Hb184_qt_2
author: Schaumburg, Johann Gottfried

—

ETE UT ET

EER ETE ET TART USET T Ut R T

—

*

P

p 4

w

».

*

d

N

a

w

AT

P

"

I

P

bl

"

*

d«

$

.

v

N

*

Ed

»

"

J

-

.

"

w

u E

k

$*

1

»

4

»

"

-

P

$

M

3

2

^

*

»

ts

"^

*

-

*

*

3

;;

F

:

£

"

*

&

*

*

"1

$.

d.

j

*

^

"

E

s

x

"

**

*

E

"

a ts

EY

-

X

::

A

Va

"

»

n

d.

v

*

.

^.

E

--

k

:

*

«

"

2

P

$

"

y*

D.

y

-

$8b

r

X

H

D

»

*

.

:

:u

^

-

*

^

*

*

$

E

*

»

x

f

5

A

s

A

"

E

?

v

^

"

^

"

$

.

x

»

L

k

a

YT.

*

*

I y

»

P

*

"

i

*s

,

*

"

*

^

j

ï.

z

*

X

^

"

-

"

x

l

!

*;

*

*

is

2

»

*

ww

-

^

?

^.

v

x

-

e 5

1

^

H

6

"

&

*

2

&.

)

b«

^

*

É

*

*

j

&

;f.

"

*

^

*.

À

L

"

5

^

-

v

"

r ed

A

*

*

"

J

z

*

?

^

*

ï:

2

*

p*

L

^

&

^

$

o

j

^

H

&

l

EC

EE

Wuel-

M 155g

-—

— À

us n n

BH

U

äl

H AL ATI

Digitalisat

vorhanden

"us

"SPECIMEN

PHILOSOPHIAE IVRIS

CONSVLTORVM

STOICAE

L LXXVID DE IVDICIIS

EXHIBET

'ATQVE

LECTION ES AESTIVAS

TAM PVBLICAS QJAM PR IVATAb

INDICAT

IOANNES GOTTFRIED

SCHAVMBVRG

PROF. IVR. ORDINAR.

IENAE,

LITTERIS FICKELSCHERRIANIS

]

AEtrFE i»' vs Lib. 6 bigdïarunz;

:

ex bis iudicibus , qui in eandem vem dat

" t'/]l'm',

P

Roponebatur ,

i

nonnulles caufa audita excufa

tos effe , ináue eorum locum Alios

& qu&rebatur. fíngulorum it

dicum mmtatio eandem

effe fumptos ;

zem , 4n Aliud iudicium fe

ciffet ? Refpondi,

non modo , fi unus, 4ut

qamen 66 vexs & indi-

alter , fed & fí owmes iudices mutati efont ,

foium

cium idem , quod antea- fu

ifet, permanere.

Neque-im boc

aris eadem ves. effe exiftimaretur

, fed

evenire , ut partibus commut

iounem eaudem. baberi, ex

& dn multis cateris. vebus : nam & leg.

ua multi decesfif[ent , quorum in locum

lü fubletli effent : & po-

Lbinc centum annis fuis-

pulum

eundem boe tempore putari , qui 4

2

ftty um ex z

llis nemo munc vtveret : Item

que pavem , fi adeo fepe

ut nulla tabula eadem permaneret ,

que nen nov4

refetla c[fet ,

Jfuilfet

, nibilominus eaxdem nave

m eje exifimari.

* Quod fi quis

bus commutatis aliam rem fieri, forey ut ex eius

putaret , parti.

zatione nos ipfi non iudem effe

.

qns, qui abbinc amno fuiffemus ; pro-

lofophi dicerent ,

ex quibus. particulis mintamis

terea quod , ut Pbi

Alieque in

confifteremus , ba quoti

die ex noffro corpore decederent ,

earum locum, «cccderent.

Quapropter cuius rei [pecies eadem con-

fifleret , rem quoque eandem effe exiflimari —

LE

- m

MÉ

L

V^

(

M

o

nv

E

S

fäfï

SenL"

d

'X'V"'

R

E

At

Z

77 "X

i

——

d

Xevhe

*

K

U

SXEACA

C L

-

ASRMAM

ïv

A

Z

/v-—?

EX

——

N

$55

p

zi

n

N

À

VUN

Á

—

P

Z

——

M

L

NY

i5

d

KE

1

N :

NE

3

Eteres 'quis Cïvjilis a'u&;)-res ipfa ne-

N

j

-ccsfitas docuit, ut cum boni & zqui

-

E

7

arte Sapientie ftudium coniungerent,

S

N

d

atque ex divinarum humanarumque

N

rerum fcientia lucem , ornamentum

|

N

NN

& decus,afferrent legibus, quarum

principia ex intima Philofophia hau-

E

)

il

N

NSS

DTNSSNM

,

L

-

zM

ferant eorum 14maiores , quarumque

vim & efficaciam absque fubfidiis , ex

omn

m genere collectis, tenere haud pote-

i difciplinaru

rantipfi. Factumque eft inde, ut plus fimplici vice a

Philofophis mutuo fumerent cum phyfica, tum moralia,

imo diale&ica nonnunquam dogmatá , quibus decifio-

nes fuas, fuaque refponfía vel uberius illuftrarent, vel

explicarent ornatius, vel planius exprimerent, Quod

nemini, opinor, incognitum eífle poterit , qui eorum

fragmenta folita maiori diligentia perfcrutatus eft ex in-

ftituto. Eligat tamen, quicunque velit, aliorum, de di-

verfa ICtorum ad diverfas Philofophorum fectas incli-

natione, opinionem , ego fatis caufe habere credo, cur

omnes ICtos uni Stoicorum fectz fefe mancipatle exifti-

mem , quamcunque etiam Iurisprudentiz Romanz, poft-

elegantior extitit, con-

guam Íe melr philefophiz prafidio

2

Áideres

Xk 4 3

fidere's- periodum. Verum hac de re in iufto, quod de

Stoica ICtorum Romanorum philofophia meditor, opere

copiofius dicere apud animum confticui.

Quare uni-

cum folutm hac vice, idque non iniucundum iftius ICto-

rum fapientiz exhibebo fpecimen , duplici fine, tum ut

appareat , quantum lucis accedat legibus Romanis,

fumma fxpius caligine obduétis, ex accurata de Philo-

fophia lurisprudentum disquifitione , tum ut fufpecta

fimul fiat eorum fides, qui ICtos quosdam Epicuri pla-

citis locum reliquiffe, absque fufficienu caufa arbitran-

tur. Putant enim. cOTHOFREDVS in notis ad legem il-

lam decantatam , cuius verba integra dedi, & scmiL-

r&nvS Manudud. Philof. Moral. cap. L. S. VI.. — Alfenum

Varum, ex cuius Digeftis lex defumta eft, dogma ali-

quod Epicureorum laudare, nullique ideo addubitant,

quin ICtum cum Epicuro feciffe , eiusque caftra fecu-

tum effe , affeverent..— A quibus tamen, ut disfentirem,

& Stoicorum magis, quam Epicureum dogma in lege

alleg

ata proponi cenferem , primo me movit acutiffima

cviacit coniectura, qui Lzb. XXVI. Obférv. cap. XL.. Al-

fenum de Heraclitiis & Stoicis excipit ; plus vero con-

firmavit partim ipfius legis oeconomia, partim dogma-

tis propofiti cum Stoicorum & Epicureorum placitis,

de motu corporum, ab invicem quam maxime difícre-

pantibus, diligens collatio.

Cumque nobile fit. hoc argumentum , nec ab offi-

cio Do&oris alienum, ut tenebras, que Legum Roma-

narum fenfum circumftant , diluat, fpem concepi cer-

tiffimam , fore, ut & meam L. B. excufes audaciam,

meumque, bona fide, quz 'eum finem meditatus fum,

"Tecum communicandi non plane concemnendqm xqui

bonique confulas propofitum.

H

(à hec eft: An iudicibus

Quzftio ab Alfeno deci

quibusdam , qui in eandem rem dati effent, mutatis,

aliisque in locum-priorum fürrogatis, idem maneat iudi-

cium ? & vifum eft ICto affirmanti, inftantia quadam

rem

as

-

rem fücile componi poffe, cum & legio eadem maneat,

licet in locum demortuorum alii int fubledi ; & popu-

lus idem maneat, quamvis fingulis mortuis alii' fucces-

ferint; & navis eadem maneat, utut adeo Í:epe refeécta

fit, ut nulla tabula antiqua remanferit.

Quia vero ex

fententia Philofophorum corpora ita moventur, ut

in perpetua adiectione & deminutione fint, ICtus exin-

de inferri poffe autumat, partibus commutatis rem ean-

dem non manere.

Hanc itaque confequentiam non-

nifi addita limitatione admittit, fi per diminutionem &

adiectionem ipfa fpecies mutetur, cum alias , illa indiftin-

&te admiffa , hoc neceffàrio fequeretur abfurdum , quod

nos ipfi non iidem eflemus, qui abhinc anno fuiflemus.

Vides igitur, omnia in hac lege obfcura effe, ob-

icuram quxftionem , obfcuram inftantiam , obícuram

obiectionem, obfcuram etiam huius refolutionem. Nec

unquam, qus lCti intentio fit , patebit, nifi lucem legi

ex Philofophia afferamus.

Unde vero magis, quam ex

Stoica Sapientia? Ex qua ipfa quzftio eft defumta, &

cuius decretis Alfeni ratiocinium optime convenit. - De

quo , ne dubites, age, videamus primo de diverfis cor-

porum generibus fecundum Stoicorum opinionem.

Tria ftatuunt corporum genera. Primum illis dicitur

unitum, quod uno fpiritu continetur , Grzcis zvouévov

vocatum, aliis Stoicis füb continui nomine cognitum.

Unitatem enim vocant fine commiffüra continuationem,

& ideo continuum ipfis ita eft unum, ut partes non fint

per commiffuram coniuncte.

Secundum eft, quod ex

contingentibus, id eft, pluribus inter fe cohsrentibus

conftat, quorum diverfe partes iun&tura in unum funt

'Tertium eft ex di-

coacte, Grecis evmnupéyy dictum.

ftantibus compofitum , ita quidem, ut membra adhuc

feparata, uni vero nomini fubiecta fint, Grece iécoroy

appellatum,

SENECA quidem duplicem folum corpo-

rum divifionem inftituere videtur, continuorum & com-

mifforum , five ex contingentibus compofitorum , dum

Lib

A 3

sss

Lib.Il. Natur.. Queff.- cap. II ait : Aliquid eff continuum,

aliquid commiffum. | Continmatio eff partium inter. fe non

intevmaiffa coniuntfio.

Unitas eff fine commiffura continua-

dio , dv duorum intey f& comiumáovum corporum tacfus.

Nuwuaquid dubium efl quim ex . bis corporibus, que videmus,

iradamusque, que Aut fentiuntur , auz. fentiunt , quedam

frot compofita ?. Illa conflant aut nexu. aut acervattone , ut

puia funus , frumentum, navis, . Rurfüs mon compofita , ut

arbor , lapis.

Verum haud raro accidit, ut Veteres in

rerum divifionibus eas fpecies negligant , que mixtam

caufam habent, & ad alterutram fimplicium inclinant,

quod variis exemplis comprobavit NooDT Probabil Lib, L.

cap. XII..— Aiecorra enim ex unito & connexo mixtam ha-

bere natutam , idem sENXECA docet Zy///. CII. ubi fcribit:

Quid efl , quod predicere velim ? . Quedam continua. effe

corpora, wut bommem , quadum. compoftta, ut mavem , da-

)

st , osmanium. denique , quorum droevfe partes iuntfura

in vuuim funt coatle : quedam ex- diflantibus, quorum ad-

buc zaembra feparata fumt , tanquam exercitus , populus,

fenatus : illi euim, per quos ifla corpora efficiumtur, iure atit

0j (16

cuberent , natura. didutla , aut frmguli funt.

Hzc ipfa corporum diftinclio, quam a POMPONIO

integram ad iuris artem translatam effe cognofcimus ex

L. XXX. D. de Ufarpat. & Ufucapion. dici vix poteft, quam

maximum in Jurisprudentia fibi vindicet ufum, quam-

ue multum conferat ad re&tum, de diverfis ICtorum de-

cifionibus, ferendum , iudicium.

Non enim grex uni-

verfus, qui ex diftantibus capitibus conftat, ita capitur

ufu, quomodo fingule res; id eft unitum; nec fic, quo-

modo cohzrentes, id eft, compofitum ex contingenti-

bus, auctore roMroxio 4. L. XXX. Sed, ut in corporibus,

quie ex diftantibus funt, fingulz partes füam fpeciem re-

tinent, ut finguli homines, fingulz oves, ita etiam gre-

gem vindicare poffim , quamvis aries cuus fit immixtus:

Quod in cohzrentibus corporibus non evenit. Nam fi

ftatue mexz bracchium aliene ftatuz addideris , non

»

por-

"a

poteft dici bracchium .tuum effe, qu»i*a tota ftatua tino

fpiritu. continetur , iudice ravro in L.XXVET. $. V. de

Kei Vindic. add. vyriaNvM L.I $. IIf. D. Ed.

Sigillatim vero ICti non una vice in refolvenda illa

quaftione: num corpora ex contingentibus vel diftan-

tibus compofita, paribus commutatis, eadem manerent,

induftriam fuam exercuerunt, verum & mira animorum

confenfione pro affirmativa pugnarunt, Nec immerito,

Utut enim eiusmodi corpora non unitate fua, &, ut ità

dicam, natura, fed ope externa, iure aut. officio, cohz-

reant, funt tamen unum corpus, & tamdiu idem manent,

quamdiu fpeciem ipfam non mutant. Sive itiaque cari-

nz navis nova tabula accedat, five edificio novum iun-

gatur tignum , five gregi alia capita fubftituantur , five in

Collegio Senatus & in 1udicio vacantem unius membri

locum aliud occupet, manet tamen eadem nayis, zdificii,

gregis, fenatus, iudicii fpecies, & fic idem corpus evyu-

pévoy vel. diécvov. Specie vero plane!mutata, v. c. fi di-

ruatur vetus edificium , novo utut ex iisdem tegulis, ti-

gnis , lapidibus, fubftituto; fi omnibus gregis capitibus

mortuis , ex aliis demum grex noviter efficiatur, corpus

defiit idem effe, quod fuit olim.

Quod igitur ?owPoNivs

in J. L. .X XX. de Ufurpation. generatim expresfit, eam effe

corporum, ex diftantibus compofitorum, naturam, ut ad-

iectionibus corporum manerent eadem ; id lmnperatot

IVSTINIANVS $. XVIII. L. de Legat. in grege legato figil-

latim approbavit, & 1deo, eas etiam oves, qus poft teíta-

mentum faclum gregi adiiciuntur, legato cedere, affir-

mavit, hac addita ratione, quod gregis unum corpus fit

ex diftantibus capitibus, ficut edium unum corpus ex co-

herentibus lapidibus, adde vrPiaxvw in L. XXT. de Legat.£.

Indeque eft etiam, quod grex legatus, licet ad unam o-

vem pervenerit, vindicari posfit, confentiente POMPONIO

in Z.UCYII. de Legat. l.. Eadem eft ratio corporum , qux

ex contingentibus conftant.

Navem enim legatam licet

en-

teftator poftea per partes totam refecerit, carinla man

te»

83;3

te; legatarius recte vindicabit, ex rovPowir fuffragiQ in

L. XXIV. S.ult. D. Eod. — Domo vero legata, licet parti-

culatim ita refecta fit, ut nihil ex priftina materia fuper-

fit, carvs tamen in Z LXV. $. II. D. Eod. pronunciat, uti-

le legatum eff*.

Eodemque modo, domus per partes

yefecte, etiamíi tota nova facta fit, ex vLPIANI voto in

L. X. $. . Quibus smod, ufusfr. manet ufusfructus , qui,

diruto zdificio & deftructo, alioque in prioris locum

Caivs & vLPIA-

fubftituto, eque ac legatum exfpirat.

Nvs dd LL.

Quod temperamentum etiam in ufufructu

navis conftituto 3 saBtNo 1nd, Z. X. $. VII quib. zod. ufafr.

& in nave promiff1 a Pavro in L. LXXXIIL S. V. de Verb.

Obligat. iunc.. L. XCVIIL. $. VIII. de folution. adhibitum

effe videmus.

Verum enim vero has ipfas decifiones,

Stoicorum placitis conformes , quibus varios: cafus a va-

riis ICtis definitos effe deprehendimus, Alfenus nofter

diu antea unica illa regula inclüfit: Cuius rei fpecies

confiftit, ea res quoque eadem eft, quzx füit antea, licet

pàrtes eius commutentur.

Reiecit idem, fi queftionem

propofitàm fpectes , omne inter corpora cvwwuué &

àiéeora, difcrimen, & quod de navi & zdificio, corpore

ex contingentibus , atque de grege, corpore ex diftanti-

bus coipofito , alii ICti aflerunt, eadem corpora manere

partibus commutatis, modo fpecies maneat; id Alfenus

de omnibus corporibus compofitis, legione, populo, fe-

natu, iudicio, fua iam state predicavit, pofterisque for-

mulam exhibuit, quam in decidendis fimilibus nego-

tiis refoicerent.

Sic vero dispulfis, que quzftionis fenfüm, & deci-

fionis evidentiam impediebant, obfcuritatibus, ad obie-

&ionem, a perpetuo corporum motu defumtam, acce-

dimus,

Ad cuius vim cognofcendam Philofophorem

iterum placita , in fübfidium effe vocanda, nemo inficias

ibit. Hoc folum dubium eft, quem motum Alfenus

cogitet , atomifticum , qui Epicureorum eft , an perpe-

tuum corporum fluxum, quem Stoici a fpiritu, cuncta

per-

E » 9

permanente, derivant, Utautemin ante&ed&ntibüs evi-

&tum eft, ipfam quzftionem, in lege propofitam, ex Stoi-

corum doctrina de variis corporum generibus effe de-

pronptam ; ita mihi nunquam probabile vifum eft, ICtum

ad eius illuftrationem Epicureorum aliquod dogma afferre,

idque cum fua decifione conciliare voluiffe. Atque de-

inde, re diligentius confiderata, depreheudi, Alfeni iftam

de a(lidua diminutione & adiectione , Philofophiam

cum Stoicorum, de perpetuo corporum fluxu, placitis

adeo exacte convenire, ut opus haud fit

, ad AEpic)uri Phy-

ficam confugere atomifticam.

Ut vero rem a primis, quod dicunt, incunabulis

derivem, dogma illud de fluxu corporum non demum

cum Stoicis natum eft, fed oliin iam Thales Milefius ex

Grecie Sapientibus, & Pythagoras mutabilem fluxamque

tota fuapte natura per univerfum materiam ftatuerunt, qui-

bus deinde Stoici calculum addiderunt fuum, ut eftapud

PLVrARCHVM de placitis Pbilof. Lib. I cap. LX. oi d edAsa,

«g) VluOayóps, d) o Xvoixoi vpemviv, «g) dAAueTIY, «g) ueva-

DAntav, «a) peucnv, 0av 0i As v5v 9Am.. Nec foliStoici hunc

defenderunt corporum motum , fed Heraclitus etiam, &

qui eum fequuntur , omnia in perpetuo fluxu effe exifti-

marunt, pgy v& 9A« vovauS Oi , CHAÓa inflar ffuminis

turrere , Heraclitum dixifle; Lagn r1vs Zib. VIIH. teftatur,

huiusque dogmatis, dum PLArO /»7Lzeteto & Cratylo ine-

minit, Heraclitum eius auctorem, Homerumque in ea-

dem fententia fuiffe, idem tradit.. Sexrvs quoque rwv-

aicvs Hypor. IIH. ,. Heraclito illam opinionem diferte

adfcribit, inquiens: «à 2à HpaiaAerroy ófda motaud pocei

iav éuxivtcia) TC mueTÉDaC ÜAnC ccremdcen.

PLVYTARCHVS

autem de placiis Philofopboruza: Lib. I. cap. XXIIT. dogma

ipfum fic explicat: ]iipafx/leärag n;pe,ufæv pài «d) cdcw EX vÀy

$AV a.'vn'pa. éci yoïp TÀTO TOJ VERDOV. XÍVICI ": cidioy pài *6ic

didíoic, $9apw;v. 22 v6ic (,DSocp-ro'ïQ. Herachitus motum c* fla.

ium prorfus e-natura. fzuflulie. bunc mortuorum effe dicens,

motum autem . fempiternorum perennem, intermittentem e[Je

"

Teruem

ä ro ä ^

v

rerum finxarun. Heraclitum itaque fecuc Stoici',».n

"

[2

hil omnino efle in natura, quod commutationem effu-

geret, & fluxui non effet obnoxium , arbitrabantur.- | €or-

pus apud eos natura eff, que, ut ait Autipater in [eécu s do de

satura, & Apollodorus :m Phyfica, & fnita efl , a idem

dicit ,. commutabilis efl...Sà enim effet immutabjlis , que ex

ea gignuntuy , nom gignerentur: Verba funt x AgRTU L.

V. [(ab Zenoze, quxe Grece ita fonant: eoua à3 dei xav

durSc 4 scía wg) memspacuévyn , &a d Qw Ryríravpog &v

Ücurápo arpi Saíac, 4g) Avo)kddmpoc ivrz QuciH. wg) d-

rj Q? l, die Ó divroc Qxciv. & yog dv eirpemvoc , 8x t vo6

yevogueva && oluvüe Pyévero. . Sed audiamus sENECAM , id,

quod res eft, in £pifj. LVIII. perfpicue proponentem :

Quecunque videmus & tangimus, inquit, Plato 12 illis nom

numerat , que e[fe proprie putat. — Flnunt euim & in aff-

dua diminttione c» adiecliome füzt. | . Nemo noflrum . idesm

ef in fenetlute, qui fauit imvenis. — Nemo efl mam, qui fuit

pridie . Corpora noffra rapiusmur. fluminum sove. — Quic-

uid vides , curvia cum tempore , nibil ex bis, que videmus,

manet. Ego ipfe dum loguor, zsautari iffla, mutatus. füm,

Hoc efl , quod ait Herachitus : In idem. flumen bis mom de-

fendimus.

Manet idem flumimis nomen , aqua aransmifja

efl.. Cum quo, quiaetiam facit MARCVS ANTONINVS, qui

7Qv eig éauvoy Lib. V. procul dubio hane fententiam refpe-

xit, quando ait, 4 & ydf Scíe, díow vrorajuoc, i Oumenes

Ucer, quis dubitat, Stoicos cum Heraclitiis in adftruen-

da corporum perpetua mutatione armice confpiraffe. Et

re ipfa tot in unius sENECAE fcriptis occurrunt loca, que

omnium rerum mutabilitatem & fluxum loquuntur, ut

veritatem non poffet non negare, qui Stoicum hoc do-

ma in dubium vocaret.

Mundum prxzcipiti - velocitate

labi, & ortus occafusque intra momentum temporis Fe4-

volvere , fcribit L4. £. Nattr. Queff. cap, HI.. 'Ferram

effe mutabilem, ingenue fatetur 4j zr. Lib.H. cap.IX.

Hominem nominat fluidam materiam & caducam £p/f7,

LXII& . Corpus nofirum fluidum vocat Lib. Nar,

Quaff.

Praf.

x

& on od

?ræf Reliqua eo lubentiustaceo, quo «inus videtur efle

opus, verba & teftimonia corquirere, ubi resipfa loquitur.

Ipfam vero huius motus & fluxus perpetui caufam,

fi quzris, Spiritum Stoici nominant natura citum , &lo-

€um e loco mutantem,

SENECA Narur. Quefl. Lib. XI,

£ap. XVIII, Spiritum illum cuncta permeantem , animum

mundi, quem.Deum vocaut, fatum, neceffitatem. — De

quojSpiritu hxc docuiffe Stoicos, apud eLvragcuwM de

placit. Philofüphor. Léb. 1, cap. VH. legimus: &i zewinoi oi-

voépoy Oéoy. azroQpavovrag, arUp vexvixov 02 . [Judícor &ri yev-

vécerzó ctg GumepieA óvoc sreivrac 1dis amspuaiolo Adyeie,

GuxO. oie Éuebcet wetD" Eub u EvgV "ylveveu. d) cvéUqua. uiv DOv

0i A2 78 xócq.2, gragg ? rpoetryopíac wera A dtvov $i üAmc T2

$Ms 0i fic wexpriuei mapaDKolga. — Ótoici communius deum

pronumciaet efe igmem aviificiofim ia ingredientem ad

seundi procreatiouem , qua smundus i fó comtineat ommes

feominales formas , ex guibus feugula fato mafcuntar.

Ac

Jfpiritzen quidem per z0tusmo. penetrare entmdum , nomina au-

zem a materie ,quam pervadit, fumere suutationtbus. Na-

/türam enim Stoici dividebant in duas partes, ut altera

effet efficiens, altera autem fe huic prebens, ea, qua effi-

ceretur aliquid. " In eo, quod efficeret, vim etfe cenfe-

bant,in eo autem, quod efficeretur , materiam. "Vim

illam omnia movere dicebant, & materiam ipfam com-

snütare , ut eft apud razmrIvM L. Vil. & ciCERONEM

Lib.l. Academ. Quefl. Sed de hoc alibi.. Id unicum ad-

dere lubet, quod Spiritus ille ex Stoicorum fuffragio res

siobilifüma fit, omnia implens & pervadens, ideoque

non posfint non corpora ipfa motui perpetuo obnoxia

efle , quia fpiritus naturam fuam exercere defiderans,

femper ipfe in motu eft, & fic ea, quibus ineft, fimul

movet & mutat, sENECA IVargr.,

&t;jfim. Lib, VI. cap.

XVI. & XVII

Quorfüm vero hzc? Ut comparatione Alfeni ra:

tiocinium inter & Stoicorum de motu corporum doctri-

; €x hoc fonte illud promanaffe;

: xaam iuftituta, cognofcas

z

Adco;

ÉR od2

i

——

Adco accurate omnia invicem conveni

untv.' ut OVUIIä ovo

non poffit effe fimilius. Adeo fuaviter omnia concor-

dant, ut, nifi Seneca poft Alfenum fcripfiflet,: crederes

certe, hunc illius Epiftol. LVIIL, ante oculos habuiffe,

& ,quz hic de perpetuo corporum fluxu dicuntur, Di-

geftis fuis inferuiffe, Quz enim Seneca ita effatur: Cor-

pora inaffidua diminutione & adiectioneeffe neminem

noftrum in fenectute effe, quz fuiffet iuvenis; neminem

effe , qui fuiffec pridie : ea Alfenus fic pronunciat : INos

ipfos , ex eius ratione, qui partibus commutatis aliam rem

fieri putaret, non eosdem effe, qui abhincanno fuiffemus,

cum particule, ex quibus confiftamus, quotidie ex noftro

corpore decedant, alieque extrinfecus in eorum locum

accedant. Quis itaque Stoicifmum non videt? Quis de

Stoicorum fluxu corporum. in lege fermonem effe non

comprehendit ? Sunt certe Stoicis corpora prima, e qui-

bus omnia conftant, mutabilia, & fic ipfis nüllum corpus

non mutabile poteft effe cognitum cicEROo Z5, III. De na-

aur. Deor. cap. LXX. .. Ectquemadmodum in mundo omni-

um elementorum alterni recurfus fünt, ita quidem, ut,

quicquid ex altero perit, in alterum tranfeat, ideoque

omnia ex omnibus fiant, ex aqua aér, ex aére aqua, ignis

ex a&re, ex igne aér, terra ex aqua , & aqua ex terra;

SENECA Qu. Natural. Lib. III. cap. X. ita & in reliquis cor-

poribus, figillatim in homine, quem parvum mundum

effe Stoici agnofcunt, vid. ripstt PAyfrol. Stoic.. Lib. III.

Diff. II. perpetua eft rerum & qualitatum viciffitudo, aer,

utita dicam, in ignem, ignis in aerem, terra in humorem

commutatur , tranfitusque ipfe facilior eft, quia elemen- .

tis, in que tranfeundum eft, corpus iam mixtum eft. Sic

autem n46s ipfi, quia quotidianam commutationem expe-

rimur, iidem non fumus , qui nudius tertius, qui abhinc

anno fuimus. Quam Philofophiam, cum, ab aliis etiam

ICtis approbatam effe, exemplo cELsr in L. XXVT. S. X7I.

de condil. indebit. difcamus; caufa non eft e longinquo

quxrenda, qux Alfenum movit, ut Stoicam hanc doctri-

nam

d

Y3

n

T

nam cum fua opinidde, mutatis licet perfonis iudicv;lm,

iudicium tamen idem manere, conciliaret. Videbat ICtus:

fibi Stoico, & quzftioni ex Stoicorum doctrina de cor-

poribus defumte , ex eadem Philofophia perpetuam

& quotidianam corporum commutationem obiici poffe.

Ne igitur inconfiderate loqui, & fibiipfi repugnare vide-

retur ,dogma quidem de corporum fluxu admittit, fed

diftinctionem, quam dixi, fimul adhibet, quod nempe,

partibus ita commutatis, ut fpecies pereat, res alia fieret,

Ípecie vero manente idem corpus adhuc adeffet, Quam-

vis enim & hoc in cafu res non eadem videatur, cum o-

mnia aliter habeat, quam habuit, ordinemque mutaverit;

quare & Plato eas res proprie non effe;dixit; quia tamen

omnia in fe habet, quz habuit, & fic fpeciem confervat,

nomenque retinet, improprie minimum , ipfi Philofophi,

eandem adhuc rem adeffe;in dubiam non vocarunt, ne-

que id, seNEcA diffitetur, qui 4. Epz/. LVIIH. idem fluminis

nomen manere fcribit, licet aqua transmiffa fit.

Subfifterem hic, nifi veniret in mentem, poífe quem

verbis Alfeni, in quibus particularum minimarum, ex qui-

bus confifteremus, mentionem iniicit, eo fine abuti, ut

pro ICti Epicureifmo inde argutnentum fumeret, quia ato-

mi, ex quibus omnia fortuito concurfu fieri tradebant Epi-

curei, minima corpufcula vocantur ciceno Lib. I. de fiuib.

bon, : mal. Utitaqueab omni fufpicione ICtus liberezur,

paucis adhuc demonftrabo , motum atomifticum ita vix

effe comparatum , ut legi füpra memoratz lucem foenere-

tur. Itaautem docebat Epicurus: atomos, id eft, corpora

individua propter foliditatem in infinito inani, ii quo ni-

hil nec füummutn, necinfimum, nec medium, nec ultimum

fit; itafieri, ut concurfionibus inter fe coherefcant: ex quo

efficiantur, quz fint, queque cernantur, omnia: eumque

motum atomorum nullo a principio, fed ex eterno tem-

pore intelligi convenire cicERo Z /. Hzcrerum initia pri-

mo Leucippus pofuit LagR rivs L//. 7X. Hunc fecutus De-

mocritus ftatuit, atomos & maguitudine & numero effe in-

finitas,

3

d

14 **

finitas, easque in univerfo ferri orbem conficientes; atqüe

ita ex hisomfia, quz concreta funt, gigui, LAERTIVS: d.

ZLib. LX. Epicurusdciude omnia rerum principia decrevit

corpora mente percepta , expertia vacui, fempiterna, inte-

ritus fecura, & que confringi non poffent, neque defor-

matiónem partium admittant, neque alterationem , & fo-

la mentecernantur, moveanturque in vacuum & inane, ut

ex PLVIAROCHO de placit. Philof- Lzþ.l. cap. III. diícimus.

Has itaque atomos perpetuo moveri, xa£yray 7 C'UyEX 2

&fïa,wo,:,

Evicurus afferit apud raexivM Lib. X. alias qui-

dem ad perpendiculum,

alias deflexione quadam: qua fur-

Ita enim

fum feruntur, alias ictu, alias trepidatione.

pLvrAncHvs d. tr. Lib. J. cap. XII. de his atomis: xuéicoay

apEyxAiy, Tà

2: s dropas 10 uity x d Dumo, 6 02 us x

* alfeo xuvspuesas, natrat aoIoryni xava sraApoy. — INaturalisita-

ue horum corpufculorum individuorum & folidorum

motus.hiceft, ut fuo deorfum pondere ad lineam feran-

tur. Curm vero motus ideo fiat, ut mundus, omnesque

artes mundi, & quzin eo fint, exiftant, complexione nt-

& adhazfitatione atomorum inter fe,

máírum, copulatione,

necefle erat; ut Epicurus diceret, atomos paulifper

decli-

nare, cum alias atomus altera alteram haut potuiffec attin-

ere cicrRO d. 4 Cxterum atomos efle corpora indivi-

dua, folida & commutationis expertia , ex dictis apparet.

Idemq

ue teftatur PLVTARCHVS 4 fr. Lib.I. cap, IT qui Epie

ftatuiffe docet: dictam effe atomum; non quod fit

curum

sinimum, fed quod fecari non posfit aut conteri, immu-

nis a perpeffionibus, & inanis expers. 42j éfpra4 t T0J.06s

i Aeyísn, aIN Ori 8 OUvave, cuiteO nvaa y ais

sX oTi

À

3vc'«. «d)

dueróxoc n&s. Diferte vero Epicurus apud LAER-

Ó

11YM negat; !

nterius quicquam fecari dividique pofle,

Cumquea

liacorpora compofita dicat, alia,ex quibus com-

ofita con

ftant, hec & individua nec commutabilia effe

addit. Confequens itaque eft, ut ex eius ratione uni-

verfitas rerum femper talis fuerit, qualis nunc eft, fem-

quod

perquä talis fntura fit, qualis fuit ; nihilque in ea fit;

Ccom-

85

r

cominutetur, Quod ipfüm etiam docet apud LAERTIVM

his verbis: a4) uzv, «2) T0 wàvdel TeiBvov 5v oíreu , vUv àe1,

3t9) o6i voiltOV Ézay, ÓtV ydp écly eig d uera[]o.ei. — Confe-

quens porroeft, ut concretiones quidem & fecretiones

defendant Epicurei, ortus vero & interitus effe negent

PLVIARCHVS d. tr4 Lib. L. cap. XXIV... Sed & hoc veruim

eft, ut, quemadmodum atomi ipfz non experiuntur com-

mutationem, ita etiam corpora, ex atomis compofita, non

mutabilia fint, licet ex' iftis effluant. imagines atomo-

rum; ob reciprocamexpletionem, fitum & ordinem ato-

morum folidarum ad multum tempus confervantes ; tefte

EAERTIO. Dequibus, quatenus ad fenfus externos mo-

vendos conferunt, cELLIvs Lib. V. cap. XVI. & MACROBIVS

óaturnal. VII. Y4, non iniucunda proponunt.

H«c fufficere poffünt, ut de motu atomiftico Epicu-

reorum accuratum feramus iudicium.

Sed eadem ipía

ita etiam comparata effe, facile deprehendimus, ut cum

Alfeni Philofophia.pugnent magis, quam concordent.

De corpore perpetuz & affidue diminutioni & adiectioni

obnoxio; de corpore ffuido; de corpore quotidie & omni

momento mutabili loquitur Alfenus. Quid autem hec

ad Epicurum? Quid commercii huic corporis fluxui cum

motu atomiftico? Hic fit, ut corpora exiftant, femel ve-

fO cohzrentes atomi folidum cor

pus efficiunt, quia ipfze

folidz funt. .. Mutationem corporis nefcit Epicurus, quia

corpufcula, ex quibus corpora componuntur, non funt

commutabilia.

Negat ortus & interitus, neque enim

,

ualitates alterando , neque coacervatione incrementa

unt, uteft apud rLvrARcHYM de jlacit. Phil

0

. Lib. L.

cap. XXIV, Longe itaque diftat ICti noftri ratiocinium

ab Epicuri placitis.

Et quo certius hoc eft, eo minus du-

bitare debemus, quin illa corporum mutatio , dequa lex

loquitur, aStoicis fit defumta, qui folidum corpus&non

mutabile nefciunt, adeoque nos ipfos fluidos, caducos,

& omnibus obnoxios cafibus ftatuunt, ita quidem, ut omne

inoméntum moIS

Confer, sENECAM

prioris vhabicus fit.

:d' Epiff. LVIIL.

Plura

Y

—

Plura non addo. Ex his enim, opinor, cognofci poffe;

errorem eos errare maximuim, quiAlfeno lucem ex Epicuri

Philofophia addere fatag

unt,

Sed & hoc exiftimo, ex ha-

dens effe & indubitatum , mul-

étenus diétis non poffe evi

tum omnino a

d veri legum Romanarum fenfüs cognitio-

nem conferre fcientiam, qua imbuti fuerint legum au-

ctores Philofophia, primamque ideo & ultimam eíle debe-

reeorum curam, qui ad lurisprudentiam Romanam vel

fo nitori reftituendam, vel noftris foris applicandam, ac-

cedunt, ut, hac etiam de Philofophia ICtorum notitiaad-

miniculante, tenebras difcutiant, quz leges Romanorum

plerumque circumdare folent, Quam vero. hzc disqui-

fitio fpondet utilitatem, eam generatim.omnis legum hi-

ftorica cognitio , cuius ifta inveftigatio partem non mini-

mam conficit, pl

ena largaque manu offert.

-

H

€c opus

eft, ut veritatem rztioni

bus undique conquifitis confir-

menm, quam nemo in dubium vocat, & dequa Vos, Com-

militones Generofi & Nobili(fimi , quorum caufa ifta

prefacus fum , dudum eftis convici. -

Officio meo magis convenit, ut

f

Á

dem de hac veriNtate

Vobis faciam in ipfis Commentationibus, ad textum In-

fitutionum & Lauterbachii vel Bohmeri Compendium

Pandectarum, quas fpatio hoc femeftri vftivo;in Le-

&ionibus privatis pertexere conftirui. His autem, cum

continuationem Lectionum publicarum, in quibus fin-

iufto fervato ordine, ad principia genui-

ula TIuris capita,

na revocare foleo , ut

& Exercitia Practica addere de-

creverim , in Vobis nunc]erit pofitum fitumque , ut

meum Veftris ftudüs inferviendi ftudium benevolo &

frequenti concurfu ad audiendas, quas vobis cordate

obtuli, przlectiones , eodem candore compenfetis.

p. P. Ienz ipfo Refurrectionis, Chrifti Fefto

Anno CIO I9 CCXXXVI.

-æ?:(o)'&(ä"

—

E

&

d

d

E

Ó

d

P

*

z

&

.

E

x

"

"

P

-

E

-

af

————— —

-

^

—

N

SESÓRIPCSEN

s

mMXUc

x

T

x

Kic-

-

-

—

—

n

T

E

*

w

E

E

x

—

——

i

—

—

j

Ü

&

x.,.

$

*

W

*

&

W

*

4

-

"

*

*

s

*

P

j

"

L]

||

"

p

»

^-

-

4

"

^

»

E

*

Li

PT

il

*

*

*

"

"

*

E]

KS

*

"

s

":

"

"

í

*

N

,

-

^V

A

e

A

^

s

$

á

*

&

|

"

"

"d

E

"

"

[

-

$

u

".

"

[

E

ii

P.

*

á

M

2

*

-

a

$

*

W

L

*

»

&

"

*

"

P

"

*

-

E

E

-

*

J

à

"

.

,.

$j

Á

&l

à

1

»

1

*

-

$

-

^

*

A

s

H

",

"

T

*

-

^;

H

?

E.

Ed

J

:

-

d

x

-

^

"

..r.«

*

L.

*

*

v

*

T

"

4

:

k

Pa

£4

E

&

v

52

*

d-

"

*

-

*

&

ET

s

x

"

»

P*

E

$

^

«

9.

d

7

:

íe

.N

*

i

x*

"

-

LA

;

"At

M..

du

"

i

»

x

l

s

r

i

"

«

»

K

E.

»l

-

"

5

T

&

fe

»

Pa

w

44

4 A.

&

tf

-

^

€ x

K

»

4«.;. Y

5

v

x

4

*

"

**

*

X

*

ET

-

*

E

,

.w

j*

&

k w

PT

u

W

y

as

*

-

£t

-7

m

L5

ei

M at

i

m

ww.

E

;

.

h.

21

y-

.H

pd d

I

C... Q x

PA

W

fa:

£

á

A

*

&

s

M

"

MM

LA

"

x

»

»

E us

NUA

ais

—

ETA

decn

—

at

-

E

-

"A

a

-

X

-

a

G

v

d

E

m

tic

Ed

ATE

aE

i

"

Pa

2

:

"^

s

Bs

ET

N

2

E

at

.

E

2

Ri

N

A

E

i

-

"

z

S.

UM

;

"SPECIMEN.

g

ä

PHILOSOPHIAE IVRIS

CONSVLTORVM

ä

STOICAE

E LXXVID DE IVDICIIS

EXHIBET

"ATQVE

LECTION ES AESTIVAS

ENEE-EN.

''TAM .PVBLICAS Q[AM PR IVATAb

INDICAT

IOANNES GOTTFRIED

SCHAVMBVRG

PROF. IVR. ORDINAR.

IENAE,

Www.yxymaster.coi

LITTERIS FICKELSCHERRIANIS

ENM X

ä;