Gi901_qt_12
author: Stemler, Johann Christian

zr rre-
i Atäaäaders FBu, re
Ti, ecn w

, e, Rr d.
D. PeeeA —⸗ an

Gocl fa.

Uum laudet
udendo, 4 A C A D EMIAE LIPSIE NSIS
NISSIMI S ððð

5, atque

CHRISTO REDIVIVO EFFE

dendique .
de eo 0. —
tid quo. S A CRA
oſtenis no⸗
Decembr. à2. R. s. cCII C C L X X I
ʒPI E CELEBRAND A
tiorum ptee
editie, Al⸗ 2
Pamrum vete⸗ INDICIT.
Diſeritur de abrogandie, aut immutandis Pericopis Euangelicis,
uliano diebus feſtis ac dominicis in Eccleſia noſtra wſitatis.

—

renelata el
Unceret; 7
Vt fomem
cige firni
rum terron
Contr n⸗
umphat.
Achiell,
inkernz Pr.
di et⸗

icit igitur, magno ante furore oppugnata et ve-

3 vata, inter ipſos oppreſſorum eius tumultus, ve-
Ag ritas, quae, naturae humanae abſcondita beni-
gnitate Domini noſtri leſu Chriſti, ſalutis huma-
nae ducis, et auctoris, adlata ad nos e ſinu Patris, nobis que
reuelata eſt, vt nobis, in hac miſeriae noſtrae caligine, prae-
luceret; vt magiſtra eſlet ad vitam bene beateque agendam;
vt fontem vberrimae conſolationis aperiret, et praelidia fidu-
ciae firmiſſima ſuppeditaret contra omnem mortis et infero-
rum terrorem. Perſtat immota, inconcuſſa et inſuperabilis
contra quoscunque hoſtes et oppugnatores, glorioſeque tri-
umphat. Redacti ſunt ad incitas errorum ac mendaciorum
architecti, Chriſti et Chriſtianorum aduerſarä; de coelo ad
inferna praecipitati, et tenebrarum catenis ita ſunt conſtri-
Qti, vt aeternum ſeruiant, praedamque, e faucibus ſuis ere-
Ptam, non tantum lugeant, ſed ſummis etiam in fraudis
Poenam ſuppliciis, et his nunquam ceſſaturis, adfligantur.
Atque huius quidem tam magnifici triumphi, et bonorum
Praeſtantiſſimorum, quae mens et cogitatio noſtra vix cape-
re poſſit, fructum vitae leſu Chriſti, poſt verum deceſſum,
receptae, inprimis debemus. Dum enim, ſuperato mortis
triduo, ſua ſe virtute ex mortuis excitat; ſole clarius diuini-
tatis eius ſplendor ex hoc in vitam reditu, tanquam prodi-
A 2 gio,

IV

gio, poſt hominum memoriam longe maximo, elucet; de-

cretum diuinum, de mittendo perditis hominibus liberatore,
ratum eſt; reconciliatio noſtra cum Deo, in qua ſumma eſt
myſteriorum omnium, anceps eſſe ac dubia nequit. Stat
fides noſtra, non dimouendae rupis inſtar, et quamuis mul-
ta contineat, perſpicientia rationis ſuperiora, tamen pro-
pter indicia diuinae originis et auctoritatis certiſſima, atque
Ppropter hoc tam inſigne documentum tranſitus Chriſti ex
morte in vitam, aſſenſione omnium non vacillante, compro-
banda et amplectenda eſt. .
Commouit rei grauitas priſcos Domini noſtri eultores,
inde a recondita antiquitate, vt ſingularem religionem in
temporibus, memoriae reſurrectionis huius conſecrandis,
teſtarentur. In ipſas enim tabulas diuinas relatum legimus,
ſub laetiſtimis regni Chriſti auſpiciis coiiſſe ciues eius quo-
tidie ad memoriam eam obeundam, quam Paullus Timo-
theo commendauerat 2 Tim. II. 8. Quae quidem conſuetu-
do, diu ſatis continuata, maxime obſeruata eſt tempore pu-
blicarum calamitatum, magnumque habuit momentum ad
Pprimaeuam animi fortitudinem, in perferendis vincendisque
vlItimis cruciatibus demonſtratam. Nec obſcura ſunt in iis-
dem indicia, quod primum quemque hebdomadis diem re-
colendae memoriae reſtitutionis Chriſti in vitam, quae hoc
die euenerat, ſancte deuouerint. Actor. XX. 6. 7. 1 Cor.
XVI. 2. Apoc. I. 10. Comprobatur idem euidentiſſimis Pa-
trum Apoſtolicorum teſtimoniis. Enim vero Ignatius prae-
cipit, vt Chriſtiani ſint uusri ααMöυυ. dm αιττοος,, 5X⁵α ατα
uvtαανααν νοαν Ayreg, ev &α Son ν Gανταααπεπν ιντ

non vt celebrantes Sabbatum, ſed diem domini digne

agentes, qua vita noſtra exorta eſt; in Epiſtol. ad Wagneſia-

. » 7 4
o. N. EIIII. diem hunc vocant riv dοααοναιοααοαιοον, 1 Sagt-

AX, rie öττον οααουο reαον Uαεροον diem reſurrectionis

Chriſti

Cr
luſh
R
ol
ine
ſed
tute
let
den
perl
d
dac

gul
haè
po
Obt
dil

cun

coll

Chriſti, reginam et principem omnium dierutm. De eoôdem

et; (e.
eatore, Iuſtini Martyris locus inſignis in Apolog. II. extat: rir 78
um k zRis uéa“ oi, Ayre 7 w7sâρα T isisο., e:αν Io
Stat Xgisα, 6 Iércα Gorno, 1 dτ☛+ és en venpo* Avés
ismuI. Solis die communiter conuentum agimus, quandoquidem
en pro. I. C. S. N. eo ipſo die a mortuis ſurrexit. Non acquieuit
atque in eo Chriſtianorum, amore Saluatoris ſui flagrantium, pietas,
liſti ex ſed annua quoque ſolemnia conſecrauit Chriſto, vitae reſti-
Oinpo. tuto, eaque ita celebrauit, vt diuinis laudibus atque maxima
laetitia et gratulatione plena eſſent omnia. Ab ipfis qui-
oltores, dem Apoſtolis inſtituta ea ſ⸗ merito Socrates negat, ac
nem in perhibet, legatos Domini nullum diſciplinae Chriſtianae ad-
ranlis, dictis iugum impoſuiſſe, ſed feſtum Paſchatis diem et reliqua
ginns, Sacra ad ſalutarem Chriſti memoriam libere ordinata fuiſſe,
gvo⸗ H. E. V. 22. Dubium tamen nulli relinquitur, qui in anti⸗
Timo- quis ciuitatis ſacrae monimentis verſatus eſt, anniuerſaria
nluetu⸗ haec Sacra reliquis antiquiora fuiſſe et vbique! locorum a tem-
grepi. poribus, quae ad apoſtolicam aetatem proxime accedunt,
Um ad obtinuiſſe; quod ex funeſtiſſima illa Occidentis ab Oriente
disgve didenſione et controuerſia de die ſtato Paſchatis, ſeculo ſe-
ini. cundo et tertio magna animorum contentione agitata et per
ſenre. ſynodum Nicaenam demum compoſita, doctiſſimi viri recte
ne hoc colligunt; in qua quippe vtraque pars ad conſuetudinem
Cor. Apoſtolorum prouocabat; quod documento nobis eſt, con-
ö . T. ſtitiſſe inter omnes, eosdem memoriam tranſitus Chriſti per

mortem feſto ritu celebraſſe. V. Baumgartenii ſuccindtam

e Commentationem de veterum temporibus, memoriae Chriſti, vitat
ouors, reſtituti ſacrit: In Programmat. Academ. p. & ſq-. Ipſa autem
dare nomina, quibus veteris eccleſiae doctores ad vnum omnes
cgur R haec Sacra ornarunt, planiſſimum faciunt, quam grati omni-
Gu⸗ bus expectatique ſingulis annis redierint dies, huic memo-
dons 4 riae dicati. Suo enim momento aeſtimantes bona, quae per V
A 3 Chri- .

1 —

dicatum a nece, nobis parta ſunt, et quae ex opere diuinae

reconciliationis perfecto vberrime in nos redundant, Paſcha

. . . . . 4
Princpem omnium et maximum diem, feſtum feſtorum,
fontem et fundamentum reliquorum adpellarunt, et quid-

quid ſolemnitatum diuinis oraculis conuenire crederent, id

omne conferendum eſſe in hunc diem arbitrati ſunt- Fi-

dem facit vel vna homilia XXXXII. Gregorii Nazianzeni

Theologi, quae ſecunda eſt in Paſcha, in qua facundiſſimus
grauiſſimusque diuinarum laudum praeco poſt exordium
exclamat: Tiegoy oονσααα οαα%νιιι, bοασα bτσ, 2 .
5 dbéοατιαρ Yoisρ sα venpesv, hodie ſalus mundo tam vi-
ſibili quam inuilſibili: Chriſtus ex mortuis. IIdo& Kooisg
IIdoYα, .“ ‿n S IIdσνN⅝ ri ri r0i0ο Abry
Soprovv ain Soori, o avivbis oννwvuüuoοουοσ roοσπ+̈ ο τâρ
æιανραα οραα, 3 10 Qudοτνορσ vον ν%ς⅜ LανιοασsανWν⁵ο
évα, R. 3 αο , Gor Ybiss, oj sz aurca TeSXν
vg, 50οαναασαιοο. Paſcha; Paſcha Domini, iterumque

Paſcha dicam in honorem Trinitatis. Hoe ſolemnium

omnium maxime ſolemne et celebritatum celebritas, tanto
ceteris omnibus non ſolum humanis, et humi defixis, ſed
iis etiam, quae Chriſti ipſius ſunt, ac propter ipſum cele-
brantur, ſuperior ac praeclarior, quantum ſol ſtellas ante-
cellit. Oper. p. 676. edit. Colon.
Non eſt inſtituti mei iam documenta paſchalis veteris
Eccleſiae pietatis omnia his edita ſolemnibus, a Paullo Anto-
nio aliisque copioſe expoſita, repetere, aut ſubducere illorum
rationes, quae grauiſſimae fuerunt: ſubſiſtam tantum men-

te et cogitatione in ſelectis ex ſacro N. T. Codice pericopis,

quae praelectae in iis ſunt et explicatae coetibus Chriſtianis.
Quemadmodum enim ſynagoga Iudaica in ſolemnibus die-

raS

Chriſtum poſt acerbiſſmum ſupplicium reniuiſcentem et vin-

Gen

bus feſtis ordinarias lectiones, Paraſchas Legis et Haphtha-

5
ſübt
ni,
ſelt
Pto
or
ttti⸗
gac
aett
da
ſoc
0
ede

der

ite
cot
II.

cer
tatt
le
Mar

ho

i

ei⸗
Di
ali
ad
1o

VII

ras Propheticas, Vütatas diebus Sabbati, ſolebat ſeponere et

M ſubſtituere alias, tempori accommodatas: ſic etiam Chriſtia- =ðOW
h ni, qui, Vt eſt veriſimile, ſynagogae exemplum ſequebantur, =ð
em ſeligebant ſacras quasdam Particulas ex Commentariis ſcri-
ptorum N. T. feſtis diebus conuenientes, easque praelectas .
populo zoο oinοονορ commendabant. Quod ad Paſcha
17 aattinet, multa ex vno Auguſtino loca aperte demonſtrant,
l. quod per omnes ſolemnium iſtorum dies, perinde vt noſtra
ns aetate fieri nouimus, hiſtoria redeuntis ex mortuis in vitam

Saluatoris noſtri leſu Chriſti recitata fuerit. Conſentit Chry-
nn ſoſtomus homilia LXIII. Oper. T. V. Qoreg 70 7 egl 78

5avS ey r uéoe ,0 AvαανρροννQhIJ⸗⸗, 2 7 S“ T Ayo-
R Sd w, uc] r &enαααα οοoναπ Yενοoοντανω‿ 7τ τα αα=
d Niv duviοααραοιν Quemadmodum ea, quae ad crucem
in pertinent, legimus in die crucis, ita etiam in reſurrectione,
.. iittem et in ſingulis feſtis diebus, quae in ſingulis acciderunt.
N. conf. Ioſeph. Binghamus Originum Etale fiaßticar. LXIIII. C.
D II. J. II. Vol. VI. p. 62. et Io. Andr. Schmidii Hiſlor. Fe-
6 orum et Dominic. p. 123y. Gregorius M. ſeculo ſexto in ean-
Mün dem pericopam paſchalem, e S. Marco Cup. XVI. 1-5. de-
hie cerptam, quam nos redeuntibus Paſchatis diebus, interpre-
dH talnur, in concione ad populum, ſermonem habuit. Simi-
d. liter Io. Mabillonius ex priſco quodam ſeculi ſeptimi Lectio-
m . nario oſtendit, non alias iamdum pericopas, quam quas E
PPoogie praelegimus, diebus Paſchatis explicatas fuiſſe, de An-
es tiguit. Liturg. Gallican. L. II. p. 106. cum quo soννιααςοο
0. etiam conuenit Homiliarium, ſeculo ſequenti opera Alcuini
uan publicatum. De diebus feſtis, Natalis Chriſti, Pentecoſtes
len. Aliisque poſſem idem oſtendere ex Kalendario Dominicarum
, ad vſum Breuiarii Romani ante nongentos annos deſcri- ⸗
. Pto, et euulgato a Leone Allatio, in diatribe de Dominic.
Addgiad. Graecorum Traét. eius de perpetua occidental. es
d⸗

orien-

oriental. Eccleſ. Conſenfione, niſi a propoſito meo abhorreret,
fuſe lateque ea de re diſputare, et repetere ſaepe ab aliis
tractata, inprimis autem accurate expoſita a lo. Benedicto
Carpzouio, celeberrimo Helmſtadienſis Academiae doctore,
cuius de hoc argumento diſſertatio hiſtorico Eccleſiaſtica
MDCCLV. publice defenſa multis modis praeſtat Io. Henr.
Thameri Schediaſmati de origine et dignitate Pericoparum,
quae vulgo Euangelia et Epiſtolae vocantur, quod ab anno inde
MDCCXVI. aliquoties editum eſt, multisque et inſignibus
erroribus laborat, quos cauere tam acerbum conſuetudinis
in Eccleſia introductae reprehenſorem et accuſatorem de-
cebat. *)
Mihi iam conſtitutum eſt perſequi, quae nuper de mi⸗
nuenda feſtorum dierum multitudine eo conſilio attuli in
medium, vt tuerer, quae in ſymbolis noſtris, et in Ordina-
tione, quam vocant, Eccleſiaſtica bene ſapienterque pii ma-
iores inſtituerunt. Compertum enim habeo, non minus
eſſe multos hoc tempore, qui grauiter moleſteque ferant,
retineri in Eccleſiis noſtris Pericopas Euangeliorum et Epi-
ſtolarum diebus dominicis ac feſtis fixas, eamque conſuetu-
dinem immutari et abrogari cupiant, quam multos eſſe de-
prehendimus, qui de multitudine feſtorum dierum conque-
rantur. Atque ex his nonnulli ſunt in eorum numero,
quos Phaedrus breuiter et concinne notat, quod, vt ſapere
prae aliis putentur, coelum ipfum vituperent. Itaque in
emen-

*²) Incurrit Thamerus in iuſtam virorum, incorruptius iudicantium re-
prehenſionem et ſanioribus eorum conſiliis locum reliquit. Faſſus
eſt enim in epiſtola, ad amicum ſcripta, ſe mente non mala ſuum
Schediaſma edidiſſe in lucem, et malle potius reuocare, quam offen-
dere imbecilliores. Tandem veniam petiit apud omnes, promiſit-
1petit apud. Promuht
que, ſe tenaciſſimum fore eorum, quae in libris ſymbolicis et in

Conſtitutionibus Eceleſiaſticis praeſcripta ſint. vid. die unſebuldi-

gen Nachrichten ad An. MDCCVIII. p. 530.

etmenda
tepunga
ſoedas 1
matone
Fecleſia
ſe ferun
os de
Pietats
nbus ſa
Igende
AAkerm
chet
Cunt n
ſere co⸗
perit
iciant,
ſignan
nem e
herus
ſactis
entia
Per en
maxim
Phorim
Perſpes
maioril
comme
akadg
Lato I
ſect A
ide
kor Ca

leteh emendatis per Lutherum ſacris quam plurima deſiderant, et
d als repurgatae a ſordibus errorum ac ſuperſtitionis Eccleſiae
edio foedas maculas et corruptelas exprobrant, nouamque refor-
ore mationem moliuntur, et in aliam formam redactam cupiunt
. 1 2 .
ſiaſic Eccleſiam Euangelicam. uo ſanctiorem plerumque prae
Henr. ſe ferunt pietatis formam ac ſpeciem; eo acerbius meritifſſi-
varun, mos de re diuina viros traducunt; eo plura fingunt verae
Oinde pietatis in Sacris publicis noſtris impedimenta. Inprimis ri- S
nibus tibus ſacris, Pie inſtitutis et ſancte hucuſque obſeruatis, cor-
udinis rigendae religionis deprauatae obtentu, repugnant, eosque
n d. ad fermentum Eccleſiae Romanae ac Papiſticum, tollendum
ex coetu Proteſtantium, referunt, ſeque ingerunt et obtru-
de mi. dunt nouos corfuptorum ſacrorum emendatores, cum mi-
tuli in ſere confundant et perturbent ciuitatem ſacram, impedimen-
rCina- ta veritati ac ſanctitati impuris dogmatibus ſuis plurima ob-
i ma. liciant, fratresque imbecilliores offendant. Ducem et ante-
nims ſignanum habent Thomam Münzerum, factioſum homi-
.R nem et Fanatico ſpiritu agitatum. Poſteaquam enim Lu-
Eranh, agitat
t Pyi. therus Pericopas Euangelicas in emendandis purgandisque
ſetu⸗ ſacris a deprauatione Pontificiorum, ob cauſſas, quas pru-
le de. dentia correctoris deprauatae Eccleliae poſtulabat, et pro-

pter eam, qua in arduo ac difficii hoc negotio opus erat

nque⸗
a, maxime, Gνννρντ οονια retinuerat, praeſertim cum magnum
ſpere plurimorum ſtudium in rebus Liturgicis ſeruandis videret,
nen perſpectumque haberet, ineſſe iis rebus, quae inſtitutae a
emen. maioribus et per multa ſecula vſitatae fuerant, gratiam et
commendationem: crude et aſpere in eum inuectus eſt, ſer-
e uatasque portiones illas Euangelicas abrogari volebat, euul-
ſuun aLato libello Teutonico: Ordmung des Teutſchen Amts 2u Al-
ofen ſRtedt, A. I523. de quo legenda eſt b. Valent. Erneſt. Loeſche-
W ri de Tkomae Münzeri vita et faltis diſertatio §. V. Idem fu-
ll. ror Caroloſtadium inceſſit, de quo Lutheri liber aduerſus

cokle-

X

2

roel⸗ eſtes Prophelat conſulendus eſt; et Alberus von der Cntha.
diſchen Lehre Lit. D. Placuit nihilominus inſipiens illa ſa-
Pientia, placuerunt tumultuoſe et turbulenter ab eo facta

iis, qui non amore veritatis ſtudioque virtutis, ſed ſuis ob-

ſecuti cupiditatibus, noua ſubinde inſtituta in Eccleſia vr-
gebant; irriſores autem et empaectae religionis noſtrae ſan-
tiſfſimae, inter quos Democritus et Edelmannus, quem
merito viri cordati prodigioſum et ſtultum terriculamentum

vocarunt, primum locum obtinent, auide occaſionem arri-

puerunt criminandi, resque ſerias riſui et ioco turpiter ex-
ponendi, et omni maledidorum genere Sacra noſtra inſectan-
di. Pontificios nondum recedere a priſtina obtrectandi ea-
dem libidine, mirum non eſt; cum argumenta deſint, quibus
veritatem efficaciter impugnent, doloremque nondum de-
poſuerint, quod per ſacrorum emendationem, a Luthero
peractam, Chriſtiana religio, relegata ſuperſtitione, ad inte-
gritatem et puritatem reuocata, imperiumque Romanum
multis in locis euerſum et concuſſum eſt. Atque ex hoc
fonte accuſationem Cornelii Schultingii fluxiſſe arbitror, qui
ieiuna vocat Sacra noſtra, ridetque, nos ſimias Eccleſiae Ro-
manae agere, collectasque, reſponſoria, hymnos, cantica, in
ea vſitata, vſurpare. in Biblioth. Eccleſiaſtica T. IIII. P. I4.
Praeoptarem equidem, Godofredum Arnoldum ab eorum
abhorruiſſe conſiliis et communitate, qui in eo ingenium

perdunt et operam, vt recta faciant praua, et aberrantes a
vera doctrina opiniones, peſtiferisque contaminatos errori-

bus homines defendant, conceptas precandi formulas, col-
lectas, quas vocant, preces, publicam Pericoparum Euan.
gelicarum et Epiſtolicarum praelectionem et alia, tamquam
reliquias Papiſmi, reprehendant ac damnent. Alieniſſimos
eſſe ſcio a talibus conſiliis non modo in Reformatorum coe-
tu multis praeſtantes meritis viros, Caluinum, Gualterum,
Ame-

mmeſſioum

et dlios,
CtOs, ate
Drogand

run Iarn

10 ex ſi
conſoltor⸗
Dilil ger
werte ine
num iud
eitniam
in hac tar
uoltorum
Ule, gu⸗
ſarumm p
na et ded
Gignum
ltionumn
tentiam,
commprobe
Gbicge li
gencdlipre
ſuae fidei
Prin
tin ſindet,
Optimni vi
3 Klutare
Hiſtoriam
nobis ſil
TRlla alia

fucoßio

Chr.
Ula ſa

eo dt
ſiis ob.

ccleſia v.
Oltrae ſan⸗
6, gliem
lamentum

nemn an.

tpiter er.
inkeckan⸗
Gandt er.
1, guubus
dum de.
Lutthero
1d inte.
omanum
e ex hoc
ior gi
laeRo⸗
“M 11
1. 144.
. Aunn
ingenium
trantes 4
s erroti⸗
las, eol.
m Euar-
tamquam
eniſſinos
rum coe.
lterun,

Aune⸗

Amefium Sixtinum ab Amama, Hoornbeeckium, Voetium
et alios, ſed etiam noſtrae communionis T heologos et
ICtos, atque ex omni hominum genere alios quam plurimos,
abrogandarum, certe immutandarum, ſelectarum particula-
rum illarum, quae diebus dominicis ac feſtis coetui Chriſtia-
no ex ſacris literis praeleguntur et explicantur, auctores et
conſultores. Igitur landibus eorum ac honori meritisque
nihil detrahi cupio, nec arroganter quicquam ago, dum
aperte ingenueque fateor, me quidem i in ſummorum viro-
rum iudiciis libenter acquieſcere, quorum doctrinam puto
eximiam eſſe, et quorum ſanéctitatem, vt debeo, reuereor,
in hac tamen cauſſ⸗ la, quam diu ſatis certo iudicio, adhibita
multorum annorum experientia, ponderaui, nondum repe-
riſſe, quod me commoueret, vt inſtitutum retinendarum
iſtarum portionum ineptum, abhorrens a prudentia Chriſtia-
na et aedificatione coetus ſacri, quin immo noxium et in-
dignum religione ab erroribus et ſordibus humanarum tra-
ditionum repurgata, arbitrarer, et accederem ad eorum ſen-
tentiam, qui non ferendum eſſe ritum, tot ſeculorum vſu
comprobatum, cenſent, ſed abrogandum mutandumque,
quique libertatem ſacrorum adminiſtris concedi volunt ſeli-

gendi pro lubitu penſa, quae publice proponant coetibus,

ſuae fidei et curae commiſſis.
Primum ipſa Pericoparum iſtarum dignitas et praeſtan-
tia ſuadet, vt temere ab eo more, vtili ac ſapienti, quem
Optimi viri, qui Euangelica Sacra inſtaurarunt, profuturum
ac ſalutarem Eccleſiae iudicarunt, non recedamus. Etenim
hiſtoriam vitae et rerum a Chriſto, oννναà is“ Gοτσσροας
Jν ad illuſtrandam Patris ſui gloriam et comparandam
nobis ſalutem geſtarum exponunt, animisque inſtillant, qua

nulla alia vel Praeclarior eſt, vel certior, vel humano generi

fructuoſior. Scripta nimirum eſt, vt magnum illum ſalu-
B 2 tis

XII
tis noſtrae ducem et aſſertorem propius cognoſeamus; vt
ens αοονο fidei firmum, vt gοννονο ιαννιι X ρααας ha-

beamus, in quo immota perſtet; vt certo aſſenſu recipia-

mus, leſum eſſe Chriſtum, dilectum Dei filium, miſſam ad
liberandos a pernicie mortales 5 vt in eius tranſeamus com-
munionem, fructumque percipiamus ampliſſimorum eius
promeritorum, in hac et futura vita is tribuendum, qui
omnem in eo fiduciam collocant. Io. XX. 31. I IO. I. 3. Hoc
ſuo exponere ambitu, hoc crebro inculcare et ſacrarum lite-
rarum argumentis corroborare, hoc adplicare dextre, prae-
cipuum eſt, in quo cura omnis et cogitatio fidelium Eccle-

ſiae doctorum verſari, fixaque et collocata eſſe debet. Quis

vero negare auſit, obtinendo fini tam ſalutari per Pericopas
illas, ſatis eſſe Droſpedum, qui attente eas conſiderat ani-
moque complectitur? Quid adduci in medium Poterit,
quod ε bbανον ſit r6ρρ οααοd¼qοσαπαWοαν 27 00 Xενραν x 00°
ταναοοαονooůhZö, r 99ρ 2 Oei* r/o S*αααναοαιονπ quodque oναα
efficere poſſit hominem, Deo dicatum, ad omne opus mi-

niſterii ſui perſiciendum, quod in iis non contineatur? Quem

adparatum alium deſideramus, qui nobis non abunde hic
ſuppeditatus ſit?
Non repugnat propoſito fini frequens eorundem ſeri-
pturae textuum repetitioc. Cum enim, quod apertiſſima de-
monſtratione confirmari poteſt, compendium exhibeant ac

ſummam omnis doctrinae Chriſlianae; per eam repetitio-

nem efficitur, vt magis in ea inſtruantur auditores et corro-
borentur in veritate: quia, Paulo teſte, eadem ſcribere ac
dicere ſaepius ad 10 σ „ι in fide obtinendum accommo-
datum eſt, quo nihil eſſe in religione magis neceſſarium ac
frugiferum poteſt. Philip. III. r. Ebr. XII. 9. Adiuuantur
per eandem ſacra priuata ac domeſtica, quae cum publicis

Omiohgi. perpetuo debent; quod malo grauiſſimi Theologi,
Balth.

Palch. M
iir ad
puranlu/

llt: Melit

one no

ſtemten n
Ace
corumm,
Tetinere
nu do⸗
Cripti
eae AMtit

fſitur eni

ſla tt/⸗
Larte vete
glol omn

ſrir ahote

H

Drucdenti
Dungeli

4

la II ll 1e

or nem,

it tra
gitur et!
in cont
we eüian

arhus; pt
ſOetlo ha-

ln reahig.

iſſum ad
mus cont⸗
rum eius
lum, Gni
I. 3. Ho
rarum lite.
tre, Pkae.
um becle.
det. Quß
Pericopas
derat an--
n potett⸗
, 10N
Priſe
Opus m.
1.)Qvemn.
nde bic

em ſerl⸗
mma ce.
hubeant ae
lehettio⸗
et corlo⸗
enibere .
ccInN.
Nariumn a0
Gtuwaptur

n poblidss

Theoloy,
Palthe

Dalth. Meiſneri, quam meis verbis, exprimere: Wanuducun-
Fun ad oltoghzlta, de Chriſto genuini diſciplinae eins alummi: prat-
parantur animi ad attentiorem auſcultationeme tenacius doltrinae
capita infgere Palikt memoridge, quae labilis eſt et pauta plerunt-
gue rotier de tewtibus ſemper iunonatis, et plurimum ex Euangelio,
iam ante cognito, deleltatiomis capiunt; ſiqidem ledtio lelta pla-
cet: decies repelita, Placebilt. Tundem in tentationibus atgut
agone mortis Jaciliu 5revordanktir Euangelicarum conſolationum
iteratarum, vti experientia ſatis ſuperque comprobat.
Aecedit auctoritas librorum Eccleſiae noſtrae Symboli-
corum, qua obligamur ad eas Pericopas retinendas, quas
retinere Confefliones iſtae egregiae iubent, in quibus ſum-
ma eſt doſtrinae noſtrae, nihil recipientis ao probantie, quod vel
a Ooripturit, vel ab Eccleſia Catholica diſcerepet. Docent autem
eae Artic. Al. Aug. Confeſſ. de ritibus Eccleſiaſticis, quod illi
ritus ſeruandi ſint, qui ſine pexcato Jeruari voſſunt, et proſunt dd
tranquillitatem bonumque ordinem in EKecleſia; ſicut certae ferige,
Jeſta et ſimilia, perhibentque Artic. NXI. Apud nos magna x
Parte veteres ritus diligenter ſeruantur, et calumnia falſa eſt,
quod omnes cerimoniae, omnia inftituta vetera, in ERecleßiir 20-

ſiris aboleantun. Verum publica guerela fuit, abiſus gquosdam n

vulgaribus ritibus haerere. R, quoniam non poterant bona
conſcientia probari, correlti per nos ſunt. Iudices eſſe vVolO
omnes, in quibus eſt ingenuus veritatis amor, et vel aliquis
prudentiae et aequitatis ſenſus, annon illa Pericopatum
Euangelicarum repetitio annua, quae procul dubio ad ſimi-
lia illa referenda eſt, quorum Confeſſio noſtra iniecit men-
tionem, iſtiusmodi ſ, Vt ſine peccato ſeruari poſſit, et pro-
ſit ad tran quillitatem bonumque ordinem in Eccleſia? Sarta
igitur et incolumis, in hac praecipue difficillimorum tempo-
rum confuſione, huius profeſſionis auctoritas retineatur per

hoe etiam inſtitutum, ad praeſeriptum eius ſeruatum. Adda-

PB 3 US

mus huic loco alium ex Catechiſino maiore Artic. II. Sym
pol. fid. p. 495. Ceterum hasce partes, intelligunt paſſionem
Chriſti et alia, ſigillatim huie compendioſo, et pro Pueris inſtitit-
to lermoni non conuenit, ſed prolixis conlionibus, guae per totius
anni circulum habentur, Praeſertin in temporibus, guat talibus
proliciore ſermone trattandis deſtinata ſunt, de natiuitate, Vaſſo-
ne, reſurrebtione, aſcenſione Chriſti ete. Quin iam totum Euan-
gelium, guod praedicamus, eo tendit, ot hunc articulum probe per-
cipiamus, in quo totius Jalutis noſtrae ſumma ſita eſt, guemque ob
vſum ſuum longe laieque Haremton nunquam ſatis pPerdiſoere Poſſu-
mus. (Auae verba perſpicuum faciunt, cum diebus feſtis
pios maiores vſitatas Pericopas retineri voluiſſe. Symbolis
Eccleſiae accuratiſſime reſpondent promulgatae Principum
Saxoniae, praecipue immortalis AVGVSTI Electoris, leges,
quae ſapienter conſtituunt Artieul. gen. II. vt Paſtores omnes
et ſacrorum adminiſtri in orationibus ſacris, diebus feſtis
et dominicis, non alios deligant ſuo arbitratu textus explican-
dos, quam Pericopas vſitatas et lata lege Eccleſiaſtiea quaſi
confirmatas, quae rudi ac humili multitudini a teneris cogni-
tae ſint et peruulgatae, eamque ob cauſſam a patribus fami-
lias repeti et inculcari facilius Poſſi nt. Idem praecipit Art. K.
de ritibus Eccleſiaſticis, ne quis Eccleſiae miniſter audeat
ſua voluntate, et prout ſibi lubeat, quidquam innouare aut
mutare ac diſponere, idque ne fiat cum offenſione infirmo-
rum in grege ſacro, Ephororum Eccleſiae eſſe, ſumma fide
in munere ſuo verſari, vt ſui officii partes impleant Paſtores,
nec arrogantia! quadam in perfringendis, quibus vincian-
tur, legibus, in cenſuram incurrant. Ipſa, quam Apoſtolus
etiam atque etiam commendat, vdραι ο v ννοσιυπ ſane
in Eccleſia ſeruanda, poſtulare hoc videtur. Metuenda ve-
ro eſt &τÿdI ſu ⸗e confuſio, ſi, abrogatis Pericopis, delectus
textuum libertati cuiusuis Paſtoris relinquitur, cum ſint in
ſacro

4

ſicto mn

Urdent
ii, Ii
tentize n
Opinione
Parimmn
gtam ni
Ppud Re
lior cete
Ero
Gictum
(ient ol
et veteru
lmalo
ea in Eed
tor irornn
Eniti,
er orrur
Dlürda .
liaſimol⸗
10 guis
ins iiti
Ihatis
in eine
Kitum 0
l gor
1 pe
*
Eig
einen
rnr
Den ;,

dey .
LlC

Il. Gm
Haflonem
jir in ſitu.
Ver kotint
ie tu ihut
um Euun-
Grohe per⸗
engle o;
lere oſr.
dus keltis
Symbolis
tincipuin
is, leges,
s Ofnnes
is feſti
esplicar⸗
iea Gnli
ns cooni⸗
s an-

KN.N.

Audeat
Oare At
infirmo⸗
muma fie
Paſtores,

Finclan.

pofols
, linde
jenda e⸗
Gelectus
n lor in
ſicro

ſacro miniſterio non pauci homines indocti et deſtituti a
prudentia, quae rationem habet auditorum, loci ac tempo-
ris, qui nihilominus magno faſtu turgent, ſuique iuris ac ſen-
tentiae nimis efle cupiunt, prudentiae cuiusdam ſingularis
opinione, a qua tamen omnis eorum ſapientia abeſt diſtatque
plurimum. Ab his quam inconuenienter, quam inepte,
quam ridicule nonnunquam is delectus inſtituetur? quod
apud Reformatos fieri, ipfe Benthemius non diſſimulat, du-
rior ceterum in hac controuerſia dictator. *)
Ergone coelo demiſſum eſſe putas illud Stephani I. P. R.
dictum: Nihil ex iis, quae tradita ſunt, nouandum? obii-
cient ol e& evavrlag, atque probrum peruerſi moris antiqui
et veterum inſtitutorum ſtudii mihi inferent. Ego vero non

diſſimulo, ſed prae me fero, abhorrere animum meum ab

ea in Eccleſia rerum nouarum cupiditate, qua qui impellun-
tur immodici ſui aeſtimatores inſtituta, quae nihil habent in
ſe vitii, ſed peruerſae mentis hominum culpa labis aliquid
et corruptelae contrahunt, ſine ratione tamquam inſana et
abſurda damnant, et emendationis corruptelarum in Eccle-
ſia ſimulatione confundunt omnia et perturbant. Enim ve-
r0 quis eſt eorum, quae in ciuitate Dei geſta ſunt, inde ab
eius initiis, tam ignarus, quin ſciat, perſaepe eueniſſe, vt,
mutatis ritibus, culpa vacuis, mutata ſit incorrupta doctrina
in eiusque locum ſucceſſerit falſa? Emendatiorem Eccleſiae
ſtatum optare et votis omnibus expetere, id vero dignum
eſt quouis homine vere Chriſtiano, inprimis autem ad do-
tores pertinet, omnem curam, operam et induſtriam in eo
Ml . cCol.
*) Es iſt niebt wohl gethan, daſi ibhre Kirohe die BErwählung eines Trxtes
einem jeden Predigen ſrey gelaßſen, wodureh zu eizen an manchen
Orten ſolehe Sprüche erkläret werden, die wenig Erbauung hringen:
Deunn hierinnen iſt eine geiſtliche Klugheit nöthig, welche ſieb aber nicht

bey allen findet, in dem Holländiſch. Kirchen und Schulen Staat,

xVI

collocare ac efigere, Vt cum puritate doQrinae diuini cultus
puritas, ſublatis ab eo corruptelis, in Eccleſia conſeruetur.
Sed cautione opus eſt ea in re maxime, ne corruptelae fin-
gantur, et emendandi eas conatus in Refor matiſmum, quem
vocant, degeneret, ex quo incommoda quam plurima omni
tempore orta ſunt. V. Neumannus de Reformatiſmo, Enan-
gelicae Eccleſiae intentato, et Wernsdorfius de car WMi 7c turha-
rum in Eccleſia H. XVI. Vol. I. diſſertation. p. 465. Re-
ſpondere ad omnia, quae auſterius et iniquius dicta et de-
clamata ſunt in eos, qui conſultum ducunt, retineri eas Peri-
copas, praeterea remouere incuſationes et querimonias,
quae conſtipantur aduerſus hoc inſtitutum: quod nimirum
per illud, contra mandatum Chriſti, manibus excutiatur plu-
rima Scripturae Sacrae pars; quod ſaepe turbetur hiſtoria ſa-
cra; quod nec rebus, nec temporibus hodiernis conueniat et
impedimento ſit, quo minus doceant verbi diuini miniſtri,
quae coetuum vtilitati ſint accommodata; quod plebeculae
ſuperſtitionem alat, quae illud tanquam Chriſti inſtitutum

colat, maioremque tribuat his particulis, quam reliquis li-
bris ſacris efficaciam; quod ignauiae multorum ac ſocordiae

alendae fomes ſit; quod faſtidium excitet penes auditores,
qui ſapiant; quod libertatem Eccleſiae adimat; quod fermen-
tum ſit Papiſticum, tollendum ex coetu Proteſtantium; et quis
inſectationes omnes enumeret? longum nimis foret alie-
numque a meo propoſito. Non hodie demum aut nudius

tertius haec obiecta ſunt, ſed inde a repurgatorum ſacrorum
temporibus identidem repetita; reſponſum igitur ſaepe eſt

a viris grauiſſimis, et non ita pridem denuo argumenta
omnia tam accurate ſunt examinata et excuſſa abs laudato
ſupra Theologo, Io. Benedicto Carpzouio, in diſertatione

hiſtorico Eccleſiaſtica et polemica de non temere abrogandis

Pericopis Kuangeliorum et EKpiſtolarum., nihil vt addi poſſe
vi⸗-

Videatur.
ccet, il e0

IIIS, N d,
cumm Kuctie
ss erit in
eulation
copele,
Ue volui,
Pni eſts
era, int
(hs, qyos
Deo probe
ntiis,
tutt, aut
Ceterume

da, inpuin

ſiene N. ]
Rintiitnan
lium hoc
Ccum do
dum confi
Gercitio.
rillionis 6
cum Deo
Nt u ar
Cuti ls, ne
dd on Cnni
non tar0
Imagine .
due redlin
Dhetarum!
Ertod teſt

i cns . videatur. Si, quod veros Saluatoris optimi ſecdlatores de-
Emeir. cet, in eo cogitationes omnes et curas diligentiamque pone-
ehe fin. mus, Vt AXεονvw ſimus ev dαQaνααπ, ſtudiumque veritatis
in gnen cum ſtudio caritatis et concordiae perpetuo coniungamus;
imaothni res erit in ſaluo, atque omnes euaneſcent querimoniae et
9, Elun. accuſationes. Equidem vobis maxime, cariſſimi Ciues, mea
ir tynhr⸗ hac opella, vindicandis Pericopis Euangelicis deſtinata, inſer-
65. Re⸗ uire volui, qui vos Sacrorum diſciplinae deſtinatis et ſuſce-
chn er de⸗ pturi eſtis ſacerdotium, Putaui enim eorum, qui procurant
ens Peri- Sacra, intereſſe maxime, vt rituum cauſſas habeant perſpe-
limonis, Ctas, quos ipfſi peragunt, et certi ſint, ſe in re verſari, quae
nimirutn Deo probetur ſaluaque fide agi poſſit: vt reſpondere que-
iatur pla ant iis, qui, quae vtilia ſunt in Sacris noſtris, praetermit-
lſtoria ſe⸗ tunt, aut corrumpunt, naeuos autem verbis exaggerant.
uemuatet Ceterum cum ad Sacra Paſchalia, quae inſtant, rite celebran-
miniti, a, inprimis pertineat, vt ſectiones illas, quae his diebus ex
lebeerle ſacris N. F. libris praeleguntur et explicantur, longe prae-
Uſtitarum ſtantiſſimas ſuis expendamus õ . commendare
Cigil. pium hoc ſtudium eo magis volui, quo arctius copulatum
ende eſt cum doctrinae religionis Chriſtianae tuendae munere, et
totes, cum confirmatione animorum in fide ſaluifica ſanclitatisque
Okermen exercitio. Agite igitur . excitate mentes, vt in ipſa reſur·
zet gis rectionis Chriſti hiſtoria inſignia diuinitatis eius et perfectae
Det ale⸗ cum Deo reconciliationis veſtrae documenta animaduertatis;
rnudins vt ννιατιαιιαρουνι eins benigniſſimamque facilitatem ſuſpi-
Sctorim Ciatis, qua factum eſt, vt triumphalem ſuam de morte vim
lepe e ab omni dubitatione remoueret; vt accuſationem, poſtea
cunenh non raro intentatam, credulos Piſcatores, falſa deceptos
tmant imagine, falſa narratione corrupiſſe alios, tolleret, veritatem-
etrint que reditus ſui glorioſi in vitam teſtimoniis omnium Pro-
uuclil bherkum ſignisclue luce clarioribus demonſtraret iis, quos
i dole. Certos teſtes ac praecones delegerat mortis ac vitae ſuae; in .
. C quo-

XVII.
quorum conſpectum poſt exitum ex monimento vel decies
venit, vt eum non modo audire, ſed etiam oculis cernere et
manibus tangere poſſent; cum quibus cibum potumque ce-
pit, vt, timore ſenſim miſſo, facilius perciperent, quae di-
cerentur, eaque menti penitus mandarent. Horum ergo
teſtium de redintegrata Chriſti vita oracula auide excipite ad
confirmandos in fide animos veſtros, ad praemuniendos eos
contra omnes hoſtium veritatis R. C. impetus, et ſpem
exploratiſſimam beatae immortalitatis fulciendam, omnem-
que in co induſtriam veſtram ponite, vt in ſocietatem
vitae eius tranſeatis. 2
Eo pertinet ſolemnis Oratio, multa elaborata ſtudio,
quam de quadrageſimali Clriſti rediuiui in terris commoratione,
ſpem Chriſtianorum mirifice adiuuante et illuſtrante cras in aede
Academica ab hora XII. recitabit CH RISTIANVS THEO-
PHILVSKKOEFPPINGIVS, Kiebitzio Wiſnicuc, Art. Wag. et ad

nedem S. Petri Catecheta, dockrina, vita et moribus bono cui

que probatus. nonoque hes ſpecinine commendandus. Vt
igitur eum frequenti concione beneuole audiatis 11IV-
STRISSIMI COMITES VTRIVSQVE REIPVBLICAE
PROCEREG8S GENEROSISSIMI NOBILTISSIMITGVE
CVYLTORES DIVINAE AC HVMAN AE SAPIENTIAE,
quam fieri poteſt, humaniſſime rogamus. Dabitur hoc
audiendi ſtudium non Oratori, ſed ipſius Liberatoris noſtri
honori, cui Vos ita deditos eſſe noui, vt ſperare queam,
vos hoc ſacro ſancto tempore hoc documentum pietatis in

eum vESTRAE pPublice declarandae libenter edituros eſſe.

Rogamus ſummum vitae omnis principem et auctorem,

propter duouνοοαιαν noſtram a mortuis ſuſcitatum, vt largiſſi-

mos fruétus victoriae ſuae proprios nobis ac perpetuos in
hac et futura vita efficiat. P. P. Linpfiae in Vigil. Paſchal.
D. xXX. Martii A. R. S. CIo IoO CCLXXI.

LIPSIAE
EX OFFICINA LANHENHEMIA

104

6001
TH

54

c IT OOQ R
NE LIPSIE NSIS.
PE MNIA

REDIVIVO ET
MPHANTI

A C R A

e

VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset

Focus

1⁵
Balance

1.

129 1 9 C C L X XI

10

K

H¶

ELE BRAND A

J

N D I C IT.

t inmitandis Pericopis Euangelicis,
zicis in Eccleſia noſtra vuſitatis.

.„ Copyright 4/1999 VxyMaster Gmbh wwW. VXymaster. com