ eſt in pari dolo uel culpa

fit compenſatio.l.ſi ambo.ff. de compen.d.l.cum par ſic leuis:leuiſſime leuis ĩ fa

ciendo leui:in omittendo preponderat.l. ſi mora.fl.ſol. matri. fallit hec regula cũ
unũ non abſorbet aliud.l.fi quis ad ſe fundum. C. ad.l.iul. de ui. d. l. cum mulier
& uiro atque uxore cum poſterius noceat & ubi eſt queſtio de uindicta publica
non fit compenſatio. Limito ſecũdo quando turpitudo procedit ex qualitate rei
uel perſone ut in. c. ueniens de ſymo.ꝓ rationem.l. auũculo.ff. de cõdi. ſine cauſ.
Nam ſi ob ingteſſionẽ religionis conuenitur aliquid dari turpe eſt & uitiat actũ
ratione cõuentionis quod ſi aliquid daretur ꝑ ingreſſum ſine pacto non eſſet ſy
monia: & uide laſo.in. d. l. cũ auunculo ſuper illa. q. an dos poſſit repeti que per
conuentionem illicitã data eſt & cano.in. c,¶ & ſi neceſſe de donaĩter uir. & uxo.
Paulus.
CNemo de domo ſua inuitus extrahi debet.
C Noto quod dicitur in tex.l.i. C. de offi.preſi. libro. xii. doct. in. l. ii. §. preror.
ff.de damno infecto dicunt quod eſt reſtituendus ante omnia. idem in eo qui
ab eccleſia extractus fuit etiam ſine cauſe cognitione. doc. in. c. primo extra de ho
micidio. Secundo datur ei actio iniuriarum & lex cornelia fl. de iniur. procedit
etiam in his qui ſunt de familia. Tertio datur ei quia poteſt offendere aggredien
tes.l. facultas de iure fiſci. lib.x. C. Quanto datur remedium. l. ii. f. de ai & ui ar⸗
armata. Remedia autem dantur actori quia mittitur in poſſeſſionem bono-
rum rei lege ei qui. C. de bono. auct. iudic. poſſi. Secundo poteſt eum citare
uerbaliter. Alexan. in.l. prim. 5.ait. pretor. ff. de damno infecto. Extendo ſecun-
dum Iaſonem in.l. pleriq; ffde in ius uocandi: ut procedat in domo cõducta.ſe-
cundo in domo habitata ex primo decreto. Bald. in aucten. ei qui.C. de bon.
auct. ei ꝗ.C. de bo. auct. iudi. poſſ. Tertio declaro in eo ſtabulo ꝙ ꝓpe domũ ſuã
ſit.l. ſi ñ iure. 5, ſtabula. ff in qui cauſ. pignus contrahi. Quarto extendo quia

t
l⸗

ſe

1

— — — — ρ —

—¶ — — — —

—

Dregu.iur.f. Fol. lxx.

nemo de naui extrahi põt.l. pe. . fi.ff. de his qui deiece. uel effude. Ludo. Ro. tenet
contrariũ in.l.i.S. ſi quis de ui & ui.arm. bal.in.l. iuris. C. locati diſtinguo aut eſt
nauta qui ſolet naui habitare puta ſi ſit nauis maxima quia tunc domus appella

tione continetur nauis aliquãdo aũt non magna nauis ſed parua tunc quis deil
la poteſt repelli.extendo in eo qui in orto eſt uel in molendino ut in ortis eſt qui
prope eſt. Sexto in eo qui fugit ad domum quitunc non eſt quando perſeque
retur etiam ſi raptus fuerit & euaſerit & potiſſimum ſi fugiat ad eccleſiam. Septi
mo in cauſis criminalibus ex quibus pena uenit pꝑti applicanda. Octauo etiã ad
magnas cau ſas ciuiles que equiparantur criminalibus. Nono ut ꝓcedat in con
finibus eccleſie puta porticu.doct.in.l. pleriq; alleg. Limito primo non proce-

dere in apotheca taberna.l. lex cornelia. . ſi tamen. ff. de iniur. & poteſt ibi fieri ci

tatio quãdo debet fieri in domo. Alex. in. l. iii. alleg. Secundo limito in hoſpitio
l. pen. . in factum. ff. nau. caupo.ſtabu. & põt fieri ibi citatio dũmodo non ſit fa
cienda in forma. Tertio in porticu domus.l. cetera. §. Senatus. de leg.i. Quarto
per bar.in.l.ĩ S.i.ff. de cloacis puta in hoſtio quod eſt extra domũ Ludo. Ro. in.l.
iiii.alleg. Quinto in ſtabulis.l. fiſtulam. S: ſcalã. ff. de ſerui. ruſti. predio. Sexto in
domo aliena domino non ꝓhibente.l. qui domum alienam. ff. de iniur. quod fal
lit in caſibus in quibus ꝑmittitur fieri inquiſitio in aliena domo. Septimo in do-
mo propria in qua non habitat.l. in fundo.ff.de rei.uendi. in arg. Octauo.l.ex om
nibus de decurio.li. decimo. Nono in eo qui eſt obligatus ad factum bar.in.l.ᷣ ſti
pulationes non diuiduntur ſecũda de uerb. obliga. & eſt cõis opinio in. d.l. pleri
qʒ alleg. Item fallit propter debitum fiſci. ſed an de eccleſia extrahi poſſit, uidet᷑ ꝙ;
ſic.S. ſed neq; in auct. de manda.prin. coll. nona bar. in. d. . ſed neque tenet con-
trarium etiam ſi debitum ingens ſit dicit ꝙ bona poſſunt fieri in eccleſia ſed in. S.
ſed neque non dicitur de perſona. H
. Paulus.
CFere in oĩbus penalibus iudiciis & etati & ĩprudentiæ ſuccurritur.
¶ Noto quod etas ſeu fragilitas etatis ſeu imprudentie puta imbecilitatis &
ſexus excuſant.l.i. & ſecunda ſi aduerſus delictum.l.i. C. de fal.mone.l.ii.ff. de ter
mi. mo. Declaro in infante qui penitus excuſatura delictis etiam ſi dolum com
miſerit. l.infans. ff. ad.l. corne. de ſicca. lI. ſi in lege. ffde adminiſtra. tutor. doct. in
titu. extra de delict. puero. Albericus in. lI. pupillum infra de deli. & illic dicitur in
fans qui non attigit annum ſeptimum, glo.in.l. infans.ff. de rei uendi. Et etiã mi
nor quattuordecim annis.l.i. C. de fal. mone. dicuntur autem doli capaces qui ꝓ
ximi ſunt pubertati. glo.in.l.properandum. C. de iudi. dicit quod ille qui eſt na-
tus tredecim annos cum dimidio glo. in. lI. qui iuraſſe. ſecunda.fl. de iureiur. qui
eſt iuxta quartum decimuni annum: & iſta poſterior ualet. Alia eſt opinio quod
hoc remittitur ad arbitrium iudicis. Hec regula fallit ſecũdũ.l. ſi ex cã.. ſi in com
miſſum &.S. nunc uidendnm. ff. de mino.ideo regula noſtra ꝓcedit per culpam
non per dolum. Secundo fallit in delictis atrociſſimis. l. auxilium.S. in delictis ſe
cũda de mino.delicta ſunt alia leuiſſima puta qui ſuntĩ dolo leue eſt cũ dolo fit
ſed in re leui.l. reſpiciendum. S. furta. ff. de pen. grauia que graue damnũ afferũt
uel de ꝑſonali.l. ſi quis id quod.ff. de iuriſdic. om.iud. grauiſſima ſunt que ponũ
tur in.l.reſpiciendum. ff. de penis & ſunt duo caſus in quibus minor non tene-
tur primus in.l.fin. C. ſi aduerſus delic. Secũdus i.l. pen. C. de his ꝗ no. ĩfa. Terti
us in. li. C. de fal. mone. Quartus in.Il. ſi uero nõ remunerãdi. S. adoleſcens.ff. de
manda in. l.fi. C. ad macedo. Alexã. in conſi. clxx. y. uolu. declarat quibus modis
M ii

De regu.vur ff.

furor & fatuitas probatur.l.i. C. de bon. poſſ.infã.ð uel furio. dela. atuitas proba
tur cum fama minor etas ꝓbat᷑ ex deſcriptiõe natalium uel aſpectu. quando ha
bet curatorem quia preſumitur minor ſi habeat curatorem.l. ſi curatorem. C. de
in integ. reſtitu. mino. Philippus decius in conſi. ſeptuageſimo quarto declarat
an furioſus & fatuus tenẽtur crimine leſe maieſtatis. =
Gaius.
CCreditor qui permittit rem uenire pignus dimittit.
CNoto ꝙ creditor conſentiens alienationi pignoris amittit pignus.l. fi. C. dere
miſſi. pigno.l.ſicut.S. ſiuoluntate.ffquib. mo.pignus uel hyppo. ſolui. Declaro
procedere etiam ſi poſtea remittatur ad debitorem etiam ſi creditor habebat bõa
debitoris futura & pũtia ſibi obligata.l.fi. C. de remiſſio. pigno. alleg. & ibi doct.
Salv. in. l. optimã. C. de contrah.ſtipu. Limiro quãdo in eius preſentia ſine cõſen
ſu eſſet facta alienatio.l.i.C. de dot.promiſſ. Secũdo de.S.ſupuacuũ.in.l.ſicut al
leg.l.om nes.ff.que in frau.credit.ſed procedunt in uera uenditione & non ficta.
Ludo.Ro.in conſi.cceiii. “
CNon ut ex pluribus cauſis deberi nobis idem poteſt ita ex pluribus cauſis
Idem poſſit noſtrum eſſe.
Noto ꝙ poſſeſſio uel debitum ex pluribus cauſis diuerſis & diuerſo tempo⸗
re poſſunt acquiri quando ille cauſe ſe compatiantur. Declaro per. l.ii. ff. de peti.
here.in.l. paterfa.ff. de uulg. & pupill.ſubſti. & ibi bar.l.ii.ff. pro herede. doct. in. i.
iiii. S. x pluribus. ff.de acqui. poſſ. Non ꝓcedit ſi eodẽ tẽporc ſed diuerſo acqui⸗-
ratur. Secũdo limito ꝙ intelligatur in pluribus cauſis quarũ una eſſet generalis
alia ſpecialis quia aut mutatur prima cauſa per aduentum ſecundetunc ſola ſe-
cũda ſubſiſtit.l.iii..illud.ff. de acqui.poſſ.aut non niutaturtũc remanet.i.l.ii.S.
fi. ff. pro herede. Tertio limito non procedere ſecundũ doct.in.l. cũ res. C. de con
trah. emp. quando ſuperfluitas ex una ꝓcederet dicta.lI. cũ res. Noto ſecundo
dñium non põt acquiri alicui ex duabus cauſis diuerſis utraq; pmanente.l.iii. al
leg.S.ſic itaque.inſti.de a ctio. Ratio quia dominium eſt quid pfectũ.l.nihil. C. de
manumiſſ.teſt. quia perfectis nihil addi põt. Declaro ſecũdũ gl. in uer. poſſideo
in. S. ex pluribus alleg. l. il. F. fl. f. pro here. Secundo ſi ſecunda cauſa uſucapioni
nihil addat ut in. d. S. ex pluribus. alleg. Fallit quia poſſunt allegari ſed non iudi
cabitur niſi ſecũdũ unũ doct. in. c. poſt elect. extra de cõceſſ.pᷣben.ſecundo qũ.ſe
cundus titulus eẽt dubius. d. c. poſt electionem allegato.
C. S. in. l. Aliud eſt uendere. refertur ad uniuerſum quod publice fit
per maiorem partem.
Noto ꝙ maior pars facit ab omnibus factum haberi.l.quod maior.ffad mu/
nicipa. primo extra de his que fiũt a maio. parte capituli. Declaro primo ut pro
cedat in contractibus.l. reſcriptum. ff. de pactis. l.i. . ſepius eſt. ff. depo. Secũdo
in electionibus.c. quapropter. extra. de elect. Tertio in conſtitutionibus.l. plane
.l. nulli. ſecunda quod quiſq; uniuerſi in adminiſtrationibus publicis. capitulo
cum acceſſiſſet extra de conſtitu.in iudiciis.l. duo ex pulribus.ff.de re iudi.l. di/

em proferre. S. ſi plures. f. de arbitris. Secundo declaro in his que reſpiciunt uni

uerſos prout uniuerſos non prout ſingulos glo.in. capitulo cum omnes extra
de conſtitu. barto. in. l.i. ff. de decre. ab. ord. fac. Secundo ꝓcedit quãdo ſingulo
rum eſt intereſſe particulare.l. reſtringere de. pact. l.i S. ſi plures.ᷣ fl. depo. puta in
re communi.l.per ſundum. fſde ſeruit. ruſti.predio.ljfina.ff. communia predio.

☛ — „5

Ja·ꝑ·ʒ „ „ –„ — .

— -— —

—

——,ew

—- — —

— =

4

lin

o⸗

laſonem in.lfin, C. de iuriſd, omnium iudi,

Dregu.iur. f. Pol. Ixxi.

I. ſ. ff. cõi diuidũ. Declaro quãdo due partes publice onerate ſunt. glo.in.l. nulli

alleg.l.nominatorũ de decurio.li. x. C. quarto ut ꝓcedat a maiori & ſaniori par-

te. Limito primo quãdo preceſſit citatio publica non rite facta fm glo.l. noĩato
rum. C. de decu. li.x. C. bal. in. c. i. qui feu. dar. poſſunt. quod Limito ſi ex forma le
gis & conſuetudinis non reiiceret citatio. Secũdo limito in his que ſunt uolun⸗
tatis nõ neceſſitatis. gl in. c. paſtoralis alleg. Tertio in his que odioſa ſunt.l.ſi qs
§. penu. ff. qui & a quib. manumiſ. Quarto ĩ caſu auct.de defen.ciuita. in. . ſi ãt
nulli in cõtinuationibus m agiſtratus. Quinto in delictis quia non attẽditur q;
maior pars facit. li. .i.ff. de magiſtra. cõuenien. doc. in. d. .nulli alleg. l. mortuũ
S. aĩauertendũ.ff. quod metu.cã. Inno.in. c. graue extra de ſenten. excõica. Sexto
qa ĩtelligitur qñ in ipſo actu facta eſt cõuentio maioris ꝑtis.
VIlpianus
CFactum a iudicequod ad officium eius nõ ꝑtinet ratum non eſt.
CNoto q in is que ad officiũ iudicis nõ ſi pectãt ĩpune ei nõ paret᷑.cõcor.ſunt in
glo. Declaro ꝓcedere ſiue ipſe iudex excedat officiũ ſuũ.l:.i.alleg.in gl. ſiue tpe.l.
i. C. de execu.rei iudi.ſiue loco ſiue ꝑſona.l.ſi quis ex aliena.ff. de iudiciis.doct.in
ti. extra de foro cõpe.Infero prĩo ſᷣm doct.i.c.ſcdm ea.de reg.iur.li.vi. citatio nõ
tenet qñ pᷣſtatur ꝑ iudicẽ incõpetentẽ.in dubio tñ dẽt uenire allegaturus cãs.l.ſi
qꝗs alleg. doc. in.3.ii.ff.ſi ꝗs. iuſdi.nõ obtemp. Inſero ſecũdo ꝗa ſentẽtia lata ĩ plus
non ualet.l. in eo ꝙ plus eſt ſupra. eo. Ange.in.l. ſancimus. C. de iudi. doc. in. 3:. ea
que fiunt alleg.tenẽt cõtrariũ. ertio ĩfero ꝙ ſi es tulit edictũ ſub pena excõica⸗
tionis cõtra mulieres luxurioſe ornatas ne amplius portẽt nõ ualet:tũ dicit ꝙ pᷣt
ſi ſit peccatũ mortale. Quarto ĩfero ꝗa iudex ſm lIaſo.in:l.fi.ff. de iuriſdi.om.iud.
poteſt ſe declarare ĩcompetentẽ. Quinto inſero ſᷣm Alex.in cõſi.xi. ſcilicet quod
ĩudex ſi extorqueat pecuniã ab accu ſato põt ei eripi talis pecunia.l.ii.ii. &.iii.ff.
ad.l. iul. repetun. Sexto ĩfero ꝙ; ſi iudex procedat ad aliquod delictũ debet in in-
quiſitione tales teſtes examinare quales examinaret in accuſatione. Saly. in.l. ea
quis. C, de accuſa. Alexan. in conſilio. xiiii. Infero ſeptimo ꝙ qñ iudex tulit ſentẽ
tiam non poteſt ſententiam emendare. Alexan. in conſilio nonageſimo octauo.

Infero ſecundum Alexan. in conſilio cẽteſimo uigeſimo primo quod iudex pro

miſerabilibus perſonis poteſt procedere ex officio ſuo dũmodo non faciat quod
partes non poſtulent..l.i. C. de futis. Nono infero quod iudexin his que ſunt
iuris ordinarii & que expediuntur officio iudicis iudex non poteſt facere offi⸗
tium tabellionis tamen ſi de plano procedat poteſt. Bald. in lege ſi conſul. C. de
adoptio.l.iubemus. C. de ſacroſanc. eccle. Decimo Alexan. in conſilio. cc. iini.
in primo uolumine dicit quod iudex in his quæ petita non fuerunt non poteſt

officium exercere licet fauorabilia ſint. Duodecimo infero quod quamuis

in matrimonio poſſit iudex procedere ex officio capitulo prĩo extra qui accuſa.

matr. poſſunt doct.in capitulo ueniens extra de accuſa. Alexan.in conſilio cen/
teſimo quinquageſimo quinto.iii. uolum. Limitto ut non procedat in iuriſdi⸗
ctione uoluntaria. Alex.in. l.fin. ff. de iuriſdi. omnium iudicum. Secundo limito
ut non procedat in delegatione facienda quia poteſt delegare dummodo ſit in

ſuo territorio.l. fina.ff de offi. prefect. urb. glo. in lege terti. f. de offi preſidis. Ter⸗

tio ut non procedat in excommunicatione quia poteſt epiſcopus excõmunica⸗
re ſuum ſubditum licet non ſit in ſuo territorio. Vide ceteras limitationes apud

iii

1

De regu.iur. ff.

OðU—U Vipianus.
Non elt ſingulis cõcedendũ quod ꝑ magiſtratum publice poſſit fieri ne oc-
ceaſio ſit maioris tumultus faciendi. ¶ Noto ꝙ juia facti ſiue executio in pro⸗
pria cauſa non eſt a iudice concedenda ut ſequatur Rixa publica lege prima. C.
non lice. ſui iudi. auctori. ſe uindicare.l. opinatores. C. de execu. ttrbu libro deci⸗
mo infero ꝙ; iudex poteſt concedere priuato uictori ut in propria cauſa poſſeſ
ſionem aggrediatur ſi inueniat eam pacificam Bar. in. I. creditores. C. de pigno.
ſaly. in auct ei qui iurat.C. de bon. auct. iudi. poſſi. l. permiſceri. . ſpecies. ff. de ac
qui. poſſeſ. & ibi Are. & Ludo. Ro. neq; põt ei concedere niſi cum illa clauſula ſi
neminem reſiſtentẽ inueniat partes poſſunt illud agere ꝙ; liceat parti auflerre pi⸗
gnus propria auctoritate tamen non põt iudex.l:.ii. C. de pigno. Secundo infe/
ro ꝙ iudex non poteſt dare licentiã alicui ꝙ capiat partem.l.miles..li. ff. de re iu
di. per notata per bar.in. l.meminerint. C. unde. ui. idem in. l.ii. C. de ſeruis fugiti.
l.ticia. S. lucius.ff. de lega.ii. & ibi bar.q nullus debet eſſe executor in cauſa ꝓpria
ſi inuemiat reſiſtentiã bart. in ea.l.opinatores de executo.li.x. C. bal.in.l.i.ꝰ. hoc
autẽ. C. de ſeruis: ſugi.ꝑ illum tex.tenet ꝙ; licet cum auctoritate iudicis ĩgredi poſ
ſeſſionẽ ſuã etiam ſi fiat reſiſtentia. dico ꝙ opinio bar.põt melius probari quam
opinio bal.l. equiſſimũ.f.de uſufruct. Saly.in.l.ei qui. C. de bõi. auct. iudi. poſſi.
VIpianus..
CQ uiin ius dominiũue alterius ſuccedit iure eius uti debet. CNoto ꝙ; dr in
tex. lcum fundus. S. cum ſeruum. fl.ſi certum peta.l.pomponius. F. .ff. de acqui.
poſſeſſ.l.an uitium. S. fi.fl.de diuer. & tempo.p̃ſcrip. Declaro quia ſunt tres ipe⸗
cies uiciorum que tranſeunt in ſucceſſorem. nuda/realis / quaſi realis ꝑſonalis. ſe
cunda realis puta rapina uiolentia ſemper rem ſequitur.l. pomponius.S.i.ff. de
acqui.poſſe.quaſi realis ꝙ partim rem partim pſonam reſpicit doct. in.l. uicium
polſt glo. C. de acqui poſſeſ.perſonale eſt ꝙ in ꝑſonam reſidet puta mala fides.in
auct. mala fides de p̃ſcript. Regula eſt prima ſicut dicitur in tex. Limito primo
de.l.ſingularia in.l. ſcimus. S. cũ autem. C. de inoff.teſt. Secũda regula mala fides
p̃deceſſoris nocet ſucceſſori etiam ſi uellet ex perſona ſua incipere uſucapionem
I. cum heres alleg. in glo.ff. de diuerſis. & tem po.preſcrip.glo.in.l.uicia. C. de acq.
poſſe. glo in. l 5. C. coia. de uſucapio. Dy. in regula poſſeſſor. li. vi. Limito pri

mo quãdo habet alium titulum quã titulum pro herede quia poteſt ſe iuuare ti-

tulo quem habet. Limito de iure canonico.c.i.de.pᷣſcript.in.vi.
Marcellus.

ClImpoſſibilium nulla obligatio eſt.

CNoto ꝙ poſſibilitas impedit obligationẽ. c. nemo poteſt de regu.iur.lib.vi.l.

impoſibilis ſupra de uerbo. oblig. declaro ut talis obligatio non pariat conditio
nem indebiti. Secundo ꝙ nõ põt huic obligationi fideiuſſor accedere. Tertio in
contractibus bonefidei.l.impoſſibiliũ alleg.lI. generaliter ſupra de uerbo. oblig.l.
cum ab eo. ff de contrah. emp. & uendi. Quarto ſecundũ glo. in uerbo alieĩ cle.
ſicut de appe.in cdle. Quinto ſecundũ. alberi. in materia citationis facte in die in
quo non põt quis citari quia non prorogatur ſed nulla eſt doc.in. c. cũ dilecti ex-
tra de dolo & contu. Sexto quia ſententia lata ſub conditiõe iĩpoſſibili eſt nulla
doc.in. l.mpoſſibilis de uerbo. obliga. Septimo declaro de conditione impoſſibi
li de iure. Limito primo in matrimionio. c.fi. de condi. app. extra octauo ſecundũ
bar.in.l.impoſſibilis ut non procedat in impoſſibili conditione que poteſt eſſe
poſſibilis doc. in. I. codicillis. ff. de lega. ſecundo:

⁊ — —

S= —

De regu.iur.ff. . Fol.lxxii

. J Marcellus
CEa que in ꝑtes diuidi non poſſunt ſolida ſingulis heredibus debentur.
CNoto ꝙ obligationes indiuidue tranſeũt inſolidũ in ſingulos heredes.l. here
des. ff. familie herciſ.l.i. S. ex his ſupra de uerbo. obliga. Procedit primo in ſeruitu
tibus quia ſunt indiuidue.l. ſtipulatiões nõ diuiduntur ſupra de uerbo. obliga.
li.F. ſi uſufructus ſupra ad leg.fal.l.uia. . . ff. de ſeruitu. & pro pte uel quia nõ af
fert tantam utilitatem in parte quantum ad ptem ſicut totum quantũ ad totum.
Limito primo de.l.ꝑ fundum. fff.de ſerui. ruſti. pdio. Secundo limito ẽt ſi unus
ex dñis ſolus ĩponat ſeruitutẽ in fundo cõi qa ualet ſi alii conſentiũt.l. fi.ff. cõia
predio. Tertio.d.l. ſi quis duos. . primo. ff. coia predio. Quarto quia ipſa ſerui-
tus dicitur dimidia reſpectu cõmoditatis & exercitii. doc. in.l.i. F. mandatũ.ff. de
offi.eius cui man.eſt iuriſdic. Quinto quia ſeruitus poteſt pro parte retineri hoc
eſt occaſione ptis. bar.in.l. pro ꝑte alleg. Declaro in obligatione furti que eſt indi
uidua puta rem tradi ex poſt facto uel ſolutione ſed ante cõtractũ ſunt diuidue
.l. locus. ff. de acqui. po tri S. preterea.ff. de aqua plu. ar. Limito de. l. libertus ꝗq
§.i. fl.de oper. liber. ſed ſpẽale eſt in una opera quia nõ diuiditur uel illic agitur de

.

operis obſequialibus. de indiuiduo plura ſum alio loco dicturus.

Modeſtinus. ð
¶ CExpreſſa nocent:non expreſſa non nocent.
CNoto quod dicitur in tex.bar.iĩn.l.nõ nũquã ff. de condi. & demon. dicit eſſe
limitationem iſtius regule quia expreſſio eorum que tacite inſunt nihil operatur

nullam eſſe rationẽ in hac lege. Regula eſt expreſſio eorum que tacite inſunt ni

hil operatur. l. ſi arrogator.ff. de adop.l.non recte.ff. de fideiuſſo.l. ticia. ff. ad leg.

falci.l.ſi in diem. ff. de condi. & demonſtra. glo.in.c.i.de ſponſa.li.vi. Declaro pri
mo quia eſt triplex tacitum quia ineſt aliqũ interpᷣratione legis hominis Tertio
natura ipſius actus qñ ineſt ĩterpretatione legis in auct. ex cã. C. de libe. pre. l. cam
quã. C. de fideicõmiſſ.l.iii.de lega.i.hoĩs que fit per preſumptiones & cõiecturas
l. quotiens ſupra de reb. dub.l.in conditiõibus ſupra de condi. & demonſtra.l. cõ

d itiones eo.ti. Quãdo ineſt natura contractus.l. nõ recte de fideiuſſ.ff.l.iii.ff. de

lega.i. & ibi bar. Alex.in.l.hec uerba de lega·i. Scdo declaro quantũ ut faciat cõ
ditionalem actum.l. & ticio.S. fi.ff. de condi. & demõ. Tertio quia non operatur
elauſulam codicillarem Allex.in. l. ii. alleg. Item in materia ſocietatis. .ii. 5. de illo
ff pro ſocio. Item per glo. in. c. ad audientiam de reſcrip. quia non nocet actui ſpi
rituali glo.in. c. ſeruaſti de elect. extra. Septimo per dicta doctorũ in. c.i. extra de
mutu. petitio.expreſſio eorũ que tacite in ſunt eſt triplex bal.in.l.edita. C. de edẽ.

Ang.in. conſi. centeſimo. Sexto eſt quedam generalis quedam ſpecialis: quedã
idiuidua & equipolens niſi qñ requiritur ꝙ; ſingula diſtribuantur ex natura con

tractus de generali extranei capitulo ad audiẽtiam alleg. de ſpetiali puta ego con
ſtitutus ĩ dignitate archidiaconatus de indiuidua puta ego conſtitutus in digni

tate archidiaconatus Aurelianenſis. Limito primo ut non procedat quando ali-

ter exprimũtur queineſſent tex eſt hic. . non nũquã ff. de condi. & demonſt. Se-
eundo limito quãdo aliquid ob neceſſitatem ſed ex vollitate dicirur ineſt. ca
tunc expreſſio alicuius operatur.l. talis ſcriptura de leg i Tertio ſecundũ Ange.
in.l. ſcire debemus de uerbo. oblig. de. l. uetus. f. de uſufruct. Quarto ſecundũ

par. in.l. hec uerba de lega.iii. quia ſi aliquid adiiciatur al iquid eius quod tacite in
eſt aliquid operatur.l. ſi arrogator de adoptio.ff. Quinto de.l. in conditionibus

GS.i.f. de condi. & demonſtra.

De regu.ĩur.ff.
labolenus. M
CNon põt dolo carere qui imperio magiſtratus non obtemperat.

CNoto ꝙ cõtumax & doloſus equiparautur.l.i.um glo. 5. fin. ſi quis ius dicc.
non obtemper. I. omne delictum. ff.de re. mili. l. qui cum uno.S.deſertorẽ.eo. tit.
tex. cum glo. in. l. ſi filius. fſ.de ĩterroga. actio. doc. in. c. cum dilecti dedolo & con

tu. extra unde in ſtatutis continetur cõtumax. Declaro.ij. de glo. in. . 5. ſi procu

cator. ffſi quis ius dicen. non obtempe. Tertio declaro de glo. in. l.. F. f. fl. eo. tit.

lea que. C. de appella.l. x conſenſu. 5. fin. de appella. quia ſicut quelibet iniuſta

cau ſa excuſata dolo ita a contumatia & ibi bar. bal. Iaſon. in. l. . fi. allega. l. ii. F.
ſi quis ignoran. ff. ad Silla. Limito primo ſecũdum bar.in.l. papinianus. S. me

miniſſe de inoffteſt. quia dolus unius alteri non nocet. Secundo de.l, ſideo.

₰

fde euict. & ibi bar. contumax Fm.l. contumacia. . primo ſupra dere. iudi. eſt
tribus edictis ꝑ litteras uocatas preſentiam ſui facere contemnit. Prima ſpẽs coõ
tumacie eſt in diffinitione predicta & pena huiuſmodi ponitur in glo.ii. Secun⸗

da ſpecies eſt in eo qui eſt contumax in reſtituendo & punitur manu militari &

datur iuramentum in litem aduerſario. Trertia ſpecies eſt in nõ exhibẽdo. Quar
to dicitur in recedendo a iudicio ſine uenia iudicis. tex. in. c. prout. de dolo & con

tu. c.i.extra de iudiciis. Cõtumatia uera ẽ & ficta.cõtumax uerus dicit ille qui ci
tatus reſpondit ſe non uenturum uel ſic ille dicitur contumax qui ſciuit ſe cita⸗
tum & non comparuit cũ potuiſſet ſi uoluiſſet quero quibus penis puniantur

rimo puniũtur ãmiſſione litis uel cauſe. ſecũdo in expenſis & tranſit in rem iu

dicatam.l. & poſt edictum. ffde iudic.l.ii. S. ſed ſi actor. C. de iuramen. calũ. Alex.

in. d. l.contumacia.l. quoniã nõnulli. l.p̃ſes. C. de appella. c. ad aures extra. de ap⸗

pella. Secundo punitur amiſſione totius ſui iutis.l.locorũ.C. de oĩ agro.deſer.

lib.x.l.cũ unũ.S.qui deſertotẽ.ff. de re milita. Tertio puniuntur ſecũdũ.l. ſulcini

us.5. celſus.ff. ex quibus cauſ.in poſ.eat.
“ Paulus:
CIn pari cauſa poſſeſſor potior haberi debet.

¶ Noto ꝓ in pari cã potior eſt cauſa poſſidentis.tex.in. l. cum par delictum. pria

eodem. S. penu.inſti.ſi qu. paupe.feciſ. dica. Declaro in eo qui dicitur poſſeſſor
iuris & facti non facti tantum.l.interdum ſupra de uerbo.ſig. c.i. extra de eo qui

mittitur in poſſ.c.penul.extra ut lite. non conteſt. l.i. C. ubi in rem actio. Secun

do declaro ſecundum bar.in. l. ſi pariter. ff. de reb. dub. Alex. in conſi. centeſimo
quadrageſimo.i.uolumi. Tertio declaro de notatis in. c. nulli.xii. · v. qu la bona
epiſcopi pᷣſumuntur eſſe acquiſita de bonis eccleſie & canonici ea teneant. Alex.
in pᷣalleg. conſi.iii. ſecundũ in auct. cum oportet. C. de boni.que libe.quia bona
filii inuenta apud patrem preſumuntur eius eſſe cuius heredes poſſident. Alex.
in prealleg. conſi. uolu.v. Oęclaro ſecundum francũ. in. c. in pari cauſa extra eo⸗
dem quia in pari delicto potior eſt cauſa poſſidentis doc.in.l. cum mulier ſupra
ſolu. matri. Ang in.l..ſi auito.fl. de compenſa. Sexto de.. ſiue autem.S. ſi duobus
ff. de publi.ĩ rem actio. Septimo in.l.ſi debitor. ff.de pigno. Octauo de.l.cũ par
infra eo.l. cum mulier.ff. ſolu. matri. l.i. . penul. ff. de noxa. act. l.penul.ſſ. de con
dict. ob tur. cauſ.l. auunculo.ff. de condic. ſine cauſa. Cõcluſio quando eſt que

ſtio de codem delicto tunc dicitur non eſſe potior cauſa poſſidentis.l. mariti ff.

ad legẽ iul. de adult. Secũda cõtluſio in delictis diuerſis ſi p exceptionem agatur
admittitur iſta reciprocatio antequã reciprocans admittatur inter eos. . i.. ſi pu
blico, ff.ad leg.iul, de adul, Lerria cõcluſio ſi agatur de pari delicto admittitur ex

De regu.iur.ff. Fol.lxxiii

ceptio añquam quis ſit receptus inter reos ſed poſtquã eſt receptus inter reos nõ
admittitur.l.n eganda:qui accuſa.poſſunt uel nõ. Concluſio ubi agitur ciuiliter
& actor & reus ſunt in pari culpa admittitur ouerſatio.l.cum mulier.ff.ſolu.ma
tri. Concluſio in ciuilibus ſi unus ſit in dolo & alius in culpa dolus p̃ponderat
culpæ.l.Item nulla. ff.ad legem aquiliam. Tertia cõcluſio in ciuilibus ſiue ſit do
lus ſiue culpa ex parte unius ſi agatur ad diuerſa admittitur compẽſatio.l. ambo
ff. de compenſa. OQuarta concluſio lata culpa prepõderat leui & leuis leuiſſime
& culpa in faciendo preponderat culpe in non faciendo. Limito primo quando
unum delictum non abſorbet aliud.l.uiro atque uxor.ff. ſolu.matri. & ibi bar.l.
ſi ſeruũ.S.ſequitur & ibi bar.ff. de uerbo.oblig. Secundo limito ut procedat quã
do ex turpitudine facti reſultat utilitas facti. c.ueniens extra de ſymo.l. auuncu/
lo.ᷣff.de condic.ſine cauſa.
Gaius.
¶C Imperitia culpe adnumeratur.
CNoto ꝙ quis tenetur ex imperitia ſicut ex culda.c.ad audientiam extra de ho

mici. Declaro primo ſecundũ.l/. illicitas. 5. ſicuti. ff. de offi. preſid. Io. de platea in

l.grammaticos de profeſſo.li.x. C. c. tua uos extra de homici.c. ad aures. extra de
eta. & quali. Secũdo declaro de.l.ſi quis domum.S. celſus.ff. loca. Tertio in ad
uocato. quia imperitus aduocatus tenetur de damno. Io. fabri. in. 5. fi. inſti. ex ꝗb.
cauſis nam. licet uel non ſpecu.in ti.de aduoca.S. quid ſi aduocatus. Idem in titu

lo de requiſitione conſilii. Quarto de.:ſi filius.ff.de iudiciis. Ex quo inſero ꝙ ſex

in iudice requiruntur primo peritia.I.ſi iudex. ff. de uariis & cxtraor. cogni.ĩ auct.
de iudicibus col. vi. c. ex litteris extra de conſuetu. ab ordi. ꝙ iudex cõſulet quid
debeat proferre. idem in iudice eccleſiaſtico. c.i. xx. diſtinct. ſaltẽ debet habere con
ſuetudinem. doct.in.l. certi iuris. C. de iudiciis. Secũdo requiritur bonitas. I. con
tinuus. S. cũ ita. ſupra de uerbo. obliga. quod non poteſt fieri niſi ſit peritus doc.
in. l.illicitas. S. ucritas. ff. de offi.pᷣſid. Tertio diligentia.l. iuſtiſſimos. C. de recto. ꝓ
uin. Quarto eloquentia doc. in. l. apud eloquentiſſimũ. C. de fide inſtru. Quin
to prudentia ſeu conſtantia.l.fi. C. de fideicõ. liberta. Sexto dicit bal.?.ij. C. de ſen
ten. ex pericu. reci. q; debet habere duas claues ſcilicet ſapiẽtiæ: & cõſcientiæ. l.iii.
ff. deo eo quod. metus cã ſed qua pena puniatur iudex imperitus. dico ꝙ; ea pena
que imponitur homini culpoſo tex.eſt hic.l.fin. C. de juſto.reo.doct.in.l.ſi iudex
alleg.in. glo. doct. in. .iii. .in eum dicũt ; iudex negligens punitur ea pena qua

imperitus. dicunt quidam q; puniendus eſt ſecundum. l. iuſtiſſimos alleg. Sed

qua pena punitur corruptus iudex in cauſis ciuilibus punitur pena dupli eius
quod promiſſum eſt & eius quod datum eſttripli in criminalibus. primo puni-
tur confiſcatione bonorũ & exilio ppetuo in auct. nouo iure. C. de pe. iu. Secun
do de.l.iii. & quarta. fl. ad legem iul. repetun. Tertio interdum punitur de falſo.l.
i. . & in iudicem. ff. ad cor. de fal. Quarto.l.i.ff de commiſſis. OQuinto. l.i. F. illud
ff. de calũnia. Sexto quia tenetur ad omne damnũ partium. l. ſ filius ff. de iudici
is & iudex eccleſiaſticus eſt irregularis. c. cum eterni de re iudic. extra. Sed utrum

pecunia poſſit repeti per donatorem doct. in. l. i.ff de condict. ob turp. cauſ. dici

tur ꝙ; non repetit ſed iudex tenetur.l. iul. repetun. in auct. ſed nouo iure alleg. ſed
nũquid põt quis dare aliquid iudici pro expedienda cauſa? doct. dicũt ꝙ non li⸗
cet laſon dicit contrariũ quia pena debet ſtricte interpretari tamen prior opinio
eſt melior tex. in. c. cum ab omni extra de uita & honeſta. cler. Ange. in. l. ſi quis
uxori.S.penul.fl. de furtis. Limito penas iudicis impiti ut non procedat in iudice

De regu. iur. ff.

qui ſecutus eſt opinionẽ alicuius. glo. uel alicuius doctoris approbati glo.in. I.
certi iuris. C. de iudiciis. Secũdo qñ ſequutus ẽ opinionem aſſeſſorum ſuorun
uel motiuum coloratum ratione iuris uel naturali. Tertio ſecũdum Salice. in. I.
hoc edicto. C. quod quiſq; iur. quia iudici nihil eſt imputandũ ſi habeat aſſeſſo
rem imperitum. Quarto quando iudex ellegit aſſeſſorẽ qui habuit conſuetudi
nẽ iudicandi. Quinto limito de.l.ſi de meis.S.fi.ff.de arbi
Paulus.
CBona fides tantum poſſidenti preſtat quantum ueritas quotiens lex impe
dimento non eſt. =S
CNoto ꝙ; bonelidei poſſeſſor per fictionem iuris efficitur dũs niſi lex reſiſtat
l.ſed ſi lege. . ſiue fſ.de petitio. her. & is dicitur qui poſſidet auctoritate iudicis cũ
bona fide.l.in bonefſidei.ff. de acqui. re. dñio.S. ſi a non domino inſti. de re. diui. er
rans in facto eſt dominus.l. iuſto. 5. ſi filius. ff. de uſucapio. Sed errans in iure er
rore nõ probabili eſt malefideipoſſeſſor. bar.in.ſi ſic. ff. de uſuris. Phillippus frã
cus in regula poſſeſſor de regu.iur. libr. vi. ſic ergo bonefidei poſſeſſor eſt domi
nus. Declaro hanc regulam quia reputatur dñs quoad fructus lucrandos. fru-
ctus induſtriales ſuos facit: fructus naturales conſumptos ſuos facit. Panor. in
c.grauis extra de reſtitu. ſpolia. Ciuiles etiam ſuos facit. idem panor.in loco Alle
gato. Limito primo in eo cuius auctor malam fidem habuit.l. nunquam. ff. de
uſucapio.l.queſitũ.ff. de acqui. re. dominio. bar. in. lI. ſed ſi lege. . ſiue. ff. de petit.
here. Secũdo in eo qui expoſt facto habet malam fidem quia mala fides ſuperue
niens nocet quoad fructus. Tertio declaro quia is qui bona fide poſſedit uſuca
pit. lI. ſcut exiſtimans ſupra pro ſocio.l.i. C. de preſcrip.long.temporis.quia hoc
eſt introductum propter negligentiam aduerſe ꝑtis ſed de iure canonico nũquã
preſtabit & hoc propter conſcientiam ſea eruandam. ſed eſt in hoc ius canonicũ ſer
uandum. Limito primo de. c.i. extra de preſcrip. quia epiſcopus contra epiſcopũ
pᷣſcribit propter fidei catholice inſtructionem ibi gl.notabiliter diſtinguit. Secũ
do ſecundũ glo. in. c. fraternitas. xii. q·ii. quia põt preſcribere actionem penalem
ad quam eſt obligatus niſi ſit pena que ſuccedit loco intereſſe quia non preſcri⸗
bitur a male fidei poſſeſſore. Sed nunquid ſtatutum quo cauetur q; ſi mercator
non petat debitum excludatur a petitione poſt biennium habeat locum in male
fidei debitore dicitur ꝙ; non. Limito quando eſſet ꝑſona odioſa puta ſi uẽditor
charius uendidiſſet. Secundo quãdo creditor pro ſe in aliqua parte uellet uti eo
eodem ſtatuto pro ſe quia pro alia cogeretur uti contra ſe alia clau ſula ut per do
cto. in locis allegatis & ea que prius dicta ſunt de ſeruitutibus & uſufructuario
his conuenienter addi poſſunt.
CRepetitio.l.quatenus.de reg.iuris.
Quicunque de eo quod intereſt apud iuriſconſultos intentius diſertandum
putauerunt, exordium a rei definitiõe ſumpſere:dumq; moroſius (opinor) quã
ex re eſſet ſuper eius quod intereſſe appellant deſcriptione torquentur: propoh
ta rei difſicultate remorari uidentnr ac etiam fere ſtudioſos deterrere. Itaque cum
plane apud me decretum ſit pro uirili mea perſpicue adicere:pulſis quorũcũque
(ut bal.inquit in ea re) frantaſmatibus: ex Accurſii cõmentario nulli poſtponẽ
do in hunc modum ſentio finiendnm id quod intereſſe dicimus.ut ſit damnum
emergens ac lucrum ceſſans, ex eo quod facttum non eſt alicui ab alio quod ſie
ri debuit. probatur teſtimonio legum plurimarum ut eſt apud ſcribentes ad. l.
unic.de ſent. quę pro eo ꝙ intereſt prof.C. uulgatiſq; in locis.ea deſinitio quaſcũ

— —

=☛

1

4

De regu.iur.f. Fol.Ixxiiii

cies & partitiones cõplectitur: quę quidem uariæ tradũtut. Prima diuiſio eſt Ac
curſii in ea.l.unica. & in.l.i.fl. de act. empt.aliud conuentum, aliud ſingulare / ali
ud cõm une. Conuentum eſt inter contrahentes pactum taxatumque.ſingulare
quod habita perſonarumratione aut affectionis quandoq; cauſa penſatur. non
admodum moror quæ in aduerſum quãuis argute a neotericis intorta ſunt. Cõ
mune eſt publica opinione ac plurimorũ cenſura declaratum dum cuiu ſh tãti

intereſſe poteſt. Prime ſpeciei exemplum ex lege conuentiois colligitur. Alterius

2„ „ ₰ 5 „ 4 7 7 „ * — 7 „
in titulo de in litem iurando.& in.l. qui reſtituere. de rei uẽdic.ff. poſterioris cum

alibi paſſim: tum in. /.pretia. quæ uulgo citatur in hoc iudicium. Poſtremo parti
tiones alias Ioãnes igneus ſenator & ciuis meus:quin & Andreas alciatus mihi
Minutii mei opera in amicitiam adductus: uterque tum ingenii fœlicitate tum

eruditionis copia clarus ætate noſtra pulchre diſtincteq; tradidit: Nonnulli ĩtrin

ſecum uocant quod intra rem eſtut in. l. cum quid. Si certum pet.ff. uinum ue-
tus pretioſius. & in.l. lulianus. de actio. empt. Salicetus citat. l.i. . ſciendũ. de edi
li. edic.ubi uitium morbuſue rei ęſtimationem minuit. Extrinſecum dicũt extra
rem eſſem adduntq; aliud rei proximũ & circa rem. habes.l. ſi ſterilis. S. cum per
uenditorem. de act. empti. uer. circa rem. in qua patet exemplum propinqui ac re
moti. ubi de extrinſeco quando debeat᷑ &. Hæctota res ab aliis elucidata, mox
a nobis ſuis quot locis nonnihil accipiet lucis: neq; uelim hoc in loco ab Alcia⸗
ti uerbis abſcedere, quãuis non ita paſſim mihi cum amico uiro diſputando cõ
uẽire uideatur. Tertia diuiſio eſt. Nam aliud publicum, aliud priuatũ.illud quo
ties intereſt reipu. quod apud Ignei noſtri partitiones fuſius traditum non ĩcul

cabo, Publicum quoq; ſcindunt in æſtimabile minuſq; æſtimatum, ſicut & pri

uati quoddam æſtimationẽ non recipit ut fama/libertas. Alii diſcernunt certum
ab incerto. de qua re in ea.l.unica: & in. l. ubi aũt nõ apparet.fl. de uerb. oblig. & p
Iaſo.in.S.curare.de actio. In ſumma concidunt intereſſe ſuum ĩ tot fruſta ut wõ

ſtrum magis quã aliud quidpiã ab illis factum uideat᷑. His ad curioſos reiectis
aggredior Pauli reſponſum quod impręſens explicare pro uiribus ĩ animum in

duxi. Quatenus cuiuſque interſit:id in facto non in iure conſiſtit. hoc eſt Albe.
iudicio nequaquam iure deciſum atque terminatum quanti cuiuſq; interſit ali⸗
quid factum non factumue eſſe ob rerum/temporum/locorum/ perſonarũque
diſcrimina ſed facti quęſtionem habere ac in iudicium hoĩum ut em ergunt ne⸗

gotia conferri. Vnde id quod alii legale uocant intereſſe/potius dixerim pœnam

eſſe. Hinc Accurſius in exemplis/excludit ab hac. I. titulum. de tabulis exhiben-
dis. ex quo ædicto, hæreditatis aut legati ęſtimatio in cõdẽnationẽ uẽit. quę res
hominis ęſtimatione æget æſtimaturi legatum. nec aliter in.l.pen. ex quib. cau.ĩ
poſſ. eatur. ubi is qui miſſo in poſſeſſionem uim fecit: quanti ea res ſit dãnatur.
nõnũquã augetur ęſtimatio ob dolum aut delictum ut in.l.non a iudice.ff.de iu
diciis. ubi Acc. & bar. hoc docent. quod quidem ob culpam fieri non debet. idq;
eſt a iudicibus obſernaudũ. His ad legis ĩterpretationẽ premiſſis materiam eius

quod intereſt per ſingulas ſpeties primę potiſſimũ diuiſionis quibuſdam cano-
nibus ſeu concluſionibus tractabo.

CPrima regula concernit intereſſe conuentũ in uſurarios cõtractus. ſi quid

certum dari pactũ ſit in id ꝙ intererit pecuniã ad nundinas ſolutam non iri uſu

rariũ eſt nec hodie præſtandũ uenit Axioma bal.in. l. rogaſti. S. ſi tibi. ff. de reb.
credi. Quãquãuſuræ loco intereſſe petuntur.ll. curabit. C. de acti. empt. c. cõquæ
ſtus.de uſur. Vbi tamen in cõuentionem deducuntur expreſſa quantitate etiam

De regu.iur.ff.

ſi dictum ſit loco eius quod intererit credirur in fraudem uſurarum adiectum
ſubſcribit huic ſniĩe. Io. ananias in. c. ult. de uſur. ita iudicauit lIo.andre. in. c. ſalu
briter. & uerbigratia inquit, ſi marito promiſſa dos eſt & ſi non daretur conuẽit
ut marito decem in centenariũ, nomine tamen intercſſe pręſtentur eã pactionẽ
improbat pontiſicii iuris ſanctio.ut & Petrus anchara. ſcribit in cõſi.ſupra cẽte⸗
ſimũ duodequinquageſimo. Hoc item Laur. Rid.in. c. oonſuluit. de uſuri.q.liii.
A lex in conſil. ducenteſimo ac uigeſimo. uol.ii. & Philippus decius in conſi. cxi.
&. cxvi. & item conſi. clxxxiii.dum ait intereſſe:quod uenit ob uẽditionẽ ut i. l. cu
rabit, nõ uenire ob pactũ de uendẽdo nec ab illa ſnĩa diſcedit.ĩde ipſe quoque in
conſi. cxi. ex multis cõcludit lucrũ factũ ob dilationẽ ſolutionis etiã ſi nihil ſuꝑ
eo cõuentũ ſit apud conſcientie ſorum elle reſtituenduũ: adddit in cõtẽtioſo repeti
poſſe uel compenſari ubi erit liquidum, nec aliter de üs iudicat ꝗ res ſuas ob tẽ/-
pus uẽdũt carius quã de manifſeſte uſurarius de quibus in canone. quãquã. de
uſuris li.vi. Panor. in. c. ad noſtrã. de empt. & uend. ſcribit ſe in eam ſniam cõſiliũ
dediſſe. luuatur hoc auctoritate Sali. ĩ auct. ad hec. C. de uſur. Io. ananiæ in. c. in
ciuitate. de uſur. Calderi.in.c. ulti.e. ti. placet admodũ mihi ꝙ; Decius obiiciẽtib⸗
rũdet id quod licet de iure cõtrahentibus inuicẽ ſe decipere non extẽdi ad uſuras
bus cõlcientia maculatur & quæ diuino iure ꝓhibent. quæ reſpõſio eſt Anto.
butri.in.c.pe.de empt.& uendit. Abbatis in. c. ꝗa plæriq; de immu eccl. Nee ob/
ſtat potuiſſe lucrũ ex præſenti pecũia fieri haberiq; lucri ceſſantis rõnem ĩ merca
tore.l.ii.S. ulti.ff. de eo ꝗ; certo loc. ꝙ eſt uerũ & cõſentaneũ æquitati ubi debitor
in mora eſſet nõ anteꝗᷓ mora cõtracta ſit aut citra morã quę dilatiõe data ĩterim
nõ cõtrahitur.I. lecta. .ſed cũ ſortis. ff. de reb. cred. glo.ĩn.l.ſi cũ excepit. S. quate-
nus. de eo qꝙ; met. cauſ.ffitem nõ eſt oĩno certum id lucrum. negotiatio enim ẽt
damni euentũ expectat ut lucri. Intellige tamẽ ualere id pactũ ubi uſuraria frau
de careret ut in. d. cĩ ciuitate. & ubi paratũ eſſet certũque lucrũ: licet ceſſantis ha
bere rõnem / aut ubi diſtraheretur res ſoli ſeu ĩmobilis ex qua fructus ĩterim ꝑci
perentur ẽt ciuiles ut penſio/aliiſque modis illic traditis. bicũq;ʒ uero intereſſe
cõuentum non eſt uſurariũ: tunc exigitur omne id ꝙ legitime in conuentionem
deductũ eſt.l.procurator ad exhibendũ.ff. rem ratã haberi: nec a cõuentiõe diſce
dendũ quãuis excedat duplũ cõis eſtimationis. potius enim pena eſt qu⸗ certũ
habet modũ ex cõtractu quã ĩtereſſe ut In. l.i.S. ulti. &.l.ii. ff.dcuerbo. oblig. ubi
bar. huc etiã lege recentiores in.l. inſulã. . uſuras.ſolu. matr. ꝙ non preſumatur
fraus uſuraria niſi probata fuerit. ego legi Albe. ita ſentientẽ in. l.i.pagia pẽ. C. de
ſum. trinit. & Paul.in eo. S. uſuras. ꝙ oſtẽdi debeat fraus. & bal.in. l. ulti. C. de iure
dot. in. 5. preterea pag.iii. Iaſon. in eo. §. uſuras. ꝗbus aſſentior ut allegari debeat
fraus & probati. ꝓbatur aũt facile ex ipſa qualitate cõtractus ucel rei quãtitate uel

cõſuetudine fœnerandi ut ĩ. c ad noſtrã de empt. c.illo uos. de pigno. Fuſius per
eęa quæ Bartolomeus cepola ſcribit de cõtractu ſimulato. ea me facile adducunt
ut eiuſmodi cẽtractus frequẽtiſſunos inter mercatores dum mutuãtur nomẽ in
tereſſe ea ueſte uſuras tegere plerũque putẽ, ſub bonęfidei ſpecie quã iſti ĩter ſe re
gnare iactant. qua de re.l. Romanũ in cõſi. quod citaui in enarratiõe.l. lecta. Vbi
de mora & uſuris quedã alia diximus. omitto ẽt hic dicere que tradũtur in. l.i. ff.
ad.l. rhod. de iactu. & que Felinus ſcribit in. . cũ uenerabilis. de excep. qui cõuen
tionẽ a prĩcipio factã ĩprobat. Itẽ ualet ſtipu. uſurarũ ſi is qui eas promiſit in ea-
rũ cõpenſationẽ aliud ſtipulatus fuerit ut bal. in. c.ii. de iureiur. & in.l.iubi Iaſõ.
C. de ſumma trinit. modo ſit equalitas.alia de cambiis uide apud Ludo. Ro.in

l

Dregu.iur.ff. Fol. Ilxxv.

lo cõſ.ccxxxviii. & in locis tritis tum in Pontificio tum in Cęſareo iure. non alie
num tamen a bona fide crediderim ubi eſſet lucri certirudo conuentiones huiuſ
modi non improbandas: ut non ſolutę pecuniæ in nundinarum tempore non
cedant damno creditoris qui ſi pęcunias habuiſſet ex mercatura lucrum feciſſet
quod fere & ipſe & alii ſolent facere dum tamen ſpes ea lucri nõ incerta eſſet pro
poſita. Hæc ego relinquo Theologis quos eius rei cenſores optimos intelligo.

deuſuris hoc loco nolim quæ ſatis ſuperque ſcripta ſunt ab antiquioribus recẽ
ſere:ne cum illis uana in fœneratores tela contorqueam operamque nimis eludã

neque me torquendum duxi ut uel Accurſii noſtræq; claſſis hominum uel Her
molai:de centeſimis uſuris opinionẽ tutarer. Hanc ego libenter amplector quip
pe quæ plus habeat eruditionis atque(meo iudicio) rationis que Sozino Bu⸗-
dæęo reliquiſq; uiris non uulgariter eruditis placet. atqui neſcio quo pacto nõ ap
poſite quibuſdam præſertim autenticorum & Codicis legibus conuenire mihi
uiſa eſt. memini me aliquid de ea re in tres poſteriores Codicis libros a me cum
emendatione ac explicatiõe editos ſcribere. neq; dum hic nodus mihi diſſolutus

uſqũ adeo eſt ut certam ſuperea re ſententiam proferre uelim: Hęc arbitror ſatis

eſſe pro noſtri oti modulo magnaq; temporis penuria ſuper ea ſpetie conuenti.
CSecunda regula ſuper intereſſe quod ſingulare dicitur. Intereſſe ſingulare me
re affectionis eſtimationem non auget.l ſi ſeruum meum. ffad leg. acquil. l. prę
tia ad.l. falcid. quandoque tamen actionem paritubi non daretur.l.ſi in emptio⸗-
ne.ff. de minor.l. cum ſeruum. ff. manda.l. libertus qui ſoluendo.ff. de bon. liber.
quæ ſub alia perſona ueniet in hoc theatrum. Id uero quod utilitatem cum affe⸗
ctione coniunctam habet: auget æſtimationem. l. uideamus. S. primo iungen-
do uerbum utilitatem uerbo affectionem continet. ff. de in litem iurando: ſuper
hac ſpecie non uſquequaque probo quod nonnulli a diminutione ad augmen
tum argumentati ſunt longe enim procliuius eſt minuere quam augere & apud
iuriſperitos fauorabilius. & in.l. in fundo.de rei uendic. humanitatis cauſa mi⸗
nuitur ne laribus ſepulchriſque auitis careat. neque item placet quod aduerſus
cõmunem ſententiam inſtruitur.I. libertus qui ſoluendo. de bo. libe. Nam actio
teſtamentaria natura eſt bonæfidei, præcipue hæreditatis petitio. . actionum.
de actionibus etſi non me latet actionem teſtamentariam quo ad iuramentum
in litem aliam naturam ſortiri. ut eſt in.l. alias.ᷣff. de in lit. iur. ſed illa lex libertus
loquitur in bonorum poſſeſſio.prætoria quæ bonæfidei ac æquitatis uiribus in
nititur. Et rurſus exemplum dotis apud Alciatum haud ita leuiter admuiſerim
quippe cum actio ex ſtipulatu pro dote bonęſidei naturam habeat. S. fuerat. de
actio.l.unic.de rei uxo.actio. C. Reperio ad hæc priuſquam alio diuertam in. l.
ſeruus ea lege. de ſeruis exportandis huc appellata/ nequaquam ſingulariter
intereſſe, quin potius generaliter. cum ait beneficio affici hominem intereſſe ho-
minis.l.ut uim. ff. de iuſti. & iur. natura enim cognationem quandam inter nos
ſtatuit hinc obligatio ad antidora. in uulgato.S. conſuluit. de petitio. hæredita.
nec interceſſerat illic ſtipulatio ulla. Sed conditio erat aſcripta uenditioni
aut pactum adiectum. loquiturque lex in bonæfidei contractu. nec aliter ui-
ſum Accurſio illic eſt. ait enim (quod bona uenia dixerim) in bonæfidei iudiciis
non agi ad pęnam niſi interſit in ſtricti iuris aliud efſe. & Papinianus in.l. cum
ſeruus mandati. Papinianus (quod Alciatus memorat) diſcrimen ſacit inter
bonæffidei iudicia & ſtricti iuris. dum ait prudentiores in bonæfidei cõtractibus

eius quod affectus cauſa interſit haberi rationem uoluiſſe. neq; id in ſtricti iuris

N

De regu.ĩur.ff.

judicũis fuiſſe ſcribit. & in genere dicit non in ſpecie id quod eo in loco ſentit Ac
curſius inter eos contractus ſaciendã eſſe differentiã qui bonæfidei quiq; ſtricti
juris eſſe dicũtur:ubi de co quod intereſt agitur.idcirco uero in ſtricti iuris actio
nem non uenit afſectionis ratio: quod ſtricti iuris ſint nec alio porrigantur quã
quod expreſſim contractu continetur.l quicquid aſtringendæ. ff. de uerbo. obli.
aliter atque in emptionis contractu ut in ea. l. ſ in emptione. de minori. ubi erat

pactum addictionis in diem emptione adiectum. agiturq; illic de reſtitutione in

integrũ quæ ex bono & æquo datur. & ex ſola affectiõe datur quocirca dixerim

habendam in bonæfidei iudiciis affectionis rationem & in remediis prętoriis cũ

prætor æquitatem habeat præ oculis magis quam rigorem & id quod Cicero
ſummũ ius ſummã eſſe dixit iniuriam:in hunc modum eſſe ola iudicia quæ bo
nęfidei naturam habent. Perplacet Alciati dictum ad.l. i. . ſi quis in fraudem. ff.
ſi quid in fraud. patroni.quod illic iuſtum pretium erat agebaturq; de reuocãdo
contractuibonęfidei non dolo quidem inito. at nõ uideo Accurſiũ in.l.ſi unus.
in uerbo uideamus.ff.de pactis, dixiſſe in ſtricti iuris contractu conſyderãdam
affectionem Sed cum hodie contractibus fere ſtipulatio accedat: id omne iudi-
cis arbitrio cõmittendum ut in. l. unic. de ſent. pro eo. Laudo quod Alciatus pro
Bartolo inſtruit aduerſus neotericorũ argutias dum inficiantur id q ex affectu
intereſt ſingulariter intereſſe. quod ab omni ratione abeſt. hæc enim citra dubiũ

ſingularis intereſſe pars eſt. VYbi uero contra Bartolum cenſuit iuſiurandum in

litem etiam hodie hoc eſt nouo iure in infinitum & ĩmenſum uel ultra duplum
procedere:uſus arg.l. uideamus: de in lit. iur. aduerte quid illic Vlpi.adieterit bõę⸗
fidei iudiciis congruere taxationẽ facere: nõ nũquã ex magna cauſa ab eo quod
iuratum ſit diſcedere. quę taxatio a lege Codicis ptæfinita eſtut duplum nonex
cedat quod intellige Vel eius rei de qua agitur uel cõmunis æſtimationis quod
rationi conuenit: eaque res damnatur quod in inſnitum procedat: & coercetur
ab imperatore: quod pecuniariter intereſſe dicit Bartolus ob affectionem id cer⸗
tum eſſe poteſt: tunc eius rei duplum non evccdat: ſi incerta res eſt tunc iu/
dex ſuo arbitrio taxare debet: inde iuramentum deferre quod tamen nequeat ex
cedere id quod a iudice præfinitum fuit: ea eſt recepta fere ſententia doctorum
quæ in uſu iudiciorum optime ſeruari ſolet. Priuſquam uero deferatur iuramen
tum in litem uel affectionis cauſa conſulenda ſunt nõnunquam rerum & merci

moniorum periti ut ex eorum conſilio iudex modum præponat intra quem iu

rari poſſit.de iuramento in litem habes in ti. de in litẽ iurãdo multa per Iaſonm
congeſta: quibus hanc partem locupletiorem non feci. ne ſi forte ſuas repetitum
uenerit olim Grex auiuum plumas moueat cornicula riſum. de intereſſe affe⸗
ctionis aliæ quoque leges loquuntur quæ frequenter ab aliis in hunc locum ci
tantur. neque non dicturi ſumus alia nonnulla huc pertinentia uerum in aliis
quibuſdam regulis generalibus.
CTertia regula. ſuper intereſſe cõmuni. In eo qui negotiari uel lucrari ſolet non
ſolum damni ſed & lucri ceſſantis habenda eſt ratio:ita denium ſi id allegauerit
& probauerit.l.ii. SO.ultimo.ff.de eo quod certo loco. ubi ſceuolaĩ hæc uerba ſcri
bit. quod ſi merces ſolebat comparare. & lucri & damni habẽdam rationem ubi
Accurſius alias leges in eam rem citat. illic Bar. & laſon multa. & Decius in cõſi.
ſupra trigeſimum nono.quãquam lex unica. C. de ſenten. que pro eo quod inter
eſt. dicit lucri rationem uenire.ſine diſtinctione.& inibi Albericus plurima. Ad/

uertẽdum uero ad Decii uerba aliud quiddã requiri ad hanc regulam, nempeut

Dregu.iur.ff. Fol.lxxvi.

iilud lucrum quodammodo certum uideatur / utputa cum præ manibus habe
ret merces ex quibus ueroſimile erat tunc temporis tantũ lucri facturũ ſi pecuni
anm habuiſſet in promptu. aut quia quo tpe debuit res dari: erat in magno pretio
eęxcxcæeiluſq; rei uſus erat frequens. aliud ſi lucrum erat penitus incertũ. l. quemadmo/
“ dum. S. item labeo.ff. ad.l.acquil.in uerbo cum incertum ſuerit. arg. J. naturalem
r ff. de acq. re. do. Quod uero Philippus Decius uir ærate noſtra inter iuriſprofeſn DPrCIO
ſores celebratiſſimus receptam crebro ſententiam improbat in. l. cum quid ff. ſi
H Cert. pet. poſtrema pagina. per tex.in.l. ulti. ff. de peric. & cõm. rei. uend. occurrit mi
hi nunc ut in hunc modum reſpõdeam illic incertum plane ſuiſſe lucrum neq;
propoſitam fuiſſe occaſionem uel ſpeciem lucri iam imminentis. ne per eam. l. a
coõmuni ſententia quę plurimum habet æquitatis quęque eſt in uſu leuiter abſce
damus. Ad hęc non inculco quæ laſon Maynus tuba legum, uocaliſſimus, elo 4 80
quentiſſimus, diligentiſſimus doctor de artifice deque aduocato ſcripta reliquit.
in. properãdum. 5. ſinautem alterutra. C. de iudic. ut poſſint ceſſantis lucri cau
ſ experiri.cui prorſus aſtipulor eo in loco. Sed aliud a me lector candidus intel
ligat eẽ diſcernendum utrum remotum ſit lucrum an propinquũ. propinqui ha
beat rationem:mon remoti. Verbigratia ſi ſeruus meus hæres inſtitutus eſt dũq;
tu in mora eſſes ipſum mihi reſtituẽdi/non iuſſi delatam hæreditatem. adire: per
ditę hæreditatis ineunda plane ratio eſt.ẽt ſi id non ſæpe mihi accidere ſolet. l. ter
tia.ff. de condict. furt.l.uenditor hominis.fſ. de euict. & hereditatis & fideicõmiſſi
rationẽ habendam dico quamuis extrinſecum ſit. p.l.inde neratius. in princip.ff.
ad.l. acquil. tu copioſe legito de hoc intrinſeco apud Bal. in ea. l. unica. Item ſi rei
pretium creuerit aut decreuerit mora facta, huius quoque rei calculus eſt facien
dus.l.in hac actione.ad calcem. &.l. ulti ff. de tritic. ita exponunt ultima uerba. I.
unicæ. de ſent. quę pro eo. Pau. a caſtro in. l.ii. de eo quod certo loco. Ludo. ro. in
l.ſi conſtante.S. quoties. ſolu. matri. Petrus Ancharanus. in clem.i. S ſane. de uſu

4R ris. iure tun: cæſareo tum pontificio & ratione loci & temporis lucri eeſſantis pe
1 titio in iudicium uenit ut ea. l.ii. c.i. de plus petit. c. p. &. g. de offi.deleg. Frãciſcus
⸗R Aretinus in.l. diuortio.S. item ſi meſſes.ff.ſolu.matri. maxime uero.per locum a
„ frequenter accidentibus. & eo quod fieri ſolet. ut Angelus ſcribit in. ea. iii. . ult,
4 exponẽs uerbũ.ſolebat. ubi recẽtiores adiiciunt lucrũ ceſſans qꝗ ſigillatim & in
1 ſpetie ꝓbatũ nõ fuit. officio iudicis cenſeri ac æſtimari poſſe per.l.i. de colonis illi
ricis. C. li. xi. quẽ appellat in hoc ſingularẽ Fran. Aret. in eo. . ſi meſſes. id qd ego
declaraui fieri poſſe cõſultis eiuſdem rei mercatoribus. Sciendum quoque eſt in
fructibus qui ueniunt ſub lucri uerbo extimationẽ fierĩ a die litis cõteſtatæ aut a
n tempore moræ, facta differentia eius quod petit᷑ utrũ meum ſit an mihi debitũ.
n l.uuideamus. i.-ff. de uſuris. l. ſi filius. §.i.ff. de uerb. oblig. I. Iulianus. 5. ſi furtiuus.
„ f.de actio. empti. & inter bonefidei ſtrictique iuris iudicia. quemadmodũ in. l re
A petitio. ff.de. condicti. indebiti. non repetitur quod ſuum erat licet ab eo qui non
eerat obligatus ad dandũ datũ ſit. ne repugnet.l.ſi pene.. quãuis.eo.tit. ubi repe
itaur qd non erat ſuũ ſed ſibi debitũ. ſic intelligendo ex uerbis earũ legũ ipſarum
repugnãtia diſſoluit᷑. Adhęc nõ omittẽdũ lucri ceſſantis nullã fieri rõnẽ ubi cũ
4 alterius iniuria uenit. l. ſi is cui. . eius. ff. de funis ltereſſe ur eius ꝗ dãnũ paſſurus
“ eſt nõ eius ꝗ lucrũ eẽt facturus. quæ uerba intelligeda ſunt nõ extra terminos il
. lius legis.hoc ẽ ubi eẽt facturus lucrũ uſucapiõe rei que fit nõ ſine alterius lactu
4 ra. His quoq; addendũ. lucrũ a natura rei ſponte 1 ua cum aliqua hominum in⸗
. duſtria proueniẽs omnino & ꝑpetuo cõſiderandũ ut ex fundo culto. lſi in lege

*

*

De regu. iur. ff.

colonus. &.l. ſi fundus uerſi. nã & ſi colonus.ff. locati. aliter arq; ſi magis indu
ſtria hominis procederet quã rei natura ut ex negotiatione. hoc enim loco deſcet
nitur is qui ſolet negotiari ab alio. & in ea re nihil antiquis legibus derogatum ẽ
opinione ſaliceti in ea.l.unica. Deeo quod ex fructibus percipi ſolet. lege quod de
cius ſcriptum reliquit in conſi. cxix. lo. igneus limitationes quaſdam adducit op
timas ad lucri ceſſantis regulã. a quo nihil abſcedo. Recordor in mercatore ſpo
liato aduerſus ſpoliantẽ fieri condemnationẽ in id quod intereſt & lucri ceſſan
tis cauſa & uſuraꝶ quas perſoluit creditoribus dum pecuniam a pᷣdone raptam
qua ſatiſtacturus erat exoluere non potuiſſet. ob id in ſingulas nũdinas uſuram
mercantilẽ pendere coactus: id quod in eam rem dederit haud dubie iudicaue
rim a prædone quoqʒ refundendum. tametſi uſurę prohibẽtur inter chriſtianos.

Si id enim indicauit Innocentius in. c. cõqueſtus.de uſuris. aduerſus moroſum

debirorem ut creditori ſuo reſarciat quicquid ob moram ſuam uſurarum nomĩe

prębere coactus ſit: non uideo cur in predone aliter iudicandũ ſit. Hoc iddem ad
uerſus dotis debitorem cenſuit corneus. quarta parte. conſilio. c. xxvi. quem oĩno

legas ſuper intereſſe & uſuris quædam alia colligentem admodum utilia.

₰

¶ Q uarta regula.in quibus contractibus eſt ſpecies aut quantitas.ideſt dari.iĩn

iis non petitur intereſſe uia actionis ſed officio iudicis. quamuis in contraria ſit
opinione Bernardus in. c. p.et. g. de offi. delegati. per.l.in bonefidei.de in litem iu
rando.ff. Aliud ubi factum in obligatione eſt. ut rem tradi. li.ff. de acti. empti in
eam rem copioſe ſcribit Igneus poſt anteriores in. l. ſtipulationes non diuidun
tur.de uerbo.obligatio. ubi differentia eſt inter obligationes dandi & faciendi ut
ſuccedat obligatio in id quod intereſt. Ego reiecto diſcrimine contractus ĩnomi
nati a nominato quod facit Barto lus indiſtincte recipio hanc concluſionẽ. Sed
concordię cã dixerim in obligatione rem dari iudicis officio agi: in obligatione

rem reſtitui eum qui habet rem cogi ad reſtituẽdũ:ſi non habet ad intereſſe præ

ſtandum actionis uia. per ea quę tradunt in.l.ᷣ ſi rem tradi.de uer. ob. gl.in. . preti
um. de contra. empti. Ad cuius rei ueritatem ubi dici ſolet in ea.l.ſi rem tradi.eum
qui non habet rem liberari ſoluẽdo intereſſc cõmune.limitari in.l.qui reſtituere.
de rei uendicatiõe ubi erat cõdemnatio & eam ſequuta contumacia.iddẽ iuris ẽ
Baldi iudicio ſi uenditor cõſtituerit ſe pᷣcario poſſidere ab emptore aut ſi obliga
tus ſit ad rẽ tradendã eo inſtio q guarentigię dr q inſtar ſnĩæ ẽ. Ampliſſimus
ẽ huius regulę tractatus ꝗᷓ uel ad nauſeã explanata ẽ a laſone reliꝗſq; neotericis

in.l.ſtipulatiões nõ diuiduntur. ꝗbus in pñs nihil addendũ arbitror ſatiſq; eſſe p

cõmunes cõcluſiões ꝓgredi. Nũc dicendũ puto de ꝓbatiõe eius quod intereſt.
CQ uinta regula. intereſſe probãdi onus incumbit actori. ut fere in reliꝗs. qua
de re Paulus iurecõſultus in facto dixit cõſiſtere. tex.eſt in.l.unica. in uerbo reqre
re. Ratio eſtin.l.ſiue poſſidetis. C. de prob.aliiſq; ſimilibus. eo quod facta nõ prę
ſumũtur ſed ꝓbantur. Declaro primo hãc regulã ẽt in intereſſe ſingulari & affe
ctiõis qᷓ ꝓbat᷑ ꝑ iuramentũ in litẽ & ꝑ teſtes dicẽtes poſſe tãti intereſſe eius qui
ẽ illius cõditiõis.l.nemo eſt ꝗ neſciat.fſ. de duob.reis.iĩ affectõis ãt rõne multa cõ
iũgunt᷑ primũ ut ſit exp̃ffa affectiõis cã.l. lex ꝗᷓ tutores.S.nec domũ.C. de admi.
tut. in ꝗᷓ pr̃ defecit, minor creuit/ubi aut nõ fixas maioꝶ imagines aut reuulſas ui
dere ſatis ẽ lugubre. & ĩ.l. ſ in emptiõe.ff. de miorib. & i.l. cũ fuus. ff. mãdati.l.i5.
ſed ſi rẽ. ff. ſi ꝗd in fraud.patr. affectionẽ oportunitatis cã uel uicinitatis uel zeli
aut ꝗa illic educatus ſit aut parẽtes ſepulti. & i.l. ſi ꝗs ĩtra ꝓuĩciã. C. de bõis p̃ſcri.
q ga/ꝗᷓ amœnitas locoꝶ/ꝗs poſſeſſionũ domuſue ornatus. Secũdo ut ſit iuſta

—— — — - — — — -. —0—,

— — ⏑ SM. — —

— —

—0 — —. — — +— — — —

ſe
i
6
pi

1
i

Dregu iurf. Fol.xxvih

nõ delicata. arg.l ſi ſeruos. ff.de pigno. actio. Lentio ne oneroſa uel cõtumelioſa.

arg.l/.ſi bñ collocate. ff. de uſur.ĩ auct. de fideiuſ.. ult. ſpec.ĩti. de fruc. & ĩter. Cy. ꝗ
uelut amanuẽſis fuit Petri a bella ꝑtica nratis doct.i. l. ſi nõ cõuicii. C. de iniur. lo.

faber gallus in. S. ſed & lex. de iniur. inſtitu. li. ult. nõnulli i. l. cõtinuus. . cũ ita. de
uer.ob.poſtremo ut ſit cũ affectõe utilitas.l.uidea. S.i.ff. de ĩlit. iur. Vbi aũt rõne

doli uel delicti iurat᷑ in lit. ut in.l.ſi qũ. C. unde ui.iudex põt iurm refrenare: idq;

fere ut a me dictũ ẽ añ iurm ſieri ſolet. Alb. in ea.l.uideamus. S. ult. & ĩ,/l. in actioi
bus.e.ti.ltitius. fl.de acti. emp. Ad probationẽ eius quod ĩtereſt poſſem copioſe
dicere ex iis quæ ſcripta reliꝗt Floriãus in.l.ſi ſeruũ.fl. ad legẽ acquil. ſed piget alie
na trãs ferre cũ boni libri ſtudioſis in ꝓpatulo ſint. Huc aduerte quod ille ſcribit
optime poſt Cy.in. l.unica. de ſent. que ꝓ eo. quod ĩter. nõ ꝓbari intereſſe ꝑ teſtẽ
niſi cau ſam teſtimonii dicat & rõnem dicti. utputa quia peritus eſt ĩ huiuſmodi
negotio & ita frequenter uidit: & in id ponderãt. l. unic. uer. ſubtil. Sciẽdũ hoc lo
co an in ꝓbatiõis ĩpfecte ſupplemẽtũ cũ unicus ẽ teſtis ꝓbãtis intereſſe locus ſit
iuramẽto. Accur.in ea. l. unica. poſtulat duos teſtes. cui bal. aſſetit. Sali. in ambi

guo eſt. Bar. ſequutus Cynũ & Mateſilanũ dixit in poteſtate eſſe iudicis ex ꝓba

bilibus cõiecturis ſuplere defectũ ꝓbatiõis ĩperfectæ. arg.l. unicæ. uer. in aliis aur
caſibus. &. l. nõ ignorat. C. de fuct. & lit. exp. l. ſemp. S. interdicto. ff. ꝙ uia aut clã
ubi eſt(ut aiunt ) textus rotũdus. bal. aũt in.l.ſi duo patroni. ff. de iureiur. ſcrib.
qualẽ qualẽ cõiecturã uni teſti accedentẽ ĩducere iudicẽ ad iuramentum deferen
dũ.c.iuramentũ.de iureiur.recẽtiores tibi copioſe tradunt huius rei tractatũ ĩ.l.
admonẽdi. & in ea.l.ſi duo patrõi. Vbi ſcriptus & in tergo Iaſo.mayni liber ſatis
ſuꝑque eſt. Declaro ſecũdo loco hanc regulã in intereſſe cõuẽto.ꝙ ex ipſa cõuẽ
tioe ꝓbatur.l. ulti.ff. depręto.ſtipul. ubi aiunt cautius agi ſi quis initio cõuentio
nis ꝓſtimet quãti ſua ĩtererit: eo enĩ pacto leuabitur onere ꝓbãdi aut faciat pęnã
promitti quę loco ĩtereſſe ſuccedit ut.l.ii.ff. de uerb. oblig. Hic nõ ignorãdũ exce

di poſſe duplũ cõis eſtimationis uel rei.l.ulti. C. de ſpõſalib.mõ ĩ fraudem uſura

rum nihil actum. Cepola in cautela. lxxi. ſcribit in conuentione intereſſeuel pœ
nam ut plurimũ in duplum rei aut precii promitti. nec poſſe peti antequã res ſit
euicta & emptor cõdemnatus rem a ſe abdicauerit. ut glo. uoluit in.l.ſi ſeruum.ĩẽ
uerbo abeſt ffde actio. empti. Declaro tertio hanc regulam in intereſſe cõmuni
quod probandum uenit quid quale quantũque ſit ꝑ uiros bonos & pꝑitos cõiun
cto iudicis arbitrio ea.l.unic. ꝙ uero a lege taxatũ eſt nõ exceditur ꝗᷓuis ex cau ſa
minui poſſit auct. qui ſemel. C. quom. & quãd. iud. c.i. de plus petit. rei nõ extãtis

eſtimatio fit ſi debeat᷑ uinũ aut frumẽtũ aut idgẽus.aliud ſi dicat᷑ eo ãno fere tãti

fuiſſe pretii. ea.l. prctia. 5. ult. .i. C. de reſcid. uẽdi.l.ſi ſundũ per fideicõmiſſum. ff.

de leg.i. rei extãtis extimatio facilius fiet. l. ult. C. de iure domi. impetr. l.hac ædicta
li. F. his illud. C. de ſecũd. nup. ubi de eſtimatoribus acceptis. qd fieri põt ut aſſu
mant᷑ eſtimatores poſt didicita teſtificata ut bal. inquit in illa.l.i. de reſci.uẽd. Ce
pola.ĩ caut.clxv.Itẽ ꝓbat᷑ ſubhaſtatiõe rei.l. licitatio.ff.de publi. bar.i.l. ſ quos. C.
de reſcid. uẽd. & ĩ. l.i. C. de p̃diis curial.li.xi. quedã optia legito apud Deciũ ĩ. c. cũ
uenerabilis. de excep. & in. c. trãſlato. de cõſtit. Cũ Alciato perſpicue petri ſenten
tiã cõfirmante mihi cõuenit ubi detigno uitioſo per quod domus tota corruit. &
de oue morbida quæ tabefecit gregẽ ut uenditor ultra duplum teneat᷑ quia plu
ris ĩtereſt.ſic in uaſe uitioſo in tigillo carioſo.dũ bar. & Accur.dixere.l.unicã ha⸗
bere locum etiam in delictis.ᷣ placet ita ĩtelligi ut arbitrio iudicis cõmittat᷑ ob ĩcer
titudinem: non quod duplum non excedat qñqʒ enim lex ẽt ĩ quadruplũ dãnat.

Nii

De regu. iur ff.

ubi Alciatus de ęſtimatiõe loquutus negat.lſi ſulam. de uerbo. obliga loquide
eo quod intereſt. mihi uerba legis hoc ſonant ut non poſſit agi ad intereſſe ante⸗
quam lis ſuper ſorte ſit conteſtata niſi prius interfuerit ut Accur. explicat. & uide
quod in.l.ſed ſi alia.ff. de conſtitu. pecu. dicitur niſi iuſta cauſa nõ fuerit. qui tex.
eſt ſingu. arbitrio doctorũ in.l.ſi pacto quo penam. C. de pactis. ubi ſi fueritmo/
ra: more facte rempus attenditur ut inquit glo. Deniq; ad interpretationem eius
l.unicę. in hecuerba dixerim. Priſco iure nonunquã lege cauebatur qua pœna is
teneretur qui non paruiſſet aut qui damnum alteri dediſſet ut puta in duplum,
triplum/quadruplũ/uel ex cõuentione cautum erat tunc aut legis dicto(ut ea.
l. unic.ad finem aut conuentis ſtandum. quandoqʒ neq; .l. ulla neq; pactis erat
hoc definitum neq;ʒ certus erat modus a iureconſultis traditus neq; ſatis conſta
bat quid eſſet ſtatuendum in factis ut in. l. noſtra ea de re imperator hoc addidir
ut in quibuſ. cunq; caſibus qui certam habeant quantitatem aut naturam. ne res
in immẽſum procedat non ultra duplum eius rei aut quantitatis eſtimetur id
intererit. in reliquis ex bono & quo arbitretur iudex. habeatq; tam lucri ceſſan/⸗
tis quam damni emergentis in quitatis dictamine rationem. Quod uero hac
lege ſtipulatio reliquique ſtricti iuris contractus contineantur nihil(opinor)
impedit exemplum uenditionis & locationis quippe cum nõ ſolum pręcedat id
exemplũ ſed & ſequatur generalis oratio dicaturq; in omnibus caſibus & cõtra
ctibus. nec reſtringitur exemplo illo regula ſed declaratur. ut ſcrib. in ſimili in. .
hactenus. de gradi. cogn. pergamus qua cæpimus uia: & nõnihil dicamus ad. l. ſi
iactũ thetis. de actio. empt. quæ multorũ ingenia uexauit. Ego in hac parte diſce
do ab eorum ſententia qui dixere traditionem rei non uenire in emptionis & uen
ditionis legẽ ſed uenditorẽ liberari preſtando illud quod intererit rem tradi quã
uis rem in ſua poteſtate habeat: nec obligari ad rem ipſam dandam cuius domi-
nium & poſſeſſionem habet. Itaq; cum ego deſcendã in aliam ſententiain: de ea
facio regulam.
CSexta regula. Venditor qui rei uendite dominiũ habet: ad ipſius rei dominiũ
transferendum ex lege contractus obligatur. nam iuriſconſultus in uulgata. l.
ex empto.in hęc uerba ſcribit.in hoc iudicium uenit primũ id quod pręſtari con
uenit:tum ſi nihil conuenerit: uenire meram traditionem quę res facit emptorem
dominũ ſi quidem uenditor eſt dominus: ſi non eſt euictionis nomine uendito⸗
rem obligat.qua lege quid apertius:⸗ Sunt autem leges duæ inuicẽ repugnantes
uidelicet lex ultima in tit. de condict. ob cauſam quã Alciatus in cõtrariã opinio
nẽ cõfirmãdã inter primas appellat.cui opponitur. l. naturalis. . i. de p̃ſcrip. uer.
illic habentur hæc uerba. Si pecuniã dent ut mihi des ſtichum nõ eſt emptio ſed
inominatus cõtractus. aduerte hic eſſe formam innominati do ut des nõ aũt em
ptionis: unde licet re integra diſcedere neque ſoluetur itereſſe.in.l.naturalis.quæ
uidet illã abrogare alia ſunt uerba. Si pecuniã dem ut rẽ accipiã emptio & uẽd.
eſt ob uerbũ accipiã ꝙ merã traditionẽ ĩnuit. ĩ dubio enĩ ex uerbis cõtrahẽtium
mentẽ ĩterpretamur quę ubi cõſtat aliterq; manifeſta eſt uerbis non mutat᷑ neq;
in illis legibus agit᷑ de dñio transferẽdo uel eo quod ĩtereſt ſoluẽdo. Qud uero
negatur ex uerbis interprętari cõtractũ argu.l.ĩſulã. de preſcrip.uerb.ĩſulam hoc
mõ uendidi ut aliã reficeres nõ hęc uẽditio eſt. hic aliud latet. nec enĩ pretium in/
terceſſit quod proculdubio de uenditionis ſubſtãtia eſſe dicunt. inq; his parti/
cularibus pretiũ loco rei nõ eſt neqʒ res precii loco.& in.l.ſi uir uxori.de pᷣſcrip.
uerb.ꝙ ſimulate cõcipitur ueritatẽ nõ offuſcat. nec uerboꝶ error ubi certus ẽ cõ

De regu.iur.ff. Fol.lxxviii
ſenſus uitiat. l. ſi ꝗs in fundi uocabulo. de lega.i. ubi uero eſt ĩcertus ex ſorma uer
boꝶ colligitur. qua re nihil magis apud iuriſꝑitos in cõfeſſo eſt. in.l. ſ ſtipulatus
deuſur. que obeſſe uiſa eſt ubi dñs rei ex ſtipulatiõe nõ amplius obligat᷑ quã ex
priore otractu cui acceſſit ſtipulatio. dico ĩ ſtipulationẽ uẽire id ſolũ ꝙ in emptio
ne eſſet hoc eſttradẽdi obligationẽ ſed ex ea traditione ad quã obligatur dnium
neceſſario trãſſerri ait eni ea lex in poſteriori rñſo.ſi uẽditor ancillã tradidiſſet cu
ius dñium hẽbat ancillã ĩ bonis emptoris eſſe: idcirco partus quoq; dñum fieri.
nẽpe excõtractu habiti trãsfert dãium traditiõe.l. traditio. de acq. rer. domi. Idq;
a boneſidei cõttactu nimis abhorreret ut nõpſtet debitor id ꝙ hẽt ĩ ſua poteſta
te, accepto p̃tio re nõ tradita quã tradere ꝓmiſit eiuſq; rei dnio ꝙ ĩ mẽte erat con
trahentiũ. ea uero celſi ſnia in.l.ſi iactũ rhetis. cõi ſnĩe nõ parũ aduerſaria eſt. Si ia
ctũ rhetis emero & iactare piſcator noluerit: incertũ huius rei (ſtimandũ ẽ.Si
extraxit piſciũ:reddere mihi noluerit.id eſtimari dẽt extraxit.agẽdũ ergo ad eſti
mationẽ non ad rẽ quãuis dñs piſciũ eſſet qui ceperat. Alciatus oĩum reſpõſa &
ariolatiões reſſ puit.quãquã nõ adeo rõne caret ꝙ nõnulli dixere piſces captos fa
cile corrũpi. exẽplo ĩterdicti de glande legẽda.ĩdcirco ſati us eſſe emptori eſtiatio
nẽ ꝗᷓ poſt morã piſces hẽre. & ne ꝗdnos fallat uideamns nõ mõ ad dñiũ piſcium
nõ eſſe actionẽ ĩ.l. ſi actũ rhetis.ſed nec ad ipſam piſciũ traditionẽ. neq; de rei tra
ditione. Neque de ipſius dominio agitur neque adeo negatur ipſam rem pe⸗/
ti poſſe niſi a cõtratio ſenſu nimis abſurde colligatur cõtra ipſam uẽditiõis legẽ.
põt igitur emptor ſi piſces mora debitoris ĩ tꝑe nõ ſunt traditi ad eęſtimationem
agere: quos ſi extarẽt poſſet petere potius ꝗᷓ eſtimationẽ neque id negat. l.ulla.in
hoc adduco.l. naturalis. S. i. de pſcrip. uerb. uel ſi malit actor eſtimationẽ. Ad hęc
aduertendũ eſt in.l.ſi iactũ. rem ĩ caſu ſpeciali eſſe hoc eſt in ſacto mero & fortũa

reque incerta. Budeus galliæ decus ampliſſimũ in. lemptorẽ quæ pcedit. lſi ia⸗

ctũ ſcribit dũ pãthera grecũ uocẽ ĩterprętat᷑ ea uoce utrũque actũ & effectũ cõ⸗
prehẽdi.utrũque eni thyreuten. greci dicunt, hoc eſt ex uenatu capturã. Ita ꝗ uẽ
dit iactũ rhetis, uẽdit piſcãdi actũ & piſcaturã. nec ab re dixit Ludo. Ro. in ea.l. ſ.
iactũ incertũ quidpiã in obligationẽ ueniſſe unde nõ ſic argumẽtũ trahendũ ad
uẽditionẽ rei certe. Atqui me adducũt multaut ĩ hac ꝑte a Bar. iuriſperitoꝶ duce
nõ deticiã. Et eni preter id ꝙ clare dixit Vlpianus in ea.l.exempto.ſatis ſuaderi pᷣt
uenditorẽ dũm ad rei traditionẽ dñiique trãſlationẽ teneri argu.l. ſi aque ductus
ff. de act. emp. ubi aqueductus & ſeruitus p̃dii uẽditio trãſit ĩ emp.ẽt ſi nihil ↄue
nerit.res enĩ cũ ſua cã femptorẽ dẽt trãſire.l. alienatio.ff. de cõtra. emp. nihil ob
ſtat tex.l. cũ mãu ſata.S.ulti.e.ti.quã ego retorqueo in aduerſãtes.inibi enĩ uſque
adeo in em p. uenit dñium ex.l. cõtractus ut ſi qd aliter cõuenerit: nõ ſit uenditio.
Accedat põponiũ dictũ I.lii. de pig. act. fl rẽ alteri a me uẽditã nõ poſſum pigno⸗
ri apud aliũ obnoxiã facere eũ aliena ſit. nõne lex ſi gaudẽtius. C. de otra. emp. di
cit ex ti. emptiõis dñium trãs ferri? none rei uẽdicatio m ãdat᷑ emptori quę dñium

pᷣſupponere di?ẽt id ab ĩuito uenditore preſtari ſcribit Accur. in. S.pciũ. unde ne

ſcio qua rõne diſcedã a crebriore ſnĩa ut ſi uẽditor eq dñium hẽat ipſũque poſſit
dare & tradere ĩ id cõpellat᷑ potius ꝗᷓ liberet᷑ ĩtereſſe ſoluẽdo.ne ſit cõtractus ĩno
minato ſimilis. Vbi uero is ꝗ uni uendidit hiditatẽ: poſtea uendidit alteri rẽ aliꝗᷓ
hereditariã eique tradidit priuſquã ab alio eſſet petitatĩ ultimũ emptorẽ huius rei
trãſit dñium:quãuis obliget uẽditor prĩo emp.qꝙ fidẽ fregit in id ꝙ; ĩtereſt. l. qui
tibi hereditatem. C. de heredi. uel actio. uendit. nam res tra dita ſecundo emptori
in huius dominium trãſlata ubi ab alio petitur in uenditoris poteſtate non eſt.

De regu.iur.ff.
ſuũ cuiq; iudiciũ, ſua ratio eſt. mihi hæc cõmunis ſententia probabilior eſtquã
uis argute fuerit in aliam opinionem diſputatũ. Tranſeundo per communes
concluſiones nonnihil de eo quod intereſt priuatim ac publice in iure feudoꝶ

ex forenſi uſu libet ſuperioribus addere. l
Septima regula. Qui promiſit feudum tradere & inueſtituram (ut dicitur a
cere:ſi dandi poteſtatẽ habet tenetur tradere & utile dominium transferre nec li
peratur ſoluendo intereſſe. niſi perſona ſtipulatoris ſit incapax. ego cum bal. cõ
tra Aluarotũ ſic ſentio. huiuſmodi enim contractus non continent merum fa-
ctum. in hanc ſententiam non repeto que ſcribit Io.imo.in.l.ſtipulationes nõ di
uidũtur. pag.xi. & Ludo. Roma. pag.ix. Neſcio an nimis extra rẽ fit diſſerere an

ſeudum antquũ de quo agnati omnes ab initio & familie nomine ſunt inueſti

ti ueniqt in publicationem & conli ſcationem bouorum an ẽt fructus feudi: quę
res cum habeat nonnihil dubii ex uaria doctorũ lectione: libet in hũc modum
decidere. Neq;ʒ feudum ipſum in fiſcum in agnatorum preiudiciũ transferri ob
iura ſeudorum.in.c.i. Si uaſſallus feud.priue.c.i.S. deniq;. que fuerit primi. cauſ.
ben.amitt. aliaſqʒ theoricas quæ tradũtur abũde ĩ.l. ſ finita.. ſi de uectigalibus.
per Alexan. neque etiam fructus niſi illius anni quo quis deliquit ut in. c. prinio
.cS. his conſequenter. Hic finit. lex. deind. incip. conſ. & ſtatim redire ad agnatos
proximiores non quarto gradu ſed primo eoſq; uiuẽte etiam eo qui deliquit fru
ctus percipere. cum non teneantur ullo pacto ex delicto aut debito fratris capi
tulo primo an agnatus uel filius. & illic bal. aliter atq; in feudo tranſitorio in exx
traneos.in quo poteſt intelligi.lI. Statius florus. S. cornelio fœ lici.ff. de iure fiſci
& dictum bal.in. l. antiquitas. C. de uſufructu. & Alexan. in. d. . cornelio. & in
dicto.S. ſi de uectigalibus. habetq; locum in feudo antiquo ius accreſcendi per.
l.i. C. ſi liberalit. imper. ſotius uel non decreſcendi ut Salic. l.i. C. quãd. non pet.
part.colligi poſſunt in huius articuli diſputationẽ plurima ſed non opinor eſſe
opus mendiecatis ſuffragiis cũ ea ſit etiam in ſenatu recepta ſentẽtia nõ fieri ullũ
agnatis preiudicium ex delicto agnati quominus eo priuato ſtatim ipſis acqui
ratur feudũ alioquin uiolaretur lex feudi qua ſunt inueſtiti nec egẽt noua jueſti
tura: ut bal. ſcribit in. c.i. ſi uaſallus feudo priuetur. nec dicũtur locupletati ex de
licto quãuis non expectent niortem quia nihil ex delicto ad eos peruenit qui ſi
priuarentur fructibus: priuarentur iure ſibi quæſito & ſine fructibus ſeruirent
cum fructus loco ſeruitii cedant. ci. de feudis. in antiquis. Ego in hunc modum
& mature conſultum & iudicatum hoc anno in ſenatu noſtro uidi. Idq; iudicin
ſenatuſconſulto dignum cenſeo. Verſatur apud me quęſtio alia: ſuper eo quod
intereſt. an heredes uenditoris qui paſſi ſunt euinci rem ab empore cum ab eo li
tis motæ certiores eſſent facti poſſint moram purgareut nõ teneant in id quld
inteieſt. Ego cum ea queſtio fuſius dĩſputata ſit a Philippo corneo in cõſil. cxlix.
quarta parte.ubi copioſe ſcribit de purgatione more & intereſſe in ſumma non
abſcedo ab eius ſententia ne tranſuerſum quidem unguem. ad hęc de eo qui no
mine intereſſe lucratur fructus legito apud Alexan. in. l. ſi finita. 5. Iulianus. de
damno inſec. Pleraq; alia potuiſſem huc conferre ut ampliores & turgi diores fa
cerẽ cõmentarios ſed hec pauca de eo quod ĩtereſt uiri non admodũ otioſi furti
uo ſtudio in eorũ que ſuperiore anno a me edita fœdeque impreſſa fuerant reco
gnitionem cõgeſta/& prioribus adiecta beneuolus lector qui boniq; cõſulat.

.Finis

—— — —

9

—

De regu. iur.ff.

4

Fol, lxxyiiii

Interpretatio.S. Cato ĩn.l.quarta.de uerbo.obli ff.
&.l. lecta.de reb. creditis.

CInueteratus error apud iuriſperitorum libros in hũc uſque diẽ inualuit/unde
perpetua pugna inter eos orta neque dũ lis deciſa eſt etiã ſi noſter Altiatus æſta

te ſuperiore tentauerit emẽdare locũ illum deprauatiſſimum in paragrapho. Ca

to.neque is rem penitus nitori ſuo reſtituit. Ego dũ hunc locum Aureliæ pro le
ctionis ordinariæ munere in eo ti. de uer. obl. explicandũ haberem incidi in uetu
* * — — „ 1 * HWRK
ſtiſſimum codicem ex quo in hũc modũ reſtituebam. Cato lib. xv. ſcribit.poœna

certæ pecuniæ promiſſa ſi quid aliter factum ſit: mortuo promiſſore / ſi ex pluri

bus hæredibus unus contra quã cautum ſit fecerit: aut ab omnibus hæredibus
pœnam cõmitti pro portione hæreditaria aut ab uno pro portione ſua. ab omni

bus/ſi id factũ de qua cautum eſt indiuiduũ ſit ueluti iter fieri.quia quod in pat
tes diuidi non poteſt, ab omnibus quodãmodo factũ uidetur. at ſi de eo cautũ

ſit quod diuiſionem recipiat, ueluti amplius non agi:tunc eum hæredem qui ad

uerſus ea fecerit pro portione ſua ſolũ pœnam cõmittere. differentiæ hãc eſſe ra
tionem quod in priore caſu omnes cõmiſiſſe uidentur, quod niſi inſolidum pec
cari non poterat. Vt inilla ſtipulatiõe per te non fieri neque per heredẽ. tuũ quo
minus mihi ire agere liceat. Sed uideamus ne nõ idem hic ſit quod in illa ſtipula

tione Titium hæredemque eius ratum habiturum? & Paulus reſpõdit non iddẽ
eſſe. Nam hac ſtipulatione & ſolus tenebitur qui non habuerit ratum/& ſolus
aget a quo fuerit petitũ iddemque & Marco uidetur quãuis ipſe dũs pro parte ra
tum habere non poſſit. Eo pacto demptis illis addititis quibuſdam uerbis quæ
uulgo in codicibus habẽtur lex integra eſt, nihilque am bigui cõtinet. ea librorũ
deprauatio alios quoque permultos errores atque diſcordias ĩ iuriſperitiæ ſcho
la ſeminauit. Huc aũt puto aduertendum primum omnium ad illud exemplũ.
ueluti iter fieri.nã poſtea declaratur a iuriſconſulto cõuerſa oratione in negatiuã
nam qui obligatus eſt ad ſeruitutẽ itineris (quæ etiam per hæc uerba cõtrahitur
iter ficri, is eſt obligatus ad nõ faciendũ quominus ire agere liceat.iter enim actũ
quoque cõtinet. ut eſt in ti. de ſeruitutibus. non abſurdũ igitur uideo ut intelliga
tur utrũque exemplũ in ſeruitute itineris quæ ſecum habet annexã tacitam obli
gationem facti hoc eſt patientię. ut in. l. quotiens. de ſeruitu. ffa qua non poteſt

abeſſe ius itineris efficax. idque magis puto cõuenire legis ſenſui hac rationi quã

quod dicitur iter fieri non eſſe hic ſeruitutis ſtipulationẽ quæ ius continet ſed ſa

cti cuiuſdam hoc eſt uiam ſterni ac præparari: hoc quoque adinitti poteſt exem

plum ſed alienum magis (meo quidem iudicio) a iuriſconſulti mente. Item ego
non crediderim ea uerba legis. ſolus tenebitur qui ratũ nõ habuerit. intelligi poſ
ſe aliter quam pro hæreditaria portione cũ enin: diuidua ſit obligatio tranſit in
hæredem actiue & paſſiue. Vnde cum non potuerit niſi pro parte ſua ratum ha
bere non etiam in plus tenebitur. quod nimis clarum eſt in ti. de hærediact. item
in præcedenti parte legis explicatum eſt a iuriſconſulto. dũ inquit. at ſi de eo cau
tum ſit quod diuiſionem recipiat ueluti amplius non agi / tunc eũ hæredem qui
aduerſus ea fecerit pro portione ſua ſolum pœnam cõmittere. tem ratio eſt diffe
rentiæ in calce legis inter promiſſorem qui pro parte ratum habere non poterat
& hæredes qui pro parte poſſunt in quorũ perſona fit diuidua obligatio. aliter
atque in obligatiõe itineris quæ natura ſui eſt indiuidua neqʒ diuiditur mutatio
ne perſonarum. t eſt aperte dictum in. lii huius tit, item ſi in facto quia non

De regu iur. fI.

poteſt iter prohiberi niſi in ſolidũ.nõ enim ex perſona hęredum indiuiduæ obli
gationis cõditio ĩmutatur. & ideo ſi diuiſionẽ res promiſſa nõ recipiat ueluti uia
heredes promiſſoris ſinguli inſolidum tenẽtur. daturque inter eos poſtea re ab
uno perſoluta familiæ herciſcundæ actio. aliud eſt plane in ſtipu. rati.quæ nõ eſt
indiuidua natura ipſius obligationis. Abſit ut hoc loco uelim me diſtorquere in
ea diſputatiõe diuidui ac indiuidui quæ tandẽ nullã habet cõtrouerſiam ſi leges
recte & incorrupte legantur ſi non præpoſtere intelligantur elegantiſſima & pro
pria juriſconſultorum uerba. Huc etiã adiiciendum putaui quod olim dicebam
enarrando legem lecta.᷑ ff. de reb. cred. optime legi quindecim milia ualdeque con
uenire id quod illic dicitur ĩ ſingulos menſes fieri uſurarum ſolutionẽ ut ob ſin
gulos centũ denarios unus ſingulis mẽſibus ſoluatur. ita ut illic ĩ ſingulos mẽ
ſes quibus trecenti denarii ſortis non eſſent refuſi imputentur uſurarũ nomine
tres denarii. quæ res neſcio quid ſonat auribus meis quod in centeſimas uſuras
reiici poſſit. Quandoquidẽ & olim fiebat & hac fere tẽpeſtate fit ut ſingulis mẽ
ſibus uſuræ ſoluantur fœnetatoribus. itaqueuſuræ centeſimæ erant apud pan
dectas ut Sozinus quoque uoluit Hermolaũ ſequutus in ſingulos annos duo
decim pro cẽtum hoc eſtin ſingulos menſes. unus pro centũ denariis. eo pacto
eſſet intelligẽdum in.l. lecta. præſtari centeſimas. uſuras. ea ſupputatione audiui
bud xum pulchre explicãtem. l.iii. Sitem ſi reipublicæ. ad.l. falci. ff. &. l. hæredita
tum.eiuſdem tituli.cuius cõmentarios doctiſſimos in omnes pãdectarũ libros
propediem (arbitror) accepturi ſumus ex quibus integra & perſpicua erunt no
bis iuriſcõſultorũ reſpõſa. Redeo ad legem.lecta. cuius forma in hunc modũ ſo
leo figutare. extabat cautio ſeu inſtrumentũ obligatoriũ quod apocha græce di
citur quo tria continebantur. Primũ quo promittit lutius titius publio meuio
creditori ſoluere quindecim milia puta ducatorũ ſibi ab meuio mutuata idque
calendis proximis, & ex ſtipulationc. Secũdũ erat ex ſtipulatu promiſſum ſiſta
tuta die ſolutum non eẽt uſurarũ nomine poſt illam diem in ſingulos triginta
dies (ita enim lego in uetuſto codice non aũt. xy. pro ſingulis centum denariis
ſortis ſingulos denarios. Tertiũ eſt pactũ nudũ quo diffinditur dies ſolutionis
& diuiditur ſolutio ita ut ſingulis mẽſibus trecenti denarii ſortis ſoluãtur donec
tota ſumma ſit perſoluta creditori hærediue eius. nihilque ĩ hoc poſtremo pacto
de uſuris dictũ. Debitor in mora fuit lapſique ſunt mẽſes quinquaginta ut opti
me ſupputet laſon. Creditor petebat uſuras totius tẽporis quæ maximæ acimẽ
ſæ erãt ut laſon quoque deſcribit ‚dubitatum fuit apud æmiliumi præfectũ præ
torio reſque controuerſa fuit cuius temporis & cuius ſũmæ debeantur uſuræ:
Paulus reſpõdit illud pactum nudũ ineſſe ſtipulationi & per hoc fieri ne totius
temporis uſuræ debeantur ſed uideri actum ut in ſingulis terminis ideſt ſingu
lis menſibus deberentur tres denarii ob trecentos non ſolutos, quæ res in ſum
mam centũ quinquaginta denariorũ pro uſuris quinquaginta menſium aſcen
det.ita perſpicua erit ea lex. Verum quia nonnulli iuriſconſulti Pauli ſententiæ
aduerſabantur, idcirco eorũ argumenta diſſoluit. prinnum quod pactum illud
poſterius uſurarum mentionẽ non cõtineatunde non extendatur ad uſuras in
ſtipulationẽ præcedentem deductas ut in. I. ſiunus. S. ante omnia.ff.de pac.Item
quod nudũ ſit debiliuſque ac impotentius ſtipulatiõe ſolũque exceptionem pa
riat. quæ obiecta facile repellit Paulus. quãuis enim nihil deuſuris conuentum
in eo pacto ſit: tacite tamẽ actum cenſetur cum acceſſorie ueniant ad ſortẽ cuius
ſolutio in aliud tempus dilata eſt nec expreſſim obligationi uſurarũ derogatio

1
n
us
6

De regu.iur.ff. Fol, Ixxx
ulla facta eſt. & cõſequens eſt ut etiam uſuræ ex eo tempore quo moram fecit ac
cedant. pręterea pactum nudum. ueſtitur cohęrentia cõtractus & ineſt cõtractui
& actionem parit nouam informata uetere: datoq; quod ſolũ exceptionẽ pare
ret, impediret tamen illarũ uſurarũ curſum impedit enim ſortis petitionem quæ
ex prima ſtipulatione fieri poterat calendis. unde impedit moræ periculum ubi
enim petitio non eſt illic nulla eſt mora nullęque uſuræ debentur niſi quæ con
ueniunt tẽpori poſtremo pacto appoſiti. Hoc aũt poſſe in cõuentionem deduci
ait ut ſi primo menſe non ſoluantur trecenti denarii tunc totius temporis uſuræ
ſortiſque præſtentur. quemadmodũ ſi quis mihi promittat fundũ ſub ea cõditio
ne ſi nauis ex aſia uenerit & ſi conditio defecerit promittat fructus quos medio
tpꝑe ꝑceperit oiĩmodo ualet ſtipulatio. Hæc ĩpræſentiarũ habui quæ ſtudioſis cõ
municãda putaui ex paupere mea officina maturius in poſteꝶ alia traditurus.

LAVS TKRINITATI.
Nomina earum legum de regulis iuris quæ in hoc opere ſunt interpre
tate per alphabeticum ordinẽ adieci, cum neque omnes neque ſuo que
que ordine in manus meas peruenerint.

Actus legitimi fſolio.lxii
Bonaſides tantũ ſo. lxxiii

Contractus fo. i.
Cum tempus fo. xliii
Cum amplius ſo. liiii
Creditor fo. Ilxx

Donari uidetur fo. liiii
Dolo facit. fo.lxiiii
Eius eſt nolle fo.xxxvi
Ea ſola deportatiõis.lxyi
Eius eſt actionẽ. ſo.l.
Ea quæ in partes. fo.lxxii
Expreſſa nocent ſo.lxxii
Fæminæ ab oĩbus. xxxiiii
Fere in omibus. Lo.l.
Fructus rei eſt. fo. lIx
Fauorabiliores. ſo.lxyiii
Fere in omnibus. fſo. lxx
Factum a iudice. fo.lxxi
Generaliter ꝓbãdũ. ſo.li.
Gãũraliter cũ de fraude.liii
Item impuberes.ſo.xxxiiii
In negociis. fo.xxxyi
Ius noſtrum. fo.xxxix
Iura ſanguinis.fo.eodem

In omnibus oblig. fo.xli.

Imaginaria. fo.xlii
In perſonam. fo. li.
In ambiguis. fo. xlvi
In eo quod plus. ſo.li.

In heredes fo. li.

In ambiguis. ſo.liiii
In omnibus quidẽ.ſo.lyiii
In totum omnia. fo.lxii

In pari cauſa. fo. lxix
Impoſſibilium. fo. Ixxi
In pari cauſa. fo. Ixxii
Imperitia. fo.lxxiii

Non uidetur rem. fo.liiii
Non eſt nouum. fo. lv
Nulla ĩtelligi᷑ mora.lviii
Nemo poteſt gladii.eodẽ
Nõ uult eſſe heres.xxxyii
Non uidetur cepiſſe. xl
Nõ ſolet doli exceptõ.xly
Nõ debet cui qd plus. f.l.
Nõſolẽtqꝗſu pabũdãt.xlyi
Nemo dubitat. eodem.
Nẽo p̃t uideri ĩprobus.l.
Nullum crimẽ patitur. li.
Nihil conſenſui. fo.liii
Non uidentur data.eodẽ
Nec paciſcendo. ſo. xii
Non debet alteri.fo.eodẽ
Nẽo põt mutare.ſo.eodẽ
Nec ex prætorio. fo. lv
Nõ põt dolo carere.lxyiii
Nemo de domo. fo.lxix
Nõ ut ex pluribus fo.lxx
Non eſt ſingulis.eodem.
Nõ põt dolo carere. Ixxii
Omnia quę iuxe, foil.

Omnia ꝗᷣcũq; cauſe. f. lxx
Plus cautionis eſt. xiiii
Pro batio. ſo. lxvi
Priuilegium fo. Ixvii
uatenus ĩterſit. lxxiiii
ui actionẽ habet. xlii
Que legata. fo.xliii
ui cũ alio. fo. eodem
Quotiens dubia. fo. li
Quotiens utriuſq;.xlyvii

Qui uetante. fo. l.
Qui propter. fo. liii.
Quãdiu poſſit.ſo.xxxiii
Quo tutela. fo. xi.

uæ in teſtamẽto.f.lxii
Qui põt inuitis. ſo.lxiiii
d initio uitioſum. Ilxy

Qui in ius. ſo. lxxi
Regala eſt. fo.xxxiii
R etfertur. ſo. lxx
Secundũ naturã. fo.xl.
Si librarius. fo. li.
Seruitutes. ſo. lxvi
Temporalis. fo.lxyiii

Velle nõ creditur. xxxvu
Vbi lex duorum. fo. l.
Vifactum. fo. Ixi.
Vnicuiq; ſua mora. lxiii.
Si qᷓ ſunt mendę adeo le
ues ſũt ut lector ipſe faci
le ferr atq; caſtigar quęat.

õ

——

s

20

15

10

eculiaris admoduim tabella tituloꝛum omnium in hac

—
—
—
*
„
kw
—

R

Balance Q

conioſiſſima lectura repoſitoꝛum.

N

—

VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset

Copyright 4/1999 VXVMaster Gmbh wwW.yXyVmaster. om

u additiones lüme vtiles ab eximio J. V. pfel⸗
ino Betro de vergnia comptlalaae.
m artikicioſa ſerie diſpolitum: perutiles quellio
ioneſq; quotidianas complectens additur.
uris ciuilis Renüciationes in contractibꝰ mul
ccurrentes in fine huius operis inſeruntur: ab
omino Jacobo Butrigarij BGonoñ. edite.
nouasvltra Butri, ad didit lecturas dictus dñs
e vergnia: videlicet i aut. itẽ nulla. in aut. ſta⸗
i.l. raptoꝛes. de epil. t cle. itẽ in. l. legẽ. de pact.

8

„,
=

SS

0
er