Hc1356

Hc1356 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Initia Iuris Civilis Secundum Ordinem Institutionum Junghans, Johann Friedrich INITIA IVRIS CIVILIS SECVNDVM ORDINEM INSTITVTIONVM ADORNAVIT TABVLASQVE ADIECIT D. IO. FRIDERICVS IVNGHANS PROFESSOR IVRIS EXTRAORDINARIVS IN ACADEMIA LIPSIENSI. rrEAAerere LIPSIAE LITTERIS SOMMERIANIS PRAEFATIO. uplex fuit, quod mihi propoſui, in con- ſcribendo hoc qualicunque libello, con- ſilium. Primo enim conſcriptus eſt eorum cauſa, quibus pleniorem ad Inſtitutiones com- mentarium perlegere nec animus eſt nec pro- pter otium licet; quique tamen nonnullarum, quae in Inſtitutionibus tractantur, doctrina- rum, expoſitionem paulo vberiorem, quam quae in compendiis occurrit, licet breuem, deſiderant. Quem in finem nonnulla quoque paulo copioſius, ac in compendiis fieri ſolet, tractaui. Deinde hoc quoque coepi confilii, vt hic libellus, ſi fieri poſſet, ſimul inſeruiret ipſis ad Inſtitutiones praelectionibus academi- cis, modo, quae forte nimis late dicta viden- tur, breuiter explicentur, aut leéctioni dili- gentiageque cuiusque priuatae relinquantur. Ex- Exiſtimaui enim, (vt Bachii verbis ex praefa- tione ad hiſtoriam ſuam iuris Romani vtar „) breue aliquod diſciplinae compendium, ſi qui- dem iuſta diſciplinae icientia auditoribus tra- denda ſit, non breuiori tempore explicari poſ- ſe, quam vberiorem atque copioſiorem eius generis librum, propterea, quod necefſario multa in breuiori libro omiſſa, aut ſaltem bre- viter tantum tacta, in enarrationibus vberius explieanda ſunt, plusque adeo temporis deſi- derant, quam vbi funt diligentius in ipſo libro tradita. Ceterum ex hoc duplici reſpe- Su velim diiudices, quod tibi trado, candide Lector, opuſculum. Vt vero, quid praeſtare voluerim, intelli- gatur eo melius, de ipſa, quam ſecutus ſum. tractandi ratione, pauca adhuc monenda vi- dentur. Primo litteraturam, diſcentibus neceſſariam addendam putaui. Qua quidem in re ita ver- ſatus ſum, vt non ſolum praecipuos, qui de aliqua materia in vniuerſum tractarint, auctores laudarem, ſed et eos, qui ſeciatim de aliqua quaeſtionè ſcripſerint, non omitterem. Imo interdum ex ipfis Iureconſultorum Romano- rum libris, qui in Schukingii iurisprudentia Anteiuſtinianea deprehenduntur, loca ſingula, quae ad uſtrancumi ius nouum facere viſa eſ ſent, allegare non dubitaui. Qua quidem me- teran iuris pote iſſi⸗ ne ſt Vber⸗ nOS la d toni ia 0. eln⸗ 9 ui. ra. ol- W rio bre. rius leſi. io⸗ elpe. Gide telli⸗ ſum, 4 VI- riam yer- ii de kores Imno ano⸗ entia gole, ſn el. idetn Wme⸗ methodo hoc efficere ſtudui, partim, vt is, qui ad priuatam ſuam induſtriam hoc libello vti velit, fontes ipſos, ex quibus ad vberio- rem comparandam eruditionem hauriendum eſt, cognoſeere poſſit paulo vberius, ac qui- dem ex ipſis praelectionibus, in quibus pro- pter breue temporis ſpatium non ſemper licet, copioſiorem adferre litteraturam; partim vero, vt, ſi quis ad ipfſas praelectiones eo vtatur, non ſit neceſſe, multum temporis dictando lit- teraturam conſumere, quod explicando ipſa iuris principia melius in rem auditorum verti poteſt. Deinde nonnullas Inſtitutionum materias difficiliores, quarum tamen adcurata cognitio- ne ſtatim diſcentes imbuendi videntur, paulo vberius proponere ſtudui, ita quidem, vt opti- mos mihi duces eligerem. Sic v. g. in doctri- na de praeſcriptionibus RAVIVM; de condi- tionibus RAVENSBERGIVM; de Lege Falci- dia VOORDAM; de ſucceſſione ab inteſtato Cel. KOCHIVM; in aliis alios ſecutus ſum. Eas vero iuris Romani materias, quas ipſe Iu- ſtinianus in Inſtitutionibus tractari noluit, con- ſulto omiſi, partim, ne nimis augeretur libel- lus, partim, vt eiuſdem luſtiniani ſequerer conſilium, quo §. 2. I. de I. et I. putauit, primo leui via ſingula eſſe tractanda, ne ſtatim ab initio fortaſſe diſcentium animus multitudine et va- rietate rerum nimis oneretur, ſicque cum ma- gno gno labore ſerius ad id perducatur, ad quod leuiori via maturius perduci potuiſſlet. Ex qua ratione alias, eaſque a iure Romano plane alie- nas, res aeque omiſi, nihilque v. g. de prohi- bitis ex iure diuino nuptiis, de vnione pro- lium, de tutela et ſucceſſione pactitia, de cam- biis, de feudis, aliiſque ſimilibus, dicendum exiſtimaui. Ea tamen, quae ſtatim ab initio ſcitu neceſſaria mihi viſa ſunt ad ipfas Inſtitu- tionum doctrinas eo adcuratius percipiendas, paucis attuli v. g. diuiſiones poſſeſſionis, pi- gnorum et hypothecarum; de vſuris, mora, et eo quod intereſt. Loca probantia et illuſtrantia, ne filus ora- tionis interrumperetur, ſeparatis notulis ſfin- gulis paragraphis addidi. Vt porro et iudicio et memoriae diſcentium ſuccurrerem, hac vſus ſum methodo: Primo ſecutus ſum in vniuerſum Heineccii exemplum j. e. attuli definitiones, ex quibus axiomata et conſectaria deriuaui; (de qua re videri poteſt v. g. §. 84. 102. 108. 130. 136. 241.) Deinde diuiſiones ex ipſa rei natura, quantum fieri poterat, demonſtraui, addidique diuidendi fundamentum; (vid e. g. §. I1. 22. 30. 179. 196. 212. 229. 257.) Porro varia iuris prin- cipia, circa candem doctrinam obtinentia, in certas claſſes diſtinxi. Hinc v. g. iura patriae poteſtatis diſtinxi in ea, quae in bona, in perſo- nas nas 6 ſita eiuln rur Tün Tinxi 7) gvoc 692 c ſum, , Re Preii exikin rum voch ua alie. Ohi- dro⸗ carn- dum nitio titu. cas, Dr. nord, Ora⸗ ſin⸗ nas — — nas et in actiones liberorum competunt; requi- ſita iuſtarum nuptiarum duplicis generis feci, eiuſmodi nempe, quae ex vtroque iure, tam naturali quam jciuili, et, quae ex ſolo i jure Ci- Vili neceſſaria ſunt; effectus alicuius negotii di- ſtinxi (vid. v. g. H. 90. 92. 588. 594. 601. 607.), Mocdos, quibus finitur vel ceſſat ali- quod negotium in certas claſſes redegi (vid. §. 93. 142. 250. 317. 429. 436.). De antiquitatibus iuris pauciſſima dixi, non, quod eas inutiles iudicarim, ſed, quod mihi princibia, non antiguitates, iuris fuerit tradendi animus; has enim ex aliis propriiſ- que libris addiſcendas putaui. Vſum iuris Romani, quem dicunt, ho- diernum breuiter, vbi et quantum opus vide- batur, addidi. Denique adieci tabulas in vſum diſcentium, quibus forte memoriae cauſa vti poterunt. Sed ſufficiant haee de meo, quod ſecutus ſum, conſilio. Quid vero praeſtiterim, tuum eſt, candide Lector, iudicare. Ceterum ipſe ego non tantum tribuo labori meo pretii, vt omnibus eum numeris abſolutum exiſtimem. In tanta enim rerum tractanda- rum, et breuiter tamen proponendarum, co- pia — 1 inutilem reiiciant, ſat lane inutilem r. inty ſat Blam mii laboris mei ſenſecntum E riir Prieni Dabam Lipſiae d. IV. iſtimabo. MDCCLXXXVI. 4.1 A . Re cdepi o lellio i Ile mo⸗ tuerlis deitis, Momul ann, R H 1 I 7 TWInn PROLEGOMENA. A. BREVIS IVRIS IVSTINIANEI HISTORIA. I. Ał initio reipublicae Romanae Reges varias tu- lerunt leges, vnde LEGES REGIAE. II. Regibus eietis INCERTO iure MORIBVSQVE ali coepit populus Romanus. III. Poſtea, vt ius certum redderetur, legum col- lectio facta eſt. Miſſi enim ſunt a. V. 300. tres lega- ti in Graeciam, qui optimas Graecorum leges eorum- que mores deſcriberent cognoſcerentque. Quibus reuerſis et decemuiris legum ſcribendarum a. V. 302. creatis, leges nouae in DECEM TABVLIS populo promulgatae ſunt, quibus poſtea DVAE adhuc acce- debant. Vnde leges DECEMVIRALES ſeu DVO- A DECIM 2 INITIA IVRIS CIVILIS DECIM TABVLARVM, quae partim ex legibus graeccis, ſtatui reipublicae Romanae adcommodatis, Partim ex moribus ipſius populi Komani conſcriptae ſunt. IV. Hisce XII. tabb. legibus ſub libera republica multae aliae acceſſerunt, vel POPVLISCITA vel PLEBISCITA dictae. Praeterea per EDICTA MA- GISTRATVVYM, MORES MAIORVM, DISPVTA- TIODNES FORI et RESPONSA PRVDENTVMI multa iuris principia introducta ſunt. V. Sub Imperatoribus iuris prudentia cum ipſo rei- publicae ſtatu magnam paſſa eſt mutationem. Etenim: A. Imperatores in vniuerſum per CONSTITV- TIONES ius nouum condiderunt. B. A TIBERII temporibus, translatis e campo in curiam comitiis, noua legum ſpecies per SE- NATVS CONSVLTA in caufſis priualis et ciui- libus orta eſt. . C. Imperator HADRIANVS per EDICTVMI PERPETLPVVM anno Chriſti 131. publicatum multa circa totam iurisprudentiam et potiſſi- mum circa ius honorarium mutauit. D. Sub CONSTANTINO M. aut eius filiis duo codices, GREGORIANVS et EiERMOGENIA- NVsS, a priuatis Iureconſaltis, Gregorio et Her- mogene, faéti ſunt; qui erant collelctiones conſtitu- tionum nonnullorum Imperatorum. Et quamuis a priuatis facti propter vtilitatem tamen in praxi recepti fuerunt. E. Im- E. futort Latus nesti yria omnie tantu der aboli . fugn TIn is o nem dey V 200 Nr ag et Al. us dro) lart e egbns Odais, eſunt, WWen A vel MA. VTA. TVYM. ſo rei⸗ enim: PIIV. npo in r KE. t tili- TVYM catum otiſi⸗ 6 luO t Her. nſtitt. lamuis len in PROLEGOMENA- 2=? E. Imperator THEODOSIVS IVNIOR ipfe no- uum codicem anno Chriſti 438. publicauit, qui THEODOSIANVS dictus eſt. F. Tandem IVSTINIANVS totum iuris ſyſtema mutauit per 1) Codicem priorem 2) Pandeckfas 3) Inſtitutiones 4) Quinquaginta deciſiones 5§) Co- dicem repelitae praelebtionis et 6) per Nouellas. VI. 1) CODEX ille erat collectio conſtitutionum Impe- ratorum a Iuſtiniano falta. De eo nota: 1) promul- gatus eſt anno Chriſti 529. 2) continet conſtitutio- nes tum anteceſſorum eum inpſtius Iuſtiniani, 3) eo Gre- goriano, Hermogeniano et Theodoſiano Codicibus omnis vis legalis ademta eſt. Hinc illi codices vſum tantum theoreticum hodie praeſtant. 4) Ipſe hic co- dex per eum, qui repetitae praelectionis dicitur, abolitus eſt, nec hodie extat. VII. 2) PANDECTAE ſeu DIGESTA funt collektio Ffragmentorum, ex iir ICiorum ſoriptie, quae nouiſ- Jima iuris principia continerent, deſumtorum. De iis obſerua: 1) Compilatae ſunt intra triennium, nempe anno 531. 532. et 533. 2) Publicatae ſunt die XVI. Dec. anni 533. vſumque ſorenſem acceperunt d. XXX Dec. ei. an. 3) lIis omnis veterum Icetorum auctoritas abrogata eſt. 4) Diſtribuuntur: ) in SEPTEM PARTES, quarum prima protribunalia ſeu 7α οοταποα dicitur, βο) in L. LBROS, quorum XLVII. et XLVIII. in ſpecie terribiler appellantur, „) ſingu- lus liber TlTVLOS i. e. Ca PITPA habet, excepto li- bro XXX. XXXI. et XXXII. qui omnes vnicam de legatis dotrinam complectuntur, ) fingulus titulus eontinet fragmenta ex ſcriptis Ictorum deſumta, A 2 quae 4 INITIA IVRIS CIVILIS quae LEGES dicuntur ?s) ſingula lex plerumque PROEMIVM ſeu PRINCIPIVM et PARAGRAFPHOS habet. 5) Modus eas allegandi hic eſt: vt numerus fragmenti ſub nomine legis eius proemium ſeu prin- cipium et §, deinde tituli, qui hoc fragmentum continet, ruübrica exprimatur, omiſſo tamen iphus libri titulique numero. Nomen Pandectarum figni- ficatur vel per D. vel per æ. vel per ff. v. g. L. I. pr. et S. 1. D. de conſtituta pecunia. LE.. 3. H. J. T. de iureiurando. L. 37. F. de uſufrußtu. In ſpecie vero libri, qui de legatis agunt, ita allegantur: l. 1. de leg. l. 2. de leg. 2. l. Iy5. de leg. 32. VIII. 3) INSTITVTIONES funt compendium, grauiſ- marum materiarum 6 Pandeltir tyronum cauſa faktum. De his tene: 1) conſcriptae ſunt poſt Pan- dectas; publicatae ante eas anno 533. d. XXI. Noubr. vſumque forenſem acceperunt d. XXXDec. ei. an. vna cum Pandectis. 2) In iis non Pproponuutur omnia iuris principia, ſed ea tantum, q uae tyroni- bus, vt eo melius Pandetctas jntelligere poſſent, ne- ceſſaria videbantur. 3) Aliquando et nous, quae in Pandectis non extant, iuris principia continent. 4) Confecae ſunt admodum inſtitutionum CalIl, ve- teris alicuius Icti. 7) Diſtribuuntur in IV. LIBROS; ſingulus liber in TlTVLOS, et fingulus titulus in PRINCIPIVM et 8§. 8) Allegantur ita: v. g. Pr. I. de patria poteſt. G. 2. I. de iuſtit. et iure. IX. 4) QvVINOVAGINTA DECISIONES ſunt Con- hitutiones lIuſtiniani, quibur ſctorum controuerſias decidit. Eae intra annum 530, 531 et 532. latae et codici repetitae praelectionis inſertae ſunt. X. 051 graete tils en tit, tinean inII “ quo ASrii. linguat bara v VACH omnibe et (0d THEN H egol in theoret VELL. et ſen Praxi y mania! ntien Abencn a he Ge uf. lnnſa Pen- oubr. . an. lutur roni. ne ae in gent. „ve. 805; os in r. l. Co. erſar 1e et PROLEGOMENA. X. 5) CODEX REPETITAE PRAELECTIONIS talis eſt callectio, qualis prior Codex Iuſtinianeus fuit, niſi quod conſtitutiones recentiores in eo con- tineantur. Publicatus eſt anno 534. Diſtribuitur in XII. LIBROS, TILPVLOS et LEGES, eodemque, quo Pandedae, modo allegatur, v. c. , 1J. C. de iu- diciis. XI. 6) NOVELLAE ſunt conſtitutiones a Iuſtinians POST Codicem fadae. Obſerua: 1) eas ab initio graece ſcriptas eſſe, ſed duplicem earum in latinam linguam obſerua translationem, quarum altera bar- bara vocatur, altera vero ab HOMBERGIO ZvV VACH publici iuris facta eſt, 2) in praxi non omner, ſed GLOSSATAStantum vim habere, 3) is derogari omnibus anterioribus Corporis iuris partibus, hinc et codici repetitae praelectionis. Dicatur de AV- THENTICIS. XII. His igitur partibus conſtat corpus iuris ciuilis. De quo denique addendum: 12) omnes legum colle- Kiones ante lIuſtinianum factas hodie vſum tantum theoreticum praeſtare. 2) Omnes leges poℳ NO- VELLAS publiceatas v. g. edicta XIII. iplius Iuſtiniani et ſequentium Impp. imprimis Nouellas LEONlIsS in Praxi vſu deſtitui. 3) Ipſum ius Iuſtinianeum in Ger- mania tantum eſſe in SVBSIDIVM receptum 4) Dil. ſentientibus interſe corporis iuris partibus, id ſe- quendum eſſe, quod in poſteriore parte continetur, quia lex poſterior derogat priori; hincque Patet, in dubio IuKitutionet derogare De Kir. A 3 B. PRAE- 6 INITIA IVRIS CIVILIS B. PRAECIPVI IN INSTITVTIONES COMMEN TARII. FRANCISC. BALDVINI in inſtitutiones iuris ciuilis commentarii, cura et cum notis Henrici Pe- treii Frf. 1582. f. FPRANC. HOTTOMANNI Comm. ad Inſtit. Baßt. 1585. f. et in Eiue Opp. T. II. EGVINARII BARONIS Comm. ad Inſtitutiones Lugd. 1574. f. et in Eius Opp. T. II. REINEI. BACHOVII Com. in Inſtitutiones Franc. 162 8. et ſaepius. EDMVNDI MERILLII Comm. ad Inſtit. cum Praef. TPROTZII Eltrai. 1739. 4. ARNOLDI VINNII Notae et Comment. ad Inſtit. ed. nouiſſ. cum notis HEINECCII Lugd. 1747. 4. EV. OTTONIS Comment. ad Inſtit. ed. nouiſſ. ISELII Baſil. 1760. 4. IANI A COSTA Comm. ad Inſtit. Paris. 165 9. 4. et cura IO. vAN PE WATER L. B. 1744. 4. WVI RICI HVBERI Praelechiones juris ciuilis, Tomi III. nouiſſ. cum notis LVD. MENRENII Lipfſ. et Frf. 1749. 4. HOPPII Comment. ad Inſtit. Frf. 1094. et optime cura WaLC EHII Ienae 177 1. 4. HEINECCII Recitationes in elementa iur. ciu. ſecun. dum ordinem Inſtitutionum, Vratisl. 1773. 4. EIVSDEM fſyntagma antiquitatum iurisprudentiam Romanar illuſtrantium. Arg. 1741. 8. LvDW. IVL. FRIEDR. HOEPFNERS theoretiſch- practiſcher Commentar über die Heinecciſchen SIèðM Inſti⸗ Inl AN ENDU lol Pr THEOI Fen C0 151 CAVI 5 EV. 01 V MEER 1I GER. 0 run tan WSo. h Uilis Pe. . nes fune. raek. ed, 14. uiſl. . er komi Li. dtime cun⸗ tiamm kilch⸗ ſchen Iolti. PRO LEGOMENA. 7 Inſtitutionen nach der neueſten Ausgabe Frf. am MWayn 1783. 4. EBENDESSELBEN Tabellen über die Heinecciſchen Inſtitutionen als des Commentars zweyter Theil Prf. a. M. 1783. Querf. X Praeterea notetur: THEOPHILI paraphraſis graeca Inſtitutionum, ex verſione et edit. GVIL. OTT. REIZII, Hag. Com. 175 1I. 4. II Tomi. Adiecta eſt quoque ISELII editioni commentarii OTTONISs. SCHVLTINGII iurisprudentia Anteiuſtinianea. L. B. 1717. et Lipſ. 1737. 4. cura AXYRERI. EV. OTTONlIS theſaurus iuris Romani. Edit. altera, Vltrai. 1733 — 1735. V Tomi in f. MEERMANNI nouus Thefaurus iuris ciu. et canon. Haagae Com. 175 1 — 1754. VII Tomi in f. GER. OEIL-RICHII theſaurus diſſertationum iuridica- rum ſele ctiſmſimarum in academiis Belgicis habi- tarum. Bremae 1768 — 1770. II Vol. 4. EIVSD. theſaurus nouus diſſertt. iur. ſel. in acad. Belg. hab. Bremae 1771 — 1773. II Vol. 4. A 4 TITY. TrrvyLvs I. TITVYLVS I. DE IVSTITIA E T IVRE. §. r. Definitio iuſtitiae. VSTITIA a) I. Romanis erat conſtant et perpetua voluntas, ius ſuum cuique tribuendi b) ſed II. no- bis eſt habitus abliones ENX TERNAS ad leges EXN TER- NAS conformandi. a) CLAVD. DAVID. Velit. ad proem. et I. et II. tit. Inſt. in MEERM. theſ. T. IV. CONST. LANDI enarratio- nu m liber. ad h. t. in OTTON., theſ. T. III. GEBAVE- Rl diſſ. de iuſt. et iure in EIVS exercit. acad. Erford. 1776. 4. Vol. I. b) pr. I. h. t. Haec definitio (de qua cf. NOODTII probab. L. III. c. I. 2. ibique WAECHTLERVS. GEBAVER diſſ. cit. S. 4. WOLFII borae ſubceſ. Marb. TIrim. vern. anni 1729. h. 2.) ex philoſophia ſtoica deſumta eſt, cf. MALQVITIVS d- vera non ſimulata Ictor philoſophia in GVNDLINGII zriga libellor. rariſſim. Halae 1727. 4. EV. OTTONIS orat. de philoſophia veter. Iccorum in opuſc. SLEVOGTI de ſectie et philoſophia veter. Ictorum. lenae 1724. 8. I. H. BOEHMER. de ſtoica Ictor. philoſ. in Eius Exerc. ad Pand. T. I. et in SLEVOGTI opuſc. laud. Uanan ceſinit K. 2. iitin iu Clarius Eius diuiſiones. Diuiditur: I. Ex ARISTOTELE a) A. in VNIVERSALEM et PARTICVLAREM. ILLA eſt exercitium OMNIVM 11 nſ. tio. VE. rd. (e igue LPFII )es 8 de WII NIS GTI 48. xert. itium AN DE IVST. ET IVBE. 9 OMNIVM virtutum; HAEC: abſtinentia a LV- CRO INIVSTO. B. in COMMVTATIVAM, quae verſatur circa contrabtus et rerum commuta- tiones, et DISTRIBVTIVAM, quae locum ha- bet in prazmiie poenizue decernendis. In ILL. A rationem arithmeticam, in HAC geometricam eſſe ſtatuunt. b) II. E GROTIO in EXPLETRICEM et ATTRIBV- TRICEM. ILLA eſt ewercitium offciorum tantum PERFECTORVM; HAEC quoque pertinet ad IMPERFECLA. c) HZ III. E PVFFENDORFIO in iuſtitiam PERSONA- RVMet ACTIONVM. d) 8⁸) Etbic V. 1. b) DANDINI de ea iuſtitiae diſtrib. parte, quae in praemiis larg. verſatur, Petau. 1734. PV- FENDORF. de O. H. et C. L. I. c. II. §. 14. et de iure N. et G. L. I. c. VI. J. 8. ſeqq. ibique BARBEXYRA- CIVS. MERILL. obſ. I. 24. GEBAVER. diſt. cit. §. 5. c) GROT de ſ. B. er P. L. I. c. I. §. 8. HVBEKR: prael.- ad Dig. b. t. §. 1 — 8. et Digreſſ. L. I. c. VII. ſeqq: d) PVFENDORF. de iure N. et G. L. I. c. VII. §. 6. et 7. §. 3. Definitio iurisprudentiae. IVRISPRVDENTIA eſt rérum diuinarum et hu- manarum notitia, iuſti iniuſtique ſcientia. a) Quae definitio ab aliis pro philoſophica b); ab aliis vero vel pro ſcientia iurit SACRI et PROFANI, c) vel pro no- titia iuris NATVRALIS zt POSITIVI accipitur. d) Clarius tamen definiri poteſt, quod ſit ſcientia legum zarumque interpretationir et adplicationis. ³) §. 1. I. h. 1. b) Cum ſtoici pbiloſophiam rerum di- uinarum humanarumque ſcientiam dicerent, CIC. de A 5 Fn. 10 TITVZVS I. EVn. II. 12. et Tſcul., IV. 26. V. 3. de offic. II. 2. SE- NECA epiſt. 89. cf. Script. §. I. “ b. laudati, quibus add. HEI NECCII Ppraefat. ad faſcic. Sript. naut. Halae, 1730. 4. c) Quia maxima horum iurium erat coniunctio., vid. GOTTFR. MASCOV. ad Grauinae Orig. iur. p. 45. III. PVET LMANNI probab. L. I. c. 21. CIC. de leg. II. 19. 21. D'ARNAVD variae coniect. L. II. c. r. BVNKERSHI. de relig. peregr. cultu ap. Rom. diſſ. I. BRISSON aut. ſel. L. IV. c. 16. p. 15I. ed. TREREL. Lipfſ. 1741. 4. GEBAVER. difl. laud. §. XI. d) ERNESTI: Clau. Cic. ind. lat. ſ. v. diuinus. PER- RENONII animadu. iur. L. I. c. 24. d. 4. Eius partes. Igitur iurisprudentia duabus conſtat partibus I. THEORIA i. e. ſcientia legum arumque interpreta- tionir. II. PRAXI, quae conſiſtit in adplicatione le- gum ad falla. Vnde empiricus, leguleius et rabu- ja non eſt verus Ictus. CIC. de orat. I. §SS. CASP. ZIEGLER. de arte rabuliſtica. Vit. 1685. 4. 9. 5. . I. De INTERPRETATIONE. . INTERPRETATIO legis eſt afktur, que eius verus ſenſus rebkagque adplicatio eruitur. Ea ratione fundamenti, quo nititur, triplex eſt: I. AV- THENTICA, quae datur a principe ex eius arbitrio a) II. VSVALIS, quae fit ſecundum conſuetudinem rece- ptam b) III. DOe TPRINALIS, quae ſecundum cer- tas regulas conſtituitur. a) l. 11. F. de leg. b) I. 37. F. eod. H. 6. Continuatio. Hae vero regulaz verſantur vel 1. circa eruen- dum SENSVM verborum legis, vt, quomodo ſuen. igi lgi gebe pretnio is, yt, 1001C interpret MENEY 2) Hl E 44d Prae V. b)I lens eſt fin vel gene 1 cumn en Cum ei PANT atque Pretat .V 1 tier in VAdi nen P. iebutt torel ibus eta- abu⸗ AS. gu⸗ Ea io a) ree- U ar. tuen⸗ intel. i PDE IVST. ET IVRE. 1I1 ligi debeat, ſciamus; vnde GRAMMATICA inter- pretatio a) vel II. circa eruendam RATIONEM le- gis, vt, quomodo adplicanda ſit, diſcamus; vnde LOGICA interpretatio. Ipſum vero vegularum in interpretandis legibhus adhibendarum complexum, HER- MENEVTICAM IVRIS appellamus. ) a) BRISSONII Opus de verb. ſignif. cura BOEHMERI et HEINECCII Halae 1744. f. WVNDERLICHII addir. ad Briſſ. opus de V. §. Hamburg 1778. f. BOEHIMERI Praef. de vſu interpr. gramat. in iure Rom. ad Briſſon. de V. S. et in ElVS exerc. ad Pand. T. I. n. 3. b) ECRHARDI bermeneutica iuris cura WALCHII, lIenae 1779. 8. §K. 7. Continuatio. RATIO autem legis (a qua eius occaſio differt) eſt ſnix, quem ſua lege conſequi Vult legislator. Ea eſt vel generalis vel ſpecialis; vel primaria vel ſecundaria. §. 8. Continuatio. Ipſa porro logica interpretatio eſt verborum legit eum eius ratione comparatio. Qua facta legis verba cum eius ratione aut CONVENIVNT, aut DISCRE- PANT. Si koc, in VERBIS legis aut plus aut minut, atque in eius RATIONE, continetur. Vnde inter- pretatio declaratiua, reſtrictiua et extenſiua. I. DECLARATIVA eſt, qua lex praetiſe ad ſpe- cies in verbis expreſjas adplicatur. II. RESTRICTI- VA dicitur, qua lex propter SPECIALIOREM ratio- nem PAVCIORIBVS, quam verbis exprimuntur, ſpe- ciebus adcommedatur; propter regulam: céſante ra- tione legis, ceſſat et eius diſpoſitio. a) III. EXTEN.- SIVA 12 TITvVLVS I. SIVA eſt, qua lex propter GENERALIOREM ratio- nem de PLVRIBVS tisque SIMILIBVS, quam verba vo- lunt, ſpeciebus accipi debet; propter aliam regulam: vbi eſt cadem legie ratio, ibi et eius diſpoſitio éſſe debet. b) a) cf. v. g. l. 6. §. 2. F. de iure patron. b) I. 12. f5. 27. f. de leg. §. . II. De PRAXI. Adplicantur leges vel negotüs iudicialibur, vel extraiudicialibur, hinc praxis eſt vel IVDICIALIS, vel ENTRAIVDICIALIS. ILLA eſt ſcientia 1) iura per actiones in iudicio perſequendi, 2) de lactis iuri- dicis, quid iuſtum ſit, iudicandi. HAEC vero eſt habitus: 1) de iure reſpondendi (vnde iurispruden- tia conſultatoria) 2) negotia ſecundum formam a le- gibus praeſcriptam conficiendi (quae eſt iurispruden- tia formularin a) 3) cautelas adhibendi (quam di- cunt iurisprudentiam cautelarem ſeu hevrematicam. 5) Et hinc officium Iureconſulti in agendo, reſpondendo, ſeribendo, cauendo et iudicando conſiſtere dicitur. c) a) BRISSON. de formulis pop. Rom. cura BACHII Lipf. 1754. f. HElINECCII orat, de inrisp. Rom. formul. in ElIVS ſylloge opuſc. b) 10O. SCHILTERI Heren- nius Modeſtinus, ſeu liber, quem de cautelis ſeripſerar, commentar. illuſtratus Arg. 1687. 4. HENRICI BRENCMANNI commentar. ad Modeſt. de bevrem. L. B. 1706. 8. SAM. STRXYKII cautelae contractuum, iu- rament. et teſtament. CLAPROTHII iurispr. bevrem. Gott. 1762 — 65. 8. 2 part. ElVSD. Abbandlung von Tſtamenten u. ſ. er. der iurisp. bevrem. dritter Theil Gott. 1782. 8. c) CIC. de orat. I. 48. BACHII Biſt. iur. L. II. c. II. ſect. IV. §. 8 — 12. TIT. WI E . min 4 hote 1cquiren cum, Vl legum e ³) V g lanci mo ſicen⸗ n. nis NVMY eſt, vel TIVVN Vel Pkl NWRlb ) dal M atio. 4 b0. lam: .5) n. vel 16, jura juri⸗ eſt len⸗ le. ben. i. 9) no, Lip-. eren⸗ erat, RICI 1. L. i⸗ rem. von peil OHII Tir. 13 TITVLVS II. DEF IVRE NATVRAE CGENTIVM ET CIVILI. §. 10. Iuris ſignifcationes. VS denotat 1) leges ipſas a) 2) facultatem ho- minis moralem 5) 3) ipſam iurisprudentiam c) 4) poteſtatem, ſub qua hemo viuit d) 5§) titulum adquirendi é) 6) ſententiam magiſtratus 7) lo- cum, vbi ius redditur g) 8) complezxum plurium legum eiusdem generis 9) neceſſitudinem. ) a) v. g. contra ius agere. b) v. g. ius eundi, ambu- landi. c) l. , pr. F. de L. er I. d) v. c. ho- mo fui vel alieni iuris. e) v. c. iure heredis poſ- ſidere. f) v. c. ius dicere vel reddere. g) I. 114. F. de. J. er I. h) v. c. eſt mihi ius cognatio- nis. lI. 12. F. eod. §. I I. Iuris diuiſiones. Omne ius eſt ratione AVCTORIS vel DIVI- NVM vel HVMANVM. ILLVD quoad originem, eſt, vel NATVRALE, vel REVELATVM ſeu POSFE TIVVM. HOC I) quoad obiettum vel PVBLICVM vel PRIVATVM aâ) et 2) quoad promulgationem vel SCRIPTVM vel NON SCRIPTVM dicitur. a) Paulo aliter in §. vlt. I. er l. 1. §. f. de I. et I. DVAE iuris poſitiones adferuntur, ius publicum et pziuatum hocqne 14 TIrvLVS II. hocque iterum in natzurale, gentium et ciuile diſpeſcitur. De voce poſitio ef. DVCKER. de latin. lror. p. 295. F. rꝛ. ſino n) I. Ius diuinum. A. I. Ius DIVINVM: n⸗ ye A. NATVRALE I) Romanis erat iur, quod natu- 10 ra omnia enimalia docuit a) ſed 2) hodie dicitur M ijus ex kominum eorumque aötionum NATVRA proflueng, quod iterum eſt æ) mere naturale, 8. P quod concernit iura SINGVLORVYM hominum et βο) ius gentium vniuerſale quod comprehen- . dit iura INTEGRARVM GENTIVM erga ſ obtinentium. b) „N Po B. POSITIVVM eſt, quod expreſſe a Deo in ſ. ſcri- iut pturis promulgatum eſt. Id vel morale eſt vel ce- au⸗ remoniale vel forenſe. c) 4 a) KORTE diſſ. vindiciae I. 1. H. 3. Ff. de I. et I. iuris, quod A nat. omnia anim. docuit. Lipf. 1727. 4. C. F. HOM- ei MELII propoſitum de nouo Jyſtemate iur. N. et G. ex ge ſententia vet. Ictor. Lipl. 1747. 8. ElvSD. diſſ. ius 8 mundi vniu. ex mente vet. Ictor. ib. 1763. 4 b) Ali- i ter iterum Romani, quibus ius gentium erat, quod nong f. omnibus animalibus: Jed SOLIS HOMINIBVS commane t eſt. l. 1. J. 4. l. 2. 2. F. de I. et J. Caeterum de variis, 1. uibus ius gentium denotatur, ſignificationibus cf. THOMASII iurip. diu. L. I. c. II. J. 103. et fundam. I. 4 N. L. I. c. V. §. 65. ſeg. c) cf. COLLATIO lg. Moſaicar. et Roman. in SCHVITING. iurispr. Antei. 3 SAM. STRXYCKII Veges forenſes Moſ. cum iur. Rom. col- nit latae, cura HAXYMII Lipf. 1745. 8. HELLFELDI diſſ. 0 de leg. Moſaic. vſu bodierno. in ElIVS opuſc. iur. ciu. 4 priu. Iena 1775. 4. D. I. H . §. 14 itar. ). üte-⸗ citur VRA jale, inumn hen Ii. el e. glod 10M. 6. ex ll. ius Ali. d non mmune Variis, us el, len. 1, 0 by; Autei. n. col- N dit. 1 cin. 8 14 DE IVR. NAT. GENT. ET CIVILI. 15 §. 14 II. Ius bumanum. II. Ius HVMANVM: (ſeu ciuile in ſenſu latis- ſimo a) A. PVBLICVM ) in genere eſt, quod determi- nat iura principis ſubditorumque in republica. Eſt vel vniuerſale vel poſitiuum. β) in ſenſa Roma- n0 erat, quod circa SACRA, SACERDOTES et MAGISTRATVS verſabatur. b) B. PRIVATVM eſt, quod in vtilitatem SlNGVLO- RVM conſtituitur. Id Romanis tripertitum erat, vel naturale, vel gentium, vel ciu le. c) a) Nota: Ius ciuile 1) in genere eſt à) quod quisque populus ipſe ſibi conſtituit, ſiue ſit publicum ſiue pri- uatum, et opponitur iuri naturali, ſeu, vt Romani lo- quuntur, iuri gentium, l. 9. F. de I. et I. β) quod obtinet in ſocietate ciuili, et opponitur iuri eccleſftaſtico. „₰) quod verſatur circa facta licita, et opponitur iuri criminali. °) quod diſponit de iuribus priuatorum, et opponitur iuri publico. II. In ſenſu iuris Romani ius ciuile appellatur. α) zotum ius Romanum, quod zar zg& νπ ius ciuile appellant, &) ius ex legibus, Plebifci- tes, Sctis, decretis principum, prudenzumque reſponſis or- tum, cui opponitaur ius honorarium et praetorium. 1. 7. ff. de I. et I. „) ius, auttoritaze prudentum per dilputa- tiones fori introdudum, J. 2. J. 5. de O. I. b) I. 1. H. 2. f. b. t. Praeterea ius publicum dicitur æ) quod quidem ad vrtilitatem ſingulorum fertinet, ſed PVBLICA lege ita conſtitutumeſt, vt PRIVATIS pactis muteri ne- quent. Sic v. g. ſucceſſio ab inteſtato eſt iuris publici; 33) quod priuato lege PVBLICA conceſſum eſt; et oppo- nitur iuri ex conzractu aut zeſtamento adquiſito. EvV. OTTO ad Tiz. de I. er I. G. 4. c) 1. 1. J. 2. de I. et I. §. 15. 16 TrTVLVS II. §. 14. Ius ſeriptum, eiusque ſpecies, C. Ius SCRIP TVM eſt, quod EXPRESSE promul- atur. a) Eius ſex referuntur ſpecies: I. Leges. II. Plebiſcita. III. Senatus conſulta. IV. Edicta magi- ſtratuum. V. Reſponſa prudentum. VI. Conſtitu- tiones principum. b) a) de voce: ſcriptum cf. GVNDLING. ad ραταtit. de leg. §. 9. HElNECC. elem. Inſtit §. 4 ½. D'ARNAVD var. coniect. p. 73. b) Ita luſtinianus §. 3. l. h. t. et recte, ſi de iure nou ſimo ſermo eſt. Quodſi enim primo ad originem edictorum magiſtratuum re- ſpicias, ea potius ad ius mixtum (de quo vid. Pauli tec. ſent. L. V. T. 4. §. 6 — 8. Noodtii probab. L. I. c. 12.) referenda videntur, cum publice in albo pro- ponerentur, vſuque accedente ſeruarentur. Deinde cum reſponſa prudentum ab initio nunquam tanquam leges promulgarentur, erant ſine dubio iuris non ſeri⸗ pti. At, vbi edicta magiſtratuum ab Hadriano edicto perpetuo, et reſponſa prudentum a Iuſtiniano Pande- Sis inſerta eſſent, iuris ſcripti eſſe coeperunt. F. 15. De legibus. I. LEGES erant ſancita a TOTO populo falcta. De iis nota: 1) condebantur in comitiis centuriatis, a toto populo; hinc leges CENTVRIATAE et POPV- LISCITA dictae, 2) rogabantur a magiſtratu ſenato- rio (veluti Conſule) 3) obligabant totum populum. a) Ceterum diuiduntur in perfektas, minusquam Pperfe- Kas et imperfebtas. b) „) 4. I. à . b) VP. fagm. T. I. F. 1. 2. ibi. que SCHVLTING. §. 17. uibun Il Fiſu hutit res et 9) obl Horat retur, . nutu, mumn i 2) Die 1d prin rentur, i tinentil farium CAMI NNIN mul. Il, gi⸗ n.⸗ t de AVD L h. nocſi n re⸗ bault L. I. pro⸗ inde uam dicto inde⸗ aha. 1, 4 eV. nato⸗ n. ) vyfe. ibi⸗ 7 PDE IVR. NAT. GENT. ET CIVILI. 17 §H. 17. De plebiſcitis. II. PLEBISCITA erant ſancita a PLEBE tantum Ffatza. De iis nota: 1) Condebantur in comitiis tri- butis et a plebeiis i. e. ceteris ciuibus praeter ſenato- res et patricios. 2) rogabantur a Tribuno plebis. 3) obligabant ab initio ſolos plebeios, donec legibus Horatia, Publilia et Hortenſia totus populus iis tene- retur. §. 4. I. l. k. §. 18. De SOcris. III. SENATVS CONSVLTA erant ſancita a ſe- natu, vice populi fabla. Ea 1) ſub Imperatoribus de- mum in cauüs ciuilibus priuatis que ius faciebant. a) 2) Dicuntur et orationes principum, cum plerumque ad principis, quae praecedebat, orationem confice- rentur. b) a) III. SEGERI obſi. iur. ciu. n. 3. Lipf. 1767. HEINEG- ClI ſynt. antiq. h. t. §. 46. Diſſent. Bà CH biſt. iur. L. II. C. II. ſect. II. J. I — 4. b) A BOEKEIL. EN de. orat. princ. L. B. 1678. et in SLEVOGTI opuſc. de ſe- is lctorum. SCIP. GENTILIS de orat. et relat. prin- cip. in Eius parerg. §. 19. De edictis Magiſtrutuum. IV. EDICTA MAGISTRATVVM erant ſancita, gquibus magiſtratus modum, quo ius in cauſis ad eos per- tinentibur dibkturi eſſent, publicabant. Ex iis ius hono- rarium et praetorium ortum eſt. l. 2. §. 10. de O. I. CAMILLVS BORELLVS de editt., mag. Frf. 1621. 4. HEINECCG. hiſt. ed. perp. in opuſc. poſth. Halae. 1744. 4. B §. 20. TITVLVS II. §. 20. De reſponfis prudentum. V. RESPONSA PRVDENTVM erant opiniones Iureconſultorum, quibus permiſſum erat de iure reſpon- dere. a) Iis multa iuris principia prudentes intro- duxerunt: I. INTERPRETANDO II. FINGEN- DO ⁵°) et III. FORMVLAS ADHIBENDO. a) GEBAVERI excurſ. ad Inſt. p. 166. RAEVARDVS de aucéctoritate prud. in Eius Opp. b) ALTESEKR- RA de fict. iur. cura ElSENHARDTI Helmſt. 1769. §. 2I. Continaatio. Imprimis ex formulis Ictorum ortae ſunt: I. ACTIONES LEGIS et II. ACTVS LEGTTIMI. ILLAE erant negotia in iudicio hunc in Finem peragenda, vt iudex IVS DICERETL, qualia erant adcuſationes et petitioner. Hl vero duplicis generis erant; vel ) negotia in iudicio tractanda, non vt iur diceret iudex, ſed AVCTORITATEM INTERPONERET ſuaʒm, ro- burque negotio adderet; vel 6) negotia, priuatim adhi- bitis quiburdam formulis et ſolemnitatibus perſicienda, vt conſtaret, rem legitimo modo factam eſſe. Actio- nes legis erant contentioſae, actus legitimi voluntariae jurisdictiqnis. a) Vtraque vero negotia nec diem, nec conditionem, nec procuratorem admittebant, et vno actu et ſemel peragi debebant. 5) 2) RLTTER ad Hein. biſt. iur. L. I. S. 46. SCHVBAR- THVS de fatis iur. R. Exc. II. H. 59 — 67. aliique plu- res. b) GOTHOFRED. ad I. 77. de R. I. eipun lege divi⸗ diui fum inye VIN xeri⸗ VA guat intel lg lfete prin tis 4. l T. I thel. nioner utro⸗ 65N. RDVS SER. 69. funt: TIMI. gend, Mer et l a) iuder, , o⸗ acti. lienda, Actio⸗ foriat diem, nt, et VBAh- ne plo⸗ DE IVR. NAT. GENT. ET CIVILI. §. 22. De placiiis principum, eorumque diuiſione. VI. PLACITA PRINCIPVM erant omner prin- cipum conſtitutioner. Hae enim legis vim habebant, lege regia principibus omni imperio collato. à) Eae diuiduntur in GENERALES et SPECIALES. Quae diuiſio vel ab ambitu obligationie vel a modo interpretandi ſumitur. Illo ſenſu GENERALES erant, quae in TOTO imperio; et SPECIALES, quae in CERTA tantum PRO- VINCIA obtinehant. Hoc vero ſenſu, GENERALES di- xeris quaz rationem GENERALEM habenter EXTENSI- VAM admittunt interpretationem; SPECIALES vero, quaz rationem SPECIALEM habenter STRICTISSIME intelligi debent. Ad priores pertinent edikla et epiſto- lae generaler. Ad poſteriores referuntur reſcripta, de- creta, mandata et priuilegia. cf. STIRNII Zz. de conſ/t. princ. Argent. 1664. 4. STRAVCHIII diſſ. de ſtatu- tis a ſummo principe in Eius diſſ. acad. Brunſu. 1662. 4. PAPILLONIVS de conſt. princ. in MEERM. theſ. T. II. ANT. MVRETVS de conft. princ. in OTTON. theſ. T. IV. §. 23. De edickit. EDICTVM erat conftitutio ab Imperatore PRO- PRIO MOTV faka. a) EPISTOIA vero GENE- RALIS ea, quae ad Senatum ab Imperatore mittebatur, vt ſzcundum ezam Setum ſieret. a) BACHII hiſt. iur. L. III. c. I. Sect. IV. §. 6. 9. 24. De reſeriptis. RESCRIPTVM eſt reſponſio principis ad Preces Jubditorum. Ea vel 1) AD NO TATIONES ſeu SVB- B 2 . NOTA- 20 TrITVLVS II. NOTATIONES dicebantur, cum in cauſis priuato- rum dabantur; vel II. EPISTOLAE SPECIALES, uoties ad magiſtratum mittebantur; vel III. SAN- CTIONES PRAGMATICAE, ſi quando corpus vel vniuerſitas hominum ob cauſam publicam preces fu- derit. cf. I. 7. C. de diuerſ. reſcript. HVN THVM de reſcriptis in OELLRICHIII theſ. diſſ. iurid. belg. Vol. II. T. III. SCHVLTINGII diſſ. pro reſcriptis Impp. Kom. in ElVS commentat. acad. Vol. I. n. 3. BOEHME- RI diſ. de ſanct. pragm. indole, in Exerc. ad Pand. Vol. I. n. 12. IAC. GOTHOFREDI paratit. Cod. T heod. de diuerſ. reſer. GVTHERIVS de off. dom. Aug. I. 32. III. 4. §. 25. Continuatio. Ceterum reſcripta effectu deſtituebantur, ſi 1) nec ab ipſo Imperatore ſacro encauſto, nec a Quae- ſtore ſubſcripta eſſent. a) 2) Si dies et Conſul de- eſſet. ) 3) Si ipſum authenticum non inſinuaretur. «) 4) Si preces veritate haud niterentur. d) 5) Si eſ- ſent vel contra vtilitatem publicam vel contra ius commune, vel contra ius tertii quaeſitum. *) a) I. 6. C. de diu. reſer. Auth. glorioſeſt. C. eod. 8TRY- CKII diſſ. de ſacro encauſto. Frf. 1680. b) 1. 1. C. Theod. de conſt. princ. I. 4. C. Iuſt. de diu. reſer. c) . 3. C. eod. d) I. 7. C. eod. STRYCKlI diſſ. de falſit. prec. princ. oblat. Halae 1699. e) l. 3. 7. C. de prec. Imp. offer. l. 6. C. ſi contra ius. STIEGLITZII difſ. de iure imperant. in iura quaeſ. ſubdiz. Lipfſ. 1713. §. 25. Huihu gni cie e f. dh⸗ TEI. orit iale Ci no Iuoac ni ex net, ²) nt ſinge LEN. Gan en. do i luie uafo⸗ UES. AN. yel fu. Acke l.I. Kon, MAE. and. Cod. dom. 1 1) ae: de- r.) el⸗ ius PDEY IVR. NAT. GENT. ET CIVIILI. 2 1 §. 26. DUDU De decretis. DECRETA in genere erant ſententiae principis quibus lis decidebatur. Quae cum vel prazuia cauſ ae cognitione vel de plano ferrentur, DECRETA in ſpe- cie et IN TERLOCVTIONES dicebantur. 1. I. §. Y. fj. de conſt. princ. MEkRILL. obſ. L. II. obſ. 26. NET- TELBLAD L. diſſ. de deciſione caſuum, quae fit pro aus Goritate, Halae 1754. . §. 27. De natura reſeriptorum et decretorum. Cum itaque reſcripta et decreta ſint leges jſne- ciales, ſequitur, ea ad aliar perſonas vel cauſas exten- di non poſſe. a) Niſi forte ratione decidendi generali vſus ſit princeps. b) a) l. 2. C. de leg. b) Ita intelligi poteſt l. 12. C. eod. De reſcriptorum in Corpus iuris translatorum vi et in- dole cf. NOODT. Diocler. er Maxim. c. II. 6. 28. De FPriuilegiis. PRIVILEGIVM denique eſt conſtitutio, qua quit quoad PLVRES EIVSDEM generis ahtus a iure commu- ni eximitur. a) Ergo ad priuilegit notionem perti- net, 1) vt quis quoad plurer actus eximatur, 2) vt hi actus eiucdem generis ſint. Hinc ab eo di- ſtingue: 1) CONSTITVTIONEM PERSONA- LEM, qua quis quoad vnicum in ſpecie determinatum a um eximitur. Ea eſt vel odioja v. g. exaſperatio oenae, vel fauorabilis v. c. diſpenſatio, adgratiatio, abolitio. II. BENEFICIVM IVRIS quod cuique ſub⸗ dito propter certam qualitatem conceditur, v. g. fide- iuſſori, heredi, rel. III. IVS SINGVLARE, quod B 32 toti 22 TrTVLVYS II. toti ſubditorum ordini datum eſt. v. g. feminis, mi- noribus. 5) Sed haec omnia et priuilegia impro- prie dicuntur. c) a) GEBAVERI diſſ. Iingularia de priuil. in Exerc. acad. Vol. I. PETRVS DE TOVLLIEV in Eius collectan. n. 15. PAVLI difſſ. de priuilegior. conceptu Lipſ. I741. b) CONRADI difſ. Je iur. Lng. Lipſ. 1727. ec) CV- IAC. obſ. L. XL. c. 5. . §. 29. . Eorum natura. COMMVNIS priuilegiorum natura eſt, vt fint eveceptiones a iure communi; hinc 1) concedi tantum a principe poſſunt, qui et modum priuilegii ſtatuit. a) 2) debent Kribékiſime intelligi. 5) a) l. 191. de R. I. b) de CANNEGIESSER collectio de- ciſ. Caſſel. T. I. n. 39. De ſenlu l. 3. F. de conſt. princ. cf. THOMASII diff. de interpr. priuil. in diff. Vol. II. §. 30. Diuiſiones priuilegiorum. At natura certorum priuilegiorum varia eſt, vnde diuiduntur: A. Ratione MODI CONCEDENDI 1) in PRECA- RIO modo conceſſa, cum princeps iur pro lu- bitu reuocandi fibi reſeruauit; et II. CON- VENTIONALIA, quae per modum paßéli con- ceduntur; haecque funt æ) gratuita, quae gra- tis, ſeu per modum donationis; et βο) oneroſa quae pro praeſtatione aliqua conferuntur. a) B. Ratione OBIECTI, cui dantur, ſunt I. PER- SONALIA, quae perſonat competunt, adeoque cum illa exſpirant; ?) II. Kealia, quae rei in haeren- D. bant III. nia! kock ſeu l 1pro⸗ nt atum iit 9) lio de- prine. ſl. II. vnde ECA. ro Iu⸗ (0. con⸗ e gra⸗ neroſa .a) PPh- koqe rii in eren- DE IVR. MAT. GENT. ET CIVILI. 23 haerentia ad quemcungque poſſeſſorem transeunt; III. MIXTA, quae alicui propter rem, ita con: ceduntur, vt ad eius poſteror, non vero ad ter- tium quemcunque transmittantur; IV. CAVSAE quae obiebto in litem deduéto competunt. Quae diuiſiones vſu non deſtituuntur. a) SCHAVMBVRG. diſſ. de natura priu. grot. er conu. Ie- nae 1736. STRYCKlII difſſ. de priu. zir. oner. adquiſ- Halae 1704. b) l. 1. J. 43. J. de aqua quot. HER. n difſ. de zranſit. priu. perſ. ad hered. in ElVS opuſc. T. III. §. 3 1. II. Ius non ſcriptum. D. Ad ius NON SCRIPTVM apud Romanos pertine- pant I. Diſputationes fori. II. Mores Maiorum. III. et longa Conſuetudo. De prioribus in hiſto- ria Iuris. §. 32. De conſuetudine, eiusqué requiſitis. CONSVETVDO a) eſt repetitio abctus alicuius zodem modo ſaepiur falta. Ex qua vt iur nouum ſeu conſuetudinarium oriatur, requiritur: A. In GENERE I. FREQVENTIA ACTVVM ?̈) (ſola pluralitas ſufficere non videtur) modo a ctus ſint æ) rationabiles 6) vmiformes et „) publici, quam vis errore commiſſi et extra- judiciales i. e. contradicto aliquando iudicio non firmati. c) II. ANNI PLVRIMI ſeu DIVTVR- NITAS TEMPORISd) quae iure Romano ab ar- bitrio iudicis pendebat, ſed hodie ex tempore praeſcriptionis diiudicatur.) B 4 B. In TrrvVLvVS II. B. In SPECIE vt conſuetudo I. contra ius COM- MVNE introducatur: conuiuentia PRINCIPIS, II. Vt vero contra ius PRIVATI obtineat, con- niuentiahuius PRIVATI, ſeu eius, cuius intereſt, adeſſe debet. †) a) CRELLII obſeruat. de orig. et virt. iur.' non ſeripti in diſſ. Faſc. V. Halae 1776. 4. THOMASII difſ. de mo- rum cum iure ſeripto content. in diſſ. Vol. II. ElVSD. coniect. de iure conſuet. ibid. HOFACKEEKlI difſ. de iure conſuet. ſec. ius Nat. er Rom. SENKENBERGII diſſ. de iure conſuet. in cauſ- publ. et priu. Gieſae 1743. GVNODLINGIANA part. 7. p. 142. b) lJ. 1. C. quae ſit longa conſuet. c) Nou. 134. t. 1. in f. l. 39. V. de leg. Obſtare videtur . 34. fFj. eod. vid. Beyträge zur juriſtiſehen Litteratur in den! preuſſ. Saaten, dritte Samml. n. 15. III. PVETTMANNI interpr iur. eiu. c. 10. CAsSP. CONR. STAVDINGERI difl. de conſuet. contradicto iudic. firmaia, Gott. 1753. V N N. ad b. z. H. 9. 2. 4. in f. 4d) l. 23. 35. F. de leg. e) c. vlt. X. de conſuet. cf. HOCHISTETTER diff, de praeſeript. conſuet. Stuttgard. 1777. f) l. 32. H. 1. F. de leg. §. 33. Natura conſuetudinis. Ceterum de natura conſuetudinis obſerua: 1) gaudet eodem, quo lex ſcripta, effectu, a) 2) eſt optima legis interpres b) 3) cum ex facto oritur, Pprobari debet. c) ) J. 322. §. 1. l. 35. F. de leg. Obſtare vid. L. 2. C. quae ſit longa conſuet. cc. CONRADI diſſ. de conſuet. legem baud vincente. Helmſt. I741. AXRER. progr. de con- ſuet. legem vincente Gott. 1761. NOODT z«G D. tit. de leg. AVERA N. interpr. L II. c. I. b) 1. 57. F. de leg. c) KEMMERICIHI. diſſ. de probat. conſuet. Ie- nae 1737. . lu lcae ſaum e IECTN nes. 5) ir F gue haec B0 N gualite ) ef dti 0M. I, 5 con. reſt, idti in 190- VD. e iure cifl. 1743. 1. C. Nrige driue u. c. ſuet. b t. itur, ue ⸗t legen n. 1. de . de 1 le⸗ 34 PDE IVR. NAT. GENT. ET CIVILI. 25 §. 34. Corollarium. Iuris I. FINIS eſt vnicur, ſalus nempe reipu- blicae II. PRAECEPTA ſunt tria: honeſte viue, ſuum cuique tribue, neminem laede. a) III. OB- IECTVM eſt triplex 1) perſonae 2) res 3) actio- nes. ⁵) Et prius de perſonis videamus. a) §. 3. J. de I. et I. b) g. 12. I. h. t. cf. tamen HV- BER. digreſſ. L. IV. c. I. TITVLVsS III. DE IVRE PERSONARVM. §K. 35. Ius perſonarum. Te PERSONARVM Aa) complectitur iura pronter gualitatem PERSONALEM competentia. Qualitas haec perſonalis eſt qua quis gaudet ſine reſpebtu ad eius BONA vel FACTA; (licet forte factum cauſa huius qualitatis eſſe poſſit.) a) cf. Sammlung iur. philoſ. und crit. Aufſaetze, viertes Stück n. 6. Bytzow. 1775. und 1776. 8. A. F. REIN- HARDS vermiſebte Schrifft. 2 Band. p. 263. §. 36. Diſferentia inter bominem et perſonam. Homo et perſona differunt. ILLCE eſt omne ene RATIONE HVMANA praeditum. a) HAEC eſt ho- B 5§ mo 26 TrrvVLvVs III. mo ſtatu CIVIDI gaudene. 5) Ea vel phyfßica vel mqjſti- ca ſeu moralis eſſe poteſt. ) a) Licet vſu rationis deſtituatur. Hinc furioſi et in- fantes ſunt homines, non vero monſtra, a quibus dif- ferunt portenta. WEBEKRI diſſ. de iure, monſtror. Gieſ, 1712. b) Perſona comicis proprie larua erat. cf. BERGERI diſſ. de laruis. BRISSON. de V. §. ſ. v. bo- mo. c) HERTII difl. de pluribus bominibus vnam per- ſon. gerentibus, Gieſſ. 1709. et in Eius opuſc. T. II. n. 11. K. 37. Quid ſtatus? STATVS eſt complexus iurium, vi certae qualita- tie perſonalis competentium. Ipſa igitur qualitas non eſt ſtatus, ſed eum effcit. Quae vero cum vel natu- ralis vel ciuilis ſit, hinc et datur ſtatus naturalis et ci- uilit. §. 38. De ſtatu naturali. Status NA'TPVRALIS continet iura propter qua- litatem PHXYSICAM competentia. a) Eius intuitu ho- mines ſunt: I. Ratione ſexus vel MASCVLI vel FEMINAE. b) II. Ratione aetatis vel MAIORES vel MINORES. Illi ex Lege Laetoria dicuntur, qui annum aeta- tis XXV. compleuerunt. c) A quibus differunt SENES, i. e. qui annum aetatis LXX. transgreſſi Jſunt. Hi ſunt, qui nondum annum XXV. aeta- tis peregerunt. Qui iterum vel PVBERES ſunt vel IMPVBERES. Pubertas eſt vel PL. ENA vel MINVS PLENA. IIIa in maſculis eſt annus XVIII. ſed in feminig annus XIV. d) Haec ve- ro iure nouo in maſculie anno XIV. in feminis anno li. t in. dif- Giel, N. ck. Vv. bo. n her. n. II. alita⸗ non Natu et li. gla⸗ dho⸗ 5) N. abtta⸗ erunt Grſ zeta- ſunt l el anhus ec vé⸗ feninin anno a) Hinc a ſtatu hozminum naturali, — DE IVRE PERSONARVM. 27 anno XII. abſoluitur. e) IMPVBERES ſunt vel infantes i. e. qui intra annum VII. viuunt vel in- Jantia maiores, quos iterum vel infantige vel hubertati pProximos appellabant Romani. ) de quo in iure natu- rae dicitur, differt. b) I. 9. F. de ſtatu hom. QVIS- TORP von den Gerechtſamen des ſebönen Geſebhlechts, in deſſen kleinen juriſt. Schrifft. Erſte Sammlung By- 120W. I772. S8. ROESLINS Abbandlung von beſondern weibl. Rechten Stuttgard 1775. 4. c) HETZER diſſ. ad L. Lactor. Lipſ. 1749. d) PAGENSTECII. admonitor. ad Pand. h. t. §. 55. FELZ. diſſ. Je iurib. Jenectut. Arg. IoO8. SOCHOEPFERI Gerontologia ſ. de iure ſenum, Quedlinb. 1705. J. 4. I. de adopt. I. 14. §. 1. de alim. leg. e) pr. I. quib. mod. tutel. finit. l. vlt. C. quando tutel. vel cur. cf. BYNKERSII. Obſ. III. 24. OlSEL ad CAII Inſt. L. I. T. IV. pr. SCHVIL.- TING ad VLPIAN. fragment. T. XI. §. vlt. MAS- COV. de ſectis Proc. er Jab. c. IX. §. 2. p. 151. ſqq. ) CRELL de iure aetatis ex lege natur. et autiquit. in eius difſ. Faſc. I. MOLLERI diff. de e%, quod iuſt. Ieſt circa varias bom. aetat. Trai. ad Rh. 1732. rec. Helmſt. 1744. cf. HOEPFN. Com. ad Inſt. §. 62. Nota: Di- uiſio hominum propter ſtatum naturalem ex eiusmodi qualitate phyſica, qua homines integrum ordinem (eine beſondere Claſſe von Menſchen) vel ex rei natura, vel ex legum voluntate efficiunt, deſumenda eſt. Hinc nollem propter ſpecialia aliqua corporis vitia nouas ho- minum formare diuiſiones, cum v. g. coeci, ſurdi rel. non habeantur pro ſpeciali hominum ordine, licet Propter eorum corporis vitium ingularia quaedam in legibus conſtituta ſint, conſtituique debuerint. §. 39. Quid ſtatus ciuilis? Statu CIVILIS complectitur iura ex ACCIDEN- TALI qualitate per legum ciuilium diſpoſitionem orta. Isque eſt I. Libertatis. II. Ciuitatis. III. Familiae. §. 39. 28 TrIrTvVLVS III. §. 40. Status libertatis. I. Status LIBERTATIS eſt, quo quis non ſubie- Gur eſt DOMINICAE alicuius poteſtati. Libertas ipſa eſt naturalis faeultas eius, quod cuique facere libet, niſi ſi quid vi aut iure prohibetur. Seruitus autem eſt conſtitutio iuris gentium, qua quis domi- nio alieno contra naturam ſubiicitur. Hinc homines vel LIBERlI ſunt vel 8SERVI. pr. §. 1. 2. I. h. t. §. 41. De ſeruis”s. SERVVS eſt, qui ex iuſta cauſa dominicae alterius poteſtati ſubieltur eſt. a) Haec iuſta cauſa eſt I. NA- TIVITAS, ſi quis ex ancilla natus eſt. II. FACTVM uo homo liber in ſeruitutem redigitur, quale eſt I. Iure Gentium captiuitas in iuſto bello. b“) II. Iu- re ciuili nouiſſimo 1) ſi quis maior XX. annis pretii participandi cauſa ſe venundari paſſus eſt; c) 2) in- gratitudo liberti. d) a) Hinc differt, ſeruum eſſe et in ſeruitute eſſe. BRIS- 80N. de V. §. ſ. v. hona fides. b) Vnde ſerui qua- ſi ſeruati vel mancipia dicebantur §S. 3. I. b. t. MENAG. amoen. iur. ciu. c. 39. ſ. v. ſeruus. c) §. 4. I. h. z. D'ARNAVD de bis, qui pretit partic. cuuſa ſe venund. pat. in Eius Coniecturis. 4d) §. ꝛ. L. de cap. dim. BARTIHIII diſſ. de poenis ingrat. libert. Lipf. 1738. De jure ant. cf. HEINECC. antiq. h. t. JF. 5. §. 42. Continuatio. Conditio porro omnium ſeruorum haec erat, vt 1) pro rebur haberentur a) 2) non gauderent capite i. e. ſtatu ciuili) 3) nulla propria poſſiderent bona c) 4) non poſſent contrahere aut obligari ) §) non inirent inirent potelkate tione ve verſ ge⸗ Geinde nati era ) .2 ⸗ ſern. I. IV Vitae et commerci uos e) 4 6) ius e ) No 0TI ſene fra⸗ Ron de o eſt cun s, gu— Juds no Condtio ſubie. ertas cere uitus domi. mines teriut NA.- PM. e eſt I. Iu- dretii )in. BRIS. i qua⸗ N46. Llet. nund. . dim. Der it, t pit nac) non irent DE IVRE PERSONARVM. 29 inirent matrimonium ſed contubernium. e) 6) patria poôteſtate et teſtamenti factione deſtituerentur. ½) Ra- tione vero operarum, quas dominis praeſtabant, di- uerſi generis erant, v. g. coloniarii, adſcriptitii, cet.; deinde ratione ipſius domini ſerui vel publici vel pri- uati erant. ) a) lI. 2. §. 2. F. ad L. Aquil. MERII. L. Obfſ. Il. 25. by §. 4. II. de cap. dimn. THEOPHIL. ad pr. I. de ſtipul. 12 c) FH. 3. J. per quas perſ. d) I. 22. pr. de R. e) F. infra ad tit. de nupt. e) vid. infra ſuis loc. f) TITVS a POPMA de oper. ſeru. Colon. 608. 8. §F. 43. C ontinuzazio. IVRA denique domini in ſeruos erant 1) ius vitat et necis, iure tamen nouo reſtrictum. a) 2) ius commercii cum ſeruis ⁵) 3) ius adquirendi per ſer- uos e“) 4) ius noxae dationis d) 5) ius operas exigendi 6) ius caſtigandi. e) a) NOORDKERK. diſquiſ. de L. Fetron. Amſt. 1731. 8. OTTO ad Inſt. h. t. J. 2. b) IVGLER. de nundinat. ſeruor. ap. Rom. et Graec. Lipfſ. 1741. 8. c) vid. in- fra de pecul. d) pr. K. 1. 2. 2. J. de now. acz. e) l. vn. C. de emend. ſeru. Vid. PIGNORIVS de ſern. Rom. Amſtel. 1674. 12. D'ARNAVD de ſtatu ſeru. apud Rom. in Eius coniect. iur. ciu. MEISSNERI difl. de ortu et progreſſu ſeruit. ſec. ius Rom. et nat. Lipſ. 1762. F. 44. Wus doctrinae de ſeruis bodiernus. Ceterum tota haec doctrina hodie nullius vſus eſt, cum ne Turcarum quidem captiui apud nos ta- les, quales Romani erant, ſerui fiant, hominumque, quos nos habemus, conductitiorum et propriorum conditio plane diuerſa ſt. cc. CHR. THOMASII diſſ. 30 FTITVIVs III. diſſ. de vſu prabt. ditinbf. in lib. et ſeru. ĩ in Eius diſſ. Vol. III. EIVSD. diſl. coniekz. de hom. propr. ibid. Vol. II. BOEHMERI diſſ. de homin. propr. Germ. a Jeruie Germaniae non a Kom. deriu. in Eius exerc. ad! Pand. Vol. I. p. 736. POTTGIESER de Katu ſeru. Germ. Colon. 1707. 8. TITVLVS III. DE DE I NGENVIS. 9. 45. De ingenuis. Ion NvVVsS dicebatur qui a MATRE libera aatus nec Vnquam in iuſta ſeruitate fuit. Sufficiebat au- tem, matrem vel tempore conceptionie, vel grauida- tis Ve partus liberam per momentum fuille. 2) Cete- rum huius tituli ne apud Romanos quidem iure no- uiſſimo magnus eſſe vſus poterat, conceſſis liberti- nis üisdem, quae ingenuis competebant, iuribus. 6) a) pr. r G. 1. I. b. . b.) Nou. 75. c. 1. v. g. ius annhulo- rum aureorum cf. BVRRMANNVS et KIRCHMAN- NVS de iur. annul. aur. THOMASII difl. de vſu: praét. diſtinét. int. ingen. et libert. in Eius diff. Vol. III. Tr. v 1ðð IBE ſin ea 1 Uus do tur eln ſo ) tum 4 1) per natione de manu de manu Vol, 2. I 14 ins (il, ibic. M., 4 . ad ſern. natur t au⸗ mica⸗ Cete. e 0 berti⸗ 15,5) inholo⸗ MAN- prwif . 3* TITVLVS IV. D E LIBERTINIS. 9. 46. Libertus quid? IBERTI ſunt, qui ex iuſta ſeruitute dimiſy Junt per manu miſionem. Non nunquam tamen ſerui et ſine ea liberi fiebant, cf. tit. G. qui ſine manumiſſ. §. 47. De manumiſſionibus. Ipſa MANVMISSIO, quae erat à Rus ipſe, quo ſſer- uus a dominica poteſtate liberabatur vel ſolemnis diceba- tur vel minus ſolemnis. Ad priorem pertinebat manumiſ- ſio 1) per cenſum 2) per vindictam 3) per teſtamen- tum 4) in S. S. eccleſiis. Ad hanc vero, ea quaé 1) per epiſtolam 2) Inter amicos 3) Per nomi- nationem filii 4) In conuiuio fiebat. cf. vAN LOON de manumiſy. ſeru. VItraj. 268 7. 12. BEEMII diſſ. de manumiſj. in S. S. eccl. in OELRICH. theſ., nouo Vol. z. T. I. HEINECC, antiq. h. t. §. 48. Continuatib. Effe tus manumiſſionis erat: I. ratione LIBERTI 1) vt perſona fieret 2) vt ius ciuitatis nanciſceretur. II. 32 TIrvLvs VI. II. rat. DOOMINI, vt ius patronatus in libertum acciperet, quo æ) exigere a liberto poterat tum obſequium et reuerentiam, cum operas opifi- cialer non fabriler β) ſuccedebat liberto, de quo infra. — = — TITVYLVS VI. QVI ET Ex QVIBVS CAVSIS MANV. MIFTERE NON POSSVNT. §K. 49. De lege Aelia Sentia. um domini, praeſertim iuniores, facillime ad manumiſſiones accederent, lege AELIA SEN- TIA inter alia cautum fuit 1) vt ne manumiſſiones in fraudem creditorum fierent; 2) vt ne dominus mi- nor XX. annis, nili per vindittam et ex iuſta cauſa manumitteret; quod tamen lIuſtinianus ita mutauit, vt domini puberes in teſtamento manumittere poſſent. cf. T. I. qui et ex quib. cauſ. Nou. 219. c. 2. HEl- NECC. antig. h. t. Trr — LEGE N te FVSIA poſent, luſtiniann tiam con ad l. vn. IANll H ſtatu. 1 mines p cum Imn f. de l ius cilit haec dol ſt, nee mamus, hilloria e ſnt. tum tum viſ. Ge ad EN. ones mi⸗ tullſa avit, ſent. 33 — — - ʒ—ʒ—ʒ— TITVLVS VII. DE LEGE FVSIA CANINIA TOLLENDA. §. 49. De lege Fuſia Caninia. Nen ſolum viui, ſed et per teſtamenta impruden- ter manumittere ſolebant domini, hinc lege FVSIA CANINIA certus ſeruorum, qui manumitti poſſent, numerus definitus eſt. Sed et hanc legem Iuſtinianus, morientibus eandem, quam viuis, licen- tiam concedendam putans ſuſtulit. cf. GERARDVS ad l. vn. C. de L. F. Can. toll. Ienae 1707. 8. MA- IANSII diſſ. de L. Fuſ. Can. in Ei. diſſ. TL. I. §. §0. De ſtatu ciuitatis. Haec de libertatis, tanquam de bprimo ciuili, ſtatu. Dicendum nune eſſet de ciuitatis, quo ho. mines vel ciues vel peregrini erant, ſtatu. Sed cum Imp. Caracallae conſtitutione (de qua vid. I. 17. ff. de ſtatu hom.) omnibus imperii Romani in colis ius ciuitatis tributum eſſet, nullius fere vſus fuit haec doctrina, qua propter et Iuſtinianus eam omi⸗- ſit, nec nos hoc quidem loco de ea dicendum exiſti- mamus, cum, quae fſcitu neceſſaria videantur, in hiſtoria et antiquitatibus luris Romani dici facile poſ- ſint. 1 C0 Trr. 34 TITVLVS VIII. DE HIS, QVI SVI VEL ALIENI IVRIS SVNT. §. 5§I. Alia bominum diuiſio. Viaimus, homines eſſe vel liberos vel ſeruos. Sequitur alia, quae ad ſtatum FAMILIAE per- tinet, diuiſio. Dicuntur enim homines vel SVI iuris vbi nullius poteſtati ſubielti ſunt; vel ALIENI iuris, 2 quis vel DO MlINICAE zl1 PATRIAE poteftati ſub. Aſ; hinc homines ſunt vel domini vel ſerui; vel patrer familias vel lii familiar. De dominica poteſtate iam §. 43. dictum eſt; de patria vero titulo ſequente age- tur. De vſu huius doctrina hodierno cf. THO- MASII diſſ. de vſu praé?. diſtinct. in hom. ſui et al. iur. in Ei. diſſ. Vol. III. B — —2----— weeeee.ee TITVLVS IX. DE 1 PATRI A POTESTATE. 5§. 5§2. Patria poteſtas quotuplex? ATRIA POTESTAS eſt vel naturalis vell ciuilir. Illa conſiſtit in obligatione parentum educandi alen- dique dile 1 lagihu Cirman . Cae rutiont commpe ſert. pot. Tub. 1 terſclit terl. D 1) Dar comper Poter e igſtrele lor er⸗ Uliirpr⸗ ter pett tinedat ) nee ret 0) nilſi er ſed pet inuent to, qu heres ipſius elle pol tinor, 1 )E W N. eruog. Per. Tiuri iurit, i ‚ſub. Hatrel e iam age. HO. .. iur. ciuilif. Gi alen. igue TrT. IN. PDE FATRIA POTESTATE. 35 dique liberos. Haec complectitur iura parentibur ex legibus poſitiuis conctſſa, quae iterum vel Komana vel Germanica dici poteſt. cf. tit. D. de agneſc. et alend. lib. Caeterum naturalis et Romana P. P. potiſſimum ratione 1) fundamenti, quo nititur, 2) obiebti, cui competit, 3) Finis et 4) facultatis renunciandi dif- fert. Vid. CHIRPEI. FKlD. SCHOTT difl. de patr. pot. vet. Roman. ſecundum ſrita iur. nat. conſiderata. Tub. 1756. CHRISTIANI Gedankten von dem Un- terſchitd der natürl und bürgerl. röm. Rechts in der vä- terl. Gewalt. Königsb. 1740. §. 53. De patria poteſtate Romana. De patria Romanorum poteſtate à] in genere nota: 1) Data erat ſolis patribur, iisque ciuibur, 5) 2) competebat tum in liberos primi gradus, cum in ne- potes ex lio in poteſtate conſtituto natos e) 3) liberi ipſi reſpectu patris et in cauſis priuutis FlILII fami- liag erant, ſed reſpectu reipublicae et in cauſis pu- blicis pro PATRIBVS familias habebantur. 4) in- ter patrem et liberos PERSONARVM VNITAS ob- tinebat, «) quae in eo ſeſe potiſſimum exſerebat, vt &α) nec inter filium patremque ſtipulatio locum habe- ret / nec deinde 6ο) lis patri cum filio eſſe poſſet, niſi ex peculio caſtrenſi; g) nec porro ) filius ſibi ſed patri adquireret, donec varia peculiorum genera inuenta eſſent; ) nec denique 9) filius in teſtamen- to, quod vel ipſe pater conderet, vel in quo pater heres ſcriberetur, ſicut nec pater in teſtamento vel ipfius filii, vel in quo filius heres fſcriberetur, teſtis eſſe poſſet. ) §5) non competebat in liberos illegi- timos. A) a) GEBAVERI diſſ. II. de pat. poz. in EIVS diſſ. acad. Vol. I. et in ElVS commentat, de patr. poz. Rom. er C 2 Germ. 36 Tirvrvs IXM. . 4 Germ. Frf. 1773. 4. ABRAAMVS a KERKRAAD dd . jure patrio. Vitrai. 1708. 8. b.) JH. 2. I. h. . III. 3 PVETTMANNI probhab. iur. L. I. c. IO. CAMPEK. diſſ. de marsris in liberes poteſt. L. B. 1780. c) S. 3. 1. I. b. t. ibique EV. OTTO. ,d) . 9. ff. de his, qui ſui vel alien. 1J. 13. H. r. J. 14. G. ad Scr. Treb. e) lI. vlt. C. de impub. ſubſtinr. f) F. 6. I. de inut. ſtip. g) l. 4. ff. de iudic. I. 7. G. de O. et A. h) J. 1. 1. per quas perſon. J. 4. in f. I. de inut ſtip. 1) g. I 9. 10. I. de tzeſt. ord. RlVINI difſſ. de fignento päct. vnit. petunt verſ. int. patr. et lib. Vit. 1760. k) §. 12. I. enini de nupt. nulle 6. 5§54. ſunt Patria poteſtas antiqua. Ipſa vero patriae huius poteſtatis iura alia iure antiquo, et iure nouo alia fuerunt: . I. Iure ANTIQVO patres gaudebant 1) Iure vi⸗ nis a) tae et necis in liberos vi iuricdictionir domeſticae licls e 2 Romule patribus familias datae a) 2) iure li· ins beros pro lubitu venundandi et noxaz dandi b) tem vi 3) iure adquirendi per liberos «c) 4) iure libe- 108, ros pro lubitu exheredandi. ) Praeterea pa- uirti tres liberos et donare et ophignorare et exponere ſtamen ſolebant. ) Quae tamen omnia, quo modo iure nouo immutata ſint, in ipſis dici praele- 4)1 c1: . . ctionibus poteſt. †) 4 B R 2) RAEVARDVS ad XII. tabh. c. III. GEBAVER diſſ. ð”JZM prior. c. II. b) §. 7. I. de noxae. act. DATT de be⸗ vendiz. liber. in MEERM. theſ. T. II. NOODTII Iulius Panlus. c) §. 1. l. per quas perſ. d) v. infra . ad tit. de exhered. lib. e) cf. I. 1. C. de patr. qui kil. diſtr. Nou. 153. f†f) Dicatur de controuerſia inter NOODTIVMet FTNRERSHOEKIVM agitata, de qua vid. NOODTII Iulius Paulus ſeu de partus expoſit. c. V. . VI. EIVSD. amica reſponſio ad diſſic. Iul. Paulo motas, ti in Ei. Op. T. I. BYNRLRSH. tr. de iure occid. lib. ap. ) Rom. iure V- irot li- 9 ibe⸗ 5a. nefe vodo gele⸗ dif. T de nlius infte ,gli inter eua e. V. 1otas, h. ap⸗ Ron. DE PATRIA POTESTATE. 37 Rom. ElIVSD. curae ſecundae de zure occid. in Eius Opuſc. min. Halae 1719. T. II. GEBAVER diſſ. II. c. II. WIELING de iure vitae et nec., in lib. Amſt. 1723. v. NECKR quamdiu ius nec. lib. ap. Rom. obrin. L. B. 1770. ſ. 55. Ius noununm. II. Sed legibus nouiſſimis, quae patribus com- petunt, iura triplicis quidem generis ſunt: alia enim in PERSONAS, alia porro in BONA, non nulla denique in ACTIONES liberorum aliquas ſunt data. §. 56. In perſonas liberorum: A. In PERSONAS: 1) ius modicae caſtigatio- nis a) 2) ius praeſcribendi iudici ſententiam in de- li dtis contra pietatem parentibus debitam commiſtis b) 3) ius liberos ſanguinolentos propter nimiam pauperta- tem vibtur cauſa vendendi c) 4) ius vindicandi libe- ros, adiecta cauſa: Ex iure Nomano, ſeu: ex lege Quiritium d) 5) ius denique liberis tutorem in te- ſtamento conſtituendi. f) a) I. vn. C. de emend. prop. LANGEBECRK difi. de mod. caſt. Alt. 1692. bD) 1. 3. C. b. f. c) I. 2. C. de patr. qui lib. diſtr. CVIAC. parat. ad C. eod. HVBE- RI Digreſſ. L. II. C. V. d) I. 2. F. 2. F. de R. E. GEBAVER diff I. c. II. J. 2. e) tir. ff. de lib. ex- ber. f) F. 3. I. de zutel. §. 57. In bona liberorum. B. In BONA: 1) ius dominii in res peculii pro- febtitii, 2) ius vſus frubtus bonorum aduentitiorum a) 3) ius bonis liberorum impuberum heredem ſcribendi C 3 Per 38 TIITVLVS IXNX. per ſubſtitutionem pupillarem b) 4) ius bonis libero- rum puberum, curatorem dandi, ſi praetoris accedat decretum. c) a) §. 1. I. per quas perſ. adqu. I. 1. C. de bon. mat. b) tit. I. de ſubſtit. pup. c) §. 1. I./de curat. l. 16. F. de cur. Jur. §. 58. In actiones liberorum. III. In ACTIONES: vt liberi 1) ſponſalia et nuptias inire a) 2) hereditatem adire b) et 3) mutuum accipere e) ſine patris conſenſu nequeant. In reli- quis enim negotiis filius et ſine patris conſenſu obli- gatur. d) . a) l. 7. H. 1. fF. de ſponſal. I. 2. ff. de: R. N. b) l. vlt. pr. et §. 1. C. de honis, quae lib. c) I. 7. §. 15. J. 12 2. C. de &z. Maced. d) lI. 39. ff. de O. er A. lI. 57. F. de iudic. §. 59. Wus huius doctrinae bodiernus. Cum itaque iure Romanorum nouiſſimo patris poteſtas iuris naturalis principiis magis adeommodata ſit, in genere quidem haec doctrina hodie recepta eſt, etſi nonnulla, de quibus in ipfſis praelectionibus, aliter ſeſe habent. Sic v. g. matribus iure hodierno poteſtatem competere, funt qui ſtatuant. CHR. THOMASII diſſ. de iuris paterni Rom. ſu in diſſ. Vol. I. ElVSD. diſſ. pract. tit. I. de patr. pot. ib, Vol- 3. F. A. HOMMEL. diſſ. de vſu pat. pot. Rom. in for. Germ. Lipfſ. 1732. . TrIr. Pei zut priis, pattiig ſit, Gle ablenti Aut er ne Opls pot, re Litimmet ) ki l toliun, nini ef Viri t iem con deto⸗ elat F. d⸗ , et tuum reli⸗ obli⸗ l. dli. /, . hatri⸗ odats cepta nibus, lierno CIIR. Vol. — — TITVYLVS X. DE N V P T II S8S. §K. 60. Adquiſitio patriae poteſtatis. Prtria poteſtas triplici modo adquiritur. Etenim aut aliquis liberos inſe procreauit, aut non. Si prius, liberi aut ex iuſtis nuptiis nati ſunt, et tunc Patri ipſo iure competit patria poteſtas: quum pater ſit, quem iuſtae nuptiae demonſtrant, niſi vel ex abſentia vel impotentia, ſe patrem non eſlſe, doceat. a) Aut ex coitu illegitimo orti ſunt, et tunc legitimatio- ne opus eſt. Sin poſterius, per adoptionem in patr. pot. rediguntur. Hoc titulo de juſtis nuptiis et le- gitimatione. Sequenre de adoptione. 2) I. 6. ff. de bis, qui ſui iur. I. 5. F. de in ius voc. §H. 61. Nuptiae quid? Ipſae vero nuptiae 4) iure ANTICVO erant coniuntctio maris et feminae, conſortium omnis vitaeg, di- uini et humani iurir communicatio,. Iure NOVO funt: viri et mulieris coniuntkio, indiuiduam vitae conſuetudi- nem continens. b) a) GRVDENII vor. Rom. Hannouer. 1727. 8. HOTO- MANNVS de vet. rit. nupt. in GRAEVII theſ. ant. Rom. T. S. nec non in Ei. Opp. T. I. BRISSON. 1) de ri- iu nuptiarum 2) de iure connub. in GRAEVII theſ. an- tig. graec. L. 8. nec non in Eius Opp. min. ALB. C 4 GENTI. Tirvrvs X. . GENTILIS de nupz. Hannou. 1601. 8. D'AVEZAMN de matrim. et ſponſal. in MEERM. theſ. T. IV. CAN- NEGIETERI obſeru iur. Rom. L. I. c. I — g. AVRE- Rl diſſ. de iure connubii apud Rom. Goett. 1736. D'AR- NAVD var. coniect. c. 27. 28. 29. LOBETHANS Ein- leitung in die iheoreriſche Eberechtsgelabrtheit. Halle 1775. 8. Caeterum differunt nuptiae a concubinatu, de quo vid. RAMOS in MEERM. Thefſ. T. V. HEINECCG. adJ L. Pap. Popp. L. II. c. 4. ZACH. WINKLERI diſſ. de genuino conceptu concub. iur. Rom. Lipfſ. I744. CHR. TROMASII diſſ. de concub. in Difl. Vol. III. b) §. 17. I. de pat. pot. I. 1I. ff. de R. N., de quibus definitio- nibus vid. GEBAVERI diff. de matrimonio cum auunculi vidua c. I. H. 1I1. in Exerc. Vol. I. DVAREN. in rit. Jol. matrimon. quaeſt. I. de nupt. §. 62. Iuſtarum nuptiarum requiſita. Vt autem nuptiae IVSTAE fſint, requi- ritur: I. Iure NATVRALI et ROMANO fſimul: A. Potentia generandi, de qua nota tempus, a guo incipere, et ad quod durare praeſumatur. Prius iu- re antiquo ex inſpebtione corporiz diiudicabatur, ſed a Iuſtiniano annis pubertatis definitum eſt a) Poſterius iure aeque antiquo per legem Iul. et Pap. Popp. de- terminatum, ab eodem Iuſtiniano ſublatum eſt. b) Ex his autem fluit, 1) puellam ante XII. aetatis an- num non eſſe vxorem legitimam, ) 2) caſtratum verum mätrimonium inire non poſſe. ) B. CON- SENSVS COEVNTIVM, quia nuptiae ſunt contra- Rurs. e) Hinc et apud Romanos ſolur conſenſus fa- ciebat nuptias. †) Ex quo intelligitur 1) domum deductione paétorumque dotalium ſubſcriptione non ad ſubſtantiam, ſed ad ſignum et probationem matri- monii iure Romano opus fuiſſe g) 2) furorem an- tecedentem impedire nuptias k) 3) metum reddere in validum matrimonium, modo iniuſtus, grauig nec re- uerentialis fuerit. ¹) aà) pr. II. frin in Urgo er ton debe nuptias 3) Mitn nuptize eſlet, ſent ei patrem ucente mberer conlenl ſenlum tilauitio effteich ti poti )patn An log AN VUNE. Ein. . quo C. ad diſt. CIR. ininio. Vunculli n. eni⸗ mul: guo il⸗ ed erlus DE NVPTIIS. 41 a) pr. I. quibus mod. tut. fin. I. vlt. C. quando tut. vel cu- rat. BYNKERSH. L. III. obſ. 24. OlISEL. ad CAII inſtit. L. I. tit. 4. pr. SCHVLTING. ad VI.P. fragm. Tit. XI. 9. vlt. MASCOV. de ſectis Proc. er Sab. c. 9. H. 2. p. I5I. ſqq. b) l. 27. C. h. t. ad quam vid. HEINECC. ad L. Pap. Popp. L. II. c. 3. J. 8. et III. PVETTMANNI comment. de nuptiis ſenum, Halae 1782. 8. c) l. 1. G. de K. N. d) DELPHIN. de matrimonio kunuchi, Halae 1685. 4. HEI NECC. 1. c. e) l. 2. gJ. de R. N. lI. 30. G. de R. I. I. vlt. C. de vepud. diſſent. HVBER. ad I. b. z. n. 2. f. g) l. pen. F. de donat. inter . et U. I. 22. C. b. HVBER. digreſſ. D L. I. c. II. ſlq. h) l. 6. S. 2. Ff. de R. N. 1i) . 122. F. de ſponſal. I. 21. 22. de R. N. WII.LENBERGII traét. & meru reuerent. Gedani et Lipſ. 1712. 4. §. 653. Contiinuaatio. II. Iure MERO ROMANO requiritur: A. Pa- tric, in cuius poteſtate viuunt coeuntes, conſenſus. a) Ergo ex principis iuris Romani 1) mater conſentire non debebat 2) emancipati liberi ine patris conſenſu nuptias reéte contrahebant, excepta filia minore hy) 3) patre furioſo, ſine eius conſenſu validae erant nuptiae; ſed eo abſente, vt ignoraretur, vbi et an eſſet, trennium expectandum erat, niſi nuptiae eſ- ſent eiumodi, quarum conditionem certum eſſet, Patrem non repudiaturum. c) 3) Nepote vxorem ducente et filius conſentire debebat; neptis vero ſi nuberet, aui conſenſus ſufſeiebat. 4) Curatoris conſenſu opus non erat. d) Caeterum nota: 1) con- ſenſum patris praecedere debuiſſe; ſubſecuta enim ra- tihabitionz, nuptiae demum ab eius momento iuſtae efficiehantur e) 2) hunc conſenſum et tacite interpo- ni potuiſſe †) 3) eo negleéto nullas fuiſſe nuptias g) 4) patrem ſine iuſta cauſa diſſentientem ad conſen- ſum cogi potuiſſe. ) C S a) l. 2. 42 TirvIvs X. a) I. 2. ff. de R. N. G. L. BOEIIMERI diſſ. de neceſſario e C parentum in nupt. liberorum in Elect. iur. ciu. . ADR. PVLVAEVS de nupt. ſine conſenſu parent. non 1,Ara⸗. b) L 25. F. eod. I. 1. et 20. C. h. z. c) lI. 16. F. 1. F. eod. d) l. 20. f. eod. IENICHEN de ne- ceſſ. conſenſus curat. in ſponſ. minor. in obſeru. ad LEY- SERI meditat. ad Pand. Vol. X. e) I. 13. F. 6. F. ad L. Iul. de adult. I. 6. C. h. t. Nec aliter dicendum vi- detur, licet iure nouo l. vlt. C. ad Sctum Maced. I. 25. C. 'de don. inter V. et U ratihabitio ad initium retrotra- hatur. cf. IAC. GODOFR. ad I. 152. J. 2. de K. J. HO- TOM. quaeſt. ill. . IX. diſſent. HVBER ad “ h. t. n. 10. f) I. 7. J. 1. J. de ſponſ. I. 5. C. h. 1 g) l. E. de R. N PAVLI rec. ſent. L. II. J. 19. §. 2. 1) 9 . i9. F. de R. N. §. 64. Alterum iuris Romani requiſitim. B. Vt coeuntes CIVES ſint. Ergo net 1) pe- regrinus gaudebat iure connubi, niſi ipſi ſpecialiter conceſſum fuerit; nec 2) ſeruus connubum ſed tontubernium inibat. Pr. I. h. t. I. I1. §. 2. F. de K. M. l. 7. C. de in- ceſt. nupt. VLP. T. V. J. 4. PAVLT rec. ſent. L. II. c. 19. J. 6. CAlI intit. L. I. T. 4. Pr. ibigq. SCHVLTING. GVNDLINGIANA de contub. ſeru. p. II. n. 10. BRISSON. de V. S. f. v. connu- bium et contubernium. g. 65. Tertium iuris Romani requiſitum. C. Vt nuptiae ex ſpeciali aliqua cauſa non ſint prohibitae; aliae enim tanquam I. Inceſtee, non- nullae tanquam II. Indecorae prohibentur; dantur denique III. nuptiae noxiae. §. 66. 4 1 GNXT (006 clen fan NIIS” et elk 1S,: Oritur H GNAD Perſoni uum. ſen 0 lſtena Giuidi⸗ fa ieg “ Hanum )be.⸗ aliter. ſed le in⸗ I fee 4 pr. utub. onnu⸗ n ſint antur 6 DE NVPTIIS. 43 F. 66. De nuptiis inceſtis A Propter CONSANGVINITATEM. I. INCESTAE nuptiae ſunt, quae propter CO- GNATIONIS PROXIMITATEM interdicuntur. a) COGNATIO ipfſa eſt neczſitudo perſonarum ad ean- dem familiam pertinentiumi. Ea eſt vel CONSANGVI- NITAS vel ADFINITAS. Hla oritur ex generatione, et eſt: 1) MERE NATVRALIS, 2) MERE CIVI- LIS, 3) MINXTA, et 4) SPIRITVALIS. ) Haec oritur ex coitu et eſt vel VERA vel QVASI talis. a) FABRI diſſ. viciſſitud. iur. R. de nupt. inceſt. Lipſ. 1763. NETTELBLADTI ſcbema doctrinae de grad. probib. ſec. ius diu. Rom. et Can. in obfſ. iur. ecclel Halae 1783. 8. HEISLERI obſ. ſel. de inceſtu in DESSEN juriſt. Ab- bandl. 3te Samml. Halle 1783. 4. b) l. 4. F. 2. F. de grad. I. 26. C. h. r. §. 67. Gradus et lineae quid? Haec autem proximitas ex gradibus intelligitur. GRADVS eſt quoduis generationis fabtum, ſeu diſtantia perſonae generatae a generante. LINEA eſt ſeries gra- duum. Ea vel RECTA eſt, vel COLLATERALIS ſeu OBLIQVA; ILLA iterum in adſtendentalem et deſcendentalem, HAEC in aequalem et inaequalem ſub- diuiditur. §. 68. Regulae computationis. Regulae computationis graduum (de quibus l. 10. F. de grad. adfin.) hae ſunt: I. Tot ſunt gradus, quot ſunt vel GENERATIONES vel DISIANTIAE perſo- narum vaque ad eum, de cuius cognatione quaeritur. Vel Vt 44 TrrvLvVs X. vt alii: tot ſunt gradus, quot ſuperſunt PERSONAE, demta ea, a qua computatio incipit. II. Iure CIVILI ſemper 8INGVLVS gradus nu- meratur; quae computatio proinde ciuilir dicitur. III. Iure Càa NONICO numerantur in linra COL.- LATERALI gradus VNIVS tantum lateris, eiusque, Gi linea inaequalis ſit, LONGIORIS; et hanc compu- tationem Canonicam dicunt. De qua porro hae ſpe- ciales regulae notandae: 1) quoto gradu vnaquaque perſona in linea aequali diſtat a communi ſtipite, eo- dem diſtant inter ſe. 2) Quoto gradu remotior in Ii- nea inaequali diſtat a communi ſtipite, eodem inter ſæ diſtant. IV. Computatio CANONICA obtinet in doktrina de NVPTIIS INCESTIS; in reliquis obſeruatur com- putatio CIVILIS. TRIERI diſſ. de comput. grad. conſ- et ad fin. Frf. 1736. LVDERI MENKENII coᷣmpendiaria theoria et praxis computat. grad. Lipſ. 172 1. BOEHMERVS de comput. grad. adi. EIVS dofhtfrinae de ablion. GVND- LINGIANA part. 27. TOBIAS RICHTER. lib. ſing. de nupt. et comput. grad. Lipſ. 1744. 8. ANT. CONTIVS de grad. conſangu. et adfin. in Eius opp. Neap. 1725. f. HO TOM. de nomin. et grad. conſan- guin. et adfin. in ei. Vol. difl. BOEHMERlI ius eccl. prot. lib. IV. Tit. XIV. WEISSERS Anleitnng zur Berechnung der Verwandſchaftigrade Stuttg. 1781. 8. §. 69. Prohibitiones nuptiarum. Sunt autem prohibitae nuptiae propter conſan. guinitatem: A. ME- A. M lne⸗ LA ineg Ph B. bro 4. eir eiur Onbitus / Llineot NAE i⸗ r. (01. uuhue, empn. ſpe. Lague 0. in l. inter Nrina conn. Prl. jia et RVS No. lib. N. opp. Onan⸗ 1 Aueh. 21 i. §. nſan. M. DE NVPTIIS. 45 A. MERE NATVRALEM zt MIXTAM: 1) Ia linea RECTA in infinitum; 2) In linea COL.- LATERALI &) aequali, gradu ſecundo a) ) in inaequali licitae ſunt, modo abſit RESPECTVS PARENTELAE. b) B. Propter mere CIVILEM: 1) cum filia adopti- ua, nec non vidua tum patris cum filii adopti- ui, ne ſubſecuta quidem emancipatione, 2) cum ſorore adoptiua, et patris adoptiui matre aut matertera, aut nepte ex filio, niſi adoptio ſit emancipatione diſſoluta. ) C. Propter SPIRITVALEM: cum ea, quam ali- quis ſuccepit ex ſacroſancto baptiſmate. d) a) §. I. 2. 4. J. h. t. De nuptiis conſobrinorum cf. THEO- PHILI paraphr. h. t. §. 4. CAIVS inſtit. L. I. tit. IV. §. 6. ibiq. SCHVLTING. EV. O TTONIS diſſ. de nupt. conſobr. c. IV. b) §. z. 5. I. b. t. Fratris filiam ex Scto Claudiano olim ducere licuit, non vero iure nouo. SVET. Claud. c. XXVI. ALEANDER et OlISEL ad CAll inſtit. L. I. T. IV. n. 19. NOODT. L. II. obſ. 5§. J. 17. C. b. HEISLERS Gutachten von der Ebe mit des Bruders Tochter, in deſſen jur. Abhandl. 2te Samml. Halle 1783. 8. C) §. 1. 2. JI. Q. t. I. 14. pr. or G. 1. I. 12. pr. 1. 5y. J. 1. de R. N. d) l. 26. C. b. z. §. 70. De nuptiis inceſtis B. Per ADFINITATEM αι) veram. A. VERA adfinitas eſt neceſitudo cum conſangui- neis eius perſonaz, qua cum aliquis toncubuit, ſiue con- cubitus legitimur, ſiue illegitimus fuerit. Ex quo in- telligitur: 1) inter ipſos maſculi et feminae conſan- guineos aut collaterales; 2) inter compriuignos; 3) inter- 46⁶ TrIrvLVS X. interpriuignum et nouercae matrem; 4) inter vitri- cum et priuignae maritum adfinitatem intercedere nullam. I. 4. §. 2. de grad. S. ö. I. h. t. §. 7r. Continuatio. Adfinitatis, quum generatione haud nitatur, nulli proprie gradus ſunt; a) ſed receptae ſunt hae regulae: I. Quoto gradu aliquiz CONSANGVINEVS eſt perſonae, quacum alter concubuit, eodem infius concum. bentis ADFINIS c/t. II. Quoto gradu nuptiae prohibeniur inter CON- SANGVINEOS, zodem etiam interdicuntur inter AD- FINES. Ergo nec 1) vitricus priuignam, nec 2) ſocrus nurum, nec 3) priuignus nouercam, nec 4) frater fratris viduam nec 5) filius patris concubi- nam ducere poteſt. 5) a) l. 4. §. §. de grad. b) F. 6. 7. I. b. z. I. 5. pen. et vlt. C. de inceſt. nupt. l. 4. C. h. r. §. 72. De β) quafßi adfnitare. B. QVAsl adfinitas eſt, quae vel ex ſponſa- liis, vel ex diuortio oritur. Vnde 1) filius ſponſam atris defuncti, et pater defuncti filii, ſcut frater de- functi fratris ſponſam; 2) maritus filiam, quam vxor voſt diuortium ab alio ſuſcepit, ducere non poteſt; §. 9. I. . t. l. 12. J. L. 2. 3. F. de K. N. §. 73. 1 Il. HONES Ptine den Datorum gui Inue craln lae ea, gua nium aut publieo Alenone denatore viciſitue ) noptt cumm rap aut nou )14 1. I . l⸗ ler. Me mit Ab lei dii⸗ IITTAI 1) Mar M adul dp Vitri. Ledere ttetur, t hae cumn. (0N. A. jee 2) vec ubi et dh. ponſe. onſam er de⸗ VXO Ctelt, 4 73. DE NVPTIIS. 47 §. 73. II. Nuprziae INDECORAE quae er qnales? II. INDECORAE nuptiae ſunt, quae propter HONESTATEM prohibentur a) Quales ſunt 1) nu- ptiae Senatoris eiusque liberorum nepotumue ex filiis natorum cum libertina aut libertino, aut eo eaue, qui quaeue vel ipfi vel eorum parentes artem ludi- cram faciunt aut fecerunt. 2) Nuptiae ingenui cum ea, quae aut palam corpore quaeſtum aut lenoci- nium aut artem ludicram facit fecitue, aut iundicio publico damnata, aut in adulterio deprehenſa;, aut a lenone manumiſſa eſt; quod poſtea Scto etiam ad Senatores extenſum eſt. Quae tamen prohibitiones ex L. Iulia et Papia Poppocta deſcendentes poſt varias viciſitudines tandem a TIuſtiniano ſublatae ſunt, b) 3) nuptiae adultericum adultera, nec non raptoris cum rapta. c) 4) Nuptiae vitrici cum priuigni vidua aut nouerca mariti priuignae. d) a) l. 42. pr. ff. de KR. b) HEINECC. ad L. Pap. Popp. L. II. c. I. 2. c) I. vn. G. I. C. de rapt. virg. Nou. 134. c. 12. d) I. I5. F. de R. N. HEISLERS Abbhandl. von der Ebe mit des Srieffſobns Witiwe und der Stieftochier Manne. ElVSD. Unerſuchung der Frage: ob die Ebe mit der Mutter der Stiefinutter erlaubt ſey, in deſſen jur. Abhandl. 2te Samml. GRIEBNERI medit. probab. de in- ceſtis cum nouercae matre nuptiis in eiusd. ſel. opuſc. iur. priu. ſect. I. §. 74. III. Nupziae NOXIAE quae? III. NOXIAE nuptiae ſunt, quae propter VTI- LITATEM PVBLICAM illicitae ſunt. Huc pertinet 7) Matrimonium inter Iudaeos et Chriſtianos ſub poe- na adulterii. àa) 2) tutoris eiusque ſilii nepotizue cum pupilla, niſi aut &) rationibus redditis exactoque vice- 48⁸ TrrvLVS X. viceſimo quinto aetatis puellae et anno vtili, aut β) impetrato principis reſcripto, aut „) ex deſponſa- tione, deſtinatione, nominata in teſtamento condi- tione, vel iuſiu patris, cum decederet, dato, nu- ptiae contractae ſint 9) 3) magiſtratus prouincialis cum femina prouinciali propter rationem potentatus; c) 4) clericorum omniumque caftitatis voto obſtricto- rum. d) a) I. 6. C. de Iudaeis. b) l. 56. 59. 60. F. de R. M. I. 6. 7. C. de interd. matr. int. pup. WESTENBERG. in dino Marco p. 391. 394. D'ARNAVD variae coniect. L. II. c. I7. MARKARTI interpr. iur. ciu. L. II. c. 9. Er- örterung der Frage: ob ein Vormuud oder deſſen Lohn ſei- ne Pfleghefoblne vor abgelegter Rechnung beurathen dürfe? in den Beyträgen zur juriſt. Litteratur in den preuſſ. Sraaten Iite Samml. Berlin 1776. 8. III. PVETT- MANNI Progr. ad Orat. D. Marci de pupilla a tutore eiusue filio baud ducenda, Lipf. 1783. c) l. 17. pr. I. 63. f. de R. N. d) lJ. 44. pr. C. de epiſc. Nou. 6. c. I. CALIXTVS de coniugio cleric. cura HENKII Helmſt. 1783. 4. KOERNER vom Coelibat der Geiſtli- cben Leipz. 1784. . 75. Poenae iniuſtarum nuptiarum. Hae ſunt iuſtae nuptiae, de quarum effectibus in Pandectis. At iniuſtae in genere ipſo iure nullae ſunt, adeoque omni effectu deſtituuntur, a) nin co- euntes aut aetatis lubrico aut errore inuincibili dece- pti coierint, modo vel maiores facti vel errore com- pPerto Ratim huiusmodi coniunctionem dirimant. b) In ſpecie vero nuptiarum inceftarum poenae erant: 1) exilium 2) verberatio, ſi perſonae viles eſſent 3) confiſcatio bonorum et dotis, niſi liberi ex priori matrimonio legitimo adeſſent, ad quos tunc ſtatim bona patris perueniebant, praeſtitis tamen ei alimen- tis neceſſariis. e) a,) §. 12. b)1. utiud utan 12. 0 I. V. II ronſenti Obleru⸗ 2) lne ben. 3 gitiman 4) 101 11.6. Gito 1. II. D- ſei⸗ irfe! reuſſ. ETT. utore 7 r. u. 9. IKII li. bus ullae co.⸗ gece⸗ com. t. 5) rant: elſent Nriori atim men⸗ n DE NVPTIIS. 49 §. 12. I. h. t. HEINECC. ad L. Pap. Popp. L. II. c. VI. b) I. 4. C. de inceſt. nupt. HERT'IVS de matrimonio pu- tatiuo in Opuſc. Part. I. GOTTFR. MASCOV. de matr. putatiuo in Opuſe. T. II. Lipfſ. 1776. c) Nou. 12. c. 1. 2. qua derogatum eſt l. 6. C. de inceſt. nupt. MERILL. L. V. obſ. I1. DE LEGILIMAIIONE. §. 76. Legitimatio quid? LEGITIMATIO eſt altur, quo liberir illegitimis conſentientibus iura legitimorum tribuuntur. a) De ea obſerua: quod 1) nec aliqua fctione nitatur, b) nec 2) ſine conſenſu liberorum legitimandorum fieri de- beat. c) 3) iure Romano liberi tantum naturales le- gitimari potuerint. d) a) IORDENS diſſ. II. de legitim. in FELLENBERGII iu- risp. antig. . II. I. H. BOEHMERlI diff. de legitim. ex damnato coitu natorum in Eius Exerc. ad Pand. T. I. b) I0O. IAC. PREHN: ob die legitimation ſich auf eine Erdichtung grüände? Roſt. 1777. 4. diſſent. THOMAS. ad STRAVCH. diſſ. Iuſt. No. 4. §. 3. HOEPFNEKR. Comm. ad Inſt. h. t. c) l. 11. f. de his, qui ſui vel al. iur. Nou. LXXXIX c. TII. d) K. vlr. I h. z. I. 10.] C. de natur. liber, Sunt enim liberi illegitimi vel 1) naturales vel 2) ſpurii, ſeu vulgo conceptt, vel 3) adulterini, vel denique 4) inceſtuoſt §. 12. 1. h. t. l. 23. f. de ſtatu bom. HOTTOMANNVS de ſpar. et legir. in Eius Opp. T. I. MENAG. amoen. iur. c. 39. II-L. PVETTMANNI diſſ. ge querela inoff. zeſtam. fratribus et ſoror. contra ſpurios baud conced. Lipfſ. 1772. §. 77. Eius ſpecies. Ipſa legitimatio fiebat I. per obiationem curiae, II. per ſubſequens matrimonium, III. per reſeriptum 0 prin- 50 TIrvVLVS X. principis, IV. per teſtamentum patris a principe con- Lirmatum. II §. 78. gitimat 5 I. Oblatio curiae quid? 7 lcere I. Per OBLATIONEM CVRIAE, cum pater beret. ) Fflium naturalem curiae ita offerret, vt munera Eerat, 1 curialia valde odioſa aliquando ſuſciperet; vel 6) mod iiam naturalem homini curiali matrimonio colloca⸗: mtelka ret. Eius auctor eſt Theodoſius iunior. I. 2. C.de nat. Uib. Nou. 59. C. 2. ſegg. WVNDERLICEHIII lib. d ) legit. per obl. cur. Ienae 1759. . Ler II. Subſequens matrimonium. 1 II. Per SVBSEQVENS MATRIMONIVM fit, cum pater concubinam, ex qua liberos naturales pro- Ihls creauit, ducit. Quam in rem requirebatur: 1) vt lubere cum concubina nuptiae licitaz eſſent a) 2) vt inſtru- tdert, menta dotalia conficerentur, exceptis agricolis, mi- nat litibus armatis et caligatis ?“) 3) vt iam tempore con- tua har Obtulert cubitus nullum matrimonii impedimentum adfuerit c) 4) vt ipſum matrimonium iuſto modo contractum eſ- 74,0 (t, v. g. ſine vi, dolo rel. Eius effectus eſt, vt legi. timati eéodem, quo legitime nati, iure vtantur. d) a) H. vlt. J. h. 2. b) §. vlt. I. h. t. §. 2. Inſt. de ſucceſſ. quue ab inz. l. 10. C. de nat. lib. Nou. 74. C. 4. H. 2. 3. P Nou. So. c. S. Hinc et legitimatio per inſtrumenta do. toem talig appellatur. Sed et nuda inſtrumenta nuptialia ę tabt ſuffeciſie videntur cf. NOODT. Comm. ad Pand. tit. de nt d pis, qui ſui vel al. VINNIVS ad Inſt. h. t. §. vlt. difſ. n GEBAVER ad Inſt. Excurſ. IV. J. 3. SCHVLTING tatis e ad rooντοαοσ εο.. c) cf. PEREYZ Praelect. ad C. rz. de Nuatur nat. lib. u. 12. d) l. 1. C. Theod. de nat. lib. Nou. Sy. c. J. HENNE diſſ. de legitim. p. ſubſ. matr. Erf. 1751. H R §. 80. 6 ton⸗ Dater unera lloca. E nat. lb. d M ft, 8 pro. 1) rt inſtru⸗ , Mi⸗ e oe lerit) tum el⸗ rt legi. 4 ſuutſ. . 2 . u do: ritliu tit. de lt. iſl LTING t de „ Wyu. t. Eik. DE NVPTIIS. Fr1 §. Lo. Legitimatio per reſcriptam principis. III. Vt RESCRIPTO PRINCIPIS procederet le- gitimatio, ſupponebatur, 1) vt pater concubinam ducere non poſſet, 2) vt ſobolem legitimam non ha- beret. a) Auctor eius eſt Iuſtinianur. Effectus vero erat, 1) vt pater nanciſceretur patriam poteſtatem, modo eam petüiſßſet, 2) vt legitimati ſuccederent ab inteſtato, de qua re ſuo loco. a) Nou. 74. c. 2. pr. et Nou. 5g. c. 9. PAVLI de legit. per reſeriptum princ. Gedani 1756. §. 81. IV, Per teſtamentum patris a principe confrmatum. IV. Legitimatio per TESTAMENTVM PA- TRIS requirebat: 1) vt nullos liberos legitime natos haberet teſtator, 2) vt concubinam ducere non po- tuerit, 3) vt in teſtamento expreſſerit: Je velle libe- ros naturales ſibi eſſe legitimos ſucceſorer; 4) vt mor- tuo patre ipfi liberi teſtamentum adconfirmationem obtulerint principi; 5) vt eſlent heredes capaces. Nou. 74. C. 2. J. I. et Nou. Y. C. 10. §. 82. An detur legitimatio per nominationem Rlii? Praeterea nonnulli legitimationem per nomina- tionem filii in quaſt publico inſtrumento factam eſſe pu- tant. a) Perperam, vt videtur, cum Nou. 1I7. c. 2. ad quam prouocant, de prazſumtione tantum natiui- tatis legitimae, non vero de legitimatione aliqua lo- quatur. b5) a) v. c. PEREZ Praelect. ad Cod. tit. de nar. lib. n. 6. GV- DELINVS de iure nouiff. L. I. c. 16. b) loubrs D 2 Diſt. 52 TITvLvVS X. Difl. I. de legitim. c. V. §. I. Iqq. Caeterum olim le- gitimatio etiam per arrogationem vel adoptionem fieri poterat, quae tamen iure nouo ſublata eſt. 1. 7. C. de nat. lib. Nou. 74. c. 3. et Nou. Sg. c. 7. Quod denique vſum huius tituli attinet cf. IHOMASIVS in diſfſ. Vol. III. TITVLVS XI. D E ALDOPTIONIB V,S. §. 83. Adoptio quid? Differentiae ab arrogatione. ltimus adquirendi patriam poteſtatem modus eſt ADOPTIO, quae æ) in ſenſu GENERALI eſt aftur, quo in locum ſilii eligitur qui natura talis non eſt; &) in ſenfu SPECIALI eſt adus, quo homo ALIE- NI iuris auktoritate MAGISTRATVS pro filio declara- tur. a) Ab ea diſtinguenda eſt ANROGATIO, quae eſt adoptio hominie SVI iurit aubloritatt PRINCIPIS fakta. Haec differt ab adoptione in ſpecie dicta ra- tione 1) obiebti. 2) modi. 3) conſenſus et 4) effektus, tum quo ad ipſum arrogantem vel adoptantem, cum 3) quoad arrogati adoptatiue liberos. ) 2) FELZll difſſ. de adoption. Argent. 1720. SCHROE- DERlI diſſ. de adopt. iure ciu. et moribus Germ. vſit. le- nae 1705. CHR. THOMASII Diſſ. de vſu pract. b. t. in Eius Diſſ. Vol. 3. De cauſis adoptionum apud Ro- manos vid. GROSSERI difſ. Lipſ. 1746. b) l. 5. 40. A. DE 1 ramn. Nonp vel ter triam poſſun niſi ve eupace lium a Porro tein gu Ae ado AAoter mir dd ſubeenn 4) . m le. ſeri C. d nigne Ciſl. 3 eſt ALI non IE- tlara⸗ oee CIPIS Olara- Pecur, cum IROE- t. le 1. b. t. ud Ro⸗ 15. 40 4. D TII. XI. pE ADorriIoxnVs. 53 A. DE ADOPTIONE IN GENERE. §. 84. A X i o m a t a. De ea nota axiomata I. Eſt actus imitans natu- ram. II. Inuenta eſt in ſolatium improlium. III. Non poteſt fieri in praeiudicium vel ipfſius adoptati vel tertii cuiusdam. IV. Eſt modus adquirendi pa- triam poteſtatem. 8öz. Awioma primum. I. Eſt abkus imitans NATVRAM. a) Ergo non poſſunt adoptare 1) caſtrati, ſed poſſunt ſpadones niſi vel imul caſtrati vel in pernetuum generationis in- capaces ſint ?) 2) minores maiores, cum pater fi- lium adoptiuum plena pubertate praecedere debeat. ) Porro ex hac regula intelligitur 1) eum, qui vxo- rem quidem non habeat, ſed tamen habere poſſit, re- e adoptare d) 2) plures ſimul, niſi ex iuſta cauſa, adoptari non poſſe. ]) 3) neminem in locum fra- trie adoptari )² nec 4) adoptionem ad tempur aut ſub conditione aut per procuratorem fieri. 9) a) §. 4. 1. h. t. b) §. 9. Juſt. I. 2. §. I. l. 40. G. 2. F. b. r. l. 39. H. 1. F. de iure dor. l. 6. pr. . t. ſf. de lib. et boſt. c) K. 4. Inſt. I. go. & 7. F. h. z. d) l. 30. F. b. t. HERRMANN. CANNEGIETER obſ. wr. Rom. L. II. c. A VII. e) lJ. 15. O. 2. H. h. t. f) . 7. C. de hered. inſt. vid. tam. I. 5S. G. I. F. de bered. inſtit. et CRELLII diff. de adopt. in locum fratris non monſtroſa. in Diſſ. Faſc. VIII. g) l. 24. §. 1. l. 25. 34. F. b. z. §. 86. Axioma ſecundum. II. Inuenta eſt in ſolatium IMPROLIVM. Ergo non poſſunt adoptare 1) quibus iam ſunt liberi natu- D 3 rales;„ 54 TIVLVS XI. raler; 2) qui liberis naturalibus procreandis ſtudere poſſunt, quales ſunt minores 6 annis, niſi vtroque caſu iuſta cauſa accedat. a) a) I. 17. §. 3. Ff. b. t. I. 15. §. 2. eod. 6. 87. Axioma tertium. III. Non potett feri æ) in praeiudicium ipſius ADOPTATI. Ergo 1) pauper diuitem non re te adoptat, niſi ex iuſta adfectione et praeſtita ſatis da- tione a) nec 2) tutor curatorue pupillum minoremue, niſi poſt rationes redditas, vel ex alia iuſta cauſa, ex- cepto priuigno b) nec 3) ſi adſint ſimul liberi natu- rales legitimi patris adoptiui, adoptatus minus per- cipere debet, quam dignum erit eum conſequi. c) Porro nec peragi debet 6β) in praeiudicium T'ERTII. Vnde 1) filii conſenſu opus eſt, ſi quis in locum ne- pvotir quaſi ex eo nati adoptatur. d) 2) liberis, quos adoptans habet, legitimis, quam ſibi obſequio para- runt, ſpes non debet adoptione diminui. ) a) I. 17. K. 4. 5. E. h. z. b) I. 17. pr. F. I. 2. 3. fr. eod. I. 32. . i. eod. CVIACIVS Obſ. L. II. c. 38. c) I. 17. §. 3. eod. d) I. 6. F. eod. e) c. l. 17. §. 3. F. eod. Axioma vltimum. IV. Eft modur adquirendi PATRIAM POTE- STATEM. Ergo proprie femina non poteſt adoptare, licet ei permiſſum ſit in ſolatium liberorum amiſſorum. 1. 5F. C. . f. Ar 4) W a quen nere u. jure non ri poli uorun II. arro inira p zdopti turi uit julta ead bonorun 0 petre modum ere lue Niu elle ne, ex- natl⸗ per- 1²) TII. Ue⸗ luos ara⸗ = — . 011. Ptare, ſorum. DE ADorrioNisrs, B. DE ARROGATIONE. §. 899. Arrogationis requiſita. Arrogatio requirit 1) principis reſcriptum. a) 2) vt arrogandus jui iuris ſit 3) eius conſenſum, b) quem vero cum olim impuberer in eomitiis interpo nere non poſſent, ideo nec arrogari poterant. At jure nouo ex conſtitutione ANTONINI PlII arroga- ri poſlunt; modo I. ADsIT &) conſenſus propin- quorum et tutorirec) G) cauſae a iudice facta cognitio 4) II. arrogans CAVTIONEM praeſtet, ſe æ) mortuo intra pubertatem pupillo, bona eius illis, qui, ſi adoptio facta non fuiſſet, ad eius ſucceſſionem ven- turi fuiſſent, reſtituturum, et ϑι) ſi impuberem ſine juſta cauſa exheredaſßſet, aut emancipaſſet, ei quartam bonorum partem relicturum, praeter bona, quae ad patrem adoptiuum transtuliſſet, quorumque com- modum ei poſtea adquiſiuiffet. e) a) l. 2. pr. ſr. I. 6. C. 5. t. Iure antiquiori populus in co- mitiis conſentire debebat; deinde reſeriptum principis ſuſciebat. HEINECC. Oyntagm. antiq. h. t. G. 5. 1ſqq. CAII L/t. L. I. T. S. §. I. et L I. T. 3. §. 3. VI-P. fragm. T. VIII. §. 2. 3. HERM. CANNEGIETI ER. obſ. iur. Rom. L. II. c. 19. b) l. I. K. I. 1. 5. O. b. z. c) l. 21. F. ood. VI. b. 1. c. l. 2. C. h. t. 7. olt. C. de praeſt. auétor. d) In quo verſetur haee cognitio, tradit §. 3. Inſt. et l. 17. ff. h. t. e) §. 2. Inſt. l. 15. 20. f. I. 2. C. h. t. cf. MAIANSII Diſſ. de arrog. im- pub. in Diff. Vol. I. MADIHNI Diffſ. de quarta D. Fii eiutque nſu bodierno Frf. ad Viadr. 1770. F. 90. Eius effecta. Effectus arrogationis ſpeciales ſunt: 5 4 56 TITVLVS XI. I. Ratione ARROGATORIS: 2²) patria poteſtas non ſolum in ipſum arrogatum, ſed et in eius, quos in poteſtate habuit, liberos, tanquam in nepoter, a) 2) vfusfructus in bona arrogati viui, 3) vt nomine arrogati propter eius debita conueniri poſſit, 4) vt ſuccedat arrogato non emancipato. 5) II. Ratione ARROGATI: 1) participatio iuris adgnationis, non vere ſanguinig c) 2) participatio dignitatie arrogantis, ſi maior ſit ipſius arrogati di- gnitate 4) 3) ius ſuccedendi. e) a) §. 71. I. J. 40. pr. J. h. t. b) §. 2. 3. Inſt. de adquiſ. per arrog. c) 1. 232. V. b. rz. d) I. 35. J. ecod. HERM. CANNEGIET. obſ. iur. Rom. L. II. c. 18. e) §. 2. J. de leg. agnat. ſucc. C. DE ADOPTIONE IN SPECIE. HJ. 91. Adoptio in ſpecie ſic dicta. Ea jure nouo a) fieri debet 1) afie interue- nientibus, 2) apud magiſtratum competentem, qui plenam habet legis actionem, 3) prazſente et non con- tradicente adoptando et adoptante. 5) Hinc porro nota: 1) coram tabellione et per teſt amentum non re- Qe adoptari ?), 2) adoptionem pertinere ad iurisdi- RNionem voluntariam, 3) adoptionem non iure fa- tam a principe confirmari. 6 a) Iure enim antiquo per tres emancipationes duasque ma- numiſſiones in fliis, et per vnam in caeteris liberis fie- bat. b) I. 1. l. vit. C. h. t. c) I. 4. C. eod. HERM. CANNEGIETER. ob. iur. Rom. L. II. c. 20. 4) l. 3. 4. F. eod. e) f. 535. F. eod. §. 92. Ek adoptitn et Vterd tamen xtraneo peteren )eogde quum. CTAM Giſtindi I. e famili iis ado Ng è intel II. ſegusten müilin er dat tun Vberins 3. Ch erue⸗ agi 1 0⸗ vono n re⸗ nisdi⸗ re kr le M- is he⸗ ERM. 6 92. DE ADOPTIONIBVS. 57 §. 92. Eius efjectus iure antiquo et nouo. Effectus adoptionis iure antiquò ſemper erat, vt adoptatus transiret in patriam adoptantis poteſtatem, et vterque inuicem ab inteſtato ſibi ſuccederet; quod tamen luſtinianus ita mutauit, vt ) filio familias ab extraneo adoptato, patri adoptanti nulla in eum com- peterent iura, aeque ac ſi adoptio facta non eſſet; at &) eodem ab adſcendente adoptato, maneret ius anti- quum. Vnde adoptionis in PLENAM ſeu PERFE- CTAM et MINVS PLENAM ſeu IMPERFECTAMI diſtinctio. Cuius vſus eſt: I. Ratione PLENE adoptati, vt &) egrediatur e familia patris naturalit, transeatque in familiam pa- tris adoptiui β) vt ſubiiciatur eius patriae poteſtati, ) vt gaudeat iure ſuccedendi tum ex teſtamento cum ab inteſtato. II. Reſpectu MINVS PLENE adoptati, vt con- ſequatur quidem agnationis iura, ſed æ) maneat in fa- milia et poteſtate patris naturalis adeoque εο) ſucce- dat tum patri naturali, cum ſimul adoptiuo; quod vberius ſuo loco tradetur. cf. F. 2. I. l. 10. PDr. §. T. 2. J. C. h. t. D 5 TIT. TITVLVS XII. QVIBVS MODIS IVS PATRIAE POTE- STATIS SOLVITVR. §. 92. Conn e X i o. Pitria poteſtas vel I. plane tollitur, vel II. tan- tum transfertur, vel III. iterum recuperatur. §. 94. De modis tollendi patriam poteſtatem A. ex cauſa naturali. I. PLANE TOLLITVR et quidem: A. Ex cauſa NATVRALI I. morte filii. II. mor- te patris, ſi nemo, in cuius poteſtatem liberi recidere poſſent, adſit. Quo caſu 1) liberi patris defun- Gi fiunt heredes ſui, et 2) nonnulla patriae poteſta- tis iura, ſi liberi adhuc impuberer ſint, effectum ha- bent. Vnde ſi æ) ſolus pater adfuerit vel auus, eius morte liberi nepotesue ſemper ſui iuris fiunt; 6) ſin auus et pater ſimul adfuerint, et ille quidem filium eiusque liberos ſimul in poteſtate habuerit, hi nec aui nec patris morte liberantur, cum ex aduerſo, vbi pater tempore mortis aui vel iam emancipatus vel praemortuus fuerit, omnino ſui iuris fiant. Pr. Inſt. h. t. CAII Inſt. L. I. T. VI. VLP. fragm. TL. X. §. 2. §. 95. —11 15ͦ De noli, B. tur PN Nolenten ur. 0) I. prinmni et ipi ſentiant drlarut liberort 2)0 Ell 1 nor- dere kun⸗ eſta. ha- ejus n lium nec erſo, vel liſ. TITr. XII. QvIB. MOD. IVS FATR. POT. 5§9 K. 95. De modis tollendi patriam poteſtatem B. ex cauſa cinili et ve- luntaria. In ſpecie de emancipatione. . B. Ex cauſa CIVILI eaque æœ) volunteria tolli- tur EMANCIPATIONE, quae eſt actus, quo liberi volenters ab ipſo patre expreſſe e ſua poteſtate dimittun- tur. d) Ea duplex eſt: I. ANASTASIANA, quae fit per reſcriptum printipis, modo &) iudici competenti inſinuetur, G) et ipſi liberi vel apud eundem vel alium iudicem con- ſentiant. b) II. IVSTINIANEA, quae fit ſola vatrise declaratione apud iudicem competentem cum conſenſu liberorum. c) a) SCHELTINGAE Diſſ. II. de emancip. in FELLENBER- GII wmrisprud. antiq. Vol. II. HEIMBVRGII diſßcill. emanc. capita lenae I742. SENRENBERG. diſſ. de iuri- bus egreſſus e patr. pot. Rom. et Germ. Gieſſae I763. et in El. libro ſemeſtrium, ibid. KRAVSII difl. de differ. emancip. Rom. et Germ. Vit. 1755. LEXSERI Med. ad Pand. Spec. XXI. THOMASII diſſ. de vſi: pract. hbui. zit. in Eius Diſſ. Tom. IV. b) l. 5. C. de emanc. lib. c) F. 6. I. b. t. l. vlz. C. de emanc. lib. Iure enim anti- quo emancipatio per venditiones et manumiſſiones ima- ginarias peragebatur, ques vero circuitus Iuſtiniznus plane ſuſtulit. c. I. vlt. C. de emanc. Ceterum de dui- ſione emancipationis in generalem et ſpecialem cf. GME- LIN und ELSASSER gemeinnützige juriſt. Beobacht. 2ter Band p. 228. BERG. Oec. iur. pag. IIS5. ed. nouifl. §. 96. De effectu emancipationis. Fflectus emancipationis eſt 1) ratione PATRIS, *) vt retineat ius ſuccedendi, 6) vt gaudeat dimidia vſusfructus parte in bonis emancipati; „) vt nan- ciſcatur 60 TITvVLVS XII. ciſcatur tutelam in impuberes emancipatos, de quibus omnibus ſuis locis. Reliqua patriae poteſtatis iura ceſſant. II. Quoad ipſos emancipatos, vt o)] naturalet liberi retineant ius ſuccedendi a) β) adoptiui vero eo de- ſtituantur b) „) vtrique habeant patriam poteſtatem in liberos poſt emancipationem natos. ) a) I. 15. §. 1. C. de legit. hered. N. 1II8. c. . De iure an- tiquo cf. l. II. C. eod. I. vlt. C. de emanc. lib. by l. 10. pr. §. I. 2. C. de adopt. DONELL. comm. iur. cin. L. II. c. 27. c) F. 9. Inſt. b. t. §. 97. De cauſis tollendi p. p. G) neceſfariis. Haec de cauſis ciuilibus iisque voluntariis. Por- ro tollitur ex cauſa ciuili eaque βι) NECESSARIA vel in poenam vel ex alia neceſſitate. A. In POENAM 1) propter capities diminutio- nem patris maximam et mediam, a) 2) propter leno- cinium cum filiabus exercitum b) 3) propter infantis expoſitionem 4) 4) propter ſecundas nuptias inceſtas d) 5) propter ſaeuitias.?) Ceterum his ſpeciebus omnia patri adimuntur iura, quid, quod, diſſoluta propter inceſtas nuptias poteſtate, liberi ſtatim accipiant bona paterna. †) B. Ex ALIA neceſſitate 1) per filii deportationem vel captiuitatem g) 2) dignitate, quam filius eſt ad- eptus, a curia liberante, veluti patriciatus, epiſcopa- li, confſulatus ordinarii vel codicillaris, praefecturae praetorio et vrbi, magiſterii militum et patrocinii fiſci. Hoc tamen caſu liberis omnia familiae iura Jalua manent, ſublatis tantum incommodiæ ex Patris atris po 1 „ . iſituti⸗ tra arro familiae ccepit, diu t y⸗ II. zi, ſa in Kopt Pj.l.,. III ingratit Optione tia prin ) Ln de 4 Cet. lbus iura beri term 4: cin. Por⸗ RlIA utio⸗ jeno⸗ unti⸗ kard) nnid ppter bona Unem Lad- ope⸗ turae einii iura er itns GQVIB. MOoD. IVS PATR. POT. 61 patris poteſtate ad eos redundantibus h) 3) propter reſtitutionem in integrum quam pubes vel minor con- tra arrogationem impetrauit, quo caſu ſimul omnia familiae iura extinguuntur ½) 4) ſi quid pater ea lege accepit, vt liberos emancipet k) 5) ſi filius familias diu vt pater familias, tacente patre, res ſuas geſſit. ) a) §. 1. 2. 5. I. h. CAlII. Iuſt. L. I. L. VI. H. I. 2. ibique SCHVLTING. b) I. 6. C. de ſpecta6c. c) 1. 2. C. de inf. expoſ. N. 1532. c. 1. d) N. 2. c. 2. e) 1. vn. fj. i a parent. f) Nou. XII. c. 2. g) O. 1. 3. F. I. h. 1. h) K. 4. I. D. z. 1. vlt. C. de decur. Nou. 81. c. 1. 2. 3. WOLFG. TRIERI Diſſ. de dignit. quae a pat. pot. liberant. Prf. 1737. ¹) J. 32. pr. l. 33. fr. de adopt. l. 3. §. 6. fFf. de minor. k) D,D̃I. 92. F. de C. er D. 1) I. 1. C. de pat. pos. §. 98. Translatio P. P. II. TRANSFERTVR patria poteſtas 1) morte aui, ſuperſtite filio non emancipato 2) datione filii in adoptionem plenam 3) arrogatione ipſius patris. Pr. I. h. t. l. I5. de adopt. §. 99. Recuperatio P. P. III. RECVPERATVR fſoluta patria poteſtas 1) ingratitudine liberorum emancipatorum a) 2) read- ontione b) 3) reſtituto patre vel ex ſpeciali indulgen- tia principis vel iure poſtliminii. c) a) I. vn. C. de lib. ingrat. b) l. 22. I. 37. J. I. 1. 417. F. de adopt. C) H. I. er 5. I. h. t. I. 9. C. de ſentent. paſſ. Cet. vid. IORDENS diſſ. de mod. quib. pat. poz. ſolu. El- Trr. 62 TITVYLVS XIII. I. 71 DE Dublimin 6 . ochumn in E V 1 E LIS. tnte nagi/ ne erunt 1) g. 100. 2) 1ra ns i t à 5. 1 . ec de iis, qui alieni iuris ſunt, hominibus; iam Ceterum de iis, qui ſui iuris dieuntur. Hi vero vel een impuheres ſunt vel minores vel maiorer. Iſti ſub TV- Dub TELa, illi ſab CVRA viuunt, hi NEVTRO IVRIEE in regula tenentur. n R lieito §. 101. focke Tutela quid? TVTELA a) auctore Seruio Sulpicio, eſt viæ ac poteſtas in capite libero, ad tuendum eum, qui Pro- vpter aetatem ſe defendere nequit, iure ciuili data et ver miſſa b)ſeu clarius: eſt munus publicum perſonale quo r quis ad curam perſonae impuberis morte patris Jui iuris muneris Jatti obligatur. tr 1 / 7 . . a) de etym. b. v. cf. MENAG. omoen. c. 39. b) S. 1. elleino I. I. 1. pr. ff. 6. t. cf. EV. OTTO com. ad I. h. t. J. I. mnlclre HEINECC. elem. Inſt. J. 203. GEBAVERI progr. de KHYM Hine ap Seruii Sulpicii deßnit. tut. in Ex. acad. Vol. II. WAG. E ,) n NERI lib. fing. de genuino defin. tut. intell. Lipf. 1742. 4. d Gie 3 WIESANDI Obſ. iur. Rom. er Sax. Spec. I. Vitemb. 0 tion 1775. 4. et in Eius opuſc. Lipfſ. 1782. c) cf. ILL. Utite inte SEGERI difſtl. de biſt. tutel. ſub lib. republ. Lipf. 1760. 10 c) nar PAVL. MONTANVS de iure tutel. Hagae 1657. 8. dbb 1)1 CHR. THOMaASII difl. de zurelis in diſſ. Vol. II. ent §. 102. . ete d⸗ 2. I iam 10 vel IV. IVRE. eſt vi⸗ vro- t per- le Auo uuni ) Kr. Der. de WA. zenl. ek II. 60. 67. 5 1 102, 4 DE TVTELIS. 63 §. 102. Primum de tutelis axioma. I. Tutela eſt munus publicum perſonale. Munus Publicum dicitur offcium priuati hominis, ex quo com- modum in ſingulos vniuerſosque ciuer peruenit, aubkori- tate magiſtratus ſuſcipiendum. a) Eiusmodi munera erant 1) perſonalia, 2) patrimoniorum 3) mixta. b) a) 1. 229. §. 4. J. de . & Py) I. I. K. 4. l. 1S. pr. O. 1. 15. 26. fF.. de muner. Ceterum in genere nota: tutelam ezriplici reſpectu conſi- derari poſie 1) quoad totam rempublicam eſt munus publicum et iuris PVBLICI. 2) Katione ipfius zutoris et pupilli eſt quaſi conzractus, vt loquuntur. 3) Re- ſpectu zertii inter pupillum et tutorem efficit perſona- rum aliquam vnitarem, qua pupillus ex facto zutoris licito iura ſibi adquirit et obligatur. Tit. ff. 4uando ex facto, tut. §. 103. Con ſe d a r i a. Ex quo axiomate intelliguntur regulae: I. Qui muneris publici capax eſt, ſimul tutelae capax habe- tur. II. Sicuti munus publicum ſine iuſta cauſa re- cuſari non poteſt, ita nec tutela; et iniuſte recuſans mulctae diclione aut pignorum capione cogitur. a) Hinc apparet, lios quidem familias tutores eſſe poſ- ſeb) non vero 1) furioſos et mente captor, niſi ſub conditione: cum ſanaz mentit eſſe cozperint, quae et Zacite intelligitur e) nec 2) feminat, excepta iure no- uo d) matre et auia, quae tutrices eſſe poſtunt, mo- do 1) fenunciauerint Scto Velleiano, nec 2) trans- eant ad ſecundas nuptias e) nec 3) teſtator eas tu- trices fieri prohibuerit. ) Caeterum praeferuntur omni- 64 Trrvrvs XIII. omnibus collateralibut, non vero tutori teſta- mentario. g) a) I. 1. f. de adm. turt. l. 9. ſr. de mun. l. 3. C. de ſuſp. tur. KVESTNERI difl. de ritu pign. capionis ap. Rom. §. 6. b) pr. Inſt. qui tut. teſtam. dari poſſ. I. 1. J. h. . c) l. 2. I. qui teſt. tut. dari poſſ. I. 11. f. b. r. d) Iure enim antiquo mater per reſériptum principis tutelam im- petrare debebat, I. vlt. f. h. t. e) Nou. uS8. c. 5. nec amplius iure nouo haec renunciatio iureinrando feri debet, Nou. 94. c. 2. f) L.EYS. Med. ad Pand. Spec. 230. Med. I. cf. HAHNII difſſ. de tut. materna. Helmſt. 1661. HENNE difſ. de zut. legit. marris er auiae, Erf. 1736. K RAVSII difſ. de zut. materna ex iure com. Germ. et Sax. Vitemb. 1724. DE LVDWIG dif- fer. iur. Rom. et Germ. in mar tut. in Eius opuſc. miſ- cell. T. II. p. 1II5. g) cit. Nou. F. 104. Aioma ſecungldum. II. Hoc munus publicum ex LEGIBVS incumbit. Er- go omnes tutelae in ſenſu lato ſunt legitima-. Sed Jpecialis obligatio, qua certa perſona ad tutelam vo- catur, eſt, vel 1) expreſſa patris impuberis in te- ſtamento declarata voluntas 2) vel ſpes ſuccedendi impuberi ab inteſtato, vel 3) iuſſus magiſtratus ſpe- cialis. Hinc tutela in TESTAMENTARIAM, LE- GITIMAM et DA'IIVAM diuiditur. Nota: Iure tum naturali cum germanico quarta tutelae ſpecies, quae pactitia dicitur, addi poteſt, de qua ta- men an Romanis cognita fuerit, diſputatum eſt, cf. GLAFEV epiſt. de zut. pactit. Tubing. 1716. 4. LEx- SERI medit ad Pand. Spec. 327. DAKRIES diſſ. de tut. pactit. tam in iure Rom. quam Germ. fundata, eiusque in Foris vſu. Ien. 1739. HEINECCII diſſ. de tut. pact. Lipf. 1765. pluresque. Vid. hiſtoriam huius controuer- ſiae in NETTELBLADTS Hall. Beytr. zur jur. gel. biſt. T. I. P. 121I. III. II. tur. ) l. Prueſtet gebeat II. vando ſen ſige decr, etexigat aubtorit⸗ kbor- Das tut queunt! Inltos) Pereſſe . 4) 14. latius auct. W. ſaſto. P morte da labenti n )lemine keninarun c. ſ. 4rando Pand. Nerue. ris er e iure Gdif⸗ . . e. mil⸗ Er. Sed vo. in te⸗ dendi s ſpe. 1,LE. tutelae ua t- 4, ck. LE- de tut. lee in t. fuck. trouer- Ill. DE TVTELIS. 65 §. 105. Axioma tertinm. III. Zutor primario perſonae, ſecundario rei da- tur. a) Ex quo patet, officio tutoris contineri: I. quoad PERSONAM pupilli æ&) vt ei alimenta praeſtet β) vt curet vbi et a quo pupillus educari debeat 7) vt eum in iudicio deſendat. II. quoad RES eius &) vt mobiles, quae ſer- uando ſeruari non poſſunt, vendat ο) vt immobilia ſine decreto iudicis kaud alienet ) vt debita ſoluat etexigat % vt reditus ex bonis pupilli percipiat 6) g) vt auéctoritatem ad negotia pupilli interponat. c) Porro ex hoc axiomate intelligitur, eas perſo- nas a tutela arcendas eſſe, quae huic officio ſatis ne- queunt facere, veluti æ) minores d) β) ſurdos et mutos e) )) acgrotos, qui ne ſuis quidem rebus ſu- Pereſſe poſſunt. ) 2) g. 4. I. I. 14. ff. de tut. teſt. b) de quibus omnibus latius in Pandectis dicetur. c) cf. infra tit. I. de auct. tur. d) §. 13. I. de excuſ. tut. e) l. 1. JH. 2. 3. F. b. f) l. 10. G. S. F. de excuſ. 9. 106. Aioma quartum. IV. Tutor datur impuberi] morte patrie ſui iurie Jaéto. Pupillus enim dicitur, qui, cum impubes eſt, deſiit eſſe in patria poteſtate, quod accidit vel morte patris vel emancipatione. Hinc 1) patrem hiabenti non datur tutor, etiamſi pater abſens ſit, nec 2) feminae puberer tutorem habent, ſublata perpetua feminarum tutela. G E l. 2239. 66 TIrvevs XIII. . I. a59. Ppr. de V. & l. 6. H. 4. ff. b. t. EV. OITO de aur. fem. perp. in diſſ. iur. publ. et priu. SCHVLTING. ad VLP. fragm. Tit. XI. §. 25. et 27. HEIN. ad L. Pap. Popp. L. II. c. XI. §. 3. §. 107. Corollaria. Praeterea ſciendum 1) tutorem in regula non dari ad ſingulum, ſed ad omnia pupilli negotia. a) 2) plures tutores ita conſtitui poſſe, vt aut ) ſingulus zerto bonorum generi detur “) aut 6β) alter fiat tu- tor gerene, alter vero honorariuf, a quo differt tutor notitiat cauſa datus, adiutor tutelat et alloer tutoris. a) l. 12. ff. de zut. teſt, except. eſt in l. 10. pr. ff. eod. l. 9. l. 13. pr. ff. de tut. et curat. dat. l. 17. H. : F. de appell. b) I. 15. F.. de tut. zeſt. c) lI. 3. §. 2. J. 24. G. de ad- min. zur. l. 20. H. 1. F. de tut. teſt. l. 13. H. 1. F. h. t. G. vlt. I. de curat. WILLENBERG. de zutor. honor. Gedan. 1I72I. LEVYSER. Med. ad Pand. ſpec. 329. re.e BBB— TITVLVS XIV. DE . TVTELA TESTAMENTARIA. §FK. 108. Tutela teſtamentaria quid? T'tela TESTAMENTARIA eſt, quam ex oltima patrir impuberis voluntate ſuſcipimus. a) Origi- nem habet ex XII. tabb. in quibus ſic: Patertamiliat vti legaſit de tutela ſuae rei, ita iur eſto. b) Ex qua lege intelligitur huius tutelae indoles: I. Paterfami- Tr. lur gaude de re un III. boten IV. Vti ſitio valich 4) AlE ALVI lig in b.1. Uge yero natri PAE Deind urſtituti Eet huins t un temh et tempore et 3) mort Pater non ſe et 91 Vero e) iſ 6tus iue niſt geque 1 tutorem di 60 mortno, — e tut. — G. 8d Pay. non ) 2) gulus t tu. tutor . 4) .. l. Appell. de dd. 1 t. . Bedan. Ultima Origt —— mnitian Es ua lfaur. ar TIT. XIV. PDrE TVTELA TESTAMEN TARIA. 67 lias gaudet hoôc iure tutorem dandi. II. Poteſt legare de re ſua, i. e. de liberie in Jua poteſtate conſtitutis III. Poteſt legare i. e. vltima voluntate diſponere. IV. Vti legaſlit, ita ius ſto. i. e, omnis eius diſpo- ſitio valida eſt. ²) ALENANUDER POLITTVS a S. SIGISMVNDO de e. Fect. pat. pot. in cond. zeſtam. in MEERM. theſ. T. I. A LVDWIG de differ. iur. Rom. et Germ., in zut. teſt. er leg. in Opuſc. Miſcell. T. II. p. 1071. b) L. 1. pr. f. b. 1. 9. 109. S Quis det tutorem? Ergo I. PA TRI competit ius tutorem dandi, non vero matri, niſi liberos ſimul heredes ſeripſerit. 7. 4. f. b. z. cui obſtare videtur l. 4. C h. r. ad quam vid. BYNKERSEHI. Olſ: L. II. C. 1. §G. IIoO. LQuibus derur tutor? Deinde II. Paler liberis in POTESTATE SVA conſtitutis tutorem dat. Ergo patria poteſtas eſt huius tutelae fundamentum, modo liberi non ſo- lum tempore 1) teſtamenti conditi in ea fuerint, ſed et tempore 2) mortis teſtatoris in ea adhut exiſtant, et 3) mortuo teſtatore ſui iuris fiant. a) Hine 1) pater non ſolum tutorem dat liberis oσ) iam natis, ſed et β) poſtumis ſuis b) et P) exhertdatit, c) Non vero &) illegitimir, nifſi heredes ſeripſerit, tutorque datus a iudice confirmatus ſit et 6) emancipatit, niſi aeque tutor confirmatus ſit ) 2) auus paternus tutorem dat nepotibus in ſua boteſtate conſtitutis, ſi, *ο mortuo, in patris poteſtatem haud recidant. †) E 2 a) l. 68 TrrvLVS XIV. a) J. 73. §. 1. F. dé K. T. by) l. 1. J. 1. J. 10. H. 5. J. H. ?· c) lI. 4. pr. F. eod. d) I. vlt. C. de confirm. ut. e) §. 5. I. de tut. f) F. 3. I. eod. F. 111. Vbi detur? Porro III. Pater VLTIMA VOLVNTATE fu- jorem dat; id eſt, vel teſtamento ſolemni vel codicillis teſtamento confirmatit. a) Hinc axioma: nonnulla, qua? de TESTAMENTIS cauta ſunt, adplicari debent TVTELAE TESTAMENTARIAE. Vnde: A. Voluntatem teſtatoris quoad TVTELAM aeque plenius interpretari debemus, ac in ipfir TESTAMEN- TIS; ne teſtator nec quoad tutelam pro parte teſta- tus pro parte inteſtatus decedat. 9) Ex quo ſequi- tur tutorem ad partem patrimonii datum, toti patrimonio datum cenſeri c) G) eundem vni filiorum datum, reliquis omnibus datum videri, modo &) teſtator ſciuerit, ſibi eſſe plurer liberos nec 33) aut prazſumi aut aperte probari poſſit, teſtatorem aliter ſenſiſſe, 3) eundem fliir datum, et liabus datum eſſe, 4) eundem liberie datum ſimul nepotibus datum cenſeri; ſecus ſi fliir datus ſit, licet alias ſub filio- rum nomine et nepotes contineantur, 5) eundem vel filiis vel filiubue datum aeque poſthumis datum in- telligi 6) eundem denique poſteris datum omnibus li- beris, tam natir quam poſthumis, datum videri. 4. 3 B. Ii tantum, qui HEREDES ſcribi poſſunt, et TVTORES dari poſſunt; ſi ſimul munerit publici capa- ces ſint. Ex quo patet, 1) ipſum heredem recte tu- torem dari e) nec non 2) furioſum, mentecaptum et minorem.) Non autem 1) perſonam incertam. g) nec 2) eum, qui ſe in teſtamento ipſe tutorem ſeri- nſit ſecd tem teſta cnd fin MXI toſta llato cenle 8 d erat, mati fiebe TRE ſei ſtior dee lun f.ber. e) E nu. licilir nulla, Mbem aegne AEN. teſta egui- oti iorum 0 a) ) t aliter datum datum b fllio⸗ Uodemm Gin in⸗ nibur li⸗ 9) Unt, et i capa. elle tu⸗ captum rtam. 9 ein /. N PDE TVTELA TEST AMEN TARIA. 6 * npß. It h) nec 3) in tutoris arbitrio poni poſſe, cui libe- rorum tuter eſſe velit. ¹) a) l. 3. F. h. 2. b) I. 12. de K. I. c) §. 17. J. de excuſ. tut. d) F. j. J. . F. 6. 16. J. b. t. e) l. 7. F. h. r. 5) S8. 2. I. . 10. §. 3. F: b. r. nec obſtat §. 1. I. de excuſ. tut, et l. vit. C. de zut. leg. g) l. 20. pr. b. t. 1) ½ 2. Y. A. . ¹) 1I. 23. F. eod. H. 112. Quomodo dari poſſit? Denique IV. cum IVS SIT, vti pater legaſſit, ſequitur, tutorem et a certo tempore et ad certum tempus et ſub conditione et vſque ad conditionem teſtamento dari poſſe, quo quidem caſu 1) pvendente conditione vel die tutor interim a iudice datur 2). de⸗ Kiciente ea, tutela ad legitimum tutorem peruenit. . S. O. J. 2. L. II. Pr. VG. h. f. §. II 3. De confirmatione tutorum. Nonnunquam tutoris teſtamentarii CONFIR- MATIO accedere debebat. Ea erat abkus, quo futor teſtamentarius CONTRA LEGES datus, pro IVSTE dato a magiſtratu declarabatur. Contra leges datus cenſebatur 1) ſi eum dederat, qui non poterat. 2) Si datus erat, cui dari non poterat. 3) Si non datus erat, quomodo et vbi debebat. a) Ipſa vero confir- matio aut CVM aut SINE inquiſitione vel ſatirdatione fiebat. En rem ipſam! Contra leges datus æ) a PA- TRE omni modo; ο) a MATRE cum inquiſitione ſed ſine ſaticdatione; ) ab ENTRANEO, cum inqui- ſitione et ſatitdatione confirmandus erat. ) Sed haec hodie ſunt inutilia; cum in Germania non ſo- lum omnes omnino confirmari debeant tutores, ſed E. 3 et 70⁰ . TIrvVLVS XIV. et ipſius confirmationis hodiernae alia, quam Roma- nae, ſit indoles. e) a) l. 1. G. 1. F. de confirm. tut. b) l. 1. H. 2. k. 2. l. 3. I. J. 6. I. 7. pr. ff. l. F. 9. 10. F. I. vlt. C. eod. I. 4. ff. b. t. c) vid. Reform. pol. imp. de 1548. Lit. 31. §. 2. et Ordin. polit. Imp. de 1577. Lit. 32. J. 2. AXxRERI diſſ. de difer. iur. Rom. et Germ. in conkrm. tut. Goet. 1748. — — ——— —— TITVLVS XV. DE LEGITIMA AGNATORVM TVTELA. g. 114. Tutela legitima gquid? ltera tutelae ſpecies dicitur LEGITIMA. Ea in genere eſt, quae proximir impuberis heredibus ab inteſtato defertur. Ergo fundamentum huius tutelae eſt ſpes ſucce ſionis ab inteſtato. Vnde regula: vbi cſt SVCCESSIONIS emolumentum, ibi et plerumque onut TVTELAE eſſe debet, a) Dicitur: plerumqut. Ex- cipiuntur enim 1) nonnullae perfonae, quae quidem ſuceeſſionis capaces, at tutelae incapaces ſunt, v. g. feminae et minores 2) qui iuſtam habent eοανaſäandi cauſam, quamuis heredes eſſe poſſint; de qua re infra. a) §. vn. L. de leg. patron. tut. I. 73. pr. de R. I. IO. BERN. FRISII diff. de nexu tutelae et ſucceſſionis legitimae, Ien. 1719. Diſſent. WIESAND. Obſ. iur. Rom. et Sax. Spec. 3. Vit. 1775. 4. et in Eius opuſe. Co I. Tabb. d NEIS; TOhRV. tinet et tutelape ef. . deck ume c.) Lo eſam int atus el terim ² rlo, vel tione tu te Nie erat, 4) Kr eſ. ſ.1. OIa. ERI Coet. Ea in bur a⸗ utelae Nbi 2 onli nidem 1 V., 9. Mani la 1e 5ENN. e, len. 115. LEGITIMA AGNATORVM TVTELA., yr. §. I15. Tutela legitima quotuplex? Cum vero ius ſuccedendi ab inteſtato competat: I. AGNATIS, quibus diſertis verbis in XII. Tabb. datum eſt; a) et nonnunquam: II. EXxTRA-= NEIS; ſequitur, tutelam legitimam eſſe vel AGNA- TORVMvel EXxTRANEORVM. Ad priorem per- tinet etiam tutela Educiaria; ad poſteriorem vero, tutela patronorum et parentum. cf. C. F. WALCEII diſſ. de legitima extraneorum tutela Sect. I. Ienae 1753. Ceterum ſubſpecies tutelae legi- timae erat ceſſicia, de qua cf. K VESTNERVM de tur. ceſſ. Lipſ. I745. HEINECC. ad L. Pap. Popp. Le II. c. XI. g. 32. . F. 116. Quando ei locus ſit. Locus ei eſt 1) ſi parens vel plane vel quoad tu- lelam inteſtatus deceſſit a) 2) teſtamento, quo tutor datus eſt, deſtituto, iacente enim hereditate tutor in- terim a iudice datur ) 3) mortuo tutore teſtamenta- rio, vel, ſi plures fuerint, mortuis omnibur c) 4) da- tione tutoris teſtamentarii ipſo iure nulla 5) deficien- te die vel conditione, ſub qua teſtamentarius datus erat. 4) a) §. 2. I. b. t. 1 6. F. b. . b) l. 9. I. 1io. pr. F. de rzur. ioſt. c) §. 2. J. H. t. I. 11. §. 3. 4. F. de tur. Teſt. I. 2. H. 6. H. h. t. d) l. S. §. 2. I. u. pr. ff. de tut. teſt. §. 117. Quando ce ſCſet. Ex oppoſito non obtinet: I. Quotiet adhut teſtamentaria ſperatur; a) vnde ceſſat &)] teſtamento vel propter iniuſtam liberorum E 4 ex 72 TIrvIvs XV. exheredationem vel poſthumi agnationem inualido b⁵) 66) pendente die vel conditione, ſub qua tutor teſta- mentarius datus erat. c) II. Quotier ſemel tutela ad teſtamentarium adhuc viuentum tutorem deuoluta eſt. Ergo ceſſat: &) ſi teſtamentarius ſe ecuſauerit; &G) ſi remotus ſit. dy a) l. 2. pr. de tut. teſt. b) l. 32. F. de tut. teſt. Nou. n5. c. 3. in fine. c) l. n. pr. ff. de zut. teſt. d) lI. u. §. 1. F- eod. cf. THOMAS. in nor. ad &rauchii diſſ. Iur. Iuſt. Exerc. V. J. IO. et ad HVBERI prael.ad Inſt. Tit. de tur. teſt. n. 3. §. 118. De tutela agnatorum legitima. Haec de tutela legitima in genere. De tutela AGNATORVM in ſpecie notandum: I. iure antiquo ſolos agnatos et gentiler, excluſis cognatis, ad tutelam vocatos fuiſſe, illis ſolis ad ſucceſionem ab inteſtato admiſſis; II. ſed iure nouo, ſublato agnatorum co- gnatorumque, quod ſucceſionem attinet, diſcrimine, hos agquali iure cum illis ad tutelam admitti, modo capaces tutelae et maſculi ſint, excepta, vt vidimus, matre et auia. Ex quo fluit: 1) in tutela legitima hodie eundem, quem in ſucceſione ab inteſtato, or- dinem ſeruari; hinc 2) proximiorem excludere re- motiorem, 3) proximiori ipſo minore interim alium tutorem dari, 4) eodem plane incapaci proxime ſe- quentem ad tutelam vocari. 5) pluribus eodem gra- du exiſtentibus, omnibus quidem tutelam deferri, ſed poſſe tamen vnum a iudice eligi, cui bonorum adminiſtratio committatur. §. 7. J. de cap. dim. I. 10. §. 7. ſr. de excuſ. zut. I. 3. J. 9. l. 10. pr. F. h. t. Nou. 15. c. 4. 5. P ig Dimn hoce tit 0 1 Qui eu tripler nima. von B jur ſen DV “ TEM t/ 10 z0c lbets teſta. nhur 4) l MWu. 4 l. ii diſ. 4 luſt. tutela ntiquo Utelam Iteſtato um co. erimmine, , mod? vidimus, legitima ato, Ol⸗ ldere re- rim alium xime ſe⸗ llen gra- deferti, vonorum 2 — TITVLVS XVI. DF CAPITI8 DIMINVTIONF. §. 119. Conn e X i 0. Ius agnationis et hinc ſimul tutela agnatorum ma- xima et media capitis diminutione ceſſat, vnde hoc titulo de ea agitur. §. 120. Capitis diminutio quid et quotuplex? CAPITIS DIMINVTIO eſt mutatio ſtatus CIVI- LIS. Caput itaque idem eſt, quod ſtatus ciuilis. Qui cum triplex ſit (§. 39) et ipfa capitis diminutio triplex eſt: vel maxima, vel minor ſiue media, vel mi- nima. von BRAVN von der Eintheil. der cap. dim. in SCHOTTS jur. Wochenbl. 3ter lahrgang. Capitis diminutionem Jemper eſſe amiſſionem ſtatus ciuilis tradit WIESAN- DVS obſ. iur. Rom. et Sax. Spec. II. Et in Ei. opuſe. §. 121. De MAXIMA C. D. I. MANXIMA eſt, cum aliquis ſimul et CIVITA- TEM et LIBERTATEM amittit. Quod iure nouißß- mo accidit 1) ſeruis poenae, quae tamen ſeruitus a Iuſtiniano in fauorem cognatorum fublata eſt a) 2) libertis ingratis erga patronos b“) 3) maioribus XX. annis 74 TrrvEZVS XVI. annis, qui fé pretii partieipandi cauſa venundari paſſi funt «) 4) captis ab hoſtibus, niſi iure poſtliminii re- ſtituti ſint. d) . a) §. 1. I. h. t. Nou. 22. 6. 5. b) l. vn. C. de libert. in- grat. c) G. 2, I. b. . d) MAIANSII diſſ. de poſt- 7i. in Ei. difl. T. I. SALMAS. obſ. ad ius Arttic. cap. 26. RO M. TELLERI diſſ. de iure poſtlim. Lipfſ. 1758. Iure antiquo et incenſ: et mulieres ingenuae in ſerui alieni amplexus ruentes, maximam capitis diminutio- nem patiebantur, cf. HEIN. antig. h. t. §. 3. et 8. . 122. Media C. D. quid? II. MEDIA eſt, cum ciuitas quidem amittitur, li- bertat retinetur. Quae accidit, 1) exulibus, non vero relegatis 2) aqua et igne interdictis 3) deporta- tis in infulam 4) transfugis 5) hoſtibus iudicatis. §. 2. 1. 1. 5. f. b. z. RETES de interdictis et relegat. in MEERM. theſ. T. V. HEIN. Oynt. ant. b. r. IVSTI Spec. oN. crit. c. VIII. Viennae 1I765.4. . Obſerua: Vtradue haec capitis diminutio mors ciuilis dici- tur, cum Romani ſeruitutem mortalitati fere compara- rent, et, qui ciuitatem amiſerat, quaſi pro mortuo haberetur. J. 209. de R. L. §. I. I. quib. mod. p. p. toll. Vnde poena capitalis apud Romanos haec quoque dici- tur, quae conſiſtit morte cinili, et crimen capitale eſt, quod vahitt⸗ inin on maxima vel media punitur. lI. 2. pr. vlt. F. de poen. 9. 123. Minima C. D. quid? MINIMA eſt cum ciuitas retinetur et libertas, ſed HKatut Jfamiliae amittitur. Quam quidem patiuntur 1. omnes qui cum ur iuris fuerint, coeperunt eſſe alieno juri fubiecti; id, quod aecidit ℳ) arrogatis et RR 4,) le heerint, teri aecid Mutatum Alieni iun commutan )in ple ) de mn 5)14 Quo Dnotandum dehciente ſeruitute Geler ex iu infidelibe bentibus ptir ex li Minimam ſpeciehus ) ch cay. 6 e re. 7t. in⸗ kepoſt⸗ 1759. n ſui linntio⸗ 9. tur, li. non Porta⸗ tls. Pegor, i in VII uilis dici⸗ compara mirnt ,.9. M. ue diei⸗ Pirale le eſt, kmi kur. jtat, ſel patiuntur runt ell rrogetis et DE CAFITES DIMINVTIONE. 75 et β) legitimatis. II. Omnes, qui cum alien: iuris fuerint, ſui iuris eſſe coeperunt. Hoc vero iure ve- teri accidebat emaneipatis, quod tamen iure nouo mutatum. a) III. Omnes, qui, cum nec ſui nec alieni iuris eſſe coeperint, fumiliam tantummodo commutant; quod fit in, æ) arrogatorum liberis et 6) in plene adoptatis. 5) a) §. J. I. l. 2. J. I. F. h. z. Nou. iaS. c. 4. J. CONRADI de min. cap. dim. in parerg. iur. ciu. L. II. p. 264. 1) l. 40. f. de adopt. §. 124 Vſus bodiern u 5. Quod vſum hodiernum huius doctrinae attinet notandum: I. Maximam hodie occurre re jnon poſſe, deficiente apud nos tali, neemn Romani habebant, ſeruitute, niſi quod nonnulli ſtatuant, captiuos inf- deles ex iure retorſionis hodienum pro ſeruis cenſeri, infidelibus captiuos Chriftianos aeque pro ſeruis ha- bentibus. II. Mediam adplicari a plerisque proſeri- ptis ex Imperio et relegatis cum fuſtigatione a) III. Minimam hodienum iisdem, quibus apud Romanos, ſpeciebus locum habere. a) cf. STRYCR Vſ. mod. tit. de ſtatu bom. §. 3 et tit. de cap. dim. min. §. 7. ſqꝗ. FTirvIVS XVII. 2=ð LEGITFIMA PATRONORVM TVTELA. §. 125. Tutela patronorum quid? Alter tutelae legitimae ſpecies eſt PATRONO- RVM tutela. Cum enim I. XII. tabb. patro- nos ad libertorum ſucceſſionem ab inteſtato vocaret, ibique, vbi ſpes hereditatis eſſet, ſimul tutelae onus eſſe deberet, ex interpretatione prudentum tutela in libertos impuberes patronis ita delata eſt, ac ſi no- minatim de ea in XII. tabb. cautum eſſet. J. vn. I. h. t. TITVLVS XVIII. DE L.-EGITIMA PARENTVM TVTELA. §. 126. Turela parentum quid? ARENTVM tutela, quae patronorum tutelae ſubſpecies eſt, dicitur, quae patri in flium eman- cipatum imhuberem incumbit. Cum enim iure veteri emancipatio manumiſſione imaginaria (§. 95.) fieret, emancipatus pro liberto et pater emancipator pro eius patro- jutrono Ni huberi⸗ ſal interpe ea 1l legiti Cum numiſſo ce nouo non er conſtitu remn etnane emancipet vinut agne kert in not Pater hodd cipatorum Gfferre, ek. (VIS und V. Milens trig. 21 etlipl. ONO. Patro⸗ vocaret, e Onus ltela in ſi no⸗ 1L. ht. LA. 1 tutelae um eMan- re veteti 3)ber et rpto eins potro⸗ TrIT. XVIII. DE LEG. PAR. TVTELA 77 patrono habebatur, vnde et qua talis tutelam filii im- puberis ſuſcipere debebat. Ea olim tutela fiduciaria ab interpoſito fiduciae pacto dicta, ſed poſt- ea ad legitimas tutelas relata eſt. G. vn. I. h. 6. §. 127. Vſus bodiernu’s, Cum vero hodie in emancipationibus haec ma- numiſſio ceſſet, per ſe patet, eiusmodi tutelam iure nouo non poſſe exiſtere. Aliter dicendum, ſi pater ex conſtitutione Anaſtaſiana vel Iuſtinian-a impube- rem emancipet. Tunc enim procul dubio pater eſt emancipati tutor, ſed non qua patronus ſed qua pro- ximus agnatut. Haec vero tutela patris legitima dikf- fert in nonnullis a patria eius poteſtate. Praeterea pater hodie et curator bonorum liberorum non eman- cipatorum eſſe poteſt; quam quidem curam a tutela differre, per ſe intelligitur. cf. CVISTORP. wieferne einem Vater die Vormundſchaft und Verwaltung der Güther ſeiner Kinder dureh letzte Willensverordn. genommen werden könne? in deſſen Bey- träg. Zur Erläut. verſch. Rechtsmat. erſtes Stück. Koſt. et Lipfſ. 1778. 8. Tir. 78 TITVLVS XIX. DE FIDVCIARITA TVTEL A. 1 §. 128. Tutela iduciaria quid? DVCIARIA tutela eſt, quae lir maioribus mor- tui putris emancipatorie in impuberem emancipatum defertur. Ea competebat 1) fratri et quidem ſic: FPabebam duos filios, alterum maiorem, alte- rum impuberem. Impuberem emancipans tuebar eum tanquam legitimus. Me mortuo, frater per- fectae aetatis erit tutor fiduciarius 2) patruo fratris filio, quomodo? Habebam filium maiorem et nepo- tem ex filio mortuo. Emancipaui nepotem. Ego quidem vt legitimus tutor ero; poſt meam vero mortem patruus vt fiduciarius tuebitur. 3) Patri in fillum hunc in modum: Habebam filium maiorem atque ex eo nepotem impuberem. Nepotem eman- cipaui. Ego quidem vt legitimus tnebor, poſt me autem pater vt fidueiarius. Ita THEOPH. paraphr. h. t. cf. quoque GEBAVERI excurſ. V. ad Inſt. TzT. ATILIA II. Viin eam h er ſent gui tutor d Gelcendat, DATIO i- ſperalir he⸗ er el I. a0 I gilt cf. MC WIV Tutel Vdetutor Vel 9 utor 1„à J mnof⸗ potumm mn be: te. tebar per- fratris nepo⸗ . 60 m vero Patri in aiorem eman-⸗ voſt me araphr. . 79 TITVYLVS XX. DE ATILIANO TVTORE, ET EO, QVI EX LEGE IVLIA ET TITIA DATVR,. §. 129. Tutela datiua et tutoris datio quid! lItima tutelae ſpecies eſt DATIVA, quam dicimus eam, quae deficiente tutore teſtamentario et legiti- mo ex ſententia magiſtratus alicui datur. Vnde ipfſe, qui tutor datus eſt, datiuus, aut cum ex lege Atilia deſcendat, Atilianus tutor appellatur. TVTORIS DATIO ipfa eſt acluc legitimur, quo in ſubfidium vi ſpecialis legis a magiſtratu tutor conſtituitur. Igitur ea eſt I. atus legitimus II. locus ei eſt in ſubſidium III. Magiſtratus ex ſpeciali lege tutorem dat. cf. MARGHII diff de zuror. ex L. Iulia er Litia Lipl. 1736. WILDVOGELII diſſ. de zut. dat. Ienae 1691. §. 130. Aioma primum. Tutela datiua I. % ACTVS LEGITIMVS, vnde tutor nec ad tempus, nec ſub conditione dari pot- eſt, a) niſi æ&) conditie ipſi tutelae naturae inſit b) vel β) tutor teſtamentarius tantum impediatur. e) a) lI. 77. de R. J. b) l. 6. H. I. F. de zur. C) §. I. I. h. t. §. 121. Se Trrvrvs XX. Axioma ſecundum. Deinde II. Locur ei eſt in Sy BSIDIVM, i. e. de- ficiente tutore et teſtamentario et legitimo. H nota regulas: it oſtar iur vel legitimus NVL- uoties tutor teſtamentarius vel , LVS 4 adeſt, totier tutor a magiſtratu datur. a). B otiesr tutela TESTAMENTARIA Eae TV totier datiuat interim locus eſt. ne SPERA )pendente die vel conditione, ſub da e- nenet r Vtutor ſeriptus eſt ?⁵) 2) iacente here ita-⸗ ſamenker o ſo exheredato, licet tutor pure ſerr dtn 6 H ktutore teſtamentario impedito d) 4) ſi Futor teſtamentarius adpellauerit. c) C. Quoties tutela ſemel ad TESTAMENTARIVM i vindicat; datiua locum ſibi vin 7 VIVVM deuoluta eſt, toties zn datur tutor teſtamentario excuſato aut remoto ) hinc I. ) I. II. pr. ff. de tut. teſt. c) J 3) ez1. r. d) 3 1. zol. I. 17. de teſt. tut. e) l. 2. 1. .. f) I. II. H. I. de tut. teſt. §. 132. Aioma tertium. III. Magiſtratur e SPECIALI lege tutorem datf. 7 6 no. Haec lex ſpecialis erat Atilia, qua praetori vrbano, nariae 2) nec eam mandari poſſe l. F. pr. f. k. t. §. 133. P P H Porro I. T VIde pupil felltater p magiſtratibu Gitione ſitan ſtratus chmnie II. Mi ſine ſatisdat conſtituunt. III. Te blenti, ign IV. No )Pohibita peclaum de dichiniſuben haud meria V. Mut iſur et ine rlenti tutore 6aut minmn, ud tnditi dati ſit. de. line WI. 7. 6). nchut Vnde te- ecita⸗ ſer⸗ 4)1 IVM dicat; to. ) 95 e 1. 12. em dht. yrbano, bus to⸗ t Boma- xtraorch lt. PE ATILIANO TVTORE, ete. §H. 133. Corollart:a. Porro nota: I. Tutorem dat magiſtratus loci, æ&) vel eius vnde pupillus originem habet, βο) vel eius, vbi ſunt facultates pupilli ſita-. Vnde 1) ſi bona ſub diuerſis magiſtratibus ſita ſint, ſingulus rerum, ſub ſua iuris- dictione ſitarum, Gpecialem tutorum dat. 2) magi⸗ ſtratus domicilii non dat tutorem. a) II. Magiſtratus maiorer cum inquiſitione, ſed ſine ſatisdatione, minores cum iatisdatione tutores conſtituunt. b) P III. Tutor recte datur cuilibet pupillo, hinc et abſenti, ignoranti, inuito. c) —“ IV. Non poteſt magifſtratus dare 1) ſemetipſum 2) prohibitum a patre 3) eum, qui in legatione eſt, 4) eum, qui ſe ingerit, vt creetur 5§) eum, qui pecuniam dedit, denique 6) eum, qui alienae iuris- dictioni ſubeſt, niſi in propria iurisdictione idoneus haud reperiatur. d) V. Nulla eſt tutoris datio 1) ſi magiſtratus fu- rioſus et demens tutorem creauerit 2) ſi tutor &) aut habenti tutorem, ſed eo abſente, quaſi non habenti ) aut minori, „) aut pupillo, patrem habenti ) aut ſub conditione aut ab incompetente iudice immediate datus ſit. e) a) I. 27. ſ. b. t. l. vn. C. vbi pet. tut. b) pr. er g. olt. I. de ſatisd. tut. c) l. 5. 6. fj. h. t. d) 1I. „. 1. 27. §. 2. 2. et 6. l. 24. ff. eod. HERTELII diff. de tutore alienae iurisd. Ienae 1739. e) l. 5. §. 1. l. 10. 26. ff.- b. Z. l. 6. §. 2. et 4. Ff. de eeen J. C. qui dare tut. §. 134. TITVLVS XX. §. 134˙ Vſus bodiernusß. Sed hodie 1) tutoris datio non eſt actus legiti- mus 2) pertinet ad iurisdictionem ordinariam 3) Jui- üibet magiſtratus ea gaudet 4) ei locus eſt, ſi magi- ſtratus tutorem teſtam. et legit. ex iuſta cauſa non confirmauerit. . DE LVDEWIG de different. iur. Rom. er Germ. de tut. Atil. in Eius opuſc. Miſcell. T. II. p. 1161. TIITVLVS XXI. DE AVCTORITATE TVTORVM. F. 135. Auctoritas tutoris quid? Cen pupillus propter iudicii, quo pollet, imbe- cillitatem circumueniri facile poſſet, ſi nego- tia ſolus ipſe perageret, cautum, vt, quae damnoſa ipſi eſſe poſſent, negotiis accederet TVTORIS AV- CTORIIAS, quae eſt akhtus legitimus, quo tutor id, quod pupillus infantia maior gerit, et ex quo conditio eius deterior poſſet fieri, ſe probare dicit. Itaque eſt I. actus legitimus II. ſupponit pupillum infantia ma- jorem III. neceſſaria eſt, vbi deterior reddi eius con- ditio poſſet. pr. I. I. 3. f. b. ?. GVNDLING. de auétor. tut. in GVND- LINGIAN. part. 29. p. 362. 3 §. 136. 1E tin in 0 uuitegatun nenca erut ) Diſe Obltare! L. IUlll. 40 1. 29. 9Krl Cum cebtat, zul Opus erat, 2. ck ach III. N. TERIOR p. vel ahenat e fieri 1) in mleuntur, oniut, il obligenur, ) Loupeti, en verlus ſi it ) Colo ms ſitn Meſtonis 2 . 3) mutu 0 Olnüinnbs giti⸗ Iui. nagi⸗ non de tut. t, inbe. ſi nego⸗ damnola tltor iih o Conlliti⸗ taque elt lantia a⸗ eius con- in GVND- 6 136. PEx AVCTORITATE TVTORVM. 83 §F. 136. . Aiomal primum. I. Eft ACTVS LEGITIMVS. a) Hinc 1) Ha- tim in iſo negotio b) 2) ab ipſo tutore prazſente et; quid agatur, ſciente 3) pure et 4) expreſſe interpo- nenda erat. *) . a) Difſent. CVIAC. L. XV. obſ. 16. b) §. 2. I. h. z. obſtare videtur l. 25. J. 4. de adq. hered. cf. CVIAC. L. XIII. obi. 31. HOTTONM. L. XII. obl. 2. GODOFR. ad I. 29. de R. I. VINNIVS ad h. t. §. 2. ibique HEIN. c) §. 2. I. l. 5. l. 9. J. 5. G. h. t. §. 137. Aioma ſecunlum. Cum II. pupillus INFANTIA MAIOR ESSE debeat, auctoritate tutoris in negotiis infantium non opus erat, cum hi ipfi nihil peragere poſlent, l. 1. G. 2. de adm. tut. . F§. 138. Axioma tertium. III. Nectſſaria eſt, cum pupilli conditio reddi DE- TERIOR pOet; quod fit, cum vel aliquid promittit vel alienat e bonis ſuis. ] Hinc tutor debet auctor fieri 1) in omnibus, ex quibus obligationes mutuae naſcuntur, caufſis; in his enim ſi deficiat tutoris au- Roritas, ipſi quidem, qui cum pupillo contraxerunt, obligantur, at inuicem pupillus non obligatur; niſi ææ) locupletior factus ſit 5) aut βο) contractus in eius rem verſus ſit, c) aut „) obligatio e re oriatur d) aut ε)) dolo malo aliquid fecerit, modo pubertati pro- ximus ſit e) 2) in aditione hereditatis, bonorum poſſeſſionis petitione, fideique commiſſ acceptionef) 3) in mutuo, quod pupillus credere vult g) 4) in ſolutionibus creditoribus falis. ) F 2 a) Pr. 24 . TITrVLVS XXI. a) pr. I. I. 9. pr. H. 1. fr. B. z. b) pr. I. I. J. pr. §. 1. F. b. t. c) arg. tit. f. de in rem verſo. d) l. 46 f. de O. et A. I. 33. F. pro ſoc. e) l. I. de R. J. f) §. 1. I. I. g. F. 5. F. h. t. CVIAC. obſ. L. I. c. 34. 8) l. 9. pr. eod.. h) l. g. §. 2. eod. §. 139. Quando auctoritas tutoris ceſſet? Ex oppoſito nonnunquam tutoris auctoritas vel A. non nectaria vel B. plane inutilis eſt. A. NON NECESSARIA eſt: 1) quoties titulo lu- cratiuo ſibi adquirit pupillus, 2) quoties alium ibi obli- gat, 3) in obligationibus ſolam pupilli perſonam con- cernentibus; v. g. in ſponſaliis, 4) in adquirenda voſj zſſione. a) B. Plane INVTILIS eſt 1) In teſtamentie impu- berum 2) in negotiis, quae tutor vel immediate vel mediate cum pupillo geſſit, propter regulam: tutor non poteſt in rem SVAM außor fieri, niſi tantum per conſequentiam cum pupillo negotium habuerit. ⁵) Vnde 1) pupillus tutori, eo auctore, obligari, hincque mutuum dare vel vendere aliquid non poteſt, niſi æ) qui auctor fiat, adſit contutor; &) emtio pa- lam facta ſit, aut „) creditor pignus pupilli diſtra- xerit, aut ο); tutor non ſit gerens aut &£) pupillus maior factus emtionem comprobauerit, aut &) locuple- tior factus ſit c) 2) tutor cum pupillo non poteſt agere, niſi dato prius pupillo curatore d) 3) pupil- lus tutorem, eo auctore, liberare non poteſt. Pupillus tutoris, quem in poteſtate habet, filio obli- gari, licet patre conſentiente, non poteſt. †) 2) pr. I. I. 9. pr. ſy. b. t. I. 11. ff. de A. R. D. I. 20. ſy. de R. N. l. 32. §. 2. ff. de adq. poſſ. b) I. 1. pr. l. 2. Pr. F. b. r. c) cf. l. j. 6. F. eod. I. 46. de contr. emt. 4) §. (eter fiat, non auctoritate toribus on tela pron 60) acluse alienandis temn non it nand debe integrun, 1) L. eod. l. eor. gui Hodie non diline s vel alo /u. iobli⸗ n con⸗ lirend impu⸗ ate vel : tutor uin per erit, 5) potelb ntio pu- difra- Nuplllos ) boupk. on pole puhl. tell. 4) Kio obli⸗ ntr. ent. 4) 3 ( DE AVCTORITATE TVTORIS. 85 4) F. 3. I. b. Z. Nou. 72. c. 2. VLP. fragm. Xl, 24. e) l. 22. F. b. . f) l. 1. pr. b. . §. 140. Corollaria. Ceterum adhuc obſerua 1) tutorem, vt autor fiat, non cogi, a) 2) tutorem gerentem tantummodo auctoritatem interponere poſſe b) 3) ex pluribus tu- toribus vnius ſufficere autoritatem, niſi vel ) tu- tela pro regionibus aut ſubſtantiae partihut diuiſa, vel ι) actus eiusmodi ſit, quo tota tutela nitur c) 4) in alienandis pupilli immobilibur ſolam tutoris autorita- tem non fuſſicere, ſed accedere iudicis decretum alie- nandi debere d) 5⁵5) pupillo laeſo dari reſtitutionem in integrum, licet tutoris adfuerit auctoritas. e) 2) l. 7. J. b. . b) I. 4. J. eogd. c.) I. 4. J. F. pr. F eod. I. vlt. C. de auctor. praeſt. d) tit. f. de rebus eor. qui ſub cura ſunt. e) tit. fF. de minor. §. 141. Vſus ho diernus. Hodie 1) tutoris auctoritas non eſt actus legiti- mus 2) io6ſ tutores pupillorum negotia gerunt 3) non diſtinguitur inter infantem et infantiae proximum. F 3 TrIT. 86 TITVLVS XXII. QVIBVS MODIS TVTELA FINITVR. §. 142. Tutela quot modis Eniatur. MVai, quibus finitur tutela, ſunt vel I. NATV- RALES, vel II. CIVILES, hique vel A. Com- munes, vel B. Proprii. §. 143. De modis naturalibus. I. Modi NATVRALES ſunt 1) vitium corpo- ris animiue ſuperueniens, quo tutor inhabilis reddi- tur a) 2) Mort tutoris naturalis, cum tutela ſit mu- nus perſonale. Hinc regula: nulla tutela iure heredi- tario ad alium tranſit. ?) Attamen rem ſic habe ) inchoata a defuncto tutore negotia perficere eius here- des debent c) β) iura et obligationes e tutela et in et ad tutoris heredes transeunt d) „) ii plures tutores teſtamentarii ſint, tutela non, niſi omnibus defun- Qis, finitur e) 3) Mors pupilli naturalis; obligatio tamen defuntti pupilli, ad praeſtandam tutori in- domnitatem, tenet quoque eius heredes. ) a) I. 17. F. de tut. b) I. 16. H. I. F. eod. c) I. 36. J. 2. . de admin. tzut. l. vn. §. 1. F. i pend. appell. d) I. z. C. de bered. tut. CVIAC. Obf. L. XIII. c. 39. 7OLLERI difſſ. de culpa ab bered. tut. praeſt. Lipſ. 1779. e) I. u. §. 4. I. 34. Ff. de zut. teſt. †) I. 3. §. 9. F. de contrar. tut. act. §. 144. I. N 4. 0 toris maxt 2) Duben et 4) er Ponentur, 1, P nian, eniſt conditio. muatrir auie Quoad tun er et ſuh⸗ mnotum, musue ſia mentum. 4) Kr3 NWerg emanciy voc 1 Eed unt, 0 t Alt, danmgum ſus eumn 4 umn alio II. Rat Nlnmem, Rln Weſt 4 TV. Com. corpo⸗ reddi⸗ ſt mu- lertcli abe ) 1s herxe⸗ ela et in tutores ekon- ooligetio utori in⸗ ) l. . ul. eppel IIII. e. 30. lipl. 1i) ſ 1H 19* CQIBVS MODIS TVTELA FINITVk. 87 §. 144. De modis ciuilibus. II. Modi CIVILES: A. Communes ſunt: I. Capitis diminutio æ) tu- toris, maxima et media; 6) pupilli, quaecunque. a) 2) Pubertas pupilli minus plena. ⁶) 3) Remotio et 4) excuſatio, ſecundum ea, quae inferius pro- ponentur. B. Proprii fſunt: I. Quoad tutelam teſtamenta- riam, exiſtens dies, vel, ad quam tutor datus erat, conditio. c) II. Quoad tutelam legitimam, et quidem matris auiaeque, lecundae nuptiae ) (cf. 9. 103.) III. Quoad tutelam datiuam 1) exiſtens dies vel conditio, ex et ſub qua tutor teſtamentarius datus erat 2) re- motum, propter quod tutor teſtamentarius legiti- musue ſtatim tutelam ſuſcipere non potuit, impedi- mentum. ⸗g) a) §. 1. 4. I. h. b) pr. I. cold. c) 9. j. I. b. x. d) Nou. 94. c. 2. Iure antiquo tutela agnatorum legitima emancipatione, qua ius agnationis tollebatur, ceſſabat, quod tamen Nou. 115. c. 4. mutatum eſt. e) vid. S. 5§. 145. De effectibus zutelae finitae. Effectus finitae tutelae I. Ratione Il'VTORIS ſunt: &) vt rationes red- dat, &) vt omne, quod dolo, culpa lata et leui de- dit, dammnum reſarciat; quem in finem pupillo aduer- ſus eum datur tum actio TVTELAE DIRECTA, cum actio de DISTRAHENDIS RATIONIBVS. a) II. Ratione PVPILLI: ) vt tutorem reddat indemnem, ad quod actione TVTELAE CONTRA- RlIA poteſt compelli. 5) F 4 a) Pr. 88 TITVZVS XXII. a) zit. F. de zut. et rat. diſtr. b) tit. . de act. tut. contr. §. 146. Vſus bodiernus. Hodie pubertate non finitur tutela, vt tit. ſeq. tradetur. Deinde quoad actiones §. praec. allatas nonnulla aliter ſeruantur, quae tamen commodius in Pandectis poſſunt dici. S TITVLVS NXIII. DE CVRATORIBVS. §. 147. Caurator guis? WVRATOR in genere eſt quicunque rerum alienarum adminiſtrator, at in ſpecie eſt, adminiſtrator bo- norum eius, qui iis inſe ſupereſſe non poteſt. a) Ce- terum cura diuiditur: I. Quoad ORIGINEM in legitimam et datiuam ſeu honoruriam, b) teſtamentaria enim, niſi acceſſe- rit iudicis confirmatio, non valet. II. Ratione OFFICII in implicem ſeu realem et mixtam. Hoc quidem titulo de ea, quae vel 1) ob animi corporisue vitium, vel 2) ob aetatis lubricita- tem contigit, agitur. a) Hine 4. XII ni cmui eſlen iir et en ſed iure ſucced nis tojl gnatos lauſat ti furor f 23) ofhe tempus ipſe fun tunt ſie⸗ . 1. . interdic rioſis 49 iis tantn redes i9 genuis, Piaetor Uante in Nodigun ihn tr⸗ W er norre ut. tas lins narutm or do. (e. datiuan ccelle⸗ alen et 1) b bricita⸗ ) Eine — DE CVRATORIBVS. 89 a) Hinc differt a negotiorum geſtore et procuratore, licet vox curateris et procuratoris ſaepius promiſcue vſurpe- tur. BYNRKERSH. L. II. Obfſ. 20. b) H. 1. I b. t. VLPIAN. fragm. Lit. XII. §. I. F. 148. De legitima cura. I. LEGITIMA curatio eſt: A. Furioſorum, de qua tenendum: 1) iure XII. tabb. iis tantum, qui ſimul heredes ſui et inge- nui eſſent, furioſis curatorem datum eſſe; cum liber- tir et zmancipatis furioſis Praetor curatorem daret a) ſed iure nouo, quo liberti et emancipati parentibus ſuccedunt, nec amplius emancipatione iura agnatio- nis tolluntur, omnibus emnino farioſis agnatos co- gnatosque legitimos eſſe euratores. 2.) Opus eſſe cauſat cognition, in qua iudex inquirit: æ) annon furor cétus ſit &) an cognatus habilir curae ſit, b) 3) officium curatoris perdurare per totum furoris tempus, licet tempore dilucidi interualli verſeltißſimi ipſe furioſus omnia, quae ſanis hominibus compe- tunt, facere poſſit. c) B. Prodigorum, quibus adminiſtratio bonorum interdicta eſt. His enim lex XII. tabb. aeque ac fu- rioſis agnatos curatores conſtituit; quod tamen de iis tantum intelligendum prodigis, qui parentum he- redes ab inteſtato erant; libertinis enim itemque in- genuis, qui ex teſtamento patris heredes facti funt, Praetor curatorem dabat. d) Ceterum nota: 1) du- rante interdictione adminiſtrationis bonorum ipſum Prodigum mihil tam inter viuos quam mortis cauſa in alium transferre poſſe e) 2) ceſſante prodigalitate, vbi per decretum magiſtratus conſtat, eum ſanos mores recepiſſe, inſo iure curam ceſſare. p) F 5 a) VLP. 9⁰ TrIrTVLVS XXIII. a) VLP. fragm. Tit. XII. b) I. 6. 13. F. de cur. fur. c) i. 6. C. h. r. d) VLP. 1. c. J. 2. 3. PAVLI rec. Jent. L. III. Tit. 4. A. de teſtam. 9. 7. e) I. 10. pr. F.: de cur. fur. l. 25. F. qui teſt. fac. poſſ. ◻) I. 2. pr. F. de cur. fur. CVIAC. et SCHVIT. ad PAVLI I. c. §. 2. REINOLDI varia c. 41. 5§. 149. De dat iua cura«. II. DATIVA cura locum habet: 1) propter animi vitium, quoad mente captos, quibus cum leg. XII. tabb. haud proſpexerint, curator a magiſtratu dandus erat a) 2) propter corporis vitium, quoad ſurdos, mutos et perpetuo aegrotos b) 3) pro- pter iudicii imbecillitatem, quoad minores, quibus curatores dabantur, licet puberes eſſent. Attamen g) ex L. Laetoria non omnibus omnino, ſed laſciuis tantum et dementibur curatores dabantur; c) quod ta- men 6) ex conſtitutione D. MWarci mutatum ita, yvt omnibus adultis, etiam non redditis caufis curator conſtitueretur. d) 2) §. 2. I. h. t. HVBER Ohf.- iur. bum. L. III. c. 15. b) J. 4. JI. b. z. e*) HETZERI diſſ. ad L. Eaetor. Lipf. 1749. HARTWIGII breu. biſtor. curar. Lipfiae 1763. 4. 3) CAPITOL. in D. Marco, c. X. ad quem locum cf. HETZER, HART'WIG II. cc. CRVSIVS in FELLEN- BERG. iuriepr. ant. T. II. SCHVLTING. ad CAII in- ſtit. L. I. T. VIII. n. 7. RlTIERVS ad Hein. Vift. iur. L. I. §. 99. EV. OTTO comm. ad Inſt. h. t. F. 2. VINNIVS ad eund. locum ibique HEINECC. §. 150. Differentiae inter zutores et curarores. Ceterum inter tutorem et curatorem minoris hae potiſſimum erant differentiae: 1) ille impuberi- bus; hie minoribus dabatur 2) ille primario perſonae curam habebat, ſecundario rei; hic primario rei, ſe- cunda- Cndari gebat 4)ille gulum hic tan tutoren. ratorem conſnſi 9) Li. „I.5 ut. ribu lis 1. 1. e: 1. §. verle por⸗ vel tor neus tutel Pl. Lab. etian NXIV g. NO rentli Pra⸗ ere, Clrttores ²) nite DE CVRATORIBVS. 91 fur. cundario perſonae; a) 3) ille teſtamento datus non egebat in regula confirmatione; at hic omnino b) . 4) ille ad omnia dari negotia debebat; hic et ad e, gulum atum recte conſtituebatur c) §) ille inuito, hie tantum petenti et conſentienti dabatur d) 6) ille tutorem habenti non dabatur, hie et tutorem et cu- ratorem habenti adiungitur e) 7) ille audoritatem, hic conſenſum interponit. ) ter a) l. 72. §. 3. V. de adu. rur. l. 20. ſ. de R. N. b g. 1. I. h. t ec) F. 2. I. h. t. d) V. 2. §. 4. 5. F. qui pet. kratu. tut. iß. «) minor litem habeat, vel ) ipfi a credito- uOad ribus ſoluatur, vel ) tutor ei rationes reddere velit; o. his enim ſpeciebus et inuito curator dabatur. §. 2. J. lh. ibus t. l. 7. C. qui per. turz. 4 §. 2. Ff. de minor. Diſſent. SCHULT. t RITTER. cc. ſed cf. VIN MVS ad h. mnen 21. §. 2. ibique HEIN. . Quod fit ₰½) propter ad- eiuig uerſam valetudinem, ſenestutem, abſentiam et tem- dcͤ ta⸗ porariam tutoris excuſationem; ) ſi tuter legitimus n ite, vel propter dolum vel culpam inidoneus fit. .) ſi tu- tor teſtamentarius aeque ad adminiſtrationem inido- Grädr neus ſit, nec tamen fraudulenter negotia gerat °) ſi tutela tam late difuſa ſit, vt vnus adminiſtrationi non ſufficiat. S. F. 6. I. h. z. I. 13. pr. f. de tzut. l. 11. 15. I. 20. b) ,. §. 1. F. de zur. et cur. dat. . 3. 5. C. in quib. cauſ. tzur. v. i. bab. HVBERl Digreſſ. L. III. c. 19. Sed in his caſibus 1763. 4. etiam zutor dari dicitur in I. 12. et 15. F. de zut, cf. VIN- cum ek. NIVS et LVDWEL. ad b. t. §. §. f) . 2. C. qui ELLEN. leg. perſ. in iud. cui obſtare videtur l. 1oz. de V. O. cf. PAll in. NOODT de pack. c. 20. Praeterea vid. PVETTMAN- liſt inr. NI probab. iur. ciu. L. I. c. 21. Ceterum de his diffe- 1. 5.2. rentiis vid. quoque CVIAC. Obſ. XVII. 7. §H. 151. Corollartia. nors H Praeterea nota: 1) eosdem magiſtratus curato- me⸗ rer dare, qui et tutores dare poſſunt à 2) eosdem Gn, curatores, qui tutores, fieri poſſe, modo exceperis eho . ) matrem et auiam, et 60) filios 5) 3) finiri curam 10 rli, l ceſſante cunde⸗ N. 92 TIrvLvs XXIII. ceſſante eius ratione, v. g. furore, minorennitate, ni- ſi quis veniam aetatis impetrauerit c) 4) curatorem ) minoris ab ipſo minore actione tutelae directa vti- li, ſed fnita demum cura; at ab extraneo manente etiam adminiſtratione; ο) curatorem maioris v. g. aegroti, furdi rel. aeque durante officio conueniri poſſe ) 5§5) curatorem ipſum &) minorem aclione tutelae contraria vtili &) maiorem actione negotiorum geſtorum contraria conuenire ad indemnitatem prae- ſtandam poſſe. a) F. I. I. h. t. b) I. 12. §. 1. l. 21. . de zur. er cur. dat. I. 2. 4. fr. de cur. fur. CRELL. de filio patris aut matris curatore in Ei. difl. Faſc. XNl. c) tit. C. de bis, qui ven. get. d) I. 16. J. 2. F. de tut. es rat. diſtr. l. 26. l. 14, C. de admin. zut. §. 152. Vſus bodiernus. Hodie inter tutores curatoresque minorum non diſtinguitur, hine pleraque de cura minorum dicta parum ſunt vtilitatis. cf. BEXYERlI diſſ de bodiern. tzut. et curat. differ. in opuſc. n. 4. p. 100. GAERTNERI diſſ. iure Germ. int. tut. et curat. non diſtingui Lipſ. 1732. PVFENDORFII obſ. iur. vniu. T. I. Obſ 48. Trr. KATISI P zee l i e guue 8A onne, gu mnechium. Frueſtite. ria q tutor ſipulation Cum dultur⸗ . I N lttione tüim in ¹ ſte lueon „dat. natris 1 gui .20. n non die 1 opule. t. tut. e Il * n. 93 TITVLVS XXIV. DE SATISDATIONE TVTORVM ET CVRA- TORVM. §. 153. Conne X i o. Hee de iis, quae tutoribus vel curatoribus ſingu= laria ſunt; ſequuntur, quae iis oommunia ſunt, i. e. quae de vtroque pari modo obtinent, quo per- tinet 1) fatisdatio, 2) excujſatio et 3) remotio. K. 154. Satisdatio gquid? SATISDATIO in genere eſt omnis cautio. i. e. omne, quo quis de iuribus bonicue ſuir redditur ſecurus, medium. In ſpecie vero eſt cautio FlDEIVSSORIBVS Praeſtita. b) Hoc loco ſatisdatio eſt cautio hideiuſjo- ria a tutore vel curatore, in quem cadit ſuſpicio, ſolemni Ktipulatione praeſtita. §. 155. LQLuis ſazisd'e t? Cum igitur caueat, in quem cadit ſuſpicio, ſe- . 8 „ in 4 DPicio, quitur: I. NON fatisdare tutorem: 1) a magiſtratu ex inquiſitione datum a) 2) a matre datum et a magiſtra- tu cum inquiſitione confirmatum b) 3) a patre ſiue iu- ſte ſiue contra leges datum, hocque caſu a magiſtratu ſine 94 TIrvVLVS XXIV. JVine inquiſitione confirmatum. ec] Quodſi plares te- ſtamento paterno dati ſint tutores, is ſatis dat 1) qui ſolus ſe ad tutelae adminiſtrationem ofert, modo ℳ) non ſit perſona turpis vel ſuſpelka, nec 62) reli- qui aut aegue ad ſatisdandum parati aut eius exiſtima- tionis et honeſtatis ſint, vt ſatisdationis contumeliam ſubire non debeant; 2) nemine ſe offerente, is, quem teſtator adminiſtrare iuſit, cauet; 3) ſi teſta- tor nihil dixerit, is, quem maior tutorum pars elege- rit, ſatisdat; 4) diſſentientibus contutoribus, magi- RKratus ex offieio vnum eligit, qui adminiſtret et ca- ueat, modo contutores electo a magiſtratu fidem ha- beant, nec omnes ipſi adminiſtrare, vel tutelam inter ſe diuidere velint. d) II. OMNINO ſatisdare tuorem 1) teſtamen- tarium ab extraneo datum SꝛIRSe 2) legitimum, exceptis patronis eorumque liberis, modo perſonae honeſtae pupillique bona modica ſint. †) 3) datum a magi- ſtratu minori et ſine inquiſitione. g) a) Pr. I. b. t. b) l. 2. fF. de confirm. tzut. c) pr. I. b. r. I. 3. F. eod. d) F. I. I. 6. z. 1. 77. N. de zurt. te- ſſtam. l. 3. J. 6. ſeqq. F. de adiin. tut. l. 2. C. de diuid. tut. e) lI. 5. F. de confirm. tut. f) l. j. H. 1. J. de zut. leg. g) §. vlt. I. b. t. §. 156. Corollaria. Praeterea obſerua: 1) tutores curatoresue ſa- tisdare nolentes pignorum capione coerceri a) 2) eum qui non ſatisdederit, tanquam ſuſpebtum remoueri. b) a) K. 3. 1. b. z. b) vid. tit. de ſuſp. tut. 8. 157. torde te et tutela Nlih ex Iit, r lem puuj conuenien Uerit, an 5 14. il. Hoe in. Pol. nec. per ſanda ef ſtratus d s Ann W te-⸗ i nen⸗ ptis ellae nag⸗ bn. tut. te- iuid. 1 FE Ge ſ⸗ eum eri. 5) SATISD. TVT. ET CVRAT. 95 §. 157. De effectibus ſatisdationis. Effe Rus ſatisdationis ſunt 1) vt ipſe tutor cura- torue teneatur pupillo abione e ſtipulatu tunc, cum et tutelae agi poteſt 2) vt tutore curatoreue injol- uendo exiſtente fideiuſſores ex ſtipulatu conueniantur 3) vt, nec his idoneis, aduerſus megiſtratum mino- rem pupillo detur actio ſubſidiaria de magikratibus conueniendis, quoties aut omnino non ſatisdari cura- uerit, aut non idonee paſſus ſit caueri. . 2. 4. J. B. f. l. 2. l. 4. §. 2. F. rem pupilli tit. F. de ma- giſt. Conuen. §. 158. Vſus bodiernus. Hodie 1) omner tutores ſatisdare debent Or- din. Pol. imp. de 1577. tit. 32. §. 3. 2) ſatisdatio nec per ſipulationem nec abſciſſe per ſideiuores prae- ſtanda eſt 3) actio ſubſidiaria aduerſus omnes magi- ſtratus datur. TITVYLVS XXV. D E EXCVSATIONE TVTYORVM VEL CV- RATORVM. §. 159. Excuſatio quid? Alterum curatoribus tutoribusque commune eſt EXCVSATIO, quae eſt in genere, iuſta cauſa a Wmuäntrt 96 Trrvevs XXV. munere publico liberans. Tutela vero eſt munus pu- blicum (§. 102.) ergo ab ea nemo, niſi qui iuſtam ha- beat cauſam, immunis eſt. ANT. AVGVSTINI comment. ad Her. Modeſtinum de ex- cuſ. in OTTON. theſ. T. IV. IAC. CVIACII comment. ad tit. ff. de excuſ. in Eius Opp. IENICHEN. ſel. obſer- uatt. de excuſ. tutor. Gieſae 1755. DE TOVLLIEV col- lect. iur. p. 255. . 160. Modi liberandi a tutela. Poteſt autem aliquis liberari I. vel a SVSCI- PIENDA vel II. a iam SVSCEPTA tutela. Prius fit vel A. IPSO IVRE vel B. ope EXCVSATIONIS aut voluntariae aut neceſariae ſeu prohibitoriagc. Po- ſterius autem fit, cum quis deponere tutelam vel A. POTEST vel B. DEBET, licet tanquam ſuſpectus haud remoueatur. Hinc porro obſerua: 1) qui ip/0 iure immunis eſt, non opus habet excuſationz, nec obligatur, ſi tutelae adminiſtrationem non ſuſceperit a) poteſt tamen, ſi velit, eam ſuſcipere b) 2) qui excu- ſatur, ipſo iure tutor eſt, c] hinc cauſam excuſationis allegare debet, cui tamen, ſi voluntaria ſit, expreſſe vel taeite renunciare, hincque tutelam ſuſcipere pot- eſt, 4) ſin vero prohibitszia, non poteſt e) 3) qui ab- dicare ſe a tutela ſuſcepta poteſt, eodem quo is, qui ſe a fuſeipienda excuſare poteſt, jure cenſetur, i. e. cauſam abdicationis allegare, et, pendente de ea co- gnitione, tutelam continuare debet, attamen abdica- tioni vel expreſſe vel tacite renunciare poteſt. 4) Qui tutelam ſuſceptam deponere debet, ſimilis eſt ei, qui a ſuſcipienda prohibetur i. e. non poteſt tutelae adminiſtrationem continuare. ²) I. 3. §. 12. fF. h. z. ibi: neceſſe NON babaiſti ExCV- SARI, eum IPSO IVRE non tenenis. l. 26. F. de tut. et eur. — cur. ceſa te 11 jure t e. e) EI BVYN part. I.¹ 4. lger dati Pitente; a 3)1 i. 5) 1. DB EXCVS. TVT. VEL CVRAT. 97 pu. cur. Aatis. 1bi: Reſpondi: neque ENCVSATIONEM ne- ha- † eeſſariam eſſe, neque obligari, quod NON esρ7eτ. b) I. 13. §. 122. vbi: ſi non adminiſtraueris; ſi adminiſtrationi ze non maiſcuiſti. c) l. zi. pr. h. z. PAVLVS, o ex. inre, inquit, zutor eſt, e ANTEOVAM excuſetur. gent, 4) c. l. 321. pr. h. t.: Portuit ergo excuſari, ſed cum non ſer. lEit excuſatus, neceſſario SVBEVNDVM eſt onus zutelae Vcl. N. e) §. 13. I. B. r. I. I. §. 2. 3. F. de tzut. ibi: non POT- EST. Ceterum de ſigniſcatione vocis excuſatio cf. BXNRERSH. obſ. IV. II. MARKARTI prob. rec. lect part. I. p. 84. Sc. .. §. 161. Deius Liberationes a ſuſcipienda tutela. O0NIS J. A SVSCIPIENDA tutela immunes ſunt: Po⸗ A. IPSO IVRE, tutores: 1) teſtamentarii contra el A. leges dati nec confirmati; 2) dati a magiſtratu incom- ellus vetente; a) 3) dati minoribus. b) iſ 1 a) l. 13. §. 22. f. h. t. D'ARNAVD var. coni. p. 287. eito) DM b.) l. 26. f. de tut. er cur. datis. eien. 1 . §. 162. tionis . . “ Continuatio . H dot. B. Vi EXxCVSATIONIS &) voluntariage aliquis it. immunis eſt vel ab O MNIvel a CERTA tutela. Prius 8, aui Ne fit vel in perpetuum vel ad tempur. Ir, i. e ea lo⸗ §. 163. ibdi Continaatio. . 4 Ab omni tutela et quidem ) in PERPETVVM 8 Rei eyxcuſantur 1) qui Romae trer, in Italia quatuor et tutelne in Prouinciis quinque liberos habent, modo ſint æ) vaturaler, non adoptiui, quamuis in adoptionem da- c. ti batri naturali proſint 6) legitimi, licet emancipati e )) iam nati, licet monſtroſi öε viui eo tempore, A. G G quo 98 . TrITVLVS XXV. quo pater tutor datus eſt, exceptis in acie amiſſis; nam alias in bello mortui, aut captiui non, niſi poſt reuerſionem, numerantur. Nepotes ex lio nati ita proſunt, vt omner ex godem filio procreati, nec ab eo emancipati, pro vna habeantur perſona. a) 2) Gram- matici, rhetores, Ieti, medici ροοοιτο,. Philoſo- phi, Sophiſtae omnesque liberalium artium profeſ- ſores ordinarii et vel Komae vel in patria docentes. ) Qui annum aetatis LXX compleuerunt, quem ta- men exceſſiſſe oportet, vel α) tempore illo, quo creantur, &) aut quo hereditas adita eſt, vel ) quo conditio, teſtamento inſerta, extitit. c) 4) Pauperes, ſi probent, ſe tutelae impares eſſe d) 5) Qui ita ae- groti ſunt, vt et ſuir ſupereſſe rebus nequeant. e) Imperiti literarum, niſi tutela tam tenuis ſit, vt et eiusmodi homo ad eius adminiſtrationem ſufficiat/) 7) Tribuni, qui in cohortibus praetoriis permilita- uerunt g) 8) in caſtris merentes, dati ab eo, qui qui ibi non merebat à) 9) qui in collegiis fabro- rum et piſtorum funt.?) 2) br. L. I. 2. §.2. ſeqq. HEINECC. ad L. Pap. Popp. L. II. c. 8. MARC. VERTRAN. MAVRVS de trium lib. iure in OTT. theſ. T. III. PETR. pE TOVLLIEV in colleẽ?. h) O. 15. I. 7. 6. §. F. J„q. G. b. z. 1. l. C. de profeſſ. MENAG. amoen. iur. ciu. c. 35. non vero poe- tae. J. 3. C. eod. cf. PVETTMANNI aduerſ. iur. ciu. L. II. c. 2. EISENHARDI difſ. ad lI. z. C. de prof. in opuſc. Halae 1771I. 4. attamen profeſſores poeſeos cf. WIESAND. obſ. iur. R. et Sax. Spec. III. in eius Opuſe. c) F. 22. I. I. 2. pr. F. h. t. nec obſtat l. 3. C. qui aerate vel praf. d) §. . 1. l. 7. f. h. t. e) H. 7. I. I. 20. H. 5. F. eod. f) §. 5. 1. lI. 6. §. 79. fr. h. k. 8) I. 9. F. eod. h) l. 23. G. 1. F. cod. 1) I. 77. §. 2. 1. 46. f. eod. §. 146 — Pe Vs re toresgt curamt ipſi, n polt ren tra ſlat giſkritu dilesvr bo ten 2) 1: flei acto trim j. rum l.1 ſint 2) Priorib, ſuperſit din ezs comput Ie:, imonia Ueſte co⸗ nder lklſts ſ . Tun, ſis; Poſt l ta b eo am⸗ lolo. rofel⸗ e. ) n ta⸗ uO quo veres, ta ae- ant, 6) Vt et milita. o, gui lahro⸗ Pope- l. Fium lih. UIEV in l. C. & rero poe r. il. L. nrof. in deleos et. ins Opule. etutt „ — / pE EXCVS. TVT. VRL CVRAT. §. 164. Continuatio. Porro ab omni quidem tutela, ſed β) ad TEM- PVS remiſſionem habent: 1) Adminiſtratores cura- toresque a principe conſtituti, quamdius adminiſtrant curamue gerunt a) 2) Abſentes reipublicae cauſa, tam ipſi, non ſolum quamdiu abſunt, ſed et intra annum poſt reuerſionem; quam eorum comites, qui ſunt in- tra ſtatutum numerum, quamdiu abſunt b) 3) Ma- giſtratus maiores et eiuitatum, Tribuni plebis, et ae- diles vrbani, quamdiu magiſtratum gerunt c) 4) Mor- bo temporario laborantes. d) a) I. 22. §. 1. K. h. t. v. g. adminiſtratores rerum aerarii, fiſei et principis, praefecti annonae et vigilum, ex- actores tributorum, menſores frumentarii, coloni pa- trimoniales G. 2. I. I. 26. I. 414. Dr. §. 1. J, l. 10. C. b. rz. l. 13. C. qui tut. dure poſſ. Non vero adminiſtratores re- rum ciuitazum, l. 15. §. 7. 10. F. b. t. HVBERI digreſſ. L. III. c. 21. b) §. 2. I. I. z0. pr. §. 2. 1. 47. §. 2. F.- b. t. tit. C. ſi tut. reipubl. cauſ. abſ. c) H. 3. J. l. . §. 16. ff. b. t. PETK. DE TOVLLIEV in collect. n. 7. D'ARNAVD var. coniect. p. 288. HEINECC. ad VINNII com. b. z. §. 3. EV. OTTO de aedil. colon. c. 13. d) l. 22. Pr. G. h. t. A terta denique tutela excuſantur: 1) Qui tres tu- telas aut curationes in vna domo habent, modo non ſint &) tenues, nec βG) adfectatae, nec )) pupillis prieribus aut poſterioribus Jemeſtre tantum tempus ſuperſit; hi enim excuſantur ab vlteriori tutela, quam- din eas adminiſtrant. a) Ceterum hae tutelae non computantur ſecundum perſonas, ſed ſecundum pa- rimonia b) 2) Milites, qui vel tempus militiae ho- neſte compleuerunt, vel intra illud honeſte dimii ſunt, ſemper immunes a tutela aduerſus priuatos; at ad- uerſus filios eorum, qui eidem ordini communicaue- runt, eorumque, qui olim milites fuerunt intra an- G 2 num 100 Trrvevs XXV. num dimiſſionis remiſſionem habent. c) 4) Primipi- larii habent reliquarum tutelarum excuſationem, niſi in primipilarii liberos tutores erunt. d) 5§5) Inquilini caſtrorum, qui aeque a tutela liberorum, qui ipfi in- quilini ſunt, excuſantur. ½) 66°) Senatores omnes- que a magiſtratu dati tutores liberantur a tutela vltra C. vrbis lapidem, niſi bona in eadem prouincia ſita ſint ) 7) tutores teſtamento dati immunes ab adminiſtratio: rerum in alia prouincia, licetintra C. lapidem ſitarum. g) a) l. 4. H. 1. J. 5. I. 15. §. 15. 1. 27. pr. I. 32. .- h. . b) J. 5. I. I. g. f. eod. c) l. S. pr. §. 5. 6. F. h. z. d) I. 5. F. 22. ed. e) IJ. 17. 9. 7. coN. f) I. 2:. §. 2. 3. f. eod. g) l. 10. J. 4. eod. g. 165. Exeuſationis probibitoriae. Vi excuſationis G) prohibitoriae arcentur a tu- tela: 1) minores a) 2) furiofi, mente capti, muti, ſurdi, coeci, morbo continuo laborantes b) 3) milites armati c) 4) epiſcopi et monachi d) 5) maritus et ſponſus e) 6) inimici capitales, niſi reconciliatio ſe. cuta ſit †) 7) qui poſt nuptias nurui dantur g) 8) qui litem habent cum pupillo vel de omnibur vel de maxima bonorum eius parte. De qua tamen re iure nouißimo ita cautum eſt &)] vt nemo, qui pupilli cre- ditor debitorue eſt, tutor creetur, qua propter β) ne greari poſſit, hoc iudici ſtatim indicare debet; quo omiſſo „g ſiquidem ereditor pupilli eſt, omni aduer ſus eum abtione cadit, ſin debitor, durante tutela mi- nori ſoluere non poteſt. At ne ſub crediti debitiue praetextu recuſare tutelam poſſit ο ſtatim ab initio hoc probare debet. Denique vt ne tutor per ceſzo- nem pupilli creditor fiat * ei nullae aduerſus pupil- lum actiones cedi poſſunt, neque vt pupillus durante neque vt fnita demum tutela ex iure ceſſo a tutore conueniatur; ceſſione ipſa ita inualida, vt pupillus ab obli tltor al Pupilli crator. Pupilli 2) § ſtrin HV 249 le in ſuum 4 0 v. HEI ſyllo caula ba e. porir darin cin. uo ſ4 .1. lanm nonn ter 0 1. cui tenc Port e: a) 4 chram hnem, niſ lini in⸗ tra rf) ltio. 89 ) ſ. 4) 1. a tu⸗ muti, ilites us et tio ſe. 9) Vel de re iure illi ane. t, go laduer tela mi jebitine b initio r teſio. pupi- 8 Gurantt 4 tutole Pupüſus 4 DE EXCVS. TVT. VEL CVRAT. 101 ab obligatione ſua plane liberetur. Quodſi tamen tutor alio iuſto modo v. g. per hereditatem creditor pupilli debitorue factus ſit, non finitur tutela, ſed curator adiungitur. Ab hac tamen ſanctione mater Pupilli excipitur. ) a) F. 13. JI. b. z. I. §. C. de leg. tut. quae lex tamen non re- ſtringenda eſt ad ſolam legitimam tutelam, quod fecit HVBER. prael. ad I. h. 1. n. 14. et Digreſſ.. L. III. c. 24. cf. VINNIVS. ad h. t. J. 12. b) l. 1. §. 2. 2. Y. de tut. l. vn. C. qui morbo excuſ. STRXCK. de iure ſen- ſuum, diſſ. IV. c. II. n. 18 ſeqq. c) §. 14. I. b. t. l. .1. C. gqui tut. dare d) Nou 123. c. 5. e) l. z. §. vlt. ff. h. t. I. 2. C. qui dare zut. I. 4. C. de cur. fur. HEINECCII diſſ de marito vxor. tut. er curat. legit. in ſyllog. opuſc. f) F. y. 12. J. J. 6. K. 17. G. h. z. Hanc cauſam alii ad voluntarias excuſationes referunt ob ver- ba c. l. 6. excuſare SOLET, ſed cum in lL. 13. §. 12. F. de ſuſp. tut. dicatur, inimicum REIICI debere, videtur potius eſſe cauſa neceſſaria. Ceterum cf. RAEVARDI varia L. V. c. 15. III. PVETTMANNI aduerſar. iur. ciu. L. I. C. I. g) J. 7. C. b. z. h) De iure anti- quo vid. §. 6. I. I. 27. pr. F. b. t. VLP. Fragm. Tit. XI. §. 24. At de iure nouo Nou. 72. c. I —5: Nou. 94. c. I. C. F. WAI. CHII difſſ. de zutore pupilli ante tute- Jam debitore lenae 1777. Ceterum hanc ſanctionem nonnulli in tutere teſtamentario ceſſare ſtatuunt, ſi pa- ter obligationem ſciuerit. SANDE. dec. L. II. tit. 9. dec. 17. cuius rei deciſio ex l. ö. 9. 10. ff. qe confirm. tut. pe- renda videtur. §. 166. Corollaria de excuſationilbus. Porro ſciendum: 1) excuſationes opponendas efſſe: &) intra certum tempus a) O) non per libellor ſed coram tribunali b) ) coram iudice, qui vocauit tutorem, hinc et reiecta demum cauſa ad ſuperiorem iudicem appellari poteſt c) 2) ante oppoſitam excuſa- tionem tutelam ipſo iure ad vocatum pertinere d) 3) G 3 tuto- 1O02 TrrvLvS XXV. tutorem iniuſtum decretum iudicis de allegationibus non competentibus extorquentem teneri de admini- ſtrationis periculo a tempore, a quo datus eſt e) 4) eum, qui plures excuſationes habet, omnes ſimul no- minare debere, ita tamen, vt, quas non Kfatim pro- bauerit, intra tempus ſtatutum adhuc probare poſ- ſit †) 5) neminem pro parte ſe excuſare poſſe, niſi tutela diffuſa bonaque in diuerſir prouinciis vel vltra C. lapidem ſita ſint g) 6) excuſationes legitimiz quoque tutoribus competere ) 7) ceſſare ius ſe excuſandi ℳσ⅓) ſi quis patri pupilli promiſerit, ſe liberorum fuo- rum fore tutorem vel β₰) intra ſtatutum tempus non ſe excuſauerit „) ceſſante, ob quam excuſatio daba- tur, cauſa.?) a) Quod definitum eſt §. 76. I. J. 12. H. 1. ſeqgq. F. h. t. b) I. 25. Ff. b. t. obſtat l. 23. J. 10. F. eod. c) l. n. JS. 1. F. quando appell. ſit. d) I. 32. pr. H. b. 4. e) 1I. 39. §. 6. ſr. de admin. tut. l. 22. C. h. 1. tit. C. ſi zut. Palſ. alleg. exottſ: ſit. †) S. 26. I. 1. 123. H. F. F. D. ?: 9) §. 17. I. I. 20. G. 4. I. 27. J. 2. F. l. 2. 711. C. h. t. h) quod contra CVIAC. oſtendit SCHVLT. ad VLP. fragm. T. XI. §. 1I7. et VVI. TEl. h. t. pr. n. 6. 1) §. 9. I. l. 13. 9. 4. F. b. t. . H. 167. Liberatio a zutga ſuſcepta. II. SVSCEPTAM tutelam deponere æ&) POT- EST: 1) Qui mutauit domicilium ex reſcripto prin- cipis, migrantem tutorem eſſe, ſcientis hocque lite- ris ſignificantir a) 2) Qui dignitatem vel Senatoriam vel conſiliarii principis adeptus eſt, modo priori caſu pupilli non ſint Senatoris liberi, et poſteriori caſu tutor Iureconſultus ſit ?) 3) Qui litem cum proximis agnatis tutelae occaſione ſuſcipere debet c) 4) Qui reipublicae cauſa abeſſe coepit, quamdiu abeſt 4) 5) Qui ſtatus controuerſiam pupillo ſuo bona fide mouet. Por- Por 1) Qui nient inhe pertatem Qui iltentem, ktam iud Plius in He⸗ anten gel Hoe fontur, Pponencdan dut es . n05 fuit, niſi Itra e anci ſuo⸗ non daba⸗ 150. to Pri⸗ e lite⸗ gtoriam hti calu ti cilu roxinmin ) Qui 4) 5 6 mouet. kor⸗ DE EXxCVS. TVT. V EEL. CERAT. 103 Porro ſuſceptam tutelam deponere 6β) DEBET 1) Qui propter corporis animique vitium ſuperut- niene inhabilis tutelae redditur †) 2) Qui propter pau- pertatem ſuperuenientem tutelae impar factus eſt g) 3) Qui propter excuſationem neceſſariam poſtea ex- iſtentem, a tutela repellitur 4½) Qui propter aliam iu- ſtam iudicisque arbitrio relicdtam cauſam non am- plius in ea tutela debet verſari. ) a) 1. 72. §. 1. F. h. 7. b) I. 75. H. 2. 5. I. 70. pr. eod. c) I. 22. C. b. 1. d) lJ. 1o. F. 2. J. eod. e) I. 6. §. 15. b. f. f) l. 140. §. H. 1. 2r. 12. Pr. J. 40. pr. bp. f. junct. l. 1. §. 2. 32 Ff. de tur. g) l. 40. §. 1. F. h. t. h) l. 5.. §. 22 ff. de ſuſpect. tut. §. 168. Excuſatio a cura. Syecialis cauſa, quae a cura excuſat, eſt tutela antea geſta §. I5. I. h. t. . 169. Vſus bodiernus. Hodie nominatae excuſationes vel plane igno- rantur, vel alio modo locum habent; 2) tempus op- ponendarum excuſationum non obſeruatur; 3) mo- dus eas opponendi non talis eſt, qualis apud Roma- nos fuit, quae in ſingula re vberius in praelectioni- bus ipfis poſſunt dici. G 4 TIT. 104 TITVIVS8 XXVI. DE SVSPECTIS TVTORIBVS ET CVRATO- RIBVS. §. 170. Remotio 4uid? ltimum tutoribus et curatoribus commune eſt RE- MOTIO, quae eſt abdieatio a tutela ex ſententia iudicis propter cauſam ſuſpicionie fatta. a) Inde ap- aret, quid ſit inter depoſitionem tutelae, de qua „ q P 9 H. 167. dictum eſt, et hanc remetionem, diſcriminis. nouo Vol. I. T. I. cf. VOLLENHOVE de ſuſp. tut. in OELRICHI. theſ. diſſ. d. 171. Canſae ſuſpicionis. Cauſae vero huius ſuſpicionis ſunt vel I. gene- rales vel II. ſpeciales. I. GENERALES ſunt 1) mores praui a) 2) ſe- gnities, ruſticitas, ſimplicitas, ineptia et ignauia. b) II. SPECIALES ſunt 1I) alimenta a tutore ab- ſente pupillo non praeſtita c) 2) rerum pupillarium vetitarum iine iudicis decreto et ex fraude facta di- ſtractio 3) ſi pecunia pupilli prazdia non emerit tu- tor 4) ſi tutor dolo vel culpa ab hereditate pupil- lum abſtinuerit d) 5) omiſſa inuentarii confectio 6) non Nn Pra⸗ ltelam leaus, 4 ſerretur eylpa l ) 13, 11 l 1.1. NIR Tu SVSPEC TI0 // curatorin lent, alfione / publica, quig nee in crime tuebatur a) de NVS Prf. Coett N )er hun un idnin Diluni 10. ERE. tentia a. qua ninis. el. di. l gene . aula. ore ab⸗ glarium zlta i⸗ erit tu⸗ no 0) non DE SVSPECT. TVT. ET CVRAT. 105 non praeſtita ſatisdatio e) 7) contumacia, qua quis tutelam non ſuſcepit, vel ſui copiam non fecit †) 8) fraus, qua quis, vt eo tardius tutela ad eum trans- ferretur, fecit g) 9) tutela antea male geſta ) 10) culpa lata dolusue in tutela adhibitus.) a) §. vlt. L. I. 5§. F. eod. b) l. z. SH. 19. J. 2. §. 5. F. h. r. t c) §. 9. I. I. 3. §. 14. 15. l. 7. §. 2. F. ecd. d) lI. 2. §. 13. 10. 17. ff. h. . e) l. vlt. §. I. C. arbitr. tut. f) l. 7.* §. 3. F. 1J. 3. C. h. z. g) l. 2. C. h. z. h) J. 5. 1. l. 3. J. §. F. b. t. i) I. 3. J. 5. 1. 7. K. 1. F. b. z. &TRVBENS vecbtl. Bedenk. P. I. p. 199. P. III. p. 473. §. 172. Crimen et poſtulatio ſuſpecti. Tutor ex eiusmodi cauſa ſuſpectus CRIMEN SVSPECTI committebat. Hinc dabatur POSTVLA- TIO ſuſpolli, quae erat accuſatio quaſi publica tutoris curatoricue] ſuſpebli ad eius remotionem et poenam ten- dens, ſi fabtum atrocius commiſerit, nec pupillus aliæ ahtione ſecurus éſet. Itaque haec accuſatio erat 1I publica, quia omnibus patebat, et 2) quaſi publica a) quia nec ex vero delicto dabatur, nec ſubſcriptione in crimen opus erat, nec coram praefe co vrbi inſti⸗ tuebatur §. 1. J. 1. 1. §. 3. 4. ff. h. t. a) de particula quaſi cf. CHR. GOTTFR. HOFFMAN- NVS de gnificat. et vſu particulae quaſi in iure Rom. PFrf. 1727. UDIETERICH de genuina quaſi notione iurid. Geett. 1740. §. 173. Axioma primum. I. Haec actuſatio OMNIBVS patebat. Hinc 1) ex humanitate quilibet ex populo, imo et mulieres tam coniunétae quam extraneae ex pietate erga pPu- pillum adcuſare poterant a) 2) ex neceſſitate contu- G § tor 106 TrrvVLvVSs XXVI. tor, ſiue durante adhuc eius officio, ſiue eo finito, licet ipſe remotus eſſet, adcuſare contutorem ſuſpe- tum debebat. ?) Praeterea obſerua: 1) ipfum iu- dicem tutorem, de cuius ſuſpicione apertiſſimis con- ſtaret documentis, ex oficio remouere debuiſſe c) 2) ipſum impuberem tutorem ſuum non potuiſſe ad- cuſare;, at 3) puberem potuiſſe curatorem ſuum, ad- hibito tamen neceſſariorum conſilio, adcuſare. d) 2) §. 2. 1. l. 1. §. 6. 7. . hH. t. b) I. 3. Pr. G. J. S. C. h. t. I. 2. C. de diu. tut. c) l. 3. B. 4. F. eod. d) l. 7. Ppr. F. l. 6. C. h. t. K. 174. Axioma ſecundum. II. Accuſabatur tutor ſuſpeltur. Ergo omnes omnino tutores curatoresue poſtulari poterant, et- iamſi vel ſoluendo fuerint, vel ſatitdederint vel ſatis- dationem obtulerint. a) licet, quod legitimos atti- net, optimum factum videretur, ſi eis curator ad- iungeretur. b) a) §. 22. L. I. 5. F. I. 4. 5. C. h. b) I. 9. F. h. t. BRENK- MAN. heurem. c. 6. CVIAC. ob. L. XII. c. 32. 5. 175. Axioma tertium. III. Haec adcuſatio tendebat ad REMOTIONEM et POENAM tutori. Vnde eius effectus erat: 1) vt accuſato tutori pendente cognitione interdiceretur adminiſtratio a) 2) vt condemnatur, non ſolum &) remoueretur vel cum infamia (ſi vel propter dolum remotus eſſet b) vel in pupilli bona graſſatus eſſet vel pernicioſe aliquid egiſſet, vel res pupilli interce- piſſet, vel dolo non ſatis dediſſet; c) modo in de- creto iudicis cauſa remotionis expreſla eſſet) d) vel ſl ſre ei ur,) ſe lius kact tempore horis pe I. 2. e) 4 U; MEN Marb nae CEI t, W. Pupillur “Dũ ante, g auterpi Uerl. 2 ſeentis Publieze geſta an coepiſie II. win tun dis a Udect inner et⸗ ſatis⸗ atti⸗ hr ad⸗ NENK. NENM ) t eretut m a) dolum ns eſlet interce⸗ in be⸗ DE SVSPECT. TVT. ET CVRAT.- 107 vel ſine ea, (ſi ob culpam latam et leuem re mouere- tur e) ſed et β) vt extraordinarie puniretur, ſi gra- uius factum commiliſſet. †) Ceterum remotus a tempore decreti remouendi non ſubibat futuri tem- poris periculum. g) a) §. 7. I. h. t. b) F. 6. I. h. 1. c) 7. z. §. j. V. O. t. I. 2. C. qui tut. non ſatisded. 4) lI. 4. §. 7. 2. J. H. z. e) F. 6. I. J. 3. J. vlt. l. 4. F. I. ut. C. b. z. cf. NOOD- TI probab. L. I. c. 13. EV. OTTO ad §. 6. I. h. GRIM- MENSTEINII diff. de zur. propt. culp lat. non inf ami Marb. 1753. ZEILLERl exercit. ad §. 27. I. h. t. Vien- nas 1I778. dillent. CVIAC. obf. L. VII. c. 8. COC:⸗ CEII difl. de culpar. praeſt. THOMASIVS ad HVB. prael. inſt. h. t. n. 6. in nono addir. ) l. 2. J. §. N.⸗ b. t. g) l. 10. F. b. t. §. 176. Axioma quartum. IV. Locus huic adeuſationi erat, K ALIA abtione pupillus non eſſet ſecurus. Hine: I. CESSABAT I) propter id, quod tutor fecerat, ante, quam tutor eſſet, tnnc enim, v. g. a tio furti aut expilatae hereditatis aduerſus eum poterat mo- ueri. 2) Si tutor, depolita tutela, eiusdem adole- ſcentis curator factus eſſet 3) ſi tutor abfuturus rei- ublicae cauſa alium ſibi ſfubſtitui deſideraſſet, quoad geſta ante abſentiam 4) ſi quis deſüſſet et rurſum coepiſiet tutorem eſſe. a) II. SOLVEBATVR poſtulatio, finita tutela, uia tunc remotione non opus erat. ⁵) His enim ca- ſibus actioni tutelae locus eſt, quae ab adcuſatione ſuſpecti differt. a) l. 3. §. 5. 6. 7. 1i0. F. b. 4. by) l. 1. C. eod. C. 177. 10S8 Tir. XXVI. DE svsE. TVT. ET CVRAT. §. 177. Vus bodiernus. Cum vero hodie tutores rationes quotannis red- dere, easque magiſtratus quotannis ex officio exigere, hincque tutorem, fraude culpaue cognita, aeque ipſi ex officio remouere debeant poſſintque, rario- rem apud nos eſſe huius poſtulationis vſum, intelli- Litur. RERVI blol ieb tur. El patrimon qua int PATRI guat vej guirere . ) 1. . e ted. exe 9 ae ario⸗ telli⸗ CIPER 1095 r e - LIBER SECVNDVsS. TITVLVS I. DE RERVM DIVISIONE ET ADQVIRENDO EARVM DOMINIO. §. 178. Conne X i 9. Abſoluto primo, quod de perſonis agit, iuris ob- iecto, alterum, quod circa res obtinet, ſequi- tur. Eſt autem REs in ſenſu iuris omne id, quod in patrimonio eſſe poteſt. Ab ea differt PECVNIA, ſub ua intelligitur res in patrimonio iam conſtituta. a) PATRIMONIVM denique dicitur complexus rerum, quas vel exceptione retinere vel abione recuperarz aut ad- quirere poſſumus. b) a) I. 5. de V. &§ BRISSON. de V. §. ſ. v. pecunia. b) l. 22. F. de A. R D. I. 1i5. de R. I. DE RERVM DIVISION. §. 179. Rerum diuiſio. Res varie diuiduntur tum ratione I. proprietatis st oſus cum II. propter diuerſam earum qualitatem. I. Quoad proprietatem et uſum omnes res ſunt vel in patrimonio vel extra illud. a) Hae dicuntur, quaes 110 LrIB. II. TrT. I. quae non ſunt net eſſe Bolſunt in dominio hominum, qua- les erant res diuini iuris, propterea et nullius dictae. ) IIlae, quae in dominio vſuque hominum exiſtere poſſunt, adeoque humani iuris eſſe dicuntur. Vnde diuiſio in res DIVINI et HVMANI iuris. ) a) pr. I. . z. Nec obſtat l. 2. J. de vſu er vſufr. leg. in qua dicitur, eſſe res, quae nec in patrimonio nec ex- zraällud ſint. cf. NOODT. Probab. L. II. c. 3. b) §. 7. I. b. t. c) CAlVsS inſt. L. II. T. I. 9. I. DIET. HERRM. KEMMERICH. difſ. de diuiſ. rer. in res diuin. er bum. iur. illarumque in ſacras, religioſas, er Janctas. Vit. 1729. §. 180. Res diuini iuris quae? I. Res DIVINI iuris ſunt vel vere vel quodammo- do tales. IIlas dixeris, quae diis conſecrataz commer- cio hominum eximuhtur, quales ſunt A. res ſacrae et B. ,sioat. Hae vero appellantur ſanktae. §. 7. 70. 1. h. f. A. SACRAE ſunt omner res deo conſecratae a) quae propterea nec in alicuius bonis ſunt, nec aeſti- mari nec oppignorari alienariue poſſunt, 5) niſi ) ad redimendos taptiuos, modo non ſub conditione, vt nunquam alienentur, eccleſiae datae ſint ) 6£) ad alendos pauperes in fame publica, quo caſu et res immobiles alienari poſſunt d) „) ad ſoluendum ues erccle- ſaz alienum, quo tamen caſu licet vaſa tantum ſuper- Aua vendere. e) Quodſi praeter has caufas res ſacra venditae vel oppignoratae ſint, eccleſia eas vindicat, non reddito pretio emtionis; nec ſoluta, pro qua oppignoratae ſunt, ſorte; ſin vero conflataz alioue modo immutatae et diſperſae ſint, eccleſiae ad inſa corpora petenda competit actio realis, ad pretia vero aclio in factum. f) a) §. P ruto lie a) loeo reſtitute cris ifl utue / 2) 1 6. 9. h. 4 BS H. nota: Mortui conſenti tenetur dauer al Publitun Danitur du pi lammno⸗ ommer- crae et ratot ) ec deſti. vone, Vt 0 et res 1. lur eltli⸗ res ſacla jindicat, nro Qua Pro ua ne Aoue ad i etia Vero 11 ) DE RER. DIV. ET ADQVIR. EARVM DOMIN. III a) §. 8. I. h. t. veluti aedes ſacrae et donaria. De ritu conſecrationis cf. GROTII Horum ſparſ. h. t. p. 32. et HEINECC. ſynt. antiq. h. t. §. 2. b) S. 7. I. I. 2. Ppr. lI. b. §. 2. 1. 9. J. .. JJ. . r. c) F. §. I. b. t. Non. 720. c. 9. d) l. 21. C. de &. J. eccleſ. e) Nou. 229. c. 1o. 1) 1. 24. C. de N. L. eccl. 9. 181. Continuatio. Praeterea ſciendum 1) aedes ſacras manere, di.- ruto licet aedificio a) 2) ceſſare hanc ſanctitatem ℳσ½) loco ab hoſtibus capto, niſi iure quaſi poſtliminii reſtitutus ſit b) β&) ſacris euocatis c) 3) a rebus ſa- cris differre res ECCLESIASTICAS, i. e. quae ad ſu- Rentationem eccleſiae perſonarumque eccleſiaſticarum deſti- natat ſunt. . a) l. 6. H. 3. F. de R. D. b) I. 36. de religioſ. c) J. 9. H. 2. F. de R. D. HENR. de COCCEII et I. GVIL. BERGERI diſſert. de euocat. ſacror. §. 182. Res religioſae quae? B. RELIGIOSAE res erant ſepulcera. a) De iis nota: 1) ſepulerum religioſum fit priuata illatione mortui b) 2) qui in ſepulcrum alienum ſine domini conſenſu aut ratihabitione mortuum intulerit, tenetur actione in factum, aut ad tollendum ca- dauer aut ad ſoluendum loci pretium; qui vero in Publicum intulerit, extra ordinem, ſi ex dolo fecerit, Punitur c) 3) mortuo in diuerſis locis ſepulto, is, in quo caput eſt, religioſus habetur, ) 4) cenotaphium non eſt religioſus locus e£)] 5⁵) ſepulcra ipſa non ſunt in commercio, licet ius ſepeliendi transferri in alium Poſſit /) 6) locus deſinit religioſus eſſe, translato cum principis conſenſu cadauere. g) a2) GV. LIB. II. Trr. I. 112 2) GVTHER. de iure man. L. III. c. I. PLAZII diff. de religione ſepulchr. Lipſ. 1725. BRISSON. anz. ſel. L. II. c. 14. 15. 16. b) l. 6. §. 4. F. h. r. c) l. 7. l. F. §. 2. F. de religioſ. d) l. 44. pr. ff. eod. e) I. 42. ff. eod. I. 7. F. b. z. GOTHOFRED. de cenotaph- in Ei. opuſc. HERM. CANNEGIET. obſ. iur. Rom. L. III. c. 5. f) I. 14. C. de legat. g) l. 44. §. I. F. de relig. §. 183. Res ſanctae quae? SANCTAE ſunt, quae ſanbkione poenali ita mu- niuntur, vt, qui zas violauerit, grauius puniatur; et hinc quodammodo iuris diuini eſſe dicuntur. Huc pertinent muri et portae ciuitatum. Vnde 1) mu- ros reficere iisun aliquid immittere aut ſuperponere ſine principis conſenſu non licet ) 1) qui eos tranſ- cenderit vel violauerit, capite plectendus eſt. c) a) §. 10. J. l. 9. §. 3. 4. F. h. . D'ARNAVD. var. coniect. L.. I. c. I4. d) 1 §. §. 2. 1. 9. J. 4. J. eod. c) I. 11. f. eod. Ceterum, quoniam in genere omne id, uod ab iniuriis hominum ſanctione poenali defenſum eſt, ſanctum dicitur, dantur et perſonae ſanctae, imo et leges ſanctae dieuntur. H. 40. L. I. S. pr. l. 9. §. 3. F. eod. I. 9. F. de obſ. par. et patr. §. 184. De rebus bumani iuris. II. Res HVMANlI iuris ſunt, quae in dominio vſugue hominum ſunt vel eſe poſſunt. Eae vero vel ſunt in alicuius dominio, vel non. Hae dicuntur res COMMVNES, ſeu NVLLIVS. IIIae ſunt aut in dominio publico aut in priuato, hinc res PVBLI- CAE et PRIVATAE. Priuatae iterum vel in vniuer- ſitatis vel in ſinguli hominis proprietate exiſtunt, hinc res VNIVERSITPATVM et SINGVLORVM. Pr. I. h. E. l. I. Pr. J. le f. §K. 185. 00 NEMN zer, idu Vol. ure V TOTVN Hue Der ) 1. 1. Ceter rum men MER. II. §. ab iis 1e5 Pr. Xium NI rum Pominio ro el kuntur nt aut VMII. niuer· iſtunt, DRVM. 6. 185. DE RER. PDIV. ET ADCVIR. EARVM DOMIN. 1I13 §. 185. Res communes quae? COMMVNES appellant, quarum proprietat NEMINI, vſus vero OMNIBVS vacat. à) quales ſunt aer, aqua profluens, mare et littora maris. ) a) lJ. 5i. F. de contrab. emt. b) §. 1. J. . 2. F. 1. J. 4. JF. b. t. MAIANSII diff. de littore maris, in Ei. diſſ. Vol. II. Ab his tamen rebus differunt communes, quae in condominio ſunt. §. 186. Res publicae quae? PVBLICAS dixeris, quarum proprittas eſt penes TOTVM populum, vſus vero OMNIBVS patet. a) Huc pertinent flumina et portus. b) a) I. 15. et 16. f. de V. S. b) §. 2. I. l. 4. K. 1. h. 2. Ceterum 1) diſcrimen rerum communium et publica- rum plane negat NOODT probab. L. I. c. 7. 8. cf. ta- men HVBER. digreſſ. part. II. L. II. c. I. et BOEH- MER. diſſ. de iure principis in loca et opera publica. Sect. II. F. 5. ſeqq. in Eius electis iur. ciu. T. I. p. 594. 2) ab iis ſecernendae ſunt res vſus publici, quales ſunt res priuatorum, quibus tamen quilibet ad vſum inno- xium vti poteſt, v. g. ripae, §. 7. 1I. I. 5. F. h. t. §. 187. Res vniuerſitatis. VNIVERSITATIS rerum nomine veniunt, qua- rum proprietas TOTI eſt vniuerſitati, vſus vero SIN- GvVLEIS eiue membrir. v. g. theatra, ſtadia, curiae. 9§. 6. JI. 1. 6. §. 1. HF. h. f. Nota 1) Vniuerſitas in genere eſt complexus plurium obie- ctorum, quae pro VNO habentur. Ea vel bominum vel rerum eſt. Illa eſt ſocietas ominum auitoritate priucipis in republica initg,. 2) Datur et PATRIMONIVM vni- H uerſita- 114 Lip. II. TIT. I. uerſitatis, quod comprehendit res vniuerſitatis non ad Jingulorum ſed TOTIVS vniuerſitatis vſum deſtinatas cf. SCHOEPF. diſſ. de reb. vniu: von Allmanden Gütern- Tubing: 1740. §. 188. Res ſingulorum quae? SINGVLORVM denique rer dicuntur, quae et in proprietate et vſu SINGVLI hominis cum exclukone aliorum exiſtunt. §. 189. Alia principalis rerum diuiſio. Atque haec de prima rerum a proprietate vſu- que deſumta diuiſione. Sequitur altera. Omnes enim res: II. ratione DIVERSAE QCVALITATIS ſunt vel A. Corporales vel incorporales, vel B. Mobiles vel immo- biles, vel C. Fungibiles vel non fungibiles, vel D. Diuiduae vel indiuiduae. §. 190. De rebus corporalibus et incorporalibus. A. Res CORPORALEsS ſunt, quae ſenfibus exter- nie percipiuntur. INCORPORALES, quae non Junt, ſed tantum intelliguntur. 4) Quo pertinent iura, aſtiones, obligationes, nomina et quantitates. 5) De his tenendum eſt, quod quaß tradi, quaſi poſſideri, in quaſi dominio ſeu in bonis eſſe dicantur. a) Romani res corporales dicebant, quae zangi poſſent. De qua ſtoica definitione vid. MEISTERI progr. de philoſophia Ictor. Rom. in doctr. de corpor. §. XI. in opulſc. p. 548. cf. quoque CICERO Top. c. V. NOODT. prob. L. II. c. 3. b) rit. I. de reb. corp. §. 191. 1. TVRAlI. animata mouente cum tral Re⸗ ſu NAT matte, 4 V. g. 2 poflunt. lohaeren, adeoe hiles ſint 3) res, feruntur mobilibun Rls: res TVVYMe Ceterum dlat. alieuin ſe cont erium ck. en, le et ſone lu- mnes . el A. mmo⸗ vel D. 1exter: a ſunt, ht iure, )De 5 ) deri in vollent. progt.⸗ de XI. in NOODI. PDE REB. PIV. ET ADGVIR. EARVM DOMIN. 115 §. 19 1. Res mobiles et immobiles quae? B B. Res MOBILES dicuntur: 1) in ſenſu NA- TVRALI, quae ſeſe vi interna IPSAE mouent, i. e. res animatae 2) in ſenſu IVRIS, quae ſe quidem non mouentes SALVA tamen SVBSTANTIA de loco in lo- cum trantferri poſſunt. a) Res deinde IMMOBILES iterum ſunt I. in ſen- ſu NATVRALI omnes res ſe non mouentes, ſeu inani- matae, quales ſunt: æ) quae plane moueri nequeunt v. g. agri, ⁶β) quae ſalua ſubſtantia transferri non poſſunt, v. g. aedificia, „) quae cum aliqua re ita cohaerent, vt ſalua ſubſtantia ab ea ſeparari nequeant, adeoque huius rei partes ſint, licet ſeparatae res mo- biles ſint, v. g. fructus pendentes, arbores ſtantes 5) ½) res, quae per ſe exiſtentes ſalua ſubſtantia trans- feruntur, v. g. libri, quae tamen in ſenſu iuris pro mobilibus habentur, vt iam dictum. II. In ſenſu IV- RIS: res mobiles ad vſum rei immobilis PERPE- TVVM deſtinatae, quae et a vintta dicuntur. c) a) v. g. naues, molendina aquatilia ex anchoris ſtantia (0hiffsmühlen) horrea mobilia, I. 6o. f. de A. R. D. l. 20. §. pen. W. quod vi aut clam. l. 26. §. 2. F. de inſtr. leg. CARPLZ. p. 3. conſt. 24. def. S. b) l. 44. F. Je K. E. l. 17. H. 2. et 6. F. de act. emzi, I. 6. §. F. . de furtis. c) l. 177. g. 7. G. de act. emti I. 242. pr. de V. & PAVLI VOETII tr. de reb. mob. er immob. Ceterum haec diſtinctio ad res corporales potiſſimum ſpe- Gtat. De rebus enim incorporalibus ita habe: 1) Res alicuius hominis incorporales omnes in abſtracto et per ſe conſideratae, nec mobiles nec immobiles ſunt, ſed tertium ſeparatumque rerum genus conſtituunt ! 15. §. 2. F. de rer. ind. I. vn. §. 7. C. de rei vx. act. verbis: exactio autem. 2) ſingula vero res incorporalis in con- creto conſiderata mox mobilis mox immobilis eſt, pro- H 2 ut . I. 1B. II. TxzT. I. ut obiecdtum, circea vel propter quod ins actioue compe- tit, vel a quo nomen obligatioue debetur, res vel mo- bilis vel immobilis eſt. Vnde et idem ius res mohilis et immobilis ſimul eſſe poteſt, v. g. ius hereditarium. . . 192. De rebus fungibilibus et non Ffungibilibus. C. Res FVNGIBILES (ſeu funblionem recipienter) dicuntur, quae vſu vel ſtatim CONSVMVNTVR vel DIMINVVNTVR, quales plerumque ſunt res, quae menſura, pondere et numero conſtant. a) De qui- bus addendum, quod, ſi de earum corporibus ſermo ſit, referantur ad res corporales; ſin vero de earum numero, menſura, pondere vel quantitate, pertineant ad res incorporales. ) Res NON fungibiles igitur ſunt, quae perdurant, etiamſi iis vtaris. a) III. SCHOTTI progr. de reb. funct. recipientibus in Ei. opuſe. Lipf. 1771. 8. b) l. 30. pr. de leg. 1. I. 94. §. 1. fF. de ſolut. §. 193. De rebus diuiduis et indiuiduis. . D. Res DIVIDVAE 1) CORPORALES funt, quae pro parte phyſiea poſideri queunt; licet in par- tes phyſicas digecari non poſſint. v. g. domur 2) In- corporales vero ſunt, vel iura, quibus, ſi pluribus Com- petant, ſingulus pro parte ſua intellecttuali vti poteſt, a) vel obligationes, quae a ſingulo pro rata impleri poſſunt. — INDIVIDVAE dicuntur res vel iura, quae à ſingulo in ſolidum poſſideri et exerceri debent; nee non obligationes a ſingulo in ſolidum praeſtandae. ) a) v. g. il. 30 10 17 Praet ſer 0 lubl Tit mar 1 quod rerum ins vel gitione Doteſt, Gator v Petend⸗ que den inde Orr ertamt lialiter lnem) nnecia Je npe⸗ mo- hilis im. entec K tel quue quj⸗ er. aruin neant lrant, din Ei. . 5. unt, in per. 2) Ir. vCom- telba mpleri quze 4 t; ſee Cat.) DE RER. DIV. ET ADQVIR. EARVM DOMIN. 117 2) v. g. dominium, ſeruitus perſonalis I. 6. §. 2. de leg. 2. b) v. g. ſeruitus realis, J. 127. f. de ſeruit. cf. ALEX. TVRAMINVS de diuiduis et indiuiduis, in Ei. Opp. Edit. nouifſl. Senis 1770. f. RETES de obligat. di- uid. et indiuid. in MEERM theſ. T. VII. EGVIN. BA- RO de diuid. et indiu. oblig. in Ei. Opp. T. III. AVG. HOFFMANNI tract. de iure rer. indiu. Ed. tert. Frf- 1710. 4. Praeterea res diuiduntur: 1) In ſpeciales et vniuerſales ſeu vniuerſitates rerum, 2) Iure antiquo res erant vel mancipi vel nec moncipi, quae tamen diuiſio à Iuſtiniano ſublata eſt. l. vn. C. de zrangform, vſuc. VLPIAN. fragm. Tit. XIX. §. I. ibique SCHVLT. BXYNRLERSH. de reb. manc. in Ei. opuſc. MEERMANNI conieét. de reb. mane. et nec manc. L. B. I74I. FPR. CAR. CONRADI lib. ſing. de reb. manc. er nec manc. Helmſt. 1739. 4. PVF- FEND. obſ. iur. vniu. T. II. obſ. 79. CAR. FERD. HOMMELII difl. de orig. diuiſ- rer. in manc. et nec mane. Lipfſ. 1744. §. 194. De iure rerum. Haec de variis rerum ſpeciebus. Iam de ipſo, quod circa res obtinet, iure. Diuiditur autem ius rerum in ius in re, et ad rem. Primo enim omne ius vel eiusmodi eſt, quod aduerſus quemeungue, obli- gatione lieet fpeciali mihi haud obſtri tum, exerceri poteſt, et hoc dicitur ius IN RE (in rem) quodque datur vel æ) ad rem aliquam a quocumque poſſeſore petendam, vel β) ad ius aliquod aduerſus quemcun- que denegantem perſequendum v. g. ſeruitutem. De- inde omne ius vel tale eſt, quod competit aduerſus certam tantum perſonam ad praeſtandum aliquid ſpe- cialiter obligatam, et hoc eſt ius AD REM. (in per- fſonam) Specialis vero haec obligatio oritur vel 1) immediate ex LEGIBVS, (quod fit in obligafionibus, quae quaſi ex contractu oriuntur.) vel 2) mediante H 3 FaCTO . 1IIS8 LrIB. II. TIT. I. FACTO aliquo huius perſonae obligatorio, ſiue ſit li- citum v. g. contractus, ſiue illicitum v. g. delictum et laeſso. a)) Ex iure in re oritur actio in rem; ex iu- re ad rem datur actio in perſonam. b) a) Vocabula haec paulo obſcuriora deſumta ſunt ex c. 8. in f. de conceſſ. praeb. in 6. b) cf. l. 25. pr. G de O. et A. vbi VLPIANVS, in rem actio eſt, inquit, per quam rem noſtram, quae ab alio poſſidetur, petimus; et Jemper aduerſus EVM eſt, qui POSSIDET. In perſo- nam actio eſt, qua cum EO agimas, qui OBLIGATVS (ſpecialiter) eſt nobis ad faciendum aliquid vel dandum; et ſemper aduerſus EV NDEM locum habet, vid. quoque HVBERI digrefſſ. L. IV. c. 4— I0. FELTMANNI tr. de iure in re Amſt. 1672. 12. et HVBERI/ tr. de iure in ve in digreſſ. L. IV. §. 195. De iuris in re ſpeciebus. Quot vero iuris in re dentur ſpecier, controuer- titur. Praecipue in eo diſſentiunt, an POSSESSIO ſit ius in re, quod tamen, cum ea fit fabßtum, videtur negandum. De controuerſia inter HAHNIVM et BORNIVM circa hanc quaeſtionem agitata cf. IVGLERI jur. Biogr. II Band. pag. 170. Vid. quoque VLR. HVBERI prael. ad Inſt. tit. de inter dict. n. 2. et DIGRESS. L. IV. c. 10. ZACII. HVBERI L.è III. difl. V. cap. 2. §. 17. fq. H. 196. De poſſeſione eiusque diuiſionibus. Ipſa vero POSSESSIO eſt detentio alicuius rei. Ea varie diuiditur. Etenim poſſidet aliquis: I. vel rem corporalem vel incornoralem, hinc poſ- leſſio eſt vel VERA vel QVAsl talis. II. PE Il. di, vel ſterius I eamn tal ipfum! RaALIS W Mne po V hanc r pertine V ſitione deat, Domin tit ſeg IV. Ius Ad Uhent n iu .. d. Pde , der ; et derſo. TWVS dun; oque l tr. e in uer⸗ Oſit detur citea gr. II el. ad e 10. DE BER. DIV. ET ADCVIR. EARVM DOMIN. 119 II. vel cum animo rem tanquam propriam haben- di, vel non; ſi prius poſſeſſio NAI'VRALIS; ſin po- ſterius CIVILIS dicitur. III. vel rem inſam, vel habet tantum animum eam tanquam propriam poſſidendi, licet corpus rei ipſum anon poſſideat; hinc eſt poſſeſſio vel CORPO- RALIS vel ANIMI. IV. vel ex iuſto, vel ex iniuſto et vitioſo titulo, hinc poſſeſſio IVSTA, INIVSTA, et VIIIOSA. V. vel cum ignorantia, ſibi nihil eſſe iuris, in hanc rem, vel cum ſcientia, rem ad tertium aliquem pertinere, hinc BONAE et MALAE Edei poſſeſſio. VI. poſſidet vel rem ipſam, vel ex legum diſpo- ſitione pro poſſeſſore habetur, quamuis non poſſi- deat, hinc poſſeſſio VERA et FICTA. §. 197. De ſpeciebus iuris in re. Dantur igitur quatuor iuris in re ſpecies; I. Dominium, de quo hoc titulo. II. Seruitus, de qua tit. ſeq. 3. III. Hereditas, de qua a tit. X. libri II. IV. Ius pignoris de quo in XX. Pandetctarum libro. §. 198. . De titulo er modo adquirendi. Ad omne vero ius in re adquirendum duo adeſſe debent: I. TITVLVS adquirendi, qui eſt iuſta cauſa, éx qua ius in re adquiri POTEST. Is diuiditur, ſi efe- Gum reſpexeris, in 1) HABILEM, quoties dominium H 4 Per 120 LrrB. II. TIT. I., per eum transfertur, et 2) INHABILEM, ſin ſecus. Ille porro eſt., vel gratuitus ſeu lucratiuus et oneroſus, vel reuocabilis êt irreuocabilis. II. MODVS adquirendi, qui eſt iuſta cauſa, ex qua ius in re iam reuera ADQVIRITVR. Qui quidem eſt quadruplex: 1) vel factum ipfſius adquirentis v. g. occupatio, praeſcriptio, hereditatis aditio; 2) vel faſtum eius, cuius res adquiritur, v. g. traditio; a) vel 3) factum iudicie v. g. adiudicatio in iudiciis diuiſoriis; vel 4) alia iuſta cauſa, cui leges hunc iuris in re effe- Kum tribuerunt. 5) a) Huc et pertinet pactum hypothecae, licet alias ex pacto ius tantum ad rem oriatur. b) v. g. mors yel patris qui heredes ſuos habet, vel cuius libet teſtatoris, rem ſpecialem et propriam legantis. §. 199. . Il. DE RERVM ADOVISITIONE. In ſpecie de dominio. Vidimus iam de variis rerum diuiſionibus. Nunc de earum adquiſitione dicetur. Et primo quidem loco de dominio (tanquam prima iuris in re ſpecie) quod eſt ius re corporali vtendi et abutendi cum kxclufione aliorum. Igitur duo ei inſunt iura principalia: 1) ius ABVTENDI ſeu PROPRIETAS, 2) ius VTIENDI ſeu VSVSFRVCTVS. §. 200. Dominii diuiſiones. Variae autem dominii dantur ſpecies. Etenim T. ratione modi finiendi diuiditur in REVOCABILE, quod et inuito adimi poteſt, et IRREVOCAPILE, quod non niſi conſentienti aufertur. Deinde II. quo- ad obiebtum, ſi res corporalis in dominio eſt, VERVM; ſin Plend l Dr ſin imm Porre et N MTAI ſeet, el gando us elt, non pet vel viit priamt, aliena e contigt Virfeie, in iure ſeruitur res gei gaudent Prietas, Particul Sin de vtendi eſt SES Nota: uin⸗ rem in e Ciſti Luir laud 22. Hal eus. Aun, ex idem g. ) vel ) vel Driii; efle. pado pattis „rem Nunc nidem pecie) lußone 4 ius ENol tenim GDll, . quo⸗ RVM; ſin — DE RER. DIV. ET ADCVIR. EARVM DOMIN. I2 I ſin incorporalics, QVASI dominium dicitur. III. Porro reſpectu ſubieéti eſt SOLITARIVM, quod vni, et CONDOMINIVM, quod pluribus competit. De- nique IV. intuitu exercitii diſpeſcitur 1) in ILLlI- MITATVM, cum domino omnia eius iura exereere licet, et LIMITATVM, ſi ſecus, 2) in PLENVM, quando vſus et abuſus rei in eadem perſona coniun- Stus eſt, et MINVS PLENVM, ſi haec iura domino non perfecte competunt, quod iterum vel direktum vel vtile dici ſolet. Illud vocant, cui ineſt ſola pro- prietas, hac vero, quod conliſtit in iure vtendi re aliena cum aliqua proprietatis particula; id quod contigit, 1) in emphiſteuſi, de infra; 2) in ſu⸗ perfitie, de qua in Digeſtis; 3) in feudis, de quibus in iure feudali. Ceterum, i condominium et Jeruitus in re aliena competens ab hoc dominio minus pleno differat, facile intelligitur. Quodſi enim plu- TeS atcquali et proprietatis et vtendi iure in re aliqua gaudent, adeſt condominium. Si porro alteri ſola pro- prietas, alteri vero ius vtendi cum aliqua proprietatis Particula competit, adeſt dominium minus plenum. Sin denique alteri Proprietas, alteri vero ius vtendi cum nulla proprietatis particula competit, ad- eſt SERVITVS. Nota: Iure antiquo dominium quoque in bonitarium et quiritarium diuidebatur. Hoc dicebant, quod ciuis in rem mancipi modo ſolemni et ciuili; illud vero, quod in ceteras res modo naturali adquirebatur; ſed hanc diſtinctionem ſuſtulit Iuſtinianus l. vn. C. de nudo iure Quir. toll. cf. qui de rebus mancipi ſcripſerunt ſupra laudati Auctores, quibus add. BRISS. ſel. ant. L. IV. c. 22. p. I61I. SIGON. de ant. iur. ciu. Rom. A. F. REIN- HARDI vermiſcbte, Sebriften zueyter Band p. 354. H 5§5 §. 201. LIB. II. TIT. I. §. 201. De modis adquirendi naturalibus. Singulorum autem hominum multis modis res ſunt. Quarundam enim dominium nanciſcimur jure naturali, quarundam vero iure civili; a) vnde mo- di adquirendin ſunt vel NATVRALES vel CIVILES. Ad illos pertinet I. occupatio, II. frubtuum perceptio, III. traditio, et IV. acceſſio; hos infra videbimus. a) §. 12. L. b. ?t. Diſtinctionem Grotianam in modos natu- rales originarios, et deriuatiuos, eum parum nobis boc loco vtilitatis praeſtet, conſulto omittimus; Ceterum cf. REINOLDI difſ. de adquirendo rerum dominio, in Ei. opuſc. p. 448. I. DE OCGCVPATIONE. §. 202. Occupatio quid? OCCVPATIO eſt apprehenſio rei corporalis nullius cum animo, eam propriam habendi, falta. Itaque re- quiritur 1) res corporalis 2) res nullius 3) appre- henſio rei, 4) animus rem tanquam propriam reti- nendi. I. 2. pr. f. de A. K. D. I. 7. §. I. F. de adq. poſſ. §. 203. Quid res nullius. RES vero NVLLIVS eſt, quae dominum non ha- bet, ſiue 1) eum nunquam habuerit, ſiue 2) de de eo non conſtet a) ſiue 3) ab eo derelicta ſit. Haec tamen derelictio æ) in re mobili fit, cum abii- citur; β) in immobili, cum deſeritur; „) in incorpo- rali v. g. actione, cum ei renunciatur vel dominus ea non viitur. b) Semper tamen domini animur dere- linquendi, vt res ſua eſſe deſinat, requiritur. Hine res lhpere An Pral her bienn, 1 ) §4 omni 460.1 / l. jure Oee cupetio A. leſiarun aſne ve ſyliis ve ſunt A Verſante ²) ſe difl. is res eimur emo- IIES, eptio, us. 8 natu. bis boe terum io, in nlllſiur ne re. Ppre- nreti⸗ oh. DE RER. PIV. ET ADCVIR. EARVN DOMIN. I23 res deperditae non fiunt nullius. ) Hic vero animus non prazſumitur, niſi, re immobili deſerta, dominus per biennium tacuerit. d) a) §. 47. J. b. I. J. 1. 2. J. pro de rel. b) J. 5. C. omni agro deſerto. l. vn. C. quando non petent. c) F. 465.. I. . z. l. §. ff. de L. Rbod. I. 21. §. 2. 2. de adq. poſſ- d) c. I. S§. C. de omni agro deſerto cf. MAIANSII difſ. de iure rei derelictae in Ei. diſſ. Vol. I. §. 204. Occupationis ſpecies. Occupationis ſpecies ſunt A. Venatio. B. Oc- cupatio bellica. C. Inuentio. §. 205. De venatione. A- VENATIO in genere eſt occupatio ferarum beſtiarum. a) Beſtiae enim ſunt vel ferae vel manſuke- faßtae vel manſuetae. Iſtae dicuntur, quae libere in ſyluis vagantur; illae, quae conſuetudini hominum ſunt adſuefactae; hae, quae a natura cum hominibus vVerſantur. b) a) H. 72. I. h. t. b) S. 14. 215. 26. I. h. z. MARKARTI difl. de diu’ſ. animal. iuridica, in ei. exerc. n. 8. §H. 206. Venationis diuiſio. Cum vero animalia vel terreſtria ſint, vel volu- eria, vel aquatilia, venatio ſubdiuiditur in venatio- nem in ſpecie, in aucupium, et piſcationem. Ex his clarae ſunt, quae ſequuntur, regulae: I. FERAE tantum beſtiae occupari poſſunt. Ceterum nota: ) ſola animalis vulneratio non ſuffi- cit 124 LIn. II. Trr. I. cit ) poſſunt quoque in alieno fundo, non prohi- bente domino, capi „) captae ſtatim occupantis Runt et manent, donec libertatem naturalem recepe- rint. a) II. Ferae INCLVSAE non poſſunt capi. b) III. Ferae MANSVEFACTAE capi demum poſ- ſunt, depoſito prius reuertendi animo. c) IV. Ferae MANSVETAE noſtrae manent, li- cet oonſpectum effugerint noſtrum; et repeti poſ- ſunt, vbicunque inueniantur, vt, qui eas lucrandi animo detinet, furtum committat. ) a) G. 12. 13. I. h. z. J. 3. G. 4. J. 1. 55. F. de A. R. D. RAXYS diſſ. de perſec. Fer. beſt. in fundo alieno Gieſae 1738. MICH. GRIEBNERI diſſ. de eo, quod iuſtum eſt circa feras cuſtod. de lapſ. Lipfſ. 1702. b) I. 3. §. 14. F. de adquir. poſj. c) §. 15. I. h. z. d) F. 16. I. eod. §. 207. De occupatione bellica. B. OCCVPATIO BELLICA eſt, ius res hoſti- les in bello publico adquirendi. à) De qua fſeiendum: 1) res mobiles tunc demum hoſtium fieri, vbi ad eorum prazſidia perductae ſunt ⁵) 2) milites prae- dam non ſibi, ſed reipublicae adquirere, exceptis mobi- libus a magiſtro militum iis donatis c) 3) res bello captas dominis iterum ex iure poſtliminii cedere, vel hofſtibus ex agris expulſis, vel rebus mobilibus ad prae- ſidia nondum perductis iis ereptis. d) a) PVFEEND. I. N. er G. L. IV. c. 6. §. 14. b) l. 5. g. 1. F. de capt. et poſtl. MARRARTI interpr. recept. lecét. L. I. c. 10. II. diſſent. VOET. com. ud Pand. tit. de capt. et poſtlim. n. 3. c) l. pen. ff. ad L. Iul. pe. cul. D al.l. (, 7. fab 1. F. . lapillorn ribus int be qui eſt non xta mohilig thelaur ſa ànot dem, de A. Re ſimo ha Prohi⸗ antis ecepe⸗ m dol⸗ nt, li⸗ ti pol. utranci .RAYS e 1738. Aſ cirea 4. F. de eog. holti⸗ endum: Vbi ad 5 Prae- mobi⸗ 8s bello 1, ſel dprae 919. r. releht. Pand. tit, „ll. be. eul. EE RER. DIV. EFT ADGVIR. EARVM DOMIN. 125 cul. I. 36. H. 2. C. de donat. Diſſent. CVIAC. obſ. L. 19. c. 7. ſed vid. GROT. I. B. et P. L. III. c. 6. F. 8. ſeq. PFABRI ſemeſtr. L. II. c. 3. 4. d) l. 5. D. 1. 1. 20. J. 1. ff. de capt. et poſtlim. §. 208. De inunentione. C. Inuentie eſt adquiſtio rerum nullius v. g. lapillorum, gemmarum, aliarumque rerum in litto- ribus inuentarum g§. 15. I. h. t. F. 209. In ſpecie de inuentione theſauri. Pertinet huc potiſſimum inuentio THESAVRI, qui eſt vetut quaedam pecuniue depoſitio, cuius memoria non extat, vt iam dominum non habtat, ſeu: condita mobilia ab ignotie dominis tempore vetuſtiori. Ergo theſaurus non eſt, quod lucri, metus, cuſtodiae cau- ſa a non ignotis dominis abſconditum eſt, quod qui- dem, qui occupat, furtum committit, l. 31. §, 1. JF. de A. N. D. l. vn. C. de theſ.- §. 210. Regulae de theſauri inuentione. Regulae circa inuentionem theſauri iure nouiſ- ſimo hae ſunt: I. Theſaurus ARTIBVS MAGICIS inuentus, indiſtincte ſco cedit. II. LICITO modo inuentus: 1) in loco ſacro, religioſo, publico, Fſcali, et in poeſione Cuejaris, pro parte inuentori pro parte fiſco cedit, ſi caſu inuentus ſit. 2) in 126 LrIS. II. Trr. I. 2) in fundo alieno, pro parte inuentoris, pro parte domini loci eſt, ſi caſu; ſed totus domino fundi eſt, ſi data opera inuentus ſit; 3) in loco proprio inuentus, totus eſt loci do- mino. a) III. Si, qui alieni iuris eſt, theſaurum inuene- rit &) in fundo alieno et caſu, pars ad dominum agri, pars ad patrem dominumue inuentoris perti- net β) in fundo patris dominiue proprio, totus il- lius eſt. ) IV. Deferre ſe nemo cogitur, quod theſaurum inuenerit, niſi ex eo pars fiſco debeatur; qui vero partem fiſco debitam ſuppreſſerit, totum cum altero tanto ſoluere cogitur. ) a) lJ. 3. §. 10. F. de iure ſiſci. G. 30. I. h. t. ad quam vid. CVIAC. obſ. L. IX. c. 537. ſub fin. l. vn. C. de zheſ. b) 1. 6z. pr. G. de 4d. K. D. c) l. 2. H. vlt. G. de iure aſci. MERILL. ad g. 39. I. b. 4. SCHILT. erc. ad Pand. tEx. 45. §. 25. ſeqq. FRIESE diſſ. de theſ. art. mag. inu. lenae 1I719. FRANKENSTEIN. diſſ. de eo, quod iuſt. eſt circa theſ. Lipſ. 1727. LAVTEKR- BACH. diſſ. de theſ. in Ei. diſf. Vol. III. §. 211. II. DE FNVCTVVIM PERCEPTIONE. FRVCTVVM PERCEPTIO eſt, iur frubkur rei alienae, bona fide iuſtogue titulo poſſzſſae, adgquirendi. Bona fide enim et iuſte poſſidens, quod ad frußkur, loco domini paene eſt. Hinc requiritur, æ) vt bona nide, ο iuſto titulo, et ₰ tanquam dominus poſſi- deat, quo ipſo differt ab viufructuario, creditore an- tichretico et cet. 9. 75. JI. h. I. l. g5.. pr. de A. K. O. §. 212. Lun prouenien L turuler, . nis arte II. qgoi eum non anmp diam et gui pere IIl. eos adhu lonſumto. ſunt natt cüntur e leperchti lim GGnns ePter 0 Pro mino i do- uene⸗ tinum perti⸗ us il urum VerO ltero n vid. he tleſ⸗ 7 de r rti endli. Uckun, bona poſtr te anr .. , 21². DE KER. DIV. ET APDCIR. EARVM DOMIN. 127 §. 212. Fructuum definitio et diuiſiones. Sunt autem fructus omner vtilitates EX ipſa re prouenientes. Ii diuiduntur: I. Ratione CAVSAE EFFICIENTIS 1) in za- turaler, qui a ſola natura 2) induſtrialer, qui homi- nis arte et cultura producuntur. II. Ratione PERCEPTIONIS 1I) in pendenter, qui cum fundo adhuc cohaerent 2) in ſeparatos, qui non amplius cohaerent 3) in perceptor, qui in cuſto- diam et poſſeſſionem redacli ſunt; in 4) percipiendoc, qui percipi potuiſſent. III. Ratione EXISTENTIAE. Percipiens enim eos adhuc poſſidet, en fructus extanter; aut non, en conſumtos! Conſumlſit eos porro vei 1I) vtendo, hi ſunt naturaliter confſumti, vel 2) alienando, hi di- cuntur ciuiliter conſumti. Denique, ſi caſu Perierint, deperditi dicuntur. IV. Fructus vel in regula ex re aliqua perci- piuntur, vel extraordinario modo; hinc ſunt vel or- dinarii vel extraordinarii. Nota: Dantur et fructus ciuiles v. q. vſurae, merces. F. 213. Regulae fructuum perceptionis. Iam nota regulas: I. BONAE fidei poſſeſſor: 1) quamdiu verus deminus non ſuperuenerit, fructus ſeparatos et per- ceptos OMNES et STATIM lucratur pro cultura et cura, quocumque, modo iuſto, titulo Poſleder 2 2) ſi 12 8 . LIB. II. TrIT. I. 2) ſi vero dominus poſtea rem ſuam vindicauerit, fru Rus extantes reſtituere debet; de conſumtis vero et percipiendis AN TE. litis conteſtationem, non tene- tur, niſi in hereditatis petitione, in quantum locuple- tior factus eſt. De fructibus vero POST Lit. cont. Pperceptis, percipiendis et conſumtis omnino tene- tur. 5) II. MALAE ſidei poſſeſſor omnes fructus a tem- pore, quo in malam fidem peruenit, reſtituit; et percipiendos quidem ſecundum eum modum, quo dominus frui potuillet, ſi ei rem habere licuiſſet. e) a) §. 35. L. h. z. ibi: Si quis a non domino, quem domi- num eſſe crediderit, bona fide fundum emerit, vel ex donatione, aliaue qualibet iuſta cauſa, b. f. acceperit: narurali ratione placuit, fructus quos percepit, eius eſſe pro cultura et cura. (de quibus verbis cf. NOODT. prob. L. II. c. 7. et VINN. ad l. J. 35) l. 25. Pr. G. de vuſur. ibi: Itaque agni, et hoedi, et vituli STATIM pleno iure ſunt bonae fidei poſſeſſoris. !. 45. Pr. de A. R. D. ibi: Bonae fidei emtor non dubie percipiendo fructus ex re aliena, ſuos interim facit; non tantum eos, qui DlLIGENTIA er OPERA eius peruenerunt, ſed OMNES; quia quod ad fructus attinet, loco DO- MINI paene eſt. Denique etiam priusquam percipiat, STATIM vbi a ſolo ſeparati ſunt, bonae fidei emtoris fiunt. Sed obſtare vid. I. 45. ff. de vſur. cf. OTTO ad §. 35. b) S. 35. I. h. z. 1. 25. §. 1. 1. 40. F. 1. J. l. 1. C. de bered. petit l. 49. §. 1. ff. I. 22. C. de K. H c) l. 23. 52. in fn. f. l. 22. C. de R. V. I. 4. C. vnde vi I. 2. C. de fruct. et lit. imp. Ceterum cf. de hac doctrina: MADIHNII difſ. de b. f. poſſeſſ. ſingulari a reſtit. fruct. percept. immuni, Halae 1754. MOECKERTI difl. de poßj. Ling. a zeſtit. fruét. non ſemper immiuni, lenae 3. FKICKlI diſſ. de iure b. F. poſſeſſoris circa Ffru- s ex re aliena perceptos, Helmſt. 1769. TRENDE- NBVRGII diſſ. ſelecta quaed. cap. doctrinae de iure poſ- oris circa fruct. percept. Kil. 1775. de WOLFFRADPT Mſtens theoriam gener. de fruct. percept. Gott. 1783. H. 214. S — — „ — 2 — TR nlild, in guatenus iquiren Vtr r. Ineo hollelliont caul, gn farulfan al cula eſt ſ gui do len exce bon ſde bet untu tur iurdti ne conin Ceterum procurotoj fatori tra⸗ Uertt, Vero tene. uple. Ont. tene⸗ tem. t; et quo t. ) dom. vel er eperit: us elle 007. F. de ATIM . de A. Ppiendo tantum mnetunt, o D0. eteipiat, emtoris TO a )I. vi l. 2. ockrina: pudt. Gifl. lenae ca fru. ENDE. iure . PRADTI 24 DE RER. DIV. EFT ADGVIR. EARVM DOMIfN. 129 §K. 214. 4 III. DE TRADITIONE. FRADITIO eſt altur, quo poſſeſſo rei corporalit Vacua, in tertium transfertur. Ea eſt modus naturalict, quatenus iuri uaturali non repugnat, licet eo iure ad adquirendum deminium non ſit nect Haria. 9. 225. Requiſita zraditionis. Vt vero legitime fiat, requiritur: 1) res cornora- lir. Incorporales enim Juaf traduntur; 2) translatio poſleſſionis vacuae; a) 3) iuſta et prazcedens tradendi cauſa, quae tamen ſola in emtione non Iufficit; ?) 4) facultas alienandi a Parte tradentis, hinc &) qui ſub cura eſt ſine curatoris autoritate non recte tradit; ϑ) qui dominium vel Pplane nullum habet, nihil trans- fert, excepta conditione vſucapiendi, ſi accipiens in bona fide ſit; vel qui teſtribzum vel temporarium ha- bet, tantum transfert, quantum et ad quod tempus ipſe habet, vnde regula: reſoluto iure dantis reſolui⸗ tur ius accipientir; c) 5) animur alienandi cum traditio- ne coniunctus, quia et alio animo fieri poteſt. ) Ceterum nihil intereſt; 1) an inſe dominus aut eius Procuratoy tradat 2) an ipſi accipienti aut eius procu- ratori tradatur. e*) a) . 3. H. 1. de act. emt. I. 122. C. de probat. I. 13. C. de di- ſtr. pign. Diſſent. HVBER. digreſſ. L. II. c. 5. ſed vid. STRAVCHII diſſ. Iuſt. n. 6. theſ. 37. VINN. ad h. t. §. 40. b) §. 40. 46. Ie h. t. l. 31. pr. Wy. de A. R. D. c) l. u. I. 20. pr. ſ. de A. K. D. 4) §. 40. I. b. z. ibi: voluntatem domini, volentis rem ſuam in alium transferre. e) l. g. §. 4. Ff. de A. R. D. I 20. F. de ada. poſſ. 1 §. 216 LI8S. II. Trr. I. HF. 216. Diuiſio traditionis. Ipſa vero traditio, quoad modum tradendi eſt vel VERA ſeu NATVRALIS, vel FICTA ſeu CIVILIS. I. VERA eſt, qua res ipſa traditur, quae qui- dem fit 1) in rebus MOBILIBVS ) per dationem rei de manu in manum ) per depoſitionem rei vel in domo vel in conſpeltu accipientis iuſſu eius fa tam a) 2) in rebus IMMOBILIBVS vel iis mobilibus, quae pro- pter magnitudinem ponderis Jfacile moucri non poſ- funt ) per decçlarationem tradentis in re praeſente factam 6β) per adpoſitionem cuſtodis. ) II. FICTA iterum varia eſt 1) ſejmbolica, cum ſignum aliquod loco ipfius rei traditur, quo perti- nent &) claues rei praeſentis c) 66), inſtrumenta 4) 2) longa mann facka, cum tradens rem immobilem accipienti e longinquo demonſtrat, addita, ſe Poſſeſ. ſionem vacuam tradere, deelaratione *) 3) breui ma- nu fadta, quando tradens patitur, vt accipiens, qui rem iam ex alia ſed ad dominium transferendum in habili cauſa poſſidet, eam nune in vim dominiüi reti- 1. :§. §. 2. F. de adq. poſj. I. 79. f. de ſolut. b) I. 1. )4. 21. S e ada. Po. Ccj) §. 45. I. . Y. 1. 74. J. de contrab. emt. ibi: apud borrea l. 9. J. 6. de A. R. D I. 1. §. pen. f. de adq poſj. 4d) l. 2. C. de donaz EV. OTTO de ymbolica Iurisprud. Traj. ad Rhen 1730. 8. SCHAVMBVRG. diff. de trad Gimb. Vitemb' 1727. NOODTII probab. L. II. c. 6. n 6. CVIAC- L. IV. c. 3. e) . 1S. §. 2. F. de adq. poſſ. . §. 4. I. D. r. 1. 9. §. J. 1. 21. §. 4. de 4. F. D. I. 43. A. 1. F. de znre dot. IV 40. lonnmoce Nota: 1) ceſſio no eceſſori Principal ſa polleſt 2)lf. res Alccſ lol. tura open et homit NATVR TIFICLA 4.) uio fum — = = = ſt vel IS. qui⸗ onem rei vel. Hama) lepro⸗ 1 pol. ſente cumm Perti:. enta c obilem pollel. ui ne⸗ 8, gui gum in W. FTFIFICIALIS; vltimo denique MINX TA eft. 1. c. terra, agro nol DE RER. PIV. ET ADGQVIR. EARVM DOMIN. 135½ IV. DEIVRE ACCESSIONIS. §. 217. Acceſſo guid? ACCESSIO eſt iur, rem alienam cum meg ita, vt commode ſeparari nequeat, coniunbktam adquirendi. Hinc nota: I) acceſſiones differunt a frubtibus; 2) vera ac- ceſſiò non eſt, ſi ſeparatio commode fieri poteſt; a) 3) acceſſorium ſequitur principale;5⁵) 4) dominus rei Principalis reſtituit rei acceſſoriae pretium pro diuer- ſa poſſeſſionis ratione. ) ) l. F. §. 1. , 23. G. 5. ſy. de R. V. b) Principale ſeu Tes principalis hoc loco eſt, cui alia adiuncta eſt, et res acceſſoria, quae adiuncta eſt. c) 9. 26. I. h. t. §. 2 18. Ei a s d i u i ſo. Ipſa vero rerum coniunttio fit vel 1)) ſola na- ura operante, vel 2) ſola hominis arte vel 3) natura et hominis arte ſimul. Primo caſu acceſſio dicitur NATVRALIS; poſteriori IN DVSTRIALIS ſeu AR- §. 2 19. A. De naturali acceſſioue. A. NATVRALIS acceſfſionis ſpecies ſunt 1) al- luuio fuminis, quae eſt incrementum agri noſtri latense, ſtro per flumen paulatim ita adie- a, vt, quando et vnde quoquo temporis momento adiectà ſit, non intelligatur. Hoc autem alluuionis ius locum tantummodo habet in agris non limitatir. ) 2) Vir fluminiz quae eſt terra, agro noſtro per flumen Jemel et ſimul adiecta, vt, quantum et vnde abre- ptum fit, intelligatur. Haec domino agri tunc de- 12 mum 132 LIB. II. Trr. I. mum adquiritur, vbi in eius agrum radices egerit, b) a) I. 20. L. h. z. 1I. 7. §. 2. 1I. 16. F. de A. R. D. GRONOV. ad GROTII j. B. er P. L. II. c. 3. §. 16. b) H. 22. I. h. . Id quoque de zerrae motu dici debet; HVBER. digreſſ. L. IV. c. 22. FEI TMANNVS de acceſſ. memo- . rab. vi aequae vel zerrae motu factis. Amſt. 1691. 8- Nota: Plerumque ad acceſſionem naturalem referunt partum, inſulam in flumine natam et aluei mutationem. I. PARTVS eſt omne id, quod naſeitur ex ventre in domi- nio meo conſtituto. F. i9. I. h. t. ſed hic potius ad fructus pertinere videtur. D'ARNAVD. var. coniect. p. 2. II. De INSVLA IN FLVMINE NATA ſciendum 1) ſi in media fluminis parte orta ſit, communis eſt eorum, qui ab vtraque fluminis parte prope ripam praedia polſ- ſident, pro modo latitudinis cuiusque fundi, 2) ſin vero alteri parti proximior ſit, eorum tantum eſt, qui ab ea parte prope ripam praedia poſſident. Ceterum diſtingue: æ) inſulam in mari natam quippe quae oc- cupantis fit, cum nullius credatur β) agrum in forma inſulae redactum, cum aliqua parte diuiſum ſit flumen, deinde infra vnitum; is enim eius permanet, cuius antea fuit, §. 22. JI. b. t. ENGAV diſſ. cuinam inſulae in flum. publ. nat. eompetat domin. Ienae 1751I. III. ALVEI MVTATIO contigit æ) ſi flumen alueo na- turali derelicto, ad aliam partem fluere coepit, ₰) ii— poſt aliquod tempus flumen ad priorem alueum reuer- tatur. Vtroque caſu alueus derelictus eorum eſt, qui prope ripam eius praedia poſſident pro modo latitudi- nis cuiusque agri. Ab ea tamen differt inundatio. Haec enim non commutat fundi ſpeciem, adeoque ſi aqua receſſerit, fundus eius manet, cuius antea fuit, niſi inundatio perpetua fuerit §. 23. 24. I. h. t. l. 23. F. quib. mod. vſusfr. amit. WIESANDI progr. de inundat. ſpeciem fundi non mutante. Vit. 1784. Sed inſula nata et alueus derelictus non ex iure acceſſionis, quae non adeſt, ſed ex aequitaze, quae non patitur, Vt ii, qui agros agros Uant, 0. I. adiundio 1)1 noſtrae nn gemma: dit, niſi adhibitun Vnde pur pkura, hi cedit, li Pturae en nus ſtate deat, pi tio, poſſ bona fide ſs; ) R.D. Vidern 4) §. eX alen, Kcitur⸗ nllicer v0V. l. 21. BER. nmeno⸗ . . ferunt nen. Qdomi. frucut . 1) ſ oruim, ia pol. 2) ſin ll, gwi eierum vae oe formna flumen, t, euius hinſilue neo na⸗ hH reuer⸗ eſt, gui latitudi⸗ undario. oge 1 te fuit 1 2,. . Mundot. la nata nae non ii, gu agrt0 DE RER. DIV. ET ADQvVIR. EARVM DOMIN. 133 agros prope ripam poſſident, ſola eius incommoda ſen- tiant, iis adquiri videtur. §. 220. B. De acceſſione induſtriali. B. INDVSTRIALIS acceſſionis ſpecies ſunt 1) adiunctio 2) ſpecificatio 3) confuſio 4) inaedificatio- §. 221. De adiuncäcione. 1) ADIVNCTIO, eſt alius, quo res aliena materiae noſtrae adiicitur. Quod fit: æ) incluſione vnde v. g. gemma auro argento annuloue meo incluſa mihi ce- dit, niſi aurum argentumque gemmae ornandi cauſa adhibitum ſit a) &) adferruminatione b) „)) intextura, vnde purpura veſti meae intexta mea eſt c) ) ſcri- ptura, hinc quod chartae meae inſcriptum eſt, mihi cedit, licet literae aureae ſint, reſtitutis tamen ſcri- pturae expenſis d) e) piltura, de qua tamen Iuſtinia- nus ſtatuit, vt 1) ſi dominus tabulae picturam poſſi- deat, pictor tabulam petere, ſoluto tamen eius pre- tio, poſſit; 2) ſin vero piézor tabulam poſſideat: æ) bona fide, dominus eam petit, ſolutis pi curae impen- ſis; ₰) ſin mala fide, domino datur actio furti. ²) a) I. 15. §. 13. 15. 16. ff. de auro leg. b) l. 27. pr. de A. K. D. c) g. 26. I. h. z. aliud de attextura dicendum videtur. d) C. 32. I. h. 1I. lI. 9. J. 1. J. de A. R. L). e) §. 34. I. h. r. l. 9. J. 2. de A. K. D. §. 222. De ſpecifcation e. V 2) SPECIFICATIO eſt aftur, quo alienaz mate- riae datur noua forma. Quod accidit 1) cum partim ex aliena, partim ex propria materia noua ſpecies ef- ficitur; 2) cum ex aliena materia ſola noua forma fit. 13 Priori =èð — 134 LrIB. II. TIT. I. Priori caſu indiſtinde materia cedit ſpecificanti. a) Poſteriori vero ex deciſione Iuſtiniani poſt multam Sabinianorum et Proculianorum ambiguitatem res haec eſt: æ) ſi ſpecies ad priorem rudem materiam reduci poteſt, domino materiae cedit; 6) ſin minus, res cedit ſpecificanti. h) Requiritur itaque, vt ſpeci- ficatio ſit modus adquirendi: 1) res mea et aliena aut 2) ſola aliena, quae ad priorem rudem materiam reduci nequeat 3) vt ſpecificans ſuo nomine, licet mala fide, ſpeciem fecerit. 6) a) §. 25. in f. h. t. En verba: Quodſi partim ex SVAates ria, Partim ex ALIENA materia ſpeciem aliquam fecerit quis dubiandum non eſt, hoc caſu cum eſſe dominum, qui fe- ceri; addita ratione: cum non ſolum operam ſuàm dede- rit, ſed et partem eiusmodi materiae praeſtiterit. VOET. ad tit. de A. K. D. n. 21. Vnde fruſtra diſtinguit VINN. ad l. z. J. 25. b) c. §. 25. I. b. f. MASCOV. de ſectis Proc. et Sab. c. IX. §. 27. n. 2. c) cf. VOET. lI. c. §. 223. De confuſione. 3) CONFVSIO eſt aftur, quo res fluidaez diuerſorum dominorum commiſtentur. De ea nota: ) ſi vel cum conſenſu vtriusque vel caſu facta ſit, maſſa confuſa ſit communis; β ſin ex voluntate ſolius confundentit orta ſit, maſſa e quoque cedit. Ex quo patet 1) confuſionem tunc demum eſſe modum adquirendi, ſi ex ſola confundentis voluntate facta ſit 2) confu- ſionem fortuitam minus recte ad modos adquirendi et ad acceſſionem induſtrialem referri. §. 27. I. h. t. D'ARNAVD. var. conielk. pag. 2. Nota: COMMIXTIO huc non pertinet, cum nunquam ſit modus adquirendi. Ea vero eſt actus, quo res ari- dae diuerſorum dominorum commiſcentur. Iam nota: &) ſi facta eſt vtriusque conſenſu, res commixtae coe ene unt 11 Klunt dum non. ſerin mixt 2 91 10 fneo a ftio in Vel aed ſolo, 4 acdiſtei elificio Conſeu teriamn quis / Uifcio⸗ uitam lum die materia debet; ncaueri l fae e R 29. V. TH actis VIN 11. i. a) ultam n res eriacn. minus, ſpeci. aliena teriamm licet Amati rit gi⸗ gli fr n dete- VOET. ingnit 800V. .) ek. ſorun el cum conkuſa nlentir atet 1) Uirendi, confu- uirendi Lht. unqam res Al. nota: , conulef ſunt fiunt β) ſin vero ex veluntate vnius, vel caſu, viden- dum: vtrum commixtae res facile ſeparari poſſint, an non. Si prius fingulus Sua corpora vindicat; ſin po- ſterius (v. q. frumentum mixtum) vtrique pars com- mixtae maſſae pro modo frumenti cuiusque competit. §. 28. I. h. t. . §. 224. De inaedikfeation e. 4) INAEDIFICATIO eſt ius adquirendi, quod in ſo- lo meo aedificatum éeſt. En regulam: quod ſolo aut aedi⸗ Ricio inponitur, ſolo vel azdificio (i. e. domino ſoli vel aedificii) cedit. Hinc 1) ſi quis in ſuo quidem ſolo, aliena tamen materia zedificauit, eius manet aedificium, ſed dominus materiae æ) Zante adhuc aedificio duplum materiae actione de tigno iuncto conſequitur; βο) eo vero diruto ipſam vindicare ma- teriam poteſt, niſi eius duplum iam acceperit; 2) ſi quis ſua quidem materia, alieno tamen ſolo aut ae- dificio aliquid impoſuit, aedificium eſt ſoli domino, qui tamen æ) aedificanti bona ide (i. e. ignoranti ſo=- lum alienum eſſe,) ſimulqne aedificium poſidenti et materiae pretium et fabrorum mercedes reſtituere debet; Etenim non poſſidenti, licet bona fide aedi- Eicauerit, nihil reſtituit. β) Sin vero aedificans ma- la ſide exſtruxerit, aeque nihil reſtituit. §. 29. 20. I. b. t. J. 32. f. de condiét. indeb. I. 2. C. de R. V. I. 1.1. . de doli except. HENR. BROKES ſeu PAVI. THEOPH. STRAVCHII difl. de poſſiſſore b. f. circa action. de ligno iuncto ad dupl. non oblig. Vit. 1725. VINNII ſel. quaeſt. Lib. I. cap. 24. HVBER. ad inſt. DE RER. DIV. ET ADCVIR. EARVM DOMIN. 135 Xx36 IIS. II. TIT. I. §. 225. De mixta acceſſione. C. MIXTAE acceſſionis ſpecies ſunt I. Jatio et II. plantatio, cum quis vel ſua ſemina ſuarut plan- tas in terra aliena, vel ali ta ſemina alienarue plantas in ſua terra poſuerit vel conſeuerit. Vtroque caſu, quae ſata ſunt, ſolo cedunt, ſRi radices egerint. Ce- terum, quae &§. Ppraeced. dicta ſunt, de eo, qui alie- no fundo aliquid bona fide inaediſcauit, huc quoque Pertinent. S. 31. 52. I. h. z. Ex his ſimul quod Romani' de domi- nio arboris ſtatuerunt, intelligitur. Si enim 1) arbor aliena in meum fundum radices egerit, mea eſt. 2) Ea vero in confinio poſita, quamdiu cohaeret fundo, e regione cuiusque finium, vtriusque pro diuiſo eſt, vbi vero eruta aut ſucciſa eft, communis pro indiuiſo fit. F. 31. I. b. t. l. 19. Pr. F. com. diu. KRAVSII diſſ. de iure vicini in arbores in ſuum Fundum propendentes, Vir. 1765. 4. WII. DVOGEI- diſſ. de eo quod iuſtum er circa arb. len. 1737. §. 226. Corollaria. I. ADQVIRITVR, dominium vel per nosmet ipſos vel Der procuratorem. a) II. EF FECTVS eius praecipuus eſt ius Vindican- di, hinc domino datur: 1) rei vindicatio, quae eſt actio, qua dominus rem a quocunque poteſt repete- re boſſeſſore. 2) abkio Publiciana, qua a tertio in- firmiori demum iure poſſeſſore repeti res poteſt. 5) III. AMITTITVR dominium 1) Derelilriont (cf. ſupra S.203.) 2) Confiſtatione bonorum 3) T2ſtamen- to, cum teſtator rem heredis legauerit 4) Alienatio- ne, D1 , quut Fonsfortt vel II. 40r vel n alienati ſimulgne 3) M ne ſit,e) a) CA vocu, ick. inped —- NDVS ae Gen Jati blan. Atas calu, (e. dlie. loque domi atbor ſt. 2) fundo, lo eit, diniſo l difl. lentet, ſun er osmet Udican- ne elt epete⸗ ſ0 in⸗ 5) Kione lamen. atio⸗ ne, DE RER. PIV. ET ADGVIR. EARVM POMIN. 137 ne, quae eſt omnis altur, quo dominium in tertium ransfertur. Ea vero eſt I. vel pura vel zukntualis; vel II. voluntaria vel nectſtaria; vel fit III. inter vi- u0s vel mortis cauſa. Ceterum requiritur: 1) vt res alienata ſit in commercio 2) vt alienans ſit dominur rei ſimulque libera de ea diſnonendi gaudeat facultate 3) vt ne fiat in praeiudicium tertii 4) vt ne dolola ſit. e) a) CARL FERD. SCHMIDT. difſſ. de dominii ad procurat. Vit. 1277. b) zit. F. de R. V. er ack. c) SIEGELII difl. de dolo zranslationem impediente, Lipfſ. 1747. guiſ. per de publ. dominii TITVIVS II. DE REBVS CORPORALIBVS ET INGORPO. RALIBVS. Q hoc titulo continentur, jam ſatis praece- dente titulo expoſita ſunt. I §5 T1 r. TITVLVS III. DE SERVITVTIBVS PRAEDIORVM. §. 227. C o a u e X i o. Dum eſt huc vsque de prima iuris in re ſpecie; iam vero ſecunda, ius nempe quod circa rerum ſeruitutes verſatur, pertractanda venit. K. 228. §H eruitz us 7 ui d? SERVITVS rerum eſt ius in re, commodum ali- quod ex re aliena percipiendi. Ergo omnis ſeruitus duo preeſupponit ebiecta: alterum, quod percipit hoc commodum, alterum vero quoò illud praeſtat. Prins dominane dicitur, et vel res vel perſona eſt. Poſte- rius ſeruiens appellatur, et ſemper eſt res aliqua. cf. IANI ACOSTAE praelecé. ad Lit. Dig. de ſernitutibus in MEERM. theſ. T. I. et auctiores in El. praelect. iur. iu. L. B. 1773. 4. D'AVEZYAN Jeruitut. liber in MEERM. theſ. L. IV. DANDINI inzerpr. de ſeruit. ad loca quaedam L. VII. VIII. Dig. Veron. 1741. 4. EDM. MERILLII com. de ſeruit. in OTTON. thef. T. III. WESTPHALII interpr. iur. ciu. de libert. et Jeruit, Prüe- dioru m Lipfſ. 1773. 8. §. 229. Diuiſiones ſeruitutum. Seruitutum variae ſunt diuiſiones, de quibus ſic habe: I. Com l, percipit na fun nantem domiua aliquid anena, Datiatun tiendo . Ttillae er ſole non contra II Hine Gicitur poheli eſt, g. perſon ſeruitu Perlon mortu Gi don Preedi Uiſeunt tis Gim II R agri N vol hoen pecis; Terum imn ali eruitus pit hoe .Prius Poſte⸗ DE SERVITVTIBVS PRAEDIORVM. 139 I. Commodum, quod dominans ex re aliena Percipit, confiſtit vel 1) in eo, vt aliquid in re alie- na facere poſſit, ſeu, vt ſeruiens pati debeat, domi- nantem in re fua aliquid facere; vel 2) in eo, vt dominans prohibere ſeruientem poſſit, quo minus aliquid in re ſua faciat. a) Iur ſaciendi aliquid in re aliena; ſeu, cogendi alterum, vt aliquid in re ſua ſieni Patiatur, eſt ſeruitus ADFIRMATIVA, ſeu in pa- tiendo conſiſtens; Ius vero prohibendi alterum, ne quid in re ſua faciat, eſt ſeruitus NEGATIVA ſeu in non faciendo cônſiſtens. Cuius diſtin tionis vſus eſt, 1) vt illae ſubſecuta demum quaſi traditione, hae vero ex ſolo pacto adquirantur 2) illae amittantur ſolo non vſu, hae vero accidente ſimul facto ſeruientis contrario. b) II. Obiectum dominans eſt vel rer vel perſonæ. Hine ſeruitus vel REALIS eſt vel PERSONALIS. IIIa dicitur, qua res rei ſeruit i. e. qua dominans propter poſeſſionem alicuius rei percipit commodum. Haec eſt, qua res perſonge ſeruit i. e. cum dominans pro perſona ſua ſeruitutem habet. c) Hinc non datur ſeruitus mixta. d) Huaius diſtinctionis vſus eſt 1) perſonales extinguuntur perſona, cui competunt, mertua; at reales transeunt ad quoscunque prae- dii dominantis poſſeſſores e) 2) illae extinguuntur praedii ſeruientis interitu, nec, eo reſtituto, reui- uiſcunt, hae vero reuiuiſcunt 3) illae pereunt capi- tis diminutione, hae minus. g) III. Res ſeun praedium ſeruiens vel ad oeconomiam et agriculturam, vel ad habitationem, commoditatem aut voluptatem vitae deſtinatum eſt. Illud vrbanum hoc ruſticum dicitur; hinc et ſeruitus, quas in prae- dium, 4140 LIB. II. TzT. III. dium vrbanum competit, VRBANA, quae vero in ruſti- cum, RVSTICA nominatur. ) 6NA pechus, IV. Conſtituitur ſeruitus vel 1)) lege publica, vnde ſeruitus PVBLICA 2) vel ex decreto iudicis, II. vnde ſeruitus NECESSARIA) 3) vel ex libera ſeruien- yncli v⸗ tis voluntate, vnde ſeruitus VOL-VNTARIA, quae Dividi iterum vel pafto vel teſtamento originem debet. 2) I. 15. §. 1. F-. b. . b) cf. SCHLTTTE ad LyDOVI- I CI vſum pract. diſtinét. p. 168. et LVyDOV. ipfe diſt. 3. ſolum en b. t. c) l. 12. fF. b. t. d) DONELL. comment. iur. Lahtong cin. l. IX. e. 22. e) J. 2. §. 3. F. quib. mod. vſusfr. fyn, g amitt. f) I. 10. §. 7. F. eod. l. 20. §. 2. dei §. P. V. I. 14. pr. f. quem ſeru. amitt. g) l. 3. F. eed. h) Quae ſint vrbana quaeue ruſtiea praedia diſſentiunt. I Plerique aedificia praediae vrbana, et areas, aedificiis iut, au deſtitutas, ruſtica dicunt. Sed videntur potius ex vſu Qui hau definienda, cum praedia materia i. e. vſus facit. I. i95. cteu de V. § ibique GOEDDAEVS. vVid. quoque KO- uin GEIII diſſ. de pracd. vrb. er ruſt. HIVBER. ad I. b. 2. n. lulſu e 2. ¹) CRELL. de ſeru. neceſſ. in Ei. diff. faſc. IX. Rl- men enit VINI difſ. de ſeru. nec. Lipſ. 1734. NOODT ad T. f. haulits de & P. V. VINN. el. quaeſt. I. 30. WiIE- il art SANDI progr. de ſeru. neceßj. Vit. 1784. PVEEND. en ohſ. iur. vn. L. I. obſ. 239. V. iur pecor. DE PRAECIPVIS SERVITVTIBVS 7 REALIBVS. e. 8Vd, CA E N §. 230. DAN ) A. De Seruitutibus RVSTICIS. 3 Agitur hoc titulo de ſeruitutibus realibus; de D0N perſonalibus ſeq. tit. Et primo quidem Iuſtinianus culun in pr. I. h. t. ruſticas ſequentes enumerat: NEE. A I. Ser- Y fuſti. 8;5 de lanus PDE SERVITVTIBVS PRAEDIORVIHE. 141 I. Seruitutem ILINERIS, quae eſt ius zundi es ambulandi per praedium alienum. Ire non ſolum eſt Pedibus, ſed et uo incedere et ſella aut legtica vehi. a) II. Seruitutem ACTVS, quae conſiſtit in iure agendi vel vehiculum vel iumentum per Jundum alienum. b) Diuidi ſolet in plenum et minur plenum. III. Seruitutem VIAE, qua quis habet iur, non Jolum eundi et agendi, ſed et tignum et lapidem trahendi, haſtamque rebtam referendi, ſi modo frubtus non lazdan- tur. c) IV. Seruitutem APEQVAE HAVSTVS, quae eſt ius, aquam ex fonte vicini priuato hauriendi. Nota: Qui hauſtum habet, et iter habet ad hauriendum, et cui ius itineris tantum ad fontem datum eſt, ei et hauſtur competit. Haec de fonte priuato. Ad flu- men enim publicum iter tantum concedi debet, non hauſtus, quem quidem qui ſine itinere conceſſit, ni- hil egit. d) V. Seruitus PASCENDI, qua alicui competit ius pecora ſua in fundo alieno paſcendi, e& VI. Seruitus PECORIS AD AOVAM ADPVL- SVS, CALCIS COGCVENDAE, ARENAE FODIEN-. DAE. †) 2) I. 1. 7. 12. F. de N. P. R. CVIAC. Obſ: L. XXII. c. 35. DONELL. com. iur. XI. c. 6. b) l. 1. ff. eod. vehi- culum h. l. non eſt currus manualis, vt vult BYN- KERSH. Obfſ. IV. 7. ſed plauſtrum, ſic enim PAVI. VS in l. 7. de S. P. R. qui actum habet, inquit, et PLAV- STRVM ducere poteſt. c) c. 7J. 7. F. eod. cf. II-L. SCHOTT. de vero actus et viae diſcrimine in ei., opuſe. n. 7- 442 LIB. II. Trr. III. n. 7. 4) I. 2. 5. 5. eold. e) H. 2. I. b. 2. I. 4. F. de ſeru. praed. ruſt. †) §. 2. JI. b. t. §. 231. B. De Seruitutibus VRBANIS. VRBANARVM ſeruitutum praecipuae ſunt: I. Seruitus ONERIS FERENDI, cum paries vi- eini onus aedium dominantis ſuſtinere debet. a) II. Seruitus TIGNI IMMITTENDI, qua vici- nur in vicini parietem tignum immittere poteſt, vt ibi requit ſcat. III. Seruitus PROIICIENDI, quae eſt iur, ti- gnum in vicini acrem prouehendi, ut tamen in eius area non requieſcat. b) IV. Seruitus PROTEGENDI, cum quis prote- Gum ſuper ſolum alienum habere poteſt. a) F 1. I. h. 1. l. 33. J. de §. P. V. b) lIJ. 2. J. eod. l. 242. H. 1. ℳ. J. §. 232. Continuatio. V. Seruitus STILLICIDII vel FLVMINIS. a) De qua haec nota: Iure naturali 1) cuilibet licet aquam pluuiam ſuam in ſuum auertere fundum, ibi- que recipere, ad proprios adhibere vſus, et quemcun- que tertium, quo minus hanc pluuiam aquam in ſuum fundum deriuet, impedire,; 2) nemini licet, aquam ſuam pluuiam ſuperfluam ſeu noxiam in alte- rius fundum deriuare. Quoad alterum datur ſeruitus STIILLICIDII RECIPIENDI vel AVERTENDI, qua vici- inus 4 ,/pot’ 1q uarm 1 Gomminan Vicini po STIILII. TENDI 4 MEO licet au hinc non Dal IL. 540 ed.n lie. in omsnuni BVS OF Uier⸗ tibi ote ol, h. DE SERVITVTIBVS PRAEDIORVM. 143 vicinus in vieini fundum aquam ſuam ſuperfluam deriua. re poteſt. Ea ecipiendi relpectu ſeruientis, qui aquam meam recipere debet, et autrtendi, ratione dominantis, qui auertere aquam pluuiam in fundum vicini poteſt, dicitur. Quoad primum datur ſeruitus STILLICIDII NON RECIPIENDI ſeu NON AVER- TENDI, qua pati debeo, vt vicinus aquam pluuiam eN MEO in SVVM fundum deriuet. Quia mihi non licet aquam in meum fundum recipere ſeu deriuare, hinc non recipiendi vel non auertendi dicta. b) a) Sillicidium eſt aqua guttatim cadens; ftumen aqua ca- nali collecta vno impetu ruens. VARRO de lingua lat. L. IV. c. V. b) Aliter VIN NIVS ad b. z. Aliter BACHOV. ad h. t. Aliter BERGER. Oecon. p. 2332. ed. nouiff. vid. quoque IHOMASII difſ. de ſeruit. ſtii- lic. in ei. difſ. Vol. I. §F. 2323. Continuatio. VI. LVMINIS caufa occurrit: 1) Seruitus LV.- MINVM, quae eſt ius ſeneſtras luciferas in alieno vel communi pariete habendi 2) ſernitus, NE LVMINI. BVS OFFICIATVR, qua vicinus prohibetur, ne quid faciat, quod lumina mea minuat aut Obſturet, ſiue fene- ſtras ex iure dominii in mmeo aut ex ſeruitute luminum in alieno vel communi pariete aperuerim. I. 4. 9. 15. 17. de J. P. V. l. 24. H. ult. FH. de damno inf. I. 22. §. 2. 3. C. de aedif. priu. SCHVLT. ad CAlII Inſt. L. II. Tit. I. J. 3. n. 30. in f. . g. 234. Continuatio. VII. Ratione PROSPECTVS datur: 1) Seruitus PROSPECTVS, qua quis feneſtras Proſpebtiuns in fun- dum 144 LIB. II. Tir. III. dum alienum habere poteſt 2) NE PROSPECTVI OF- FICIATVR qua vicinus nihil, gquo gratior liberiorque proſpeltur impediatur, ponere debet. l. 2. 15. F. de J§. D. EZ. §. 335. Continuatio. VIII. Reſpectu denique AEDIFICIORVM competit ſeruitus: 1) NON TOLLENDI ſeu DESTRVENDI 2) NON ALTIVS TOLLENDI. 3) ALTIVS TOL- LENDI quae eſt ſine dubio ius, aedes ALIENAS al- tius tollendi v. g. coenaculum iis imponendo. a) Fre- quentior tamen eſt, qua haec ſeruitus in iure, aedes proprias vltra modum legitimum ex conſenſu vicini extollendi conſiſtere dicitur, opinio. At licet conce- di debeat, certam aedificiorum altitudinem, vltra quam ſine vicini conſenſu tollere haud licuerit, prae- ſeriptam fuiſſe “) obtento tamen hoc conſenſu, non ſeruitus impoſita ſed libertas reſtituta videtur. Cum porro, ſi hanc ſequaris ſententiam, haet ſeruitus et in re propria eompeteret, et in faciendo conſiſteret, naturae ſeruitutis propius accedere, quam dedimus, definitionem intelligitur. c) Nec obſtat §. 2. I. de abtion. d) a) l. 3. J. 7. F. vti poſſid. b) l. 22. G. 2. C. de gedif- priu. c) vid. PAGENSTECH. ſicilim. manp. 3. BACHOV. ad b. z. qui tamen in eo errat, quod altius tollendi et non tollendi ſeruitutem vnam eſſe putat. de SENKENBERG. medit., iurid. biſtor. Spec. I. Gieſſae 1782. d) Ibi enim haec agendi formula traditur: Aio, ius mibi eſſe aedes MEAsS altius zollendi. Sed ea videtur potius negatorige quam confeſſoriae actionis for- mula. Ceterum cf. de SELCHOV. diff. de ſeru. alt. voll. einsque ad Germ. babitu in electis iur. Germ. . CREL.- CRI . der De IVG H praedior eas Pleru et rultie⸗ Potelt, banas m ck. /2. Ceco⸗ De 1 in fe et I.) ciendo ve III. dec e te ndition eepti ateptio Cetem. 0F. vorgue F. d NVM 9) VOl- al. )Fre. aedes vieini obce. Vtra ,Prue: noN Cum itus et ſteret, Uimus, l. dͦ 1 oelif. hp. 3. aAltius Putat⸗ Gieſlae aditur: Sed ea nis kor⸗ ,. k. Cerm. CREl- DB SERVITVTIBVS PRAEDIORVM. 145 CRELLII difſ. de ſeru. alt. toll. in vſu libert. notur. con. Riſt. in ei. difl. Faſc. 3. ES TORS Anmerk. von der Höhe der Gebäude zu Rom zur Erläut. der Jeru. alt. toll. in Deſſen auserleſ. Rlein. Schriffi. P. III. et latine c. not. IVGIL. ERI, Lipſ- 1736. 4. “ §. 236. Corollariu’m. Hae ſunt praecipuae vrbanorum ruſticoru praediorum ſeruitutes, de quibus adhuc ſciendum eas plerumgque tales eſſe; namque vrbana in ruſticam et ruſtica in vrbanam degenerare, mutato eius vſu, poteſt, vnde v. g. ſeruitus altius Gollendi mox ad vr- banas mox ad ruſticas refertur ſeruitutes. mque cf. I. 2. f. de . P. V. e tl. 2. pr. . de J. P. K. BERGER. Oecon. p. 224. et ſq. ex edit. nouifl. §. 237. III. De NATVRA ſeruitutum. De natura ſeruitutum haec nota: IJ. Omnis ſeruitus eſt æ) quoad ſeruientem, re- ſtribtio libertatis naturalis &) ratione dominantis ius in re et quidem in re aliena, nulli enim res Jua ſer- uit. a) II. Nulla ſeruitus in faciendo, ſed vel in non fa- ciendo vel in patiendo conſiſtit. b) III. Seruitutes ealer ipſo iure nec ad tempus nec eæ tempore, nec ſub conditione, nec vsque ad conditionem conſtitui poſſunt, ſi tamen adiecta ſit exceptio doli vel pabti datur aduerſus ſeruitutem vin- dicantem. Modus tamen adiici poteſt. c) . * K IV. 146 LI. II. TITr. III. IV. Seruitutes non ſolum vtilitatis ſed et amoeni- tatis et voluptatis cauſa conſtitui poſſunt. ) V. Seruitus ſeruitutif non datur. e) VlI. Seruitutes ſunt cauſae indiuiduaz, excepto vſufructu. ) yll. Seruitutum, quae circa aquam obtinent, cauſa eſſe debet perpetua. g) VIII. In omnihus ſeruitutibus refectio ad domi- nantem pertinet. 0 a) I. 25. F. de J. P. V. b) I. 75. §. 2. . de ſeruit. promit, GERH. TITII diſſ. de ſeruit. faciendi Eipfſ. 1710. ert in et ſt p El. diſp. n. II. GERHARDI diſſ. de ſeru. in fac. con- rhe ſiſt. lenae 1710. GVNDLING. de ſeru. fac. in ſeinen el alu kleinen deutſch. Schrifft. p. 454. HEINECC. ad VINN. in alteriB h. t. §. I. n. 3. in med. c) l. 4. ff. de ſeruit. DO- ſeruitut NEILL. comm. iur. ciu. L. II. c 1O. CRELLII Obf. d ) ent ſeruit. ad tertum modum reſtrictis im Ei. diſſ. Faſc. IX. d) NOODT. prob. L. I. c. 2. THOMAS. ſchol. et nou. 6 qda addit. ad HVBER. h. t. e) l. 2. ff. de vſufr. leg. uitutes 1) 1. §. §. 1. 1. 741. 77. F. de Oeruit. I. 1. S. 9. ad L. Fulc. I. 19. fFf. de vſu. g) 1. 25. G. de . P. V. I. 23. §. 1. de (83) J. §. P. R. I. vn. J. 4. de fonte, l. 12. & 5. fFf. de aqua quot. K Cauſa perpetua eſt, cum obiectum, circa quod eéxerce- fan. tur ſeruitus, cauſam naturalem habet, i. e. a ſola na- tura, non facto hominis oritur et continuatur, vid. I. c. 25. ibi: neque enim cauſam perpezuam babet, quod, MANV fit, at, quod ex COELO cadit, etſi non aſſidue fit, ex N A TVRALI tamen cauſa fit, et ideo PERPETLVO fieri exiſtimatur. Cum vero eiusmodi cauſa naturalis in omnibus ſeruitutibus non adſit (v. g. in ſoruitute one- ris ferendi, tigni immittendi) et leges laudatae ſem- per de ſeruitutibus, quae circa aquam locum habent, loquantur, non videtur alienum, quod in c. 1. 28. generaliter adfertur, axioma, ad bas tantum reſtringe- re ſeruitutes. Ceterum vid. HEINECC. diff. de cauſa ſerui. perp. Halae 1738. * 6. H. 2. . Tenn. vind. noeni. cepto⸗ tinent, domi. Zerlit. er in . con⸗ ſeinen VINN. it. D0. Obl. d Ale. IX. et nou.. l. Fole. . 1. e ugu. exeree ſola na⸗ id. l. „ auod, Aune PETVO aturalis te one ae ſem⸗ habent, e. . 2 ⁰* R“D e clſ nind. . DE SERVITVTIBVS PRAEDIORVM. 147 ſeru., vind. ibi: in OMNIBVS ſeruizutibus refectio ad EVM perrinet, qui SIBI SERVITVTEM ADSERIT, NON a eum, cuius ves ſeruit Hinc non eſt, quod ſeruitutem oneris ferendi dieamus anomalam. vid. STRVBENS rechtl. Bedenk. T. IV. n. I58. HEISLERS Abhandl. ob in den Dienſtharheiten der Herr des dienſtba- 7en Gutbes zu vepariren ſebuldig Jey? in Deſlen jur. Abhandl. I Samml. und in SCHOTTS jur. Wochenblatte 2ter Iahrgang, EBENDEDSELB. nochmalige Prörterung der Frage, Wer in den ſeruit. zu repariren Tobuldig ſeyè Ebendalelbſt n. 2. 9. 238. De conſtitutione et adquiſitione ſeruitutuin. CONSTITVTIO feruitutis eſt alzur, quo alteri promittitur ſeruitus. Ex ea oritur tantum ius ad rem; et fit per pabkum. a) ADQVISITFIO vero ſeruitutis eſt abtur, quo ius IN RE ſeruitutis (ſeu ſeruitus ipſa) in alterum transfertur. Haec fit 1) quaſi traditione in ſeruitutibus adfirmatiuie; h) 2) vltima voluntate 2) 3) ſententia iudicis d) 4) praeſeriptione adquiſitiua de qua ſuo loco. Ceterum de modis amittendi ſer- uitutes commodius dici in Pandectis poteſt. e) a) H. 4. 1J. Z. r. b) I. n. G. 1. ff. de public. adt. c) §. 4. l. h. z. tit. ff. de ſeru. leg. d) l. 22. §. 3. F. Jam. erciſo. e) ad tit. quem ſeru. amitt. X 148 TITVLVS IV. DE D E VSVFRVCT V. §. 239. Conne i o. Faee de realibus ſeruitutibus; iam ſequuntur per- ſonales, quarum prima et potior eſt VSVSFRV- CTVS, qui, quoad obiektum, in A. VERVM et B. QVASI talem diuiditur. §. 240. De vero vſufructn. A. VERVS vſusfructus eſt ius alienis rebus vtendi fruendi, ſalua rerum ſubſtantia a) i. e. ius in re et perſonale, quoscunque fructus ordinarios ex re alie- na non fungibili ſalua eius ſfubſtantia percipiendi. Ergo vſusfruclus eſt I. ius in re II. ius in re aliena. III. Ius in re non fungibili IV. ius perſonale V. Eo percipiuntur omnes fruétus VI. fubſtantia tamen rei ſalua manere debet. b) a) l. 1. F. h. t. b) cf. GALVANI diſſertt. var. de vſu- fr. Geneu. 1676. 4. NOODTII libri II. de vſufr. in ei. Opp. LEONINVS de vfſufr. in OTTON. theſ. T. V. FR. HOTIOMANNVS ad zit. C. de vſufr. in Ei. Opp. T. I. R 4 I.) pem real ductor, Cuius re habet, Exercere Il. wobilis IlS nO r gao in et ſon Cekurrert Peik rei rium i e raro III. 1 Gikkert an MomiIne eſtare i gen ir er. PhV. et B. Ptendi re et re alie⸗ piendi. aliena. V. Lo nen rei le ſu⸗ ify in hel. T. LrB. II. TIT. IV. pz VsVFRVCTV. 149 §. 241. Aioma primum. I. VTutfrubtur eſt iur IN RE. Hinc qui ex iure ad rem re aliena fruitur, non gaudet vſufructu v. g. con- ductor, commodatarius, creditor antichretieus. Cuius rei hoc eſt diſcrimen, quod qui viumfructum habet, eum aduerſus quemcunque rei poſſeſſorem exercere poſſit, quòd ſecus in iure ad rem. §. 242. Axioma ſecundum. II. V ſusfrubtus eſt iue in re ALIENA, ſiue ſit mobilis ſiue immobilis. Hinc ex propria re domi- nus non vi ſeruitutis ſed vi dominii fructus percipit. Ex quo patet, 1) diſtin tionem vſusfructus in cauſa- lem et formalem eſſe inutilem a) 2) in vſufructu duar oecurrere perſonas: ) proprittarium i. e, cui com- petit rei vſufructuariae dominium, 6) vſufrubtua- rium i. e. qui gaudet rei alienae vſufructu. a) MAIANSII dif. de vſufr. proprietazi coniuncto et ſepa- rato in ei. difſ. T. I. HVBER. ad I. . z. n. 3. §.243. Axioma tertium. III. Oſugfrubtus eſt ius in re NN fungibili. Hinc 1) differt a quaſi vſufructu 2) finito vſufructu rem iMam, quatenus caſu non interiit, reſtituere, eoque nomine 3) cautionem, quae vſufrubtuaria dicitur, Praeſtare vſufructuarius debet, l. I. pr. et G. 7. H. vuſu- frutlt. quem. cau. §. 244. LIB. II. TITr. IV. §. 244. Awioma ganiun. IV. VEſusfrublus eſt ius PERSONALE, i. e. non poteſt egredi vſufructuarii perſonam. Vnde 1) inſum vſumfructum non poteſt vſufructuarius cedere, niſi ipſi proprietario, cum, ſi extranto cedatur, nihi a um ſit, ſed finito eedentis jure, vſusfructus ad Pproprietarium reuertatur, ac ſi nulla facta eſſet ceſ- ſio. a) At eſfebtus vſusfructus i. e. fructuum perce- ptio, poteſt extraneo in vim iuris ad rem cedi v. g⸗ donando, vendendo, locando. Quoniam tunc vfſus- fructus penes ipſum fructuarium manſiſſe creditur, isque per hunc tertium frui videtur ⁵) 2) vſusfru- Rus non transit ad heredes, de qua re infra. a) §. 3. I. b. t. l. 6. f. de iure dot. Ergo vſusfrucdtus non atim reuertitur ad proprietatem, quod putat VIN- NIVYS ad h. t. Ita enim in I. cit. 66. de iure dot. ſi ex- trane cedatar, 5 Wn ad eum transire, ſed ad dominum proprietatis REVERSVRVM vſumfructum. b) l. 12. J. 2. J. h. t. .. l. iure dot. §. 245. Axioma quintum. V. V'ſufrubzuarius Percipit OMNES fruckus OR- DINARIOS. ag) Hinc theſauri in fructuario fundo, quaſi in alieno, inuenti pars dimidia proprietario re- ſtitui debet. b) a.) I. 7. pr. I. 9. Ppr. I. 59. J. 1. J. b. e.. b) 7. 7. §. 12. J. Jol. matr. K. 246. Awioma ſextum. VI. Z. Dußrubfuarius vtitur SALVA rei ſubſtantia. Ex quo vſufru Ruarii iura et fobliĩgationes intelliguntur; A. Eius A. jem kru Praec) H. fuß a ter tae alian moditt 2) t m. pollt, n ex boni fradt lhht 4) ,. ꝗuen P.21 B PILI ali tur. ) matio re⸗ ſtituat ve tio fero quali vlul 4) Sero: deaS XAIV F.d Dihere et VERH Don * 1) ere, nihil us a t cel. beree⸗ vſus. ditur, Gskru. s non VIN. omninumn 12,6.¹. 70. fundo, rio re⸗ 1. 12, antiu. untur; DE VSVFRVCTV. 151 A. Eius IVRA: Competit ipfi 1) ius poſidendi rém fructuariam 2) ius percipiendi ex ea Frubtus (H. Praec) 3) ius plene diſponendi de fruftibus perceptis. B. Eius ebligationes 1) vt vtatur tanquam bo- nus Paterfamiliat, hincque ) in locum rei deperdi- tae aliam ſubſtituat a) ο remque reficiat ſi refectio modica ſit, nec vſumfractam derelin uere velit ⁵) 2) vt mutare rei ſuhſtantiam ne in melius quidem Poſſit, niſi ornatus tantum cauſa &) 3) vt caueat, ſe ex boni viri arbitratu vſurum d) 4) vt onera rei Frubtibusque impoſita ſoluat, non vero perſonalia. e) a) §. 25. J. de rer. diu. b) lI. 7. F. 2. 3. l. 64. F. . r. c) J. 13. H. 7. J. J. 44. W. G. eod. d/ t. 1. F. rſafr. quem. cau. e) l. 7. H. 2. f. b. t. BERGER. Oecon. Pp. 239. DONELL. com. iur. ciu. L. X. c. 13. §. 247. De quaſt vſufructu. B. QVASI uſufrultus eſt ius abutendi re FVNGI- BILI aliena, vt eius AES TIMATIO aliquando reſtitua- tur. a) Ergo requiritur 1) res fungibilis 2) aeſti⸗ matio rei, vt fructusrius finito vſufructu tantum re- ſtituat pecuniazg, quanti res aeſtimata fuerit. b) Cau- tio vero de hae pecunia reſtituenda ad ſuhſtantiam quaſi vſufruétus pertinere non videtur. c) a) Seto aliquo introductus eſt, cuius tamen hiſtoria et aetas incerta eſt, cf. SCHVLT. ad VLP. fragm. Tit. XXIV. g. 27. b) H. 2. J. b. r. c) vid. l. J. §. 2. F. de vſufr. ear. rer. §. 248. Dißferentiae veri et quaſi vſusfructus nec non mutui. Ceterum differt hic quaſi vſusfructus I. a VERO &) quod hic detur in rem non fungibilem, K 4 ille 152 LIR. II. TIT. IV. . . ille vero in fungibilem ſ2) quod in hoc res iſa, in illo aeſtimatio rei reſtituatur. II. a MVYVO &α) quod in hoc tantundem, in illo aeſtimatio reddenda ſit 6) in mutuo uſuraz peti poſſunt, non vero in quaſi vſu. frudtu „) mutuum pro lubitu reuocari poteſt, niſi expreſſe certum tempus definitum ſit, ſed quaſi VIusfructus finitur ex certis cauſis legibus determina- tis Hι in mutuo cautio peti non poteſt. Denique errare videntur, qui hunc quaſi vſumfructum tunc demum locum habere ſtatuunt, ſi teſtamento relictus, non vero ſi paſhto conſtitutus ſit. §. 249. De conſtitutione vuſucfructus. Supereſt adhuc, vt de modis, quibus vſusfru- Sus conſtituatur et finiatur, videamus, de qua re Iuſtinianus G. 1. et 2. I. h. t. egit. A. CONSTITVITVR: I. LEGE, vnde vſusfructus legitimus, qui com- petit 1) PATRI &) in peculio fili aduentitio ordi- nario, de qua re ſuo loco; β) in omnibus liberorum emancipatorum bonis pro dimidia tantum vſusfructus Parte (non totus vinsfructus in dimidia bonorum Parte) exceptis caſtrenſibusi et quaſi caſtrenſibus a) 2) CONIVGI fuperfſtiti ab inteſtato ſuccedenti, quod infra dicetur. II. A IVDICE, cum in iudiciis diuiſoriis alteri Proprietatem alteri vſumfructum adiudicat. ) III. A PROPRIETARIO *α½) per pactum, quo caſu quaſi traditio accedere debet ο) per vltimam voluntatem, et tunc nulla opus eit quaſi traditione. ) IV. 2) lure quo⸗ Jule nij, ſu I. tum ten dum reg altipient II. remiio Ppropten a) ſin ea et d tur er cet, ig mortem Der ma ſin vere Pfum C heredib dem eſt Minos. I Fik, 1 n in guod vſu⸗ hili guli mina- nique⸗ 1 tune icus, lsfru. ia re com. ordi- rorum ructus oru bus a) godl alteri quo ſtinam ne⸗k) WV. BE VSVFRVCTV. 153 IV. PRAESCRIPTIONE.B 4) a) Iure antiquo pater zertiam bonorum partem accipiebat, quod Iuſtinianus mutauit, qui in l. . §. z. C. de bon. quae lib. ſancimus, inquit, non TERTIAM vartem domi- nii, Jed DIMIDIAM (partem) vſusfruétus apud maio- res, qui emancipationem donant, reſidere. b) I. 6. §. 70. ſp. com. diu. I. 16. §. 1. F. fam. erc c) tit. f. de vſufr. leg. d) I. vlt. in En. C. de praeſc. longi temp. §F. 250. De modis, quibus finitur vſucfructut. B. FlNITVR: I. Ex perſona PROPRIETARII, ſi ipſe ius tan- tum temporarium in re fructuaria habuerit, ſecun- dum regulam: reſoluto iure dantiet, rtſoluitur et ius accipientit. à) II. Ex perſona VSVFRVCTVARII: 1) propter remiſionem ceſionemque proprietario factam 5⁵) 20 Propter derelictionem c) 3) per non uſum, et quidem &) ſi nec ipſe nec per alium fruitur, ita, vt propter- ea et dominium rei amittere poſſet q) &) ſi non vti- tur per modum et tempur e) „) ſi vſum tantum exer- cet, ignorans, ſe vſumfrubtum habere †) 4) per mortem eiuilem, id eſt, ſi perſonae Phiſicae competat, per maximam et mediam capitis diminutionem 9) ſin vero vniuerſitati, per eius diſſolutionem vel la- pſum C. annorum ) 5) per mortem naturalem, niſi heredibus ſimul ſtipulatus ſit, quo caſu duplex qui- dem eſt vſusfructus?) ſed non transit niſi ad heredes primos. ) III. Ratione REI FRVCTVARIAE I) eius inte- ritu, modo caſu res tota et ſimul Perierit, nec reui- K 5 uiſcit 154 Lis: II. TIr. IV. uiſcit licet res reflituta ſit ) 2) mutatione ipfius rei, non vero dominii m) 3) conſolidatione. n) IV. Ratione MODI CONSTITVENDI 1) lapſu tem- poris 2) exiſtente vel deficiente conditione 3) eſjante, propter quam datus erat, qnalitate. Finitus autem vſusfruus reuertitur ad proprietarium. 0) a) l. 16. f. quib. mod. vſusfr. amitt. b) F. 2. I. l, 1. 94 1. A.’ b. t. d) 1. 12. H. 2. . 1. 40. H. 1. Q. h. ?. e) §. 3. I. h. t. VIN NIVS ad cit. §. ibique HEINECC. 1EV. OITO ibidem f) l. 20. . quib. mod. vſusfr. amitt. g) I. 16. H. 2. C. b. t. Olim et minima amit- tehatur PAVL. rec ſent. L. III. T. 6. J. 20. h) l. 56. G- h. z. 1) 1. 3. S. 10. 12. 12. F. de V. O. k) l. 14 C. h. t. Exceptio eſt in vſufructu plio familias le- gato, quippe qui, mortuo filio, ipo iure ad patrem eius transmittitur, l. vlt. C. h. t. 1) §. 32. I. I. 36. pr. F. b. t. I. J. G. 3. 17. 70. F. 2. 3. 1. 30. 31. H. quem. usfr. amitt. m) l. 12. 19. ff. eod. 2) §. 3. I. H. 1. 09 G. 4. I. h. t. TITVLVS V. DE VSV ET HABITATIONE. §. 25 1. V RnuS 1 i d. Altera ſeruitus perſonalis eſt VSVS, qui conlſiſtit in iure frultus ad NECESSITATEM pertinentes eZX re aliena ſalua eius ſubſtantia percipiendi. a) Quod quomodo fiat variis exemplis in ipfis legibus illuſtra- tur. B) Ue Pudh Ror ſilun 1ae 1 et ad D e VI quue en ni efin cedium. capitßs d guam in 4— tes ſun Uitute, funt 40 Promitt lem ali Nin P0 e et N n0 ſenitet rei, tem. an 11 te, Atem iug le. tem S 6. N. U iſtit lntet uod ſtra⸗ — DE VSV ET IIAàA BITATIONE. 155 tur. b) Et cum ſerui ad res referrentur, dabatur apud Romanos et vſus ſerui alieni. c) a) VTI eſt: 1) ita agere cum re aliqua vt ſubſtantia eius Jalua maneat, opponitur ro abuti. 2) Fructus ad vi- tae neceſitatem percipere, eum frui ſit, omnes fructus et ad jucunditatem vitae pertinentes percipere CRELL. de ſern. vſus eiusque enisne interpr. in Ei. diſſ. Faſc. X. b) cf. Iuſt. et Pand. b. t. c) §. 3. I. h. t. tit. F. de de oper. ſeru. §. 252. . Habitatio quid? VItima ſeruitus perſonalis eſt HABITATIO, quae eſt ius iis aedium partibus fruendi, quae habitatio- ni deſtinatae ſunt. a) Ab ea differt vſusfrub’lus et vjus aedium. Hoc ſingulare eſt huius ſeruitutis, quod capitis diminutione non finiatur, quia in fabto potius, quam in iure conſiſtit. 5) a) MAIANSII diſſi de habir. in Ei. Vol. I. b) I. 10. ff. F. cap. dim. ad quam vid. GVNDLINGIANA part. 17. .I25. III. SCHOTTI jur. Wochenbl. 2ter Iahrg. §. 253. De actionibus ſeruitutum. Actiones denique propter ſeruitutes competen- tes ſunt duplicis generis. Aliae enim dantur ex ſer- uitute promiſa ſed nondum adquiſita, quae omnes ſunt actiones PERSONALES, et dantur ad id, v promittens exercitium ſeruitutis pati debeat, vel 6 rem alienauerit, ad praeſtandum id, quod intereſt. Alia porro datur actio ex ſeruitute iam adquißita, quae eſt realis, et CONFESSORIA dicitur. Ergo huc non pertinet actio NEGATORIA, quae non ex Jeruitute, ſed ex libertate naturali oritur. TIT. 156 TITVILVS VI. DE VSVCAPIONIBVS ET LONGI TEMPO- RIS PRAESCRIPTIONIBVS. §. 254. Conn e X i 0. Hle de naturalibur adquirendi modis. Iam de A eciuilibus tractatio incipit, qui vel VNIVERSA- LEsS ſunt, quibus VNIVERSITAS rerum, vel Sl NGV- LARES, quibus res SINGVLARIS adquiritur. Ad priores pertinet 1) hereditatis aditio 2) bonerum Poſſeſſio 3) addictio bonorum libertatum ſeruanda- rum cauſa, de quibus omnibus fſuis locis, 4) ſucceſ- ſio fiſci, quae ex variis cauſis locum habebat a) 5) ingreſſus in monaſterium. b) Ad pokteriorer plerum- que referri ſolent 1)) vſucapiones 2) donationes 3) legata, st 4) fideicommiſſa particulatia. At obſer- ua: 1) vſucapio etiam eſt modus adquirendi vniuer- ſalie 2) donatio iure nouo plane non eſt modus ad- quirendi, vt tit. ſeq. dicetur; 3) legata et fideicom- milſa particularia iure nouo non niſ verbis differunt, hine non ſunt duo ſpeciales modi adquirendi. a) tit. W. de iure fiſci. b) Nou. 5. c. 4. Ceterum de iure antiquo huc etiam pertinebat I) conuentio vxo- ris in manum mariti 2) adquifſitio ex arrogatione 3) ex ſectione bonorum debitoris et 4) ex Scto Claudiano. §. 255. Vs Ncbptio ſo inun. cf. Gh GAl eryn Eun Marl ed. IVI circ⸗ 44 Ra certa ſia jure an ſeriptio PTIO, minium I165 tant guue re⸗ res mol in hic v ablentes ſed prae Othhia i Uns int in difke R 60. m de RSA. GV. Ad drum nda. ecel. 95 rum⸗ bler⸗ iuer. ad- vom⸗ runt, de Vx0. 3) jano. Lin. II. Trr. VI. DE VSVC. Er LONG. TEMP. PRAES. 157 §. 255. De vſucapione. VSVCAPIO ſeu PRAESCRIPTIO in genere eſt adeptio commodi cuiusdam orta ex eo, gquod alter iure Juo intra certum tempus vſus non eſt. cf. GROSLOTIVS de vſucap. in OTTON. theſ. T. V. GALVAN. de vſufr. c. XI. XII. de vſucapionis nazura etymol. origine et ne in Ei. diſſ. Vol. II. ES TORS Entiickelung der vertzorrenen Lehbre von der röm. vſucap. Marb. 1750, 8. RAVII principia doctrinae de praeſeript. ed. nouifi. c. not. ElCHMANNI lenae 1780. 8. 10. LVDW. SCHMIDTII opu/lcula de praeſiribpt. praeſert. circa pignus lenae 1780. 8. Opuſc. I. CVIAC. com. ad tit. F. de vſurp. §. 256. Ratio praezſeriptionis quae? Ratio praeſcriptionis eſt, 1) vt dominia rerum certa fiant 2) vt negligentia puniatur. a) Ceterum iure antiquo duplex apud Romanos dabatur prae- ſoriptionis ſpecies 1) VSVCAPIOet 2) PRAESCRI. PTIO, quae differebant 1) quod illa efficeret do- minium quiritarium, haec vêro bonitarium. 2) illa res tantum mancipi et praedia italica, hac vero reli- quaez res adquirerentur 3) illa requireret annum, ſi res mobilis, et biennium, ſi fundus praeſcriberetur, in hac vero decennio inter praeſentes et vicennio inter abſentes opus eſſet 4) vſucapere poſſet ciuit tantum, ſed praeſcribere et peregrinus poſſet. Quae tamen omnia iure nouo ita immutata ſunt, vt nulla am- plius inter vſucapionem et praeſceiptionem interce- dat differentia. a) PETRVS DE TOVLLIEV collectan. p. 409. b) cf. RAEVARDVS de differ. vſuc. et praeſcript. in CONRA- DI zriga libell. de iurib. uſuc, ibique ipſe CONRADI in praef. LIB. II. TrIT. VI. praef. ESTOR lib. laud. erſtee Hauptſt. RIVINI ſeu SCHMVCKII diff. de vmucap. ſtatu a XII tabb. vsque ad Iuſtinian. Vit. 1756. DONELL. com. iur. ciu. L. V. Cc. 4. g. 257. Praeſeriptionis diuiſton's. I. Prazſcriptio, eſt aaenptio COMMODI alicuius. Quod commodum cum varium eſle poſſit, ideo et praeſcriptio varie diuiditur. Namque: A. Adipiſcor vel rem aliquam, vel ius aliquod, vel liberationem a poena criminali, hinc prae- ſcriptio ratione obiebti, quod praeſeribitur, eſt vel RERVM, vel IVRIVM vel CRIMI- NVM. a) . Adipiſcor commodum, quando aliquid mihi adquiro, quod anten meum non fuit. Hinc peaeſcriptio ADQVISITIVA dicitur, qua meum facio, quod antea meum non fuit. Quod quidem duplici modo accidit: 1) quando rem ipſam altexrius mihi adquire, et tunc praeſcriptio adquiſitiua i in ſpecie TPRANSLA- TIVA dicitur, quia dominium eius rei, quam mihi a adquiſiui, ab altero in me trans- fertur. 2) Quando ius tantum aduerſus ter- tium mihi adquiro, quod antea non habui; et tunc praeſcriptio adquifitiua in ſpecie CONSTITVTIVA dicitur, quia conſtituitur mihi ius, quod antea non habui. b) . Adipiſcor commodum, quando liberor ab obligatione tertio ecuidam drhita; quia hic ter- tius ſeu creditor meus iure aduerſus me ſuo vſus non eſt. Hinc praeſcriptio EXTINCTI- VA P II. P. C tio 4 B. . e) 4 4) 6 Vit. de 0 N t obe Nl len ge ad N l. 4. Nuiut. t, ideo quoc, Prie. bitur, RlMI. or ah lc ter⸗ ne luo CTI. VA DE VSVCAP. ET LONGI TEMP. PRAESCRIPA. 159 VA dicitur, qua liberor ab obligatione aligua. Extinguitur enim tum ius alterius cum obli- gatio mea. II. Praeſeriptione adipiſor commodum, quia alter in- re ſuo intra CERTVM TEMPVS bſur non eſt. Quod tempus cum varium ſit, ideo et eius ra- tione, praeſeriptio varie diuiditar. Namque: A. Si certum tempus a legibus definitum eſt, praeſcriptio ipſa DEFINITA dicitur. -Hoe certum tempus vel in regula obſeruari debet, vel aliud eſſe poteſt in certis ſpeciebus. Prius ordinarium, poſterius extraordinarium dicitur; vnde ipfſa praeſcriptio eſt vel ORDINARIA, vel EXTRAORDINARIA: illa, in gua tempus ordinarium, haec in qua extraorqinarium ob- Jeruatur. c) Cum vero tempus extraordina- rium vel breuius ſit ordinario vel longius; hinc et praeſcriptio vel TEMPORALIS vel LON. GISSIMI TEMPORIS dicitur. d) B. Si certum tempus definitum non eſt, prae- ſcriptio indeſinita ſeu IMAMEMORIALIS dicitur. a) ENGAV hurze Betracht. von der Verjübrung in peinl. Fallen, Ienae 1737. 8. b) RAVE G. S. 15. 16. c) de COCCGCEII diſt. de praeſcript. extraord. Frf. 1700. d) GVIL. LEXSEKRI difſſ. de praeſceript. longiſſ. temp. Vit. 1661I. Ampliſt. CHR. FRID. POHLII diſſertt. if. de orig. praeæſeript. longiſſ. temp. Lipſ. I779. et 1780. §. 258. Requiſita praeſeriptionum. REQVISITA omnium praeſcriptionum ſunt 1) vt obiectum, quod praeſcribitur, vſucapionis capax ſit; 160 LIB. II. TIr. VI. ſit; 2) vt is, contra quem praeſcribitur, in negligen- tia verſetur. Hinc non datur praeſcriptio 1) rerum merae facultatis a) 2) iurium, quae ex cauſa iuſta ex- erceri non poſſunt, propter regulam: agere non Va- lenti non currit praeſcriptio b) 3) rerums commercio exemtarum c) 4) rerum pupillariumn, quarum prae- ſcriptio iam inchoata coepit dormire d) 5) rerum dotalium, ſi praeſcriptio incipit, vbi res iam coepe- runt eſſe dotales ) 6) rerum furtiuarum, niſi ad priorem dominium reuer/ ae ſint. f) a) cf. LEYSER Med. ad Pand. Sp. 4562. RAVE §. 1. IO. CHR. CLAbPROTHI de de rebus merae facultat. Gott. 1745. HOEPFNER. comment. Inſt. ad b. t. p. 290. b) lI. 7. §. 4. C. de praeſer. XXX. annor. l. 4. in ſin. C. de bonis, qnae liber. I. ult. §. 3. C. commun. legat. e) JB. 1. 1.! 9. F. O. r. d) l. 10. F. quem ſeru. amitt. I. 45. dr. f. de A. R. D. I. 3. C. de praeſer. XXX. annor. LEVYSER ſp. 463³. RAVE §. 3. e) 1. 16. fF. de fun- do dot. f) §. 2. 3. §. I. b. t. RETES de probhib. vſuc. in MEERM. theſ. T. VI. MAIANSII difl. ex quib. cauſ. vſuc. probibita ſit, in Ei. diff. Vol. II. cf. ElVSD. difſſ. de L. Atin. et Plaut. ibid HADR. PVLVAEVS ad L. Arin. ſeude rei furt. probib. vſuc. in OTTON. thef. T. IV. et in CONRADI triga. §. 259. A. De praeſcriptione A DQVISITIVA er quidem æ) trans- latiua. In omni praeſcriptione adquiſitiua neceſſe eſt, vt praeſcribens in poſeſſione ſit. Sed &) tranzlatiua in ſpecie requirit: A. Ratione PRAESCRIBENTIS: I. vt in BONA FIDE ſit, id eſt æ) vt putet, eum a quo rem acce- pit, verum dominum fuiſſe iusque alienandi habuiſ- ſe a) βο) vt credat, ſibi ex legibus licere, hanc rem pobidere b) „) vt tertio ius in re eſſe ignoret, niſi ex iuſta Mput le vert 1) hanc ſenption ſeribit ve ſuccellot ntecelt 810 NS a) h 1. c)h. üuc. prue/ lenae . 2. n. 1 de 4 ſon⸗ NAER ine N II.1 lerur 0) iin elle t, niſi Uiiaſa imm . Jo et nerſlre Ohatione glgen. rerum la ex. n a. Bercio Prae- rerum edepe. hili ad . Gott. h. 290. ju. . ²) nitt. . annor. le fun. WS ad N mel. trani⸗ eſt, wt iua in 0NA ccCe⸗ habuil⸗ Ne remn piſter DE VSVCAP. ET LONGI TEMP. PRAESCRIPT. I6 iuſta putauerit cauſa, hunc tertium in alienationem eſſe veroſimiliter conſenſurum. c) Ceterum nota: 1) hanc bonam fidem requiri tantum in initio prae- ſcriptionis, cum mala fides ſuperueniens non noceat 4) 2) ſufhcere, eam tempore traditionis adfuiſſe, exce- Ppta emtione g) 3) eam transmitti ad hkereder, non ve- ro ad ſucceſſores ſingularer, et hinc æ) heres prae- ſcribit non ex propria, ſed ex defunki fide, ſed G) ſueceſſor fingularis praeſcribit ex propria, non ex antecelloris fide, ita tamen, vt ſi anteceſſor et ſuc- ceſſor ſimul in bona fide ſit, locum habeat POSSES. SIONIS ACCESSIO. f) a) l. 12. F. h. t. I. 209. de V. §. b) l. 22. §. 2. F. b. z. c) l. 46. §. 7. F. de furt LEVS. ſpec. 455. d) l. vn. C. de uſnc. trans form. Aliter iure Canon. per c. vlr. X. de praeſcript. PETR. MVELLERl diſſ. de m. f. Juperu. Ienae 1686. e) l. 15. H. 3. I. 44. 9. 2. 1. 46. F. . z. I. 2. pr. et g. 73. ff. pro emt. DVAREN. ad . z. c. 2. in fin. f) l. 20. 1. 35 l. 40. l. 44. J. 3. ſr. h. t l. pen. §. 2. de diu. temp. praeſer. MAIANSII diff de poſſeſſ. ac- ceſſione ad vſuc vtili, in Ei. diſſ. Vol. II. Ceterum vid. ElVSD. diſſ. de b. f. ad vſuc. reguiſita, ibid. MEI- STERI diſſ. de Ede, eiusq. iune in vjuc. Gött. 1741. et in ei. opuſc. n. I. WESTPHAL. difſ. de indole b. f. in praeſoript. Halae 1764. §. 260. Conzinuatzio. II. Vt ex SPECIALI titulo poſideat a) qui æ) verus 63) iuſtus ) habilis ) irrevocabilit et s) vali- dus eſle debet. Hinc 1) titulus erroneus non ſuffi- cit, niſi iuſta adfuerit erroris cauſa b) 2) poſſeſſio vitioſa impedit praeſcriptionem «) 3) ex contractu ANcto praeſcribi nequit, bene vero ex ſimulato d) 4) qui ex iure ad rem poſſidet, non praefcribite) 5) ex donatione mortis cauſa non datur praeſeriptio †) 6) titu⸗ 162 LIB. II. Trr. VI. titulus quidem verus, ſed inualidus non efficit prae- ſeriptionem. g) a) l. 5. pr. C. de praeſer. XXA. annor. b) l. 27. l. 33. §. 1. F. b. t. l. il. 14. F. pro emt. l. vlt. J. 2. pro ſuo. RAVE f. 56. MEISTER. de errore circa tieul. eiusque effectu in vſucap. in Eius opuſc. p. 130. c) §. 2. 3z. F. I. b. t. d) tit. C. plus val quod agitur. l. vlt. ff. pro don. e) I. 2. C. de prazsſer. XAA. annor. I. 1. C. commun. de vſucap. f) l. 13. pr. ff. de mort. cauſ. do- uat. g) l. 122. F. D. z. I. 2. J. 15. 76. Ppro emr. I. ¹. 5. 1. 2. pro don. Ceterum cf. MAIANSII diſſ. de titulis vſuc. in eius diff. I. II. n. 51 — 60. §. 261. Continuaua?i o. III. Vt per CERTVM TEMPVS poſſederit, quod iure quidem nouiſſimo eſt in re æ) mobili triennium, at in re β) immobili decennium inter praeſentes et vicennium inter abſentes. a) De quo adhuc obſerua: 1) domino rei partim praeſente partim abſente an- nos abſentiue vel duplicari, vel tot annos ſuper de- cennium adiici, quot ex ipſo decennio abſens fuit b) 2) hoc tempus non a momento ad momentum, ſed to- tum poſtremum diem computari i. e. coeptum pro im- pleto haberi. 0) 2) pr. L. b. 1. I. vn. C. de zranif. nſuc. MAIANSII diff- de tempore ad vſac. ſtatuto in Ei. difſ. Vol. II. De vſu hodierno cf. BERGER. Oecon. p. 194. not. 2. ed. no- uiſſ. LEXSER. Spec. 454. Med. 10. b) Nou. ng. c. F. MEISTERI vindiciae legislationis de mixto tzempore computando ad N. 1II9. c. 8. in Eius ſylloge opuſc. P. 417. §. 262. Continuatieo. IV. Vt poſſeſione NON INTERRVPT A poſſede- rit. Eſt autem INTERRVPTIO poſſeſſionis (quae et . lſar 1 0Y 4 a lgt aturali jel volu yel extr. 2) EF. 1, obla KNͦ IAN Giſl Qudn B. tur, ex 1) t in 2) Wr. huiusr. ſeriben cf. R Jore Schi 17. 5. De⸗ 00 A Rel 1 on Verietur 3)N Pprae. l,. ſo ſuo. eiusgue . 2. . dh. f. 1 C. nuſe do. 11 ſ. it ſur. , quod nnium, Utes et blerua: te an- Per de. fuit ) ſec to Pro in⸗ Nöll i De viu ed. no- N. ug. nenpore e opule⸗ DE VSVCAP. ET TONGI TEMP. PRAESCRIPT. 163 et vſurpatio dicitur) abtur, quo poſſeſſor ita turbatur, vt poſſeſionem vna jJerie continuare nequeat. Ea fit vel A. a lege contraria vel B. ab homine. a)᷑ Haec eſt vel naturalis ſeu renlis vel ciuilis ſeu verbalir., IIla iterum vel voluntaria eſt, vel nectſaria b) haec vel iudicialis vel extraiuditialis eſſe poteſt. c) àa) BERGER. Oecon. p. 282. not. 12. b) l. g. §. 22.51. I. J. b. fr. c) v. g. per proteſtationem vel libelli oblationem l. 2. C. de ann. except. l. w. C de K. V. KRAVSE diſſ. de interpell. praeſer Vitemb. 1726. MA- IANSII difl. de poſſeſſione ad uſucap. requiſita. in Ei. diff. Vol. II. . 263. Quid ratione eius, contra quem praeſeribitur, requiratur? B. Ratione eius, CONLRA QVEM praeſcribi- tur, ex ipſa huius praeſcriptionis natura exigitur: 1) vt ipſe rem ad praeſeribentem non transtulerit 2) vt rem non vindicautrit, ſiue, quia neſciuit, ſe huius rei dominum eſſe, ſiue, quia ignorauit, prae- ſcribentem poſſidere. cf. RAVE S. 19. Abbendlung ob zur Verjäbrung die yiſſen- ſebft decjenigen, gegen den praeſoribirt werden ſoll, er- Fordert Wwerde? in der Samml. vermiſchter kleiner Schrifften, fünftes Stück n. 2. Bützo und Wismar 1771. 8. F. 264. B. De praeſeriptione adquifiiua eaque G) conſtitutiua. CONSTITVTIVA praeſcriptio requirit: , A. Reſpectu PRAESCRIBENTIS: 1) vt ſit in quaſßi Foſſeſione iuris, quod ſibi adquirit 2) vt in bona fide verſetur h. e. ignoret, hoc ius ſibi non competere 3,) vt hoc jus per tempus legitimum exercuerit. Ne- I. 2 ceſſe 164 LIB. II. TIr. VI. ceſſe tamen non eſt, vt ex ſpeciali titulo illud exer- ceat. 7 B. Quoad eum, CONTRA QVEM praeſeribi- tur: 1) vt ſeiuerit, praefcribentem in re ſua iure ali- quo vti 2) vt per tempus legitimum praeſcribentem in exercitio non turbautrit. a) Pertinet huc potiſſi- mum praeſeriptio ſeruitutum adquiſitiua. b) a) RAVE §. 59 – 63. b) RAEVARDVS ad L. Scribon. in CONRADI triga laud. EV. OTTON. diſſ. de prae- ſeript. ſeruit. in Ei. difſertt. iur. publ. et priu. RETES Jſueciſſ. relect. ad L. Serib. in MEERM. theſ. T. VI. KA- VE J. 66 –— 87. MAlIANSII difl. de lege Scriboniana, praeſer. ſeruit. probibente in Eius diſſ. Vol. II. §. 265. C. De praeſcriptionei EX T NO TIVA. 7 EXTINCTIVA praeſcriptio locum habet 1) cum praeſcribens ius ſuum eique quod alter exercere potuiſſet, contrarium recipit, et hoc caſu extinguitur obligatio patiendi, vt alter ius ſuum aduerſus me ex- erceat. v. g. in praeſcriptione ſeruitutum extinctiua 2) cum praeſcribens rem alterius retinet, quam ei reſtituere debuiſſet, ſi is iure ſuo ſeu actione aliqua intra legitimum tempus vſus eſſet. Et hoc caſu ex- tinguitur obligatio reftituendi, quod alter petere potui- ſet. a) Ceterum differt haec praeſcriptio extinctiua ab interitu iuris per non vſum. 5) a) RAVE §. 89. 90. 91. et §. 126— 135. b) IDEM §. 89. 90. CONRADI difſ. de praeſer. extinct. cum in- zer, iur. per non nſum non conf undenda, Marp. 1750. §. 266. D Ha tur extr: ſimi ten Hiore ho L. vel 0 T tioſee ſe res libef Petebat alienatat eam alie ſide ſit. 2) l. 5 AUIr. ME I G fiſtaler cunque res elrle 4) Omt enepti QOnnes Anen lerer. etibi⸗ e ali. entem potif. Kribon. le zyre⸗ RETES I. KMA- niane, et 1) ercere guitur. ne ex⸗ inctina lamn ei diqua la er⸗ potui⸗ inchina IDEM umn in⸗- 5. 266, DE VSVCAP. ET LONGI TEMP. PRAESCRIPT. 165 §. 206. D. De praeſeriptione EX TRAORDINARM. Hactenus de praeſcriptione ordinaria. Sequi tur extraordinaria, quam vel temporalem vel longiſ- ſimi temporis diximus. De priori infra; de poſte- riore hoc loco. Ea abſoluitur vel XXX. vel XL. vel L. vel C. annorum ſpatio. g. 257. Praeſeriptio XXA. annorum. TRIGINA annis praeſcribuntur: 1) res Vi- tioſae ſed bona fide poſleſſae a) 2) res minorum b) 3) res liberorum a parentibus, quibus vſusfrucdtus com- petebat, alienatae c) 4) res a malae dei poſſeſſore alienatae, ignorante vero domino vel rem fuam vel eam alienatam eſſe, modo nouus poſſeſſor in bona fide ſit. d) 2) J. F. §. 1. C. de pr. 30. an. b) 1. 3. C. eod. I. vlt. C. in quib. cauſ reſtit in inz. opus non eſt. BOEII- MERI diſt. de curſu praeſer. contra min. ſuſpenſo. Halae 1719. c) Nou. XAII. c. 24. d) Nou. 9. c. 7. 6. 268. Praeſariptio XL. annorum. QVADRAGINTA annis praeſcribuntur 1) res fiſcaler a) 2) res patrimoniales et templorum ex que- cunque titulo, vel etiam ſine titulo poſſeſſae ?) 3) res zocleſiarum non ſolum immobiles, ſed et mobiles c) 4) Omnes res, quae alias praeſcribi non poſſunt, exceptis ſupra allatis d) 5§) res ciuitatum *) 6) Omnes actiones, in litem quidem deductae, ſed caſu ad finem non perduétae.) a) lI. 4. C. de praeſcer. XXX. annor. ibi: nullumque ius pri- uatum vel PVBLICVYM moueatur. b) l. olt. C. de F 3 fund 166 LI. II. Trr. VI. fund. patrim. c) Nou. im. c. 1. er Nou., t131. c. 6. per quas centenaria eccleſiarum praeſeriptio ſublata eſt, cf. IO. AVG. BACHII diff. de praeſer. C. annor. in act. eccl. Rom. Lipf. 1750. et in opuſc. pag. 44. nec obſtat Auth. quas actiones C. de §. S§. eccl. vid. RAVE S. 27. n. 2. et §. 28. u. 4. d) l. 4. C. de praeſer. XXX. annor. vbi ita: quicunque ſuper quolibet iure, quod per memora- zum tempus (L. annor.) inconcuſſum poſſedit, ſit liber et praeſentis legis pleniſſima munitione ſecurus. e) Ita plerumque, ſed cf. AVG. FKRID. SCHOTT. diſſ. biſto- ria praeſcr. contra ciuit. Lipſ. I774. c. 1I. §. 8. RAVE §. 27. lir. d. fF) l. vlt. C. de praeſer. AXX. annor. Praeſeriptio L. annorum. CQVINQVAGINTA annis praeſeribuntur res alea amiſſae, quae fiſco cedunt. I. vlt. C. de aleat. §. 270. Praeſcriptio C. annorum. CENTVM annis praeſcribi res eccleſiae Noma- naz dicunt, licet probari ex Authent. Quas actiones C. de &. §. eccl. nequeat, quia cum Mou. 121. 6. 6., ex qua deſumta eſt, non conuenit. g. 271. E. De praeſeriptione IMMEMORIALI. IMMEMORIALIS denique praeſcriptio eſt, qua quis commodum quoddam adipiſcitur, quia illud per tem- pus immémoriale habuit. Tempus autem immemoria- le dicitur, cuius initium, ſeu quando res ita eſſe coe- perit plane ignoratur. Ceterum nota: 1) eam quo- ad rem omnino in iure Romano fundatam eſſe a) 2) praeſeribentem probare debere æ) initium ſtatus rei, quo nititur, ignorari 6ο) ſtatum rei ſemper talem fuiſſe 1 1 lile ſ Cumm e eſt, in henti, beat. 5 Rc iImm VE ſpen veti cid eſt, ck. t. ercl. Auth. D. 2. annor. emora. iber et e) Ita I liſtoe RAVE mor. lr res Roma- Niones ... , gua , fen. noria⸗ ſe coe: 1 quo⸗ s el talem fuiſſe DE VSVCAFP. ET LONGI TEMP. PRABSCRIPT. 167 fuiſſe ſine interruptione, qualis nunc eſt, 3) effe- Rum eſſe, vt is, aduerſus quem haec probatio facta eſt, in hoc ſtatu rem relinquere, adeoque praeſcri- benti, quod praetendit, commodum concedere de- beat. b) a) cf. l. 2. C. 7. F. J. 26. F. de aqua pluuia l. 3. J. 4. de aqua quot. diſſent. TRENKMANNVS diſſ. praeſeriptionis immem. origo Rom. impugnota. Lipſ 1770. b) RA- VE §. 177. ſqq. Ceterum vid. OCKEL de praeſtr. im- mem. Halae 1707. 4. KRESSII difſſ. de genuina natura vetuſtatis ſ. de praeſer. imm. Helmſt. 1734. CRELLII diſſ. de praeſcr. imm. in Ei. diſſ. Faſc. XI. E f f TITVLIVS VII. DE DO NATIONIBVS. §. 272. . *. Donatio quid? ONATIO a) eſt pacltum de dominio rei in ter. tium gratis transferendo. b) a) RETESII academica relectio de donat. in MEERM. theſ T. VI. BRVMMERVS ad L. Cinciam in Brummerianis Lipſ. 1712. 8. b) Ergo donatio non eſt modus ſed titulus adquirendi. Cur vero hoc loco ad modos refe- ratur, explicat EV. OTTO et HEINECCG. ad VINN. pr. h t. Nec poteſt dici, donationem hodie eſſe mo- dum adquirendi, ſi traditio ſtatim accedaz. Sic enim v. g. emtio venditio, ſubſecuta ſtatim traditione, quo- que eſſet modus adquirendi. Quod tamen falſum vi- detur, cum non ex contractu, ſed ex traditione, ab illo ſecernenda, ius in re oriatur. An vero donatio = lure 168⁸ LIB. II. Trr. VII. iure nouiſſimo ad pacta legitima, aut contractus conſen- Juales pertineat, vid. SCHLITTE ad LVDOV. vſum Ppract. diſtincéct. iurid. part. III. p. 119. 1q q. §. 273. De natura donationum. Natura vero omnis donationis haec eſt 1) re- quiritur acceptatio a) quo ipfſo differt a remiſione 2) non debet eſſe inoſſcioſa 5) 3) donari poſſunt omnes res in commercio exiſtentes, licet alienae. ) a) Id, quod negat. PETR. de LVDWIG. diſſ. de differ. iur. Rom. et Germ. in donat. Halae 1721. ſed vid. I. 70. I. i9. §. 2. ff. h. t. l. 55. de O. er A. WERNHERI difl. de acceptaz. in don. neceſjaria, Vit. 1724. VOORDAE interpr., iur. Kom. L. III. c. vitt. GVNDLINGIANA part. 29. obſ. 2. 3. 4. SCHWOPE diffſ. de acceptat. quoad vocem biud barbaro donat. adnexu Lipf. 1778. 4. b) zit. C. de don. inoff. III. RAV. difſ. de querela inbff. don. Lipf. 1775. HOEPFNER. com. ad Inſt. §. 415. c) lI. 9. pr. J. G. t. l. 2. 3. Ff. pro donato. J. 274. Donationum diuiſio. Doenatio eſt vel propria, qualis eſt, quae inter viuos fit, vel impropria, quo pertinet donatio mor- tis cauſa et propter nuptias. I. IN TER VIVOS eſt, cum donatarius VIVO adhuc donatore ius PERFECIVM nanciſcitur, licet tra- ditio nondum falta ſit. II. MORTIS CAVSA vero, cum ius donatarii à MORTE donatoris demum incipit, licet traditio ante zam iam fabta ſit. cf. omnino §. 1. I. h. r. 1. 1— F. 1. 27. l. 32. J. 35. §. 2 — 5. F. ae mort. c. don. MENKLENII diff. de don. m. e. vali- da. m— ———+v donare min ſnt potelt, fllio fa donare II. natio inn tis cauſ⸗ Vode in QA. Paltis, legitis, bus. 9) III gvoc ill lieet tel Ptis ere tantum! IV Gonatio itio m go⸗ 1) DE DONATIONIBVS. 169 da, licet in caſum mortis expreſſe non difzeratur in ei. opuſe. Halae I77o. 8, CARRACH. diſſ. dJe different. iur. Rom. et Germ. in mort. cauſ. don. Halae 1739. K. 275. Diſferentiae inter donationes inter viuos et mortis cauſa. Differunt autem hae donationes: I. Ratione DONATORIS. Inter viuos enim donare poteſt qui liberam rerum ſuarum habet ad- miniſtrationem, ſed mortis cauſa is demum dobare oteſt, qui gaudet teſtamenti fatlione actiua; excepto filio familias, qui conſentiente patre mortis cauſa donare poteſt, I. 25. §. I. ff. de m. c. don. II. Ratione DIVERSAE NATVRAE, quod do- natio inter viuos ſit merum pactum, ſed donatio mor- tis cauſa partim pacéti partim legati naturam habeat; vnde in nonnullis conuenit cum legatis et dilcrepat 4 Patis, et in allis conuenit cum Pactis et diſerepat a legatis, quod vberius in jpſis tradetur Praele ctioni- bus. a) III. Ratione SVBIECTI, cui donari poſtit, quod illa recte fiat omnibus, q ui adquirere poſſunt, licet teſtamenti factione paſſiua deſtituti ſint, exce- ptis parentibus, liberis et coniugibus; haec vero iis tantum fiat, qui gaudent teſtamenti factione Palſiua. b) IV. Ratione MODI CONSTITVENDI, quod donatio inter viuos æ&) nullos teſtes requirat, ſed do- natio mortis cauſa coram quinque teſtibus fieri debeat ο quod illa, ſi 500 aureos excedat, iudicialiter inſi- nuanda ſit, haec vero unqguam egeat inſinuatione. 42) Ceſſat tamen haec donationum inter viuos inſinuatio 1) fi a principe eiusue coniuge aut principi eiusue L S coniu- 170 LrS. II. TIr. VII. coniugi 2) a magiſtris militum militibus 3), ad redi- mendos captiuos et reſtituendas azdes incendio aut ruina conſumtas, nec non ad pias cauſas d) 4) ſi plures donationes diuerſir temporibus factae e) 5) in donatione pronter nuptias reſpectu ipſius vxoris. ) Ceterum haec inſinuatio requiritur, ſi res ip/a hanc qualitatem excedat. g) V. Ratione EFFECTVS, quod donatio inter viuos I) conſumatur ſubſecuta demum traditione; ſed donatio mortis cauſa transferat, mortuo donato- re, dominium ſine traditione, modo æ) res ſpecialis et donatoris propria donata ſit, nec ο) donatorem voenituerit h) 2) quod in illa locus ſit beneſicio com- petentiae, in hae vero iuri adereſcendi, Falcidiaz, ſub- ſtitutioni, et cautioni Mutianae 1) 3) quod illa ſit ir- reuocabilis E) niſi vel *α½) propter ingratitudinem do- natarii ) vel β) propter ſuperuenientiam liberorum reuocetur; m) haec vero ſemper pro lubitu reuocari poſſit n) 4) quod ex illa competat tantum actio per- Jonalis 0) ex hac vero omnes quae legatariis dauntur, a tioness inſtitui queant, de quibus ſuo loco. VI. Ratione MODI FINIENDI, quod donatio inter viuos reſcindatur 1) quatenus 500 aureos ex- cedit, nec inſinuata ) eſt, ſed mortis cauſa donatio ſemper maneat (vid. n. III.) 2) quod illa tranteat ad donatarii, qui ante donatorem deceſſit, hereder, ſed haec extinguatur, vbi donator donatario ſuperuixit 4) 3.) quod illa maneat valida, ſi donator inſoluendo ſit, nec cum animo fraudandi creditores domauerit, haec vero reſcindatur, licet defuerit fraudandi animus ") 4) qued mortis cauſa donatio euaneſcat ) ceſſante vitaz, propter quod facta erat, periculo ) β) omni- bus, quibus legata adimuntur aut extinguuntur, mo- dis. t/ dta, non I rerun, De Iu eam au tis a) tam ce Niſkrati ſalito it e⸗ Tes alen DE DONATIONIBVS. 171 Ared. dis. 2) Quae cogitari in donationibus inter viuos 4 non poſſunt. 4) )5) a) H. 1. I. h. t. I. 27. F. I. 4. C. de m. c. don. hinc et acce- Ris ptatio in m. c. donatione neceſſaria eſt; diſſent. qui- dem IO. TOB. RICHTLEK. diſfſ. de accept. in don. m. c. ac non neceſſaria. Lipfſ. 1744. ſed vid. SCHWOPE diſſ. laud. bJal. 35. pr. f. eod. PAVLI rec ſent L. V. T. XI. g. 3. l. 25. C. de donat. int. vir. et vxor. c) I. b inter 34. pr. l. 26. H. 3. C. de don. d) I. 324. pr. I. 36 pr. F. ikine⸗ 2. 2. Auth. item C. eod. e) l. 57. §. 2. C. . . f) ione, Nou. 119. c. 1. et Nou. 127. c. 2. g) l. 23. pr. f. h. t. onato. † h) I. 2. F.. de act. publ. 1) l. 12. 33 pr. ff. h. t. Nou. vecialif 22. c. 44. §. vlt. k) §. 2. I. h. z. 1) l. ult. C. de toremm reuoc. donat. m) I. S. C. eod. TIRAQVELLVS ad 1. c. S. de reu. don. ob ſuperu, lib. in Opp. Tom. V. 6 d WERNHERI difſ. de modo donat. ob agnat. liber. rerra- Jub⸗ ctandi, Vit. I724. KNORRS rechtl. Abhandl. Halle ſit ir. 1I757. 8. diſſent. SCHELLHORN diſſ. de opinata dona- mn do- tionum ob ſuperu. lib. reuocat. Gott. 1747. MERILL. L. Rofic II. obſ. 34. n) l. 16. 30. ff. de don. m. e. 0) l. 35. §. 4. F5. C. b. t. P) l. 4. C. de don. m. c. 4) l. 23. Wmoca l. 29. in f. l. vlt. f. de m. c. donat r) l. 17. F. eod. lo er. ⁸) lI. 29. . eod. I. i9. ff. de reb. cred. t) l. ult. in f. aotur, C. de m. c. don. . 9. 276. onatio De donatione propter nuptias. 0s er III. Donatio PROPTER NVPTIAS eſt complexus onstio rerum, quaz vxori in ſecuritatem dotis conktituuntur. leut 1d De qua nota 1) eam improprie donationem dici 2) 7, led eam aecqualem eſſe debere cum quantitate ipſius do- iitg tis a) 3) conſtante matrimonio vxzori hpothecam in ,o ſi, eam competere, non autem vſumfructum vel admi- haec niſtrationem, ) niſi maritus ad inopiam vergat 4) us 1) Joluto matrimonio, ſiquidem α) dotem vxor recepe- ſſante rit, eam euaneſcere β) amiſſa vero dote, vxorem omnbi- res huius denationis extantes loco dotis retinere, mo. alienatas vindicare poſſe. Ceterum ab ea diuerſa Gis. t/ eſt 172 LIR. II. TIT. VII. eſt ſponſalitia largitat, ſub qua intelliguntur omnes a ſnonſo vonſae ſine reſpebtu dotis Juturiqut matrimonii ineundi ſaltaz donationes. 6) a) Nou. 97. c. 1. b) I. 25. C. de iure dot. RAVE diſſ. de vera ind. don. propt. nupt. Pomanae lIenae 1762. c) l. 1. §. 2. F. h. t. l. 4. 26. C. de don. ante nupt. §. 277. Aliae diuifones. Praeterea donationes diuiduntur I. in puras conditionatas et modales a) II. in abſolutas et remune- ratoriar b) III. in voluntarias et nect ſariar. a) l. 2. §. 5. F. b. t. tit.,C. de donat. ꝗquae ſub modo. b) TITVLVS VIII. (WIBVS ALIENARE LICET VEL NON. §. 278. Conne Xi o. Ddrime de translatione et ad quiſitione dominii quaeſtionem duplicem adiicit Imperator. Al- teram, quis transferre dominium ſeu alienare poſſit, alteram, quis ad quirere illud queat, de priori hoc, de poſteriori ſeq. titulo. §. 279. Quis poſſit alienare aut non? Regula eſt; dominus alienare poteſt. Dantur ta- men ſpecies 1) in quibus dominus non poſſit aliena- re: le, que uliam eſt alien nihil in nus rel tutor latius e PI AX per ler I. re antie Tentur. 1 „, de Helll nnet a imonii giſl. 1762. purat mue. U 0N. dmini 4Al. Polſt hoe, QVIBVS ALIENARE LICET. VEL NON. 173 re, quo pertinet 1) maritus, qui propter legem Iuliam de adulteris fundum vxzoris dotalem non pot- eſt alienare 2) pupillus, qui ſine tutoris auctoritate nihil iure transfert II. in quibus, qui non ſt domi- nus recte alienat, ſic creditor diſtrahere pignus, et tutor vendere res pupilli potel. Quae omnia latius explicari in Pandectis poſſunt debentque. TITVLVS IX. PER QVAS PERSONAS CVIQVE AD- QvVIRIPTVR. §. 280 Co n n e i o. dquirimus 1) per nosmet ipſos 2) per liberos ſeruosque in noſtra poteſtate conſtitutos 3) Per ſeruos alienos 4) per tertium liberum hominem. §. 281. De patre per liberos adquirente. I. Pater per liberos in ſua poteſtate exiſtentes iu- re antiquo omnia adquirebat, donec peculia inueni- rentur. cf. IIl. CHRIST. RAV. difl. hiſtoria iuris ciu. de peculiis. Lipſiae 1770. §. 282. Peculiuam quid? Eſt autem PECVLIVM in genere complexus re- rum homini alieni iuris proprio iure competentium. a) Cum vero iure antiquo vxores, liberi et ferui alieni juris 174 LIB. II. TIT. IX. iuris eſſent; dabatur peculium vxorum, liberorum et ſeruorum. a) I. §. H. 3. 4. F. de pecul. De peculio liberorum. Peculium in ſpecie LUIBERORVM eſt complexus rerum liberorum a rationibus (i. e. rebus) patris ſepara- tarum. EMAN. MENDOZA DE CASTRO repetitiones de peculio caſtrenſi profectitio etc. Aug. Vind. 1615. 8. IO. WIE- GER difi. de filior. pecul. Argent. 1754. CRELLII obſ. de pecul. perſon. ſui iuris ad l. 29. H. 1. de leg. 3. in Eius diſſ. Faſc. X. §. 284. Peculii diuiſioues. Diuiditur in MILILARE et PAGANVM. II- lud eſt CASTRENSE vel QVASI CASTRENSE; hoc vero vel PROFECTITIVM vel ADVENTITIVM, quod iterum in ORDINARIVM et EXTRAORDINA- RIVM ſubdiuidere ſolent. §. 285. I. De peculio MILITIARlI. MILTARE eſt, quod filiutfamilias occaſione mi- litiae adquiſiuit. Quae militia cum vel ſagata ſit vel togata, peculium militare eſt vel A. CASTRENSE vel B. QVASI CASTRENSE. F. 286. De caſtrenſi peculio. A. Caſtrenſe continet omnes res, a filiofamilias occaſione militiae ſagatae, adquiſitas. Ad id per- tinent U ent lente, Illltare Alae ² t dona guiliuit let v. nam g lium ei l.l dee cis To rorunn . pleru: eomre. peclli⸗ ). WIE. UIl obt. in Eins ne mi⸗ ſit rel ENE atnilias per. tinent PER GVAS PERSONAS cvTIGVE APDGVIRTVR. 175 tinent 1) quae tulit ſecum in caſtra, patre conce- dente, 2) quae alias ex pecunia ad res caſtrenſes vel militares comparandas relicta ſbi comparauit 3) quae à parentibus vel agnatis vel amicis in caſtra eun- ti donata ſunt 4) quae ipſe filius in militia ſibi ad- quiſiuit, quae, niſi militaret, adquiſiturus non fuiſ- ſet v. g. hereditas a commilitone relicta, praeda; nam quod erat et ſine militia adquiſiturus, id pecu- lium eius caſtrenſe non eſt. cf. I. 3. l. 4. pr. I. 11. . de caſtr. pec. l. 1. et 4. C. de caſtr. Ppec. mil. et praef. MAIANSII difſſ. delpecul. caſtr. in Eius diff. Vol. I. RETES de pec. caſtr. in MEERM. thef. Tom. VI. §. 287. De peculio quaſi caſtrenſti. B. QVASI CASTRENSE dicitur, quod ex mili- tia togata oritur. Huc referunt leges, 1) quae pa- latini, dum in palatio principis morantur, conſecuti ſunt a) 2) quae filius aduocatus ſibi adquiſiuit) 3) donata a principe eiusue coniuge c) 4) falaria ex of- ficiis publicis. d) a) l. vn. C. de caſtr. omn. palat. pecul. b) L. 14. C. de aduocatis diu. iudicior. c) I. 7. C. de bonis, quae lib. 4) l. vli. pr. C. de inoff., teſtam. Cererum de hiſtoria huius pecul. cf. BAV. VOORDAE diſl. de pec. quaſi ca- ſtr. veter. Ictis incognito, L. B. 1780. §. 288. Natura peculii militaris. Ceterum hoc peculium militare pleno iure ſilii eſt; quia eius ratione pro patrefamilias habetur; hincque et de eo quocumque modo diſponere poteſt. 176 LIs. II. Trr. IX. I. 37. G. 1. C. de inoff. teſt. I. 6. pr. C. de bonis, quae lib. I. 2. f. ad Scz Maced. J. 6. I. de milit. teſtam. pr. I. guib. non eſt permiſſ. teſtam. fac. §. 289. II. De peculio P AGANO. Peculium PAGANVM compleckitur rer EXTRA Militiam adquiſitas. Eſt vel A. profectitium, vel B. Aduentitium. §H. 290. De peculio profectitio. A. PRIVS efficiunt rer, quas vel pater ipſe e bo- nir ſuis, vel aliur contemplatione patris hilio dedit. a) Id pertinet pleno iure ad patrem. ) Prodeſt tamen fi- lio 1) bonis paternis a fiſco propter debitum occu- Patis c) 2) facha emancipatione, modo pater id non ademerit. d) a) §. ꝛ. J. h r. I. 22. ff. de vſufr. b §. 2. I. b. 72. c) l. 2. §. 4. in f. J. de minor. d) l. 31. G. 2. F. de donat. IO. WIEGER. diſſ. de pecul. prof. Argent. 1754. §. 291. De peculio aduentitio. B. POSTERIVS dicunt rer, quaz aliunde, guam ex bonis vel contemplatu patris ad filium perueniunt. Nimi- rum 1) quae liberi a matre aliaue quacunque perſo- na acceperunt 2) quae vel ex maritali luero vel 3) ex liberalitate fortunae filio obuemunt 4) quae uis laboribus adquiſiuit. Eius domintum filio, ſed vſus- ruktus patri in regula cedit; de quo vſufructu nota: I. PATREM, 1) ipfas peculii res nec alienare nec obligare, niſi ex iuda cauſa poſſe, liet ea, quae ex hoc viufruétu ſibi comparauit, eius ſint pro lubitu. . 2) eum 460 ) eum AAnuc! eum nn nec exi⸗ 1.l. er de 9u6 nen I petit; telictum An dolole ter;) calu bo iure de titii in ORDIS e lib.. 1. auib. XTNA vel 9, dam e1 Nimi- verlo el3 s ur⸗ nota: e nec quae PER QAS PERSONAS CVICVE A PDGVIRITVR. 177 2) eum iuri ſuo renunciare poſſe II. FlLIVM, viuo adhuc patre de peculio ſuo non poſſe diſponere; 2) eum nullam habere hypothecam in bonis patris; 3) nec exigere rationes a patre poſſe. l. 6. pr. S. 2. C. de bon. quae lib. CAR. AD. BRAVN. diff- de vſusfructu parentum in bonis liberor. zam iure Rom, quam Germ Part. I. ſect. 2. 3. Ienae 1743. HOM- BERG zu VACH difſ. de diuerſo iure Patris in pec. ad- uent. ad l. F. §. 3. C. de bonis, quae lib. Marp. 1753. §. 292. Huius beculii iura. In regula huius peculii vſusfructus patri com- petit; pleno tamen iure filii eſt: 1) ſi integrae ſeu Plenue aetatis renuente patre hereditatem adierit; a) 2) ſi quid, ſalua patris legitima, filiis ea conditione relictum donatumue eſt, ne pater vſumfrubtum habtat; ) 3) fihus vna cum patre fuccedit fratri germano; e) 4) ſi pater in reſtituendo fideicommiſſo filio relicto doloſe verſatus fit; d) 5) ſi vſufructui renuneiauit pa- ter; e) 6) ſi pater iniuſtum diuortium fecerit, quo caſu bona eius, excepto triente, ad liberos plene iure deuoluuntur. †) Hinc diſtinctio peculii aduen- titii in ORDINARIVM ſen REGVLARE et EXTRA- ORDINARIVM feu IRREGVLARE. g) a) l. vlt. pr. G. 2. C. de hbon. quae lib. b) Nou. 7I7. (C. f. pr. c) Nou. 115. c. 2. d) I. o. G. ad Sr. Trebell. e) l. 6. §. 2. C. de bon. quae lib. f) Nou. 234. c. 21. g) LAVTERBACH. difl. de pecul. aduent, irreg. jn Eius diſſ. Tub. Vol. III. HEVSINGER. commentatio de iure pec. aduent. extraord. Iſenac. I75I. 8. De vſu ho- dierno huius doctrinae cf. CARRACH. diſſ. de differ. iur. Romz. et Germ. in pecul. fil. fam. Halae 1745. §. 293. Lis. II. TIr. X. §. 293. Quando dominus per ſeruos adquirit. II. Dominus iure Romano per ſeruos tum pro. Prio⸗ cum ufufrubtuarior ſibi adquirebat. a) Quae omnia hodie ſine vſu ſunt. a) cf. §. 3. 4. I. b. 1. 1 34. 5. rel 46. §. . F. d adt. Poſj. §. 294. Quando per hominem liberum adquiratur? III. Per hominem LIBERVM adquirimus, ſi eſt procurator vel mandatarius, de qua re ſus loco. TITVLVS X. DE TESTAMENTIS ORDINANDIS. 7 §. 295. Conneio. Hden- admonuiſſe ſufficiat, quemadmodum fingulae res adquirantur; nam legatorum et fi- deicommiſſorum ius opportunius inferiori loco refe- remus. Videamus hinc, quemadmodum per vniuer- Aitatem res adquirantur. Ac prius de hereditatibus diſpiciamus. J. vlt. I. per quas perſ. 5§. 296. pro . Pr, FVT adhue ADQ juris tas ge ceſſio UIIN tiali; PRA inkra. cedite TAL. MEN . la ſue It e ins pr 1t de eredi Eniu udor Huin n pro- Quae de uc nus, I. loeo. Imoduam m et ſi co kele- r hiull- tatibus DE TESTAMENTIS ORDINANDI,S. 179 §. 296. Hereditas quid? Hereditas ſumitur 1) pro modo adquirendi 2) pro complexu rerum, hereditate comprehenſarum 3) pro iure in hereditatem eompetente. Ea eſt I. FVTVRA, cum is, de cuius hereditate quaeritur, adhuc viuit, II. DELATA, cum is mortuus eſt. III. ADQVISITA, cum adita eſt. 297. Quibus modis bereditas deferatur. Vt deferatur hereditas, ſupponitur titulue vel iuris naturalis vel iuris ciuilis. Iure naturali heredi- tas defertur per PACTA SVCCESSORIA, vnde ſuc- ceſſio PACTITIA; Iure ciuili vero vel ex iure CIVI- LI IN SPECIE ſic dicto, vnde hereditas in ſenſu ſpe- ciali; vel ex iure PRAETORIO, vnde ſaucceſſio PRAETORIA, ſeu BONORVM POSSESSIO, de qua infra. Vtroque iure, tam ciuili quam praetorio, ſue- ceditur vel ex TESTAMENTO vel ex IMMEDIA- TA LEGIS DISPOSITIONE; hinc ſucceſſio TESTA- MENLARIA et LEGITIMA ſeu AB INTESTATO. I. PACTITIAM Romani ignorabant, quia pa- cta ſucceſſoria iis erant odioſa; quod tamen ita cape, vt pacta de propria hereditate inita non valerent, ne ius publicum pacécto priuato mutatum videretur; a) at de aliena hereditate pacilci licebat, ſi is, de cuius hereditate quaerebatur, conſentiret, et in hoc con- ſenſu vsque ad mortem perſeueraret; alias enim con- tra bonos mores pactum videbatur. ⁵) II. TESTAMENTARIA duplex eſt. Foteſt enim aliquis vel ita inſtitui, vt inſ'e immediate here- M 2 ditatem 180 LIB. II. Trr. X. ditatem ex teſtamento accipiat; vel ita, vt mediante reſtitutiont a tertio immediate inſtituto ſibi faa eam accipiat. Priori caſu adeſt heres DlRECTVS et ſuc- ceſſio DIRECTA; poſteriori vero heres INDIRE- CTVS ſeu FIDEICOMMISSARIVS et ſucceſſio IN. DIRECTA ſeu FIDEICOMMISSARILA. De directa hoc titulo. III. LEGITIMA locum habet, deficiente teſta- mentaria, de qua re infra. a) I. §. ff. de pact. b) . 3o. U.Oeod. HEBESTREITII diff. vindiciae veri valor. pact. ſucceſſ. iure Rom. et Germ. Erf. 1768. §. 298. Teſtamentum quid? TESTAMENTVM A) eſt voluntas libera, vltima et vnilateralis, qua heres direltur omnium bonorum legi- time inſtituitur. b) a) HENRXSON. ad zir. I. de teſt. ordin. in MEERM. th. Tom. III. VIGLII ZVICHEMI comment. ad z. I. de teſtam. ordin. Leouard. 1643.5 8. et ſaepius. SAM. STRYCKII cautelae tzeſtamentor. b) Aliter MODE- STINVS in! 1. Ff. qui teſt. fac. poſj. cf. HERRM. VVI.- TEII com. ad Inſt. b. z. pr. n. 15. ſeq. GEBAVER. in Praefat. ad TREREL. de orig. zeſt. Lipfſ. 1739. De ety- mologia vid. pr. I. h. t. ME DVCKER. de latin. vet. Ictor. NAG. amoen. iur. c. 39. P. 21. ſeq. ed. nouiſſ- §. 299. A i o m ar a. I. Liſtamentum eſt VOLVNTAS; hinc: 1) inte- gritas mentis, non ſanitas corporis, tempore teſtamen- ti conditi in teſtatore requiritur a) 2) vis, metus, dolus, blanditiaeque importunae teſtamentum reddunt inualidum. b) II, I ibus 1 . pter te ſterius adiect amhul . 1) H Duf n el ih⸗ menti caput exigit gebet ſint lerta. tur. f 1 liante eam ſuc. RE. reca tellu⸗ EITII Cern. fina li Mth. . I. de Sa M. inte; men⸗ getus, Adunt I =☛ DE TESTAMENTIS ORDINANDIS. 181 II. Eſ V LTIMA voluntary hinc nemo cum plu- ribus teſtamentis, excepto milite, decedere poteſt. ) III. Eft VNILATERALIS voluntaxv. Qua pro- pter teſtator voluntatem ſuam pro lubitu mutare, po- ſteriusque teſtamentum condere poteſt, licet priori adiecta ſit claufula derogatoria vel iuratoria, quia ambulatoria éſt voluntas hominum veque ad mortem. d) a) I. 2. ff. qui teſt. fac. poſſ. b) FVNELEK. diſſ. de ze- ſtam. quod quis blanditiis inuitatus condidit, inualido. Liplſ. 1774. c) l. 1i9. C. de teſtam. d) l. 4. F. de adim. leg. §. 300. Continuatio. IV. Tiſtemento inftituitur HERES. Nota: 1) HERES eſt ſucceſſor in ius defunbti, quod eiut olſi- bus non in haeret, Vniuerſum. a) quapropter et fabéta defunbti pratſtare tenetur 2) HEREDISINSTTITVTIO eſt deſignatio heredit. De hac obſerua: A. Ea eſt teſta- menti fandamentumb) B. Ea iure antiquo primum eius caput eſſe debebat; iure nouo ſeripturae ordo non exigitur c) C. Ea iure antiquo verbis imperatiuis fieri debebat; iure nouo quaecunque admittuntur, modo ſint nec perplexa nec captatoria. d) D. Ea debet eſſe certa. *]) E. Ea in arbitrium tertii non recte confer- tur. ) F. Ea poteſt tacite et expreſſe fieri. g) a) JI. 24. de V. S. I. 62. de R. J. BY NKERSH. Ohſ. L. I. c. 2. b) §. 324. I. de leg. l. 10. F. de iure codicill. c) I. 1. pr. fy. de he red. inſtit. G. 34. I. de legat. d) VL.- PIAN. fragm. Tit. XXI. I. 15. C. de teſtam. I. 70. 77. F. de bered. inſtit THOMAsSII diſſ. de captatoriis inſtitu- zionibus in Ei. diſſ. Vol. II. BYNKERSH. de capz. inſt. in Opuſc. WAECHTLER. in actis erud. lat. d. a. 1720. MAIANSII difl. de Scto inſtit. captat. probibente in Ei. difſ. Vol. I. e) lJ. 9. J. 5. F. de bered. inſtit. f) M 2 1. 72. 182 LIB. II. TIT. X. I. 32. pr. I. OS. ſ. e.d. WIESANDI obſeru. iur. Rom. er Germ. Spec. VI. n. I. in Eius opuſc. Lipfſ. 1782. 8. g) cf. LEYS. Spec 356. Med. 7. . §. 30 1. Continuatio. . V. Inftituitur herer DIRECTVS, hinc teſta- mentum a Codicillie, de quibus infra, differt. VI. Inſtituitur herer OMNIVM bonorum, pro- pter regulam: quod nemo Paganus pro parte teſtatus et pro parte inteſtatur decedere poſſt. a) Ex qua regu- la multa, quae ad hereditatum diuiſiones, heredum inſtitutiones et ius adcreſcendi pertinent, fluebant, de quibus tamen fſuis locis plura dicentur. a) F. 5. I. de ber. inſt. I. 7. de R. J. MARKARTI interpr. rec. lect. L. II. c. 21. . §. 302. Continuatio. VII. Heres LEGlITIME inſtitui debet, i. e. obſer- uatis ſolemnitatibus. Teſtamenti SOLEMNITAS eſt requiſitum ad Validitatem teſtamenti nece ſarium. Ea concernit vel formam teſtamenti externam, vel eius materiam internam, hinc vel EX TERNA vel IN TER- NA dicitur. a) Cum porro aliae in omnibus, aliae in certie tantum teſtamentis obſeruari debeant, hine et vel COMMVNES ſunt vel PROPRIAE. Hoc ti- tulo de externis. a) AVERAN. interpret., L. IV. c. II. 12. Ceterum iure antiquo varia erat teſtamentorum, pro temporum va- rietate, forma. Antiquiſſimis enim temporibus teſta- mente in COMITIIS CALATIS condebantur; poſtea fiebant per AES et LIBRAM; deinde ex iure PRAE- TORIO; denique ex CONSTIITVTIONIBVS IMPE- RATO. NAI . ſucee CII Fyllo oſte argt ſanm A. 145 (. ſormita PTEM. 500641 biles ho ſint, n zdmitte TOTV alii ver lertit t tinent, liofi interdit oſterio 1el tun ſament lement krenſb ter, lidin M non eiuste hime om. et 12. 8. teſte. Pro. jotur egh⸗ dum t, ds terr. bſer. TAS La eius ER. Aliae hine ti⸗ iure n Va⸗ teſte⸗ oſtes AE- APpE- PDE TESTAMENTIS ORDINANDIS. 183 RATORVM. cf. JH. 1. ſeg. I. h. t. CHR. THOMASII diſfſ. de orig. Cucceſſ. teſtam. EIVSD. diſſ. prima initia Jucceſſ. teſtam. ap. Rom. in Ei. dift Vol. II. HEINEC- CII difſ. de orig. teſtam. factionis et ritu antiqg. in Ei. ſyllog. opuſc. p. 97. TREKELL. de orig. er progreſſie teſtam. ap. Rom. Lipf. 1739. 4. III. SEGERI miſie læ argum. iur. ciu. Lipf. 1768. 4. AXRERI difl. ad ius re- ſtamentor. et L. Anaſt. Gott. 1742. Sect. I. §. 6. ſqq. §. 303. De ſolemnitatibus communibus. A. COMMVNES ſolemnitates ſunt: I. VNI- TAS CONTEXTVS i. e. æ) continuitas et εα) vni- formitas a us teſtandi. a) II. PRAESENTIA SE- PTEM TESTIVM. b) III. SPECIALIS TESTIVM ROGATIO. c) IV. HaßILITAS TESTIVM. Ha- biles hoc loco dicuntur, qui in teſtamentir adeſſe poſ- fſunt, non, qui in genere ad teſtimonium dicendum admittuntur. Inhabiles vero hoc loco ſunt alii 1) in TOTVM i. e. qui in nullo teſtamento adeſſe poſſunt; alii vero tantum 2) CERTO RESPECTV i. e. qui in certis teſtamentis non admittuntur. Ad priorer per- tinent, 1) feminae 2) impuberes 3) ſerui, 4) fu⸗ rioſi, §) muti 6) ſurdi 7) prodigi, quibus bonis interdictum eſt, 8) improbi et inteſtabiles. ) Ad po ſteriores: 1) omnes, qui funt vna vel cum teſtatore vel cum herede perſona. Vnde arcetur &) filius a te- ſtamento patris, in cuius poteſtate eſt, ₰) pater a te- ſtamento filii, quem in poteſtate habet, de bonis ca- ſtrenſibus teſtantis, „) filius a teſtamento, in quo pater, et ο pater a teſtamento, in quo filius heres ſcribitur; 2) omnes, qui eſſent vel teſtes in re PRO- PRIA vel teſtes DOMESTIOCI; vnde &) ipſe heres non poteſt eſſe teſtis, nec ) fratres teſtatoris in eiusdem patris poteſtate conſtituti admittuntur e) hincque patet, cur tam legatarii quam teſtes inter ſe M 4 con- 1 84 LIR. II. Trr. X. eoniuncti admittantur. †) Ceterum nota: 1) hanc habilitatem requiri tantum tempore teſtamenti couditi g) 2) errorem, quo quis pro habili credebatur, inuin- cibilem non vitiare teſtamentum h) 3) coecum in te- ſtamento nuncupatiuo recte adhiberi ¹) 4) teſtes du- rare debere, donec ſuprema peragatur conteſtatio, eos tamen inuitos detineri, ſub teſtamenti nullitate, non poſſe ) §) nihil intereſſe in teſtamento ſeripto, an teſtes, qua teſtator vſus eſt, linguam intelligant, quidue teſtamento contineatur, ſciant, nec ne. 1) ) l. 27. G. 3. F. qui teſt. fac. poſſ. I. 25. pr. C. de teſtam. HVBER. ad b. t. §. 8. 9. 10. b) §. 2. 3. er vlr. I. h. z. l. 296. §. 1. C. de teſtam. FERD. AVG. HOMMELII diſſ. de numero ſeptenario teſtium in veſtqm. Lipfſ. 1731. An etiam ad probandum teſtamentum ſeptem teſtes ne- ceſſarii ſint, cf. GLVECRII difſ. de teſtamenti priuati ſolennis probatione per 7. teſtes in eo ordinando adhibitos inſtitnenda Halae 177. c) I. 21. H. 2. fr. qui teſtam. Fac. poſſ. d) §. 9. 10. I. h. z. obſtare videtur l. 20. §. 2. J. qui teſt. fac. poſſ. cf. VINNIVS ad §. 9. n. 3. 4. h. x. e) §. §. 11. J b. WIESANDI bbſ. iur. Rom., er Sax. Spec. XII. in Eius opuſc. 9g) l. 22. §. 2. ff. eod. b) R. 7. I. h. z. 1) 1. 9. C. de zeſtam. LAVRICH. Qiſſ. de coeco idonco in tzeſtamenti factione teſte. Lipfſ. I775. diſſent. KOCH. progr. de conſpectu teſistoris ad I. 9 C. de teſtam. k) l. 20. J. J. 10. F. qui teſt. fac. voſſ. 1) 20. §. 9. F. eode l. 22. pr. C. de teſtam. §. 304. De propriis ſolemnitatibus. B. PROPRIAE ſolemnitates ſunt: I. Teſtamento NVNGCVPATIVO: 1) vt heres valam nuncupetur 2) vt haec nuncupatio abſoluta ſeu perfelza ſit, licet nomen eius non ex do indubitabili ſigno demonſtretur. a 1 Primatur, mo- II. I. nr ible La tam plium. ſeulpta et iplir mentun nil inte Vtatur. ) hane diti 9) inuin. in te⸗ kes d. elitio, litite, nht, en teſton, lr. I.,. MELII I31. es ne⸗ priuan lhibizo⸗ teſtaft. h. 20. 5. K . n. et f. eol. RICH. l;. ad l.9 e DE TKSTAMFNTIS ORDINANDIS. 185 II. Teſtamento SCRIPTO: 1) Juſeriolio teſta- tori-, quae &) Praeſentibus teſtibus, et il tele⸗ tor ipſe ſeribere neſeiat, ab oblauo teſte fieri debet. Ea tamen exulat in teſtamento olographo 5) 2) ſub. ſeriptio teſtium, a ſingulo ipſo facienda; 3 Magnati teſtium, quae inſtrumento quocumque ormar in- ſculptamque ſignis imaginem habente, imo et a jeno et ipſius teſtatoris anuulo fieri poteſt 6) 4) vt teſta- mentum non notis ſed literis ſcribatur. 4) Ceterum nil intereſt, qua lingua teſtamenti vel materia aliquis vtatur. & 7. l. 25. ff. qur teſt. fac. poſſ. l. 9. H. 5. W. de be- ) n. de. . 5 24u. C. pr. l. 25. H. 1. C. ge teſtam. ibi: quis ſua manu toꝛum teſtamentum ſcrinerit , et hoc ſpecialiter in ſcriptura repoſuerit, 740d haec ſua manrs confecit, Juſſzciat ei totius teſtamenti ſeriptusa, negue alia ſuhiſeriptio requiratur. Hinc et ſuffieit teſtatoris per ſigna facta ſubſeriptto cf. &I RXCK. giſt. de e ave) a ρ0ιν C a. n. z6. FPRANC. 108. MVEILER diſſ. de ſubſeriptione teſtatoris analpbabeti per cruces V irceb. 1778. c) l. 22. §. 2. 4. . 7. 1. 30. F.- ere R. Aar. poſſ. l. 12. et 21. pr. et l. 256. C. de teſtam. cf. B EHME- Ri diſt. de 2eſtamento ſignato et IJubſeripto a teſtibus in inuolucro, in Eius electis iur. ciu. T. I. p. 35. d) I. 6. d. 2. F. de bon. poſſ. CVIAC. obſ. L. III. c. 3. e) F. 12. L. h. z. ibique O L'TO. I. 1. §. 4. F. de bon. poſj. ſec. tabul. l. 27. §. vlt. C. de teſtam. 186 — EE ErErrEEErõ TITVLVS XI. DE MILITARI TESTAMENTO. §. 305. Conne Xio. Hee de teſtamentis ſolemnibur, jam de minur ſo- lemmibus ſeu priuilegiatixy; qualia ſunt 1) mili- taria 2) parentum inter liberos 3) tempore conta- gionis condita 4) ruri facta 5) teſtamenta poſterio- ra 6) principi oblata 7) actis inſinuata. §. 306. De teſtamento militari. I. MILITARK eſt, quod a militt in ENxPEDITIO- NE CONSTITVTO conditur. lam videamus: A. in quo conſiſtat eius priuilegium. B. Curet quando competat; C. cur introduéctum ſit hoc priuilegium. CO TERAEVSde iure er priuil. militum in tract. tract. T. VIII. ENENKEL. de priuil. milit. Frf-I 607. 4. BERGERI diſſ. de teſtam. milit. in Ei. diſſ. ſel. n. 22. §. 307. In quo conſiſtat militaris teſtamenti priuilegium. A. Priuilegium in eo conſiſtit, vt militis teſta- mentum ſine omni ſolemnitate, tam externa quam in- erna, valeat, modo puber ſit et de eius ſeria et certa volun ate conſtet. a) Hinc 1) nulli teſtes requirun- tur, modo, ſi nuncupatiue teſtatus ſit, duo proba- tionis TIr tonis eau unpacem ire et p Atempo⸗ cchillit 1 ſelit noe urte int 11) 9) cum plun n 1. f nil. ſtan e) 9)9 1. . At Cumn vel tutorem Sitioner inſtituti mn vron )1 . ) — — lun! bus, ſeiene l ſo. mili⸗ onta⸗ erio⸗ eſta⸗ n in⸗ lerta irun⸗ oba⸗ lonis TIT. XI. DE MILITARI TESTAMENTO. 187 tionis cauſa adfuerint; 2) miles poteſt: æ) heredem incapacem inſtitnuere b) β) liberos pro lubitu exhere- dare et praeterire, ſi, liberos ſibi eſſe ſeiuerit “) ») ad tempus et e tempore heredem ſcribere d) ε) in codicillis militaribus heredem direftum facere e) &) 4u0 velit modo ſubſtituere †) 6⁶) pro parte teftatus pro Parte inteſtatus decedere g) „) ultra Falcidiam lega- re h) ) nuda voluntate teſtamentum reuocare i) 4) cum pluribus teſtamentis decedere. k) a) §. 1. I. b. t. ibique VINN. I. 5. C. h. r. b) I. 13. G. 2. F. eod. e) F. 6. I. de exher. lib. l. 9. 10. C. de teſt. mil. Hinc et agnatione poſtumi non rumpitur eius te- ſtamentum. IJ. 7. S. fj. h. t. d) l. i §. 4. . eod. e) l. 36. pr. F. eod. f) I. F. 15. §. §. l. 29. Jf. eod. g) l. 6. f. eod. h) I. 7. J. 4. J. 1 12. C. h. t. 1) I. 15. H. 12. F. eoold. K) l. 19. pr. ff. eod. §. 308. Quid miles non poſſit? Attamen non poteſt miles: 1) inſtituere hereti- cum vel mulierem, in qua cadit turpis ſuſpicio a) 2) tutorem dare ei, qui in aliena poteſtate eſt“) 3) con- ditionem turpem vel ſub iuramento praeſcribere c) 4) inſtitutionem captatoriam facere d) 5) fundum dofa- lem vxoris legare vel alienare. ) a) l. 11. H. 1ꝛ. J. b. t. l. vlt. C. de beret. b) I. 4r. H. 2. ff. hb. t. c) l. 29. F. 2. F. eod. d) lI. 11. C. h. z. e) l. 26. f. eod. §. 309. Quibus competat? B. Competit hoc priuilegium militibus non ſo- lum 1) is, qui intra numerum ſunt, ſed et 2) omni- bus, qui in hoſtico deprehenduntur. a) Praeterea ſciendum 1) teſtamentum ante militiam vitioſe cor- ditum 188 LIB. II. TrT. XI. ditum tanquam militare valere, modo teſtator, miles tus, id ratihabuerit ) 2) poſt militiam zuaneſcere te- atim, ſi miles ignominioſe ſtamentum militare: &) ſi dimiſſus ſit, β) poſt annum vero, ſin kone- Nam et cauſariam miſſionem meruerit. 6) 2) l. 42. 44. ff. bh. z. l. vn. pr. Ey- de hon. poſſ. ex teſt. mil. FERD. CHR. HARPRECHT. diſſ. II. de teſtam. pagani in boſtice condito in Ei. diſſ. Vol. I. HOMMEL. difl. de exig. different. teſtam. milit. et pagani in boſtico cond. Lipf. 1727. BYNKERSH. obſ. L. IV. c. 20. b) 7. 9. F. 1. 4. 20. H. 1. l. 25. F. h. t. HVBER. prael. ad Inſt. h. t. n. 6. VINNIVS ad §. 4. I. b. 1. c) I. 26. pr. 1. 35. ff. h. . IO. OTTI. KOENIG. difſ. quamdiu valeas teſtam. milit. Halae 1780. 9. 310. Huius priuilegii ratio. C. Vera huius priuilegii ratio eſt vitae, in quo milites verſantur, periculum. a) Hinc locus ei de- mum eſt, ſi milites in eæpeditione caſtricue conſtituti ſint, non ſi in hibernis ſint aut in pragſidiis. 5) a) Alia ratio adfertur in pr. L. et I. 1. fF. b. z. aliam con- iecit HEIN. ad VINN. Dr. I. h. z. b Tempore antiquiſſimo milites priuilegio hoc vti poterant, ſi in procinctu eſſent. ILL. SCHOTTI difſ. de teſtam. in pro- cinctu focte in ei. opuſc. Poſtea variis Imperatorum conſtitutionibus vbique priuilegiato modo teſtari potuiſ- ſe videntur cf. I. 1. . h. t. Deinde luſtinianus ad mi- lites in expeditione oceupatos hoc priuilegium reſtrin xit . pen. C. G. r. PEREZ. ad C. h. z. n. 2. Denique iuré Germanico differt miles in acie et in caſtris conſtitutus. CONSTIT. MAXIMIL. de 1522. tit. de teſtam. S. und Jollen etc. 0 eſt ſiuunt. ntes, e uhſ lberort 3) Ne luedatu 4) l. con iut, ip condit millae tur /n bent. nim t, mles lene te. ninioſe. lone. . mi. Dpagoni Gitl 0 cond. od n 20. pr. valeat 1 quo ei de⸗ lituti n co-⸗ empore ſ in in go⸗ torumm pomil. ad mi⸗ krinxit juré tutus. nud 311. b) I. DE MILITARI TEST AMENTO. 189 g. 311. De ſecundo teſtamento priuilegiato. II. Teſtamentum PARENTVM IN TER LIBE.- ROS eſt, quo adſcendentes deſcendentes, zosque ſolos in- ſtituunt. In eo nullae externaze requiruntur ſolemni- tates, modo 1) parentes vel ipſt id ſcripſerint, vel ei ſubſcripſerint 2) annus, menſis, dies, nomina liberorum et vnciae litteris, non ſignis exprimantur. a) 3) Nemo liberorum vel exheredeiur vel in legitima laedatur. b) a) J. 21. §. 7. C. de teſtam. Nou. 207. c. z. cf. HOEPFN. com. dd I. h. t. J. 460. KOENIG. diſſ. de parentibus inter liberos teſtantibus eorumque iuribus. Alt. 1743. b) QVISTORPS Beyträge zu verſehied. melrentbeils un- entſchied. Rechismater. zZweytes Stück p. 83. WIE- SANDI obſ. iur. Rom. et fax. Spec. XI. in Ei. opufe. Lipf. 1782. 8. IO. FLOR. RIVINI difſf. de filioin teſtam. parent. priuilegiato non exberedando Lipf. 1751. F. 3132. Tertium teſtamentum priuilegiatum. III. In eo, quod tempore CONTAGIONIS a) conditur, teſtamento nullae aliae ſolemnitates re- miſſae ſunt, quam ſimultanea teſtium praeſentia. Igi- tur ſeptem teſtes omnino ſubſcribere et ſublſignare de- bent. b) a) I. §. C. de teſtum. Igitur non praeciſe requiritur, vt tempore peſtis condatur. Ita enim in l. 5.: aduerſus timorem CONTAGIONIS. b) Haec funt legis ver- ba: teſtes enim eo tempore IVNGI e⸗ 8OCIARI remiſſum eſt. cf. tamen LEXSER. Spec. 36⁰. Videtur quoque, ſi verba legis reſpicias, neceſſarium, vt teſtes 1 morbo contagioſo laborent. Imperatores enim, teſtes, inqui- unt, buius modi morbo OPPRESSOS. cf. CVIAC. L. XXVI. obſ. zww. Ceterum cf. IAC. GODOFRED. in opuſc. c. 10. ANDR. MXYLII diſſ. de zeſtam. temp. peſt. condit. 190 LIsS. II. Trr. XI. condit. Lipf. 1680. CASP. ZIEGLER. diſſ. de teſtam. temp. peſt. Vitemb. 1682. §. 313. Quartum teſtamentum priuilegiatum. IV. De teſtamento RVRI condito diſponunt leges 1) vt illis locis, in quibus nulli inueniuntur homi- nes litterati, ſeptem quidem teſtes, ſed ſine ſubſcri- Pptione aohibeantur 2) vt, ſi ne ſeptem quidem habe- ri queant, quinque ſufficiant, minus autem nullo mo- do; 3) vt, ſi vnus duoue litterati fint, liceat eis pro ignorantibus litteras, prazſentibus tamen, ſubſeribe- re, ſic autem, vt ipſi teſtes litteras ignorantes et te- ſtatoris voluntatem et heredis inſtitutionem cognoſcant, hocque poſt teſtatoris mortem iurate deponant. a) l. vlt. C. de teſtam. STRXYCK. diſſ. de reſtam. iuri te- ſtant. Frf. 1674. §. 314. Quintum teſtamentum priuilegiazum. V. Teftamentum POSTERIVS tunc demum priuilegiatum eſt, ſi in eo heredes ab inteſtato, in priori praeteriti, inſtituantur. In quo quidem, cum non pro teſtamento, ſed pro vltima inteſtati volun- tate habeatur, quinque teſtium iuratorum depoſitiones ſufheiunt. l. 21. J. 2. C. de teſtam. §. 315. Wtimum teſtamentum priutlegiatum. VItimam, quod ad priuilegiata refertur, teſta- mentum eſt, quod vel PRINCIPI in audiorio offer- tur a) vel aftis inſinuatur, ſeu iudiciale. b) a) l. 719. C. de teſtam. C. F. WALCHII ert a WVRMIB. diſſ. de teſtam. principi oblato. Ienae 1777. MADIHN. de QVS ieſtaner Valeat mus, inde, las inn hoc tit RH A natur NWob nntn cipi niſin tiſt, t leges homi⸗ lubleri. habe. o no. is Pro ſendbe⸗ et te. oleant, , iuri te: emmum to, in cum volun⸗ tiones telta. offer. RMS. DIHN. DE MILITARI TESTAMENTO. 191 de validit. tzeſtam. nen rite oblati. Halae 1771. 4. CON- RADI diſt. de zeſtam. publ. quod ſit apud acta Helmſt. I74I. BALSARI lib. de forma teſtam. iudic. externa. Gieſſae 1745. 4. Cap. I. — — —— TITVLVS XII. DE QVIBVS NON EST PERMISSVM FACERE TESTAMENTVM. §. 316. Conneio. H'enus de externis teſtamentorum fſolemnitati- bus; ſequuntur internae, quarum prior eſt teſtamenti fabtio ACTIVA. Si enim quaeramus, an valeat teſtamentum, imprimis animaduertere debe- mus, an teſtator habuerit teſtamenti faéctionem, de- inde, ſi habuerit, requiremus, an ſecundum regu- las iuris ciuilis teſtatus ſit. De hoc tit, X. de illo hoc titulo agitur. lI. 4. f. qui teſt. fac. poſt. §. 317. QLui non poſſint teſtari? Regulariter omnes poſſunt teſtari, niſi qui vel a natura vel a legibus prohibeantur. A. NATVRA prohibentur, qui vel ob animi vel ob corporig vitium perfeéte ſeſe declarare impe- diuntur. Hinc non teſtantur 1) furioſi et mente- capti, niſi tempore dilucidi interualli ) 2) irati, niſi in ſua voluntate perſeuerauerint 5) 3) impube- res 192 Lin. II. TITr. XII. res c) 4) furdi et muti, niſi verbis vel ſcriptis ſe de- clarare valeant 4) 5) Coeci tamen teſtari per nuncu- pationem duplici quidem modo poſſunt: I. SINE praecedente ſcriptura, quo caſu obſeruandum: 1) vt adſint ſeptem teſtes et tabulariur 2) vt teſtator te- ſtes, ſe ſine ſcriptis teſtari, edoceat 3) vt in ipfa nun- cupatione nomina, dignitates, indicia et partes ſeu vnciae ſpecialiter exprimantur, et palam edicentur, 4) vt haec omnia ex ordine perorata a tabulario Ka- tim i. e. eodem loco et tempore, conſcribantur et 5⁵) teſtes et tabularius ſubſcribant et ſubſignent. II. PRAECEDEN TE ſecriptura, memoriae cauſa facta, quo caſu haec obſeruari debent: 1) vt hoſtea conuo- atis teſtibus teſtator patefaciat, cuius canſa conuo- cati ſint, 2) vt ſcripturam, in qua aeque omnia, vt in priori caſu, ſpecialiter exprimi debent, teſtatori teſtibusque praelegat tabularius 3) vt, facta praele- Rtione, teſtator elogium ſuum agnoſrat, et ex animi Jui ſententia ſe, quae acta ſunt, diſpoſuiſſe fateatur 4) vt teſtes et tabularius ſubſcribant. Vtroque vero caſu loco tabularii, ſi quis reperiri non potuerit, te- ſtis oczauus, qui omnia, quae tabularius, peragat, adhiberi et ipla charta vni teſtium cuſtodienda man- dari debet. e) B. A LEGIBVS prohibentur: I. Homines alieni iuris. Ergo nec ſerui nec fi- liifamilias teſtari poſſunt, et hi quidem ne conſentien- te quidem patre, cum teſtamenti factio ſit iuris pu- blici,; excepto peculio militari. ) II. Qui non ſunt ciues, quo pertinent 1) capti ab hoſtibus, quorum teſtamenta in captiuitate' facta non valent, licet redierint, ſed ante eam condita va- lent DE OVIS lunt rel 29) ¹) hrncipie II. flatae et contraren Gicti 4) ) K D NI d AIl e 1. mil. An telta⸗ 9)§ C. de 1 WII 1.i. MEN liuil mina verb n. 7. in E DE QVIE. NON kST FERMISS. FACERE TrSTAM. 193 ſe be. lent vel ex iure poſtiiminii vel ex legis Corneliae fifkio- Une⸗ ne g) 2) peregrini et 3) obſides, niſi ex reſcripto 6INE principis. h) 1) t r te. III. Nonnulli in poenam; quales ſunt: 1) apo- nün. ſitatae et haeretici improbi ¹) 2) qui nuptias inceſtas 8 ſen contraxerunt ½) 3) deportati vel aqua et igne inter- entur, dicti 4) ob carmen famoſum et 5§) capitis damnati.!) 0 ſta. a) §. 7. I. b. 1. b) I. 45. de R. J. LEXSER. ſpec. 352. med. 4. c) F. 1. I. b. t. 4) l. 1ο. C. eod. RIVI- Il. NI diff. de teſtam ſurdi et muti, Lipfſ. 1740. MAIAN- lachi SII difſ. de ſurdor. et mutor. teſtam. fact. in Ei. diſſ. Vol. ohuo⸗ I. e) I. F. C. qui teſtam. fac. poſj. f) §. 6. I. de Onnd. mil. teſt. pr. I. h. ? l. 2. I. 6. pr. I. i9. G. qui zeſt. fac. voſſ. An filiusfamilias de peculio aduentitio exiraordinario ch t teſtari poſſit, controuertitur; ef. VINN. ad pr. I. h. 2. latori g) §. 5. J. ?. h) I. n. F. qui teſt. fac. 1) l. 3. pr. raele. C. de apoſt. I. 4. §. 5. C. de haeret. k) Nou. 12. c. 1. 2. qua derogatum eſt l. 6. C. de inceſt. nupt. cf. ME- “ RILL. obſ. L. V. c. 121. 1) l. S. §. 1. 2. 4. l. 13. §. 2. Katat I. 15. F. 2. F. qui teſt. fac. poſy. I. 5. C. ad L. Iul. LVDW. e vero MENKEN. diſſ. de zeſtam. fact. damnatis ad morr. iure it, te 3 ciuili denegata Lipſ. 1694. Ceterum de teſtamentis fe- minarum cf. HEIN. ad L. Pap. Popp. L. II. c. XI. §. 3. verb. Ex quo facem. HVBER. prael. ad I. b. 1. tMan. n. 7. IVST. HEN. BOEHMERI difſ. de zeſtam. mulier. in Ei. exercitat. ad Pand. T. IV. . hec f⸗ ntien- tis r capti lita ve- lent 2. Tr. 194 =— — TITVLVS XIII. DE LIBERIS EXHEREDANDIS. 4 §. 318. Conne X io. Gequitur altera teſtamentorum ſolennitas interna, quae circa inſtitutionem et exheredationem verſatur. Quod illam attinet, quaeritur: 1) quid ea ſit, et quomodo fieri debeat, de quo ſupra §. dictum, 2) quis non ſolum poſſit, ſed et debeat inſtitui, quod eſt huius tituli, 3) quis ne pot quidem inſtitui, quod titulo ſequente tractatur 4) quis ſit iniuſtae exheredationis et inſtitutionis effectus, de quo Tit. XVII. et XVIII. §. 319. Quotuplex beredis inſtitutio. Inſtitutionem heredum diuidere ſolent in VO- LVNTARIAM et NECESSARILAM. IIIa eſt, qua te- ſtator, quem VELIT, inſtituere poteſt. Haec vero, qua teſtator CERI'AS perſonas ex diſpoſitione legum aut inſtituere aut rite exheredare DEBET. cf. IOD. TOB. CARRACHII diſſ. de bered inſtit. neceſſ. Halae 1746. EIVSD. diſſ. de hered. inſtit. volunt. ibid. ElIVSD. diſſ. de differ. iur. Rom, et Germ. in bered. in- ſtit. neceſſ. ibid. 1751. 1uI. Int alte heſona 110 L itt. ge in uquend fur. A dap TIONb nſamen in ſpeei ninerit (Wwvredemn iit: vel rvel nomi uus hon ITEROS heredan ſunto. Quae 30 et aliam IE fit. e red de er Pandd lGterne, erlatur. ſt, et m, 2) Juod hſtitui, niuſtae 10 Tit, in V0. Iuu te. e vero, gun alit . necſ. 11 ibid. ered. in⸗ 20. 7 LIEB. II. T'TT. XIII. DE LIDERIS EXHEREDANDIS. I 9 5 §. 320. Quis debeat inſtitui, et exberedatio quotuplex? Inſtitui autem debent 1) liberi 2) poſt eos na- renter 3) vltimo loco fratres ſororesque, ſi turpis perſona ipſis praeferatur. His enim competit POR- TIO LEGITIMA i. e. certa bonorum pars (de qua ad tit. de inof. teſtam. plura) certis perſonir neceſſario re- linquenda. Quam qui non accipit, exheredatus dici- tur. Adeoque EXHEREDATIO in genere eſt eelu- Ko a portione legitima. Ea fit I. per PRAEFTLERI- TIONEM, cum eius, qui excluditur, nulla plane in teſtamento fſit meutio. II. Per EXHEREDATIONEM in ſpecie dictam, cum teſtator excluſi quidem me- minerit, addita tamen expreſja declaratione, eum e- heredem eſſe debere. Hoc iterum duplici modo acci- dit: vel æ) NOMINATIM i. e. cum exheredatus vel nomine vel alio ſigno ita demonſtratur, vt ab omni- bus hominibus ſecerni poſſit; vel β) IN TER CE.- TEROS i. e. cum plures VNA appellatione ſimul ex- heredantur v. g. filiae meae, nepotes mei exheredes ſunto. a) Ceterum diuiditur exheredatio in eam, quae BONA MENTE i. e. in vtilitatem exheredati, et aliam, quae NOTAE CAVSA vel MaLA MEN.- TE fit. ) . a) pr. er §. 1. I. h. 7. l. 1. 2. l. z. pr. F. de lib. et poſt he- red. b) l. 15 F. de lib. er poſt. SCHVLZE diſſ. de evxher. b. m. facta Gött. 1774. 3TRYCRK. vſus mod. Pand. tit. de lib. et poſt. §. 9. 10. §. 32 1. De forma exbheredationis nouiſſima. Vt autem exheredatio, praeſertim quae mala mente fit, effetum habeat, RITE fiat neceſſe eſt i. e. ſecundum Fformam a legibus praeſcriptam; quae qui- dem A. vel communis eſt vel B. propria. N 2 §. 322. Trr. XIII. LIn. II. H. 322. De forma exheredandi communi. A. COMMVNIS eſt, quaz in OMNIBVS omni- no exheredationibus obſeruari debet. Ea requirit, vt exheredatio fiat: 1) in teſtamento, non in codicillis a) 2) in perpetuum, ne teſtator pro parte teſtatus et pro parte inteſtatus decedat 3) a tota legitima. ) 2) §. 2. I. de codic. b) I. i9. Fr. de lib. et poſt. §. 323. De forma exhberedaudi propria. . B. PROPRIA eſt, quae in CERT'A exheredatione adhiberi debet, qualis alia eſt in liberorum, alia in pa- rentum, alia denique fratrum ſororumque exhereda- tione. §. 32 4. De liberorum exbheredatione. I. LIBERORVM exheredatio ſine diſcrimine ſe- zxur, gradus et natiuitatis iure nouiſſimo fieri debet, 1) nominatim a) 2) pure 3) ab omni gradu et he- rede b) 4) ex ſpeciali cauſa, quae iuſta, vera et te- ſtamento inſerta eſſe debet. c) a) I. 4. C. de praeter. liber. b) l. 3. H. 1. 4. de lib. er poſt. c) Nou. 1r5. c. 3. . Nota: 1) Diximus iure nouiſimo. Nam de iure antiquo ſic tene: I. Ex XII. tabb. patribus licebat liberos pro lIubitu exheredare l. 1u. F. de lib. et poſt. vid. tamen GALVAN. de vſufr. c. 8. §. 13. ſqq REINOLDI diſt. de cauſis, in quibus etiasn nune quer. inoff. teſt. eſt neceſſ. in eius opuſc. p. 339. VAN DE WATER. obſ. iur. Rom. L. I. c. II. II. Poſtca vero ſequentes differen- tias introductae ſunt: vt 1) liberi SVI deberent nomi- natim exheredari, ſed EMANCIPATI poſſent praeter 1. 6. rte Drat 3. ze tam den dian ibic niat ſtan tur eoc qu tan cip⸗ u⸗ 150 nae / lipt. dus, er f Vtrin zWie⸗ Pknn 1.) plur ren Sa qua⸗ CA) Den natin 1os, tes n nati t natu, ſed⸗ i ſan h Omti. t, yt Unis a) rpro⸗ datione in pa. ereda⸗ ine / debet, et he- et te⸗ lib. e ntiquo ros 6r0 tamen Dl if. ceſ. ſ. iun. feren⸗ nomi. poſſent pruerer DB LIEMERIS FXHEREDANDIS, 197 praeteriri et inter ceteros exheredari, quibus tamen Praetor dabat bonorum poſſeſſionem contra tabulas, §. 3. I. h. z. 2) vt FlLIAE, NEPOTES et NEPTES aeque praeteriri et inter ceteros exheredari poſſent, ita tamen, vt ſcriptis heredibus adcereſcerent; et ſuis qui- dem in partem virilem; at extraneis in partem duni- diam, pr. JI. hb. z. VLPIAN. fragm. Tit. XXII. §. 7. ibique SCHVLTING. IAC. PEKIZON. ad Leg. Voco- niam. Vt 3) ADOPTIVI ratione patris adoptiui &) ſtante adoptione, eiusdem iuris ac naturales haberen- tur; 6β) ea vero diſſoluta loco extraneorum eſſent, ad- eoque pravteriri poſſent; reſpectu vero patris natzuralis, quamdiu in adoptiua familia eſſent, praeteriri poſſent tanquam extranei; cum vero a patre adoptiuo eman- cipati eſſent, praeteriri aeque a patre naturali tan- quam emancipati poſſent. §. 4. I. hb. r. Vt denique 4) POSTVMI, qui iure antiquo tanquam incertae perſo- nae plane non poterant inſtitui (cf. STRAVCHII diſſ. de perſ. inc. Ienae 1714. DATHE diſſ. de perſ. inc. Lipſ. 1783.) ſiquidem eſſent ſui, maſculi et primi gra- dus, ſicut iam nati, nominatim exheredari deberent: et filiae poſtumae, omnesque ulrterioris gradus liberi Vvtriusque ſexus pofſent inter ceteros exheredari, cum adiectione tamen legati, licet tutius et in praxi rece- ptum fuerit, eos nominatim exheredare. VLP. fragm. T. XXII. g. 21. 22. H. z. JI. b. . Ceterum de poſtumis plura in Pandectis. III. Porro deinceps licentia pa- rentum, liberos pro lubitu exheredandi, ita reſtri- Sta eſt, vt ex iuſia cauſa eos exheredare deberent, quae tamen arbitrio centumuirorum relicta erat cf. 8IC- CAMA de iudic. centum. Edit. ZEPERNICKII. IV. Denique Iuſtinianus: I) ſuſtulit omne ſexus, gradus et natiuitatis diſcrimen, ſanciens, OM NES omninoe libe- res, ſiue filii ſiue filiae, ſiue primi gradus ſiue nepo- tes neptesue, modo ex maſculis progeniti, ſiue iam nati ſiue poſtumi ſint, nominatim eſſe exheredandos. l. 4. C. de praet. lib. 2) quoad ADOPTIVOS its ſtatuit, vt plene adoptati æ) ſtante adhuc adoptione a patre naturali praeteriri poſſent, quaſi perſonae extraneae; ſed a patre adoptiuo, nominatim exheredari deberent ) ſoluta vero per emancipationem adoptione, a patre nazurali, nominatim exheredari deberent, et a patre adoptiuo praeteriri poſſent. At minus plene adoptati a 3 Patre N N res juri Lrän. II. TIT. XIII. patre naturali nominatim exheredandi eſſent, ſed ab adoptiuo praeteriri poſſent. l. 10o. pr. §. 2. C. de adopt. 3) cauſas exheredandi, ne incertae eſſent, non am- plius a judicum arbitrio pendere paſſus eſt, ſed ipſe in N. uj. c. z. nouas et certas, de quibus §. ſeq. defi- niuit. 1 ota 2. An lIuſtiniauus diſcerimen liberorum ſuorum et emancipatorum ſuſtulerit, controuertitur, cf. SARTO- RlII diſſ de bonor. poſj. contra zab. Lipfſ. 1775. vbi p. 80. 1q oſtenditur, neque ex §. 5. I. h. z. neque ex Nou. 5. c. 1 hanc ſublationem poſſe probari. Sed ne ex Nou. ufß. c. 3. quidem ea demonſtrari poteſt, cum vox: cererorum liberorum, de nepotibus et deinceps intelligi poſſit. ota 3) Haec omnia de liberis legitimis intelligenda ſunt; illegitimos enim pater praeteriri poteſt, mater vero, quia huius conditionem ſequuntur, ex forma huc vsque deſcripta exheredare debet. Ceterum de hbaec docrina cf. VAN DE POLL. de exber. lIiber. VItrai. 1712. 4. ALEX. POLIIVS a S. SIGISMVNDO de pat. pot. in condend. teſtament. in MEERM. theſ. T. I. IAC. DE LA LANDE de praeter. lib. in MEERM. theſ. T. IV. ES. DE PVFFENDORF. obſ. iur. vniu. Vol. V. T. IV. IO. GOTTFR. BAVERI diſſ. de eo, quod iu- ſtum eſt circa formam exberedat. Lipf. 1731. CORN. VAN DER BVRCIHI. diſſ. de exber. et praeter. liber. L. B. 1750. §. 325. De iuſtis exheredandi cauſis, quoad liberos. Sunt autem iuſtae, ob quas liberi exheredari poſſunt, cauſae iure nouiſſimo-definitae, vel I. Com- munes omnium liberorum. II. vel Propriac. Prio- ſunt: 1) manus illatio 2) grauis et inhoneſta in- a parentibus ingeſta a) 3) conuerſatio cum ma- leficis, vt maleficus b) 4) inſidiae vitae parentum ſtructae 5) impedimentum parentibus teſtari volen- tibus dolo obiectum 6) conſociatio cum arenariis vel Mini Peri in ſr prot Omifſa r leticl i. catholic caenatm et Chale II. criminis Publican ne illat nlin Pparente 5VS: re doten Vitam lu ²) BE. mec er n Il. ler etere Mrentes upto er, ndee tun 4) inet ſtructe onmile ſed ab aloyt. n m. iple in defi. rum et ARTO. i . Nu. ne ex m vox: ntelligi lgende mater forma um de Vlrrai. 00 de .T. I. Nl. thel. u. Vol. Muod in⸗ 0C0ORN. iber, L. eredari Com. Prio⸗ ſt in- m ma- rentum volen⸗ rmorüir vel 8 DE LIBERIS EXNHEREDANDISBVS. 199 vel mimir contra parentum voluntatem inita, modo liberi in ea pvermanſerint, nec ipſi parentes eiusdem ſint profeſſionis 7) neglecta cura parentis furioſi 8) omiſſa redemtio captiui parentis 9) ſi liberi ſint he- retici i. e. ſi nec communicent in S. S. eccleſiis nec catholicam fidem aut ſanctas quatuor ſynodes Ni- caenam, Conſtantinopolitanam, Epheſinam primam, et Chalcedonenſem amplectantur. II. Propriae et quidem &α) FILIIS 1) adcuſatio criminis, quod non eſt contra principem vel rem- publicam 2) ſtuprum nouercae, vel patris concubi- nae illatum. 3) delatio contra parentes, per quam grauia diſpendia patiuntur 4) omiſſa fideiuſſio pro parente carcere incluſo, qui eam petierat β) FllIA- BVS: ſi filia minor XXV. ann. parenti, maritum da- re dotemque praeſtare volenti, non conſenſerit, ſed vitam luxurioſam slegerit. a) BERGERI Oecon. p. 274. not. 4. LEXYSER. ſpec. 357. med. I. b) PETRVS DE TOLLOZAN. de malef. et mathem. in OELLRICH. theſ. Vol. I. T. III. 9. 3260. De parentum exheredatione. II. PARENTVM exheredatio debet fieri I. in- ter ceteros, nam praezterire parentes non licet a) II. ex iuſta cauſa teſtamento inſerta, qualis eſt: 1) ſi parentes liberos ad interitum vitae tradiderint ex- cepto crimine maieſtatis 2) inſidiae vitae liberorum ſtructae 3) ſtuprum nurui vel filii concubinae illa- tum 4) ſi parentes liberos teſtari prohibuerint 5) incdiae vitae vxoris a marito, vel mariti ab vxere ſtrucdtae 6) omiſſa cura liberorum furioſorum 7) omiſſa redemtio liberorum captiuorum 8) ſi paren- N 4 tes 20⁰0 LI. II. Trr. XIII. tes non fint orthodozi, ſecundum ea quae G. praec. dicta ſunt. . Nou. uz;. c. 4. Ceterum an praeter has cauſas aliae ſimi- les vel grauiores admitti debeant, diſputatur; cf. VINN. ad tit. I. de inoff. teſt. in pr. COCCEII diffſ. quae ſit ge- J nuina reſolutio controuerſiue circa canſas exber. lib. in Ei. diſſ. Vol. II. §. 327. De fratrum exberedatione. Quod III. FRATRES SORORESQVE attinet, ii praeteriri et inter ceteros exheredari poſſunt, modo ipfſis non praeferatur turpis perſona. Specialis vero exheredandi cauſa non requiritur, quia Nou. XXII. c. 47. pr. huc pertinere non videtur. TrIrVLVS XIV. DE HEREDIBVS INSTITVENDIS. §. 328. Conne io. 7 ractat hoc titulo tria Iuſtinianus momenta: 1) quis poſſit inſtitui 2) quomodo heredes inſti- tuantur 3.) de diuiſione hereditatis inter coheredes. §. 329. I. QVIS poſiit inſtitui? Qui inſtituitur, debet eſſe capax. Quae capa- citas A. in inſtitutione ?VRA adeſſe debet trmpore 1) Ie. zecedit tecio t tem te gens n . LVTI LATI ſona ve duellin recept Peregt ig vel ſee Cerunt Priee. e ſni. VINN. ſt ge. in Ei. net ii mocdo 8 vero XXII. ta: 1) inſti⸗ redes. CaPe⸗ mpore nE HEREDIBVS INSTITVENDIS. 201 1) teſtamenti conditi 2) mortis teſtatorir et 3) aditio- nis hereditatie B. in inſtitutione CONDITIONATA accedit tempus exiſtentis conditionis. Incapacitas medio tempore inter conditum teſtamentum et mor- tem teſtatoris vel exiſtentem conditionem contin- gens non nocet. a) §. 4. J. de hered. qualit. l. 49. §. 1. F. b. . DE TOVL.- LIEV collect. p. 441. NOODT. probab. L. I. c. 12. verb. Aliud exemplum bhabet Gellius. §. 330. Quis incapax? Incapax ex oppoſito eſt aliquis A. vel ABSO- LVTE, ſi nunquam inſtitui poteſt, B. vel RE- LATIVE, ſi vel 1) in certo caſu vel 2) a certa per- Jona vel 3) in zota hereditate non poteſt inſtitui. A. ABSOLVTE incapaces ſunt: 1) liberi per duellium a) 2) apoſtatae 5) 3) heretici, eorumque receptatores et fautores c) 4) corpora illicita d) 5) peregrini c 6) deportati †) 7) in metallum damna- ti g) 8) feminae, quae ante finitum tempus luctus vel ſecundas nuptias contraxerunt, vel partum edi- derunt, qui non eſt ex priori matrimonio. ) a) l. 5. H. 1. 2. C. ad L. Iuliam Maieſt. GVNDLINGII ſingularia ad L. Iul. Mai. p. 103. b) I. 3. C. de apoſt. c) l. 4. F. C. de heret. Auth. Credentes C. eod. d) I. F.] C. h. r. e) l. 6. F. 2. F. h. z. 1) l. 1. C. h. z. g) lJ. 3. ff-. quae pro non ſcript. hab. h) I. z. C. de ſec. nupt. Nou. 39. c. 2. J. :. Ex Lege Voconia et fe- minae incapaces erant, vid. IAC. PERIZON. ad L. Vocon. in difſ. Triad. Halae 1732. 4. ABR. WIELING. lect. iur. ciu. Lib. II. c. 19. ſqꝗ. §. 331. LIB. II. Trr. XIV. §. 331. Continuatio. B. REI-ATIVE incapaces ſunt 1) princeps litis cauſa inſtitutus aà) 2) vitricus vel nauerca, cui a coniuge non plus poteſt relinqui, quam vni libero- rum prioris matrimonii ?) 3) Iudaeorum vniuerſi- tates quae a Chriſtianis non poſſunt inſtitui c) 4) per- ſona, quacum teſtator adulterium ſtuprumue perpe- trauit d) 5§) ſecundus maritus, qui viduaim ante tem- pus luctus duxit, cui non niſi tertio bonorum pars a coniuge relinqui poteſt. e) a) §. vlt. J. quib. mod. teſt. infirm. GVNDLING. difſ. de principe herede ex teſtam. ciuium Halae 1721. LVD. MENRENII difſſ. de princ. litis cauſa inſtituto in collect. diſſ. n. 24. b) I. 6. pr C. de ſec. nupt. c) l. 1. C. de Iudaeis. d) l. 13. 14. ff. de his, quae vt indign. e) I. 1. C. de ſec. nupt. Vulgo addunt, parentes ince- ſtas nuptias contrahentes, qui nec ſeſe inuicem, nee liberos ex inceſtu natos inſtituere poſſent. Sed ii pla- ne non poſſunt teſtari, eum omnia eorum bona aut fiſceo cedant, aut ad liberos legitimos, ſi qui adſint, ſtatim iure nouiſſimo perueniant, Nou. AII. c. 1. 2. §K. 332. Continuatio. Hinc patet, recte inſtitui 1) ſeruos tam pro- prios, quam alienos a) 2) perſonas incertas, modo aliqua ratione certae fiant, veluti &) poſtumos b) 8) pauperes c) „)) eccleſias d) ½) ciuitates z) s) collegia licita. P) a) pr. §. 1. 2. 3. I. h. t. b) §. 25. J. I. de leg. c) lI. 24. C. de epiſe. d) J. 1. C. de §. J. eccleſiis. e) l. 122. pr. de leg. I. l. 26. ff. ad Sct. Treb. I. 12. C. b. t. DATHE diff. biſtor. iur. ciu. de perſon. incert. ex teſtam. beredibus. Lipſ. 1783. §. 333. DITIOU ſel in 4 jurur cuiut . teſtane cf. Fl ron lum 175 ſma DE ni I. ſeripte vel Ex. gvoch en tum pal onata oller⸗ hetor litis zui 4 dero. verſi. Per. erpe. tem⸗ Pars 1 diſ. LVD. olleck. ,. (. ncign. 8 nce. nec üplr. 1 aut adſint, DE HEREPIBVS INSTITVENDIS. 203 §. 333. Il. Q OMODO beres inſtitui poſit. Poteſt aliquis inſtitui vel PVRE vel SVB CON- DITIONE, vel EN DIE INCERTO. Ex certo enim vel in diem certum nemo poteſt inſtitui. §. 334. Conditio quid? CONDITIO in genere eſt euentus incertus et fu- turus a cuius exiftentia vel deficientia validitas altus ali- cuius pendet. Hoc loco eſt euentus futurus et incertus teſtamento adieltus, a quo ius heredis pendet. cf. FR. BALDVINVS de condiz. in HEINECCII iurisprud. rom. et att. T. I. IO. IVSTI RAVENSBERGII opſcu- lum de condit. conuentionum et vltimar. volunt. lenae 1752. 8. Ceterum differt conditio a modo et a demon- ſtratione I. So. f. de C. et D. LEVS. Sp. 339. Med. I. DE HACKEMANN. de vſu pract. diſtincétionis inter con- ditionem et modum Frf. I751. RAVENSBERG. c.: §. 2. §K. 335. Conditio quotuplex? De variis conditionum diuiſionibus haec nota: IJ. Conditio aut diſertie verbis a teſtatore prae- ſcripta eſt, aut non. Hine ratione fundamenti eſt vel EXPRESSA vel TACIPA. Ad hanc pertinet 1) quod ex rei natura ſubintelligitur v. g. ſi teſtamen- tum valuerit. Haec inſtitutionem non reddit condi- tionatam, licet expreſſa ſit, niſi in voluntatem heredis conferatur v. g. ſi voluerit a) 2) quae ex prazſumta teſtatoris voluntate ſub intelligitur v. g. ſi ſine liberis. b) II. Conditio collata eſt vel 1) in hunc caſum: F gquid fiat; vel 2) in hune: i quid NON Jiat. Er- g0 204 LIB. II. TIT. XIV. go ratione modi exiſtendi eſt vel ADFIRMATIVA vel NEGATIVA. III. Id, quod fieri aut non fieri debet vel pot- eſt exiſtere, vel non. Vnde habes conditionem vel POSSIBILEM vel IMPOSSIBILEM. IV. Poſibilis conſiſtit vel 1) in datione aut non datione alicuius REl vel 2) in praeſtatione aut omiſſo- né alicuius FACTI; hinc ratione obietti eſt vel con- ditio DANDI aut NON DANDI, vel FACIENDI aut NON FACIENDI. V. Conditio dandi aut faciendi vel 1) vni prae- ſeripta eſt vel pluribus. Hoc caſu, ſi a ſingulo imple- ri poteſt DIVIDVA. -ν ab omnibur SIMVL impleri debet, INDIVIDVA dicitur, 2) Vel haec res dari aut hoc factum ſaepius, aut ſemel tantum poteſt; hinc conditio REILERABILIS aut NON REITERABI- LIS. c) 3) Vel res dari aut factum praeſtari facile aut dißicile poteſt, hinc conditio eſt vel FACILIS vel DIFFICILIS. VI. Exiſtentia conditionis poſſibilis pendet 1) vel a caſu fortuito 2) vel principaliter a ſola heredis voluntate 3) vel a caſu et voluntate heredis SIMVL. Hinc conditio CASVALIS, POTESTATIVA et MIXTA. d) VII. Conditio impoſſibilie eſt talis: 1) vel phy- Fice vel moraliter, prout vel a NATVRA ipſa vel a LEGIBVS aliquid fieri prohibetur; 2) vel abſolute vel relatiue, prout vel a QCVOLIBET vel a CERTO tan- tum homine aliquid fieri non poteſt; 3) vel agfirma- tiue vel negatiue, prout heredi iniungitur, vt factum impoſ- npolt UAT. V heres Geficie demur LVII I RA el haber 3) ita futuru, STER. X vel 2) nondum Dil Rtünet NV4 vot. 1 vel t non niſio. co⸗ WI Prze- mple. Pleri 1l aut hinc bl⸗ farile ILIS et 1) recis VL. A et Pig⸗ Vel terel tan- irna⸗ Gtum npol. DE HEREDIBVS IN STITVENDIS. 205 impoſſibile vel COMMITTAT vel OMIT- TAT. VIII. Conditio hune effectum poteſt habere, vt heres 1) vel ſtatim hereditatem accipiat, eam tamen, deficiente conditione, reddat 2) vel vt eam exiſtente demum conditione accipiat. Priori caſu eſt RESO. LVTIVA, poſteriori SVSPENSIVA. e) IX. Conditio vel 1) intelligi poteſt; tunc CLA- RA eſt 2) vel ſibi contraria continet, adeoque exitum habere nequit; hoc caſu PERPLENXA dicitur ) vel 3) ita concepta eſt, vt in praeſene aliquid detur, ſi in Juturum aliquid extiterit: en conditionem PRAEPO- STERAM. ) X. Conditio vel impleta eſt, tunc EXISTENS, vel 2) non impleta eſt, tunc DEFICIENS, 3) vel nondum impleta eſt, tunc PENDENsS dicitur. a) l. 65. §. 1. de leg. 1. I. 12. ff. de condit. inſtit. byj l. 102. ff. de C. er D. I. 3⁰. C. de fideic. c) lI. 1. pr. Ff. de C. et D. d) l. 6o. pr. F. eod. I. vn. . 7. C. de caduc. toll. vid. tamen III. SCHOTT. de figmento cond. poteſt. in Eius opuſc. WESTPHAL. de cona. por- eſt. RICHTER. de cond. poteſt er mixrza. e) MElI.- STERI diſſ. de eo, quod inter cond. reſolut et mod. in- tereſt. Gvett. I768. et in Ei. ſylloge opuſc. altera ibid. 1775. 8. f) v. g. ſ Litius beres erit, Seius beres eſto. Fi Seius heres erit, Titius beres eſto., I. 16. f. de condirt. inſtit. g) v. g. nauis CRAS ex Aſia venerit,; HO-⸗ DIE dare ſpondes? cf. §. 14. J. de inuril. ſtipul. §. 336. Regulae de inſtitutione conditionata. Quod vero ipſam inſtitutionem conditionatam attinet, nota regulas: I. Nulla 206 LIS. II. T'rrr. XIV. I. Nulla conditio in praeteritum vel prazſens con- ferri poteſt. a) II. Heres non recte ſub conditione reſolutiua inſtituitur. b) III. Legitima ipſa non poteſt ſub conditione re- linqui; at vltra legitimam heredi SVO non niſi poteſta- tiua praeſcribi poteſt. IV. Heres extraneus recte ſub QVACVNQVE conditione inſtituitur. c) V. PENDENTE conditione ius heredis in ſuſ- penſo eſt; poteſt tamen bonorum poſſeſſionem pe- tere. d) VI. EXISTENS conditio retrotrahitur ad tem- pus mortis teſtatoris; ſecus in contractibus et le- gatis. é) VII. Herede ante exiſtentem conditionem mor- tuo, inſtitutio euaneſcit. †) VIII. DEFICIENTE conditione &) caſuali, euaneſeit ins heredis β) poteſtatiua, diſtingue: an facto teſtatorie, aut heredis aut tertii cuiusdam defe- cerit; „ mixta, aeque diſpiciendum eſt, an caſu, an fabto aut teſtatoris aut heredis aut tertii defecerit. g) IX. Conditio impoſſibilis pro NON ADIECTA habetur. 4) X. Conditio diffcilie impleri debet, modo he- res ſuus non ſit ea oneratus. ) XI. les vit X eus pre * dum: poſitat vnutu heredi hil ace X ciſe eo a ett. tinet, ann pon cernat ſeriple con⸗ 1: AIG ne re. teſte. WE n pe- tem. et le. mor⸗ ſuali, : al Gele. aſi, it) CTA o he- PE HEREDIEBVS INSTITVENDIS. 207 XI. Conditio negatiua ſuſpendit ius heredis ad dies vitae, niſi cautionem MVTIANAM praeſtiterit. ) XII. Conditio perplexa vitiat inſtitutionem, ſe- cus praepoſtera. !) XIII. Si plures adie cae ſint conditiones, viden- dum an CONIVNCTIM, an ALTERNATIVE ad- Poſitae ſint. m) XIV. Si pluribus eadem praeſcripta ſit conditio, Vnutquitque eam implere debet, et portionem ſuam hereditatis accipit; qui vero non impleuerunt, ni⸗ hil accipiunt, quia deficere videntur. u) XV. Conditio ab ipſo et ſciente herede et prae- ciſe eo, quem teſtator Praeſcripfit, modo implen- da eſt. XVI. Quod temput, quando impleri debeat, at- tinet, videndum eſt, an poteſtatiua aut caſualis ſit; an porro factum perſonamue ipfius teſtatoris con- cernat, modo teſtator certum tempus haud prae- ſcripſerit. 0) 2) l. 0. § 1. in ſine fF. de condit. inſtit. b) DO- NELL. comm. iur. ciu. L. VI. c. 18. c) RAVENS. BERG. c. II. §. u1. 12. 13. kö. ſq4q. l. 32. C. de inoſf. teſt. PFEIN. difſ. de berede ſuo ſub condit. inſtituto, Gött. 1777. 4) l. j. 6. F. de bon. poſſ. ſec. tab. I. 23. F. de bered. inſtir. e) KAVENSB. c. VI. §. 2. 19. 20. f) l. 21. pr. ſy. quando dies leg. g) cf. VOETIVS ad. Pand, tit. de Condiz. inſtit. CRELLII difl. an conditio quae propter caſum impleri non poteſt, pro impleta habeatur ad concil. I. 3i. f. d. e. C. et D. es l. 5§54. §. i. de leg. z. in Eius difl. Faſc. 4. h) I. 47. l. 50. §. 1. F. b. t. I. 1. l. 20. ff. Je cond. inſtit. MA- IANSII diſſ. de condit. impoſj. vltimi, volunt. adiect. in Eias TIT. XV. LIB. II. Eius diſſ. Vol. II. ¹) l. §3. F. de C. er D. k) I. 4. §. 1. de cond. inſtit. l. 73. F. de C. er D. CONRA- DlI diſſ. de caut. Mut. Lipſ. 1761. BALDVINI iaris- prud. Mutiana Halae 1730. 8. et in HEl N. iurisp. Rom. Att. T. I. MAIANSII difſſ. de caut. Mut. ibid. I. i6. fr. de condit. inſtit. S. 19. I. de inut. ſtipul. I. 25. C. de teſtam. m) §. I1. I. h. z1- n) l. 6⁶. C. de con- dit. inſert. 0) VOETIVS l. c. §. 24. 744. .—erereeeeeee = TiTvVLVS XV. DE VVLGARI SVBSTITVTIONF. §. 337. Connexio. uum huc vsque de heredis inſtitutione primi gradus dictum ſit, ſequitur ea, quae fit vlte- riora gradus, quaeque SVBSTITVTIO vocatur. cf. PAPILLONII tr. de directis beredum ſubſtitutionibus. in OTTON. theſ. T. IV. CLAVD. CHIFLFTIVS de ſub- ſtit. ibid. T. V. RA MOS ad zit. . de vulg. et pup. Jub⸗- ſtit. in MEERM. theſ. T. VII. ANT. VOQVELINVS ad tit. I. de vulg. et pup. ſubſtit. L. B. 1712. 12. VIN- CENT. FVSARIVS de ſubſtit. Geneu. 1653. f. et ſaep. ANT. GOVEANVS ad zit. f. de vulg. et pup. ſubſtit. in Eius Opp. edit. van VASSEN, Amſtel. 1766. f. 10. IGNAT. TVRINI de ſubſzit. Erf. 1733. PETRI de TOVLLIEV diſſ. de ſubſtit. vulg. Linguae 1701. §. 338. Subſiituere quid? Subſtituere 1) in genere eſt in locum alicuius rei aliquid ſurrogare. 2) in ſpecie heredem ſabllituere e elt a) i eredit proprio: lari. H vel IM PRC ni hfui pellatur. IM dem i Quod a tio PV et menter fir ſeu E. Porro Gedet, ve jilque ſoli et MlI cie hoe exemplin WLC rimi ieft Cicitur ſiue prop neipit, . od caſus Preſus ſt )1. NNX. iurit⸗ Rom. 1. le don⸗ DE VVLGARI INSTITVTIONE. 209 eſt &) in ſenſu proprio: in locum DEFICIENTIS heredit I N STITVTI alium ſurrogare &) inſenſu im- proprio: ei heredem ſcribere, qui IPSE NON poteſt te- Nari. Hine heredis ſubſtitutio eſt vel P R OPRIA vel IMPROPRIA. PROPRLA eſt, qua herer ſecundus in locum pri- mi deſicientis ſurrogatur, quae et VVLGARIS ap- Pellatur. IMPROPRIA dicitur, qua ei, qui ipſe here- dem bi ſeribere non poteſt, heres ab alio ſeribitur. Quod accidit: 1) ratione impuberum, hinc ſubſtitu- tio PVPILLARIS VERA 2) ratione furioſorum et mentecaptorum, hinc ſubſtitutio QVASI pupilla- ris ſeu EXEMPLARIS. Porro omnis fubſtitutio vel jure communi fſieri debet, vel vi cuiusdam Ppriuilegii, quale militibue, iiſque ſolis, datum eſt. Hine fubſtitutio PAGANA et MILITARIS. Iam primo de pagana, et in ſpe- cie hoc titulo de vulgari;, ſequenti vero de pupillari, exemplari et militari. §. 339. Vulgaris ſubſtitutio quid? VVLGARIS eſt inſtitutio ſecundi heredis in locum primi deficientis a quolibet teſtatore fabta a). Deſiciens dicitur, qui herer NON eſt, ſiue propter noluntatem ſiue propter impotentiam i. e. qui hereditatem non accipit, ſiue quia non vult, ſiue quia non poteſt. Hi duo caſus ſubintelliguntur, licet vnicus tantum ex- preſſus ſit. Vnde ſubſtitutio eſt vel EXxPRESSA vel TACITA. b) a) cf. 210 LIEB. II. Trr. K V. ) cf. BRISGON. de . & ſ. v. ſecundus beres. b) Ita . in praxi, licet quoad theoriam magna ſit controuerſia cf. HOEPFN. com. ad I. S. 500. HERTELS Politiſcbe Tbee uud Cafße Taſſe. Gout. 68. Alio porro ſenſu ta- cita dicitur, quae ſub altera continetur, de qua re tit. ſeq. §. 340. Secunda diuniſio. Cum porro vel coheres coheredi, vel extraneus coheredi fubſtitui poſſit, ſubſtitutio in MVTVAM ſeu RECIPROCAM (quae omnino a iure adereſcendi differt) et SI MPLICEM diuiditur. Illa eſt, qua CO- HERES coheredi; haec, qua EXTRANEVS coheredi 1. 4. §. 1. ff. h. t. I. 6g. de leg. II. CLEMANNI diſj. de ſubſtit. vec. Lipſ. 1770. CVIAC. Ob. L. XII. c. II. REVTER diſſ. de ſubſt. rec. eiusque a iure ader. diſcrim. Halae 1750. §. 341. Terria diutilio. Deinde ſubſtitutio, vti inſtitutio, eſt vel PVRA vel CONDITIONATA. Omni tamen fubſtitutioni tacite ineſt conditio. §. 342. De natura Jubſtitutionis vulgaris. De natura ſubſtitutionis vulgaris nota: I. Ea eſt fmul INSTITVTIO, et quidem CON- DITIONATA. Hinc 1) qui poteſt inſtituere poteſt et ſubſtituere. 2) qui poteſt inſtitui, poteſt et ſubſtitui. 3) ea non poteſt fieri, in codicillir a). II. In- I.1 ehs, . Eencien 9 inſti lo fut mittitun nul in⸗ III. endet. Pluribu pulum tutum ſico, Portion W. Effe tuto, ſo Ver Pr. tum vale Mituti gumuis Il, 3 ) Ii touerſia liriſche nſu ta. gua re traneus PVYAM endi a 00. heredi Giſ. d .. II. iſenin. PVRA tutioni (0N. poteſt litui. Il. . DE VVLGARI INSTITVTIONE. 211 II. Inuenta eſt, ne teſtamenta deſtituantur. Vnde 1) ſubſtituto tertius, tertio quartus, et ſic dein- ceps, poteſt ſubſtitui, quo caſu vltimus ſubſtitutus, deficientibus prioribus, inſtituto immediate ſuccedit, 2) inſtituto heredi coherede fubſtituto dato, eique alio ſubſtituto, ad vtramque partem fubſtitutus ad- mittitur, quia vtroque caſu ſubſtitutus ſubſtituto ſi- mul inſtituto ſubſtitutus videturb). III. Inſe ſubſtituendi moqus a eſtatorit arbitrio pendet. Hinc teſtator poteſt: 1) aut vni plures, aut pluribus vnum, aut pluribus plures, aut ſingulo ſin- gulum ſubſtituere; 2) certam portionem ad ſubſti- tutum peruenturam exprimere, quo tamen non facto, ſubſtitutus eandem, quam inſtitutus accepiſſet, portionem nanciſcitur. c) IV. Ea potior eſt iure ADCRESCENDI d). a) §. 2. I. de codic. b) pr. et G. 3. I. h. .. c) G. t. 2. I. eod. d) DVAREN. diſp. de iure adereſc. L. II. c. 16. §. 343. De effectu ſubſtitutionis vulgaris. Effectus eius eſt, 1) vt, deficiente herede inſti- tuto, ſubſtitutus reliſtam inſtituto hereditatem, non vero propria eius bona capiat a). 2) vt teſtamen- tum waleat a ſecundo inſtitutionis gradu ⁵), 3) vt inſtitutus, ſi neceſjurius heres ſit, fiat voluntarius quamuis maneat ſuus. c) a) Id, quod ex'fne huius ſubſtitutionis patet. b) I. 3. F. vlt. F. de lib. et poſt. c) VINN. h. t. pr. n. 5. 7. 344. 212 LIB. II. Trr. XIV. 9. 344. Quangdo cejſſes:? Exſpirat denique ſubſtitutio vulgaris 1) adita ab inſtituto hereditate vel petita bonorum poſſeſſione 4) 2) ſubſtituto velante inftitutum vel eo ad huc delibe- rante mortuo b) 3) ſi inſtitutns indignus ſit. ) a) I. F. C. h. z. I. 2. f. de hon. poſſ. Exceptio tamen eſt in Nov. I. c. 1. G. 3. b) l. un. §. 5. C. de cuduc. tzoll. c) tit. ff. de his, quae vt indign. auf. f TITVLVS XVI. DE PVPILLARI SVBSTITVTIONE. §. 345. Conne io. He de propria ſubſtitutione, iam de impropria: qualis eſt PVPILLARIS, quam iterum vel VE- RAM vel QVASI talem eſſe vidimus. §. 346. De vera pupillari ſubſtitutione. 4) VERA eſt inſtitutio heredir, liberis impuberi- bus, in patria poteſtate conſtitutis, mortuoque patre ſui iuris fabékis in caſum, ſi intra pubertatem deceſſerint, a Patre fabla. Ad eam igitur requiritur: I. Vt filius impuber ſit, et intra pubertatem decedat. II. Vt in patris poteſtate tum tempore teſtamenti cum tempo- re murti e/u CE. S. 176 thel Hu le quid L. pupillan quoc ta Kimpul lam ver lum ſpe tiont tn vel Dy peticli puber h kur, v. ber cone, um ſul Preſert, 8A vel“ I. . Htuere v. d ne Pu N ito a ne) delihe. nen eſt 1e tol. 1.. . hnin; l VL. uberi ne ſii int, 4 blius Vt in empo⸗ 1. „ PDE PFVPILLARI SVESTITVTIONE. 213 re mortir patris conſtitutus ſit, III. Vt mortuo pa- tre ſui iuris fiat et maneat. GE. SAM. MADIIINII viciſſitudines ſubſtir, impub. Halae 1769. 4. de GAST de impub. er aliis ſubſtit. in MEERM. thef. T. VI. WERNHERl obf. T. III. obl. 82. §. 347. — Subſtitutio pupillaris vera quotuplex? Huius ſubſtitutionis nonnullae dantur diuiſiones, de quibus ſic tene: I. Caſus generalis, in quem omnis fſubſtitutio pupillaris fieri debet, eſt: i flius impubes dereſſerit; quod tamen duplici iterum ſpeciali caſu accidit, vel ſi impubes ſimul heres patris fuerit, vel ſi non fuerit. lIam vero teſtator vel vtrumque vel vnum tantum ca- ſum ſpecialem in ſubſtitutione expreſſit. Hinc ra- tione caſus ſpecialis expreſi ſubſtitutio vel SIMPLEX vel DVPLEX dicitur. IIla, quando VNVS tantum caſut Necialis expreſſus tſt, v. g. i filius heres erit, et im- pubes deceſſerit. Haec, quando VTERQVE Axpr. imi. tur, v. g. ſi filius herts ERIT aut NON erit, et impu- bes deceſſerit. a) Cum vero pater in vtrumqut mo- dum ſubſtituiſſe praeſumatur, licet vnum tantum ex- Preſyerit, hinc ſubſtitutio duplex iterum vel EXPRES. SA vel TACITA eſſe poteſt?). II. Teſtator poteſt vel 1) certam perſonam fab- ſtituere, vel 2) generaliter vnum ex reliquis heredi- bus v. g. quirquir mihi erit heres, Klio ſubſtitutus ſit. Hinc pupillaris ſubſtitutio porro eſt vel SPECIALIS vel GENERALIS c). 0 3 Sub LIz. II. LIT. XIV. 214 III. Subſtitutus vel pure vel ſub conditione ſubſtitui poteſt; hinc datur PVRA et CONDITIONATA pu- Pillaris ſubſtitutio. d) 27 IV. Pater vel omnibur liberis impuberibus vel tan- tum nouiſſime morienti ſubſtituit e). De quarum di- uiſionum ſu in ipſis praelectionibus. aePr. Lr r. &r.l. 45. Vid.r. b) l. 4. Pr. S. 1. J.- b. t. l. 4. C. de impub. et al. ſuhſt. cCf. VIN N. ſel. ꝗquaeſt. L. II. c. 24. c) Y. 7. I. b. 2. dy l. 5. F. h.- r. &) §. 6. J. h. z. §. 348. A X i o öm a t a. Ceterum ex iis, quae §. 346. dicta ſunt, ſequen- tia de hac ſubſtitutione intelligi poſſunt axiomata: I. EZa éſt potius INSTITVTIO heredis impuberi a — PATRE fabta, quam ſubſtitutio. Hinc fſubſtitutus ipſam impuberis matrem excludit a). II. Eiur FINIS eſt, ne impuber filius IN TESTA- TVS decedat. Ergo 1) tantum ad pubertatiz annos, vel ad breuius tempus ſubſtitui poteſt à). 2) puberi non recte fubſtituitur in caſum: / intra certum tem- pus deceſſerit c). III. Eius FVNDAMENTVM eſt PATRIA tefta- toris POTESTAS, in qua impubes tum tempore te- NNamenti cum tempore mortis patris conſtitutus eſſe de- bet, ita tamen, vt, eo mortuo, ſui iuris fiat. Qua- propter 1) mater tantum vulgariter fubſtituere liberis poteſt ). 2) pater impuberibus ſuix, ſiue iam natis, ſiue poflumis, ſiue inſtitutis, ſiue xheredatis retcte ſub- ſtituit ſtuit, hus in W. TA; 41 Z ſiigſef teltamer ditatum V. 1, con impuben ſcatur venerun centur. pro gut nienti tum in VI liberor firmato rogotio 3)1. ſub le er bſitai ApuA. ltan- mn di- . 1 . N . quen⸗ ata: lberi a — litutus ESTA- annos, uberi n tem. tzha- re le⸗ lle de⸗ Qun⸗ liberis n notin le ſub.⸗ ſtituit LDE PVPILLARI SVBSTITVIONE. 215 ſtituit, non vero emancipatis, illegitimit, et nepoti- bus in patriam recaſuris poteftatem ). IV. In ea DVO quodammodo ſunt TESTAMEN- TA; alterum nempe patris, alterum RKklii, tanquam ſi ipſe filius heredem ſibi inſtituiſſet, aut certe Vnum teſtamentum eſt duarum cauſarum i. e. duarum here- ditatum f.) V. Eius effeltus eſt, 1) vt ſubſtitutus filio natura- li, conſequatur non modo patrin ſed et omnia ipſius impuberir bona g) at ſubſtitutus filio arrogato nanci- ſcatur tantum, quae ab arrogatore ad arrogatum per- venerunt h) 2) vt ſubſtitutione generaliter facta vo- centur, qui et ſcripti funt heredes et extiterunt, et pro qua parte heredes facti ſunt, 3) vt, nouiſſime mo- rienti facta ſubſtitutione, ius legitimarum heredita- tum integrum inter impuberes cuſtodiatur i.) VI. Exfpirat ſubſtitutio pupillaris: 1) pubertate liberorum 2) lapſo, ad quod facta eſt, tempore 3) in- Firmato patris teſtamento ). 4 ) emancipatione et ar- rogatione impuberis ſubſecuta. ) lJ. §. §. 5. f. de inoff. teſt. HEISLER. difſ. de pupill. ſubſtit. matrem excludente Halae 1750. WESTENBERG. de port. legit. difl. II. c. 3. §. 6. de CANNGIESSER. deciſ. Caſſel. T. I. n. 67, b) Jg. F. I. 1. 21. F. h. t. c) §. 9. I. b. r. d) pr. L. h. t. nec obſtat l. 33. Pr. f. h. t. e) PVETTMANNI progr. de iudicio Curiano Lipfſ. 1765. et in Eius probab. iur. civ. L. II. c. 14. nec non in ZEPERNIRII edit. SICCAMAE de iudic. cen- zum. LEVS. Med. ad Pand. Spec. 362. Med. 6. 1) H. 2. JI. . z. g) pr. I. b. t. l. 15. F. h. r. diſſent. BEH. MER. iure nouo controv. T. I. obſc. 37. Lemgov. 1771. 4 h) l. 10. F. 6. h. 1. 1) H. 5. 7. J. H. z. k) F. 5. §. I. b. t. I. 21. ff. de vulg. ſubſt. 0 4 §. 349. Lis. II. Trr. XVI. §. 349. De quaſi pupillari ſubſtitutione. B) QVASI pupillaris eſt, qua parentes liberit FV- RIOSIS aut MENTECAPTIS heredem ſcribunt in eum calum, i in furore deceſſerint. Ea quoque ENEM- PLARIS et IVSTINIANEA dicitur, et fundata eſt in l. 9. C. de impub. et al. ſubſtit. cf. de TOVLLIEV coniect. iur. civ. P. 366. LVDOV. GO- DOFR. MADIHN. opuſc. de viciſſit. er indole ſubſtit. exempl. Halae I775. 4. WERNHERI Obfſc. T. III. obſ. 90. 9I. SEIP. diſi. de ſubſt. exempl. quoad lib. menrtecapꝛi baud condit. Gott. 1749. J. 350. Axiomata de quaſi pupillari ſubſtitutione. De hac ſubſtitutionis ſpecie nota, quae ſequuntur: I. Eiur fundamentum eſt HVMANITAS, hinc et mater hoc poteſt modo ſubſtituere a). II. Ad eam requiritur 1) vt liberi perpetuo fu- rioſi ſint 2) vt, ſi plurer ſint liberi, omnes ſint mente- capti 3) vt ei, qui ſubſtituitur, legitima relinquatur 4) vt furioſis primum eorum liberi, vel vnug, vel certi, vel omner; his vero deficientibus, fratrer ſo. roreſue eodem modo ſubſtituantur. Si denique nec fratres ſororesue adſint quemlibet ſubſtituere licet b.) III. Ea exfpirat 1) ſi furioſus reſipuerit ). 2) ſi- tempore dilucidi interualli ipſe teſtatus ſit d). 3) poſtumi, qui furioſo jubſtitui debuiſſet, agnatione e). a) l. 92. C. de imp. ſubſt. ibi: QVI vel QVAE teſtarur; item: teſtatricis. b) En contracta legis laud. erha: ndur- —— ludu yjol DV bus lict⸗ vel eort tam ſube Cal be Ha TAhIS tis le quoque lunt, intra e Vltra . 1. 4d DE PVPILLARI SVBSTITVTIONE. 217 Indulgemus, vt ſi flium parentes babeant, ec ALIAM prolem, iſte tamen mentecaptus PERPETVO Iſit; vel ſi DVO filii fuerint, NVIL-LVS vero ſapiat, liceaz parenti- e Fy. bus ei vel eis, quos voluerint ſubſtituere, LEGITIMA re- n licta — non liceat parenti alios quam DESCENDENTES z⸗ vel VNVM veI CERTOS vel O MNES — ad FRATRES WN. eorum VNVM vel CERTOS vel OMNES rel. Matrem Neſtin tamen et auiam non debere inſtituere fratres eius, cui ſubſtituit, vnilaterales, obſeruat de CANGIESS. deciſ. Caſſel. L. I. n. 25. c) l. 43. pr. f. b. t. l. 9. C. b. r. d) I. 9. C. qui teſt. fac. poſſ. e) l. 43. Pr. f-. .60. b. t, ſulſtir. IIl obl. necupni F. 35 1. De ſubſtitutione militari. Haec de PAGANA fubſtitutione ſequitur MILI- TARIS. Sicut vero milites in condendis teſtamen- tis a legum obſeruantia immunes ſunt (§. 307.) ita ntur: quoque in ſubſtitutionibus ex arbitrio diſponere poſ- funt, v. g. heredi puberi ſubſtituere in caſum, ſi line et intra certum tempus deceſſerit, vel filio impuberi Vltra pubertatem, rel. cf. I. 15. F. h. z. I. F. C. de imp. ſubſt. ANT. de SOVSA 1) fn. ad j. 15. F. . z. Londini 1643. 4. BA VERI diff de nente- ſubſt. mil. Lipf 1728. guatur 1, vel er ůo. ſe nee et .) ) ſl . ,½% Notur; Fetba: “ § TrI. 218 Wre= TITVLVS XVII. DE MODIS QVIBVS TESTAMENTA INFIRMANTVR. * §K. 352. Conne X i e. H'denus de modis, quibus teſtamenta recte con- duntur; iam de iis, quibus condita inſirmantur. Teſtamenta vero vel iure facta ſunt, adeoque ab ini- tio ſubſiſtunt, ſed poſtea infirmantur; qualia ſunt RVPTA, IRRITA et DESTITVTA; vel non iure conduntur, adeoque ſtatim ab initio non valent, qualia ſunt NVLLA, INIVSTA et RESCISSA. De illis hoc, de his ſeq. tit. Porro teſtamenta vel iure CIVILI infirmantur, vel iure PRAETORIO per bonorum poſjeſionem contra tabulas, de qua infra. cf. PAVL. FRANC. ROMANI difſ. de modis, quib. teſtam. infirm. LIPS. 1671. GABR. STOCKII diff. de iniuſto, rupto et irrito teſtam. Argent. 1717. §. 35 3. De teſtamento rupto. I. RVMPITVR teſtamentum, cum in eodem ſta- zu manente teſtatore IPSIVS TESTAMENTI iu˖r vi- tiatur; quod fit vel A) agnatione ſui heredis vel B) mutatione voluntatis. §. 355. 4): 50T /. Glem na RA cun VILIS, mum c mentunm potetati ne plen tum con Kl.]1 3)1 1 Poſterio .uſator 2) hu triur kuerit e nſt je i ren H Cen 17 NI P. ta 10, Mr in e Lon. antur. b ini. ſunt iure llent, .De Liure Der . teſten. tiuſto, PB CIBVS MODIS TESAMENTA FIRMANTVR. 219 §. 354. Agnatio qguigd? A) AGNATIO fui heredis eſt, quando teſtator POST' teſtamentum conditum in ſuam poteſtatem ali- quem nanciſcitur, quam inſtituere debet. Ea eſt I. VE- RA cum NATVRALIS et ſuus poſtumus; et II. CI- VILIS, cum poſtumus CIVILIS agnaſcitur; quod vlti- mum contingit 1) nepotibus, patre voſR aui teſta- mentum mortuo emancipatoue, in proximum aui Ppoteſtatis gradum redaéctis; 2) arrogatione, adoptio- ne plena et legitimatione a teſtatore voſt teſtamen- tum conditum facta. §. I. I. h. z, §. 2. I. de exber. lIiher. Murno veoteen⸗ quid? B) MVTATIO voluntatis accidit, 1) teſtamento Poſteriori perfetto, licet priori clauſula, quam dicunt, caſſatoria ſeu derogatoria vel iuratoria adiecta ſit à). 2) nuda prioris teſtamenti reuocatione vel coram tribus teſtibusvel inter alta manifeſtata, ſi decennium fuerit emenſum b). 8) deletione, inductione, rel. c.) a) §. 2. 7. I. b. z. III. SCHOTT. ad orat. Pertinacis de zeſtam. poſter. imperfecto prius perfectum baud inferman- ze in Ei. opuſc. Exceptiones tamen in Pandectis profe- rentur. b) I. 6. C. Tbeod. I. 27. C. Iuſt. de teſtam. HANNESENII diff. II. de zeſtamenti accedente lapſu de- cennii reuocatione ad I. 27. de zeſtam. Gott. 1736. et 1737. III. SCHOTT. difj. laud. c. 9. IIl. PVETTMAN- NlI interpret. iur. civ. c. 27. HOEPFNERI com. ad Inſt. P. 389. Hanc 1. 27. C. extendunt queque ad teſtamen. ta nuncupatiua. de CRAMER. MWezl. Nebenſt. Theil 107. n. 4. Vſum tamen forenſem ei denegat BEH- MER iure nov. contr. n. 73. c)] tit f. de bis, quae in teſt. del. §. 356. TIT. XVII. De effectu teſtamenti rupti. LIB. II. Effectus teſtamenti rupti eſt, vt omnia eius capi- ta corruant, lI. J. C. de poſtum. hered. niſi ex Prae- toris ediéto per bonorum poſſeſſionem ſecundum tabulas ſuſtineatur, quod ſuo loco dicetur. WERN- HER. Obſ. T. III. F. III. n. 60. 61. §. 357. ITrritum teſtamentum quid? II. IRRITVM fit teſtamentum ſubſecuta teſtato- rit CAPITIS DIMINVTIONE. Sed et hoc nonnun- quam a Praetore per bonorum poſſeſſionem ſecun- dum tabulas ſuſtinetur. cf. F. 4. 5. 6. I. h. f. §. 358. Teſtamentum deſtitutum quid? III. DESTITVTVM dicitur teſtamentum, ex uo herer non exiſtit, ſiue quia non poſit ſiue quia nolit hereditatem adire. Quo facto res ad cauſam inteſtati redit, cum omnis eius vis ſoluatur; licet ſint, qui propter Nov. Y. aliter ſtatuant. v. er §. 7. f. d. ſucceſſ. ab int. I. 151. de R. I. ZEPER- NICKII diff. II. de zeſtam. deſtituti viribus Halae 1773.2 et I774. IN Gen vitl ternam NIVS (1OSV)X lennitat. eſt, vt Oa ſit tamen N lrborat. nenti Wndit N tlsſt aut int erpi⸗ brne. indum RN. Eato. nnun. lecun- n, er e qia aulam lieet EPER- 17737 Tir. 221 — — —= ——— TITVLVS XVIII. D E INOFFICIOSO TESTAMENTO. §. 359. ConneX i o. Quuntur teſtamenta ſtatim ab initio condita cum vitio aliquo, quod quidem vel externam vel in- ternam concernit teſtamenti formam. Priori caſu INIVSTVM, poſteriori vel NVLLVM vel INOFFI- CIOSVM dicitur. H. 360. Teſtamentum iniuſtum quid? INIVSTVM itaque eſt, quod propter vitium in ſo- lennitate EX TERNAcOomimmiſjum non valet. Cuius effectus eſt, vt omnia teſtamenti capita corruant, niſi adie- ta ſit clauſula, quae dicitur, codicillaris, de qua tamen infra. §. 361. Teſtamentum nullum quid? NVLLVM porro dicitur, quod vitio INTERNO laborat. Quod fit: 1) ſi teſtator non habuerit teſta- menti factionem actiuam a) 2) ſi vi, metu, dolo aut blanditiis importunie ad teſtandum inductus fuerit b) 3) fſi deſit heredis inſtitutio c). 4) ſi incapax inſtitu- tus ſit) 5§5) ſi pater liberos aut plane praeterierit aut inter ceteros, aut non ab omni gradu aut ſub con- ditione, 222 LIB. II. TITr. XVIII. ditione, aut ſine iuſta cauſa exheredauerit e). Cete- rum eius quoque effectus eſt, vt omnia teſtamenti capita corruant †). a) l. 2. ff. qui reſt. fac. Pr. I. h. r. b) b) vid. ſupra §. 299. de CANNGIESSER er r c. Caſſel. T. I. n. 42. ) l. 10. f. de iur. codic. i) oid ſoar tit. de bered. in- inſtit. e) cf. ſupra tit. g. 344. de liber. ex her. f) Nec obſtat Avtb. Ex cauſa C. de lib. pr aet. quippe quae eum Nov. 11j. c. 3. non conſpirat. 9. 362. Teſtamentum inoſſicioſum quid? INOFFICIOSVMI denique eſt, quo ii, gquibus le- gitima debetur, iniuſte exheredati ſunt. Inofficioſum enim dicitur, quod ſit contra pietatis oficium a). Hinc iure antiquo omne teſtamentum inofficioſum erat, quo teſtator perſonam, quam ex aliquo pietatis ofki cio et aequitate inſtituere debuiſſet, exheredauerat. Vnde et amici exheredati teſtamentum inofficioſam dicere poterant ⁵). Sed iure nouo ii tantum, quibus LEGITIMA debetur, teſtamentum impugnhare quidem poſſunt, non tamen ſemper eodem modo. Hinc ſe- quentes obſeruandae videntur regulae: I) Si quis iam tempore teſtamenti conditi adfuit, qui in legitima inſtitui debuiſſet, nec tamen inſtitutus aut exheredatus ſit, tunc teſtamentum mox nullum, mox inoficioſum fieri poteſt, ſecundum ea, quae in ſe- quentibus proponentur. Sin vero, qui adfuit, non ex iure ſribto eiuili, ſed ex aequitate ſeu edibkto Prae- torie inſtituendus fuiſſet, attamen inique exhereda- tus ſit, tunc teſtamentum nec nullum nec inoffi- cioſum dici poteſt, ſed reſcinditur ex edicto Praeto- ris per bonorum poſeſſionem contra tabulas, de qua infra. II. Si Il. uun der Aut ritt junpitii Cu Praelu ultate eſſet ee mentut ii furio ro, gu⸗ LAN ompete leſtame rela in ma gei tionem teſtame W um Hinc erat, luerat, joſam uihut Uidem ne ſe. it qui us aut mor in le⸗ vpon Prae- reda. nof⸗ raeto⸗ e qus Il. Fi DE INOFFICIOSO TESTAMENTO. 223 II. Si quis neceſſario inſtituendus poſt teſtamen- tum demum conditum exiſtat, nec tamen inſtitutus aut rite exheredatus ſit, eius agnatione teſtamentum rumpitur (5§. 355.) III. Si exheredati ſunt, quibus? legitima non de- betur, teſtamentum omni iure fſubſiſtit &). a) SEC. de benef. III. 18. CIC. Verr. 1. 42. b) VAL. MAX. L. VII. c. 7. §. y5. c) 1. 2. F. h. r. §. 363. Querela inofficioßt quid? Cum igitur teſtamentum inofficioſum iniquam praeſupponeret exheredationem, ex ſola vero ini- quitate non competeret actio, hinc, vt ſolidum ad- eſſet contra eiusmodi teſtamentum agendi funda- mentum, Prudentes, teſtatorem tempore teſtamen- ti furioſum fuiſſe, fingere non dubitabant. Ipſa ve- ro, quae hoc ficto furore nititur, actio, QCVERE- LA INOFFICIOSI dicta eſt, quae proinde eſt aftio competens iis, qui a legitima iniuſte exheredati ſunt, ad teſtamentum, quaſi furiofi, reſcindendum. Igitur que- rela inofficioſi I. Praeſupponit perſonam, cui legjiti- ma debetur. II. Datur propter iniuſtam exhereda- tionem III. Nititur ficto furore et IV. Tendit ad teſtamenti reciſſionem. 1) Obſerua vox querelae mitior eſt voce adctionis Voſſ- Inſtit. orat. L. I. c. 6. G. 2. 2) De origine huius querelae, quae ſine dubio ex reſponſis Prudenzum pe- tenda eſt, variae ſunt variorum opiniones. Vid. CV- IAC. Obſ. L. II. c. 21. et L. XIV. c. 14. CAR. LOVARDVS de orig. quer. inoſf ex L. Glic. Dreſd. 1762. 8. PETR. PITHOEVS ad collat. leg. Moſ. et Rom. in SCHVL- TING. iuriſpr. Antei. p 796. DVARENVSh. t. c. 2. in opp. p. I7I. BINKERSH. Obfſ. L. II. c. I2. SCHVI.- TING. 224 LIS. II. Trr. XVIII. TING. ad PAVLI rec. ſent. L. IV. Tit. VIII. §. 5. p. 408. WESTENBERG. in D. Marco p. 214. g. 364. ANioma primum. I. Praeſupponit guerela inoſicioſi perſonam, cui da- tur LEGITIMA. Eſt autem haec legitima, certa bonorum pars certis perſonis neceſario relinguenda. De quatenendum: 1) Eam inuentam videri ad imitatio- nem quartae Fulcidiag a). 2) Eius quantitatem iure nouiſſimo eſſe tertiam bonorum partem, ſi quatuor vel pauciores; dimidiam vero, ſi plures, quam quatuor adſint, quibus competit, perſonae 5). 3) Eam com- etere primo LIBERIS, deinde, his deficientibus, PA- RENTIBVS, et vltimo loco, ſi nec parentes adlint, FRATRIBVS et SORORIBVS, modo turpis perſona ipſis praelata ſit. Ergo reliquis, ultra fratres ſoro- reſue, cognatis nulla datur legitima, ideoque nec uerela. ) 4) Eam liberis et parentibus titulo HO- NORABILILſeu HEREDITARIO relinqui debere; fra- tribus vero et ſororibus QVOCVNQVE titulo relin- qui poſſe; d) quod propter ius adertſcendi notandum. 5) Eam onere aliquo grauari non poſſe e). 6) Iure nouiſſimo fufficere, eius partem reliquiſſe, cum, quod ei deeſt, condictione EXN PLETORIA peti Ppoſſit. ) a) cf. SCHVLTING. ad PAVLI rec. ſent. L. III. T. VIII. §. 3. p. 281. b) Nov. 1S. c. z. vbi in fine Iuſtinia- nus addit: boc (augmentum legitimae) obſeruando in OMNIBVS perſonis, in quibus ab initio antiquae quar- zae ratio de inoſfcioſo lege decreta eſt. Quae verba no- ta contra VINN. S. 3. b. t. cf. HVBER. prael. Inſt. h. t. n. II. c) pr. G. 2. I. h. t. I. 21. 27. C. h. 1. Quae zurpes perſonae ſint tradit THEOPHIL. paraphr. b. r. §. XI. HARMENOPVL. promzuar. iur. L. V. Tit. 6. 6. 2. IAC.: GODFR. ad l. 1. C. Theod. b. à. d) Nov. 115. 1i.. Hale Gott Mer FI. I jur. legi 110 DATIO dica (9 meogtum Vnde ee mis, gu loco erl dunt. gue, an ſiſunt Pati per Poſterio Pollunt vel tete tis. d) tre erl 10 TV lunt Wüti t⸗ letitti tellanen pubern lui da. lerta la. De nitatio. nn iure uatuor. Iuatuor neom. 1, PA-. adint, erſona 8 ſoro⸗ ne nec 0 HO. refu. Nrelin⸗ ndam. ) lore cum, peti I. VII. uſtinia⸗ ndo in e auar. erba 10⸗ Intt. h. . Quae Pbr. b. t. 6) Nov. . PDEFE INOFFICIOSO TESTAMEN TO. 225 nz. c. 2. pr. er c. 4. pr. de TOVLLIEV collect. n. 9. e) I. 30. 32. C. h. z. STRXYCKII diſſ. de grauamine legitimae. Halae I702. de SENRENBERG. diſſ. de grav. legit. Cott. 1738. †) §. z. J. I. 30. 32. C. h. t. de CRAMER Wezl. NWebenſt. Theil i5. u. 72. Cet. cf. CL,AVD. CHI- Fl. ETIVS de port. legit. in OTTON. thes. T. V. W E- STENBERG. de legit. in Opp. T. 1. PVFENDOkRF. obſ. jur. zniv. T. IV. obl. 76. ZEPERNICKII difl. biſtor. de legit. parentum, Halae 1773. §. 365. Aioma ſecundum. II. Querela inoſſicio ſi datur pronter iniuftam EXHERE- DATIONEM; quod tamen de exheredatione in ſpecie dicta (§. 320) intellige; namque praeteritio teſta- mentum reddit nullum, niſi ſit loco exheredationit. Vnde competit haec querela: A) LIBERIS I. a matre praeteritis, tam legiti- mis, quam illegitimir a), quia praeteritio matris eſt is patris, et illegitimi matri ſucce- loco exheredationi dunt. Nam quoad liberos a patre praeteritos diſtin- gue, an ſint legitimi an illegitimi. Priores praeteriti, ſi ſunt ſui, teſtamentum reddunt nullum; ſin emanci- pati, petunt bonorum contra tabulas poſſeſſionem . Poſteriores teſtamentum patris impugnare plane non poſſunt e). II. Liberis a palte ex iuſta quidem, ſed vel teſtamento non inſerta, vel alſa cauſa ezshereda- tis. d) Nam ſi vel ex nulla plane vel ex iniuſta a pa- tre exheredentur, teſtamentum eſt nmullum. III. POSTVMIS exheredatis, qui nulla alia vei a ſtione poſſunt e). IV. PL-ENE adoptatis contra pvatris ad- optiui tellamentum, ſi conſtante adhuc adoptione ex- heredati ſint. V. MINVS plene adoptatis ratione teſtamenti patris naturalis f.) VI. ARROGATIS puberibus; impuberes enim per actionem familiae er- ciſcun- 226 LIB. II. Trr. XVIII. ciſcundae quartam, quam dicunt, Pianam petere de- bent. g) B) PARENTIBVS in genere, ſi a liberis, de- ſcendentibus orbatis, praeteriti vel exheredati ſint. ) In ſpecie vero: 1) MATRI competit querela quo- ue contra teſtamentum illegitimorum i.) 2) PA- TRI ea datur æ) contra teſtamentum filii in adoptie- nem minus plenam dati, O&O) contra teſtamentum filii plene adoptati et arrogati. ) C) FRATRIBVS SORORIBVSque, deficienti- bus defuncti liberis parentibuſue, ſi perſona turpis in- ſtituta ſit. 2) In genere nota regulam: Quotier per- ſona, quam teftator NON habuit in POTESTATE, ratterita aut exheredata eſt, totier teſtamentum eſt INOFFICIOSVM. m) a) F. 7. I. de exrbher. lib. l. 29. §. 12. F. l. 1I5. C. b. . b) pr. et §. 3. I. de exber. lib. e) l. 29. §. 1. F. . d) An teſtamentum cauſa exheredandi non inſerta nullum aut inofficioſum ſit, controuertitur. Vltimum tamen ſtatuendum videtur ex ipfis Nouellae 115. c. 3. verbis, vbi non omnia teſtamenti capita, quod tamen fit in teſta- mento nullo, I. 17. ff. de iniuſto teſtam. I. 29. C. de fideic. ſed ſola hberedis inſtitutio corruere dicitur. En ipſa verba: Nue igitur omnes ingratitudinis canſas, ſiue certas, ſiue vnam parentes teſtamento INSERVERINT,. et ſcripti heredes certas vel vnam veram eſſe monſtrauerint, teſtamentu; ſuam habere Ermitatem decernimus. Si au- tem HAEC Ci. e. ſi vel nulla cauſa inſerta vel vera mon- ſtrata fuerit) obſeruata NO N' fuerint, nullum exhbere da- tis liberis praeiudicium generari, ſed quantum ad IN- STIITVTIONEM HEREDVM arztinet, teſtamento eua- cuato, ad parentum bhaereditates liberos anquam ab inte- fſtato peruenire. Si vero contigerit in tali teſtamento lega- ta aut fidei commiſja relinqui vel quaelibet alia capitula legibus conceſſa nominari, ea OMNIA iubemus ADIM- PLERI. cf. VINNIVS a pr. b. t, et in Sel. quae L. II. Cc. 21. III. R9), Vlus febrt SIDlAnl. vel emane tefitif e) E prorß fione tomn res ) 2 to intra vel alia runt. /) rs ſerittl enim, terea verd cet nn ) pr. 1 en edi lune In, pa 60. fe de. . de. ſint h) 4 quo. A optie. n kli cjenti. Vir in. ier er. ATE, unn eſ ) nullum Ntamen ,verbis, intelta⸗ 9.C. de nr. En 16; ſue ENNI, rouenii, Gan⸗ amon- herede - 4 IN⸗ 1to ed⸗. ab inie Cupitili DE INOFFICIOSO TESTAMENTO. 227 c. 21. HVBER. ad zit. exber. lib. in f. van de POLL. de exher. lib. c. 19. ſeqq. diſſenn. THOMAS. in nouo ad- dit. ad HVBER tit. laud. §. 2. REINHARDT vermiſch- 7e Arbrifft. 2. B. 2. Stück, n. 2. aliique quos laudauit HOEPFNER. comm. ad Inſt.] §. 525. e) H. 2. inf. I. h. z. ibigque VINN. f) §. 2. I. H. t. I. 10. pr. H. 1. 2. C. de adopr. g) l. F. ſ. b. z. h l. I. . 14. V. h. t. ¹) . 29. §. 1. F. b. 7. k) l. 10. pr. S§. 2. 2. C. de adopt. 1) BOEHMERI diff- de quer. inoff. frarr. in Elect. iur. civ. T. I. De controuerſia, an et vierinis et contra ſpurios haec quaerela detur, in Pandectis. m) PVFFENDORF. Ob/. iur. T. IV. Obſ. 76. §. 366. ANioma tertium. III. Querela inoffcioſt nititur FlCTO FVRO. RE4);. Quapropter pro odioſa habetur, eiusque vIus rekriktus eſt. Vnde A) Ea eſt ablio tantum SVB- SIDIARIA ). Hinc non datur: 1) liberis vel Jſuis vel emancipatis vel poſtumig, qui agnaſcuntur, prae- teritis c). 2) arrogatis impuberibur d). Vnde B) Ea pratſcribitur QVINQVENNIO ab hereditatis adi- tione computando e=). Excipiuntur tamen: 1) mino- res f.) 2. et maiores, qui vel ex iuſto impedimen- to intra quinqnennium querelam non mouerunt 9) vel alia actione ordinaria prius vſi ſunt et ſuccubue- runt. ) C) Ea non tranſit ad HEREDES; miſi he- res ſeriptus intra tempus legitimum non adierit. Tunc enim, ſi heres ſuus de inofficioſo quaeri poterat, in- terea vero deceſſerit, ad eius poſteritatem querela, li- cet non praeparata, tranſit; ſin extraneur, non niſi praeparata actio tranſmittitur. i) a) pr. I. h. t. ALTESSERA de fiät. iur. Tract. I. c. 26. ex, edit. EISENHARDT. Helmſt. 17690. 8. Alii tamen hunc furorem praeſumtum dicunt; ſed, quo verbo vta- ris, parum intereſt cf. III. PVETTMANNI diſl. ad L. 56. C. b. z. Lipſ. 1776. et in Eius aduerſ. iur L. I. c. 6. P 2 b) LIB. II. TrIr. XVIII. b) §. 2. I. b. t. c) l 23. ff. pr. h. t. l. i. ſf. de iniuſto zeſtam. l. vlr. C. de praeterit lib. obſtare videtur l. §. §. 2. ff. h. t. ſed cf. III. PVETTMANN. I. c. VOET. ad Pand. h. t. n. 20. d) l. y. G. 15. F. h. r. e) l. 8. §. 17 l. 9. f. I. 34. in f. C. b. z. Quod quinquennium ex edicdo Neruae et Titi, quo de ſtatu defuncterum poſt quinquennium quaeri vetabatur, et ex luſtris Ro- manorum deriuat ill. PVETTMANN. I. c. f) I. 2. C. in quib. cauſ. reſt. in inn. 9) l. 8. §. vlt. f. h.t. h) I. :6. C. h. t. ad quam itidem Vid. l. c. PVET'TMAN- NvVS. i) J. 15.9. I. J. J. Se J. 34. J. 36. J. 2. C. h. r. HVBER ad I. h. t. S. I4. Quae vero ſit praeparata actio docet l. 7. f. b. z. C. F. WALCHII. diſſ. de tranſitu querel. inoff. ad hered. Ien. 1772. §K. 367. Aioma quartum. . IV. Tlndit ad RESCISSIONEM teſtamenti a) Hinc heredis inſtitutio ſemper corruit, ſed quoad re- liqua teſtamenti capita diſtingue: ſi liberi vel parentes hac querela vſi ſunt, ea manent ſalua; 2) ſin vero fratres, ea cum heredis inſtitutione ſimul corruunt a). Ceterum qui in hac querela ſuecubuit, amittit lega- tum in illo teſtamento ipſi relictum b)- a) Nov. 115. C. 3. §. vlt. er c. 4. olt. De iure antiquo vid. 1. §. §. pen. J. 259. in F. J. h. r. b) I. F. §. 24. b. I. quod tamen iure nouo aliter eſſe ſtatuit OTTO ad b. 7. §. 5. et III. KOCHIVS Spec. comp. Pand. Med. 5§. Differentiae querelae nullitatis et inoſitioſt. Ex his omnibus patet, querelam nullitatis a querela inofficiofi potiſſimum differre ratione prae- ſeriptionis, éffebtus et tranſmiſionis ad heredes. §. 369. Cet Iit a). impuber 3) teſtatore renuntiau 3) ſ me Paratam 0 te hla ſ pr. 99 de li⸗ ck. d thes. Ei. 2EP tame et W diſl. ininſo⸗ 145 ET. ad dis mmium terum is Ro- 5 12. F. hr. MAN. C. b. 1. taacio runitu nti a) ad re- arente n vero unt .. t lega⸗ no id. 1. bel adh6́ led. 5. DE OFFICIOSO TESTAMENTO. 229 §. 369. Quando ceſſet quer. inoff. Ceterum ceſſat haec querela: A) Reſpetu LTESTATORIS: 1) ſi miler fue- rit a). 2) ſi pater in ſubſtitutione pupillari matrem impuberis excluſerit ). B) Ratione EXxHEREDATI: I) ſi ei mortuo teſtatore et nomine proprio vel expreſſe vel tacite renunciauerit c). 2) ſi quinquennium labi paſſus ſit à) 3) ſi mortuus ſit intra quinquennium et ante prae- paratam actionem, niſi heres ſuus adſit e.) C) Ratione qualitatis exheredationit, ſi bona men- te fabcta ſit .). a. 1) §. §. 4. F. l. 27. J. 2. F. I. 9. l. 27. C. h. t. vid ſupra g. 307. b) vid ſupra §. 348. c) l. 5. §. 20. J. 10. J. 1. l. 12. pr. I. 17. pr. I. 2. §F. 1. l. pen. §. 2. 2. J. 35. §. 2. C. h. t. d) §. 366. lit. B. e) F. 366. lit. CW. f) J. 1f5. F. de lib. et poſt. l. 12. §. 2. I. 47. pr. F. de bon. libert. Cet. cf. de tora hac doctrina RETES de ineff. teſt. in MEERM. thes. T. VI. SCHVLTING. diſſ. de zeſtam. reſciſſ. in Ei. diſſ. acad. Vol. l. SICCAMA de iudic. centumv. edit. ZEPERNIKII. PETR. de TOVLLIEV colect. n. 5. Sunt tamen qui iure nouo querelam inofficioſi ſublatam et nouum remedium introduétum ſtatuant. cf. Cel. WOLTAER. in Obſ: Faſc. II. Obſ. 7. SCHNEIDT. diſſ. de quer. inoff. int. par et lib. exule Wirceb. 1778. —— —— — ebuWW: —— == TITVLVS XIX. D E HEREDVM QVALITATE ET DIFFERENTIA— §. 370. Contenta tituali. radtantur duae hoc titule quaeſtiones: I) De varia heredum qualitate II) de hereditatis ad- quiſitione. §. 371. 4A) De beredeum QVALIIATE. Heredes aut neteſſari dicuntur, aut ſui et ne- cearii, aut extranzi. I. NECESSARII heredes ſunt omnes ſerui. Ideoque ſic appellantur, quia ſiue velint, ſiue no- lint, omnino poſt mortem teſtatoris heres fiunt. So- lebant enim, qui facultates ſuas ſuſpectas habebant, ſeruum inſtituere, vt, ſi creditoribus ſatis non fieret, potius eius heredis bona quam ipfius teſtatoris a creditoribus poſſiderentur, vel diſtraherentur. §. 1. I. h. f. II. SVI ET NECESSARII heredes ſunt, defi-· niente Iuſtiniano, liberi, qui in poteſtate morientit fue- runt, ſiue ſint naturales, ſiue adoptiui, fiue legiti- mati. a) Sed obſerua, heredes ſuos in ſpecie dici: . . I. Ra- N II 1. tgl te 9 poſtt r0s Pery II. natos,1 tigntur nepotes tes viuO mortuo non ſa ſient, ſunt au to et rede ſer ditatin lium ſu gei eſt erheree teſtame qvibus aſtencht liberos ten e tris, on Patria Pater ) De tis al. et ne⸗ ſmui. ne no⸗ nt. 50. ebant, ſieret, foris K1. tir ſu⸗ bici: I. N- DE IIEREDVM QGVALITATE ET DpIFFERENTIA. 231 I. Ratione PATRIS: 1) liberos iam natos in poteſtate patris tempore eius mortig conſtitutos b) 2) poſtumos a patre non emancipatos c). 3) libe- ros perpetuo furioſos, licet ſui iuris fuerint d). II. Reſpectu AVI: 1) nepotes viuo auo et patre natos, ſi pater eos non antecedat i. e. ſi pater vel eman- cipatus ſit, vel alio modo deſierit eſſe heres ſuus,; 2) nepotes viuo auo ſed mortuo patre natos; 32) nepo- tes viuo auo conceptos, ſed praemortuo patre et poſtea mortuo auo natos. Nam ſi praemortuo auo nati fint, non ſunt ſui heredes aui, quia pater eos antecedit, ſicut, ſi et concepti et nati ſint poſt aui mortem non funt aui ſui heredes; “) 4) nepotes, qui exhereda- to et poſt auum mortuo patre, mox deficiente he- rede ſcripto, proximi agnati fiunt aui tempore here- ditatis deſtitutae. †) v. g. Auus meus exheredauit fi- lium ſuum, qui eſt pater meus, et inſtituit Caium, qui eſt extraneus. Auus decedit, poſteum pater meus exheredatus quoque decedit. Poſtea Caius deſtituit teſtamentum; nunc ego fio heres ſuus aui mei. Ex quibus intelligitur, non eſſe heredes ſuos: 1) omnes aſcendentes et collateralei; 2) ratione patris, omnes liberos emancipatos, exceptis iis, qui per dignita- tem e patria poteſtate exiere g); 3) ratione ma- tris, omner omnino liberos, quia mater nan gaudet Patria poteſtate; 4) ratione aui omnes nepotes, quos pater antecedit E). ) H. 2. I. h. t. G. 2. I. de hered. quae ab. int. b) §. 2. I. b. t. c) §. 2. I. de hered. quaesb int. l. 1. §. 2. de ventre in poſſ. mitt. d) §. 2. 1. eod. I. vlt. §. 2. C. de cur. fur. e) G. 2. I. b. z. G. S. I. de ber. quae ab int. f) §. 4. et 7. I. eod. l. 7. F. vnde lib. CONTIVS de he- red. et bon. poſſ. in opp. p. 292. g) Nov. Sr. c. 2. h) §. 2. 3. I. h. t. P 4 §. 372. 23 2 LIB. II. Trr. XVIX. §. 372. Cur liberi ita nominentur? Hiie liberi ideo heredes SVI appellantur, quia ſunt heredes domeſtiti, et viuo adhuc patre domini bonorum quodammodo exiſtimantur a). NECES- SARlII vero dicuntur, quia, ſiue velint fiue nolint, heredes tam ab inteſtato, quam ex teſtamento ſiunt. b) a) §. 2. I. b. t. HOTTOM. L. IX. Olſ: IO. RAEVARD. varia n. 8. A COSTA ad pr. h. t. GALVAN. de vufr. c. VIII. §. 13. b) §. 2. I. h. z. §. 373. De iure ſHwi. Propterea vero, quod liberi ſui quaſi domini viuo patre habeantur, gaudent quoque, quod heredi- tates attinet, iuribus nonnullis praecipuis prae ce- teris heredibus, quae iur SVI (ſeu, vt male dicunt, zur ſuitatie) dicuntur. a) Ad quod potiſſimum per- tinet, quod ſint ipſo iure heredes, vnde regula: he- reder SVI tranſmittunt hereditatem NON aditam. 5) Attamen hereditatis poſaſſionem adquirere ſibi de- bent. c) 2) I. I. §. pen. ſr. de agnoſc. lib. p) g. 2. J. de her. quae ab int. c) lI. 22.) pr. W. de adq. poſ. STRAVSII. diſſ. de berede ipſo iure non poſſid. Vit. §. 374. De beneficio abſtinendi. Propterea porro, quod liberi ſui ſimul ſint he- redes nece ſarii, ii non poterant repudiare pater- nam hereditatem; hinc et ad omnia patris debita ſoluenda obligati erant, licet eius hereditas eſſet inſol- N! Maetorl, 1icuiuf 7 po un heris ſen ſe in mniſt Fint a). Plius in quamuis 3) l.u. 30 ſe in anli RdN- 1716 alſten 540. Nota ! cunt trane here Lere II. D0 MIN iechi unt. libera et liare hen quia tomini Ecs. nolint, mento VAN. AN. E lomini eredi. e ce. icunt, n per. 2: he. m. 5) bi de⸗ . Auce t he Pater⸗ gebita ellet in/ol. DE HEREDEVM QVALITATE DIFFPERENTIA. 233 inſoluendo. Quod tamen, cum idurum videretur Praetori, introductum eſt beneficium ABSTINENDI, vi cuius liberi ſui hereditatem patris daumnoſam repudia- re poſſunt De quo porro nota: 1) impuberibus li- beris ſemper datur; at puberibus tunc demum, ſi nec ſe immiſcuerint hereditati, ncec ex ea aliquid amoue- rint a). 2) per hoc benefieium liberi ſui non am- plius ſunt neccſſarii, ſed fiunt voluntarii heredes; quamuis maneant heredes ſui. 5) a) I. 11. J. 77. H. 2. 9. F. de adquir. bered. b) G. L. BOEHMERI diſſ. de ber. ſuo ab beredit. abſtinente et ſe immiſcente in Ei. elect. iur. civ. T. 1. De quaeſtione, an liberi abſtentionem probare debeant vid. IOS. AVE- RAN. interpr. L. II- c. 9. et WAECHTLER in actis erud. an. 1716. p. 361. KOCHII difl. de hered. uis lad probat. abſtent. baud obligazis. HOEPFNER Com. ad Inſt. §. 540. Nota formulas loquendi: 1) abſtinere ab bereditate di- cuntur heredes SVI; ſed repudiere heteditatem, ex- tranei dicuntur. 2) immiſcere ſe bereditazi, aeque de heredibus SVIS vfurpatur, cum extranei ſe pro berede gerere dicantur. K. 375. Extranei beredes quinam? III. Extranei denique dicuntur hereder, qui nec DOMINICAE nec PATRIAE teſtatoris poteſtati ſub- iebßti ſunt. Hi et VOLVNTARII dicuntur, quia a li- libera eorum pendet voluntate, vtrum adire an re- diare hereditatem velint. P S B) De 234 LIS. II. Trxr. XVIX. B) De hereditatis ADQISITIONE et EEP- DIATIIONE. §. 376. Hereditatis aditio quid? Altera huius tituli parte agitur de aditione et repudiatione hereditatis ADITIO eſt alzus legiti- mur, quo heres declarat, je hereditatem acceptare. Quae, ſi verbis ſit, aditio in ſpecie; ſin fabtis, IMMIXTIO vel GESTIO PRO HEREDE dicitur. . vlt. I. b. t. De antiqua cretione cf. l. 27. C. de iure de- lib. HEIN. ynt., ant. h. t. §. I4. ſeqq. K VSTER. de- cretione. BESECKE comment. de, cretione, iure delib. et inuent. Halae 1773. K. 377. ANiomata de aditione. lIam nota, quae ſequuntur, axiomata: I. Adi- tio eſt declaratio mentis, et II. actus legitimus. III. Ea neceſſaria eſt heredibus extraneis. IV. Eius effe- Qus eſt, vt non ſolum tranfferat dominium, (non vero poſſeſſionem) ſed et V. Obliget heredem adeun- tem quaſi ex contractu. . §. 378. Axioma primum. I. Aditio hereditatis eſt DECLARATIO mentir. Ergo: qui non pottſt valide ſe DECLARARE, is nec ADIRE hereditatem poteſt. Quapropter adire non poſſunt: 2) furioſi et mentecapti a); hinc quoque 3) aditio vi et metu facto nulla eſt. ) 1 E0 ui KAR Il. fieri non Pro Jart .) 1. qul poſe Vlt. Atta⸗ RMAN. DVA ber. HAN Ill. NeIS. 373, di NONᷣ Pe tame reditate Omnner d 35 ane ſiencknt trankmni 4) Py. one et lutt. Quze, XTIO iure de. ER. de. e elib. I. Adi⸗ us. III. 8 ele⸗ (non adeun- munti⸗ i, net te non guoque DE HORDEVM GVALITATE ET DIFFERENTIA 235 a) l. vlt. §. O. 9. C. de fur. cur. BECKMANNI diſſ. de adquiſit. bered. dementi delatac Gott. 1772. b) MAR- KARTI interpr. L. II. c. 13. §. 379. ANioma ſecundum. II. Aditio eſt ACcTVS LEGITIMVS. Hinc ea fieri non poteſt 1) in diem 2) ſub conditione. a) 3) Pro parte 5) et 4) per procuratorem. c) a) I. 77. de R. I. I. Si. §. 2. F. de adq. hered. Sunt tamen, qui putent, iure nouo aditionem ſub conditione fieri poſſe; cf. LEXSERI Medit. ad Pand. Spec 370. Med. vIlr. b) 7. 1. 2. 5. V. eod. 2 l. 9o. pr. WF. eod. Attamen de hac re magna eſt controuerſia, cf. AVE- RAN. interpr. L. I. c. 12. CVIAC. oblſ. L. I. c. 34. FR. DVAREN. diſput. L. II. c. 27. et ad tit. ff. de adquir. her. FACHINAEI controv. iur. L. VI. c. 96. REIN- HARDI difl. de adit. bered. per procur. Halae 1720. §. 380. Axioma tertiunm. III. Aditio NECESSARIA eſt heredibus EXxTRA- NEIS. Suos enim heredes ipſo iure heredes eſſe G. 373. dictum. Hinc regula: Etraneus hereditatem NON aditam NON tranſmittit ad hereder. a) Exci- pe tamen 1) infantes, qui, licet ſui iuris ſint, he- reditatem non aditam ad patrem tranſmittunt b). 2) omnes deſcendentes, cuiuscunque ſexus et gradus, ab adſcendentibur inſtitutos, qui iterum ad ſuos de- ſcendentet hereditatem non aditam transmittunt, quae tranſmiſſio Theodoſiana dici ſolet e). a) I. vn. §. 5. C. de cad. toll. b) I. 175. C. de iure delibe c) 1. vn. C. de bis, qui aute apert. tab. §. 380. LiB. II. TIr. XIX. §. 381. Aioma quartum. IV. Aditio transfert DOMINIVM, non vero poſſeſionem. Haec enim ſpeciali adhuc facto adpre- hendenda eſt. l. 23. pr. F. de adq. poſj. §. 382. Axioma quintum. V. Aditione herez QVASI ex contrabtu obliga- tur, et quidem fideicommiſſariis, legatariis et credi- toribus hereditariis. Vnde regula: Qui non poteſt Je= OBLIGARE, is nec ADIRE poteſt. Quapropter non poſſunt adire: 1) filifamilias, niſi conſentiente Patre. a) 2) minores, (niſi cum curatoris conſen- Ju), qui tamen contra aditionem in integrum poſſunt reſtitui ?), 3) prodigi, niſi cum curatore &). 2) I. §. pr. §. 1. 2. C. de bon. quae lib. b) I. 7. §. 9. I. 21. §. 5. ff. de minor. I. 5. H. 6. C. de bon. quae lib. VOET ad. Pand. Tit. de adq. her. §. 26. 27. c) REIN- OLDI varia. §. 383. De beneficiis heredum. Cum igitur heres quoque obligetur ad debita defuncdti ſoluenda, conſequens eſt, eum, ſi heredi- tas non ſuſficiat, ex propriis bonis ſoluere iure ſtricto debere. Verum ex aequitate duo heredi data ſunt beneficia; alterum a Praetore, quod ius deliberandi; alterum a Iuſtiniano, quod beneficium inuentarii ap- Pellatur. §. 384. 4) liree her. ſerua iar 1 gat, utr heredita II. rum, ſi poſſideut petitio Figetar . deoque Ureat 11 Vtrum ft Vvero Vlt tionem heredita fepudiata tur d), mortuo, des trant uperfit II. nere! lerlita eNr pre. oblge⸗ credi. hottt ropter tiente Nnen. W 7. . Une ib. REIN. Gaebitu eredi⸗ ricto Lſunt rand; PE KEREDVM QVALITT ATE ET PIFFERENTIA. 237, §. 384. De beneficio deliberandi. A) Beneficium DELIBERANDI eſt 'ius heredis in vires hereditatis intra certum tempus inquirendi. Ob- ſerua iam, quae ſequuntur: I. FINIS huius beneficii eſt, vt heres intelli- gat, lueroſa an damnoſa, adeunda an repudianda ſit hereditas. II. TEMPORIS ſpatium eſt: 1) triginta anno- rum, ſi nemo aditionem vrgeat, et kZertiur aliquis poſſideat hereditatem, quia eo tempore hereditatis petitio praeſcribitur; ſin enim ipſe heres poſſideat, videtur potius hereditatis aditio res merae facultatis adeoque nulli tempori ſubiecta a). 2) ſi quis autem vrgeat aditionem, fatim heres declarare ſe debet, vtrum repudiare, adire, an deliberare velit ⁵). Quodſi vero vltimum elegerit, intra annum abſoluere delibera- tionem debet; e) quo lapſo, ſi ſe non declarauerit, hereditas ratione hkeredum ab inteſtato et ſubſtituti pro repudiata; ſed reſpectu creditorum pro adita habe- tur d). Herede vero deliberante intra hunc annum mortuo, tantum deliberandi temporis ad eius here- des tranſmittitur, quantum ipſi defunbto ex hoc anno ſuperfuit, quod vocant tranſmiſſionem Iuſtinianeam e). III. EFFECTVS eius eſt, vt heres omnia debita ſoluere teneatur, licet inuentarium confecerit aut hereditas inſoluendo ſit ). 238 Trr. II. LIB. XIX. a) l. F. C. de iure delib.ef. de TVOLLIEV in collect p. 137. b) Alii putant, heredem ſe tunc intra aunum poſſe de- clarare, an deliberare velit; Vid. HOEPFN com. ad I. H. 548. c) Iure antiquo ſpecialiter vel a Praetore vel ab ipſo Imperatore impetrari ſpatium deliberandi debebat; ſed iure nouo ipſo iure licet per annum deli- berare J. 19. C. de iure del. Sunt quoque, qui duplex deliberandi tempus ſtatuant, cf. HOEPFN. Comm. ad I. §. 548. d) l. G. ff. de adq. ber.’ l. vlt. §. 14. C. de iure del. e) l. 29. C. eod. f) l. 22. §. 14. C. eod. Cet. vid IO. BALTH. WERNHERlI diſſ. de vſu benef- delib. Vit. 1720. §. 385. De benefcio inuentarii. B. Beneficium INVENTARlII eſt iur, quo heres, legitime fabto inuentario, non obligatur, niſt quatenut hereditas ſußfciat. Inuentarium ipſum eſt conſigna⸗ tio rerum aubloritate publica fabta. Iam nota: I. Vt legitime fiat inuentarium requiritur: 1) vt inchoetur intra triginta dies poſt apertas tabulas, vel poſtquam cognita fuerit heredi tabularum aper- tura, vel delatam ſibi hereditatem ab inteſtato co- gnouerit, numerandos; 2) vt conſignentur omnes res, quas defunctus mortis tempore habuit; 3) vtin. tra alios ſezwaginta dies perfitiatur; niſi heredes a lo- cis, in quibus res hereditariage vel maxima earum pars poſita eſt, abſint, quo caſu annu a morte te- ſtatoris ad conſummationem inuentarii conceditur; 4) vt conſcribatur praeſentibus tabulariis, legatariis, Jubſtitutir et creditoribue defuncti; 5) vt ſubſeribat heres, ſignificans et quantitatem rerum, et quod nul- la malignitate ab eo facta vel facienda res apud eum remaneant; 6) vt ſi heres literarum imperitus fit, ſvecialis, qui pro eo ſubſeribat, adhibeatur tabula. rius, 951 s, I gnolcun II. II. tes Vltra poſit er habita 20 dedit buit, , creditor trahere W. ßnplirtt pro her nem . P. 197. n. ad l. retore derändi n. deli- duplex mm. ad . 14. 0. C. eod. benef. leren, otttue Ur: 1) abulas, aper⸗ to eo⸗ onnet )ytin. 8 lo. earutm htte te⸗ elitur; tarüit, ſribat nul⸗ deum tur ſt, tabula. rius, DE HORDEVM CALITATE EV DIFEERENTIA. 239 rius, modo heres praeſentlbus, qui heredem co- gnoſeunt, teſtibus tabularium ſubſcribere iuſſerit. II. Dum confititur, heres non poteſt conueniri. III. Confelti inuentarii effectus eſt: 1) vt he- res ltra vires hereditatis non teneatur; 2) vt heres poſſit creditori vel legatario primum venienti, nulla habita prioritatis ratione, ſoluere; res hereditarias ad debita ſoluenda vendere; quod defunRus ipſi de- buit, ibi ſoluere, habita tamen, reſpecétui reliquorum creditorum, prioritatis ratione; Falcidiamque de- trahere a). IV. Ceſat hoc bencficium 1) ſi heres iam vel ſimpliciter vel cum ſpatio deliberandi adierit 2) fſi ſe prb herede geſſerit 3) ſi teſtator inuentarii confectio- nem prohibuerit. b) a) cf. omn. l. vlt. C. de iure del. by LEXSER. Spec. 92. Med. 3. et ſpec 464. Med. I. VOET. com. ad Pand. tit. de iure del. F. I5. Cet. cf. FVCHSII rr. de inuenrar. Kil. 1672. 4. ROESLINS Abhandl. v. Inuent. u. v. Erbtheil. 2. Aufl. Mannh. I780. S8. de AEMINGA diſſ an beres deliber. benef. inuent. vri poſſit Gryphiſw. 1773. ALTE- SERRAE recit. ad Tryphon T. II. n. I. 2. 3. HENR. HAHNII difſ. de benef. inuent. Helmſt. 1661. RVM- PFII diff. de' iure del. et benef. inuent. et viriuſque differ. Gort. 1777. §. 386. De repudiatione hbereditatis. Vidimus hereditatis adquiſitionem; iam de eius omiſſone. REPVDIATIO hereditatis eſt declaratio he- redis, ſe NON acceptare hereditatem. Ea quoque fit vel expreſſe vel tacite, veluti per praeſcriptionem aut 240⁰ LIB. II. IIT. XX. aut per falta, quibus alium pro herede agnoſcit. I0. IO. HENR. BERGERI diſſ. de omiſſ. hered. in diſſ. Sel. p. 999. rr f f f f f = TITVLVS XX. DE D E L E G A T IS. §. 387. Conne X i o. TP teſtamentis non ſolum hereditates, ſed et legata et fdeicommiſja relinquuntur, ideo de iis hoc et ſeqq. titulis agitur, loco quidem non ſatis ideo. §. 388, 3 Legatum quid? LEGATVM a) eſt commodum aliquod ſpeciale verbir direſtie vltima voluntate alicui relittum b) Ergo I. Leégatum ſemper eſt commodum, vnde nunquam damnoſum eſſe poteſt. c) II. Legatum eſt commo- dum ſpeciale, quod in eo conſiſtit, vt legatario ali- uid vel detur, vel concedatur vei pratſtetur, vnde vel res vel ius vel factum legari poteſt. Hinc legatarius eſt ſucceſſor ſingularis, licet partem abſolute certam hereditatis (partem, vt dicunt, quofam) acceperit. III. Legatum relinquitur verbis direblie, quo ipſo a fi- deicommiſſo differt; IV) Legatum relinquitur vltima voluntate. a) MXLII difſ. biſtoria legat. Lipf. 1731. RETES com. de leg. et fideic. in MEERM. theſ. T. VI. RA MOS ad lib. 7. 7. 4. Hag i e. REN 110 rellit NVS ment het. ab li IAC. LIVS Cu haec ver nudis ve lepari po ) nudis 4 ui non LEGAI B) ſiue ſint A viar 4 ratione, Udta: 1 iluunnia⸗ n ege rhn in il. gate hoe et ſrtig Ergo nquam ommo⸗ rio Ali⸗ de vel tarins ertan perit. loaf⸗ vlina cotn d a 1. . DE LFGarIS. 241 . de leg. er Ed. ibid. T. VII. b) Aliter VLPIAN. TFragm. Tit. KXIV. §. I. Legatum eſt quod legis modo, (i e. imperatiue), zeſtamento relinquitur. Aliter FLO- RENTINVS in I. 216. pr. de leg. I. Legatum eſt DEIIBA- TIO bereditatis, qua teſtator ex eco, quod vniuerſum hbe- redis foret, alicui quid collauum velit. Aliter MODESTI- NVS in l. 536. de leg. 2. Legatum eſt DONATIO zeſta- mento relicta. Aliter denique IVSTINIANVS §. 1. I. b. t. Legatum eſt donatio QVAEDAMa defuncto relicta, ab herede praeſtanda. De quibus definitionibus cf. CV- IACG. parat. ad Dig. de leg. l. A COSTA et MARCI- LIVS ad y. I. I. h. t. c) l. 32. J. Mand. De modo legandi. Cum igitur legata vltima relinquantur voluntate, haec vero vel teſtamento ſolenni, vel Codicillis, vel nudis verbis poſſit declarari, ideo et fripliti modo legari poteſt: A) Solenni teſtamento B) Codicillis C) nudis verbis. A) SOIL-ENNI TESTAMENTO. Hincregula: qui non poteſt TESTAMENTVM CONDERE, is nec LEGATA relinquere pottſt a). B) CODICILLIS coram quinque teſtibus factis, ſiue ſint ſeripti ſiue nuncupatiui. Excipitur legatum ad pias cauſas relictum. ) C) NVDIS VERBIS i. e. nuda defuncti decla- ratione, ſolo praeſente herede, facta. De qua re nota: 1) is, qui legatum petit, prius iuramentum calumniaz praeſlare debet; 2) heres deinde aut ſol- vere legatum, aut iurare debet: ſe nihil æudiuiſſe, de- funktum legatum reliquiſſe. e) 242 LIB. II. Trr. XX. 2) l. 2. I. iig. pr. G. 1. de leg. z. Hinc repete, quae ſupra ad tir. qui teſt. fac. poſſ. dicta ſunt. by I. H. BOEH- MERI diſſ. de priuil. Iegat. ad pias cauſ. in Ei. Exerc. ad Pand. T. V. c) §. vlt. I et lI. vlt C. de pdeic. HA RB- RECHTI difſ. de remedio leg. vlt. C. de fideic. in Ej. diſſ. Vol. II. KAESTNERlI dift. de vſu et agequit. vlt. C. de fdeic. LEXSER. Sec. 40t. GMELIN und ELSAESSERS gemeinnütz. iur. Beob. I. B. n. 19. 3 §. 390. Quae boc titulo tractentur? Iam videamus A) A quo legari poſſit B) Cui va- lide legata relinquantur C) Quid legari poſſit D) Quomodo relinquantur E) Effectus legatorum. §. 391. A quo legari poſſit? A) Legari poteſt ab omnibuc, ad quos ALIQVID e DEFVNCTI BONIS peruenit a). Hinc recte lega- tur: 1) ab herede; b) 2) a coherede ad ſoluendum praelegatum; 3) ab ipſo legatario, modo non plus oneretur, quam honoratus eſt; ec)] 4) a ſubſtituto; ) 5) a mortis cauſa donatario; e) 6) a adebitore; F) 7) a creditore pignoratitio g). a) Ab aliquo legare eſt, praeſtationem legati alicui iniun- gere. b) Exceptio eſt in l. 1. J. g. I. 2. 1. . C. 2. de leg. 2. c) pr. J. 1. I. de ſing. reb. per ſdeic. Olim quidem a legatario legari non poterat, bene vero fdei- committi. Sublato vero iure nouo legatorum fideicom- miſſorumque particularium diſcrimine, nihil, quo mi- nus hodie a legatario legari poſſit, impedit. d) Ex- ceptio eſt in l. 41. J. 3. F. de teſtam. mil. l. 24. C. b. z. e) 1. 77. F. 1. de leg. II. f) lJ. 77. de leg. I. 2) l. 1056. H. 13. de leg. 14. 3 7 5 §. 923. 5) AX . Cayax Valet l temport gati et ditidnis cipe tan tum ine 3) Heo pta ſit a) K: e MA CHI dle r PAN de 2. ¹. 0. TEM 9 Hinc no tum inut kxemtae, Kheatun 4 4. Gnn. e ſupta B0E. ere, adl HARß. 0. 4de SSERS. 4 Cui ve⸗ lit D) ID * lepa: endum n plus to; 4) 907 miul⸗ ſ.1 1 Olim. 1o fli⸗ eicom⸗ uo mi⸗ 4)Ex- leg. ſi⸗ 93), . „7 DE LEGATIS. §. 392. Cui legari poſßit? B) Legari poteſt ei, qui HEREDITATIS CA- PAXNX eſt, licet ipſe teſtamentum facere non poſſit a. Capax vero ſit legatarius neceſſe eſt tempore 1) le- gati relii, nam ſi poſtea demum capax factus ſit non valet legatum propter regulam Catonianam; 2) tempore mortis defuncti; 3) tempore agnitionis le- gati, et 4) tempore eiſtentis, ſi qua adiecta ſit, con- ditionis “). Ergo incapati non recte legatur; ex- cipe tamen: 1) legatum alimentorum c); 2) Lega- tum incapaci ita relictum, vt id capaci reſtituat; d) 3) ſi conditio: /i quando capax faltut fuerit, adfcri- Dta ſit e) a) §. 24. I. h. zt. Hinc repete, quae ſupra tit. de hered. inſt. dicta ſunt. b) arg. §. 4. I. de bered. qualitat. MAIANSII difſ. de reg. Car. in diſſ. T. II STRAV- CHII diſſ. de reg. Cat. Tenae 1715. FR. BAI-DVINVS dereg. Car. adi. dift. Strauch. ab HAMBERG. editae. PAVLI difſ. de reg. Cat. Vit. 1769. c) l. II. 27. F. de alim. leg. d) I. A0. de leg. I. l. 49. S. pen. de leg- 2. l. 71. de V. &. e) l. 51. Pr. de leg. II. §. 393. Quaenam res legari Zoſſint? C) Legari poſſunt omnes res, quaz VTILITA- TEM praeſtant, ſimulque exiſtunt in COMMERCIO. Hine nota: 1) rei, commercio planz exemtae, lega- tum inutile eſt, et 2) rei, ſolius legatarii commercio exemtae, certe ad, hoc vtile eſſe videtur, vt acſtimatio debeatur. WDw §. 4. I. b. r. I. 39. §. 7. l. 40. I. 114. H. 5. de leg. I. &.. omn. III. PVETTMANNVS Aduerſ. L. I. c. 3. 2 „ 244 LrB. II. TIT. XX. §. 394. Varia legatorum genera. Sed cum res, quae legantur, diuerſae qualita- tis eſſe poſſint, hinc et varia dantur rerum legata, quorum nonnulla ſpeciali aliquo gaudent nomine, reliqua vero eo deſtituuntur. Ad priora potiſſimum pertinet legatum 1) arbitrii 2) partitionis 3) diſtri- butionis 4) liberationis 5) debiti 6) nominis 7) ge- neris 8) electionis ſeu optionis 9) ſpeciei 10) prae- legatum 11) dotis 12) praelegatum dotis 13) legata pia. Quorum cum luſtinianus in hoc titulo fecerit mentionem, ideo de iis hoc loco pauca addamus. Nota: Olim quatuor modis legabatur: I) Per VINDICATIONEM, i. e. quando teſtator res proprias legabat. II) Per DAMNATIONEM, quandoe teſtator heredem damnabat, vt rem, licet alienam, vel factum legatario pr aeſtaret. III) SINENDI modo, quando heres damnabatur pati, vt legatarius certam rem, ſiue teſtatoris ſiue heredis, ſibi ſumeret. IV) Per PRAECEPTIONEM, quando beredi praeter por- tionem bereditariam res praecipua relinquebatur. Ce- terum haec legata praeter ſolemnia verba ſin multis aliis differebant, vid. CAII. Inſt. L. II. Tit. 5. PAVL. rec. ſent. L. III. Tit. VI. § 7. I0. II. VLPIAN Fragm. Tit. XXIV. vbique SCHVLTING. Add. MERILL. Ob- ſerv. L. VI. c. 32. qui ſedecim differentias recenſet; quas tamen Iuſtinianus, quatenus inanibus ſubrili- tatibus nitebantur, ſuſtulit l. I. C. commun. de leg. §. 395. . herecit TE v NyNAs le ll .pN tarins Fa the C 4 vid. l. I Qu le buendn WV. ob lalita. gata, omine, nmu Ciſkri. 7) ge⸗ prae- legati leeerit mus. tor res eredem gatatio zui jt dis, ſbi leter dor⸗ r. Ce⸗ 1 multis PAVI. Haom. l. Ob. enſet; ſibiſ – DE LEGATIS. 245 § 395. Legatum arbitrii quid? I. Legatum ARBITRII eſt, cuius pracfiotio in heredis arbitrium non abſolute, ſed vel CONDITIONA- TE vel ALTERNATIVE vel tantum quoad TERMI- NVM S8OLVTIONIS collata . vid. l. 43. §. pen. de leg. I. l. 16. de ley. II. I. II. §. 7. de leg. III. J. 3. §. 2. F. de ann. leg. WALCHII difſ. de legato in beredis arbitrio collato. lenae 1761. §. 396. Legatum partitionis quid? II. Legatum PARTITIONIS eſt, Ju0 legatariut PARTEM hereditatir vel bonorum accipit, vnde lega- tarius Partiariur dicitur. vid. FH. 5. 1. Ke Fc⸗ bered. . 5. §. vlt. J. 9. Fr. de- leg. II. I. 164 de V. J. VI-P. Fragm. tit. XXIV. J. 25. vVOOR- DAE diſſ. de leg. partit adiect. eius coment. ad L. Falc. CHIFLETIVS de fideic. L. II. c. 4. in OTTON. theſ. T. IV. ALEX. TVRAMINVS de exaequaet. legat. Cap. II. n. 4. ſqq. STRXYCKII Vg. Mod. Pand. h. t. §. 4. IO. LVD. CONRADI difſ. de leg. parz. Lips. 1756. §K 397. Legatum diſtributionis quid? III. Legatum DISTRIBVTIONIS appellamus, quo heredi certa quantitas inter certas perſonas diſtri- buenda iniungitur. de PVFFEND. Obſ. iur. un. Vol. IV. obſ. 4. 4². §. 398. De legato liberationis. IV. LIBERATIONIS legatum eſt, quo debitori, quod debet, legatur. Id quod duplex eſt 1) cum teſta- Q3 tor 246 LiIB. II. TIT. XX. tor vel ſuo vel heredie ſui debitori, quod debet, le- gauit a). 2) cum debitori alieno debiti liberatio- nem relinquit 5). VTRVMQVE relinquitur vel erpre vel taci- te, vel quoad totum debitum vel eius partem d). De PRIORI vero in ſpecie nota: 1) relinqui- tur aut ad tempur et quoad ſolam debitoris perſonam; aut in perpetuum et ſimul quoad debitoris heredes e). Si prius, liberatur debitor oppoſita doli exceptione; ſin poſterius, aeque exceptio doli competit, ſed pot- eſt quoque pignora et chirographum repetere †/); 2) euaneſcit, debito ab inſo defuncto 0 ſine neceſſitate exaclo g). “ De POSTERIORlI in ſpecie obſerua: quod he- res aut ipſe, quod legatarius debet, ſoluere eius cre- ditori, aut legatario, qued is ſoluit, reſtituere debeat. 2) G. 13. I. b . b) L. §. pr. F. de lib. lIeg. c) v. g legato chirographo, non vero legato pignore I. I. .. . 1. 3. H. I. F. eod. d) I. 7. pr. f. de lib. leg. J I. F. §. 1. 3. F. eod. f) §. 13. I. h. t. J. 3. §. Z. l. 22. F. de lib leg. g) l. 21. F. eod. I. ii. O. 12. 13. de leg. III. CRELLII diff. dgernn liber. ſpont. ſolut. non extingui adl. n. H. 3. de leg. III. in Ej. diſ. Faſc. VII. . §. 399. Debiti legacum quid? V. Debiti legatum eſt in genere, quo creditori, guod petere poteſt, legatur. Id quoque eſt duplex, vel PROPRII vel ALIENI debiti. Priur adeſt, cum teſtator, quod debet creditori SVO, relinquit. Eius vtilitas varia eſt: v. g. quoad Probationen vel condi- tionem Conem ſonir t0 guoad al valet, 1 do verta adhue te Hiterit . ol tt 4) H ¹4 ꝗ” I 4 5 no VI iceben omnes Aliones legatari corem i heres 4 demon ſt vero he exallo rit, ²) eauerit. tarius Ceterur t, le. katio. ti. 1. ingi. nam; lere) tione; pot. 2) Utote dd he. ere⸗ kituere Nr.g. 1. § 1. ) 12 f. 1. III. iat. Citori, loler, ,tun Eius lonci· fionen DE LEGATIS. 247 ditionem diemue debito adiectum, (quod repraezſenta- tionir commodum dicitur) vel quoad exceptiones, vel uoad affiones creditori nunc competentes ?. Imo valet, 1) licet teſtator legatario nihil debuerit, mo- do certam quantitatem expreſſerit 5), 2) licet viuo adhuc teſtatore dies legati venerit, vel conditio ex- Riterit c). Poſterius vero eſt, cum alicui legatur, quod teſtator non ipſe, ſed TERLIVS debet O). a) H. 124. 1. h. t. I. 25. 29. de leg. I. b) I. 75 J. 1. de leg. 2. I. 25. Fr. de liber. leg. c) §. 14. L. b. t. IA C G0D0. PREDI com. ad I. 5. §. 1. de R. J. VINN. et HEIN. ad §. laud. d) vid. BERG. Oecon. iur. p. 29 1. ed. nov. §. 400. Nominis legatum quid? VI. NOMEN legatur, quando defunbkus, quod ſibi debetur, alicui legat. Cuius effe ctus eſt, vt heres omnes defuncto aduerſus debitorem competentes a Riones legatario cedere debeat a). Poteſt tamen legatarius immediate actionem vtilem aduerſus debi- torem inſtituere ?), a quo tamen ſi nihil acceperit, heres ad euictionem aon tenetur, niſi debitor tantum demonſtrationie cauſa adiectus fuerit &). Extinguitur vero hoc legatum, debito a teſtatore ſine neceſſitate exacto; niſi: 1) in fauorem ipfius legatarii Xege- rit, 2) teſtator pecuniam exactam vel iterum collo- cauerit, vel ad collocandum deſtinauerit, 3) lega- tarius probet, teſtatori non fuiſſe adimendi animum ). Ceterum ab hoc legato differt legatum chirographi. à) §. 27. I. H. 1. I. 44. J. 6. . 75. §. 2. l. 205. de leg. I. b) 18,8. C. h. . c) I. 27. J. 2. de leg. 3. d) l. 11. §. 13. et l. 64. de leg. 3. 4 F. 401. LIB. II. TrT. XX. H. 401. Legatum generis quid? VII. Legatum GENERIS eſt, quo alicui res ex genere aliquo rerum infimo legatur. Hinc obſerua: 1) legatum ex genere ſummo vel medio inutile eſt; at 2) quoad legatum generis infimi, diſtingue: aut continet hoc genus res, quae certos ab ipſa natura determinatos fines habent, v. g. agri, equi, boues; aut tales, quae fabto hominum conſtituuntur, vt do- mus, libri. Priori caſu valet legatum, licet teſta- tor tales res ipſe in bonis non hubuerit; at poſteriori caſu, ſi teſtator eiusmodi res anon reliquerit, inutile eſt. Quod vero electionem attinet, nota: 1) ſi teſta- tor nihil dixerit, electio eſt legatarii, 2) ſi teſtator tales res non reliquerit, electio eſt penes hkeredem 3) ſi teſtator electiònem in tertium contulerit, isque non elegerit, iterum legatarius eligit, 4) ſi teſtator de re certa ſenferit, eam tamen clare non expreſſerit, eli- git berer, 5) ſi teſtator electionem legatario diſerte dedit, eſt legatum optionie. §. 22. k. b. z. . 20. J. 37. H. z. l. 108. §. 2. de leg. I. I. l2. §. I. de opt. leg. l. vlt. §. I. C. com. de leg. G MELIN undELSAESSERS gemeinnütz. iur. Beob. I. B. n. 21. §. 402. Legatum optionis quid? VIII. Legatum OPTIONIS igitur appellatur, quo defunktur, genere legato, ipfi legatario diſerte ius eligendi dedit. Iam notandum eſt: 1) hoc legatum olim in ſe habebat conditionem: / legatarius IPSE optaſſet, ideoque ad heredem eius, non dum facta ele- ctione, legatum non trans ibat, quod tamen muta- vit Iuſfiniauus. a) 2) Optio adita demum hereditate fieri nata eſ. Fatin 2 ſi ei pie falko 4) ſin herecit Perieri legatan tuin h legitar Latarin tem : huec ſinir, Aterz Mior me, intal irer ey ſerna! le eſt; 6: aut natura bones; Vt G0. t tella ſeriori inutile telta. elkator en 9) ue non tde re it, eli⸗ iſort⸗ .1 h. MELIN n. 21. ellatur, rte iut atum IPSE la ele⸗ muta⸗ editate ſeeri — DE LEGATIS. 249 fieri poterat b) 3) Ea erat adur legitimus c) 4) Electa Jemel re legatarms non poteſt variare, niſi ex iuſta cauſa d) 5) Legatarius optimum ſibi poteſt eligere e) 6) Differt hoc legatum a legato generie P). a) §. 23. J. h. t. ibique VINN. et HEIN. b) I. 16. Fr. de opt. c) l. 77. de K. I. d) l. 4. 5. f. de opr. leg. e) l. 2. pr. ed. f) cf. VINN. ad h. t. §. 23. GEBAVERI tit. ff. de opt. leg. illuſtratus in Ei. Ex. acad. Vol. I. §. 403. Legatum ſpeciei quid? INX. SPECIES legata dicitur, quando res legata in INDIVIDVO (i. e. in ſpecie) a detunkto determi- nata eſt. Eius effetus eſt, vt dominium rei legatae ſtatim a morte teſtatoris tranfeat ad legatarium. Hinc ſi ea perierit CASV, nihil poteſt legatarius petere; ſi fatto ipfius HEREDIS, agſtimatio legatario debetur; a) ſin denique fatto TERIII, diſtingue: vtrum aute hereditatis aditionem legatique agnitionem, an poſt eam perierit. PRIORlI caſu, ſi tota peremta eſt, datur legatario actio doli aduerſus laedentem; ſin vero tan- tum deteriorata eſt, heres actionem Legis Aquiliae legatario cedere debet. POSTERIORI vero caſu, le- gatarius immediate ex Lege Aquilia aduerſus laeden- tem agit b) Quodſi plures res legatae ſint, et vna perierit, haec nota: 1) ſi omnes ſunt res principaler, ea quae Jupereſt, legatario cedit 2); ſin altera eſt principalis, altera eius acceſſoria tunc peremta principali, nonde- betur acceſſoria; At peremta acceſſoria, debetnr ad- huc, quae ſupereſt, principalis. e) Caeterum haec intellige de re legata viuo adhuc teſtatore peremta; 05 Per- 250 LIB. II. TIr. XX. namque ſi poſt eius mortem interierit, ſemper, quod ſupereſt, peti poſſe videtur ). a) l. 36. §. vlt. de leg. I. §. 16. I. b. -.. b) PAVLI rec. ſent. L. III. T. 6. § 9. J. 15. §. vlt. F. de dolo malo I. 13. §. vlt. l. 15. pr. F. ad L. Aquil. c) §. 17. I. h. z. d) arg. l. 12. G. de pecul. leg. §. 404. Praelegatum quid? X. PRAELEGATVM eſt, quod vni COHERE- DVM relinquitur. NIETO de prael. in MEERM. Itheſ. T. VII. HERTIII diſſ. de prael. in Opuſc. Vol. III. F. 405. Legatum dotis quid? XI. DOTIS legatum eſt, quod feminae INNV- PTAE in taſu ſubſecuti matrimonii, tanquam dor, lega- tur a). Ab eo igitur differt legatum, quo nuptiae tantum tanquam terminus ſolutionis adiectae ſunt, vel quod maſculurs accipere, debet, ſi certam feminam duxerit. a) J. 31. 71. §. 3. F. de C. er D. l. 21. et 41. G§. I. de iur dot. cf. VOET. ad tit. F. de dot. prael. S. 5§. STRVY- CKII caut. teſtam. c. 20. §. 35. NETTELBLADT. diſfſ. de leg. dotis conſtituendae, rec. Halae 1769. §. 406. Praelegatum dotis quid? XII. PRAELEGATVM dotis dicimus, quo ma- ritus VXORI dotem illatam relinquit. Quod fit vel . expreſje vel lacite; vel dum res ipſa dotalis vel ne- sunia loco eius legatur à). Vtilitas huius legati ſe perlerit ois, in aium 5) iter vxo 2 l. 1. . f. I relinuit nonico ek. I. . et ge 100 u ne gaud Ner lege TES NA, e aut 0 ſeciebe I ſue ſei W her⸗ I. Gde: A lepedu guod Ul ne., Malo l. 7. ll, Ny. legn. ptige funt, ninam le ilr 3IRY- l dil. 0 MId⸗ t vel pe- legati le DE LEGATIS. 25ͤ 1 ſe exſerit ratione probationis, tempore reſtitutionie dotis, impenſarum in dotem factarum et pabkorum do- talium h). Ceterum aliud plane eſt legatum iimpli- citer vxori relidum c). a) I. I. §. 5. 6. I. 3. 1. 5. J. de dot. prael. b) I. 1. §. 2. 2. l. 5. fF. eol. c) vn. §. 3. C. de rei vxor. act. §. 407. De lJTegato pio. XIII. Legatum PIVM eſt quod PIAE CAVSAE relinquitur. Id tam iure ciuili quam potiſſimum ca- nonico nonnullis gaudet priuilegiis. cf. I. H. BOEHMER. diſſ. de priuil. legator. pior. Spuriis et genuin. in Ex ad P. T. V. AB AEMINGA difſ. de eo quod iuſt. eſt circa leg. pia Gryph. 1767. §. 408. Regulae de reliquis legatis. Quae huc vſque vidimus legata, ſpeciali nomi- ne gaudent. Iam de reliquis in vniuerſum nota: Res legata aut iam EXISTIT aut FVTVRA eYſt, aut eſt TESTATORIS vel HEREDIS propria, aut ALIE- NA, aut COMMVNIS, aut LEGATARIO propria, auft OPPIGNORATA, aut ALIENATA. De quibus ſpeciebus in legibus haec ſancita ſunt: I. Rei PROPRIAE veI HEREDIS legatum valet, ſiue ſciuerit defunctus ſiue ignorauerit, rem vel ſuam vel heredis eſſe a) II. Quod legatum rei ALIENAE attinet, diſti- gue: A) ſi defuncus ſciebat, rem eſſe alienam, valet legatum, eo quidem effectu, vt ſi quid iuris fuerit te- ſtatori 25 2 LIB. II. TrT. XX. ſtatori in hanc rem (v. g. ſeruitus), hoc iur, non ipſa es, legatum cenſeatur; ſin vero nihil iuris habuerit, ip/a res legata videtur, quam heres aut redimere a domi- no, et praeſtare legatario, aut, ſi non poſſit redimere, forte quia dominus eam vel plane non vel immodico pretio vendit), aeſtimationem eius dare tenetur. B) ſin vero defunctus ignorabat, rem eſſe alienam, corruit legatum. Forſitan enim ſi ſciſſet alienam, non le- gaſſet; a) niſi vel æ) vrori aut proximae perſonae rem alienam legauerit c) β) vel heredi fiduciario prae legatum rei alienae reliquerit d) „) vel pater diuifio- nem bonorum inter liberos fecerit, vnique rem alie nam inſcius adſignauerit e) ) vel res aliena niae cauſae relicta ſit †) Ceterum legatarius probare debet, de- functum non igneraſſe rem eſſe alienam 9) Praeterea ſciendum: 1) ſi legatarius rei alienae dominus eius viuo adhuc teſtatore, ſed poſt teſtamen- tum conditum, factus ſit; ſi quidem ex cauſa emtionis, petere poteſt ab herede pretium, quod pro re lega- ta ſoluit. Sin vero ex cauſa lucratiua, nihil conſe- quitur, quia duaz cauſae lucratiuae in eundem hominem zandemque rem concurrere non pohunt 2). Si eadem res diuerſis teſtamentis a diuerſir teſtatoribus eidem lega⸗ ta ſit, intereſt, vtrum rem ipſam an eius aeſtimatio- nem ex alterutro teſtamento iam acceperit. Si prius, nihil ex altero teſtamento petere poteſt; ſin poſterius, rem ipſam quoque ex altero teſtamento petere non pro- hibetur; licet eius aeſtimationem iam acceperit. Se- cus ſi res cadem ſaepius eodem teſtamento eidem reli cta ſit ). IIID Re COMMVNI legata videndum, vtrum defuncdtus eam communem habuerit cum tertio ali- quo, an cum ipſo legatario. Si Fl ſie 1) um, ut nem 100 nem pra QVAT toto do⸗ ſetur. Fin legatari legatari lluae can ſederint relicli e non. P tionem nem leg ba atten io rem gotorii NVS n tantum NyII gnoc 60 e on ac NAM it 3) on ipſa rit in⸗ domi⸗ limere, moclico . B)ſin corruit non le. erlonae io pro⸗ Giuißo. n alie allſae t, de. Wenne amen. ntionit, e lega conle⸗ minem lem res lege⸗ imatio⸗ iprius, ſterius, onpto⸗ it, Fe⸗ relicla vtrum tio ali⸗ i DE LEGATIS. 253 Si PRIVS, ad verba teſtatoris reſpicie ndum. Nam- que 1) ſi defuntus iimpliciter dixerit: lego Caio do- mum, quam cum Meuio communem habeo: heres portio- nem ſocii imul aut redimere, aut eius aeſtimatie- nem praeſtare debet. 2) ſin vere dixerit: lego domum QVATENVS mea eſt, aut: lego domum MEAM, non tota domus, ſed pars tantum defuncti legata cen- ſetur. Sin POSTERIVS, diſtingue: 1) ſi defun Rus et legatarius eam rem ex cauſa lucratiua poſſederint, legatario portionis ſuae aeſtimatio non praeſtatur, ne duae cauſae lucratiuae concurrant. 2) ſin ex emtione poſ- ſederint, iterum diſtingue, vtrum tempore legati relicti emtio iam perfelta reſque tradita fuerit, aut non. Priori caſu legatum tantum valet quoad por- tionem teſtatorir, niſi is ſimul ius aliquod in portio- nem legatarii habuerit. Poſteriori caſu, iterum ver- ba attendenda ſunt: 1) ſi impliciter dixerit: lego Ca- io rem communem, heres quoque pretium portionis le- gatarii praeſtare debet 2), ſin dixerit: lego, QVATE- NyS mea eſt, vel: QVATENVS emi, legatum valet tantum quoad defuncti portionem.¹). IV. Legatum, quo legatario res SVA relinquitur, INVTIE eſt, niſi 1) vel defunctus vel tertius ius ali- quod in eam habuerit 2), res ſub conditione: ſi quan- do legatarii eſſe deſierit, relicta ſit. Qua conditione non adiecta legatum propter regulam CATONIA- NAM inutile manet, licet legatarius rem alienaue- rit; 3) res reuocabiliter tantum legatarii ſit ). V. De legato rei OPPIGNORATAE ſic habe: 1) ſi defunctus ignorabat, rem eſſe oppignoratam, a legatario luenda eſt, niſi æ) vel hanc vel aliam rem teſta- 254 LIB. II. TIr. XX., teſtator reli curus fuiſſet, ſi ſciuiſſet obligatam, vel 6ο) poteſt aliquid eſſe ſuperſtuum aere exſoluto. 2) Si ſciebat oppignorationem heres luere pignus debet, niſi æ) defun tus diſertit verbis onus luendi legatario impoſuerit, aut β) vniuerſitas legata ſit. 3) Si de- functus poſt teſtamentum rem lIegatam pignori de- dit, manet legatum, et herer iterum luere pignus de- bet. 4) Si res obligata a creditore diſtratta ſit, pre- tium heres exſoluere cogitur, niſi contraria defun- Gi voluntas ab herede probetur. ) VI. Si rem ſuam legauerit teſtator, poſteaque eam alienauerit, non corruit legatum, niſi cum ani- mo adimendi facta ſit alienatio. Hinc nota: 1) Si te- ſtator rem alicui donauerit, ſemper euaneſcit legatum 2) ſi eam ſine neceſſitate vrgente vendiderit, aeque infirmatur legatum, niſi legatarius probet, teſtatori non fuiſſe adimendi animum, 3) ſi neceſſitate vrgente alienauerit, manet legatum, et habetur pro legato rei aliena-, niſi heres probet, teſtatorem ſimul adi- mere voluiſſe legatum. m) VII. Res FVTVRAE quoque recte legantur, ſi- ve nondum in rerum natura exiſtant, ſed tâmen exi- ſtere poſſunt, (v. g. fructus futuri;) ſiue exiſtant qui- dem, ſed futurae ſunt teſtatoris. (v. g. hereditas fu- tura, vel res, quam libi teſtator adquiſiturus vel em- turus eſt). lam nota: A) quoad FRVCTVS futuros legatos 17) Vtrum ſimpliciter reli dti ſint (i. e. non adiecto fundo, ex quo praeſtari debeant) tunc indiſtintte de- bentur, 2) an fundus, ex quo praeſtari debeant, ad- Sebllur ſit. Tunc enim obſerua vtrum demonſtratiue an taxatiue (ſeu reſtriétiue) fundus expreſſus ſit. Prius fit R” e, cum Cutinent vinea fuctus et g⸗ (aio NIORNI nihilomin Vvel uihin N4 ceſleriten lum ſit e hereditat 00 cam non: condition 984 leic. 10. 0 Kf. GER 1. 6. 10 fe c. 1 Hl in, vel 0. 2) debet gatarig Fi de. dri de. ius de. 8 e- Gekun⸗ lenque m aui. te. gatum 46 ué latori genne legato 1l adi. Ur, ſ n exi⸗ t gui⸗ a5 fu⸗ l em. gatos jelto , de⸗ t, al. Fotiut Prius ⸗ e DE LEGATIS. 255 fit, cum fructus et fundus diuerſie propoſitionibus continentur v. g. Caio decem amphoras vini lego, quas x vinea Tſculana ſumet. Poſterius vero fit, cum fructus et fundus vna coniunguntur propoſitione. v. g. Caio decem amphoras vini ex vinea Tuſculana lego. PRIORI caſu quantitas fructuum legatorum definita nihilominus debetur, licet in eo fundo vel varum vel nihil naſcatur; ſecus in caſu POSTERIORI ). B) Quoad HEREDITATEM futuram: Si, de- ceſſerit ante eum, cuius hereditatem legauerat, nul- lum fit legatum; ſed manet ſi poſ eum deceſſerit et hereditatem adierit. C) Quoad REM ADQVIRENDAM: ſi teſtator eam non adquiſuerit, corruit legatum, quaſi deficiente conditione. Conditio enim oſtendit futurum quid 0). a) §. 4. II. I. b. t. J. G. §. §. de leg. II. . 25. C. de f- deic. b) §. 4. 1. h. t. I. 71I. O. J. de leg. 2. c) lI. 10. C. h. t. d) l. 72. F. ad Sct. Treb. e) I. 77. §. 5. de leg. 2. f) arg. l. 39. F. de fideic libert. BER- GER. Oecon. p. 292. nota- b. g) §. 4. I. h. z. h) I. 66. §. 5. de leg. 2. §. 6. J. b. t. COCCEII diſſ- de lega- to rei propr. et al. in diſſ. Vol. II. CVIAC. Obſ. L. XIV. c. 19. MAIANSII difſ. de leg. rei al. et ElVSD. diſſ. de probib. concurſu duar. cauſ. lucrat. in diſſ. T. I. HO- HEISEL. diſſ. de concurſu duar. cauſ. lIucrat in eand pers. Halae 1725. i) l. 5, §. vlt. de leg. I. H VBER. prael. ad Pand. h. t. n. 8. ſqq. VINNIVS ad §. 4. I. h. t. n. 3. k) §. 10. 1I. b. 1. l. 41: §. 2. J. 71. §. 5. de leg. I. VINNIVS, A COSTA et OTTO ad §. 10. I. h. t. MASCOV. de ſectis Sab. et Proc. 1) §. 5. I. h. r. l. 15. ſFf. de dote prael. l. 3. C. b. t. I. 6. C. de fideic. l. 57. §. I. de leg. I. ad quam vid. VINN. er HEIN. ad g. 5. I. h. r. VOORDAE interpr. L. III. c. IV. Cet. cf. MA- IANSII diſſ. de leg. rei oblig. in difſ. T. I. m) §. 12. I. b. rz. l. II. §. 12. de leg. 3. l. I8. F. de adim leg.- n) 256 LIs. II. TIT. XX. n) l. 12. ff. eod. l. 5. 13. F. de trit. leg. I. 8. §. 2. de leg. 2. l. 27. §. 2. de leg. 3. o.) l. 34. §. I- J. deC. et D. H. 409. De legato rei incorporalis. Haec de legatis rerum corporalium. Sed poſ- ſunt quoque incorporales relinqui, quo pertinent iura v. g. ſeruitutes a) et fabka b). a) l. 41. pr. de leg. I tit. ſ. de ſeruit leg. b) l. 39. §. 4. de. leg. I. LICHTWER diatr. de factis legatis Vit: 1748. §K. 410. Legata probibita. Vidimus, quarum rerum legata licita ſint. Sed dantur quoque legata prohibita, quo pertinent: I. legata CAPTATORIA, de quibus eadem, quae ſu- pra de captatoriis heredum inſtitutionibus diximus, re- petenda funt. II. Legata POENAE NOMINE re- licta; de quibus tamen variae ſunt opiniones. a) Iu- ſtinianus ipſe ea ita definiuit, quod ſint, quae here- dis coercendi cauſa relinquuntur, quo magir aliquid fa- ciat, aut non faciat. Veluti: herer meus ſi filiam ſuam Titio collocauerit, vel NON collocauerit, dato decem aureos Seio. Ceterum iure antiquo plane odioſa⸗ et inualida erant. Iuſtinianus tamen ea admittit, mo- do nihil impoſſibilit, legibus interdibéti aut alias probro- K heredi iniungatur. ⁵) III. Legata rerum litigioſa- rum c) et 4) rerum aedibus iunkzarum. d) a) BXYNKERSH. de leg. nom. poen. rel. in Ej. opuſc. Ha- lae et Lipfſ. 1729. 4. MAIANSII difſ. de his, quae poen. nom. relinqu. in Ej. diſſ. T. II. AYRERI difſ. de defnir. leg. poem. nom. rel. ad §. 36. I. de lcg. Gott. 1742. IVL. BERNH. INN 1748. 174 . herede 112. * Leg Kone III. VI. Sab 1 l legatarii ſatorit: Hine mo legatum At li lege Vſus irud nec venit Il. D dem, qu obleruan ſequuntu lione acli⸗ tar 2) ſ keitum, hebdatle dn e) t WlS tio in enin e diuerit de le. ei. tinent 139. 8. it Vin de nt: I. hae ſu⸗ 1, e. E re. 2) lu. te here⸗ vid fer⸗ 1ſiun decem a et , mo. rohrh⸗ gioſe. ſe. Hr. de hoen Gefnit. 2. IV. ERNI. DEr LEGATIS. 257 BERNH. BECMANNI diff. de leg. poen. nom. rel. Gott. 1748. 10. GOTTFR. SAMMET de leg. poen nom. Lipfſ. 1748. et in Ej. opuſc. GVNDLING. in diſſ. de principe berede inſtit. c. VI. b) §. vlt. I. b t. c) Nov. 112. c. I. d) lI. 41. §. 1. de leg. I. DE MODO LEGANDI. LQuibus modis legari poſRit? Legata relinquuntur: I. Pure. II. Sub condi- Hfone III. In diem IV. Ex die V. Sub demonſtratione VI. Sub cauſa. VII. Sub modo. Iam vero nota: I. Legati PVRE relicti, quod ſimul ad hereder legatarii transmittitur, dies CEDITI ſtatim a morte te- ſtatoris; Sed VENIT adita demum hkereditate a). FHinc mortuo ante aditionem legatario eius hereder legatum poſt aditionem omnino exigere poſſunt. At ſi legatum ad heredes non transmittitur, (v. g. vſus fructus, vſus, habitationis) eius dies nec cedit nec venit, niſi adita demum hereditate ). II. De legato CONDITIONATO in genere ea- dem, quae ſupra de hereditate conditionata attulimus, obſeruanda ſunt. Quibus tamen adhuc adde, quae ſequuntur: 1) quod pure legatum eſt, ſi ſub condi- tione adimatur, quaſi ſub conditione legatum habe- tur 2) ſi extrinſzcur, non ex teſtamento, ſuſpendatur legatum, non eſt conditionatum, hinc, licet ante decedat legatarius, tamen ad heredes tranſmittit lega- taum c), 3) dies legati vere conditionati cedit et ve- nit EXISTENTE demum conditione, niſi &) condi- tio vel impoſſbair fit, vel probroſa, vel inepta; tunc enim legatum pro puro habetur; β) tertiur impe- diuerit conditionis exiſtentiam, modo ipſe legata- R rius 258 LIB. I. TrTr. XX. rius implere paratus fuerit; „) legatarius ſab eadem, ſub qua ipſe herer, inſtitutus ſit conditione; hoc ca- ſu enim pro puro iterum legatum habetur d.) III. Legatum IN DIEM relictum eſt, quod le- gatariur non pernetuo, ſed tautum ad PEMPVS ALI- QVOD habere debtt. Hoc tempus vel certe deſmi- tum eſt, vel non. Hinc dies vel CERLVS vel IN- CERTVS dicitur. Iam nota: A) Si legatum in diem CERTVM relictum eſt, et quidem pure (v. g. Titio fundum Tuſculanum ad decem annos do, lego.) dies ce- dit et venit, vt in legato puro ſine die relicto; Sin ve- rOô conditionatim (v. c. Titio fundum Tuſculanum ad de- cem annos do lego, SI Meuiam duxerit,) dies cedit et venit exiſtente coonditione. B) Quodſi in diem IN- CERTVM relictum ſit (v. g. TLitio alimenta lego, do- nec munus publicum cum ſalario accenerit, legatum pro conditionato cenſetur. IV. EX DIE legatur, quando tempur additur POST cuius lapſum legatarius accipere debet. Is dies iterum vel certus eſt, vel incertus. Si igitur ex tem- pore CERTO legatum eſt (v. g. poſt DECEM annos habeto); dies cedit ſtatim, ſed non venit niſi lapſo tempore. Sin ex tempore INCERTO, diſtingue: 1) ſi certum eſt, tempus viuo, vel certe moriente lega- tario exſtiturum eſſe, dies cedit ſtatim, ſed venit e;=- iſtente tempore (v. g. Weuio, die, quo I P SE morietur, centum lego) 2) ſi incertum ſit, an vel vnquam vel cer- te viuo legatario exſtiturum ſit tempus, legatum eſt conditionatum †ε (v. g. Meuio lego centum die, quo Caius morietur.) V. DEMONSTRATIO hoc loco eſt deſcriptio. Hinc legatum SVB DEMONSTRATIONE relictum . eſt, t, tun nterelt, ſnj O lonmii guid teke retinl 101 eoque: rlt, (I. nofhinat tantom rii ver/⸗ ren iſ⸗ defuncte nominer ſit, 4en modo al ſet; 5 Exiftent, VI. kioren, Vvti! Tit cun ſer perimit Titio,ſi 2) heree ſuille, ſ VII iumn g De gua r Aehins Uon ed Eelttiore Laden 10e ce. uod le. 8 ALI. lefni. el IN. n diem . Ttio lies ce⸗ Finre ad h. cellt et em IN. go, h⸗ um pro. Olliitur ES dies ex temn. M annor li a ſtingae: te lega- enit ⸗ norietu, vel cer⸗ tum eſt e, quo relictum elh⸗ . DE LEGATIS. 259 eſt, cum vel RES legata vel PERSONA legatarii ſrri- bitur. Inter conditionem vero et demonſtrationem hoc intereſt, quod illa oſtendit futurum, haec vero prae- Jonz quid. En regulam: Error in demonſtratione commiſſur NON inſirmat legatum, modo ALIVNDE, gquid teſtator voluerit, conſtet; niſi probetur, teſtato- rem non legaturum fuiſſe, ſi errorem ſeiuifet. Ad- eoque: 1) ſi teſtator in ipſa legatarii perſona erraue- rit, corruit legatum, niſi conſtet, eum huic perſonae nominatae oeque legaturum fuiſſe; 2) ſi in nomine tantum errauerit, manet legatum, ſi de ipſa legata- rii perſona aliunde conſtat. 3) Si error concernit rem ipſam, infirmatur legatum, modo non probetur, defunctum hanc rem acque reliturum fuiſſe; 4) ſi in nomine rei vel eius loco, vbi reperiri poſſit, erratum ſit, aeque non corruit, quod relictum eſt, legatum, modo aliunde, de qua re teſtator cogitauerit, con- ſtet; 5⁵5) Si demonſtrata ſit res in rerum natura non exiſtens, nihil peti potaſt. ). VI. Sub CAVSA legatur, quoties teſtator ra- tionem, quat ecum ad legatum commouerit, adiicit, vel- vti: Titio, QCVIA me abſente neygotia mea curauit, Sti- chum ſeruum do, lego. Quae caulſa, ſi falſa ſit, non perimit legatum, niſi 1) conditionaliter addita ſit (v. g. Titio, ſi negotia mea curauerit, ſtichum ſeruum do, lego). 2) heres probare poſſit, teſtatorem non legaturum fuiſſe, ſi cauſam falſam ſciuiſſet g). VII. Sub MODO legatur, quando teſtator cer- tum legati FINEM et VSVM legatario praeſeribit. De qua re nota: ſi vel teſtatoris vel heredis vel tertii alicuius iure perfelzo interſit, modum adimpleri, dies non cedit, niſi aut modo impleto, aut praeſtita prius cautione, de reſtituendo legato, modo non impleto, R 2 niſi 200 Lis. II. Trr. XX. niſi per legatarium non ſteterit, quo minus modum implere; 2) ſi neminis aut ſolius legatarii interſit, modus impleri non debet, hinc et non opus eſt cau- tione; 3) ſi teſtator diſerte dixerit, vt, modo non im- pleto, legatum reſtituatur, indiſtinkte cautio illa debet praeſtari; 4) Modus impohſibilis et turpis pro non adizéto habetur h). a) Dies CEDENS in genere eſt tempus, a quo nanciſeor ius exigendi aliſe in futurum; ſed dies veniens eſt zem- pus, a quo evacdtio IPSA mibi competit. Igitur dies le- gati cedens eſt tempus, a quo ius legatarii incipit, lega- tum aliquando petendi. Dies legati veniens eſt tempus, « quo legatarius ipfam legati PRAESTATIONEM pete- re poreſt. I. 213. F. de V. §. b) I. 2. 3 f. G. 11. . 9. F. quando dies leg. ced. I. vn. §. 2. F. quando dies leg. uſucfr. ced. BOEHMERI difſ. de differ. legat puror et non puror. praecipue intuim Faleidiae, in Ex. ad. P. T. V. Ceterum nota: I) iure autiquo dies legati pure vel in diem cerium relicti cedebat ſtatim a morte teſtatoris, ſi legatum tranſiret ad herede, 2) Auguſtus in L. Iulia et Papia Poppea ſanxit in fauorem ſci, vt legatorum dies cederet demum a tabulis apertis.. 3) Iuſtinianus in l. vn. J. 7. C. de cod. toll. reuocauit in fauorem he- redum legatarii ius priſtinum. HEINECC. ad L. Pap. Popp. L. III. c. II. §. 3. e) l. 6. pr. J. 1. ff. quan- do dies leg. d) I. F. J. 2. 3. 4. F. l. 24. §. t. g. ood l. 37. de C, et D. I. vn. §. 7. C. de cad. toll. GO'TTF. LVD. MFNREN. pr. de leg. condit. Vit. 729. e) l. 75. f. de C. er D l. z. l. 5§. §. I. F. quando dies leg. f) §. 30. L. h. z. I. 17. pr. l. 34. pr. §. 1. l. 40. §. 4. F. de C. er D. I. ios. §. 10. de leg. 1. VLPIAN. fragm. . XXIX. g. 19. GVNDLINGIANA pat. 33. n. 4. §. 27. Sqq. VINNIVS Sel. quaeſt. L. II. c. 27. AVERAN. interpr. L. II. c. 16. et L. V. c. 16. FR. CAR- CONRADI diſſ. de volunt. teſtat. dubia oberror. in nom. vel demonſtrat. hbe- redis vel legatar. commiſſi, Helmſt. 1736. CVIACG. ad L. 4. de leg. L. De nomin. Rom. cf. CAKR. SIGON. in Opp. g) H. 31. J. b. r. 1. 77. H. 2. 3. 1. 72. HK. 6. F. de C. et D. Iit. C. de falſa cauſa leg. adiecta. h) l. 77. §. vlt. l. 40. J. vlt. I. 80. F. eod. I. vlt. J. 2. ff. de auro leg. leg. lit D0 1720 u D Eg 1) die rei lege mum regulae I. torir vel tranſit tellige: telletor petit i tum ag ris; 4 elt, a0 II tae tra rede tr. 4 odum terlit cau. n im. debet non neiſeo/ ſt en. lies le. leo⸗ empos, lpete 1l. h. ien leg. ror et .. 1. re vel tatoris, ,lvlia Norum nianus em he⸗ L. Lop. guan: . 14 1 LWD. f. 5). ke C. er XXIN. 59. Nterpr. I Gili. at. he⸗ C. ad — R 4 PDE LEGATIS. 261 leg. I. 1. C. de bie, quae ſub modo. MAIANSIIdiſſ. de his, quae ſub modo relinquuntur in Ej. diſſt. Vol. II. I V- DOV. MENKENII difſ. de modo ſegatis adſeripto, Vit. 1729. Ceterum adde: Conditio exprimitur per: N, cum; Cauſa per: quia, quoniam; Modus per: vt. DE EFFECTIBVS LEGATORLVM. Effe tus legatorum generales ſunt, vt legatarius: 1) die veniente legatum petere poſſit; 2) vt dominium rei legatae naneiſcatur vel ipſo iure, vel fabta de- mum ab eo, a quo relictum eſt, traditione. Hinc regulae: I. Dominium rei in ſpecie legatae, et vel teſta- torit vel heredis propriae, ipſo iure a morte teſtatoris tranſit ad legatarium. Quod tamen hoc modo in- tellige: 1) periculum et commodum rei ſtatim a morte teſtatoris eſt legatarii; 2) lus tamen vindicandi ei com- petit ab adita demum hereditate; 3) transmittit lega- tum agnitum ad ſuos heredes ſtatim a morte teſtato- ris; 4) ſi vero legatarius repudiauerit legatum, idem eſt, ac ſi dominium ad eum plane non tranſiiſſet. II. Dominium rei vel in genere vel alienae lega- tae transfertur ad legatarium, faa demum ab he- rede traditione. 1. 44 §. ¹. 1. 6. §. 2. de leg. 1. 1. 80. de leg. II. §. 41 3. Actiones legatariorum quae? Ad petenda vero legata variae dantur actiones, et quidem: 262 LrIB. II. Tir. XX. I. REI VINDICATIO, qua vtitur legatarius, cui res in ſpecie et vel teſtatoris vel heredis propria reli-= ta eſt, aduerſus heredem et quemcungut rei poſſeſſo- rem a)]. II. Actio PERSONALIS EX TESTAMENTO aduerſus heredem, qui adiit, ad praeſtandum legatum. Ea opus eſt vel quantitate, vel re in genere, vel re aliena, vel nomine et liberatione relicta, vel facto le- gato. Huius actionis fundamentum eſt obligatio heredis ex aditione hereditatis quaſi ex contractu ipſi incumbens. b) III. Actio HYPOTHECARIA aduerſus quem- cunque poſſeſſorem. Eius fundamentum eſt hy- potheca tacita c). IV. ARtio FAMILIAE ERCISCVNDAE aduer- ſus coheredes ad praelegatum coheredi praeſtan- dum ). Ante vero, quam aliqua actione vtatur legata- rius, AGH NITIO legati i. e. declaratio legatarii, ſæ ac- ceptare legatum, praeceſſerit neceſſe eſt. Hinc et ei datur ius deliberandi, legate forte ſub onere ipſi reli to. c) a) I. 3. H. 3. 4. C. comm. de leag. b §. 5. I. de oblig. quae quaſi ex comr. c) l. k. C. comm. de leg. 49 I. 25. §. vlt l. 26. F. fam. erc. PAVLI rec. ſent. L. III. T. VI. §. I. e) l. 31. f.. de mil. teſtam. I. 15. F. de reb. dub. l. 38. de leg. I. l. 4. 5. I. 55. de leg. II. §. 415. E. n Ea durn nen i debet tele li heredita 1 In Nlerutt uda ur. I I. Partem ſerit, i Ureſette I lertor ter din eius pe cis ni⸗ indicett iio ſun⸗ mgule uuſid lert, Ttä cui reli. ſoſo⸗ NTO0 ttum. el re 0 E. Ati Uiſi DE LEGATIS. 263 „ §. 4r4. De re PLVRIBVS relicta. Eadem res vel hereditas pluribus relinqui pot- eft. lam nota: 1) ſi collegatariorum vel cohere- dum nemo deficiat, res aut tommunir manere aut diui- di debet. 2) Deficiente vero collegatario aut cohe- rede aliquo, pars vacans adereſcit. Hinc de diuiſione hereditatis et iure adcreſcendi videamus. §. 415. DE DIVISIONE HEREDITYATIS. In diuidenda hereditate regula generalis eſt: Hereditas inter coheredes ſeriptos ſemper 10 TA diui- denda eſt, ne teſtator pro parte inteftatut deceſſiſe videa- tur. lam ſequuntur regulae ſpeciales: I. Si teſtator Fingulo coheredi certam quidem partem adſcripferit, attamen hereditatem non exhau- Jerit, id, quod ex ea ſupereſt, ſingulo pro rata ad- ereſcit. 3) II. Si teſtator ſingulo coheredi certam rem vel certas alicuius rei partes adſeripſerit, omnes aequali- ter diuidunt hereditatem, quaſi teſtator nec rem nec eius partes nominaſſet, ita tamen, vt ex officio iudi- cis vnicuicunque eorum, res, quae ei relia eſt, ad- iudicetur. Exempla: Titius heree eſto ex parte ter- tia fundi Corneliani, Meuius ex beſſe eiutdem fundi: ſingulus dimidiam totius hereditatis partem acceipit, quaſi detracta fundi mentione et ſine partibus ſcripti eſſent. Aut: Attiur fundi Corneliani heres eſto, duo Titii illiur inſullae heredes ſunto: Habebunt duo Titii Jemiſſem et Attius ſemiſſem ex eadem ratione. Aut: R 4 Meuius 264 LrB. II. Trr. XX. Meuius heres eſto ex fundo Corneliano, Titius ex fundo Dibiano. Erunt heredes ex aequis partibus, quaſi ſine iis ſcripti, et ille officio iudicis fundum Corne- lianum, hic vero Libianum in ſua parte accipiet. Niſi his omnibus ſpeciebus voluntas teſtatoris mani- feſtiſſime refragetur ). III. Si teſtator nonnullis coheredibus certas RES, reliquis vero vel plane nullas vel certas PARTES ad- ſcripſerit, illi tantum pro legatariis habentur c)]. Ex- emplum: Caius herer eſto ex fundo Corneliano, Meuius ex fundo Libiano. Titius et Seiut hereder ſunto: Ca- ius fundum Cornelianum, Meuius Libianum accipit, quaſi legatum. Reliquam hereditatem diuidunt Ti- tius et Seius agquis partibus, vel, ſi partes iis adſcri- ptae ſint, pro rata. . IV. Si teſtator nonnullie coheredibus certar par- tes, reliquir vero nullar adſcripſerit, diſtingue: 1) ſi quid aſſi deeſt, (i. e. ſi partibus expreſſis hereditas non eſt exhauſta) ii, qui ſine partibus ſcripti ſunt, accipiunt partem reſiduam. Sic: Caius heret eſto ex Sextante, Weuius ex quadrante. Praeterea Titiur et Seiur hereder ſunto. Hi ſeptem hereditatis partes ac- cipiunt. 2) Sin vero totus as completus ſit, (i. e. ſi Partibus expreſſis exhauſtus ſit) ii, qui nominatas par- tes habent in ſemiſſem, et, qui non habent, in alte- rum ſemiſſem ſuccedunt, (i. e. parti cuiusque nomi- natae decreſcit dimidium). V. g.: Caius heres eſto ex triente. Meuius ex beſſe. Praeterea Titius et Se- ius heredes ſunto. Caius accipit duag, et Meuius quatuor partes. Reliquae ſe partes perueniunt ad Titium et Seium. d) . * V. eredits heredes fundh⸗ guuſ orde. ipit. nani⸗ RES. ad⸗ ). Ex- Leuius .Ca. ipit, 1t Tl⸗ dſeri. par⸗ 1) 1 editas ſunt, 1o er iut et ae⸗ e ſi par⸗ lte⸗ DE LBGATIS. 265 õ V. Si teſtator plane nullar partes expreſſerit, hereditas aequaliter diuiditur, vt tamen coniunkti co- heredes pro vna perſona habeantur e). a) §. 7. I. de bered. inſtit. b.) l. 9. H. 13. l. 10. 11. J. 35. pr. G. eod. c) lI. 13. C. eod. d) §. 6. l. eod. e) I. 9. J. 12. II. 12. pr. ff. eod. Add. MAIANS diſſ. de diuis. bered. in diſſ. Vol. II. Praeterea nota tibi iuris vocabula: As dicitur tzota hereditas, quae in duodecim vncias (i. e. partes) diuiditur. Habentautem et hae partes propria nomina, puta haec: SEXTANS, i. e. duae vnciae, ſeu ſexta hereditatis pars (½) QVA- DRANS i. e. tres vnciae ſeu quarta pars (†) TRIENS i. e. quatuor vneiae ſeu tertia pars (3½) QVINCVNX i. e quinque vnciae (z5.) SEMIS i. e. vnciae ſeu dimidium hereditatis () SEPTVNX i e. ſeptem vnciae (2) BES, i. e. octo vnciae (2) DODRANS i. e. nouem vnciae(3) DECVNX, i. e. decem vnciae (5) DEVNX i. e. vndecim vnciae (1). Vncia porro diuiditur in ſemunciam, ſicilicum, ſextulam, ſcriptulum, ſimplium, et cet. Aliquando hereditas in DVPONDIVM i. e. XXIV. vn- cias et TRIPONDIVM i. e. XXXVI. vncias diuiditur. cf. VOLVSIVS MECIANVS de aſſe et partibus eius, adiect. SICHARDI et CVIACII editt. Cod. Theod. nec . non GRONOVII libro de pecun. ver. Extat quoque in GRAEVII theſ. ant. Rom. Tom. II. Vid. porro GVIL. BVDAEVS de aſ’e cura RECHENBERGII et ſae- pius. CVIAC. ob6ſ. L. VII. c. 33. SALMAS. de modo vwſur. p. 25I. BKISSON. de V. §. ſ. v. bes. §. 416. DE IVRE ADCRESCENDI. Haec de hereditatis diuiſione. Sequitur IVS AD- CRESCENDI, quod eſt ius, quo portio coheredie, vel collegatarii deficientiv ad reliquos collegatarios aut aut R 5§ cohe- 266 LIB. II. TIT. XX. coheredes deuoluitur. Itaque duplex eſt, alterum co- heredum ſeu quod ratione hereditatirs ipſius; alterum, quod inter collegatarios ſeu circa legata et fideicom- miſſa obtinet. §. 417. I) DE IVRE ADCRESCENDI COHEREDVM. De coheredum iure adcreſcendi in genere obſer- 1) Originem reſpenſis prudentum debere videtur. 2) Eius ratio eſt regula: quod nemo pro parte teſta- tus detedere pobßit. 3) Praeſupponit: A) alterum co- heredem ifilmnten, et B) alterum coheredem con- iunbtum. A) Coheres DEFICIENS eſt, qui portionem Juam accipere vel non vult vel non poteſt; quod fit: 1) ſi incapax ſit; 2) ſi tempore conditi teſtamenti non ex- titerit in rerum natura; 3) ſi conditio defecerit; 4) ſi viuo iam teſtatore deeeſſerit, nam ſi eo defſunkto mor- tuus ſit, diſtingue: Vtrum fuerit heres ſuus aut e- franzut. Si prius non defecit, quia inſo iure heres eſt. Sin poſterius, omnino defecit, ſi ante aditionem deceſſerit. B) Coheres CONIVNCTVS eſt, gqui cum deſi- ciente ad EAà NDEM hereditatem vel EA NDEM partem EODEM teſtamento vocatus zcſt. Quae quidem con- iunctio triplici modo fieri poteſt: Primo: Cum ſin- gulo in ſolidum; deinde: cum omnibus SIMVL here- ditas relinquitur. Denique: cum ſingulo coheredi Partes certat adiiciuntur, aut non. Vnde tres dan- tur coniunttorum coheredum claſſes: Geontur. “ npaft erer oſo. luol lucl juncli; tur, fe CTI ieu At i ſunt. iſt, alltl 6GVLO J¹ intelligit luntor. ſellt ſun 1e herer Pterea v tur, ſed VERbls V ſeu Mly recitan, veluti. Titiur /. ſto. Al x parte, Viu ex Juod ,n lellae ſu II. DE LEGATIS. 267 n. Prima eorum, qui RE T†ANTPVM coniuncti rüm, dieuntur, i. e. quorum ſingulus in SOLIDVM inſtitu- on. tus eſt. Quod ex eo intelligitur, ſi ſingulus ſeparata propoſitione continetur. v. g. Caius here- eſto. Titiut behrers eſto. Meuius aeque here zſto. Propterea vero, quod eadem res ſeu hereditas ipſis relicka eſt, RE con- 4 iuncti; quia tamen quoad VERBA non coniungun- ttfur, re LANLPVM coniuncti ſeu quoque DISIVN. bſer. CTI dicuntur. letur. feſfdu. Altera eorum, qui VERBIS TANTVMconiun- n co. Si funt, i. e. quibur omnibus SIMVL. hereditas relilta o. eſt, adiebtis tamen partibus in diuidenda hereditate SIN- GyVLO competentibut. Haec verborum coniunctio intelligitur eo, cum omnes vna propoſitione copu- nen lantur. Veluti: Caius ET Titiur aequie partibus he- )ſ redes ſunto. Aut: Caius CVM Titio pro dimidia par- n ex. te heres téſto. Aut: Caiur, Titius heredes ſunto. Pro- 4)1 pterea vero, quod vna quidem propoſitione continen- mor. tur, ſed tamen ſingulo ſeparatae partes adiectae ſunt, t e. VERBIS tantum a teſtatore coniuncti videntur. heres onem VItima eorum, qui RE ET VERBIS SIMVI. ſeu MIXTIM coniuncti ſunt, i. e. cum omnibus ſimul he- reditas, NVLLIS tamen adielkis partibus, relinquitur; et. veluti: Caius et Titius heredes ſunto. Aut: Caius, rten Titius heredes ſunto; Weuiur ex parte dimidia heres con. eſto. Aut: Caius ex parte dimidia heres eſto. Titius o. eyx parte, qua Caium heredem inſtitui, herer eſto. MWe- ere. vius ex parte dimidia heres eſto. Propterea vero, redi quod ezadem propoſitione continentur, nec partes ad- dan. iectae ſunt, et re et verbis coniuncti dicuntur. §. 8. L. h. z. cf: I. 89. de leg. III. I. 144. de V. S. Pim Regu- 26 8 Lis. II. Trr. XX. Regulae vero, ſecundum quas adereſcit coniun- Ro, ſequentes ſunt iure nouiſſimo a). I. OMNIBVS coheredibus DISIVNCTIM in- ſtitutis, ſiquidem duo tantum ſint, (v. g. Primus he- rer éſto. Secundus herer eſto) portio vacans adcreſcit ſuperſtiti, qui tunc totam capit hereditatem, quod ius NON DECRESCENDI appellant “); ſin autem plures ſint (v. g. Primur heres eſto. Secundus herer eſto. Ter- tiutheres eſto) portio vacans ad ſuperſtites aequis partibus per uenit, niſi ſingulus in certa parte inſtitutus ſit. Tunc enim portio vacans pro portiont hereditaria adereſcit. v. g. Primus heres eſto i in SEMISSE. Secundus in TRIEN- TE. TBirtius in SEXTANTE. Deficiente Primo ex eius ſemiſſe Secundus trientem et Tertius ſextantem accipit. II. OMNIBVS coheredibus CONIVNCTIM inſtitutis et quidem in TOTA hereditate ſeu MIX- TIM, (v. g. Primur, Secundus et Tertius heredes ſun- to) portio vacans ad omner atqualiter peruenit; ſin vero in PARTE hereditatis ſeu VERBIS TANTLVM: (v. g. Primus et Secundus in QVADRANTE; Zertius, Quartus et Quintus in DODRANTEhereder ſunto) por- tio vacans ad ſolum coniunctum in zadem parte de- voluitur. III. Aliis DISIVNCTIM, aliis vero CONIVN- CTIM inſtitutis (v. g. Primus herer eſto, Secundus ET Tertiur heredes ſunto. Quartur heres eſto) Siquidem ex COMIVNCTIS aliquis deficiat, eius portio ad ſolum coniuntum cum ſuo venit onere. Sin autem ex DlSsIVNCTIS, portio eius non ad ſolos diſiunctos, ſed ad OMNEsS, tam diſiunctos quam coniunctos, pro portione hereditaria deuoluitur. IV. IV. NOLEN ſit. gvi tem aonn V. ſingue, Plkat. nen age tat. di pollt, eus, el V. ſat in 2) De 1) Am ſeen I) A get oniun⸗ Min. ut he. wreleit quod autem . Nr. rtibus Tunc ſcit, . RIEN. inno ex tantenm CTNMN MlX. , ſun. it, ſin TVM. rtiut, por. te de⸗ IVN. 11 ET nidem o a utem nos, ntlos, IV. DE LEGATIS. 269 IV. OMNIBVS coheredibus IPSO IVRE et NOLENTIBVS adcreſcit, ſi partes ſuas iam agnoue- rint, quialabſurdum videtur, eiuſdem hereditatis par- tem agnoſcere, et partem reſpuere. V. Quoad onus portioni vacanti adie tum, di- ſtingue, vtrum in DANDO an in FACIENDO con- ſiſtat. Si prius, hoc omnimodo lucrantes portio- nem agnoſcere debent pro quantitate portionis lucra- tae. Sin poſterius, ſiquidem hoc per alium impleri poſſit, ſmili modo a lucrante agnoſci debet; ſin ſe- cus, cecſat grauamen. e) VI. Si deficiens coheres Jubſtitutum habeat, cſat ius adcreſcendi d). a) De iure enim antiquo haec tenenda: I) Ante legem Papiam Poppaeam indiſtinde iuri adere- ſcendi locus exat. II) At Augaſtus lege illa haec ſanxit: vt 1) fi coheres deficeret poſt teſtamentum conditum, ſed viuo adhue teſtatore, eius portio eſſet in cauſa caduci; 2) ſi defi- ceret mortuo quidem teſtatore, ſed anze apertas tabulas, eius portio aeque fieret caduca 3) ſin deficeret poſt apertas quidem tabulas, ſed anze hereditatis aditio- nem, eius portio tanquam bonum vacans aerario ce- deret. III) Iuſtinianns denique I. vn. C. de cad. zoll. has diſtin- Giones negligens nihil ad aerarium fiſcumue pertine- re, ſed portionem vacantem ſemper coheredibus ad creſcere ſtatuit. cf. HEINCEC. ad L. Pap. Popp. L. III. c. 9. MElSTERI opuſc p. 588 b) WESTPHAL. difſ. de iure adereſc. int. cobered. interdum iure non de- creſcendi. Halae 1761. Et recte, licet verba haec in legibus non occurrant. Differentia vero eſt, quod in iure ad creſcendi in ſpecie dicto adquiritur aliena por- ti0 LiB. II. TrT. XX. tio, adeoque ſimul tranſit onus cum ea coniunctum. Sed in iure non decreſcendi retineo partem meam adeo- que nec onus alienum in me transfertur. vid l. vn. §. II. in En. C. de cad. toll. Vnde fruſtra diſſentire vi- dentur, quos laudauit SCHLITTIVS ad Ludouici vſum diſtinct. P. III p. 49. c) l. 63. ff. de bered. inſtit. l. 8o. de leg. III. I. vn. §. 9. 10. C. de coduc. toll. d) vid. ſupra §. 342. No. IV. §. 418. II. De iure adereſcendi quoad LEGATA. Quoad legata triplici modo ius adcreſcendi locum habere poteſt. Nimirum vel reſpectu HEREDVM, a qui- bus legatum, vel reſpeéctu LEGATARIORVM, a quibus itidem legatum, vel reſpectu COLLEGATA- RIORVM, quibus eadem res legata eſt. §. 419. Continuatio. A) HEREDIBVS adcreſcit legatum vacans ex di- erſa ratione. Si enim ſint heredes ab inteſtato, iis adereſcit, ne portio vacans ad ſcum perueniat. Hinc, ſi hoc maluerint, legatum vacans repudiare poſſe videntur. Sin autem ſint heredes teſtamenta- rüi, iis adcreſcit, ne portio vacans adheredes ab in- teſtato perueniat, ſicque teſtator pro parte teſtatus et pro parte inteſtatus decedat. Hinc non poſſunt repudiare vacans legatum. Iam vero nota regulas ſpeciales: 1) ſi legatum vacans ab omnibus heredibus reli tum fuerit, adcreſcit omnibus et diſtribuitur pro portione hereditaria. Sin vero a certe vel tertis, ad- creſcit ſoli vel ſolie, quia ſolus vel ſoli id praeſtare debuiſſent. 2) ſi vel ſubſtitutum vel coniunbktum de- fieiens legatarius habeat, heredibus nihil adereſcit. B) men u Finutnn ſtatori legata reliche tione vel ſ guidan fun ad rit, re tarius minut habuen unchom. n deo- in . tire vi. li ſunn inſti. “ Quoad habere 4 qui. M, à ATA- exch⸗ 1o, iis leniat. udiare menta⸗ b in⸗ ſtatas ofluot gulas dibus pro ,10 ehare nn de⸗ ſeit. ) DE L. EGATIS. 271 B) LEGATARIIS, a quibus legatum vacans re- lictum, ex praeſumta teſtatoris voluntate adcretcit. Praeſumitur enim, teſtatorem maluiſſe, vt res apud legatarior permaneat, quam ad hereder perueniat. Hinc vacans legatum inter eos pro virili portione, i. e. pro numero perſonarum, diſtribuitur. Nihil ta- men aeque legatario adcrefcit, ſi deficiens vel ſub- NRitutum vel coniundtum habuerit. CCOLLEGATARIIS itidem ex praeſumta te- ſtatoris voluntate adcreſcit. Quodſi igitur vnus col- legatariorum defecerit, diſtingue: 1) ſi coniunctim relictum fuerit, portio vacans omnibus pro virili por- tione cum ſuo onere adereſcit, ſi habere malutrint; vel ſi omnes noluerint, ei, a quo legatum eſt; vel ſi quidam voluerint, quidam noluerint, volentibus to- tum adcreſcir. 2) Sin autem diſiunctim reli kum fue- rit, retinet partem vacantem alter diſiun tus collega- tarius ex iure non decreſcendi, vt ſuum legatum im- minutum habeat. Ceterum, ſi deficiens ſubſtitutum habuerit, ceſſat iterum ius adereſcendi. l. vn. §. 7. 8. II. C. de cod. toll. De iure antiquo vid. VLP. frigm. tit. XXIV. G. 12. CAII. Inſt. L. XI. T. V. §. 5. ibique SCHVLTING. Ceterum de tota hac ijuris ad- ereſcendi doctrina vid. MERILLIVS ia OTTON. theſ. T. III. PAPILLONIVS ibid. T. IV. RAMOS in MEERM- theſ. T. IV. DVARENVS in Ej. opp. IANVS A CO- STA in praelect. iur. civ. GOVEANVS in Opp. Rote- rod. 1766. f. MAIANS. in diſſ. Vol. II. IOD. AVG. BA- CHIVS in Opuſc. Lipſ. 1754. S. SCHNEIDTII difſ- de eo quod iuſtum eſt circa ius adcreſe. ſecund ius Com. e⸗ Franc. Sect. I. §. I — 10. Wirceb. 1774. Tarx. TITVLVS XXI. DE ADEMTIONE LEGATORVM. §. 420. De ademtione legati. egata vel adimuntur, vel transferuntur, vel in- tereunt. I. ADEMTIO legati eſt eiue extinbtio ex TE- STATORIS VOLVNTATE fabta. Ad eam nullae requiruntur ſolemnitates, ſed ſufficit ſola defuncti contraria voluntas. Hinc regula: Legata NVDA VOLVNTATE adimuntur. a) Haec vero contraria voluntas vel a defuncto diſerte declarata eſt, vel prae- ſumitur tantummodo. Priori caſu IPSO IVRE, po- Reriori autem ope EXCEPTIONIS ademtum dicitur legatum. Cum porro defunctus vel verbit vel fablis con- trariam voluntatem declarare poſſit, ademtio, quae ipſo iure fit, in EXxPRESSAM zt TACITAM ſubdi- viditur. EXPRESSE fit, cum teſtator expreſſe dicit: non do, non lego, adimo, vel aliis ſimilibus verbis vtitur. b) TACITE autem fit, ecum teſtator aliquid FE- CIT, ex quo eius voluntas, adimendi legatum, apparet. Quo (nt ?/, ſgati De volunt⸗ MILE V. g. i te, ſi 1 1 TATI tigit: 4 uir reli Juamn T Nt: Niention ine E ad nepolte el in. T. ullat fundti IVDA traris prue. . Po. icitur con- 3 Uae labci. no ar. ) F. port. (uo DE ADEMTIONB LEGATORVM. 273 Quo pertinet:. 1) deletio legati conſulto facta; c) 2) alienatio rei et exabtio nominis legati voluntaria d); 3) dekrubtio rei, vt ad priſtinam formam reduci ne- quzat e). 4) ſi teſtator viuur legatario iam pretium legati dederit †), Denique PRAESVMITVR contraria defuncti voluntas, ſi quid poſtea contigerit, ex quo VEROSI- MILE it, teſtatorem noluiſſe amplius legatum relinquere. v. g. inimicitiae capitales inter eum et legatarium or- tae, ſi reconciliatio non lſit ſecuta g). a) l. 3. S. n. W. h. t. CRELLII difſſ. quomodo legata nuda- volunt. adim. in Ej. difl. Faſe. VI. de CRAMER. Ne- benſt. Theil 44. n. 4. b) Pr. I. h. 2. c) l. 1. . de bis quae in teſt. del. dq) §. 22. er 22. I. de legat. e) l. §. pr. G. 1. de leg. III. f) l. 22. de leg. II. GE. AD. STRVVII difſ. de zacita legat. ademt lenae 1692. 2) I. 3. §. vlt. l. 4. fF b. z. Cet. cf. VOORDAE inter- pr. jur. Rom. L. III. c. 17. . 9. 422. Translatio legati quid? . II. TRANSLATIO legati eſt, quaecungue MV- TATIO circa legatum a teſtatore fablka. Ea con- tigit: . . A) Quoad PERSONAM legatarii i. e. cum, quae huic relicta erat res, ea nunc alii legatur. v. g. domum quam TI'TIO legaueram, nunc MEVIO do, lego. Iam nota: I) haec translationis ſpecies continet ſimul ademtionem prioris et conſtitutionem noui legati; 2) hinc, quae ad conſtituendum legatum requiruntur, in ea adeſſe debent,; 3) animur adimendi exprimi debet, ne poſterior legatarius pro collegatario haberi poſſit. S B) 274 LrB. II. TIT. XXI. B) Mutata perſona, A QVA legatum, v. g. do- mui, quam a S8EIO legautram, nunc a CAIO do, lego. C) Mutata RE legata. v. g. Titio non DOMVM, ſed BIBIO TtIECAM nunc lego. D) Mutato MODO legandi, ſi v. g. conditio et dies adiüicitur, vel mutatur, vel detrahitur; l. 5. 6. 20. FV. h. f. §. 323. Inieritus legati quid? III. INTERITVS legati eſt extinktio legati, orta ex ALIA, quam teſtatoris voluntate, cauſa. Quae càu- ſa eſt: A) CASVS: 1) ſi res in ſpecie legata fato perie- rit a); 2) ſi legatarius viuo adhuc teſtatore deceſſe- rit ?); 3) teſtamento infirmato, niſi inoſſcioſum fue- rit c); 4) defirienle conditione ).. B) Fufßfum ipfius LEGATARII, ſi rem alienam ſibi legatam titulo lucratiuo adquiſiuerit e ). C) LEGIS DISPOSILTIO, qua nonnulla legata pro non ſeriptiæ habentur, vel legatario tanquam in- digno a filco auferuntur; de qua re in Pandettis. a) §. 16. L. de leg. I. 36. §. lt. I. 47. §. vlt. de leg. I. b) 1. vn §. 2. C. de cad. toll. c) vid. tit. quem teſtam. in firm. d) vid. tit. de hered. inſtir. e) §. 6. I. de leg. H de ea ret Vl aurir TEM. . d⸗ o. H, ſtio et 6. 20. ,Orta e cal⸗ perie ecelle· n kue⸗ ienan legats Am i- . b) teſtan. C. l.de H de legatis ipſis. Sed cum lege Falcidia non- . 275 TITVLVS XXII. DE I. E G E F A L C ID I A. §. 424. Conne io. nihil circa ius legatorum immutatum ſit, iam de ea hoc titulo agitur. Lege enim FALCIDIA cautum erat, of ne lices vet VLTRA DODRANTEM hereditatem legatis e- haurire, et, i PLVS legatum eſſet, QVARTAM PAR.- T'EM heres DETRAHERE, vel RETINERE poſſet. Nota: Dicantur pauca de legis Falcidiae ratione et hiſtoria. cf. SCHWOPE biſtor. Leg. Falc. Lips. 1763. FR. DVARENVS ad L. Falc. in Ej. Opp. FR. HOT- TOMANNVS de; quarta legit. Tulc. et Treb. in Ej. Opp. T. I. FR. BALDVINI com. ad L. FPur. Vocon. et Falcid. Halae 1730. 8. et in. HEINECCII iuriſpr. Rom. et Att. T. I. IAC. PERIZONIVS ad Leg. Vocon. in Triad. diſ- Jertt. PETR. GRANCHIANVS ad Leg. Falc. in OT- TON. thes. T. V. HVSMANNI paradoxa ad L. Falc. ibid. T. IV. ANT. GOVEANI com. ad tit. V. de L. Falc. in Eius Opp. Rotered. 1766. f IAC. VOORDAE com. ad LE. Palc. Harlingae. 1730. 8. § 324. Lis. II. Trr. XXII. §. 425. Conrinaario. Ergo ex lege Falcidia heredi ſalua manere de- bet quarta hereditatis pars, quae proinde QVARTA FALCIDIA dicta eſt. Quamſi non habet ſaluam i. e. ſi teſtator tot reliquerit legata, quae ſuperent do- drantem ſeu tres hereditatis parter, eam legatis detra- here poteſt. Hinc videamus: I. Quis detrahat quar- tam Falcidiam? II. Cui detrahatur? III. Quomodo detrahi debeat et computetur? IV. Quando non poſ- ſit detrahi? =WB §. 426. Quaeſtio prima. 1L. Detrahit Fulcidiam, qui teftamentum DESTI- TVTVM reddere poteſt. Hinc ea competit: 1) he- redi teſtamentario; 2) Angulo coheredi, quia ratio Falcidiae in ſingulo herede ponenda eſt a); 3) Jub- ſtituto b)). Attamen ex aequitate quoque data eſt 1) here- dibus ab inteſtato c) et 2) emtori hereditatis ). Ce- terum herer heredis, qui detrahere potuit, adhuc de- trahere poteft ). Ex his ſimul patet, legatariis haud competere Falcidiam †9. a) F. I. I. l. 77. fr. h. t. de BERNSTORFP. de ratione L. Fulc. in ſing. bered. maxime ſubſtit. ponenda Gott. 1754. 4. b) l. 22. J. 2. 1. &1. J. 7. F. h. t. c) 1l. 18. Pr. F. b. t. d) l. 7I. G. B. t. e) I. 10. C. h. t. f) I. 32. H. 4. H. h. t. . 1 igui Ferba uhuan culari Alx. Verul ne. conl da/ MO pore Jalu⸗ non ſin y cet . nen e ge. NTA uar⸗ vodo pol. SII. ratio ſob here- Ce. / de⸗ tarii⸗ Nne l. 1754. . h. 1) 4 d. letrg. DB LEGE FALCIDIA §. 427. Quaeſtio ſecunda. II. DETRAHITVR Faleidia ei, qui ex ehreditate aliguid capit. Hinc: 1) legatariis, per ipfſa legis verba; 2) fideico mmiſſariis particularibus propter eX- aequationem legatorum et fideicommiſſorum parti- cularium; 3) donatariis mortis cauſa ex conſtitutione Alexandri Seueri a). 4) coniugibus, qui ſibi dona- verunt, ſi donatio morte confirmata ſit, ex conſtitutio- ne Diocletiani b); 5) iis, qui mortis cauſa capiunt, ex conſtitutione Iuſtiniani &c). ) I. F. §. C. b. tz. MANZEL. ſeleét. Roſtoch. Faſc. I. p. 377. b) lI. i2. C. eod. c) l. pen, C. eod. §. 42 8. Quaeſtio tertia. III. De computatione Falcidiae has obſerua re- gulas: A) Vt intelligatur, an Falcidia ſalua ſit, Oneltan- da eſt bonorum defunbti quantitas, qualis tempore eius MORTIS juit n). Ex quo ſequitur: 1) vt ſi tem- ore mortis defuncti bona tanta fuerint, vt Falcidia Jalua eſſet, ſed ea poſtea ita diminuta ſint, vt nunc non ſit ſalua, heres tamen nihil detrahere poſſit; 2) ſin vero tempore mortis ſalua non fuerit Falcidia, li- cet bona poſtea ita auca ſint, vt nunc ſalua ſit, ta- men heres eam detrahat ). Sunt tamen nonnulla, quae ad bonorum quan- titatem computari non debent, quo pertinent: 1) aes alienum?), 2) pretia ſervorum manumiſſorum 3); impenlae funeris d) 4) impenſae in ipſam heredita- 8 3 tem 2785 LIB. II. Trr. XVIII. tem factae, v. g. ſumtus in teſtamenti inſinuationem et aperturam, in confebtionem inuentarii, in alimenta animalium, in fulturam aedium ruentium, et in vendi- tioner faéti e). Ex aduerſo computari omnino debent: 1) quae defunctus iure dominii reuera poſſedit; 2) quae actio- ne adquirere vel exceptione retinere potuit †); 3) fru- tus tempore mortis defuncti maturi, quam vis poſt- za percepti g); 4) legata déefuncto relicdta, quorum ies eo viuo ceſſit, quamuis poſtea ab herede repudia- ta h) 5§) res oppignoratae vel venditae ſub lege commiſ- ſoria aut addiétione in diemè) 6) quae ipſz heres de- functo debuit ). B) Heres ipſe fibi in Falcidiam imputare debet, guod titulo INS TITPVTIONIS accenit ). Ergo ei non imputatur: 1) legatum, eéodem teſtamento ei re- lictum; 2) donatio a viuo teſtatore ipſi fa ta, niſi vtroque caſu eo fine legatum aut donatio facta ſit, vt legata integra ſoluat m); 3) frulftur et uſurae here- ditatis; 4) quod heres ex trançabéione cum creditori- bus defuncti lucratus eſt; 5) pretium ex hereditate vendita, quae inſoluendo fuit, redactum. 2) a) §. 2. I. l. 56. pr. F. b. r. b) I. 73. pr. F. eod. c) 6. pr. C. bh. r. d) & vlt. I. b. t. e) l. 72. F. b. l. vlt. J. 9. C. de iure delib. f) lI. u. pr. f. b. t. ) I. 9. pr. ff. eod. PVFFEND. Obf. T. I1. Obſ. 83. ) l. 26. fF. de bonis libert. 1) 1. 35. H. 2. F. b. 1. 0 L..I. §. I5. F. eod. 1) l. 74. 76. pr. J. b. z. m) fJ. 56. &. ver. 1. 74. 7. . F. cod. n)) I. 3. Dr. F. 1. g. eod. cf. VOORDA cap. VIII. et X. ☛ e §. 429. I N ita): lite pr⸗ Cerit integr diam tegra Falcid em in Hi roeleg 4 in! nit 4) Ciorun ionen Menta Vendi. gae 1cho. )kru. torum Pucin. nni 38 Ge. lbet, go ei el re⸗ uiſi ſit here- Citori⸗ Gitate ) . bet, DE LEGE FALCIDIA. §. 429, Quaeſtio 9uaτW¹ιàa. IV. CESSAT Falcidiae detractio: A) Reſpectu TESTATORIS: 1) ſi miler fue- rit a); 2) ſi detractionem quartae vel expreſſe vel ta- cite prohibuerit b); 3) ſi heredi quartam iam viuus de- derit &). B) Ratione HEREDIS: 1) ſi ſpoponderit, ſe integra legata ſoluturum d); 2) ſi vel ſciens?, F alci- diam non eſſe ſaluam, vel 3) ex ignorantia iuris in- tegra legata ſoluerit e½); 4) cum ſe indignum reddidit Falcidia, quod fit æ) ſi quid ex hereditate amouerit, ρο) ſi id egerit, vt deicommiſſum intercideret ), ſi fi⸗ dem interpoſuerit, ad legatum incapaci praeftandum, △) ſi inuentarium non confecerit ⁰)1 C) Intuitu ipſius LEGATI: 1) in dote vxori praelegata g); 2) in rebus ab herede doloſe ſubtractis) 4) in legatis ad pias cauſas, ſi heres contumax fue- rit ½) 5) in Uibertate legata 1);6) in inſtrumentis prae- diorum domino legatorum m). . a) I. 17. 92 F. l. 7. C. b. t. b) Nov. 1. c. 2. §. 2 QVISTORP. Beytraege zur Erlaeut. verſchied. Rechtmar. Stück III. n. II. c) l. 56. §. ult. l. 91. ff. eod. 4) 1. 46. f. l. vlt. C. h. ?. e) I. 9. C. eod. III. PVTT- MANNI iuterpr. c. 34. f) l. 59. pr. §. I. J. 6 §. 1. f. 1. 3. C. h. t.l. 6. 11. f. de his, quae vt indign. Nov. 1. c. 2. H. 2. g) I. 5l. JH. I. F. b. . h Avth. ſed in ea re C. b. . 1i) l. 24. ff. b. t. k) Nov. 151. c. 12. VOORDA c. XIV. §. 9. DEINLINI diſt. legem Falc. ad legata pior. cauſ. pertinere. Alt. 1737. BOEH- MERI conſult. et decis T. III. p. I. n. III. Sqq. WERN- HERI Obſ. T. III. obſ. 124. 1) l. 33. 34. 43. F. b. . m) l. 15. C. H. 2. 8 4 TIT. 280 = TITVLVS XXIII. DE FIDEICOMMISSARIIS HEREDITATIBVS. §. 430. Con une X io. Hee de legatis. Sequuntur FIDEICOMMISSA, quae ſunt rer verbis PRECATIVIS Trelitta i. e. quando aliquis non iubetur, ſed rogatur, vt aliquid tertio reſtituere velit. Ex quo prima iam legato- rum et fideicommiſſorum dißerentia intelligitur, vt nimirum illa verbis impenatiuis, haec vero tantum verbis precatiuis relinquantur. Nota: Dicatur breuiter de fideicommiſſorum origine et progreſſu. §. 43 . Fidei commiſſorum diuiftones. Variae autem diuiduntur fideicommiſſa: I. Ratione ambitus 1) in VNIVERSALIA, quan- do herer TOTAM bereditatem vel eius partem reſtitue- 6 ogatur; 2) in PARTICVLARIA ſeu ſingularia, rer tantum SINGVLARIS ex hereditate reſtitui debet. De prioribus hoc, de Poſterioribus ſeq. titulo. II. Quoad modum relinquendi: A in TESTATO et ab IN LPESTATO relicta, prout defunctus vel teſta⸗ — ſnckes commi, NMTA I lue fi⸗ in fa NON manen tus notat 6l ciarin rediti ort el er Ulr leet eils iune BVs. , i, e, igtid egato⸗ Ir, vt ntüm gine et Juun. Situ. laria, lebet. 470 5 Vel teſta — DE FIDEICOMMISSARII8 HEREDITATIBVS. 281 teſtamento condito, heredi ſeripto; vel, eo non condi- to, heredi ab inteſtato fideicommiſſi reſtitutionem in- iunxit a). B) In ENXNPRESSA et TACITA, prout de- funtus vel verbis diſertir vel aequipollentibur fidei- commiſſa reliquit ). C) In PVRA, CONDITIO- NATA, EX DIE et AD DIEM relicta c) III. Reſpectu effettus 1) in SIMPLICIA, de qui- bus fidei commiſjarius pro lubitu DISPONERE poteſt 2) in fideicommiſja FAMILIAE, quae deicommiſſarius NON poteſt alienare, quia in CERTA FAMILIA per- manere debent d. a) §. 1o. I. b. . b) I. 717. Pr. g. ad Sct. Treb. c) l. 13. pr. fr. eod. §. 2. I. b. . d) 1. 69. §. 3. de leg. 2. RETES de fdeic. fam. in MEERM. thef. T. VII. So- la tamen alienationis prohibitio non eſficit fidei com- miſſ. Fam. de CANNGIESS. dec. Caſſ. T. I. n. 49. §. 432. De fideicommiſſi reſtitutione. Cum vero iure nouo fiduciarius perfeble obliga- tus ſit ad reſtitutionem, iam de ea, quae lequuntur, notanda ſunt: I. Si adire aut reſtituere NOLIT' fiduciarius, CO- Gl poteſt a). Cui coactioni locus eſt: 1) licet fidu- ciarius hereditatem iam repudiauerit, modo res he- reditariae adhuc extent b); 2) licet lis de fideicommiſ- ſo orta ſit «); 3) licet fideicommiſſum ſub conditions vel ex die relictum ſit, praeſtita tamen a fideicom- miſſario de reſtituendo, deficiente conditione d); 4) licet ipſe fiduciarius mortuus ſit; tunc enim heree eius cogitur. Sin vero heredem non reliquerit, ip/o iure ad ſideicommiſſarium tranſit fideicommiſſum e) 8⁸ F II. 292 LI. II. Trr. XXIII. II. Inſa reſtitutio eſt vel VERBALIS vel REALIS. Illa, ſi heres NVDIS VERBIS ſe declarat, ſe heredita- tem veſtituere velle; cui locus eſt, cum fiduciarius inſe non poſidet fideicommiſſum. Faec, quando ſideicom- miſſum IP'SVM reftituit. Ceterum perinde eſt, vtrum Per epiſtolam aut procuratorem; an ipſi fideicommiſ- ario, aut eius procuratori, tutori aut curatori fiat ). III. Keſtitui in genere debent OMNES res heredi- tariaz ſecundum inuentarium. In ſpetie reſtitutioni obnoxia ſunt): Z. legata inutiliter relicta g); 2) pre- tia rerum dolo, aut culpa lata deperditarum vel dete- rioratarum h), 3) quae ex debito naturali fiduciario ſoluta ſunt ), 4) quae ex iure adereéſcéndi poſt reſtitu- tionem ad fiduciarium peruenerunt ½) 5) quae con- ditionis implendae cauſa accepit!) Ex oppoſito non reſtituuntur: 1) res propriae in hereditate repertae m); 2) quae iopf a defuncto de- bentur n); 3) res a viuo defuncto ipſi donatae. Quod in ſpecie frultus fideicommiſſi attinet, haec diſtingue: 1) fructus anté aditionem percepti debent reſtitui 0) 2) fructus poℳ aditionem vſque ad reſtitutionem per- cepti non reſtituuntur, niſi vel fidueiarius in mora reſtituendi fuerit, vel teſtator diſerte dixerit, fructus debere reſtitui p); 3) fructus ex negligentia fideicom- miſſiarii, fideicommiſſum non petentis, percepti non reſtituuntur, 4) fructus denique ex fideicommiſſo conditionatos vel ex die relicto, pendente conditione et die percepti, reſtituuntnr g). IV. Fieri debet reſtitutio: 1) tempore a defun- Go definito, 2) ſatim, ſi teſtator nihil dixerit, nec conditio adiecta ſit, niſi oc caſu fideicommiſarius cau- tio- bonen teſt /1. Znnt ſunn tar ſun ex ers e ruelta 3) 5 . 5. 4. 1 . A in I. eo M . heres tt eree marin⸗ Porun N ind ſüie⸗ LALIS. ereditn. Nicon. vtrum mmmil- if). lerech. tutioni 2) pre. lgete. nciario eſtitu⸗ e con. opriae do de. Quod ingue: ituio) n per⸗ ora ultus icom. tino niſſo ione lſun. nec cal⸗ tio⸗ DE FIDEICOMMISSARIIS HEREDITATIRVS. 283 tionem de reſtituendo, ſi defecerit conditio, praeſti- terit ). Competit tamen fiduciario ius deliberandi ). 3) boſt mortem iduciarii, ſi teſtator dixerit, fiducia- rium tantum reſtituere debere, quantum volt mortem ſuam ex teſtitoris hereditate ſupererit; quo caſu quarta pars relinqui debet, cuius nomine cautio a fiduciario praeſtanda eſt 7.) a) H. 7. T. b. r. b) I. 14. §. I. 2. J. ad ct. Ireb. c) 1. 13. 9. 3. HK. eod. d.) l. 1. §. 9. J. 6. 6. olt. I. II. 9, §. 2. l. 13. fr. eod. I. 12. 13. G. quiſatisd. cog. e) I. pen. §. I. C. ad Sct. Treb. f) l. pen. pr. C. eod. 9) 1. 5 1. F. eod. h) lI. 25. §. 2. 1. 70. §. I. J. eod. ¹) l. 47. F. eod. k) l. 43. f. eod. CVIACG. obſ. L. XII. c. 12. 1) l. 91. ff. ad. L. Falc. ad quam vid. I0. AVG. BACHII diſi. de his quae imput. in quart. Treb. in Opulc. m) lJ. 77. §. 12. de leg. 2. I. 52. J. ad Sct. Ireb n) VOET. ad. tit. de Séct. Treb. §. 56. 0) l. 27. §. I. F. ad Act. Treb. Pp) l. 27. G. 1. I. I8. pr. §. 2. J. eod. VOORDAE interpr. iur. Rom. Lib III. c. I. RA- MOS de legibus circa moram in ſideic. in MEERM. thef. T. V. 9) l. 22. J. 2. J. 6d. r) I. 41. §. vlr. de leg. 3. J. 12. I3. F. qui ſatisd. cog. S] l. 9. §K. I. . 71. F. ad Sct. Treb. t) Nou. 105. c. I. WERNH. Obſ. T. III. n. 6. de CANNGIESSER deciſ. Caſſet. T. I. n. 22. §. 433. De effectu reſtitutionis. Effeltus reſtitutionis olim erat, vt, fiduciarius heres maneret, a) ſicque legatariis, fideicommiſſariis et creditoribus obligatus eſſet, licet vel totam vel maximam hereditatis partem reſtituiſſet, adeoque parum vel nihil lucri percepiſſet. Vnde plerumque propter nullum vel minimum lucrum ſperandum, imo propter damnum metuendum, teſtamenta de- ſtituebantur. Quod ne amplius fieret primo ſub Nexo- 284 LrIB. II. TIT. XXIII. Nerone, Trebellio Maximo et Annaeo Seneca Coſſ. TREBELLIANICVM factum eſt, vt ſi hereditas ex ſi- deicommiſſo reſtituta eſſet, omner altiones, quae ſtribkto iure ciuili heredi FIDVCIARIO t IN EVM compete- rent, FlDEICOMMISSARIO zt IN EVM darentur. Quod vero cum non ſufficeret, poſtea, Pegaſo et Pu- fone Coſſ. aliud conditum Stum, PEGASIANVM dictum, quo cauebatur, vt ei, qui rogatus eſſet here- gitatem reſtituere, perinde licer. et QVARTAM pvartem retinere, atque ex Lege Faleidia ex legatis retinere con- ceditur; ſed vt ſimul in SOLIDVM obligatus maneret creditoribut. Denique Iuſtinianus vtrumque Sctum in vnum conflauit, et, exploſo nomine Pegaſiani, omnem aeterierem Trebelliano Praeſtitit, atque haec conſtituit: I. vt ſideicommiſſa ex Slο Trebellia- liano omnino RESTITVANTVR, iue habeat ducia- rius quurtam, ſiue plus, ſiue MINVS, ſiue NIHIL pe- nitus; II. vt tuncg, quando vel NIHIIL vel MINVS quarta apud eum remanet, liceat eti vel QVARTAM vel quod ei DEEST, RETINERE, vel, quod ex errore fa- Ri VLLRA quartan ſoluerit repetere; III. vt, DETRA- CTA, vel R RETENTA Juarta, abtiones tam in ſiduciarium, quum in Fideicommi farium PRO RATA IPSO IVRE competerent; IV. vt, ſi ſiduciarius TOTAM heredita- tem (i. e. quarta non detraéta) et quidem SPONTE reſtituerit, N VLLAE aftiones aduerſus EV M, ſed OMNES aduerſus FIDEICOMMISSARIVM inſtitui deberent; V. vt, R fduciarius COACTVS reſtituerit, quartam quidem partem AMITTAT, ſed nec CONVE- NIRI nec AGERE poſſet adeoquz nec COMMODVMI habeat, nec DAMNVM ſentiat. §. 3. Jeqggq. I. h. t. ibi- qut VINN. 0 Urg ULDPEI Gonmi gu por l. FALCII Veluti. tis ua Palcidie heredite ſecus in ae 1 ſeeus in Il. tiebut tt non habe rlus cont I ckicomm tuert ne commil Eur adien 9 lib. ſ. 7. l tid⸗ W fan 2Coſſ. er ſ. Fristo mpete. entur. etbu. NM len. Darlen 17 . laefet Sckam liani, atqe ir. IL e. INVS Mul TRA. Nriln, IVR rechitu. NIE 1, nitui unh, WV. 5VNMN . ih. 64 DE FIDEICOMMISSARIIS HEREDITATIBVS. 28 5 §. 434. De quarta Teebellianica. Ergo iure nouo fiduciario competit QVARTA TREBELLIANICA, quae igitur eſt quarta pare fi- deicommiſi VNIVERSALIS fiduciario competens. De qua porro obſerua: I. Inuenta za guidem eſt ad IMITATIONEM FALCIDIAEa) ſed tamen ab ea in nonnullie DI FFERTL veluti: 1) quod in ea ſpectetur in computanda heredita- tis quantitate tempus reſtitutionie, non mortis, vt in Falcidia; 2) quod in ea incrementum et decrementum hereditatis caſuale noceat et proſit ideicommiſjario; ſecus in Falcidia; 3) quod in ea omnia imputentur, quae ad fiduciarium quocumque titulo peruenerint; ſecus in Falcidia. ) II. Ea in regula IISDEM, gquibus Falcidia, ſpe- ciebur ceſjat. Singulare tamen ei eſt, quod locum non habeat in fideicommiſſis familiae c) vel ſi fiducia- rius coabtus adierit d). III. Eam detrahit ſolus FIDVCIARIVS, non f.- deicommiſſarius, qui iterum fideicommiſſum de ſuo reſti- tuere rogatus éſt e). niſi 1) fiduciarius in gratiam fidei- commiſſarii ea vſus non ſit /) aut 2) fiduciarius coa- GRus adierit g). a) §. 5. I. h. t. Hinc et ſaepius Falcidia appellatur, cf. l. 16. §. 9. I. 22. §. 2. J. 30. pr. G. ad Sct. Trebell. lI. 30. F. 7. l. 47. §. I. J. 86. F. ad L. Fac. by COC- CEII difſ. de diſfer. quartae Falc., et Treb. in Eius diſſ. curios. Vol. I. 10O. A. BACHII difl. laud. Sunt tamen, qui nullam inter Falcidiam et Trebellianicam differen- tiam ſtatuant, cf. CVIAC. obſ. L. VIII. c. 4. DONEL.- LVS 286 LIB. II. TT. XXIII. LVS comment. iur. civ. L. VII. c. 30. verb. conſtituta, et Lib. VIII. c. 26. verb. paulo aliter FACHINEI con- trov. L. V. Cc. I5. c) Nov. 119. c. II. d) §. 7. I. b. t. Poteſt tamen quoque pater liberis detractionem Tre- bellianicae prohibere, vid. BOEHMERI difſ. de libris fi- deic. grauatis. §. 19. e) lJ. 22. G. ut. lJ. 55. FH. 2. F. 4d Kl. Ireb. f) 7. 14. F. 29. F. cod. 2) lJ. 63. J. II. F. ood. §. 4357 Generalia de ſideicommiſis principia. Ex iis, quae hactenus dicta ſunt, intelligitur, ſideicommiſſa eſſe ſpecies vltimarum voluntatum et he. reditatum, vnde nota: I. Poteſt Fideicommittere, gui gaudet ACTIVA teſtamenti fabtione a) II. Poteſt Fdeicommiſſum relinqui „ omnibur qui gaudent PASSIVA teſtamenti fabkione; incapaeitas ta- men ſiduciari non nocet b) III. Poteſt deicommitti AR omnibur, ad quos ali- quid éNx HEREDITATE peruenit, adeoque etiam a legatario, imo ab ipſo ſideicommijario c). a) I. 2. f. de leg. . b) l. G7. §. 3. F. ad Sct. Treb. c) I. I. §. 1. f. eod. §. I1I. I. l. 9. C. h. t. 5. 436. Quibus modis enaneſcit. fdeicommiſſum. Euaneſcit fideicommiſſum: 4 9 4) zne vel glen 0 nteſt B conditi loniunki 0 becelle l. Dit. . ſiin 4A 1 DE FIDEICOMMISSARIIS HEREDITATIBVS. 287 W A) Reſpectu DEFVNCTI: 1), voluntate eius di- de Jerte mutata a) nec non 2) eius poenitentia b) uie. hüf. A) Ratione FIDEICOMMISSARII: 1) repudia- . tione vel renunciatione c) 2) remiſſione ab eo facta, ad- At. quem ſideicommiſſum exiffente conditione peruenire poteſt d) 3) tranſactione e) 4) morte eius, pendente conditione aut ante mortem teſtatorit, ſecuta, niſi coniunblus aut ſubſtitutus ad ſit F). itlt C) Ratione FIDVCIARII: 1) ſi ante aditionem let he. deceſſerit g) 2) ſi ei reſtitutĩo ſine teſtibus ſecundum l. ult. C. h. t. iniuncta ſit, nec tamen iurare poſſit, v. g. ſi impubes eſt. ) TIV . D) CASV: 1) ſi conditio defecerit 2) fi nemo ad- ſit, eui fieri reſtitutio poſſit 7). t gli a) lJ. 17. C. h. t. b) l. 27. C. eod. c) J. 26. C. tas tA. eod. d) l. 16. C. de pactis., e) lI. n. C. de rranſact. f) I. vn. G. 7. C. de cad. toll. BERGERI Oecon. p. 320. 9) l. 29. §. 1. de leg. 2. h) BERGERI Oecon. p. 318. ¹) 1. 73. §. pen. de leg. 2. Cet. de hac doctrina ef. CLAVD. . CHIFLETIVS de iure fdeic. in OTTON. theſ. T. V. lamn 4 DONELLI comment. iur. civ. L. VII. c. 1I6. Sqꝗq. VINCENT,. FVSARIVS de guarta Treb. adiect Eius- tract. de ſubſtitut. FR. HOTTOMANNVS de quarta Ueb. Pegas. in Eius Opp. OBRECHEHTI. diſt. de fideic. reſtitut. Argent. 1667. Or al 288 TITVLVS XXIV, SINGVLIS REBVS PER FIDEICOM- MISSVYM RELICTIS. §. 389. De ſideicommiſſis ſingularibus. e ſint fideieommiſſa ſingularia ſupra §. 43 1. vidi- mus. Iam vero hoc obſerua, iure antiquo in- ter ea et legata multas fuiſſe differentias; a) quas tamen fuſtulit Iuſtiniaaus, ſanciendo, vt fideicom- miſſis ſingularibus et legatis per omnia, quoad efe- KHus, EADEM eſſet natura. Hinc praeter ea, quae ad titulum de legatie diximus, nihil eſt, quod adde- remus, niſi quod quoad libertates legato aut fidei- commiſſo relictas, remanſerit aliquid diſcriminis b). a) cf. CAII. Inſt. L. II. T. VII. J. 8. VLPILANI fragm. T. XXV. §. 7. Sqq. b) S. 3. T. de legaz. I. 2. C. commun. de leg. ALEX. TVRAMINVS de exaequatione legator. et fideic Venet. 1606. et in. eius Opp. Senis 1I770. f. PVFFEND. Obſ. iur. vn. T. IV. n. 9. oecies e Ge i ( gug Volunt. guichin Nota: ſen laen gui per I. II I.idt⸗ lu in. ) as eicon . d eße⸗ , qune ladde. ſidei. inis ). feen 1, 2. C. He vsque de teſtamentis, in ſpecie talibus, di- uutione b. denis 289 —== — ——— / “ . TITVLVS XXIV., DE Cc O DICILLIS. §. 43 8 Con ne i o. Kum. Supereſt adhuc alia vltimae voluntatis ſpecies, quae CODICILLORVM nomine venit. Vn- de de iis hoc titulo. §. 439. Codicilli quid? CODICILLI ſunt vltima minut ſolemnis voluntas, qua heredi aliquid iniungitur. Ergo I. ſunt vltima voluntas, ſed II. minus ſolemnis. III. Iis heredi ali- quid iniungitur. Nota: Codicilli proprie erant epiſtolae breues, quas prae- ſentes ad praeſentes ſcribebant. Eiuſmodi epiſtolas ſaepius quoque ſcribebant moribundi ad heredes, ſi quid ab iis fieri vellent. Sicuti vero nuda epiſtola perfecte non obligabat, ita et heredes non erant ob- ligati, ad faciendum, quod in Codicillis iuſſi erant. At temporibus AVGVSTI vis obligandi perfecka codicillis tributa eſt, cuius rei hiſtoriam ipſe Iuſtinianus tradidit pr. I. h. t. cf. quoque WIEDEBVRG. diſſ. de Edeie. ert codic. orig. Halae I73I. GVNDI.ING. in Tryebat. Teſta. BACH. biſt. iur. L. III. c. I. Sect. V. S. 3. Propterea ve- ro, quod ipfa teſtamenta maioribus, eiuſmodi epiſtolae autem minoribus ſcriberentur tabulis, tilla codices, hae vero LiIs. II. Trr. XXV. vero codicilli dicebantur: FORNERII ſelecta iur, civ. L. II. c. 9 Et quonian codicilli formam epiſtolae habebant, iiſque ſaepius fidei commifla relinquebantur, hine et epiſtolae vel epiſtolae Edeicommiſjariae appellabantur, l. 89. Br. de leg. 2. l. 41. J. 2. de leg. 2. l. 4. C. qui teſtam. lae poff §. 440. Axioma primum. I. Codicilli igitur ſunt VIPIMAE VOLVNTA- TIS ſpecies. Hinc regula: Qui non poteſt TESTA- MENT'VM condere, is net poteſt CODICILLOS fa- cere. a) At tamen non requiritur, vt aliquis reuera te- ſtamentum fecerit, vnde codicillorum in TESTA TO et AB INTESTAT'O factos, diuiſio. b) A) TESTATO facti ſunt, quibur heredi TE- STAMENTARIO aliquid iniungitur. Ergo praeſup- ponunt, ad quod ſe referunt, teſtamentum. Vnde regula: Codicilli teſtato facti non PER SE ſubſiſtunt, Jed ſunt PARS ipſius teſtamenti; adeoque EO infirmato SIMVL corruunt c). Ceterum iure nouo perinde eſt, vtrum ante aut poſt teſtamentum ſcribantur d), vtrum teſtamento confirmentur, ant non. g½) Ipfa vero CONFIRMATIO codicillorum eſt nerlargrio AManer to inſerta, codicillos vires habere debere. Ea fit vel in praecteritum vel in Jfuturum. Prius hoc modo: guos iam FECI coaicillor, valere iubeo. Poſterius ſic: gudt FACTVRVS ſum codicillos, Zrmos eſſe volo O). B) Codicilli INTESTATO fa cti ſunt, quibur de- funbur, NVLI.O condito teſtamento, heredi AB IN- TESTATO aliquid iniungit. De his obſerua: quod non ſolum per ſe ſubſiſtant, ſed et obligent non mo- do Froxvimatn heredem ab inteſtato, verum quoque guem n le 1. 1 ———— — — vel v §Chl Lvlt. Hne Plen 9) In cid. L. bebant, hine et bantur, NT4. STA. 08 fa. ere te⸗ SA. TE.- gelup. Vnde Gunt, irmaro ge elt, vtrum vero amen⸗ vel in ur . ut de- 8 WN. Juod nmo⸗ Goque Aun DE CODICILLIS. 291 quemtunque ‚ qui, proximo deficiente, nunc ſuccedit licet forte poſt codicillos factos demum natus ſit g). a) I. §. 3. l. 5. §. 2. F. b. 7. b) §. 1. J. h. t. cCIl. t6. F. in En. h. z. d) Ex ſententia enim PAPINIANI (vid. l. S. F. b. z. PLlIN. L. II. epiſt. 26) codicilli ante teſtamentum facti non valebant, niſi ſubſecuto teſta- mento, vel aliis codicillis confirmati. Sed ex reſcripto SEVERI et ANTONINI valent, licet non confirmati ſint modo aliunde de mutata teſtatoris volutate non con- ſtet, §. 1. I. h. z. e) iure enim antiquo codieilli non confirmati eo tantum effecdtu gaudebant, vt, quod iis relicdtum eſſet, ſiue directis ſiue precariis verhis, iure f- deicommiſſi, non legati, peti potuerit. Sed ſublato fi- deicommiſſorum ſingularium legatoraumque diſcrimine, hodie perinde eſſe, quo jure relictum petatur, intelli- gitur. cf. VI NN. b. z. Q. I. n. 3. 1) l. §. pr. l. 1G. V. h. z. cf. GE. LVD. BOEHMERI diff. de quazuor mo- dis confic. codic in Ej. Elect. iur civ. T. 1. 8) l. 176. F. b. r. §. 441. Continuatioa- Porro, cum omnis vltima voluntas vel ſcriptis vel verbis declarari poſſit, hinc et codiecilli ſunt vel SCRIPTI vel NVNCVPATIVI. l. . C. de J. J. ccl. l. vlt. H. vlt. C. h. t. §. 442. Axioma ſecundum. II. Codicilli ſunt MINVS SOLEMNIS volunfar. Hinc non omner, quae in teſtamentiy, requiruntur ſolemnitates. Namque ſufficit: 1) vnitar contextus et 2) praelentia quinqué teſtium, etiam non rogato- rum, qui quidem ſubſeribere, non vero ubſignart . debent a). Dantur tamen quoque codicilli ſine te- ſibus validi, qui proinde, ſieut teſtamenta, PRIVILE- I GIATI 2 292 LIB. II. Trr. XXV. GIATI dicuntur; v. g. parentum inter liberos. ) Praeterea quoque, ſicut teſtamenta, PVBLICI et PRIVATIefſe poſſunt. a) H. 3. I. I. vlt. §. vit. C. b. z. Ceterum cantrouertitur I. an feminae teſtes in codicillis eſſe poſſint, cf. REIN- OLDI Varia c. 8. IEHNICHEN diff. de Nerei mulie- rum in codic. teſtinonio edit. auét. Lipſ. 1734. et in ſup. plem. ad LEXYERI medit. ad Pand. S SPANGE ENBERGII diſſ. de muliere teſtimonii in codicillis experta, Gott. 177. HARMENOPVLI promptuar. iur. L. I. T. 6. H. 53. in Scholio. II. an ad codicillos zeſtamento conſirmatos teſti= bus opus ſit. Negant I. H. BOEHMER diſſ. de codic. abſque zeſt. validis in Ej. exerc. ad Pand. T. V. et ad- iect. DVNIO. GE. LVD. BOEHMER. in praef. ad T. V. Exerc. parentis. Affirmat EMAL. DVNIVS de vet. ac nouo iure codicill. Romae 1752. 4. b) LV- DER. MENKENII difl. de codic. par int. lib. in Ej. diſſ. Vol. §. 443. Aioma tzertium. III. Codicillis heredi aliquid INIVNGITVR, vt nimirum aliquid praeſtet. Hinc in iis non poteſt fieri: 1) diretta heredis inſtitutio 2) exheredatio 3) ſubſtitutio, (quae tamen valet ex benigna interpre- tatione tanquam ſideicommiſſum, modo conſtet, te- ſtatorem codicillos, non teſtamentum facere voluiſ- ſe a) 4) conditio vel adiici heredi in teſtamento pure inſtituto, vel detrohi heredi ſub conditione inſtitu- to ). Ex quibus patet, poſſe codicillis: 1) fidei- commiſſa et legata relinqui; immo 2) tutorem dari e). Denique nota, quod liceat cum pluribut codicillis de- cedere, modo non ſint contrarüi, tunc enim poſte- riores valent ). ita d tuti⸗ in in guin ſari pun cece men ur I. UIN. nulie. nlup. ll 77 33. in teſti⸗ colic. et ad⸗ . d V de diſ. , vt otelt 10 9) rpre⸗ olvil⸗ ur ſitu⸗ dei⸗ tic). 8de⸗ oſte⸗ DE CODICILLIS. 293 a) I. 76. F. ad Sct. Treb. cf. THOMAS. ad HVBER. prael. ad Inſtit. b. t. b) H. 2. I. l. 6. pr. I. IO. G. l. 2. C. b. 2z. c) I. 3. F. de tut. teſt. d) F. 3. I. I. 2. C. h. ft. §. 444. Ex quibus intelligitur, teſtamenta et codicillos ita diferre: 1) in illis ſieri debet directa heredis inſti- tutio, in his ea ne poteſt quidem locum habere 2) in illis exheredatio fieri poteſt; non vero in his 3) in illis ſentem teſtes requiruntur; in his ſufficiunt guinque 4) in illis rogatio et ſubſignatio teſtium neceſ- faria eſt; ſecus in his 5§5) illa poſtumi agnatione rum- puntur; non vero hi 6) poteſt aliquis cum pluribus decedere codicillis, non vero cum pluribus teſta- mentis. LVDOVICI ve. pract. diſtinét. P. III. 34. ibique SCHLITTE. §. 445. De clauſula codicillari. Adfine codicillis remedium eſt CLAVSVLA, quae dicitur, CODICILLARIS, quae conſiſtit in de- claratione teſtatoris teſtamento inſerta, vt fi voluntas Jua tanquam TESTAMENTVMſolemne valere nequeat, valtai tanguam CODICILLI a). Eius effectus gene- ralis eſt vt teſtamentum inualidum non ſuſtineatur, qua TALE, ſed tranſmutetur in CODICILLOS AB IN TE- STATO relilktos. Ex quo patet 1) hereditatem ipſam eo teſtamento relictam, habendam eſſe pro fdeicom- miſſo vniuerſali ab inteſtato relicto 2) heredem ſeri- ptum fieri heredem fideicommiſjarium, et 3) heredem ab inteſtato rogatum cenſeri, vt vel ſeripto heredi, quaſi fideicommiſſario, reſtituat hereditatem, quaſi ſi- 1 3 deicom- TrTr. XXV 294 LIE. II. deicommiſſum vniuerſale; vel, ſi haec reſtitutio fieri nequeat, (v. g. quia Sefteit ſeriptus heres) vt legata ſoluat, quaſi e codicillis relicta *) Ceterum ex his quoque fluit, clauſulam illam inefficacem eſſe ſi vel teſtamentum ipſum validum ſit, vel 2) ne g-ae quidem ſolemnitates obſeruatae fint, quae in ipfſis codicillis adeſſe debent. a) l. 41. §. 2. F. de vulg. ſubſt. I. 3. in f. G. de teſt. mil. b) l. 2. G. 2. F. b. t. ibi: Hereditas teſtamento INVTI- LITER data, non poteſt codicillis quaſi HEREDITAS confermari, ſed ex FIDEICOMMISSO periur, ſalua ra- zione legis Falcidiae Cet. cf. TAB. TVRRETTI tr. de ef- Ffect. et defect. clauſ. cod. Col. 1620. 4. SAM. STRXY- CKII diff. de clauſ. cod. in diff. Francf. T. I. SENKEN- BERG. diſſ. de clauſ. cod. ineſſicacia, Gott. 1738. De con- trouerſiis, quando in ſingula teſtamenti infirmati ſpecie vtilis ſit haec clauſula,; commodior in Pandectis dicen- di locus videtur. — HER tur, Gidit tunt =— =ẽ - — — -——. —–— — — — ſeri Egata 1 his vel dem cillir . mil. VTI. ITAS d r- TRVY. KbN. con⸗ peeie lcen⸗ 28925 N—NR=—=—ʒ— f ð LIBER TERIIVS. TITVLVS I. D E HIEREDITATIBVS QVAE AB INTESTATO DEFERVNTVR. §. 446. Connee i o. Hee de ſucceſſione teſtamentaria. Sequitur quae LEGITIMA feu AB INTESTATO dici- tur, cui locus eſt 1) vbi defunctus nullum plane con- didit teſtamentum 2) vbi eius teſtamentum infirma- tum eſt. vid. GVIL. RANCHINVS de ſucceſſ- ab inteſt. in MEERM. thefſ. T. III. et rec. Lipſ. 1771. ROTGERSII demonſtra- tiones apodiäét. L. I. L. B. 1727. 4. BELLOIVS de ſucc. ahinz in MEERM. theſ. T. IV. COCCEII diſſ. de Jucceſſ. ab int. in Ej. Ex. cur. vol. I. CONTIVS de bered. et bonor. poſſ. quae ab int. defer. Bitur, 1585. 8. et in Ej. Opp. SAM. 8TRYCRII tr. de ſucc. ab inr. Frf. 1669. et ſaep. FR. GE. AVG. LOBETHAN volſtänd. Abbandl. der Lebre von der Erbfolge, Halae 1776. 8. IO. CHRPH. KOCHIVS V. C. de ſucc. ab int. Edit. ſexta Gieſſae 1786. 8. LIB. II. TIT. XX. H. 447. De ſucceſſione antiqua. Succeſſio ab inteſtato alia fuit iure antiquo, alia iure Nouellarum. Hinc de priori pauca tantum vi- deamus; plura enim dabit HEINECC. in ſunt. antiq. h. t. et ſeqq. Add. QCVIR. GOTTLOB. SCHACHE- Rl diſſ. de hiſtor. ſucc. ab int. ap. Kom. Lipl. 1762. 5§. 448. Succeſſio Filiorum. Primo omnium ſuccedebant heredes SVI, qua- les qui fuerint ſupra §. 371. latius àtum eſt. Cete- rum nota: 1) klii tantum ſuccedebant, non filiae, propter Legem Voconiam a) 2) liberi primi gradus ſuccedebant in capita; ſed nepotes in ſftirper ). 3) vxor quae in manum mariti conueniebat, ſucce- debat iure antiquo tanquam lia; fecus iure noue, niſi ex edicto Praetoris c) 4) emancipati, quia non erant ſui liberi, iure ſtricto antiquo non ſuccedebant; jure Praetorio iis dabatur bonorum poſteſſio; d) iure denique nouiſſimo omnino ſtricto iure ſuccedunt?e). 2) IAC. PERIZON. ad L. Vocon. b) G. 6. I. D. . c) §. 3. I. de bonor. poſſ. d) J§. 9. I. B. z. e) Nov. 118. c. 2. . LE crant 1 Apnat ende⸗ dant prii Vatt ſa ſi Doſtea elle od muta ) 0, alian im yi. untig. WH. 62. l que Cete. n flige, gradus Per h). ſaece. nono, n non ebant; iure nte)⸗ ) ) Me. TI. — 297 TITVLVS II. DE . LE GITIMA AGNATORVM SVCCESSIONE. J. 449. Agnatorum ſucceſſio quid? Deſteientibus liberis ſuis ex XII. tabb. hereditas deuoluebatur ad agnatos, qui tunc proximi erant, quum certum eſſet, aliquem inteſtato deceſſiſſe. Si plures eſſent agnati, omnes in capita fuccedebant. Agnatae per legem Voconiam non admittebantur; exceptis ſororibus. Deficientibus agnatis ſuccede- bant gentiles, non cognati a). Pater liberis non ſuccedebat, cum hi nihil pro- prii haberent. Emancipatis tamen pater, tanquam patronus ſuccedebat, interpoſito fiduciaz pablo; Omil- ſa fiducia ſuccedebat pater iduciarius, non naturalis. Poſtea Iuſtinianus fingebat, hanc fiduciam ſemper eſſe interpoſitam, adeoque pater ſemper ſuccedebat quod tamen idem Iuſtinianus iure nouiſſimo iterum mutauit b). a) AGNATI ſunt, qui per VIRILIS ſexus perſonam cum cum defuncto coniuncécti ſunt; COGNATI dicuntur, qui per FEMINAS coniunguntur; GENTILES denique, qui ex eadem GENTE orti eodem NO MINE viuntur D'AR- 1 5 NAVD 298 LIB. III. Trr. III. NAVD coniect. III. PVTTMANNI interpr. c. X. b) HEINECCG. I. c. VAN DE LAAR diſſ. de agnat. Sacceſj. ex AlI. tabb. L. B. 1775. —— EE TITVLVS III. DE 8SCTYO TERTVLLIANO. F. 450. De matris ſucceſſione. Miter liberis non ſuecedebat, cum nee inter agna- tosr eſſet, nee liberos in voteſtate haberet. Quod cum iniquum videretur, Scto Tertulliano ca- vebatur: 1) vt mater tantum, quae iure trium vel quatuor liberorum gauderet, ſuccederet; 2) vt eοα demum caſu ſuccederet, ſi liberi deſcendentes non reliquiſſent, nec pater vel fratres conſanguinei ad- eſſent, quippe qui omnes matri praeponehantur. Quae tamen Iuſtinianus ita mutauit, vt et mater nullo libererum iure fubnixa cum fratribus defuncti in portionem virilem, cum ſororibus in partem dimi- diam admitteretur. Quae omnia iterum iure nouiſſi- mo immutata ſunt ſ. J. — F. I. h. t. Nov. IIS. c. 2. . de ms ris, et ſuecel Uigent Orn tabd eds ante ecede niht, .) reß. rone⸗ beret, 90 ca. n vel )vten 5 non lei ad. antur. mater functi oliſſi⸗ ,6 299 TITVLVS IV. DE 8CTO ORPHITIANO. §. 451. De ſucceſſione liberorum matri. Gieut mater liberis non ſuccedebat, ita nec liberi matri, niſi poſtea ex Scto Orphitiano, quo libe- ris, etiam vulgo quaelitis, legitima matris data eſt ſucceſſio. Quo tamen iure Nouellarum haud in⸗ digent liberi. TITVLVS v. DE SVCCESSIONE COGNATORVM F. 452. Cognatorum ſucceſſio. Supra diximus, cognatos non vocatos eſſe ex XII. tabb. ad ſucceſſionem ab inteſtato, ſed gentiles eos anteceſſiſſe. Vnde eognati iure ſtritzo plane non ſuccedebant. Ex aequitate tamen motus Praetor edicto VNDE COGNATI eos ad ſucceſſionem ad- miſit, quo tamen edicto hodie opus non eſt, TITV- 300 WEEEr rEr EEEE 22 TITVTLVS VI. DE GRADIBVS COGNATIONVM. (VC §. 453. uae ad hunc titulum pertinent fupra iam in ti- tre tulo de nuptiis ſatis occupata ſunt. P be condit rreee fhfdfhe ex eon TIIVLVS VII. ecege DE cum h glue er SERVILI COGNATIONE. AIl. J. 454. Seruilis cognitio quid? Geruls engnerie eſt, quae intercedit inter perſo- nas ſeruilis conditionis. Ea impediebat quidem— ADS! nuptias, ſed nullum dabat ius ſuccedendi. Iuſtinia- nus tamen conſtituit, vt parentes liberis, liberique Pperentibus poſt manumiſſi ionem ſuccederent, poſt- Ppoſitis patronis. Fre re hant n tunal denet TITV- VM. n in ti⸗ NE. . Perlo⸗ quidem luſtinia- berigue 301 WEEE EWE ʒ— TITVLVS VIII. * D E sVCCESSIONE LIBERTORVM. F. 455. Succeſſio libertorum gquae? Ptronus eiuſque liberi ex XII. tabb. ſuccedebant li- berto ab inteſtato mortuo. Ergo teſtamento condito excludi patronus poterat. Poſtea vero ex edicto Pratoris, ex Lege Papia et Poppoea, denique ex conſtitutione Iuſtiniani certo modo Patronis ius ſuccedendi ex teſtamento datum eſt. cum hodie plane ſint inutilia, pl quae cupienti dabit Heinecc. ſynt. ad L. Pap. Popp. L. II. c. 11. Quae omnia ura ommittamus, ant. h. t. et com. TITVLVS IX. D E ADSIGNATIONE LIBERTORVM. F. 456. Pol. T regula omnes patroni praedefanctiliberi aequali TITV. iure in omnia omnium libertorum bona ſuccede- bant; niſi Patronus vni ex liberis ſuis certum liber- tum adſignaſſet, cui is ſolus, excluſis fratribus, ſucce- deret. L DE 3⁰² DE SVCCESSIONE AB INTES TATO EX NOVELLA CXVIII. — §. 457. Conne Xio. He de veteri ſuceeſſione ab inteſtato, quam ta- men lIuſtinianus ita mutauit, vt nouam plane introduceret. §. 458⁸. Nouae ſucceſſionis fundamentum et diuiſio. Nouae ſucceſſionis fundamentum eſt duplex. Alterum COGNATIO àa) (non nexus familiae), alte- rum SPECIALIS aliqua CAVSA. Hinc duplex ſuc- ceſſio. Altera COGNATORVM) ſeu ORDINA- RIA; altera EXNTRAORDINARIA ſeu SVBSIDIA- RIA &). a) Recte obſeruauit KOCHIVS §. 6. in Schol. nouam ſuc- ceſſionem non niti praeſumto amore. b) Quia vero adfines non ſunt cognati, hinc nec ſuccedunt, KOCH. §. 16. c) IDEM I. c. Vari I. Uatn ta⸗ n plane uplex. *) alte. ex ſuc. DINA- SIDIA- nam ſre⸗ Ginero KOCH. 3⁰³ anr. 2 f I. DE COGNATDELII SCESSIONE. §. 459. Principia generalia. De cognatorum ſueceſſione ante omnia obſer- vari debet: I. Iuſtinianum nouum quidem ORDINEM, non vero nouum ſuccedendi MODVM introduxiſſe; id quod praecipue quoad ſuos et emancipatos notari debet a). II. Proximum cognatum ENCLVDERE remotiorem, niſi hic ex iure repraeſentationis ſimul admit- tatur b). III. Proximum tamen, qui ſuccedit, CAPACEM ſſe debere &£). IV. Proximitatem computari ex regulis iuris CIVI- LIS, non ex computatione CA NNICA G . V. Nouum, quem Iuſtinianur introduxit, ordinem in co conſiſtere, vt omnes cognati in QVATVOR CLASSES diuidantur, quae ſequentes ſunt, et ſequenti ordine ſe excipiunt: 304 DE COGNATORVM sVCCESSIONE. A) Deſcendentium. B Aſfſcendentium, fratrum ſororumue bilatera- lium, eorumue, qui praemortui ſunt, liberorum. C) Fratrum ſororumue vnilateralium, eorumue, qui praemortui ſunt, liberorum. D) Reliquorum collateralium e) a) KOCII. §. 6. p. 18. b) Nov. 115. c. 1. g.. C) §. 6. I. de leg. agnat. Jacceſſ. d) vid. ſupra §. 68 n. IV. e) KOCH. J. 19. CLA'’SSIS P, RIMA SVCCESSIO DESCENDENTIVM §. 460. . Generalia de deſcendentium ſucceſſione principia- D⸗ ſuceeſſione deſcendentium in genere nota: I. In ca NON atftenditur SEXVS diſcrimen. i. e. filii et filiae, nepotes nepteſue promiſsue ſuccedunt. II. Ipſa ſucceſio ſit vel in CAPITA vel in STIR- PES vel MlIXTIM. A) Succeſſio in CAPITA eſt, qua hereditas in TOT' diuiditur portiones, quot ſunt PERSONAE ſuc- cedentes; ita vt ſingula ſingulam accipiat portionem. Cui Cuii Phll 3 gi non urent damen TATI NON 80 NA heredhit non ſ uia ei ſioni n caſu iur tur; ſell Ge o Bert ind tantumm! ei lbens vel be Junhi tes, in pracſan da ſit non ve erinre, 9) bi, rior. Cri d era⸗ aue, 56 41 M ta⸗ ie⸗ unt, TIR⸗ ut in ſur⸗ Dnenh. Ci Varens accepiſſet, portionem 2 Junbie SIMVL adſint ). 3) quod, ſed accipit eam iure proprio ). svCCESSTO DESCENDENTIVM. Cui ſueceſſioni locus eſt, PRIMI gradut. B) Succeſſio in STIRPES Nirpr (i. e. omnes deſcendentes qui non ſuceedit) VNAM et EANDEM, nanciſcuntur 305 ſ OMNES deſrendentet Eint eft, quando TOTA eiusdem parentis, guam IPSE 4). Fun- damentum huius ſucceſſionis eſt ius REPRAESEN. TATIONIS i. e. ius, quo deſcendentes NON ſuccedentie LOCVM occupant, ſeu, SONAM eius reprakzſentant, hereditariam accipere pohiint b). non ſuccedit, aut 1) quia vere quia ciuiliter pro mortuo habetur ſioni renunciauit eamue epudiauit. caſu iuri repraeſentationis locum e tur; ſed quoad vltimum dubitatur 4). de ipſo repraeſentationis iure neat inter deſcendentes legiti mortuus ei locus ſit, ſi vel liberi primi gradus et nepote tes, in infinitum obtineat i. prazſentationir e). 4) quod da ſit de non vero de iure ſuccedendi. ex iure repragſentationic, Prio ſuccedere; i. e. accipit tantum eam funbzus, quem repraeſentat, acce Cο MIXTIM. denique ſucceditur (i. capita, quam in ſtirper ioris gradus concurrant g..-. . V aſcendentis quo PER.- ut eius PORTIONEM Aſcendens ipſe vero eſt, aut 2) „aut 3) quia ſuccel- Primo et Jſecundo ſſe, non ambigi- Ceterum nota 1) quod ſemper obti- mos; illegitimi enim tantum matrem, non Patrem, repraeſentant. 2) quod vel ſoli nepotes diuerſarum ſtirpium, 5 ex liberigs pracde- quoad deſcenden- e. datur repragzſentatio re- repraeſentatio intelligen- Portione, in quam repraeſentans ſuccedit, Hince poteſt aliquis et tamen ſimul ex iure Ppro- quam de- Pifſet portionem, e. tam in ſimul) ſi liberi primi et vite. III. 306 LrB. III. TrIr. XI. III. Deſcendentium varia ſunt GENERA. Dan- tur enim vel mere naturales, vel mere ciuiles, vel mixti, vel ſpirituales ). A) MERE NATVRALES ſunt iiberi illegitimi NON legitimati; quos iterum varii generis eſſe §. 76. in not. lit. d. monuimus. B) MERE CIVILES dicuntur liberi ARROGATI et ADOPTATI. .⸗ . C) MIXTI fſunt liberi tam ex IVSTIS nuptiis procrzati, quam LEGITIMATI. Priores, vel NA- SCITVRI ſunt tempore mortis parentis, vel iam NATI, vel ex EODEM vel ex DIVERSIS matrimo- niis, vel ex VERO vel ex PVTATIVO matrimonio. Quoad gradum ſunt porro: vel in PRIMO vel in VLTERIORI gradu conſtituti. Denique vel SVI ſunt vel EMANCIPATI. Poſteriores vel per SVB- SEQVENS MATRIMONIVM, vel per RESCRI- PTVM PRINCIPIS, hocque caſu vel plene vel minus plene legitimati ſunt. D) SPIRTVALES ſunt liberi in &. baptiſmate ſuſcepti. 2) Nov. 118. c. i. b) cf. GE. AD. STRVVII tr. de zure. repraeſ. Ienae 1757. 4. c) KOCIHI. §. 12. reg. 2. §. 78. pag. 129. §. 102. pag 156. ſeqq: d) IDEM Auéct. IV. p. 281. Sqq. COCCEII diſſ. de Gucceſſ. nepor. in Ej. exerc. cur. Vol. I. e) §. vlt. I. de bered. quae eb in. H 10. SAM. FR. BOEHMERI difl. de neport. iure proprio ſucced. Sect. I. §. 7. g) Nov. 115. Cc. I. h) I. 4. §. 2. F. de grad. I. 26. C. de nupt. §. 461. . lam A) ILGITI l. luccedut non ſuee ut ſobo II. illuſtnir 9 adlleenden UI. renti ſuc⸗ Fit fuerit quod tam telligunt ) I. 4 cocſenchnt uam patt (bur fucce ello Der 6 II. A Done P6 ten Mur SsVCCESSIO DESCENDENTIVM. Den- vel §. 461. Weciales de deſcendentium Jacceſſione regulae. Iam nota ſpeciales regulas: itini e . A) Deſcendentes MERE NATVRALES ſeu IL.- LEGITIMI, et quidem: IATIDH I. NA TVRALES in ſpecie, matri maternisque ſuccedunt adſcendentibus, tanquam legitimi; patri non ſuccedunt, niſi, deficiente eius legitima coniuge Atim aut ſobole, in ſextantem cum matre diuidendam 4). un II. SPVRII et VVLGO QVAESITI matri, niſi im . illuſtrieg ſit, et liberos legitimor habeat, maternique oni, adſcendentibus, minime vero patri ſuccedunt 5). el in 1SVI III. ADVLTERINI et INCESTVOSI neutri pa- SV. renti ſuccedunt; niſi vnus concumbentium in bona SC. eide fuerit. Alias nealimentis quidem digni videntur, Niua? quod tamen nonnulli de alimentis tantum patris in- telligunt &). I. ARROGATI tam patri arrogatori, eiusque adſcendentibus, qui in arregationem conſenſerunt, DEI quam patri matrique naturali, eorumque adſcenden- nedt. tibhus ſuccedunt, iure nimirum nouo cognationis vin- u culo per emancipationem non fſublato. nept. . e l. II. ADOPTATI I) plene, conſtante adhuc ad- optione patri adoptiuo ſuccedunt; 2) Winur plene adoptati durante adhuc adoptione vtrigque parenti, tam naturali quam adoptiuo; ea vero ſoluta ſoli na- A. V C tur ali 3⁰8 LIB. III. Trr. IX. turali ſuccedunt. Id, quod ſimul de adoptatis a fe- mina dici debet ). C) Delcendentes ex IVSTIS nupiis geniti, et quidem: I. NASCITVRI aeque ac iam nati ſuccedunt, ſi intra legitimum poſt mortem patris tempus, et vi- tales naſcuntur e). II. NATI ex EODEM matrimonio vtrigque pro- miſcut ſuccedunt parenti ). III. Quoad liberos DIVERSARVM nuptiarum diſtingue: Aut parens proprius aut communis mor- tuus eſt. Si prius, eius liberi ſoli ſuccedunt, exclu- ſis, qui ex altero parente nati ſunt, liberis. Sin Poſterius, liberi communer aequaliter omnes ſucce- dunt, exceptis, quae ab vno alteroue coniuge ad de- functum peruenerunt, bonis; quippe in quae liberi zuius coniugis ſoli ſuccedunt g). IV. NATI ex matrimonio PVTATIVO pro le- gitimie habentur, adeeque vtrique parenti ſuccedunt, Ticet vnus tantum in bona fide fuerit h.) V. Liberi PRIMI gradus in capita, NEPOTES PRONELPO TEsue in ſtirpes ſuccedunt, ſiue ſoli fint, ſiue cum liberis primi gradus concurrant, ſiue vnius ſiue diuerſarum ſtirpium ſint i). VI. Liberi SVI et EMANCIPATI iure nouiſſi- me aequaliter ſuccedunt, modo hi, quae forte a pa- rente viuo acceperint, conferant, hereditatemque adeant E). D) Deſcendentes LEGITIMATI, et quidem: “ D) Gümati odo t Uti, nil fbu leg ceditur, Gipuam manent matri De Ere gu chenci). 3) An, 14. Ol z Iur. augr DA 10. ad. vino bere⸗ C. 4 IDE 1. 6, Juce. . enim Vat K 1. Ult. ,29 ficte 15 5 ti, et kunt, er vi⸗ e pro⸗ tiarum mor. exelu⸗ .din ſuece . d de⸗ e lbberi r0 k. Dlo k. edunt, P0TES lſut, e VNius vouif. a r temqus gidem: ) SvcCESSIO DESCENODENTIVM. 309 I. Per SVBSEQVENS MATRIMONIVMa eque ac liberi legitimi vtrigue parenti ſuccedunt .). II. Per RESCRIPTVM PRINCIPIS 1) plene le- gitimati vtrique parenti ſuccedunt, vt legitime nati, modo tempore legitimationiz nulli adfuerint legitims nati, niſi in reſcripto principis clauſula: non obſtan- tibus legitimis, contineatur, quo caſu promiſcue ſuc- ceditur, licet ſint, qui legitime natis legitimam prae- cipuam eſſe ſtatuant m). 2) Minus plene legitimati manent illegitimi quoad ſucceſſionem, hincque ſoli matri, vt ſupra vidimus, ſuccedunt n). Denique nota: cognationem ſpiritualem impe- dire quidem nuptias, ſed nullum tribuere ius ſucce- dendi o). a) Avth. licet C. de nat. lib. Nov. I8. c. 5 Nov. Fy. c. 12. §. 4. De vſu huius ſextantis in germ. vid. omn. KO- CHIVS. F. 33. cui add. WERNHER. Ob/. part. IV. n. 59. BEHMERI ius nov. contr. n. 32. SlEBENKEES iur. Magaz. Band. II. n. 8. by §. 4. I. de ſucceſſ. cogn. §. 3. I. l. 5 C. ad ſect. Orph. I. 2. ff. vnde cogn. c) Nov. 5§g9. cap. vlt. KOCHIVS S§. 35. a. b. VOOR- DAE interpr. iur. Rom. L. III. c. 14. d) §. 7. l. 1. 10. pr. §. z. 2. F5. C. de adopt. e) I. 30. §. 2. F. de adq. ber. I. I41. de V. J. OElZ'u commendat. de partu viuo vitali aut non vitali, praecipue ratione tran/ miſſ. bered. Ienae 1769. f) Nov. 125. c. I. 2) l. 3. C. de ſec nupt. Nov. 22. c. 232. KOCHIVS §. 24. h) IDEM. §. 26. 1i) vid. §. 4%. p. zo5. k) Nov. 118. c. I. G. I. BOEHMERI diſſ. de diſer. ſuor. et emanc. rat- Jucc. ſubl. in Elect. T. I. zit. f.. de collat. Emancipatos enim non ipſo iure ſuccedere, recte cum aliis obſer- vat KOCHIVS S. 6. 1) l. 10. C. de nat. lib. Nov. II. c. vlt. Nov. 25. c. vlt. Nov. 89. c. 8. m) KOCHIIVS §. 29. AYXRERI diſſ. de reſcripto legitimationis pleniſſ. effectum tribuente, licet liberi legitimi adſint Gott. 1748. GE. SAM. MADIHN. diſſ. de legit. in ſucceſſ. cum legi- mat. Halae I755. KOCHIVS §. 29. n) IDEM §. 30. ) IDEM §. 28. . V 3 CLAS- =— = = ==— CLASSIS SECVNDA. §. 462. Qui ad claſſem ſecundam referantur? Defcientibus deſcendentibus ſuccedit claſſis ſecun- da, ad quam pertinent I. ADSCENDENTES: II. FRATRES SORORESQVE BILATERALES SV- PERST'ITES et III. FRATRVM SORORVMVE BlI- LATERALIVM PRAEMORTVORVM PRAEMOR- TVARVMVE LIBERI. 7 §F. 463. Regulae buius] claſſis generales. Iam ſequentes nota regulas generales: I. Inter ADSCENDENTES exulat ius REPRAE- SENTANDI, quia ſemper PROXIMIOR ecludit RE- MOTIOREM. Ergo ſolus pater vel ſola mater de- functi excludit totam lineam auitam a). 7 II. Aſcendentium et deſcendentium ſucceſſio eſt RECIPROCA. Excipe 1): liberos ex matrimonio putatiuo natos, quippe qui parenti in mala fide ver- ſanti fuccedunt, licet hic illis non ſuccedat b). 2) pa- trem extraneum adoptantem, qui filio adoptiuo non ſuecedit, licet hic illi fuecedat, c) 3) patrem arro- gatorem, cui filius impuber ſuccedit, ſed ille non ſuc- cedit d)] 4. feminam adoptantem, quae adoptato non ſuccedit e) §) matrem illuſtrem, quae illegitimis ſucce- dit indiſtinéte ).. III. m 11l ſ S”M PRAI toruf? H holunt I Glicdem non ve retineen Pater Teligua Giuidit e vt Nepos laeae, ſtera M,: ll. MS (NWT uun. TES: § y. 7E PI. MN. RAr. AtR. ter de⸗ momo pr. 10 non arr on ſuc. t ton ſucc. II. sVCCESSIO DESCENDEN TIVM. 311 III. Adſcendentes ſuccedunt in LINEAS, SOLI Ant, et in CAPITaà, ſi cum COLLATERALIBVS con- currant; fratrer ſororeſue ſuperſtiter in CAlITPA; eo- rumqute praemortuorum liberi PRIMI gradaus ex iure REPRAESEN ATIO NIS in STIRPES,; nepotes enim eorum ad quartam claſſem pertinent g). a) Nov. 118. c. 2. b) HERTIVS de marr. put. §. 22. 23. in Opuſc. Vol. T. I. c) I. 10. J. I. C. de adopt. d) vid. ſupr. §. 46I1. e) KOCH. §. 67. ſ) STRYCR de ſucc. ab int. diff.i II. c. 1. §. 39. 44. g) Nov. u5. c. 2. KOCH. §. 44. 45. §. 464. Regulae peciales. His praemiſſis, quae ſequuntur, facile intelligi poſſunt: I. Si adſunt SO LI adſtendentee ſucctſiols EMPER Iit in LNEAS, proximiore remotiorem excludente, ita quidem, vt pater peculium profekitium praecipiat, non vero vſumfructum peculii aduentiti ordinarii retineat àa). Sic: ſi filius reliquit patrem et matrem, Pater praecipit profectium, ſi quod adeſt, peculium, reliqua hereditas inter patrem et matrem aequa lance diuiditur. Aut: Filius reliquit patrem, auum auiam- que vtriuſque lineae. Pater ſolus ſuccedit. Aut: Nepos reliquit SOLVM auum auiamque VTRIVSQVE lineze. Hereditas in duas partes diuiditur, quarum altera peruenit ad auum auiamque lineae PATER- NAE, altera ad auum auiamque lineae MATERNAE. II. Si adſunt ADSCENDENTES z FRA- TRES (ſororeſue) BILATERALES, Jſucceditur in CAPITA; ita tamen, vt patri non competat vſus- fru- 312 LIB. III. Trr. IX. fruRus portionis ad defuncti fratrem deuolutae 5). Sic ſi defunctus reliquerit patrem, matrem, et duos fratres bilaterales, hereditas in quatuor aequales par- tes Aiuiditur. II. Siadſunt ADSCENDEN TESet fratrumb RAE- MORTVORVM LIBERI, illi in CAPITA et ki in STIRPES ſuccedunt c). Sic: ſi defunctus reliqueait patrem, matrem, duos liberos ex fratre primo et alios duor ex fratre ſzcuncio praedefunckto, hereditas in quatuor diuiditur partes, quarum primam pater, al- teram mater, tertiam liberi pr: imi, et quartam liberi praedefun cti ſecundi fratris accipiunt. IV. Si adſunt ADSCENDENTES „ FRATRES SVPERSTITES, FRATRVMQVE praemortuorum LI- BERI, illi in CAPITA, hi in STIRPES ſuccedunt d). Sic: ſi defunctus reliquerit patrem, matrem, duos fra. tres, duos liberos ex primo, alioſque duos ex ſicunao fratre praedefunélo, hereditas in portiones diui- ditur. . V. & SOLI are Jororeſue bilateralet cunt ſucceditur in CAPITA VI. S adſunt fratres SVPERSILES fratrumque PRAEMORTVORVM. LIBERI, illi in CAPITA, hi in STIRPES ſuccedunt e). VII. Si SOLI adſunt fratrum PRAEMORTVO. RVM LIBERI, in CAPITA ſucceditur P). a) Nov. 28. c. KOCH. §. 47. b) Nev. us. c. 2. c) Nov. 127. c. 1. d) Nov. 118. c. 2. Nov. 127. c. I. e) cit. Nov. 127. c. 2. f) KOCH. F. n. III. p. 96. Nota: ſen: C a Bll e IISl lu enin docon uinit 5 ut all triam N liberon bonoru SIB! VVIG manife bi aute ne IN Tyutun in Ne pernr⸗ Neendein Gur cot ſcenten Gitaten MATR ordine i coniunt TREN igitur! VE tes e ex 8 ſuctoſu nle, nami f, reſue ex (ESsl. orenti. ane inieini Srnen erin I 16 SVCCESSIO DESCENDENTIVM. 313 J⸗. dubt Nota: Quaeritur, quinam dicantur fratres GERMANI per. ſeu BILATERALES. In genere tales eſſe, qui ex IISDEM parentibus nati Junt, omnes fatenrtur. Ita enim Caius l. 2. fF. vnde cognati: Hac parte, inquit, Proconſul naturali aequitate motus omnibus cognatis pro- A. mittit bonorum poſſeſſionem, quos SANGVINIS ratio vo- ni in cat ad bereditatem, licet iure ciuili deficiant. Itaque uent etiam VVLGO QVAESITI liberi matris et mater talium ahor liberorum, item ipfi FRATRES IN TER SE ex bac parte . bonorum poſſeſionem perere poſſunt, quia ſunt IN VICEM 48 inn SIBI cognati. Porro Iuſtinianus §. 4. I. de ſucceſſ. cogn. r, al. VVLGO QVAESITOS, inquit, nullos babere adgnatos libeſi manifeſtum eſt, cum agnario a patre it, cognatio a marre, ꝰ bi autem nullum potrem bubere intelligantur. Badem ratio- ne IN TER SE quidem poſſunt videri conſanguinei eſſe. pe Tantum ergo cognazi ſunz SIBI, icut et matri. Deinde Tbs in Nov 115. c. 2. exceptis ſolis fratribus ex VTROQVE 1n Ll- — parente coniuncti defuncto. Et deinceps: & vero cum ad- unt dM. ſcendentibus inueniamur fratres ex VTRISQVE parenti- r rs. bus coniuncti defuncto. Et Cap. 3. NA defunctus neque . aſcendentes neque deſcendentes reliquerit, primos ad bere- hundh ditatem vocamus fratres ex EODEM PATRE er EADEM lini. MATRE nazos. His autem non exiſtentibus, in ſecundo ordine illos fratres vocamus, qui ex VNO parente defuncto ] coniunéti ſunt, ſiue per patrem SOLVM ſiue per MA- ahint TREM. Quae etiam repetuntur Nov. 127. c. 1. Vt igitur BILATERALES ſint, fratres defuncto ex VTRO- QVE parente coniuncti; et VNILATERALES, fra- tres eæ VNO parente, kue ex SOLO PATRE, Rue ex SOLA MATRE defuncto coniuncti. Sed in Jucceſſionis argumento ita non ſatis adaequate et adcu- rate, docet Cel. KOCHIVS lib. laud. §. 6. qui, Ger- mani fratres, inquit, ſororeſue boc loco ſunt fratres ſoro- reſue ex iisdem parentibus nati, VTRINQVE quoad SVC- TVO- CESSIONEM LEGITIMI. Vrrinque Negitimi ex iisdem parentibus hoc loco ſunt: qui tam a parte PATRIS, quam a parte MATRIS ſucceſſionis ab inteſtaro PLENE capaces exiſtunt. — Vera ergo, pergit, eſt propoſitio: fratres germani EVNDEM patrem et matrem babenr. Sed con- verti non poteſt, vt ſeil. ii, qui EVNDEM patrem et ma- trem agnoſeunt, ſtatim ſinz GERMANI in ſenſu IVRIS. V S Nota 314 LiEB. III. Trr. IX. Nota 2. Non tamen omnes praemortuorum fratrum liberi ſuccedunt, ſed ii tantum, qui nec generatim, nec in Jpecie a ſucceſſione patris excluſi ſunt. Vnde v. g. ad- optati non ſuecedunt fratri praedefuncti patris adoptiui, nec ilegitimi ſuccedunt Frotri praedefunéti patris ille- gitimi. Koch. §. 77. = ea l = CLASSIS Ti᷑ERT'I A. §. 465. Conne i o. S nec adſcendentes nec fratres bilateraler eorumque liberi adſint, ſequuntur fratres VNIIATERALES, eorumue LIBERI. Qui vero fratres vnilateralis ſint §. praec. dictum eſt. F. 466. Regulae buius claſis. De ratione ſuccedendi in hac claſſe ſciendum: I. & SOLI adſint fratres ſororerue vnilateraler, Jucceſſio fit in CA PI TA. II. Si SOLI adſint fratrum vnilateralium praemor- tuorum LIBERI, aeque in CAPITA ſucceditur. III. Si fratrer vnilateraler SVPERSTITES, fra- trumque praemortuorum LIBERI concurrant, illi in CA- PITA, hi in STIPRES ſuccedunt. Nepoter tamen fra- trum praedefunctorum in hac claſſe non ſuccedunt. IV. 4 V. TENALI MNAE nent. VI VNILA DVNT claſlem VNILA hinc ho ſed mupn cogmti. LIEPVY— k te dſ Goorumn 1 kedlunt mn libet nec in g. ad. Coptiui it ille. rumqe RALES. lis ſiot ndum: oterlen aennor. in C4. nen fr dunt, SVCCESSIO DESCENDENTIVM. 315 IV. Si frater BILATERALIS et VNILATERA- LIS concurrant, ille, quia ad SKEC1. ND AM cla em pertinet, huic PRAEPONITVR. V. &i LIBERI PRAEDEFVNCTI fratrig BlLA- TERALIS et frater VNILATERAL.IS adſint, illi aequt PRAEPONVNTVR, quia ad ſecundam claſſem per- tinent. VI. Si frater BILATERALIS et LIBERI fratrit VNILATERALIS praedefunbßli conturrunt, hi EXCI-V- DVNTVR, quia ad tertiam, ille vero ad ſecundam claſſem pertinet. Nov. 115.. c. 7. VII. Ius REPRAESENTANDI liberorum fratrum VNILATERALIVM non extenditur ad NEPOTES, hine hoc caſu non datur repratſentatio repraeſentationit, ſed nepotes praemortuorum fratrum ſuccedunt qua cognati quartae claſſis. KOCH. J. 79. ſqq. DE TOVL- LPIEV collett. no. 12. CLASSIS QVARTA. §. 467. Con ztinuatieo. Si ne vnilaterales quidem fratres eorumue liberi adſint, reliqui COLLATERALES ſuccedunt; de quorum ſucceſſione haec nota: I. Non OMNES, ſed MIXTI tantum cognati ſuo- eedunt a). III. 316 LI. III. Trr. IX. „ II. Iure nouo NON diſtinguitur inter AG NATOS et COGNATOS ̈⅞P. III. Proximior EXCLVDIT remotiorem. IV. Plures EIVSDEM gradus ſuccedunt in CAPI- TA, nulla habita BONORVM DIVERSITATIS ra- tione. V. Succtedunt in INFI NITVM &). a) Sie habe: 1) MERE NATVRALIS cognatio nullum plane dat ius ſuccedendi. Hinc illegitimi liberi nec ipſi patri nec eius adſcendentibus aut collateralibus reli- quiſue cognatis ſuccedunt, nec hi illis. At Marri ma- rernifque cognatis ſuecedunt, quia ratione eorum ſunt cognati; hinc et materni cognati ſuccedunt illegiti- mis. II) MERE CIVILIS cognatio tribuit, quoad lineam paternam, ius ſuccedendi ſoli patri adoptiuo, non vero in regula eius cognatis; vnde nec hi adoptiuo ſuece- dunt; at quoad lineam maternam NVLLVM plane in regula dat ius ſuccedendi. 3 cognatio SPIRITVALIS NVLI. AM, neque quoad inedtn paternam, neque quoad maternam, eſficit fueceſſionem, quae ommia ex haclenus dictis clara ſunt. b) Nov. 118. c. 3. H. f. et §. 4. c) KOCH. §. 99. Sqq. §. 468. Proponuntur quaeſtiones ſpeciales. Vidimus huc vſque quo ordine et qua ratione ſingulae claſſes ſuccedant. Sed ſuperſunt adhuc va- riae quaeſtiones. Prima: Quo modo CLASSIS CLASSEM ercludat? En regulam: Qlaſßir antecedens SEMPER excludit ſe- quezntem, i. e. quamdiu perſona capax, licet vnica, in praecedente claſſe adeſt, ſucceſſio non deuoluitur ad ſequentem claſſem, licet in ea adſit perſona proximior aut acqualit. Sic v. g. Caius decedit relilto filio et pa- tre. Ille ſuccedit, hoc excluſo; quia filius eſt de- ſcen- Jun Nengve los et Aut: 0 mllit et r ſt, ho Ertiam nior. tlaſit eiuſcen Vocant habita ente reprae ris yn a elel et Prae tur. cedunt fratres Jen WW TVR ter di/ mater Porro cantur vid. E 105 - lullann i nee Hreli⸗ fi ma. hſunt egiti neamn 1Vero luece⸗ ne in ALIS neque a ex ei lone e ve⸗ dat! ſe. in 1 ad mior pr. ce⸗ ſurr SVCEESSIO DESCENDENTIVM. 317 ſcendens adeoque ad primam, pater vero eſt aſcendens adeoque ad ſzcundam claſſem pertinet, licet vterque, filius et pater, gradu oequali a defunéto diſtent. Aut: Caiur decedit relilto filio praemortui fratris bila- teralis et ſuperſtite fratre vnilaterali. Ille aeque ſucce- dit, hoc excluſo; quia ille ad ſecundam, hic vero ad tertiam claſſem pertinet, licet hic defuncto ſit proxi- mior. Altera quaeſtio: Quo modo cognati EIVSDEM claſſit ſe excludant? En diſtin tionem: I. Si omnes eiuſ dem claſſis cognati CONIVNCTIM ad ſucceſſonem vocantur omnes SIMVL ſuccedunt, nulla proximitatis habita rutione. Sic v. g. in prima claſſe omnes deſcen- dentes coniunktim vocantur. Hinc nepotes ex iure repraeſentationis ſimul fuccedunt cum defuncti libe- ris primi gradus, licet ſint remotiores. Porro in ſecun- da cl'fſe aſcendentes proximiores, fratres bilaterales et praemortuorum fratrum liberi coniunctim vocan- tur. Hinc praemortuorum fratrum liberi ſimul ſuc- cedunt, quamuis ſint vno gradu remotiores, quam fratres fuperſtites. Si vero II). Omner DISIVNCTIM ſeu SVCCESSIVE vocantur, PROXIMVS PRAEFER- TVR religuir. Sic v. g. in ſecunda claſſe a cenden- tes diſiundim ſuccedunt. Hinc pater defunéti aut mater excludit auum aut proauum vtriuſque lineae. Porro in quarta claſſe reliqui cognati diſiunctim vo- cantur, hinc ſemper proximus excludit remotiorem. vid. KOCH. §. 20. p. 45 Sqq. §K. 469. De incapacitate proximi. Porro diximus, ſuccedentem debere eſſe capa- cem (§. 3 29. ſq.) Quid vero ſi incapax fuerit? Viden- dum 31 ⁸ LIB. III. TIT. IX. dum eſt, vtrum incapax SOLVS in hac claſſe fuerit, an vero PLVRES adfint. Si prius, ſuccedit claſſis Jequens, extin ta quippe praecedente claſſ. Sin poſterius, ſuccedunt reliqui eiuſdem claſſis cognati, quibus portio incapacis adertſcit, quia haec claſſis nondum esxtincta eſt. Sic: ſi Caius deceſſerit, reliéto vnico filio incapaci, ſuccedit claſſis ſequens. Sin vero decefſerit relictis pluribus liberis, quorum vnus in- capax eſt, ſucceſſio manet penes reliquor liberos. Niſi aliquis extranzus adſit, ad quem ex ſpeciali cauſa portio incapacis peruenire poſſit. Vid. KOCH. §. 20. p. 47. verb. ſi omnino. §. 470. Quid ſe proximus defecerit? Si proximus in ea, quae ſuccedit, claſſe defece- rit, proximus gradus ſeguene eiuſdem claſſis ex EDl- CTO SVCCESSORIO admittitur, licet in ſequenti claſſe proximior adſit; niſ obſtet vel tranſmiſionis vel reprazſentandi vel adereſcendi ius. §. 471. Quando beres deficiat? Deficit autem heres hoc loco duplici caſu. Pri- mo, quando ante hereditatis aditionem DECESSERIT. Deinde cum hereditati RENVNCIAVERIT. §. 472. De primo caſu. Quod mortem heredis attinet, diſtingue, vtrum heres SVVS, an EXNTRANEVS deceſſerit. Si prius, proximus gradus ſequens non admittitur, ſed here- ditas, vel eius pars, peruenit ad deficientis heredes ex 10. onel ctim 0 K poli Atione⸗ er iutt ſlef tre Ute ade nox iun tanci gens, vi Hinc dol l. lius en reliqn⸗ Vacak bus ta Exem t Ln eiusv. perdern hoe, Iterum roresu non. Voluitu Cipiunt clula el ltres nul reli rreſcen tnfion⸗ 5 TImum liberir 1 gerit, lali Sin hati, Aſſis ldho Ver in. eros. lnuſa liſearr. PDl. henti Nooni bii- ERII. trum prius, here⸗ erele SVCCESSIO DESCENDENTIVM. 3 19 ex iure tranſmiſionir, ſiue deficiens ante, ſiue poſt aditionem deceſſerit, quia heres ſuus hereditatem etiam non aditam tranfmittit ad heredes (G. 3 70.) Sin poſterius, iterum diſtingue, vtrum poſt, an ante aditionem deceſſerit. lo caſu hereditas ad ſuos he- redes tranſmittitur, ceſſante edicto ſucceſtiorio et jure adcreſicendi. Hoc caſu mox edicto ſucceſſorio, mox iuri adereſcendi, mox denique iuri repraeſen- tandi locus eſſe poteſt, prout deficiens vel deſcen- dens, vel adſcendens, vel collateralis defuncti fuerit. Hinc nota, quae ſequuntur: I. Si deficiens DESCENDENsS fuerit, (veluti fi- lius emancipatur) intereſt, vtrum liberos nepotesue reliquerit, an non. Si illud, ad liberos nepotesue vacans portio ex iure eprazſentandi peruenit, omni- bus tam in eadem, quam in ſequente claſſe excluſis. Exemplum: Caius reliquit Klium Primum, Secundum et Tertium. Primus decedit relibktis liberis, En! Portio eius/vacans ad hos liberos ex iure repraeſentationis peruenit, non ad fratres, Secundum et Tertium. Sin hoc, nempe ſi nullos liberos nepotesue reliquerit, iterum diſtingui debet, vtrum deficientis fratres ſo- roresue, eorumue praemortuorum Liberi adſint, an non. Si enim fratres ſororesue adſint, ad eor de- voluitur portio vacans ex iure adereſcendi. Quod ſi liberi praemortuorum fratrum adſint, iique ſoli, hi ac- cipiunt portionem vacantem ex edicto ſucce ſorio', ex- cluſa claſſe ſequente. Quod ſi denique deficiens fratres ſuperſtites et liberos fratris praedefuncti /- mul reliquerit, illi partem portionis vacantis ex iure adereſcendi, hi vero alteram partem ex iure veprae- ſentationir accipiunt. Veluti: Caius religuit lium Primum, Secundum et Vertium. Primus deczdit nullis, liberis vel nepotibus reliétis. Secundus ſuperſtes eſt. r- 320 LIB. III. TIr. IX. TVirtius praedectſit reli’to filio. En! Secundus accipit Partem portionis vacantis ex iure adereſcendi, et filius Tirtii alteram ex iure repraeſentandi nanciſcitur, quia eius pater, ſi vixiſſet, eandem accepiſſet. Haec de caſu, ſi deficientis fratres vel praemortuorum fra- trum liberi adfuerint. Quibus omnibus non extan- tibus, ſuccedit claſſis ſequenz. Veluti: Caius reli- quit patrem et filium emancipatum. Succedit filius ex prima claſſe. Eo vero ante aditionem defuncto, ſuc- cedit nunc Caii pater. II. Si deficiens ADSCENDENsS fuerit, ſuccedit gradur ſequens ex edicto ſucceſſorio, niſi in eodem, in quo deficiens fuit, Igradu ſuperſit adhuc aliquis. Tunc enim ad hunc deuoluitur portio vacans ex iure accreſcendi. Sic: Caius reliquit patrem, matrem et auum. Auus, tanquam remotior excluditur; adeo- que ſuccedit pater et mater. Pater deficit. En ma- tri adereſcit deficientis portio, excluſo auo. III. Si deficiens FRATER defuncti fuerit, aut plures eiusdem fratres, vel liberi prazmortuorum fra- trum adſunt, aut non. IIlo caſu ad fratres ſuperſti- tes aut prae defunctorum liberos ex iure aderſcendi et repraeſentandi deuoluitur portio vacans. Hoc ca- ſu fuccedit claſſis ſeguenz. Id quod etiam obtinet, ſi fratres nepotes ſolor reliquerint, ceſſante quippe in linea collaterali, quoad nepotes, repraeſentatio- nis iure. IV. Sin denique deficiens VLTERIOR collatera- lis fuerit, proximus gradus ſequens ex edicto ſucceſ- Jorio admittitur, niſi iterum in eodem, in quo defi- ciens fuit, gradu aliquis adſit, ad quem ex iure ad- ereſcendi deuoluatur portio vacans. Hinc ſiv. g. duo oo cogt Atei ade ſenper UI. SE 162. H guitur Quo qul in eo gr Gudlur / i liberi⸗ luts, ni Arero Iil, his Porto. ckeomn Ce eulo co cem tri . . Fidetur. DE Pkie Uuceſſio Prrlir 9 lon er f deiit tflus „ quin lec de n fra⸗ Xtan- 1reli. ils er 0, luc- lececit n, in liquis. er iure tem et aeo⸗ n ma⸗ t, aut mn frr. Pperſti ſcendi loe ei. btinet, iippe tatio⸗ latera- ſunt⸗ 0 den⸗ Ure dl. svCCESSIO EXxTRAORDINARIA. 321 duo cognati aequali gradu adſint, vno deficiente, alteri adereſcit bortio, excluſo gradu ſequente, quia ſemper Proximior praefertur remotiori. III. SEGERI giſl. de edicét ſucceſſ. Lipſ. 1769. KOCH. F. 162. Sqq- 8§. 473. De renunciatione beredis. Haec de prima, qua heres deficit, ſpecie. Se- quitur altera, quando heres zenunciauerit hereditati. Quo quidem caſu iterum diſtingue: I. Si repudians in eo gradu ſolus proximus fuerit, ſuccedit proximus gradus ſeguens ex edicto ſucceſſorio, excluſis repudian- tis liberis, iure quippe repraeſentandi eo caſu ceſ- ſante, niſi magis contraria tibi arrideat opinio. II. Sin vero plures eiusdem, quo renuncians, gradus fue- rint, his ex iure adereſcenc adquiritur repudiantis portio. cf. omn. KOCHIVS P. 138. et 158. F. 474. De cognaris duplicibus. Ceterum poteſt cognatus duplici aut triplici vin culo coniunctus eſſe defuncto. Quo caſu et dupli- cem triplicemue hereditatis partem accipere poſſe videtur. cf. KOCHIVS Auctar. III. §. 475. DE SyCCESSIONE EYTRA ORDINARIA. Praeter cognatos ad alios quoque deuoluitur ſueceſſio, ad quos pertinet 1) ſocius liberalitatis im- perialis a) 2) coniux ſuperſtes pauper, ſi defunctus lotanter fuerit b) 3) collegia et corpora hoc priuile- , X gio 322 Lis. III. Trr. IX. gio ſubnixa c) 4) qui curam furioß ab heredibus ab in- teſtato negle’ti habuerunt d) 5) vltimo loco ſcus . a) . vn. C ſi liber. imper. b) Nov. 53. c. 6. Nov. im. De eiut c. 5. Auth' Praeterea C vnde vir et vxor c) l. 20. C. de epiſc et cler. I. 2. C. de hered. decur. 3) Nov. 15. 1 Dra⸗ c. . 12. e) l. 1. pr. fy. de ſucceſſ. edicto l. t. 4. C. ui de bon. vacant. I. 2. §. 2. ff. de iure Eſci. Vid. KOCH. Me3 ucce⸗ 1, §. 107. Sqq. ita tann ð Aeunt ar e ſi cupiunt IEMEN TITVLVS X. IIRMAN . Dsz DAE caul BONORVM POSSESSIONE. II. ſel mecdi = uar perſ . „s. it STATI F. 47 Drcher L" ſupra §. 297. obſeruatum eſt, ſucceſſionem vel ctur, gu⸗ ex iure ciuili oriri, vel ex edicto Prazetoris. Prae- liuili tores enim aequitate moti ius ciuile ſtrictum et ini- ſuertclench quum ſaepius emendare, corrigere et ſupplere ſolebant.— Vt ne tamen contra ius cliuile edicere viderentur, . III. nouis vtebantur vocabulis; ad quae et BONORVM iitur, vel POSSES9IO, de qua loquimur, pertinet et quae igi MobpkI9 tur eſt hereditas ſeu ius ſuccedendi ex edittie Praetorum MIpRObp competens. CONTIVS in Opp. RONCHEGALLI interpret. ad. b. e. † W Venet. 1580. 8. DONELLI comm. iur. ciu. L. ulo is⸗ VII. c. I4. STRVYCK. de ſucc. ab int. diff. IX. TVRI- AIn vel NI diſſ. de 3. P. vſu hodierno, Erf. 1771. oleko ve tur. di Poſenin §. 477. abin. kur). vu. m. 20. C. 0. Ilf. 1.4. C. KOCHN. 7 gem vel . Prae. n et ini. BONORVM POSSESSIONE. §. 477. B. P. Quotuplex. De eius diuiſionibus nota: I. Praetor eam dat: 1) vel perfonis iure ciuili plane a ſucceſſione excluſis 2) vel eo iure haud exclu- ſis, ita tamen, vt bonprum poſſeſſione ſimul vti queant 3) vel Certis perſonis, quae querela inoRicioſt vti cupiunt. Hinc reſpectu ſpecialie finis priori ca- ſu EMENDANDI et SVPPLENDI; poſteriori CON- FlRMANDI iuris; vltimo caſu! LTIS ORDINAN- DAE cauſa data dicitur a). II. Praetor eam dat vel immediate ex EDICTO vel mediate ex DECRETPO. Hinc EDICTALIS eſt quaz perſonae iure ciuili a ſucteſione excluſaé ita datur, vt STATIM ex editto Praetoris, ſine SPECIALI eiut: Dlebant. rentur, ONYM Uue igi⸗ Getorum ul. b. t. cin. L. DECRETO, ezam petere poſſit; Et DECRET'ALIS di- citur, quazv compétit ex ſpeciali detreto perſonae, iure ciuili a ſucceſſione non quidem excluſae, ſed cui de iure ſuccedendi CONTROVERSIA mota eſt b). III. EDICTALIS iterum vel ex edicto Praetoris datur, vel ex lege ciuili. Si prius, ORDINARIA ſeʒu PROPRIA; ſin poſterius ENTRAORDINAEIA ſeu IMPROPRIA dicitur 9). IV. Praetor dat bonorum poſſeſſionem, vel, TVNI. — +-—- — — quando is, de cuius ſucceſſione quaeritur, ab inte- lato, vel quando teſtatus deceſlit. Vnde bonorum poſſeſſio vel AB INTESTATO vel TESTATO da- tur. Prior eſt quae iir competit, qui a Jucceſione As”ß INTESTATO ſrido iure ExCLVDVNVR. E oflerior autem duplex eſt; vel quae SECVYNDVM . X 2 T AbY- TIT. X. 324 LIB. III. TABVLAS vel quae CONTRA TABVLAS datur. Illa eſt, quae datur heredi SCRIP TO in teſtamento iu- re ciuili ſtrilto INVALIDO. Haec eſt, quae datur he- redi AB 1 N TESTATO, reſciſo teſtamento iure ſtribto VALIDO d). . a) pr. §. 1. I. h. t. I. . in fin. I. 7. r. de inoff teſt. b) Qualis eſt, quae ventris nomine et ex edieto Carbonia- no datur. l. I. pr. I. 3. ff. de Carb edicto tit ff. de ven- tr. in poſſ. mitt. KOGHi de ſucceſſ ab int. §. 122. c) §. 4. I. I. 6. §. I. F. h. r. d) FK. I. 2. I. 1. 6. §. I. F. 478. De B. P. ab inteſtato. Quae AB IN TESTATO dabatur, quatruplex eſt jure nouiſſimo Praetorio α. Nimirum: PRIMA ex edicto VNDE LIBERI, quae datur liberis EMANCIPATIS iure ciuili a ſucceſione ab inte- Nato excluſis. Sed cum ipſo iure ciuili nouiſſimo emancipati aeque ab inteſtato ſuccedant, ac ſui; pa- tet eam hodie non eſſe neceſſariam. Nov. II5. c. I. ALTERA ex edico VNDE LEGITIMI; qua vocabantur omnes agnati, qui ex legibus heredes eſſe poterant, ſi bonorum poſſeſſionem peterent. tit. F. vnde legit. TERTIA ex edicto, VNDE COGNATI. Hi enim ex XII. tabb. non vocabantur ad ſucceſſionem ab inteſtato. (Vid. ſupra Tit. V.) Sed ſublato Nov. 118. c. 4. agnatorum cognatorumque in ſucceſſione ab inteſtato diſcrimine, patet eam hodie quoque eſſe inutilem. VLTI- UII it iro utmetrin Ylure e nde de e cogt nus 5 it. F⸗ 122. 5 TE quidem: 4) 5 teſtamento ieli ſeript calla, er iterumn cel (od mm ditione ad “ tre Praett 2) 1. 7) flius praeren terition NAN. Is r In pry 11. e n in *e 6 BON ORVM POSSESSIONE. 325 datrr. VLTIMA, ex edicto VNDE VIRET VXOR, da- nt iu. batur viro et vxori, qui tem pore mortis in iufto vixiſ- tur e. ſent matrimonio, ſi deficerent cognati b). Nrido a) Iure enim antiquo plures dabantur: veluti ex edicto vnde decem perſonae; qui ex familia, vnde patroni; vn- ) WX de cognati manumiſſores, quas omnes ſuſtulit Iuſtinia- t nus § 4. I. 4. 7. ibique VINNIVIS8 b) § 3. 1. h. e. 4 it. f. er C. vnde vir et vx. KOCH. de ſucc. ab int. He e 122. Sqq- 6. § 1. §. 479. De B. P. contra et ſecundum tabulas. . TESTATO datur bonorum poſſeſſio, et quidem: ler R A) SECVNDVM tabulas: 1) heredi ſcripto in teſtamento ſeptem teſtium ſignis obſignato a) 2) he- e ditur redi ſcripto in teſtamento iure ſtricto infirmato, ſi db int.Ccauſa, ex qua infirmatum eſt, viuo adhuc teſtatore Miſtno iterum ceſſauerit ) 3) ſi duo extent teſtamenta, nec, ſii; Dr. quod nam poſterius ſit, conſtet «) 4) heredi ſub con- e.. . ditione adfirmatiua inſtituto, ea pendente 4d). ll; qun 8B ) CONTRA tabulas: liberis emancipatis a pa- ges eſe tre praeteritis e). uh⸗ 2 l. 7. F. de bonor. poſſ. ſec. ꝛab. b.) Quod fit 1) ſi filius ſuus, vel iam natus vel poſtumus, in teſtamento “ praeteritus viuo teſtarore aut deceſſerit, aut prae- l. E teritionem ratibabuerit I. 11. pr. F. de iniuſto teſt. AVE- ſonem RAN. interpr. L. I. c. 10. 1I. 2) ſi teſtamentum capi- tis, quam teſtator paſſus eſt, diminutione irrizum fa- 10 6.. dJdGum, teſtator autem tempore mortis reſtitutus fuerit eſflone in priſtinum ſtatum, §. 6. I. quib. mod. zeſt. inferm. I. 11. gue eſe §. 2. de B. P. ſec. tah 3) fſi teſtator poſterius teſtamen- tum inciderit ea mente, vt prius relinqueret, k. II. §. 2. F. . .₰.1Aꝗéj) I. 1. §. 6. ff. cod. d) I. 6. F. eod. X 3 e) LIs. III. Trr. X. e) §. 3. I. de exher. lib. I. I. §. 6. F. de B. P. contra tab. RETES de b. p. contr. tab. in MEERM. theſ. T. VI. SARTOKRlII difſ. de b. p. c. z. Lipſ. 1775. §. 480. De tempore petendi B. P. Omnes hae bonorum poſſeſſiones peti debent intra certum tempus, quod liberie et parentibur eſt annus vtilis, reliquis vero centum dies vtiles. §. 4 6. J. b. t. I. I. §. F. de ſucceſſ. edict. Tempus enim eſt vel VTILE vel CONTINVVM, tum ratione initii, a quo currere incipir, tum ratione modi, quo curſus eius computatur. cf. RVECRKERI diſſ. de ciuili et natu- rali computazione temporis in iure. L. B. 1749. 8. KOCH. de ſucceſſ. ab int. S. 128. Ceterum de diuerfis opinio- nibus ratione temporis liberorum cf. KOCHIVS lib. laud §. 12 8. Sq. TIFVLVS Xr. . DE ADQVISITIONE PER ARROCGATIONEM. De tertio modo adquirendi vniuerſali. . ertius per vniuerſitatem adquirendi modus olim eérat arrogatio, qua patri arrogatori omnia ar- rogati bona adquirebantur, quamuis ex debito eius nianus ita mutauit, vt arrogator viuo arrogato -e--e- ipfo iure conueniri non poſſet. Quod tamen lIuſti- le zare 1. ſerm E poli —,, 10, ua 4 Quodſi Geſtitue creditor teſtame ne ſiere Garum vel vni bona a le ſoli Mitteren Contra hel. T. 4 ebent us et 8s enim e initii, curſus et natu. KO0. opinio⸗ Is l. NM, 88 Olim EErYE DE ADGVISITIONE ET ARROGATIONEM.B 327 uſumfrublum tantum in arrogati bona haberet, ſimul- que a creditoribus arrogati omnino poſſet conueni- ri, quem ſi defendere nollet, creditoribus bona ar- rogati, quorum vſumfructum pater habiturus fuiſ- ſet, poſſidere liceret, §. vlt. I. h. t. TITVLVS XlII. pE EO, CVI LIBERTATIS CAVSA BONA ADDICVNTVR. §K. 482. Quartus modus vniuerſalis. uartus adquirendi modus vniuerſalis erat addi- io bonorum libertaltum ſeruandarum cauſa. Quodſi enim teſtator obaeratus eſſet, heres ſcriptus deſtituebat teſtamentum; quo facto bona defundcti creditoribus eius veniebant, ſicque libertates, eo teſtamento forte relictae, ſimul corruebant. Quod ne fieret, D. Marcus conſtituit, vt, libertatum reli- Garum ſeruandarum cauſa, vel ſeruis manumiſſis, vel vni eorum vel etiam extraneo omnia defundcti . . . * . . . pona addicerentur, modo ſatisdaretur creditoribus de ſolido ſoluendoe, ſeruique ex teſtamento manu- mitterentur. §. 2. I. h. t. Claud. toll. TITVLVS XIII. DE SVCCESSIONIBVS SVBLATIS, QVAE FIEBANT PER BONORVM VENDITIO- NEM ET EX SCTO CLAVDIANO. §. 483. Quintus modus. uintus modus adquirendi vniuerſalis erat SE- CTIO vel VENDITIO BONORVM. Si quis enim inſoluendo eſſet, creditores mittebantur in de- bitoris bona, quae a Praetore per magiſtratum di- ſtrahebantur, vniuerſaque emtori addicebantur, qui tanquam ſucceſſor vniuerſalis aes alienum in ſoli- dum ſoluere aut cum creditoribus tranſigere debe- bat. Sed jure nouo creditores ipſi de bonis debito- ris poſſeſſis pro lubitu diſponunt, ceſſante bonornm addictione. pr. I. h. t. §. 484. De S&ct. Claudiano. Poſtremus adquirendi modus vniuerſalis fiebat ex SCTO CLAVDIANO, quo cautum erat, vt libera mulier, ſeruili bacchata amore, quae poſt trinam de nunciationem in eo contubernio perſeueraſſet, ſer- va fieret eius domini, cuius ſeruo ſuccubuiſſet. Quod tamen Iuſtinianus ſuſtulit, l. vn. C. de SRo. DE — Ha Ourtam aet aln Pig Utate lrel y 1. 0. t . iquis n de⸗ mn (i- qui ſoli Gebe⸗ ebito⸗ orum lebat lbera m de ſer⸗ iſſet. Ho. — SVCCESSIONIBVS SVBLATIS. DE IVEE PIGNOEIS. §. 485. Connexio. Haec de tribus iuris in re ſpeciebus. Sequitur quartam, ſeu IVS PlG NORIS? de quo hoc loco, licet a Iuſtiniano omiſſum ſit, pauca addamus. §. 486. Pignus quid? PIGNVS hoc loco a) eſt iur ereditori in pignur competens b). Ab eo differt HXPOTHECAC) a) Alias quoque pignus ſumitur 1) pro contractu, quo pignus creditori promittitur 2) pro re igſa creditori oppignorata. b) cf. FR. BALDVINVS de pign. in HEINECCII iuriſpr. Rom. et Att. T. I. NEGVSAN- TIVS de pign. et hyp. ſaep. MARANVS ad tit. C. de pign. in Opp. T. II. BACHOVIVS de pign. et hyp. Frf. 1656. 4. DONELLVS de pign et. hyp. in Opp. prior. et Saepius FR. HOTTMANNVS de pign. WEST- PHALS Oſtem. Erlaeut. der roem. Geſetze v. Pfandrechte, Leipz. 1770. 8. ERXLEBEN. principia de iure pign. er hyp. Gott. 1779. 8. c) I. H. BOEHMERI difſſ. de di- verſo pign. et hyp. iure in Exerc. ad Pand. T. III. §. 487. Pignus quotuplex. Pignus varie diuiditur. Haec tibi nota: I. Pignus aut cum aut ſine libera debitoris vo- luntate conſtituitur. Hinc ratione modi conſtituendi eſt vel VOLVNTARIVM vel NECESSARIVM. X S II. VO. 33⁰ Lis. III. Trr. XIII. II. VOLVNTARIVM iterum aut tonuentione aut teſtamento conſtituitur. En pignus CONVEN- TIONALE et TESTAMENTARIVM a) III. Conuentio ipſa, qua pignus conſtituitur, vel expreſſa eſt, vel gacita, prout debitor vel verbis expreſſis vel fabtis conſentit in oppignorationem. Hinc pignus ENPRESSVM et TACITVM. Expreſſum Porro per documentum conſtitui poteſt. Hoc documen- tum eſt vel publicum, vel quaſipublicum, vel priuatum. Hiinc ſubdiuiſio in PVBLICVM, QVASIPVBLICVM et PRIVATVM ?ÿ). IV) Conuentione porro aut res iſa aut eius ſyjmbolum oppignoratur; vnde pignus ratione obielti eſt vel VERVM vel SXMBOLICVM ). V. NECESSARIVM deinde pignus vel imme- diate a legibur vel mediante aut Praetoris aut iudicie ſententia conſtituitur; hinc neceſſarii pignoris ſub- diuiſio in LEGALE ſeu TACITVM, PRAETORIVM et IVDICIALE d) VI. Orine denique pignus aut vniuerſa debito- ris bona aut certa tantum adficit; Habes pignus GENERALE et SPECIALE e). a) I. I. pr. l. 26. ff. de pign. act. b) L. II. C. qui por. in pign. I. vlt. C. quae res pign. dari poſſ. VOET. ad tir. fF.. de pign. §. 1. HERTII difſ. de pign. conuent. tacito in Ej. opuſe. Vol. II. T. III. FABER. Cod. Fabr. L. VIII. T. VII. def. 7. c) I. 2. C. quae res pign. dari poſſ. d) tit. f. ex quib. cauſ in poſſ. eatur. I. I5. KF. 2. 3. F. de re iud. I. 2. C. qui pot in pign. l. 1. C ſi in cau- ſa iud. pign. cap. SCHROEDERlI opufſc. de natura et ef- fect. pign. praet. et iud. Marb. 1751. 4. e) l. 4.5. — petit KTRV CAhl, . temig Situen vel 11 uci ²) tione tur, rhit linc lom men- Gtumn. VN eius biehhi nne. Uclirit ſab. IVN bito⸗ gus ot. d tit. tacito br. L. dori 15,. n cau⸗ er ef . 1. 4. .. SVCCESSIONIBVS SVBLATIS 331 C. quae res pign. HERTII diſſ. de differ. pign. gen. er ſpec. in opuſc. Vol. II. T. III. F. 488. Axiomata de inre pignoris. Iam de ipfo pignore obſeruanda ſunt, quae ſe- quuntur, axiomata: I. Pignur datur in SECVRITATEM crediti. Hinc creditor cuſtodiam eius et ius retentioni?, non vero dominium nanciſcitur. II. Pignus eſt ius IN RE. Hinc creditori com- petit actio contra tertium quemcunque, quae vel SERVIANA vel QVASI SERVIANA ſeu HYPOTHE- CARIA dicitur à). III. SOLVITVR pignus 1) ſoluto toto debito 2) remiſſione vel expreſſa vel tacita 3) ſoluto iure con- Rituentir 4) lapſu temporis 5) Re ipſa oppignorata vel plane extinéta vel ita mutata, vt ad priorem re- duci formam non poſſit b). 2) §. 7. J. de action. b] tit. fF. quib. mod. pign. Jolv. TITV- 332 TITVLVS XIV. DE OBLIGATIONIBVS. §. 489. Conne X io. H' de iure IN RE. Naturalis ordo iam exigit, t de iure AD REM diſpiciamus, quod cum ſpecialem ſupponat obligationem, (§. ! 194.) prius de obligationibus in genere videamus. §. 490. Obligaiio quid? OBLIGATIO eſt neceſitas moralie agendi vel non agendi a). Aliter Iuſtinianus, qui, obligatio, inquit, ſτ IVRIS VINCVLVM, quo nectſſitate adſtringimur, alicuius rei ſoluendae, ſecundum noſtrae ciuitatis iura b ). a) 10. BORCHOLT. difſ. de oblig. in Ej. diſputt. P. II. b) pr. I. b. zt. De voce vinculum cf. ERNESTI clav. Cic. ind. lar. ſ. v. vinculum. §. 491. Obligationnm diuiſiones. Obligationes varie diuiduntur: I. Ratione fun- damenti generalis. II. Reſpectu fundamenti ſpecia- Rs III. Intuitu obiecti et IV. Subiecti. V. Quoad diuerſam qualitatem et VI. Ratione durationis. §. 498. N l. uun et Cbliget ge nut VII, Kier ralis; et u mirta gancl, ſubdin WVI ſione ex in vel a; chptil ralis vel 1 ve e. tur 9 . igit, de noß uit, nur, An⸗ cia⸗ Oad 4090 DE OBLIGATIONIEVS. 332 §. 492. Prima diuiſio. I. Generale omnium obligationum fundamen- tum eſt vel ius naturae vel ciuile, vel vtrumqut. Hinc obligatio MERE NATVRALIS eſt, quaz ex SOLA lege naturali; MERE CIVILIS, quae ex ſola lege CI- VILI, et MIXTA, quae ex VTRAQVE lege oritur. Sie v. g. obligatio feminae ex interceſſione eſt natu- ralis; ex contractu chirographario eſt mere ciuilis, et quae emtori incumbit ad ſoluendum pretium eſt mixta. Naturalis obligatio vel hodienum gaudet vi obli- gandi, vel ea per leges poſitiuas deſtituta eſt. Hiné ſubdiuifſio naturalis obligationis in EFFICACEM et INEFFICACEM v. g. obligatio feminae ex interceſ- ſione hodie eſt inefficax; ſed obligatio filii familias ex mutuo eſt efficax. Deniquel efcax obligatio hodie vel abtionem et eceptionem ſimul efficit, vel ſolam ex- ceptionem. Vnde PLENA et MINVS PLENA natu- ralis efficax obligatio. v. g. obligatio ex pacto nudo a) Ciuilis porro obligatio in ſenſu iuris Romani eſt vel CIVILIS IN SPECIE vel PRAETORIA, prout vel ex lege ciuili in ſpecie, vel ex dicto Praeztoriy ori- tur b). a) ANT. SCHVLTING. diſſ. de oblig. natur. in Ej. exerc. acad. T. I. IO. BALTH. WERNHERI diff de auctori- tate iur. civ. circa oblig. nat. Vit. I701. WEBERS ſyſte. mat. Entteickel. der Lebre ve d. naturl. Verbindl. Halae 1784. b) §. 1. ILe b. g. S §K 493. LrB. II. TIr. XX. §. 493. Secunda diuiſio. II. Ratione fundamenti ſpecialis omnis obliga- tio eſt vel IMMEDIATA vel MEDIATA, prout vel immediate ex legum diſvoſitione, ſine conſenſu meo; vel mediante conſenſu meo obligatus ſum. Conſenſus declaratur vel verbis vel falttis. Hinc obligatio mediata eſt vel EXPRESSA vel TACITA. §. I. I. h. t. cf. tam. MEVRERS. iur. Abhbandl. 1. Cap. §. 494. Tertia diuiſio. III. Quoad obiebtum obligatio eſt vel DANDI vel FACIENDI, prout vel ad dationem rei vel ad praeſtationem facti obligatus ſum àa. Factum ta- men ipfum praeſtari debet, quia debitor non li= beratur praeſtando, id quod intereſt b). a) Paulo aliter in 1. 3. pr. ſ. de O. er A. vbi: vel ad DANDVM, vel PRAESTANDVM vel FACIENDVM cf. BRISSON. d. v. S. ſ. v. facere HVBER. ad Inſt. h. t. §. 2. 6 b) CHR. THOMASII diſſ. an qui factum promiſit lihere- zur praeſtando id quod intereſt. In ej. difl. Vol. IV. de CRAMER. Nebenſt. Theil. XXXIII. K. 495. Quarta diuiſio. IV. Reſpectu ſubielti, cui incumbit obligatio, ea vel REAL.IS eſt vel PERSONALIS, prout ea inhae- ret vel REI (v. g. hypotheca et ſeruitus realis) vel perſonat. IIla tranfit ad quemcunque rei poſſeſſorem Haec vero ad hereder tantum tranſmittitur, niſi ſpe- cialem defun cti qualitatem perſonalem concernat; quo caſu 4 guat i oblig⸗ PRAE etiam gatio . DSI dund impler polten Eltur. tieula ilud torit a fuer WII diſ. Vol VI. vel N vel bd gr. vel ; line A. 1ad ta⸗ n l⸗ l ad VNM here H.d lr quo⸗ DE OBLIGATIONIBVS. 335 caſu ne heredes quidem obligantur, et ipſa obliga- tio OSSIBVS INHAERENS dicitur v. g. obligatio mandati, ſocietatis. §. 496. Quinta diuiſio. V. Intuitu diuerſae qualitatis obligatio eſt: A) Vel PRINCIPALIS vel ACCESSORIA. IIIa, quae incumbit PER SE, i. e. ſine reſpectu ad aliam obligationem; haec vero, quae aliam obligationem PRAESVPPONIT, ad quam ſe refert. Quapropter etiam illa corruente haec ſimul euanefcit v. g. obli- gatio ex ſideiuſſione. B) Vel ABSOLVTA vel ALTERNATIVA ſeᷣu DISIVNCTIVA. Quodſi enim alicui plures incum- bunt obligationes, aut eas omnes aut vnam tantum implere debet. Si prius, obligatio ABSOLVTA, ſin Poſterius, ALTERNATIVA ſeu DISIVNCGCTIVA di- citur. Illa intelligitur ex copula ET; haec ex par- ticula AVT. v. g. & hog ET illud fecerit. Si hoc AVP illud fecerig. In alternatiua in regula electio eſt debi- toris, quam praeſtare velit obligationem, niſi in mo- ra fuerit. WILLENBERG. de oblig. altern. Gedan. 1731. HERTII diſſ. de electione ex oblig. altern. debitori debita lin Opuſc. Vol. I. T. III. . §. 497. Sexta diuiſio. VI. Denique ratione durationie obligationes ſunt vel TEMPORALES ſeu IN DlIEM CONCEPTAE, vel PERPETVAE. 1. 6, LIB. III. Trr. XIV. 336 I. 6. ff. de O. et A. GVNDLINGIANA P. VI. p. 47. Ceterum nota: Diuiſionem in obligationem perfectam et imperfectam, adfirmatiuam et negatiuam omiſibus quia nul 0 ex iure naturali iam cognita eſt. De obligationibus Clllter diuiduis et indiuiduis ſupra §. 190. diximus. iter vvel 4 DE PACIIS IN GENERKE. ppacil Obligationes, vt vidimus, mediatae ex fado urs oriuntur; quo praecipue pertinent pacta et con-. 9) 5. tractatus. 121 4 An H. 498. SS Conuentio quid? 288 CONVENTIO (pactio, pactum) eſt aftur, quo plures in idem obiebtum conſentiunten). In omni vero conuentione tria ſpectanda ſunt: I. An, qui pacti ſunt, paciſcendi gaudeant facultate II. An de obiecto I licito, et III. An legitimo modo pacti ſint? D a) I. I. F. 2. 3. Ff. de pactis. 0TES §. 499. aute ne Qui paciſci poſſint? Nber . . . . Valet pa I. Paciſrendi facultate gaudet, qui VALIDE erv CONSENTIRE poteſt. Valide conſentit, qui nec a mum da NATVRA ſeu phaæffice, nec a LEGIBVS ſeu moraliter 6 7 impeditur. ,5) de re A) A NATVRA impediuntur: [1I) infantes 2) ag). furioſi et mentecapti, niſi tempore dilucidi interualli iz perfebtiſimi paciſcantur 3) ſumme ebrüi. Surdi et 1 F. muti igitur, quia mentem exprimere poſſunt, rectte e⸗ paciſcuntur a) 4 B) kan et s quia nibus 1, go i vero palti biecto WIDE nece à rulitir tes 2) teruali Urdi et 3 relle DE OBLIGATIONIBVPF. 337 B) A LEGIBVS impediuntur: 1) qui non ha- bent liberam rerum ſuarum adminiſtrationem, quate- nus ſe obligant, v. g. impuberes, minores, prodigi ciuiliter tales; niſi auctore tutore vel curatore 5) 2) pater et filius inter ſe, niſi vel emancipatione ſJecu- ta, vel de peculio militari et aduentitio é᷑xtraordina- vio paciſcantur &)]. 3) fratres inter ſe, qui in eiurdem Patris poteſtate conſtituti funt )). a) §. §8. 9. 70. I. de inut. ſtipul. I. I. H. 12. ff. de O et A. l. 4. §. I. F. de pact. b) vid. ſupra §. 138. 139. 148. An vero impuperes ſaltim naturaliter obligentur, diſ- putant; cf. D'ARNAVD coniect. I., II. c. 22. c) §. 6. I. de inut. ſtip. I. 2. ff. ad Sct. Maced. vid. ſupra §. 288. er 292. 3) l. 38. ff. de condict. indeb. F§. 5§500. De obiecto conuentionis. II. Obiellum patczi LICITVM dicitur, quando vel PHYSICE veI MORALITER ſ in paciſcentium POTESTATE. Hinc non licet paciſci: 1) de factis vel phyſice vel moraliter impoſibilibus a) 2) de re, quae ne in futurum quidem exiſtere poteſt. Nam ſi poteſt exiſtere, vel regulariter vel caſu tantum accedente, valet pactum; et priori caſu de re erata, poſteriori vero pactum ſpei dicitur ). 3) De re commercio homi- num exemta, v. g. ſacra, ſancta c) 4) de re litigio- ſlſſüa d) 5) de re extintta, niſi qua talis promiſſa ſit e). 6) De re vel facto tertii f) 7) de hereditate Jfu- tura g). a) l. 15. ff. de condit. inſtit. I. 35. pr. de F. O. b) g. I. I. de inut. ſtipul. I. S. pr. §. I. ff. de contr. emrt. I. 7. F. de bered. vend. c) §. 2. I. de inut. ſtip. d) tit. P. de litig. e) v g. animal mortuum, l. 69. Ff. de V. O. f) Attamen nota: X I. Lis. III. Trr. XIV. 1) Quoad RE M alienam promiſſam 1): ſi res TOTA aliena ſit, hocque acceptans ſciuerit, ad nibil ta- netur promittens; ſin vero ille ignorauerit, hic ad id, quod intereſt, obligatur 2). Si PAkRS rei tan- tum aliena ſit, ſemper quoad ſuam partem tenetur promittens, et quoad partem alienam diſtingue: Aut rem generaliter, quaſi TOTAM ſuzm, Promiſit, aut par- zem duntaxat Juam. Si prius, ratione partis alienae ad id, 4uo intereſt, tenetur, niſi acceptans, rem non eſſe totam prômittentis, ſeiuerit; ſin poſterius, non obligatur reſpectu partis alienae. II. Quoad PACTVM alienum promiſſum: 1) promit- tens Ampliciter tertium, facturum promiſerit, non debet impedire tertium, qui facere vult; 2) ſi promit- tens dixerit, Je omnem adhibiturum operam, vt tertium ad faciendum compellat, (er wolle ibn zu bereden, zu be- wegen ſuchen) non tenetur, ſi tertius non fecerit, modo operam promiſſam non neglexerit, 3 ſi promittens dixe- rit, ſe effecturum vt tertius faciat, (er wolle es dubinbrin- gen, bewer kſtelligen) tenetur ad id, quod intereſt, ſi tertius non fecerit. §. 3. I. de inut. Srip. I. 35. pr. F. de V. O. HERTII diſſ. de obligat. alium dazurum, facturumue, in Ej. opuſc. Vol. I. T. III. 2g) vid. ſupra §. 197. et tit. ff. de hered. vend. Quomodo conuentio iniri debeat. III. Conuentio LEGITIMO MODO iniri debet; i. e. conſenſus debet eſſe: 1) liber 2) reciprocus a) 3) ſufficienter declaratus 4) ſincerus 5) ſpecialis 5) Hinc inualida ſunt pacta metu graui et vi iniuſta ex. torta, nec non doloſa g). Valent tamen ſimulata ). a) Hine tractatus, pollicitationes, et vota hon ſunt pacta, lcet ex his nonnunquam obligatio oriatar, tit. Fi de pollicit. b) Exceptio eſt in doze a patre promiſſa, l. 69. H. 4. F. de iure dot. c) tit. ff. de dolo er quod me- tus cau d. GE. SCHVBARTHI diff. de contr. ſimulat. lenae 1692. REINHARDI diff. de contr. m. Arg. 1766. §. 502. I huiſt UoAN lunt, Ne ad Hec requii chiro lonuu⸗ 4470 Przelt guoc tir verl 1 lialen Haig 0TA ibil t. r, lie rei ian- eneiut e: Aut t r.⸗ ide a on eſle bligatur promit⸗ h 1u be⸗ 8 mod ens ie- binbrin. tentius de . 0. nue, in 1 i cebet; Oels a) 8 latad). nt pad mnille, guol ne „mulu,. . 1766 n PDE OBLIGATIONIEVS. §. 502. Quae inſint conuentionibus. Ceterum omni conuentioni tria inſunt: I. ESSENTIALIA ſeu SVBSTANTIALIA, i. e. veguiſita adeo neceſjaria, vt, ſi ABSINT, plane I NVA- LIDAM reddant conuentionem. Ea vel COMMVNIA ſunt, vel PROPRIA. HIIa, guat in OMNI conuentio- ne adeſſe debent, v. g. conſenſus liber, abſentia doli. Haec, quaz in CERTA tantum conuentionit SPECIE requiruntur, v. g. merces in locatione conductione, chirographum in contractu chirographario. II. NATVRALIA, i. e. reguiſita quaz in dubio conuentioni inſunt, ſed paciſcentium voluntate MVTARI et TOLLh, ſalua conuentione, poſſunt. v. g. euictionis Ppraeſtatio in emtione venditione. De his tenendum, quod ſemper tacite ſubintelligantur, adeoque diſen.- tis verbis a paciscentibus mutari debeant. III. ACCIDENTALIA i. e. determinatione, ſne- cialet, quaz a mero paciſcentium pendent ARBITRIO. Ea igitur exprimi debent; v. g. conditiones. §. 503. Perſectio et conſumatio pacti guid? Porro in omni conuentione diſtingue PERFE- eſt conuentio, quando paciſcentet in OMNES pabti determinationes conſenſerunt, v. g. in obie um tem- pus, in conditiones rel. Conſumata vero dicitur, quando promiſſa PRAESTITA ſunt, v. g. emtor fſol- vit pretium, venditor tradidit rem. X 2 §. 504. LIB. III. TIr. XIV. §F. 504. An tertio paciſei liceat. Denique obſerua, iure romano neminem tertio ſtipulari potuiſſe. Quod tamen hodie licet. §. 4 9. J. de inut. Rtipul. cf. STRYCKII caut. contr. ſect. II. c. V. BERGER. Oecon. p. 444. I. H. BOEHMERI de iure ex pacto tertii quaeſito in Ej. Exerc ad Pand. Tom. II. PVFFEND. Obſ. iur. vn. T. II. obſ. 38. CRA- MER. W'ezl. Nebenſt. Theil. 57. n. 7. H. 505. De modo contrabendi. Poteſt autem conuentio iniri vel PVRE, vel SVB CONDITIONE, vel ENx DIE vel in DIEM vel SVB MODO. Cum vero conditionum, diei et mo- di definitiones et diuiſiones ſupra §. 335. iam dede- rimus, vt regulas, circa conuentioner obſeruandas, tradamus, neceſſe eſt. Hinc nota: I. Conuentionis PVRAE dies ſtatim et cedit et venit. . II. Dies INCERTVS pro conditione habetur a). At quoad diem CERTVM diſtingue, vtrum conuen- tio EX die, an IN diem concepta ſit. Si prius (v. g. Promitto tibi dare POS'T annum) promiſſum non pot- eſt peti, niſi exiſtente die. Sin poſterius (v. g. pro- mitto tibi dare PER annum) promiſſum ſtatim poteſt peti. Lapfo vero die corruit conuentio. Si tamen vtroque caſu conditio ſimul adiecta ſit, (v. g. promit- 1o tibi per aut poſt annum, SI Conſul fabtur fuero) ni- hil poteſt peti, niſi exiſtente EBimul conditione b). §. 506. 1 Iheris Aolue lyut WV SVSPE ipla eor ſo el, ſpes tir ſpot redes . ditor e tens pe debet ei tend nt Ptans ſi V. SIVA ſpez acCepta V dum, enim e⸗ ſuert iteh. otuhil Nuum pe len id ue 4 inte) Vel vel ee das, it et nen⸗ (v. . pot. ro teſt nen mit⸗ gob DE OELIGATIONIEVS. 341 III. Conditio impoſibilis ADFIRMATIVA in- validam reddit conuentionem; (v. g. ſi coelum digito attigeris; at NEGATIVA pro non ſcripta habetur, adeoque reddit conuentionem puram, niſi tanquam tempus adiecta ſit &). IV. PENDENTE conditione diſtingue, vtrum SVSPENSIVA an RESOLVTIVA fuerit. Si prius, ipſa conuentionis vis, i. e. ius et obligatio, in ſuſpen- Jo eſt, hinc efficit tantum ſpem, debitum iri, quae ſpes tamen ad hereder creditoris transmittitur. Hinc, ſi poſt eius mortem demum exiſtat conditio, eius he- redes promiſſum petere poſſlunt. Ne vero ipſe cre- ditor eiusue heredes hac ſpe defraudentur, promit- tens pendente conditione non poteſt recedere, ſed debet eius zuentum expeblare. Si poſterius, promit- tens ſtatim praeſtare rem promiſſam debet, et acce- Pptans fit interim rei traditae dominus &). vV. DEFICIENTE conditione, ſi 1) SVSPEN.- SIVA fuerit, omnis ſoluitur promittentis obligatio, ſpesque acceptantem fallit, 2) ſin RESOLVTIVA, acceptans, quod accepit, reſtituere debet. VI. EXxISTENTE condirione, rurſus viden- dum, vtrum ſuſpenſa aut reſolutiua fuerit. IIIo enim caſu ius creditoris, quod huc vsque in ſuſpen- Jſo erat, eficax redditur, adeoque promiſſum peti poteſt. Hoc caſu, ius creditoris, quod huc vsque reuocabile fuit, irreuocabile redditur, adeoque acce- ptum retinere poteſt. Omnis tamen conditio exi- ſtens ad initium conuentionis retrotrahitur, excepta, quae a mero promittentie arbitrio pender, condi- tione e). X 3 VII. 342 LrIB. III. TIT. XIV. VII. Conditio eo praeciſe MODO, qui in con- rentione praeſcriptut eſt, impleri debet, non per ae- 4uipolleng, niſi 1) modus praeſcriptus impoſibilis ſit, aut 2) conditio tanquam medium ad certum finem con- ſequendum adiecta ſit. VII. Conditio tam per procuratorem, quam ab heredibus acceptantis poteſt impleri, niſi 1) aliter in conuentione cautum ſit; aut 2) conditio ipſam ac. ceptantis perſonam concernat ). IX. Conditio, cui ſimul certum tempus praeſcri- ptum eſt, intra illud impleri debet, niſi per acce- Ptantem non ſteterit, quo minus intra illud ſatisfa- ceret conditioni. Si vero nullum tempus adiectum, ea quocunque tempore impleri poteſt. AX. In conditione negatiua cautioni Mutianae non eſt locus g.) . 1 XI. In conuentionibus ONEROSIS conditio non habetur pro impleta, licet per eum, qui parere conditieni debebat, non ſteterit, quominus ei pare- ret; ſecus in conuentionibus GRATVITIS Z). a) l. 75. J. de C. et D. b) §. 2. ſeqg. I. de V. O. I. 213. de V. £ Cc) lI. 15. J. de condit. inſtit. l. 7. F. de V. O. l. 79. Ppr. F. de C. er D. d) §. 4. I. de V. O. RAVENSBERG. de condit. conuentionum et vlt. vol. C. III. §. 1. 2. 8. O. 12. ſeqq. e) l. 11. §. 1. F. qui pot. in pign. I. 16. ff. de ſolut. RAVENSB. C. VI. §. 1. — I1. f) IDEM C. V. §. I. — 22. 0) IDEM C. V. Membr. II. §. I. 2. 3. 13. 14. h) IDEM C. V. Membr. III. §. 1. Mo nttion jr K r Auae d cuniae pabko . EEEES iieitur pur no nu ſolun Vel2) non pru kauorem nan, I eins q adhuc tundem a) . den H.n CH UI. en dren con. r at. irſt, eon. mn ab er in m i. eſeri. acce⸗ Atisla⸗ dum, tianae nditio daree Pars. , 0.1. , F.d V. 0. ni hot. = II. lembr. dr. II. . 06. PDE OBLIGATIONIEVS. §. 506. De nm o d oο.aÜ Moedus plerumque donationibur adiicitur, vnde donationes, quas dicunt, modaler, de quibus vid. ſupr. F. 277. §H. 507. Poena conuentionalis quid? Praeterea conuentionibus adiici poteſt ?OENA, quae dicitur, CONVENTIONALIS; i. e. certa pe- cuniae ſumma (aliaue praeſtatio) ſoluenda ab eo, gui vaßlo non ſteterit a). Ea duplex eſt. Prior, quae ad- iicitur in eum caſum, ſi conuentio intra certum tem- pus non fuerit impleta. Tunc vero nonſolum poe na ſoluenda, ſed inſa adhuc conuentio implenda eſt. Vel 2) quae adiicitur in caſum, ſi promittens plane non praeſtiterit promiſſum. Tunc, ſi quidem in fauorem promittentit conſtituta ſit, is, ſoluendo poe- nam, liberatur; ſin vero in creditoris fauorem, loco eius quod intereſt, adiecta ſit, is praeter poenam adhuc id quod intereſt, petere poteſt, niſi poenae fan- tundem inſit b). a) l. 4. §. 1. lJ. 35. H. 2. F. de V. O. b) lI. 1t0. §. I. J. de pact. I. 41. 42. 71. fF. pro ſocio. l. 40. C. de tranſact. §. vlt. I. de V. O. l. 25. ff. de act. emti Vid. LAVTERBA- CHII difſ. de poena conuent. in Ej. diſſ. Tubing. Vol. III. §. §08. Effeétus conuentionis quis? Effectus conuentionis eſt, vt ius et obligatio ex ea transeat ad paciſcentium hereder, licet eorum men- tio haud facta ſit. Si tamen pactum perſonalifſimum V 4 fuerit 344 LIB. III. Tar. XIV. fuerit i. e. quod vel diſerte ad paciſcentium perſonas reſtrictum eſt, vel perſonalem paciſcentium qualita- tem ſupponit, (v. g. ſocietates, mandatum) ne here- des quidem obligantur. Denique ſucceſſor ſingula- ris non obligatur, niſi conuentio rem ipſam adficiat, v. g. pactum hypothecae. l. 7. G. 5. de pact. l. vlt ſy. de contr. emt. I. 2. pr. f. de pollic. l.13. C. de contr. ſlip. §. 509. Quid contractus et pactum? Haec de conuentionibus in genere. Iam de variis earum ſpeciebus. Diuiduntur autem omnes con- ventiones in contrabtut et pacta. CONTRACTVS enim eſt conuentio cauſam obli- gandi habens atque abtionem et exceptionem Kimul produ- ceni à). PACTVMdeinde eſt conuentio cauſa obligandi deſti- tuta et ſolam exceptionem eſiciene. CAVSA denique OBLIGANDI eſt forma aliqua conuentionis externa, qua obſeruata ablio ex conuentione oritur b). Propterea vero, quod haec forma pro- mittentem ita plene obligat, vt quoque conueniri poſ- ſt, ea cauſa obligandi dicdta videtur. a) Ita in l. 7. §. 2. et 4. F. de pactis. Sed etſi in alium contractum res non tranſeat, ſubſit tamen CAVSA, ele- ganter Ariſto Celſus reſpondit, eſſe obligationem. Sed cum nulla ſubeſt CAVSA propter conuentionem, bic con- ſtat, non poſſe conſtitui obligationem. Paulo aliter in I. 19. de V. §. Labeo definit, quod quaedam agantur, quae- dam gerantur, quaedam contrahantur. Er actum quidem verbum generale eſſje, ſire verbis, ſiue re quid agatur, vt in tionis RVAMI cohuen fent (0N8 DII rua conue gand Via ſſorag lalitg. here. gule. kcint, holie am de es coln⸗ n obli⸗ prochi. iihi. aliq ua entione n pro⸗ nipol. alium , ele⸗ E ic en⸗ liter in r, glue guilen atut, 14⁴ DE OBLIGATIONIBVS. 345 in ſtipulatione vel numeratione. CONTRACTVMauLem VITRO CITROQVE obligationem, quod Graeci oν „½Rνααςι vocant: velurt emtionem, locationem, ſocieta- tem. Aliter in IJ. 15. F. de praeſcript. verb. CONTRA- CTVS eſt conuentio, quae in ſe babet NEGOTIVM ALIQVOD, ut e ea actio ciuilis oriatur. Vid. CVIAC. ad l. 7. V. de pact. et in Oſ. L. II. C. I 5. VIN N. ad Inſt. h. t. J. 2. n. 9. VVLTEIVS ad Inſt. h. t. n. 32. Aliter alii, qui contractum dicunt conuentionem, quae vel NOMEN SPECIALE, vel, eo deſiciente, CAVSAM habeat. cf. quoque WESTENBERG. de cauſ. oblig. difſ. II. b) Aliter HVBER. ad Inſt. h. t. §. 4. aliique, qui cauſam dicunt, dationem praeſentem vel Ja- Cctum praezſens. §. 510. Cauſa obligandi quotuplex? Haec tamen caufſa obligandi ſeu forma conuen- tionis iure antiquo vnica erat, nimirum VERBO- RVM SOLEMNITAS. Cum vero non facile omner conuentiones cum iſta verborum ſolemnitate iniri poſ- ſent; hinc poſtea in alis conuentionibus 80 LVS CONSENSVS, in aliis vero REI PROMISSAEF TRA- DITIO vim cauſae obligandi ſeu ſolemnitatis verbo- rum accepit. Denique iure nouiſſimo in nonnullis aliis conuentionibus ſeriptura interueniens pro cauſa obli- gandi habita eſt. Vid. PAVLI rec. ſent. Tit. XXII. §. vlt. MERILL. Obſ. L. VII. c. 38. CHR. THOMASII. iuriſpr. diuina L. II. c. XI. §. 58. Sqq. BESECKE diſſ. de orig. modor. con- trahbendi ap. Rom. Halae 1772. §. § 11. Contractuum claſſes generales. Ex quibus patet, iure nouiſſimo quatuor dari obligandi cauſas: I. Verborum ſolemnitatem. II. Rei traditionem III. Conſenſum et IV. Scripturam. Hinc quoque pro diuerſa obligandi cauſa qua- X 5 tuor 346 LIS. III. TIT. XIV. tuor ſunt omnium contractuum claſſes. Dantur enim: I. Contra Rus VERBALES, quales ſunt quorum cauſa obligandi gſt VERBORVM SOLEMNITAS, quique STIPVLATIONES ſeu VERBORVM OBLIGATIONES in ſpecie dicuntur. II. Contractus REALES, quales ſunt quorum cauſa obligandi eſt REl promiſae TRADITIO, i. e. ex quibus non oritur actio, niſi ſubſecuta rei promiſſae traditione. Quo pertinet 1) mutuum 2) depoſitum 3) commodatum et 4) pignus. III. Contratus CONSENSVALES, quales ſunt quorum cauſa obligandi eſt SOLVS CONSENSVS, 1. e. ex quibus oritur actio, ſimulac contrahen- tes reciproce conſenſerint. Quod tamen ita intellige: Iure naturali quidem ad omner omni- no contratus requiritur mutuus paciſcentium conſenſus, hinc in ſenſu iuris naturalis omnes contratus ſunt conſenfuales. Sed cum iure ciuili ſolus conſenſus non ſemper ad producen- dam actionem ſufficeret, ideo ii contractus, in quibus praeter conſenſum nihil aliud ad efficien- dam actionem requirebatur, zατ e*oναν con- ſenſuales dicti ſunt. Hucque pertinent: 1) emtio venditio 2) locatio conductio 3) emphy- teuſis 4) ſocietas et 5) mandatum. IV. Contractns LITERALES, quales ſunt, quorum cauſa obligandi ſunt LI TERAE ſeu ſcriptura. F. § 12. ₰ . lam ukonit I. 4 NN (lalS 6ENEI In hisll 1 5. 10n, tr. Ceten min, tion canl der gula gvi tra⸗ f⸗ ſer I CTII re Pnüt Uends iilaͤ⸗ eli Eli intut P 445, WN alſa e, ex rei u ls. ſunt 6s, hen- n ite mui⸗ tium lunet jure cen⸗ in cien. con⸗ DE OBLIGATIONIEBVS. §. 512. Seciales contractuum diuiſiones. Prima diuiſio. Iam ſequitur, vt de ſpecialibus contra tuum diuiſionibus dicatur. Diſtinguuntur enim: I. Ratione qualitatit affionis in NOMINATOS et INNOMINATOS. IIIi funt, e quibus ablio SPE- CIALIS e COGNOMINIS; hi vero, ex quibus ablio GENERALIS oritur v. g. actio praeſcriptis verbis. In his locus eſt poenitentiae, ſecus in illis. l. 5§. C. de O. er A. ALEF. diſſ. de poenit. in contr. in- nom. in Ej. dieb. acad. HERTEL. difſ. de poenit. in con. tr. innom. bodie locum non babente, lenae 1733. Ceterum nota: I. Nomen hoc loco non ſignificare deno- minationem, ſed actionem cognominem. II. Denomina- tionem non requiri ad contractus ſubſtantiam, ſed cauſam obligandi. III. Contractus innominatos vel ha- bere ſpecialem denominationem vel non. Si prius re- gulares, ſin poſterius irregulares a nonnullis dicuntur; qui his generalibus comprehenduntur formulis: Con- tractus do vt des, vel do vt facias; vel Ffacio vt des; vel Facio vt facias. Cet. ef. IANVS A COSTA ad.l. 5. de prae- ſcr. verb. In Ej. praelect. iur civ. §. §13. Secunda diuiſio. II. Ratione interpretationis, in contractus STRI- CrI IVERIS et BONAE FIDEI. li ſunt, qui ſrri- Giſime ſecundum VERBA intelliguntur, i. e. in quibus promittens non tenetur, niſi ad id, quod diſertit verbis promiſit. Hi dicuntur, qui ex AEQVITATE Qdiiudicantur, i. e. in quibus promittens ad plus, quam verbis ineſt, tenetur, ſi aeæquitae id ſuadeat. Cuius diſtinctionis vtilitas eſt, quod ex contractu ſtricti iu- ris LrIB. III. Trr. XIV. 348 ris nec vſurae morae ſoluantur, niſi diſerte promiſſae ſint; a) nec ille propter dolum ipſo iure nullus ſit, ſed per reſtitutionem in integrum reſcindi debeat b). a) l. 2. C. de vſur. b) tit. f. de dolo. Iure antiquo ſimul reſpeétu compenſationis differentia erat, quae tamen §. 30. J. de action. ſublata eſt. Catalogum con- tractuum ſtricti iuris exhibet §. 28. I. eod. tit. Cet. vid. GVNDLING. de vuſu pract. action. b. f. et ſtr. iur. Ha- lae 1724. CARRACH. diſſ. qua pacta non ſtricti iuris, ſed bonae fidei eſſe euincitur, Halae 1765. F. 5 74. Tertia diuiſio. III. Ratione effectus. Si enim vterque paciſcen- tium ad praeſtandum aliquid ſtatim ab initio a) obli- gatur, contraétus BILATERALIS. Sin vero vnus tantum obligatur, VNILATERALIS dicitur. Ex il- lis non prius datur aduerſus alterum actio, niſi ator ex ſua parte iam ſteterit promiſſis, quoniam alias ipſi obſtat exceptio non ſecuti implementi b). a) Nam ſi alter alteri ex poſt facto ſeu per accidens de- mum obligatur, vt actione contraria teneatur, con- tractus non videtur effe bilateralis. b) LEY- SER. Spec. 103. Med. I. WAHL di. de except. non ſec. impl. Gott. I75I. Cet vid. REINHARDS vermiſebte Sebriſſt. 2. Band. dritt. Stück n. 3- viert. Stück n. 2. Siebend. Stück n. 7. §. 515. De bpaczif. Ita diuiduntur contractus. Iam ſequitur, vt de PACTORVM diuiſionibus videamus, quarum prima- ria eſt, quod omnia pacta vel NVDA Hint vel NON NVDA. NvV. N 40N N ltriplen herus e unt: 4 agencl, MVM (ui acldnn contral tadas poßt con nota!: . contine ſen ein nem. Il tinenti 9 ſec e traeg R n 1 nniee us ſit at 5). tiquo quae con-⸗ 1. did. ur. Ha. i iuni, iſcen⸗ obli⸗ Unur Exil. aCor 45 il ns de- con. LEY. 9t. 10 niſchre Cn2. t de rima- NON DE OBLIGATIONIBVS. 349 NVDVM pactum eſt, quod NVLLAM eficit ACTIONEM, ſed tantummodo EXxCEPTIONEM. NON NVDVM eſt, quod ex SPECIALI cauſa, aliqua ſimul IVS AGENDI tribuit. Haec ſpecialis cau- ſa triplex eſt: 1) lex ciuilis, 2) edictum praetoris, 3) nexus cum contractu aliquo. Hinc pacta non nuda ſunt: A) LEGITIMA, i. e. quibus lege CIVILI data eſt vis agendi, v. g. SCto, conſtitutione principis a). B) PRAETORIA i. e. quibus ex ediétis PRAETO- RVM ineſt vie agendi b). C) ADIECTA, qualia ſunt, quae contraktui ali- cui adduntur. Ea vero vel ſtritti iurie, vel bonae fidei contractui; vel in continenti, (i. e. ſtatim, vbi con- tratus ipſe perfectus eſt), vel ex interuallo, (i. e. pvoſt contractum iam perfectum) adiiciuntur. Iam nota: I. Pa da contratui STRICTI IVRIS, ſiue in continenti, ſiue ex interuallo, adie cta, ei non inſunt, ſeu eius partem non faciunt, i. e. non efficiunt actio- nem. II. Pacta contractui BONAE FIDEI I) in con- tinenti adiecta, ei inſunt, adeoque pariunt actionem, 2) ſed ex interuallo adiecta, ſi ſint æ) detrahentia, con- tractui quoque inſunt; ſin &β) adiicientia, ei non in- ſunt, adeoque nullam pariunt actionem &). a) v. g. pactum donationis. I. 35. J. vl. C. de donat. b) v. g. pactum hypothecae l. 17. §. 2. F. de pact. c) l. 7. LIB. III. Trr. XIV. l. 7. §. 5. F. 13. C. de pact. lL. 77. F.. de contr. emt. vend. BY Pakönel,. de pactis iuris ſtricti contractibus in cont. adiectis, in Ej. opuſc. Halae 1729. 4. RETES de pact. in cont. adiect. in MEERM. theſ. Tom. VI. de WA- CHENDOREF. de pact. und. in Triad. diſſ. VItraj. 1730. 8. F. 516. Pactum liberatorium et obligatorium quid? Praeterea pacta diuiduntur: A) Reſpectu efeltur. Poteſt enim aliquis non ſolum obligari pacto, ſed et eo liberari ab obligatio- ne ipſi iam impoſita. Hinc pactum LIBERATO- RIVM, ſeu REMISSORIVM eſt, quo quis ab obliga- tione liberatur; et OBIIGATORIVM dicitur, quo NOVA imponitur obligatio. Quae noua obligatio concernit vel rem aliquam, vel ipſam promittentis perſonaum. Quod vltimum iterum duplici modo fit. Primo quando reſpicitur ad ſpecialem aliquam pro- mittentis qualitatem perſonalem, veluti ad ſpecialem artis peritiam aut induſtriam vel diligentiam. Dein- de, cum eiuſmodi qualitatis ratio non habetur. Hinc pa- a obligatoria, ratione tranſitus obligationise, ſunt vel D REALIA, quae reſpebtu alicuius rei ita ineuntur, vt obligatio rem IPSAM adficiat, i. e. vt obligatio ad quemcunque huius rei poſeſſorem tranſeat, v. g. pactum hypothecae. II. Vel PERSONALIA i. e. quorum obligatio ad heredes paciſcentium tranſit; veluti emtio venditio. III. Vel PERSONALISSIMA i. e. quae propter PERSONALEM QVALITATEM ineuntur, adeoque non obligant heredes v. g. mandatum, ſo⸗ cietas a). B) Ratione modi conſentiendi. Conſentimus enim vel expreſe, i. e. verbis, vel tacite, i. e. factis. Hinc ——T—T—--—-- lqi 4 t d enime e bal et AG ſuppo 2) 1. nibus ſione qu . run et un⸗ fal it tur aſte Prg MOO mli 1. dend, in conr. 1 pod. WA- 730. . non gatio. 4710. obige. ,(0 Igatlo tentis 6 fit. n pro. ialem Dein- nepe⸗ t vel ur, t tio 20 Ctum orum mtio uae ntur, , lo⸗ timus ſallis. Hine DE OBLIGATIONIBVS. 35 Hinc pactum EXPRESSVM eſt, quod verbie, et TA- CITVM, quod fabtis initur. In quo tamen requiri- tur: vt 1) is, de cuius tacito conſenſu ſermo eſt, ſciuerit, quid agatur. i. e. vt non ex errore, vel ex ignorantia ita egerit 2) vt factum non ſit dubium. i. e. vt liquido, quid alter voluerit, intelligi ex eo poſſit 3) vt de contraria eius voluntate non conſtet b). C) Intuitu ſvecialie obligationir. Obligatio enim eſt vel principalis vel acceſſoria (§. 496) Vn- de pactum PRINCIPALE eſt, quod per ſe ſubſiſtit; et ACCESSORIVM dicitur, quod aliud pactum prae- ſupponit, veluti pignus, fideiuſſio. a) l. 57. §. 8. F. de pact. b) l. 2. 3. 4. 577. ff. eod. F. 517. Conne X i o. Hucusque de eſſentialibur, quae ex conuentio- nibus oriuntur, obligationibus. Saepius tamen occa- ſione conuentionis nonnulla alia praefſtanda ſunt, quo pertinet dammi, morae, eius quod intereſt, bſura- rum et cauſae praeſtatio. . §. 5§18. Damnum quid? DAMNVM in genere eſt patrimonii diminutio ſine iure falza. In ſpectie vero in contraftibur damnum dicitur ea patrimonii diminutio, quam patimur, dum alter promiſja vel plane NON, vel non CONVENTO MODO prazſtat. Diuiditur autem damnum: A) Ratione modi, quo infertur. Etenim ſenti- mus damnum, vel quando patrimonii quantitas re vera 352 LIB. III. TIr. XIV. vera diminuitur; vel quando impedimur, quo minus patrimonii quantitatem honeſte augere poſſimus. Si prius, adeſt damnum POSITIVVM feu EMERGENS; ſin poſterius, damnum dicitur NEGa TIVVM ſeu LV- CRVM CESSANS. I. 3)3. pr. ff. ad L. Aquit. B) Reſpectu cauſae efcientis. Aut enim alter potuit pactum ſeruare, aut non potuit. IIIo eaſu vel de induſtria vel ex negligentia non impleuit; hoc ve- ro caſu vel potuiſſet remouere impedimentum, vel non. Vnde damnum in caſuale, doloſum, et ulpo- ſum diuiditur. §. 519. Caſus quid et quotupleæx? CASVS ſeu DAMNVM CASVALE eſt, quod non IMMEDIATE ev Fà CIO alterius oritur. Quod uidem contingit 1) per euentum, cui, omni licet ad- hibita diligentia, reſiſti non poterat, (v. g. quod vel immediate diuina prouidentia vel facto hominir, quod impediri non poterat, oritur.) Vel II. per euen- tum, qui adhibita debita diligentia impediri omnino poterat. Si prius, caſus mere talis; ſin Ppoſterius, mixtu! appellatur. Iam nota regulas: I) Caſum mere talem ſentit dominur, niſi alter diſerte eum in ſe ſuſceperit a). II) Caſum mixtum praeſtat debitor, niſi res ae- ue apud creditorem peritura fuiſſet, etſi debitor obligationi iuſto tempore ſatisfeciſſet b). a) I. 23. ff. de R. JI. BERGER. Oecon. p. 55I. H. 3. b) I. 14. §. I. F. depoſ. l. 25. §. 4. F. locati. §. 320. D01 ſetua: l.! hus, immt II. terito lie a) Qu⸗ dati VI dentin, del⸗ Gieitur on⸗ 4) lilgentin res fit er ulſigentine ing neg 5) I Ahee Whetu md, Mtr⸗ niInus . d1 6NS; LV. Ater ſn vel C Ve. Vel blulpo. uocd Quod et ad. d vel quod euen. mnino⸗ terius, Ralter es ae⸗ bitor 31 DE OLIGATIONIEVS, . 353 §. 520. Dolus guid? . DOLVS ſeu DAMNVM DOLOSVM dicitur, quod a SCIENTE VOLENTE infertur. Iam ob- ſerua: I. Dolus praeſtandus eſt in omnibus contracti- bus, immo in nonnullis infamia punitur à). II. De dolo ſuturo non licet tranſigere, de prae- terito licet b). a) Quales ſunt contractus I1) depofiti 2) ſocietatis 3) man- dati et 4) tutelae l. I. F. de bis, qui not. inf. b) I. 23. F. de R. I. §. 52 I. Culpa quid et quotuplex? CVLPA in genere eſt quazuis ntgligentia, impru- dentia, pedulantia. Quoad contractus culpa in Tpecie dicitur omiſio diligentiae in ſingulo contrabtu a legibus prazſcriptae, ex imprudentia vel negligentia fabla. Sunt vero tres diligentiae praeſcriptae gradus: A) Diligentia, ſumma et exablicima, ſeu, qua di= ligentiſimur paterfamilias vtitur, et quae zc sοραπα diligentia et cuſtodia dicitur. Quam qui non praeftat, reus fit culpae LEVISSIMAE, quae igitur eſt omiſſio diligentiaz ſummae et exabtiſimac. Tunc vero vel mi- nima negligentia reſarcienda eſt a). B) Diligentia intermedia ſeu ordinaria, i. e. quae adhibetur a quocunque bono, licet non diligentiſſi- mo, patrefamilias. Quam qui non praeſtat, com- X. mittit . 354 LIB. III. Trr. XIV. mittit culpam LEVEM, ſeu culyam zar soo. Quae igitur eſt omiſſio diligentiae ordinariaz b). Tunc vero negligentia, quae nec ſumma nec minima eſt, reſarciri debet. Sed haec culpa leuis vel in AB- STRACTO vel in CONRETO ſpectatur. IIIud, quando in genere de culpa quaeritur. Hoc, quan- do de ea diligentia ſermo eſt, qua aliquis in rebus Juis vtitur 6). C) Diligentia quaecungue, licet minima ſit. Quam tamen qui non praeſtat, reus dicitur culpae LATAE, (ſeu magnae, diſſolutae, graſſae) quae igi- tur eſt omiſſio diligentiaz- vel minimat, ſeu: nimia ne- gligentia, cum quis non intelligit, quod OMNES intel- ligunt d). Ea nonnunquam dolo aequiparatur e). a) §. I. I. de oblig quae quaſi ex contr. I. 15. pr. fF. com- mod. l. 5. §. 2. . commod. l. 37. §. pen de leg. I. l. 23. de R. I. b) l. 5. §. 2. F. commod. I. 23. de K. I. c) §. 9. I. l. 71. fF. de ſociet. l. I7. f. de iure dot. d) 1 273. J. 2. er l. 223. §. 2. de V. §. lI. 32. fy. depos. l. 55. de aedil. edicto l. 226. de V. & e) lI. 2. 9. vle. l. 4. F. de ſuſp. wut I. 7. ff. ad L. Corn de ſicar. Ced. vid. CHRISTFKR. WAECHTLER. de grad. culp. in contract. Vit. 1680. H. 522. Regulae culparum praeſtationis. Regulae, circa culparum praeſtationem ſunt ſe- quentes: I. Primo loco is praeſtandus eſt culpae gradus, de quo ipſi paciſtentes conuenerint a). II. Si nihil conuenerint, culpae praeſtatio aut ex Dtilitate, quam vel alteruter vel vterque paciſcen- tium ex conuentione percipit; aut ex ea, quam ne- . . gotii 9) tenm, 2 uum leui lo excel 5) commos et leuen 0) 7 üiligenti eculpam, DI 7 CTOprze AUmimſre enim, qr 00NCR 2) in con dotalidus ) 12. nodtih DAM VTILI D0LV Unilitag Tunc eſt 4A. lac, uan- tedos ontroct. tadus, 10 1t eiſeen m .. ti DE OBLIGATIONIEBVS, 35 5§5 gotii natura exigit, diligentia diiudicatur. Hinc ſpeciales regulae: A) In ea conuentione, ex qua alter ſolur vtili- tatem, alter vero ſolus incommodum ſentit, ille ad cul- pam leuiſimam, hic ad dolum tantum obligatur; mo- do exceperis precarium. B) In ea conuenticne, ex qua par eſt vtriurgue commodum et incommodum, vterque culpam latam et leuem praeſtat b). ◻ Qui negotium, quod exaffkiſimam requirit diligentiam, ponte ſuſcepit, ad leuiimam obligatur culpam, licet ſolus omne ſentiat incommodum. D) In ſpecie culpa leuis in regula in ABSTRA- CTO praeſtatur, excipe tamen contractus, in quibus adminiſtratio rei alienae vel communis intercedit, ibi enim, qui adminiſtrauit, culpam tantummodo in CONCRETO praeſtat; id quod fit 1) in ſocietate 4). 2) in communi legato vel hereditate d) 3) in rebus dotalibus g). a) l. 23, de R. I. by) I. 5. §. 2. F. commod. ibi: in con- tzractibus interdum DOLVM 80LVM, interdum er CVL- PAM praeſtamus: dolum in depoſwito. nam quia NVLLA VTILITAS eius verſatur, apud gquem deponitur, merito DOLVS praeſtatur SOLVS. Sed vhi VTRIVSQVE vrilitas vertitur, et DOLVS er culpa LEVIS praeſtatur M §. 9. I. de ſociet. I. 72. f. pro ſoc. d) L. 25. §. 26. ff. famil. erc. e]) l. I7. f. de iure dot. Ceterum de hac difficillima doctrina videantur, qui ad l. 22. de R. I. commentati ſunt, inprimis DEL RIO Lugd. 1589. 8.s et adi. FERRETTI tr. de eo quod int. RI TTERS HVSIVS ad I. 23. de R. I. Arg. 1659. 4. CONTIVS in Ej. Opp. PROVSTEAVIin MEERM. theſ. ram. 1. 2 I. 4 Li. III. Trr. XIV. III. IAC. GODOFREDVS com. ad tit. de R. I. PETR. FABRI com. ad tit. de R. I. MARRARTI probab. Port. I. p. 90. STRVVII gecis Sabbath. EIVSD. Exerc. ad ff. n. 19. §. 14. ſeqq. COCCEII. in Eiuſd. diff. Vol. I. 4. 5. REINOLD difſ. ad I. 23. de R. I. Duiſb. 1714. et in Opuſc. LEXSER. ſpec. 154. ES. FR. PVFFENDOREF. tr. de culpar. praeſt. Lemgov. 1740. 8. IO RDENS diff. de praeſtat. culpar. Trai. ad Rh. 1768. THOMASII difſ. de vſu pract. de culpar. praeſt. in diſſ. Vol. II. §K. 523. Mora quid et quotupleæ? MORA eſt dilatio abtus alicuius ſine iuſta cauſa fabta. Ea igitur praeſupponit, 1) vt aliquid ſiat 2) vt is, qui facere debuiſſet, absque iuſta cauſa non fecerit. Ea vero duplex eſt: I. Mora CREDITO- RIS; cum is, quod debitor offert, ſine iuſta cauſa accipere detrectat; de qua infra ad tit. quib. mod. oblig. toll. II. Mora DEBITORIS, cum is praeſtanda iu- ſto tempore ſine iuſta cauſa non praeſtat. Haec ite- rum duplex eſt. Nam ſi tempus praeſtationis ab ipſis legibus definitum eſt, mora EX RE; ſin a contrahen- tibus, mora EN PERSONA dicitur. Ceterum morae debitoris praecipui effectus ſunt: 1) vt debitor mo- roſus caſum praeſtare debeat, niſi res, iuſto tempore tradita, apud creditorem aeque peritura fuiſſet 2) vt vſurae, licet non proemiſſae, in contractibus bonae Fidei ſolui debeant. Plura in Pandectis. 1. 23. §2 ff. de V. O. I. 14. §. I. F. depoſ. l. 32. §. 2. J. dJe vſur. HENR. COCCEII diſſ. de mora in difſ. cur. T. I. FORCATVLVS de mora. Hanov. 1599. S. FERRE- TVS de mora. Saep. MEISTERI diſſ. de notione iurid. morae, in opuſc. . §. 524. 4 V5 ſit en 1) vel Aia de TENT Plura 1DS glol ent Po com ucrun tur; ho peti pe bitor 14, i Probau ETR. bort. d ff. l. I. 4. et ORF. ick. 1. talſ ſat 2) ſa mon IIO. caula da in⸗ ec ite. bips trahen⸗ morae or mo⸗ empore .“ llet 2) st PERE. „ ne iufil⸗ PDE ORLIGATIONIBVS. §. 524. Vſurae guid? VSVRAE fſunt certa pecuniae ſumma pro VSV ſortis creditori ſoluenda. Eas petere creditor poteſt 1) vel quia diſerte in patto promiſſae ſunt, vel 2) uia debitor in mora fuit. Priori caſu vſurae CON- VENTIONALES; hoe vero, vſurae MORAE vocantur. Plura hoc loco neceſſaria non videntur. NOODT. de foen. et vſur. in Opp. T. I. SALMASIVS de vſur. L. B. 1638. 8. ID EM de modo vſur. ib. 1739 8. IO. FR. GRONOV. de vſur. L. B. 167 1. 8. DONELLVS de vſur. Fruct. Cet. §. 525. Id quod intereſt, quid? ID, QVOD INTEREST, dicitur omne damnum, quod creditor OCCASIONE pakéli non ſeruati patitur. Eo comprehenditur tum damnum emergen, cum lucrum ceſſans. Illud ex pretio rei amiſſae aeſtima- tur; hoc vero probari debet. Ne tamen nimium peti poſſit, cautum eſt, vt, ſi cauſa CERLA ſit, de- bitor vltra duplum condemnari nequeat; ſin INCER- TA, in tantum condemnetur, quantum creditor probauerit. I. un.-s C. de ſentent. quae pro eo, quod inter. profer. cf. VALL. de eo, quod int. in OTTON theſ. Tom. I. LE GRAND in MEERM. theſ. T. III. de GAST. ibidem Tom. VI. CATILANVsS ibid. T. VII. LrIB. III. Trr. XIWV. §. 526. Cauſa quid? . CAVSA denique eſt omnis vtilitas, quae ad rem promiſſam ſpebkat, eiusque occaſione percipi potéſt. Eam in IN TERNAM et EXNTERNAM diuidere ſo- lent. Illa concernit qualitates vtiles rem ipſam adfi- cientes v. g. ſeruitutes, conditio vſucapiendi, ſalu- britas, bonitas. Haec vero, vtilitates ex re ia vel certe eius occaſione competentes v. g. fructus et ac- ceſſiones. 7 I. 20. ff. de R. V. I. §. 38. §. 7. ff. de vſur. §. 3. I. de oſyc. iud. cf. BRISSON. de V. S. ſ. v. cauſa Ceterum de tota hac contractuum doctrina cf. NOODTII L. II. de pact. er tranſact. in Ej. Opp. D'AVEZAN contractuum libri II. in MEERM thes. T. IV. FR. DVARENVS de pact. in Ej. Opp. CRVSIVS de pact. in OTTON. theſ. Tom. I. ORTW. WESTENBERGII difſ. IX. de cauſis oblig. in Ej. Opp. Tom. I. VINNII tr. de pactis. HVGO DO- NELLVS ad ziz. C. de pact. in Ej. comment. iur. civ. FR. HOTTOM. ad tit. C. de pact. in Opp. LAVTER- BACH. difſ. de contract. in Ej. diſſ. Tub. T. I. EI In ihun citur en Jertut requiri fertur. 6orl 4, e/. crei obli l⸗ VIG 20j. Non, 359 ren TITVLVS XV. oteß. eſo. QVIBVS MODIS RE CONTRAHITVR adhr OBLIGATIO: §. 527. kaſe. Conne X i o. n Trm de IFingulie contractibus, et primo de rea- An R §. 528. ir. Primus contractus realis eſt mutuum quod di- TE. ceitur contrabtus, quo res fungibilis in tertium ita trans- eortur, vt is tantundem reſtituat. Ergo: 1) mutuum requirit rem fungibilem. II. Res in tertium trans- fertur. III. Mutuatarius tantundem reſtituit. GOEDDAEVS de veb. cred. Gosl. 1618. 8. MARANVS de reb cred. in Opp. T. II. HVGO DONELL. de veb cred. Frf. 1626. f. ab IDSINGA de mutuo et vet. litt. oblig. in OELLRICH. rzheſ. Nov. Vol. I. Tom. I. BAR- CLAIVS et MERILLIVS in OTTON. theſ. Tom. III. VIGL. ZVICHEMVS de reb. cred. Lugd. 1591. 8. et 4 adj. eius com. de re teſtam. de LVDEWIG. differ iur. Rom. et Germ. in, mutuo in Eius dispp. T. III. mmm 2 4 360 LiIis. III. Tir. XIV. §. 529. Aioma primu m. I. Mutuum requirit rem FV NGIBILEM. (vid. ſupra §. 192) Hinc res non fungibilis non mutuo, ſed commodato datur, niſi in eum finem data fſit, vt eain accipiens vendat, pecuniamque ex ea redactam mutui loco retineat, modo abſit ſuraria prauitas. I. II. pr. F. de reb. ered. ANT SCHVLTING. zbeſ. con- trov. decad. 35. §. 530. Axioma ſecundume II. Mutuo res transfertur; i. e. alteri in domi- nium traditur. Vnde 1) ante traditionem rei pactum non mutuum, ſed de mutuando, dicitur a) 2) mutuo in- eſt alienatio l), adeoque 3) qui non poteſt alienare, is nec mutuo dare poteſt c) 4) mutuatarius de re pro lubitu diſponere poteſt, eiuſque caſum ſentit. a) l. 177. pr. f-. de pact. l. 2. §. 3. F. de reb. cred. by Id, quod nota contra CLAVD. SALMASIVM, qui ſub nomine ALEXNXII MASSALIAE mutuum eſſe alie- nationem negauit. Optime contra Salmaſium inter alios ſcripſerunt POLYC. SENGEBER in diſcept. de mu tuo Paris. 1646. 8. et in MEERM. theſ. Tom. III. p. 369. GVIL. GOESIVS in variis ſcriptis, quae nouiſſ. cura ElSENHARDTI Halae 1768 er 1769. 8. prodie- runt, et CAR. ANN. FABROTTVS in epiſt. de mutuo, L. B. 1645. 8. et in OTTON. theſ. Tom. III. p 1237. De hiſtoria huius controuerſiae vid. MEERMANNVS in praef, ad theſ. Tom. HII. EISENHARDT. in praef. ad Goeſium; Et WALCHIVM in iure controv. p. 312. c) §. 2. I. quih. alien. lic l. 2. §. 4. F. de rec. cred- §. 531. ANioma tertium. III. Debitor TANTVNDEM reſtituit, i. e. non rem, quam accepit, ipſam, quia haec conſumta eſt, ſe D G l in Hr e. WV A 1. e. co tum ten fata f. Vſus I tum te tui del 6000 HA 4 eue net d mgid tantum Aitur 5 I etu ala tes (vid nutuo, 1 Vt dtam at. .. con. 1domi. aum tuo in⸗ lenme, re pro b) M, qri ſſe alie- m inter 1. de mu h. III. p. e nnill procie mutuo, 1237. ANNS 1 praek. P⸗ 3 12˙ . e,nlon DE CVIB S MODIS CONTRAHITVR OBLIGATIO. 361 ſed aliam eiuſdem generis, quantitatis et qualitatis. Hinc creditori aduerſus debitorem competit altio MVTVI ſeu CONDICTIO CERTI EX MVTVO ad vetendum tantundem. 6. 532. De com modato. Alter contractus realis eſt COMMODATVM, i. e. contrabtuc, quo vſus rei non fungibilis alteri ad cer- tum tempus gratis concedlitur, vt ea in Jpecie, nec deterio- rata reftituaiur. Igitur commodato conceditur I. vſus II. rei non fungibilis. III. gratis et IV. ad cer- tum tempus. V. Res in ſpecie nec deteriorata reſti- tui debet. GODOFR. A IENA de commod. Heidelb. I65 5. 4. REIN- HARDI commendat. de commod. eiuſque act. Erf. 1572. 4. CASP. ZIEGLER, de commod. in diff. ſel. §. 533. ANiomats. I. VSVS tantum, non dominium trancfertur. Ad- eoque commodans ſentit caſum, quia penes eum ma- net dominium a). II. Requiritur ree NON fungibili; nam ſi rei fungibilis vſus traditur, adeſt mutuum (J. 529.) niſi tantum dicis et oſtent ationis cauſa res fungibilis tra- datur ). III. Vſue rei GRATIS conceditur. Vnde ſi pro eo pecunia datur, contractus eſt locatio condubétio; ſin alia res, adeſt contra tus innominatus, do, vt des c)- 2 5§ IV. 362 LIB. III. TIT. XV. IV. Vſur ad CERTVM TEMPVS conceditur. Vnde commodans rem ante huius temporis la- pſum repetere non poteſt, niſi aut æ) propriie vſibus ea indigeat ο) aut eam reſicere velit, aut „) commo- datarius re male vtatur d). V. Kes in SPECIE nec DETERIORATA Vinito tempore reſtitui debet. Hinc ſi commodatarius ea in longius tempus vtatur, tunc furti vſur reus eſt; et ſi eam deteriorauerit, tenetur ad reſtitutionem damni e]. a) l. 15§. in En. l. 1i9. 20. ff. I. z. C. commod. b) I. 3. §. vlr. l. 4. F. h. t. c) §. 2. I. h. t. lI. 5. J. 2. F. de prae- ſer. verb. d) arg. J. 3. C. loc. cond. e) §. 6. 7. I. de oblig. quae ex' del. I. 5A4. J. I. W. de furt. Exem- plum narrat GELLIVS N. A. VII. 15. §. 534. Actiones commodati. Ceterum ex hoc contractu duplex datur actio: I. Actio commodati DIRECTA, quae datur com- modanti aduerſus commodatarium ad rem ipſam finito tempore repetendam et damnum vel culpa leuiſima datum reſarciendum a). II. Actio commodati CONTRARIA, quae com- petit commodatario aduerſur commodantem ad indemni- tatem petendam. Ei vero locus eſt 1) ſi commodata- rius ſumtus immodicos ad perpetuum rei vſum fecerit 2) ſi commodans vel rem vitioſam ſcienter dederit, vel eam ante tempus reuocauerit b). a) Ita Ter tontrabti 30V0 A De . C rpo: 1, lecerit, in ian GVLN resue docung II. ecunian ſ, v ſe6 M4 Comn N ð ellifur. is la. plibus nmo. Finito ea in ſ; et nmie). 12,5. le e. .(7. Exem- 10lio: r cont. friro Natuns com⸗ emni. data- cerit derit, 4) Iu DE CQVIBVS MODIS ET CONTRAHITVR OBLIGATIO. 363 a) Ita in regula, cum commodatarius ſolus ex hoc con- tractu habeat vtilitatem. Si tamen contractus in gra- tiam vrriuſque initus ſit, culpa leuis tantum praeſtatur l. F. S. 2. 10. l. 15. pr. F. commod. b) l. i5. F. 2. F. F. eod. . §35. Depoſitum quid? Tertius contractus realis eſt DEPOSITVM, ſeu contrablur, quo alicui res gratis cuſtodienda traditur. BOVCOHER difl. de depoſ. eiusque ſpec. Arg. 1749. CASP. ZIEGLER difl. de depoſ. in diſſ ſel. §. 536. A N io m a t a. De depoſiti natura obſerua: I. CVSTODIA ſola in depoſitarium trancgfertur. Ergo: 1) is re depoſita vti plane non poteſt, et ſi fecerit, furti vſus reus eſt aà) niſi vſus a deponente ipſi conceſus ſit, quo caſu ſunt, qui depoſitum IRRE- GVLARE ſtatuant 5). 2) Deponens manet dominus, resque caſu peremta ipſi perüt. 3) Deponens, quan- docunque velit, rem poteſt repetere ). II. Depoſitariue GRATIS cuſtodire debet. Nam ſi pecuniam acceperit, adeſt contractus innominatus, Jfacio, vt des d). a) H. 6. I. de oblig. quae ex del. b) cf. NETTEL.- BLADTII diff. de depoſ. irreg. Halae 1750. DEDEKIND commentat. de contr. quem depoſ. irreg. vocant. Lipfſ. 1753. OELLRICH. diſſ. de depoſ. notiſſj. term. egred. Gott. 1777. c) l. I. H 22. ff. depoſutii. d) l. I. F. 8. 9. 10. F. eod. §. 536. 364 LIsS. III. Trr. XV. §. 537. Depoſiti diuiſio. Diuiditur depoſitum in SIMPLEX et MISERA- BILE. IIlud dicunt, quando SPONTE (i. e. nulla neceſſitate vrgente) rer deponitur; hoc, quando vr- gente CALAMITATE deponitur v. g. incendio, ruina, naufragio imminente. Quo caſu dolus duplo pu- nitur. I. z. §. I. F. depoſ. WIILLENBERG. de dep. miſ. in exerc. Sabbath. T. III. GVNDLINGIANA part. 2. p. 179. §. 538. Depoſiti actiones. Ceterum ex depoſito aeque duae dantur actiones: I. ARio depoſiti DIRECTA, qua vtitur deponens aduerſur depoſitarium, ad rem non deterioratam cum omni cauſa repetendam a). II. Actio depoſiti CONTRARIA, quae compe- tit depoſitario aduerſus deponentem ad indemnitatem prae- NKandam a) Nota: 1) ſi res dolo depoſitarii interierit, is infamia punitur l. 1. F. de his, qui not. infam. I. 10. C. depos. 2) ſin culpa eius, in regula latam tantum praeſtat, I. 2. §. 16. ff. esd. 3) ſin caſu, depoſitarius non tenetur, niſi in mora reſtituendi fuerit. 5. 339. De contractu vignoris. VlItimus realis contractus eſt P. GNORATITIVS, ſeu contrabttur, quo debitor creditori in ſecuritatem rem radit DE GVs iynub in Mota: I quo e trade ret, retun ditor ponn ſol padh lum Ibea 7. 9. 79 P. 25. lam 16 Rey res, ⸗ 1. 6, gui incorpan priae ſn Jentiat, crelitumn tamen ſtax ſtt Unguitu tum eſt, n lione 8ERA. nulla Wvr. ruma, 1 du⸗ exere. . jones: Ponent dun ompet. 1Pr. infnu D 1,17. n niſi TIVS N ulit DE QVIBVS MODIS ET CGNTRAHITVR OELIGATIO. 36 5 tradit, vt ea, ſoluto debito, reſtituatur. Ab eo differt pactum HYPOTHECAE, i. e. quo debitor creditori ius reale in ſecuritatem crediti concedit. Nota: Iure antiquo huc pertinebat pactum FIDVCIAE, quo creditori res immobilis in dominium temporarium tradebatur, ita, vt, ſoluto debito, creditor eam reſtitue- ret, vel, non ſoluto, ei in dominium perpezuum addice- retur. Hinc obſerua differentias 1) per Educiam cre- ditor non ſolum poſeſionem ſed et dominium, licet tem- porarium, nanciſcebatur; 2) per contractum pignoris ſola poſſeſſio, non vero dominium, traditur; 3) per pactum hypothecae nec poſſeſſio nec dominium, ſed ſo- lum ius in re conceditur. cf. CONRADI difſ. II. depa- cto fiduc. Lipſ. 1739. IAC. GODOFRED. ad l. vn. C. Tbeod. de commiſſor. reſcind. NOODTII obſ. L. II. c. 7. 8.SCHVLTING. ad PAVLI rec. ſent. L. II. T. XIII. p. 282. ſeqꝗ. §. 540. Axioma buius contractus. lam nota axioma: Finir contraktus pignoratitii eZſt SECVRITAS CREDITORIS. Ergo: 1) omnes res, quae ſecuritatem praeſtant, oppignorari poſſunt, i. e. quae in commercio ſunt, ſiue ſint corporales ſiue incorporales, ſiue mobiles ſiue immobiles, ſiue pro- priae ſiue alienge, modo hoc caſu dominus vel con- Jentiat, vel ratihabtat; a) 2) pignus praeſupponit creditum, adeeque ) eſt contractus acceſſorius, qui tamen omni credito licet ſit mere naturale, modo ef- Kcax ſit, aceedere poteſt; b) β) extincto eredito ex- tinguitur pignus, adeoque a creditore, cui plene ſolu- tum eſt, reſtitui debet ec) 3) Creditor accipit ſolam poſſeſionem, non ſimul vſum, niſi adietum ſit pa- Gum ANTICHRETICVM, hoc eſt, paftum, quo de- bitor ereditori VSVMpignoris concedit. Quod vel preſ- Je vel lacite iniri poteſt, modoabſit i, ſuraria prauitas d). a) 1 366 „ LIB. III. TIr. XV. a) l. 9. J. 2. . II. §. 2. ff. de pign. et hyp. I. I. G. 2. F. I. M 3. 4. C. quae res pign dari poſſ. tit C. ſi al'ena res pign. ut ul dat. CHK. GOTTL. GMELIN commendat. de pignore vel hypoth. quam debitor in re ſibi non propria conſtituit, 1,( Vlmae 1778. 8. WES TPHAL. von Verpfänd. fremd. 4 Güther. in Schorts Wochenbl. I1772. n. 33. b]) l. IAI 5. f. de pign. er hyp. l. 2. F. quae res pign. c) -. funt b). 13-Ff. quib. mod. pign. ſolv. I. I. J. 6. ff. de O. et A. tit. hhuicl dlt C. eriam ohb chirogr. 4) l. 1. §. 1. fFf. de pign. et hyp. LAVTERBACH. diſſ. de iure antichris. in diff- Tubing. Vol. I. COCCEII diſſ. de antichriſt in Exerc. Vol. I. ) in⸗ MENKENII difſ, nullum exceſſum vſurar. in pact. antich. in eſſe tolerand. in Opuſc. §. 541. Actiones pignoratitiae. Duplex iterum ex hoc contractu datur actio: 1) Actio pignoratitia DIRECTA, quae compe- tit debitori aduerſus ereditorem, ad pignur, ſoluto de- VERI bito, cum omni cauſa reſtituendum, damnum que culpa leui datum reſarciendum a). II. Actio pignoratitia CONTRARIA, qua vtitur creditor aduerſus debitorem ad indemnitatem petendam, v. g. ſi ſumtus in pignus fecerit, vel res aliena ei Prrr data fuerit. mirt . antiguo Nota: I) ſi res caſu perierit, creditor non tenetur, ſed urumz ea debitori, tanq uam domino, perit; 2) ſin culpa, cre- rum à ditor tenetur de teui tantum, quia par eſt vtriuſque ttulo. commodum, vid. ziz F. de pignor. atction. IVD. §K. 542. RD De contractibus nonnullis innominatis. V. 8. Haec de contractibus realibus nominatig; ex innominatis potiſſimum notari debet: I. contractus AESTI- fl res hign. pignore ſtirnit, Frend. b)1. e) l. Atit. et hyp. — H ing. Vole I. .antieb. 2 ompe. uto d e Vtitur tendam, jena ei 1, lel 1, ce⸗ uſque ; er ii VERRORVM OBLIGATIONIBVS. 367 AESTIMATORIVS, quo res alicui ita traditur, vt aut eandem ipſam aut certam pecuniam reſtituat a). II. Contractus PERMVTATORIVS ſeu PER- MVTATIO, qua res alicui traditur, vt ALIAM mihi tradat bD. III. Contractus SVFFRAGII, quo aulico aliguid datur, vt cauſam meam principi commendet 4). a) tit f. de aeſtimat. b) zit. G. de rer. permut. e tit. C. de ſuffrag. 4 TIIVLVS XVI. DE VERBORVYM OBLIGATIONIBVS. §. 543. C o n u e i o. Proeredimur ad aliam contra Ruum ſpeciem, ni- mirum ad VERBALES (§. 511) quorum iure antiquo trer erant: 1) dotis diclio 2) promiſſio ope- rarum a liberto facta, et 3) ſtipulatio; de qua hoc titulo. RAMOS et RETES de Y. O. in MEERM. theſ. T. VII. LVD. CHARONDAS de V. O. in OTTON. theſ. T. I. FK.: DVARENVS in Opp. HVGO DONELLVS ide §. 543. TrT. XVI. LIB. III. §. 544. Sripulatio quid? STIPVLATIO eſt contractus, quo quis e con- grua, et incontinenti fabta reſponfione obligatur. Igi- tur ad eam requiritur: 1) interrogatio, et 2) reſpon- ſio, quae eſſe debet æ) congrua i. e. iisgdem, quibus in- terrogatus erat, verbis; (v. g. ſpondesne mihi dare centum? ſpondeo, me tibi dare centum;) 6ϑ) et in continenti facta, i. e. ſatim, vbi interrogatus eſſet à). Ceterum ſtipulatio iisdem, quibus pacta, modis fieri oteſt v. g. pure, aut ſub conditione. Hoc tamen obſeruato, quod ſtipulationis in diem conceptae obli⸗- gatio ſtricto quidem iure perpetua maneat, attamen exkeptione elidi poſſit. 5) Denique ablio ex ſtipula- tione competens dicitur actio EX STIPVLATV, quae iterum vel certi eſt vel incerti &). a) §. I. J. b. z. CVIAC. Obſ. L. II. c. 30. iure antiquo ſimul ſolemnia verba requirebuntur, quod tamen iure nouo mutatum eſt, I. 10. C. de contr. Stip. b) §. 3. I. I. 49. f. b. z. GVN DLINGIANA. P. VI. p. 47. c) pr 1. b. t. cf. 10. GOEDDEVS de contrab. et committ. ſtipulat. Herborn 1618. BORCHOLT. de ſtipul. et pact. in Ej. diff. §. 545. Vſus bodiernu”s. Hodie non dantur ſtipulationes, cum Germani nun- quam certis formulis aut interrogationibus et re- ſponſionibus in contrahendo vſi ſint; adeoque hodie es omni conuentione, quibus cunque verbis et ſine Vlla interrogatione aut reſponſione facta, datur actio. COCCEII difſ. de vſu er differ. bod. pactor ert ſtipul. in Ej. Exer. cur. Vol. I. ſed vid. LEXSER. Medit. ad Pand. Spec. 39. med. 7. HAMBERGER. diſſ. de non vſu ſtipu- lat. DVO Nre uidus obliggtig tr correi ckbe dicuntur. E 0 COR uuncen pen DMrero UNrzlt, iiin AMigat caſu Aen 0 1. lyr ſpon⸗ us in⸗ dare in leta). 8 feri tatmmen. e obli⸗ tamen tipule. ,uas antiquo⸗ en iure b/ 3. .)) cominitt. ninu et re- hodie et ſine 0.in i 1d Pund. n 2l ſipel 4 DE VERBORVM OBLIGATIONIBVS. 369 latr. ſuque pactor. in forie germ. in opuſc. Praeterea de voce ſtipulationis vid. HEIN. Gnt. ant. h. t. G. I. et VINN. h. t. princ. LEXYS. ſpec 519. Med. I. MENAG. amoen. iur. c. 39. eeee wrrrrrrrrrr TITVLVS XVII. . DE DVOBVS REIS STIPVLANDI ET PROMITTENDI. J. 546. Conntezio. Nonſolum vnus vni, ſed et nlures vni, et vnus plu- ribus, et plures pluribus obligari poſſunt, hinc obligatio correalie, et iur correale. Qui illam debent correi debendi, hoc vero qui gaudent correi eredendi . dicuntur. DE COPLEIS DERENDI ET CBLIGA. TIONE COPEALI §. §547. Qui correi debendi? CORREI DEBENDI in genere dicuntur, qui eandem rem in ſolidum praeffare tenentur. In SOLI- DVM vero praeſtare eſt, non tantum PARTEM, ſed TOTAM rem praeſtare. In regula enim ſi plures ad idem obligati ſunt, ſingulus ratam ſuam praeſtat, quo caſu adeſt obligatio DIVISA; ſin vero ſingulus non A a ſolum 370 LIB. III. Trr. XVII. ſolum ad ratam ſuam, ſed ad totum praeſtandum obli- gatur, adeſt obligatio correalis. Nota: Rei in genere dicuntur, quorum de re diſce- ptatur. FESTVS f. v. reus. CIC. de orat. L. II. c. 43. et 79. In ſpecie vero reus eſt, a quo aliquid pe- ritur (der Beklagte). Hinc correi ſunt, a quibus idem petitur. „*½ §. 548. . Correalis obligatio quid? Ergo CORREALIS obligatio eſt, qua ex pluribur, qui eandem rem debent, ſingulus in ſolidum ex ſpeciali cauſa tenetur. Adeoque ad eam requiritur, 1) vt plures ad idem obligati ſint 2) vt ſingulus in ſolidum ex ſpetiali cauſa teneatur, quia in regula ſingulus pro rata tenetur. (§. praec.) §. 549. Cauſa correalis obligationis. Sbpecialis haec cauſa varia eſt: J. TESTAMENTVM, quoties teſtator pluribut heredibus eandem praeſtationem iniunxit v. g. heredee mei, Titius aut Caius, Weuio centum danto; ſecus, ſi dixerit: Tutius ET Caius a). II. Ipſius REI NATVRA i. e. ſi res indiuidua debeatur; v. g. ſeruitus realis. III. IMMEDIATA LEGIS DISPOSITIO, quo- ties leges ipſae iubent, vt ſingulus in ſolidum oblige- tur; quod fit v. g. quoad plures tutores, vel curatores, vel fideiuſſores ). IV. Ja . N1lio: un c Uurztior gvoties rei PRe 3)1. 3 1 1 l mobli. e diſe. . . II. (. Iuid ye⸗ guibu⸗ Nurihun, erini 1) t ſoliden lus pro Pluniu Srihe ns, ſü Guidla quo. oblige⸗ ratore , Z V. N DE DVOBVS REIS STIPVLANDI. 371 IV. Fabtum PROPRIVM correorum, quod vel illicitum eſt, vel licitum. Hinc oritur correalis obli⸗ gatio: 1) ex DELICTO, ſi plures ſimul idem deli- ctum commiſerint; tunc enim ſingulus ad damni re- Parationem in ſolidum tenetur e) 2) ex PACTO, quoties plures idem promiſerunt, qui propterea cor- rei PROMITTENDI in ſpecie dicuntur. a) l. 9. pr. l. 17 ff. h. t. I. F. J. I. de leg I. b) l. 58. er 55. G. de admin, turt. l. 2. O. de diuid. tut. l. 13. §. vlt. F. de inſtit. act. l. I. C. vlt. 2. F. de exerc. act. c) 14. §. olt. ff. quod merus cauſa l. 2. 3. F. de his qui effud. I. 1. §. 2. F. ad L. Aquil. I. I. C. de cond. furt. §. 550. Obligatio correalis quomodo pacto conſtituaiuz? Vt in ſpecie pacéto conſtituatur obligatio correa- lis requiritur 1) vt a pluribus eadem res ex gadem cauſa J ta b promittatur 2) vt ſingulus diſertis verbis in Jolidum ſta- tim ab initio ſe obliget a) 3) vt omnes rem zandem tanquam debitores principales promittant b). Hinc Patet, obligationem correalem differre tam a fideiuſ- Rone, quam a conſtituto. Ceterum nota: 1) huic obligationi in omnibur contractibus locus eſt 6. 2) Ea ita conſtitui poteſt, vt vel „ Dure vel omnes ſub conditione, et quidem vel ſub eadem vel ſub diuer- Ja; vel alter pure, alter vero ſub conditione vel die obligetur; cuius rei diuerſi ſunt effetus ITpeciales &). a) J. II. §. I. 2. F. 1. 3. C. H. r. Nov. 9. c. I. VINN. h. t. pr. n. 4. CVIAC. obſ. L. XXVI. c. 26. b) L. 23. C. de fidej. c) l. 9. pr. fr. h. r. I. 59. §. 3. l. 60. F. 2. F. Mand. d) l. 7. 9. §. vle. F. §. 2. I. b. 1. A a 2 §S. 512. LIB. III. Trr. XVII. F. 551. Correalis obligationis effectus. Effetus enim generales omnis obligationis cor- realis ſunt: 1) vt a creditoris arbitrio pendeat, an vnum correorum, aut aliquos aut omner vel in ſolidum vel ſingulum pro rata conuenire velit. Poteſt et cre- S ditor variare. Gaudent tamen correi beneficio diui- Fionis a) 2)) Vt, ſi vnus correorum ſoluerit, reliqui ſi- mul liberentur, niſi obligatio poenalis fuerit R). Is ta- men, qui ſolidum ſoluit, a reliquis non poteſt ratas petere, niſi vel ſocii fint, vel creditor iura ſua ſoluen- ri ceſſerit, vel aliter inter debitores conuenerit &) 3) vt, li vnus correorum a creditore interpellatus ſit, prae- ſcriptio etiam quoad reliquos non interpellatos inter- rupta habeatur d). a) l. 3. H. I. J. 11I. G. I. 23. et 28. C. de ſideiuſſ. Nov. 99. c. 1. PVIFFENDORF. T. II. obſ. 77. et quos allegauit OTTO h. t. §. I. VINN. et HEIN. eod. loco. b) 1. 3. §. 2. F. h. t. I. 10. Pr. G. de accept. I. 7. S. vlt. 1. 5. F. de iuriſd. l. u. H. 2. F. ad L. Aquil. c) Sunt tamen, qui indiſtinéte ſoluenti adtionem negotiorum geſtorum vtilem concedant ex l. 2. C. b. z. 4) J. vlt. C. b. t. DE COREKEIS CEDENDI. §. 552. Qui dicanur correi credendi? Correi CREDENDI ſunt, plures creditores, quo- rum ſingulo comnelit iur, ſolidum exigendi. 8OLIDVM exigere eſt, non PARTEM, ſe TOTVM petere. In regula enim ſi pluribus aliquid promiſſlum eſt, ſin- gulus ratam ſuam petit, quo caſu adeſt ius diuiſum, ſin vero ſingulus totum petere poteſt, adeſt ius cor- realt. §. 553. — . 1 n pe Murih tiali. tanto Aancer Antun/ aua ties quo⸗ TuN obtin y. g. 1 Pplur ) I ln cor- „ dn icem tete- dii. i ſi ESta- ratas luen- 0 Prue inter. 00. 99. legauit 9) .l. S. ) Sont tiorom )1 (uo⸗ DVM . In 7 ſin⸗ us 101. DE DVOBVS REIS STIPVLANDI. 373 §. 553. Ius coreale quid? Ergo CORREALE IVS eſt, quo ex pluribur, qui- bus zadem res debetur, ſingulur ex ſpeciali cauſa totam rem petere poteſt. Ad eam igitur requiritur, 1) vt pluribus idem debeatur 2) vt ſingulus ſolidum ex ſpe- ciali cauſa petere poſſit, quia in regula ſingulus ratam tantum exigere poteſt. §. 554. Canuſa iuris correalis. Quae ſpecialis cauſa iterum eſſe poteſt: I. TESTAMENTVM, quoties teſtator pluribus eandem rem reliquit v. g. Herés meus Titio AVT Caio centum dato. II. Ipſius REI NATVRA, ſi pluribus res indiui- dua debeatur v. g. ſeruitus realis. III. IMMEDIATA LEGIS DISPOSITIO, quo- ties leges patiuntur, vt ſingulus ſolidum petat. v. g. quoad plures pupillos ratione tutoris communis a) IV. FACTVM eius, a quo petitur, quod ite- rum vel illicitum eſt, vel licitum. Hinc ius correale obtinet: 1) ex DELICTO, ſi plures imul laeſi ſint v. g. ſi res communis furto ablata ſit ⁵) 2) ex ?ACTO, ſi pluribus eadem res promiſa ſit. a) LEYSER Spec. 339. Med. 4. b) l. 1. C. de cond- Turt . A a 3 §. 555. Lin. III. Trr. XVII. §. §555§. Quomodo pacto conſtituatur ius correale? Vt in ſpecie paéte conſtituatur ius correale re- quiritur: vt PLVRIBVS in genere EADEM rer ex VNA EADEMQVE Cauſa, et in ſpecie quidem SI NGV- LO in SOLIDVM STATIM AB INITIO promi a ſit. Ceterum 1) huic iuri in omnibur contractibus locus eſt; 2) poteſt quoque ita conſtitui, vt vel omnibus pure, vel omnibus ſub conditione aut die, vel alteri pure, alteri vero ſub conditione aut die promittatur; euius rei quoque diuerſi ſunt effectus ſpeciales. §. 556. Effectus iuris correalis generales? Effectus enim iuris correalis generales ſunt- 1) vt pendeat a debitorit arbitrio, cui correorum cre- dendi ſoluere velit, niſi vnus iam aflione vſus ſit 4) 2) vt debitor, qui vni correorum credendi ſoluit, li- beretur quoad reliquos 5) 3) vt correus credendi, cui totum ſolutum eſt, non debeat, quod accepit, cum reliquis communicarz, niſi vel ſocii ſint, vel ali- ter inter eos conuenerit c) 4) vt ſi ynur correorum credendi debitorem interpellauerit, praeſcriptio ſi- mul quoad reliquos non interpellantes interrupta cen- ſeatur d) a) l. 26. F. h. t. b) l. 31. F. I. F. de nouat. c) I. 62. Dr. f. ad D. Falc. d) l. vlr. C. h. t. Cet. cf. AEGID. HCRTENSIVS de duob. reis, Frf. 1607. 8. RONCHE- GALLVS de duob. reis conſtituendis. Marb. 1632. 4. et ſaep. THEOD. MOHR. zract. Oynopt. de duobus veis. Helmſtädt. 1687. 4. FR OMMANNI difſ. de oblig. corr. Tub. 1677. et in Ej. diſp. P. I. VINCEN T. DRESKY diſſ. de oblig. corr. Gott. I777. TITV- N 2 I ellent, die ali Ginn na ciſeent iucitir 7 kiullti MIClA. * ¹) Hu ſenn ! iu le re. ℳα GV. ſ ſt. locus inidus Alteri atur; ſunt. mcre- ſita) it, li. gencl, epit, el al. Orümn . to ſ. cehr N6 6lb. 4. et reis. cort. ESKT ITV. TITVLVS XVIII. DE STIPVLATIONIBVS SERVORVM. . um ſerui nihil ſibi, ſed omnia dominis adquire- rent (§. 43) ſequebatur, vt, quod ſibi ſtipulati eſſent, non ipfſis, ſed dominis deberetur. Quod ho- die aliter eſt. vid. §. 44. D —, TITVLVS XIX. D E DIVISIONE STIPVLATIONVM. §. 557. Sriipulatio quotuplex 2N GSbulatio eſt vel VOLVNTARIA, (ſeu conuentio- nalis) vel NECESSARIA. IIIa, quae a mero pa- ciſcentium arbitrio pendet; haec quae vel praetorit, vel iudicir pedanzei, vel vtriusque iuſſu fieri debet. Hinc ſtipulationes (ſeu cautiones) PRAETORIAE a) IV- DICIALES °) et COMMVNES c). a) Huc pertinet cautio damni infecti, cautio legatorum ſeruandorum cauſa. b) v. g. cautio de dolo, de ſer- vo fugitiuno c) v. g. cautio ratz, rem pupilli ſaluam fore. De quibus omnibus in pandeétis. Aa 4 §. 320. 376 LIB. III. Trr. XIX. F.,. 55 8. Vſus bodiernus. Hodie 1) diſcrimen inter Praetorem et iudicem pedaneum, hinc et cautionum inter praetorias et iu- diciales ceſſat 2) non cauetur per ſtipulationes ſole- mnes 3) non omnes cautiones Praetoriae et iudicia- les in vſu ſunt, quod in Pandectis dicetur ſingulo loco. ITITIVLVS XX. DE INVTILIBVS STIPVLATIONIBVS. Gbpuletiones inutiles i. e. inualidaz ſunt, vel ex cauſa communi, ſi omiſſum eſt, quod in genere in omni conuentione requiritur (vid. tit. de obli- Batlionibus) vel ex cauſa propria, ſi quid vitii eſt in Propria ſtipulationum forma v. g. ſi non congrue re- ſponſum, vel inter abſentes per epiſtolam ſtipulatio facta ſit; quae hodie inutilia eſſe, facile eſt ad in- telligendum. TIVT- tet in F guif ai qlis e ſolutar eſt ad in fabl 1. ex ſper Mopten Dmiit Plhenn tators dicem etiu. ſole. Gicia. ngulo⸗ vel er enere Oli⸗ eſt in e re⸗ latio din⸗ TIVL. 377 TITVLVS XXI. FTIDEIVSSORIBVS. F. 559. Connee X io. ( ‚um apud Romanos fideiuſſiones ſolemni ſtipula- tione fieri deberent, hinc de iis hoc titulo agitur. Fideiuſſio quid: FIDEIVSSIO eſt fipulatio (hodie paétum) qua quis alienae obligationi in ſubſidium accedit, ſeu, qua quis creditori alieno promittit, ſe pro eius debitore ſoluturum, ſi is inſe non ſoluerit. Ergo I. Fideiuſſo eſt pactum, et quidem II. acceſſorium III. Fideiuſſor in ſubſidium ſoluere promittit creditori alieno. §. 56 1. Axioma primum I. Fideiuſio eſt PACTVM. (lure Romano ſtipula- tio) Qui igitur paciſci poteſt, is recte fideiubet, niſi ex ſpeciali cauſa prohibeatur, veluti: 1) feminae propter Sctum Velleianum et Avth. ſi qua mulier a). 2) milites ⁵) 3) clerici pro laicis c) Ex quo ſimul pa- tet, furioſorum, mentecaptorum, prodigorum, im- puberum et minorum fideiuſſionem eſſe nullam, niſi tutoris curatoriſue accedat conſenſus d). Aa S a) tit. a) tit. ſ. de Sct. Vellej. Nov. 134. c. 8. b) I. §. §. 1. F. r. qui ſatiſd. cog. I. 31. C. locati. De vſu hod. cf. AXYRERI progr. de milite fideiuſſore in ei. opuſ. Tom. I. LEYS. ſpec 523. med 3. 4. c) Nov. 122. c. 6. LEXYS. I. c. PVFFEND. obſ. iur vniv. Tom. III. obſ. 77. d) 5§. F. 9. I. de inur. ſtipul. pr. I. de auctor. tut. l. 6. . de V. O. iure Romano nec ſurdis nec muris fi- Aeinbere licebat, quia ſtipulari non poterant, §. 7. I. ,r. F. 562. Axioma ſecundum. II. Fideiuſſio eſt pabum ACCESSORIVM a). Hinc 1) ea locum habet quoad omner obligationes validas, ſiue ciuiles, ſiue naturales, attamen eſ;caces, ſiue ex contrabtu, ſiue ex delicto oriantur, excepta poena corporali b). 2) Fideiuſſor poteſt ſe magir, non vero in maius vel in duriorem cauſam obli⸗- gare ). a) Poteſt tamen fideiuſſio ratione temporis praecedere, ſed refpectu effectus manet acceſſio obligationis princi- Palis. §. 3. I. h. z. b) F. I. f. 7. 6. §. 2. 1. 7. 7. 8. J. 7. et §. l. 20. §. 3. l. 56. H. vlt. l. 70. J. vlt. F. h. t. 1. 26. ff. l. 22. C. de poen. Exceptio tamen eſt 1) in obli- gatione doris reſtituendae l. 2. C. ne fideiuſſ. dot. dent. cf. LEXS. ſpec. 523. med. S8. EISENHARD. de pdeiuß. dotis in Ej. opuſc. 2) in mutuo filii familias I. 9. §. 3. F. ad SAct. Maced. III PVETTMANNI probab. L. I. c. 19. c) §. 5. I. l. 8. J. 7. F. b. z. VINN ad cit. §. 5. AVE- RAN. interprer. L. II. c. 3. FR. CAR. CONRADI diſſ. de fideiuſſ. in maior. ſummam adbibito Helmſt. 1734 Ceterum de praedibus, vadibus, et ſponſoribus cf. SAL- MAS. de modo vſur. c. 16. BRISSON. de V. S. §. 563. . mn. I lebtor ſo in prom it ſideiu Eff. juſloren guod d tamen neimmpe Detere pot orfiein ſceinllo Griani 4 tn demun ſrelig nole con Vel Welin ea il ſt ſ 8 4 4. 1K 1. H. I hod ek, . Tom. 23. 6 6, Il. obl. or. tut. lis ſi⸗ 371 Mo). tiones Staret, cepti nugin⸗ obli⸗ edere, princi⸗ h. t. l. nobli. (ent. leiuh. 3. c. 19. AE- diſl. 1734. SAL. DE FIDEIVSSORIEBVS. 379 §. 563. Avioma tertium. III. Fideiuſſor CREDITORI promittit, SE ſolu- turum. Hinc 1) ſi quis promittit, ſe curare velle, vt debitor ſoluat, non adeſt fideiuſſio 2) ſi quis debitori ipſi promittit, ſe pro eo ſoluturum eſſe, aeque defi- cit fideiuſſio. §. 564. De effectu fideiuſſionis. Effe ctus fideiuſſionis eſt, vt creditor aduerſus fide- iuſſorem actione Ex STIPVLATV, ad praeſtandum guod debitor principalis debet, experiri poſſit. Sunt tamen tria iure nouo fideiuſſoribus data beneficia, nempe diuiſßionis, ordinis et cedendarum altionum. — H. 565. De benefcio diuiſionis. ¹) Beneficium DIVISIONIS eft, quo confideiuſſor petere poteſt, ut obligatio ſoluendi inter eum et reliquos confideiuſſores diuidatur. In regula enim fingulus con- fideiuſſor in ſolidum tenetur. Iam de eo nota: 1) Eius auctor eſt D. Hadrianur, vnde et epiſtola D. Ha- driani appellatur a) 2) Eo non ipſo iure, ſed oppoſi⸗ ta demum exceptione diuiditur obligatio b) 3) Ceſſat: &%)] ſi reliqui confideiuſſores vel inſoluendo ſint, vel com- mode conueniri nequeant c) ₰) ſi quis vel cum femi- na, vel cum minore, iſque in integrum reſtitutus ſit, vel in cauſa indiuidua fideiuſſerit ) „) ſi quis inficia- tus ſit fideiuſſionem ) σ) ſi ei renunciauerit. a) F. 4. J. h. z. Sed tribuitur quoque D. Pio in I. II. §. §. 1. f. h. t. vid. RAEVARDI Varia L. III. c. 10, O TTO h. t. d. 4. b) §. 4. I. I. 26. 39. G. I. 21. C. H. z. c) F. 4. F. 4. I. I. 10. §. I. C. b. z. d) I. io. §. I. L. 45. pr. §. I. ff. h. t. Q. SEPT. FLOR. RIVINI difl. de poena Edej. infic. Lipſ. 1748. SITRECRER difl. de inficiat. eiuſ- que poenis Erf. 1734. e) l. pen. C. de pact. cf. LAV- TERBACH diſl. de benef. diuiſ. Tub. 1658. F. 566. De beneficio ordinis. II. Beneficium ORDINIS ſeu EXxCVSSIONIS, eſt, quo fideiuſſor non poteſt conueniri, niſi excuſſo prius debitore principali. De eo obſerua: 1) Auctor eius eſt Iuſtinianus a) 2) fideiuſſor conuentus eo vti de- bet oppoſita exceptione 3) Ceſſat: æ) 2) ſi debitor principalis vel inſoluendo ſit, vel latitet, niſi fideiuſſor eum intra certum tempus deducere velit b) £) ſi ei renunciatum ſit c) „) ſi fideiuſſor ſe vt debitorem principalem obligauerit d). a) Nov. 4. c. I. b) cit. Nov. c) I. pen. C. de pact. d) GAIL. L. II. Obſ. 28. LAVTERBACH. difſ. de be- nef. excuſſ. in difl. Tubing. Vol I. GVNDLING. ſingu- laria de benef. exeuſſ. cap. Hal. 1728.1S AM. STRYCGCK. diſſ. de benef- excuſſ. in diſſ. Francof. Vol. I. CANZII difſ. iſtens quaeſtiones de benef- excuſſ. Tub. 1770. §. 567. Beneficium cedendarum actionum. III. Beneficium CEDENDARVM ACTIONVM eſt, quo confideiuſſor ſolidum ſoluturus a creditore petere voteſt, vt fibi alfftioner aduerſus conſideiuſſores cedat. De eo quoque obferuandum: 1) Eius finem eſſe, vt con- fideiuſſor ſolidum ſoluens a confideiuſſoribus ratas repetere poſſit; 2) ceſſionem ipſam ante ſolutionem Kieri debere, niſi haee facta ſit ſub conditione, vt abkiones cedantur. cf. T. Adv litorem, gui proß⸗ ²) qui pr⸗ tur negott Vit, habe 9 61. Non Doteſtrepe eſt petere. morey fuen Drincipel ſexrcej ti lerit, ne derri pot n poſte Mumin gte elntatiſo ken ine DE FIDBIVSSORIRVS. 38² 1p. cf. I. Iy. 36. 39. F. l. ir. 14. C. b. z. I. 76. F. de ſolut. De 6e hlent alio remedio conſtitutione Iuſtiniani introducto et ex or eilf⸗ Baſilicis reſtituto vid. CVIAC. obſ. L. XIX. c. 34. Cet. l LAn cf. LEVS. ſpec. 525. H. 568. Remedia Pdeiuſſoris contra debitorem. 1oN Aduerſus ipſum, pro quo fideiuſſor ſoluit, de- „ bitorem, alia dantur iuris remedia; nimirum: 1) 0 priur . . . tor eis qui pro prohibente ſoluit, nullam habet actionem a) i 2) qui pro ignorante, ſed non prohibente ſoluit, vti- dehior tur negotiorum geſtorum actione 3) qui pro ſciente ſol- kinſir vit, habet mandati actionem contrariam b). Chſei a) l. 6. §. 2. I. 40. . mandati, I. vlt. C. de negot. geſt. bj itorem §. 6. I. l. 4 Pr. F. h. z. de huck. §. 569. D Continuatzio. 1. ngu⸗ RXCE. Nonnunquam tamen fideiuſſor quod ſoluit, noæ ANII poteſt repetere, et vice verſa, quod non ſoluit, pot- . eſt petere. Drius fit: 1) ſi debitum principale contra bonos morer fuerit a). 2) ſi fideiuſſor in plut, quam debito NVYM principali ineſt, condemnatus non appellauerit 5) 3) re, ſi ex ceptiones, quibus ſe liberare poterat, non oppo- 1t, De ſuerit, nec aduerſus iniuſtam ſententiam adpellaue- tcon⸗ rit c] 4) ſi exceptiones, quibus debitor principalis li- fatar berari poterat, non oppoſuerit, nec deſiderauerit, onem cum poſſet, vt debitor ipſz litem ſuſciperet d) 5) ſi e, 1 PVecunia accepta fideiuſſerit z) 6) ſi falſo creditoris pro- curatori ſoluerit ) 27) ſi de jabza ſolutione debito- rem principalem non certiorauerit, isque etiam ſol- Trr. XXI. 382 LiB. III. uerit g) 8) ſi denique ante diem ſoluerit, non pot- eſt agere niſi exiſtente die ). Poſterius accidit 1) ſi creditor fideiuſſori obliga- tionem remiſerit à) 2) ſi fideiuſſor ad ſoluendum con- demnatur ſit, licet nondum ſoluerit ,) 3) fi debitor prin- eipalis bona ſua dilapidet ) 4) ſi pecuniam, quam creditor non accepit in iudicio depoſuerit m). a) l. 12. S. 1 11. F. Mandat. b) I. 8. K. §. . eod.- c) l. 10. C. eod. d) l. 10. §. 12. F. eod. e) l. 6. §. vlt. ff. eod. O) l. 26. §. 5. F. eod. g) l. 29. J. 3. F. ood. h) . 31. H. t. t. 1) I. 10. G. vlr. I. 26. §. 3. f. Mand. kK) l. 6. C. eod. 1) I. 38. §. 1. H. I. 10. C. eod. STRXYCEIVS. vs mod. h. t. §. 30. m) l. 64. ff. b. t. CHR. THOMASII diff. de act. fidei. antequam Joluit, in diſſ. Vol. I. §. 570. Quando euaneſcat fideiuſſio? Euaneſcit denique fideiuſſio 1), ſublata obliga- tione principali a) 2) lapſu temporis]⁵) 3) confuſio- ne c) 4) et nouatione d). a) l. 9:. §, 4. F. de V. O. LEXS. ſpec. 523. m. 15. b) 1. 7. C. Locat. c) I. 5o. l. 71. Pr. g. l. z. I. 95. §. 2. F.. de ſolut. d) l. 15. W. de nonat. Cet. conf. HE- RiINGII tr. de kdeiuſſ. Frf. 16 47. 4. et in Opp. HENR. HAHN. difl. de fdeiuſy in Ej. diſf. ſel. LAVI ERBACIHI. diſſ. de dei. in Ej. diſſ. Tubing. Vol. II. PVFFEND. obſ. iur vn. T. I. obſ. 128. IO. LVD. SCHMIDT lib. ſing. de fdeiuſſore plane non obligato, lenae 1763. 4. Hah. lib ſing. de fideiuſſore priucipaliter obligato ibid. 1767. 4. 5§. 571. I. . Nlienam Giflert, ſed eami liberetur I Ppalfun, tione niin ſdeinſio ſolenni 4Pul nos: uI. Ut tertio e mandarem attipit pee contrala ne ſubidi Pecuniam Nire deben lungator ſkert an Mhleſenr e unne a⸗ Neatur ex er Prin yel Cione Pot. obliga⸗ n con. prin. Jam obligr⸗ nlaſio⸗ 5) 9. § . EYNN. 540H. NI bD. o bhic DE FIDEIVSSORIBVsS. §. 571. Negotia a fideinſſione diſtinguenda. Haec de ipſa fideiuſſione, a qua tamen diſtingui debet: I. EXxPROMISSIO, quae eſt pattum, quo quir alienam obligationem in ſe ſuſcipit. Ea a fideiuſſione differt, quod, expromiſſor non accedat obligationi, ſed eam in ſe trantferat, adeoque prior debitor plane liberetur a). II. CONSTITVTVM PRO ALIO, quod eſt pabtum, quo quis alienat obligationi ſine ſolemni Nipula- tione accedit. Igitur conſtitutum ſit nudo pablo, ſed fideiuſſio ſolemni ſtipulatione. Ceſſante vero hodie ſolemni ſtipulatione (§. 545) conſtitutum pro alio apud nos a fideiuſſione non differre, intelligitur ) III. MANDATVM, quo quis alteri mandat, vt tertio cuidam pecuniam eredat. (v. g. ſi ego Titio mandarem, vt Meuio crederet). Tunc enim, qui accepit pecuniam, obligatur principaliter ei, qui dedit contratu mutui;, Mandans vero obligatur eidem actio- ne ſubſidiaria ex contractu mandati. Hine, qui dedit pecuniam, prius mutuatarium aione mutui conue- nire debet, quo demum inſoluendo exiſtente aduerſus mandatorem in ſubſidium actione mandati agere poteſt e). Differt autem fideiuſſor et mandator, quod 1) ille Praeſens et ſolemni ſtipulatione obligetur; hic vero quoque abſene et per epiſtolam; d) 2) quod ille te- neatur ex debitoris prineipalis obligatione, hic vero ex propria, nempe mandati, quod dedit e) 3) quod ille vel actione mandati vel negotiorum geſtorum (§. 569) aduer- 884 LIB. III. Trr. XXI. aduerſus debiterem, br. ro quo ſoluit, agat; hic vero non alia, niſi a creditore ceſſa †). a) §. 3. J. quib. mod. zoll. obl. b) tit. F. de pecun. con- ſiir. e) l. 6. §. 4. ff. Mandat. d) CVIACG. parat. ad C. h. t. e) c. l. 6. §. 4. G. Mand. P) CObD. FABR. L. VIII. T. 28. def .17. TITVLVS XXII. LITTERARVM OBLIGATIONE. Counne X io. equitur nunc de tertia contratuum ſpecie, nem⸗- pe de litteralibus, tractatio. F. 573. Litterarum obligatio quae? LITTERARVM OBLIGATIO ſeu CONTRA- CTVS LITTERALIS eſt is, quo quis ad id obligalur, quod litteris, (i. e. ſeriptura) ntra certum tempur non reuocatis, confeſſur Iſt licet; ſalſum ſit. Ergo hic con- tra us REOVIRFTſeriptaran, quam ſcribens a tertio intra tertum tempus non reuocauit ſeu repetiit, cum potuiſſe et; et EFEICIT, vt ſcribens teneatur fecun- dum id, quod in ſcriptura aqfirmauit, licet falſum ſit. Quae vt intelligas, nota: I. In vegwiritun lriptur lgum vol litterali fium vol non obli dente e, II. Veritait e probare tenetur. II tur, glin riO non n re poſſt, . Ulrn lertu, Wlnentu Wn ber neri C vero M. cMM harat. 000. neim⸗ — DE LITTERARVM OBLIGATIONE. 385 I. In regula non requiritur ſcriptura ad obliga- tionem efficiendam, ſed ſufficit nudum promiſſum. At- tamen ſemper POTES P, et nonnunguam DEBET ſcriptura interuenire. PRIVS fit, cum ſcriptura me- moriae veliprobationis cauſa conficitur, vt ex eâ con- ſtet, rem Aoc, nec alio modo, actam eſſe. POSTE- RIVS vero, quando ſcriptura ad ſubſtantiam negotii requiritur, vt obligatio non prius naſcatur, quam ſcriptura confecta fuerit; id quod contingit vel ex legum voluntate v. g. in contractu, de quo loquimur, litterali, et hodie in contractu cambiali,; vel ex par- tium voluntate, dum conueniunt, vt contractus ante non obliget ſeu perfectus ſit, quam ſcriptura acce- dente a). II. In regula nemo ex ſola ſcriptura, ſed ex veritate eorum, quae continet, obligatur. Hinc qui probare poteſt, Jalſa eſſe ſcripturae contenta, non tenetur. III. In regula nemo ex hac ſola ratione obliga- tur, quia ſcripturam intra certum tempus ab aduerſa- rio non repetiit, modo ſcripturae falſitatem proba- re poſſit. Ab his tamen regulis receſſerunt leges in con- tractu litterali. Ibi enim 1) fſecriptüra pertinet ad ſubſtantiam obligationis, et 2) ſcribens ſeu ſubſcri- ptor obligatur ſecundum contenta ſcripturae, ſi eam intra certum tempur non repetierit, licet, quae in ea continentur, falſa ſint. Vnde hoc non quaeritur, vtrum verum ſit, quod ſcripfit, ſed: an ſoripſerit, et: an ſcripturam intra certum tempus non repetierit. B b ) Guil. 386 LiIB. III. Trr. XXII. a) GVIL. LEYSERI difſ. II. de contractibus qui in ſeripiit fiunt, Vit. 1682. 1687, STRXCR. caut. contr. in App. HV- BER. ad . tit. contrab. emt. vend. n. 2. 3. BERGER. Oec. p. WERNHER. P. II. obſ. 384. PVFFEND. Ob/. iur. un. T. II. Obſ. 52. LEXYSER. Spec. 204. Med. I. §. 574. Obligationis litterarum fundamentum. Ex quibus intelligitur, duplex eſſe litterarum obligationis fundamentum. Alterum, ſeripturam aduerſario datam; alterum, negligentiam, qua ſeri- bens ſeripturam intra certum tempus ab aduerſario repetere omiſit, licet poſtea, quae adfirmauit, falſa eſſe cognouerit. 575. In quibus cauſis adſit litterarum obligatio? Ceterum occurrit haec litterarum obligatio ſeu contra tus chirographaridas primo in cauſa mutui, deinde in cauſa dotiz, denique in cauſa apochae datae. F. 576. A. De contractu cbirographario in cauſa MryITI. In MVTVO adeſt contradtus chirographarius, ſ quis certam ſv pecuniae ſummam mutuo accepiſſe faſ- Jus eſt in chirographo, quod intra biennium non repe- tiit. Hinc requiritur: 1) vt haec confeſſio in chi- rographo facta ſit; vnde, quae nudis verbis, licet co- ram teſtibur, facta eſt, nihil efficit; 2) vt chirogra- pho diſertis verbis ſcribens expreſſerit, ſe reuera ac⸗ cepiſſe pecuniam 2) vt nec tempore chirographi dati nec poſten aliquid, vel certe non tantum pecuniae, quantum aceepiſſe ſcripſit, acceperit, 4) vt ſcribens chirographum intra biennium non repetierit. Nota / t ſi . grae Nota ſen o Part. ht. Car repetitun l. debert ſe MERATAJ biennium numerae men haec ſeribens n ſe peellie te inlirum 1ſurar ſol I. teneatur, Mumer. ta III. N itta bienn leetid no Eligeng zo, 1 Umentue Jriptit erarum pturan da leri⸗ netſario t, aſſa tio ſen mutui, e datae. NI. pharius, le. on fepe⸗ in dhi⸗ cet o tirogra Gera pli ai ecunlaec, ſetibens Nota PE IITTERARVM OBLIGATIONE-= 387 Nota 1) CHIROGRAPHVM eſt ſeriptura, qua me ali- guid accepiſſe adkrmo. Ab eo differt SXYNGRAPHA, quae eſt ſeriptura ſuper contractu bilaterali confecta. Nota 2. Iure antiquo in vfſu erat contractus nominum ſeu obligatio ex nominibus. cf. GVNDLEINGIANA Part. 40. obfſ. 2. HEINEC. O'ι. ant. h. t. EV. OTT0O h. t. . §. 577. De effectu cbirograpbi. Cum igitur neceſſe ſit, vt intra biennium non repetitum fit chirographum, ſequitur: I. Vt ſeribens intra hoc biennium ſoluere non debeat, ſed potius ei eompetat exceptio NON NV- MERATAE PECVNIAE aduerſus creditorem intra biennium agentem; qua id efficitur, vt creditor, ſe numeraſſe pecuniam, probare debeat a). Ceſſat ta- men haec exceptio 1) contra argentarium b) 2) ſi ſcribens poſtea vel expreſſe vel tacite iterum faſſus ſit. ſe pecuniam reuera accepiſſe, v. g. ſi alio Jubſequen- te inſtrumento vel teſtamento hoc adfirmauerit, vel uſuras ſoluerit c] 3) ſi ei in ſeæparata ſeriptura, non in o chirographo, renunciauerit d). II. Vt poſt biennium ſcribens ſoluere omnino teneatur, licet probare velit, ſibi pecuniam non eſſe numeratam ). III. Vt ſi ſcribens actione aduerſus creditorem intra biennium ad repetendum chirographum vſus ſit, licet id non receperit, non poſſit obligari, quia ne- gligens non fuit, hincque ei perpetuo competat non numeratae pecuniae exceptio. Sufficit tamen, ſi coram magiſtratu proteſtatus ſit, ſibi non eſſe pecu- B b 2 niam 388 LIS. III. Trr. XXII. niam numeratam †). Si ſcribens tamen numeratio- nem temere negauerit, punitur g). a) Quod diſerte eſt in l. 3. er zo. C. de noni num. pec. Hinc fruſtra diſſentit HERM. ZOLL. difſ. de exc. non num. pec. Rint. 1732. ſed vide IO. SLVETER. diſſ. de exc. N. N. P. non priuilegiata, Gieſſe 1742. b) Nov. 136. c. y. HBVBERTI diff. IIL. de argentariis veterum in OELLRICH. theſ. diſſ. Vol. II. T. I. SIEBERI diſſ. II. de argentar. Lipf. 1737. et 1739. CVIAC. ob/. II. 14. XXII. 4. c) L. 4. 13. C. de non num. pec. l. pen. C. de pact. I. 4. 22. C. ad Sct. Vell. d) CARPYZ. p. I. c. 32. def. 65. n. 7. e) vid. omn. I. 14. H. 2. C. de non num. pec. Conſentit DONELL. comment. iur civ. L. XIV. c. 38. FACHINEV Scontrov. L. Il. c. 8I. VINN. ſel. quaeſt. L. I. c. 41. Diſſent. SCOHILTER. ad Pand. Ex. XXII. theſ. 31. VOET. ad tit. ff. de reb. cred. n. 33. IITIVS diſſ. de putatiuo contractu lit. in Ej. difl. PVFFEND. Tom. I. olj. 6a. MEVRERS iur. Ahbbandl. p. 60. cf. HOEPFNERI comm. ad Inſt. J. 85 5. MXANZELII diffſ. de probat. exceptionis N. N. P. Roſt. 1747. WERN HERI o11 T. IIIa P. 3. obſ. 160. f) 1. 7. 8. 9. H. 4. C. eod. g. Auth. contra qui C. eod. §. 578. B. De contractu chimographario in cauſa DOTIS In DOTE occurrit chirographaria ſobligatio, quolies gener in chirographo faſſus eſt, dotem ſe a ſoce- ro aoctpihz. lam nota: 1) matrimonio intra bien- nium ſoluto, marito eiusque heredibus datur intra annum querela et exceptio non numeratae dotis. 2) Matrimonio goſs biennium ſed intra derennium ſoluto, marito eiusque heredibus querela illa et exceptio datur intra trer menſer. 3) Matrimonio denique poſt decennium ſoluto, nulla datur marito querela et ex- ceptio. Ceterum de tranſitu et praeſcriptione huius querelae et exceptionis adde: I1) ſi maritus minor ſit, et intra memorata tem Pora non quaeratur, com- Petit , h nouene inhue 100. c. ( lis, ni quae ſa mut uo llmpi/ Nora ali le⸗ in ratio. n her. c. non difl.e 5) terun Nl dif. ,II. .l. den. Pe p. . 2.6. lur (. IlI. c, LTER. lee reb. 1lit in Rur. . F. . Roſt. 9 0. eod. S igatio, ſor. 4 bitl- F Intra „ 2) bluto, eptio e pot et ex huius minor „colſn⸗ Petit DE LITTERARVM OBEIGATIONE.- 3989 petit ipſi reſtitutio in integrum intra duodecim annos a die nuptiarum; eo vero moriente intra hoc tem- pus, heredibus eius competit annuc ad querelam mouendam. 2) Sin ipſi heredes mariti minores ſint, quinquennium habent ad mouendam querelam. Nov. 100. c. 2. §. 579. Actio exæ contraccuu chbirograpbhbario. Ceterum ex hoc contractu datur actio perſona- lis, nimirum CONDICTIO EX CHIROGRAPHO, quae competit ei, qui pohyidet chirographum ex cau- Ja mutui vel dotis, aduerſus ſceribentem, ad ſoluendum, quod chirographo, intra legitimum tempus non repetito, accepiſſe faſſus eſt. §. un. I. h. t. Nota 1) Sunt, qui hunc contractum chirographarium ad alios quoque contractus extendant, vid. LAVTERB. col- leg. Theor. pract. ad tit. de reb cred. . 63. COCCEII ius controv. eod. tit. quaeſt. 23. MEVREK. 1. c. p. 41. ſed cf. HVBER. ad Inſt. . h. t. I. STRVBENS rvechtl. Bedenk. 3. Theil p. 93. HOEPFNERVS I. c. Nota 2) Sunt porro, qui hodie contractum chirographa- rium non dari ſtatuant. MEVRER. I. c. GE. SAM. MA- DIHN de vera indolellitter. oblig. et exc. N. N. T. ea- rumque vſu in foris noſtris ceſſante, Halae 1759. Cet. cf. GOD. LVD. MENKENII difl de vera indole litter. oblig. et exc. N. N. P. in Ej. opuſc. LY NKERVS delitt. oblig. Ienae 1693. 8. De LVDEWIG de litter. oblig. nexu- que ſcripturae et ſubſoriptoris, Halae 1723 et in Diſput. T. II. . B b 3 . §. 580. LiE. III. TIT. XXII. §. 580. C. De litterali obligatione quoad APOCHA. APOCHA eſt ſcriptura, qua creditor proftetur, RKbi éſe ſolutum. Iam ſi creditor ſub ſpe ſolutionis in anteceſſum dederit apocham, ei competit querela non numeratae pecuniae intra XXX. dies, ſi apocha priuata fuerit. I. 14. G. z. 2. C. de n. z. p. RA MOS ad rit. C. de apoch. publ. in MEERM. theſ. T. VII. LEXYSER. ad Pand. Sp. 30. CASP. ZIEGLERI diſſ. de apocb. in Ej. diſcept. PHII. LIPPI diff. de quaerela N. N. P. contra apoch' mo- venda Lipſ. 1684. de CRAMER. Wezl. Nebenſt. Theil. II3. n. I. TITVLVS XXIII. DE Gequitur vltima contratuum, qui conſenſuale ſunt, ſpecie, de quorum natura fupra dictum. OBLICGATIONIBVS EXx CONSENSvõ. . electa aulkiy n ) ck. Tom Pri. 1. 2 . tame us 1.! Colſlit cul, Ro emmton: ſtiti, tionie nerels hocha apoch. nd S. Giſceht. oeb no⸗ (heil. 1 Gy. nluale⸗ lum. 391 eerf T ITVL. VS XXIV. DE EMTIONE VENDITIONE. §. 582. Emtio venditio quid? MTIO VENDITIO a) eſt contrafftus, de dominio alicuius rei pro certa pecuniae ſumma trancferen- do ). Ea vel PVBLICA, vel PRIVATA eſt; illa vel aubtio vel ſubhaſtatio. 2) cf. D'AVEZAN contrac-uum liber in MEERM. thel. Tom. IV. GABR. MVDAEVS de contrab. emt. vend. Frf. 1586. f. RIGALTIVS in MEERM. thes. Tom. I. b) cf. CVIAC. obſ. IX. I5. MERILL. obſ. III. 28. licet vero non ſemper tranſeat dominium, eius tamen translatio eſt ſine dubio primarius huius contra- Sus ſinis. §. 583. Subſtantialia E. V. Ad emtionis venditionis ſubſtantiam requiritur: I. CONSENSVS et II. PRETIVM. §. 584. De con ſen ſu. I. De conſenſu nota: 1) emtio venditio ſtatim perfecta eſt, vbi de mutua contrahehtium conſenſus conſtat i. e. vbi conſtat quid, quale, quantum, a quo, cui, pro quo pretio, et fſub quibus' conditionibus emtum venditum ſit a). Hinc 2) praeter hunc con- Bb 4 ſen- 392 LiIB. III. Trr. XXIV. ſenſum nihil aliud i. e. nec verba ſolemnia; nec rei traditio, nec ſcriptura requiritur; niſi partes conue- nerint, vt obligatio non prius oriatur, quam ſcri- ptura confecta ſit ?) 3) hinc et nemo poteſt ad ven- dendum cogi, niſi exigente ſalute publica c) 4) hinc perfibto contractu neuter poteſt altero inuito recede- re, licet emtor arrham, quam dedit, amittere velit; at eo nondum perfecto poteſt tam emtor recedere, amiſſa arrha; qnam venditor, reſtituto arrhae ac- ceptae duplo ]) 5§) hinc et vie meturque reddit em- tionem inualidam e) nec minus 6) dolus, qui emtioni cauſam dedit, ſecus ſi incidens fuerit /) hinc denique 7) error inuincibilis eêt eficax in ſubſtantialibus com- miſſus eam vitiat, non vero ſi rei accidentalia tantum, concernat, quia tunc locus eſt actioni quanti mino- ris g). a) l. 5. pr. fF. de peric, rei vend. b) pr. I. I. I. §. vlt. l. 2. §. 1. F. h. t. l. 17. C. de fide inſtrum. De qua re inter Gvii. LEXYSERVM et STRXYCKIVM diſputatum eſt; HVIVS caut. contr. Sect-II. c. S. §. 2. 4. et ElVSD. addiram. ad laud. libr. c) l. II. 14. C. h. t. CVIAC. obſ. XXVII. 9. d) pr. I. h. t. l. w. C. de fede inſtr. I. II. H. 6. f. de act. emti l. 3. 6. C. de veſcind. emt. CVIAC. ohſ. XI. I7. CHR. THOMASII difſ. de arrbis emtionum in diſſ. Vol. II. IO. CAR. HENR. DREXYERI diſſ. de diff. iur. rom. et germ. in arrhis ant. Kil. 1747. e) I. 1. IJ. 9. §. 2. F. quod met. cauſ. I. 1. C. de reſcind. emt. 1) 7. 13. H. 4. . F. de act. emt. g) l. 9. pr. §. 1. 2. 7. 14 1. 4I. J. 2. . 45. b. 1. §. 585. De bprett o. II. PRETIVM eſt certa pecuniae ſumma ab emto- re venditori ſoluenda. De eo nota: 1) Debet conſi- ſtere in pecunia numerata; adeoque ſi res pro re da- tur, Patmn / elt rerum Pro enti comwu bet elle: contraht dicit can tamen STVM tingit ſeindip determit BVS qre cere bote mingris, tor 2) abſolute Per rele tas conn TEKTI titatem quantit⸗ 5 nec kel conue. m. Nri. Ven- ) hinc ecede- RVelit; cedere, hae a. dir em. emtiont enigae , cotn- tantum, ti mino. 1. H. ult. e qua te putatom EIvSD. CVIAC. e inſtr. ind. emt. de arthit REVYEhI Il. 1747. ri. in , ento- t conlſi e Ei⸗ tur, PDPE EMTIONE VENDITIONEF. 393 tur, contractus eſt permutatio. Sin vero partim rer partim nummi dentur, diſtingue: æ) li plus rerum, uann pecuniae traditur, adeſt PERMVTATIO ) ſin p. us pecunige, quam rerum, contractus eſt emtio venditio, quia a potiori fit denominatio ) ſin par eſt rerumn et nummorum quantitas, asque contractus pro emtione venditione habetur, quippe quae in vita communi eſt frequentior à). 2) Pretium ipfſum de- bet eſſe: I. VERVM, i. e. vt ex eo intelligi poſſit, contrahentes ſerio emere vendere voluiſſe. Hinc ſi dicis cauſa adiectum ſit, magis donatio inita eſt, a qua tamen differt emtio venditio gratiaz- h). II. IV- STVM i. e. quod ſaltim dimiciute veri valoris rei at- tingit, alias contraétus propter lazſionem enormem re- ſeindi poſſet ). III. CERTVM i. e. certa quantitas determinata. Quae determinatio fit vel 1) a LEGl- BVS quo caſu obſerua: ſi determinatiò in ſauorem ven- ditoris facta ſit, is quidem maiorie, non vero minoris ven- dere poteſt d) ſin in fauorem emtoris, poteſt is quidem minoris, non vero maioris emere. Vel determina- tur 2) ab IPSIS CONTPRAHENTIBVS et quidem vel abſolute vel relatiue, prout vel in ik contriutku vel per relationem ad aliam ſeripturam, in qua quanti- tas continetur, de pretio conueniunt ). Vel 3) a TERTIO in cuius arbitrium contrahentes pretii quan- titatem contulerunt, modo is poſtea reuera certam quantitatem definiat /). a) §. 2. I. l. 1. G. 1. fF. b. t. l. 9. C. de reſcind. emt. l. I7. C. de ſolut. MASCOV. de ſect. Sab. et Proc. p. 182. b) l. 36. 35. fFf. I. 3. C. h. t. I. vlt. F. pro donato. c) I. 2. C. de reſcind. emt. Ampl. GEHLERlI diſſ de laeſio- ne enormi' recte computanda. Lipſ. 1777. d) Exemplum eſt in Rec. Imp. de 1548. Tit. XVII. G. I. cf. THOMA- SII iuriſprud. div. L. II. c. 21. §. 54. Sqq. ey l. 7. §. 1. 2. F. H. t. f) H. ꝛ. I. le v't. C. h. t. B b §5 §. 585. LIB. III. Trr. XXIV. §. 586. De obiecto E. V. Sieut in omni contractu requiritur obiectum, de quo paciſcimur, ita et emtio venditio praeſuppo- nit rem, quae emitur venditur. Iam nota regulam: Res OMNES, quaze in COMMERCIO ſunt, poſſunt lar vendi et emi, ſiue ſint mobiles, ſiue immobiles, ſiue Prohiben corporales, ſiue incorporales. Hinc: tutores e . 2) 46. A) VENDlI poſſunt: 1) res tam exiſtenter quam 1a uturae a) 2) iura v. g. actiones, ſeruitutes, heredi- tates ) 3) Immo et alienge, eo tamen effectu, vt &) dominus rem ſuam ab emtore euincere poſſit; &) vt venditor, faſßta euictione, emtori ad] euictionis praeſtationem teneatur; niſi aut vtergue aut ſolus Eel emtor ſciuerit, rem eſſe alienam; „) ut emtor, non facta euictione, ſucapere rem poſtit, ſi in bona fide I. N ſit 4). polſeſſon Periecip B) VENDI non poſſunt: 1) Res ſacrae, religio- 2) 7t ve ſae, ſan ae, publicae, et ciuitatum 4) 2) res furti- Poſſit ) vat e) 3) res litigioſae ) 4) homines liberig) 5) vene- na mala ) 6) fundus dotalis ?) 7) tignum iuncktum ). II. Vt rei em C) EMl non poſſunt: 1) res extinétae L) 2) res contraltn propriae, niſi ſub conditione, ſi res propria eſſe de- vel fihi ſierit m). nen pe a) I. ⁵. H. I. l. 39. §. 1. J. 78. §. lr. F. h. t. I. 12. 25. F. lt de act. emt. HEINECCII difſ. de vendit. Fructuum in berbis, Halae 1738. b) Tit. fy. de bered. vend. III.! c) l. 25. ff. b. t. I. 30. G. t. F. de act. emlt. HADR. PVIL.- Nin leuem VAEVS de rei alien. diſtract. in tract. Tom. XVII. d) trd con §. vlt. I. I. 62. H. 1. F. b. t. J. 3. C. de vend. rer. civ. e) l. 34. §. 3. F. b. t. f) tit. F. de litig. g) 1. 6. J. 34. H. 2. l. 70. F. b. t. hn) l. 35. §. .E.j. 1. 5 1) tiz“ Sum, ppo. llam: hunt ſue quamm eredi. Vt e) kionis ligio. furti. vene⸗ ken 9). Ares ſe d⸗ DE EMTIONE VEN TITIONE. 395 i) zit F. de fundo dor. k) tit. f. de tign. iunct. 1 l. 57. 55. F. b. t. m) I. 61. F. eod. §. 587. LQui poſſiut emere et vendere? In regula quilibet poteſt et emere et vendere. Prohibentur tamen 1) magiſtratus prouinciales a) 2) tutores et curatores b) 3) clerici &). 2) . 46. F. h. b) l. 34. §. vlt. F. h.. c) c. 15 16. deuit. §. 588. Effectus E. V. Effectus huius contractus ſunt: I. Ratione VENDITORIS: 1) vt rei venditae poſſeſſionem vacuam, fructus a tempore contractus perfecti perceptor, acceſioner et pertinentiar tradat a 9) 2) vt vel falza vel oblata traditione pretium petere Poſſit ?). II. Ratione EMTORIS: 1) vt pretium ſoluat 2) vt rei emtae periculum et commodum poſt perfectum contractum contingens percipiat et ſentiat e) 3) vt, vel fatza vel oblata pretii ſolutione, rei emtae tradi- ionem petere poſſit, niſi emtor eius fidem ſecutus ſit . III. Ratione VTRIVSQVE: vt alter alteri cul- Pam leuem praeſtet, quia par eſt vtriuſque ex hoc con- tractu commodum ). 5§. 589. LIB. III. TIr. XXIV. §. 589. Ex quibus intelligitur, cur duplex ex emtione venditione oriatur actio: I. Actio VENDITI, quae datur venditori, ad- aduerſus emtorem ad pretium cum vſuris moraez ſoluen- dum, et damnum culya leui datum reſarciendum. II. Actio EMTI, quae datur eintori aduerſus venditorém ad rem cum omni cauſa tradendam, damnum- que culpa leui datum, reſarciendum. Vtraque tamen attio non poteſt moueri, niſi a tor pro ſua parte contracui iam ſatigfecerit, alias ipſi obſtat non adim- pleti contrabtus exceptio 1). a) I. 1I. J. 2. Ff de act. emt. LVD. MENKENII diſſ. de venditore ad rei tradit. obligato in Ej. ſel. diſſ. n. 17. HVBER. ad Inſt. bh. t. n. 4. OTTO b. t. VINN. b. 2. pr. Add. §. 494. b) l. 2. S. I. lI. 3. pr. F. I. 5. C. eod. c) I. 13. §. 10. l. 17. pr. §. 5. 6, I. 36. §. 2. ff. I. 13. 16. C. eod. d) l. 25. F. eod. e) tit. f. de peric. rei vend. f) l. uu. GF. 2. J. 23. §. 5. 9. F. eod. SAM. STRVYCK diſſ. de fde babita, in Eius difl. Francof. Vol. III. g) l. 5. §. 2. Ff. commod. l. 23. de R. I. vid. ſu- pra §. 522. h) I. 13. §. 5. l. 25. F. de act. emti. WERN- HER. obſ. Part. I. n. 49. Prack “ 10 lter 600 alicuiur o leri romit D'AVEZA BRVNMN obſerun NI cid toſtch I. II. La Ve elt vel r pronit 1i erar l itick yra ltione al. Uluen. turſur ImNuUNR. tamen Parte adlin- diſ. n. 1I7. N. b. 1. Cad. 3. 16. eri. fei 84. 0. Vol. Vid. lu. VERN- TITV. 397 ee f TITVLVS XXV. DE LOCATIONE CONDVCTIONHE. §. 590. Locatio conductio guid? Iter contractus conſenſualis eſt LOCATIO CONDVCTIO, quae eſt contraltus, quo vſus alicuiur obielti pro certa mercede et ad certum tempus al- teri promittitur. D'’AVEZAN de loc. cont. in MEERM. theſ. Tom. IV. BRVMMER. de loc. cond. in kj. opuſe. Dà GOEBEI. obſernatt. de loc. cond. HEILMST. I742. 4. MEERMAN- NI difſ. de loc. cond. Lugd. I737. WEGE Tr. de loc- cond⸗ Lipfſ. 1696. 4. I. H. BOEHMERI diff Se!. cap. pract, circa loc. cond. praed. ruſt. in Exerc. ad. ff-. Tom. III. §. 591. Locatio conductio quotuplexæ? Ea vero varie diuiditur. Nimirum: I. Ratione OBIECTI, cuius uſus conceditur, ea eſt vel RERVM, quando rei NON FVNGIBILIS vſur promittitur; vel OPERARVM, quando quis alte- ti operas HONESTAS et ILLIRERALES pro certa moercede praeſtare promittit a). II. Ra.- 398 LIB. III. TrrTr. XXV. II. Ratione MODI CONTRAHENDI eſt: A) vel locatio in ſpecie vel RELOCATIO. Illa eſt, prima locatio. Haec eſt continuatio primae lo- cationis; quae iterum vel expreſſa eſt vel tatita, quae poſterior in praediis ruſticis per annum, et in praediis vrbanis prout gquis habitauerit facta cenſetur 5c. B) vel VERA, ſi certum tempus vtendi definitur.; vel PRECARIO facto, ſi, quoad locator volue- rit, conuenit c). C) Vel REGVLARIS, quoties conductor andem rem in ſpecie reſtituere tenetur, vel IRRE- GVLARIS, quoties aliam rem eiusdem gene- ris et qualitatis conductor reſtituit ). III. Ratione LOCATORIS ea eſt: Vel PRIN- CIPALIS, cum res ab ipſo domino conducitur; vel SVBLOCATIO cum ipſo locator rem alü iterum locat c). a) Qui agros conduxit, COLONVS, qui aedes, INQVI- LINVS; qui vectigalia, PVBLICANVS dicitur, l. 37. W. de adq. poſjſ. Addunt plerumque tertiam ſpeciem, locationem nempe OPERIS; ſed ea reuera eſſe loca- tio operarum videtur. b) J. 13 §. vlr. ff. 1I. 126.] C. h. t. KVNZE diſſ. de tac. reloc. Marb. 1I741. PAVLSEN diſſ. de tac. reloc. praed. vrh. Gott. I775. BERGER. Oec. p. 499./STRVBENS rechtl. Bedenk. Vol I. n. 34. PVF- FEND. obſ. iur. vn. Vol. L. obſ. 134. LEXSER. ſpec. 214. med. 5. DE CANNGIESER decis. Caſſel. Tom. I, n. 15. c) I. 4. J. H. 2. d) l. 31, F. hb. HOM- MEL. rhaps. obſ. 432. J. 7. BERGER. Oec. p. 509. n. 5. TABOR. de contractu Jocidae e) l. 7. F. l. J. C. 6. z. WIILDVOGEL diſſ. de ſubloc. lenae 1I727. §. 590. Omni ſant: 1 c0 ybi de obi cet nulla tum a) II. X condubtor Pecunin el⸗ contracti. loeztur, modo eorn felatiue det LONVS. jus (iſtind eſle a) er⸗ Na, Alus a fer huc dil III. Guem. H Qus potiu IV. iuſolia tra Tntifiur 3) nmn Dronare, a et, e lo. Akita, mum, uerit 1 nitur Voſue unclen RhE. gene⸗ NIN vel erunn OVI. Liem e loca⸗ C. EN Oec. PVF- m. 1, H0M⸗ 09. n. 6,0. HHo⸗ DE LOCATIONB CONDVCTIONE. 399 §. 592. Communia locationis conductionis. Omnis vero locationis conductionis eſſentialia ſunt: I. CONSENSVS, hinc ea ſtatim perfecla eſt. vbi de obielto locando, eiusque mercede conſtat, li- cet nulla interueniat ſcriptura, niſi aliter conuen- tum a). II. MERCEsS, quae eſt certa pecuniae Jumma a condufttore locatori pro vſu rei ſoluenda. Ea: 1) in pecunia conſiſtere debet. Hinc ſi alia res datur, contractus iunominatus adeſt. Si tamen res frugifera locatur, pari frubtuum loco pecuniae dari poteſt, modo eorum quantitas abſolute definita ſit; cum, ſi relatiue determinata ſit, conductor potius eſſet CO- LONVS PARTIARIVS, quam verus conductor, cu- ius diſtinctionis varia eſt vtilitas 5⁵). 2) Ea debet eſſe æ) vera, alias enim magis eſſet donatio c) 68) iu- a, alias adeſſet laefio enormis d); et 7) certa. e) Re fer huc dicta 5. 504. III. CERTVM TEMPVS tanquam terminus ad guem. Hinc nullo certo tempore definito, contra- tus potius eſt PRECARIVM ). IV. Vt VSVS rei concedatur. Hinc 1) ſi ſola cuſtodia transfertur, adeſt contractus depoſiti 2) ſin ſola poſſeſſio ſecuritatis cauſa, adeſt contratus bigno- ratitius 3) ſin dominium rei transfertur gratir, adeſt Pactum donationie; pro pecunia, adeſt emtio venditio; Pro alia re, permutatio adeſt. a) pr. 40⁰0⁰ LIE. III. Trr. XXV. a) pr. I. h. t. l. 7. C. de Ed inſtr. b) §. 2. I. 1. 25. §. 6. F. b. t. LAVTERBACH. diſſ-. de col. part. in Ej. diſſ. Vol. I. DE CRAMER Werzlar. Nebenſt. Th. 108. n. 16. c) l. 20. §. I. J. 46. F. b. z. d) arg. l. 2. C. de reſeind. emt. STRVB. rechtl. Bedenk. Th. 3. n. II9. Diſſent. FABER de error. pragm. dec. VIII. error 8. Part. I. e) §. 2. I. B. 1z. f) Cel. STOCKMAN- NI difſ. de precar. Lipfſ. 1774. F. 593. Proſtria lochtionum. In SPECIE requirit: I. Locatio OPERARVM: vt operae ſint 1) illibe- rales (nam liberales non locantur, ſed mandantur, nec pro iis mertes, ſed honorarium ſoluitur et 2) locari Jolitae a). II. Locatio RERVM: vt ſint res NON fungi- biles; nam fungibilium vſus conceditur per mutui contractum. (§. ) Hinc axiomata: I. Omnes res, quae ſuimn Ppraeſtant et in commercio funt, poſ- ſunt locari conduci; ſiue mobiles ſint, ſiue immobi- les, ſiue corporales, ſiue incorporales. II. Omnes, ui re aliqua vti poſſunt, eandem conducere et locare poſſunt, hinc conductor ipſe ſublocare, creditor pi- gnus antichreticum bdg vſufructuarius rem vſufrublua- riam, c) et habitator aedium aeder locare poteſt d); ex- ceptis decurionibus, militibus e) clericis †) et tuto- ribus curatoribusque, quibus non ſemper conduce- re licet g). WEGE cap. 4. n. 49. TRENDELENBVRGII. difſ. de dif- Ffer. merced. et bonor. Kiel. 1775. b) l. 37. H. de Pvign. act. I. 23. ff. ue pign. et byp. c) l. :22. J. 2. de vſufr. d) §. pen. Inſt. de habit- e) 7. 30 31. C. hb. Ue 9e I. H Cori tene pons tepet cecem à c lalamitaten Nest, hine Penlas nere tuat ). temporis ſum ) 2) Ioratom r III. Pam Leuenm „ Abena Uy ee .25. .. j. diſ! l108, n. g. 1.2. . 3. ll error MAN- iliie. I, nec locari lungi⸗ utui Dmnes pol. mobi⸗ Imnes, lotare tor pi⸗ rucfuo⸗ jer⸗ tuto⸗ duce⸗ .2 de 2 DE LOCATIONE CONDVCTIONE. 401 C, b. t. STRXCR. Vs mod. P. h. t. §. 66. f) Nov. 123. c. 6. BOEHMER ius eccleſ. Prot. L. III. Tir. 18. §. 7. Sqq. g) l. 49. pr. §. 1. f. h. zt. Addunt: opifi- ces, qui cum Strepitu artem faciunt, conducere non poſſe domos iuxta aedes litteratorum. Vid. THOMAS. iur. Haendel Part. 3. n. I7. Rebauff. de priuil. vniv. et ſtudios. LVDOVICI obſeruat. ad Rebuff. Halae 1705. 8. §. 594. Efelctus locationum conductionum. Effetus huius contractus ſunt. A) Quoad RERVM conductionem: I. Ratione LOCATORIS: 1) vt rem condu- Gori vtendam tradat a) 2) vt eam aute lapſum tem- poris repetere nequeat;) 3) vt in regula totam mer- cedem a conductore exigere poſſit, niſi is propter calamitatem re vti non potuerit c) 4) vt dominus ma- neat, hincque caſum ſentiat, onera rei ferat et im- penſas neceſſarias et vtiles, in rem ipſam factas, reſti- tuat &). II. Ratione CONDVCTORIS: 1) vt rem anfe temporis lapſum non deſerat, niſi ob iuſtam cau- ſam ½) 2) vt eam finito contractu in ſpecie nec dete- rioratam reſtituat /) 3) vt onera frußtuum ferat 9. III. Reſpeétu VTRIVSQVE: vt alter alteri cul- pam leuem praeſtet ). a) l. 9. pr. I. I5. §. I. F. h. . b) I. 2. C. b. r. c.) l. 25. §. 6. F. h. z. S. V. et Gen. de WINKLER. Abhandl. von Kriegeſchaeden der Pachter. RIELDESEL ab EISENBACH. difl. de remiſſ. merc. ob calam. bell. Gott. 1I760. FRIESEN diſſ. de remiſſ. merc. propt. ſteril. Ie- nae 1720. EV. OTTO de praeſtat. caſuum ſolit. et e⸗ Cc ir. LrIB. III. TrIT. XXV. Uit. in Ej. diſſ. iur. publ. et priu. G. L. BOEHMER. diſt- de oblig. locat. ob impedit. rei vſum, in Elect. jur. civ. T. I. d) l. 39. 55. F. 1. 1. 6I. pr. G. h. e) l. 12. §. 7. ! 27. J. I. f. b. t. l. 25. W. de damno inf- An pro- pter metum ſpectrorum? Vid CHR. THOMASII diff- de non reſeind. conduct. ob metum ſpectror. in diff. Vol III. ROMANI diffſ de reſeind. loc. ob. met. ſpectr. Lipſ. 1703. †) l. 25. et pen. C. h. t. g) LEYSER. Spec. 216. Med. 9. h) l. 5. §. 2. ff. commod. Sed obſtare videtur §. 5,T. h. t. vid. IAC. GODOFRED. ad l. 23. de R. I. §. 595. lon tlinuatio. B) Qnoad OPERARVM conduRionem: vt lo- cator praeciſe operas, quas promiſit; et coο, quo con- ventum eſt, modo praeſtare; conductor vero, prae- ſtitis operis, mercedem ſoluere debeat. lJ. 24. Pr. I. 35. F. h. t. §. 596. Actiones ex locatione conductione. Ex quibus intelligitur, cur aeque duplex ex hoc contractu detur actio: I. Actio LOCATI, quae datur locatori aduerſus condubtorem rei: 1) ad rem Snito tempore in ſpecie reſtituendam 2) ad damnum dolo, culpa lata et leui da- tum refarciendum 3) ad mercedem iuſto tempore non ſolutam cum uſuris morae ſoluendam. Aduer- ſus conductorem operarum: ad mercedem, Praeſtitis operis, Joluendam. II. Actio CONDVCTI, quae datur conduktori aduerſus locatorem rei: 1) ad rem utendam tradendam 2) ad refundendas impenſas necéarias et viiles in rem Ien ijen datun Euan L. R biennium His ſpeci quock int ultſſani gulmni d: 1 fundum bus locaton I. 0 Tit, quo ERdiͦk ur. cir, e) n. An pro⸗ diſſ de 7ol III. 1703. . Med. detut §. 1. Vt lo⸗ l0 coll⸗ Prat- .l. ex hoe herſir n /ſpeeit ui da- mpore Aduer⸗ eſtitis duchori dendam tiler in reimn ) DE LOCATIONE CONDVCTIONE. 403 rem ipſam factas 3) ad damnum dolo culpa lata et leui datum reſarciendum. Aduerſus locatorem ope- Tarum: ad operas prom Gar praeſtandas. §K. 597. Quando euaneſcat locatio conductio? Euaneſcit locatio conductio: I. RERVM: 1) lapſo tempore 2) mercede per biennium non ſoluta a) 3) propter Peruerſum viſum b). His ſpeciebus locator eonductori non tenetur ad id, quod intereſt. 4) Si locator re ipſe egeat, 5) ſi res neceſſjario reficienda ſit c] 6) ſi res locata titulo /tin- gulari ad alium perueniat d). 7) Soluto matrimonio, ſi fundum dotalem maritus locauerit «). His ſpecie- bus locator omnino ad id, quod intereſt, obligatur. II. OPERARVM: Si per locatorem non ſtete- rit, quo minus operas praeſtaret ). a) l. 54. §. I. I. 56. F. h. t. b) l. 2. C. h. t. c) c. l. 3. GOD. LVDGOV. MENKENII difl. de iure expell. conduët. ob neceſſit. in Ej. opuſe. STRVBENS rechrl. Bed. Th. II. p. 2r1. d) Veluti ſi res aut donaza aut lega- ta aut vendita ſit, l. 22. G. h. z. I. 120. §. 2. de leg. I. 2ZAVNSCHLIFFER. difſl. Kauf brichr Mierhe. ZOLL. diſſ. Kauf bricht nieht Miethe, Rint. 1687. De quo- rum controuerſia vid. NETTELBLADTS Beytr. zur iur. Gel. Geſeb. 2. B. p. 525. Sqq. GERHARDI diſſ. de reg. iur. Kauf gebt vor Miethe, Alt. 1718. HERTIVS in paroem., iur. germ. p. 482. 487. I. F. W. PAGENSTE- CHER in ſel. quaeſt. n. I1. QVISTORPII difſſ. quatenus ſucceſſores locatoris locatione ieneantur? Roſt 1766. Ad- dunt alii: niſi conductor de non expellendo hypothecam habeat, ſed vid. VOET. ad P. he t. n. I8. WERNHER. Part. VII. obſ. 227. BERGER. Oec. p. 513. n. I. Sed nec conductor cogi pofeſt facta venditione, vt in lo- Cc 2 catione LIB. III. TIr. XXV. catione maneat, l. 32. F. I. 9. C. h. t. BECKII difſ. de conduct. in locatorem recte retorquente paroem. Kauf bricht Mietbe. Alt. 1745. Nec emtor actionem locati aduerſus conductorem inſtituere poteſt, niſi ex iure ceſſo. AXYRERI pr. de genere actionis aduerſus conductorem em- tori cedere nolentem in opuſc. T. I. DE CANNGIESSER. deciſ. Cagel. T. I. n. 1I4. e) I. 25. H. vlt. G. ſol. matr. f) I. 19. G. 9. lJ. 56. G. h. t. . DE IVFE EWPHIITIELVTIICAIO. F. 598. Emphyteuſis quid? EMPHXYTEVSIS ſumta 1) pro IVRE, eſt domi- nium vtile in re aliena pro aunuo canone praeſtando ſub lege meliorationis competent. 2) pro RE, eſt res ipſa, in qua alteri dominium illud vtile competit 3) pro CONTRACTV, eſt contraus, quo dominus domi- nium vtile pro canone annuo praeſtando ſub lege meliora- tionie alteri concedit. Ergo omnis emphyteuſis ſup- onit L. Concedentem ſeu dominum directum, qui DOMINVS EMPHXYTEVSEOS dicitur II. Accipien- rem, i. e. eum, cui conceditur dominium vtile, qui EMPHXYTEVTA appellatur, III. Praedium, quod in emphyteuſin datur, quod EMPHYTEVTI- CARIVM vocant IV. Legem MELIORATIONIS, vnde et negotium ipfum nomen accepit (ο r⁸ zO τ—TDw¹oοον colende) V. CA NONEM ANNVVM. LEONINVS ad tit. C. de iure emphyt. in Otton. theſ. T. V. CORASIVS enarrat. ad zit. C. de iure emph. in opp. IA- NVS A COSTA ad eund. tit. in. prael. iur. ciu. HOFF- MANNI diff. collat. iur. Rom. Germ. et Can. in emphyt. rec. Lipſ. 1746. Del origine emphyt. cf. BVRMANN. de vectig pop. Rom. p. 120. 148. . §. §99. Cor 1ATE. CTV; d naturad tionem, Sed iun datam I. ab ) nuim do xat pro MN.él tempn⸗ caripol bus nob nobibr: emphyte conduc Detere ſolnere 2)7 II d. . Kauf 9locati eceſlo. emn e. 11 domi. Pro 1 domi. neliofa⸗ ſs ſup. n, goi eppen. 1 rtlle, edium, EVTI. 10NIS, 270 78 M. 2.T. V. pp. A. gork. empbyt. MANN. . . DE LOCATIONE CONDVCTIOME. 405 Quomodo conſtituatur emphyteuſis? Conſtituitur emphyteuſis I. VLUTIMA VOLVN- TATE. II. PRAESCRIPTIONE, et III. CONTRA- CTV; de quo in ſpecie nota: iure antiquo de eius natura diſputatum eſſe, aliis eum ad emtionem vendi- tionem, aliis ad locationem condublionem referentibus. Sed jure nouo ei ex conſtitutione Zenonis ſeparatam datam eſſe naturam a) Differt autem hic contractus I. ab EMTIONE VENDITIONE, quod in hac ple- num dominium pro pretio; in illo vero vtile dunta- xat pro canone annuo transferatur; II. a LOCATIO- NE CONDVCTIOME quod 1) in hac res ad certum tempus vtenda detur, in illo vero res in perpetuum dari poſſit; 2) quod illa locum habeat quoque in re- bus mobilibus et operis, his vero ſolum quoad res im- mobiles 3) Quod conductor nullum ſentiat rei cay ſum, emphyteuta ferat particulare rei damnum 4) quod conductor propter ſterilitatem remiſionem mercedis petere poſſit, emphyleuta vero integrum eanonem ſoluere debeat, licet nihil fructuum perceperit. a) §. 3. Inſt. h. z. l. 1. C. de iure emphyt. §. 600. Emphyteuſis quotuplex? Diuiditur emphyteuſis: I. Ratione OBIECTI: in SECVLAREM et EC- CLESIASTICAM. IIIa eſt, qua res ſecularie, haec uando res eceleſiaſtita datur. Cuius diſtinctionis vfus eſt: 1) in illa non opus eſt ſeriptura; in hac omnino a) 2) IUla euaneſcit canone per triennium; haec, eo per biennium non ſoluto b). Cc 3 II. 406 LIB. III. Trr. XXV. II. Ratione TRANSITVS AD HEREDES. 1) in MERE PERSONALEM, quando ad nullor tranſit heredes, adeoque morte emphyteutae extinguitur 2) in HEREDITARIAM, quae tranſit ad quoſcunqut? he- redes, ſiue ad familiam emphyteutae pertineant ſiue extranei ſint c) 3) In emphyteuſin FAMILIAE, quae tranſit tantum ad cognatos emphyteutae ). a) l. 24. §. 5. C. de &. §. eccl. ibi: atque CONSCRIBAT. cf. tamen COCCEII ius controv. tit. ager vectig. Quaeſt. 2 b) lI. 2. C. de iure emph. Nov. VII. c. 7. Iure antiquo emphyteuſes eccleſiaſtica vltra nepotes non extendebatur, c. Nov. VII. c. 3. quod iure nouo mutatum Nov. 120. c. 6. §. I. c Emphyteuſin pro Je et beredibus datam etiam ad teſtamentarios heredes tranfire, tradit de CRAMHER Wezl. Nebenſt. Th. 31. n. 3. d) l. 2. C. de iure emph. Nov. VII. c. 3. Nov. 120. c. 6. §. I. STLRVVII. Gt. Ex XI. theſ. 665. §. 601. Eſfectus emph'yteuſeos. Effectus emphyteuſeos ſunt variij I. Reſpectu DOMINI, et quidem: A) Eius IVRA tam in perſonam emphyteutae quam in rem emphyteuticariam. Ad priora pertinet: I. ius exigendi CANONEM, qui eſt certa pecunia (vel alia praeſtatio) ab emphyteuta domino in recognitionem dominii quofanniz ſoluenda. De quo nota: 1) Eius quantitas pacto vel obſeruantia definitur 2) Eius finir eſt recognitio dominii, hinc nec propter fundi aug- mentum augetur, nec ob ſterilitatem diminuitur, niſi in determinanda eius quantitate ſimul ad fructus per- cipiendos reſpexerint contrahentes a) 3) Soluendus eſt ab omni emphyteuta b) II. ius exigendi LAVDE- MIVM R MN egendi ls d) I indumd Pol emphyte TRACT D teutae t dii fruſt I. ſunt iunt 4) NIICOVE RBEIVN Jormn, omni an 0MNS III. Ius non red tam mor. Ceclit da ) V loluen eutae PDD LOCATIOME CONDVCTIONE.B 407 MIVM, quod a canone omnino differt c). III. ius exigendi editionem apocharum ſiſcalium de tributis ſo- jJutis d) IV. Ius prohibendi emphyteutam, quo minus fundum deteriorare poſſit e). Poſteriora ſunt: I. Dominium direbtum in rem emphyteuticariam II. ius PROTIMISEOS et RE- TRACTVS O). B) Ex aduerſo obligatur dominus: 1) vt emphy- tentae tradat fundi poſeſionem; 2) vt ei omner prae- dii frubktus relinquat. II. Effetus ratione EMPHIYTEVTAE itidem ſunt iura et obligationes. A) Eius IVRA: I. ius POSSESSIONIS DOMI- NIICVE VTILIS ex quo ipfi ſimul datur VTILIS REI VINDICATIO aduerſus quemcunque fundi poſſeſ- Jorem, immo contra ipſum dominum ad praedium cum omni cauſa reſtituendum g). II. Ius percipiendi OMNES praedii fructus, immo et theſaurum ) III. Ius MVTANDI fundi faciem, quatenus deterior non redditur IV.Ius DISPONENDI de ipſo fundo tam mortie cauſa, quam inter viuos, modo hoc caſu ac- cedat domini conſenſus ¹). B) Eius OBLIGATIONES: I. debet onera rea- via ſoluere II. debet meliorare fundum. a) I. 3. C. de alluv. I. 1. C de iure einph. b) §. 3. I. b. 2. c) l. 3. C. de iure emphyt. d) I. 2. C. eod. e) Nov. I120. c. 8. f) l. 3. d. C. de iure emphyt. BEK- GER. Oecon. p. 516. n. . g) fJ. I. §. 1. F. ſi ager vectig. h) cf. VINN. ad tit. de ver. dio §. 39. n. 3. i) l. ult. C. da iure emphyt. LESEk. opec. 95. Lis. III. Trr. XXV. 405 Med. 3. et Spec. 105. Med. 5. Sqq. FRANZK. de lau- dem. c. 9. n. 90. Sqꝗ. . §. 602. Actio ex emphyteuſi. Ex emphyteuſi datur actio EMPHYTEVTICA- RIA vtrinque direlta, quae datur tam DOMINO a]d verſus emphijteutam ad canonem et laudemium praeſtan- dum, quam EMPHYTEVTAE aduerſus dominum, ad rem ipfi prazſtandam. H. 8. I. h. t. l. I. C. de iure emphi. F. 603. Quando finitur emphytenſis? Ceterum finitur emphyteuſis I. TOTIVS rei interitu à). II. Canone, ſi emphyteuſis ſecularis fue- rir, intra triennium; ſin eccleſiaſtica, intra biennium non ſoluto ?5). III. Re ignorante domino VENDI- TA c). IV. Re inſigniter deteriore reddita d) V. con- ſolidatione e) VI. praeſcriptione O.). a) l. I. C. de iure emph. b) lI. 2. C. cod. Nov. 7. c. 2. §. 2. et Nov. 120. c. F. c) l. vlt. in f. C. de iure em- pbyt. d) Aosh. qui rem C. de S. &. eccl. e) lI. 2. F. ſi ager. vectig. f) VOET. ad tit. ager vectig. CARPZ. P. II. conſt. 3. def. I7. et conſt. 38. def. 15. §. 604. Vſus bodiernus. Hodie quidem ezxiſtunt bona emphyteuticaria, attamen probe ab iis ſecernenda ſunt apud nos bona CENSITICA et FEVDALIA. IIIa enim ſunt, quae PLENO dominio pro annuo CENSV praęftando poſſi- dentur Centur. I runn Ciffe ENh E go Mumcande r. . Er fontion communr plementu tem, gu Er eietzten Ubociet, 1lelus W ter u de lau. IUICA. 0 ad ehan. in, ad e iurt § rei risfoe. ennium ENDI. V. con⸗ 7 63. iure en. e) l.7. veltig. del. 15. ticaria, s bona t, guat Alentu DE LOCATIONE COODVCTIONE. 409 dentur. Haec vero, quae ex dominio VTILI cum aliqua tamen proprietatis particula alicui competunt. De quo- rum differentiis in praelectionibus. SPENGEL. difſ. de nat. et ind. emphyt. German. Gott. I771. 4 TITIVLVS XXIV. DE 8 O C I E T A T E. §. 605. Societas quid? uartus contractus conſenſualis eſt SOCIETAS, quae eſt contrabétus, de lucro alicuiur obietti com- mumcando a). Ergo: I. Ea eſt contractus conſenſua- lix. II. Eius finis eſt communicatio lucri. Ex PRIORlI intelligitur: 1) Ad ſocietatis ſub- ſtantiam requiri ſolum conſenſum, non vero rerum communium traditionem, quae tantum ad eius im- plementum neceſſaria eſt. 2) Ab ea differre ſocieta- tem, quam dicunt incidentem ſeu nece ſariam b). Ex POSTERIORI clarum eſt, quod ad veram ſocietatem requiratur, vt lucrum communez ſit; hinc 1) ſocietas, in qua alter ſolus omne lucrum, alter ve- ro ſolus omne damnum ſentire debet, et quae LEO- NINA dieitur, inualida ſit c) 2) ea vero, in qua al- ter ſolus omne quidem damnum ſentit, attamen ſimul Cc S§ lucri 410 LIB. III. Trr. XXVI. lucri particeps fit, omnino valeat, ſicut 3) et ea, in R IS qua conuenit, vt lucrum inaequaliter diuidatur d). (epotitor ucrunn Au a) GEDDAEVS de centrab. ſociet. Marb. 1603. GABR. Polerior, MVDAEVS ad tit. ff. pro Joc. in Eius libro de contract. iicitur PFrf. 1586. f. D'AVEZAN in MEERM. T. IV. b 1. 31.) 32. 34. F. b. t. KAXSER. difſ. de ſociet. incid. Gieſſae 1719. c) I. 29. §. 2. . pro ſocio. GVND- DN I 1 LING. rechtl. Ausarb. Th. 2. p. 233. ES TOR. diſſ. de 22ðð Noc. leon. Ienae I738. WERNHFR. P. 8. obſ. 494. 63. 5. STRXYCK. caut. contr. Sect. II. c. 10. §. 5. d) §. 1. 4)1 8 I. I. 29. Pr. §. 1. F. h. t. D GCA. 5 Conpe §. 606. Societautum ſpecies. Sequitur, vt de variis focietatum ſpeciebus vi- deamus. Namque: I. Ratione MODI, quo coeunt ſocii, ſocietas il eſſe poteſt vel expreſſa vel tacita, vel in per- vetuum, vel ad tempus, vel e tempore, vel pure, 4 6 vel ſub conditione inita a). mnnes frat rar conker II. Ratione OBIECTIea eſt vel PVBLICA, quae emumicet, cirta cauſam publicam initur, v. g. ſi, qui vectigalia quocd uiſ fiſci conducant; vel PRIVATA, quae de re priuata. Vt ſocigs Illa non ſolum non finitur morte vnius ſocii, ſed quo- t golur . ue ad hereder extendi poteſt c) Porro vel ſocietas o habent RERVM vel OPERARVM; quatenus lucrum vel ex rebus vel ex operit adquiſitum diuiditur. Rerum ) § vero ſocietas quoad ambitum iterum eſt 1) vel VNI- VERSALIS, qua omne lucrum ex omnibus bonis com- 1) § mune eſt 2) vel GENERALIS, qua lucrum ex certo Moroſet bonorum genere diuiditur 3) velPARTIC VLARIS, ſeu int. No SPECIALIS. qua lucrum certae in NTecie determina- 2) diui tae rei communicatur. d lett III. , in 4. 1APR. ntrack. bj incig. W- Eid 4. K. Is vi. erto ſeu uina⸗ II. DE SOCIETATE. 41 III. Reſpectu FINIS ea eſt vel QVAESTVARIA (negotiatoria, mercatoria) vel non. Prior quando lucrum quaæſtu (negotiatione, mercatura) adquiſitum; poſterior, quando lucrum aliunde etiam proueniens diuiditur d). a) I. 1. pr. I. 4. Ff. I. 2. 6. C. h. z. HERTIVS de ſociet. fa- &to conſtituta, in opuſc. Vol I. T. 3. b) I. 25. J. 59. l. 63. §. . F. b. z. SIGON. de ant. iur civ. L. II. c. 4. c) I. 59. F. h. t. CVIAC. L. X. obſ. 28. int. d) EN- GAV. difl. de ſoc. mercat. vulgo von der Maſcopey oder Compagnie Handlung, lenae 1747. §. 607. Efectus ſocietatis. Effetus ſocietatis ſunt: A) GENERALES: 1) vt ſocius ſocio res com- munes tradat, (excepta ſocietate vniuerſali) vel ope- ras conferat a) 2) vt ſocius cum ſocio lucrum com- municet, et quidem aequaliter i. e. pro rata eius, quod quiſque contulerit; niſi aliter conuenerint ) 3) vt ſocius ſocio culpam leuem in conereto praeſtet c) 4 vt dolus ſocii infamia puniatur, quia ſocii fratrum lo- co habentur, et turpiſſimum eſt, fratrem fallere d.). B) SPECIALES: L) Societatis V NIVERSALIS: 1) vt omnes res corporales ipſo iure, (i. e. ſine traditione) communes fiant. Nomina enim et actiones inuicem cedi debent e) 2) vt diuidatur omne lucrum quocunque honeſto mo- do, licet ſoluta ſocietate, adquiſitum, ſi cauſa adqui- fitio⸗ 41² LrB. III. TIr. XXVI. ſitionis iam durante ſocietate extiterit ) 3) vt, quae in gratiam vnius erogata ſunt, vtrinque imputentur g). II. Societatis GENERALIS et SPECIALIS: vt illud tantum lucrum, quod occaſione rerum vel rei adquiritur, commune ſit; illud vero, qued aliunde oritur, proprium ſit cuique adquirenti. III. Societatis QVAESTVARIAE: vt quod quazſtu i. e. induſtria et labore, ratione negotii adquiri- tur, communicetur, non vero quod aliunde vel alio la- bore, ad negotium commune non pertinente, oritur ). à) J. I. §. 1. J. 2. F. b. t. WERNH. p. I. obſ. 103. b) §. 1. I. I. 6. I. 29. pr. §. I. F. h. z. BALDVIN. iuriſpr. Mur. 256. ſq. edit. Gundl. EV. OTTO h. t. S. I. et diſſ. de Serv. Sulpic. p. 35. 59. 60. NOODTII coim. ad P. h. 2. THOMASII ſchof ad HVBER. h. t n. 3. c) 5§. 9. L. I. 72. F. bh. 1. VINN. et HEIN. ad §. 9. — d) 1. r. F. de his qui not. infam. * I. 1. §. I. I. 2. 3. pr. h. t. f) l. 3. 9. 1. J. 5y. 55. l. 6h. §. vlr. I. 66. 74. 81. F. h z. g) l. 73. W. eod. CVIAC. L. XXIII. obf. 27. h) l. 5. — 1I4. F. eod. . §. 608. Quando finiatur ſocietas? Solnitur ſocietas quinque modis: I. Ex PERSONIS: 1) capitis diminutione ma- xima et media vnius ſocii 2) morte vnius ſocii natura- li 2). Hinc &) eius here non obligatur ad conti- nuandam ſocietatem ipſam, licet effelkus finitae ſocie- tatis i. e. iura et obligationes ex ea ortae, ad eum trans- eant 5); β&) ſocii ſuperſtites ſocietatem continuare volen- Volentes petiut It Il. gun ſociet. Publicitis UI. ta eſt, ten eſt, cone W. diſlenſu Fraudlul, V. dicio mut Eh. tate . (et e⸗ Driam 1 s Utio 10 Gnn t, gune nturg). IS.: vt yel rei Aiunde vt quocl 4dqviri⸗ l aliole. ritur) „ .iuriſor. 1. et dif. dd Ph. 4) 9. d) t. ne ma- Datura⸗ 1 Conti e ſocie⸗ m trans- Ntinuare Volen- PDE SOCIETATE. 4¹³3 volentes nouum contractum inire debent, niſi conue- nerint, vt vno mortuo ſocietas maneat c). II. Ex REBVS: 1) finito negotio d) 2) rei, de qua focietas inita eſt, interitu e) 3) bonis vnius ſocii publicatis aut ceſſis †/). III. Ex CONTRACTV: 1) lapſo, ad quod ini- ta eſt, tempore g) 2) deficiente, ſub qua contracta eſt, conditione h). IV. Ex VOLVNTATE ſociorum: 1) mutuo diſſenſu ) 2) renunciatione vnius, non abſenti, nec fraudulenter, nec intempeſtiue facta h). V. Ex ACTIONE: cum aut ſtipulatione aut iu- dicio mutata ſit cauſa ſocietatis ). a) H. 5. I. l. 63. §. vlt. F. th. z. Excepta veétigalium ſocie- tate l. 59. b. b) t. l. 35. 36. 40. 59. 63 §. F. F. De t. c) 7. 65. J. 9. . h. 1I. d) lJ. 65. §. 70. F. h. r. e) l. 63. §. vlt. fy. eod. †) §. 7. F. I. 1. 63. 9. lt. I. 6 5.- § 1. F. eod. g) I. 65. J. 6. b. t. h) l. 6. C. h. t. 1) lJ. 62. §. vit. b. 7. Kk) §. 4. I. 1. 14: l. I7. F. I. 2. 1. 64. l. 65. K. 3. F. D. r. (VIAC. IL. XVI. obſ. II. GAIL. L. II. obſ. 24. WERNH. P. I. obſ. 167. HAMBERGER. de renunc. ſociet. abſenti facta in opufc. de CANNGIESS. deciſ. Caſſ. T. I. 1) l. 65. Pr. h. t. F. 609. Actio pro ſocio. Ceterum ex hoe contractu naſcitur actio PRO 80CIO, vtrinque direlta, quae datur ſocio aduerſus ſocium 1) ad conferendas res ſociales 2) ad redden- das rationes, 3) ad lucrum communicandum et 4) ad damnum dolo, culpa lata et leui in concreto da- tum 414 Lis. III. Trr. XXVII. tum reſarciendum. Ab ea igitur differt a tio COM- MVNI DIVIDVNDO. W— rr en TITVILVS XXVII. DE M A N D A T O. F. 610. Mandatum quid? Geaquitur MANDATVM quod eſt contractus, quo quis alterius negotium honeſtum gratis gerere pro- miltit. D'AVEZAN in MEERM. th. T. IV. CANISIVS de contr. mand. Ingolſt. I592. 4. LAVTERBACH. difi. ad Tit. V. mandati, in diff. Vol. II. De orig. et etym, mand. cf. EV. OT'TO de iuriſp. ſymb. Exerc. II. n. IO. NOODT. Prob. L. IV. c. 12. et in comm. ad P. h. t. G. 611. Mandati diuiſionet. Mandatum varie diuiditur: I. Ratione conſenſus, in VERVM et PRAESVM-. TVM a) et illud in EXxPRESSVM et TACII'VM 5). II. Quoad modum, quo datur, eſt vel PVRVM, vel CONDITIONATVM, vel EX tempore vel AD tempus datum 2). III. Re- = U. LEvel EX ufmnillud IV. I (AE, q commidor V. he SVAM! mantdatariu Vtilitas in VI ( IWDICLAL ihitiale alte VII. b mandatum ) L21. C. 60TTI. 1716. Roſtock. iu ing, 60. 67. Opule. eod. Man danni 2 dantis et tertüi tan iehwvent dl. 2. Erolnr. Kaneſ oen, 00 . 8, ( pre. ntr. 16 Tit, mand. 001. Al. 19. VN, AD Re-⸗ DE MAN DATO. 415 III. Reſpectu loci, quo datur, eſt vel IVDICIA- LE vel EXxTRAIVDICIALE, prout vel in ijudicio vel zatra illud datur. IV. Intuitu ambitus, eſt GENERALE et SPE- ClALE, quatenus vel omnia vel certa negotia alicui committuntur d). V. Ratione efettur, in mandatum in REM SVAM et REM ALIENAM. IIIud eſt, ex quo ipſe mandatarius vtilitatem percipit; hoc vero, ex quo vtilitas in mandantem redundat e) VI. Quoad obiektum, in IVDICIALE et ENxTRA- IVDICIALE, prout vel negotium iudiciale vel katra- iudiciale alteri demandatur. VII. Propter poteſtatem mandatario datum in mandatum CVM libera et SINE libera ⁰). a) I. 21. C. de procur. J. 2. C. de conſort eiuſd. lit. CHR. GOTTL. HOFFMANNI diſſ., de mand. praeſumto Vit. 1716. LEXYS. Spec. IIS. MANZEL diſſ. de mand. praeſ. Roſtock. 1732. HENNE diſſ. de perſon. ex mand. praeſ. iu iud. agentib. Erf. 1768. P) J. za. §. 2. 7. 6. §. 2. J. 53. F. h. t. c) H. ⸗2. J. J. 2. G. 3. F. b. r. dy l. 5'. 60. 63. F. de procur. GRIEBNER difl. de mand. ſpec. in Opulſec. iur. priv. Sect. VII. e) l. 533. J. F. J. 34. F. eod. Mandatum in genere fit in gratiam: I) vel man- dantis 2) vel mandantis er mandatarii ſimul 3) man- dantis et zertii 4) mandantis, mandatarii et tertii 5) tertii tantum 6) tertii er mandatarii vid. §. 1 — 6. I. 1. 2. f. b. z. HVBER. et VINN. ad I. b. z. In ſpecie de Procur. in rem ſuam v. GVNDLINGIANA part. 6. obſ. 2. De qua diniſione vid. VOET., ad zit. F. de procur. n. 7. HEINECC. Pand. tit. de proc. §. 430. n. 7. NOODT. de pact, er tranſ. c. XXVII. VINN. Sel. quaeſt. L. I. c. I0. BOEIIMER. ius eccle prot. tit. de Procur. p. 902. §. 613. * LrS. III. Trr. XXVII. §. 612. Requiſita mandati. Ceterum ex definitione patet, ad mandatum requiri: I. CONSENSVM vtriusque, quia nemo nec ad committenda ſua, nec ad ſuſcipienda aliena ne- gotia cogitur. Hinc: 1) ſufficit ſolus conſenſus, ſi- ve praeceſſerit, ſiue ratihabitio aceeſſerit a) 2) qui conſentire et paciſci valide poteſt, is et recte mandat et mandatum fſufcipit. (§. 499.) 3) de quibus nego- tiis Paciſci poſſumus, eas et in regula mandamus. 4) ſi quis ign orantis negotium ſuſcepit, non mandatum, ſed negotiorum geſio adeſt 5) § ) ſi quis ad gerenda aliena negotia cogi Poteſt, quia inpatgar eſt, non man- datum, ſed iuſſus interuenit c). II. Vt negotium, alteri committatur. Hinc CONSILIVM et COMMENDATIO non eſt manda- tum, nec obligat, niſi vel dolus vel artis imperitia vel ſvecialis perſuaſio interuenerit ). III. Vt negotium FVTVRVM ſuſeipiatur, quo- niam, ſi quis aliena negotia iam geſit, iterum adeſt negotiorum geſtio. IV. Vt negotium ſit HONESTVM et ICI. . TVM, alias nulla oritur obligatio, et vterque puni- tur g. 1 15 5 55 55 h/ʒ V. Vt negotium GRATIS fuſcipiatur, quoniam, ſi vecunia datur, locatio conductio operarum; ſin alia res, contractus innominatus, facio vt des ori- tur; niſi ſit negotium liberale, quippe pro quo ho- norarium accipere licet/). . a) l. 1 H“ſ 2) 50 40d Th nem u i6. 07 0lDI ) is. zr. de 1 in Gid⸗ 4 ciali le tiriig contr. BPRC Theil. 1734. de inn adleus. 6TRVY 1. V. V. n. 3. nefcel. lank tur. Nin I. Re negotium nandatum egredigtur neatür ex! rt nlen cul amue! len a mand duii ndatum d nee ena ne⸗ as, ſi 2) gLi mandat 1s nigo. mus. 4) ndatum, gerenda lonman- Hinc manN Aritin vel tur, quo⸗ um alelt et Ilel. le Yuſi luomiam um; iin des orl- qus 10. „1 DE MANDATO. 4I7 a.) l. 50. pr. G. hit. l. 60. de R. I. Putat tamen BACHOV. ad TREVIL. Vol I. Diſp. X. th. 6. I. B. ratihabitio- nem nondum perfecto negotio accedere debere Cete vid. CAsP. ZIEGLERlI diſſ de razibab. in Ej. diff. HE- Rol. Dl tr. de ratib. Lipfſ. 1681. 4. b) vid. infra F. pr. de R. J. LAVTERBACH. de conſiliis eorumaue iure in diffſ. Tubing. Vol. I. LYNKER. de commend. Jpe- ciali lenae 1693. HOMBVRG. diff. de liter. commenda titiis c. 4. §. 2. LEXYSLR., Spec. I92. STRXYCK. Caur. contr. Sect. II. c. II. 9. 19. et Vs. mod. h. t. §. 8. Sqq. BERGER. Oec. p. 523. de CRAMER Wezl. Noehbenſt. Theil. 45. n. 3. EV. OTTO diſt de oblig. ex conſil. VIt. 1734. e) l. 6. §. 3. J. 22. §. 6. Y. h. Z. 1. 7. H. vlt. F. de iuriſd. l. I15. G. 1. f. ad LE. Corn. de Nic.’l. 5. C. de adcus. LXNKERI diſſ. de mandato rei zurpis. SAMVEL STRYCK de mandato delinquendi in Ej. diſſ. Francof. T. VI. f) REINHARDTS vermiſchte Schriffi. Stück. V. n. 3. TRENDELENBVRGII difſſ. de difèr. bonor. er mer ced. Kil. 1775. §. 613. Eſfectus mandati. ₰e Iam facile huius contractus effectus intelligun- tur. Nimirum: I. Reſpeclu MANDATARII efficitur: 1) vt negotium ſuſceptum in vtilitatem domini peragat 2) vt praccife negotium inſum, non aliud, faciat, niſi mandatum incertum ſit a) 3) vt finer mandati haud egrediatur ?). 4) Vt, ſi quem ſibi ſubſtituerit, te- neatur ex faéto ſubſtituti 62) §5) vt rationes reddat 6) vt culpam leuiſimam praeſtet d) 7) vt propter dolum, culpamue latam infamia puniatur e] 8) vt indemnita- tem a mandante petere poſtit. II. Ratione MANDANTIS: I) vt rei manda- to adquiſitae traditionem cum fruktibus et nſuriz 2 418 LIS. III. Trr. XKVII. 2) vt rationum redditionem 3) vt id, quod intereſt, ſi mandatarius non peregerit negotium g) 4) vt do- lum omnemque culpam exigere poſſit; 5) vt man- datarium indemnem praeſtet. III. Intuitu TERTII, quocum mandatarius contra- xit. De qua re obſerues: A) ſi mandatarius con- traxerit nomine mandantie, hic immediate z contra- Gu et agere et conueniri poteſt, quia mandans et man- datarius pro vna perſona habentur. B) Si vero man- datarius nomine proprio contraxerit, ipſe actione di- recta ex contractu vti poteſt, ſed repellitur exceptio- ue doli. Mandans vero actione mandati a mandata- rio petere poteſt, vt ipſi cedat acliones aduerſus ter- tium ex contraétu competentes. Sunt tamen; qui hodie hac ceſſione non opus eſſe putent. Tertius denique, ſi plane ignorauerit mandatum, actione di- reßla aduerſus mandatarium; ſin ſciuerit, aduerſus ipſum mandantem experiri poteſt, modo probet man- datum. C) Si fabſus mandatarius, quamuis nomine mandantis, contraxerit, igſe ſolus obligatur, niſi man- datum in rem mandantis verſum ſit ). a) I. 46. b. z. LEXYS. ſpec I80. med. 3. BECRMAN NI difſ. de oblig. mand. erga mandatar. Enes mand. exced. Ha- lae 1747 VINN. h. t. §. 8. b) §. 8. I. b. t. CVIAC. L. XII. obſ. 34. c) SAM. STRYCRII Vs mod. h. t. §. 13. d) l. 13 21. C. b. z. VINNII Sel. quaueſt. L. I. c. 52. LEXYS. ſpec. 179. Cor. I. Alii tamen de culpa leui, EV. O1TO h. t. §. 1. HOEPFN. Com. h. t. §.926. Alii de culpa tantum lata mandatarium teneri ſtatuunt. SCHILT. ad P. Ex. NXXVIII. th. 88. PAGENSTECH MMcil. Manip. 1. p. 61. e) l. I. l. 6. §. 5. F. qui not. inf: l. 21. C. . 14) . 10. §. 3. 1. 12. K. 10. . r. g) lI. 5. §. 1. F. 0. t. h) cf. HERTII diff. de oblig. mandant. et manda- tar. contemplatu tertii in Ej. opuſc. Vol. I. T. III. LEX- SER. Sp. 179. Med. I. STRVCK. Vs. mod. h. t. §. 6. lir ütellige l. mandet dum i tradend mnum II verſus et ſenſu in indatri⸗ bus ſoeie 1. mandata transean mandant le foret II! Per quu d UII un eſt, eiente ntra- Con⸗ ntra- man-⸗ man⸗ ge d⸗ Ndata- 1s ter- 1; gvi ertius ne di⸗ Uerlus Man⸗ Otmine man- Nleid. . Ha VIAC. ſr nol. guuef. men e 695. Atuunt. H ſcil. 21.0. b. 1 f.,. mantlo⸗ I. Lr- 6016 A DB MANDATO. §. 614. Actiones ex mandato. Iam facile actiones ex mandato competentes- intelliguntur. Datur enim: I. Actio mandati DIRECTA mandanti aduerſus mandatarium ad negotium perfciendum vel praeſtan- dum id, quod intereſt, rem cum Frubkkibus et iſuris tradendam, rationes reddendas, praeſtandumque da- mnum dolo et culpa quauir datum. II. Actio mandati CONTRARIA mandatario ad- verſus mandantem ad indemnitatem conſequendam. §. 615. Quibus modis finiatur mandatum? Ceterum, quia maridatum, vti ſocietas, con- ſenſu initur; et ad ſpecialem mandatarii, ſicut ſocij, induſtriam reſpicitur, hinc quoque iisdem fere, qui- bus ſocietas, modis finitur. Nimirum: I. Ex PERSONIS: 1) morte vel mandantis vel mandatarii, ita tamen, vt eſfebtus eius ad heredes transeant, aeque ac in ſocietate a.) 2) conditione mandantis ita mutata, vt negotium ipſi nunc inuti- le foret b). II. Ex REBVS: 1) perfecto negotio 2) rei, ſu- per qua datum eſt, interitu. III. Ex CONTRACTV: 1) lapſo, ad quod da- tum eſt, tempore 2) conditione, ſi qua adieta erat, defieciente. D d 2 IV. 4²⁰ LIB. III. TIr. XNXVII. IV.,Ex VOLVNTATE partium: 1) mutuo diſſenſu 2) reuoeatione mandantis, re adhuc inte- gra c); 4) renunciatione mandatarii non doloſa et intempeſtiua ). a) I. 26. pr. lI. 27. F. 3. F. b. z. EV. OTTO h. t. §. 10. COGCCEII dif. de mand. ad bered. tranſeunte, in diſſ. cur. T. II. b) LEYSER. ſpec. 180. Cor. 3. c) §. 9. I. b. t. d) J. 21. L. 7, 22. H. vlt. W. b. tz. awe, rn W —-—— ʒ T I TVLVS XXVIII. OBLIGATIONIBVS QVAE QVASI EX CONTRACTV NASCVNTVR. — F. 616. . Co n n e 0. H'e de obligationibus vere ex contractu proue- nientibus; ſequuntur aliae, quae quaſi ex con- tractu naſci dieuntur. 9. 617. Obligatio quaſi ex contractu gquid? Obligatio quafi ex contractu eſt, obligatio per- ſonalis occaſione faéti liciti propter vtilitatem et ae- quitatem immediate a legibus impoſita. Igitur: I. Ea l, tionem in /t o coltrabl II. ilicito n contrad II eguitat qulrltu 4 Ua6 6 obligatie Proptere ſonalem duxerun bant neg bus tam nalei pe Ur ex contt contrach tudo em guidem ad en, ſimng, 4 “ eſt, guoc uae gun . Uumentun 1 Wa . ſi ne EX prone⸗ eX Co⸗ 0 Pet ⸗ et ae⸗ ur: 1 E DE OBLIGATIONIEVS. 421 I. Ea eſt obligatio perſonalis, i. e. ad praeſta- tionem perſonalem incumbens. HIinc quae ex iure in ve oritur obligatio, non ad obligationes quaſi ex contractu pertinet. II. Ea oritur occaſione fabti liciti; nam quae ex illicito naſcitur, ad delifta, hinc ne quqſ quidem ad contratus pertinet. III. Eius fundamentum proxinum eſt vtilitas et dequitas a legibus confirmata. Hinc ad eam non re- quiritur conſenſus, nec kus, nec prazſumtus; cum, quae ex conſenſu, ſiue expreſſo ſiue tacito, oritur, obligatio non quaſi, ſed vere ex contractu naſcatur. Propterea vero leges nonnunquam obligationem per- ſonalem perfectam ſine contractu et conſenſu intro- duxerunt, quoniam in vita communi multa obuenie- bant negotia, quae non erant contraltus, et iex qui- bus tamên plile et aequum videbatur, obligationem naſci perfectam. Ex quibus intelligitur: 1) obligationem quaſi ex contractu ſimilem quidem eſſe ei, quae vere ex contractu oritur, ſed et ſimul ab ea diferre. Simili tudo enim in eo confiſtit, quod aeque ex fabto, et quidem licito, oriatur, quod aeque pertineat ad ius ad rem, et quod aeque ad eam implendam cogi poſ- ſimus, ac ſi vere contraxiſſemus. Differentia vero eſt, quod obligationis vere ex contra Qu ortae funda- mentum proximum ſit mutuus conſenſus; at eius, quae quaſi ex contraétu naſci dicitur, proximum fun- damentum ſit vtilitas et aeuitas ſola a legibus appro- bata, ſine praecedente conſenſu, 2) obligationem quaſi ex contractu plane non eſſe ex contractu, hince D d 3 non 422 LIB. III. TIr. XXVIII. non dari quaſi contralttut, 3) obligationem quaſi ex contractu non niti conſenſu praeſumto aut fiho, ſed ſola vtilitate et aequitate, cui leges vim contrabékus tribuerunt. WoOLRAD. BVRCHARDI cauſam quaſi — comr. non in conſenſu ſicto vel praeſ. ſed in ſolo facto lic. cui leges vim oblig. zribuer. ſine conſenſu eſſe ponend. Herbom. 1759. §. 618. Exempla obligationum quaſi ex contractu. Sed ſupereſt, vt, quae huc vſque diximus, ipſis, quae hoc titulo proferuntun, exemplis illuſtre- mus. Pertinet huc: I. Obligatio ex NEGOTIORVM GESTIONE, quae eſt allur, quo quis aliena negotia, domino ab- Jente et ignorante, ſpoute adminiſtrat. Ad eam itaque requiritur, vt geſtor ſponte i. e. ſine mandato, abſen- tis vel ignorantis negotia ſuſcipiat, cum, ſi mandatum interuenerit, obligatio vere ex contractu, mandati nempe, oriatur. Ergo manifeſtum eſt, in negotio- rum geſtione nullum plane contractum adeſſe, hinc ſtricto iure dominum negotii non obligari ad inde- mnitatem geſtori praeſtandam. Sed vtilitatis cauſa receptum eſt, vt dominus geſtorem indemnem prae- ſtet, aeque ac ſi ipſi mandaàtum dediſſet, ne forte abſentium, qui ſubita feſtinatione coacti, nulli de- mandata negotiorum ſuorum adminiſtratione, pere- ge profecti eſſent, deſererentur negotia, quae ſane nemo curaturus eſſet, ſi de eo, quod quis impen- diſſet, nullam habiturus eſſet aduerſus dominum actionem. En ebligationem quaſ ex contractu, a habet dominum, ita et contra aequitatis cauſa iſte do- mino vel HEp parte domini. Sicut autem is, qui geſſit, obligatus nim ol “ gola er mat uß ex obligatio er oblig ltio. gaae eo admini dum. A Rla, gu tatem 70 I ſupra reddend ſircienddu reltind Oritur ver ter tutore Canla iter De aion nentibos II. enim ſoe gge reſtit rata ſ (aontraclu Iminz Gan! Uiſtran e 1en tione con DN 1l er ſed alfus on in vim 15509. imus, altre⸗ 0N, 10 ab. tague blen. datum ancdati gotio⸗ hine linde⸗ caula prue forte Ullide. pere⸗ ſane npen⸗ inuin Au, ² lgatos 0„2& lie o⸗ mino iis cte lte DE OBLIGATIONIEVS. 4²23 mino obligatus eſt, ad rationes reddendas, damnum- que dolo culpaue datum reſarciendum, aeque ac ſi ve- re ex mandato adminiſtraſſet. En iterum obligationem guaß ex mandato a parte geſtorir! En igitur duplicem obligationem immediate a legibus impoſitam. Hinc ex obligatione negotiorum geſtorum duplex datur actio. Altera negotiorum geſtorum DIRECTA, quae competit negotii domino aduerſus geſtorem ad adminiſtrationis rationes reddendar damnumgque reſtituen- dum. Altera vero negotiorum geſtorum CONTRA- RlA, qua vtitur geſtor aduerſus dominum ad indemni- tatem conſequendam. II. Obligatio ex TVTELA. Tutor enim, vt ſupra §. 145. vidimus, obligatur pupillo ad rationes reddendas, bona reſtituenda, et damnum datum re- ſarciendum; Sicut pupillus tutori ad indemnitatem praeſtandam tenetur. Quae reciproca obligatio non oritur vere ex contra tu, nullum enim negotium in- ter tutorem et pupillum contrahitur. Sed vtilitatis cauſa iterum vtrique a legibus impoſita eſt obligatio. De actionibus ipſis inter tutorem pupillumque obti- nentibus vide §. 145. III. Obligatio ex ADMINISTRATIONE REI vel HEREDITATIS COMMVNIS. Adminiſtrator enim ſocio tenetur ad rationes reddendas damnum- que reſtituendum; et hic illi ad indemnitatem pro rata ſua praeſtandam. Neuter vero alteri vere ex contractu obligatus eſt, quippe nihil inter ſe, quoad adminiſtrationem, contraxerunt. Sed atquituas exigit, Vt alter alteri obligetur. Hinc iis obligatio imme- diate a legibus impoſita eſt, ac ſi vere de adminiſtra- tione contraxerint, et datur actio COMMVNIDIVI. DVNDO et FAMILIAE EXCISCVNDAE. D d 4 IV. 4²4 LiIB. III. TIT. XXVIII. IV. Obligatio ex ADITIONE HEREDITATIS. Supra §. 382. dictum eſt, heredem, qui adiit, obli- gari 2d legata et fid deicommiſſa ſoluenda. At haec obligatio non naſcitur vere ex contractu (neque enim cum defuncto, neque cum herede negotium aliquod legatarius aut fideicommiſſarius contraxiſſe dici poteſt); ſed ex legibus immediate, cum aequum vi- deretur, vt haberent legatarii agendi, ad legata peten- da, fundamentum. Hinc iis aduerſus heredem, qui adiit, datur actio ex teſtamento perſonalis. V. Obligatio ad reſtituendum, quod INDEBFTE ſolutum eſt. Indebitum eſt omne id, ad quod obli- gatus non ſum. Cum vero omnis obligati io vel ex iure naturali, vel ex ciuili, vel ex vtroque oriatur, ſequitur, ind debitum eſſe vel naturale, vel ciuile, vel mixtum. Prius, quando ne naturalis quidem adeſt obligatio; poſterius , quando naturalis quidem obli- gatio adeſt, ſed deficit ciuilis; vltimum, quando ex neutro iure aliquis tenetur. Iam Ponamus, aliquem indebite aliq uid ſoluiſſe, is ſtricto iure, quod ſoluit, non poteſt repetere, neque enim promiſit accipiens pacto, ſe in Bdebitum eſſe reſtituturum. Sed ex ae- quitate imponunt leges accipienti obligationem, re- ſtituendi indebitum ac ſi vere promiliſſet, ſe, ſi quid in debite acceperit, eſſe reſtituturum. In quo ta- men haec obſerua: 1) ſi accipiens non ex errore et ignorantia, ſed dolo malo ſciens indebitum accepe- rit, obligatur ad reſtituendum ex delicto. Furti enim reus eſt. 2) Si quis ſciens, ſe nihil debere, ſolue- rit, accipiens plane non ad reſtituendum tenetur, quia ipfi donatio facta cenſetur 3) Si quis ex igno- rantia iuri indebitum ſoluerit, accipiens nihil reſti- tuit, quia iuris ignorantia in regula nocet. Ergo ob- ligationi quaſi ex contractu ad reſtituendum indebi- tum tum ſoeus lalli, lol Detur ho DEI BITI omni can — PERC Jert 1 no esdem . obli⸗ t haec enim guoch dici Amvi⸗ peten. h, gi BITE dobli. vel er itur, le, vel adeſt nobli⸗ ndo er iquem ſoluit, ipiens ex 36. m, te⸗ ſiquid guo⸗ ta⸗. roré et epe enim ſolue⸗ netur, igno⸗ l relti- 0 ob⸗ indebi⸗ tutm DE OBLIGATIONIEBVS. 4²5 tum locus eſt eſt: 1) ſi ſoluens ex errore et quidem facti, ſoluerit, 2) ſi accipiens ex errore acceperit. Datur hoc caſu indebite ſoluenti CONDICTIO IN- DEBITI aduerſus accipientem ad reſtituendum cum omni cauſa, quod accepit. Errrrrrer Frerr rrrPrrrr rErrrrrrt — B— ————————— TITVLVS XXIX. PERQVAS PERSONASNOBIS OBLICGATIO ADQVIRITVR. §. 619. C ona ée & à⁄ o. Gieut res nobis adquiruntur per liberos et ſeruos noſtros (§. 280.) ita et obligationes nobis per eosdem adquiruntur. Dd S TITV- 4²⁶ ——————=—==B— IITVLVS XXX. QvVIBVS MODIS TOLLITVR OBLIGATIO. . H. 620. Conne X io. H'denus de modis, quibus obligationes ex fa- kis licitis naſcuntur; nunc, quibus modis ite- rum tollantur, traditur. FK. 621. Quibus modis tollatur obligatio 2 Obligatio tollitur vel IP?SO IVRE vel ope Ex- CEPTIONIS. Prius fit, quando non ſolum ex ae- quitate, ſed ſimul iure ſriéto ceſſat obligatio; poſte- rius, quando iure ſtricto manet obligatio, ſed ea ta- men ex aequitate tollitur a). En differentias: ) Si Prius, obligatio ſtatim extinguitur; ſin poſterius, ea demum ceſſat, cauſa, ex qua finitur, in iudicio alle- gata. II. Si prius, creditori nulla amplius competit actio; ſin poſterius, creditor omnino agit aduerſus debitorem, qui tamen oppofita exceptione actionem elidere poteſt. III. Si prius, debitor, quod ſoluit, repetere poteſt condictione indebiti, quia nec natu- ralis, nec ciuilis obligatio aderat, ſin poſterius, non poteſt repetere, quia exceptione non vſus eſt, adeoque ei tacite renunciaſſe cenſetur. pr. I. de except. / §. 621. Mos⸗ Fel 0O M Aunue co in oblige Priores compenl nouatio⸗ petendo. tuaus dil lam de 901 prueſatio L. Ei inen rite ſier,. a) 1n. ue I penl ninl 1 8 dominus bia Zlias Uii non 3 rim rerv 8OLVE rez et i e E. er ge⸗ poſte. ei ta⸗ S 15, e 0 all⸗ npetit erlus lonem luit, ſatil⸗ non oque DE CQVIBVS MODIS TOLLITVR OBLIGATIO. 4²7 §. 622. Quando ipſo iure tollatur obligatio? Modi, quibus ipſo iure tollitur obligatio, ſunt vel COMMVNES. i. e. quibus omnis obligatio ex quo- cunque contractu orta; vel PROPRlII i. e, quibus cer- ta obligatio ex certo contractu orta, tollitur. Ad priores pertinet 1) ſolutio 2) datio in ſolutum 3) compenſatio 4.) confuſio 5) oblatio et conſignatio 6) nouatio 7) delegatio 8) remiſſio 9) pactum de non petendo. Ad poſteriores: 1) rei interitus 2) mu- tuus diſſenſus 3) acceptilatio 4.) deficiens conditio. Iam de ſingulis, §K. 623. Solatio quid? SOLVTIO hoc loco eſt naturalis et rite fabka praeſtatio eius quod debetur a). De qua nota axiomata: I. Ei ineſt alienatio II. Ea tollitur obligatio III. Debet rite fieri. a) I. wö́. de V. S§. Improprie enim ſoluere eſt 1) quocun- que medo obligationi ſatis facere. Hinc v. g. qui com- penſat, ſoluifie videtur. 2) obligationi parata pecu- nia ſatis facere. l. 49. F. de ſolu. F. 624. Axioma primum. I. Solutioni ineſt ALIENATIO. Creditor enim, dominus eius, quod ipfi ſolutum eſt, fieri debet, quia alias inutilis foret ſolutio. Ex quo fluit regula: qui non poteſt ALIENARE (i. e. qui non habet libe- ram rerum ſuarum adminiſtrationem) is nec valide SOLVERE poteſt. Vnde furioſi, prodigi, impube- res et minores ſine tutorum euratorumue conſenſu non 42²8 LIB. III. Trr. XXX. non recte ſoluunt àa). Ceterum perinde eſt, vtrum debitor inſe an eius procurator, aut tertius, eo etiam inuito, ſoluerit, quamuis hoc caſu ſoluens aduerſus debitorem non habeat regreſſum ). a) §. vlt. I. quib. alien. lic. l. 9. §. 2. F. de anctor. zur. I. 3. C. de in int. reſtit. min. b) l. 23. 40. 53. F. de ſo- Iut. HERTII difſ. de ſolut. pro alio facta in opuſc. Vol. II. T. III. §. 625. Axioma ſecundun. II. Solutione TOLLITVR obligatio; modo ei, cui debebat et poterat ſolui, facta ſit. Cum vero ſub- lata debitoris obligatione tollatur ſimul ius credito- ris, adeoque facile laedi creditor in ſolutione poſſit, vera eſt alia regula: Ei, qui NON gaudet libera re- rum ſuarum adminiſtratione, non relte ſoluitur, Ficut inſe non rebte ſoluit. Hinc patet 1) ſolui non poſſe furioſis, prodigis, impuberibus et minoribus, niſi accedat et tutoris aufßloritas, et iudicis decretum aà), 2) ex oppoſito recte ſolui: œ) ipſi creditori, qui nec tutelae nec curae iure tenetur; 6β) eius procu- ratori vero ?); „) ei, cui creditor ſolui iuſit c); 9) tutori et curatori, cui adminiſtratio bonorum non interdicta eſt .). Ex quibus porro intelligitur: 1) fublata obli- gatione principali ſimul tolli acceſſoriam, propter re- gulam: acceſorium ſzquitur principale. Hinc 1) ſolutio- ne liberantur fideiuſſores, hypothecae et pignora, modo non aliud ſuperſit debitum, propter quod pignus retineri poſſit e) 2) Nudam AbSIGSNAi. 4 potelt ſpeltu M Prueciſe gulam: niſi neee non poß toris pel ſit, de ſoluitur⸗ tempore ſolution ſolution re, debi uum, e lad onn e ülu tenpus Gudo pr n9. Dendente vtrum etiatn luerlus .tut. l. opale. odo ei, ro ſub⸗ redito⸗ pollt, bera fe: , Aut n hoſſe 3, niſt un a) i gui roen. 4); 9) n non obli⸗ er re⸗ Nlutio⸗ gnore, guoi ATIO. NEM E — PpE QVIIVS MODIS TOLLITVYR OEIIGATIO. 429 NEM non eſſe ſolutionem, quia ea non tollitur obli- gatio . a) §. 2. I. gquib. al. lic. I. I5. F. de ſolut. b) l. 12. pr. 1. 34. H. 3. 4. H. eod. c) I. 12. §. 2. l. 38. §. 1. F.- eod. d) I. 1r4. J. 1. l. 49. er 100. ff. eod. e) pr. I. h. z. I. l. 43. F. de ſolut. tit. C. etiam ob chirogr. f) cf. STRXYCKII diſſ. de iure aſign. in Ej. Vs mod. T. II. P. 373. 844 §. 626. Axioma tertium. III. Solutio debet RIE eri. Rite autem fit: A) Reſpeétu PERSONARVM: ſi ſoluit, qui poteſt, et ſoluitur, cui poteſt, (§. §. praec.) B) re- pectu MODI: I. ſi NATVRALITER ſoluitur, i. e. raeciſe ea res, quae debetur, non alia; propter re- gulam: ereditori aliud pro alio non poteſt obtrudi a . niſi neceſſitas aliud ſuadeat. (v. g. ſi res aliena legata non poſſit redimi, ſi res praeſtanda dolo culpaue debi- toris perierit, ſi beneſicio dationis in ſolutum locus ſit, de quo g. ſequente). II. Si IVSTO TEMPORE foluitur. In quo tamen obſerua: r) nullo ſolutionis tempore adiecto, a creditore pendet, quando exigere ſolutionem velit, niſi iudex ex aequitate modicum folutionis tempus praeſeripferit b) 2) adieso tempo- re, debitor fatim, vbi illud uenerit, ſoluere debet; quum, eo pendente, nec creditor debitorem, vt ante illud /oluat, nec debitor creditorem, vt ſolutionem ante illud accipiat, cogere poſſit, niſi vltimo caſu tempus in fauorem debitoris adie tum ſit, quod in dubio praeſumitur 9). III. Si EXxISTENTE, quae adiecta fuit, CONDITIONE ſoluitur; hinc, qui ea pendente ſoluit, conditctione indebiti ſolutum reperit. niſi 43⁰ LIB. III. Trr. XXX. niſi ſit conditio omnimodo extitura d). IV. Si IVSTO LOGCO foluitur. Vbi iterum obſerua: 1) nullo de- finito loco, debitor in loco aut contralttus aut domici- lii pcteſt conueniri 2) eo vero definito, nec creditor alio loco ſolutionem petere, nec debitor oferre pot- eſt, niſi aut, quod creditoris ratione loci iutereſt e) reſtituere velit, aut locus in debitoris fauorem defini- tus ſit, quod iterum praeſumendum videtur. V. ſi TOTVM foluitur. Neque enim creditori per par- tes ſolui poteſt, niſi 1) debitum pro parte liquidum pro parte illiguidum ſit 2) vel ex diuerſi cauſis debea- tur 3) vel plures ſint debitoris heredes, quorum ſin- gulus ratam ſoluere poteſt, quia nomina inter here- pes ipſo iure diuiſa ſunt, 4) vel plures ſint debitores, quibus beneficium diuiſionie competit 5§) vel pacto de- bitori ſolutio partialis conceſa ſit, vel 6) creditor poſtea expreſſe aut tacite in partialem folutionem conſenſerit F). a) pr. I. b. t. l. 2. H. 1. F.. de reb. cred. b) Diſſent. LEXYSER ſpec. 528. m. 3. DAkRIES diſſ. de ſolut., termi- no, ſi deſfinitus non ſit, Frf. 1774. c) l. 70. fj. de ſo- lut. d) lI. 16. 18. 48. F. de condict. indeb. e) l. 3. F. de eo, quod certo loco f) CRELL. de ſolut. part. in difſ. Faſc. XII Cet. cf. FLOREN TIS difl. de ſolut. in Ej. opp. T. I. BRISSONII Libri III. de liberat. er Jolut. Frf. 15787. et Saepe , §. 627. Datio in ſolutum quid? DATIO IN SOLVTVM eſt aftur, quo debitor creditori loco pecuniae aliam rem tradit in efebtum ſolu- tionix. Quae datio eſt beneficium debitoribus in ſubſidium datum, adeoque requirit: 1) vt debitor pecuniam non habeat, 2) vt nec emtorem bonorum ſuo⸗ fuorum redelk, it feni teriores: um cert dis in ſ0 turaliter 1ul, 3) cae) 1 III. Dl bitor et pretio mandla venlditi quole re debe 0 toggtiht uali en 4 alun 9 uolere U IVST. uſho de. t domici. creditor e pot. ereſt ) delini. . er zur. liguicumn deben. rumn ſin. er hereé. bitores, ao de. creditor ationem Dilent. lut, termni. e) l. lat. dar, ge ſalit. iberot. et debitor un ſolu⸗ ibus in gebitor onorum ſuo⸗ DE GQVIBVS MODIS TOLLITVE OBLIGATIO. 43 1 ſuorum inuenerit. Alias enim pecunia, ex venditione redacta, ſolui debet. Ceterum nota: I. Ipſa datio ita fieri debet vt 1) res meliores creditori dentur, de- teriores apud debitorem maneant 2) vt res datae ſecun dum certum pretium aeſtimentur. II. EFFECTVS datio- nis in ſolutum eſt: 1) vt debitor liberetur, ac ſi na- turaliter ſoluiſſet; 2) vt creditor fiat rei datae domi- nus; 3) vt iura realia (v. g. ſeruitutes et hypothe- cae) non extinguantur, ſed tranſeant ad cereditorem; III. DIFFLERT datio in ſolutum a mandato, quod de- bitor creditori dat, vt rem certam vendat, et ex eius pretio ſibi ſatisfaciat. Creditor enim tune inſtar mandatarii eſt, adeoque caſum non ferre, rationes venditionis reddere, impenſas in eam factas repetere, quodque plus accepit, quam in debito eſt, reſtitue- re debet. Nov. 4. c. 3. STRYCKII difl. de benef. dar. in ſol. in Ej. difſ. Franc. T. I. WILLENBERG difl. de dat. in ſolut. Gedan. 1728. LEYSER. Spec. 53 I. F. 628. Compenſatio quid? COMPENSATIO eſt, qua modus tollendi ob- tigationem, ſublatio obligationis orta ex mutua et ae- quali creditoris obligatione. Sed qua modus ſoluendi eſt ablur, quo debitor imputat, ſeu detrahit in ipſa ſolutione, guod ereditor ipſi viciſim debet. §. 629. 4A X i o m a t 4. Ex priori definitione patet: I. Com- 43² LIR. III. TrT. XXV. n I. Compenſationem MVTVVMpraeſupponere de- bitum. Vnde regula: IDEM creditor et DEM debitor compenſare poſſunt; ex qua fuit 1) cum pupillo non Poſſe compenſari, Juod futor debitori pupilli debet n 2) nec cum procuratore, quod is debitori domini pon ip debet 3) nec ſi duo rei promittendi ſint, vnus connen- ci⸗ 2 tus poteſt compenſare, quod ſtipulator alteri debet, niſi ſocii ſint à)] Quia his caſibus diuerſus aut credi- tor aut debitor adeſt. STIER II. Compenſationem ſimul AFQVALE reguirere debitum. Hinc nons poteſt compenſari 1) ſpecies cum ſpecie aut cum genere 2) diuerſum genus cum di- verfſo genere 3) liquidum cum illiquido 4) purum cum conditionato 5) quod fatim debetur cum eo, PVET- quod poſt diem debetur ⁵) 6) obligatio criminalis Cut cum ciuili, excepta ſatisfactione priuata c) 7) actio eNſum realis cum perſonali d). Attamen non neceſſe eſt, Cam ien vt debitum mutuum quoad quantitatem aequale ſit; ſeu toeil = . in modo honeſtum ſit, et certe naturale ehicax e). ſequugtn „ . G VD z. 1 1 . 1 1 8 III. Compenſatione I580 IVRE tolli obligationem, eres eii ſiue ſit bonae ſi dei ſiue ſtribti iuris ). Ergo: 1) non rer e ab eo demum tempore, quo opponitur compenſa- tionis exceptio, ſed ſtatim ab initio, quo mutuum I . . 1. debitum exiſtere coepit, debitor liberatur g) 2) com- Cebitori ati tiser v; finrie I g,,D.. , penſatio obtiuet vicem Jolutionit, vnde ſimul faeiuſ— tori ſueee ſores et pignora debitoris liberantur, curſusque vſu- eogle rarum ſiſtitur. Niones ce a) . I5. 23. F. de compeng. J. 10. F. de duoh. reis ſtip. b) l. 7. Pr. l. 16. §. 1. 1. 22. F. 1. II. vlt. §. I. C. de compens. IO. TOB. CARRACH. difl. Vnedrre de broc. liquidi cum illiquido nullo eſt compenſatio, Ha- tantiniins lae. 1751I. et in Ej. programmatt.-Hal. 1767. 4. III. l 4 Lre ch. Cehitor lo non debet omini nuen- edet Lcredi⸗ miren es Cl im dj. purutn um eo, minelis )ali⸗ ſe el, le it; 1) com. e ſa QVIB VS MODIS TOLLITVR OBLIGATIO. 433 PVETTMANNI interpr. c. 32. c) l. 10. pr. F. de comp.I. 36. f.de dolo. I. 2. S. 4. l. 13. H. 5. . ad L. Iul. de adult. KAPFII diſſ. de compens. circa delica, Tub. 1773. d) I. vlt. pr. C. de compens. e) l. 6. 14. F. f. 2. 5. 0. C. eod. f) Ita iure nouo; antiquo enim obligatio ſtricti iuris non ipſo iure, ſed exceptione doli elidebatur, §. 30. I. h. 1. g) PVFPFEND. Obſ. T. I. obſ. 177. Cet cf. BELLOIVS de comp. in MEERM. theſ. T. IV. MAE- STERTIVS de comp. in tract. illuſtr. n. 2. L. B. 1539. S8. BODRCHOLTI comment. ad tit. F. de compenſ. Helmſt. 1596. 8. SCIPIO GEN TILIS ide compensAlt. 1592. 4. ERN. MART. CHLADENIIdiff. decompens. Vit. 1757. 10. TOB. CARRACH. de differ. iur. Rom. et Germ. in com- pens. Halae 1739. §. 630. De confuſione. Confuſio eſt concurſus crediti et debiti in eandem perſonam. Ea potiſſimum per ſurceſtonem oritur. Cum vero obligatio ſit vel principalis vel acceſſoria ſeu fideiuſſoria, vel diuiſa vel correalis, obſerua, quae ſequuntur, ſpecies: I. Si vel debitor creditori vel creditor debitori heres exiſtit, tollitur obligatio pro parte, qua he- res eſt. II. Si vel debitor fideiuſſori ſuo, vel fideiuſſor debitori, vel creditor fideiuſſori vel fideiuſſor credi- tori ſuecedit, tollitur quidem obligatio tdeiußſoria, adeoque omnes, quibus deiuſſor' vti poterat, exce- ptiones ceſſant, ſed remanet obligatio principalis. a) III. Si debitor vni correorum credendi, vel vnus correorum credendi debitori ſuccedit, tollitur tantum ius heredis et defunbli; ratione reliquorum nihil mutatur. v. g. Primus, Secundus et Tertius ſunt Ee correi 434 LIB. II. Trr. XXX. correi credendi. Ego ſum eorum debitor. Primus moritur, ego ei ſuccedo. Maneo fſuperſtitibus cor- reis credendi in ſolidum obligatus. Vel: Ego debi- tor decedo; Primus correorum credendi mihi ſuc- cedit. Hleres meus reliquis correis credendi in ſoli- dum praeſtare debet, ſicut ego ipſe debuiſſem. Ra- tio: quia per ſucceſſionem confundi tantum Hoſtunt iura deſucti et heredis, non vero tertii 55 IV. Si creditor vni correorum debendi, aut vnus correorum debendi creditori ſuccçedit, tollitur rur- ſus obligatio tantum heredis et defuncti; ratione re- liquorum nihil mutatur. v. g. Primus, Secundus et Tertius ſunt correi debendi. Ego ſum eorum cre- ditor. Primus moritur, ego ei ſuccedo. Manent mihi ſuperſtitet correi debendi in ſolidum obligati. Aut: Ego creditor decedo. Primus correorum de- bendi mihi ſuccedit. Is poteſt a reliquis correis de- bendi ſolidum petere, ſicut ego ipſe potuiſſem. Ra- tio: Quia per ſucceſſionem confundi tantum poſſunt obligationes defuncti et heredis, non vero tertii b). V. Si correus credendi ſuecedit alteri correo credendi, non confunditur ius, ſed vel ſuo vel here- ditario nomine agere aduerſus debitorem poteſt. Cuius rei effectus eſt 1) vt, ſi proprio nomine agat, jeiop- poni non poſſint exceptiones, quae defunbto opponi po- terant 2) ſin kereditario, non locum habeant exceptio- nes, quae actori ſuo nomine agenti opponi potuiſſent e). VI. Si correus debendi ſuccedit alteri correo debendi, acque non confunditur obligatio, ſed cre- ditor eligere poteſt, vtrum aduerſus defuncti correi heredem, qua talem, an qua proprium debitorem agere velit. Cuius rei effectus eſt, 1) vt, ſi heres proprio nomine conueniatur, is non poſſit opponere ex- ceptiones, quibus ipſe pro perſona ſua vti potuiſſet d). VII. NI Mli p. . 1 4 ſuperſii correort det obli VI conkun⸗ gue, i tenetun obliged legire ſent 9)1. b) 4)¹ 34. Hn gei. VO de (o. 0 obligati Pore et Ptanm, i nei eſes mobli et rien PDE QCVIEVS MODIS TOLLITVR OBLIGATIO. 435 nimns VII. Fideiuſſor, qui ſuccedit vni correorum de- cr. bendi, pro quibus fideiuſſit, manet obligatus ratione dbedi⸗ Jſuperſtitum correorum debendi; ſicut, ſi ſuecedit vni di ſc. correorum credendi, apud quos fideiuſiit, aeque ma- D net obligatus ſuperſtitibus correis credendi e). . 4- Gunr VIII. Si fideiuſſor confideiuſori fſuceedit, non confunditur obligatio, ſed heres fideiuſſor ex vtra- MAEEE tyvnns que, i. e. tam propria, quam hereditaria obligatione Ar rur. tenetur. Cuius rei effectus eſt; 1) vt, ſi propria dne te. obligatione conueniatur, ceſſent, quas defunbtus al- dus et legare poterat, exceptiones 2) ſin hereditario, ceſ- mn cre ſent, quibus ipſe vti poterat, exceptiones P). Aanent— bligti. a) l. 50. 71. pr. F. de pdei. 9 5. §. 2. 3. F. de ſolut. um de. b) I. 71. pr. F. de fdei. c) lI. 93. pr. G. de ſolur. 8 d) lJ. 93, H. 1. ff. eod. ad quam cf. CVIAC. L. XI. obſ. els de- 34. inf. e) l. 21. §. 4. F. de Eedei. f) c. l. 21. n. Na §. 1. ff. eod. Add. CVIAC. ad Afric. ad e. I. 21. de fi- oſunt dei. FABRI coniect. L. VII. c. I6. 17. et L. VIII. c. 4. ii5) VOET. com. ad P. Tit. de ſolut. IO. STRAVCHII diſſ. 1 de confuſ. oblig. Ienae 1661. LAVTERBACH. diſſ. de correo confuſ. in Exerc. Tubing. Vol. I. BASTINEL. LEKR. diſſ. el here de confuſ. Vit. 1751. potel. eio. §. 63 1. epto⸗ Oblatio et conſignatio quid? lentq). OBLATIONE et CONSIGNATIONE tollitur „otreo obligatio, quoties debitor totam ſummam iuſto tem- dcre. pore et loco creditori oblatam et ab eo non acce- correi Prtam, in iudicio, citata altera parte, deponit. Cuius orem rei effectus eſt, vt debitor offerens ab ommi libere. heres tur obligatione, adeoque et curſus vſurarum ſiſtatur, aer . et periculum in creditorem recuſantem transferatur. elbr. . ſſeta). VI. E ez l. 5. 436 LIB. III. TIT. XXX. l. §. Fr. de condict. furt. l. 72. pr. W.. 9. C. de ſolut. STRXY- CKII Vs. mod. tit. de ſolut. §. I5. ſeqq. SCHVLZE tr. de oblat. onſign. et depoſ. rei debitae Vit. 1632. §. 632. Nouatio quid? NIOVATIO eſt mutatio circa obligationem fabi Ea vero oritur vel ex vabto, vel ex iuſſu legum; vnde vel VOLVNTARIA eſt, vel NECESSARIA ). Prior duplici modo fieri poteſt 1) vel, quando genus obli⸗ gationis mutatur, i. e. quando prior obligatio plane tellitur, et in eius locum noua, adeoque obligatio obligationi, ſubſtituitur; v. g. ſi pretium emtionis mutatur in mutuum b). Aliud, ſi in rem mutatur ) 2) cum aceidentalia obligationis mutantur, ſed ipſa obligatio manet v. g. ſi obligatio pura in con ditiona- tam, et vice verſa, tranſmutatur d). Neceſſaria fit per LITIS CONTESTATIO- NEM. Ea differt a priori hoc modo: 1) voluntaria requirit animum nouandi expreſſum; neceſſaria ſe- cus e) 2) illa poteſt obligatio perimi et noua inſtitui; hac manet prior obligatio, quae tamen, ſi temporalis fuit, perpetua fit, et ad heredes tranſit ) 3) illa libe- rantur ſimul fdeiuſſores et pignora, ſi prior obligatio lane ſublata ſit; hac obligatio acceſſoria nunquam tollitur, quia principalis ſemper manet g) 4) illa ſi- ſtitur curſus uſurarum prioris obligationis; hac nun- quam h). 5) illa tolluntur ſimul priuilegia cauſue, quia prior cauſa tollitur; hac ſecus à) 6) illam inire non poteſt, niſi qui libere de rebus ſuis diſponere poteſt; ſed haec fit a quo libet ). 2) I. 29. F. de nouat. b §. 32. J. b. t. c) I. 9. C. de reſeind. vend. d) §. 3. I. b. z. e) J. 3. J. h D kjent ſenſi in ho I gli en TAhI Cccur gatunn 9 Muie Ppadun Promi Lüntten Jur el P ele: Il Rel IIlinte guirenc 1 loet im ſl Nen N. Pir. ada Bnde tior obli⸗ Mlne gatio ionis ur) ili jona- 110. htatia ja le⸗ ſtitui; oralit libe- igatio Iu ſla ſi. nun-⸗ alſue, inire oheré DE CQVIBVS MODIS TOLLITVR OBLIGATIO. 437 :. 1. vlt. C. de nouaz. CRELLII obſ. de animo nouandi Ffactis expreſſo. in Ej. diſſ. Faſc. IV. STRVBEN. rechtl. Bed. Theil. 4. n. 194. f) I. 29. ff. de nouat. 9) 1. 25. F. eod. h) l. 35. H. de vſur. i) l. 29. F. de nouat. ARr I. . 40 20. S. I. . 25. 1. nor⸗ vat. cf. LEXSEK. Spec. 526. §. 633. Delegatio quid? DELEGATIO eſt pabtum, quo nouur debitor conſen- tiens in locum prioris conſentientis ſubſtituitur cum con- ſenſu creditorit. Ex qua definitione patet: 1) Tes in hoc negotio occurrere perſonas æc) DE LEGAN- TEM, qui eſt debitor ſubſtituens ⁶) DELEGATVM, qui eſi nouus debitor ſubſtitutus, et ) DELEGA- T'ARIVM, qui eſt creditor prioris. 2) Tia quoque occurrere pacfa ½): pactum inter delegantem et dele- gatum, quo hic promittit: ſe pro illo ſoluturum eſſe 3) pactum inter delegatum et delegatarium, quo ille huic, ſe loco delegantis ſoluere velle, promittit ) Pactum inter delegantem et delegalarium, quo hic illi promittit, ſe accipere delegatum, et liberare dele- gantem à). Qui conſenſus non tacitus, ſed expreſ- „ eſſe debet b). Ex quo kriplici pacto intelligitur, delegationem elle: I) ratione DEIL-EGANTIS, modum tollendi; II. Reſpectu DELEGATI, modum conſtituendi; et III. intuitu DELEGATARII modum amittendi et ad- quirendi obligationem. W Ex priori fluit: 1) delegantem plane liberari, licet delegatus inſoluendo ſit, niſi delegatarius regreſ- ſum ſibi adverius delegantem reſeruauerit e) 2) li- berari, ſimul delegantis ſdeiuſſores, pignora et hino- E e 3 thecas 43⁸ Lis. III. TITr. XXX. thecas; 3) ſiſti quoque vſurarum eurſum a momento dele gationis d) Ernr poſteriori patet: 1) delegatum non poſſe delegatario opponere exceptiones, quas vel delegans delégatario, vel delegatus deleganti opponere poteſt; modo beneficium Scti Velleiani et reſtitutionis propter minorem aetatem exceperis e) 2) delegari poſſe eum, qui valide obligari poteſt. f). Ex vltimo denique clarum eſt: eum tantum creditorem, qui liberam habet rerum ſuarum adminiſtra- tionem, poſſe in delegationem conſentire. à) l. 1. 6. C. de nouat. b G. 3. I. h. t. l. vlt. C. de no- vear. LEVYSER. ſpec. 527. med. 2. Diſſent. de CANN- GIESER. deciſ. Caſſel. T. I. n. 54. c) l. 2. 3. vlr. C. de nouar. d) I. 18. f. l. 2. C. ed. e) l. 19. F. cog. .) §. 3. 1. h. e. . §. 634. Diſfert delegatio ab aliis negotiis. Quibus perſpectis facili diſtingui delegatio pot- eſt: 1) a FIDEIVSSIONE et CONSTITVVO PRO ALIO, quia neutro prior debitor liberatur. (§. 571) 1) ab ADSIGNATIONE, quia aſſignans non libera- tur, niſi tanquam datio in ſolutum faéta ſit 3) ab EX- PROMISSIONE, quippe quae et inuito debitore fie- ri poteſt 4) a NOVATIONE, quia non obligatio ipſa, ſed perſona debitoris mutatur, quamuis nouatie cum delegatione coniungi queat. Dlinr §. 635. NE uſr peten nec requ ²) IE 175 geb. 5 ℳ0 ̃ AMurun. omninoe H MI,4 ento oſſe dans eſt; Dter eumn, ſtum ire. de no⸗ ANN- 3. pk. f. 9 pot. PRO 571) ibera- b EX- 6 ſie gipla, cum pr QrIVS MoODIS TOTLLIITVR OBLIGATIO. 439 9. 633 Remiſſio quid? REMISSIO eſt declaratio creditorie, ſe nolle debi- tum petere a). Ea vel expreſſe vel tacite fieri Poteſt, nec requirit debitoris acceptationem b). a) LEONH. LVD. MENREN. diſſ. de remiſſ. debiti, Vid. 1755. b) Diſſent. WOLBER. difſ. de opinata emiſſ. deb. ſine acceptat. valid. Gott. 1748. §. 636. Pactum de non petendo quid? PACTVM DE NON PETENDO eſt pabkum, quo creditor debitori promittit, ſe debitum non AMe⸗ ex- atturum. Id vel in REM vel in PERSON AM initur, omninoque requirit debitoris acceptationem- 7. §. 8. 1. 21. ,r . ul. . 2. gr. F. 1. I. 40. pr. 1 l. 1. . de pact. ADR. STEGER. diſl. de nat. pacti de non pet. riot. 1727. §. 637. De praeſcriptione. PRAESCRIPTIO EXxIINCTIVA, de gus tamen ſupr §. 265. iam dictum. §K. 638. M 0di proprii. Haec de modis communibus, ſequuntur PRO- PhRII, , quales ſunt: I. REI INTERITVS, de quo nota a regulam: Debitor ſpeciei liberatur ca/ hali eius interitu. Ergo praeſupponitur: 1) vt ſpecies debeatur, quia genus Ee 4 et 44% LII. III. TrT. XXX. et quantitas non perire videntur; 2) vt haec ſpecies caſu interierit. Fur tamen et violentus poſſieſſor non liberatur a). II. MVyTVVS DISSENSVS qui eſt mutua paci- ſcentium declaratio de contrabtu conſenſuali tollendo. Ez tamen re adhuc integra fieri debet b). III. ACCEPTILATIO, quae eſt altus quo imerro- gatione debitorir et congrua reſponſione creditoris obli- gatio ſtipulationis diſſoluitur. Pertinet huc quoque ſtipulatio Aquiliana c). a) l. 23. 49. pr. W. de V. O. I. vlt. F. de cond. furt. 1. §. 34. l. pen. F. de vi et vi awm. IO. BAIH. WERNHE- RI diſſ. de exceptione caſualis interitus Vit. 1702. by §. 4. I. b. t. PVFFEND. obſ. iur. vn. T. I. obſ. 41. c) F. I. 2. I. eod. MAIANS. ad fragm. 30. Ver. Ictor. T. II. in vita C Aquilii Gall. p. 120. §. 639. Quomodo exceptione zollatur obligatio? Ad exceptiones, quarum ope ſoluitur obliga- tio, pertinet v. g. I. Exceptio RESTITVTIONIS IN INTE- GRVM. Eſt autem reſtitutio in integrum reſciſio negotii iure ſtrilto validi pronter acquitatem a Praetore ada. Flinc ad eam requiritur: 1) negotium iure ſtricto validum, et 2) ſpecialis aequitatis cauſa, qua- lis eſt dolus, vis, metus, minor aetas et abſentia; 3) edictum Praetoris. Plura in Pandectis. II. Exceptio NON NVMERATAE PECVNIAE de qua dictum §. 577. . III. 1 ekeren tor iud ſolutus ſackici⸗ peries lellor pati⸗ . Ea merro. obli. luoqne .1 4 .. MNH. . 5 obl 41. er. Iher. 6 dn lentia; I PDE QVIAVS MoODIS TOLLITVR OFIIGATTIO. 441 III. Exceptio IVRISIVRANDI, quando debitor, deferente creditore, iurauit, ſe nihil debere. IV. Exceptio REI IVDICATAE, quando debi- tor iudicis, quae in rem iudicatam abiit, ſententia ab- ſolutus eit. Sed haec exempli cauſa retuliſſe ſufficiat. ef. pr. §. I. — §. L de excepz. Cet. vid. LAVTERBACII. diff. de modis, quib. zoll. oblig. in Diſſ. P. II. BODOERVS de mod, qu. obl. toll. in Eius diſſ. — LIBER QVARTVsS. TITVLVS I. Dr OBBLIGATIONIBVS QVAE EXx DELICTO NASCVNTVR. §. 640. Conne Xio. Cm ſit expoſitum ſuperiore libro de obligationi- Z bus ex faco licito, ſequitur, vt de obligationibus ex maleſicio diſpiciamus. §. 641. Malefcium guid? Sed diſtingui debet factum ILLICITVMet MA- LEFICIVM. IIlud eſt omne fablum legibus contra- rium. Hoc autem eſt fabtum legi ?'OENALIcontrarium. Malefcium quotuplex? Lex poenalis reſpicit vel ſalutem publicam, vel priuatam. Hinc maleficium eſt vel CRIMEN vel DELICTVM. IIIud eſt factum contra ſalutem PVBLI- CAM perpetratum, quod que propterea poena publica punitur. Hoc eſt faltum contra ſalutem PRIVATI commiſſum, qnodque propterea ſatis factione priuata punitur, . Nota: H N ett, Note: imn clime guitn Aeli lege gef men 0 NAhly Der ea enim Nota: LAV Vol, Mi I. Perpetra Nalem j ſrimur, I. m, r DE OBLIGATIONIBVS. 443 = Nota: in ſenſu lazo delictum eſt genus, et comprehendit ſimul crimna, I. 12. 2. F. de leg. Sed in ſenſu proprio crimen et delictam eo, quo diximus, modo diſtin- guitur l. 2. §. 8. C. de Vert. iure enucl. l. 17. §. 2„5. F. de Aedit. edicto- §. 643. 010 Crimen quotuplex? Crimen punitur vel posna ordinaria, i. e. certa lege definita; vel poena extraordinaria. Si prius, cri- mDaen ORDINARIVM; ſin poſterius, EXNTRAORD. NARIVM dicitur. . §. 644. tioni⸗ D De delictis. ibuus Delicti in ſpecie ſic dicti nulla eſt diuiſio. De ea enim, qua vel vera vel quaſi talia dicuntur, infra. Nota: Solent tamen delicta in publica et priuata diuidere, 5 LAVTERBACH. difl, de del. priv. in difl. Tubing. Vol. II. ntu. §. 645. arin. Diuiſiones maleficiorum. Maleficium diuiditur: I. Ratione modi, quo perpetratur. Poteſt enim „vl1 Perpetrari: vel omittendo. Hinc delictum OMlISSIO- vel Is eſt, quando non facimus, quod propter legern poe- 7PLI. nalem fatere debemur; et COMMISSIONIS, quando ublitg Jacimus, quod lex poenalis prohibtt a)). VAII ilate II. Vel ex dolo, vel ex negligentia et imprudentia. Hinc, quoad animum, DOOSVM eſt, quod dolo; Nota: et 444 LIE. IV. TIT. I. et CvLPOSVM, quod imprudentia et negligentia perpetratur 5). III. Reſpectu perſonarum, a quibus perpetratur, in COMMVNE et PROPRIVM, prout vel ab omnibus, vel a certis hominibus perpetrari poteſt &). IV. Intuitu poenae, quae vel capitalis eſt vel non. Hinc delidtum CAPITALE eſt, cuius poena eſt MORS aut naturalic aut ciuilivx. NON CAPITALE, cuius poena eſt aut coercitio cotporit, aut mulbta O). a) Exempla ſunt in l. 45. pr. F. ad L. Aquil. l. 2. pr. F. de nox. act. I. 2. ff. ad L. Pompei. de parric. Add. Con- fult. FVy NKLERI diſſ. de crimine omiſj. Lipſ. 1776. III. PVETTMANNI aduerſar. L. II. c. 31. b) l. 1. I. de vi bon. rapt.I. 3. G. z2. F. de iniur. I. . 11. F. de incend. c) I. 2. pr. 3. F. de re Milit. d) F. 2. I. de publ. iud. 1. 103. de V. §. §. 646. Qui delidti capaces lint? Cum vero omnis actio, quam poena aut prae- mium ſequitur, eiusmodi eſſe debeat, quae poſſit im putari, facile patet, non eſſe delitorum capaces, dor- mienter, furioſos, infantes et impuberes, niſi proximi ſint pubertati a). Prodigus, quia non caret ratio- nis viu, omnino puniri poteſt. Ebrios vero et ira- tos mitius puniendos eſſe, ſunt, qui ſtatuant ⁵). a) §. pen. I. h. h. t. l. 23. §. 2. F. de Aedil. edict. . 12. F. ad L. Corn. de ſicar. l. 22. f. ad DE. Corn. de Ffalſ. I. I. §. 3. f. de adquir. poſſ. by cf. AN T. MATTHAEVS de cnimin. Proleg. c. 2. WESTPHALS Abbandl. von rechtl. Beurtheil. der im Zorn unternommenen. Handl. c. 2, Halae 1784. 4. §. 647. lam 1) kurum FVE obietun Obieclum et furtum eſſe dieitu N et luni enn, IL Rk bon imo et ibe ſſii iunis, tur 9) II. vel nuſinr h Aente Aligui crinmen EN UI. CON Ulie gui ulit, non rrecati, eed fopina 4 Wente vel Wminn tneit ſe Kalgin entis ratur, nihun t vel na ALD tpree. hſitin⸗ 8, Alln⸗ roximni rtio⸗ et ira⸗ 12. f. li. . 1. HAEVS Vdl. n andhl.e. DE DELICTIS. 445 F. 647. Continuarzio. Iam tranſeamus ad delicta priuata, qualia ſunt 1) furtum 2) rapina 3) damnum datum 4) iniuriae. §. 648. Furtum quid? FVRTVM in genere eſt aclur, quo alicui invito obiettum quoddam clam et lucri cauſa aufertur. Quod obiectum cum ſit vel res vel poſſeſſio, vel vſur, ideo et furtum vel REI vel POSSESSIONIS, vel VSVS eſſe dicitur. §. 649. De furto rei. A) Furtum REI eſt contrektatio rei alienaz clam et luori cauſa inuiko domino falza. Ergo requiritur: I. RES. Poſſunt vero omnes res mobiles furto auferri, imo et liberi, ſervi et ancillae, non vero homines Jui iuris, quippe in quibus crimen plagii committi- tur a). II. Res ALIENA; adeoque: 1) rei propriae vel nullius furtum non datur, 2) ſi ex hereditate ja- cente aliquid aufertur, non furtum proprium, ſed crimen EXPILATAE HEREDITATIS committiturb). III. CONTRECTATIO, quae eſt amotio rei a loco. Hinc, qui nondum eontrectauit, i. e. nihil adhuc ab- ſtulit, non eſt fur c). IV. Vt CLAM facta ſit con- trectatio, hinc, ſi quis vim adhibuit, non furtum, ſed rapina eſt d). V. Vt ANIMVS LVCRANDI ad- ſit; hinc, qui calumniae cauſa vel Jumma neceitate vrgente vel ex alio fine aufert, fur non eſt 2. VI. Vt dominus rei non conſentialt. Hinc, licet quis Putauerit, ſe invito domino contrectare, ſed is poſt- ea conſentiat, furtum non fit ). ) Ne 446 LiB. IV. Trr. I. a) §. 9. I. h. t. l. 24. H. 13. J. 38. §. 2. F. de furt. l. I. 6. H. 2. ff. ad L. Fab. de plag. b) tit. f. de expil. hered. c) IJ. 27. H. 7. f. de furt. l. 7. fF. de extraord. crim. I. I. G. 2. F. de effiract. BRISSON. de V. & ſub voce con- trectare. MARKARTI prohab. rec. lect. part. I. p. 129. III. PVETTMANNI diſſ. de directariis, Lipfſ. 1784. d) tit ſeg. de rep. e) l. 39. pr. 53. pr. ff. de furt. I. 41. §. 1. ff. ad L. Aquil. l. 3. H. 15. . de adqu. poſſ. AVG. LVDW. SCHOTTII diſſ. de furto ex neceſſit. Tub. 1772 f) §. 5. T. b. t. §. 650. Furtum rei quotuplex? Sunt autem furti rei variae diuiſiones. Etenim: I. Ratione temporis eſt vel NOCTVRNVM, vel DIVRNVM. Si illud, fur occidi poteſt, ſi clamor oc- cidentis praeceſſerit. Sin hoc, fur non poteſt eccidi, niſi ſe telo defendat a): II. Reſpectu modi, aliud eſt 1) MNIFESTVM, quum fur in ipſo furto, antequam eo peruenerit, uo rem furtiuam deferre deſtinauerat, adclamando vel occurrendo deprehenditur. Idque 'uadruplo pu- niebatur. Aliud eſt 2) NEC MANIFESTVM quum fur hoc modo non deprehenditur. Eius poena eſt duplum b). Aliud 3) per LANCEM ET LICIVM CONCEPTVM, quando res furtiua per lancem et licium quaeſita apud aliquem, qui, licet fur ipſe non ſit, tamen furti conſeius eſt, inuenitur &α?. Aliud 4) OBLATVM, quum res furtiua alicui ignoranti oblata, apud eum inuenitur. Aliud 5) PROHIBI- TVM, quum quis rem furtiuam quaerere volentem coram teſtibus prohibuerit. Aliud denique 6) NON EXHIBIPVM, quum quis rem furtiuam apud ſe in- ventam reſtituere recuſat d). a) l. V part. et lie. et in de en⸗ 25. jur. c. l. 6,2. Hod apud n cet, eellan eſt, prout vel magnn tium kuit, 3) committit juſte eim Pignus an ſ. 1o. / en re leni 1 1.6. hereg. Crin.. ce con⸗ . 129. 1794. urt. l. AVC. . Tab. enim: M rel 10700. eccidi, TVM, entrit, mando plopu⸗ uu 4 eſt CIVYNM em et ſe non Aliud oranti EIPl. entem NON Alein⸗ . DE OBLIGATIONIBVsS. 447 a) l. 54. §. 2. F. de furt. I. 4. S. 2. fF. ad L.' Aquil. CV- IAC. obſ. L. XIV. c. I5. et L. XIX. c. 12. IO. FLOR. RIVINI difſ. de iure vitae et nec. in furem noct. et diurn. Lipſ. 1740. b) §. 3. 5. I. b. z. l. 3. Sqq. F. de furt. CVIAC. obſ. L. XI. c. 38. MARKARTI prob. rec lect. part. I. p. 129. c) ALPINI epiſt. de furio per lanc. et lic. conc. in VAN DE WATERlI edit. Inſtit. p. 641. et in MEERM, theſ. T. VII. WIELINGII ſchediaſma de ead. re, Marb. I717. 8. AVERAN. interpr. L. I. c. 26. HEINECC. O'nt. ant. h. t. CANNEGIETER. obſ. iur. Rom. L. III. c. 20. VAN DE WATER obſ. L. II. c. I. WOLBERS in addiz. ad Petr. de Toullieu collect c. 2. d) §. 4. JI. b. z. g. 650. Vſus bodiernus. Hodie 1) furtum eſt delictum publicum 2) poe- na apud nos ſunt aliae. Sic v. g. actiones in duplum cet. ceſſant (vid. infra) et ipſa poena corporis varia eſt, prout furtum vel ſimplex, vel qualificatum, vel magnum, paruum, primum, ſecundum et ter- tium fuit. §K. 65 1. Furtum poſſeſionis quid? B) Sequitur furtum POSSESSIONIS, quod committitur a domino rei, quum rem ſuam alteri, iuſte eam poſſidenti, aufert v. g. ſi debitor creditori pignus aufert. J. I10. I. h. z. l. 12. F. 2. l. 19. §. 2. pen. l. 79. ff. de furt. H. 652. Furium vſus quid? C Furtum deniqne VSVS adeſt, quando quis re aliena ad vtendum ipfſi non conceſſa vtitur; vel, ſi 44⁸ LIB. IV. Trr. I. ſi conceſſa ſit, aliter vel longius vtitur; quam ex pa- „» g „è P o deberet. F. 6. L. b. z. 1. 40. 54. pr. 76. pr. fF. de furt. l. 32. §. 15. de adq. poſ. AVERAN. interpr. L. I. c. 28. — = .5 — TITVILVS II. DE VI BONORVYVM RAPTORVM. F. 653. . „ Rapina quid? lterum delictum priuatum eſt RAPINA, quae eſt rei alienae violenta ablatio luctri cauſa et dolo facta. Ex qua definitione patet 1) furtum et rapinam in eo differre quod illud ine vi, hoc vero cum vi com- mittatur a) 2) raptorem imul eſſe furem, hinc aduer- ſus eum locum quoque habere actiones, quae aduer- ſus furem; excepto edicto vi bonorum raptorum, quod in triplum datur b). 3) rei immobilis non dari rapinam ſed inuaſionem. Vnde inuaſor vel interdi cto vnde vi, vel ex lege lulia de vi publica vel priuata tenetur c) 4) a raptoribus differre graſatores, qui ferro inſtructi rapiunt, et latroner, qui ſimul occidunt ). a) I. 2. F. I. F. b. t. b) pr. H. 2. I. J. I. 2. §. 10. 2. V. b. t. cf. VAN DE WA TEROb: iur. Rom. L. I. CHRIST. WAECHTLERVS in actis erud. Lipf. de 1714. p. 374. c) l. 2. §. 1. F. h. t. d) l. 25. §. 10. 15. F. de poen. 9. 653 Cete cunm, nec poenue e Trin IVNR iurir N latum. BALDyI et An. thel. Homo ſui⸗ Anerit,i lt Hine AAv Drouif ado eggrelne pDE VI BONORVM RAFTOCORVM. §. 654. Vſus bodiernus. Ceterum hodie rapina aeque eſt deli tum publi- cum, nec locum habet actio in guadruplum, ſed aliae poenae criminales ſtatutae ſunt. ex Pa⸗. 18. de a ———,,ᷣꝑ—ꝑẽꝑ[ä —=omomrrerrr r rr1ðõð TITVLVS III. DE IL. E GE AQVILIA. §. 655. guue „ . 3. . on 4 lertium delitum priuatum eſt DAMNVMIN.- IVRIA DATVM; i. e. damnum ab homine SVI Apinam i . R iuris SI NE iuſta cauſa CORPORE et CORPORI il- .Auer. . latum. . H ver. . BALDVINI comm. ad L. Aguil. in HEIN. iuriſpr. Rom. uothd et Att. T. I. MENDOZA ad L. Azuil. in MEERNMANN. apinam theſ. Tom. II. NOODT. ad E. Aq. in Ej. opp- Vrdle i, . ure ) T g. 656. altructi Regquaiſitz a. . Ergo requiritur: I. Vt damnum inferens ſit homo ſui juris a). II. Vt nulla iuſta nocendi cauſa 1 f. adfuerit, i. e. vt damnum vel dolo vel culpa datum ENS.. ſit. Hinc 1) qui moderamine INCVLPATAE TV- TELAE vtitur, non tenetur, modo: &) iniuſta et im- Pprouiſa adgreſtio fuerit &) damnum irreparabile ex 4 aggreſſione ipfi imminuerit „) in continenti ſe defen- Ff derit 450% LIs. IV. Trr. III. derit ₰) nec aliud, ad ſe tuendum, remedium adfue- rit 5) 2) propter damnum caſuale nemo tenetur, i. e. ſi quis re licita, loco, tempore et modo licito vſus ſit). Sed 3) propter culpam, licet leuigimam, quae in com- mittendo, non in omittendo, conſiſtit, legi Agniliae locus eſt d). Porro, ſi in contraétu doloſe aut culpoſe verſatus ſit, a tione ordinaria e contrattu vtendumeſt e). III. Vt corpore corpori nocitum ſit, quamuis, ſi corpo- ri, ſed non corpore nocitum, actio vtilis; et ſi nec corpore nec corpori nocitumn, actio in factum com- petat ). a) Vit. de nox. adt. b) H. 2. I. I. 4. 5. Pr. . h. z. I. 3. fF. de iuſt. et iure. IIl. PVEITMANNI diſſ. de mod. inculp. zut. ad erat. Cic. Milon. C. IL. Lipf. 1783. c) §. 2. 144. 1. h. t. d) STRYCK Vs. mod. h. F. 14. e) BERGER. Oec. p. 584. de CANNGIESER. deciſ- Caſßſel. T. I. n. 91. f) H. vlt. I. b. t. Cf. THOMA- SII nov. Add. ad. HVBER. h. t. n. 7. g. 657. Primum L. Aquiliae caput. Ceterum tria potiſtimum fuerunt legis Aquiliae capita, quorum primo cautum, vt, qui SERVVM SERVAMue alienum alienamue QVADRVPEDEMue pe- cudem iniuria OCCIDERIT, is tantum domino aes dare damnas ſit, quanti id in eéo ANNO plurimi fuerit a). Ergo ad primum caput pertinebat 1) damnum occi- dendo datum 2) occiſio ſerui ſeruaeue quadrupeditue pe- cudis. Actio ex hoc capite dabatur domino (vel ei cuius intererat) aduerſus occidentem, (vel ſi plurer fue- rint, et ignoratur, cuius ictu res periit, aduerſus omnes) ad praeſtandum, quanti nonſolum res ipſa eo annolplurimi fuerit, ſed et quod eius occaſione ſi- mul amiſſum eſt ?). 4 dee Vla recen ratur. BVN 1. 4 1.0 Ter rel, pfoet alteni an RVMEN et, gu proxinit. Cet non loen recipit a capite al AA praelta din in eu tricum et 11. f. aAUlfue. tur, i. ſite). n com Aquiline ARVVM. 2Mue pe⸗ ger dart gerit a). um orti⸗ Minpe (vel ei uret fue⸗ querlus res inſ⸗ nſone l⸗ )1 DE LEGE ACILIAE. 45 1I a) l. 2. Pr. §. 2. l. 7. §. I. 2. F. h. r. b) §. 9. 10. JI. l. 21. §. 2. H. 10. l. 22. H. I. l. 23. Pr. H. 1. 2. 6. f. h. r. §. 658. Caput ſecundum. Secundum caput iam Iuſtiniani temporibus ex vſu receſſit, et, quid eo cautum fuerit, hodie igno- ratur. BYNKERSHI. obſ. L. I. c. I3. CHIFLETIVS de ſecundo cap. L. Aquil. in OTTON. theſ. T. V. HEIN. ynt. ant. h. t. CANNEGIETER. el;t ſ. iur. Rom. L. IV. c. 9. §. 659. Tertium caput. Tertio capite cautum erat, vt, ſi quie ALIAS res, practer hominem pecudemue, OCCIDERIT, vel N quis alteri damnum dederit VRENDO, FRANGENDO, RVMPENDOVE, i tantum aes domino damnas dare eſſet, quanti ea res fuerit in TRIGINTA DIEBVS proximit. l. 27. H. J. G. l. k. F. 660. Conſectaria. Ceterum ex his patet: 1) homine libero occiſo non locum fuiſſe legi Aquiliae, quia homo liber non recipit aeſtimationem 2) eo vero vulnerato ex tertio capite actionem legis Aquiliae vtilem inſtitui potuiſſe, ad praeſtandas operas ceſſantes et reſtituenda impen- dia, in curationem faéta, non vero ad doloris, cica- tricum et deformitatis aeſtimationem. l. 13. f.. h. 1. I. 3. F. ſi quadrup. I. vle. F de effus. Ff 2 §. 661. LIn. IV. Txr. III. §H. 66 1. Aliud caput. Aliud caput et hoc fuit, vt lir inſiciando creſceret, i. e. vt laedens damnum doloſe negans duplo punire- tur, 1. 2. §. I. J. h. f. H. 662. Wus bodiernus. Hodie 1) aeſtimatur res, quanti tempore damni dati fuit; 2) occiſio hominis culpeſa imprimis Wehrigel- do punitur 3) vulneratio hominis ex aliis Principiis diiudicatur; 4) lis inficiando non creſcit. THOMASII diff. Laraus L. Aquile derracta in diſſ. Vol. II. L TITVLVS IV. DE 1 N I V R I I S. F. 663. Iniuria quid? VItimum delictum priuatum eſt INIVRIA, quae hoc loco dicitur, quod in alterius contumeliam do- loſe dirigitur. . Nota: Alias iniuria dicitur, 1) omne, quod ſmne iure fit; 2) iniquitas et iniuſtitia pr. I. h. z. LAVTERBACH diſſ de iniur. in difſſ Tubing. Vol. II. GOEDDAEVS de iniur. Marb. 1594. §. 664. l dolun ſer dieztur an Hinc: 1) eimn imin impubes habetur, non habil 4)giß candi, ne mum cor De (gller Iubiectum 4) 1 . bat an F.¹ 1 5. Uniun 1 Quo⸗ 4(d prioren Ad polteri II. Quo⸗ Dll. riontif et Arr kenn ſeent unire. nni dati Alrigtl. incipiis Vol. II. A F , uas iamn do⸗ ſcne iuft RBACH DAEVS DE INIVRIIS. 453 H. 664. De animo iniuriandi. Ex qua definitione patet, ad iniuriam requiri dolum ſeu ANIMVM INIVRIANDI, i. e. vt aliquid dicatur aut fiat eo fine, vt alicui contemtus oriatur a) Hinc: 1I) qui in genere doli capax non eſt, pati qui- dem iniuriam, ſed non facere poteſt, v. g. furioſus, impubes, rel. ⁵) 2) qui quidem in genere doli capax habetur, ſed in hoc actu ſpeciali animum iniuriandi non habuit, non committit iniuriam, quo pertinet: αι%) qui per iocum aliquid fecit, modo habuerit ius io- candi, nec fines ioci licitos egreſſus ſit c) ₰) qui ani- mum corrigendi habuit, licet fines egreſſus ſit, quip- pe qui ex L. Aquilia tenetur d) „) qui, hominem ſibi ſubiectum percuſſurus, alium ex improuiſo percuſſite). 7 a) l. 33. F.. I. S§. C. h. zt. LVDER. MENKEN. diſſ. de pro. bat. animi inferendi iniur. Lipſ. 1685. b) b. 3. J. z. F. b. z. c) l. 3. §. 3. F. eod. d) I. 15. §. 35. Ff. h- 7. lI. 5. §. 3. F. ad L. Aquile e) l. 3. F. 4. l. 4. J. h. z.- §. 665. Iniuria quotuplex? Iniuria eſt: I. Quoad modum, vel VERBALIS vel REALIS a). Ad priorem pertinet conuicium et libellus famoſus b). Ad poſteriorem picétura contumelioſa et verbera e). II. Quoad gradum, vel ATROX vel LEVIS, ſeu SIMPLEX. Atrocitas diiudicatur: 1) ex perſona in- iuriantis et iniuriati 2) ex qualitate facti 3) ex oco et 4) ex tempore d). Ff 3 uI. 454 LIs. IV. TIr. II. MI. Ratiene iniuriati vel DIRECTA vel INDIRE. CTA, prout vel mihi ipſi, vel perſonae, mecum con- iunbéae, iniuria illata eſte). et mandato iniuria commiſſa eſt . 2) H. 7. I. I. I. §. I. h. . b) 1. 5. §. 9. F. eod. I. vn. C. de Jam. lib. HERM. CANNGIESSEKR. obſ. iur. R. L. II. c. 9. de voce convic. vid. CHRISTII noOCct. acad. ſpec. I. FR. BALDVINVS de lib. Ffam. in HEIN. iuriſpr. Rom. er Att. T. I. c) BRVNGCVELLVS de pic. contum. Ienae 1733. 4. d) HF. 9. J. 1. . S. 7. S. l: 5. 9. F. h. t. e) §. 2. I. . 2. l. u. G. F. l. I. H. 3. er vlt. l. . 1. 1a. pr. §. 3. F. b. F. 666. Remedia iuris propter iuiurias. Dantur propter iniurias remedia tam iudicialia iterum vel ciuiles ſunt, vel criminales; ad haec retorſio iniuriarum. Hinc nota: I. ARio CIVILIS iniuriarum eſt duplex, vel praetoria ſeu AESTIMATORIA, vel actio ex lege per alium iniuriam fecerit, ad id, quanti ablor iniu- riam aeſtimauerit. Ea annalit eſta). Poſterior datur vi introita eſt, ad id, quanti aeque actor iniuriam ae- ſtimauerit. Ea perpetua eſt. IV. Reſpectu iniuriantig, vel MEDIATA vel IMMEDIATA, prout vel ab eo inſo, vel eius iuſſu 5§. 35. Jq. I. I9.. . 4. 5. l. 41. F. b. 2. f) §. 1I1. JI. 1.. quam extraiudicialia. Ad illa pertinent altiones, qugee MAS CORNELIA de iniuriis. Prior datur iniuriato quo- cunque modo, aduerſus iniuriantem, ſiue ipſe ſine Hodie ſi quis vel verberatus, vel pulſatus, vel eius domus II. I1. nniter nto, pu veram p ſeribitur NAhIaA, awaitrari II. juriatus iniurin, 9§ (eſt Pneleript 4)4) mor. Cotefata 3) Kol gue locus idn eprer DINr. mcon. 4 vel n.C.de . L. I. ſpecll. t. Ron. cONth. 19, f. Nr . 11. Lcltigin l guae rtorſ ler vel ex lege 1to 940 le ſine r init ot datuce domus DE INIVRIIS. 455 II. Actio CRIMINALIS itidem duplex eſt. Pri- ma iterum ex lege CORNELIA, quae datur verbe- rato, pulſato, vel cuius domus vi introita eſt, ad poenam publicam infligendam. Ea viginti annis prae- ſcribitur ⅛). Altera actio criminalis EXxTRAORDI. NARIA, quae datur iniuriato cuicungue, ad poenam arbitrariam infligendam &). III. RETORSIO INIVRIAE eſt actus, quo in- iuriatus in iuriantem in continenti eadem afficit verbali iniuria, qua ipſe vſus erat. a) §. 7. cr II. I. J. II. pr. §. 3. F. I. z. C. b. . b) §. §. I. J. J. pr. 9. I. J. 537. 9. I. J. 4. r. c) §. I0. I. l. vlt. F. b. r. Quando ceſſent bae actiones? Ceſſant tamen hae actiones: 1) retorfione 2) praeſcriptione 3) remiſſione ſiue expreſſa ſiue tacita a) 4) mortetum iniuriantis cum iniuriati, niſi lir iam conttſtata ſit b). a) §. vlt. I. I. 2. §. I. F. h. 1z. l. 17. §. I. F. de pact. b) .’ èI. I. de perp. act. l. 13. Pr. F. h. z. Cet. vid. IHO. MASII obſeruatt. de act. iniur. in Ei. difl. vol. III. §. 668. Vſus bodiernus Hodie 1) retorſioni et aeſtimatoriae a ctioni non vbi- que locus eſt 2) dantur alia remedia, veluti recanta- tio, deprecatio et honoris declaratio. Ff 4 TITV. THIHTVLVS V. . DE OBLIGATIONIBVS QVAE QVASI EEK DELICTO NASCVNTVR. §. 669. Conneio. H'denus de obligationibus vere ex delitis or- tis; ſequuntur, quae quaſi ex delictis naſci di- cuntur. §. 670. Obligatio quaſi ex delicto quid? OBLIGATIO QVASI EXx DELICTO eſft, qua quit Zenetur ad damni, cui faéto illicito occaſionem dedit, re- parationem, licet animum nocendi non habuerit. Ita plerumque cf. WESTENBERG. de cauſ. oblig. difſ. II. THOMASII ſchol. ad HVBER. prael. h. t. §. 67 1. Exempla obligationum quaſi ex delictis. Quaſi ex delicto obligatur I. iudex, LITEM SVAM FACIENS, i. e. male iudicans ex imprudentiqa. Quod ſi enim dolo id fecerit, ex vero potius delicto tenetur ad litis azſtimationem, et infamia ac remotione ab offcio punitur a), Sin ex imprudentia maleliudicauerit, te- netur achione in faétum ad poenam arbitrariam b), quae que ethe Fellane o I. 54: 1) in rekundene ſi vulneral IIl. habet il alicvi noe verlus en re0s alte IV. ſi fam eum, ſi quaſ M VI. dederit ) l. dhr ek. iar 4 A i, 9 1. 7. PVTT EX is or. lei di. ln glit lit re- Gifh I. VAM DE OBLIGATIONIEVS. 457 quae et hodienum obtinere videtur, licet grauatus ap⸗ pellare potuiſſet &. II. Habitator aedium ob DEIECTA et EFFPV- SA: 1) in L. Aureos, ſi homoò liber occiſur, vel ad refundendum ſoſtrutn, impenſas et id quod intereſt, ſi vulneratus ſit 2) ad duplum, ſi damnum azſtimabile ſit. III. Is, qui aliquid SVSPENSVMet POSITVMI habet ſupra locum, quo vulgo iter fit, cuius caſu alicui noceri poſſit, vel iam nocitum ſit. Datur ad- verſus eum actio popularis IN FACTVMad decem au- reos actori ſoluendos &). IV. NAVTAE, CAVPONES, STABVI⸗ARII, ſi famuli eorum damnum rebus viatorum dederint; cum, ſi ab extraneo damnum datum ſit, obligentur quaſi Ex CONTRACTVZ). V. Qui miſericordia intempeſtiua alteri nocuit ⁵). VI. Qui CONNIVENDO occaſionem damno dederit, quod impedire et poterat, et debebat g). a) lJ. vlt. C. de poen. iud. qui male iud. b) Pr. I. h. t. cf. tam. IANVS A COSTA in prael. iur. civ. p. 101. c) ZIEGLER. dicaſtice concl. 45. §. 5. d) tit. f. de 16, qui effud. e A tit. F. nautae, caup. ſtab. †) 7. pr. f. depoſ. g) l. 45. pr. f. ad L. Aquil. III. 35 TTMANNI diff. de crim. conniuentiae Lipſ. 1781. orrrrrrtrtt!!! TITVLVS VI. DE A C T I ON I B V S. C n 2 e x o. §. 672. aec de duobus iuris obiectis, nimirum de per- ſonis et rebus. Sequitur de tertio i. e. de a ctionibus, tractatio. 9. 673. 4Actio qà ui d? ACTIO eſt hoc loco medium legitimum, iura ſua in iuditio Perſequendi. Alias enim actio quoque pro iure agendi ſumitur. BACHOVII tr. de action. Frf. 1623. 4. GABR. MVDAEVS ad b. t. I. Frf. 1686. f. DONELLVS ad h. t. Lugd. 1630. 8. BOECKELMANNI æxercitt. de act. VItrai. 1695. 8. SCHACHERI collegium pract. c. not. MXYLII et BARTHII Lipfſ. 1725. 4. STRYCKlII tr. de action. for. inueſtig. et caute eligend. per HOMMELIVM V. C. Vit. 1769. 4. BOEHMERI doctr. de act. Halae 1765. 8. CARRACH. adnott. ad Boebmer. Halae 1775. MEN- KENII introduct. in doctr. de act. cura MADIEHNI Ha- lae 1769. S. SCHMIDTS pract. Lebrb. v. gericbtl. Klag. u. Einreden. Ienae 1778: 8. F. 674. vel VTII 40 fundame ciale III. V. Pro- tus adhe l. vel ler interpri, 4 inftitnunt beint 0 5). Praktori 0 ex intern ex euit 5) n. le⸗ r. en §. cu CTA Alio 1 MWCE – de per. 1. e, s lura ſua gue pro VDAEVS t. Lugd. 3. Vlrrei, 1. MIII de actiof⸗ LIVMV. lie 1765. F. MEN- NI Hr. hrl. Klag. t DE ACTIONIEBVS. §. 674. Diuiſienes actionum. Asdtionum variae dantur diuiſiones: I. Quoad fundamentum generale II. Quoad fſundamentum ſpe- ciale III. Ratione ſpecialis finis IV. Reſpectu obiecti V. Propter praeſcriptionem et VI. Ratione tranſi- tus adheredes. F. 675. Prima diuiſio. D I. Fundamentum actionum GENERALE! eſt vel lex ciuilis vel edidtum Praztoris, vel reſponſa et interpretationes prudentum. Hinc-: A) Actiones CIVILES ſunt, quae e lege ciuili inſtituuntur, quae quidem, ſi ſpeciale nomen non ha- beant, CONDICTIONES EXx LEGE dicuntur a). B) Actiones PRAETORIAE ſunt, quae ex diéo Praetoris competunt. Eae annales ſunt b). C) A Riones a prudentibue introductae dicuntur vel VTILES vel actiones IN FACTVM. IIlae, quae ex interpretatione legis ciuilis extenſiua c); hae, quae ex atquitate a prudentibus introduétae ſunt 4). a] tit. ff. de condict. ex lege WESTENBERG. de cauſ. oblig. difſ. IV. b) F. 3. I. b. z. C. F. HOMMELII or. cur actiones praet. annal. ſint. in Opuſc. Lipſ. 1785. 8. cura ROESIGII V. C. c) Vnde actiones DIRE- CTAE dicuntur, quae ex ipfs legum verbis oriuntur. Alio ſenfu actio DIRECTA dicitur, quae poſt ceſſio- nem; VTILIS, quae anze eam competit I. z26. ff. de pact. I. §. C. de bered. vend. Deinde quoque actiones DI- RECTAE dicuntur, quae ex ipa contradtuum natura naſcun- 60 LIB. IV. TIT. VI. naſcuntur, quibus opponuntur CONTRARIAE. d) MEISTER. de act. in fact. in Opuſc. AEG. HORTEN- SIVS ad tit. f. de praeſcr. verb. Frf. 1604. 4. WE- STENBERG. de cauſ. oblig. diffſ. V. §. 676. Secunda diviſio. II. Fundamentum SPECIALE actionum eſt vel jus PERSONARVM, vel ius RERVM, hocque vel ius IN RE vel ius AD REM, vel VTRVMGCVE ſimul. Hinc dantur actiones praeiudiciales, reales, perſo- nales et mixtae. A) PRAEIVDICIALES ſunt, quae dantur pro- pter ſtatum perſonalem. Eae iterum vel adfirmatiuat ſeu eonfeſſoriae, vel negatiuae ſeu negatoriae dicuntur. Illae, quibus ablor adfirmat, bi ius in perſonam alte- rius competere; Hae vero, quibus allor negat, alteri comptere ius in perſonam. B) REALES, ſeu VINDICATIONEsS in genere, ſunt actiones ex iure IN RE competentes. Cum vero ius in re aduerſus quzmeunque exerceri poſſit (§. 194). et variae dentur iuris in re ſpecies (H. 195.) ſequitur: 1) acliones reales in regula aduerſus tertium quem- cunque poſſeſſorem, ſiue vere ſiue fiſe poſſideat, (§. /96) inſtitui poſſe a); 2) eum, qui ipſe poſſidet, non poſſe actione reali vti, niſi vnico caſu b) 3) eum, qui ex lure in re agere poteſt, non debere vti actione perſonali, excepta condictione furtiua e) 4) actiones reales non dari aduerſus heredes, niſi poſideant 5) tot dari actiones reales ipeciales, quot ſunt iuris ipfſius in re ſpecies &)]. a) Sunt 4) Au eifl. PII toria 01 L.b. gica ai⸗ ali⸗ Prio K! TN et V. bus 01 7 genere, Quum ve erinitr. immechat⸗ ſequitur: verſus gue litey oblig nes IN R eſſe gunli⸗ DlATAS, 3) CE. 4 1666. DB ACTIONIBVS. 46 1 HKM 4) Sunt enim exceptiones cf. OELZE diſſ: de adkion. real. W. adv. tertium non comper. Ienae I769. LAVTERBACH- W diſſ. de act. real, in difl. Tubing. Vol. IJ. b) Sed quis ille ſit, diſputatur. Plerique auctoritate THEO- PHILI paraphr. §. 2. I. b. z. intelligunz actionem nega- toriam cf. quos allegauit HOEPFNER. ad Inſt. §. 1095. OTTO ad §. 2. b. t. VINN. et HEIN. ibr/d. c) §. 14. I. h. t. % Hinc I. Ex DOMINIO datur 1) rei vin- ſ vel dicatio 2) actio negatoria 3) actio knium regundorum 4) . actio communi diuidundo 5) adio Jamiliae erciſeundae 6) el ius actio publiciana vindicatoria 7) actio Publiciana reſorſſoria. ſimu. Priores quinque ſunt ciuiles; reliquae Praetoriae. II. Perlo⸗ Ex SERVITVTE: adctio confeſſoria III. Ex HEREDI- TATE: hereditatis petitio, tum ciuilis cum praetoria, et querela inoſſicioſit. IV. Ex PIGNORE: 1) actio ſer- viana 2) actio quaſi ſeruiana ſeu bypothbecaria. De qui- . pro. bus omnibus in latioribus Pandectarum libris. atiuae untur. 1 oHtt. .. 677. altei Continnatio. Actiones perſonales. C) PERSONALES, ſeu CONDICTIONES in genere, ſunt actiones ex iure AD REM competentes. enerte, Quum vero ius ad rem ſupponat certam perſonam ero ſpecialiter obligatam, haecque ſpecialis obligatio vel 194). immediate ex legibus vel mediante fabto oriatur (H. 49 3) Uitur: ſequitur: 1) actiones perſonales in regula non ad- uen. verſus quemcunque, ſed contra ſolam Perſonam Wpecia- t, (8 iiter obligatam poſſe inſtitui; modo exceperis actio- t non nes IN REM SCRIPTAS a) 2) actiones perſonales m,gu eſſe duplicis generis, vel IMMEDIATAS vel ME- Nione DIATAS. .= tiones . F. : , a) GE. AD. STRVV. difſſ. de act. in rem ſeript. Ienae 0 1666. iplus 3) Sunt §. 678. 462 LIB. IV. TrT. VI. §. 678. Cominuatio. Actiones pPerſonales immediatae et mediatae Aciones perſonales IMMEDIATAE ſunt, quae ex ueguitate legibus confirmata inſtitui pobſunt. v. g. acliones ex obligatione quaſi ex contrattu v. g. actio negotiorum geſtorum, tutelae, cet. §. 617.) Praete- rea huc pertinent a ſtio ad exhibendum, reſtitutiones in integrum, aliaeque, quae copioſe in Pandectis ex- plicantur. Actiones perſonales MEDIATAE ſunt, quae ex fabto obligatorio oriuntur. Quod cum vel conuentio ſit, vel delidum; illa vel contralttus vel pabtum; con- tra Qus vel nominatus vel innominatus; vel realis, vel verbalis; vel conſenſualis, vel litteralis; pactum denique vel nudum vel non nudum, hocque vel le- gitimum, vel praetorium, vel adiectam (F. 509. Sq ) Sequitur, plures eſſe actionum perſonalium media- tarum ſpecies, de quibus nota: I. Ex contra ibus NOMINATIS realibus, et in ſpecie A) ex MVTVO datur: condictio terti, vel ablio ex mutuo (S. 531) B) ex COMMODATO: actio commodati direéta et contraria §. 5 34. C) ex DEPOSI- TO: actio depoſiti direkta et contraria (J. 5§53 8.) D) ex PIGNORE: actio vignoratitia direlta et contraria §. 541. II. Ex contractu VERBALIE: actio ex ſtpulatu certi vel incerti (F. 544.). III. Ex contractu CHIROGRAPHARIO: con- dibtio ex chirographo (§. 579.) IV. V. uldenm: et 00NWV 9) 0 jtrinque 10lio pro mandati V. INFANC luntario: tit ei gl quo iurt in contine tracku n ck⸗ CNINN t, Auae y. 9. atlio Praete. tutioner is er. Iule er Dnuentid 1; con-⸗ lrelg; Pidhum e vel le 99, 8) media- bus, et ti, vel I: io EPOSI- Der ontraria ipulatu 0: ℳ. PE ACTIONIBVS. 463 IV. Ex contraétibus CONSENSVALIBVS, et quidem: A) ex EMTIONE VENDITIONE: actio emti et actio venditi (§. 598.) B) Ex LOCATIONE CONDVCTIONE: actio locati, et actio condukßli (§. 596.) C) Ex EMPHYTEVSI: actio emphijteuticaria, vtrinque direlta (§. 602.) D) Ex SOCIETATE: actio pro ſocio (§. 609.) E) Ex MANDATO: actie mandati direlta et contraria (§. 614). V. Ex contractu INNOMINATO datur actio IN FACTVM PRAESCRIPTIS VERBIS a). VI. Ex pacto NVDO iure Romano nulla datur actio, ſed hodie competit CONDICTIO EX MO- RIBVS. VII. Ex pacto NON NVDO LEGITIMO ori- tur condilkio ex lege; ex PRAETORIO et quidem ex hypotheta: actiof Seruiana et quaſi ſeruiana; ex conſti- tuto: actio de conſtituta pecunia h); ex iureiurando vo- luntario: aétio in fabltum ex iurziurando, quae compe- tit ei, qui iurauit, ſibi debere, ad praeſtandum, de quo iuratum eſt. )] Ex pacto contractui bonae Fidei in continenti adiecto: eadem actio, quae ex ipſo con- tractu, naſcitur (F. 515). a) BRISSON, de form. L. V. MERILL. obſ. L. VIII. e⸗ MEISTER I. c. b) GVNDLINGIANA b. XX. ec) CVIAC. Obſ. XXII. 7. §. 679. Subdiuiſio actionum ex contractibus. Aciones ex contractibus porro ſunt vel STRI- CTI IVRIS Vel BONAE FIDEI. IIlae ſunt, in qui- bus 464 pus iudex ſtribte ſecundum verba contrabtus iudicare de- bet; hae vero, in quibur iudex ex azquo et bono feum condemnare poteſt. .2§. I. P. f. vbi quoque extat actionum bonae fidei ca- talogus, in quo tamen non omnes contineri videntur cf. WALCHad HOPP. h. t. §. 28. BACHOV. de act. diſp. VI. theſ. XI. — 25. BOEHMER. de acdt. ſect. I. c. 3. H. 19. Sdd. OTTO ad §. 28. h. t. §. 680. Actiones arbitrariae quae? Ab his differunt actiones arbitrariae i. e. in quibus geuy, qui arbitrio iudicis non ſatitfecit, grauius conde- mnatur. Quo pertinent actiones reales, excepta he- reditatis petitione, actio ad exhibendum, de dolo, LIE. IV. TrIT. VI. uod inetus cauſa, aliaeque §. 31. I. h. t. ibique VINN. §. 681. Vſus hbodiernus. Hodie diſtin Rio in actiones ſtricli iuris, bonae Kdei, et arbitrarias inutilis eſſe videtur. cf. BOEHIMER. Sect. I. c. 3. §. 19. GVNDLING. de vſu pract. diſt. act. h. f. er. ſr. iur. in Exerc. acad. TI. I. STRXYCK. V mod. tit. de O. et A. §. 682. Actiones ex delictis. Sequuntur acliones ex delictis priuatis et ordi- nariis. lam obſerua: IJI. Ex FVRTO datur: condiétio furtiua et abtio jurti (J. 650) II. Ex RAPINA: actio bonorum vi ra- . Ptorum ptorun INIVNI Er NIN 1) eral oMrupto in Pande dantur: D in fe et miliae e finiun ſ. 0. II. 4 jus iun tum Ppro Fan Peti 1 voenar t fen et tment 1 Indibu 7 condti Poſtone tare c. 10 feum ſidei ea⸗ identur de act, 4 ſed. I. nguihut conce⸗ Pta he⸗ le Colo, bique bonme G. de ad. T. l. et ordi⸗ et alhio i CA. ptorun en — DE ACTIONIEVS. 465 ptorum, et actio furti (§. 650.) III. Ex DAMNO INIVRIA DATO: actio ex lege Aguilia (§. 657.) Ex INIVRIIS variae actiones. (FH. 666.) Praeterea 1) ex aliiz factis illicitis dantur actiones v. g. de albo corrupto, de calumniatoribus, pluresque, de quibus in Pandectis: 2) ex obligationibus quafß ex delicto dantur actiones IN FACTVM (S. 67 1.) §. 683. Continuatio. Actiones mixtae. D) Actiones MIXTAE ſunt, quae ſimul ex iure in re et ad rem naſcuntur; quo pertinet: 1) actio fa- miliae erciſcundaez 2) actio communi diuidundo 3) actio Flinium regundorum et 4) hereditatie petitio. §. 29. I. h. zt. BACHOV. de act. diſp. II. §. 7. OTTO ad §. 20. h. t. §. 684. Tertia diniſio. III. Ratione ſpeclalis finis actiones ſunt. A) Vel PETITORIAE, quando rem ipſam, vel ius ipſum petimus, vel ?POSSESSORIAE, quae tan- tum propter iuris reiue poſeſionem inſtituuntur. B) Vel REI PERSECVTORIAE, quibus rem no- Rram petimus; POENAE PERSECVTORIAE, quibus ad poenam infligendam agitur; et MIXTAE, quibus et rem et poenam ſimul perſequimur. Ad priorer per- tinent 1) actiones realer (§. 676.) 2) adtiones ex con- trabkibur, excepto depoſito miſerabili 3) ex deliéktie: condictio furtiua et actio rerum amotarum àa). Ad poſteriorer: pleraeque actiones ex deliktir. Ad vlti- Gg mar: 466 LIs. IV. TIT. VI. mar: 1) actio vi bonorum raptorum 2) a ctio L. Aqui- liae 2) actio contra eos, qui relibta & S. eccleſiis vel aliis: venerabilbus lotis legata vel fideicommiſſa dare di- ſtulerint, vsque adeo, vt etiam in iudicium voca- rentur. 2a) AYRERI difſ. de act. ex del. rei per ſec. K 685. . Quarta diuiſio. . IV. Ratione obiecti actiones ſunt vel VNIVER- SALES, vel SPECIALES. IIIae, quibus uniuerſitatem rerum; hae, quibus res ſingulares petimus. In illis non ſolam ſuccedit res in locum pretii et pretium in locum rei, ſed ſufficit quoque petitum generale. §. 686. Quinta diniſio. De diuiſione achionum quoad prazſeriptionem et tranſitum ad heredes infra Tit. XII. §. 687. Sexta diuniſio. Praeterea omnes actiones vel in SIMPLVM vel in DVPLVM, vel in TRIPLVM dantur vel in CVADRV- PLVM; vlterius autem nulla actio extenditur. Exempla talium actionum ipſe luſtinianus recenſuit S. 27. 4. I. h. t. Ceterum de vſu harum adtionum diſputatur. Alii eas admittunt, vid. SCHILTER ad P. Ex. 19. Thef. 74. BERGER. comment. de vſu action. tum rei perſecut. tum poenal. §. 40. LES. ſpec. 56. med. 2. STRYCR. v/. mod. ff. tit. de calumn. Alii eas reiiciunt. vid. STRVV. ad ff. Ex 7. §. 60. THOMASII diſſ. de vſu act. poenal. in in for. rux: G. Sant IIDVMe ſationen?/ Petentin, 4 tribus, ſoe promiſam. Pats, qun qui donis ſtorum, 6 36 gr. Nonm ſit vel re lucide erli Ayui. ii vel Are di. VvCc. IVER. ſtaten is non 1 Otun onemn et vel in ADRV. termpha 21 4. Alii eas cut. tuiß ich. 1,. STNVV. Cennl. in õ bE ACTIONIBVS. 467 in for. germ. C. 3. §. 13. in ej. diſſ. Vol I. CARPZOV. Prax. crim. ugen. 78. n. 8. 0T10 ad 9. II. K. 688. Septima diuiſio. Sunt denique actiones, quibus non ſemper 80- LIDVM perſequimur. Quod fit 1) propter compen- ſationem 2) in actione de peculio 3) ob beneficium com- petentiag, quod competit parentibus, patronis, fra- tribus, ſociis, coniugibus, ſoceris propter dotem Ppromiſſam, militibus, donatoribus, liberis emanci- Patis, qui a paterna hereditate abſtinuerunt, et iis qui bonis ceſſerunt, ratione bonorum poſtea adqui- ſitorum. 5. 36. 544. I. b. z. l. 6. 15. 49. Ff. de re iud. K. 689. De pluris petitione. Nonnumquam in actione PLVS petitur, quod fit vel re, vel tempore, vel loco, vel cauſa, quae di- lucide explicat Iuſtinianus §. 22. I. h. t. = e. —= — TITVLVS VYVII. QvOD CVM EO, QvVIIN ALIENA POTESTATE EST,. NEGOTIVM GESTVM ESSE DICITVR. §. 690. C n n e i o. H'e vſque de aclionibus ex facto proprio aduerſus nos competentibus. Sed dantur aliae, quae ex contractu alieno aduerſus nos inſtitui poſſunt, quae ADIECTITIAE QVALITATIS dicuntur, i. e. actiones e contrabtu ALIENO ezt SPECIALI CAVSA aduerſus nos competenter. Quae ſpecialis cauſa eſt: I. POTESTAS noſtra in contrahentem, ex qua aduerſus nos datur: I.) actio good iuſu 2) actio de peculio 3) actio tributoria. II. LEX PRAEPOSITIONIS, ex qua aduerſus praeponentem datur: 1) actio exercitoria 2) actio in- ſtitoria, prout contrahens vel negotiis maritimir vel terreſtribus praepoſitus fuit; ſiue in noſtra poteſtate, ſiue liber fuerit. . III. VERSIO IN REM, licet contrahens nec in po- teſtate noſtra, nec negotiis noſtris praepoſitus fuerit. Iam de ſingulis. §. 691. Con crA1 Alliot ſinr bel /eruu inſun conin ſcuus pronn ſerud latun ſperie Gic Quse allio et iute non⸗ minum et Kche l Alio e fatione bß ninun pn liit. (Cuin lus e 5ſ. Aio fin ſemoue Aontrartrun Mofatu i⸗ le el wai 41.1 „ IVM evop cvM EO QVI IN ALIENA POTESTATB EST ETC. 469 §. 691. Actio quod iuſſu quid?. Actio QCVOD IVSSV datur ei, qui cum filio fami- lias vel ſeruo ex iuſſu domini patriſue contraxit aduerſus inſum dominum patremue ad praeſtandum, quad filius aut Jeruus promiſit. IVSSVM vero eſt mandatum filio vel ſeruo datum, a quo igitur differt MANDATVMin Necit dictum „ quippe quod homini libero datur. Quae actio proprie eſt adieklitiae qualitatis, quamuis et iure nouo immediate ex contraltu ipſo aduerſus do- minum patremue agi pofſit. §. vlt. I. b. z. tit. fF. quod iußa. §. 692. Actio de peculio quid? ARio de PECVLIO datur ei, qui cum ſilio ſeruo- ut ratione PECVLII PROFECTITII contraxit, aduerſus dominum patremue ad ſoluendum, quatenus peculium ſuf- Ficit. Cuius tamen actionis vſus hodie fere nul- lus eſt. I . §. 693. De actione tributoria. Actio TRIBVTORIA datur creditoriburt, qui cum Kilio ſeruoue, cum patris dominiue conſenſu negotiante, contraxerunt, aduerſus dominum patremue ad mercedes yvro rata diſtribuendas. Sed et huius aclionis vſus ho- die eſt rariſſimus. §. 3. I. h. t. tit. F. de trib. act. — G 2%3 470 LIB. IV. Trr. VII. §. 694. Actio exercitoria quae? Acio EXERCITORIA datur ei, qui cum magiſtro nauis ſzcundum legem prazpoktionis contraxit, aduer- Jus ipIum exercitorem ad prazſtandum, quod magiſter nauis promiſit. EXERCITLOR NAVIS autem eſt, ad quem negociatio nauis pertiuet licet nauis ipſa aliena ſit. MAGISTER NAVIS eſt, qui ab exercitore negociatio- ni nauis prazpoſitus tſt; et LEX PRAEPOSITIONIS dicitur mandatum magiſtro nauis datum, quomodo et quatenus negotia peragere debtat. §. 2. L. h. t. tit. W. de &erc. act. LANGE introd. in notit. legum naut. Lub. 1713. 8. PETR. BECKII tr. de re nauez L. B. I747. WEDDERROPP. introd. in ius naut. Flensb. 1I757. 4. HEINECCII Faſciculus ſcriptor de iure marit. Halae 1739. 4. F. 695. Actio inſtitoria quae? Actio INSTITORIA competit ei, qui cum inſtitore ſecundum legem praepoſitionis] contraxit, aduerſus domi= num tabernae ad id, quod inſtitor promiſit. Sed de his binis actionibus adhuc obferua: 1) iure nouo poteſt etiam direſte ex contractu aduerſus praeponentem agi. II. Magiſtrum nauis vel inſti- torem poſſe etiam direlhte ex contracto ſuo aduerſus contrahentes agere, quamdiu adhuc eſt in oftcio. At III. ipſum praeponentem non poſſe aduerſus eos, qui cum praepoſito contraxerunt, agere, niſi i i in ſub⸗ ſidium. §. 2. et vlt. I. b. t. tit. f. de exercit et inſtit. act. RAMOS de act. inſtit. in MEERM. theſ. T. V. §. 696. Goberur Alio in euiur V Jundin tan Aliepius Vl lacere, le⸗ 41U. NOX Pret terle dendun, Quoc ſet, unerte XAIIS, aa dominufue Nota: N vus da A au flli gitn aduer. Hile Al, ad enaſit. Niatio⸗ ONIS oco et n notit. renut ensb. marit. nſitort domi⸗ ta: 1) duerlus el inlti⸗ luerſus Us e0s, in ſuh MWS⅝ ℳ evob GVMEO, CVI IN ALIENA POTEST ATEESV, ErC. 471 ffri. g. 696. Actio de in rem verſo. Acio DE IN REM VERSO datur aduerſur eum, in cuius VTILITATEM negotium geſtum eſt ad prae- ſtandum tantum, quantum in rem verſum eſt. IN REM alicuius VERTERE eſt, in alterius vtilifatem aliquid facere, licet nec iuſſerit, nec mandauerit. §- 4. L. h. z. zit. f-. de in rem verſo. TITVLVS VIII. DE NOXALIBVS ACTIONIBVS. §. 697. Conne X 1io. Praecedente titulo vidimus, quatenus dominus pa- terue ex contrafku filii ſeruiue teneatur; iam vi- dendum, quatenus ex eius delißto conueniri poſſit. §. 698. Actio noxalis quid? Quodſi igitur filius aut ſeruus NOXIAM feciſ- ſet, aduerſus dominum patremue dabatur actio NO- XALIS, ad noxiae reſarcitionem, a qua tamen pater dominuſue NOXAE DATIONE liberabatur, Nota: NOXIA eſt ipſum maleficium, quo filius vel ſer- vus damnum dedit, veluti furtum, rapina cet. NO- XA autem eſt corpus ipſum. quod nocuit, i. e. ſeruus aut filius §. 1I. I. b. z. Gg 4 §. 699. LIs. IV. Trr. VIII. §. 699. Vſus bodiernus. De vſu hodierno obſerua: 1) actiones noxales quoad liberos iam nouiſſimo ijure Romano ſublatae ſunt, cum ip/ſi liberi ex ſuis delictis conueniri de- beant a) 2) hodie, cum tales ſeruos, quales Roma- norum erant, non habeamus, ne quoad hos quidem actionum noxalium vſus eſt, cum homines proprii et mertenarii ipfi ex ſuis delictis in regula conuenian- tur 9). a) §. 3. I. b. t. b) LEXS. ſpec. II3. med. I. STRX- CKlI vs. mod. tit. de nox act. J. 3. BERGER. occon. p. 645. n. 3. ——=—B—=–– . —–., TITVLVS IX. SI QVADRVPES PAVPERIEM FECISSE DICATVR. . 700. Pauperies gquid? DAVPERIES eſt damnum a QVADRVPEDE datum. In quo tamen diſtinguendum 1) vtrum quadru- pes fera beſtia fuerit, an non; 2) vtrum ſecundum an contra naturam nocuerit; et 3) vtrum et a quo inſtigatum fuerit. Hinc nota regulas: I. Si beſtia FERA nocuerit, quondam eius do- minus non tenetur, pr. I. h. t. II. Si 5. C⸗ l,4 PACTVN domirum competit haec, 1. 4. 5 IIl LAEO DOMN allio Ex ſtigatum PaVPES men don p. Ll. Ho⸗ lieiti elt LIS o)et EXPVISI ²) MM 1o! in Ml mel. di di P. 1 Rete SI QCADRVPES PAVPERIEM FECISSE DICATVR. 473 II. Si animal MANSVYETVM aut MANSVE- FACTVM ſecundum naturam nocuerit, aduerſus eius dominum vel actio DE PASTV vel actio IN FACTVM dales late competit; illa, ſi animal depauerit fundum alienum; ido. haec, ſi in fundo domini ſui rem alienam conſumſerit. cha “ l. 14. J. ult. F. de praeſc. verb. den n er III. Si CONTRA naturam nocuerit, et ab ipſo nlar. LAESO inſtigatum fuerit, ceſſat omnis actio; ſi ab ipſo DOMINO vel a TERTIO, datur aduerſus inſtigantem In. 8 actio EXx L. AQVILIA; ſin SPONTE, ſeu a nemine in- nn,. D ſtigatum nocuerit, datur aduerſus dominum actio DE . PAVPERIE, ad damnum reſarciendum. Poteſt ta- men dominus ſe liberare animal NOXAE DANDO. pr. L. I. 1. §. 4. he t. §. 7or. E. Vſus hodiernus. Hodie 1) propter damnum depaſcendo datum licita eſt Pl GNORATIO ſeu INCLVSIO ANIMA- LIS a) et 2) a reſtitutione damni liberamur animalis EXPVLSIONE b). a) HARBBRECHT vom Pfändungsrechte, an deſſen Tract- vom Rechte der Fubrleute. BELLOIVS de vign. anim- ttunt. in MEERM. theſ. T. IV. FELTMANNVS de inclus. ani zdru. mal. THOMAE de noxa animal. SAM. STRXCKlII diſfſ. i de pignor. anim. in difſ. Vol. III. SCHVBERTIHII diff. chim de pignor. am. Lipſ. 1774. DE CRAMER Meizl. Nebenſt. quo⸗ P. 131. b) Ius prov. Sax. L. 2. art. 40. §. 702. usdo⸗ Prohibitio edicti aedilitii. Ceterum ex edikto aedilitio nemo poteſt animal nociuum ibi habere, vbi vulgo iter fit; et ſi aduerſus II 8 6½ 5 ea 474 LIB. IV. Trr. N. ea factum erit, et nocitum homini libero eſſe dicatur, quod bonum et aequum iudici videtur, tanti domi- nus condemnetur; ceterarum vero rerum, quanti damnum datum ſit, dupli a). Hodie tamen et hoc caſu eſt poena arbitraria. a) §. 1. I. h. t. b) C. C. C. Art. 136. CARPYZ. crim quaeſt. 131I. n. I7. 2I. SCHILT. ad pandectas Ex. XIX. theſ. 3. . . —————,.v— — — — — — — TITVLVS X. DE IISs PER QVOS ACGERE POSSVMVS. F. 703. ConneX io. uoniam iure antiquo omnes actiones certis ver- borum formulie in prima perſona conceptis, (v. g. Aio, fundum meum eſſe) incluſae erant; ipſae vero fermulae mutari non poterant, ideo nemo pro alio, tanquam eius procurator, agere poterat, niſi pro populo, pro libertate, pro tutela, aut furti ex le- ge Hoſtilia pro iis, qui vel apud hoſtes, vel rei pu- blicae cauſa abſentes erant. Licebat tamen COGNI.- TOREM adhibere. IAC. GODOFR. ad C. Th. de cognit. RITTERI pr. de cognit. Lipſ. 1735. et praefat. ad C. T. T. I. §. 70⁰4. Cum vero litigantes non ſemper praeſentes eſſe in iudicio poſſent, hinc coeperunt poſtea per procu- rato- rotorerlit Pis flerl Gam lie dum III CHIE. 6 Vlb. ad Da del. et le⸗ lte⸗ el, ui 1) contr eum deba 129, f. Hod rator nom tur ſenter altio, PDE FIS PER CVOS AGERE POSSVMVSs. 47 5 dun ratores litigare. Quod tamen, vt ſaluis iuris prinei- in. Piis fieri poſſet, fingebatur, procuratorem eſſe litis, untt quam alieno nomine mouerat, dominum. Hinc fi- hoc Rtum LITIS DOMINIVM. . CHR. GOTIL. HOFFMANN. difl. de orig. proc. Halae crin I7I6. I. H. BOEHMER. diſſ. de dominio litis in Exerc. NN. ad Pand. T. II. DE BERGER difi. de domin, lit. in diſſ. Sel. iur. Gen. DE WINKLER. diſſ. de Lit. cont. vet. et bod. C. II. 10 FK. 705. Procurator quis? Itaque PROCVRATOR ex ſenſu iuris Romani eſt, qui litem alienam tanquam ſuam, ſuſcipit. Vnde „ 1 contra eum ferebatur ſententia, 2) ei, et contra eum dabatur actio iudicati. I. 28. F. de procur. l. vn. C. de ſatis dat. 8ver⸗ §K. 706. eptis, Vſus bodiernus. lle Hodie ceſſat illud litis dominium, quia procu- li rator nomine alieno agit, hinc nec aduerſus eum fer- n tur ſententia, nec ei aut contra eum datur iudicati erl. actio. eipr. pr. de e eſl 1 TrTrV. rato⸗ 475⁵ òð . = 4 NA T 7 L. 8 4 . TIIVFVNS kI Nroe, DE SATIS DATIONIBVS. lar Praeſtne §. 707. gnorutti Conne X i o. tionis, et liquando litigantes, ne iudicium forte eluſorium nauiit reddatur, cautionts ſibi praeſtare debent. anis reshul 6b.R 7oS8. 917. Cautio quid et quotuplex? zi. CAVTIONES ſunt media ſecuritatis praeſtandae. 1 N Eae quidem in ORDINARIAS et ERTRAORDINA- ch. RlIAS diuidi poſſunt. Illae, quae in regula et ple- rumque; hae, quae in certo caſu et ex peciali cauſa praeſtantur. .Y ec Priorer iterum ſunt: I. VERBALES, quae ver (dckN bis, i. e. nulla re vel perſona interueniente, prae- turum2) ſtantur. Haec verba vel nuda ſunt vel iurata. vVvVn- urum et de cautio NVDE promiſſoriq et iuratoria. II. REA mie lbell LES, quaere quidem, ſed nulla perſona interuenien- ri: 1) e te praeſtantur i. e. pignoriburs, hiſpothecis et parata pe- cunia. Vnde cautiones pvignoratitiag, kipothecariae . g. et pecuniariax. III. PERSONALES, quae perſona interueniente praeſtantur, et quae FIDEIVSSORIAE ſeu SATISDATIONEsS in ſpecie dicuntur. Ad II tium anchue. INA⸗ . Pe. caulſa e ver⸗ Prue. Vn. RE4. enien⸗ ata e tariae erlona ONIAE PDE SATIS DATIONIBVS. 477 Ad poſteriores referri poſſunt ¹) ARRESTVM REALE et PERSONALE 2) SEQVESTRATIO, et 3) DEPOSITIO rei ſiue iudialis ſiue extraiudicialis. 6. 709. Regulae cautionum praeſtandarum. Iam nota regulas: I. Fideiuſſoria cautio ſemper praeſtanda erat, ſi Praetori caueretur a). II. Pi- gnoratitia locum habebat, ſi res certae eſſet aeſtima- tionis, et aduerſarius conſentiret b). III. Juratorie cauebant 1) viri illuſtres c) et 2) poſſeſſores rerum immobilium ). IV. Nudis verbis cauebant 1) fiſcus 2) respublica et 3) clerici †2.. a) I. 7. f. de praetor. ſtipul. b) l. 61. de V. . c) I. I7. C. de dignit. d) NOODT.'et SCHVLTING. ad tit. ff. qui ſatiſd. cog. CVIAC. obſ. L. XII. c. 22. et ad Nov. 53. e) l. I. F. 18. lJ. 6. §. I. vt legat. cauſ. cuv. f) I. 25. §. I. J. 33. H. 3. C. de cpi/c. 9. 710. Cautiones litigantium. Speciatim in lite alteri cauebatalter. Et quidem I. ACTOR reo: 1) ſe intra duos menſer litem conteſta- turum 2) ſe vſque ad ſententiam in iudicio perman- ſurum et 3) ſe, ſi ſuccubuerit, decimam partem ſum- mae libello comprehenſae ſoluturum II. REVS acto- ri: 1) de iudicio ſiſti 2) iudicatum ſolui. Nov. 96. c. I. Ibique CVIAC. ad Nov. 112. c. 2. g. 71I. Vſus bodiernus. Hodie in regula reus non cauet; et a tor de im- penſie, et aliquando de reconuentione ſatisdare debet. TITV- 478 s ————— TITVLVS XII. DE PERPETVIS8 ET TEMPORALIBVS ACTIONIBVS, ETLC QVAE AD HERFEDES ET IN HEREDES TRANSEANT. §. 712. ConneXio. Guberſunt duae in doctrina de actionibus quaeſtio- nes, altera, quando actiones praegſcribantur, al- tera, quando in et ad heredes transeant. F. 71.3 DE PRAESCRIPTIONE ACIONVM. Quoad praezſcriptionem actiones iure nouo diui- duntur in PERPETVAS et TSMPORALES. IIIae ſunt, quae XXX. annis; hae, quae intra breuius tem- pus praeſeribuntur. l. I. J. z. C. de annali except. I. 2. C. de praeſcr. 30. annor. §. 714. Regula prima. I. Acioner ClVILES ſiue realer ſiue perſonaler, ſiue in rem ſcriptae, in regula durant XXXannis. Ex- cipe 1) eccleſiarum, fiſci et eiuitatum actiones, quae RIL. DE PEh W mns riam Adn nnls5) glinuenni ) vid. P d 36 uae i⸗ abfohuitur redhibitor ſenibitne, III. CIVILES Ereipe: rerſus naut Urtim cel urrupti und dect nn tam en Pb. . nio, eſtio⸗ 71 1. Illae tem⸗ Antor. naltt, .. Er quae N — PE PERFETVISET TEMPORALIBVS ACTIONIBVS, FrG. 479 XL annis praeſcribuntur a) 2) actionem hypotheca- riam, aduerſus ipſum debitorem, quae durat aeque XL. annos 5) 4) querelam inofficioſi, quae praefſcribitur quinquennio &). a) vid. ſupra §. 268. b) l. 7. pr. C. de praeſer 30. annor. 1. z. G. 1. C. de annal. oec. c) vid ſupra §. 2366. §. 715. Regula ſecunda. II. Alziones PRAETORIAE RESCISSORIAE ſunt temporalez. Sic 1) reſtitutiones in integrum durant quadriennio, excepta doli reſtitutione, quae biennio abſoluitur a) 2) actio Pauliana anno vtili h) 3) actio red hibitoria ſ menſibus, et quanti minoris anno prae- ſeribitur &). a) I. vlt. C. de temp. reſt. in int. b) I. I. pr. I. 10, S. 18. F. quae in fraud. creditor. c) I. 38. Ppr. ff. de aedil. edict. F. 716. Regula tertia. III. Altiones POENALES ex deliéfie PRIVATIS CIVILES perpetuue; PRAETORIAE annaler Junt. Excipe: 1)) actionem furti manifeſti a) 2) furti ad- verſus nautas, caupones et ſtabularios ) 3) arborum furtim caeſarum e) 4) depoſiti miſerabilis ) 5) ſerui corrupti e) et 6) de effuſis et deiectis †) niſi liber homo occiſus ſit. Quae actiones, licet praeteriae ſint, tamen in perpetuum dantur. a) pr. I. h. f. b) I. vlt ſj. naut. caup. c) I. 2. §. . 7. arb. furt. caeſ- d) l. 15. G. aepoſ. e) l. 13. G. Jerui corr. f) l. 5. J. 5. F. de bis, gui efud. §. 715 480⁰ LIB. IV. TIT. XII. §. 717. Regala quarta. IV. Adecuſationes oriminales delibßtorum PVBLICO- RVM in regula VICENNARIAI ſunt a). Excipe ite- rum 1) adcuſationes ex L. Iulia de adulteriis b) 2) ex crimine peculatus c) et 3) ex SCtο Silaniano 4) quippe quibus quinquennio praeſeribitur. a) I. 22. C. ad L. corn. de fals b) I. 29. §. 5. 845. ff- ad. L. Iul. de ad vlt. e) I. 7. F. ad L. Iul. pecul. d) I. 13. F. ad Sct. Silan. §. 718. DE TRANSITV 40G 1'IONVM. Quoad TRANSILVM tres a tionum dantur claſſes A) quae heredibus competunt, non vero contra heredes; B) quae et heredihus et tontra heredes dan- tur; C) quae net heredibus nec contra heredes dan- tur, ſed morte actoris vel rei extinguuntur. Iam nota: A) Heredibus quidem non vero contra heredes dantur: 1) actiones REALES, quae quidem aduer- ſus quemcunque poſſeſſorem, non vero aduerſus here- des eius competunt (§. 676.) 2) a Ciones POENALES ſiue ex maleficiis ſiue ex contractu oriantur, quia poenae tenent ſuos auctores. B. Heredibus et contra heredes dantur: I. actio- nes ex CONTRACTV a) 2) adtiones REI PERSE- CVTORIAE fiue ex delicto, ſiue ex contractu ); 3) actiones in iudicio conteſtatae c) CN Nec heredibus, nec contra heredes dantur: aGionss AD VINDICTAM comparatae, veluti actio iniuria- inioriaun Fibus, 40 9) Ium. 1dhibn 157 tenus VINN ſi ex Ro a dor GENS L. IIl. eſund aclion. pet. 6 21 Me tant 20 DIRS LRNi L lr. EX AKord hoe t EXC Ket DE PERPETVIS EFTY TEMPORALIBVS. 481 iniuriarum, querela inofficioſi, a Qio de calumniato- ribus, actio ingrati ). 1C0. a) Immo propter dolum, quem defunctus in contractu adhibuit, et quidem in ſolidum l. 12. 49. de O. er A. I. e tte. 157. §. lt. de R. I. Aliquando tamen fſolummodo qua- 9) 2 tenus ad heredes ex dolo peruenit, §. I. I. b. t. ibique d) VINNIVS, OTTO ez VVLTEIVS. b) An vero, ſi ex deliéto agatur, in ſolidum, aut quatenus ex deli- Sto ad heredes peruenit? cf. l. vn. C. ex delict. defun- Sig fe ctor. CVIAC. obſ. L. VII. c. 37. et L. XIV. c. 39. PA- le GENSTECH. Sicil manip. . §. 30. p. 39. MERIIL L. obſ: eeche L. III. c. 7. COCCEII diſf. de obligat. hered. ex delict. deſ uncti. LEYSER ſpec. 149. m. 4. AXRERI diſſ. de action. ex delicto rei perſecut. aduerſ. bered. in Jolid. com- pet. Gott. 1752. De praxi vid. QVIS ORPS Bepträge zu unentſchied, Rechtsmat. Erſtes Stüch. p. 53. Alii pu- tant actiones ex delicto aduerſus heredes non dari Gantur DVIRSEMA coniect. iur. civ. L. I. c. 7. Add. WAECHT- N contra LER in actis erud. de an. 1714. p. 555. C H. 1. JI. es dan- h. r. I. 26. 58. F. de O. er A. I. 164. de K. J. d) 6§. 1. e; dan.⸗ I. L. t. „lun f f ꝝ ᷣ — TITVLVS XIII. 3 DE eredes „ — 7 e EXCEPTION IBVS 1 aduer- ſus lel. §. 712. NaALES Con n e X i o. or, gui Acionibus opponuntur exceptiones, hic de iis hoc titulo. Ao. §. 7¹3. l. Exceptio quid? knnh EXCEPTIO in genere eſt omnis allegatio (re- en N1 ſponſio, defenſio) rei aduerſus ablionem. l. 1. pr. §. I. I. 15. fy. b. t. Nonnullae exceptiones in ſpe- cie PRAESCRIPTIONES et PRAEIVDICIA dicuntur. s duntlt ZANGER. de excepz. cura SENKENBERGII Frf. 1730. luti alin Hh . et iniuri⸗ 482 LIm. IV. TIT. XIII. et 1733. 4. RIVINI ſpec. exceptionum for. Halae 1755. “ UI g. HERRMANNI Einleizt. zu den except. forens. Ienae PpEROON 1739. 8. LEXSER ſpec. 512. RAEVARDVS de praeiud. lr⸗ ori „ ni jofann F. 714. Yen et in . Evwceptiones quotuplices? I. Ratione fundamenti generalis ſunt vel CIVILES S vel PRAETORIAE, prout vel ex lege ciuili, vel ex edi- BSBo Praetorit opponi poſſunt. II. Ratione fundamenti ſpecialis ſunt vel, exce- R5 ptiones FACTI vel IVRIS. Illae ſunt, quae nituntur FA- CTO aliquo, ob quod abtori non competit ius agendi v. g. exceptio ſolutionis et compenſationis. Hae vero, quae immediate eéX legum diſpoſitione deſumuntur v. g. exce- ena Pptio SGi Velleiani et Macedoniani. len III. Intuitu praegſeriptionie vel PERPETVAE, quae ſibr oppol quotunque tempore; vel TEMPORARIAE, quae intra REPLIe. certum tempus opponi debent v. g. exceptio non nu- Get itenm meratae pecuniae. PLICAII IV. Quoad effectum ſpecialem vel DILATORIAAD er QVAD vel PEREMORIAE. IIIae, quibus reus non liberaturn xxWINr ab ablione, ſed lis ſuſ penditur tamdiu, donec impedimen- 3 34 tum aliquod remotum ſit; quo pertinet exceptio fori . declinatoria, ſuſpecti iudicis, deficientis legitimatio- = nis ad cauſam, aliageque. Hae, quibus ipfſum IVS abßtorir perimitur, adeoque reus ab actione liberatur, v. g. exceptio ſolutionis, compenſationis, cet. Eae 1X iterum vel PRIVILEGIATAE funt, i. e., quae in qua- tunque litis parte, immo in ipſa exetutione; et NON PRIVILEGIATAE, i. e. quae in certa litis parte op- Boni debent. egitr v. Ratione probationit vel EVIDENTES ſeu L- Nyommn QVIDAE vel OBSCVRIORES ſeu II LIQVIDAE, qua- RNER l rum aeſtimatio ab arbitrio iudicie pendet. 6, 3. §. 13. aut ilehet F. ad exhib. mlleſe VI. I. lenae dteind, VILES ey kihi exce⸗ tur FA- lliv, g. 1o, gue g eice AE,uae ae intra non hu- PORIAE iberatur peinen. Ptio ſori itimatio⸗ un IVS liberatur, cet. Pae e in Iua⸗ et NON Parte o; 10 ſen Il. D4, que- DE EXCEPTIONIBVS. 483 VI. Ex perſona actoris vel rei ſunt REALEsS et PERSONALES, prout vel a quocunque reo et cuicun- que actori, vel a certo reo et certo abiori duntaxat oppo- ni poſſunt v. g. exceptio pacti de non petendo in rem et in perſonam. = = —–. fEBW TITVLVS XIV. DE REPLICATIONIEBVS. §. 715. Replicatio et duplicatio quid? uemadmodum reus ſe defendit aduerſus acto⸗ rem, ita alztor ſe defendit aduerſus exceptiones ſibi oppoſitas, quae afcorie veſponſio REPLICA, ſeu REPLICATIO dicitur. Ad quam replicam reſpon- det iterum actor, quae reſponſio DVPLICA ſeu DV- PLICATIO dicitur. Nonnunquam TRIPLICATIGS et QVADRVPLICATIO occurrit. . GMELIN. u. ELSAESSERS Gemeinnützl. iur. Beobacht. 2. B. n. 4. TITVLVS XV. DE I N D E R T I C T I 8. §. 716. Interdictum quid? Gequitur adhuc ſingularis actionum, quae interdicta nominantur, ſpecies. Erant autem iure antiquo INTERDICTA verhorum conceptiones, quibus Praetor aut iubehut aliquid fieris aut fieri nrohibebat: quod tunc maxime fiebat, cum de poſ ione lis orta eſlet, Iure Hh z nouo 484 LIB. IV. TIT. XV. nouo ſunt: aftionet extraordinariae propter POSSES- SIONEM competentes. RETES de interd. in MEERM. thes. T. VII. MINDANVS de interd. Wetzl. 1741. 4. LAVTERBACH difſt. de in- terd. in diſſ. Tubing. Vol. II. De etymolog. cf. OITO h. t. §. 717. Diuiſio pyrima. Summa autem interdictorum diuiſio eſt, quod aut PROHIBITORIA funt, i. e. quibur Praetor vetat aliquid fieri, veluti: vim ſine vitio poſſidenti, vel mortuum inferenti; Aut RESTITVTORIA i. e. qui- bus Praetor aliquid reſtitui iubet, veluti cum iubet, ei, qui vi de poſſeſſione fundi deie tus eſt, reſtitui poſ- ſeſſionem; Aut EXxHIBILORIA i. e. quibus praetor iubet aliquid exhiberi, veluti: parenti liberos, quos in poteſtate habet. §. I. J. h. t. F. 718. SHecunda diuiſio. Sequens diuiſio eſt, quod quaedam interdicta comparata ſint vel ADIPISCENDAE poſſeſſionis cauſa i. e. ad poſſeſionem rei, quam nondum habui, con- Jequendam; (v. g. interdidtum quorum bonorum aut quod legatorum, aliaque.) Vel RETINENDAE poſ- ſeſſionis, i. e. quibus poſjeſor ſe defendit contra aliorum turbationes; (quo pertinet interdictum, loti poſidetit, et vtrubi) vel RECVPERANDAE poſſeſſionis, i. e. quibus poſſeſſor vi amiſſam poſj eſionem ſibi reſtitui petit; quod caiu datur interdictum vnde ei J. 2. ſq. I. h. t. §. 719. Tertia diuiſio. Denique ſunt interdicta vel SIMPLICIA: i. e. in quibus alter afktor, alter reus eſt, (qualia ſunt omnia reſtitutoria aut exhibitoria) vel DVPLICIA: i. e. in quibus PAR ſt vtriusque litigantis conditio, nec, quis- quam IENIVN guam ne lia funt no / e Gicks latiun . 505 Thm temere xei rpartim, I. Ad ſ’ non tolu LVMNIA unndi) con 2ò —— Vl GENE Praeſtatur ialiortatit, innt, ſe lit ſem habere 1e tegaturun NoCXI ſum, en Aper qr tonelrer DE INTERDICTIS. 485 . quam praecipue reus aut actor ſit, intelligitur; qua- lia ſunt nonulla prohibitoriag, veluti interdictum vti NVS poſſidetis et vtrubui. Ceterum de ipfis ſingulis inter- le ir. dictis latius in Pandectis. TTO TITVLVS XVI. gvod DE POENA TEMERE LITIGAN TIVM. ve i §. 720. et ei, Temere litigans quis? 1 nn EMERE LITIGANsS eſt, qui abeque probabili cau- raetor Ja ſciens alteri litem mouet, vel temere agendo, vel temere excipiendo. Quae litigandi temeritas vt euite- tur partim, partim vt puniatur, leges curarunt. Etenim: quos . I. Ad eam ezuitandam introdu um eſt IVRA- erdila MENTVM CALVMNIAE, i. e. quo iurans adfirmat, hoos D ſe non calumniaz cauſa aliquid facere aut petere. CA- ii tch LVMNIA eſt fahtum dolo malo (i. e. cum animo ve- Zt xandi) commiſſum. Quod iuramentum duplex eſt, 4L pol vel GENERALE, vel SPECIALE. IIIud eſt, quod aiwun praeſtatur cum ab ipſir litigantibur, tum ab eorum lickti, aduocatis, quoad iuſtitiam totius litis. ACTOR enim z, i,e. iurat, ſe litem mouiſſe, quod ſe iuſtam litigandi cau- iinett, ſam habere putet. REVsS porro iurat, ſe non teme- re negaturum, aut exceptionts oppoſiturum eſſe. AD- VOCATI denique iurant, ſibi iuſtam videri clientis cauſam, eamque ſe eſſe deſerturos, ſi aliud apparue- rit a). SPECIALE eſt, quod praeſtatur in ſingulo L,ht. mna a Ku, per quemladuerſarius vexari poſſet; v. g. in de- oe Ferendo iureiurando, in petenda documentorum edi- 1. „ tione vel rerum exhibitione b) c; gun §. 721. 486 LIB. IV. TrT. XVI. a) l. 2. C. de iurei. propt. cal. l. 24. §. 1. C. de indic. Nov. 49. c. 3. b) I. 24. (§. 4. l. 37. Ff. de iurei. l. F. ad ex bih. Sunt tamen nonnulli, in quos propter reueren- ziam ipſis debitam non cadit calumniae aſpicio, immu- nes ab hoc iuramento, veluti parentes et patroni I. 16. F. de iurei. 9. 721. Poenae temere litigantium. II. Ad puniendam litigandi temeritatem ſtatuta eſt poena PECVNIARIA, et quidem 1) reſtitutio du- pli in cauſis, in quibus lis inftciando ereſcit, veluti in damno iniuria dato, in depoſito miſerabili, aut in le- gatis ad pias cauſas relictis, 2) reſtitutio impenſarum litis G. I. I. h. TITVLVS XVII. DE OFFICI O IVD ICIS. 722. Ofſicium iudicis in genere. mprimis illud obſeruare debet iudex, ne aliter iu- dicet, quam legibur, conſtitutionibus, aut moribus proditum eſt. pr. I. b. t. quod in ſequentibus exemplis illuſtrat Iuſti- nianus cf. PbARD PRATEIVSGRn OTTON. thes. I. V. ZIEGLERlI dicaſtice, ſeu de offe. iudic. Vit. 1726. 8: I. H. BOEHI MER. de iudice procedente eæx off. in proceſ. civ. in Ex. ad Pand. T. II. §. 723. Diuiſio officii iudicis. Diuiditur plerumque officium iudicis in MER- CENARIVM et NOBILE. Ad illud pertinere dicunt, quod iudex, licet non imploratus, facere debet; ad hot, quod iudex non niſi rogatus facere debet. cf. BODEHMER. ius eccl. prot. T. I. p. 792. §K. 724. Oe inem (IIO, antfouer CONTE. ſine contnn dos; Mee in gubus IR AlIallet yel iſveri III. R MANDAT Mntoria vel A iurt hor puniend I, horgn Ck. CQVINT Ll N. de er uig DE OFFICIO IVDICIS. 487 N. 6. 724. u Iur isdiäctio quid? Officium praebet iudex, cum ius dicit, ſeu iurie ALiblionem exercet. Erat autem Romanis IVRISDI- CIIO, poteſtas magiſtratui comnetene, cauſas ciuiles coyntrouerſas cognoſtendi et decidendi. Ea diuiditur: etata I. Quoad obielkum in VOLVNTARIAM et och. CONTENTIOSAM; illa, quae exercetur circa a tus ti in ine contentione partium et cognitione iudiciali peragen- in l. — dos; haec, quae verſatur circa actus litigioſos, aut ſatun in quibus cognitione et decreto iudicis opus eſt. II. Ratione fundamenti generalis in ORDINA- RIAM et EXNTRAORDINARIAM, prout vel vi oßfhcii vel vi ſpecialiy legis competit. III. Ratione fundamenti ſpecialis in PROPRIAM, MANDATAM, DELEGAT'AM, et PROROGA- TAM; quae vltima iterum vel ex prorogatione vo- D Mintaria vel nectſſaria oritur. ter i. §. 725. zonbur Imperium quid? A iurisdictione differt IMPERIVM, i. e. pote- in laldi. Aas puniendi. Quod eſt vel MIEHITPARE, vel CIVI- 8. 8 LE, hocque vel MERVM vel MIXTVM. 1720. £ na cf. CVINTANNADVEGNA de iurid. in MEERM. theſ- T. II. NOODT. de iurisd. et imp. in Opp. GEBAVERI diſſ. de iurisd. in Exerc. acad. MER. . g. 726. dicunt⸗ Vſus bodiernus? et„ 4 . . . bet, Hodie nonnulla aliter ſe habent, cum nec in- t. ter iurirdiétionem et imperium diſtinguamus, nec iu- 3 risdi- 6. 744 . 488 LIB. IV. Trr. XVII. risdictio finiatur ſola cauſae deciſione, ſed accedente ſententiae executione, et plures dentur apud nos iu- risdictionis ſpeciers, veluti adminiſtratoria et patrimo- niales. . PVFFENDORF. liber de iuriſd. germ. — 2 TITVLVS XVIII. DE IVDICII8 PVBLICIS. F. 727. Conne X1o. Geduitur de publicir delictis tractatio. Quae tamen cum ad ius publicum Romanum pertineat, et, uae de iis ſcitu neceſſaria ſunt, in praelectionibus ad antiquitater, hiſtoriam iuris et libros, quos dicunt, terribiles proferri poſſint debeantque, ideo hoc qui- dem loco plura dieenda non videntur. VIX An exe Abſting Abuni 19, Acceſſi⸗ 217 . Accicen zor Adereſend redies 41 e, Adionum Sg ne Adoptiones dcpſieto le icrogatio g Ani 449. enatio 24 iiutis Am mn lente 98 il⸗ trimno. tamen t, et, onibus dieunt, e gui. INDEX RERVMI VBI NVMERVS. INDICAT PARA- GRAFPHVM. bſentia reipubl. cauſa excuſat a tutela 164. Abſtinendi beneficium 374. Abuti 199. Acceſſio quid et quotuplex 217. Sqq. Accidentalia in contractibus 502. Adereſcendi ius quoad he- reditates, quoad legata 418. 417. Actionum diuiſiones 674. Sqq. Actiones legis et actus legi- timi 21. Actus 230. Addictio bonorum liberta- tum ſeruandarum cauſa 482. Adfinitas 70. Aditio hereditatis 376. Sqq. Adiunctio 221. Adminiſtratio tutelae 105. Adnotationes 24. Adoptiones 83. Sq q. Adplicatio legum 9. Adrogatio 89. Sq. Agnati 449. Alienatio 226. n. I! Alieni iuris homo 51. Alluuio 219. Aluei mutatio 219. n. III. Apocha 580. Aquaeductus 230. Cauſſa 526. Aquifia lex 655. Arrha 584. As hereditatis 415. a. Aſſignatio 625. Atilia lex 129. Sq q. Auctoritas tutoris 135. Sqꝗ. B. Beneficium abſtinendi 374. cedendarum adtionum 567. competentiae 688. deliberandi 384. diui- ſionis 567. inuentarii 385. Ordinis 566. Beneficia iuris differunt a priuilegiis 28. Beſtiae 205. Bona fides in poſſeſſione 196. n. V. in praeleriptio- ne 259. Bonorum poſſeſſio quid et quotuplex 476. Sqq. C. Capitis diminutio 120. Sqq. Caſtratus an adoptare poſſit 85. Caſus quid 519. eius prae- ſtatio ibid. Catoniana regula 392. obligandi 510. perpetua 237. n. VII. Ii Cauſ- Canſſae duae lucratiuae 408. n. II. verb. Praeterea. Cautiones 708. vſufructua- ria 243. Chirographarius contractus 573. Clauſula codicillaris 445. Codicilli 439. Sqq. Coeci an teſtari poſſint 317. an teſtes ſint in teſtamen- tis 303. Cognati 449. Cognatio 66. Colonus 1491. a. partiarius 592. 1 CSancdtum 532. Commizxtio 223. Compenſatio 628. Condictiones 677. indebiti p. 424. ex Lege 675. ex chirographo 579. Conditiones 334. Sq. vlti- marum voluntatum 336. conuentionum 505. Condominium 200. Conduci actio 596. Confeſſoria actio 253. Confuſio 223. obligatio- num 630. Coniugum fucceſſio 475. 473 Connubium 64. Conſanguinitas 66. Conſenſus 499. Conſtitutum pro alio 57I. II. Conſtitùtiones 22. Conſuetudo 32. Sq. Contractus quid 509. di- viſiones 51II. Sqq. Contubernium 64. Conuentio quid 498. quo- tuplex 509. Correalis obligatio 548. correale ius 553. INDEX., cre- Correi debendi 547. dendi 552. Crimen 642. Culpa quid et quotuplex 521. eius Praeſlatio 522. Cura 147. Curator differt a tutore 150. quinam dari poſſint et conſtituant curatores 151. D. Damnum 518. Decreta 26. Deficiens heres 417. A. Delegatio 633. Delictum 642. Demonſtratio 41I. n. V. Depofitum 535. Dies cedens et veniens 41r. a. certus et incertus 41I. n. IV. teſtamentis et pa- Sis adiectus 41I. 505. Dignitas quae liberat a pa- tria poteſtate &7. Diſſenſus mutuus 638. Dolus 520. Dominica poteſtas 43. Dominium quid 199. quo- tuplex 200. Donatio quid 272. quotu- plex 274. inter viuos et mortis cauſa 275. Propter nuptias 276. Dupondium 415. a. E. Edicta 22. 23. tuum 19. Emancipatio 95. Emtio venditio 582. Emphyteuſis 598. Eſſentialia pactorum 502. Exce- magiſtra- Exceptin Exclaton PExerciori⸗ Exberetat pex 320 parentum: Expletoni Lx prommi Extranei Faleidin len Faleilin n Familize 6 4,3. Peminarum tutices ſesſintin Hüdeicommm gootnplie deicomm deicomm Hideiufſio 5 ilinus famil girat 2 Poſſir 371 ſt 382. Hlumen 232 Foetur 219 Pratres hian terales 46 Pruduum 213, (luii Urioſt eura et eilei an heren gqui n65 0. enni Genng len cre⸗ tuplex 0522. 150. et eslzl. 1. V. ens 41II. tus4ll. 8 et pa- 0. at à pa- R 38. 44 quotl . er vImos ſa 275. 25. nagiltr⸗ m 502. c INDE X. Exceptiones 713. Excuſationes a tutela 159. Sqq. Exercitoria actio 694. Exheredatio quid et quotu- plex 320. liberorum 324. parentum 326. fratrum 327. Expletoria condictio 364. Ex promiſſio 571. Extranei heredes 375. F. Faleidia lex 424. Falcidia quarta 426. Sqq. Familiae erciſcundae actio 4¹3. Feminarum tutela 106. an tutrices ſint 103. an te- ſtes ſint in codicillis 442. a. Fideicommiſſa quid 430. quotuplicia 431. cui fi- deicommittatur et quis fi- deicommittat 435. Fideiuſſio 560, PFilius familias an patri ad- an teſtari an adire poſ- quirat 281. poſſit 371. ſit 382. Flumen 232. Foetura 219. I. Fratres bilaterales et vnila- terales 464. not. Fructuum perceptio 211. 213. diuiſiones 212. Furioſi cura 148. an teſtari et paciſci poſſint 317. 499. an hereditatem adeant 378. Furtum quid 648. quotu- plex 650. Fuſia Caninia lex 49. G. Genus legatum 401. Geſtio pro herede 376. Gradus 67. H. Habitatio 252. Hereditas quotuplex 297. eius diuiſio 415. Heres quid 300. quotuplex Heredis inſtitutio 329. Sqꝗ. Homo 36. Honorarium 612. V. Hypotheca 486. Hypothecaria actio 413. I. Immixtio hereditati 376. Impubes 38. Inaedificatio 224. Incapaces hereditatum 330. 84. Incluſio 221. Indebiti ſolutio pag. 424. Infantes 38. Ingenui 45. Inimicitia capitales excuſant a tutela 165. Iniuria quid 663. quotu- plex 665. iniuriarum a Riones 666. Inquilinus 591. Inſtitoria actio 695. Inſtitutio heredis 300. Inſula in flumine nata 19. II. Interdicta 716. Inter eſt, id quod 525. Interitus rei 403. Interpreratio 5. Sqq. Intextura 221. Inuentarium 385. Inuentio 208. Iter 239. . Irus Iura ſingularia 228. Iurisprudentia 3. 4. Ius quid 10. diuiſionis II. Sqq. Ius in re et ad rem 194. Iusiurandum calumniae 720. Iuſſus 691. Iuſtitia I. diuiſiones 2. L. Legatum 388. quomodo relinquatur 389. a quo legetur 39I. cui 392. quid 393. variae ſpecies 394. Sqq. ademtio 420. Legitima 364. Legitimatio 76. Sq q. Liberorum ex heredatio 324. Succeſſio 460. Libertas 40. Libertini 46. Sqq. Linea 67. Litteralis contractus et obli- gatio 57 3. Locatio conductio 590. Lumen 233. M. Magiſter nauis 694. Magiſtratus excuſat a tutel 164. Mandatum 610. Manumiſlio 49. Mater tutrix liberorum' 103. Merces in locat. conduct. 592. Militare teſtamentum 305. Minores 38. Moderamen inculpatae tu- telae 656. Modus adquirendi 198. quo- tuplex 201. 254. Modus adieétus donationi 277. legato 41I. n. VII. Mora 523. INDE X. Mors ciuilis 122. Munus publieum 102. Mutorum teſtamenta 317. Mutuum 528. Mutuus diſſenſus 638. N. Naturalia pactorum 502. Negatoria actio 253. Negotiorum geſtio 618. Non numerata pecunia 577. Non vſus 265. Nouatio 632. Noxa, noxia, noxalis actio 698. Nuptiae 61. inceſtae 66. indecorae 73. requiſita 62. noxiae 74. O. Oblatio et obſignatio 631. Obligatio 490. diuiſiones 492. quot modis tollan- rur 62 1I. Oceupatio 202. ſpecies 204. Orationes principum 18. Ordinis beneficium 566. Orphitianum Séetum 4 51. P. Paciſei qui poſſint 499. Pacta eorumque, diuiſiones 515. Parentelae reſpectus 69. Parentum ex heredatio 326. Patrimonium vniuerſitatis 187. Patronatus iura 48. Pauperies 700. Peculium 282. 284. Pecunia 178. Pegaſianum Sctum 433. Perſona 35. 36. diuiſiones Pidu. Pidun Pignonti Pignns 4 conttadhu Plantatio Plebiſeirv Poena eo Podelio 195. Poteſtas 154 digs Pruecii 240 b Prveſeit 2560 r Pretim in Piiuiega rCetntor Proehns Uebetiu 3 Pupilluan Gonite Quantr al na9 T Quli mn, Qlui ex e⸗ 60, Querelr ino andideech 1). Reitet i leben 7 ei Vlndke 317. 02. 8 adlio ſia 602. jae 74. 631. nifiones tollan. ies 204. n 18. bb. 4 1. . iniſiones tio 35. erſitatis niſtones 3 ¾ Pid⸗ er ꝝ ͥ́ ̃ INDE X. Pictura 22 I. Pignoratio 7o. Pignus 486. diuiſiones 407. contractus pignoris 539. Plantatio 225. Plebiſeitum 17. Poena conuentionalis 507. Poſſeſſio eiusque diuiſiones 196. Poteſtas patria 52. eius iu- ra 54. Sqq. modi ſoluen- di 9 3. Sq q. Praedia vrbana et ruſtica 229. h. Praeſeriptio 255. diuifiones 256. requiſita 258. im- memorialis 271. Praeſciiptis verbis actio. Praeteritio 320. Pretium in emt. vend. 585. Priuilegia 28. diuiſiones 30. Procurator 705. Prodigus 148. Proſpectus 234. Pubertas 38. Pupillus an ſiue tutoris au- Soritate obligetur 138. Q. Quarta Faleidia 426. Pia- na 89. Trebellianica 434. Quaſi 172. Quaſi ex contractu obliga- tio 617. quaſi exs delicto 670. Querela inofficioſi 363. R. Rapina 653. Rationibus diſtrahendis actio 145. Reficere in ſeruitute quis debeat 237. n. VIII. Rei vindicatio 226. Relocatio 591. II. Remotio a tutela Ivo. Replicatio 715. Repreſentationis ius 460. B. Repudiare hereditarem 396. ke⸗ quid 178. diuiſiones 129. Reſeripta 24. effectus 25. Reſpectus parentelae 69. Reſponſa Prudentum 20. Retorſio iniuriae 666. S§. Sanctio pragmatica 24. Satio 225. Satisdationes 7o8. tutorum 154. ſqq. Scriptura ad pacta neceſſaria Senatusconſulta I. Serujana actio 488. Serui 41. ſqq. Seruitus rerum 228. diuiſio- nes 229. Societas 60 diuiſiones 606. Solidum in obligari 547. Solutio 923. Spado poteſt adoplare 85. Species legata 403. Specificatio 222. Status 37. quotuplex 38. Sq. Stillieidium 232. Stipulatio 544. quotuplex 557. aquiliana 638. III. Subſtitutio 338. vulgaris 339. pupillaris 345. exem- plaris 349 militaris 351. Suceeſſio ob inteſtato 446. vetus 447. noua 457. elaſſis prima 460 ſecunda. 462. tertia 365. quarta 467. in capita et Stirpes 460. in lineas 463. ex- traordinaria 475. Sui Sui heredes 371. Sui iuris homo 51. Suſpecti tutores 170. cauſae Suſpicionis 171. Syngrapha 576. T. Taxationis cauſa fundum ad- jicere, pag. 254. Tempus praeſcriptionum 261. Tertullianum Sctum 450. ex Teſtamento actio per- ſonalis 413. Teſtamentum 298 antiquum 302. a. axiomata 299. Sqq. fcriptum et nuncupatiuum Solemne et priui- 304. legiatum 305. irritum deſtitutum ruptum 353. 358 nullum 361. iniu- ſtum 360. inofficioſum 362. Teſtamentorum Solemnita- tes internae et externae 302. communes 303. pro- priae 304. qui poſſint teſtari 317. Theſaurus 209. Sq. . Titulus 198. in praeſcri- ptione 260. Tignum iuncdtum 224. Traditio 214. requiſita 215. Species 216. Trebellianum Sctum 433. INDEX. Tributoria actio 693. Tutela I0I. teſtamentaria 108. legitima II4. datiua 129. patronorum 125. parentum 126. fiducia- ria 128. modi finiendi 149. Tutores qui eſſe poſſint 103. quibus detur 106. eorum officium 105. Tutoris confirmatio 113. V. Venatio 205. Sq. Venditio bonorum 483. Verborum obligatio 543 Verſio in rem 696. Via 230. Vis bonorum raptorum 603. Vis fluminis 219. Vitae et necis ius in ſeruos 43. in liberos 54. Vncia p. 265. Vnitas contextus 53. Vniuerſitas 197. rerum ib. hominnm ib. Vniuerfſitatis res ib. patri- monium ib. Vſucapio 256. Vſurae 524. Vſurpatio 262. Vſus 251I. Vſusfructus 240. axiomata 241. Sq. ſpecies 240. quan- do conſtituatur 249. et fi- niatur 250. P 14 n⸗ ltarin atina laj. ucia⸗ jencd t1oz. orunn n60 , keruos u ib. . patti- Wiomaas quan ett⸗ Corrigenda et addenda nonnulla. P. 28. §. 41. in not. lit. d. loco Barthii lege 80 RNII p. 46. F. 71. lin. 4. loco ſocrus lege ſocer p. 62. §. 101. in not. lit. c. add. wIESENERS Vormund- Ichaftsrecht nach gemeinen, deutſch. canon. und röm, als auch ſchſ. ſäbleſ. und preuſ. Rechien theor. und prachkt. abgehandelt. I Th. Halae. 1785. 8. p. 71. in not. wALCHII V. C. diſſ. nunc auctior extat in Eius Opuſc. iur. Rom. et Germ. T. I. Halae 1785. p. 91. §. 150. in not. lit. F. add. de T0ULLIEU de auctor. curatoris aetat. in Ei. colleét., n. g. p. 98. in not. lit. b. add. STOν NN V. C. de poetis non immun. Lipfſ. 1781. p. 1I00. G. 165. in not. lit. e. add. III. P VET MANNI interpr. P. 10. p. 101. in nor.⸗ lit. h. wALCGHIANA diſl. nunc extat in Ej. opuſc. P. I23. §. 266. add. BrENERI V. C. diſſ, iur. Rom. er Germ. de apibus, Lipſ. 1773. P. I24. not. Ig. GRIEBNERTANA diſſ. quoque extat in Ej. opuſc. iur. priv. p. I41. not. h. add. C. F. wALCHII V. C. diſſ. de actu minus leno. ibid. nbt. d. add. EIVSD. diſſ. de Seruit. aquae baur. Vtra- que in Ej. Opuſc. p. 15 1. H. 246 not. b. add. III. E VETMANNI interpr. p. 16. p. 160. §. 258. not. a. add. de T0VLLIEV de rebus merae Fac. in diſſ. triad. P. 162. §. 261 in not. add. c) l. 6. 7. Fr. h. 1. P. 168. §. 273. not. a. add. sGHORCHII diſſ. an er guatenus accepiat. in donat. r neceſſ. Erf. 1743. ibid. §. 274. in not. add. 10. GODOFR. BAVERI Pr. de forma m. c. don. Lipfſ. 1760. p. 177. §. 29I. in not. add. ?EVgFEND. obſ. iur. un. T. T. obſ. 97. P. 180. §. 298. not. a. add. CLAPROTHS Abbhandl.v. Teſtam. Codic. u. ſ. w. der iurispr. hevr. dritt. Th. Gött. 1782. 8. P. I8I. §. 300. not. g. add. PVFFEND. Obſ. T. IV. obſ. 45. P. 184. lit. b. GLVECKIANA diſſ. nunc. extat in Eius Opulſc. iur. Faſc. I. Erl. 1785. 8. p. 185. not. d. add. Sοατ“⅛N N V. C. pr. de iure teſta- menti notis perſcripti, Lipfſ. 1781. p. 186. H. 307. not. a. Add. PVFFEND. Ohſ. T. I. Obſ. 101. p. 189. §. 31I. in not. add. G. L. AENKEN. diſt. de reſtTam. par. int. lib. iure civ. ſine ſerlptura inualido. in -- Opuſc. n. 19. 10. PHILL. CARRACH. diſſ de diſ- 1 MRSN poſit. par. int. lib. nuncupatiuis, Hal. 1754. K hß.·V- 53 s11 diſſ. de zeſtam. par. int. lib. minus ſolemniter 40 nuncupato, Vit. 1767. ibid. §. 312. not. add. IIl. PFVETMANNI probab. c. V. p. 190. ab init. 21BGLERIANA diſſ. quoque extat in Ej. diſſ. Sel. n. 31. .V ibid. §. 315. not. WA LCHIANA diſſ. nunc extat in Ej. opuſc. p. 23 1. lit. b. add. GEBAVERI diſſ. de ſucceſſ. int. ingenuos ab int. C. I. Sect. I. in Ej. exerc. acad. p. 295. not. add. EADEM Gebaueriana diſſ. p. 306. not. F. add. III. voLES difſ. de iure repraeſ. in ſuc- ceſ. deſcendentium exule, Llpſ. 1778. p. 389. §. 579. N. 2 add. sOοGKMANNI ſeu VANSELOW diſſ. de litter. oblig. Lipſ. 1782. p. 400. S. 593. loco: proſtrio lochiionum lege: propria lo- P cationum A475. not. fF. add. QVISTOHͤRB.llͤ. ob ein mandat. cum lih. den effectum mandati ſpecialis habe, in deſſen Beyträ- gen, zZweyt. Stück, p. 178. p. 432. not. b. I. nullo, lege nulla p. 484. §. 718. lin- VIt. loco vnde ei l. vnde vi. p. 333-Legatur ita: Denique efficax obligatio iure poſiti- vo vel omnes effectus producit, vel non. Vnde etc. ibid. not. loco Halae l. Schwerin et Bytzow. p. 422. add. WEBERS ſyſtem. Entwick. d. Lehre, von d. nat. B Verbindl. p. 16. ſqq. Tabula I. Ker Conſpe dus Inſtitutionum: g. . Ius AK eſt: i/. TL PERSONARVM, quae ſunt: . — KERVA, quod eſt: lee 4) Quoad ſtatum NATVRALEM B. Quoad ſtatum crVILENM: = A. Ius IN KäE, cuius ſpecies ſunt: JTus AD REM „ quod oritur 1) ratione ſerus L. Libertatis: I. DOMINIVM, quod adquiritur: 1) ex fao licito ex contra dibus et a) vel maſculi a) vel ſerui —. Pattis; hinc de iis agitur Lib. diſſ. iſf . b) vel feminae b) vel lberi: . 1) modo vreer, III. Tit. XIV. vsque a finem uſe 2) ratione aetatis: vel orti 2) mo . 1o ciuili, qui eſt: eiusdem libri. a) vel ſenes 2 2) ex facto illicito, i. e. = b) vel maiores Vig. Lib. II. Tit. 4— 7. 2) vel ſingularis: ex delictis. Lib. IV. Tit. I. ſqq. ſuc- . c) vel minores, hique: αι) praeſcriptio, L. II. Tit. 6. I.. Familiae: ) donatio, L. II. Tit. 3) immediate ex lege, i. e. OW ce) vel puberes: a) vel homines alieni juris: „) legatum, I II. Tit. 7:0. 21. 22 Eecrx obligatione, quae quaſi ex 1 ——— . * . *4 Dinus plene ſru 5 fideicommiſſum particulare, L. II. T. 24. e ut de ite onror L. . . „ . 1. . E 1 . . 1t. §. 4 hinc de Patr. poteſt. b) vel vuiuer ſalis. . . b) vel homines ſui iuris; qui ſunt; 5 vel infantia maiores vel ſub tutela „ 1) ex iure ciuili, et guicem: ſit vel infantiae proximi vel iub cura vel ex teſtamento L. II. Tit. 10. ſer vel pubertati Proximi Velneutro ure tenentur; hinc vel ab inteſtato. L. III. Tit. I. , Viqd. Lib. I. Tit. 3. de tutela et cura agitur. L. I. 2) ex iure Praetorio per bonorum nat. = . tit. 13. vsque ad finem. poſſeſſio nem. L.. III. Tit. 10. . III. Ciuitatir: Z = 2) fideicommiſſum vniuerſale, L. II. T. 23. 2a) vel ciues )„ aſſignatio libertorum, Lib. III. Tit. 9. b) vel peregrini, de guibus tamen 99) SSõ Lib. III. Tit. I1. nilnil in Inſtitutionibus. s) addictio bonorum libertatum ſeruan- = darum cauſa Lib. III. Tit. 12. venditio bonorum 6 Lib. III. „, ad quiſitio excto Claudiano. Tit. 13. II. sERVTTVS, Lib. II. Tit. 3 — 6. III. HEREDITAS, Lib. II. Tit. — Lib. III. Tit. 14. X 1—. . . . IV. Proxxvs, de quo nihil in Inſtitutionibus. Ir. ACTIONVM. de qui. bus a Tit. 6. Lib. IV. I. De IVSTITIA: 1) eius definitionem ℳα) Romanam β) hodiernam 2) eius diuiſionem, in vniuerſalem et particularem; ſcommutatiuam et Ldiſtributiuam; ſactionum et perſonarum. Tabula II. De iure in genere, vbi nota: II. De IVRISFRVDENIIA: 1) eius deſinitionem α), Romanam ρ) hodiernam 2) eius Bartat, quae ſunt: ðèð A) THEORITA et interpretatio, uas eſt: vel authentica vel vſualis vél do ctrinalis, haecque: vel grammatica vel logica, haecque vel declaratiua vel reſtrictiua vel extenſiua B) PRAXIS, quae eſt: a) iudicialis, quae conſiſtit: ) in agendo ⁸3) in iudicandi b) gxtraiudicialit, quae conſiſtit! &) in reſpondendo ϑ) in ſcribendo „)) in cauendo. III. De IVRE: 1 1) eius varias ſignifcationet 2) eius diuiſionem in ) DIVINVM, quOd eſt: a) naturale σ) in ſenn Romano 2) in ſenſu hodierno. dy poſitiuum: ℳ„½) morale 68) ceremoniale )) ſorenſe 8) HVM ANVM, quOd eſt: a) publicum b) priuatum e) ſcriptum, cuius ſpecies ſunt: populiſita Plebiſcita ſenatusconſulta edicta magiſtratuum reſponſa prudentum conſtitutiones Principum ) non ſeriptum, cuius ſpecies ſunt: diſputatio fori mos maiorum conſuetudo- 4 Tabula III. De conſtitutionibus principum, gquae funt: I. GENERALES: edicta epiſtolae generales . II. SPECIALES, quales funt: 1) RESCRIPTA: vel adnotationes tationes vel epiſtolae ſpeciales vel ſanckiones pragmaticae 2) PECRETA: vel decreta in ſpeeie vel interlocutiones 3) PRIVILEGIA, quae funt: a) quoad modum concedendi: ) vel precario conceſſa 6S) vel in vim pabli data vel gratis vel onerofſe b) quoad obiectum, cui dantur: ℳαι) vel perſonalia ο) vel realia P vel mixta °% vel cauſae. A priuilegiis differunt: 1) conſtitutiones perſonales vel odioſae vel fauorabiles 2) beneficia iuris 3) iura ſingularia, — Tabwla IV. De Ppatria Romanorum poteſtate quae ſeu fubno- 1. CONDPRE HENDTI iure nouo: 4) in PERSONAS li berorum: a) Ius modicae caſtigatiohis b) ius certo caſu judici ſenten- tiam praeſcribendi e) ius certo caſu liberos ven- dendi d) ius certo cafu lberos vindi- candi e) ius agendi de liberis ducendis et exibendis f) ius tutorum liberis dandi. B) in BoNA liberorum: a) dominium peculii prokeblitil b) vſumfructum pecuiii adven- titii c) ius pupillariter ſubſtituendi d) ius certo caſu bonis libero- rum curatorem dandi. C) In AcTIoNess liberorum: a) ius conſentiendi in nuptias b) . . . . in hereditatis aditionem c) . in mutuum. II. ADQVIRITVR: — A) IVSTIS NVPTIIS B) LEGITIMATIONE 1) per oblationem cu- riae 2) per ſubſequens matrimonium 3 per reſeriptum principis 4) per teſtamentum Patris 4 prin cipe confirmatum. C ADOPTIONE, quae eſt: 1) adoptio in ſpecie vel plena vel minus plena 2) arrogatio. III. TOI-Ll TVR: A) Ex cauſa NATVYRAELI: 1) morte filii 2) morte patris B) Ex cauia cIVILI, 1) Voluntaria: eaque: per emancipationem, quae eſt vel Anaſtaſiana vel Iuſtinianea I. Neceſſaria: a) in poenam patris: ) capitis eius diminu- tione maxima et media 8S) lenocinio cum filia- bus exercito „) infantis expoſitione d) ſecundis nuptüs in- ceſtis *) ſaeuitiis b) ex alia neceſſitate: αι) deportatione βο) captiuitate ) dignitate Psli 7 reſtitutione in integrum *) ſi pater ſub condi- tione, vt emanci- pet aliquid acce- perit. *) tacito patris con- ſenſus. III. TRANSFERTVR: 1) nati aeui, ſuperſtite filio 2) datione in adoptionem plenam. 3) arrogatione patris. V. RECVPERATVR. 1) ingratitudine liberorum 2) readoptione 3) reſtitutione patris. De tutela Seruii Sulpicii recentiorem II. Eius NATVRAM. Eſt enim: 1) munus publicum 2) . . . . verſonalte 3) . . . . ex legibur impoſitum 4) . . . . curam habendam perſonae impuberis, qui debet eſſe: a) patre orbatus b) ſui iuris. III. Eius DIVISIONEM. Eſt enim: A) Vel -ACTITIIA B) Vel rTESTAMEN TARIA, de qua obſerua: 1) eam deſcendere ex XII. tab. 2) ſolum patrem poſſe tutorem dare 3) eum tantum dare tutorem liberis in ſua poteſtate conſtitutis 4) tutoris dationem fieri debere: α) vel in teſtamento folemni SS) vel codiciliis teſtamento con- firmatis 5) patrem nec quoad tutelam pro parte teſtatum et pro parte inte- ſtatum et pro parte inteſtatum decedere poſſe 6) eos tutores dari poſſe; æ) qui heredes ſcribi poſſunt, ₰ et qui muneris publici capa- ces ſunt. Cο Vel LEorTTIMA, quae eſt: 1) Agnatorum, haegque: . . a) agnatorum in ſpecie b) fiduciaria 2) Extraneorum, haecque: a) patronorum b) parentum. D) Vel DATIVA, quae eſt: 1) acus legitimus 2) oritur ex ſpeciali lege 3) ei locus eſt in ſubſidium. 7 1 nota: I. DEFINITIONEM: IV. MODOS FINIENDI, qui ſunt: A) NATVRALES et quidem: 1) vitium corporis animiue ſuper- veniens 2) mors tutoris naturalis B) cIVILES, qui ſunt: 1) Communer: a) capitis diminutio, quae eſt: Aaæ«) maxima 68) media „*) minima b) pubertas pupilli minus plena c) remotio d) excuſatio. 2) Proprii: ? 1) tutelae teſtamentariag: a) exiſtens dies b) exiſtens conditio 2) tutelae legitimaa: a) agnatorum in genere: capitis diminutio ma- xima et media by) matris auiaeque in S= ſpecie: ſecundae nuptiae 3) tutelae datiuae: a) exiſtens dies tutoris b) exiſtens condi teſta- tio omenta- c) remotum im. rii. pecdimentum] Fabula XI. De excuſationibus. Liberamur a tutelis: I. Vel a SVSCIPIENDA tutela, et quidem: A) vel 1PSO IVRE 9. 761. B) Vel ope ExXCVSATIONIS: 1) aut/ voluntariaa, veold a) ab omni tutela, et quidem: A in perpetuum §. 10. „6◻ ad tempus, §. 104. b) vel a certa. G. 16 4. 2) aat neceſſjariae. H. 105. II. Vel a SVSCEPTA, ſi quis eam deponere: A) Vel PorksT B) Vel orET, vt tamen non ſit ſuſpectus. (L. 707. — Tabula V. De nuptiis nota: 7 .„ I. Definitionem: juris antiqui juris noui II. Requiſita: 1 A) Iure naturali et Romano ſimul: 1) potentia generandi S 2) conſenſus coeuntium B) Iure mero Romano: 1) vt pater conſentiat 2) vt coeuntes ſint ciues 3) vt ne ſint nuptiae: a) vel inceſlae, A) propter conſanguinitatem: vel mere naturalem vel mere cinilem vel mixtam vel ſpiritualem ⁸) propter adfinitatem: vel veram 2 vel quaſi talem. b) vel indecorae c) vel noxiae. T a bu I1a VI. Linea recta: No. I. No. 2. Linea recta aſcendentalis: proauus X auus ego No. 3. Linea recta deſcendentalis: ego filius nepos pronepos Schemata computationis graduum: No. 4. Linea collateralis: comm. ſtip. filius primus filius ſecundus nepos ex fi- nepos ex filio ſecun- lio primo. do. No. 5S. Linea collateralis aequalis: comm. ſtip. No. 6. Linea collateralis inaequalis: No. 7. Reſpectus parentelae: Tabula VII. De computatione graduum. ad §. 68. . No. 1. Proauus . Proauus generauit auum, Pprima vel prima enprimam generatio nem, generatio diſtantia ſeu primam diſtantiaam; ergo primum gradum. Auus Auus generauit pattem; en ſecunda ſeu ſecunda ſecundam generationem; generatio diſtantia ſeu ſecundam diſtantiam; ergo ſecundum gradum. ſeu tertia Pater generauit me; en diſtantia tertiam generationem ſeu tertiam diſtantiam, ergo gradum tertium. Pater tertia generatio a Ego. No. 2. Proauus perſona I. Dempto proauo fu- Auus perſ. 2. perſunt tres perſonae, ergo tres gradus. Pater perſ. 3. Ego perſ. 4. No. 3. No. 4. Computatio ciuili!:: Computatio canonica: Ppater 1 2 a Ob quia ei conſangui- ex filio nis eſt gradu ſe- Tabula VIII. De prohibitione iuris ciuilis. ad §. 69. No. 1. No. 2. auus filius 1. filius 2. frater ſoror 3 4 Frater non poteſt ſororem ducere, nepos primo cundo. conſobrini. No. 3. abamita. 2 7 7 ego Ego non poſſum ducere abamitam propter reſpectum parentelae Prohibitiones iuris Canonici: In linea aequali: . 5 b S% — . . In linea inaequali: No. 5. I èò neptis ex fi⸗ lio ſecundo Tabula IX. Deladfinitate vera., ad S. 70. et 71. Socer et a bed ſunt con. 1 = Z fanguinei vxoris meae, er- b fratres vxoris meae go mihi ſunt adfines. d liberi frattuam.— = 1 2 ego vxor No. 2. = a et b ſunt fratres mei; c et d ſunt fratres vxoris meae. Ergo: 1) fratres mei a et 0 ſunt adfines vsori meae 2) fratres vxoris e et d fſunt mihi adſines; 3) ſed a et b non 4 660 X0O ſunt adfines cum et d. a bec ſunt liberi mei ex priori matri- No. 3. ego. vxor monio; d et?e ſunt liberi vxoris meae aeque ex priori matrimonio. Ergo O◻ abt ſunt adfines vxoriz meae; d et ? d 5HEE& dé ſunt mihi adfines; ſed a bc et de in- ter ſe non ſunt adſines. . No. 4. . vitricus priuignae mater Vitricus adfinis eſt priuignae; pri- vignae mater adfinis eſt marito filiae ſuae; ſed maritus priuignae et vitri- cus non ſunt adfines. priuigna eius maritus. -=ðð . No. 5. 40 à eſt auus; b eſt pater; c eſt filia vxoris meae = b ſeu mea priuigna; d et e ſunt fratres vVXOris meae; f et g ſunt liberi fratrum vXOris Meae. G DE eſt conſanguineus vzori meae gradu ſeeundo go ro et gradu primo; ergo mihi eodem gradu fſunt . fe g adfines in linea alcendentali. Priuigna mea eſt e. conſanguinea primi gradus vxoris meae in li- nea delcendentali; ergo eodem gradu mihi ad- “” finis eſt in linea deſcendentali; d et e funt ad- fines vxoris meae gradu primo in linea collate- rali; e et ſ. gradu ſecundo. Ergo iisdem gra- dibus in eadem linea mihi funt adfines. Tabula XII. De rerum diuiſione: Res funt: I. Quoad proprietatem et vſum: A) Vel in dominio DEORVM: res DIVINI iuris; quales ſunt: o) ſacrae .) religioſae )²) ſanctae quodammodo. §. 180. ſ. D B) Vel in dominio vſuque 0MINVM: g. 184. res HVMANI iuris, quae ſunt: 1) CGOMNMVNES; veluti: aer aqua profluens mare — littora maris. §. 185. 2) PRDFPRIAE, quae ſunt aut: A) in dominio publico: res PVBLICAE, veluti: flumina portus. §H. 186. B) aut in dominio priuafo- quod pertinet: 1) vel ad vniuerfitatem: Tabula XIII. De dominio nota: I. Deſinitionem. H. Eius iura principalia, quae ſunt: . I) PROFPRIETAS et 2) VSVSFRVCTVS. §. 199. III. Eius diuiſiones; A) Ratione modi Ffetench: 1) aut adimi poteſt alteri inuito — RRVOCABILE dominium . 2) aut non — IRREVOCAILE. . B) Ratione obieéti, quod in dominio eſt, quodque eſt: I) res corporalis — VERVM 2) res incorporalis — QvAst dominium. ) natione ſubielhti, cui competit: 1) aut vni competit — soLITARIVM 1¹) aut pluribus — coNDOMINIVM. D) Ratione exercitii: 1) aut dominus ſingula iura exercere poteſt — 4TILLIMITATVM. [2) aut non — IIMITATVM 1) aut vſùs et abuſus coniunctus eſt — eLkENVMN 1 aut non — MINVS PLENVM; quod eſt: — ℳα½) RBS VNIVERSITATIS 2) PATRIMONIVM VN I VERSITATIS. J. 1987. 1) directum, et 2) vtile §. 200. H = 2) vel ad ſingulum: II. Quoad due ſan Aautatem: §. 189. Aut percipi poſſunt — ConPORALES . aut non — 1NCORFPORALBS. 9. 190. (Aut ſe mouent vel moueri poſſunt — M0O EILES Tar non — 1IMMOBILES, ſiue: ðMU =S — in ſenſu natural, . in ſenſu iurir. J. 19 1. . ſ[Aut vſu conſumuntur vel diminuuntur — res FVNGIBILES aut non — res NON FVNGIBILES. §. 192. Aut diuidi poſſunt — res DIVIDVAE aut non — res INDIVIDVAE. §. 193. 1 „ HEESSINGVLORVM. F. 188. 1 oneroſa 1 IV. Eius modos adquirendi, qui ſunt: A) CIVILES, hique: 1) vniuerſales 2) ſingulares B) NATVRALES, (de quibus Tab. ſq.) H. 20 1. V. Eius modos amittendi, quo potilhmum pertinet: 1) derelictio . 2) con fiſcatio 3) alienatio, quae eſt: pura 1 euentualis voluntaria neceſſaria gratuita inter viuos mortis cauſa facta. I. OCCVPATIO, de qua nota: A) Eius requilita: 1) res corporalis 2) res nullius 3) adprehenfio rei 4) animus dominii. F. 202. B) Eius ſpecies, quae ſunt: H 1) VENATIO in genere: ℳα½) venatio in ſpecie Sð 3) aucupium 7) pilſcatio. §. 205. ſq. 2) occvPATIO BELLICA. H. 207. . 3) INVENTIO, quo potiſſimum pertinet theſauri inuentio, de qua nota: 1) aut theſaurus inuentus eſt artibus MAGICIS — eedit fiſco . 2) aut NON; et quidem: α) in fundo ALIENO: caſu — diuiditur inter inuentorem et dominum fundi data opera — totus ce- ditdomino fundi ⁸) in fundo "ROPRIO — totus eſt inven- tori. J. 209. ſg. Tabula XIV. a. Modi adquirendi dominium naturales ſunt: II. FRVCTVVM PERCEPTIO, vbi obſerua: A) Eius requiſita: 1) bona fides 2) iuſtus titulus 3) animus dominii. J. 211. B) Fructuum diuiſiones: 1) Ratione cAVSAE: α) aut ſola natura efficiuntur — NATVRALB ϑ) aut hominig ope — INDVSTRIALES 2) Ratione PERCEPTIONIS: ) aut cohaerent adhuc cum fundo-— PENDENTE G&) aut non — SEpARATI, qui: . aut percipi potuiſſent — PEENCIPTENDT aut reuera percepti ſunt — PEREEPTI, qui: aut adhuc exiſtunt — ExTANTES aut non — CoNsvMTI, qui: aut naturaliter aut ciuiliter conſumti ſunt „)) aut in regula percipiuntur — ORDINARII . 5 aut per accidene — ExTRAORPDINARII G. 212. 9 Regulas: . . Aut poſſides B0NA FrDE: aut nondum ſuperuenit dominus — fructus tui ſund. aut Juperuenit: tunc . aut fructus eœtant — eos reſtituis aut conſumii ſunt, vel: ANTE litis conteſtationem — nihil reſtituis PesT eam — omnes reſtituis, Aut Poſt des MALA IDpE — indiſtincte omnes fructus reſtituis. §. 21 3. E Tabula XV. De ſfſeruitutibus nota: I. Definitionem. §. 22 82 II. Diuiſiones: [A) Ratione modi exertendi: 2) ..... prohibere, quo minus alter quid in re ſua faciat — NEGATIVA B) Ratione obiecti dominantie: 4 1) Aut dominatur rer mea — RkALIS 2) . . . . verſona mea — PERSONALIS ſeruitus. C Ratione vſur: 1) Aut vtor ſeruitute ad vſum oeconomicum — RVSTICA 2) aut ad alium vf'um — vRBANA ſeruitus. [D) Ratione modi conſtituendi: 1) Aut ea conſtituitur lege — PvsLICA ſeu LEGITIMA 2) aut ſententia iudicis — NECESSARIA 3) aut cum voluntate ſeruientis — vOLVNTARIA, quae ec: oα) vel conuentionalis Sο) vel teſtamentaria ſeu legata. §. 229. III. Species praecipuas: [A) KRuſticarum: 1) itineris 2) a tus, qui eſt . plenus minus plenus 3) viae, aliaeque, §. 230. B) Vrbanarum: ð 1) oneris ferendi 2) tigni immittendi 3) proiiciendi 4) protegendi. G. 231. 5⁵) ſtillicidii vel fluminis: . A) recipiendi ⁸) non recipiendi. §. 232. 6) Luminum: ει) lumina habendi 6) ne luminibus ofhciatur, §. 233. 70 Proſpectus: &α) proſpectum habendi ϑ½) ne proſpeétui officiatur. §. 234. 8) Aedificiorum: ℳ) non tollendi S) altius non tollendi ) altius tollendi. §. 23 –. — 1) Aut poſſum aliquid facere i in re aliena — ſeruitus ADFIRMATIVA Taabula XVI. De vſufructu obſerua: I. Definitionem, §. 240. II. Diuiſionem, in ) vERVM, qui eſt: 1) ius in re. §. 241. 2) . . . aliena §. 242. 3) . . . . non fungibili §. 243. 4) ius perſonale §. 244. 5) ius fructus ordinarios §. 245. 6) ſalua tamen fſubſtantia percipiendi. Hine IVRAR vſufructuari ſunt: 1) poſſeſſio rei 2) fructuum per ceptio 3) diſpoſitio de fruchibus OBLIGATIONES: 1) vt ſit bonus paterfamilias 2) vt ne mutet rei ſubſtantiam 3) vt cautionem praeſtet 4) vt onera rei et fructuum ſoluat. §. 246. (8) AuS1 — vſufructum, qui differt: 1) a vero vſufructu 2) a mutuo. §. 247. ſ. III. Conſtitutionem, quae ſte N. 247. 11. 1¹) a lege — vſusfructus rEGTrIMVS, qui competit: ½) Patri 6ρ◻) coniugi luperſtiti 2) a iudice in iudiciis diuiſoriis 93) a proprietario: αι) vel pacto S) vel vltima voluntate [) Praeſcriptione adquifitiua. §. 245. IV. Amiſüonem, quae fit: 1) ratione proprietarä: reſoluto eius iure . 2) ratione vſufructuarii: gα) remiſſione 686) ceſſione proprietario facta ) non vſu ) morte ciuili et naturali . e) lapſu C. annorum et diſſolutione vniuerſitatis. 3) Ratione rei: „) interitu totali ϑ½) eius mutatione — .- ) conſolidatione 4) Ratione modi conſtituendi: æα) lapſu temporis exiſtente et deficiente conditione ) cefſante qualitate. J. 250. 1 l Inn. TRAD ITIO: ) Quaèe requirit: 1) rem corporalem 2) poſſeſſionem vacuam 3) Uuſtam et 4) praecedentem cauſam 5⁵5) facultatem et 6) animum alienandi. F. 2155. B) Quae diuiditur: (In vERAM, quae fit: Ratione rei mobilt: adpoſitione cuſtodis. CIn riCrTAM, quae eſt: 1) ſymbolica 2) longa manu facta 3) breui manu facta. §. 216. 4. * 1 datione in maruum depoſitione Ratione rei immobilis: declaratione Modi adquirendi dominium naturales ſunt: IV. ACCESSIO, Tabula XIV. b. Continuatio. quae eſt: A) NATVRALIS, cuius ſpecies: 1) alluuio et 2) vis fluminis §. 219. B) INDVSTRIALIS, cuius ſpecies: 1) APlVNCTIO, quo pertinett: * ο) adferruminatio ) intextura °) ſcriptura *) pictura. §. 22 1. 2) sPECIFICATIO, quae fit: partim ex aliena partim ex propria materia- — materia cdit pecificanti. . ex ſola aliena materia: aut matetia reduci poteſt — ea cedit domino aut non Poteſt reduci — ea cedit Peciloanti. §. 221. 5 5 3) CoNrFVSTO, quae fit: 8 caſu aut ex voluntate vtriusgue — maſſa confuſa eſt communis ex voluntate ſolia confundentis — maſſa ipſi cedit. 9. 223. 4) INAPlIFICATIO: 1 Taar aedificaui in ſolo meo ſed alijena-materia — aedificium meum eſt. aut in ſolo alieno ſed men materia — aedificium eſt domino ſoli. Attamen: aut aedificaui BoNA FIDE et poſideo aedificium — reſtituo domino ſoli aedificium, re- ſtitutis mihi impenſis. — . . . . n0n Poſſideo — nulla mihi datur propter impenſas actio. aut aedificaui Mata rwæ — — indiſtincte nulla mihi datur actio. §. 22 4. C MIXTA, quo pertinet: ſatio et plantatio, quae fit: Z . aut in mea terra, ſed alienis plantis ”M 2 aut in aliena terra, ſed meir plantis. §. 225. ) incluſio — . . I. Definitio. §. 255. II. Differentia ab vſucapione: 1) ratione effectus . 4 . . . ſubietti. §. 256. III. Diruſi. ſiones: [A) Raäonen COMMODI; quod eſt: [1) quoad obie Num: a) res — praeſcriptio RERVM „.) liberatio a poena — cantNrm. l2) quoad ſpecialem effectum: [a) aut adquiro mihi aliquid — AbGvISITIVA, quae eſt: ſa) translatiua, quae requirit: (1) a parte prazſcribentis: ſbonam fidem §. 259. ſpecialem titulum, qui: verus iuſtus — —— — (8) Ratione TEMPORIS: . Aut certum tempus deßniſan eſt — DKEFINIT A praeſcriptio, quae eſt: Tabula Praecſcriptione. X b) Aut liberor ab obligatione — ExTINCTIVA praeſcriptio . 257. C. aut liberor ab obligatione patiendi reſtituendi. §. 265. . . 1) ordinaria Aut nullum certum tempus definitum eſt — praeſcriptio IMMEMOERIALIS. G. 271. XVII. habilis irreuoceabilis validus eſſe debet. §. 260. poſſeſſionem certi temporis. F. 261. boſſeſhonem non interruptam. Interruptio fit: 2) a parte eius contra gubm Ppraeſcribitur: 1) vt ipſe rem in praeſeribentem non transtulerit 2) vt rem non vindicauerit. §. 263. 8) conſtitutiua, (S 257. B.) quae requirit: 1) a Parte prazſcribentis: quaſi poſſeſſionem iuris bonam fidem 35 exercitium iuris per tempus legitimum §. 26 4. A. 2) a Parte eius contra quem praeſcribitur: ſcientiam et ſilentium per tempus legitimum 2) extraordinaria E 257. II. A .) quae eſt: temporalis longiſſimi temporis: XXX. annor. §. 267. 5 XL. annor. §. 26 8. L. annor. §. 269. C. annor. §. 270. ab homine, extraiudicialis. §. 262. Tabula XVIII. Filiusfamilias adquirit peculium: A) Aut occaſione militigz — peculium MILITARE Militia aut eſt ſagata — cAsTRENSE. J. 286. Aut togata — Casr cASTRENSE. §. 287. B) Aut extra militiam — PAGANVM: Tabula XXI. Solemnitates teſtamentorum: Aut concernunt ſormam teſtamenti externam — ExTERNAE Aut materiam internam — INTERNAE [Aut in omnibus teſtamentis obſeruari debent — CoMMmvVNEsS, quales ſunt: 1) vnitas contextus Aut a vatre vel intuitu patris datur — PROFECTITIVM. G. 290. 2 2) praeſentia ſeptem teſtium Aut aliunde venit — ADVEN TITIVM, §. 29 I. in quo W 3) ſpecialis rogatio teſtium . aut patri competit vſusfructus — ordinarium. 4) habilitas teſtium §. 303. aut non — extraordinarium. §. 292. . Aut in certis tantum — räOPRIAE, quales ſunt: Tabula XIX. S ucceſfio datur: Aut ex iure naturali — PACTITIA Aut ex iure poſitiuo — CIVILIS; quae Aut ex iure ciuili in ſpecie datur — ſueceſſio civiris in ſpecie Aut ex iure Praetorio — P?RAETORIA ſucceſſio ſeu BONORVM P?OSSESSI0. Vtraque: Aut datur ex teſtamento — TESTAMENTARIA. Inſtituitur aliquis: aut direßte — DIEECTA aut indireſßte — FlDEICOMMISSARIA ſucceſſio. Aut abique tellamento — ſucceſſio ab 1NTESTATO ſeu LEGTTIMA. §. 297. 1) in teſtamento nuncupatiuo: α½;) nuncupatio heredis palam facta ₰) nuncupatio abſoluta ſeu perfecta. 2) in teſtamento ſeripto: αι ſubſeriptio teſtatoris 3) ſubſcriptio et „) ſubſignatio teſtium omiſſio notarum. §. 304. Tabula XXII. Prohibentur teſtamenta condere: Tabula XXKX. De teſtamentis obſerua: I. Definitionem. Eſt enim teſtamentum: voluntas vltima . = vnilateralis. §. 299. continet heredis inſtitutionem, quae: certa eſſe debet et tacite vel expreſſe fieri poteſt eſt teſtamenti fundamentum nec tamen requirit ordinem ſeripturae I. A NATVRA: [A) propter vitium ANIMI: 1) furioſi 2 . 2) mentecapti 3 irati . 4) impuberes [B) propter vitium conrORIs: . 1) ſurdi et 2) muti natura tales. Coeci poſſunt teſtari: α) vel praecedente . ſcriptura 6◻) vel non nec verba imperatiua non poteſt tamen in arbitrium tertii conferri nec perplexa aut captatoria eſſe. J. 300. II. Diuiſiones: Aut publica auctoritate conditur — evSLiCvMWin genere; quod: L aut coram principe conficitur — evBLIGVM in ſpecis aut coram magiſtratu — IVDICIALE Aut priuata auctoritate — PRIVATVM, in quo: aut heres oretenus inſtituitur — NVNCGVEATIVVN . Taur in ſcriptis — SCRIPT VM ſaat omnes ſolemnitates adeſſe debent — SOLENNE aut non — MINVS SOLEMNE ſeU PRIVILEGIATVM: = 1) teſtamentum militare. 5§. 305. ſq. 2) . . . . parentum inter libe- ros. §. 311. . 3) . . . . . tempore contagionis conditum. §. 312. 4) . . . . ruri conditum. §.3 13. 5) . . . . poſterius in quo he- I. A LEGIEVS: [A) Homines ALIENI iuris: 1) ſerui = 2) filiifamilias, niſi de peculio militari. B) Qui non ſunt cIvES: 2 1) capti ab hoſtibus 2) peregrini 3) obſides (C) In roENAM: 1) apoſtatae 2) heretici improbi 3) inceſti matrimonii rei 4) aqua et igne interdicti 5⁵) auctores carminis famoſi 6) capitis damnati. §. 3 17. redes ab inteſtato in priori praeteriti inſti- tuuntur. §. 314. . 6) . . . . principi oblatum 2 7) . . . actis inſinuatum. §. 314. Tabula XXIII. Exheredatio in genere eſt: fl. Quoad MODVM: Aut exheredati nulla fit mentio — PkAETERITIO Aut diſertis verbis exheredatur — ExHEBED ATIO in ſpecie: . aut ſingulus exprimitur — exheredatio NoOMINATIM faCta aut plures nomine collectiuo fimul exheredantur — 1NTER CETEROS fa ta u. Quoad FlNEM: Arut exheredatio fit in vtilitatem exheredati — exheredatio SONA MENTE facta- 4 Aut in eius praeiudicium — exheredatio NorAE CAVSA facta, F. 320. III. Quoad FORMAM,; quae: S . [Aut in omni exheredatione requiritur — coMMVNIS, quo pertinet, vt exheredatio fiat: = 1) in teſtamento 3 2) in perpetuum 3) a tota legitima. 5. 322. [Aut in certa exheredatione — PROPRIA, quae eſt: ſA) Ratione liberorum: 1) vt nominatim 5 2) pure 3) ab omni gradu 4) ab omni herede 5) ex ſpeciali 6) iuſta 5 = 7) vera et 8) expreſſa cauſa fiat. §. 32 4. 14. B) Ratione parentum: 1) vt ſaltem inter ceteros 2) ex ſpeciali , 3) inſta 4) vera et . 5§) expreſſa cauſa fiat, §. 3 26. C) Ratione fratrum ſororumque: vt ne turpis perſona praeferatur. §. 327. = 1 I. Quoad fundamentum: Aut nititur epreſſa teſtatori Tabula XXIV. C onditio s voluntate — ExPRESSA Aut praeſumta eius voluntate — TACITA. II. Quoad ſpecialem caſum: Aut concepta eſt in caſum: ſi quid fiat — APrFIRMATIVA Aut in hunc: ſi quid non fiat — NEGATIVA. III. Quoad exiſtentiam: (Aut poteſt exiſtere — poOssIBII Aut non poteſt exiſtere — TMPOSSIBIIIS, quae: 1s quae iterum eſt: [1) ratione obiecti, quod eſt: aut datio rei — conditio dandi aut praeſtatio facti — eonditio faciendi 2) ratione naturae: . L aut a ſingulo impleri poteſt — diuidua aut ab omnibus heredibus ſimul impleri debet — indiuidua. 3) ratione exiſtentiae: 4 aut impleta eſt — exiſtens aut incertum adhuc eſt, vtrum et quando extitura ſit — pendene aut non impleta eſt — deficiene aut exiſtentia pendet a caſu — caſualis aut principaliter a voluntate heredis — poteſtatiua . aut a caſu et voluntate heredis ſimul — mixta aut ſaepius exiſtere poteſt — reiterabilis aut non — non reiterabilis 5 . aut facile impleri poteſt — facilis Laut non — diſicilis ⸗ = 4) ratione ſpecialis effectus: 4 S aut ſtatimheres accipit hereditatem, quam reſtituit conditione deficiente — reſolutiua aut accipit hereditatem exiffente demum conditione — uſpenſiua aut propter rerum nfuram talis eſt — — Phyſice aut propter leges — moraliter talis. S=ð aut in vniuerſum non poteſt exiſtere — abſolute talis Laut certo reſpectu — relatiue talis. . . aut continet exiſtentiam facti impoſſibilis — adfirmatiua aut omiſionem facti impoſſibilis — negatiua. Tabula XXV. s un b i tuat i e: Aut fit a milite — MILITARIS ſeu PRIVILEGIATA s§. 3551. Aut Pagano — PAGANA. . vtraque eſt: Vel Vel VVLGARIS ſeu PROPRIA, quae eſt: FVFILLAERIS ſeu impropria elt, quae ek: ſſezpreſſa Vera: K. 346. tacita §. 339. ſſimplex implex LAduplex: Ticelntoci F. 340. expreſſa ura tacita Toncitionara. §. 341. pura conditionata generalis ſpecialis vel nouiſſime morienti facta. §. 347. Tel omnibus liberis 4 QLuaſßi- Pupillaris. §. 349. reſolutiua A Tabula XXVI. ad §. 40 1. De legato generis. Aut ex genere svMMO vel MEDIO legatum eſt — inutile legatum Aut ex INFIMO: aut a NATVRA exiſtit — indiſtincte valet legatum Taut FACTO HOMINIS: . aut teſtator reliquit tales res — vtile legatum Tint non — inutile legatum. Tabula XXVII. ad §. 403. Species legata periit: Aut CAsv — periit legatario Aut FACTO: 1) ipſius legatarii — extintum eſt legatum D 2) heredis — aeſtimatio petitur. 3) tertü: Periit tota ANTE aditionem et agnitionem — datur legatario actio doli aduer- ſus tertium . . — heres cedit legatario actionem legis Aquiliae periit vel deteriorata eſt Posr agnitionem — agit legatarius immediate ex L. Aquilia. deteriorata eſft . . Ad verba: Quodfi plures. Aut omnes res ſunt PRINCIPALES — debetur quae ſupereſt. Aut altera eſt principalis altera acceſſoria: periit principalis — non debetur acceſſoria Periit acceſſoria — debetur principalis. Tabula XXVIII. ðð ad S. 4098. De legato rei ALIENAE: Aut teſtator scivir, rem eſſe alienam — valet legatum: habuit ius in hanc rem — hoc ius legatum eſt. non habuit — res ia legata eſt: poteſt redimi — praeſtanda eſt res ipſa non poteſt — praeſtanda eſt aeſtimatio. Aut 16NORAVIT — inutile legatum, niſi in quibusdam cauſis. Ad verba: praeterea ſciendum: Aut legatarius ANTE teſtamentum ſibi adquiſiuit legatum — inutile eſt. Aut vos teſtamentum: . adquiſiuit ex cauſa overoſa — pretium ei praeſtatur. . . . . . . gratuita — nihil praeſtatur. De re coMmvXNI legata: [Teſtator rem cum TERTIO communem "abuit: (legata eſt ſimpliciter — portio tertii ſimul legata eſt: ea poteſt redimi — ipſa legatario prae- ſtatur. non poteſt — eius aeſtimatio debetur. legata eſt reſtrittiue — portio tertii non legata eſt. Teſtator eum LCEGATARIO communem habuit: ðð ex cauſa lucratiua — ſola teſtatoris portio legata eſt emtionis: aut emtio tempore teſtamenti perfelta fuit: habuit teſtator ius in portionem le- . gatarii — hoe iur legatum eſt. „nodn habuit — ſola teſtatoris por- tio legata eſt. aut non: . Ffimpliciter legata eſt — debetur pretium portionis legatarii reſtriſtiue . . — debetur ſola teſta- toris portio. De fructibus futuris legatis: Aut fundus adiectus eſt: demonſtratiue — indiſtincte fructus debentur. taxatiue — non debentur, niſi fruétus nati. . Tabula XXIX. ad §. 415. De diuiſione hereditatis: Aut teſtator nihil diſpoſuit — hereditas aæqualiter diuiditur. Aut diſpoſuit: . 2, ſingulo heredi certam "ARTEM adſcripfſit: æa) exhauſta eſt hereditas — lecundum partes praeſcriptas diuiditur. ϑ) aut non — quod ſupereſt pro rata diuiditur. 2) ſingulo heredi certam REM. adſcripſit — tota hereditas aequaliter diuiditur. 3) nonnullis heredibus certas REs adſcripſit — ſunt legatarii reliquis nullar PARTES adſcripſit — diuidunt aequaliter . . . . ceftdf . . . . . — diuidunt pro rata ) nonnullis certas PaRTES adſcripfit, reliquis nihii: cdeeſt aliquid aſli — hoc reliduum accipiunt ex nullis partibus ſcripti Tas completus eſt: aut teſtator dixit: 8 quod ſupereſt SèMU reliqui habento — nihil accipiunt. (aut hoc non dixit — dimidium accipiunt reliqui. Tabula XXX. a d §. 417. Coheres deceffſit: Aut vIvo adhue teſtatore — defecit, adeoque ſemper locus eſt iuri adereſcendi Aut eo ?SRAEMORTVO: Fuit heres svys — indiſtincte ceſſat ius adcreſcendi . . . . . . BXTRANEVS: . . ante aditionem deceſſit: habet ſubſtitutum — ſuecedit ſubſtitutus non habet — adcreſcit reliquis voſt aditionem — non adereſcit reliquis. . De COoNIVNCTIONE heredum: Aut ſingulus in ſeparata propoſitione ſcriptus eſt — Rk TANTVM coniuncti ſeu pIsvNcTI. Aut plures vna propoſitione continentur: adiehtae fſunt partes ſingulorum — vERPIS TůNTVM coniuncti nullae partes ſunt adiectae — MIXTIM coniuncti. . Tabula XXXI. ad pag. 268. . De iure adcrefcendi coheredum: Aut omnes PDIsIVNCTI ſunt: ſunt duo — alteri nihil decreſcit ſunt pluret: in nullis partibus ſcripti — adcreſcit aequaliter in certis Partibus ſcripti — adereſcit Pro rata 1 Aut omnes coNIVNCTI ſunt: . in tofa hereditate — adereſcit ornnihuf aequaliter Aut alii coNIVNCTI ſunt, alli DistvNGCTI: ðèð deficit diſiunbktus — omnihe adcreſcit deficit coniunbtus — adcreſcit ſoli coniunltto Aut conſiſtit in naxoO — agnoſci debet cum portione vacante Aut conſiſtit in racINöο: . poteſt per alium impleri — agnoſci debet non poteſt — non debet agnoſci. De iure adcreſcendi 1, Ab HEREDIBVS: Taâàbula XXXII. ad b. 419. quoad- legata,. Defuntus legauit: — deficiens legatarius habet ſubſtitutum vel co niunctum- — nihil adcrelſcit heredibus non habet: ab omnibue heredibus legatum eſt — aderecit omnibus pro rata a certo vel certiz — adcreſcit ſoli certo vel ſolis certis. in certa parte — adereſcit ſoli coniundho i in hac parte II. A LEGATARII82: defiéiens habet ſubſlitutum vel coniunctum — nihil adcereſcit legatariis non habet: ab omnibus legatariis legatum eſt — ad creſcit ommibus pro numero perſonarum . a certo vel certis — adcreſcit ſoli certo vel certis. De onere nota: SèðUWU IyV. rrVEIVs eandem rem: deficiens habet ſubſtitutum — nihil adereſcit collegatariis non habet: deficit diſiunctus — non decreſcit alteri diſtuncto defecit coniunltus — adcreſcit: Tabula XXIIII. De ſuccefſione No. T. No. 2. Schema repraeſentationis. Schema ſucceſſionis in Capita. d 5 6& 6 P 2 “ Aaſint liberi quinque defun- . = Gi; quorum ſi ſinguli accipiunt Deſunttus habuit tres filios, quorum primus prae- ſingulas partes; ergo hereditas deceſſit reli cto filio a, qui etiam praedefunbtus eſt re- diuiditur in quinque portiones, lictis filiis et c. Filius a repraeſentat filium pri- quia ſunt quinque capita ſeu mum defuncti, tanquam patrem ſuum; et fili bH perſonae. et c iterum repraeſentant filium a, tanquam va- trem ſuum. Ergo hereditas diuiditur in tres Ppor- tiones, quarum vnam accipiunt b et c, tanquatmn pronepotes defuncti; alteram filius ſuperſſtes Jecun. dus, et tertiam filius Iuperſtes tertiur. In guantutn ſucesdant: defcindentium. No. 3. Schema ſucceſſionis in ſtirpes. . E FPY9hIT KI Defunctus habuit quatuor filios, qui onnes praedefunkti funt, relictis liberis. Primus enim reliquit a b et c; En pri- mam ſtirpem! Secundus reliquit det e. Secunda ſtirps. Tertius reliquit ỹg et h. Tertia ſtirpe. Quartus reliquit i k et . Quarta ſtirps. a b et c reprae- ſentant patrem, filium primum defun- di, ergo accipiunt a b et cvNAM por- tionem, i. e. eandem, quam ipſe eo- rum pater accepiſſet, 6 ſueceſſiſſet. Et ſic quoque in reliquis Curpgidu⸗ ovpmnibus collegatariis — ſt omnes accipere volunt certis — ſi reliqui accipere nolunt ei, a que legatum eſt — ſiomnet accipere noluerint. No. 4. Schema ſucceſſionis mixtae. a 5 c de Defunctus habuit quatuor filios, quorum Pri- mus praemortuus eſt, relictis duobus filiis a etb. Secundus ſuperſte⸗ eſt. Tertius quoque prae- mortuus eſt, relictis tribus filiis c d et e. Quar- tůs iterum Juperſter eſt. En! Filius ſecundus et quartus ſuccedunt in cCAFITA; a et b, deinde c d et e ſuccedunt in sTIRPES. Ergo hereditas di- viditur in quatuor portiones, quarum vnam ac- cipiunt aetb ex iure repraeſentationis; alteram accĩpit ſolus filius ſecundu: ſuperſtes; tertia per- venit ad cd ete ex iure repraeſentationis , et quartam nanciſcitur ſolus filius quartus ſuperſtes. — . B) MERE CIVILES: CMIXTI: (II. LzGITIMATI: (I. LEGITIME NATI: 1) naſcituri: A) naſcuntur intra legitimum tempus et vitales — ſuccedunt 2) nati: 1 * — In. ApDOFYTATI: [1) a maſeulo: à) (2) a femina: Tabula XXXIII. b. De ſucceſſione agnatorum ab inteſtato. 7 . — Claſſis prima. Deſcendentes funt: A) MERE NATVRALESfen ILLEGITIMH quales funt: I. NATVRALRS in ſpecie: 1) matri ſuccedunt, vt legitimi 2) quoad patris ſucceſſionem: aut pater reliquit liberos legitimos ſeu coniugem legitimam — non veeedunt aut non reliquit — ſuccedunt in ſextantem cum matre diuidendam. II. srvRII et vyrGo QVaAESTTI: 1) mater aut eſt illuſtris et habet liberos legitimoe — ei non ſuccedunt aut non eſt et non habet — ei ſuccedunt Vvt legitimi 2) patri nunquam ſuccedunt GIII. ApvLTERINI et INCESTVOSI: 5 aut vterque parentum in mala fide fuit — neutri ſuccedunt aut vuut in bona fide fuit — ſuccedunt. t. ARROGATI: ſermo eſt de ſucceſſione: . àa) patrit ipfius arrogatoris: — ſuccedunt b) eius væoris — non ſuccedunt c) aſcendentiens eius: ℳ) aut hi conſenſerunt in arrogationem — ſuecedunt ⁸) aut non — non ſuccedunt. ) parentum naturalium — ſuccedunt plene: α½) durat adoptio — fſuceedunt patri adoptiuo, non vero naturali 8) ſoluta eſt — ſuccedunt Patri naturali, non vero adoptiuo minus plene: æ) durat adoptio — ſueesdunt vtrique patri, tam adoptiuo, duam. Raturel O ſoluta eſt — ſuccedunt ſoli patri naturali α) durat adoptio — ſuccedunt Sο) ſoluta eſt — non ſuccedunt 6⁸) aut non — non ſuccedunt ) ex matrimonio vero: — D) SPIRITVALES — non ſuecedunt. plene: minu vel eodem — omnes promileue ſuccedunt vel diuerſo: mortuus eſt parens communi:· aut ſermo eſt de bonis a coniuge acoeptis — ſuccedunt liberi huius coniugis . . aliunde adquiſitis — ſuccedunt omnes promiſcue s proprius — — ſuccedunt ſoli liberi huius Parentis, 2* 1) per ſubſequens matrimonium — ſuccedunt 2) per reſeriptum principir: * adſunt legitime nati — non ſuccedunt, niſi cum clauſula legitimati ſint non adſunt — ſuccedunt 7 plene — non ſuccedunt. Pater mater Ad regulam III. 4◻ S G — , 3 „£ . 6 f a eſt pater, à mater de- functi c et d liberi fratris praedefuncti primi; et e et f. liberi fratris praede- funcli ſecundi. a eſt auus, b eſt auia lineae pa- ternae; c auus, d auia lineae ma- ternae, e eſt pater defuntcti. Hic ſolus ſuccedit. Ad regulam IV. Hereditas ita diuiditur: a, pater defuncti accipit vnam; b, mater eius ſeæcundam; c et d accipiunt tertiam; e quartam; f et g ꝗuin- tam. Tabula XXXIV. De ſucceſſione afſcendentium. Schemata ad §. 460. C α& ℳ b 7 a eſt auus et b auia lineae paternat; c auus et d auia lineae maternae; e eſt pater praemortuus et mater praemortua defuncti. Hereditas in duus portiones diuiditur; altera peruenit ad lineam paternam, i. e. ad a et b. Alter ad ma- ternam, i. e. ad c et d. ⸗ Ad regulam V. alg, b 65 Quia parentes a et b praedefun ci ſunt, ſucce- dunt fratres c et d fuperſtites in capita. Qui ſint a 5 & de et f. facile ex antec. ſchem. intelligitur. Hereditas diuiditur in duag partes; altera peruenit ad lineam pa- ternam i. e., ad 5. Altera ad maternam i. e. ad c et d. Ad regulam VI. S E£ Quia parentes a et 5 praemortui ſunt, ſue- cedunt c et f, fratres ſuperſtites in carirA; d et e autem in srIkrEs. Ergo hereditas in tres portiones diuiditur. Ad regulam II. a et h ſunt parentes defunti; c et d eius fratres, bilaterales. Succeditur in ca- pita. Ad regulam VII. Schema 1I. d bG ſunt fratres bilaterales. De ſucceſſ ione fratrum vnilateralium. Schema 2. I . ₰A2 b cC d & a procreauit ex prima vxore 5 et 4; et ex ſecunda filios d et e. Ergo b et c, ſicut d et e inter ſe ſunt fra- tres bilaterales; ſed omnes erga ſe ſunt vnilaterales, quia b et e habent aliam; d ete iterum aliam matrem; attamen quia patrem à communem habent, ſunt conſanguinei. Tabula XXXV. Schema 3. 72 % a peperit ex primo marito b et e; et ex ſecundo d et e. Ergo b et e, ſicut d et e inter ſe ſunt bilaterales; ſed erga ſe ſunt vnilaterales, quia b et c habent alium, et d et e ite- rum alium habent patrem; ſed quia matrem a communem habent, ſunt vterini. Ad II. a bedéf Ad regulam III. Schemata ad §. 466. Ad regulam I. Ad regulam IV. Ad regulam V. Cde Ad regulom VI. 49 6 b C 7 Ad regulam VII. ι 4 Tabula XXXVI. a F. 4r9. Mortuus e ſt: II. Heres SVVS — indiſtinte transmittitur hereditas ad defuncti heredes II. . . EXTRANEVS: Deceſſit ros aditionem — tranemittitur eius portio . . ANTE eaͥm Fuit DESCENDENS: aut reliquit liberos nepoterue — repraeſentatur defuntus aut non : . reliquit ſolos fratres — adcreſcit eius portio . . . . liberos fratrum — ſuccedunt ex edicto ſucceſſorio . . .. fratres fratrumque liberos ſimul — illis adereſcit, hi repraeſentant. nec fratres nec fratrum liberos reliquit — ſuceedit claſſis ſequens. Fuit AsCENDENS: adeſt alius eiusdem gradus — adcreſcit huic. non adeſt — ſuccedit claſir ſeguens Fuit FRATER defuncti: adſunt fratres fratrumue liberi — hi ſuecedunt adſunt ſoli nepoter fratrum — ſuccedit claſſir ſequens, ceſſante iure adcreſcendi. . non adſunt — ſuccedit claſſis ſequens. Fuit vLTERIOR collateralit: adſunt plures eiusdem gradus — hi ſuccedunt non adſunt — ſuecedit proximus gradus. Schem I. Caius Meuius. Caius generauit tres filios, quorum pri- mus iterum generauit filium a; ſecun- dus filiam 5; et Tertius filium Zitium. Ergo 1) a eſt nepos, et b eſt neptig Caiĩi ex diuerſir filiis; 2) a et inter ſe ſunt conſobrini. Iam ſi hi conſobrini a et & contraxiſſent matrimonium, et procreaſ- ſent Meuium, hic Meuius foret duplex Cai pronepoz, nempe 1) quoad lineam paternam, quia a, pater eius, eſt nepos Caii,; et 2) fimul quoad lineam mater- nam, quia b mater eius, eſt nentis eius- dem Caii. Nempe ſic: Linea paterna: Linea materna: Caius Caius Filius 1. Filius 2 Nepos a Neptis b Meuius Meuius Schema II. Duplex aſcendens Caius Titius ab d- Meuius. PFilius a Caii duxit filiam b Titi, ex quo matrimonio natus eſt filius d, qui duxit neptem e Titü, et procreauit Meuium. Titius nune duplex aſcendens eſt Meuii, nimirum 1) per liam b et nenotem d; et 2) per filium c et neptem e; ſed Caius eſt Omplex aſcendens Meuii, nimirum per 5 Jolum filium aet nepotem d. Sic quidem: Caius Tabula XXXVII. De daplicibus cognatis. ad §. 474. Schema III. Duplex collateralis. N Caius –☛ Meuius VIpius Caius procreauit tres filios, quorum primus, Titius, ſine prole deceſſit; alter generauit' filium a; et tertius filiam? et filium c. Ergo a et ſunt conſobrini. Hi matrimonium ineunt, ex quo natus eſt Meuiut. Iam Titius eſt Meuio patrzus magnus tum quoad vatrem, cum quoad matrem Meuii; ergo pſe Meuius eſt! Titio duplex collateralis. Sed Vpius eſt ſimplex Titii collateralis quia per ſolum patrem cum eo coniunctus eit. Nempe iic: Titius Titius = Caius Caius Caius a c filius ſecundus filius tertius Titius Caii, et auus pa- Ti- Caii et auus ma Di AJ d e ternus Meuii tius ternus Meuii tius Pater, mater Menj; . Meuius Meuius Meuius Meuius Meuius Schema IV. Simplex, duplex et triple Caia X collateralis. Caia edidit ſex filios ex diuerſis matrimoniis, quo- rum primus, procreauit filium Titium, qui ſine prole deceſſit, ſecundus procreauit filium let filiam ec; Zer- tius filiam d; Quartus filiam e; quintur filium Ffi et Jextus filium g. qui iterum generauit filium . Iam: 1) et d ſunt conſobrini, qui, contracto matrimonio, Procreauerunt filiumh. 2) eet; aeque ſunt conſobri⸗- ni, qui, contracto matrimonio generant filium i, 3) et & rurſus ſunt conſobrini; qui procreaue- runt fiium , Ex quibus patet: ſuperſtitem eſſe ſim. plicem collateralem Titii et quidem gradu quarto; 2 ſuperſtitem Aa eſſe duplicem Titii collateralem, et qui-· dem gradu quinto; et 3) ſuperſtitem eſſe triplicem Ti- tii collateralem, et quidem gradu ſexto. En ſchemata ſpecialia: Caia Caia Titius Titius Titias Caia Caia ☛ C Titius 8 2 1 Caia „— — — — 2 5 — f Titius 1 — SN eralis. noniis, quo- qui ſine prole filiam «c, TZer- filium /, et ilium ?. Iam: »matrimonio, ſunt conſobri- nt filium i; 3) ui procreaue- item b eſſe ſim- radu quarto; 2 eralem, et qui- le triplicem Ti- . En ſchemata Caia Titius α⅓ 4 Caia Titius Tabula XXXVIII. . ad §. 477. Bonorum Poſſeſſio eſt: I. Ratione ſpetialir fnit: 1) aut iuris sv PpLENDI èè . 2) . . CONFIRM ANDI . 3) t LTTIS ORDIN ANDAE caäuſa data. II. Ratione ſpecialit Jfundamenti: 1) aut datur immediate ex ediclo⸗ — EDICTALIS, haecque: ? aut ex edicto Praztorie — ORDINARIA aut ex lege ciuili — EXxTBAORDINARIA 2) aut mediante decreto — DECRE TALIS III. Ratione ſpecialis caſus 1) aut defunctus inteſtatus deceſſit — B. P. Aß INTESTATO 2) „ „ teſtatus decefſſit: , aut ſuſtinetur teſlamentum — B. P. SECVNDVM tabb. = aut infrrmatur — B. P. CONTRA tab. Tabula XXXIX. ad §. 4877 . . Pignuse ſt: 1 I. Ratione modi conſtituendi . [Aut cum voluntate debitoris conſituitur — VOLVNTARIVM. hocque: Tabula XL. Obligatio e ſt: I. Ratione fundamenti generalit: (1) MERE NATVRALIS: eficax plene . mminus plene 5 ine ficax 2) MERE CIVIIIS: ciuilis in Weecie. Praetoria in ſpecie [3) MIXTA. §. 492. II. Ratione fundamenti ſpecialis: IMMEDIATA 2) MEDIATA: ſæ) ex contrabtu: vel vere 3 expreſſa 2. tacita vel 33) ex deliblo: vel vere è vel quaſi. §. 493. = HI. Ratione obieſfi: . aut dare aliquid debeo — obligatio DANDI ſu teſtamento — TESTAMEN TARIVN aut palto — CoNVENTIONAàLE; hocque: aut fatere — obligatio FACIEND. §. 494. . aut pacto expreſſo — expreſſum: IV. Ratione ſubiecti: . 4 ſpublicum aut res obligata eſt — REaLIS 5 quaſi publicum aut perſona propter bona — PERSONALIS . . priuatum aut perſona propter gualitatem per ſonalem — OsSIBVS NaAERERS. (aut pacto tacito — tacitum. §. 495. Aut ſue ine eius rolantite — NECESSARNVM.: aut a Prattore — PRAETORIVM aut a iudict — IVDICIALE II. Ratione obielti, Aut oppig gnoratur: L Res ipſa — VERVM Signum rei — sYMBOLICAM Res / ngularie- — SPECIALE LVniuer, Aa! — GENERATLE: aut immediate a lege — LEGaLE feu TACITVNMA . V. Ratione Tician: qualitatit: aut per ſe ſubſiſtit — PRINCIPALIS aut praeſupponit aliam obligationem — ACCESSORIA aut debet ipſa impleri — ABSOLVTA aut poteſt et alia praeſtari — ALTERNATIVA. F. 469. vj. Ratione durationir aut reſtricta eſt ad certum tempu: — TEMPORALIS ſeu 1N PlEM . CONCEPTA 4 aut non — FPERPETVA. . Tabula XLI. Conuentio eſt. ad §. 509. ſqq. I. Vel CONTRACTVS; qui eſt: A) Katione cauſar obligandi: I) CONSENSVALIS: . a) emtio venditio b) locatio conductio c) emphyteuſis d) mandatum e) ſocietas 2) REALIS: a) mutuum b) depoſitum . c) commodatum d) pignus. 3) VERBAIIS ſeu sTIPVI ATIO 4) ITgRALIS ſeu CHIROGRAPHARIVS. §. FII. B) Ratione Tecialis abtionis: I) NOMINATVS 2) INNOMINATVS; qui eſt: &) regularis: do vt des do vt facias facio vt facias facio vt des 8) irregularit. H. 512. C) Ratione interpretationis: 1) sTRICTI IVRIS 2) BONAE EIpgI. §. 513. PD) Ratione ſpecialis effectus: 1) vNIIL. ATERALIS 2) BILATERALIS. §. 514. II. Vel PACTVYM; quod eſt: A) vel NVDVM B) vel NoN NVDVM; hocque: 1) legitimum 2) Prastorium 3) adiebktum: ) contractui ſtricti iuris 6) . . . bongae fidei: VI. BRationo ecialit effetus: in continenti 1) in fimplum ex interuallo 2) in duplum . detrahens 3) in triplum ⸗ adiiciens. §. 5iz. 3 in quadruplum g. 687. Tabula XLII. Adtiones ſunt: I. Ratione fundamenti generalis: A) CcIVILES: ¹1) ciuiles in ſpecie 4 2) condictiones ex lege B) PRAETORIAE C) A PRVDENTIBVS INTRODVCGTABE: . 1) vtiles 2) in fadum. g. 675. W . II. Ratione fundamenti ſpecialit: ð V . A) PRAEIVDICIALES: = ¹) adfirmatiuae 2) negatiuae B) REALES ſeu VINDICGATIONES, J. 676. C) PERSONELES ſeu CoONDICTIONES: 1) perſonales i in ſpecie 2) aEtiones in rem ſcriptae §. 677. 3) immediatae 4) mediatae §. 678. = 5) bonae fidei 6) ſtricti iuris §. 679. 7) arbitrariae §. 680. D) MIXTAE. §. 683. uI. Ratione ſpecialis finis: A) PETITOR AE et POSSESSORIAE B) REI PERSECGVTORIAE POENAE PERSECGVTORIAE MIXTAE.· G. 684. IV. Ratione obiekti: A) vNIVERSALES B) spEcCIALES. §. 685. V. Ratione praæſcriptionie: I) PERPETVAE . 2) TEMPORALEsS G. 713. . VI. Ratione tranſitus: 1) TRANSITORIAE 2) NON TRANSITORIAE. 9§. 18. 5) in Jolidum 6) in minus quam lolidum. 5688. IN — = . — 188 BeO es ue d — aooueſeg — uuooeSε6εαυααα ιπ“H en eseA.⅛ 666 / BNAdoͥ 8 1. 9 3 v g 2 =S = E S E — RAORDINARIVS MERIANIS PSIENSI. S IVNGHANS ADIECIT —