Gi672
author: Mezler, Benedict

z k

$ d

DA

Qv

—

42 b .

-- E

—

——

r

-

du

ais

*

*

W

A

E

s

x

P

xv

E

ue

i

X

»

Y

N

*

x

a

:

-

M

*

:

"

Ug N

As

ES

N

x

ii

x M

v*

At

6

iib

E

('f

!

N12451197479535 021

[

DELLLELLEEE TET

UB Tübíingen

l

P

Y

ii

fl

MO

——

l

L

I

À

1j

1Y Unt

i

hj Pz:

j

n

la

l

t

V

MANUALE

CURATORUM

€ONTINENS & METHODICE 'TRACTANS

AE

QUALITATIBUSe

lf Tw

£5

OFFICIIS, OBLIGATIONIBUS«

(ïv

J

ET MODIS

Ef

*

£ [j

Jingula perficiendi , ac . adminiffrandi

'""E&-

v

QyAE SPECTANT

AD CURAM

AN IMARUM

Zam

im evellendo ,

€" deffruendo ,

quam in «dificando

€ plantando

Ex Princpis, ex S. Scriptura,

Ss. Patribus , Doctoribus approbatis,

Rationibus folidifsimis , ipfaque experieniia

dedu&is €? fivmatis

AVTHORE

R.P.BENEDICcTO MEgTZzLER,

Cand. Canon. & Exempt. Ord. Premon-

firat, in antiquifs. Imperial. Canon. Sorethana Profeffo

& antehac Vicario ac Curatore in Maria , Cella,

SUPERIORUM APPROBATIONE.

GUj deded4idddd hdR

......

CONSTANTIAE,

"Vypis Antonii Labhart, Eminentifs. Ordinar, Typogr. Auïo

MDCCLXVI;

E

—

lm

—

—

FT2

d

Uers

s

*

Pluwzmum: &eveveudis

Pranobilibus,Nobilibus, Religiofiffmis,

Clariffmis ac Eximiis Daminii

D. JOSEPHO FRANCISCO

VEESER,

Ss. "Theol, Lic, Noi, Apoft, Parocho

in Dietmanz, Ven. Rur, Gapig Wurzachenfis

DEC'AN',

D.FRANCISCO CONRADO

R EH M,

$s. Th, Cand, & Ss, Can, Lic. Parochoin Hochdorff;

ejusdem Ven, Capir,

CAMERARIO,

D. JOANNI IGNATIO

GIMM*I)

Ss. Th. Lic. &Ss, Can. Cand, Parocho in Aindyrn,

V.C.SECRETARIO & DEPUTATO,

D. FRANCISCO ANTONIO

S CATEAXA- D-Emms

Ss.|j Theol, Cand. Parocho in Unter- Effendorff,

V.C.-DEP:UTATO,

. Caterisque d?" Ven. Capitulo

Plur, R, R,. Keligiofiffmis €? . Clariffanis

D.D,CONFRATRIBUS

CON- CAP&ITULARIRUS

in Qbrillo Colcndifiznis Venerandiffmis,

Eydvag R OOA BR A ORARS

mu

1&

u

Plurimum. Reverendi ,

'M]

Pranobiles , Aobzles , Religiofiffiani ;

:

J

Clavriffm1,; ac Eximii

!

DD. CONFRATRES

|

j

CON-CAPITULARES!

IN

]id

jl

V

rJgJ

lurimis annis continuis in

veltro Venerabili Capitu-

|

lo Rurali curae animarum expo-

fitus dum operam dedi, multa

V

benevolentia a vobis, Colendlf

Íuni

Domini

Confratres &

|

!

Con-Capitulares honoratus fem- |

|

per, quantumvis ummeritus óc

in-

WN

sE

DEDICATIO

indignus extiti.

Quid autem

rependere tunc gratitudinis pu-

blica/ potuerim , non inveni.

U;"l l

E

Modo occurrit Manuale iftud

Dj

Curatorum , quod pro rmea

propria utilitate illo ipfo tem-

pore, dum verfarer in parti-

bus veftris, Cooperator in vi-

nea Domini coexiftens, ac ve-

ftris tum. do&rinis. eruditus ,

tum exemplis firmatus conícri-

píi, & modo, ut pluribus pro-

deffe poffit, praelo committo ,

veftris honoribus in gratitudi-

5! nis te(leram dedicare Ítatui.

pl

Et fane, quot annis in ve-

p

HUIU nera

bili Capitulo Commem-

li

brum extiti, adverti in fingu-

& Concapi-

r lis Confratribus ,

j tularibus eenulationem charif-

,j matum meliorum, in exornan-

|

dis

X 3

PEDICATIO

'fxq)&

dis ubique Templis & Altaribus:

in folennizatione dierum fefti-

u

[l

yorum, uniuscujusque Ecclefiee

T

[

propriorum: in frequentia con-

cionum, & infílructionum ca-

PG

techlfhcarum

in adminiftratio-

MM

ne gnavi & devota Sacramen-

torum: in indilata provifione

J

eegrotorum .:

in neceílaria affi-

Ítentia moribundorum :

uni-

verfim in exercenda cura ani-

W

marum. Etfuper omnia 1n vi-

gilantia Superiorum | zelofiffi-

i;

inoruin ;

ä

ne opus Dz1i negli-

j

genter tra&terur , Íed quotidie

accrefcat & perhiciatur,

Gloriati femper fumus in his

Superioribus noflris, quos in

regendo íuavitas , in. docendo

claritas ,

in admonendo man-

[uetudo adeo nobis commenda-

vit,

dum corda eorum

fin-

DEDICATIO

-:

AUU,

]

. finguli advertimus ad nos incli-

l

nata, eoruim cordibus & noftra

W

nemo noftrum jungere dubita-

MI

verit, ut fic fuerit. communis

(

pax, Ócut ait S. l'extus : erat iis

YX

l

enima unaü, 9 cor umun 1m DEO.

Teo

Quantum influxum talis una-

10

nimitas

&

concordia

Pa-

di

Uf

ftorum habeat quoque in ipfam

curam ovium, harumque pro-

dl

TV

fperitatem fpiritualem, quis non

videt? quid enim magis turbat

Yi

gregem , quam 'difcordia Pa-

g

Ílorum? pax & unitas eft fons

X

omnis

boni ,

difcordia

óc

averíio animorum omnis mali.

1h

Authoritas Paftorum ad. oves

j1

hac ipía concordia Paftorum

n

firmatur & perficitur , dum

[d)

finguli fingulorum a&ta. & fa-

Yj

£a ad populum commendant,

t

ubi econtra in. averíis ab invi-

cem

J zL

DEDICATIO

f

cem animis alter alterius. diCta

& fatta carpat, reprobet, d&

diffamet , nempe ut malefaciat

(i)

inimicis.

J

Floreat igitur hec

concordia fub vigili cura Supe-

Ln

A

riorum, & mutua officiofitate

W

& finceritate Con-Capitularium

ad invicem ; nam pax é con-

Qu

lr

cordia his duobus fervatur; fci-

licet in reverentia ó&z obedien-

l)

tia Superioribus

debita , ho-

M

N

rumque ad fubditos inclinatio,

ne & benevolentia.

Secundo-.

in officiofitate & (inceritate ve-

ya inter zequales.

Et hzc fit perpetua laus to-

tius hujus Venerabilis. Capituli

Rurali, quia pax & concordia,

fiducia, amicitia , & ex iis in

exercenda cura animarum fàn-

cta aemulatio perenniter durat,

Vos autem Superiores & Con-

fra-

DEDICA'TIO

ü

fratres ac Concapitulares Colen-

diffimi , & mihi ex omni Ti-

h

tulo Venerandiffimi , benigne

ha

fuícipite hoc munufculum me-

1

um 1in publicum teftimonium

Áint

gratitudinis meze.

Meque, ut

r

Cooperatorem veflrum — per

COQ-

quindecim idcirca annos in vi-

T

nea ifta Domini, aeftimatiffi-

dien

mus veftris favoribus commen-

lo

datum retinete in cordibus &

ïatio,

Aris perftiturum femper

ndi

en

Pluvimum Reverendarum

&6 . Claviffsnavum — Douzinationum

j 10

Feflvarum,

ufub

d

n

Obfequiofifóimuin, Servum ,

& Concapitularem

fn

f

P, Benedi&tum Mezler ,

Canonice & Sen, Sorethanums

J

X5

AP-

A

i

[

ECW E M E EVU d E Dd

Wm$

APPROBATIO

$

]

EMINENTISSIMI ORDINARII.

la

Iu

Xü 1

:äf M ääftzzzmle Curatorum , quorum off-

UM

QY

cium juxta Tridentinum Ange-

w

licis humeris formidandum ,

&C f€e

P?

ífte D. Dionyfio de coleft, Hier. om-

h

nium divinorum diviniffimum eft co-

operari in falutem animarum a/s ,

Beverend. Eximio D, P. Beneditto Mesder,

Celelerritoe €? Exempte , Inperialis Cauo-

zie Soretbane |Ordinis Premonflivatenfis

&

Canonico. Semiore, Viro in aíceticis

moralibus teftantibus id ejusdem erudi-

tis Opufculis jam pridem in lucem edi-

tis practice verfatiffimo , indefeffa indu-

flria inter tot tantosque vinee domini-

cw labores , dum per quindecim & ul-

tra annos foris curam animarum follici-

tudine vere Paüorali adminiftravit, ex

va-

g

i

variis facris fontibus fundamentaliter &

emphatice congeftum , ac ab omni fi

dei, bonorumque morum fallacia peni-

ANI

tus mundum ut pa&oribus— in genere,

Ípecialiter illis de Ven, Capitulo, qui-

im of

bus ex Confraterng pratitudinis Titulo

| Ang

dedicatum eft, ad dirigendos eos una

V n

cum grege fibi commiffo in viam falu-

, ^t

tis eterna , falubriter profit, fiat lucig

eto

Ita

publicæ.

t Ál

Conftantie , 25. Julii

Msl

176 6.

T sz,"

'AI"U u

s d

| erud

Carol Mart. de Dayer,

m &

Ss, Theol. Dr, Cathedr, Eccl,

; jndi

aCur.Senim-J & Infig, Colleg.

m

ad D, Steph. & Nicol,Canon.

TA

Capit.Confil, Ecclefiaft, p, t,

fillo

Libror. Cenfor,

I[; D

CEN-

V

nl

»|

CENSURA S. ORDINIS

i

PRAEAMONSTRATENSIS,

i

$x

É

[

W

AÉ OSEPHUS, Imperlalis & Exemptee Eccle-

J& Gs Urfpergentis Abbas , necnonS. Ord,

"É

Przmo

11it

níi

ratenfis per Sueviam, Alfatiam

& Grifoniam Vicarius Generalis & Vifitator, Gc,

Edidit Adm. R, P, Benedi&tus Mezler, Sacri Ord.

s m

^

moítri in imperiali & e

mpta Eccletia Soretha-

xz Canonicus Jubileus, duo Manualia , unum Su-

sl

periorum : Religioforum alterum, Ut trinum fit per-

feGum, confecit & Manuale Curatorum, Hoc, eum

[

&quefit diguum, ac duo priora, ut in lucem pra-

W

dicat, Praíentibus licentiam concedimus. In quo»

!

rum fidem, & robur propria maou fubfcripfimus ,

i

li

I

& Sigillo noftro muniri fecimus,

Urfpergz, 15. Jan.. 1765.

TARUf

IOSEPHUS ABRAS,

m

Vicar, Generalis & Vifitator,

lo

QU Gurus ( as as ) us um m 00

[if

ïnfrafcriptus legi Manuale Curatorum A, R. Glarifz,

N

D. P. Benedi&i Mezler, Canonie noftre Cano-

|

pici Capitularis, Senioris & [ubiloi, Quod , cum

pnibi contra Fidem orthodoxam, vel bonos mores

conuineat, fed omnes & juftirie & cheritatis obli-

ii

gationce , officia & munera Curatorum animarum

tam iu evellendo, & deftruendo, quam in zdifican-

h"

i

do & plantando methodice tra&ier,quotidianz uti-

M

lirati, ac neceffitati Paftorum animarüum percom-

lii

znodum Przlo dignifümur cenfeo,

]

Sorethi, 15, Decemb., t764.

l

d

P, ISFRIDUS STROBEL. ]mper,

f

Canon, , Soretb, Cand. Can.

b

& Exempti Ord, Prgmonít.

Geanonicue, & Prior.

llj

DAR

Ü

l

«t

pE

Bf a

* -i*' -ü-

E

UE UE. äääääää&&

DT

A"a"

tor, (

tri )

PR/AEFATIO

SOrel

IN

1 fit

BOR

loC Cit

I

n unaquaque arte primum eft

& p

hg

E

fibi;comparare cum omni in

pümu

duftria notitiam Regularum ac Conftitu-

tionum illius artis , cui fe impenderes

& ex ea emolumentum quoquo modo

Ra*

-

trahere quisque deliberate itatuit

tio clara eft, quia , fi obvium eflet cui-

UT

que ea perficere , qua artis funt , ars

non effet.

Oportet ergo in iis , qus&e

$ 0U

artis funt & inítrui primitus, & ipío

Tarfi

ifca

lil

experimento feu exercitio proficere:

[4

u

rcorm

nemo enim. artem profiteatur , quam

non didicerit, eorumque, in quibus in-

Ítructus eít

con2

a fuis Magiftris ,

qpe

(

ünua

five

le&ione

in fcientificis ,

yo

fhive

BG B 4TI.

hwö

flve operatione in mechanicis refricare

memoriam & ufíum conatus fit , (icque

qui

& legendo & operando fe in arte ormuai-

j

li,

mode perficere ; ut Magiíler derique

mD

audiat, & fructus obtente artis perfe.

€&te metat , quos feminavit in multo la-

bore & induftria.

f (

iUl,

1ta induíftriofus fuiffe legitur Apelles

glhn.

M

piétorum nominatiffimus ,qui nunquam

d

tam Ooccupatus

in alis fuit , ut diem

L

li

pretermitreret ; in quo nihil pingeret

te

artem füam exercens.

Hinc fübducere

T

fe folebat a negotüs aliis ;

& dicere :

[

yu

jl

hodie nullam adhuc lineam duxi: nulla

xa

n

dies fine linea 5 quod deinde tranfiit in

proverbium,

Optime novit, artem de-

f

ficere, ubi nullius vel line& in die ft

-

exercitium & experimentum, Hinc con-

flat ; quanti momenti fit ; in perficien:

dis artibus & quotidiana refricatio me«

h

moriac Regularum ac Conüitutionum 8r-

-

us

P6EFAJGO.

refr:'ca;

tis , & quotidianum in artificio confi-

] HCQ.

ciendo ftudiofum exercitium,

T. Om

Si hoé verum in artibus fimplici-

d

bus, quanto verius in arte artium, qua

1 p

juxta' D Gregorium eft Repimen ani-

oulto

marum , cujus artis füblimiffima innu-

mere quafi Regule & Conftitutiones

Apeh

funt, quibus pepitus exhauriendis & ad-

Qu

difcendis vix tota vita íüfficit.

Necefli-

Jt d

tatem continue leclionis & frequentis

Ya

relectionis vel inde abunde cognofcimus,

dc:

quia ab ejus exercitio omnium tam Cu-

qicn

ratorum ; quam curandorum dependet

|: DN

eterna filus , quam, femel amiffam ex

anfii

propria culpa, in eeternum nemo repa:

l

rabit, sternum infelix & infeliciffimus

em G

de !

futurus in cruciatibus & tormentisin-

cq

fernalibus.

Secundum hujus neceffitatis

Yici

.quantitatem metiamur quantitatem fin-

0 n

gularum obligationum , quas in fe ultro-

nt

pee füfcipiunt Curatores in acceptatig-

R$

lj

PARGEFA;TAO,

ne Beneficii & cure animarum, & qui-

D

n

dem per contractum onerofum ex obli.

«

f

gatione juífliie , de qua firidiffimam

rationem . reddere

debebunt

&

fupremo

l/

Curatori & 'udici JEfu Chrifto , qui

eos conduxit operarios mittens in vi-

ia

ii

neam fuam, daturus vefpere , id eft,-in

n

(OU

morte & judicio bonis operariis mer-

at

cedem invitando ad premia fupra mo-

dum gloriofa & gaudiofa in ccleftibus ;

RAf

econtra tnalos a ífüa amabiliffima facie

l

deturbaturus in ignem sternum , &

hi

Iul

omnia tormenta infernalia, ibi in seter-

num luituros, que íüa incuria, negli-

L

gentia , ignorantia , potifsSimum mala

if

vita & exemplo dato animabus fusz cure

u

li

concreditis peccarunt, Hem! quanta con-

fideratio! quanta neceffitas quotidie fe

perficiendi in doctrinis ac Regulis hujus

ertis artium, ut fiant tandem ipfo exer-

| n

citio in hac arte perfe&i, Ah nulla dies

n

tran-

PRAUERTDPATIO,

li

tranfeat fine linea, id eft, fine aliqua refri-

1 (l

catione memoria Regularum ac Conftitu-

lm

tionum hujus artis per le&ionem alicujus

Upren

de his argumentis tractantis Doctoris,

0, (v

Multi fane fuerunt , qui haéte nus

I v

de cura animarum & qualitatibus Curato-

di

rum operofe fcripferunt, ex integris Tra-

5 m

ctatibus prelo commiflis hanc artem

Tà f

artium illuftrarunt, tum ex "Venerabili

[tb

J

fzeculari Clero , tum ex Religiofis Ordini-

| f

bus, doctiffime & clariffime ac ipfis ex

j,1

fundamentis & folidiffimis principiis om-

n u

nem obligationem Curatorum , & quam

negh

gravis ubique fit " demonflrantes. Sed

1- [

in libris multo pretio comparandis , ut

p o

adeo tantum pretium multos deterrue-

t 002

rit, ne tales fibi compararent,

Que

die !

confideratio & ratio movit me conífcri-

/ hU]U

bere prefens Manuale Curatorum valde

) a

compendiofum , in quo brevitet omnes

m

ln

qualitates; officia, obligationes ; & mo«

uan.

JE X

di

PIETXIEITI

x

di fingula, qua Curatoris funt, perficien-

N

"

9l

di & adminiftrandi , continentur. Pau-

AY

cm pagelle funt, fed plurima continere

) M

videntur momenta rationum & expe-

rientiarum , ut in fübflantia contineant

omnia fcitu neceffaria pro cura anima-

rum cum íructu obeunda,

Cumqueé

"

"

nulla mole gravis fit libellus , neque

n

multo pretío comparandus veniet,

Inde

!

A

faltem hoc fublevaminis fentient Venee

j

randiffimi Curatores, ut quod in aliis

|

di(perfum ; & multa luftratione libro-

Li

j

rum, non fine labore, forte hinc inde

j

tedio, conquirere deberent ; in hoc

li

Manusli colle&tum , in uno contextu;

ac methodice explicatum inveniant.

[Il

Alia quoque fuit caufa, qus hoe

Manuale promovit, Perfuafio nimirum

plurimorum , Ícientiam afceticam non

l Wl

€ífe neceffariam Curatoribus, & fatisfa*

! M

were ftudium "Theologie Moralis , cum

ne-

PJAR OA ..Li.0,

TU

neque in Authoribus de hac neceffitate

b

Aícefeos mentio fiat, nifi forte obiter,

Ynüngn

Id quidem verum eft ordinarie, & quan-

do fermo de vitiis extirpandis & evel-

d

S*

(ineit

lendi

2e€

cum tamen fæpä' cafus emergat,

in quo etiam pientiores anima& veniant

anm

dirigende per viam virtutis ad ipfam

m

f

perfectionem, & jam DEus oüm Pro-

li

phete Jeremie ,

& , ut volunt Inter-

Vi

preres & Patres, in eo fingulis Cura-

n dlii

toribus, non folum injunxerit officium

Yb

l

evellendi & deftruendi ;

fed etiam offi-

cium adificandi & plantandi , non vi-

x n

deo, qua ratione ícientia

aícetica ad

n b

iftud officium , feu alteram partem offe

ORU

l!

cii paftoralis quodam modo , fcilicet

s ho

pro tali cafü sdificationis & plantatio-

i

nis non fit neceffaria Curatori , qui eX

officio & obligatione jüftitie omnium &

y It

fingulorum fübditorum debitor eft, Hinc

fs

opere pretüium ítimavi, fynoptice

T

X a

qui-

(

PU ERSTITI.

|um

quidem & compendiofe ex Afcefi illa

notare principia , qua pro tali cafu fíci-

?W

tu fumme neceffaria judicavi, Sicut ex-

qná

hibet frontifpicium,

!*0!

"

Ceterum extra experientias , quas

i

:ä.;lw

ii

manifeftavi , proprias ,

reliqua pene

-

omnia non proprio feníü explicavi, fed

juxta

claraam mentem $, Scripture,

u

Concilii Tridentini ; fanctorum Patrum

Y

& Doctorum ubique allegatorum;

Sta-

i

bilivi quoque folidis rationibus ,. quo

T

[j

minus dubitari poflit de veritate, quàm

Íolam babui in intentione & defiderio;

L .*i

ld nimirum exegit tractandorum prin-

, (

W

cipiorum pro fíalute animarum gravitas

& necefífitas,

[

Adverti nempe multos

in mulris laborare a veritare alieno fen-

u

fu, neque gravitatem rerum fatis hu-

1

cusque apprehendiffe , cum . ordinariis

:

Íolum intenti ,

minorem curam ha-

u

beant majoris utilitatis, & quandoque

t

etiam

PULUE BOATY FO.

t il

etiam neceffiratis,

Alias res sflimare

cif (

proprio judicio & prudentia fallaci,

lt q

cum azítimsre deberent fecundum regu-

las & Conflitutiones prefcriptas in fub-

) Qu

ftantialibus hujus artis artium. ^ Ubique

n

gravis error eft ; & prejudiciofus verze

Vi, f

cura animarurr,

Ad quem eliminan-

pture,

dum, pugnandum mihi erat non folum

Patrüt

rationibus íolidis ,

fed etiam authorita-

- $t

te Scripture & Patrum, ut veritas pla-

qià

na appareret ,

quamvis fortaffe tantee

quat

veritates non omnibus fimiliter placitu-

Vder

re f[int,

frii

Quod attinet citatos Patres, eos non

Vif

citavi ex ipfo fonte, cum non fuerint

pulto

ad manus ipforum libri, fed extraxi &

ofen

deícripfi ex Authoribus clafficis & ubi-

s u

que eflimatiflimis.

Spero exinde a Le-

jniti

étore benevolo eam fiduciam in Patrum

i h

allepationem , quam ego habui in ipfo-

(

rum Authorum fidelitatem ; unde eos

269€3

ex-

PUAEZXJ T LO

ä

extraxi,

ldcirco affigno precipuorum

ïx

Do&orum exemplaria, quibus ufus fum,

Cornel, a Lap. impreffus Lugduni apud

Parres de Tournes, Anno 1732.

Opera

omnia. D, Bernardi Lugduni impreffa

apud Antonium & Horatium Molin 1687,

Magnüm fpeculum exemplorum impreí-

füum Duaci in Officina Dalthafaris Bel-

leni 1605.

His ita preemonitis jam accipite & fu-

icipite Venerandiffimi Curatorcs! hoc Ma.

äl.

nuale ea mente , qua vobis obfequiofif-

in veftris Sacri-

fime offero.

Et mei

ficiis ac orationibus memores ,

fimul

"

mecum fíuüpremo Largitori omnis lumi-

nis & boni defuper dati date honorem

& gloriam, qui voluit ex vili vafe for-

honoris.

Cui

foli debetue

mare Vas

omnis honor & gloria per fzcula,

il

[

t

t

ELEN-

CICISEEUN s

—..m

i

TA ä.-rlïï*j"* -u ""*ï&;—f——ï&ä

$

Dittm

:

ZR

NÁ

B:Ka NS

X

l [i

3e

3«

X!

XX

TA

ä,

X|

:

[

II EC -u

T'L"'——*' E .::. ö']

lLt

m

d

0s

LLENCHUS

Tpre

16

PAX I IU

M;

FW

CAPITUM, PARAGRAPHORUM

l$ 5

I

M

HVIVS

MANVALIS

GU d- d d9 d d H

&f

pag.

C M

Iim odu&lio €» divifío,

jiol

Stcti

PDARSI

fimil

De qualitatibus 7

ofüciis Curatorum, 7

ln

[isu)

CapruT 1l

; 10f

Quinam . affetus precipuus effe. debeat

D

ip Curatore amimavuu

qui in fe

Ju/cipit curam.

ibid,

'

$. L Debet babere Cuvator affe&um

ceve dThuaOlevmum

in fubditos fue

cure comuuffos,

1

1

*

-

$, 11

|

ELENCHUS

pag..

Y

$. Il Zz. quo matermum ajettum potiffe-

j

(

um Curator. offendere debeat.

10

(,

L2

HL Prumum fignum affedus ma-

terui eí procuratio

abuidantiovis

Jcientie,

v

$. 1V, Secundum frguum eft , nom fe-

i

gnis, fed fludiofa impenfio in cura

TART

$. V. Tertium frgmum eff melus cum

Jcientza,

22

CAPUT-IL

4 f

De qualitatibus vequifitis in. Cura-

tore quoad propriam pevfe&omem, 22

$. T. Quenam fft obligatio proprie per-

T

J

]

|

fétlionis in. Curatove,

1DiG,

f)

$, 11,

uibus virtutibus im fpecie or-

Zai

ebeat Curator , ut acquivat

T

duplicem. irveprebenfibilitatem.

3y

$, IIL, JDe patientia fumme meceffaria

omui Cuvatori auimavum,

42

Caruc lll.

ï'

JDe qualitatibus Curatorum | neceffa-

1,w

vis ad divefliouem anumarum,

4j

5- Io

HUJUS MANUALIS

Pàag»

!

^

$. L. Speczalia: de do&rina €» fcien-

l

tia Curatorum. ueceffaria,

ibid,

DA

$. lL. /m quibus /e exercere debeaut

T

Curatores , tum quoad profechum

proprium , tum quoad direcomem

4

Jfübditorum,

n

. Hl.. 2Agitur de fau&fa jucunditate

Ti

€2» bilaritate smemtis 1m extevma .come

vevr/atioue cum fuis , tanquam m

)

dice interme jün&hitatis

7 perfe-

éHionis,

óz

$. 1V. De boneftate. Cuvatovis in ad-

mittendis velaxationibus , €? Jacien-

dis recreatiouibus,

66

)

CuxruT TV

n

Ti

JDe offcits Curatorum.

rA

(I

($. L Quezam fimt offcia gme.mlz'(zi

Curatorutiu.

l

1

*

r

$. , Explamantur ea , que jpe&ant

ad officium Medici,

ïirl

$, ItI. Expenduntuv eà » que

funt off- t

cii qudiis,

$2

, IV- Eypenduntur ea , que pertznent

acVi,

ad officium Do&toris

$7

,. V. Reflexio neceffavia. fuper expem-

l

PA

9

fs &? vefolutis tota

XX X

PARS.

T

ELENGCHUS

|

Peg.

PARSE

!

CaprvuT UNrIcCUM

JDe gravitate obligationis Curatorum

USN

im ffugulis offfciis..

9$

S. L. 7Z graviter obligati ffat Cura-

fores ad curam anzmarum,

ibid

$. II .De gravi obhgatioge Cura.-

torum i predicando verbo DEI,

103

'*A J

$. H .JDe gravi obligatione Cate-

cbefis . frequeutius. infiituenda,

122

$. IV.. De gravi obligatiome admi-

aiffjvandi Sacramenta Écclefíe ple-

Ui cure fue commiffa,

21g

P^A S. II

De modo fingulis officiis &* ob

Jiga-

tzouibus fatisfactendi.

130

j

L

Garvr L

JDe modo fatisfaciend; obigationi im

offfciis concionandi €» catechisandi, ibid,

S. L. De modo cum fru&tu concionandi, ibid,

l

$. H, De utili modo catecbisandi,

[£/71

L

CA-

HUJUS MANUALIS,

N

Pag.

CarvuT ll

M

De modo & veguifitis circa. admini-

ferationem Sacramentovum Baptifmi,

//

extvema Untiionis, & Evcharifiie,

z fo

$. 1. Quam ueceffarium Jft obfervare

(

in admünuiffrandis Sacram

entzs pra-

Jeriptos zn Jenguls vitu.

$ €9? cere-

K

2022125,

ibid.

ht

$ AL .De modo adminiftlrandi Sacra-

qguenta Daptifud, C? extreme Um-

f

&zozis,

tj

j

: l

S. HlL. De modo . admzgiftvandi Sacva-

7

meutum Evchariffig,

166

$. IV, De ceremonzs vite forvaudis

u Jacrificio Miffa,

172

CarpurT IIlI.

De feientiis neceffaviis ad adminiftva-

ER

Houem Sacvamenti Pamitentie.

183

HUR

$. l.

Confeffario meceffa-

riusm f füudiwm Theolgie Mora-

His contimuatum,

ibid.

$. 1. Pozo Curatori €v Confeffivio

ad cdificandum & plantandum

i

eque neceffavium eft fludium . afce-

!

D

zcum.

ior

K $. ML. Gezeralis motitia obje&i afce-

eur -

&

vequifita edificationis

/pivi-

/I,S

ELENCHUS

pag,

|

J

iritualis usque ad confusumationem

Y

Jau&

itatis ia fublevamen — Curato-

YUlli,

197

ä

Careu- IV.

De

ualitatibus

&* difpofitiomibus

animi admuünmiflraturi Sacramentum

Penitentim. Denique de gode ad-

211

guiniffvandi,

l Prümua gm[ita

$ eff charitas.

ibid,

$.. H.

Continuatio

de difpofitionibus

alüs €2»

uslitatibus boni Confefa-

"uratoris.

218

v Cv

$. i1L JDe sodo adminiflraudi : Sacva-

]

anentum . Penitentia.

231

$, IV. jVoeta

minua fecialia, ex multa

if

&a , ad facieudum jffu-

11 (

praxi colle

Guali exercitio admini-

daium

ia

jl

févatiomis bujus Sacvamenti,

244

T

findis V. Solemze Principium

ad

$.

1

auimandos Confeffrios ad fiduciam

[

im gratiam DEI certo adfuturam

in adminifiratione. Sacramenti Pe-

uitentic.

2j2

App

endix, De véfitatiome iuffrmorum

J

&

affiflentia im morte , & in utra*

(!*P'

2j6

que obligatione Curatorüm,

l

li

ETU

i

)

INTRO-

NT

»

,

Y

ZN

h

GX

[/^

j4]

A o

NES

L

EL

d

d

[2

N

—

-

li

L

kw

E

m

A

"

AGSSM

TTTE

Y

DUS

hii

IN EO.DU.CTIO,

l)

d

DIVISIO

1b1)c

PRAESENTIS MANVALIS,

j4]

Q25 d-bbb ER

[

2l

V

us Gregorius r. P, Paftoralisc, r.

[

Al

vocat artem artium curam ani-

E

h

anarum, Mira expreflio! an non

fuffeciffet dicere; effe artem precellen«

l

/

tem omnibus artibus? unam & füpre-

mam ? non fíatisfeciffet , ob duas ratio-

"! nes, Prima eít, quia in regimine ani-

l

[/

inarum concurrunt plures artes füummo

labore fingule - comparandaz.

Secunda

Il

eft , quia ipfüm. ex tot artibus combina-

tum regimen animarum fpecialis ars eft,

? Unde neceffe eft dicere,effe artem ar-

l

tium,

Utraque ratio fequente | difcurfü

E aperté monflratur, & dilucidatur,

Principalia officia Curatorum , & qua-

fi generaliffima duo íünt,

que legimue

A. P. Mes]er,P.I.

in-

WOA

INTRODVCTIO

2

Prophete Jeremie

g

inuncdta à DEO

n ime"

c, r. his verbis ;

Q

Ecce. conflitui te bodie

[v

j vegna ,

ut evellas ,

d

mor

Jüpev gemtes;

1

deflruas , €? difper

das, €? diffies , €? edi-

Duplex igitur officium

)u

fices, €? plantes.

a

generale

et- D

mum evellere €? deffrue-

ve . Ac.

Alerum €9? difcare C gplan-

M

tae,

10

Ad fatisfaciendum huic duplici

cffi-

[

Pluribus di-

cjo Curator neceífe haber.

M

ftin&tis mediis ; & fingula hzc media

ecialiffimae funr artis.

Sit bonus Con-

fp

iï

cionator : .

fit bonus Catechifta: fit bo-

nus Confeffarius : fit bonus & exactus

Adminiítrator Sacramentorum :

fit tam

in publico , quam in privato optimus

W

Confiliarius in dubiis conícientie perif-

q

fimum , & aliis quibusvis circumftantiis ,

DI

AU

in quibus,

ut frequenter fit, recurritur

Bone DEus

*

!

quam

iil

ad judicium ejus.

!

neceífaria media curae animarum! an non

fingula fpecialis dicantur artis?

Specialis ars eft bona Concio , ejusque

[

ad populum cu frucu declamatio, Sin-

ularis ars eft bona catechizatio , ut a«

L. m

tsfiat tam fapientibus ; quam infipien-

U

tibus feu rudibus, fingulis pro fua capa-

!u

citate '& guítu, ne fapientibus nimis hu-

"

!

Yi

mili do&trina naufeam pariat, nec infi-

[^

M

explica«

piemiþus feu rudibus altitudine

torum

[

EU *DOPSV-I-S' I Q

l

[

li

»7

! torum myfleriorum inutilis fiat , cüm

d

. g

non intelligant. Singuleris, & precipua

o

quidem ars eft, unde omnium & fingu-

Ü L

lorum ponitentium dependet falus, ex-

Ó

Al

ceptio Confeífionum , talis quidem , ut

H

penetret fingulorum

circumítantias &

]i

cafus , & congruis mediis obvier fingu-

lorum

necetfitatibus.

Singularis ars . eft

-0f

adminiftratio reliquorum Sacramentorum

tanta

authoritate

& pietate

admi-

bu d

redi

niftrantis , ut ex ipía tali adminiftratione

& inde elucente cítimatione tam Vene-

sCot

[it D

rabilium . Sacramentorum Ecclefie , in

x

populo etiam creícat eadem eftimatio

It ha

adminiítratorum Sacramentorum, Singu-

laris denique ars. eft ,

X

promptum &

doctum inveniri Curatorem , quiin rebus

y

Vantih

quoque difficillimis congrua poffit dare

cunmitt

confiia ad íolatium & commodum pe-

tentiut,

u

Cumque hs artes fingulares

an m

concurrere debeant in Curatore & reécto-

re animarum , nemo dubitet ; ipfum re-

itnen animarum effe quoque fpecialem

artem,

Ipía enim hec combinatio tot

us

N

artium eft quoque ars , que dicitur ars

[

artium , quod eft regimen animarum,

iipit

Ex fípeciali : quidem- ratione , quam ad-

g a

jungimus.

mb

Non omnes Concionatores ,

Catechi-

[ [

ftas, Confeffarios, Adminiftratores Sa-

gxp]ffä«

cramentorum , Confiliarios &c. approbat

A2

regi»

4

INTRODVCTIO

«

regimen animarum, quos fepe plebs ut

!

artificiofos in his artibus extollit,

&

qu

quafi canonizat; fed illos folos, qui in

& ex certioribus

j

fua arte cum fructu;

principiis laborant, & finem eure ani-

7

Multi mul.

marum pro pofíle obtinent,

tum laborant, & parum proficiunt ,

quia non cum debita fcientia, & hos, |

etli Cicerones eílent in facundia, & ta-

(

les populo apparerent , reprobat regi-

inen animarum,

Multi omni labore

€z

V

bitum finem non obtinent ,

etfi fcienti-

RRM

fici, infelices non proprio , íed alieno

defe&tu in.íua obílinatione pereuntium,

Hos non reprobat regimen animarum ,

u)

ut füo loco aperte oftendemus ; quod

!

his tam debita laus ;

quam merces ma-

,

neat à Principe Curatorum Chrifto JE-

,' fif

fu,

Dicendum igitur

ipfum regimen

n:

animarum fpecialem effe artem , 1taque

IÀ

(

artem artium.

Er hoc luculentius pa-

tebir in decurfü doéctrinarum totius hu-

!

jus Manualis,

N

Antequam vero incipimus nofiras lu-

cubrationes, conveniens eft duas gene-

rales premittere quaftiones , earumque

[

]u

refolutiones, qu'busin ipfo Manuali non

occurret opportunus locus.

Prima eft:

|

D

IEPE.DW

an cura animarum dependeat à fpeciali

l

vocatione DEI? 1i enim ita effet, peri-

hl

eulofiffimum effet íe ipfüm velle intru-

DT

ere

s

z

ET—D LYISI-O

uT

derein curam animarum, Alteraef(t *an li-

"

ceat füpterfugere ? pofito nempe , vo-

; ii

cationem divinam fàtis probabiliter effa

ob

cognitam.

Ug dj

Prima

quaftio refolvitur affirmative

T

ex fequentibus rationibus,

Primo, id

TT

manifefte docait Chriftus Joan, rg. dum

& ,

I

fic fuos alloquitur Apoftolos : zoz vos se

elegiffis , fed ego eleg? vos , €? pofüs vos,ut

i nj

0te d

eatis, €? fruttlum affevatis £? fru&fus veffev

maneat.

Secundo, de non à íe vocatis

d

l

| li

loquitur DEus per Ofeam c. 8, 7/7 reg-

zaveruBt , €9? nom ex me: Prz'izczþes ex-

TU

titerunt , €? ego ignuorawi.

Quem tex-

EU

tum D, Greg, r. P, Paftoral, c, r, ex-

qui

ponit fequentibus verbis: , Ex ífe, &

;S ne

35

non ex arbitrio fümmi Reéctoris reg-

io P

PA]

nant, qui nullis fuiti virtutibus ; nequa-

tf

35

quam divinitus vocati, fed füa cupidi-

iti

35

ne accenfi , culmen regiminis rapiunt

Is p

is D

25

potius, quam affequuntur, Quos ta-

25

men eternus Judex & provehit, &

35

non cognofícit, quia quos pertmitten«

ns l

25

do tolerat, profecto per judicium re-

genv

29

probationis ignorat, ,,

lgitur veros

Paftores non vocet lucrum temporale per

m

lY

avaritiam , riec dignitas per ambitionem,

nec commoditas & exemptio per acediam :

u d

fed Chriftus per gratiam : zoz vos z elegi-

(peci;

-a

Jlisyfed ego elegi vos, €? pofui vos. INemo er-

Lïuu-

goíe intrudat non vocatus à Chri

fto,

A 3

Ad

"ua—À

iU

6

'INTRODVCTIO

Ad alteram quzeflionem refolutio eft

| w

It l

A

negativa, Oftenditur tum ex fructu illo-

rum, qui Chriítum clare vocantem fe-

[

cuti funt, tum ex damno illius, qui cla-

re à Chrifto vocatus venire renuit , &

perüt,

Primi generis fuerunt omnes &

finguli Apoftoli, quorum vocationi &

impenfo labori orbis debet fuam con-

verfionem , qui fuit Apoftolatus eorum

ampliffimus fructus,

Secundi generis

u

fu ile Juvenis Math, :9, qui clare

vocatus à Chrifto : emz, /equere me,

renuit venire 3 cum, audisfét autem adole-

Jcens. vevbum , abiit trifits y evat enim ba-

Lens multas boffeffrones.

Chriftum poftpo-

fuit fuis pofletlionibus , &.fic' denique

in morte utrümque dimittendo periir in-

felix, Vocatione igitur five clare, five fal-

tem probabiliter íatis cognita ; non eft

tutum íemper füpterfugere labores ex

inanibus quibusvis pretextibus , quia vo-

cationi annexa íunt fpeciales gratie , per

quas tam propria: , quam aliena falus

)

procuratur,

N

His ita preliminariter explicatis jam

dividimus Manuale noftrum in Partes :

has in Capita: Capita fubdividimus in Pa-

ragraphos ; hos denique in Numeros,

n l. Parte agemus de qualitatibus, & offi-

I

de [)

ciis Curatorum, In lJ, Parte de gravitate

i

obligationis eorum in fingulis officiis,

lr

In lil.

ENP

DJIVv-rSsro

7

ülfuno d

In 1il. Parte de modo in fingulis obfer-

fith

l

vando,

Sit ergo

At

——

; Qu G

47

n

M

Sa

E

f

*

n

A

5

N

s

ALE

a d

OT

«

itioni |

| :

P

m u

A R;S II;

$ EOfUr

r

u d

? H

QUAI-JI'E&ATIBUS

!n d)

OFFICIIS

CURATORUM.

271

pollp

DA rP UT L

deniqie

n

(ivell

Quinam affectus przcipuus effe

n d

debeat in. Curatore , qui ia fe

Jore

fufcipit curam animarum,

quà

V

6 I.

[2n

; li

Debet babere Curator. amimavum . af-

(5 J

feüum verà. matermun. in fübditos

fue cure commfos.

Durte

sin?

[.

uando DEus conftituit Moyfen in

at

Ducem & Curatorem Hebrrzorum,

,&or

de affe&u loquens , quem habere debeat

n

ad)populum íuse curz commiífum , fic

ei mandat * porta eos im fiuw tto, ficut pore

taTt

Il

A 4

$

MANVALE

tare folet mutrix infantulum , INüum. 1r, non

UA

*

V

Y

igitur utilis eft affectus minor , quàm

materhus,

w

Requirit DEus in Curatore

pietatem matris, que mifericorde lenita-

A

te inamoret fuos, Quid eft enim in fi-

nu portare

?

H

eft afleCctuosé retinere in

j

J

corde,

Unde atffe&us politicus , & qui-

cunque non radicatus in intimo corde,

non eft veré maternus,

Sit ifte affectus

[;

immutabilis , & quafi connaturalis , non

[

tortus aut fimulatus , ut quilibet fubdi-

torum ex eo , quod videt fibi exhiberi

foris pietatis officium, judicare poffit ex

intimo peéctoris fibi profluere , quafi per

ubera matris,

Z

In exemplum:' fibi proponant Cura-

tores Do&orem gentium , magnum Eccle-

fis Prelatum , D. Paulum, qui toties in

lt

l[

fuis Epiftolis ufus .eft hac metaphora AMa-

tris. Sic ad Gal, c, 4, fic .Cor,4, fic ad Theff,

€, 2. aut nutricis idelium , quorum Cura-

tor erat.

Nempe voluit demonftrare

.

charitatem ,

qua in

eos ferebatur , &

quàm tenero eos profequeretur affectu

cum defiderio eos ad DEum deducendi,

n

Unde modó illos compellat filios, quos

genuit , modó quos

iterum .parturiat,

modo f[fe dicit nutricem , que eos fo-

veat,

Hinc fe quoque parvulum fecit,

li

infantibusque fimilem, ut imperfectioni-

Q |

bus eorum tanto melius fe accommodet,

Unde

CYRATORVM,

9

1. Qw

Unde non fine fublimi providentia di-

DT

)5

fpofuit DEus , ut decollato tanto Cura-

lcdm

tore , ex prefe&o gutture vice fanguinis

tds |

Mil

lac profluxerit , quatenus vel fic palam

Tin ii

fieret, quód veré fuerit mater & nutrix,

Clfere :

fuorum fübditorum curam gerens, ut fi-

,eq

liorum , aut infantium in fpiritu,: quos

0 cord

fovit , ac blandiffimé demulfit,

& fl

1.

Breviter audivimus , quis debeat in-

lis,

effe Curatori affeéctus maternus $ videa-

t f

- ert

mus etiam , quantum noceat hujus at-

fectus carentia.

: poft

Qui non utuntur modo

gubernandi:fuos fubditos , quo ufus eft

qui x

fummus

Paftor Chriftus JEfus, quan-

tum ifte profuit, tantum illi nocebunt,

Y Cttt

Chriftus porró fuo modo gubernandi ani-

nE

mas docuit & declaravit, non ponas &

totert

terrores, fed manfuetudinem & miferi-

ho J

cordiam!ac íuavitatem regiminis; Eccle-

aT

M

fis fuc fpiritum effe,

Hac pietate emen-

m Q

davit delinquentes , hac lucratus eft pec-

o

onfirt

catores , hac fecit juftos

.

Matheum

Iür ,«

quidem unico verbulo ,

Petrum unico

af

Obtutu , Samaritanam petitone modicg

luceni

aque, Magdalenam adimifione cujusdam

i

obfequii, Thomam denique oftenfione pe-

&oris füi genuit DEO & colo. Aliquan-

üïwüi

«

do flagello ejecit; ementes & vendentes

If

Iw

é templo Zelator honoris Patris, ac Do-

1]

mus DEI, in quo cafü poteítatem &

f

(f

^

juftitiam exercuit , absque eo tamehn ;

$

quo

[j

xo

MA NVATL:ÉE

quod ibi legamus, aliquos ibi redu&tos effe

D

ad bonam frugem illa occafione & modo : at

nj

ubi in cruce expanfis in figaum amoris pe-

Ó

pendit brachiis, tunc omnia ad fe traxit

[

It

j

IF.

tEx quibus concludere debemus, qui-

)!

QQ

nam fit fpiritus regiminis Écclefaftici ,

nempe fuavitas, mifericordia, & manfuee

D

tudo, Hoc fpiritu fuaviter ducuntur ad

jugum Chriíti fideles, & portantur in fi-

n

pu velut à nutrice infantes,

il

Qui hoc

fpiritu carent., non proficiunt, fed ob-

Hinc S, Ber-

V

funt, & multos perdunt.

nardus Serm, 223. in Cantica Curatores

Md

p

omnes hortatur, ut fe quidem ,, Exhibe-

"

"

ant Patres in corrigendo, effent tamen

matres in amando, ut fufpendant ver-

[

55

25

bera, producant ubera, ut pe&tora eo«4

f

25

rum non turgeant

typho füperbie,

W.

s

2

fed charitatis

& pietatis pinguefcant

35

laéte.

if

36 I

In quo witermum ajfecbum

potiff

D.

auum Cuvatov offendere deleat.

F.

hoc poti(fimum Curator oftendat affe-

In

&um fuum maternum ,

quod provi.

deat fibi de mediis neceíffariis ad eorum

falutem , quz eft finis totius curz, Neme

[xm

pe, ut ea media applicare difcat conve

M

nienter ftatui & circumftantiis fingulo-

rum

CVRATORVM,

1I

d

hi

!

rum , & fic eos dirigat in via fpiritus

N

Gaudeat in Communicatione eorum , quz fi-

tD

N

ttrij

bi in privato ftudio de bonis & donis

coleftibus copiofe affluxerunt,

Hzc re-

TI, Qd

folutio firmatur ,

& dilucidatur aliquo

hia

loco Cantici

Canticorum

,

juncda in-

matfis

terpretatione .S, P. Bernardi in illum

Jtur d

locum Part, r, ubi dixit Sponfa :

-

In hunc

p

troduxit ime Rex im cellaria fua.

Qui f

textum fcribit eleganter S. P. Bernardus

fl o

ferm. 23. c. r, in Cant, adducimus fynopfin

$ h

gloffe ipfius , non in omnibus verba ejus

Qraton.

formalia,

Per Sponíam intelligit animam

Eyhib

perfe&am (& nos Curatorem animarum,

- famel

cujus eft eífle perfe&um , ut infra explica.

It Vere

bimus N, ar, per íequentes ) per adole-

fra *

Ícentulas intelligit animas imperfeciores,

tendentes

yertia

fedulo tamen

ad perfe&io-

nem, ut & ipfe denique Sponfíe fiant

pl

(& nos intelligimus animas concreditas

cure Paftoris,

ab hoc in via perfectio-

nis inftruendas & dirigendas) his premif-

fis , explicatio S. Patris jam planior erit

legentibus: ubi S, Pater exprimit mater-

pj

j

num affe&um , in quo nempe hic con-

fiftat in fponfa ad adolefcentulas, nempe in

at dl

Qommunicattone

donorum ecleftium ,

quae

n

ipfa fola accepit 2 Rege introduda in, cellaria

jl

fua.

Duobus primis numeris citati fermo-

3

E

nis miratur S. Pater, unicam introductam

(

Ij

eífe fponfam in cellaria Sponfi, cum ta-

ii

men

g

MANVALE

12

Qu

men ex precedentibus eodem c. r, in Can-

l

n

tica pateat , plures cum fponfa illuc cucur-

ut

riffe, Cur non omnes introdu&te, etiam ado-

( [

lefcentule,qu& tamen omnes fimul cucurree

runt? refpondet S. Do&tor; Sponfa, qu&e

d

amat ardentius , currit velocius , & citius

f

pervenit, & ftatim introducitur fola tan-

n

*

*

Adole-

quam domeítica & chariflima

fcentule vero , utpote infirme , nec po-

tentes cum fponía fimili devotione cur-

rere, foris remanent, Has autem fponía

charitate plena confolatur, & hortatur

D

;E

ad patientiam , ut squanimiter ferant

[n

fuüam repulfam, & fponfe tanquam ma-

D

tris. abfentiam.

Annuntiat igitur eis

Wi

gaudium , quod percepit in cellariis , ut

interim confidant, quia non debet adole-

fcentulis effe alienum , quidquid gratiie ma-

Ti

tri acceffit, cum .quacunque meritorum

IU

prarogativa

tollatur à fponfo ab eis,

charitate tamen, & pia folicitudine femper

fit, & maneat cum illis ,, quafi adolefcen-

tulas fic alloquens: putate & vos pariter

[

introdu&tas, veftrum enim omnium meus

profe&us eft, quia partibor vobiscum, quid-

quid plus forte vobis meruero,

Hinc

Y

effe fenfum , pergit S. Pater, refponfio

pi

fequens imperfectiorum indubitanter often-

di

dit,

Sequitur enim: Exulrabimus ,. & latae

Ti

bimur in te.

Cur exultabunt in fponífa ?

Am

j

refpondent; ZA4emores ubcmhm tuorum, quafi

E

dicen-

;CVRATOR.VM.

13

l inün(

dicentes? plenis fcimus te ad nos rever-

V Q

füram uberibus, à quibus & nos reficien-

p

de erimus cum gaudio & exultatione, Ex

cirts

quo videmus,quomodo de fponfa matre pre-

lg

fumant adolefcentule , cujuslucra & gaudia

b cty

fua effe reputant , proprie repulfeinju.

Olt t

riamin matris introdu&tione confolantgs,

Ado

Deinceps Num. s. vertit S, Pater di-

F

WCpe

fcurfüm' ad Superiores & Curatores ani-

f Q

marum, quorum afífectus maternus ex duo-

f

bus cognofci poteft ad exemplum fpon-

JOrtatit

ferat

íz,

Primo, ex benevolentia & pia affe-

&ione exhibenda prafotibus: adolefcentulis,

T fD

T

Secundo, ex eadem exhibenda etiam abfea-

$ibus

5

nec enim fponfía

folum pie

Ir, üt

iole»

affe&am fe oftendit prefentibus , dum

fimul cucurrerunt in odorem unguento-

J m

ltOTU

rum Sponfi , fed etiam ibi, quando fola

introducta in cellaria Sponfi , non efít

) dj

obiita adolefcentularum, divinis recrea-

femt

ta gaudiis, & locupletata gratiis, con-

Jefte

folata eft iftas in fpe futurze commuricatio-

r

eis in reditu ex cellariis , quafi inde folum

Ws

gaudens , quia accepit communicanda, Ut ex

que

bonis acceptis reficere. quoque poffit filio-

tiat

las.

Non igitur hzfit pietatis affe&us in

pulo

accepto , Íed in communicando, Quod ipfum

M

(i]

eft myfterium hujus loci: oftenditur ni-

17

mirum, in quo etiam Curator füum affe-

€um maternum oftendere debeat Filiis

Dempe in charitativa

fuis in fpi:itu 3

l]

Gommtus

MANYALE

14

Gonmmunicatione acceptorum in privato abun-

dantiore ftudio , & fingulis pietatis exer.

citiis,

t

F - Ut igitur vere coriunicare poffit Curator

J

animabus fue cure concreditis, huncque

Vil

maternum aífe&um oftendere , oportet,

ut fibi pr

ovideat de mediis neceflariis cui-

cujus unius curam ha.

que ad falutem ,

bet, quatenus in pr

omptu habeat foler-

ter communicanda fuis fubditis. Primo ita-

que requiritur, ut fit induftrius incomparane

da fibi fcientia pro poffe abundanuore, qua-

D

tenus femper habeat , quz utiliter pro

i

umítantiis fubditis communi-

fingulis circ

care poffit,

Et hec eftfubítantia, prove-

u

niens ex coórde vere materno , prout pae

tet in Sponía introdu&ta in cellaria Spon-

fi, Secundo requiritur, ut cure anima.

ift

rum fibi concredite non tepide, fed ftu.

l M

'diofe fe impendat , & quidem cum tali

amore in fübditos , "qui excludat omne

proprium com

modum corporale, foli in.

tentus utilitati- & neceffitati fingulorum,

cito ubique fubveniat,

Ec hoc pertinet

Ex his duoe

Ti

ad modum cure exercendz.

bus prerequifitis emerget tertium, nempe

m

zelus

animarum , fed cum difcres

verus

N

tione, qui zelus cum fcientia dicitur, De

hu)

fing

ulis, cum fufius egerimus in alio trae

i

&atu ,

hoc loco in compendio quadam

Bu

"

notabimus,

ä

$. III.

€V RATOR V M.

15

GU

l qw,

$. IlI.

Primwmmn figmum affecius materm df

t

lt

procuratio abuudantioris fc/z'entiæ.

(por

rimum in Curatore debet efíe ftudium

FIII

NUl

P

proprie perfe&ionis in fpiritu, NNemo

tm ]

enim dat, quod non habet. Qui non accepit,

t fols

qua ratione communicabit ? non abundans

rimojt

in fcientia, quomodo abundabit in doGri-

Xopirà

na?legimus in Apoftolo ad Coloff, c, r.

Y qu

ubific? quietiam manifeflavit nobis diledtionem ?

Itr t

fOrmun

vefiram in [piritu.

Que eít hec dile&io ,

eft dile&io ex intimis animi penetralibus,

prove

ipfoque intimo mentis . fpiritu profecta,

J p

qua non folum Curator,providet fibi ad

Sy

proprium profectum, fed etiam abundan-

- UT

tiorem pro pofífe quxrit do&rinam, ut

fl i

potens fiat fübditos , quos tenerrime amat,

um d

abundantius

inftruere.

Sicut Parentes

LOm

naturales, vere amantes fuos natos, non

foi

folum intenti funt procurandis temporali-

[orün

bus bonis ad fufficientiam pro alendis pro-

vertint

libus, fed etiam pro abundantibus , ut

js dut

inde fuo tempore accipiant quoque con-

t

gruam ftatui dotem , & pinguiorem pro

d

poífe haereditatem.

In hoc oftendunt ves

J

rum afífe&um paternum & maternum,

(j

Cumque hi folliciti fint tantopere pro emo-

lumento corporali natorum , an non de-

cet

J

MANVALE

16

,

ce: patres fpirituales folicitiores effe pro

emolumento fpirituali fübditorum,quatenus

;mæ

fibi ftudio continuo & privato comparernt

abundantiorem féemper fcientiam & doGtri-

nam, quibus fubveniant non folum pr&-

|

rl

i

fentibus

T

i

eceflitatibus, fed etiam futuris

100

utilitatibus 'obventuris in fuo, profectu,

Oportet igitur eos fibi comparare fcien-

tiarum facrarum fübftantiam , ut femper

diflici-

parati inveniantur

3

etiam in

lioribus. fubvenire fubditorum inopi$ &

neceffitati,

LÉ

IX,

Eam fuiffe mentem D. Pauli ex aliquo

textu. videmur evincere poffe,

"Textus

ifte eft : Ego autem libentiffime impendar , C [upere

UM

1

impendar libentiffüme pro animabus vefhris , — licet

lus vos. diligens minus — diligar.

2, Cor,

12,

non fatis fuit huic tanto jCuratori impeudi

IT

libeati[fime ,

fed.oportuit etiam libenti[fume

L

"

faperimpendi.

Impenfio ad ordinarium fpe-

TUd

&at , füuperimpenfio ad extraordinarium,

Ordinarium dicimus illud ,

quod requiri-

tur ad fatisfaciendum- generali

precepto

DEI: decina à malo , & fac bonum, Pfal, 36.

& r, Petri 3, Extraordinarium ad dire&tio-

nem quoque animarum, quse currunt in

via virtutis ad ipfam perfe&tionem,

Ad

b;

extraordinarium ,

hoc plane non fufficit

|

It

j

ordinarium ftudium , & ícientia, femper

l

requiritur füblimius ftadium, & accurata

i

fcientia myfteriorum "Theologie myfticz,

jl

imo

]

|

CVRATORYM,

17

ii n

imo major &illuftratio divina, ut fraudes

& trice diabolice difcernantur à verita.

m]p

te & veris motibus gratie , cum ipfe ho-

i QT

ftis infernalis fe quandoque oftendat in

l

vultu Angeli, ut füb fpecie aliena & pie.

ïä

L

tatis imperitas & improvidas feducat api.

TOf

mas: & fi accedat erroneum & indifcre.

t f

tum

judicium Curatoris, bone DEus!

f

quantum pondus habebit tentatio ?

tl

Addimus duo motiva quzrende fubli. .X

Vpie

mioris fcientie , quibus fe extimulare DO«

teft Curator ad querendam pro poffe

L i

Tey

abundantiorem ícientiam , ut quem inna-

tus affe&tus maternus in fübditos non fa.

C n

tis movet ad majoris fcientie comparatio-

m

nem , urgeat faltem propria falus, que

m

cum falute fuübditorum ipía periclitatur,

Linti

Primum motivum eft obligatio juftitiz ,

li

qua tenetur Curator pro poffe fatisfacere

um i

cure fuz,

Alterum eft ítrictiffima ratio

jharit

reddenda sterno . Judici,

Obligatio ju-

r

ftitie eft indubia, & certa propter be-

reuy

neficium , quo fruitur & alitur intuitu

Pf

cure animarum.

Quoties igitur acceptat

diredi

beneficium , & utitur fru&ibus, accep-

rrü

tat quoque labores beneficio coram DEO

T, ;

annexos, ficque ad hos feipfüm obligat

» lii

titulo juftitiz irigorofz.

Inde confequi-

i5 tur quoque alterum motivum , nempe

gU ftrictiffia ratio reddenda sterno Judici,

g Negligentibus | timendum eft judiigm du-

il

£, P. Mezler,P. I.

y

ri[Jis

MANVALE

18

, fed non

j

viffunum, cap. 6, quia prefunt

TU

utuntur beneficio , & non ex.

profunt ,

fuas com-

hibent officium, fua qua&runt ;

f

moditates & commoda ,

non quae

]Efu

:

Chrifti funt, Talis confideratio horrorem

h

incutit ferventioribus in cura , qualem

W

erzo horrorem incutere deberet illis, fi

qui effent , quos c

onfcientia arguit & ac-

& infufficienter doctos,

cufat negligeRtes ,

multo mi-

qui fe non debite impendunt ,

nus füperimpendunt curg?

. IV.

L;,.(

Secundum | fignum affe&bus. anatermi eft

^Nirt

aon feguis , fed impeufior cura auimarum,

Q

XI,

er impenfiorem curam , de qua hic

fermo eft, excluditur tepiditas animi,

MI

in ex-

j

&

incommoditas

fuperveniens

ercitio curz animarum,

Requiritur

ni-

M

mirum, ut Curator füze cure fe impen-

dat cum

cordiali amore , qui excludit

omne proprium corporale commodum,

Debet igitur fe impendere fubditis , quan.

l

tumcunque, & quandocunque fibi incom-

modum videatur, nifi caufe dilationem

N

aliqualem exigant vere rationabiles, & ne-

[

ceffarisa.

Soli debet intentus eífe necef-

f

i

fitati & utilitati curandorum , ut his pro

li

hr

ld

pofle absque tergiverfatione; aut m.ulta

"l

di-

CVRATORVM.

I9

?

D!

* dilatione inferviat,

Et hoc pertinet ad

0 g

d

modum curz,

0

Al

m

:]

Fundatur hec propofitio in ipfo nomi- X

)

!

i

ne Cwa, utque non qualiscunque, fed fe.

dula, ftudiofa , & onerofa,

v

Igitur, qui

]nb,

?

plus intenti funt fuis commoditatibus cor.

poralibus, & ideo pro data occafione ex

u

aliquo tedio laborant quidem , fed quo-

lio r

modo & quando ipfis placet, prout pu-

re neceflarium , ne publice carpi a Supe-

roribus, aut Vifitatoribus poffint , fine

circumípe&a utilitate , & ex juftitia debi-

ta fubditorum, non merentur vere nomen

Curatoris,

Si

enim illum fervorum car-

mipimus, qui quidem fingula in fuo fervie

--

TEUM

tio preftat, fed protrahendo fuos lab

Ores

ad longum tempus, prout placet fuse com-

qui

, moditati, quanto magis carpendus ille fer-

$ at

vus DEI, Curator, qui plus intendit fue

ind

commoditati, quam neceflitati. aut utili.

für t

tati curandarum animarum? . Magna eura

x

eft, magnus requiritur labor, nulla oc.

ercli

eafio pretermittenda, nullum ftudium , nul.

T0

z.

J

la induftria ; abfit omne toedium, quo

,U

fervor neceffarius fopitur, & fenfim pe.

o

nitus excluditur,

qto

Gravitatem & magnitudinem hujus cu- y7]7

2j

r$ edoceat nos Apoftolus ad Ephef, c, 4,

j

ubi fic $ 4ies autem — Paflores & Dodlores. ad

hi |

cen[ummationan . (antlorum in opts — Miniflerii in

j D

adificationem , Qorporis. Crifl,; In hoc textu

)!

[)

B2

Apo-

MANVALE

Zzo

Apoftolus exprimit tam officium , quam

D (f

iinifterium Curatoris.

Officium eft , quod

N

l

m

collpfum reftaurare, deinde zdificare ,

*

abfolvere & confummare

*

ad con(ummas-

p

tionsn Santlorum,

Unde non fíatis eft, (i

obiter fubditos inftruat taii inftru&tione,

u

que fibi commoda , parum ad profecum

M

utilis fubdito ; qua ratione taliter dirigene

T

tur ad confümmatam fanéctitatem ? hac

confummatio San&orum per laborem Cu-

ratoris eft ejus officium,

& fimul mini-

fterium ejus, ad quod affumptus eft ex

obligatione juftitie : i» epms minifleri , Íci-

licet, ut plene & ftrenue opus miniftra-

tionis fue exerceat, fuaque omnia fub-

ditis impendat talenta, ornnes ad coelumt

ducat, quantum poteft cum omni fervoe

re fpiritus , urgente charitate materna,

AR

que excludit omnem teporem , & pro«

priam commoditatem. Sic fru&tificabit in

adificationem. Corporis Chriffi , fcilicet Ecclefie

25

ut 1154

ceu zdificium Chrifti

fpiri-

(l

35

tüale fenfim affüurgat , numeroque ac

M

virtutibus proficiat , donec tandem ab-

25

folvatur , & omnibus fuis partibus, om«-

25

ni ornatu & . perfectione compleatur &

]

»

confümetur, ,,

Cornel. à Lap. in c 4.

ad Ephefios, citans S. Anfelmum,

XIF, Ex di&is hoc & precedente Paragrapho

in confideratione inevitabilis & tremen-

di judicii DEI , colligimus duo fugienda

effe

CVRATORVM'

2Y

Uïl3 Qu

effe Curatori t

& duo omnimodis ample-

D

W

étenda,

Fugienda fíunt fequentia duo.

Primo otium, quatenus neceffe habet mag-

(j

no ftudio, ut cum fru&u non folum ignoran-

Ü d

i

tes inftruat, fed etiam proficientes dirigat

ad con[ummationem . (antlitatis,

Quod , utfa-

Y'ofeft

citato

diii

cile colligere eft ex Apoftolico

Textu, & ipfa experientia impenfum fo-

? d

jrem ()

licitum , & fuo modo irremiffum requirit

ftudium, Cum enim omnium & fingulorum

i m

k d

fubditorum debitor fit fa&us in accepta-

tione cure & Beneficii, paratus pro pofle

iii, l

minir

femper inveniri debet occurrere fingulorum

neceffitatibus & utilitatibus. Fugiat fecundo

TA

tepiditatem & focordiam in operatione, &

Celür

fo

ipfo exercitio cure ,í unde vocatus ad

exercendam curam , fine difcretione per-

WECTTA,

z

fonarum przíto fit urgente charitate, Et

M.

forte inde ceífavit wítimatio Sacramento«

fcabta

edá

rum in plurimis , quia in eorum admini«

flratione viderunt Curatorem fuüuum ne-

í

f

t

"JJ',

gligentem , tepidum , & fine ullo pieta-

X i

tis fenfü , & fervore fpiritus & charitatis;

lm

ideoque ficut hic non fatis videtur zfli-

ij t

OE

mare , fic illi plus eftimare ceffarunt, Hzc

igitar duo extreme fugiantur.

,'m ü

Écontra alia duo omni poffibili modo X7.

h

iníe perficiat,

Primum eít, ut habeat

r

charitatem veram ,

& ex

intimo corde

ij

erga fingulos fubditos , & ipfam fufce-

Áj

ptam in fe curam.

Hec enim charitas

Ü

accele«

B 5

MANVALXÉ

22

auxilium fübditis ,

f

accelerabit

absque

mora preftandum , non obftante ulla in-

ne curandi

À fe

fi

commoditate propria ,

r

animadverfa aliqua impatientia & pertafi-

]i

tate , ac fuga laboris non audeant am-

ü

plius accedere ad petendum auxilium , ad

W

quod tamen coram DEO Curator obliga-

tur ex juftitia,

Et etfj hoc femel & tan-

tum uni contingeret , fübito tamen diífa-

mabitur apud plures

(hi funt perverfi

"

mores hujus fieculi ) & fic denique ex uni-

jui

co a&tu poteít evadere malum . commune,

Secundum eft , ut nunquam oblivifcatur

tam obligationis juftitie , quam rationis

aliquando reddendz fupremo Paftori Chri-

(

fto , non folum pro emnibw , fed etiam

Hac enim

pro fingulis fu cure commiflis.

frequens confideratio confervabit -fervo

rem , & augebit , eumque ducet denique

Tf

&d verum zelum animarum,

$. Vs

Tertium. fignum matevni affectus in

fubditos eff zelus difcretus , qui dicitur

eelus cum. fcientia,

elus animarum nil aliud eft, quàm mag-

| g

XVIZ

na folicitudo falvandarum animarum,

horum enim falus finis eft totius cur&.

Originem fuam habet à charitate , in qua

etiam fundatur,

[ta S, Bernardus ferm.

E

59. in Cantica, Dicit enim ibi ,, Zelum

, €He

CVRATORVM

27

s»lü*L

, effe intimam quandam ftimulationem

Die dj

, charitatis , pie nos folicitantis &emulari

Jrtn

nE

35

fraternam falutem

*

*

emulari decorem

i Wi

55

domus DEI : incrementa lucrorum ejusz

gt u

2

P

incrementa frugum juftiti& ejus : lau-

tilm

35

dem & gloriam Nominis ejus,, Hinc

lr oli

Bernardinus Rofignolius de difícipl, l, 3.

k &t

c, $&. duplicem . ponit zelum,

Unus eft,

men di

quo bonum proximi procuratur , & ejus-

t pee

dem malum avertitur,

Alter eft , quo

JUe ert

DEI gloria queritur , & repellitur id,

COmu

quod cohtra dignitatem ejus eft,

Zelus

bliviog

igitur inflammatur à charitate , informatur

) ratiot

a fcientia, & firmatur a conftantia,

ori Cl

fd etit

Ut porro Curator dignum fuo oflicio XV1]

& minifterio zelum habeat ,

necefíle eft,

J&c eni

it-fem

ut fingulorum cure fíuse commifforum

animas tanti zftimet , quantum «zftimat

ttdinr

propriam animam , fciens fe pro iis ani-

mabus sxque refpondere debere , ac pro

propria ; eft confideratio ponderofiffirza,

ac fimul veriffima,

Quid enim juvaret,

fi. fan&é vivens per fe mereretur falutem,

f

fed per accidens negle&tor animarum fue

lii

cure concreditarumi

miferrimé . damnare-

tur ? audiat quilibet Curator S, Chryfo-

yam

ftomum 1, 3, advérf, vituperat, vit. mo-

inimu

naft

C b)

Etfi, inquit, omnem vitam noftram

uu

$

35

dilisentiffime compofitam , & inftructam

L[e ! !

55

egerimus, hac non evitata negligentia

jdi

35

nihil confequemur emolumenti , cum

|y

B 4

ea

!

f

MANVALE

"4

(iL

E

ea talis ac tanta fit, que fola in ge-

, henne profunda

poffit . immergere. ,,

i

Y

Unde S, Gregorius ], 3, Epiít. 32. fingu-

los Curatores fic adhortatur ;

5

Perdi-

gt

ju

, torum animas DEum noftrum de manu

, Veftra ícitote requirere, fi tantum ne-

, fas, in quantum poflibilitas exigit, emetne

, dare negligitis, ,,

XVHI.

Contingit tamen frequentiffime , pre-

LT

fertim miferis pro Ecclefa DEI tempori-

bus, quibus abundeat libertas vivendi , &

n

damnabilis Policifmus, in quibus quilibet

n

;!'!F'

fibi ipfi propriam cudit normam vivendi,

fepofitis plurimis preceptis DEI, & om-

i

nibus Ecclefie , contingit , inquam , la-

bores Curatoris multoties effe infru&tuo-

Íos,

His in folatium dicimus , effe qui-

T

dem infru&uofos quoad animas fua ipfa-

li

ij

rum culpa pereuntes , non quoad proprias

animas , quibus & meritum manet & mer-

ü

d

ces in gloria à Chrifto JEfu fummo Pa-

ftore,

Quid enim ? an verus zelator

animarum., & fummus , qualis eft DEus,

n

falva tamen libertate, omnes animas con-

——

vertirt ? an Angeli Cuftodes nimio pro

i

ï

animabus fuzc cuftodie concreditis zelan-

—X

E

tes fervore , omnes ducent in celum?

Ws

nec tamen inde DEus fuüam Majeftatem,

T OR

r

nec Angeli fuam gloriam perdunt.

Au-

——

E

E-

Q

diamus S, Augufünum füper Joannem,

UMT

I

A

qui , Zelo ]?omus DEI , inquit , come-

ditur,

p

CVRATORVM

25

LT

, ditur , qui omnia, quse videt, cupit

lmerg

W ,

35

emendare, & fi emendare non poteft,

1 g

» IN .tolerat,as gemit.,, "'alis non carebit fuo

"U

merito , cum id non fru&ui refpóndeat,

1 Ó my

fed labori,

,Unusquisque, ait S, Bernar-

ADEOT

», dus l, 4, de confid. c, 2. fecundüm la-

Ht en

, borem accipiet , non fecundüm pro-

55

ventum,,,

Ec ratio eft, quia . cura d

NT

Curatore exigitur, non curatio, que DEI

eft, hujusque gratie , & Apoftolus dicit £

|tempy

vend

plus omnibus laborayi , non dicit; plus omni«

bus profui, quia loquitur de eo, unde fi-

: qui

VIVeNd

bi peperit meritum , & fperat mercedem,

, on

Advertat tamen Curator, ad verum X£X.

u h

zelum

requiri

quoque períeverantiam,

f&

Unde errant, qui poft aliquot labores in-

die qi

fru&uofos ftatim defperant de omni fru&u,

Q

& inde fervorem amittunt,

Infignis eft

|propd

do&rina S. Francifci Xaverii, ut legitur

As

in ejus vita l, 6, c. 18. folitus is erat

o )

monere Curatores animarum , ut non for.

zelttt

tius, quam perfeverantius perferrent vitia

t Df

fubditorum, inürmitatem fuftinerent, fru.

as C0D

gemque fementis facte , laborumque,

mnio !

quamvis fere& fpei fructum , velut boni

u

agricole expectarent

non ignari eos,

lt

qui feminant in lachrymis , in exultatio«

ne mefífuros,

j

f

Accedit do&rina S. Chry-

E

foftomi conc. 1. de Lazaro , qui,, crebro

Jum

» fit , ait , ut pifcator , qui per totum

W

» diem vacuum attraxit rete , fub noctem

4

.

if

!

b5

j

jam

aó

MANVALÉ

/

25

jam abire volens, capto , qui per to-

p

It

«n. U

3

, tum diem illum fefellerat, pifce defcen-

Q

, da. ,, Et idem S. Pater

hom, 41. in

"

"

(

l.

Genef, ,, Non folum, inquit , femel atque

E

iterum hoc facite , fed femper, nam

p

etfi verbis tuis non obtemperet, poftea

[

Y

obtemperabit, iterum te videns urgen-

tem erubefcet, & reveritus tuam cu.

;

25

ram, ab his, quz te offendunt, defiftet, ,,

Interi

.

m multum Íí&pe intereft ad matu-

I

randum fructum , quo modo fe Curator

infinuet obftinato, quod refertur ad fcien-

«

n

tiam, que& neceffario jungenda eít zelo,

XX,

Quzritur ergo , quis fit zelus cum

fcientia ? ad zelum cum fcientia requi.

rüntur due virtutes, fed moderate ambz

V

M

er tertiam virtutem , quafi prefidem &

moderatricem.

Virtutes funt juftitia &

manfuetudo , moderatrix efít prudentia,

Nec fola juftitia , nec fola manfuetudo

Mifceantur, ut manfuetudi-

proficient,

nem elevet juftitia, & juftitiam temperet

|

manfuetudo,

Ut-porró utraque obtineat

M

fuam menfuram, prudentia allaboret, qug

eft virtus praé&tica , per quam & finis ho-

neftus prefigitur, & media ad hunc ob-

Q:f:o

i

[

tinendum congrua eliguntur, Sic prudentia

i w

hw

in Curatore habet pro fine correctionem

Í

li

A

& utilitatem proximi a fe curandi, &

t

ad hunc congrua eligit media, e. g. Quos

|

l

videt, aut fperat corrigi manfuetudine, ]ï*:*ant

his

Xl J

i

CVRATORVM

27

Q t

his non applicat nifi lenia media, ita ta-

D

rsen, ut etiam in manfuetudine non cef-

hOfF, [

fet omnis juftitia,

Quos autem depre-

fmda

SET

hendit incorrigibiles , & ^ obftinatos, iis

Dpe,

tamen

applicat feveriora media , quin

tf )

OF

omnis cefTec rmanfuetudo, Prudentia di&tet,

dny u

in quibus utra alteri prevalere debeat,

UT (

Sed quoniam h«wc prudentia moderatrix

m

fingulare donum DEI eit, multis preci-

LAb ml

bus , iisque humillimis a DEO indefinen-

fe Cur

ter petenda efít, ut fiat nofter zelus cum

yrad (

fÍcientia, & adhibeatur cum íru&u.

& zl

Jus QU

CUP UI m

j 6Q

1t2 4

efden .

De Qualitatibus requifitis

in €Curatore quoad proprjam

'paüiäia;

p

perfe&ionem,

vtf

Artet

s

tenje

Qb

.Quæmm fit obligatio proprice perfe-

Qret, d

Giomis im Curatove.

fris |

junc (

uratores ad ffatum perfe&tionis obliga- X Y7

C

ri , nemo: Theologorum eft , qui id

que

m

in dubium trahat,

DEO enim funt con-

r

1

TeI

fecrati Epifcopalium manuum impofitione,

ut DEO totos fe dedicent, jam non fibi

vivant , fed vitam totam divinis Myfte-

i

procue

riis, præiïercim in aliorum falute

randa

MANVALE

28

l 1'Lhi

randa, fi fint curati , impendant

& fu-

fFomS

j

perimpendant,

Attamen, in quo confifte-

qit

re debeat eorum. vite perfe&io, ad quam

Ts

vi ftatus obligantur, non usque adeo li-

MT

quet

Sicut enim à pari omnes in colo

W

funt fan&i , licet inequalesin gloria, ita

M

poffunt plures dici perfeGti , licet in per-

fe&ione fint inzquales, & ficut illi nihilo-

minus fancti. funt ,

licet. non fan&iffimi,

A

fic poffunt aliqui eITe perfecti ,

licet non

perfectiffimi fint,

[

XXII

Petamus refolutionem huius dubii ex

iiquo principio , quod nobis poft multam

ff

meditationem & confiderationem vifum

fuit fatis folidum , & tamen humane fra»

Confiftit autem in

gilitati accommodum.

duplici irreprehenfibilitate , una interna,

li

altera externa,

Interna eft irreprehen-

fibilitas confcientie , quam nullum pece

LuHr

UAUW

AIMANG

catum arguit, aut fi arguat , citó per pe-

Exters

Cv!

nitentiam deletum arguere ceffat,

— a

na irreprehenfibilitas provenit ab externa

inculpabi

converfatione cum proximo,

Explicemus utriusque irreprehenfibilitatis

"l

naturam & obligationem,

AXIIT

Primó de interna irreprehenfibilitate

notandum, conícientiam bonam originem

n

Q

habere ex conjecturis & fignis , que moe

ralem quandam certitudinem dant, nos

rr[t

effe juftos.

Cum enim conícientia fcele-

1

l

1

rum remiffione & vcaia in Daptifmo, aut

Peni«

CVRATORYM

29

n

|

Penitenti? Sacramento accepta, uti con-

00

fidimus, nullius peccati fe ream cognofcat,

EL

d

quod eam angat, aut mordeat, tunc pla.

UC a(

cida & pacata ftudet puritati & fan&i-

titg

monie, fpem & amorem in DEum & ce-

gJOM)

leftia defigens , re&aque tendens ad beati-

& 1

1

tudinem & gloriam zternam, Inde fequi-

lil

tur pax interna , tranquillitas & fiducia

E

juftitiz & gratie DEI tanquam effe&us

li

hujus pacis,

Felix igitur , & fatis per-

fe&us eit , quem, fine fuco , & noxia adu-

dubi t

latione examinatis omnibus , in nullo coa-

Ícientia fua reprehendit,

Ll

| vilit

Hanc

irreprehenfibilitatem

internam XXIV.

(De r

S, Ambrofius vehementer omni

bus com-

utem i

mendat ícribens in Pfalm. 44. , Quis , ait,

dter

35

puritate & fimplicitate pectoris dulcior

35

w

fru&us ? quis cibus fuavior ? quam is,

um pe

25

quem animus bené confcii fibi, & mens

E

p

innocentis epulatur.,, Et S, Bernardus

[

]l

de confid

$55,

Nihil, inquit, eft jucun.

35

extet

dius , nibil tutius , nihil ditius bona

w[OXimg

25

confcientia,

Premat

corpus ,

trahat

25

hii

mundus , terreat diabolus, illa erit fe-

55

cura,,, In fequentibus exprimit perfe&io-

nem vite ex bona confcientia

"

nam

p

5

i

nonnifi perfe&us bene moritur , & fe-

ij

cure prafentatur Judici,

SIC t — ho«

Qu

, Da confcientia fecura erit , cum corpus

t

» morietur

L

.

fecura , cum anima DEO

r

WQ [

» prælentaþitur: fecura , cum utrumque

in

gt

MANVALE

20

j Fwex

»

in die Judicii ante tribunal terrificum

]

i

,»Jjufti Judicis ftatuetur ; future bene-

, di&ionis non eft utilius remedium , nec

n

certius teftimonium bona confcientia

»

E

ix his igitur colligitur , perfectum effe,

T

[

r

qui letatur bona.confcientia, & ab ea

teftimonium habet irreprehenfibilitatis,

XXy

D]

Secundo, irreprehenfibilitas

externe

converfauonis prgecipue a facra Scriptura,

& fanctis Patribus commendatur Curacori,

Ubi previe advertendum , fermonem effe

f

de irreprehenfibilitate coram prudentibus

T

& piis,

Nam à reprobis ob caufam bonz

operationis , contrarie eorum operibus

malis, reprehendi nec infolitum , nec no«

xium.

Uti legitur de illo jufto Sap. 2.

intereft ergo , ut Curator animarum ita

n

irreprehenfibilis fit in externa converfatio-

ne, prefertim in fun&ionibus Ecclefiafti-

fIf

cis, ut nemo inde jure fcandalizari poffit ,

fed omnes zdificentur ,

exemploque ad

D

fan&iora trahantur. Non prodeft do&trina

contrario apparente exemplo.

D

XXVI

Hec irreprehenfibilitas, ejusque neceffi-

D

tas commendatur ab Apoftolo ad Titum

i ,

C. 9. in omuibus te ipfum pr&be exemplum bono-

vum operum , in doctrina , in integritate , in grae

vitate , verbum . [anum , wveprebonfibile , ut. vis,

h

) d

Á

ij

qui ex adverío efh ,. vereatur ,. mibil. babens. dicere

de nobis,

ITT

I. Tim. 3. Oportet ergo Epi[copum

irreprebenfibilem . e[fe,

Audiamus & quosdam

ulu,

&e

P^.

CVRATORVM,.

3í

Cutiv

SS. Patres, $, Chryfoft. citatus à Cornelio

& QR

à Lap. in cit, text, ad Tit, 2, alloquitur

I

Curatorem his verbis : ,, Sit. do&rina &

55

cientia.u

exemplar virtutis tuz Íípeculum vitm,

ID d

»9

quod . omnibus proponitur ad imitan-

du

55

dum, velut archetypus , & primitiva

Itis,

25

quedam imago, oimnia in fe habens,

,5

&tem

qu&e bona & honefta funt , nam, ut

??

ait Seneca , longum eft iter per pra-

Tptr

J

cepta , ,eflicax & breve per exermpla. ,,

Hieron,

ad Oceanum fcribens in cit,

m di

denti

text. ,, Omnes , inquit , virtutes in uno

» ífermone comprehendit , & pené rem

1 Dont

39

contra naturam exigit ( Apoftolus)

peri

?5

quis enim ille eft, qui absque peccato

C no

j

25

& reprehenfione vivat

-,,

E citans Na-

TT

üm i

ziancenum in Apolog, r. , Vitium, ait ifte,

» in Epifcopo eft, non effe optimum,

erfit

»)

quia, ut ait Plutarchus ], de do&rin,

defal

Frincipum , fünt Principes tam facri,

ipof

25

quàm profani inftar lucentium gem-

Que

^

?)

marum , atque adeo, fi quis in illis

J

35

nevas apparet, detra&tioni patet , atque

25

calumniz, ,,

vedf

Titur

Addit his Cornel, à Lap, loc, prox. XXVII

Cit,

,Door ergo debet

efle

for-

j l

n

y)

ma, & ípeculum vite fuis difcipulis

, inftar Chrifti , qui ait Joan, 13. exemplum

L/

?5

dedi volis , & Pauli 1, Cor. Y1, imitatores

j

$55

mei eflote , ficut

c* ego Chri[li,

Et poft

pauca: ;, Operibus exerce; quod fubje&os

un :l

92 dO-

"

MÁÀNVALE

32

0 !

$)

33

doces, & predicas : a&us tui in alio-

22

rum correptionem proficiant, in adjuto-

(M Ml

vt

25

rium fibi vitz tuz imitationem affumant,

25*

Sicque te in cun&is operibus exhibere

9^

feftina, ut fcripturam , conftru&ionem-

25

que in te habeat , quicunque aut ne-

?5

gligit , aut non poteft lectione formari.,,

! d]

Hac&enus Cornelius,

Quam terrificum in

Judicio accideret Curatori, audire debere

ex ore judicis: ferve mequam , ex ore tuo te

À

judico, Luc. 19. quis eft, qui hoc audire

meretur ad fempiternum fuum horrorem ?

ille Curator, qui falutaria predicat qui-

dem, ea tamen non firmat fuis fa&is ,

Iu

ex.

fed potius , quz «dificavit verbis ,

emplis contrariis

iterum deftruxit.

Hc

nimirum pefíima exempla judicabuntur ex

ipfa facra do&rina , quam populo dedit,

;'e(,«

ideoque condemnabitur talis fervus nequam

?

$i

ex proprio ore, Quanta tunc confufio !

XXVIiI

His ita ex S, Scriptura, fan&tis Patribus,

aliisque Do&oribus & Interpretibus pra-

miffis veniamus ad conclufiones.

Prima

ID

eft : utraque irreprehenfibilitas eft de ef.

|n»

fentia ftatus Ecclefiaftici , qui eft fubli-

»

miffimus , & requirit. perfe&ionem vitg,

le

eo fenfu , quem explicavimus : ad hanc

enim pro poífe etiam inferiores ftatus

bO; Wi

dirigere habet; fed quomodo diriget Cu

I

l

rator ipfe carens perfe&ione , & fimul

A

exemplo deítruens , quod zdificavit ver-

bo ?

| J

CV RATORVM,

38

p

!

bo ? Secunda eft : irreprehenfibilitas ex-

g

terna plerumque non manet f.^ interna,

J äïlüma

* nam quidquid macul

at culpabiliter exter-

i

! e;d j'

nam converfationem , gravat , & repre.

U* hendit ipfam confcientiam , quia hec ob-

Ic d f

! Jigat ad fe exhibendum fübditis immacula-

!UT tym & innocentem moribus.

Diximus:

IU ! pleruiigue , poteft enim contingere , ex in-

€ 000

advertentia aut previfione nulla offendi

t t

fubditum in verbo aut opere non proce-

VET

dente ex malitia , quo cafu reprehenditur

OUU

externe Curator, non item interne, Be-

t g

ne tamen facit, fi intentionem mentis pu-

-f

ram fuiffe fubdito demonftret. Tertia fit

bis, d

Conclufio. Ex hoc pnon fequi, Curatorem

t f

debere efle prorfus impeccabilem , quod

It q

humanz fragilitati videtur effe impoflibi-

o d

le, cum & juitus fepties in die cadere fo-

d

leat, & refurgere, Hinc fervit illudprinci-

ifi|

pium S, Chryíoftomi apud Cornelium à La-

Potz

pide in textum Apoftoli 1,ad Tim, 1. Habens

fidem & bonam confcientiam , ubi citat S. Pa-

bus p

trem fic loquentem : ,,Quamdiu veré ma-

. hn

TT

,, netin navi homo , id eft, ex fide, li.

, Cet peccet, reftitui poteft, fpem habens

( füb

j

, falutis, ,, Quam fententiam fic ad prz-

me

fens explicamus : requiritur in Curatore

Jl

perfe&io eminentiór in virtutibus, & omni

ul

(*

bono, Si tamen contingeret quendam in-

l

nata mutabilitate nondum vere folidum in

NT

omni perfe&ione , decidere aliquando de

V

R. P. Mesler,P.I,

C

fub-

J

MA NVA.t£E

24

fublimitate perfe&tionis ad inferiorem

gradum

s Ordinem ,

nondum eoipío

deceffit ab omni perfe&ione, reftitui

gll'fl«us

ln

enim poteft, & fpem falutis nondum

al nlfxt.

Cito refurgat per poenitentiam,

novum

concipiat fervorem , & quod

[ Mm

praviore forte exemplo deftruxit , indi-

lata & feria ponitentia reedificet, Hoc

medium eft infirmitatis noftre in pun&o

obligationis ad perfe&ionem propriam,

,'E

Manent itaque tales quoque in perfectio-

ne nature fuz accommoda fecundum

:;a ET

j

mentem S, Chryfoftomi citati,

XXXV,.

Sed ve illis , qui in loco tam füblimi

V

n

pofiti fcandala feminant , & quos do&trina

m n

videntur xdificare, exemplo proprio non

ceffant depravare & deftruere! in cau.

|?

telam his ferviat fequens ratio.

Quam.

| v*

vis Curator füblimiore donetur gratia à

"

g

DEO , quia ad fublimiorem ftatumn vo.

d

( ]

catus, qui ampliora requirit DEI dona,

nihilominus etiam graviores ad majus

i

fuum meritum , fi vi&or exiftet , fentiet

oppofitiones & aggreffiones infernales

»

Diabolo enim multum intereft , ut in

»

» X

Paítore fimul jugulet & gregem per fcan-

dala Curatoris. Firmet fe ergo unus

»

» lt

quisque , quantum poteft, in gratia , Ut

fortiter retundat aíffültus tam nocivos Ll

diabolicos, quia in hoc negligentem & | ld

torpidum Curatorem terribile expe&at| uj

|

judicium DEI,

AL

eb

CVRATORVMNM

33

V

ln

5 d

MW

(

l

J

uibus virtutibus im fpecie ormari

N

debeat. Curator , ut acguzrat utyam-

2

L

pv.

Y

que irreprebenfibilitatem.

J&Q

li, 1

1

jam replicata utraque irreprehen- XXXII,

T.

fibilitas in Curatore inveniatur,

i, [

1 put

absque dubio fpeciales quoque requi.

runtur virtutes ,

Juibus ornatus eífe

p9

TODTIc

|peres

debet, Et has legimus z. Tim. r. Cbarie

ts de corde puro , * con[cientia bona , €

fecutt

i

fide sen fida. Hunc textum pro Curato-

re fic explicat S. Bernardus ferm, de

m i

tribus ordinibus Ecclefiz, ,, Neceffaria,

vdodri

9?5

inquit, eft, & omnino neceffaria na-

Jrio no

?5

vis ifta Przlatis , tribus compacta

EY

925

lateribus , ut fit charias de corde puro,

, Qu

$5

C con[cientia bona , Cv - fide non fidla, Pu-

I g!iü

95

ritatem quidem cordis in eo Przla.

fatum Y

$5

tus habeat , ut prodeíle defideret,

ET d

95

non preefle : ut proprium : commo-

95

u n

"

dum , & hohorem feculi , & aliud

N

955

quidpiam fuum in przelatione non

pferni

»5

quarat, preter folum beneplacitum

u

25

DEÍI, &'.animarum falutem,

Sed

cum intentione pura irreprehenfibilis

u f

95

Py]

quoque neceffaria eft copverfatio , ut

""

Pl

forma factus gregis incipiat facere,

n ^

"

,5

& docere, ne docens audiat à fratre?

955

Medice cura teipfüm, Talis enim oc.

[

?)

cafio plurima damnatio Prelati, plu«

2

»rima

^

6

MAN VALE

j

25

rima fuübditorum perditio eft. ( ita

li

S.

Pater

bonam

conífcien-

l nül

Ü

explicat

v(yH!

tiam ) & pergit : ,O0portet enim ir-

h

nu

»

reprehenfibilem efie eum , qui preeft,

quoniam ea, quz arguit in difcipu-

D

25

2»

lis, oportet fummopere vitare Magi-

p

ftrum.

Et fide non fi&a , quia qua-

&

35

D

25

lis eft in converfatione, talis fit, ne-

)

55

ceífe eft, etiam in occulta cogitatione,

25

ne videatur foris humilis , & intus fit

elatus.,,

Hec explicatio clariffime

co

nfirmat explicata $. preced,

V

XXXI

Atque ut in particulari de requifitis

)

in Curatore virtutibus

difcurramus,

|

Ante omnes alias neceífaria eft multa

devotio , & oratio , ut fit nimirum vir

multze orationis, non folum loquendo

Breviarii ,

fed

de oratione .communi

li

de fpecialibus indies orationibus & om-

ni modo ferventibus, ut his in fe at-

l W

trahat multum affüuxum gratie divinz.

Rurfus S, P. Bernardus Epift, 2or, in.

ftruit Curatorem & Przlatum.,

In his

requirit tria, fcilicet verbum pradica-

J

Ubi

tionis, exemplum , & orationein.

de tertio , videlicet oratione fic allo-

l ]

quitur Curatorem ; ,,Tu tamen, fi fapis,

?5

junges & tertium , ftudium videlicet

,5

orationis, ,

& complementum uti-

55

que trinv illius repetitionis in Evan-

)!ö

?5

gelio de pafcendis ovibus, In hoc no-

veris&

| i])

CVRATO'R/VM

37

Wi

P

veris

ilius '"Trinitatis

Sacramentuimn

D

?*

nullo modo fruftratum a te, fi pafcas

*

2

verbo :

pafcas exemplo

*

pafcas

U g

25

fanétarum fruéctu orationum. Manent

iM

25

itaque tria bec: verbum, exem-

t

ol

2

plum, & oratio, major aurem his

QUIÀ

qw

eít oratio ,

ut dictum

2

nam etíi,

j m,

2

eft , vocis virtus fit opus , & ope-

gt

PP)

ri tamen & voci gratiam, efficaciam-

Linfüs

22

que promeretur oratio.

cïariü

,

!

Erut hanc neceffitatem frequentis YXXII,

& ferventis orationis in Curatore tan-

l liUl'[

to clarius intelligamus , notandum ,

TWH

in cura animarum ipfüm fructum la-

; mij

boris ab hoc non ita pendere, quam

rurm vj

]

a gratia DEI, ut huic potius adícri-

bendus fit omnis fru&us laboris.

]ta

i,f

legimus

in

Apoftolo

I.

Cor.

3.

st

ubi: Ego plantavi ,

AÀpollo rigavit , fed

Lt

DEus

incrementum

dedit,

ltaque neque

dint

qui plantat ,

eff aliquid , neque qui rigat,

OL! fed qui incrementum dat ,

DEus,

So-

lt

lius enim Domini eft , ut aitS. Aupuft,

od

traét,

,lnterius dare

$. in Joan.

VU

» Vitam & vigorem oratiee ad crefcen-

( u

& adolefcendum

5 dum-

in fide,

hl

, virtute , & Chriftianifino. ;,

Inte-

jl

rior fiquidem hominis vocatio & pro-

feftus a folo DEO venit, ejusque era-

tia , & Curatores funt mera inftru-

menta DEL, ejusque gratiee. Audiamus

I

3

(Groyis

MANVALÉE

38

Cornelium a Lap. in cit, text, Apoft,

$ [uï

g

» Hinc patet, prirao exteriorem con-

. cionem , vocationem , exempla , mi-

v

» racula non íufficere ad converfio.

[U0N

n

» nem , & vitam fpiritualem incho-

t

» andam, vel promovendam,,, Secun-

n

I|

do hinc ,

Profper l. 2. de vocat,

1

qi

gent. c, 6, & 8, probat,

, Quod, licet

H

?

omnes zqualiter eandem concionem

f

)

hl

u

audiant, alii tamen parum , alii vero

»

multum ex ea proficiant, llli nimirum,

ss

,

(V

v

quos DEus peculiari interna motio-

[

)

ne afficit , & quorum corda tangit,

M

[.]

Y

n

»

ur vitam mutent, vel ferio profi.

»

ciant in melius,,, Unde illi tam con-

;

"]

i

cionatores , quam auditores in concio-

ï

]

ne plurimum proficiunt , qui pro hac

motione DEum fedulo precantur. Ex

|

!

quibus patet, fru&um laborum pa-

ll]i'p[

ftoralium expectandum a DEO frequen-

i

(UU)

te & devota oratione procedente ez

| t

corde puro.

3

n

XXXII] Utdebitus modus teneatur in exercitio

T

m

cure,requiruntur dua virtutes fpeciales;

!N

R

AU

humilitas & maníuetudo , que funt

Ti

radices & fundamentum omnium alia-

rum virtutum,

Has virtutes fumme

(

1

neceíTarias Curatori füumme commendat

p

fummus Paítor & Curator Chriftus

Ui

JE(us Math, rr, Apoftolos fuos allo-

U:p

INl

cutus his verbis ; Difcedite a me , quié

qi-

/

CVRATORVM,

39

"1 d

mitis - fum — &9.— bumilis . corde,

Quafi di-

cens: O Curatores! Praelati eftis? Er

(emph n

ego : dominamini aliis in fpiritu ? &

QOnyer

ego: vobis honor debetur & reveren-

lm i

tia? & mihi pre vobis,

His tamen

m SECLT

non obflantibus difcite a me, quia mi-

w

tis füum & humilis corde,

Si talis füm

hd l

ego, cur non & vos Preelati aliis, fed

COUnCIQD:

fubditi mihi ? Reflectamus ad exem.

[ ahl W

plum Chrifti & ejus verba , ficut le-

| Dimn:

gimus in hiftoria lorionis pedum difci-

Id f0j

pulorum , ubi inter alia dixit Chriftus

( i

ad eos :

vos vvocatis me AMagifler ,

&

exem-

10 pr

bene dicitis ,. fum etenim,

Item :

fatn q0

plum enim dedi vobis ,

"ut

quemadmodum

J

1 COnclt

ego fedi "vobis , ita 69 vos faciatis, Exem-

D

ergo pro-

plum fuit humilitatis ,

mur, L

Vvocat

ad

imitationem.

Sunt aliqui

Qrum n

ejus perfuafionis, conciliandam officio

)f

paftorali authoritatem per gravitatem

tdenht

externam, ut prelaturge íuus fervetur

honor,

Vera eft ratio, & plaufibilis :

|eett

interim ícire debent , quibus mediis

hzc authoritas, hic honor, hec reve-

(yecii

w

rentia quari debeat, Non invenitur,

ye f

nifi in virtute, nam fuperbia & often-

jum d

tatio non parit honorem, fed contem-

s füt

prum,

Ita S, 'Thom, 2, 2.q. 129. c, 4.

)mm

Ubi .,honor, ait, eft cujuslibet virtue

(j

» tis premium,,, Et divus Gregor, in

fui

moral loquens de predicatoribus íic

TT

t

[j

C 4

aiti

4o

MANVALE

ait,

»Predicatores boni & honorem

N ï?ï

qus

» propter elationem fugiunt, & ho-

qu

|

» norari tamen propter imitationem

,

5 volunt.;,

Per que verba fignificat;

Wi

t

non debere quarere eos talem hono-

rem , unde perdant humilitatem , fed

per virtutes , quas in fua converfíaàtio-

ne palam oftendunt, Denique S, Chry-

foft, fuper Marhaum loquens de pri-

matu cclefti, fic ait: ;,Quicunque de-

» fiderat Primatum cceleftem , íequa-

, tur humilitatem terreftrem , non enim

» qui major fuit in honore, ille major,

» fed , qui juftior, ille major;, Majo-

ritatem ergo aítimat deberi virtuti &

juftitige.

Ubi hac majoritas, nonexu-

labit neceffaria authoritas,

quia illa

hanc parit, non oftentatio, & gravi-

tas

Vs

externa,

Plane carens virrute, fi

Denta

n

honoratur in oflentativa gravitate; me:

«(

ra adulatione decipitur,

1 40

'XXXIV

10

Fructus bumilitatis requifite funt

fimplicitas , finceritas & rectitudo, de

N

quibus fufius egimus in Manuali Religio-

QU

Q

forum in communi viventium , ex quo

hic loci fatis erit defcribere fingularum

I |

Ti

naturam & quidditatem.

Per fimplici-

Ml

U

tatem inteligitur fimplicitas ;» aione,

& concernit

bonum ,

quod agimus,

4f

Per finceritatem verum, quod cognofci-

& t

mus, íeu veritas in verbo & — doctrina,

MU

Per

*CVRATORVM.

41

M

J

Per re&itudinem regulantur tam fimplie

It, (

eitas in agendo , quam finceritas in lo«

IUf

;

quendo, Vocatur etiam aliis nominibus

lV

difcretio , prudentia, circumfpectio &c.

lm

h

hec re&itudo comparatur navarcho in

fwem,

navi , à cujus ordinatione potiffimum

OTVerlt

dependet falus navigantium , dum peri-

(

u

[2

?rn

tia nav

hi etiam in magnis & fubi-

$ dj

taneis periculis non caret proficuis me-

-

qu

diis & con(lliis,

T

uU

Don d

Atque ut practice oftendamus, qua- XXXV.

lis üature fit rectitudo regulativa fim.

lls

plicitatis , & finceritatis ; ponamus

^ M.

Curatori frequenter con-

i d

xemplum,

tingit, ut agnofcar neceílitatem aut

Don ext

utilitatem aliqua circa aliquos delin-

qui 1l

H

quentes corrigendi , aut omnino gra-

X grz*f

vius corripiendi. Rectitudo fuadeat,

n

circumftantiis$

modo

non

penfatis

int,

effe commodum . propter indifpofitio-

nem agnitam delinquentis, differendam

u

ergo correctionem ad tempus commo-

0,

dius , ubi difpofitus erit eger ad re-

cipiendam cum fruétu correctionis me-

i

dicinam : tunc felicior erit effectus ex

t

in

Mi

yar

paucis verbis , quam in indifpofito in

[ üu

multis inve&tivis orationibus,

Igitur

n

rectitudo in quacunque occafione fuadet

ante omnia , penfatis circumftantiis lo-

d

ci, temporis &

erfone difpofite , aut

& quo-

CC

indifpofite præm»?ditari quando ;

modo

C5

MANVALE

2

"h

siodo. cum fructu agendum aut loquen-

dum.

Haec eft pnatura rectitudinis re-

!ahgxö -

lu)

gulativs fimplicitatis , & finceritatis ,

jet

utrique oftendit modum neceffarium

aututilem ad affequendum finem emen-

dationis. Jam reftat agere de precipua

neceflaria virtute omni Curatori , quae

defcendit ex manfuetudine.

Eít au-

«l

TU

tem patientia in laboribus ; & adver-

fitatibus. De qua fit

E'

MVUW

6. IlI.

W

De patientia. fumme nece[favia. ommi

Curatovi anmimavum.

poftolus Paulus 2, Cor. 6, omnes

XXXVI A

Curatores adhortatur fimul, & fi«

mul ad imitationem invitat his verbis:

in omnibus exhibeamus nosmetiplos , ficut DEI

viniftros, In quibus nos tales exhibeamus ?

fequitur im multa patientia, in tribulationibus,

T

in nece[fitatibus, in anguftiis, im plagis . in carcee

vibus , in. feditionibus , in laboribus , in vigiliis,

$n jejumiis, in. caflitate, 1m fcientia, in longanimi-

tate , in o fuavitate , in. Spiritu. [andlo , in. chari-

li

sj

tate non fila &c, , Hac eft. fumma Con-

fitutionum , & fcopus minifterii noftri,

ad omnia ifta & fingula debemus efle

ä

n

W

!

parati in multa patientia, Si obveniant trie

bulationes ? patientia ! fi neceflitates

1l

! fi plage & car-

W )

&. anguítis ? patientia

CCTES

CYRATORYM

43

U

ceres ? patientia ! fi feditiones , plurimi

.

lii h

labores, vigilie , jejunia ? patientia! &

fs

fimiliter in fingulis aliis i» multa patientia.

k

li

[

i

Et cur in patientia Curatores fe exhibe.

I

re debent /kut minifros DEI ? quia &

p

DEus incarnatus in multa patientia exer-

It g

cuit curam animarum usque ad mortem

EL a

crucis. Si Principali fic conftitutum fuit

Y d

a DEO, ne mirentur miniftri DEI, fi

& idem fibi a Chrifto conftitutum fit,

Et ideo parati femper fint fe exhibere

Chrifto, fiu ejus rmmiffros im multa pa-

ientia,

E f

Videamus jam de Chrifto Principae XXXVII

li noftro , & exemplo ejus firmati di-

Ícamus

, OR

patientiam,

Incepit JEfus

| tb

nofter curam animarum przdicatione,

; Vr

in hac indixit bellum vitiis , & a vitio-

f D

fis quot affultus paíffus eft ? omnes re-

j

eum!

tudit virtute patientie, Quot irrifiones2

ii

quot udibria ? quot calummias ? quot

TI

blasphemias ? quot perfecutiones ? quot

hp

ilufiones ? quot finiftras & peffimas in-

u

terpretationes ? fuftinuit omnia unica

Imo benefecit omni-

jÁ (

munitus patientia.

m U

bus , & maledicebatur : plurimis reftituit

j

vitam , & ipfe fzepius querebatur ad

QUE

mortem ; nullun genus malorum -eft,

qii

quod non ipfe virtute patientie füpe-

ravit, Iu perfona Chrifti Ifaias , prout

n

j

hunc Prophetam citat Apoftolus ad

Hebro

44

ANVALE

Hebr, c, », locutus eft dicens * Ecce ego

yit

€v pueri mei , quos dedir mihi Dominus. in

fignum. C portentiin. Ifvael,

Et fenfus eft

Y

ficut lfaias Propheta , qui fuit typus

Chrifti, & poft eum alii Prophete hoc

ipfo , quod divitias & honores con-

tempferunt , ac tam mira predicarunt,

& vaticinati funt , a ífcribis & judsis

quafi ftuiti irrifi funt, ita Cbriftus cum

fuis Apoftolis & Difcipulis ob novita-

i Wi

tem do&rinz , vite , paupertatis, humi-

1]

litatis , paffionis &c. fuperbis judzis , &

Philofophis fa&i funt quafi portentum,

Perftiterunt

fpe&taculum, & ludibrium.

tamen firmi unica virtute patientiz,

XXXVIHI,

Itaque hec omnia Curator zelofus

expectare debet a malevolis & vitiofis

fubditis , ex eadem quidem ratione,

Quod fic explicamus per paritatem?

Si quis premit lefum pedem alterius , &

T

pedibus terit etiam ex improvifo , quan-

ti clamores & ejulatus illius , quific |

patitur & premitur ? fic , qui verbo

doGrinz ,

ex intentione quidem fana-

Al

tionis premit vitia, ceu vulnera animz,

dolorem excitat in vitioío , linguam

hujus in calumnias,

irrifiones ,

detra-

&iones folvit, & totum fceleftum ho-

minem provocat in períecutiones ver-

1

bales & reale

Sed ma&i animis! Cura-

tores venerandiffim? fi feveriore medici-

ith

na

CVRATORVM

45

NT

na fecundum rectitudinem ordinantem

il

h

veftram fimplicitatem & finceritátem

fu"

pali-

pare debetis vulnera fubditorum, fi

nite

FL)* "

clamare & furere palpatos a Vobis, folam

]s

patentiam habete pro fcuto, quo vos

U

tegatis, ne in interiora veftra ad exci-

edi m

tandam quoque paffionem veftram pe-

ET

netrent clamores ifti , & erit idem vo-

ts

bis premium , quod Chrifti ,

& Apofto-

lorum

noi

Ti

. üt cum veritate dicer

e poffitis

u

cum Chrifto: Noenne oportuit ha

€ pati Chri-

105

fium ,

C ita inrare in gloriam

fuam ?

JTGCDUU

Luc, 24.

Sane Chriftus d

enique paí-

Titeni

fus & mortuus eft, ut difc

ant viri per-

Ti

fe&i , Curatores,

fieri quoque Marty-

fi

res in fpiritu ;

in multa patientis,

jiv

n

On)

t

GC APU D

antate

n

(j

De qualitatibus

Curatorum

!04"3

neceflariis , ad directionem animarum,

, QU

[ v

$.1

n ul

.Sþecialz'a

| num

de dofima &2 Jcientia

Curatorum . zecefftria.

UT

C

urator duplici polleat doctrine & XXXI

m

fcientie dono,

Primum efít do-

num cognitionis & fcientie removen-

j

di doctrinas falas , heereticas , & fcan-

da-

MANVALE

6

dalofas a fuübditis fuis, ne iis impro-

j

h

!]

vidi, & ignorantes ovicule inficiantur,

& contaminentur, Alterum donum do.

u

&rine & ícilentie e

ft

i& 9

qua fübditos

N

errantes & peccantes corrigere fCiat,

Ü

b

j

& pientiores ad ipfam quoque dirige-

)

nl

re, & ducere perfe&tionem chriiua-

il

l

nam, Omnibus debitor eft, Qui absque

his donis do&trine & fcientie fe intro-

mittunt curze animarum , in valde pro-

fju 1 .'&!

pinquo perverfionis periculo & ipfi

veríantur , & fuos exponunt,

Jgno-

l :

rantes Jerem, 14, comparantur . Onagrir

(afinis pre ceteris fylveftribus ) /ffan-

tibus in vüpibus ,

id eft excelfo loco,

qualis eít cura animarum.

En Onagri,

ait Propheta , ffeterust. in. vupibus, Alter

Propheta comparat eos canibus non

valentibus latrare,

Ita Jerem, 56, funt

f

€anes onuti mon «àlentes latrare,

m

MAU

XL.

'Talis indoétus Curator nullo. mo«

J

do fatisfacit miffioni fuz, Quae eft hec

ï Af

miffio

?

.

infinuatur a Chrifto Joan.zo.

[

fiut müfit sme Pater , 9 ego mitto -vor,

Et explicatur

Math. 28. euntes evp

D

docete

0msies

gentes.

Supponit ergo

)

»tti

hec miffio doctrinam neceflariam 5 quo-

D

modo enim docebunt ipfi indocti ?

» Wi

Apofítolus Paulus, ad Ephef. 4. dum

1

A

enumerat gradus ac dignationes inter

vt

5 »

Chrifti afíeclas magis confpicuas ; di-

t

CVRATORYM,

47

l impr.

xit quidem : dedit quosdam quidem. Apo-

li

4lios

m

ffolos ,

quosdam autem — Prophetas :

vero Evangeliffas &8v. non obícure fi-

il

Ya (

gnificando , poíle numerum iítorum

lj

anl;.

alia fine aliis effe, nec omnia ac fin-

lt d

Ubi

dri;

ula effe omnium,

tamen ad

Paflores defcendit, aliter locutus eft,

Üp

Paítores fiquidem cum Do&oribus con-

[ int

junxit; alies vero , ait , Paffores & Do-

tidey

&ores , ut indicaret , duo hec officia

T

feperari .a fe invicem non poffe,

l 'Jgd

ir 0

Audiamus doctum diícurfum P, Seg- X7 .

neri inflit, paroch, c, 5. n, 1. fic ait:

ir) fi

0 Ioq

» Non erogata in egénos munificen-

2

n

tiffima ftipe, non fingulari in Sacri-

, M

)

ficiis offerendis attentione, non di-

25

QU H*

vinorum myfteriorum difpenfatione ,

2

quin ne fanpuine quidem pro fuo

k

25

grege fufo digni ii Paftorum officio

»

redduntur, fed DEI tantum verbum

jl

]

pradicando,

Unde non mirum,

diit

22

nullam aliam muneris partem tanta

J

energia precipiendo ; jurando , pro-

t o

22

teftando Apoftolum . commendaffe ,

TU

25

preter doctrinam, Audiamus Tex.

25

tum 2, Tim, 4. Zefifior coram DEO

K :

m

233

€ Obriffo

7Efu , qui judicaturus eff

N

»

vjiv0s

*

& — mortuos

Ad'ventum

pe

25

ipfrus

&

vegnum ejus ; predia -ver-

» um ,

*

.

inf'a

opportuge ,

imporiune

32

Ague ) — obfecrA ,

increpa in omni pa-

[

zgtiin'

MANVALE

48

Ml

q

» tientia .

& dedrina. lta P. Segneri.

Cauía eft,

f *

quam affert S. Chryíoft.

li

hom, $4. in Genef, ,Ubi populus,

Qx

P

inquit , fui Paftoris incuria ( adde ig-

»

norantia ) fpiritualem . famem cceie-

»

ftis doctring paritur, ibi eft omnis

füi

2

pieratis & religionis exterminium.;

Hac ratio potet ex alio textu

Apofto-

Ic. éfg4 fides ex u-

li, fzlicet Rom,

ditu , auditus autem — per. verbum — Chriffi.

*

*

fcilicet. preedicatum

quomodo. atdient

2

er verbum Chrifti

fine pradicante

intelligitur praedicatio Apoftolorum &c.

5 Qui quaft Legati a Chrifto , ejus ver-

, bum predicant; ait Cornel, a Lap.

in proc. cit. text. Apoftoli,

n

XLII.

Inter alia quoque officia Curato-

) f

ris eft, ut fit peritus architectus cedi-

n

ficii fpiritualis juxta illud. D. Pauli ad

Ephef. : 4.

AMifü im opus mimifleri in

Chrifli,

Manea:

«dificationem

Corperis

mus in hac metaphora edificationis

f

popu

li in Ecclefiam Chrifti, & intellige-

li

mus, quanta

doéctrina & ícientia,

&

|

fimul prudentia difzret;]va inefle de-

beat Curatori.

Primum eft

in con.-

]s

ftru&iene alicujus z

dificii, ut materia-

]sl

& fufficientia ad

lia praparentur ,

.

manus fint, ne dum edificandum jam

j (s

eft, hzc defint.

Ex nihilo nihil fit,

E

Materialia/Curatoris funt ícientie tam

alces

l'?

f

CVRATORVM

49

Pa

! tice ,

Y

quam 'Theologice , ut füo loco

*

fufius

explicabimus

*

laudabile proin

Wi eft,

li

]

fi non defint fele&a promptuaria

W3 pro utili ufü collecta &c, His, qui ca-

"H ret, quomodo editcabit Ecclefiam in

!f füis

fubditis ? ex nihilo nihil fit, ^ Alte-

UM rur eft, ut frequenter applicentur re-

U oula & menfure,

ne in aedificando

"! eveniant defectus menfürarum in longi-

!Ü rudine , latitudine &c. quo cafu edi-

! li ficia jure corrumpuntur ; vocanturque

! ( ftrumofa,

Similiter in edificio noftro

cu-

J pyftico Curator architectus eft ,

j |us eft de omnmibus ordinare , praci-

iljpere & ítatuere fecündum ordinem &

*

menfucam

*

unde prudentia

diícreti-

(g; Va pollere debet , quatenus difcernant,

w fed fimgulis fuis fubditis fingulariter , — quae-

pj nam in via fpiritus /imgulis applicanda

[

, menfura , ne deficiat quis , aut exce-

ij

i

|

N

j

at pro fuis fingularibus circumftantiis,

Cl

^

"

li

,€eundo vel ad . dextram, vel ad finiftram,

l

Wiliy

gl 1€

d in medio fe teneat , in quo confi-

Ítit virtus,

Ill

vl t

Preclara hac de re eft animad- XL/77

n? verfio Cornelii a Lapid, in c, 4. Pro-

D! verb. fcribentis :

,Precipua , ait, eft

» Obfervatio in edificiis ,

ut flructure

Y

2

omnes

perpendiculo

refpondeant ,

b

neque proclinationes in

ulam par-

tem habeant,

Simili modo ftructu-

)

A, P. Mesjer,P. L.

D

m

MANVALE

$0

55

ra virtutum in fabrica animse deber

ad

55

fieri ad perpendiculum , puta ,

25

reétitudinem

rations & prudentie,

T.

2

qua virtutes fingule . per fe, & com-

n u

?

parate cum alis , reétum teneant

)

ordinem & commenfurationem , quam

P

prefcribit lex & recta rario , nec

lateralem de-

»

in alterutram partem

pendeant, aut devergant.

Sic enim

395

]

11

H

95

opus erit appenfum linea rationis , li-

»»

bratumque,, Hucusque Cornelius. Hac

"

omnia dependent a directione archi-

tecdli , qui ,

ut inquit Plato de regn,

operationum fingularum princeps elt,

& fingulis operariis demandare deber,

quod commodum eft, donec commilf-

.

fíum . abíolverint.

Apparet ergo , quam

Al 1

neceffaria Curatori fit fcientia magna,;

N

h

de

edu-

& magna prudentia difcretiva in

cendis fimgulis ad confümmationem zdi

ficii fpiritualis,

Particularia

de con-

ftructione talis a&dificii dabimus

n s o 02

ï

n

e V

i

BANS — OANÉ

BANS

H

[

a

n

D

EU

W ;

$. II

€VRATORVM

l Qu

$X

D

T

T

$. If.

W

n quibus fe exercere. debeant. Currago.

l [

M

'üno;

ve$. AUAYUML ,

fum quosd profedugs

5.(;';

jroprzum, tum

quodd direííiouem

u

0

Jubditorum.

ilem (

Sic a

ultas habemus

M

grates S. Patri Ber- XL/F.

Toni,

nardo , Cur

atores omnes

inftruen-

lus H

ti de ordine & medi

is pertingendi tam

j qu

ad propriam perfe&ti

onem

*

quam alios

dirigendi in eadem via per

d

fe&ionis. Mul-

( t

tum enim intereft ordinate

& per me.

t d

£5-

edi

dia ordinaria quaecunque aggr

ad ob-

UH

tinendum finem tam nobilem & fu

blimem,

Quee fequuntür ,

, Qu

i

do&rine funt S. Patris

Thdg

T

ferm. 18

. in Cant, mihi

num. 6. & 7,

ibi oftendit

P)

n

mediis vulnerat

quo ordine,

& quibus

K d

i fint eurandi ^

laboran-

tes nimirum antiquo

vulnere

d a

peccati

Imi

originalis ,

Per quod vulneratus

eft

quivis homo,

Synopüin doGrine fic da.

Inus,

In

fenfu

morali

medicus

eft

Spiritus fan&us

2

vulnerata anima eft

cujusvis hominis ( ex

cepta immaculate cone

ceptaMaria)jam ad v

[S]

rba veniamus formalia,

Per Baptifmum fa

natur vulnus antiqui

55

delicti

, Temanet tumor & ulcus, quod

forte füpercrevit in vulnere ,

ampu-

»»

tandum eft a medico Spiritu

fancto

2

"edio penitentig — C* compunctionis,

Si eft

ïu

2

g CCIg

MANVALE

$2

"

25

acerbus dolor,

leniendus | uguento — deyos

li

b»

tionis , quse devotio confiftit in con.

25

cepta de fpe indulgentie exultatione.

l

1f

25

Medicamento

pocmtentlæ

apponitur

1

35

maligna jejuniorum , vigiliarum , ora-

MWK

25

tionum, & fi que alia funt poeniten-

n

25

tium exercitia.

Addendus

cibus boni

j

em

25

operis ,

jitaque comitentur poenitentre

25

labores pietatis opera ,

qudj

confor-

25

tant,

Cibus fitim excitat ,

necefle

W

25

potus,

eft potfu , bic eft oratloms

25

eomponens in ftomacho confmenmæ,

25

quod bene geftum eft, & commendans

25

DEO, Poít cibum & potum necefía-

*

5

ria efít quies

*

quies eft contemplatio,

25

cui poft fudores actionum incumben-

25

dum, -In hac quiete dormiens DEum

»

fomniat, per fpeculum quidem in enyg-

l"

25

mate , fed raptim , & quafi fub quo-

25

dam corufcamine Ícintille tranfeuntis,

25

Inde inardefcit in amore, qui zelat,

& decet amicum fponfi

His omnibus

—

25

35

repleatur

fervus fidelis & prudens,

25

quem conftituit Dominus füper fami-

ü

25

liam fuam,

Hic replet

hic fervet,

hic ebullit

I

25

hic jam fecurus effundit

25

habet enim plenam charitatem

quam

|e

25

qui nondum eít adeptus, periculofiffie

25

me promovetur , quantislibet aliis vi-

I

deatur pollere virtutibus.,,

Ecce or-

dinem proficiendi ad propriam perfectio-

nem

CVRATORVM

S"ï

W

1

|

nem Curatoris! '& hic ipfe obfervandus

in dirigendis aliis animabus ad perfectio-

ném fuam ,

que enim ipfi infunduntur

"

dU

) U

a Spiritu fancto ad propriam curam fe-

cundum ordinem , effundere debet etiaim

i pt

(

in alios ad horum curam fecundum eun-

COU

U

dem ordinem , ut cum fru&u in 'aliis la-

(p!

JH

l

boret, qui debito ordine a Spiritu fan&to

: (f

y [

eft informatus, & curatus ad perfectum,

hnh

Y

Contrahit S, Pater omnia fic in ter-

XLFE

J

minis dicens :

,LEn quanta prius infun-

Cmn

TU

35

denda funt, ut effundere audeamus de

b

T1ote

plenitudine , non de penuria largien-

T

mil

25

ts

I, Quidem compunGio.

2, De-

Wu

votio.

V

35

3, Penitentie labor,

4. Pie-

25

tatis opus, 5, Orationis ftudium. 6, Con-

D

r

?5

templationis otium,

7. Plenitudo di-

?5

le&tionis.

ib

Hec omnia operatur unus

Il

W.

95

idemque Spiritus fecundum operatio-

!

!

Mi

25

nem, quz infuwfo dicitur, quatenus illa,

55

qu£ efufo dicta eft, pure & ab hoc tu-

V

[ü

(

35

te jam adminiftretur

ad laudem &

925

Hec tam fublimia lo«

t d

gloriam DEL,,

cutus eft S, Pater perfectis, quibus via

ftn

l

!

perfe&ionis alias jam nota, Dixerat enim

ferm, t, in eadem Cant, fe locuturum fa-

pientiam inter perfectos,

Nobis imper-

fe&is phrafes $, Patris valde alieni funt,

dilucidandi fecundum itylum obvium ho-

rum temporum & planum.

Eamus per

Partes,

jl

3.3

Inci-

MANVALÉ

$4

n

XLFI

Incipimus a prímo, cuod eft compunilio,

Chriftus Math. 5, Beatos pronuntiat lu-

p

f

gentes, bheati, qui lugent , quoniam ipi con-

hi

folabsntur. . Hi, qui lugent , per fanctos

Patres ij funt, qui fua aut aliena pecca-

,ïn*.» f

ta deflent, adeoque illi, qui de fuis prz-

d

cipue, deinde etiam alienis compun&i

D ü

funt;

Et hec compuné&io non eft mi-

»

nutus , fed vehemens & cordialis dolor

precipue de peccatis propriis , qui talis

fit ,. ut potens fit tam deftruere admiffa,

j

Unde diftin-

[j

UH

quam cavere admittenda,

guit S. Pater compuné&ionem primo loco

D]

pofitam a laboribus ponitentiz , quos po«

nit tertio loco.

Et fane nifi primo com-

i )

pun&i fimus, quem effe&um fperabimus

ii

fequentibus

?

nondum

exonerati

31

a peccatis ?

i

:Cv

f

XLFVI1l Werum, ut vehemens compunctio non

:

ducat in defperationem , & ultra limites

excedat fuos , devotionis dono fecundo lo-

[e(0)

leniendus eft dolor vehemens,

Per

f

devotionem non intelligitur przecife ora-

tionis exercitium ,

quod S, Pater ponit

quinto loco , adeoque iterum diftinzuit

l

orationem a devotione,

Sed hzc confi-

;

ftit in recognitione beneficiorum DEI

cum gratiarum acione,

S. Bernardus

ferm, 1o, in Cant. dicit:

|

l

,Eft unguen-

l

o» tum contritionis , & eft unguentum devo-

i

f

»» tionis , eft. & pietaris,

Primum pungiti-

LU

»vum

€CVRATORVM.

55

DA

, vum dolorem faciens: fecundum tem-

tit ]

*

*

tertium

. perativum dolorem leniens

fpiï [

,. fanativum, etiam morbum expellens,,

at

lbi explicat unguentum devotionis, quod

t putr

fiat de divinis humano generi collatis be-

li

& ultimo addit;

neficiis ,

,;Humiliatio

fmpur

,. Contriti cordis humilitati congruit car-

lr

, his, & majeftatem decet glorificatio,,,

It d

Vult dicere : qui compungitur, operatur

i t

circa feipfum , ut decet humiliantem fe ,

tdmif

qui vero »ícendit ad donum devotionis,

e dil

operatur circa DEum, quem ob benefi-

m J

cia fibi collata glorificat, quod eft altio-

TO

ris ordinis,

S»níus igitur horum omnium

10 C0

eít. Si quis vere contritus exiftit , addat

"Ibimt

etiam lenimentum devotionis , Gu oti-

Qd

tur ex meditatione benefacientis

nobis

DEI in collatione remiffionis peccatorum

GEHO

per contritionem,

Inde concipitur fpes

obtente indulgentie , quze fpes refolvit

| if

il

0 (

r.entem in impenfam gratiarum actionem

cum exultatione ob reobtentam gratiam.

"

if 0

Sic glorificatur DEus,

?l

W

'Tertio loco ponit S, Pater laberesXLVIH

|

IU

f

ln

penitentia,

Defcendit ex unguento devo-

(q

tionis jam explicato , ex hoc enim id af-

m /

fequimur , ut fic DEO placere per labores

t

li

penitentie cefficacius intendamus , qui

urï

DEus tantopere nobis jam placere ince-

pit,

Qui enim femel guftavit, quam fua-

,

vis fit Dominus , libenter fufcipiet labo-

D 4

res

$6

MANVALE

res ducentes fe & fübditos füos ad DEum,

d

*]

"Tales labores funt jejunia , mortificatio,

D

vigilie , & oratio, hi funt effe&us , feu,

u

n

ut maneamus in terminis S, Patris, labo-

res fufcepti ex motivo poenitentiz,

Inde

-RD

veniet fru&us quoque remiflionis pzna-

rum , ficut per contritionem fecuta eft

remiffio culparum , fi nempe di&i labores

offerantur DEO ex motivo poenitentiz,

Praxis ifta fit ? faciamus intentionem , fi

quid grave, arduum, & quomodolibet la-

boriofum , ac incommodum occurrat in

)

cura animarum , & univerfim in omnibus

[

functionibus officiorum noftrorum , inten-

damus ea omnia facere , aut pati ex mo-

tivo penitentie prompte & alacriter in

u

remiffionem quoque pcenarum reftantium

ex culpis jam remiffis,

Effe&tus hujus in»

,E

tentionis erit accenfio ad zelum , ad fer-

vorem in omnibus actionibus & paflioni-

bus , ad mortificationem quoque fui in

futtinendis incommoditatibus propriis , &

ad exacius omnia pro poffe preftanda,

Quam bonus DEus, qui nobis tot media

fuübminiftravit, non folum obtinendi ve-

niam peccatorum quoad culpam , fed etiam

quoad poeenas !

XLIX.

PC;

Quarto loco ponuntur epera pietatis,

li

Hzc alio loco nobis explicat $, Bernar-

dus, Íícilicet 1, r, de confid, c. M

Mf)

» Care , ait , confiderationi , videlicet

»0€

CVRATORVM

lj

$7

E

T

25

ne quid temere agatur

confideratio.

EEL

25

ne previa curandum eft

Przcipuum

i

25

autem in partibus confiderationis eft

! EU

id

f

Á

25

quod exprimit Pfíalmifta pfalm,

"

35

4$. vacate ,. Ó* videte , quoniam ego (um

Lf ]

Domints, llec pars conüderatloms re«

| feCU

1p1€1t DEum : altera pars , que fequitur,

i ab

ipfam ordinat aGionem. ,,Quid,

ait rure

pmpvaw

25

fus, quid tam ad omnia va!ens, quam

h,

25

que ipfius quoque adionis partes be-

TOTOR

55

nigna quadam prafümptione

fuas facit,

COURl

2?

preagendo quodam modo, & præmdx-

IT OR

Neceffario

25

nando, qua agenda funt,

!7, u']ff

?5

quidem ,

ne forte, que & previfa, &

& I

» premeditata poterant effe

proficua ,

DAT Jf

55

præClpltata magis periculo fiant,

Re-

AE

cenfet dein effe&tus hujus pietatis

,5 Pri«

hs

)

mus eít purificare mentem , de qua

ly

9

)

oritur confideratio, Secundus regit af-

»

fe&us, dirigit a&us, corrigit exceffus,

lP 1l

&

. componit mores , vitam boneftat ,

rl v

95

ordinat,

"Tertius

divinarum pamu &

4

]

1

?5

humanarum rerum fcientíam confert.,, Si

Iv

of

hic fenfus quoquc hujus loci eft, ut pietas

AMM

"T

confiftat in confideratione , tunc opera

i d

pietatis hoc loco dicta erunt meditatio,

confideratio

omnimoda

circumfpectio, (

pracautio,

Per meditationem & confide-

"

rationem dirigimur ad DEZum , & omne

.

bonum.

Per circumfpectionem & cautio-

"

$y

nem feparamur ,

O

elongamur a malo,

D

Uni«

MANVALE

$8

j

l

Univerfim autem per hec opera pietatis

confortamur velut cibo , quo acquirimus

tb J

M

i

in fortitudine fpiritus pulcherrimam qua-

tuor primarum , Cardinalium dictarum,

Jj

nn

virtutum harmoniam , & connexionem ,

ut oftendit S, Pater l, cit, c, S, atque hec

J

[i)

u

denique pietatis opera tam

neceffatia

[

eítimat S. Bernardus , ut illa omittere

vitam perdere fit,

, Cui tam pio, uti-

(

, lique otio nullam in vita operam dare,

23

nonne vitam perdere eft ? ,,

(

Pal

His operibus pietatis tanquam cibo

confortanti accedere debet quinto loco

frequentia — orationis — vocalis tanquam — potus

componens in ftomacho confcientiz , quod

bene geftum eít, & commendans DEO.

Sicut enim omnis fru&us tam in profe&tu

y!

jroprio , quam alieno a DEO petendus,

ex(pe&andusque eft, ita oportet frequen-

ET

Vi

tifüjme per orationem & petere , & come

"!nhi

mendare DEO 0omnem fructum,

Neque

enim, qui plantat eít aliquid, neque qui

rigat, fed qui incrementum dat DEus,

ut fuprà ex Apoftolo c»ldivimus.

Opor-

tetautem, ut oratio non fit tepida , fed

ex viva affectione procedens.

Sit nempe

fidelis , humilis, & fervens, talis enim

fine dubio celum penetrabit , unde cer-

"d

tum eft, quod vacua redire non poffit,

ï

»4Q

ut docet S. Dernardus ferm, 4. in Qua-

drag,

Inter has orationes apud Eccle-

BU

fia-

CVEKATORVM

$*

z

T

K

.:—i

( fiafticos Sacerdotes

precipua eft reci-

t

IU

tatio Dreviarii , talis enim pro poffe

attenta, & fervens recitatio , ficut per

Ql

IIERO

l

intentionem orantis dirigi debet in bo-

num totius Ecclefis , fic etiam fpecia-

äniu.x

liter in bonum concreditarum fue curz

TCC

animarum applicari

poteft.

Per hanc

Qmit,

devotionem denique difponi poffumus ad

pIo, Q

contemplationis quietem , quz fexto loco

um d

ponitur,

Contemplationem comparari quieti ani- L7,

4

m& in comperto efít apud Ssn&os , &

J

0 10

Afcetas.

Bene quoque comparari fomno

| pot

afuo Magittro Bernardo didicit ejus di-

^ QUOC

fcipulus Gillebertus Abbas

5

continuator

Dio,

iucubrationum in Cantica, ubi hic füo fer-

TOU

mone primo ita difcurrit* ,, Quafi dormi-

n

» Vit Joannes fecumbens in pe&ore JEfu,

lii

35

ubi reconditi funt omnes thefauri fa-

X Cf

?5

pientie & fcientie DEI : ubi vere

n

[

b

quietis locus , intelligentie ferenum ,

JUe (

?5

fan&uarium pietatis , dele&ationis cu.

p

?*

biculum,

O0

Hic dormi , ut videas, quod

?*

ipfe vidit ; Verbsm in principie. Joan. t. ver-

35

ïa, li

bum apud DEum , & verbum DEum,

n

35

& intelligas in Chrifto cum Patre exi.

N

», ftendi cosxternitatem , perfonalem di-

I

25

verfitatem , & veritatem confubítan-

93

tialem,

Quid tibi videtur fimilius fom-

35

no ? huc fe non poffunt humani ja&are

??

intuitus ,

irrumpere ratio,

Bonum

$,€ergo

MANVALE

60

j

1-/'

22

ergo eft te obdormire , & humano-

n w

25

rum fenfüum , & affe&tuum oblivione

25

fopiri , ut hujusmodi fomnia fomnia-

25

re poffis.,, Concordat cum his , qu&e

a nobis

dicit

S,

Pater

ferm,

citato

tf

I8.

quiete dormiens

DEum

, in; hac

, fomniat, fed raptim (ficut fit in fom-

?5

niis) & quafi fub quodam corufcami-

?5

ne fcintille tranfeuntis.

LII.

Hoc fomnium , fi frequens detur,

promovet ad plenam charitatem — fepti-

mo & ultimo loco pofitam , nam DKus

etiam raptim vifus

tantz cognofcitur

effe bonitatis , ut anima intuens & f[ub-

limius eam cognofcens , ejus fummo in-

ardefcat amore , ex quo amore fequi-

D

tur verus zelus ,

& fummus fervor in

omnibus , que propter DEum in cura

animarum aut facienda aut patienda, Hzc

Av l

it;que funt , qus ideo fufius explanare

voluimus, ut quafi in compendio : nofcat

Curator, ubi incipere, ubi finire , & quo

ordine acionum aut graduum & medio-

i

rum perfeCtionis procedere debeat , tam

—

in curanda propria perfe&ione , ut fiat

irreprehenfibilis duplici irreprehenfibilitate

fuperius explicata , tum in

procuranda

aliena perfectione per füuam directionem,

necopia prerequifitorum confu(us, non fer-

k fj

vato ordine & gradu ad perfe&tionem, nihil

proficiat infeipfo , nec perficiat in aliise

4

CV

d

Hac

CVRATORVM.

6I

^

i

Hec funt dona Spiritus fan&i , quz acci-

m

lT

pere contendat Curator pro feipfo per

[ Q

infufiouem , ut poffit etiam aliis. communis

care per effufionem,

NNec deterrestur füb.

QU

Ál

limitate donorum , cum , ad contempla-

T; D

tionem pracipue, videat requiri fpecialem

1 10 f

vocationem divinam.,

In hujus autem de.

V

fe&tu fufficiet meditatio , donec aliter DEO

bene vifum fuerit, "leneat igitur puram

lr o

animam, oculos mentis in DEum, divina-

" fs

que elevet , humilitati ftudgat , frequentes

in fe eliciat afpirationes & defideria dono.

m Jl

rum perfeciorum, fed cum refignatione

Bo

in voluptatem divinam, Cetera relinquat

& fl

TU

Spiritui fancto , nec enim omnia ifta dona

funt volentis & currentis, fed miferentis

| ii

IOT I

DEI. líte eft opifex perfe&ionis: an non

poft in omnium animabus formare vas

U

honoris, qui fcivit ex mero & vili luto

s

formare hominem ?

sxp!agarr

) It

$. III,

, &

meco

Zgitur de [anca jucumditate , £9 bi

t,[/"

laritate sentis im extevua conver/atioue

i x

Culn

WI$ , tanquam . iudice intevume

Jan&itatis €» perfe&lionis,

OMCW.' :

(

ueftio eft , qualis hilaritas mentis quo« LZZ7.

Q

ad externam converfationem appa-

rere debeat , ut indicet intuentibus in-

ternam Curatoris fui perfectionem ? reípone

demus :

62

MANVALE

qun

demus ; ex przftantioribus mediis ubique

proficiendi eft hilaritas quzedam & latitia

Sl

animi , hac enim accenditur fervor , &

majus femper proficiendi defiderium, Hanc

| hm

AV

[

4l

hilaritatem mentis

tanquam

fructum in-

terne fanctitatis fumme zítimárunt anti.

m

[

qui Eremi Patres, Ss, Antonius & Abbas

Apollo, qui pofterior ad quingentos ha.

bebat difcipulos folitudinem incolentes,

& fuos ita imbuebat , ac dirigebat, ut li-

cueriteos videre exultantes in folitudine,

adeo , ut nuliam ejusmodi exultationem

W

in terra videre liceret : non enim inter

tot iftos ullus moror, aut trifítitia erat.

Habebant enim prifíci Patres hilaritatem

mentis & letitiam fpiritualem quafi fingu-

1

.lare fcutum & remedium ad vincenda

omnia , qui in via fanQitátis obvenire

Ii i

folent , impedimenta , dicebantque: non

l 462!

oportere ineíle triftitiam in his , quibus

: falus in DEO, & fpes in regno codlorum,

Hzc eft illa lztitia fpiritus , quam in fanctis

& perfectis requirit facer Píalmifta pfalm,

99, fervite Domino in latitia $ introite in con-

|

Ia

fpeciu ejus in. exultatione,

LIF.

Ut autem hzc hilaritas mentis pla.

.ceat DEO & hominibus fimul, oportet

' Ó *

effe recam , non diflolutam & diftractivam

jtit

Ípiritus ; nempe, ut ait S, Dernardus ,,Qua-

lt

lis decet Santtos, ferm. 13.in Cant, Ad

iïhäcw

ha

tualibus,

nc regulgndam in perfonis fpiri

Nj

I

qualis

€V RATORV M.

3

A

s

qualis unusquisque Curator eít, legimu

il

in S, Bernardo ferm, r3. mox cit, n. g.

r

aliquam periodum omni noftra confidera.

tür, d

tione digniffimam , per quam rite explica-

frif:

tam difcimus qualitatem Lhilaritatis DEO

WUY

grate & hominibus, & ne fit diffoluta,

5 d

que non eft index perfe&tionis internz,

entos ;

fed nimiz diftraCtionis , aut levitatis animi,

Icolr

Periodus ifta eft: , Àmmólemus DEO ho-

W t

» ftiam laudis , & curemus omni vigilantia

RUT

25

jungere fenfum ufüi , affe&um fenfui,

|tzt

35

exultationem affe&tui, gravitatem exul-

D n

?5

tationi, humilitatem gravitati, liberta-

li g

35

tem humilitati,

quo interdum liberis

ATLALOT

25

mentis paffibus procedamus.,,

Habe-

Á g.

mus hic quendam aícenfum , quo ab affe-

VN

&u ad affe&um afcendamus , donec ob-

Qvet:

tentu fingulorum jufto tem;eramento ap-

Q n

pareat affe&tus omni ex parte perfectus

m

ad omnium. edificationem,

Accedat Íin-

CtlOni

gulorum explicatio , quantum capimus,

jf

quantum fapimus,

la lt

Incipit S, Pater a few[u. Quid prodeft ZZ,

i

fenfus absque ufu & exercitio ? inutilis

eft, qui quafi mortuus non applicatur ad

s D

f

u[un, Sed etiam ufus absque affetíu quis eft

,

quz ejus utilitas ad meritum & premium ?

I

animam oportet cooperari corpori, ut in

dl

corpore fit exercitium , & in anima affeCtus,

(

& hic ufüm elevet ad premium, |Sed non

I

omnis 4fedus eít ad meritum,

Hle folus

u

talis

M'ANYALE

64

talis eft, qui pius, fan&us, & intentione

W

bona ac fincera ad DEum in nobis eit,

n 5.

Hec cognita nobilitas afetius facit exultare

Wl

[

animam : quilibet enim latatur, qui bene

|

eu

fecit, tum propter meritum, quod fibi

tum propter fpem premii,

q

comparavit ,

que repofitaeft in finu fuo.

Jungenda

hnuium

o afeui, id e(t , talis fit affe-

d

jgitur extltati

Cf

&us in ufu fenfus, ut faci

at animam ipfam

Quod difcimus ex

H gt

audere & exultare.

4 |

exemplis San&orum.

Aft non omnis exul-

Wi

M

tatio obtinet intentum , quia non omnis

Y

bona ,

datur

enim exultatio diffoluta ,

-QL.&-

M

qua fpiritum diftrahit & diffolvit,

lis exultatio foret, que erumperet in me«

V

ros rifüs, cachinnos, in verba levicula

ac , epo-

ac fuperflua , in nimias facetias

li

res &c. talis enim exultatio , ut ait P,

Michael a S. Catharina in Trin, perfe&o

Clm !

ER

val, 3. tra& 4, erud, 3. in DEI famu-

lis non tam letitia foret, quam diftra.

(

&io, libertas , diífolutio,

Unde, ut per-

gamus in' do&trina S. Patris Bernardi,

biaritas temperanda aliqua gravi/ate , ne illa

foris excedat, & animum potius dehone

ftet, quam gratum faciat intuentibus , Ut

$

& San&i, fi qui prefentes , zdificentur,

r

& imperfe&iores non fcandalizentur. Sic

mirati fünt omnes, qui intuitu funt vule

W

tum $, Antonii femper hilarem & jucun

M,

dum letitie internz figna femper eden-

| 008]

tem , fed grata gravitate morum usque-

quaque

dl

CVRATORARVM

& inm::

J

l

65

l s

quaque temperate. Similia legimus in

hi, Vita S. Francifci Salefii.

Qf i

Jam vero ipfía gravitas , ne fiat

cum Z7ZT

jQiexceffüu , &

ingrata ac molefta ,

fuo

T :

uD p

quoque indiget temperamento , quod eft

]

Ut bamulitas $

ts (td &io

per hanc non intelligitur deje-

aut abjedio animi , fed quedam

m j converfandi & agendi amenitas , qu2 ori-

üimstur ex voluntate & defiderio ,

quantum

ümisex Ticet ,

fe omnibus accommodandi , omni«

Wimbusque fübferviendi , ut, qui videt gra-

üllt vitatem , revereatur ,

qui experitur affa-

"i, (; bilitate

m & officiofitatem , ac , ftudium

momnibus pro poffe & licito inferviendi,

uque eft fpecies humilitatis , amet, Hzc

& Q gravitas

temperata

humili

officiofitate

Xu!maxime decet in converfatione externa

,Wià Curatorem , ut nimirum gravitate difTolu-

Jliw tos compefcat ,

& humilitate attrahat

niül omnes , ficque jun&ta humilitate gravita-

QUE

ti omnibus omnia fiat , commendabilis

Berptr

amore ob

Teverentia ob gravitatem

b

ls DEIU

)

humilitatem & fuavitatem, Inde fit, quod

S

d ultimo S, Bernardus dicat, bwmilitatem ío-

du clandam Jibertati ,

!

fi enim per humilita-

|

"

j

ficat

m

tem intelligeremus

dejectionem

animi,

enul

per hanc jam aliquo modo ligatur fpiri-

fi

tus , ut minime libere , fed nimis timide

!

(

agat , imo frequenter ommittat utilem

!

acionem.

Per humilitatem vero a no-

I

f

"

7!

L

!;'

J

is expnlicatam manet libertas ,

& generofi.

"T

as

Qu

i .R.RMezler,l?.I,

MANVALE

66

tas fpiritus , ac quodcunque voluerit & 3;(5".0

P

decuerit, exequetur. Sicque pro pruden-

W

NT

tia füua & . necefüitate circumftantiarum ,

J":l |

modo gravitati , alias humilitati aliquam

.

[

am , prout cuique in

P

concedet pravalenti

individuo corrigendo aut inftruendo , aut

g

I l

adhortando, aut dehortando, aut in com-

muni converfando aptum , ac necefle ju-

dicaverit,

Ubi videmus per afcenfum

a

[

iftum a feu denique perveniri ad depu.

ratifimum ac perfe&iffimum 4fedum & li-

bertatein , qui nempe affe&us tot tempera

mentis ad juftam dedu&us menfuram in

medio conftitutus apparebit,

Quz prin.

cipia plane ferviunt Curatori tum ad per

fe&ionem propriam, tum ad dire&tionem

M

aliorum ad eandam perfectionem,

I

E

hr

$. IV.

De boneftate Curvatovis im. admittendis

velaxationibus ,

€P faciendis vecrea-

£i0nzbs,

31

rrant, qui putant, relaxationem mer»

LV]]E

tis, aut etiam quandoque recreatio

fl

$

nem moderatam effe incompatibilem cum

Sane orm-

W

fan&titate & perfectione vitz.

00

nes vel plerzque facre Religiones & or-

m jj

dines ftatuere pro fuis Religiofis quotidie

Ll

unam ceu alteram horam, prafertim poft

I(Ut

ftudiis

V1f

mþnfam , in qua fe recx.'eare & a

QVEs

CVR ATORYM.

67

l wl

"

n'.l

feverioribus remittere poffint,

Imo tem-

"X pore autumnali more aliorum fcholaftico-

IT

'

"À rum tem

r

pus dilatant ad aliquod hebdoma-

il

A L

das , ut tanto fortiores reliquis . enni,

n

aut diei horis ad ftudia fe impendentes,

TUeno

atin

Ed

l

in his refumptis viribus magis & magis

proficiant,

Jam füo tempore Plutarchus

" nece]

in moralibus

agnovit

hanc' rationem ,

t afte

quam probat fequente paritate; ,,Lyram

n a d

» & arcum remittimus, quo melius poffit

m l

» tendi; ita recreandus otio animus , ut

J n

» ad labores reddatur vegetior.

]

Ità

enfüram

etam fenfit Plinius l. 18. c, 16, & ipfam

(ug pr

naturam hoc fuadere:conftat ,

nam qui

nd

tota die in laboribus verfans, & confu-

riomet

mens vires , neceffe habet no&u quiefce-

1

re, & fomno reficere vires confumptas.

$. Antonius

Eremita cuidam

venatori

fcandalum fumenti, eo quod fe recrearet

cum fuis, fatisfecit fequente refponfione:

jnitti

» lta eft in omni opere DEI, fi plus

! TR

. a menfura tendimus, fratres cito defi.

» Clent,

Expedit ergo una hora rela-

Xare rigorem ecrum,

Ym

f

Itaque talis remiffio & recreatio virtu- LFII

tis eft, nec dedecet perfectos, imo per.

p

$dl

ficit eos , fi tamen fit moderata, nec in

modo, tempore, aut Joco excedens, Szepe

yel

]

enim fit, ut , quod in fübítantia fan&te

i

ftatuitur, & probatur, paffione quorun-

ii

dam nimia in hzec velilla recreativa laa

E2

tius

ïïe*

68

MANVALE

«

tius extendatur ultra circumftantias debis

u'l&ü

tas & intentas, unde à virtute tranfit ad

W

en

vitium,

Sane menfura cuique propria ad

[

virtutem metienda a circumftantiis. Unde

fi

s

lis regula pro omnibus, nefcimus,

[

(

genera

an hic poffit habere locum, lnterim non

n

defunt aliqua principia , quibus inherendo

K

tam faeile excedi non poteft.

LIX.

Primum principium fit.

Sia ftudio

feveriore remittitur , eligatur occupatio

ietermedia , & recreatio, que non fit om-

nino incompoflibilis cum ftudio previo,

& fubfecuturo ;fic enim abrumpendo om-

nino ab aífueto ítudio non tam facilis

orem

fit regreffus finita relaxatione ad pri

Non

fervorem.

Secundum principium.

admittatur remiílio aut recreatio , quz fta»

tum facerdotalem dedecet, e. g. interea

I

nimis libere converfando , aut jocando

Ó

cum fuis fubditis , unde perditur autho-

ritas & reverentia, fi fic cum eis ageret

ut fui fimilibus,

Non vacat hic modus

'Tertium

agendi aut Ícandalis aut tricis.

principium,

Non usque adeo relaxetur

animus, ut difcurfüs vel a&io neque per

IY

virtutem Eutrapeliz honeftari poffit, Quod

fit, fi per jocos vel fcandalum , vel aver-

Quartum

fio, vel ira proximi excitetur.

principium.

His femotis

convenit , ut

i

quilibet fecundum fuum affe&um per mo-

affüumat

a

dum relaxationis & recreationis

quene

C VR ATORVM

$9

|

4l

d (

M.

quendam laborem manvalem ftatui con-

ii

venientem , prefertim , fi folus fit, & abs-

Ti

:O

ld

D

que focio, ex. gr, curam florum in horto t

exercitationem quandam muficam

*

*

de-

, Wt

ambulationem in campo $ folicitudinem

cconomicam: vifitationem vicinorum &c,

ntenm:

Jurio

in quorum fingulis fübeffe potef vera

ratio honeftatis,

Cui fi jungatur debita

bona intentio, non apparet periculum ali-

a f

cujus inhoneftatis,

'Taliter ergo pertine«

UA

bunt ad virtutem Eutrapelie , cujus na-

Qn f

turam & qualitatem oportet aliquantum

) Jra

explicare , quia hec notitia in fimilibus

RIdO (

lumen przebet diftinguendi virtutem à

vitio,

j (ecf.'

TIQrer

LX

;

N

Ariftoteles de virtute. Eutrapeliz l. 4.

Y

Ethic. c, 8, agit , dicitque eam elífe ur-

nl

MO

......

banitatem

laudabilem.

De hac poftea

Mi

Ti

egerunt quoque Ss. Auguft, & 'Th. hic 2,

lil

$ q. I68, 3. 4.- if C,

Ad virtutem Eu-

[ d

If d

p

trapelie , utfit vera virtus quilibet ludus

Al

aut jocus , tria requiruntur.

Primo , ut

cmi

Tet

tales ludi aut joci , & inde veniens de-

le&atio non quzrantur in aliquibus ope-

du

(il

rationibus vel verbis turpibus, aut noci-

QU

vis, Secundo,ut attendatur , ne taliter

^

Unde S. Am-

gravitas anime refolvatur,

L

brofius monet ? ,,Caveamus , ne dum ani-

35

imum relaxare volumus, folvamus om-

nem harmoniam

.

quafi

concentum

i*

35

. quendam bonorum opeérum.,,

"Tertio,

A

E 3

ut

W

[9]

MANVALÉE

! Xäk

ut bujusmodi ludi & joci fint decentes,

a

& congruentes perfone , tempori , loco,

& fecundum alias circumftantias debite

w

ordinentur,

Per quod di&a duobus pre-

a.

"

cedentibus numeris confirmantur, S, 'Tho-

mas loc. cit, poftquam naturam, & ratio-

»

nem virtutís Eutrapelim explicavit , fic

D]

profequitur fuam doctrinam : ,,Hujusmodi

?5

autem dic&ta vel fa&a , in quibus non

r

25

queritur nifi delectatio animalis , vo-

?5

cantur ludrica vel jocofía, & ideo ne-

25

ceffe eft talibus interdum uti ad quan-

y»)

dam animz quietem,

|LXI

Delicata nimis virtus hec eft , & vir-

tus & vitium invicem in confinio habi-

tant.

Cito eft virtus , cito eft vitium,

!

j

1

Ariftoteles virtuti Eutrapelie five urbani-

tati opponit per exceffum [currilitatem , cum

Ícilicet jocus eft nimius , vel intempefti-

VUs,

el indecens , videlicet fi eft ineptus,

l

aut mordax, aut maledicus , aut fpurcus,

aut diflolutiones excitans &c,

Per de.

fe&um vero opponit ruflicitatem , qui enim

magis graves & feveri funt , nullosque

jocos aut ludos admittunt , aut catones

*I

M

funt, aut ruftici nimium tetrici , agreftes,

morofi, & melancholici,

Idipfum ex ve-

li

D

ra ratione docet S; Thomas loc, cit. fed

M

3. 4. in C, denique S, Laurentius Jufti-

nianus in l, de difcipl, & perfect, monaft.

I 1

converfat, c, s. ficait ; ,,Sunt tamen mul-

»ü

CVRATORVM,

7X

P ,

P

ta verba , que interdum prudenter,

W

/]v

& opportuno dicuntur tempore , vel

?5

(

25

pro propria fublevanda fragilitate , vel

J

avertenda triftitia;

25

pro proximorum

!f

25

Hec nempe talia ab infirmis mentibus

N

48

I

»

nequaquam redarguenda funt , quia otio-

a,

23

fa non funt.

Plerumque hujusmodi mae

lfs

JUR

»

gis fru&ificant, quàm fpiritualia & di-

23

vina.

Non tamen in confuetudinem

Wo,

23

deducenda funt füb intentione fedu&o-

1lbo;

P

ria, & raro fuo loco & tempore pro-

F

l]&

Iu

nuntianda,,, Hec de virtute: Eutrape-

li

$, & oppofitis viuis prudenti füfficiant,

T

0 [

C APOU-DP- E.

VU

r

il

De offhciis Cur atorum.

It CU

ant

r»h

& T

It

N

.ï

Duret

Quenam fimt offcia generalia

Bd

Curatorutm,

ii enr

il

e qualitatibus p

erfonalibus Curato- L X/7

]los

D

rum tranfimus ad regulanda officia

CALOIT

1

eorum , que , general

iter loquendo , tria

xgreus

funt,

Sunt enim Medici , Judices,

&

Ti

Doétores, ut vel ex ipfa hac divifione

d

offiiorum , in quacunque republica pre-

eminentium , confirmentur refoluta prio-

Sed advertendum , cui«

ribus Capitibus,

A

4

que

D)

MANVALE

72

que eX iftis officio addendum fan&itatis

MQU

& formam & normam,

Non enim dicun-

POUE

tur

Medici, Judices , & Do&ores fim-

sH

u Y

pliciter, fed Medici facri , Judices facri,

Doctores facri

, hon ex eo folum , quia

yi

u

Sacra adminiftrant, fed maxime quia Sacra

fan&te tractare debent , quod non fit a non

t

W

San&is, quibus fan&itas vix eft in notitia,

multo migus habent debitam eftimationem

fanctitatis.

LXIII

Sunt nimirum Miniftri DEI facri in

ümilitudine cum Jofepho Patriarcha vet,

Teftamenti, quem conftituit Pharao fuper

univerfum /Égyptum , unde & ftudeant

Curatores noftri ei quoque fimiles fieri

in adminiftratione curze animarum,

Jo-

fephus fan&us fuit

. 'unde dona fuprema

revelationis

fomniorum

»

& alia tam

intelle&us , quam voluntatis à DEO ante

u ':

fufceptam curam JEgypti promeruit, &

t

accepit,

Ita quoque Curator fit fan&us

feu perfe&us , cui DEus fine difpendio

grati» totos thefauros gratiarum tam pro

Ífua prooria perfectione , quam pro fubdi-

torum ían&a direCctione effundere in fi-

num poffit,

|

— —

LXIF

Secundo, Jofephus his verbis meruit

in vocatione füua ad Principatum à Pha-

raone honorari :

*

ANwm invanire poterimus ta-

lem virum , qui Spiritu DEL. plenus ft?*---

"

quia oftendit tibà DEus. omnuia » qua locutus es,,

nuh-

CVRATORYM,

73

1 .raz",æh;

nunquid (apientiorem & confmmilem tui . invenire

| emm M*

l)

potero

*

t eris. [pper. domum meam , & ad. 1ui

Wt

lts i

oris imperium cunttus populus. obediet,

Uno tan-

tum vegni [olio te pracedam, - - - Ecte ! con-

.OIUH], 1

fhtui te. [uper univer[am. terram. FEgypti s tulitque

£ quay.

annulum de manu (ua , C* dedit eum in. manus

Q1 ft o

ejus, * - - Fecditque eum afcendere (uper. currum

L D noi

limatio

fuum . fecundum , clamante — Pracone , ut. omnes

coram eo genufleterent , & Prapofitum effe. [cirent

univer(u terra JEgypst, - - -

Vertitque. nomen

E inr

ejus , C vocavit eum lingua JEgyptiaca ,.— falva-

ia n

torem. MMundi, Geneí, 4t. quam appofite

140 [iy

hec fingula ad perfonas facras Sacerdo-

ftudon

tum Curatorum, videamus.

jl [f

Primo , Curatores þleni effe debent. Spivitu LXE

m p

fantto , Spiritu nempe DEL — Hinc inftitutio

| füprer

Seminariorum Epifcopalium , & Novitia-

a u

tuum in Religionibus plusquam neceffa-

DEO d

ria probatur , in his fiquidem vafa DEI

peni, !

ita folerter inftituuntur , ut fiant per af-

f laio

fufionem gratie Spiritu DEI plena , &

difni

Ecclefiafticam ac religiofam difciplinam

j m p

plenius addifcant, quatenus ad officia íta-

) fubci

tus fui rite exequenda omni modo adapten-

i i

tur, fi tamen eam difciplinam ftudiofe fi-

bi procurent , & teneant,

Quid enim

juvat voluntatem Domini intelligere , &

j

poftea contemnendo per contraria facta

u i

profanare ? Igitur non e fchola perfectio-

nis ita avolandum & involandum in cu-

ram, ut poft breve difpareant orrnia in-

dicia

)

E.5

MA NVATLSE

74

"

dicia tam folentis 1

nftru&ionis , & pie

l )l (W

jj i

educationis in fpiritu.

Appareat ergo

VW J

vere fapiens in fufceptione curz , ut omnes

vtl

(j

videntes & audientes inde colligere poffint,

J

oftendiffe ei DEum in di&ta quafi folitu.

dine Seminarii, aut fchole morum, qu:

utiliter ,

fapienter & fru&uofe facere , &

loqui in cura oportebit,

Inde fubditi

multam habebant confolationem , & in-

;

W

ducentur ad debitam reverentiam , & in

"

|

fpiritualibus obedientiam,

Yf

LXyI

Reliqua in textu

citato Genefis fic bre-

& Curatoribus appli-

viter explicamus ,

camus,

Domus mea , feu domus

DEI , cce-

leftis Pharaonis , eft Ecclefia viva DEI,

" m

LL

feu fideles congregati in unitatem Eccle-

|

fie & Parochie commiffz Curatori ad cu-

randum. Ovis imperium eft doGtrina fan&ta

fübminiftranda Íían&ificandis in fpiritu,

poteftas füprema

Mf

[

Augni [olium e(t. manens

Deitatiss Ut pateat, Sacerdotem poft

DEum effe fecundum in regno fpirituali,

qui nimirum poft DEum regat, & ordinet

ad fuperna »populum fibi concreditum,

LAunulus eft abundans gratia DEI, quam

Sacerdotibus vocatis ad

confert DEus

ni

nobilifmum DEI opus, quia funt Le-

I

initrumenta di-

gati DEI ad populum,

vine gratie , & miffi in opus Minifterii

.

in edificationem corporis Chrifti, Áfiei

"M

acerdo-

fus [uper. crium eft. exaltatio folis S

tibus

m/rd

CVRATORYM

ZY

tibus debita;ratione erdinis & poteftatis,

t

íocli enim afícendunt,ad altare

EI fía-

C

crificaturi, & oblaturi DEO DEum:t: fo-

p

li habent poteítatem folvendi atque li.

QUA. o

gandi: foli Prepofiti funt a DEO con-

ürtm, «

Ítituti animarum, quas do&rina & exem-

fitee,

plo ducant ad zternam falutem. Siita f&

(e fi

habuerint in cura animarum , merito &

n, (

ipfi dicentur mutato nomine : Salvatoeres

u d

Parotbie , ficut Jofeph diétus eft Salvator

mundi,

Ex quibus omnibus in fimili-

tudine explicatis firmatum credimus,

fs f n

U 29j

quod precedentibus Capitibus hujus Ma-

DN

nualis de propria perfectione & íàan&ti.

v DE]

tate Curatoris multimodis demonítravi.

; Brde

mus, & amplius confirmabuntur expli.

ial

candis hoc c, 4.

L

m fui

| fpri

$. Il.

- (v

r flihm

:

Explanantuv ea , que fpe&tant

ad officium . edici.

DIfIUR

[ Or00

!

onorandum efífe medicum propter LXyVIi

Te

(l

li

H

Ocet

neceffitatem Spiritus íanctus

N

per Ecclefiafticum c.

g.

Hec ho-

yiti

noratio in tribus coníiflit,

Primo, in

t

reverentia medico exhibenda : eít enim

n

perfona publica, & ordinata ad bonum

u

commune,

Secundo, in obedientia, qui

f.^

enim íub cura eft medici, non vivat

ad propriam voluntatem , ífed ad prae-

fcri-

M AN

YVALE

76

ícriptum medici, alias medici culpa non

mfäï»w

erit, fi omnia in deterius eant, "l'ertio,

,

st

in füftentatione perfonse , neam., ut ait

Chriftus Math,

1C,

Dignus efl opevarius

sercede . fua.

Et Apoftolus idem in ter-

minis repetit 1. Tim. $.

Si tanta ho-

noratio debetur medico corporis , eo

UI

Audia-

major debetur medicis animee,

[

mus

lofiam Cornelii a Lap. in c.-38.

)

Eccl,

» Iropologice , ait , triplicem

N

25

hunc honorem debemus medicis ani-

»

m , qui fcilicet animse vitia, paffio-

[

»

nes' & peccata curant.

Quales funt

2

Confeffarii ,

Reétores , Concionato-

E

res. Idque tanto magis , ait Raba-

"

2»

nus, quanto anima precellit corpo-

Vs

Jyi , ac morbi anime graviores funt

2)

Jf

»

morbis corporis, atque íalus eeterna,

[ih

(l

ll

confert

medicus

fpiritualis ,

)

quam

VPT

]H

35

praftantior eft*fanitate corporali , ad

It f

»

modicum tempus duratura , quam

LT

confert medicus corporalis,,,

Interim

LT

j

ortet illum , qui fe offert medicum

QX

füive corporalem five fpiritualem , efle

Iu

artis fug peritum, ftudiofum, & ed

UT

fervitia , omni commoditate corpo:ali

f

fepofita, prompriffimum ; ,,Nam impe-

D]

, ritus eft réipublicae pefüs , & mul-

, torüm homicida, imo carnifex,, ait

Cornelius

loc,

cit,

inferius.

paulo

WC!

Quod íàane pariter , & multo magis

4l

W

cenfen-

CVRATOARARVM.

y/

T

, T

cenfendum in medico imperito fpiritua-

li, cui anima concreditur, & ex ejus im-

iT Q

peritia eeternum fzepe perit. Videndum

]

DT

ergo , quanam fit ob

xlg?*,

tio , & que

m p

ars medendi periti medici fpiritualis,

at

Eft obligatio gravis Curatoris ut me-L XVIII

NU

A

dici facri,ut íciataptas & congruentes prz-

.0

Ícribere medicinas ad. curandos poniren-

tium fuorum fingulorum internos animi

tipl

morbos, Secundo, ut fciat dedocere eos,

Qics &

i, pl

ubi, & quando opus fuerit, falfitates erro-

ils f

rum, quibus eos laborare advertit, &

VIOD4N

docere virtutem & veritatem,

Ad hec

: Ml

perficienda magna praexigitur induftria,

magnum ftudium tum litterarum , tum

DO«

virtutum.

ts lt

Si hec fubfidia per libro-

rum impigram elucubrationem ,. & bo-

gt

intus

ni exempli oftenfionem comparare non

adnitatur, horrendo illo divine vetionis

j d

fulmine ferietur ; quia tu feientiam repu

!

, qui

a

]nteri

vepellam te , ne Sacerdotio fungaris mibi. O

]CdlU

4.id eft, fegregabo te a numero ele-

1. f

étorum Sacerdorum,

quorum nomina

Ícripta fünt in libro vite , ne cum illis

ccleflis premii ac-ipias retributionem ,

o

fed cum fervo ignavo mittaris in tene-

npy

&r

bras exteriores,

Dua igitur funt prin-

cipales obligationes medicorum fpiritua-

N

ium, curare nempe peccatores, & fi-

deles Chrifti tueri ab erroribus, & hz-

iM

zefibus,

Hinc in his omne impendant

j

le

MANVALE

78

ï

ftudium, & fint vigilantes cum induftria,

ac cauti in confiliis,

Itaque

gt

U

LXIX

Primo .debet Curator , & maxime

Qu

Confefíarius ante omnia allaborare , ut

uU

J

penetret ftatum morborum anima egro-

PTUL

tantis.

Sicur hoc ítudium primum eft

W

medicorum corporalium. Torum í&epe

i^

intereft ad fructuofam medicinam ,. ge-

[

nuine agnoícere ftatum morbi, Et hoc

'.,nu

quidem maxime neceffarium eft in me-

W

dico fpirituali , quanto enim occultiora

[l

fünt, nulloque fenfui externo pervia vul-

nera , & íolo fono oris per confefífio.

nem utcunque manifeftata , tanto major

arguitur neceffitas inquirendi, ubi /u/picie

fundata eft larentis adhuc gravioris mali

AR

)*

nondum fatis cogniti,

Sunt, qui, pla-

1[?

ne fine conícientia, contenti confeflis ,

l

omittunt sziverfim prefertim in concurfu

ii

magno penitentium , omnes quaftiones

& mox abfíolvunt. Et tamen multiplici

Mi

experientia conítar., plurimos éffe, qui

leviora confitentur ; v, g. cogitationes

impuras, & reliqua omittunt, etíi com-

miferint, putantes obligatum effe Con-

feffarium reliqua inquirere: alii volen-

M

tes nefciunt explicare ,

donec inquira-

tur, & tunc quidem aperiunt omnia:

m

alii

adhuc herent in conflictu fecum

mem:

an confiteri

velint .

& tan-

ipfis ,

'iiicos

dem virus

detegunt ,

Íed

nonnifi

"n

quaftio-

C VRATORVM

79

*

Til

queftionibus fatis preífi

*

alii peccata

filentes de conífuetudine

confitentur ,

eccandi, de occafione proxima in ea*

d mn

Qd

dem domo &c, quorum tamen cogpnitio

multoties vehementer judicium — variat

imææg:

Tnim

prudentis , & experti Confeffarii , ut

vere & intime . cognofcere incipiat íta-

U g

m , r

tum morbi & pcnitentis, ac diípofitio-

nem neceífariam ad validum Sacramen-

i

[ ing

tum , precipue ratione firmitatis pro-

pofiti,

His ergo vifis apparet , necefli-

Xculi

IY v

tatem efle inquirendi , ubicunque ali-

qua fuípicio ett.

Sed moderate & cau-

0nfel

te incipiendo a minoribus ad majora,

) oj

donec pateat veritas,

Sed non ita intel-

i

5 Ti

ligendum de ordinariis & levibus, quid

tales in utilibus quaftionibus torquean-

i

ls

tur.? Hec & alia principia proprio lo-

"

co P. 5, fufius & clarius expendentur.

ODcut

Secundo, poít cognitionem morbi im-

J

mediate fequi debet electio congruorum

iil

remediorum ad íructuofíam curam.

Un-

hd

de ruríus patet multum

ftudium, &

itiot

oppido neceffarium in innumeris cafi-

( i

bus obvenientibus.

. U

De f(ecunda obligatione ,

qua eft LXX

| o

r

g

corripere errores,

& arcere herefes ,

ne contaminent commiffum gregem ,

r

monemus breviter ,

fe habere debere

inedicos fpirituales , ficut fe habent me-

"

fti

dici corporeales tempore ipngruentis pe-

1$

"

MANVALE

8o

«f Y

peftis, aut gravis luis.

$i hi qüïdqunm

n

ld

i

advertant ex fignis ingruentis

pettis

J

periculofum , utuntur quibusdam prz-

fervativis ,

vifuri , an malum ingruens

impediant,

Quod fi deprehenderint fibi

inobedientes, aut malum eífe nimis radi.

(f

I

catum , tunc propter bonum commune re-

ferunt Magiftratui ,

ut poteftate do.

minante

compellantur

recipere 1medi-

cinas falutares ,

vel pro cafu & cir-

cumítantiis neceffario feparentur infe&i,

in malum

com-

ne privatum vergat

inune,

In tali cafu primo moneant , &

inftruant Curatores fuos fubditos de er-

rore aut heretica opinione,

Secundo , in

[»

cafum inobedientie , & incorrigibilitatis

reliquos dehortentur à communione cum

talibus in do&trina & focietate.

Tertio,

publice poteftati denuntient Ecclefiaftice,

P

Quarto , interea non negligant tam firmare

fideles in vera fide publicis inftructioni-

DT

bus, quam etiam inftruere infectos , da-

f

tis occafionibus , ad infringendam cum

UR

gratia divina contumaciam fuam , nemo

enim vere hereticus

fine contumacia,

fOfe V

jl

Hzc autem procedunt in cafu , quo vel

k

certa figna, vel fundate fufpiciones ad-

lj

funt ingruentis peftis fpiritualis$ ex. gr, fi

L]

Paftor novit, & in comperto habet , in

I

domo quadam latere libros hzreticos,

"Q

eosque effe in ufü & leGione ? vel fer-

J

Val'ig

U

CVRATORVM

8I

li

w vari infolitas precatiun

Is

culas cum fuper.

J

k ftitiofo earum ufuü E

vel quosdam in di.

": fcurfu in pene omni

"U5« mifcere errores

bus focietatibus im-

. &ut fententias omnino

Wy! hereticas

. & acriter ac

ls dere,

cum bili defen-

Habitis talibu

s fignis, aut aliis fi-

0 milibus in

gruentis peftis acci

t[hte (

quam vir fortis

ngat fe tan-

; & advigil

ans gregi fibi

" » commiflo,

Nec omittat e

Xequi illud in

! (; fequentibus verfibus

prinicipium £ Princi-

"n pls obfta, fero med

icina paratur, dum

m «; mala per longas

invaluere moras,

1020l ,

U

$. IlI.

Ind, j

tultti

Expendumtur ea , que Junt.| officii

QRe QU

J'udicis.

Teth

Msf

ebrzum verbum Elobim fumitur fin

1frmat

H

laris, & pluralis numeri.

gu- ZXXI

Singularis

umeri compe

tit DEO tanquam

fupremo

ïruc"tionä

l

l

Judici, & fcel

erum vindici ac vetori, Plüe

)

'ralis numeri

attribuitur

omnibus judici-

7 Ü bus à [

O conftitutis ad

judicandum ho-

:V mines,

Sic de Moyfe dixit

DEus Exod, 7,

tumecl* Conff.

ituite DEum DPhara

onis , id eft , princi-

W'pem & cafti

Batorem ejus vice DEL, Et

"*' Chriftus Joa

D. Io,

]

ad Judaos ; sonne fcriptum

8f eff in lege veftra ; qui,

ego dixi t Dii eflis ? vo.

cantur ergo & hi

t Elobim , fed ita, ut

! illius, qui in fingul

ari dicitur Elobis, DEI

:* judicio tremendo

fubfint : D&u; ffetit ^im

" £, P. Mesler, P. T.

Slmml

MANVALE

82

.

&

!'jl! [ .ltv—v

4

SynagogA

Deorun :in medio autem. Deos «

Utinam femper judicent ;*

(at, Píalm, 8r1.

m

Di à DEO con

ftituti ceu ludices populi

exprobrationem ipfius

V

in fpiritualibus, ne

DEI fupremi judicis experiri debeant;

n

usquequ

o judicatis iniquitatem , & facies . peccato-

? ergo pro cautela Curatoris

At

vun [umitis

H

tanquam ]

udicis à DEO conftitui po-

pE

, Videamus , qua

puli fue& cure concrediti

ratione officio tam nobili & eminenti fatis-

facere tam. coram DEO , quam coram

hominibus poffit.

Quedam autem con-

cernunt perfonam judicis fpiritualis : qua-

dam ipfum judicium , feu normam judi-

candi, Quamvis enim de his locuturi fi-

i

mus expreifius P. 3, a&turi de munere Con-

feffarii, attamen hujus loci eft , genera-

liter quedam de fpiritu judicis , & norma

judicandi fedulo annotare.

LXXII,

De perfona judicis loquitur Apofto-

lus ad Gal, 6, Vos , qui

fpirituales effis, Qua-

fi diceret : talem debetis habere affe&um

internum lenitatis , qui eft donum Spiri:

tus fan&i, quique, ut ait. Chryfoftomus,

/E-

?5

fpirare, & qua& inhalare dicitur verbis

lii

2?

monitoris & judicantis fuam lenitatem &

]enf:

25

dulcedinem, ut ipfa verba & geftus fpi-

in

X

rent internam quandam lenitatem &

22

»

fuavitatem

corripientis.

Correptio

n

li m

pE

enim, ait Cornelius à Lap, in cit, text,

i

?

, eft quafi pillula per fe amara , quia cor«

4 Iept

——

CVRATORVM

93

i Du

» Iepti vitium d

It g

facchz

etegit, & incufat : hiä

c

2

2)

»ro & dulcedine vocis, & com.

ii

» modz infinuationis , vel etiam exte-

t j

»

nuationis culpae oblinienda , & ama.

lr dl

25

rities illius dulcoranda

*€92)

Qua do-

jiit j

clrina infiruitur Curator ,

a Cura

utpote per-

m

fona fpiritualis ,

ut ubique in judicando

iil

L

pateat ejus manfüetud

bumis,

O tanquam virtus

Ecclefie ,

ejusque capiti Chrifto pro-

jnonti f

pria,

Qdf QU

Poteflatem. enim — Dominus . dedit im

«dificationem , && non in defirutlionem ,. ut ait

UT (

Apoítolus a. Cor, c, I3,

Hac manífue-

VRM

1

tudine Moyfes

»

conftitutus judex

Os

na j

puli- Jfraelitici ,

adeo placuit DEO,

VUl

ut meruerit adinitt

i ad familiaritatem ine

vereCut

timam ,

& colloquium

cum. DEO.

u

Unde S. Chry

allerit :

foft, hom, $2, ad popul,

r

,Ling

uam QCuratorum anima-

)

rum quafi fieri lingua

fi

m Chrifti ,

r

25

in loquendo ,

docendo ,

corripiendo

» imitetur manfuetudinem

1

fIf,

n

(

Chriftüü , &

af

25

inde maxime hos placitu

ros Chriflo ,

25

eftiffima

u 5

fi pafcant gregem mod

"C

25

bernatione

*25

lgitur quod attinet per-

(oftos

Íonam Curatoris

tür w

tanquam judicis fpiri-

tualis , meminerit fe fpiritual

em efle,

T

Ifi

lenem videlicet íe

& maníuetum effe de.

g

"t

bere ,

& hunc affectum in eo

xm'g "

femper

(

prevalere debere, adeo ,

ut ex ipfa,

etfi rigidiore correptione

eluceat cba-

fh

w

30

Titas corripientis , cujus ira in pecca-

U

»

F3

fum

L

MANVALE

24

.

tum eft , non 1

n peccantem , in hunc exhi-

Qw.ö

& charitatis ; juxta

&,qi

beat figna matern

ilud D. Auguftini i

n S. Regula :

,Cum

[)!

& odio vitio-

, dilectione hominum ;

25

rum.,,

Quod

attinet formam & normam

LXXIII

judicandi ,

ne aberrer Curator a norma

fti ;

ei exhibemus

judicandi ipfius . Chri

Chrifti,

duplex

exemplum

judicantis

*

C.

8,

Ubi

ei

Prinum

legimus Joan

exhibita eft adultera ,

de qua fpirituali-

non criminaliter ,

ter judicare debeat ,

g

uamvis enim hanc poteftatem quoque

ha

buerit ut Deus in univerfas creaturas,

aderat tamen , & venerat in mundum

ut Salvator mundi, cujus non eft judi-

care mundum aliter , quam ut falvet,

fj

nempe ut fia

t exemplar eorum , qui

feu 'Salvatores mundi

qual Jofephi ;

per adminiftrationem gratige

, non per

condemnationem ad mortem ; & extre-

mam exercendam juft

itiam conftituti funt

hibita eft Chrifíto

M

a DEO,

Tgitur ex

.

adultera : quid j

am faciat hoc exem-

LT

plar perfonarum

fpiritualium in tam in-

tricato cafu ?

fi abfolvet ,

videbitur

lc

agere contra

legem : fi condemnabit;

g!

fuerudinem a fe tan-

peccabit contra man

Mi d

topere depradicatam.

Utrique tamen

4 |

fatisfecit, nec abíolvit plene, nec con-

T

demnavit,

Audiamus

Auguftinum,

ul

,Quid

v

CVRATOR V M.

85

f nv

tll

» Quid eft, alloquirur Chriftum , cum

j

ici

24

Q.»*t.

n

»

nec ego te condemnabo ? Do-

35

mine ! faves ergo peccatis ?

non

Ol h

55

plane ita,

Attende , quid fequitur ,

55

vade deimceps jam. noli peccare.

Ergo &

ET

35

Dominus damnavit ,

fed peccatum,

l 4 Q0t

non hominem.

55

Nam 1i peccatorum

&xtibar

55

fautor effet, diceret: nec ego te con-

; r

?5

demnabo , vade , vive prout vis , de

, Ui

5

5

mea liberatione efto fecura.,,

Perpul-

fpiritu

chre

Beda

*

,Quoniam mifericors ,

Tif

, & pius eft ; praterita relaxat: quo-

| quog

,Miam juítus eft, & juftitiam diligit,

PAU

, ne amplius jam peccet, interdicir,,

mundiut

Habet igitur Curator exemplar maní(ue.

d d

tudinis Cbrifli in. concurfu fimul admi«

L

d

li

l

J

lIra-

niftrandee juftitie; debite peccatis,

m g

Ícatur peccato , non peccanti , huic re-

ferver

s D

lenitudinem judicis fpiritualis ,

g p

erigat ad peenitentiam feria remonf:ratio-

k eut

z

ne tremendi judicii DEI, usquedum ei

ii t

videri poffit , dignum factum abíolu-

*

hr

tione per vcrba Chrifti

^

nec ego te. con-

( u

demnabo: vade , 6 moli amplius peccare..

m

nllä

Alrerum judicium in exhibitione ri- LXXIP

Vi

goris oftendit Chriftus Joan. 2, — Et. eum

fedffet quafi flagelum de funwulis ,

omnes

iemþïf-

1

ejecit. de templo &, - - -

Et dixit; auffer-

qu:gï

À

t jfla binc , 62 nolite facere. domum — Patris

domum megotiationis, In hoc exemplo di-

Ícat Curator modum & normam judicii

;

I

2

^5

al i.ä

MANVALE

$6

fs

aliquantum rigorofioris, non tamen de-

Primo fecit

X

ftructivi , fed reparativi,

AU

JEfus ex.funiculis quafi flagellum : per

hoc intelligitur gravior

peccatoribus

confüetudinariis debita increpatio , &

Y

MU

fi fint publici peccatores , publica cor-

confundat

ad

QÜ

reptio ,

que quidem

emendationem , non tamen dejiciat ad

de(perationem,

Secundo , dixit JEfus ,

nempe infiruit,cur eos puniat, non in

fpiritu furoris , nam inítructio indicat

fpiritum lenitatis, per inftructionem vult

rodefle ,

non obeife.

Dixit

ergo :

aufferte ifla bint , &2 molite &c, quia opor-

tet ad dilectionem proximi increpationi

gravi addere inftructionem , & pre&

Ícribere remedia epmiendationis , ut vel

inde nofícat peccator , omnia fieri cum

ra

dile£tione hominum, & odio vitiorum.

]j

Dices : multoties abutuntur tales benigai-

tate , & de Confetfione ad Confeffionem

eadem repetunt peccata in nullo eraen-

dati , majore ergo opus videtur effe

:[

rigore,

Bene dicitur hoc pro re na-

ta , & debitis circumftantiis , pravius tunc

ü

adhibendum flagellum , quod fit ve

differendo , vel omnino , fi neceffe fit,

i

Lt

negando abfolutionem ad majorem cau-

fandum terrorem.

]

Tunc enim ex ipfo

hoc modo procedendi intimius pene-

[l

)

J

trabunt miferum & periculofum íuum

R

fta-

Q VORZRUTCO RC V-NC

97

"b ftatum , periculum mortis 9eferne, &

li imo s

inde confequentem neceffitatem emen-

tlin ,

dationis ferio proponende & fervandz,

Yi

Er hic modus multos ad fíàaniora redu-

tb

xit principia falutis capeffenda , quibus

Vs

imprimendis

nec fuffecit

objurgatio ,

fudt

Interim ,

quantumvis gravior,

quanto

ij

gravius eft periculum tanti peccatoris ,

"t f

tanto ferventius ex charitare pro eo Cn-

l, n

rator 1

5.

L

af

iii

ftat precibus ad. DEum,

Ert

o infi

hoc e(ít ulümum ,

quod requirit dile-

OTAT Y

,

€lio proximi cum odio vitiorum,

[ p

l Q

$. IV.

VDALIO

& w

Expeuduntuv ea , que pertinemt

W Y

ad officium .Do&orvis facvi.

feri at

tea,

qua' dicenda fünt de officio

LXXV

Vif

hii

U

Doétoris

fàcri

E

& fpiritualis,

of

[io

M

brevius expediamus, formamus de qua-

litabbus diverfis talis Doctoris quaftio-

0 d

r d

nes, ficque breviter pro poffe omnia ex-

pediemus,

m

Prima quzeftio :

duenam

ijup

eft prima , fumme neceffaria , & quafi

f

e(fentialis. qualitas boni Doctoris facri,,

ut fructum plenum capiat ex fua cura?

(

R. Propria Doctoris fanctitas , quam

m

1]

nuper explicavimus per duplicem irre-

prehenfibiliratem,

Debet enim

effe

primus in opere fancitatis , quod alios

edocere contendit,

[

Audiamus Corne-

F

yll-

$8

MANVALE

loffan-

n

lium. a Lap, in c, 4. Eccl, fic

tem,

»Nolint

Curatores efle celeres

35

in mandando , & tardi in operando,

25

Ícilicet ut. multa aliis ordinent ,

&

m

35

mandent ,

fed nolint &

ipfi ma-

Wi

25

num operi admovere,

Verus enim

j

25

Famili& - cetus - & Belli - Dux non

25

dicet fuis : ite, facite hoc milites , fed

b

25

camus

faciamus commilitones :

7)

pri-

55

mus erpo íuis anteibit , & manum

25

operi admovebit , uti dicebat, & fa-

ciebat

Julius

Cafar

5 22.

Memorabilis

Dgft textu

s Sapientis Ecclefiaftici c, 33.

ubi myfíleriofe fic ait; 9 confezrvalit di-

féiplinam ,

C runc — refpondebit,

Cur

non

refpondeat Docor , antequam confer-

vavit difciplinam ? g, Coníervare di-

íciplinam juxta Rabanum

»ell :ea s -quae

, docentur ,

prius

confervare digna

» propria

Operatione,,,

Ut

Ícilicet

Doétores íacri prius faciant ea , que

alios docent effe facienda, inftar Chri-

fti ,

deinde - doecere.

qui capit -facere ,

Jgitur doétrine fanétitatis aliis commu-

nicande precedere debet propria fàn-

&itas Doctoris,

LXXVI

l

Quanam eít fecunda qualitas boni

ü

Do&oris ?

&. Habeat bonum modum

& meth

odum docendi , & refponden-

di,

,Cornelius a Lap,. in c. 33. Eccl,

citat.

Lyranum docentem , per difüpli-

nam

CVRATORVM

It Ulw

89

"45 in textu preced. num. cit, intel.

la

lici

pR

[

bonum modum & methodum

nj

docendi & refpond

endi- ,

il

D

ficeque Ly-

ranum Cornelius explicat :

,Doctor

I g

T Q

» DOn tantum vera doceat, fed & bo.

. nam in dccendo methodum adhibeat ,

Dur;

25

il

$$ .l

ut methodice , clare , & breviter re-

» fpondeat,

Ac tali ratione ea , que

35

25

pramedicatus

eÍt ,

enuntiet

»

ut

TA

22

quz didicit, ab auditoribus mente

o

d)

capi , & memoria retiner

poflint.,,

mongi

Sic ergo in Do&ore requiritur

oromedi-

161

tatio dicendorum & refpondendorum, tam

i i

quoad do&rinam, quam quoad methodum

[ Df

dicendi,

Sed poft alia notat idem Cor-

QOf

?5

nelius loc, cit, ,,Non fufficere premedi.

m

25

tationem & ftudium, fed adhibendam

g

»5

quoque eífe orationem , ut DEus men-

,

]

25

i

tem illuminet , non tantum ut verum

Áalt

25

cognofcat, fed & eo modo illud pro-

, Q

25

mat ,

& enuntiet

2)

quo auditoribus

n

25

congruum & íalutiferum eft futurum.,,

[77]

Audiamus mentem D, Pauli i-qui d. AH

(UIH

2. requirit

; Ut facer Do&or fÍit eperarius

"

joconfufibilis , — rele rraMaus verbtm veritatis.

Sumitur Metaphora e. g£.a coquo, cujus

y l

non tantum eft fcire bene coquere, fed

co&a quoque bene tra&are

5

& fecare,

Exemplum quoqu

e a pari eft de fectione

nucis.

Sicut nux claufa , fi rec&te fece-

10

tur, plane aperitur , ut intima ejus pa-

p

[

15

teant

MANVALE

9o

I

teant, nucleusque capi & comedi poffit,

indeque dicitur enucleari,

Ita Scriptura

vel do&rina obícura

UT

& quafi claufa di.

citur re&te fecari, cum ita aperitur, ex-

ponitur, enucleatur , ut fenfus m ea 1

G

lil

......

I

conditus , quafi nucleus , p*tea

telligi ab omnibus poffit.

LXXVI1I

Quznam tertia qualitas facri DoGoris

;

B. ut fuo judicio non admodum fidets, in

intricatioribus dubiis libenter quzrat con«

filia a doctis aut libris

ad id idoneis,

Que quidem humilitas & diffidentia pro-

prii judicii , urgens in rebus difficilibus

alios confulere, magnum bonum plurimis

& in plurimis jam attulit, & afferre pafim

folet

Ut tam propria , quam aliorum

experientia

multoties didicimus

Hine

Ecclefiafticus c, 32. omnes monet

17

fine. confilio nibil facias , «* pofl failum non paui-

ini

tebis, S, Bafilius in Ifaie c. t, ad verfum

26. fic ait 1

3 200

Sacra qucdam res eft U;J-

25

fiülum , voluntatum unio , fru&us di-

25

leCionis , humilitatis m('srnP

E diver-

25

ío intolerabilis

eft fuperbi

argumene

25

tum , exiftimare fe nullius agþrc con

»

filio,

fed fibi uni attentum effe, quafi

35

folus pc?xt confiio decernere , qua

, Optima funt.

Sed

R TuLiseme gt

quinam confiliarii

plæ ceteris eligendi

eveniat , quod

dicit Chri

us Dominus

fic

tts

€460. GHv

;:

caduaur, Math. 1«

tf

catum praflet , ambo in foyca:

R. a.

CVRATORVM

9I

ht

x Imprimís removendos à confilio , qui

vitiofo aliquo, eoque vehementi tenentur

affe&u, nam hi fecundum fuum affectum,

cui tenaciter íiadhzerent , non fecundum

ï

veritatem & ícientiam dabunt füa confilia,

His femo

tis

-12

affumendi confiliarii bene ex-

ercitati ,

optime fame

5

moderati , &

Do

tl)

precipue feniores , quibus multa expe-

] fl

rienüa & anui funt, & ex his prudentia

[

(

& diferetione pollere nofcuntur, infuper

!

i i

n

fene&us authoritatem fpecialem adierre

VN

folet

14 p

,Nam hi, ut ait S, ['ieronymus

» Epift. 2. ad Nepot, state fiunt do&tio.

il

» I€s,ufu tritiores, proceffu temporis fa-

fin

» Dlentiores, & veterum ftudiorum dulcif-

l

AVL U

» fimos fru&us metunt, ,

Interim , quia

magnum bonum bonus confiliarius

is

li

5

uem

DTWJ

non fecundum affe&um naturalem , q

nt

homo ad hominem poteft habere nimium,

V

TiU

fegatur quis , fed poft invocationem

divini Spiritus , cujus donum bonum con-

3&(

fiiium eft,

Dein ele&io fiat cum plena

)

(

confidentia , & firmo propofito, profer-

tim in cafu propriz confciet

itia

iLigo 4

j

fequen-

di confilium

5

non obftante

quocunque

TR

proprio affe&u , fi is inclinaret ad aliam

Z

partem,

V

Nam , qui fic cum DEO in-

cepit per humilitatis infügne , & pravia

Mi

ferventem orationem , cum DEO quoque

finiet,

']

Unde denique pro quarta qua-

litate facri Do&toris

I

i

Sta-

MANVALE

92

!

f

il

LXXJVIlI

Sratuendum eft, ut fit vir multe &

erventis

orationis.

Piane in tam variis

)

Y

confcientiarum cafibus , & fepe vehemen-

fd)

ter intricatis facile contipngere poteft , ne-

que bona confilia fenibus mox obvia efIe,

j

cO quod etiam do&is & experimentatis

in confiliis dandis occurrere poffint mul«

j

]

ta impedimenta , aut pericula , quibus

Ad

[

etiam hi perplexi fiunt, & manent,

oraüonem ergo confugiendum , qua con.

filium petatur ab ipfo DEO,

Hujus rei

figuram aliquando in alio opufculo noftro

dedimus fufius, hic in. compendio addu-

cimus fubftantiam,

Contingit frequenter

talibus, quod contigit Agar famule Ab.

raham in deferto.

Egebat aqua ad fe.

focillandum Ismaélem puerum fuum,

Cir-

cumfpexit undique , non vidit puteum,

AUU

unde hauriret aquam,

'Tunc declinavit

paululum , oravit, & flevit,

Et ecce !

mox videt quefitum puteum , quem ante

oerationem & fle&um non vidit : ex hoc

aquam cito hauriens , pene prz fiti emor.

tuum filium refocilavit , & fervavit,

;(.

Genef. 21, poft orationem & fletum , ut

ait S, "Textus : aperuit DEus ejus oculos , ut

videret fontem , quem prius non viderat,

Ecce ! virtutem orationis & fletus pro

;n[

peccatorum converfione per figuram iftam!

optimus nimirum confiliarius , qui & ipfe

alis rite conventus & exoratus dat do-

h

num confili, aperiendo & horum & Cu.

rato-

CVUR GA SIOLN VAUM

23

Dd

rstorum confilia petentium oculos , eft

n

ipfe DEus , unde

Ecclefiafticus c. 37,

d r

V VO

*

*

monet utrumque

In bis oumibus deprecare

i

étriffimum, ut dirigat in veritate viam tuam, con-

Q

filia tua,

Concordat inftru&ioni , quam

Jj

Tif

dedit filio. pater "Tobias. c. 4. Owmi tempo-

QUUDL 1

:? , alebat pater, beuedic DEsum , Cv pee

; Q

4b eo , ut vias tuas dirigat ,. C omnia conjilia

If

tua i €o permaneant,

W

L

$. V.

10 f

10

Reflexio

nece[favia

Juper

expenfis

AA

€» wefolutis tota Parte [.

h

li

abemus ex ha&enus refolutis in tota p xXrx

« f

r

H

hac Parte Menualis noftri , quanta

n U

neceffitas Curatori, non folum fe exhibe-

re fubditis pro publico nece[[arium , fed. & pro

Ero/«n

Jingulis utilem. minjfrum. DE1 in fanGtificatio-

nem animarum , quis mecefarius ? quis uti-

lis ? neceffarium dicimus illum , qui przeft

a li

cure , ut Sacramenta adminiftrentur , &

E

ut vulgo dici folet : Eff mofler Parochus :

AT

eff nofler Curator : admini[trat mobis Sacramentat

pradicat.| flaturis

temporibus —

catechizat ,

:f,mp ]

l'alis eft propofitio indifferens , an bo- -

|Y

nus, an malues,

Non fufficit, cum füb-

ditis malis & tepidis in fpiritualibus ille

$

melior videri poffit , qui malos male regit,

Sic plane non canonizatur a laudatoribus

y

imalis,

Alia funt judicia tremendi DEI

M

fupre-

i

94

MANVALE

fupremi Curatoris,

Plura requirit in Cu.

g

E

À

ratore bono ars artium regimen anima-

rum,.

Quis ergo wl5 ? utilem dicimus,

qui ifta omnia coram DEO & hominibus

[

j

yn

bonis facit Jeze, (alutariter , dode, pie, &

Wi

[ande , utpote infignis doGtrina , fanctus

exemplo, materno amore fubditos com-

ple&ens , nullo parcens ftudio , nulli la-

:

bori, animas fingulorum fubditorum tan-

ti eftimans, quanti füuam propriam : fe-

pofita omni propria commoditate corpo-

l

rali , aut paflüione fe omnibus indifcrimi-

natim, fÍolerter & folicite impendens $

V

nil aliud querens , quam DEI gloriam,

[

animarumque falutem.

Sacer medicus,

juftus judex, in via fpiritus tam in theo-

Doctor.

ria , quam

in praxi

optimus

Hunc, inquam , talem utilem & necefía-

rium oftendimus tota hac Parte , cujus

!

il

laus vera, non adulatoria, feu deeepto-

ria coram DEO & hominibus,

Sit talis,

qui , quod divinz gratie ipfi ob perfectio-

nem propriam copiofe aflüluxit , & con-

tinuato ftudio femper plus & plus in

do&rina comparavit fibi, magna teneri-

ES

tudine affectus vere amantis matris efflue»

Il

re queque faciat in fubditos tanquam

al

filios , gaudens non tam de munere gra-

l

tiz à DEO accepte , quam de copia

communicationis filiolis

fuis

faciende

*

^

exemplo Chriíti, S, Pauli , & omnium ;

quo.

G Y KR AT.O:.R VM

9j

quotquot hac&enus eorum imitatores fe

T a

exhibuerunt in communicatione doctrine

»mdc

fhæ

duran

adminiftratione Ífuz cur

*0nnu

apDimaruim,

O quante pu: nge Curatoris

s(,w

ere neceffarüi , & inutil

, qui involat

:

in beneacmm & non exb ibet officium,

Q (

qui locum occupat tam fublimem & ex-

, lj

celfum , ad quid ? nifi tanto. ut profun-

Tüm

dius cadat in gehennze barathrum! o quan-

lam 4

ta e converfo gloria utilis Curatoris ,

i Q

cui dabitur /effio im judiio, Matb, 19, &

Id

Danie

12, doCtus fulgebit quafi [plendor fir-

n

f

iU

mamenti , & quia ad juflitiam erndit multos,

phri

quafi flgla im perpetuas atevnitates,

Vil

In vim five dehortatxoms5 üve ad-

LXXX

[ u »)l

"

NV

N

hortationis audiamus duo exempla

Ünum

ad terrorem , alterum ad folatium

Re-

necve:':':.»

fert Cefarius l, miracul, t£2, C

ad ter-

l7L

rorem mali Curatoris.

D

Erat quidam in

quadam villa Sacerdos miferrimus , luxue

Sh ü

rie & commeffationibus vacans , animas-

arreu

que fibi

commiffas

omnino negligens,

t

deque fítudio requifito minime folicitus

p

t

Qui cum mortuus fuiffet, accepta terri-

bili fententía damnationis detrufus eftin

f e

infernum,

Sed quomodo fufceptus in

&

abyífo ? audiamus ad horrorem. Parochia-

If

ni fub eo defunéti, faxis apprehenfis in

i

locis infernalibus illum ar&tare coperunt

& clamare ; tibi commiffi fuimus , tu nos

neglexifti , & cum peccaremus, neque

a

VCLs

96

MANVALE

m

"

n

verbo , negue exemplo nos revocáfti : tu

occafio noftre damnationis

fuifti

(*

&c,

gl

Quem cum agitarent , lapides poft eum

n

mittendo , ille in puteum cadens nusquam

aW

comparuit,

Alterum exemplum in fola-

,

"

f

tium boni Curatoris refert T'homas Cam

tipratenfis l. apum r.C. 14, p, 2. Fuit Sa-

T

p

cerdos in Brabantia curatus , qui anima-

bus fuz

curz

commiflis tam diligenti,

y

tamque fncera cura przfuit, ut quos in

bono vincere admonitione non potuit,

u

multimodis provocare ítuduerit exemplis,

)

Si quam ex ovibus aberrare videbat , im-

iU

portune & opportune ad

revocandam

inftabat , nulli parcens ítudio , nulli la-

bori , nulli induftrie , quia omnes ama-

)

bat ut pater, omnes fovebat ut mater,

aut nutrix. in fpiritu,

'"Talibus acibus

ferme viginti annis cunctis imitandus emi-

cuit,

In ejus morte , ut oftenderet

DEus , ad quantam gloriam fufceperit

animam, corufcatio tanti luminis refplen-

duit, ut per unam leucam circumquaque,

& eo amplius quafi dies effet chariffima,

in lucem fübitam tenebre reverterentur,

Fa&a eft in morte beáti viri dicta coru-

fcatio lucis, diffufa per Patriam, prima hora

no&is , vigilantibus plurimis , & ipfum

lumen emiflum multa millia hominum ure

decunque viderunt , qui ad majoris &

gratioris agnitionis , & veritatis lucem,

in

,

l

CVRATORVM

(

M

in vifione tanti miraculi edificati funt,

N

1l

& profecerunt in fpiritu.

Subdit relator

l)

o

miraculi hoc morale,

, Beatus ergo ille

p

U

» Prelatus , qui fubditis fuis viam vite

»]mr

» exemplaris oftenderit, & volitus altio-

J0fmas (

» ris exercitii vendicaverit Principatum

95

&

Exciamat Cornelius a Lap. in text, cit,

QUi j

Dan. 12,

.O quam gloriofum eft reg-

] drlg

» num., in quo cum Chrifto Doctore

l

« QUi

35

Do&orum regnant omnes San&i, ful-

O p

35

gent . omnes Do&ores ut ftelle, ut fo-

; Oftm

25

les in. perpetuas eternitates ! O Ifraél,

lg

,

?5

quam magna , quam diuturna eft do-

AOCR

,^

mus DEI! quam ingens eft locus pof-

ul |

?5

feffionis ejus , qui numerat multitudi-

15 dITà

)

nem ftelilarum , & omnibus ejus noini-

, m

?5

na

Vocat

*

!

o sterna Sapientia , JEfü

s

?5

amor noíter, da , ut alios doceamus

95

Wt

ad juftitiam , ac tandem duc nos in

TT

, 9an&a Sané&torum , ut ibi ful

geamus.

(f

, quafi ftelle in fecula

,; ficulorum,

tej

Nj

hrili

teret

æ?

h

,EN

t

v

lat

Y^

m

;;;

^W

ii

Gï?

T

UA D*

mäxa

h

n

K.P Meslev,P.T,

G

PARS

E

y

Rannmenn

Varrr ) a m A n

s a

sX a

zNa

TU

PARS ll

lv

CONTINENS

t

, CAPU T UNICUM

:;

De gravitate obligationis Cura-

torum in fingulis officiis,

UE

"

Au graviter obligati fimt Curatores

j

ad cuvam. animavum.

raviter & graviffime Curatorem effe

DN

obligatum ad fedulam & utilem

LXXXI G

curam animarum communis

Ont

adeo,

nium Doctorum eft

fententia .,

quod ifta obligatio non ceffet ob peri-

culum proprie vite juxta illud Chrifti

Domini [oan, to, Bonus paflor animam [uam

dat pro ovibus (uis,

Quem explicat Cor-

nelius a Lapide etiam de periculo vitz, di-

£

cens $ .7.29 Paftor pro tuendis ovi-

25

bus vitam fuam periculo exponit, Idem

faciat Parochus cum ingruit perfecutio

f

25

9*5

pefiis, hoftis , uti fecit S, Athanafius,

N

,5

S, Caryfoft, S, Bafilius , S. Ambrofius,,,

h"uf

fideiium

'empore tamen

perfecutionis

zl

per hoftes fuos infideles adíit

quedam

difcres

s

CVRATOR V M.

AR

99

diferetio , quam infinuat ipfe Chriftus

Math. ro. Qum anutem) perfequentur vos in. ci«

]

vitate. ifla , fugite in aliam.

Quem textum

fic explicat Vener, Beda,

, Fugite, non

» timendo paflionem , fed declinando, ut

?5

tribulationis occafio Seminarium fieret

CUM

k)

Evangelii,;,

Quod fic explicat Cornel,

Lap, in

cit.

text.

» Ne

fcilicet

u (

25

predicatoribus occifis fuccideretur pre-

d5

»

dicatio fidei, fed iis fugientibus alibi

25

fpargeretür , ficque fugientes , Evan-

»5

gelio , & aliis locis, imo eidem loco,

25

(

L

ex quo fugiebant , vel abfentes vel

25

redeuntes confulerent,

Hzc fuga victo-

95

ria erat , fugiebant enim non ex ti.

?5

more , fed ex amore Chrifti, ut ejus

um d

t u

ll

55

fidem propagarent,,,

Exempla legun-

tur in noftris manufícriptis archivio in-

IUl V

fertis tempore belli fuevici de Religiofis

N

00 0

curatis & Canonuicis noftris , cum enim

( paucis

exceptis ) tum ob hzreticam

(r

Hl

"l

violentam , tum ob rebellionem pro-

priorum quorundam malevolorum füb-

at ü

Vl

ditorum fügerent omnes reliqui , loco

non neceffarii , in provincias, ubi omnis

li

5

fecuritas, diviferunt fe in diverfos pagos

l

& villas, urbes quoque & caftra catho-

Jils

lica, ut ibi curam animarum exercentes,

Profeflioni fus dignam agerent vitam,

ficgue etiam in fuga fervirent Evangelio,

Vitam ergo Apoftolicam fervárunt etiam

[

G a

l[es

fugiens

ioo

MANVALE

fugientes ab uno loco in alium.

Inter

A^

hos

fuit non unus

u

?

qui ceffante peri.

culo tantis teftimoniis fervoris exhibiti

3yl

in cura animarum muniti, redierunt ut

poftea in Abbates Collegii nofiri eligi

merucrint,

LXXXI] Abítrahendo jan(ï ab his cafibus quae-

;ra

ritur , qualis & quanta fit obligatio r

iv

exercende cure animarum ? graviffimam

efíe cenfemus ex fequentibus rationibus,

quarum una fe tenet ex parte Curatoris,

altera ex parte curandorum,

Ex parte

Curatoris

invenitur

Obligatio rigorofz

juítitie in re graviffima tam ad DEum,

quam ad fubditos.

Ad DEum quidem,

quia, qui contulerunt bona fua ad fun-

danda beneficia Ecclefiaftica , ea bona

donárunt DEO intuitu falutis propria-

rum animarum , ut conftat ex fingulis

*

litteris fundationum

*

ideoque facta funt

bona DEI fÍpeciali ex titulo oblationis

fa&zw fidelium,

Hec fibi oblata DEus

acceptavit , & ordinavit ad fuftentatio-

nem Curatorum, ideoque intercedit con-

a

tra&us onerofus DEum inter & Curato-

rem, ordinata nimirum ifta fuftentatio

intuitu , five fub conditione onerofa la-

(—]

borum in cura animarum.

Ad fubditos

ex alio quoque capite eadem emergit

obligatio juftitie : hi enim decimas de

fructibus DEO confecrantes addunt mul-

tum

-

-

u

CV R A nLOSRVy M

ToI

;

P

q

tum quot annis benef

vll

primitus fun-

dati frucibus , & jus habent, ut corre-

n

fpondeat labor: & induílria in curandis

i

'l

Mi

animabus huic augmento Benefíiciati cu-

rati,

Ut adeo hezc obligatio juftitiz

omni ex parte videatur graviífima,

[E(b'h

Oapo

Ex parte animarum curandarum nova LXXXIII

Ml

ii

accedit ratio gravitatis dicte obligationis,

fit

Confideret

Curator.,

inter(it

quantum

(

ln

animabus, ut rite curentur ad felicem ca-

l

piendam eternitatem $ cclo pre infelici

u)

sternitate in inferno.

Si perditur ani-

tf

ma., eternum perdita manebit: fi falva-

QuUidé

&

bitur, sternaliter feliciffima erit, Quanta

BU

"

ergo debet effe folicitudo , charitas, ]la-

&

bor , induftria ex parte Curatoris , ne fua

i pyou

culpa , ignorantia aut negligentia vel uni-

ca perdatur anima ? cum fcriptum lega-

Hinc ut

It

mus Deut, f9. Animam pro anima,

D

fe quotidie Curator excitet ad fedulam

t D

induftriam in cura fua , frequentiffime con-

fideret fequentia: Primo, quanta fit di«

(lentz

alit

u

gnitas anime curandze,

tum quia fpi-

(

1N

ritualis , invifibilis & immortalis , tum

quia ereata ad imaginem & fimilitudiner

ftn

nenoi

DEI: tum quia pretium redemptionis eít,

foh

utpote pretiofo fanguine JEfu Chrifti e

d

UP

faucibus inferni erepta, & a poteítate

| &

diaboli exempta, adeo , quod anima quz-

cunque magis mftimata fit Chrifto , quam

ld

L

propria fua vita , quia pro ea redimen-

3

a

102

MANVALE

da vitam pofuit, tum quia in Daptismo

fa&ta habitaculum Spiritus ían&ti, & ab

hoc fanctificata ? tum quia capax eft beati.

tudinis celeftis & wternz,

Exinde col-

ligitur, quam pretiofus thefaurus in qua-

cunque anima curanda fit a Chrifto con.

Al

creditus Curatori, quem de propria Cu-

V

ratoris anima depofcet , neglectum aut

[

amiffum fua culpa juítus & tremendus

judex sternus,

Secundo , quanti conftet

animas vel falvari , vel damnari fua cul-

pa & incuria,

Anima

nimam . pro' anima.

quidquid minus eft , non acceptatur a

l,.

DEO, — Unde fi lubet Curatori propriam

falutem confequi , fua culpa non amittat

vel unicam animam.

Tertio, quam in-

felices futuras animas, fi pereant, quam

"

felices . fi falventur, quia agitur de una

tota eternitate,

Quarto , quanto profun-

dior abyffus expe&et Curatorem regli-

gentem, & perdentem fua culpa animas,

cum quanto cumulo zternalium tormento-

rum,

Econtra quantus exceffus glorise

ftudiofo & bono Curatori obventurus fit,

i

qui per omnia pro poffe fuz obligationi

u

.ï l

tam rigorofe fÍatisfecerit in sterna glo-

ria , uti

oftendimus

fupra n $380o. ab

exemplis,

(5 |

»ANS

BANS

PÁNS

Ts

l

!

6.II.

[

CVRATORVM

103

t l

6.-IL;-

faji |

R d l

De gravi .obligatione Curatorum

.

At

iu predicando verbo DEI,

lrl

(f ;

poftolus ad Rom, rs. fic de feipfo LXXXIV

propna(

A

fcribit t Ut fim Minifler / Chrifflü 7E[u,

liiy , fanctifieans: Evangelium. DEL, ut fiat oblatio. gen-

(rema

tium acceptà , P [andificata in Spiitu — [andto,

e

fe tane

At coj

,. Loquitur methaphorice

25

quam Concionatore & Sacerdote,

Ea«

ir fütt

bor docendi

& concionasdi eft con-

W. A

9*

39

fecratio

*

*

victime preftantifme funt

at

3*

ipfe animse $ facrificium eft

ipfa ea-

Jropr

]

br)

rvndem converfio,,,

Cornelius a Lap.

[ am]/t

u

a

n cit, text,

qui hec adjungit :

57Vi'

quum

de hic , qua puritate , religione &

l, qu

3*5

r du

9?

ftudio Concionatores , aliique fimiles

tractare debeant fuas conciones , fua-

lo

?*

25

que munia circa proximorum falutem

w

obire,

1 atiti

?*

Nimirum perinde, ac fi fa-

25

crificarent , & facris ( ut reipfa fa-

QTT

55

ciunt ) operarentur,,,

Similia legi«

j glogff

mus in Épift, ad Philipp, C, 2.

Sed tf«

MOrus

fi immolor. fupra facrifiium , — . obfequium fidei

gt

vefira , gaudeo , && conflanter. congvatulor ome

t p

wibus vobis,

Übi priore utitur metapho-

n

rà , dicens juxta interpretationem — ejus-

dem Corneliü in hunc textum:?

PrS.

. dicationem , per quam ad fidem con-

,, verfi funt Philippenfes , effe Lirurgiam,

quia per

» five facrum minifterium ,

j

G 4

55

hanc

M ANVALE

104

IN

n

hanc przdicationem , quafi per facrum

ii

f

minifterium converfi, denique & Chri-

fto oblati & confecrati funt.

A

?

Qua-

?5

fi

dicat

ego fidem veftram , vos-

"

Wiv

1f

95

que ipfos ,. quos ad fidem adduxi,

"

?5

quafi victimam per

meam predicatio-

1

Ui

35

nem quafi L'turgiam & facrificium DEO

95

obtuli ,

& offero , illudq;^ lubens

25

confirmabo

?

& Ífanciam meo faàn-

55

guine,

l

LXXXV

Ex quibus colligitur, puritatem, in.

dufiriam , & ftudium proprie fandtitatis

eque neceffarium eífe in pradicatoribus,

ac in facrificantibus ,

quibus. neceflaria

devotio , labor & ftudium,

Utrobique

eadem eft obligatio fan&titatis & puri-

tatis,

Ratio convincens fumitur ex alio

loco Apoftoli , nempe ad Coloff. c. r,

ubi de fe

fieoa -

Cuus Fadus [um ego

Minifler - - - ut impleem verbum DEI,

Quid

eft ;mplere verbun. DEI?

eft plene illud

predicare ,

unde dignitas predicatorum

& Do&Gorum Evangelii conftat, utpote

quos Chriítus vocavit in partem fui offi-

cii & Minifterii, ut predicationem Evan-

gelii,

quam ipfe cepit , hi compleant,

opusque redemptionis humane abfolvant

& perficiant.

Nonne ergo pr&dicatio

N

plena debet effe fanGtitate, & fanGiffime

tra&anda, quia per eam explicato modo

implerur. verbum. DEI,

A Ían-

j

€ YRA TOR V M.

[

IO$

d

n

A fan&itate hujus officii veniamus a« LXXXVI

tele

lun,

! fru&um , unde gravis obligatio prad'a-

|tionis utilis , fecundum talentum a DizO

ii

Tà]] , v

Ut

cuique datum, pleniflime evincitur,

p

den aj

jam loquamur

de efficacia verbi

i

I

1 Dredin

predicati a Curatore in fervore fpiritus,

ifcim

audiamus Apoftolum ad Hebr. c. 4. ubi

d

( hi

fic loquitur

L

L

Vivus eft fermo DEI ,

Ló"

T0 [

eficax , * penetrabilior ommi gladio. ancipiti ,

€* pertingens usque. ad. divifionem. anima , ac fpi-

us , compagum quoque ac medulorum,

In

fatm, i

! fani

hunc textum Hugo Victor'& usloquens tam

TET

de efficacia , quam fructibus predicati

& auditi verbi DEI, fic ait :

, Vivus

fecefn

25

efít fermo

DEI

ut credas :

efficax,

Jrohiqi

*

*

ut timeas,

&i

?5

ut .fperes

penetrabilis ,

)

Vivus eft in preceptis , & prohibi-

i &i

of 61

?5

ticn'bus : efficax in promiflis, & com-

35

minationibus : penetrabilis in judiciis

i ny

?5

& damnationibus,

Quia igitur vivus

n u

ln i

25

eft fermno DEI, credendum eft, eum

35

vera

promittere

*

$

quia

efficax ,

Tntont

2)

credendum eft eum promiíía perficere

; I

25

quia penetrabilis eft, & falli non po-

y d

25

teft , eum offendiffe dolendum eft, &

m bu

enc

de caetero cav

ii

C

]

um eft.

]ta cita-

vt

tü

3 Hugo ;fcribens in c, 3. Joélis.

ab[qlï:

S, Bernardus fru&us fingulares verbi LXXXV

u

f

DEI auditi & przedicati fequentibus ner-

j

vofe explicar ferm. $5. in Cant,

5,Qua.

» rit, inquit, anima verbum , cui con.

I

5

s (entiat

106

MANVALIE

fentiat ad corre&tionem , quo illumi-

u

j

. Getur ad cognitionem , cui innitatur

5 ad virtatem ,

quo reformetur ad fa-

. pientiam , cui conformetur ad deco-

, rem, cui maritetur ad fecunditatem ,

ÍIta

» quo fruatur ad jucunditatem.;,

fs

S. Pater,

Principalis autem fru&tus eft

V

quemadmodum

enim

terra

ipfa vita ,

absque pluviis arefcit , & vivere defi-

nit ad fecunditatem , aut corpus fine

cibo diu vivere non poteít, fic neque

vivere poterit *nima nottra fine verbo

DEI, neque fru&us

bonorum operuin'

germinare poteft deficientibus his faluta-

1

ribus ac fpiritualibus piuviis,

"Terra,

nempe noftra propter corruptionem : na-

ture de fe valde

infoecunda

audito &

predicato verbo DEI fecundari debet,

ne fpinas

pre frugibus

progerminet,

Quam fimilitudinem de pluviis $, Chry-

t

h

foft, ferm. 7,

apud Maxim,

inftituit ,

fic loquens

*

*

.Sicut terra pluviis non

» rigata , etfi infinita fufceperit femina

L

» fpicas proferre non poteft ,

fic ani-

» mus divinis fcripturis non irrigatus,

f

. etamfi quis innummera apud eum ef-

. fundat femina , fru&um nullum p:o-

]i

» ferre poteft,

LXXXV111

Jam fequentem faciamus reflexionem

e efficacia & fru&u

verbi DEI predi-

J

candi & audiendi,

Ad finem, qui ob.

ligatur

CVRATORVM

167

t

l

xl]

Tl

Jigatur , fub gravi obligatione , & qui-

dem rigorofe juftitie , plane eadem ob-

AU d

ligatione gravi tenetur pro poffe ad me-

d

dium neceífarium impetrandi finis.

Fi-

INj

nis eft faius animarum , precipuum, fed

h

fumme neceffarium fimul, eft predicatio

TU

& auditio verbi

DEI.

Unde fiad-

m

mittatur obligatio graviffima ex rigore

( d

juftitie procurandi pro pofle finem, non

us (

fupereft ratio , quod ab hac obligatio-

s

ne gravifma eximatur predicatio verbi

1 Yal

divini.

Nec

refert ,

poffe per

DEI

Qper

gratiam fuppleri defe&um predicationis &

H

auditionis verbi DEIL,

quod fieret, fi

Terr

ipfe Spiritus fan&us quarundam animarum

T D

internus Informator & Inftru&or effet ,

yito d

ficut experientia multoties conftat, quod

At

deficientibus Curatoribus , aut negligen-

germipe'.

tibus, alique anime pie & fantte idem

) n

faciant, quod Tobias fenior iu captivita-

mm[ui)

tem abductus legitur feciffe $ I captivi-

(s i

tate tamen po[itus viam veritatis non áelertit,

: femit

(S;

Id eft viam vere fidei,

ob,

I,

jc t

& religionis eque , ac charitatis & vir-

n

tutis , nempe Du&ore & Docore Spiri-

eum

tu fancto,

Nam neque hic cafüs exi-

lur j

mitab obligatione gravi Curatorem, ne

ftatuto tempore prwedicet cum omni in-

duftria, & fervore fpiritus verbum DE!,

01

tum quia in Parochia femper erunt qui-

dam reducendi a viis peffimis, tum quia

M

forte

[

108

MANVALE

forte etiam meliores adhuc ad meliora

dirigendi,

Utrisque debitor manet ex

di&a gravi. obligatione ,

quousque vel

vel

ipfe decedat ;

ille,

Hinc nüllus

eximitur ab illa gravi obligatione pr:e.

dicandi cum efficacia poffibili & fru&u

verbum DEI.

»

p

Exurgit ergo queftio * quoties divi-

ni verbi pabulum porrigendum fit ovi-

bus ex obligatione

?

E

R. Primo,per fe

loquendo ftandum decretis Concilii Tri-

dentini, quod feff, 3. c. 2. de Reform, &

fef. 24, c, 4, de Reform. fic decernit.

& omhi-

,, 9altem omnibus Dominicis ,

, bus diebus Feftis,.,

Et ratio eft , quia

fic pct

imum fanétificantur hi dies, ideo

enim refervati & fanctificati funt DEO,

cum laboribus

per reliquos

dies

onerati fint fubditi, iftis faltem diebus

occafionem habeant audiendi verbi DET,

& in

J EM

[

u&ionem capiendi neceffariam pro

falute animarum fuarum,

Interim fecun.

do, R. ex praxi univerfali etiam pruden-

tum & confcientioforum Curatorum ceffa-

re illam obligationem in propria Paro-

(

ubi vicina Ecclefia indi-

chiali Ecclefia ,

get fubfidio vicini Parochi , & commu-

niter ibi convenire folet etiam pene to.

tus populus vicinus,

Quod enim deficit

per Concionem in propria Ecclefia, pro

iftis

Parochianis

vicina

"£

fuppletur in

Eccle-

CYVRAATORVM,

109

'34-

Ecclefia,

Addendum tamen eft ex alle-

)['r

1

.....

gato Concilio in declarationibus adjun.

JOUy

us füb mum. 4, in verba : Per fe vel alios

li

nv

idoseos , efle cogendos Curatos ad' fübeun-

n

WU

da hzc munia per feiptos, & non per

V&Ww

fubítitutos,

Tolerandos autem, utper

fubftitutum füppleant in iliis tantum ca-

ífibus , quibus expreffis verbis Canonum

Ote

3

Decretorumque Concilii permiffum eft,

!

fti

ut per Vicarios

5

adjutores, vel füb-

10, Dtt

ftitutos

pofint officio fuo fungi,

Hac

"

intelfigenda rurfüs- per fe loquendo, &

hAOI "

ubi nulle fuppetunt ratiopabiles caufe:

CECEnf

qualisjuxta praxin noftrarum Diccefium

i ont

univerfalem eft , íi ad principales Fe.

WT

füivitates Sanctorum ,

qui funt Patroni

.

Ecclefie, & ad fefta Dedicationum , in-

: DMH

vitari folent hofpites Concionatores &c,

] r

xll

Adjungimus tam. frequentis fermonis

Xc

motivum tale,

quod omnes fàlutis. fuze

()

)

avidos ad omnem fervorem neceflario

movere debet,

Habemus

adverfarios

i l

d

nimis

vigilantes ad perdendas animas,

Potiffimum illas aggrediuntur, quas fpolia-

ma

tas vident fepe fanctioris do&rinme; reli-

WaP

€:e enim hz ignorantie , & infirmitati

n

at

natur& corruptz , quid mirum, |facilem

iu iis pro parte perditionis fus tentatio-

nem effe&um a potiori fortiri ? .quid

enim poteft tam vigilans hoftis dormi.

tante Paftore, & oves negligente? Huc

Qquà»

L]

iIo

i A

N IYX UESE

D d

quadrat, quod Caffiodorus fuper Pfal.

notat de conftantia & fortitudine adVLr.

"th

farii.

U

Bellum

ait, cum eo grave eit

$*

quia occultum ,

quia cum fortiore

?

4':

?5

quia hoftis infidia non videntur, qum

32

adverfarius nec labore d&eficit

?

nec

?

2

V1CLUS

liquando difcedit

fed tanto

DI

atrocior redditur, quanto eum per di-

25

25

vinam gratiam debellari pofïe contige.

rit,,,

Omd jam remedii in cura ani-

marutrm

-N Gregorius l.

rg. Moral.

m

ult, neceffarium afferit predicationem ver-

i

bi divini , dicens :

Refiftere tentatio.

« M

, nibus non fuffcit ,

qui

hunc verbi

, DEI gladium male vivendo poftponit,,,

Hic gladius fuit,

quo Chriftus . tentato-

rem in deferto , & ad

ejus exemplum

cum aliis innumeris D, Paula fuperavit,

ut de hac refert S

Hieronymus in ejus

4 IN

Hinc Curator illud manda-

Epitaphio:

tum DEI lIfaie c, 58. fibi dictum efti-

met 2 Clama, ne cefes » quafi. tuba exaltans vocenm

tuam , . C annuncians pzpulo 1meo [celera eorum,

Clamandum ei eft, & clamore non cef.

fandum , frequenter clamandum , ut po-

pulus excitatus frequente clamore, debi-

teque inftru&tus in modo pugnandi ferrie

ter vefiflat in fide, x,. Petri,. 5.

nï

Conürmatur hec veritas ex eo, quod

Il

A

XcI

U

legitur de aliquo viro fapientifimo in vi-

tis Patrum l

5. libello y, n. 46. uti

M

videre

CVRATYORVM

III

videre eft in Cornelio a Lap, in r, Petri,

c. $. Is fenex dicebat :

,1lres effe pro-

« f

25

dromos diaboli; oblivionem , negli-

n

25

gentiam & concupifcentiam

Etenim

25

ajebat ,

fi oblivio venerit,

generat

?5

negligentiam , de negligentia vero con-

LI

»

cupifcentia nafcitur , de concupifcen-

& X

9

tia vero corruit homo.

Si enim ita

Yle cr

ut oblivionem: re-

25

fobria eft mens ,

It CU

25

ífpuat ( intelligit reipfa ignorantiam,

. Mori

25

quam tollit debita inftruCtio in verbo

Fionem

25

DEI ) ad negligentiam non venit, &

'à fante

V II

fi

non

25

neglexerit ,

concupiícentiam

U Y

25

non recipit , fi vero concupiícentiam

Ylnon

non recipit, nunquam 'cadet opitulante

(e0rtt)

» gratia Chrifti,,,

Ita . ifte,

Curatoris eft

ergo oblivionem , feu ignorantiam tolle-

:

re, & celfabit negligentia ac concupifcen-

tia,

Hoc fit frequente & fervente prz-

j

:

i

dicatione verbi divini ,. ut nemo igno-

AUL &

ret neceífaria, nec facile quis ad obli-

M Y

Il

vionem veniat , fi verbum DEI ei juxta

ii n

prefcriptum . Tridentini

Concilii

diebus

101

Dominicis & Feftis folennibus proponatuz,

m

ficque tam nociva ignorantia expellatur.

Wf

Unde non mirum, Apoftolum fuüb obte-

M

ftatione divini judicii urgere przdicatio-

nem verbi DEI, 2, Tim. s. Teflificor coram

(

DEO , C 3jE[u Chriflo, qui judeiaturus. eft. vi-

vos ( iortuos, per adventum ipfius , Cv reg-

H

f;:f:n gjus pradica verbum , iufla &«, quomodo

a

in[la-

M AN'VAL'E

«

i2

qu

inftibir Curator , nifi frequenter verbum

DEI predicet ?

U

PO

6. III.

De gravi obligatione Catbecefis

frequentius. inffituende,

Xc1

uanquam eadem fundamenta gravis

jä

obligationis fint pro. Curatore quo«

ad fubftantiam in concionando && cate-

j

chizando, nihilominus fuperfunt particu-

Md

laria quedam pro parte catechizatioris

rudium & adolefcentulorum , quz foler-

Ante-

e-

tiore ftudio exponenda veniunt,

quam ad ifta ípecialia defcendamus , ad-

vertimus per modum confilii , ilum Cu-

ratorem utrique parti obligationis fuem

commodiffime , fatisfacere pofle, qui pro

concionibus formandis affümit: materiam

catechifticam fecundum ordinem.

Hinc

tam illustaari mtel-

enim veniet uno a&u

leüum quam accendi afeüum, quod fimul

)

fit potius per concionem , quam per ca-

l

in catechefi

enim folus effe-

techefin ,

j

&us intentus eít iwffrudio , in concione

(f

tam infirutio , quam affedius, ad commos

vendos

pro poffe

animos.

Accedit

il

alia ratio.,

In Catechefi folent in parti-

bus nofítris abeffe maritati ,

valde

qui

il

multi laborant ignorantia neceílariorum

l

fidei

Á

j

CVRATORVYM,

Is

d n

113

fidei ; quibus, Íi non occurratuf per

conciones tales catecheticas,. quibus ad-

effe folent ,

aut faltem magis compelli

poffunt ad prefentiam , nunquam in his

Ctili

fads inttruentur in füummum przjudicium

7

chriftianz

educationis

prolium,

'Tale

Á

7

*

Spicilegium catechetico - concionatorium

ante paucos annos przlo commifit Plur,

Wt l

Rev, Exim, ac Clar. Dominus Jofephus Ig-

FUTC

naüus Claus, Vir hujus fxculi , ingenio,

h &t

zelo , & libris itopreflis in ufum Curato-

It t

rum meritiffimus.

Hic ipfo facto docuit

z

methodum facillimam, & fimul- utiliffimam

L f

uno a&u fatisfaciendi utrique gravi obe

x

d

ligationi, quam obligationem graviífimam

Ts, d

in fua praefatione lectu memorabiliffima &

jhum Q

propugnavit, & evicit folidiffimis £unda«

(

mentis.

"am bonum & jucundum alie-

qu

no labore iublevari, & alienis opibus

[f

ll

ditari, ac accipere gratis, quo fubleve-

n

tur.noftra cujusque inopia!

j n

pd lt

Jam ad, particularia fundamenta de- 'XC][],

fcendamus , que- propria hujus funt loci,

W

as d

Et videamus rationes, quibus tam gravis

obligatio appareat , ut Curator folers &

conot

frequens fit in catechizando,

Petuntur

Qu

autem rationes ex circumftantia adolefcen-

l

tie & juventutis,

Oftenditur. nimirum,

hanc aptilimam effe sztatem , in qua

ube

j

rior fru&us catechizationis fperari po-

telt,

Primum . fundamentu

m defumitur

g APMesler,P,

ex

MANVALE

114

ex illo textu Prov, c.' 1. ZAdolefcenti feientia,

j

j

cr imelledus , quod enim differtur ad ma-

turiorem atatem , inveteratis jam in ma-

M

n

ii

]o, & idiotis in do&rina cbriftiana , mul-

DL

t

ta experientia tefte, fi non omnino in.

utilis ,

faltem — difficillimus

labor erit,

mgd u

adolefcentes effe

lgitur vult. Salomon ,

)

inftruendos , ut capiant intellectum fana-

rum & fanQarum doGrinarum.

Quod

! t

enim in adolefcentia docentur, hoc ple-

U

rumque manet per omrnem vitani,

Negli-

!

gatur adolefcentia, vix ulla setate matu-

riore fupplebitur,

Hoftis nimirum faci-

lius arcetur extra monia, dum irruere

cogitat , quam Íi jam intra monia re

Adolefcentia facil-

ceptus ejici debeat,

lima & promptiffima eft ad malum , nifi

fanctioribus do&rinis , & ar&iore difcipli-

na conftringatur.

Unde neceíle eft a

MA

AU

hm

pueritia mox inftrui , & dirigi ad pieta-

tem & chriftianam vitam , quod fit in

"

Catechefi,

XCIF,

S. P, Ignatius cum ífua univerfa So-

"n

cietate pro principio quafi primario te-

nent Catechefin, in qua ipftruuntur ado.

lefcentes & juvencule in rebus fidei, &

bonorum morum, imbuunturque ad om.

nem pietatem.,

Et fepe per hos mediate

l

inftruxerunt ipfos parentes , horumque

W]JI/; l

mala genia ad fan&iora principia traxe-

^ jiw W

defeCtu

Iünt, Quodj f a contrazio ex

1 00

Íciens

CVRATORVM,

II

4uïoxtjïm jw.

fcientie fan&tioris fervor adolefcentie non

li d

coérceatur, in nativa mala jam prolapfa

tj iny

dificillime corrigi poterit, que tamen

Yil

premuniri potuiffet (Gentia €v inteledu, ne

] O]miy

in talia mala proruiffet,

Solers nimirum

H

ür

n

medicus , ubi przvidere caute poteft,

Va

medicinam fore fruflraneam , aut difficil-

ledum

limam ad curandum , fi morbus ingrave-

m (

Íceret, principiis fane obftat, ne ingra-

ir, bt

veícente jam morbo fero nimis medicina

u Y

difficillime morbus faétus

paretur , ubi

&tite n

eft curationis , qui ne quidem preferva-

Ti !

tivis adhibitis morbus fieret,

Similiter

Mf j

medici facri confiderata lubricitate juven-

EO )

tutis & inconftantia innata , previden-

ts fid

tes morbum peccati de facili ingravefcere

; L

poff? , folerte & frequente catechefi , tan-

ye dl

quam przfervativo aptiffimo , prevenire

ul d

poffunt & debent , ne morbus fiat , ne

E

malum naturz ulterius proferpat in ho-

J j

minibus ad peccandum ex natura corrupta

proniffimis ad ipfam incorrigibilitatem,

jrei !

Alterum fundamentum zque ponde- YCZ.

Adolefcentia à

iman)

rofum mox fequitur,

potiori totius vite fundamentum eft : Si

mntu:ïi

j Df

hec deficit ex ignorantia, deficiet ut plu-

rimum per totam vitam.

Unde in Pro-

yd

verbiis'c. yo. legimus t Qui congregat in

hi ,

meje , filius (apiens eft , qui autem . [levtit. in afla-

te., fil

4

ius confufionis,

Cornelius à Lap. in

M

text, mox cit, numerat quatuor ztates, fee

p

2

cundum

MAN

NVALE

116

cundum totidem partes anni?

,5 Pueritia

eftas juventus

*

*

Autumnus

jyeft. ver'?

, &tas prov feähor hyems fenectus, Ad-

dxtque $

» Sicut eftas apta eít colligen-

, dis frugibus in hyemem , fic juventus

v ; idonea eft comparando viatico in re-

h

, liquam vitam,

Et infra in fymbolica

(

exphcatmne fic pergit ?

;; Homines me-

25

tere folent id, quod f'emmaumr, & di-

25

dicerunt in juventute * virtutes enim

25

& vitia adolefcentie adhælent homini

35

usque ad fenium & mortem,

Labore

L]

25

juventutis paranda funt alimenta fe

nectutis,

??

Et qui non laborat in ju-

»

ventute in docrina facra , ignorarns

manebit quoque in feriio;,, Ex his ergo

[

docemur , juvenum atatem aptiffimam

& neceffariam efle pre fenio capiendis

doctrinis facris

Cornelius a Lap. in tex-

tum Proverb, g. & qui mane vigilant ad me

invenient ine , hiec fequentia advertit,

3,& Ís

35

ri fapientes & relisiofi maxime labo.

25

rant in educanda juventute , atque in

$5

ea fitam effe reformationem Ecclefiz,

?5

ac bonum totius reipublicz,

IHlius

enim femen & radix &c fundamenrum

25

55

eft juventus.

Juvenes enim fient viri,

25

regentque Ecclefiam vel rempublicam,

5

quique pro fuo talento & gradu,

aC,

?5

qua 2 puero didicerunt , aliis inftil-

22

labunt verbo & exemplo , legibus, cone

filiis

CVRATORVM

117

h

r

w

n

filiis, concionibus & moribus,

]taque

inftar fermenti timore . & . smore DEI

25

fermentabunt, & imbuent omnes fibi fube

& t

35

ditos, cognatos, amicos, vicinos &c.,,

[t j

[l

1

Huc concordat, quod legimus Ecch XC77

1 frml

c, 6, Fili ! a juventute. tua. excipe . docirinam ,

lr

Omin

«* uque ad camos invenies (apientiam . fapien-

n

li

hi

tiam nimirum fpiritualem, five doctrinam

chriftianam ,

que diu difcenda , ac a

ii

o

1

pueris per omnem ztatem , ut in fene-

Un-

"H

&ute ea plene patiamur & fruamur,

de ibi poft alia fic habet Ecclefiafticus

Id

If

li 1

v. g. In movifimis , id eft , in fene&ute ,

invenies vequiem -in ea , fapientia, €* conver-

igna

Jr

fï

tetuv. tili

in obleclationem,

Tren. 3. legi-

D

mus

l

Bonum eft viro , cum portaverit. jugum

Tu

ab - adolefcentia — (ua.

Nempe illud jugum

«

n

do&ring & difcipline chriftiane, de quo

)

ait Chriftus : Tugwn meum (uave eff , &* ouus

T

meum leye,

Math. E t.

Hinc patet , quan-

ta neceffitas folertis & induftriofe cate-

ne i

chizationis in bonum totius reipublice

HT

Bd

chriftiang, & cum neceffitas ifta pariat obli-

gationem gravem Curatoris ex circumftantia

d

adolefcentie & juventutis aptioris ad has

Vs

do&rinas capiendas pre etate virili & fe-

j

jj

nili , relinquimus unieuique ferventi Cu-

ratori ex his fundamentis educere necef-

farias fequelas,

Atque hec fundamem-

ta ideo voluimus fagacius explicare, quia

-e ,

ab aliis , quos defupier legere datum

1f

*

3

118

MANVALE

n

indicata quidem , íed non adeo folerter

.

explicata reperimus.

$. IV.

De gravi obligatione adminiffrandi Sa-

cramenta Ecclefíe plebi cura, fue

commiffe.

imus hic generaliter de omnibus Sa.

XCFII, Ag

cramentis adminiítrandis ex iis folis

rationibus , quze indicant Curatori gra-

vem obligationem eo modo adminiftran-

"

di, quo decet.

Qualiter enim fingula

adminiftranda fint, feu quo modo, fin-

Rationes

gulariter expendemus. P, s.

porro hoc loco examinande apparent duz,

Prima eít, quia Sacramenta funt fumme

neceffaria; fecunda eft, quia funt fan&iffi-

m2, unde íumme zeftimanda tam ab admini-

ftrante, quam fufcipiente, Has duas ratio-

nes antequam examinemus , premittendum

eft, quatuor effe Sacramenta adminiftranda

a Curatore: Baptifmum, Penitentiam, Ev-

chariftiam , & extremam Unctionem, nam

Matrimonio tantum affiftit, non admini-

ftrat,

Jam de neceffitate, qua eft pri-

ma ratio examini fubje&Ga , de neceflita-

te, inquam, fingulorum adminiftrando-

rum Sacramentorum agamus,

XCFIIi Sciendum namque eft

,Sacramenta

» elle » p«r que omnis vera juftitia vel

» 1l-

€VRATORVM

119

ij

,, incipit, vel cepta augetur, vel aniiia

$, Teparatur,,,

Conc. . Lrige d9 7 Eer

Baptifmum incipit vera juftitia, utpote

per quem ingredimur in Ecclefiam DEI,

omnis. Sanctitatis.

Per

fundamentum

jfran

Euchariftiam czpta augetur ? per Peni-

i

7]

It f

tentiam amiífa reparatur, ut ex hoc ipfo

effe&u fingulorum agnofcamus fümmam

ib

neceffitatem,

Dominus enim nofter JEfus

Chriftus univerfe San&itatis & Author &

283

ALOTL

Promotor, falutis noftra avidiffimus , fe-

cundum multitudinem mifericordiarum fua-

driit

rum confiderans fragilitatem humanz na-

u

ture , talia inítituit media gratie , qux

,

Matoné

fngulis effent facillima ad fufcipiendum,

& tamen infallibilem effe&um habeant ex

w

t fur

gratia, quam continent , & conferunt ex

opere operato illis, qui rite ad ea fufci-

Yf

ioalti

pienda funt difpofiti, nec ex parte fua po-

nunt obicem, Quod ultimum reliquit liber-

Uts f

J

,

d

tati humane ad meritum , aut. demeritum.

t

l

nidrim

Jam loquendo de Baptismo , ejusque XC7X.

neceflitate

abfoluta , Concilium Triden.

m

m

tinum feff, 7. Can. g. fic ftatuit : ,Si

5 quis dixerit , Baptismum liberum effe,

i

. dii

, hoe eft, non neceffarium ad falutem, ana-

; thema fit,, Nam per Baptismum ingredi.

n

il

U

mur in Ecclefiam Chrifti, Chriftoque incor-

poramur, & per eum in fpirituali fenfu ve-

l|utiterum creamur, ut dicit Apoftolus ad

al

Ephef. c. ?. Eramus natuva fl irà - - - con-

d

yiyi-

H 4

t

ago

MANVALE

qit

vivificavit nos in Chriflo - - - Ipfius emim ftt-

j

UL

n

mus. fatlura: creati in Chrifto. $ Eíu.

Id eft, per

Chriftum Redemptorem rurfus creati fumus,

quia in Baptismo fpiritu Chrifti regenera-

ti, & velut creati, fa&tique fumus fratres

Chrifti , nova creatura , filii-DEI , & ci.

ves Sanctorum.

Juftificatio tota . meritis

Chrifti tribuitur, ficut creatura tota om.

nipotentie. DEI,

W

Jgitur juftificatio im-

pii, fve originaliter talis per: peccatum

Adami, five impii per peccata actualia &

propria talis , Chrifto attribuitur,

Et

prioris gratia per Daptismum , pofterioris,

per Ponitentiam , per merita Chrifti ve-

nit, & tales quafi noviter creantur, neme

pe in fpiritu & gratia.

C,

De Euchariftia hoc fpeciale eft no-

tandum ex Concilio Tridentino feff, 13.

€, 3. quod reliqua Sacramenta tunc pri-

m

mum fancificandi

vim habeant ,

cum

LT

*

*

quis illis utitur

at in Euchariftia ipfe

fan&titatis Autor ante ufüm fit.

Item de

effe&ibus ibidem Can, 5. ,, Si quis dixerit,

t p)

vel

precipuum fru&cum . fan&iffime

?2

Eucharittie effe remiffionem peccatorum,

35

vel ex ea non alios effe&us provenire,

)

25

anathema fit,, Item alium effectum fta-

tuit ead, feí,c, g. in fine,

, Cujus vi-

n,

» gore ut confortati ex

hujus miferce

|

», Peregrinationis itinere ad coleftem pa-

», Wiam ( fideles ) pervenire valeant *

, €une

CVRATORVM,.

121

j M'ï hi

h lia

, eundem panem Angelorum , quem mo-

, do füb facris velaminibus edunt , abs-

Mu

Ef-

til

. que ullo velamine manducaturi,,,

fecus igitur. Ss, Euchariftie , fi digne

f

l

fumatur, eft confortatio noftra quotidiana

DFI

in hac miferiarum valle contra omnes

00f m

tentationes apertas , & occultas infidias

I t

diaboli, unde non convenit, ut fetio pe-

Ht

tentibus pro cujuslibet. neceffitate aut uti-

TT Dét

litate negetur adminiftratio hujusSacramen-

L du

ti, cognita nempe & ponderata hac neceffita-

Jity,

te, aut utilitate( unde ad quotidianam , aut

pali

nimis frequentem requiritur fpecialis difpo-

(rili

fitio prudentis Confeffarii? "Talis enim

lr t

negatio effet negare precipuum medium

confervande & augende gratie tam ne-

k du

ceflariz fragilitati humange ad obtinendam

) Mi

falutem , non obftantibus tot impedimen-

tís provenientibus, partim ex natura eo-

r

rum

,

corrupta

pronifima ad malum;,

partim ex tot

tentationibus

*

a.

r j

]ten.

licientiis demonis, mundi & carnis,

j dind

De extrema Un&ione Conc, Trid, C7Z,

al

feff, 14, in do&rina de hboc Sacramento

VOT

ftatuit.

Primo , hoc Sacramentum effe

pOV

25

non modo Penitentie , fed etiam to-

f

i

r

AUL

9^

tius chriftian:e vite, qus perpetua po-

W

"

À

?5

nitentia effe debet , confummativum.,

25

Secundo,id eífe infítitutum a Chrifto

35

Redemptore , apud Mareum quidem

m

2)

infinuatum : per Jacobum autem Apo-

H5

» ftolum

MANVALEÉ

T22

,5

íftolum , ac Domini fratrem commen-

Qb([l'.

Tertio, etre-

W

jiM

j

35

datum ac promulgatum.

?5

&um effe deli&a , fi que fint adhuc

,5

expianda , ac peccati reliquias abfter-

25

& swgroti animam alleviare, ac

gere ,

m in eo divine mie

ü

25

confirmare , magna

)

(fericordie fiduciam expe&ando , qua

FE

""

7)

infirmus fublevatus , & morbi incom.

liv

moda , aclabores levius fert, & ten-

35

25

tationibus demonis, calcaneo infidian-

i

35

tis, facilius refiftit, & fanCtitatem cor«

?5

poris interdum, ubi fa

]uti anime expe-

confequitur.,,

Quam autem

»)

dierit ,

neceffarium & utile fit qu&rer

e hunc ef-

& , fi poffi-

fe&um tam multiplicem ,

N

bile fit, recipere hoc Sacramentam , ex-

l

plicat idem Concilium fequentibus verbis?

i v

Clementiffimus Redemptor nofter, qui

??

u

95

fervis fuis quovis tempore voluit de

tl

falutaribus remediis adverfus omnium

22

L0f

l

53

hoftium tela effe profpectum, quemac-

ln

modum auxilia maxima in Sacramentis

D

2

E

55

aliis preparavit, quibus Chriftiani con*

JM

?5

fervare fe integros , dum viverent, ab

f Wn

35

ompi graviore fpiritus

incommodo

Cs

NU

bb

pofünt , ita extremze Un&tionis Sacra-

[

25

mento finem vite , tanquam firmiffimo

iNam et-

,5

quodam przefidio, munivit.

32

fi adverfarius nofter

occafiones petr

qlü It t

Al

?5

omnem vitam quazrat, & captet, ut

devorare animas noítras quoquo moco

L Dm;u

P»]

t

» pomf;

1

€VRATORVM

123

It t

I

Mi

» poffit, nullum tamen tempus eft, quo

u

A

» Vehementius ille omnes fusx ver(utie

. nervos intendat ad perdendos nos pee

ia d

ia

»)

nitus, & a fiducia etiam ,

fi poffit ,

2

divinz mifericordie deturbandos, quam

0 d

»

cum impendere nobis exitum vitz per-

dub

?5

fpicit.,,

Ql j

CII.

i, d

Id adhuc notandum ex Tridentino,

( nf

Patres ftatuiffe ,

hoc Sacramentum infi-

tintm

nuatum àpud Marcum, íed pofiea per

Tif t

Apoítolum — Jacobum

commendatum

A dU

& promulgatum fuiffe

quomodo

f

per

Marcum

infinuatum ?

quomo-

f pà

do

per

Jacobum

commendatum &

Marci.

6.

Mittens

im, d

promulgatum ?

Qs v

Chriftus Apoftolos , ejus poteftatem de-

d d

dit fuper damonia , que multa ejicie-

v

bant: & füper egros, quos ungebant oleo,

q

& [anabant , non tamen tunc facramen-

taliter , nondum erant Sacerdotes a Chri-

" qUW

Tient

Íto inflituti,

Ideo Concilium utitur

"

termino

*

*

infinuatum , poftea vero cum

t d

agl

jam Apoftoli conftituti effent Sacerdo-

KOm

tes, quorum eft facramentaliter ungere

j o

extrema Unéctione , tunc S. Jacobus ut

.flr

f

Sacramentum commendavit , promulga-

vitque his verbis: Jacobi s. Infirmatur

N

quis ex *vobis ,

inducat Presbyteros Ecclefie ,

G& orent fuper eum , wungentes ewm oleo in, No-

mine Domini, t9 ovatio fidei falvabit infirmum

alleviabit eum — Dominus , & , fi in. peccatis

fit;

MANYALE

124

rl

fit , dimittentur ei. Gc,

His verbis cog-

noícit Ecclefia ,. Presbyterorum . effe

qu

ii

hocSacramentum velut jam faàtis promul-

atum facramentaliter adminiftrare, Un-

,

G?'"

e Cornelius in c,

6,

Marci fic : ait;

V

, Apoftoli, qui curarunt oleo ungendo

egros , typus fuerunt Presbyterorum

J

idem facturorum circa

egros fuos,

25

25

oleo eos ungendo facramentaliter , ex-

25

trema Un&ione jam inftiruta ut per-

»

etuum Sacramentum,

Sicut Joannis

Sacramentum ,

2

Baptifmus non fuit

25

íed typus d& preludium Daptifmi

]ta

bl

a Chrifto mox

inftituendi.;,

Cornelius.

Sit ergo Curator maxime

if

u

intentus : & attentus apparente quodam

Y

M

periculo mortis, ne fua culpa & remora

pereat tantus fructus & eifectus tam

E

ATA

proficui ; & utilis Sacramenti.

MA

CITE

De Poenitentie neceífitate ad repa-

VA

randam amiffam

ratiam ex eodem Conc.

Tus

Trid, in fequentibus informamur,

dicat r,*» [íeff r4, c. z. finem a Chrifto

J

inftituti hujus Sacramenti, & utilitatem

his verbis :

»Si ea regeneratis omnibus

25

ratitudo erga DEum effet, ut jw

j

g^

»

itiam in Baptifino ipfius beneficio &

»!ti

gratia fufceptam conftanter tuerentur,

U

Pl

non fuiffet opus, sliud ab ipío Bap-

1;

tl

?5

tifimo Sacramentum ad peccatorum ree

4

t

35

miffionem effe inftitutum. " Quoniam

VerQ

d

CVRATORVM

|

125

Iw

à

2

vero DEus, -dives in mifericordis ,

(CNOrt

»

Mi

cognovir figmentum noftrum, illis

2

etiam vite remedium contulit, qui fe-

iniltrefe.

»

lc j

fe poítea in. peccati fervitutem , &

?2

daemonum

poteftate

tradidiflent ,

)b t

; Sacramentum , videlicet Pcnirentiie ,

tsv

4

»

quo lapfis poft Baptifmum beneficium

x |

Indicat

2

mortis Chriíli applicatur;,,

Attll

fecundo , quando Chriítus inftituerit hoc

QUE

Sacramentum dicens : ,,Dominus autem

lat r

,. Sacramentum Penitentie tunc pre-

TAE

22

cipue inftituit , cum a mortuis cxci-

2

tatus infüfllavit in difícipulos fuos,

) g

n

22

dicens :

accipíite Spiritum fanctum ,

t froy)

EPT

quorum remiferitis peccata, remittun-

: Qu

25

tur eis, & quorum retinueritis ; re-

o

renta funt.

25

Quo tam infigni facto,

d

h

»

& verbis ram perfpicuis, poteftatem

l.

?2

remittendi & rerinendi peccata , ad re-

2

conciliandos fideles , poft Daptifimum

Ü

d

[f

»)

lapfos ,. Apoftolis & eorum legitimis

»

fuccefforibus

fuifíle communicatam ,

Tif

2

univerforum Patrum

confenfus íem-

MCF'

23

per intellexit,;,

Indicat tertio ,

&

utlit

Cc, 3. explicat rem & eíficaciam hujus

$. Of

Sacramenti his verbis: ,Sane vero res

"M

» & effectus. hujus Sacramenti , quan-

x

UM

, tum ad ejus vim & efíficaciam perti-

(

(s

» net, reconciliatio eft cum DEO,,,

Ex his ergo apparet , effe&tum hujus Sa-

cramenti eíle peccatorum remiflionem ;

I

&

m

126

MANVALE

g

& gratie per peccota poft Daptifimum -

uda

commifíía amifle reparationem,

hd

quam neceffaria fir omnibus , quis pecca-

?

"

tor ignoret confiderans & experimento

)

M

capiens tot turbulentias , remoríüs, &

conícientie

erturbationes fpiritus &

)

ortas ex peccato , fed ab his íe expe-

ls

p

diens fufceptione hujus Sacramenti , &

s

inde recuperate grati DEI cum om-

lääilüïl;

nibus bonis & effectibus gratiae ? Reli-

R'»:.gu:am

qua de adminiflrratione hujus Sacramea-

ti; ejusque modo & cautelis examina-

W*. (

bimus P. 3, fuis propriis locis,

CIF.

Alvera ratio neceffitatis eft Sacramen:

torum fànétitas , & hec potiffimum ur-

get fan&itatem adminiftrarionis , quia

Sancta fancte

tractanda,

Horum fàn«

LR

€titas vel exinde patet , quia Sacra

[ iar,

menta fluxerunt ex latere Chrifli poft

18

mortem

lancea

aperto.

Miraculo-

t th:z

fum hunc

fuiffe efluxum ex mortuo

corpore Chrifti in comperto eft apud

omnes.

Inde dignofcimus rurfus hu.

jusmodi effluxus fignificationem . potius

ex fymbolo , & figura, quam a natura

fumendam.

Quodnam ergo fymbolum

hujus eflluxus fanguinis & aqu& in tex

(

[

tu Joan. ro. & contimuo exivit fanguis & :

áqita

9

*

nimirum fignificabatur ex morte

& latere Chrifti , quafi fecundi Ade j

a,

dormientis in cruce Ecclefiam quafi »

À

CV RATORVM

127

i

Chrifli Sponfam formatam efle,

uod

J

explicat Cornelius a Lapide his verbis:

S) quS P

, Hoc intelllgge non proprie & preci-

D

M

u

» fe, fed fymbolice &

rate , quod

Femyrs

mortem

» Ícilicet : per

f äli

fanguinem

&

; Chrifti Ecclefia redempta , inítituta ,

lil

'

T

» & fanctificata fit.,,

95, Cyrillus &

PiCenr

Chryíoftomus putant, aquam fignificare

| an

r

Paptifmum, qui eft principium Ecclefio

iig !

[

& Sacramentorum | ceterorum.

Per

P

fanguinem vero reprafentari Euchari-

lr u

Íftiam ,

qu&e omnium Sacramentorum

1j

finis eft, & complementum:; ad que

duo quafi ad principium & finem ce-

facram

Imu

tera Sacramenta omnia reducuntur. Hinc

patet Ecclefiam fieri & confiftere per

5 u

QU

Sacramenta,

Nam Daptüfmo naícitur,

Confirmatione roboratur ,

Euchariftia

uia- k

paícitur , & perficitur, Peenitentia ía-

natur , extremà Unéctione munitur, Or-

r

dine gubernatur, Matrimonio propaga-

p m

tur,

di

CF.

qrlis

Videmus ex his , quanra fit Sancti-

m PD

tas

venerabilium . Ecclefie Sacramento-

n11

rum iníua inftitutione, & origine,. Vi-

(

NI

deamus , quz fit fanétitas eorum in fuo

fructu, & effectu,

yt j

Per fufceptionem

!

I

Sacramentorum, & inde

articipata no-

[?

bis merita Chrifti paffi

mortui, ju-

Ítificationis & fíanctiratis gratiam mere-

Clarum

"

mKur, nobisque applicatur,

(j

Dnempe.

28

M. ANVATLE

ij

y

v

nempe eít, ait Cornel a Lap. in Epi-

j sU

ftola ad Hebr. c,^1o.

»Quod per ío-

Qd

» lam Chrifti in cruce oblationem non

ii

Py]

omnes infideles , pagani, & pecca-

cur]d

, tores Í

int' juflificati , fed requiri, ut

AU

; hec Chrifti oblatio iis applicetur ; non

p

» per folam fidem , ut volunt lNovantes,

; fed eriam: per bona opera, & Sacra-

, menta ad id a Chrifto inftiruta, ut

y

JA

55

omnlzbus feculis docuit Ecclefia.;,

M

[

CFT

Verum quidem eít, nullam ab ad.

m

miniflrantibus virtutem Sanéctitatis habe-

Df

re Sacramenta, operantur enim gratiam

Vl

ex opere operato , non ex opere ope-

i ln

rantis,

Nihilominus

neceffarium — eft,

ut ita a fingulis fan&te , & cum tania

authoritate, ac attentione ad ceremonias

prefcripras adminiftrentur , ut ex ipía

adminifiratione appareant fumme ab ad-

miniftrantibus eftimata , & a (ufcipien-

tibus eftimanda.

Et quis fcic, an non

ífepe vilipendantur Sacramenta a íuíci-

pientibus , quia videntur forte ab aliqui-

bus tanta levitare , inattentione, aut pro-

peratione adminiftrari ? fancta. fancte efle

—

tractanda ex verbo DEI omnes doce-

mur.: A4aledidus enim , qui facit opus Dl

De aurhoritate

negligenter. jerem. 48.

in adminiítratione Sacramentorum often*

denda conílat, quia in ea repraíentant

Chriftum , cujus miniftri funt in difpen-

ans

l

,

CVRATORVM

129

ln

! fanda gratia cuique Sacramento propria,

s

n

« Eft ergo functio magnifica , & fumme

!t* honorabilis , in qua verfatur gloria &

Bone DEus!

!1y honor divini Principalis,

W& quanti zeftimavit minifterium füuum Apo-

lm ftolus Paulus,

Dicit de fe Rom. rzr.

t ZMinifferium. meum bonorificabo,

Honorifica-

,& tur gravitate morum, maturitate con-

lt filiorum ,

actuum honeftate.

Cauíam

4« hujus honorificationis explicat S,. Paulus

in d

. 2. Cor, 6. Nemini dantes ullam . offenftonem ,

ut non -vituperetur minifferium. noffrum , fed in

tl

omnibus exbibeamus nosmetipfos , ficut DEI Mi-

5" miffros,

De attentione ad

ceremo«

Wt Q

Mm é

nias agetur fuo loco tertia Parte

J G!

mox fequente,

TU

4

li

eiy

N ,

E

L

eza

L

N0«

hs 7j

r

)

)

i

QU

f o

u p

wD)

A

[

s

Fs

T

"*

)

N

22,

:

A

O

d

8 0

(

LUf

ed)

2

m

R, P. Mesler,P.11.

!

PARS

E

eA-

LA A W E]

d

&

*s qD3)

Jïää

a

äägäg

au

W

[

PARS Ill,

DE MODO

.

SINGULIS OFFICIIS

&

OBLIGATIORIBUS SATISFACIENDL

UUPUT E

De modo fatisfaciendi obligatio-

ni in officüs concionandi & cate-

chizandi,

$. I

De 7nodo cum» fruciu conciomaudi.

; mni confideratione digniflima pro

P

T

! Concionatoribus funt, que do:

CyII äv

cet D, Gregorius in cur, pafto

ral.

Prologo Partis

tertie ,

ur inde

)*

nofcant , quo ftudio & qua providen

tia preparande íint conciones & ex

(

pa

h

hortationes ad capiendum inde debirum

G

4l

i

fructum,

'Tranfcribimus ipfius verba

formalia.

Sic in Prologo citato hac

Tj

J

hgbet ;

,Non una , eademque cuncti$

T

; exhor-

1

€ Y3X-A T O.R- V« M.

131

32

exhortatio congruir, quia non cun-

»

€&tos par morum qualitas adítringit,

2

Sepe namque aliis offüciunt, qua aliis

P

profünt,

Quia & plerumque herbe,

»

quav hec animalia nutriunt, alia occi-

25

dunt. - - - Et medicamentum, quod

Cl

hunc

morbum

imminuit

,

alteri

»

»

vires jungit :

& panis, qui vitam

D

55

fortium roborat , parvulorum necat.

2

Pro qualitate igitur audientium for-

25

mari debet ferno Do&orum, ut &

fua

& tamen

25

fingulis

congruant ;

pl

a communis adificationis arte nun-

35

quam recedar,,

Hzc in Prologo,

1)

Deinde c.

|!

terr. Part. omnes

inftiruit

per fpeciales admonitiones, qualiter hi,

qualirer alii docendi, & exhorrandi fint,

[o7

Mox c,

P

reoulat exhortationem

inul-

tis exbibendam, ut fic fingulorum vir-

lil )

tutes adjuvet, quatenus per hanc con-

traria virtutibus non excrefcanr, ,Lon.

Lt

» ge laboriofius, ait, auditores innume-

(

» rOS , ac diveríis paffionibus laboran-

Xl

, t8, uno eodemque tempore , voce

25

unius & communis exhortationis ad.

i

P»]

monere,,,

C. 3. loquitur de exhorta.

tione, qua uni adhibenda eft contrariis

/

paílionibus laboranti,

C, 4. docet ali-

;

quando leviora vitia relinquenda effe ,

iC

ut graviora fübtrahantur.

»Q'lia P]e'

»,rumque , asit , duorum

vuriorum

la

NEUZ

132

MANVALE

, £uor ingruit, hoc levius, illud for.

fi

um

m *

25

tafle gravius premit: fi nimirum vi-

25

tio rectius fub celeritate fübvenitur ,

P

uN

, per quod feftine ad . interitum tend;-

li

tur. ,,

C, s. docet, infirmis mentibus

l f

non debere

alta

ni

preedicari.

, Alta

55

enim , inquit, quaque debent multis

f

35

audientibus

contegi, & vix paucis

52

aperiri,; C,6. loquitur de opere pra-

dicationis & voce,

5Predicaror, ait,

, plus actibus quam vocibus infonet, &

25

bene vivendo veítigia íequacibus im-

25

primat, ut potíus agendo , quam lo-

55

quendo , quo gradiatur, oftendat, - --

35

Neceffe eff; ut hi , qui verbo fancte

?

predicetionis monent , prius ftudio

2*

bone actionis evigilent , ne in femet-

2

ipfis torpentes opere, alios excitent

Py)

MOCCI E o m

Prius punire propria fle-

? m

25

tibus curent , & tunc, quae aliorum

W

23

punienda funt, denuncient, & ante-

22

quam verba exhortationis infonenrt ,

2

omne , quod locuturi funt ; operibus

li

do-

In

25

clament,,;,

He íünt generales

&rine D, Gregorii l. c,

(l

CFIII

Atque ut meliorem methodum for-

J

mandi conciones diícat Curator, pra-

confiderare debet

fequentia.

Omni

ln

l

modo diabolus intentus eít noflris ma-

M

M

lis, unde aliquos tentat in naturalibus ,

intendens oppugnare ip €90, ad quod

| hfl

noftram

CVRATORVM

123

fj

noftram naturam agnofcit effe pronio-

l

rem. 6e, g. Ad iram , ad luxuriam &c,

alios tentat in moralibus : e, g, in ace-

dia, in fuperbia &c, Imo & ipfi vir-

ruti infidiatur ,

ut

er vanam gloriam

"H 4

Tl

eam annullet, & unde fperare poffemus

falutem

?

pauc

inde promereamur pcnam,

Subinde variat , modo hanc paífionem,

p

modo aliam etiam contrariam predomi-

d

nari faciens ,

& univerfim

nunquam

cominus

V le

quiefcit ,

E

eminus ,

Ops

portune ,

imporrune omnia commi.-

I

fcere &perturbare ,

ut

vel

fuadeat

"T

faltem im-

nea

nobis eligere mala ,

ivel

pedire

majora bona ,

éL exercitia

idi)

virtutum , ipfam inclinationemm . noítram

ATl

naturalem

advocans

in

fübfidium

CUK

l

tentationis

fuge,

Sic

tentator

&

11

Of

ipfe homo fünt

quafi ex una

par:

:1

Te;

Ex altera parte eft Chriftus cum

antc

fua gratia, & ejus Minifter fua exhor-

ent

tatione.

Chriftus interne operans, &

Tib

confortans : Concionator excitans, &

d

invitans,

Qusritur, qualis hujus de-

eat effe concio , five exhorratio , &

W

quo modo inítructa; ut in tanta per-

turbatione

naturalium

2/

é moralium

J

(f

fua doctrina animam hominis illuc de-

ducat , ut a parte fecedens diaboli &

WP

corruptae pl'Opl'iæ natur& qusrat gra-

W

tiam Chrifti , & verbo DEI pradica-

[

13

to

MANVALE

134

(y

to firmiter adharens , per hanc gratiam

Chrifti agnofcens fraudes inimici gene-

g'gïm

rofo diffenfu íe'ab iis expediat ? Ratio

(

dubii eft ex S, Gregorio, quia Concio-

nator uno eodemque fermone exhorta.

tur plurimos , quorum divería quali-

tas morum eft , & affectuum naturalium

j

ac moralium, e. g. Si fermonis nervum

n

ponit contra füperbiam , adeffe poffunt

nimis humiles & dejecti in íuo fen(u,

quani cito quod in prioribus fructificat,

in pofterioribus perturbat ; & nocet,

Etficin innumeris aliis occafionibus , de

quibus agit D, Gregorius l, c, c. », in

admonitionibus,

Certum nimirum ex

his

de fallacia

tena

praconfideratis

tatoris , hunc nullam occafionem inrer-

miffurum , five aperte invitationis ad

malum, fíive caufande perturbationis ,

ut multa íaitem impediat bona,

ut,

quod ad falutem profertur in fermone,

J

in contrariis affectibus vertat ad culpam

& damnum , tantummodo , ut vim &

m

efficaciam verbi divini vel minuar, vel

tollat,

Ad hoc dubium refpondere in-

cipiemus n. 3ir.

Modo proponamus

unicam faltem exemplum veére utilis

methodi formande communis exhorta-

]f

tionis,

Con-

CVRATORVM

135

M

.M:

Conveniant ad unum fermonem au- C2X

diendum unus defperatus ,

alter pra-

füumens,

Uterque adificandus , uno

(

eodemque fermone,

Quomodo ordi-

nandus hic fermo ? fi enim depredicat

ï

|

li

nimium mifí?ricordiam DEI fuper om-

lr

defperantem ,

nia opera ejus contra

DOryin

firmabit in fuo vitio nimium prafümen-

POQJ

*

rtem

*

fi juftitiam nimis terrifice expli-

fenf

cat contra prafumentem , in infimum ba-

&m;a'l

rathrum defperationis dejiciet defperan-

Q

"s

.....

tem,

Ergo utri

que declaratio &—ex-

I

T

plicatio cum tanto temperamento fiat ;

n

ut defperatus difcat quarere mifericor-

n

diam DEI

non tamen fíeclufo omni

[ (ls

timore , & pr

ei

'vG

1mens

difcat

timere

TT

iuftiiam , non tamen feclufs fiducia in

ia

Bonitatem DEI ; fed hoc opus ,

al

j

nl

labor eft, argumenta hujusmodi

non

u

lunt obvia , ftudendum , allaborandum

JilbIls

eft, & praprimis implorata gratia divina,

PL

RO

ilpi

adhibito labore , fructus a DE«

Ípe-

Iffl| Q

D

randus, qui Dominus eft cordium

tV

folus ex lapidibus poteft facere filios

el

Abrahe,

Dein deber ira. inftruere fer-

[

monem fíuüum cum gratia divina , ut

W

f

contra utrumque vitium loquatur, fed

t

ia

temperate

?)

ut utrumque virium

attamen. modum oftendar,

damnet ,

Ecce

quo utrumque corrigi poteft.

ip uno exemplo, quanta ars fit Omnig

J

l4

bus

136

MANVALE

bus atilis concio ? quantum ftudium re.

FAc!

j

quiratur in concionatore «tili.

CX,

Ex his ergo quoad modum concionum

formandarum ad utilitátem quorumcunque

auditorum fequentia, ut credimus , fervi.

u

Primum eft, fe-

re poterunt principia,

Je&io materie utilis.

Videat Curator,

quenam vitia forte regnent in fubditis

fuis , prefertim cum fcandalo conjuncta:

contra hec fe armet omni modo, fic ta-

men, ut prefervet innocentes , & con-

Ubi tamen

fundat , ac emendet reos,

obfervandum , ne per continuos fermo-

nes tale vitium impugnet , eoque indi-

Ícreto fervore, quafi nulla alia utilis fu«

pereffet , de qua agat , materia,

Ex-

perientia enim conftat, per immoderatio-

nem fervoris , & continuationem talis

materie longo tempore , nullis aliis ine

U

termixtis fermonibus , innocentes carere

frucu , & reos magis exacerbari , ut ne

quidem fermonem amplius frequentent,

iludente & paffionem acuente diabolo,

n

Hinc fequitur fecundum principium, Ut

omnibus zqualiter falutaris , ordinetur di-

r

fcurfüs , optime facit exhortator , fi de

utroque oppofito agat, de vitio & vir-

tute , ut , quanto vitium , przcipue fi

cum fícandalo fit conjun&um , magis re-

Mi

prehendit, tanto virtutem oppofitam com-

mender,

Sepe enim contingit, per ex«

'iïiig |

Celll«

CVRA'TORVM

137

ctm

ceffivam

reprehenfionem animos magis

exacerbari, quam emendari, cum e con«

wario per oppofite virtutis remonftratam

It

excellentiam ,

bonitatem , felicitatem ,

BCL[F*':;; |

fru&um &c,

auxiliante DEO ,

amabili

Nl

dl

quafi vi & efficacia attrahi poflint animi,

j

T

etiam defperati,ut per contrarios virtutum

a&us facilius & felicius oppofitum infitum

Ubdjs

vitium eradicent,

'Tertium principium,

TR

Finis concienandi eft duplex $ illuminatio

ft

: I«

intelle&us per clariorem cognitionem &

explicationem veritatum , & accenfio vo-

FA

T«

luntatis per affectus,

Igitur ad hunc

duplicem finem in componendo intentus

Is

3

fit concionator , ut per illuminationem

firmet fidem , & per affe&um accendat

u-

In

charitatem,

Quartum principium,

a

concionibus ordinariis & parochialibus

ts

non copiofe adducantur textus Scripture

$ Ifs

Si in horum addu&tione &

AC

& Patrum,

allegatione tam copiofa vellet Curator

It &

fuam ja&are fcientiam , inutilis foret ifte

D

labor coram ruíticis , qui talia non ap-

boln

prehendunt, & qux audierunt , cito ob-

.

livione iterum dimittunt.

Si qui tamen

u

adducendi

textus

ad

corroborationem

f

do&rine , breves fint , & dein propriis

J

verbis explicentar amplius ad captum

)

auditorum.

Quintum principium, Apo-

íftolus 2. Cor. 3, monet, non effe qu'-

!

!)l

Va

rendam litzgram , fed fpirinum, eo quod lit-

tera

l

I5

138

MANVALE

tera occidat, fpiritus vero vivificet,

Iei-

tür potius ftudium intendatur in fpiritum,

quam in litteram , ut videlicet auditos

rium, prefertim plebanum excitetur ad

)v

duplex prxceptum charitatis, DEI & pro-

ximi , in qu& tota moralitas tandem de-

[!

finit , ut patet ex Decalogo.

Ad quid

ergo ftudium circa germanismum fubti.

lem , & inufiatum plebi? Interim tamen,

fi concio formanda honoris , ut vocan*,

ubi auditorium mixtum ex doGis & in-

do&tis, ita morale inftruatur , ut indo&ti

habeant, quod intellipant , & inde zdi-

ficentur , do&i vero ex aliquo fubtiliore

conceptu totius concionis inveniant quo»

que, quod approbent.

CXI.

His principiis addamus fex Leges boni

Do&oris , & utilis do&trine ex Cornelio

a Lapide in c, 25. Exod,

Ubi fic ,, Mo-

25

raliter ergo Do&ores & do&rina funt

25

lux & candelabra Ecclefiz,

Eorum

,5

hec fit prima Lex : Do&or , ait S,

?5

Bernardus, fit concha , non canalis,

?*

Hoc eft , prius fcientiam recipiat , ea-

29

que fe impleat, ut plenus eam deinde

25

in alios effundat,

Prius fe doceat,

?*

quam alios,

Secunda, quidquid prz-

?5

cipies

eíto brevis , ut cito di&ta per-

29

cipiant animi dociles, teneantque fi-

25

deles,

Tertia , non tantum intel.

??

le&um, fed & affe&um imbust. nam

» octri-

CVRA

ORVM

139

?5

do&rina fpiritus non curiofitatem acuit,

?

fed charitatem accendit ,

inquit $

?5

Bernardus,

Quarta ,

prius doceat

2

facto , quam verbo.

Sic enim JEfus

,5

prius

czpit facere , deinde docere

06f &

55

Do&rina , inquit S, Gregorius , cum

j

?5

omni imperio docetur , quando prius

?*

agitur , quam dicatur , nam do&rine

I

DI

25

fubtrahit fiduciam, quando confcientia

1l

2

prepedit linguam,

Etc $, Cryfoftomus

hom, 23. in Math.

Si bene , ait, vixe-

25

55

ris, & bene docueris, omnium judex

eris

25

Si male vixeris , & bene do-

?5

cueris , tui folius, nam bene docendo

h

25

populum inftruis, fed male vivendo

95

doces DEum, quomodo debeat te con-

9?5

demnare,

Nam, ut ait idem ferm, de

Wont

?5

com

punct,

Grandis eft condemnatio

f«

?5

componenti

fermonem fuum , vitam

?*

vero fuam negligenti

Quinta

1ta

ii

?5

doceat, ut delectet, itaque influat in

fU

35

animum audientis

jit$,

omne tulit punctum,

?*5

qui mifcuit utile dulci,

Sexta, qu&

nl

ud.

nofti ,

?*

fine arrogantia poftulanti prze-

j

?*

ftes : quæ nefcis

fine occultatione ig-

norantiz tibi poftula impertiri,, Ha&e-

nus Cornelius,

ex

his omnibus

Igitur

clarifime eruitur, quanta gratia DEI! bo-

nis & facris Doctoribus neceffaria , quan«

tumque ftudium , & induítria ad forman-

das

conciones

ex omniti

parte

utiles

A

]

Mag-

140

MANVALE

»

lt l

Magne fane gratie eft formare vere uti.

lem concionem ,

cujus fru&us

potius

pendet a fpiritu , quam a littera , fru&tum

enim fert non clamor, fed amor con-

cionatoris , nec rifus

auditorum ,

fed

li

contritio , non laus approbantium au-

ditorum , fed converfio multorum ad

DEum.

CXIT.

Finaliter adjungimus exquifitiffimam

do&trinam D, Bernardi ferm, 10, in Cant.

de bina la&is fpecie propinanda ex duo-

bus uberibus fubditis fuis tanquam filiis

Do&rinam

a Curatore,

in compendio

fic damus,

Dicit igitur S, Pater : Duo

fponfe ubera effe compa[fiouem & — congratu-

latiouem , & in iftis effe duas la&is fpecies,

nempe una eft congratulatio , altera com-

paffio. e, g. videt Curator , aliquos forti

aliqua tentatione concuffos, & inde tur-

batos ac triítes , pufillanimosque' fattos,

non pofle jam ferre vim tentationis, con-

dolet, mulcet , plangit , confolatur , alia«

que pietatis argumenta reperit , quibus

iv

erigit defolatum,

Hoc modo conciliatue

affe&tus , fit grata infinuatio , & plus fic

perficitur , quam

omnib us

inve&tivis,

Écontra , fi promptum , fi alacrem , (i

L

bene proficientem cognoverit filium fuum,

L:

exultat ,

aggreditur falutaribus monitis,

accendit amplius , inftruit , de quibus

ïï

poteft, ut perfeveret ; utque in melius

ET

|

[

ein-

i

CVRATORVM

I4I

MU

femper proficiat , exhortatur,

Omnibus

fe conformat, omnium in fe tranfert af-

fe&tus , matrem fe denique probat non

N

minus deficientium , quam proficientium.

Has duas la&tis fpecies defumpfit S, Pater

ex illo textu D, Pauli ad Rom, t12. Gas-

ii

*

L

five. cwm. flentibus , per

dere ctm. gaudentibus

que verba, ait, materni. breviter expri-

muntur affe&tus, quia nec dolere parvu-

T

li, nec valere queunt, absque illa, quz

i,

genuit,

Utrobique neceíle eft fuis eam

[mc!

conformari vifceribus.

Hecin fubftau-

[l

tia do&rina eft S. Patris,

Éx qua unus-

d)

quisque Przedicator & .Curator ftudeat

[

in formanjis e»ncionibus utramque lactis

lj*

fpeciem habere paratam , compaflionem

)

& congratulationem , difcatque ulterius,

Ufb |

non unam propinandam omnibus, fed

o

prout convenit per circumftantias fingu-

Ti

lis.

Quis ex his & tantis cautelis, le-

105

gibus ac principiis proficui fermonis am«

'on

la

plius miretur, nos in Introdu&tione prz-

lllda

[

ä

fentis Manualis dixiffe, fpecialem eíe ar-

DI

ld

tem bene poffe exhortari ?

6. Il

hi

De utih s»odo catecbizandi.

.

ii

rnelius.a Lapide in c, 6. ad Galatas CX7/7

:

CO

de voce : Citecbizo h&ec habet: ,,Ca-

a

|

» techizo. vox grzca eft , & idem eft , ac

, v0ce

—

MA ONOVUOASY

142

voce fo

iid

na

Ie &

feu

inflruere.

Quia

?5

25

olim myfteria Religionis vivà voce

»5

tradebantur, & nefas erat fcriptis cotn-

um p

mittere, ne in infidelium manus & no-

t

g

!

2b

r

25

titiam devenirent, propalareatt

2 $

prO-

55

fanarentur, & irriderentur, Inde cate.

;

25

chifta dicitur , qui hzc myfteria docet,

25

& catechumenus di&us eft, qui audiit,

& didicit: Catechifmus vero ipfa doctri-

25

na & inftructios,

Ex hoc deducit idem

,i,nterpres S, Scripturz catechifmi & catee

chizationis antiquitatem , unde €eam ve-

concludit,

nerabilem & eftimatiffimam

Imo exiftimat ,

conciones Apoftolorum

fere tantum 'fuiffe catechefes,

Ex quo

ipfo colligere eíft,

catechizationem vere

Hinc ea,

effe partem officii Apoftolici.

quz diximus P.preced, de gravi obligatione

catechizationis ,fumme commendantur , &

confirmantur, ]uvat ergo quzdam notare

de do&rina chrifiana & ipfo modo in-

Et cum defacto

ftruendi in catechifmo.

non fint catechumeni ,

de

inftru&ione

rudium , & adolefcentium Ííermo erit,

CXIF.

Si bene ponderemus , Chriftus ipfe

non quidem catechifta , fed AuCtor cate-

chefis fuit in illo famofo textu. Math, 19,

Simte parvulos venme ad me , ralium eff eumm

vegnum. celorum,

Non, quod Chriftus ver-

bum do&Grins ex ore fuo eis communica-

b

?qeric

118

, [.il; tw

Vgrit ,.1ed quod inde exemplum d

CVRATOR V M.

143

H

Viris Apoftolicis , ut ament parvulos,

iis benedicant, eos inftruant ,& eundem

effe&um in iis producant verbo & fer-

mone, quem produxit Chriftus eos bene-

dicendo , & manus imponendo,

Nam,

ut ait Francifcus Lucas

Non eft du-

WA

25

bium , hos parvulos à Chrifto bene-

TR

[

?5

diéctos evafile in viros fapientes , &

25

fanétos , qui deinde Ecclefias rexerunt,

Al

25

& fidem Chrifti propagàrunt,

Ratio

fo,

u

25

eft, quia manus eft organum Oorgano-

25

rum, quare Divinitas Chrifti per ma-

25

nus divinam fuüuam vim & gratiam ex-

TU

25

ercebat in eos, quos tangebat, falutem

Qu

?5

eis corporis , animique. dans , occuita

iytz

9?5

fua virtute eos fanctificans, DEOque

25

offerens

e

& quafi

confecrans

335

En

La

eminenter

effe&um catechizationis ,

&

cujusque inftru&ionis parvulorum,

QUf

In hoc textu multos reipfa vocavit,

CXF,

01

l]

& eis commendavit munus catechizationis,

ftimulumque addidit , ut (e huic minifte-

dU

3j

rio inftruéctionis parvulorum libenter ad-

l

dixerint,

Talis fuit Joannes Gerfon, Can-

:j

cellarius Parifienfis celebratiffimi » ominis,

'Talis

(

qui librum de hac re conífcripfit,

tD J

S. lgnatius Loyola cum univerfa füa So-

cietate tefte Ribadeineira inp vit, S. Ignatii

]4 3. Ce 24.

Ex antiquis $, Bafihus in

u

Regul. brevioribus difputatis interrog. 292,

hu

N

Operg& pretium eft ad excitandum queim-

U

cunque

MANVALE

144

^l

T

cunque Curatorem adducere quedam ex

jir

tra&, de pueris ad Chriftum trahendis

3.

joan. Gerfon, ubi fan&e & pie fe, fuum-

T

que factum de

pueris catechizandis de-

fendit,

Inter alia fic fcripfit :

,, Adeo

"T

chn

22

jam indignum videtur apud multos, fi

al

25

quis ex "Theologis , aut famofus in lit-

j

teris , vel Ecclefiaftica dignitate pra-

25

ditus

ad hoc fe opus

inclinaverit,

»

prefertim circa parvulos , quod mihi

»

»

in fabulam , & improperium cefferit,

Convincit autem illos exemplum Chri-

"

»

25

fti, qui, (inite, inquit parvulos venire ad me,

talium e(t enim vegnum celorum.

O pientif-

b

!

fime JEfu

D

quis ultra poít te vere-

25

cundabitur effe humilis ad parvulos,

25

quando tu , qui es DZus , usque ad

»

caftifimos puerorum amplexus brachia

1*11

25

manfuetus inclinas , atque circumligas?

Mp

25

n

Pl

da mihi aliquem , qui fpiritualis eft, qui

querat, non, que fua funt, fed que

1

A li

Id

25

JEfu Chrifti ,

quem totum repleverit

LU

charitas , humilitas & pietas, & nul-

»

lum in eo locum

inveniat vanitas &

25

cupiditas , cujus converfatio in coelis

»

unus ex Angelis

fit 3

qui tanquam

95

DEI nec benedi&ione, nec maledictio«

1j

25

ne moveatur , qui nullis ftimuletur

25

vel alliciatur formis

corporum ,

fe

[

(f )

abftra&us in fublimi arce rationis , in

»la 1

M

P

fola animarum perfpicaci qualitate ver-

feturs

h

* A

CYRATOARVM

145

u

1

» fetur, & hec intelliget

4»

Deinde ob-

"! trectatorum | objectiones

folvit,

»Sed

, IUUL,

ii (

» dicent; occupationem meam ( tanquam

25

Cancellarii) in majoribus effe debere.

n

lto

Nefcio prorfus , íi quidquam majus

10j

effe poteft, quam animas ,ab ipfis in-

ferni portis eripere, & tales parvu-

e Df

25

1V6r

lorum animas quafi plantare , aut ri-

gare

artem non indignam horti

| hi

»

Ecclefia

d

Cl

J

Tem

Sed afferunt , me in

25

pradicationibus publicis ifta magnifi-

CH Li

"E

centius operaturum,

Id quidem for-

7

. tafle pompofius ,

fed* meo judicio

an|

J

[ l

[j2

non efficacius, neque fruétuofius , nam

qui femel eft imbuta recens , fervabit

[ D

odorem tefta diu,

Venite ergo ad me

&

"parvuli, ego vobis doctrinam , vos

n

»

mihi

orationem

impendetis,

Sic

,

Angelos noftros viciílim

laetificabi-

tlj xlu

95 mUS.,,

Hactenus pientillimus & hu-

qüä

ever

millimus ifte Cancellarius,

Legitur quo-

que de hoc illuftriffimo viro, quod cer-

A

tam formulam orandi prefcripíerit illis

as u

adolefcentibus, quos in catechefi imbuit

C

hoc vel fimili modo: Bone DEus! mi-

p

TM

ferere anims noítri inflructoris Joan-

nis Geríon,

Et quis dubiter , preces

innocentum celos penetraffe ; & mife-

ricordiaam DEI

pro utriusque repor-

"

taffe ?

3

xg'eh

P

A P. Mes]er , P.LI,

K

]am

MANVALÉ

145

one catechefis ve«

m

CXFI

Jam a commendati

Ma-

niamus ad materiam;

& modum.

j

in fubftantia , lo-

teriam quod attinet ,

pubï j

N

uendo de noftris partibu

s, & Dicce-

QA

"

ft in Catechif.

L

joi

fibus , eft eadem , que&e €

j

mo Romano , nifi quod ide

m Cate-

ii

T

licetur modo ru-

L

chifrnus Romanus €xp

dibus noftris congruo per qua

ftiones ,

IL

bene inte

& refponfiones ,

ut

lligant ,

&ni omnis inftructio-

TM

quod eít conforme

nis.

Ad quid enim i

nftru&tio, ubi non

u

Provincie

M.

jl

[

eft intelligentia ? non omnes

^i

& Regiones sequaliter capiunt

& Íapiunt,

& climatis

qua

liter ali& policitiores ;

fubrilioris

dummodo una e

ademque fit

& approbata ab

doctringe fübftantia ,

varüs Diccefibus pr&

fidenti-

Epifcopis

il

bus.

Hin

c manet füuus honor & laus

.

venerabili Clero , cuj

us pracipua in im-

B

&rina chriftiana

u

buendis rudibus in do

elucet cura ex libris catec

heticis pralo

AW

commiffis in his partibus per quiaeftiones

(

&as ad captum Pa

]

& refolutiones fuccin

trie noftre accommodat

as, & in nullo

J

hn

quoad fübítantiam a Catechifmo Roma-

no diícrepantes.

Modum catechizandi quod attinet,

1CL

CXFII

varius eft, in eundem tamen plerumque

iil

3 '

recidens, Communis praxis eft, ut qu*

dem nobis conítat ; pr

eemiffa invocatioe

[

blicam r;citaq

L

Ue divine gratie per pu

U9s

ï

CVRA TORYM

iity

147

N

üonem unius Pater & Ave , audiri vel

juvenes vel puellas recitantes alternatim

(

publice unum Caput catechifmi parvuli,

8

if

Quibus pro merito remuneratis incipit

carechifta fuo ordine aliquot quaftiones

l C:,

OL

formare , & adjungere refponfionem,

ac explicationem uberiorem pro captu

IOfts

rudium.

at

Quo finito procedít ad exa-

men di&tarum quaeftionum ex ipía ju.

li

ventute pra&vie inftructa , & ubi oc.

l Dor

currir occafio,' repetit fuam explicatio-

lIa

nem , additque, fi qua addenda obve-

J

niant. Hiftoriasaptas vel premittit, vel

Til

é[it

adjungit, Aliquifunt , qui in nullo alio

variant, quam in hoc, quod in praceden-

Xy

(nt

te catechefi , antequam finiatur, pro

fübfequente catechefi jam forment quae-

l]

jl

fiones & refolutiones per modum in-

fltructionis praeviae,

Et tunc fequentem

[f

eatechefin mox inchoant per examen &c.

græi

recidit in priorem modum,

In hoc

101

»

conveniunt omnes catechifle , ut par-

vuli faciliores , adultioribus graviores

n

Q

proponant queítiones pro utriusque

partis capacitate & captu,

Preter communem , publicamque ca-

CXPIH

iij

techefin in templo coníüetudo eft lau.

dabiliffdma in plerisque Parochiis noflrig

"

U

introducta , ut Ludimagiftris fcholarum

injingatur, fi non fingulis diebus fcho-

t

Q

ke (uz , ialtem íingulis hebdomatibus

*

K x

fal-

MANVALE

148

g

(altem binam vel ternam ut i

nftituant ca-

J

techefin, cui invigilat Paftor, & fape

b

ü

ícholas vifitando explorat ; ubi neceíle

"

"

eft , induítriam Magiftri , & fructum feu

n*

fcientiam juventutis,

In confirmationem

pt

ferviat

?

quod ftatuit Benedi&us XIV.

"

fanétiffimus

& fapientiffimus

Pontifex

Diecefi ,

adhuc

Cardinalis

pro

fua

tunc Lambertini, in f

is Inftitutionibus

inftit 9. ubi fic :

,Sicut

Ecclefiafticis

, autem de Parochis , ita & de Ludi-

quos à tra-

?»)

magiftris ftatuendum eft,

», den

da pueris chriftiana doétrina libe-

.

D

nime judicamus. Et

m

25

ros & immunes ml

poft alia :

,Ob hanc caufam Cle-

eam condi-

35

mens XI. Ludimagiftris

»

tionem imponit , ut pueros chriftianam

quod nos (in fua

25

legem edoceant ,

»

tunc Diocefi )

precipimus & volu-

'»L

2»

mus, ut, qui Ludimagiftris examinan-

P?]

dis prepofiti funt,

nullum prorfus ad.

PP]

mittant, nifi prius in illis omnibus ,

25

que ad fidem & Relig

ionem pertinent,

peritosque certo

P

fe penitus inftru&tos ,

aliud

probaverint,;

Eadem

inftit.

!

Pon-

qu

oddam movet nobis dubium $s.

1

tifex his verbis :

,Sed quoniam in

ut pueri in pa

» à

gris fxpe contingit ,

(

,, fcendis armentis potius , qua

m in au

implicati

,, dienda chriftiana: do&rina

, tempus conterant

&C5s

: Exiftimat

u

quidem

CVRATORVM

1419

lgv

quidem füfficere ,

,,Si Parochi gravibus

sdn

59

folidisque argumentis parentibus often-

lrï li

»5

dant ,

in manifeíto perpetue dame

E

$

nationts

verfari periculo ,

fi liberos

UC

TLat10)

3

)

fuos Religionis elementis erudir

nee

?5

Infuper perfuadeant, ut fuos

s J

gligant.

Iont

$5

quique liberos ad parochialem Eccle-

df d:nm

» fiam adducant, ibique Parochum fidei

fl0l

Dpa;

rudimenta explanantem , & ipfi audiant,

.,Sm

25

qua fortaffe non perceperunt, cum in-

t [ul

?5

ter pueros ageren E*5

vel percepta ex

H

?5

animo penitus exmderunt.,,

lta qui-

dem zelofiffimus

Pontifex

Sed bone

: Jl

AA

DEus! quid efficiet in: noftra Patria , ubi

Parochi auctoritas alia auctoritate fupera-

(s

(

tur, & fimul ex confuetudine commu-

ni maritati quicunque fe exemptos a do-

Tiapat

[

l

&rina chriftiana. audienda «swftimant

n

n

ut aliter

T)

luper tanta paupertas eorum

TOU

fe fuosque fuftentare non valeant

nifi

nUS a

pueros aut puellas ,

quamprimum per

&tatem licet ,

pro data occafione pafcen-

yibu

tD

dis gregibus deputenc* denique ubi ac-

cedit rufticorum duritia

ih conmmunitas

T

'(

[

tibus verfantium

ut illo tempore, quo

doGrina chriftiana explicatur in templo,

s p

u d

a paftura fua nullum dimittant , vel per

alios fuppleri permittant.

His igitur cir-

cumftantiis perpenfis non videtur aliud

remedium, quam , ut quandoque Paro-

chus pafcentes greges quafi deambulans

jl

R

1n

jl

j'

150

MANVALÉ

in campis invifet , & ibi inftru&ctionem

h

t

& examen inftituat , vel faltem in hye-

m

YU

W

me fuppleat defe&tus veris, zítatis, &

]A

autumni folers in catechefi , vel potiffi-

)

mum examinando &

inftruendo

edo-

ceat tales ignorantes, & per illas anni

partes in catechefi publica factos invifi.

biles

Si quis alium modum oftendere

potuerit, libenter in hoc

edoceri cupi«

mus , & rogamus,

UÜOFPID P-—IE

(H

De modo d& requifitis circa

adminiftrationem Sacramentorum Ba.

ptifmi, extreme . Unctionis;

& Evchariftia

$.L

uam) mece[Jurium fit ,

obfervave

àn adminiflrandis Sacramentis prefcviptos

infingulis vitus C? cevemonias.

uanquam absque dubioRubricifte, quo-

CXIX Q

rum opera non funt ad manus no-

ftras, multa & varia de ritibus & ceremo-

y

niis fcripferint, earumque obfervantiam

neceffariam vel probárint, vel fuppofuerint,

attamen variasrationes invenimus & nos ,

D

quibus erudimur in ftudiofa attentione, in

obfer-

€VRATORVM

IjI

Is

obfervandis ceremoniis & rubricis, in Sa«

j

cri&cio Miffe , & adminiftrandis veneran-

t

diffimis Ecclefie Sacramentis.

Prima ra-

Yi d

J &

tio defumitur ab obedientia Ecclefiz illos

ritus przfcribenti debita,

Secunda ratio

Ilj

|

. f

|

petitur ex pietate, quia devotionem pro-

,

[

movent,

'Tertia, ex refpe&u Sacramen-

ln

füummaa

torum adminiftrationi debito ,

um

enim conciliant iis majeftatem & zftima-

tionem, . Has tres rationes in prafente

$, deducemus, inftituendo paritatem inter

ceremonias, prefcriptas in vet, "Veftam, &

noftras ceremonias in novo Teftamento,

Qf

ut vel exinde hujus attentionis in obfer-

f.

D.

yandis ritibus Ecclefie major habeatur

ratio.

Supereft quarta quoque ratio,

quia ceremonie funt facrameptales, feu

plene myfteriis , de quibus $, fequente

At«

aliqua videbimus , & explicabimus,

que ut previe omnem viam occludamus,

r

contrari& opinioni , & negationi bujus

necefhtatis ,

premittimus

Decretum &

r

n

Canonem Concilii Tridentini feff, 7. Can.

X3. ubi fic t..,,Si quis dixerit, receptos &

&

25

approbatos Ecclefie Catholicz ritus in

folenni Sacramentorum admiíiniftratio-

Ws ?

955

u

»

ne adhiberi folitos , aut contemni , aut

9?

fine peccato a miniftris pro libitu omit-

??

ti,aut in novos alios per quemcunque

Y

25

Ecclefiafticum Paftorem mutari polfe,

m

25

anathema fit,;,

Jam examinemus tres

:S*' l

P

K 4

I$2

MANVALEÉ

memoratas rationes, inílituta pariter me.

.QQE

!

)

morata paritate,

W

CXX

Ceremonialia precepta antiqui Tefta-

y.r

imenti inlibris Leviticorum & Numerorum

[/^

multa fuerunt, & quidem a DEO prz-

Ícripta

fecundum modum & ordinem,

ut patet legenti eos libro

Cum tamen

ee ceremonie pro fine aliud. non habue-

rint, quam facrificium veteris 'Teftamenti

m

figuram noltri Sacrificii; nihilominus de-

lo

n

bebant obfervari illa przecepta ,

quia a

DEO Moyfi dicata, & à Moyfe populo

promulgata , proinde in obfervatione il

lorum przceptorum obedientia locum ha-

[

buit. Quanto magis in Sacrificio Miffze novi

Teftamenti , & adminiftratione Sacramen-

torum novz legis,quz tantopere excellunt

& infinite fuperant illa facrificia , & Sa-

cramenta veteris legis 7 licet enim imme-

diate non fint a Chrifto, ordinata tamen

in

funt ab EÉcclefia , cui in fimilibus pote-

ftatem ordinandi dedit Chriftus,

Secun-

& ad

M

do,ille ceremonis devote erant

[ h

devotionem populum . excitabant , ideo

obfervande

quoque erant ex pietate.

Cur non idem dicendum de ceremoniis

prafcriptis ab Ecclefia in adminiftratione

Sacramentorum , & Sacrificio Miffz ? funt

plane devotlfïimæ, devotionem augent in

populo, & plereque infüper non carent

fuis my! iteriis.

$Sane

devotiffime

funt,

"Y

u*

,

CVRATORVM

Uir'g

153

ut patet eas legenti , potiffimumque cor-

refpondent in actione externa San&itati

(

textuum in devotione interna, quam hi

textus excitant , & movent, ut afpiciens

00;

eas ceremonias tam multas & varias ipfe

fithom

)f

quoque populus excitetur ad devotionem

m rm

"

internam, & ad eftimanda tam fan&a Sa.

giti

cramenta , tam devote flbi adminiftrata,

'ant

precipue in Sacrifieio Miffe , quod eft

I

V

opus diviniffimum.

Tertio , ceremoniz

a

veteris Teftamenti , prafertim circa Sacri-

ficia, tunc temporis precepta , maximam

na

ipfi Sacrificio conciliabant majeftatem , &

zftimationem,

Legatur hiftoria Dedica-

i |

tionis templi falomonici , quanta majefta-

As

te, quanta authoritate fingul& ceremonis

adimpletze fint, & quantum beneplacitum

u

j«

inde habuerit DEus , cujus majeftas &

Iu

gloria manifefte apparuit, & implevit

n

templum Domini, vifo confenfu internz

Pl

M

p«

devotionis Regis & populi cum ritibus

ecur

& ceremoniis externis plenis majeftate &

&n

pompa, Inde videmus , quanto plus gra-

Kin

tie divine promereamur , fi confentiat

h1

Vav

interna devotio tam Sacerdotis, quam po-

puli cum accurate adhibitis ceremoniis

preícriptis plenis gravitate , pietate &

&ftimatione in Sacrificio Miffe & admini-

flratis a

Curatore

Sacramentis

2

r

Hinc

apparet, quam neceffaria & proficua fuerit

nt

inftitutio Seminariorum , in quibus Reli-

K ;

giofi

MANVALE

15

gt

giofi & do&i

ihcipientes per inftru.

in

ritibus

& ceremoniis fu-

i5

&ionem

QQ i

ture -curz adaptantur ,

ut tam Sa.

Y M

criicium Miffze

L

quam adminiftratio

Wil

Sacramentorüm per

gravitatem — facri-

ficantium , per ordinatas & uniformes

aCtiones adminiftrantium , in populo zfíti.

mationem debitam confervent , & pieta-

tem ac religiofitatem iis Sacramentis im»

[

pendendam adaugeant, Et ut denique huic

obligationi fatisfaciendi ritibus prefcriptis

a Curatore melius fatisfiat , confultum

-

erit , quotannis ad minimum fÍemel eos

relegere , ut refricetur eorum memoria,

neé per oblivionem , ut fieri poffet, mul-

te ceremonie: fucceffive. intermittanturs

aut debita gravitas & pietas in adminiftra-

tione Sacramentorum minuatur , aut pe-

reat,

6. Il

Ml

vDe enodo adminiftrandi | Sucramenta

um

Ll

Baptismi, C? extrema Unctionis.

lls

acramentum Baptismi omnibus neceffa-

CXXI S

rium effe ex fide docemur , dicente

*

*

Chrifto Domino

Nifi quis venatus . fuerit

It

ex aqua CF Spiitu — anto , non potefl introire

O.Ja.

in vegnum DEL. Joan, 3.

Hinc quanto plus

N

neceífarium hoc Sacramentum, tanto ac-

i

curae

CYRATORYM,

155

T

curatiore - modo ,

pietate & au&oritate

TOi

adminiftrandum eft,

ln modo obfervan-

iv

do inftruitur Curator per Rituale Dicce-

Eïl

fanum $ de pietate ex . precedentibus cone

|

|

ftat , hoc ipfo , quia Sacramentum eft,

& íancta fancte tractanda coníentiente de.

Df

lt a

votione interna cum ceremoniis externis.

"

L

TP

Auctoritatem requirit ipfüm minifterium

Q j

iacrum, tanta nimirum aucoritate & gra-

t D)

vitate adminiftretur , ut ipío facto con-

ftet a fe eftimatum , & ab affiftentibus

Áeipi|

feltun

aut fufcipientibus eftimandum eífe Sacra-

] &i

mentum,

Dicitur Baptismus ab Apofto-

Vr

lo ad 'Tit, 3. Lavaerum regeuerationis ,. &* re-

Tij*

sovationis Spiritus — (audti,

Per Baptismum

N

enim regeneramur; & renafcimur in Chri-

nitre

o , & novi homines , puta fan&i , jufti,

m n

^ p

DEI amici

&. fili

efficimur.

Unde

Baptismus dicitur renovatio , feu iterata

generatio , quia -quafi de novo , fecun-

dum carnem genitos ,. regenerat fecundum

fpiritum & virtutes,

Concordat cum

jj

lN

textu Chrifti Domini Joan. 3. füpra , in

quo dicitur homo renatus

ex. Aquá ,

fci-

n

licet regenerante , & piritu (ando reno-

vante,

Renatus dicit novam nativitatem,

yis

P

non renovationem , ficut dicitur nova

UM

omus neo-extructa in priore loco, non

renovata, refarcita , & fuffulta.

N

Quanquam porro ad DBaptismum ne-

CXAXMT

* Y

€effaria fola aqua naturalis tanquam ma-

teria,

NI

MANVALE

156

"

terià, &.forma : Ege te baptizo C'c, nihilo«

minus ceremonime baptismales funt mul.

Wf

Q

y

tivarig, & quidem tales, ut, fi contin-

geret infantes in periculo partus , aut

mortis conftitutos fubito extra templum

(

baptizari debere, poftea, fi fupervivant,

ceremoniz

in Ecclefia. fupplende fint,

Unde facile colligi poteft, eas nullate-

nus contemptim tractandas , vel quomo-

dolibet negligendas , vel, quod. pejus ef-

fet, pro libitu immutandas , ne agatur

contra Canonem ConciliiTridentini n, 119,

in fine citati,

Singule enim ceremonicz

t

funt myflerie[a , & conferunt aliquid fpe-

cialis grati& , uti

fequentibus numeris

oflendemus,, Videamus generaliter ; qua«

les precipue ceremonis in adminiítratione

Baptismi prefcripte fint ab Ecclefia omnia

Sunt autem

bene & fapienter ordinante.,

fequentes,

Formatio crucis multoties re«

*

li

petita

*

Infufflatio ?. Sal benedi&um gu-

ftandum a. Baptizando ; Deprecationes va-

rie * Adjuratio demonis : Le&io S, Evan«

gelii ; 'Terra mixta fputo cum pollice applie

cata auribus & naribus

*

*

Et percepta

in

aqua benedi&a folennis

introductio

templum ad fufcipiendum ipfum Baptif-

ä

mum,

In templo profeflio fidei per Pa-

trinos nomine infantis, cui manus impoe

"

^i

nunt refpondentes , ut fignificent , non

ln

proprio, fed impotentis infantis nomine

AL

eam

CVRATORVM,

137

ïfo L

*

*

eam Ííe facere

profeffionem

Injun&io

Ut y,

oleo catechumenorum : lIpfe. Daptifmus :

T

*

Linitio cum chrismate

*

Veftitio cum

"

veífte;alba, & apprecatio pacis,

Nemo

fetyig

credat , ab Ecclefia iftas tot ceremonias,

& tam fanC&tas Daptismum praecedentes &

evrviveru

IP. [f

fubfequentes fine myfterio in fingulis con-

D]l

tento prafcriptas efle, que myfteria abs-

Uomo.

ue dubio inveniri poterunt in Rubiciftis,

u &

Unde concludendüm eft cum P. Sebaftia-

Qu

l

no d'Abreu e Soc. JEfu "Theologo inftit,

|

l, "94

]

aroch. 1, 9. feót, 6;

,Eas obfervandas,

DIOni

,, licet enim non pertineant ad effentiam

i

, Baptifmi , continent tamen magna my-

Tetis

,, fteria , & funt in precepto Ecclefiz.,,

Ws i

fam eruamus breviter myfíteria in cere-

AE

moniis iftis

contenta ,

ut tanto fortius

Qu

Oftendamus

earum neceífariam obferva-

AUtem

tionem.

je r

Prima ceremonia eít frequens for-

CXXIII

n g

jes Va

matio figni S, Crucis , & incipiendo fe-

Ea

ipfum fignat baptizans , ut vel inde re-

pl

coligat fe, & cognofcat, adminiftratio-

nem fuam eíle vere fan&dam , & facra-

m

o i

mentalem ad augendam propriam. devo-

tionem,

Multoties ante , in, & poft

ho

Baptismum fignat cruce Sacerdos infan-

W l

tem, cum enim demonem expellere , &

A

ejicere nitatur, ha&enus refidentem quafi

in throno peccati originalis , his armis

gJ..AhQ

ur S, Atha.;zgüus

a

Utitur utilil:cr , ham teftat

iB

MANVALE

158

[ Ü

in vita S, Antonii ,

hunc dicere folitum,

W

crucis eít aheneus murus ad-

, Signum

Eft

N

,, verfus demonum

machinationes,,,

nimitum fignum victorie & triumphi Chri-

[4/

at

fti JEfu in cruce mofientis & vincentis

peccatum & infernum, Unde hoc fignum

maxime horret videre , & iterato per illud

debilitantur virtutes diabolicse,

Altera

N

ceremonia eft infufüatio in forma crucis,

Sacerdos enim mox adjuraturus adjuratio-

ne demonem, previe infüfflando aliquam

ratiam divinam infanti infpirat , & po«

tefítatem adimit demoni in animam infane

tis,

Sic S. Auguftinus loquitur de Or-

dinandis ,

adducens exemplum

Chrifti

Joan. 20, infufflantis Apoftolos , & dicentis

Accipite Spirirum. antlum. &v ubi fic S, Pater

ait * ,luflaio hec gratia quedam eft,

» qua per traditionem infunditur Ordina-

,52 tis*),

Hoc ipfum dicamus de infuf-

fladone infantis, quod opertetur aliquam

gratiam , dum eum e poteftate diaboli

incipit eripere, proteftando contra eum,

ut exeat ipfe , & det locum advenienti

'Tertía cere-

Spiritui fancto Paraclito,

monia eít íal benedi&um ori infantis

Addamus etiani

immiffum ad guftandum,

terram mixtam cum fputo applicatam

auribus & naribus

infantis,

Saiem fa«

pientie guftandum dat, & finis exprimi*

$ur ») Oratione, ut baptizandus expleatur

4j

cibo

CYVRATORVM

159

" 1'01

cibo celefti , quatepus nimirum fuo tem-

Tiny

pore fit femper Domini Spiritu fervens,

neuu

fpe gaudens , Nomini divino deferviens,

npilc

ficque fiat ipfi Chriftus propitius in vitam

V

h

i

&ternam,

Per terram &c, fenfus externi,

X

ls

m

nimirum aures & nares unguntur pollice,

þö l

ut aures fiant apertze ad audiendum cum

PUM

fru&u verbum DEI,

& fic 'fiat iftud

n

LU

UL

verbum DEI per virtutis exercitium in

af

odorem fuavitatis , fcilicet fpiritualis & in-

ïuql. tl

terne, ut dele&abiliter virtutem exerceart,

(«

ficque infans promiífam beatitudinem ob-

[

tineat,

CXXIF

Quarta Ceremonia frequentes depre-

cationes fuünt, & adjuratio per formatio.

UM

nem $, Crucis in fronte infantis,

.ï) "

aï[

Legi-

mus de Chrifto Domino , quotiescunque

m el

n)

aliquod miraculum Ooftendere voluit ho.

minibus, prius fufpiciendo in colum de-

Jniu

1

Ua

diffe honorem DEO Patri tanquam ho-

)

minem , & mox deinde poteftate divi.

Qaboll

nà beneficium hominibus exhibuiffe, Un-

eu

ls

de Ecclefia in omnibus

eundem ritum

T&

Obfervat per varias deprecationes pre-

eete

miffas Baptifmo , agnofcendo omnis boni

]

Af

fontem DEum effe ,

ut poft acceptam

P

laudem & gloriam tanto certius & citius

divina bonitas conferat gratiam, & ani-

ma per fübfequentem Baptifmum fiat ha-

bitaculum Spiritus fanci;

Neceffe eft

it

autem jupgere propter honorem Trinita-

N

Sis ,

MANVALE

16c

t

(

tis adjurationem demonis formate figno

d

crucis in fronte infantis, quia prius eji-

& D:r

ciendus demon, ut hoc ejecto fubintret

Spiritus fanctus.

Quinta ceremonia eft

un&io cum Oleo fan&o , quam undio-

"

nem immediate fequitur Baptifmus , &

hunc fubfequitur un&io cum Carifmate,

Cur premittitur un&io olei? Cur fubfe-

quitur un&io cum chrifmate ? Un&io-

nem olei nobis explicat S, Dionyfius de

D

Eccl Hierarchia c. 7, docens , eos,qui

baptizantur, oleo inungi , ut intelligant,

ä

hoc figno fe inungi quafi Atlethas Chri-

fti , ac confequenter vocariad facra cer-

tamina pro fide

& pietate obeunda,

j

, Atque tunc quidem , ait Dionyf. olei

, un&io baptizandum avocabat ad facra

Pramittitur

ergo hec

j

i

» Certamina,,,

un&io, ur nofcatur, quamvis per Bap-

tifmum fit futura remiffio peccati origi-

nalis ( & quorumcunque peccatorum ante

h.

a

Baptifmum commifforum , fi aduitis fal-

tem attritis confertur ) non tolli tamen

omnes effe&us peccati originalis ; ideo

i

baptizando remanere continuum certarmen,

V

ad quod fortiter

agendum uncione

Unde hec cere:

ii

S, Olei premunitur.

]

monii a Sacerdote proprio nomine per-

agitur: ego te linio, Sequitur vero umctio

Chrifmatis Baptifmum non nomine pro-

—

prio Sacerdotis , fed nomine DEI: DEw

|

|

9tiifiie

hui/(;g,/,

CVRATORVM

16I

Ti

; «;/u

Omnipotens €2c, Ipfe te liniat. &, quia Chrif-

prir

ma ex oleo &

balfamo

conficitur ,

li

& petitur gratia, ut fuos novos milites

emome;:

& Atdetas ipfe DEus roboret íua gratia

n ui

in pugnis fpiritualibus contra demonem,

fb j

carnem & mundum, ut memores ju.

Af

cundi odoris, qui e balíamo efflatur ,

ir (ii

vitae fanctitate , morumque füavitate cae-

Undi

teros omnes ad vitam - chriftianam ,

yís d

virtutisque ftudium pellicere fàtapant.

85,q

Ideoque Baptifnum fuübícquitur unc&tio

ll

Chriímatis ,

quia per Daptifmum jam

; (r:

repeneratus , & factus habitaculum Spi-

T C

ritus fancti , majoris & perfe&lioris gra-

AUA

tie capax, inflitutus jam eít ad recipien-

; Ol

dum plenum robur omnis grati& , quae

i

neceflaria efít ad vitam bonam ac íàn-

D

ho

j

&am:, & inde refultans bonum exem-

i)

Dl BHP

plum ,

quo etiam alii pelliciantur ad

bonum,

qnj

Denique ulüma principalis

m ant

ceremonia eít veítis alba , qua induitur

ts

Baptizatus ad fignificandam plenam pu-

ritatem anima' virtute Sacramenti Dap.

Cüj&'

J

J

tifmi jam collati ;

& ad indicendum,

jl

jam penes futurum Adetam Chrifli fore,

ut hanc veílem candidam vere inno-

Wt

(

centie & puritatis ipfe confervet , ut

a

illud veftimentum immaculatum perfe-

rat ante tribunal DEI ad capiendam

j y

j

inde vitam aeternam tanquam mercedem

innocentis & íanéte vite,

a

L

jf

&,P. Mesler,P.I1,

Jam

MANVALE

162

a

CXXE^

Jam vidimus principales omnes ce-

g

h

remonias baptifmales myfterioías efle,

Wi

iM

Sicut enim in Baptifmno per ablutio.

qui

nem corporalem intelligitur ablutio íà-

«

cramentalis interna a fordibus peccatu,

L

ita non minus per ceremonias reliquas

hi

intelligitur bonum alíquod fpirituale ,

V

quod confertur anime Daptizati, Unde

hac ponderans Curator colliget , ne-

&

ceíle effe fibi , ut totum actum admi-

u

niítrationis hujus Sacramenti, cum om-

i l

ni ferietate ,

ietate , attentione , &

uü

auctoritate períolvat, nec de ceremoniis

qii

quidquam vel negligat, vel variet ; no-

T

ícens Ecclefiam in his fuiffe fatis pro-

f0

vidam , & in ordinandis ceremoniis abs-

W Sg;ra'

que dubio a Spiritu fancto informatam,

11 UY

Sacramentum eft , quod adminiítratur,

TOU

& ceremonie fíàcramentales , íeu my-

Qu

Íteriofe funt ,

habentes varios fruétus

g

*

*

unde credat,

internos & éípirituales

Tij

quod; quia Sacramentum eft, fructum

z

ferat per gratiam iníitam ab infltituente

Chriíto ex opere operato , & quia ce-

l

remonis facramentales, per intentionem

A

Ecclefize ordinantis illas, uberiorem quen-

la

dam fructum afferant ex opere operantis,

N

quia illos deprecantes & orantes ac fig-

uT

nantes alios DEus libentius audit , &

lo )

exaudit , qui fanéte Sancta tractant, Re-

ifiys

vereatur ergo DEum in bujus admini-

mme

Ítrae

CVRATORVYVM

16

Qp

T0

Ítratione Sacramenti , & prémiffa inten-

(s

tione adminiftrandi ; & faciendi , quod

t d

a

facit Ecclefia ,

& inflituit Chriftus fe.

d)

LU

cundum communem [íenfüm Ecclefia ,

Sp

d

vel oralitet vel certo mentaliter humi-

5 li

liet fe coram DEO , & attendat, que

(PI'H.[UR:T

legit & facit;

Talis certe magnam de-

m

votionem fÍpiritus íentiet in. adminiftra-

tione hujüs Sacramenti,

. E

(r Hdms

Esdem íunt rationes in adminiftra:

CXXPI

um qp

tione Sacramenti extremaáe — Unétionis ;

ne, d

TeTmoni

tum quia Sacramentum eft , tum quia

&eque utilem & füo modo neceffarium;

Cf ] Ilf

tum quià etiain ceremonis fünt fíacra-

B pra.

ientales & myfteriofe,

Hujus qui-

js dbee|

dem Sacramenti materia remota eft ole-

O

um olivarum ab Epifcopo benedictum;

ylritut

proxima eft unctio quinque fenfuum ex«

[e ny

ternorum fecundum modernuüm ufum

fnida

Ecclefize.

*

$

unus

Fructus eft duplex

qredat

fpiritualis , alter corporalis,

Spiritua-

fridu

lis eft remiffio- peccatorum ;

fed per

ditoent

áccidens; cum enim per fe non fit Sa-

T

cramentum inortuorüm , qualia funt

Diont

Baptifmus & Pcnitentia , ut primam

mqr

£ratiam per fe conferat, conducit ta«

a

inen per accidens ad hanc remiffionem

T

.'

pro caíü ; quo sgrotus effet attritus ;

ul

nec poffert aliud Sacramentum füfcipere;

y

fufficiet ergo ad gratiam attritio cum hoc

/ ,;Jnm

biüis dis

Sacramento, Unde A

! poftolus Jaco

citi

"

P

MANVALE'

164.

cit: & ff im peccatis. fuerit, dimittentur. ei &c,

a

Alter corporalis finis & effectus eft fa-

g n

nitas corporis , -fi id faluti- fufcipientis

g

expedierit,

Non igitur promiífio hujus

wl

effectus eft abfolute connexa extremae Un-

PL

Ü

&ioni, fed folum conditionate;qui proinde

atil

effe&us non dabitur infallibiliter ,

nifi

q

quando talis conditio eft juxta ordinem

d

ivine Providente , & Prefciente.

n

n

CXX?II

Unguntur quinque feníus :fpecialiter,

cum enim inítitutum fit hoc Sacramen-

Ww v

)u

tum ad perficiendam perfectam homi-

nis fpiritualem fanationem ; & quinque

íenfus fint radices morborum ípiritua-

lium , recte inunguntur quinque fen(us ob

rationem, quz exprimitur in fingulis, Prae

mittituripfi unctioni primó invocatio di-

vine gratie per merita Angelorum &

San&orum in Lytaniis flexis genibus re-

&

oratione conveniente

cirandis appofita

MUU

iftis circumítantiis, ut legere eft in Ritua-

l

li,

Additur immediate invocatio ipíius

EAU

fumme Trinitatis , ut per impofitionem

manuum Sacerdotis , & per invoca-

f

tionem omnium-Sanctorum. extinguatur

*

(

omnis virtus diaboli

*

cum enim per

Tf

extremam Unctionem confortandus fit

(

eger ad ultimam luctam cum diabolo,

Xl

recte priu. hujus vires infringende funt,

1f

Af

ut quanto infirmior diabolus fit in ten-

il

Ooc Sa-y

L

tapdo , tanto per fufcipiendum h

Cr&*

CVRATORV M.

l6$g

r [

i d

eramentum ezger fortior fiat divina ora-

MU ]i

tia in refiftendo, nempe per virtutem

ii

& fiduciam concepram in füfceptione

i

g

|

hujus Sacramenti.

Poft unctionem ,

]

pmx j

que eít de fubftantia ,

fequitur invo-

V, g

catio DEI , ut c^nfervet egroto fuzrum

Qd

dona virtutum, & ut medelam non ío-

Ilf

lum in corpore ,

fed etiam in mente

percipiat.

Finitur

tota adminiftratio

xidlitr

folenni trina Benedictione infirmj.

Ita

MT

videre eít in Rituali.

loni

Extra cafüum ergo

fümmsee neceífitatis nil immutetur,

Et

tngx |

"

ITILUG-

notandüm , cum requiratur tactus phy-

ficus in adminiftratione , íolent cautio-

(isob |

dico

res digitum inungentem tenere in feníu

inunéto usque a

confümmationem tO«

Yio d*

tius forme , & fic in fingulis fenfibus,

m &

;

In caíü

fumme neceffitaris omittenda

J5 T

omnia, qua non funt de fübftanria,

Su fH-

Nentt

ciet aponizantem actu & phyfice inun-

Ritü

gere in uno fenfu cum expreffione fim-

ipflus

plici etiam

enfuum,

In

jOnet]

reliquorum

Lufitania pro tali cafü inunguntur. eegto-

OC

tiin fingulis fenfibus ,

ita tàmen, ut

U

tantum in una aure , uno oculo , una

n

manu &c. fiat unctio.

]ta enim fenfit

ls !

P, Abreu Lufitanus absque dubio ex pra-

xi Lufitana.

ii

Sed contrarium prefícribit

noftrum Rituale Diccefanum Conftan-

tienfe pro cafu fümmze neceffitatis, vel

! öa!

etiam tempore peftis ,

ut

ibi videre

Iw

eft

MANVALE

166

W W

eft,

Supereft ,

ut Curator multoties

f

inculcet fubdms, ut animadverfo peri-

w

b

T

culo non tardent Sacerdetem vocare ad

j

adminiftranda Sacramenta

infirmorum ,

"

NU

antequam ingruat fummum periculum , &

deficiaht vires. corporis ,

quia necefhtas

bi

v

frequenter cogit Parochum ,

ut multa

agat

dífponat, reparet , etiam quan-

doque

per

Confeffionem . generalem ,

a

ad que perficienda .indiget

prolixiore

t

NI

tempore , & melioribus viribus infirmi,

hIM]

ut fruéctus tam hujus ,

quam aliorum

h

Sacramentorum certior & uberior feratur,

6. Ill

De w1do . adminiftrandi . Sacrasmentum,

r

1

Euchariffiz,

"tf j

^j

o hoc

in loco a nobis füunt ex-

tI

CXXVHI Du

pedienda,

Primum eft ,

venera«-

At

d

bilis hujus Sacramenti debita confervatio.

Alterum hujus debita adminiftratio,

De

primo hec breviter notamus, Primo, hoc

Sacramentum

auguftiffimum

confervan-

dum in loco mundiffimo ,

& fimul fir-

ï

miter clauífo,

lta declaravit Concilium

Trident

feff, 13. c, 6. feu Interpretes

Concilii Tridentini per h£c verba :

51

l

ft"

]

, Ecclefiis parochialibus . femper Eucha-

», riftia refervari

debet in aliquo mun-

(

Al

;; do , fingulari ,

& fignato ( firmiter

,5Ciaue

€CVRATORVM

167

s

X

?5

claufo )

loco , ut infirmis füccurri

Nec confuetudo excufat con-

&tf

35

poffit,

VO

traria, nee paupertas Ecclefi& , nifi

Tfqn

»)

forte fubeat periculum a manu. fàcri-

1

I!

lega, contra quod periculum fátis cau-

els

?5

It

Ms

25

tum eífe non poffit per quamvis dili-

U u

Secundo , cum

$5

gentem cuftodiam.,,

u

ftatuatur locus j/imgularis , non convenit

rA

quidquam in ifto loco deponi & cufto-

li

1l

n

N0

diri, preter

auguftiffmum Altaris Sa-

if

u

cramentum ,

& quod ad hoc pertinet,

!l

A

Ciborium etiam a micis, aliisque rebus

fedt

forte incidentibus frequenter mundetur,

NNec tot particuke fimul confecrentur ,

ut deficientibus fufcipientibus brevi peri-

culum fübeant

corruptionis

cujusdam,

1

ii

!

Tertio, claves ad 'Tabernaculum non di-

mittantur in Ecclefia fub cura fecula-

rium, fed maneant in manibus & cufto-

J t

Antehac qui-

dia ipforum Curatorum,

Venera

dem conftituti. fuerant faeculares ,

VOocae

at

ti cuftodes, fed quo infelici effe&u legi

, D

poterit in Magn. fpec, exemplorum ime

y, o

preffo Duaci ex officina Belleri,Anno 1605.

r

;Eom,- 2.-difl;-19,

ex, 2,

de venerabili

Hoftia Uratislavienfi,

Aliisque fimilibus

[

pluribus hiftoriis.

De adminiftratione hujus Sacramenti

CXXIX

fequentia confideranda & notanda veniunt.

Cum in omnibus Sacerdos fit exemplum

fubditorum , ut fua devotione , pietate

i

g

L 4

MA NVALE

168

[029

at

(

& gravitate in adminiftr

ione Sacrament;

prgeiuceat devotioni , pietati & gravitati

ii l

fufcipientium hoc auguftifimum Altaris

s

"

Sacramentum , ut ex eo , quod vident

i

in adminiftrante, intelligant quoque fufci-

[

(

pientes, quali reverentia ipfi quoque fu-

fcipere debeant, aucta aftimatione & fide,

[

ldeoque quod Concil. Trid, decernit de

devotione &c, fufcipientium « a fortiori

quodemmodo , ftringit etiam adminiftran-

tem.

"

d

Seff, 13. c. 8. poft alia fic habet,

25

Hec facra myfteria corporis & fangui-

25

nis ejus ea fidei conftantia & firmitate,

25

ea animi devotione , pietafje & cultu

25

credant, & venerentur , ut panem, illum

2

füperfubftantialem frequenter fufcipere

25

poffint,

Et is vere eis fit anim& vita,

235

& perpetua fanitas mentis, cujus vigo-

25

re confortati ex hujus miferze peregri-

UM

25

nationis itinere ad coleftem patriam

Ff

?5

pervenire valeant , eundem panem An-

39

gelorum, quem modo fub facris vela-

[ío]

25

minibus edunt , absque ullo velamine

?5

manducatur;.,,

Hec de fufcipientibus,

quidni etiam de adminiftrantium a&ione

fanctiffima ? Illi fufeipiunt in os, hi ma-

nibus propriis tenentes immittunt in os;

ilis eft ejus guftus , his ejus ta&tus : plus

videtur effe tangere, quam guftare,

CXXX

Primis temporibus Euchariftia quoque

(u),

data eft in manus fxcularium , ut patet

k,

ex

U A.

*»Dügreä'

CVRATORVM

169

n

Id

ex Tertulliano l, de fpeétaculis , aliisque

n

fan&is Patribus.

lllis, inquam , tempo-

l4

ribus communicantes S. Hottiam excepe-

u

V n

runt, non ore , ut modo fit , fed expli-

(Ue f

catis in formam crucis manibus, viri nu-

IU

dis, femine puro linteo , quod Domini.

tf

cale vocabant, te&is , ut patet ex Con.

j

Ti

cilio Altifiodorénfi c, 36, inde manibus

hi

VI GU

Hoftiam

OT1

admoventes

fumpferunt,

d

Cauíam variati hujus ritus Cornelius a

Lap. in Epiít, 1, ad Cor, c. r1, affignat

duplicem $ Periculum , & irreverentiam, — Cen-

fetur nimirum intercurrere, & fepius in-

u

tercurriffe aliquam gravem irreverentiam,

illm

|

|

fi fieculares indifcriminatim permitterentur

j

etiam tangere venerabile Sacramentum,

IU

& minorem irreverentiam effe per guftum,

i.

immediate fumendo in os absque ta&u,

Vr

jam fi per Ecclefiam antiquus ritus mu-

xtram

tatus eft propter periculum & irreveren-

n A.

tiam , eoipfo prudens Curator colliget,

: Vels|

quis fenfus Ecclefie circa reverentiam &

debitam devotionem in tac&tu Ss, Eucha-

jamite|

yibus,

riftie, quem habet adminiftrans,

KHore

j

Quaeftio formari hic poffet, an con-

CXXXI

gruum fit & falutare , ut Sacerdos di-

i o

ftributurus Ss, Euchariftiam populo pr&-

yh

mittat aliquam exhortatiunculam ad au-

eI

gendam fidem, reverenuam & amorem

in fumptione ? [ta enim fcimus moris effe

in Congregationibus aliquibus majoribus;

& !

Ü

quane

170

MANVALE

Tta

lj

quando eft generalis Cormmunio,

eepfuerunt tam fpirituales , quam fecula-

Wi

res perfone graves & dote , quz id fa-

ii

ciendum exiflimárunt ad excitandos tepi-

j

dorum quorundam animos, ut cum majo.

2

re fide interna , & devotióne externa ac«

M

cedant.

Alii vero ex caufa, quod hoc

non fit prefcriptum in Rituali , & non

;

effe mutandos praefcriptos ritus , & ideo

Verum aliud

Ia

hoc non licere cenfuerunt,

Hn

eft novus KRitus, aliud eft antiquo ritui

N

prámittere excitationem ad majorem devo.

ii

tionem.

Exhortatiuncula precederet ri.

tum adminiftrationis , & huic non intere

jup

]

A

n

mifceretur,

Adducimus in exemplum

hx j

brevem talem exhortatiunculam lingua

vulgari,

l

b

1 $

(jtigc im Soprifto

Wl i !

qæïnbä

bem S .

4

lf

Sua ir aefnnd gu bem GGff bej

p

$um gu gefen, fo erbebet euct Go

wüt 34 Gftt i 3Betracdbtung — fofdbes

bobe Geleinmus be8 — Gaubens , ub

bur Qicbe.

Creroefet i eucb ben. latb

ï:

ben, Daó iür gebendet , men iv cuv

pfanget, bic Gomme gum emigen. Qebett

TA;J:TJ ':':

vie Lunreine 3u bem Defovcbtenben. emigeu

hT

Mi

& ob.

SSetvadbtet — bie — unausforedlide

J"f

Siebe, wit voeldbey fib wnfev æ?gt(tg ï"b

t

CVRATORVM,

tb f

I17t

ID r

$6re. SyCfus Chriftus mit Gottfeit tb

S*enfebbeit eudb. fammtlic) itteilen voifl,

Qei

eus feinem. anberm 3iel unb nb , al8

Is

U f

eud) fedig au maden, iunb bargu bie

LEEDt

Cs feiner gottlicbem (naben. veicblico

mitgubrinaem,

Grmedet ín euco ein vedbt

jl

berglide Gegenlicb , nb fommet mit allem

&n

SRertrauen — ub

& i

Sofnung su bem Giftb

VET

te$ S5Cvrm.

9Serbemütbiaet ntm — eure

IQ riti

$ergen qegenr ber focbten Sevrlidfeit tb

m

Sajetàt Gottes.

Grsitteret vor . Cbr»

feret ,

unb fommet mit

aufaebebten

TU T

,

Aflef

Sénben , nieberaefóblagenen 9fugen , ub

D

mit Yoabrer. $ergens » 9inbadbt.

Hac formula vel fimili le&a recita-

j

bit sedituus

Coufiteor , ubi incipit ritus

hujus adminiftrationis,

Itaque talis ex-

citatio ad a&us theologicos , & veram

devotionem przmittitur, non intermiícee

fl '

tur ritui , & fic judicamus ceffare fcru-

( M

pulum variati ritus.

Accedit ,

uod di-

i $

ftributio $. Comrrnionis ipía non fit

Sacramentum ipfum , fed diítributio Sa-

[

cramenti , in qua habenda ratio majoris

IT

o

devotionis in füfcipientibus,

Quidquid

i

fit, fatis fit memoráffe opiniones , Supe-

d

riorum eft in talibus judicare , & decer-

nere,

Ultimo pro cautela addimus, ut

Curator non nimis feftinet in diítribu-

Í M

tione hujus Sacramenti , dum madidos

incipiet habere digitos , ne cum digitis

i

iterum

MAN&AL:

178

! "i

ierum vetrahat S, Hoftiam, non fine

j d

periculo irreverentie gravis quoquo modo

f

obventure ipfi Sacramento,

p

FI;C:*S*,E

$. IV.

f

W

u

De ceremouis rite [ervandis in. Sa-

nj

cvificio Miffe.

Ia d

CXXXII Qwacrifidlum Miffe tum Sacramentum,

Mi

X tum Sacrificium eft,

Qua Sacramen-

tum nobis confert gratiam , & fpiritua-

jl w

]u

.]em füftentationem * qua Sacrificium nos

tb d

Corpus & Sanguinem Chrifti DEO offe-

[

rimus,

Adeo non repugnant hec fibi

invicem , ut potius per admirabile in-

ventum divine JBDonitatis

altiffyÁ. &

admirabili

concurrant

gradu in Miffe

U

j

Sacrificio,

Loquamur jam de Miffa ut

h

Sacrificio , & videamus, quid decreverit

t j

!

Concil. Trident, feff, 29, Can, z. fic ha«

bet :

»Si quis dixerit , in Miffa non

:

y

35

offerri DEO verum & proprium Sa-

ml

925

crificium , aut quod offerri non fit

PP]

aliud, quam nobis Chriftum ad man-

29

ducandum dari , anathema fit,,,

Ad

d

fi:

Sacrificium proprie diéum debent con.

currere fequentia? Sacerdos , Altare, res

Sahr

DI

oblata, oblatio DEO fa&a, quxdam im-

mutatio rei oblate , & hoftie confumptio.

H

Definitur enim Sacrificium oblatio rei

"

fenfibilis a legitimo miniftro fa&ta DEO

per

I

|

CVRATXYORVM

173

»,! per realem immutationem, ad teftandum

ilius fupremum dominium , & noftram

10 l (

fübjectionem,

Hec omnia conveniunt

in tremendo: Miffe Sacrificio,

Nam

primo , fit hoc Sacrificium a legitimo mi-

niftro , qualis eft Sacerdos, ad hoc mu-

IN

Ü

!

nus fpecialiter eonfecratus, Secundo, pa-

nis & vinum eít utique res fenfibilis,

Tertio, immutantur in Cor

pus & Sangui-

AU

nem - Chrifti,

Quarto, offertur DEO

FD

Sacrificium ,. quia,per hanc a&ionem te-

TE

ftamur. excellentiam DEI , & füpremum

1] D

Dominium , cui in fignum talis recogni-

[

tionis offerimus rem pretiofifimam , &

[

faremur noftram fubje&ionem , & poft-

]

quam, fic. obtulimus

?

etiam circa finem

j &

oblatam hoftiam fümimus , & confumi-

Mïlïæ

imus,

Chriftus quidem juxta Apoftolum

f i

ad Hebr, c. 7, unico Sacrificio fe femel

everit

obtulit DEO per cruentum Crucis Sacri-

Y hi-

cium , quo expiavit omnia peccata quo-

| T

ad fufficientiam 1 per Sacrificium vero

) O

incruentum Altaris nobis voluit applicari

Crucis;

n

fi

virtutem . Sacrificii

Unde hoc

jici

pofterius fuperfluum non eít, imo fane

congruum, & effectus fummi amoris Chri-

n

fti in nos , ut videlicet effet memoriale

(

Sacrificii cruenti in Cruce pera&i. Duo

li

m

igitur in noftro Sacrificio confideranda

j

funt : Unum efít, quod fit verum Sacri-

l"

ficium, ut oftendimus ex requifitis Sacri-

U

ficii,

s

MANVALE

174

Alterum eft , quod fit reprafenta«

h

p

ficil,

tivum Sacrificii facti in Cruce,

Sicut ag-

j

pnus Pafchalis erat verum Sacrificiums , &

f

M

fimul figura & reprefentatio . Sacrificii in

qu

Atque hec cirea hoé

((j

Cruce peragendi.

M

Sacrificium declarata fufficiant,

Verta«

)

K

(

mus «fermonem ad ritus & ceremonias,

BU

In Miffa feu Sacrificio MifTe eándem

L

Cxxxili

uN

Ecclefia habet poteftatem ordinandi ritus &

"

iv

ceremonias , ficut in adminiftratione Sacrae

1

h

[

mentorum , falva tamen eorum fubftantia;

!

)

prout de hoc . decrevit Concil. Trident;

fefT, 2 1. C, 2, de his ritibus in Sacrificio Mif

)

r

f& idem Concilium feff.22. c. s. fic decrevit?

9

Cumque natura hominum ea fit, ut non

[PA

25

facile queat fine adminiculis. exteriori«

22

bus ad rerum divinarum meditationeri

mïomam

Ht

25

fuftolli, propterea pia Mater Ecclefià

(

35

ritus quosdam ; ut fcilicet quedam fubs

AUA

9?5

miffa voce,alia vero elatiore in Miffá

"n (

b

pronuntiarentur , inftituit.

Ceremo:

"

|

?5

nias item adhibuit, ut : mytiticas Bene:

|

q

59

di&iones, lumina, thymiamata , veftes,

l

|

35

aliaque id genus multa, ex Apoftolica

D

5»

difciplina & traditione , quo & majeltas

;ï:

tanti Sacrificii commendaretur , & men:

29

,5

tes fidelium per hec vifibilia religionis

E

)9

& pietatis figna ad rerum altiffimarum,

:

?5

qua in koc Sacrificio latent , com*em.

1l

T

ä,

plationem excitentur,,,

De puritate &

tj

;

fà

né&itate Canonis Miffe idem Concilium

Vbl

fefT.

CVRATORVM.

175

I

(5

feff, 22. C. 4. fic loquitur :

,,Et .eum

ä'

,9

fan&a fancte adminiftrari

conveniat,

WU

95

fiique hoc omnium ían&iffimum Sacri-

?5

ficium , Ecclefia Catholica , ut digne,

f

»

reverenterque offerretur, ac percipe-

[r

2»

retur, factum Canonem multis ante fz-

DA

52

culis inftituit, ita ab omni errore purum

&i

35

utnihil in eo contineatur , quod non

fitis

,^

maxime fanéctitatem ac pietatem quan-

Mun

35

dam redoleat, mentesque offerentium,

Is enim conftat tum

?5

in DEum erigat:

'&.antiau

ndnn

$5

ex ipfis Domini verbis,tum ex Apofto-

0

N

25

lorum traditionibus , ac fan&torum quo«

T0l

/

25

que Pontificum piis inftitutionibus.,,

M

Ü

r

fU

Ex haé&tenus adductis locis hujus Con-

CXXXIF

st

cilii Tridentini fequentia pro Sacerdotum

qonud

informatione , & majore incitamento ad

dl

omnem pietatem , & gravitatem in hoc

Q ib

Sacrificio oftendendam eruimus principia.

|

| Mi

Primum eft : cum Ecclefia, quse con-

em

'

ducunt ad majeftatem & devotionem Sa-

; Dey

crificii per feipfam quoad ritus & cere-

velte

monias in omnibus & per omnia ordina-

jftoli

verit , obligati fünt Sacerdotes in adhi-

vjl

i

bendis ejusmodi ritibus & ceremoniis effe

te|

fcrupulofe accurati , quantum poflunt.

d

Tum , quia , ut patebit n, I36, infra,

]i

negligentes facile peccare poffunt vel gra-

(5 |

viter, vel leviter : tum quia ordinatio-

ni Ecclefie , voluntatem fuam adeo clare

j WW

ganifeftani omnino parendum eft, cum

W.

enim

MANVALE

176

m

enim fingula

tam ordinate difpofuerit ad

non eft in poteftate cujus-

,

di&os fines ,

j

Vi5 i6

huic minifterio applicantis , vel

Y

quidquam

addere, vel quidquam demere

de ritibus & ceremoniis prefcriptis,

Si.

.

cut nuper diximus etiam de ceremoniis

in adminiftratione

Sacramentorum

reli-

quorum prafcriptis ab Kcclefia in fingulis,

CXXXV

Secundum principium, Quamvis füb-

n

ftantia & effentia Sacrificii juxta. commu-

niorem confiftat in fola confecratione,

"

nihilominus fan&e & religiofe tales cere-

M

monias adornavit Ecclefia , ut quzdam alia

partim antecedentia

,partim confequentia

adítruxerit , que vel ad laudes DEI &

gratiarum .aCtiones ,

vel ad populum in-

firuendam in fide , vel ad . devotionem

ugu

excitandam , vel ad ejus vota & petitio-

Iu

nes DEO prefentandas pertinent, Audia-

Jl

mus S. Auguftinum Epift, $9. ad Paulin,

g. 5.

explicantem obfecrationes , orationes

& poftulationes in

Miffa adhiberi folitas.

Dicit : ,0bfevations effe confiteor ,, &

u

?5

alias orationes Miffe , que fiunt ante

f

35

confecrationem , in quibus eft frequens

?5

deprecatio & obfecratio :per Chriftum,

PP]

& alias res facras,

Orationes efle eas,

qui

955

que fiunt füb confecratione, ex gfzco

Ti

L

25

verbo indicante oblationem vel votum,

a

Qni]y

35

quale eft in confecratione, —Poffulaiiones

by]

fieri poft confecrationem , cum populus

Tttmy

,)benes«

d

CVRATOAYM,

J

R

177

» benedicitur, tunc enim , inquit Augu-

t

!

ítinus , Antiftites ( Sacerdotes ) velut

55

advocati füfceptos per manus impofi-

|

&

»

tionem mifericordiffime offerunit Pote-

|

!

us t

9*

íftati, Scilicet cum Sacerdos poft con-

TO

ID f

fecrationem: pro feipfo , pro vivis &

»

defunctis poftulat beneficia , cumque

[npu

?

populum benedicit, tunc eum quafi mi-

5 [ij

35

fericordie DEI fiftit , & fua poftula»

QT

$??

tione beneficio afficiendum offert, Qui-

Tif

»

bus pera&is participato tanto Sacramen-

? C

. to gratiarum actio cun&a concludit,.,

] di

Ita Auguftinus citatus a Cornel, a Lap,

- E

[

in r, Epiftole ad 'Trin, c. 2, an omnia

[en;fz

]&

verba fint ipfius Auguftini formalia, an

B

aliqua explicationis gratia fint citati ce-

onet

leberrimi interpretis fcripture , nos later,

t

Ecce igitur, quanta devotione & accu-

ludit

ratione a Sacerdotibus

tam myfteriofe

Jin

ceremonie adhibende fint ,

ne DEum

d

iU

honore & gloria , & feipfum ac popu-

lum aliquo fru&u privent.

Jl

d

Tertium principium, In additione vel die CXXXV1

Ti

minutione rituum & ceremoniarum in Sacri-

Q

ficio Miffie poteft fieri vel mortale, vel ve-

dur

niale peccatum, quando autem omiffio ali-

le

i

qua fit vel mortalis, vel venialis , ex mate-

gff

ri? gravitate, ex contemptu, vel negligen-

v[)":l,

tia judicandum eft,

Unde femper in

n

, Otmiflione alicujus partis pertinentis ad

|

T

» integrum ritum Miffe aliqua culpa ine

Y

A. P. Mesler, P.LI,

M

tere

MANVALE

ijo

-

$, t€

rvenit , nifi vel ob inadvertentiam ,jif

vel materia fit adeo levis,

, i

?

, excufetur ,

, ut'pro nihilo reputeturo,

P. Sebaft, !

.ggc, jcl.

Qui

d'Abreu

inftit, paroch, l. 4. c. 18.

d

1

mentem fuam expreffius explicát in fequen-

dst

:

tibuïjuj

Erit autem .culpa rmortalis, fi

n

notabilis pars Ormittatur.

V, g. Evan

35

Venia-

?2

geliüm , Epiftola , vel fimilis,

In-

22

lis , fi aliquod leve pratereatur,

22

ter que Diana cum aliis numerat Cre-

55

do, vel Gloria 1 Cominunicantes ? hanc

x

l:

igitur oblationem , que in Pafchate &c,

i

3)

additur,

Unde non video , ait iíle,

29

quare aliqui credant, in Canone vel

25

minimum verbum omittere, efle mor.

tàle, & cur in his non detur venia-

le ex levitate materic.

Ur fi unum

52

nl

25

vel alterum nomen alicujus SanGi , vel

D

!

communicantis omittatur , ficut fi omit-

)2

fron

ii

ll

?5

tatur Credo vel Gloria ,

aut aliqua

v

25

Oratio , quia revera proprie non mu-

X

25

tilatur Miffa , neque facra a&tio Sacri-

,Omiflio,

pl

25

ficii.

inferius hec addit,

fi fit in re aliqua pertinente ad convee

55

)*

12

nienterm modum agendi, regulariter non

videtur mortale

* fi autem fit alicujus

*

n*

25

by)

ceremoniz continentis fpiritualem figni-

t

D)

—

59

ficationem ,

natura erit gravis,

,5

fi omittatur mixtio aque in calicem; j

*

25

fradio hoftie

*

mixtio ipfius hoftie !u

DO

32

cum fanguine , aut fippa omnia, Ve

iE

plur&

CVRATQORVM.

179

» Plura, que fiunt fuper oblata, &

|

, alia hujusmodi,,, Fiucusque P. d'Abreu

Soc, Jef. qui Rome hezc fcripfit,

"

das devote

* Quartum principium.

Ad complen- CXXXVII :

ceremonias Omnes in Sacri«

lj

fidio Mifle prefcripras , nil addendo,

Va

nil omittendo requiritur tempus | idcirca

medie horse, quo tempore ita comple-

|

ri poffunt, ur nec celeritate detur ícan-

dalum , nec protractione audientibus Mif-

fain caufetur tedium,

Rem gratam nos

facturos exiflimamus , fi ea , quae circa

Dll

hoc tempus requifitum & füufficiens pro

[j

fua Dicce(i fcripfit & declaravit Card.

WT

Profper Lambertini ,

oflea fummus

Ponufex Benedictus XIV.

M

*

libro inílitu-

m

uüonum Ecclefiafticarum inftit,

34. S. 5.

fic habet ;

07

»in. Miffalis rubrica hsc

i

»

leguntur : Sacerdos autem maxime

2

"

curare debet, ut ea , qua clara voce

N

?)

dicenda funt , diftin&te & appofite

2

AT

proferat : non admodum feftinanter,

n

2

ut advertere

oflit, qua legit, Car-

«

2

dinalis etiam

ona in eo libello , quo

ud

25

Sacerdotem pro Sacro rite faciendo

)l

2

inftituit , hec tradit

*

*

Omnia verba,

25

qua five elata, five fubmiffa- voce

35

proferentur , clare , diítincte , fer-

25

venter , & absque ulla feftinatione

"

lvï

25

pronuntiabis; nihil interim mente re-

» Volvens, quamvis bonum & fían&uin

j

A

yideas

18c

M À

NVALE

m

25

videatur , quod a propria & litterali

25

!vin Cüb

verborum fignificatione alienum fit ,

y

35

ut & menti Ecclefie conformes, quae

DAIx

25

omnes Miffze preces, lectiones, & fen-

qt

E»]

tentias magno cum delectu ad Sacer-

u

25

dotis & ad ftantium inftructionem,

P^l

& devotionem felegit.

Scriptores

25

autem juxta rubricam temporis fpa-

25

tium, quod in Miflz celebratione im-

35

penditur, duplex conftituunt, vide-

25

delicet interius & exterius,

Primum

25

quidem in recta , integraque verborum

33

pronunciatione ; in precibus , cateris-

25

que rebus , qua a facris ritibus pre-

Ícribuntur , attente, decenterque ab-

35

35

folvendis collocatur,

Alcerum vero

d

3

ilud , quod pierai Sacerdoris libe.

rum relinquitur,

Admonent tamen

ut

hanc

?5

fecundam — prolixitatem ,

35

quo poffunt ftudio , finguli evitent,

f

j

Pri-

35

ne faítidium populo afleratur,

Í

25

mam vero non fíine gravi culpa omit-

»

t

offe fatentur,

De illa fane fermo-

;N

»5

nem habebat $, Philippus INerius, cum

35

Sacerdotes , qui in Sacro paragendo

2

cclefti voluprate fupra modüàm cu-

25

mularentur, hortari folebat, ut dice»

2

rent; non palam has delicias , íed

33

clam in cubiculo magis

optarem.

Hoc

aéto innuebat , Sacrum reli-

giofe quidem fieri debere , cavendum

tamen

GVRATORVM

181

E»]

tamen , ne tedio populus afficiatur:

VU

25

in cubiculo autem pierati habenas la-

25

xandas effe,

Itaque fi fpatium ;iem-

UT

:SJ&.'?'

p

poris interius , quod requiritur in iis

«s

»

omnibus rite perficiendis , que mo-

dion:

35

do explicavimus , feédulo perpenda-

35

tur, non ita brevi tempore , ut mul-

p

ri f

p

ti exiftimant , Sacrum expediri poteft ,

fen ex unanimi ícriptorum opinione

nf 1

5

] &'ff:

»

ad tertiam hore partem ( inchoative )

Prini

5

falem — debet pertingere , neque ho-

25

rm dimidium excedere.

H:c fenten-

tborg)

J

AE

EM

tia pariter continetur in illa luftitu-

tione , que in appendice Romani

Spï:ï-

|

l 4(»!

3)

Concilii, excufà fuit,

N

CXXXVIII

Idem Eminentiffimus tunc Cardina-

; l

lis ad horrorem negligentium , & nimis

AT

fe(tinantium in Miffa Sacerdotum infe-

fitém

yius loc. cit, hec fubnecdut:

,Ipíorum

ID

»

oculis fubjici potius deberet exemplum

l

l

Rogerri Salysbirenfis. Epifcopi, qui

To

25

mifere vitam abfolvit, uti refert Gui-

cum Sacrum

[

35

lielmus Neubricenfis ,

i5 d

nimis feftinanter & Íine debita pie-

25

ägCH:

*»

tate celebraret, qua arte fibi gratiam

n

2

Henrici L Angliz Regis conciliave-

Ti

2

rat, Infuper intercetera quz in Con-

lS;'

!

cilio Conftantienfi contra Joannem XII,

35

A

prolata funt, illud quoque locum ha-

du

currenter,

»

buit; quod Miffam raro ,

h

duf

23

üne devotione celebraret,

Non fe:

mel

x

3

MANVALE

1$3

g

mel etiam improvifa morte sliqui Sa.

cerdotes oppreffi fuerunt , quod

ro-

23

biffimi homines divino íane ju

4

icio

»

contigiffe putarunt ob indignam fefti-

32

nationem , qua rem divinam conficie-

bant ,

35

quemadmodum Pius Settala

25

Dernotenfis Epifcopus teftatur,, Ha-

[

étenus Cardinalis Lambertini fanttiffimae

memoria.

p

CADU A . HE

De fcientüs necefífariis ad admi-

niftrationem Sacramenti Pcnitentize.

b

$I

Quantum — Confe[fario meceffavium . fit

Jfudium

Theologie moralis

N

f

contiuuatum.

neceffitate ftudii "Theologie mo-

CXXXIX De

ralis , & quidem continuati, au-

diamus virum omni laude füperiorem

1:

Benedicdtum XIV, l, jam fepius cit.

Hic inflit, 3», graphice de hoc ftudio,

ejusque continuandi neceffitare fcripfit

tanquam certiffima fequentia.

Sic or-

Jitur citatam inftitutionem,

,Duo pro-

» fecto certiffima fünt : primum quidem

»

eologie moralis fcientiam illis om-

» DiDO neceffariam eífe, qui tanquam

Paro-

CVRATORVM

* £

505

q

»

Parochi 'aut Sacerdotes pro admini-

W )

ftrando Penitentie Sacramento comn.

J

bb)

?*

flituti Confeffarii munere rite perfun-

Alterum eft, nonfatis effe,

M

]

gi velint.

?»)

quod eandem facultatem aliquis feme!

Seu

?*5

percurrerit, perceperit , & palam etiam

docuerit ,

fed affidue

excollendam ,

]

f

L

95

ut animo penitus defipantur ea, quze

& nova femper docurmen-

2

didicerit ,

»

ta, quibus eadem facultes plurimum

. aflluit, comparentur,

Poft paucafic

,Eti profe&o , Ífi ut melierris

pergit :

k

23

Confeffarius quis habeatur , necejle cft,

(2

ut generatim a levibus culpis lethales

?

faltem difcernat: in illis autem , qu:e

frequentius ufüveniunt, ea cognofcat ,

55

qui& culparum genüs ,ac naturam immu-

] M

efficiunt

!3

tant ,

aut ipfas graviores

?5

infuper . cafüs Pontifici five Epifcopo

?5

refervatos, & eos, quibus cenfura ali-

tm

qua pariter refervata conjungitur; illos

)

etiam , qui ad reftitutionem impellunt :

], u

fiofer

39

peccata, que juxta diverfam bominum

:5

conditionem , ac munera crebrius ad.

s d

fdo

25

mittuntur ? quid neceffario requiratur,

ut fideles fuis criminibus diífolvaptur $

[

q

quonam tempore pera&te jam confeffio-

Sct

o

[

25

nes repetende oinino fint: optima

.3

tandem confilia ,' quibus criminofi ho-

)

?2

mines ad bonam frugem traducantur.

3 s

A

inquam .

hec necefíaria i"xmf, $

,.hac

10

M a

18!

MANVALE

j

35

hac certe do&trina prediti

effe non

)

A

?5

poffunt , nifi Theologiam moralem

25

plane calleant , cum prefertim harum

, rerum cognitio jure Pontificio & Pon-

*

EE

tificum decretis

innitatur

3

iu

que faue

^

235

nemo divinare poteft, licet pracla-

»

35

rifimo floreat ingenio.

Poft pauca

concludit : ,,Ex his quisque facile con-

» Jiciet hujus

do&rine neceffitatem in

» ilis , qui ad Sacramentum Ponitentiz

, adminiftrandum eliguntur.

o )

Deinde

il

|

füam fententiam ab initio propofitam con-

firmat fequente textu,

»Prapara opus tuu

4

4

1.

55

monet Spiritus fan&bus Prov. 94, &

u

95

cum id minime füfficiat , ftatim fuüb.

95

dit$ 6 diligenter exerce agzum tuum,

Uti«

95

nam non

contingeret ,

quod tamen

925

frequentifime videmus, aliquos nempo

35

"

Sacerdotes , qui initio preclariffime

?5

Confeffarii munus fuüfceperunt , inde

"I)

Fog

33

poít diuturpum tempus omni ftudio«

:

TAf

»)

rum cura neglecta,

priftinam mora.

32

lis "Pheologiz fcientiam amittere, ita

55

ut qui in ejusmodi arte peritiffimi fues

E

rant , tandem exigua folum , confufae

95

que ipfius artis ícientia ,

primisque

A

33

rudimentis inítru&i vix inter 'Tyro.

nes adnumerentur.;,

Hactenus fapien-

*

ü

ffimus Pontifex,

CXL

Ratio porro hujus neceffitatis eft , quia

[

Sacramemum Pæniten;iæ inftitutum . eft

[

pe:

CYKRATORVM.

Mb w

185

per modum judicii , & ipfe Confeffarius

DIO::;

fuftinet perfonam judicis, debet ergo ha-

Il

bere fcientiam omnem neceffariam , quam

O

habere in caufis debet quilibet Judex,

quæ L

fi bonam & juftam cupit ferre fententiam.

J

Quod quidem in Confeffario tanto certius

- p

requiritur, quanto certius eft, non folum

1le t

poteftatem ei traditam abfolvendi , fed

fem r

etiam ligandi, atque retinendi , unde res

Ytent

a&a non eít coram DEO, fi indignum

D

abfolverit,

Ex hoc principio deducit

T C05

P. d'Abreu l. 9, fpec. paroch, fe&t. s. r

4 f

» Graviter peccare Prelatum exponentem

4

25

ad confeffiones audiendas Sacerdotem,

Íih.

25

qui caret fcientia requifita, Ipfeque Sa-

I

?5

cerdos id procurans, aüt acceptans, quia

ATa

» grave peccatum eft committere facrum

Y

3?

minifterium perfonz non capaci, illud-

niine

55

que exequi fine capacitate.,, Addit

ii

autem 4

, Excufabitur

tamen Sacer-

tulio

3

?

dos ignarus'primo , quando audit con.

mo;aa

. feflonem moribundi , fi abfit alius,

m

25

a quo poffit abfolvi,

Secundo , quan.

j f

» do audit confeffionem hominis do&i,

Yfüf

25

qui probe novit explicare fpecies, nu-

Ts

25

merum, & circumfítantias peccatorum,

T

PE]

TTertio , quando audit perfonas fpiri-

Wl

f

35

tuales, que communiter folum veniali-

??

ter peccare folent,

Ita iíte,

Appofite ad rem prafentem legimus (Xz7

d

«, 1$, quales qualitates & dotes

! -x,qdi

ha-

n

5

MAHN

.

Á

&

1$6

iil

habere debeant, qui conftitui poffint ! fu

quas

omni

"6

14 .

(l

per lírael Judices ,

H

»|ne-

ceffe eft inveniri in Judicibus. fpirituaii-

f

bus.

J

Textus ifte eft * Provide auttm de

"

27

f

ommi plebe viros poteutes , ( fimentes DEq

83

a

in quibms [it veritas, C qui ederint avavitiem

"g

w p

r confitue ex cis rribunos , 7 centurienes ,

quinguagenarios , G Decanos , qui. judicent pos

pulum in omníi tempore,

"

Quidquidi aurem. majus

Á

j

Wérit, Télerant ad re, CF ipfi minora tantummodo

judicent.

Explicemus . ad propofitum, Pri-

TO , provide ,

alloquitur Moyfen focer

ejus , qui fuit dux populi Ifraélitici,

Hec igitur providentia in novo Tefta-

]

ti

mento ad Epifcopum peor

2l

net,

Provi-

dere ergo debent ,Epifcopi , & nullus

Confeffarius prefumat fine licentia pro-

prii Epifcopi fubire hoc munus,

Unde

ipfüm examen previe inftituendum , &

^ n

poft examen approbatio ad curam , pars

Wi Y

eft hujus: providentiz.

Secundo , viros

potentee, intelligunt aliqui fapientes ,

quod

Lgni

ad fcientiam competentem muneri refer-

tur i alii viros virtuti: , nempe valentes

1

animo , ftrenuos & magnasimos , qui

V ntn

Magnorum & Magnatum vultum nonm ti-

meant , fed unum, tertio, fimeant DEw*

Judicem judicum

,

& Regem regum,

n

Quarto , i2 qibus fit veriras tam do&trine. &

4

vite fanCe , quam juftitie , que maxime

ad

"

requiritur

[74

$

juftum ferendum judicium

(

ex

CVYVNATORNRVM

187

ex veritate , id. eft ,. fecundum " fcientiam

hn

i

ffy

rerum , quz pertinent ad judicium fori

N

interni, cui preeft judicio Confeffarius,

- Aty

Quinto , qui ederint avaritiam , ne fcilicet

!t Df

propter bonum quoddam temporale , quod

ff

avaro in fpe & deliciis eft , deferatur

Tiny i

vera juftitia in hoc judicio exercenda,

j

Qui tales habent qualitates , tuto mini-

LE

fterio Confeffariorum per electionem im-

liil

mitti, & conftitui poflunt, ut Curatores

animarum,

In, h

Cum tamen graviores caufe

1 font

fepe occurrant in cura animarum , propte-

h

H

rea etiam cafus refervati ftatuti & pub-

L[;E

licati funt fingulis Confeffariis,

Igitur

?i

fexto, majora hac veferan ad Pralatos,

il

Septimo , misora vero & ordinaria ipfi iu-

þx

dirent fecundum . neceffariam .fibi procura-

tam Ícientiam in Theologia .morali,

In

m

hujus rei ignum Sacerdos in vetere Tefta-

DRS

mento , qui erat judex , infcriptum ha-

*

L

), T0j

bebat in pectore

Dodrina C* veritas, ut

qui

legere eft Exod, c. 28.

Tede

ln

Legimus & alium textum Malacb, c. 2,

CXLII

qui quidem intelligitur primario de ipío

qui

Chrifto judice sterno, fecundario vero

Ym t«

pir

& per fimilitudinem intelligi quoque po-

teft de Confeffario fedente pro S, Tribu-

ff

nali ,

ut Vicarius Chrifti eft,

'Textus

AUP

? |

ifte eft t Er [edebit conflans , C* mundans ar-

m

gentum,

Senfüs vero ifte : fedebit , unde

H

intelligitur , quam ferio & accurrate,

[

non

198

MANVALE

non Obiter & leviter, quafi per tranfen-

i

&

ii

nam Chriítus univería conflaturus ,

mundaturus fit, etiam ipfur) argentum,

lb )

l

cum dicat jwflitias judicabo pfalm, 74. &

Ecclefiaft, 3. jufhum — «* impium — judicabit

ID Eus.

Quare etiam juflum ? vifurus, an

$4

ia bono lateat

minimum quiddam mali

1

five in re, five in intentione, five in mo-

IN

do &c, fimiliter Confeffarius fufficiente &

pro poffe abundantiore ftudio munitus,

federe debet pro $, Tribunali conflans

& mundans fecundum doó&trinam & veri.

tatem pcenitentes fuos five bonos five

malos,

Audiamus gloffam Cornelii a La-

pide in cit, text, — ,, Meminerit , ait, Sa.

35

cerdos, przfertim Confeffarius, fe qua-

55

fi Vicariuz) Chrifti federe pro tribu-

l

23

nali, ut non leviter hoc judicium per-

35

agat, dicatque cuilibet penitenti : Ego

25

ab[olvo , fed mature culpas examinet,

25

easque non tegere, non oblinire , non

25

fuperficialiter delere, fed radicitus era-

*

" g

35

dere fatagat.,,

Et poft pauca

9

quid

'N

2)

enim prodeít penitenti abfolvere , fi

blta

25

padix , puta eadem proclivitas & oc-

P

cafio proxima ad peccandum, refideat,

55

que ilico eum rurfum ad peccandum,

3*5

& recidivim impellet ? nimirum fiet,

PE]

quod vulgo dicitur: Canis ad vomitum,

55

& fus lota ad lutum : Vis nóÓffe , an

» quis bonus fit Confeffarius ? vide, qua-

va

T a

»168

GQVRKATORVM

189

T s

M

*

fi hi vitam

25

les fint ejus penitentes

ln )

25

mutent , aut in San&itate valde pro-

r

l. *j

?5

ficiant , fi heroica opera capeflant,

* [

L

?^5

fcito, infignem effe Confeffarium. Sin

[

2

poemnitentes maneant iidem, hoc eft,in

|

il

[

i

[ m

25

eodem ftatu vitii aut virtutis , fcito,

25

enervem efífe Confeffaium , & unum

lm

?)

e trivio.

Ita Cornelius a Lapide. Ex

:ien;e&

quibus facile colligitur , quanta neceffitas

ftudii Theologie moralis ad fatisfacien-

]

dum muneri confeffarii,

Ibi enim prin-

ET

cipia moralia traduntur , quibus confeífa-

0s f

ris omnia media adminiftrantur , ut in

i.

cafibus' occurrentibus pro hoc tribunali

"

juftum ferri poffit judicium five folvendi,

TP

V

five ligandi , & etiam infimul traditur

)

modus tra&andi corrigibiles , & incorri-

u d

Wi

I

gibiles &c, quibus principis bene infor-

1 Roj

matus Curator facile , accedente pruden-

df

Ü

tia & lumine fuperno , colliget, qu&nam

I

proficua adminiftratio his aut illis , ut

Q Cf«

fingulorum procuretur finis intentus , fa-

: qui

lus eterna , qui finis femper primus &

Je, 1

unicus fit in intentione Sacerdotis,

( o

CXLHI

elei

Non omittamus hic ad juftum terro-

rem indo&iorum Confeffariorum fequen-

Confeffarii

in-

tem notare doéctrinam,

dignos abíolventes, peccata eorum in fe

tranfcribunt, Legimus in Apoftolo Paulo

H

I, Tim, s. hunc textum : AMamntis cito nemini

imipo|ueris , seque eommunicayeris peccatis alienis,

Hune

"]

MANVALXE

ago

Hunc textum fcimus a potiore parte in.

terpretum intelligi de impofitione manuum

Epifcopi in ordinatione Sacerdotum : non

| Qr.

tamen defüerunt alii , qui eum interpre-

tati funt de abíolutione in Sacramento

Ti

ul

Pgnitent

ia

1ao,

Ex quorum fenfu fic habet

Cornelius a Lapide in cit, text,

,,Con-

33

feflarii , qui peccatoribus

» V. g. Concu-

p

25

binariis , ufurariis , [imoniacis confitenti.

T

25

bus non fatis contritis , aut non ha-

32

bentibus propofitum eflicax emendandi

?5

fe , aut nolentibus reftituere per fimo-

25

niam, ufuram , aliaque injufte acquifita,

25

manus imponunt , eosque abíolvunt,

23

omnibus eorum peccatis communicant,

253

eaque in fe transfcribunt,omniumque rei

$5

fiunt, ac pro iis DEO pcenas dabunt

155

Ex quo patet,

quantum damnum ex alie-

Ti

nis peccatis contrahere poflit Confeffarius

indo&us , & alius quicunque; qui vel ex

defe&u fufficientis do&rine , vel levitate

animi, aut favore alio indigno , indifcri-

AE )

;N. pI«

minatim ormnes abfolvit , non attento,

W

quinam poeitentes fint rité difpofiti ad

gratiam.

Quanti momenti hzc

confideratio !

»N Ua

sV

BÁANS

( i

$.H

CVR A

OR

M

IyI

F ht

lj T

6. II.

g

Bono Curatori €9? Confeffavio ad «edi-

l inre.P

Xf

ficaudum & plantandum eque. uece[fa-

rium eft ffudium — afceticum.

lt dj

l

l

I

""','

uplex officium

inunxit DEus Pro-

Mu

D

CXLIE

phete Jeremi* c.I. nimirum evellere ,

ünfte

defiruere &e, & ; adificare , « — plantare.

Pa-

10n j

rier hoc duplex ofücium ad curam ani.

I

marüm fpe&are, & ob quas caufas, hujus

&t ff

loci eft fufius examinare.

illaà principie;

QQu

qui pertinent ad primum officium

*

*

evelle-

JIup,

7t Gc, abundantiffime inveniuntur in Theo-

Ti

logià morali, & ideo oftendimus , quan-

i

topere necefífaria fit fcientia heec Curatori

bt

& Confeífario , ut illi primz Parti fatis-

&

facere poffit,

Sed illa alia principia,

r

qu& pertinent ad alterum officium, quod

[

eft adificare , * plantare , ab alia fcientia ex

leritat

profeffo tractantur, ícilicet a fcientia afcc-

ndftr

tica, Sicut ergo fcientia Theologie moralis

tLen0

bono Confeffario abfolute neceffaria eft,

fit &

quia ejus principiis potiffimum & frequentiff.-

N

me utitur; ita eidem fcienti a afcetica ut plu-

rimum neceffaria eft, quia frequenter con.

tingit , animas quasdam pientiores dirigen-

das effe in via perfe&ionis. Omnibus debi-

tor eft pro quocunque cafu ad procurandum

finem totius cure , qui eft falus animarum,

& non obünetur ab imperfeátis , faltem

[

imgme-

MANVALE

192

l

immediate , & fine purgatione , quia im-

j

n

mundum non intrabit in regnum celorum.

Et hoc eít argamentum prafentis disqui-

m

[

fitionis,

In hac oftendemus per fimilitu-

dinem cum bono architecto, neceflariam

TU

effe quoque bono

directori Confeffario

& Curatori fcientiam afceticam , & qui-

if

:l(

dem ex fundamento, ne vel ipfe decipia-

Boni architécti non

ii

tur, vel decipiat.

folum eit fcire .jacere

fundamentum,

fed etiam cum omni ornatu, & arte pr&-

cipua füperzdificare

edificium.

Quis

T

u

enim dicet bonum architectum , qui fo-

lum fcit ruinofa edificia deftruere , polire

terram , ut apta fiat, & preparata ad

aliud zdificium fuperftrnendum , & forte

WT

euam difponere fundamentum, absque eo

tamen, quod nórit edificare , & debitum

n

uj

ordinem contignationum, ac denique orna-

Y

tum fingulis contignationibus fecundum ac-

curatam menfuram & regulam convenien-

i

4j |

ter difponere , & ordinare ? nemo fane,

nam denominatio in his & fimilibus de-

fumitur ab opere przeftantiore. quod eft

Hl

poffe bene zdificare , & adornare &di-

ficium,

A

CXLF

Myftici itaque archite&i edificii fpi-

rituàlis in animabus funt Pradicatores,

H

lls

4 |

Confeffarii, & uriverfim Curatores,

"n

feliguntur pre aliis tanquam optimi, Ve

r

íaltem fatis bopi architeGti ad sdificatio»

gem

M

CYRATORVM.

TU

155

nem templi DEI in animabus cure fuse

T Cplby

concreditis , quafi a DEO accipientes vez

l (

rum fotmulare extruendi talis auguftiffimi

" fdï

edificii, quod fiat dignum DEO habita-

TCe]

culum,

Quodnam hoc formulare ? vita

Con

& fan&titas Chrifti ; ad cujus exemplaris

no

fimilitudinem fingulas animas per imitas

H

dtry

tionem Chrifti dirigere debent.

Sicut

60 1

Ículptor, fi velit aliquid fculpere fecunes

QUR

dum quandam picturam tanquam exemplar

At F.'Tr

fculpture füz,ad quod continuo refpicit;

d

üt artifidium fífuum conforme fiat ex-

Qul

emplari,

Et fi ita faciet ; & fciet facere;

, Doh

tunc meretur & nomen & mercedem boni

"ls d

architecti,

textum

Legimus aliquem

t fute

Eccl, c, 38. qui jun&ta do&rina Rabani ex

n

Cornelio a Lapide totum hoc myfíterium

debim

nobis aperte declarabit,

"Textus ifte eft $

Je Or0A.

Siut owuis faber, C* arcbitedus , qui. uodem

d 4

tauquam . diem . tranfigit ,. qui. (culpit fignacula [culs

qveniet

ptilia , & affiduitas ejus. variat — picturam $ cor

0 far

juum. dabit im — [unilitudinem. pidura , & vigiliá

bus d

fua. pevficiet . opus,

'lextus valde obfcurus

luo«[ d

hunc habet fenfum clarum juxta Cornes

q

lium citatum : Archite&ti, feu fculptoris

affidua cura , labor, & operatio in eo

fita eft, ut varias formas & figuras ex-

f

(

li

fculpat,

Totus igitur intertus eft, ut

u

imitetur formulare, quod pro exemplari

d

, m

affumpfit fuz fculptionis , donec vigili ftue

dio & labore opus intentum perficiat.

LQLW

«

Ai,P. Mesler,P.Ll;

N

Jara

194

MANVA LE

CXLVI

Jam iftum textum myftice apud Cor-

Eu

nel. a Lap. Rabanus fic explicat, ,Quid

,,E( |

2

per fabrum hunc ,

&

architectum ,

n

25

qui ftudiofe nocte dieque in opere fuo

n

(

A

55

laborat , ut fignacula ículpat, & ho-

25

minis imaginem arte gemmaria for-

? r*

[

25

met, nifi Pradicatores íanéti ( adde

25

Confeffarii , univerfim Curatores ) infi-

25

nuantur, qui omni tempore aut dicendo,

"

25

aut exhortando;aut bona exempla oíten-

U

?2

-dendo , suditores füos inftituunt , qua-

N

25

tenus interioris hominis virtutem eli.

j

3

ciant, & ad Conditoris füi imaginem (vi-

55

vaimago DEI eft Filius DEI, qui incar-

33

natus in vita fua a nobis imiirabilis eft)

u

m

A

»

animam humanam reforment ? an Inon

[os j

25

ile faber & architectus ítrenuus in

"T.

25

arte fua fuit, qui in epiftolis fuis ira

n

55

fcripfit dicens: DElI enim fuümus adjuto-

35

res, DEI agricultura cítis , DEI eedifica-

lts

2

tio eítis, fecundum gratiam DEI,

n

?5

qua data eft mihi, ur fapiens archi-

n

»

tectus fundamentum pofui , alius au-

d

25

rem íüperedificat , unusquisque au-

&i

2

tem videat, quomodo füperzdificet ?

y.ä "

2?

I. Cor, 3. Filioli mei , quos iterum

»

arturio , donec formetur. Chriítus

W

»

in vobis. Gal, 4,

Et in alio loco :

SJH

PP)

Renovamini , ait, fpiritu mentis ve-

d t

b

2

flre , & induite novum hominem,

?Ui,fc

?

qui fecundum DEum cteatus eft in

D

ER

jutti-

CVRATORVM

193

Fhü

1

25

juflitia , & fantirate veritatis, Ephef. 4,

lil

»

Et item : eftote ergo imitatores DEI,

u

d

»

ficut filii. chariffimi ,

& ambulate in

» A

)5

dile&ione , ficut & Chriftus dilexit

p

)»

nos. Ephef, ;.

Et rurfum : nolite,

»

inquit , contriftare Spiritum DEI, in

ïl(a

«

ï

)

quo fignati eftis in die Redemptionis,

dicnj

»

& reliqua.

Quot enim Ípecies vir«

lol

23

tutum funt, tot operariones bonas,

3)

& documenta Doéctores

fancti

in

t g

mentibus electorum & converíatione

m

»

2

exprimere fàtagunt , ut íint fancti

u

dicentes cum

! LE GR

25

corpore & Íípiritu ,

»)

Apoítolo : Ipíe autem Dominus fan-

(s &

$ el)

ho

2

&ificet vos per omnia, ut integer

"

22

Ws

u

vefter fpiritus , & anima & corpus

?dventum Domini

fis

Pl

fine querela in

noftri

ht

J

Ra

banus;

JEfu Chritti ferventqr. lta

alica

Dl

Jam declaratum eft totum . myfteri-

CXLFII

T

um , quod hic inquirimus, fcilicet San-

li d)

&orum efle , five per publicas e cathe-

li

dra , five

er privatas inftru&tiones in

p

5

ff

Confeffionali , five per confilia que«

qent

cunque falutaria animas füz cure com-

Chri

miffas dirigere in viam perfectionis.

01

M

Sive deinde dicatur ,

ipfos Curatores

j

effe architectos ,

quí cum gratia DEI

J

sedificant edificium fpirituale & myfti-

[

cum virtutum in animabus curandis me-

diantibus talibus doc&trinis, five dicatur,

"

Na

lpfasn

MANVALE

196

ipfas animas sdificare in feipfis juxta

ilud Apoítoli : smesquisque. autem — "videat,

(ane fub Curatoris

quomodo fuperedifice

P

n

directione, qui ad

id tenetur ex officio.

" u",f. f

Quis enim fibi ipfi

adeo fapiens cre-

& directione

datür, ut fine adjutorio ;

alrerius. fapientioris & doctioris rantum

adificium perficere confidat , in cujus

conílructione tot tricas, machinas, ine

[;

fidias , & deceptiones experiuntur fingu-

li , (epetar occultas , ut vix & verita-

te fucus difcerni poílit, cum fàthanas

fiepe fe transformet in Angelum lucis?

mi

accedit principium —conftantiffimum in

Aícefi, DEum ab omnibus velle humili-

[

tatem &. obedientiam , & ut nemo fit

j

judex in propria caufa, nmi falli velit 45

inimico illo bomime , qui fuperfeminave folet. zi-

st

zania4, Math. 123,

Maner igitur , ficut

du

ad

rimum officium Curatoris requiri-

& d

tur fcientia "Theologie moralis, ita ad

Dl [

íecundum requiratur ícientia aícetica,

&

:

]

ll

!t

cum, ubi principia pro defítru&tione ve-

:

teris hominis reperiuntur in Theologia;

t

principia induendi novi hominis , hunc«

E

que perficiendi adminiflrrentur

ab Afcefi.

ä

.

'Wuk XH

ägää&

X

1

|

1 uDO

$. IIl

€VRATORVM.

157

D

"n j

. $. Til.

g

Genevalis | motitia

objecti

AAfcefeos ,

X of

& requifita edifcationzs |pivituatis usque

R5

lr

k

ad confummationem [anétitatis , im fub-

^ Jevamen Cuvratorum.

fifi

ln CUj

J*

bje&um Afcefeos eft triplex via ad CXLV1III

d5, li

O

[

perfe&ionem. Via purgativa, via il-

f

luminativa , via unitiva.

Ad primam

i Vene

PT

ífpe&tat expurgatio peccati, d& extir-

patio radicum omnium peccatorum, ut

lii

erverfa , & de-

funt : concupifcentia

m h

fideria noxia,

Ad íecundam pertinet

T

cultura animae per oppofitas peccatis

0 f

Virtutes ,

a

quod requiritur magna

d d

ratia & illuítratio divina ,

a qua illu-

iM J

ftratione fequitur illuminatio animz , ut,

, ln

quod ad bonum pertíner , clarius videat,

st

unde dicitur via illuminativa ; ad viam

ia

unitivam requiritur ipía perfectio, & per-

«s

fe&ta charitas, qua íolus DEus , fpre-

ncve

tS

omnibus aliis

DEO

inferioribus ;

Iu

in corde & defiderio ac affectu eft , unice-

du

que amatur, & que extra DEum aman-

"

da, propter DEum amantur,per hunc amo-

rem perfectam unitur anima cum DEO, &

Non eft ani-

ideo dicitur via unitiva.

tus ex Manuali facere Tractatum , ideo

íufficit infinuaffe has tres vias cum gene-

rali fingulorum effectu, Reliqua in Afce-

fi5

|

3

198

MANVALE

tis indagentur,

Prefentis autem loci

at

f

eft oftendere füblimitatem actuum , &

[l

ipfius perfectionis

ad quam dirigende

fun: anims coní(iflentes in via illumina-

.ï

tiva , & ulterius elevandae ad viam uni-

L

tivam , & afferre media, quibus ad fi.

In nu-

nem intentum perveniri pofílit,

*

ce jliadem exhibemus

*

S, Cyprianus

nobis fübminiíftrabit compendium vitee

& ipíius perfectionis, ut vel inde colli.

(

gere poflimus, quantopere ad hanc di.

redionem neceffaria fit Curatori fcientia

E

afcetica , ne in hac ignorantes ; ceci

lufcis ducatum praftent,

t ompendi-

um videbimus n, 1$0,

Nunc ex alio

quodam Sene inter Patres eremi audia-

(

j

mus media & gradus ad perfectionem,

DA

CXLIX

Media hec íuggerit Senex quidam

znmsBzä

rc-*mgl

ex Patribus innominatus apud Corne-

i

lium a Lap. fcribente in c, 17, Genef.

' ii

t m

Sunt autem fequentia,

51,2? Ambulare

|

»

jugiter coram DEO.

249 Ín omni.ä it d)

T^

by]

bus tam triftibus, quam letis confor«

vbl

mare fe voluntai DEI,

ac dicere :

ü':ras 1

PE)

fiat voluntas tua ! fit nomen Domini

i

?)

benedictum,

3

3,7e Recipere fe in fun«

22

dum animz fíüg , ac inibi diligenter

2?

fcrutari , quid aliquem maxime inhi-

22

)

l!

beat, & diftinezt, ne purus fit & li-

25

ber, ac agilis ad obfequium DEI,

35

Dv

omnemque virtutem , radicitus refe-

Care,

€CVRATORVM

199

f

i

5 care, & in profundum maris demer-

TW

faciamu:

»

gere

5

alioquin

»

quid

lTi

?5

velimus, omnia erunt fruftra.

Hazc

lg

»

mortificatio dura eft, & viva quedam

AA s

i5«l

2)

mors, qua carnem quafi ab offibus

p»)

abradit, íed neceffaria, & ufíu ipío

In l]

fit. facilis,

25

4,:^ Cum nmatura notira

'Prfan

32

fallaciflima fit, ac mille angulis ac ver-

l V

?0

futiis pradita , in quibus feipfam fo-

dul

5)

vet ac retinet , qua nifi funditus ex-

Tif

»)

tirpentur, parum proficiamus, lnter

[ceni

2

hec maximum eft , quod etiam 5an-

; u

3*

&os tenet , velle videri , velle, ut

pend

?)

alii ad nos íe convertant , ut nobis de-

r dli

)

ferant, nos honorent &c, hoc, in-

J

?)

quam , plane abnegare quartum eít,

ONT,

?5

ut fcilicet funditus veníamus ad illud Jo-

yidum

2)

annis Baptifle : non fum dignus fol-

(

35

vere corrigiam calceamenti ejus. Hinc

.

to

abítrahere

fe

faliem — mente

Gtnd

?

Jure

»)

ab omnibus hominibus,

G-to

Se ex-

LUH

9)

edire ab omnibus rebus , quz fi fi-

»

b

i acciderent ,

affe£tus. adhaefionem

Onigi«

It

22

& curas nimias , ac folicitudiaes ad-

25

veherent: a quibuscunque intro recep-

Joni

?9

tis imaginibus mundum & liberum fe

25

fervare.

7."* Animum íuum figere

Itl

j

E»)

in DEum , quafi in fcopum , catera,

L

23)

ut; jejunia , vigilias , paupertatem

29

huc referre, tantumque ex iis affu-

fibi ad hunc finem

22

Iu

quantum

uti-

fh

N 4

200

MANVALE

ütile eft.

t üülw

are

8* Sic íe in omnibus

?5

DEO refign

; ut fi quis faíto ja.

læctaläg

25

&etur pelago ,

& psllio refideat ,

IT

2)

talis enim. quid agat, nifi ut DEO

gd i

22

totum Ífe refignet ? fic faciar quivis

j

»

perfectionis cupidus.

9.^?. Difcere

zl

»)

contemnere omnia, & contemni ab om-

1

» nibus, ut cum $, Paulo fiat purgamentum

» mundi,

& peripfema omnium.;, Hac

u

ifte, Miramur fane , confiderantes qua-

litates horum & fimilium mediorum ad

M

perfectionem , eorumque vel fublimita.

nitam , multo minus sítimatam

tem vel praftantiam a paucis fane cog-

(

; & plu-

(

l

"

|

rximis

nitus ignoratam,

Interim cer-

hi

tum e

äe

l)

ex Aícefi aliam non effe viam ad

i

unionem cum DEO , feu viam unitivam,

p t

quam totalem abftra&tionem & abnega-

tionem non tantum rerum omnium

je,

íed etiam íui i

3

f

pfius a feipfo , intellipen

d)

do de affectu c

ordis & am

ore , hac íüp-

T

pofita , tunc & non ante

a fequetur illa

perfectio ,

qua eít plena &

depuratif

* (In

Jaty

fima perfeétio dilectionis DEI

, €X qua

fequitur unio.,

Ut tunc converíatio om-

nis noflra in cclo [fit , non amplius in

terra; in his folis vita abfcondira eft,

i

vivunt, non jam ipfi ,

fed in ipfis vi-

vit Chriítus,

Hec vita , hec felici-

!

taS; hec adhuc in terris beatitudo fo-

] h'.f !

nü)»..,l

lorum Perfe&or?m eft. Inaniter ii«

uT

tur

CYRATORVM

£gotr

tur ftudiofus perfectionis allaborat, niíi

fi

hzec talia media apprehendat , & qualiter

d

!

& quamdiu fe in uno detinere debeat , ac

it )

ad alia media aufü magno afcendere

Q

poffit, a fuüo direétore initruatur & du-

[

catur; ut fic gradatim & per ordinem

P

introducatur in cellam vinariam, ubi

Dl

deliciatur Sponfüs cum fponía anima,

Hs

CL

3 0U

jam audiamus ex S. Cypriano com-

m q

pendium quoddam vite & perfeCtionis

chriftiane , nempe a&us plurimos , qui in

linit

u

unum omnes colle&i perfe&orum funt,

& manifefta indicia & f[igna perfe&tionis

4l

| (

obtentz, S,. Cyprianus tract, de Orat,

Dominica, hos a&us fic explicat : ,,r.me,

mal

Iify

25

Humilitas in converfatione, e.4e , Sta.

25

bilitas

in fide,

g'u'o :

Verecundia in

J

j

IT

35

verbo,

4,? , Infactis juftitia, 5.*9,In

25

operibus mifericordia.

6.^ , In mori-

[j

25

bus difciplina,

7."? , Injuriam facere

lp

25

nonnóÍfe, g.*», Factam tolerare poffe,

[ d

unti

25

9*» , Cum fratribus pacem tenere, ro,me,

n

95

DEum toto corde diligere, 1:.2o, Ama.

1

( 0

25

re in illo , quod Pater eft ; 15,"o, TTi.

»»

mere, quod DEus eft,

13.ti6. Chrifto

i

ii

ig

ud

?

nihil omnino przeponere, quia nec no.

95

bis ille quidquam prapofuit, 14.:9 , Cha.

It |

ritati

9?

ejus

infeparabiliter

adhzrere,

22

15,? , Cruci ejus fortiter ac fidenter

95

affiftere,

16,9 , Quando de ejus no.

23

mine & honore certamen eft, exhibe«

Q

N 5

»re

&o?

MAN VATLE

99

re in fermone conitantiam , qua con«

H&

TT

"

35

fitemur , in quzftione fiduciam , qua

[

23

congredimur , in morte patientiam ,

My

Hoc eft cohzredem

I

IT

qua coronamur,

Chrifti velle effe ; hoc eft preceptum

»)

DEI facere ; hoc eft voluntatem Patris

95

adimplere.

Ita S, Cyprianus,

Videat

(rra

(

ex his Curator bonus & fervidus , quale

& quam excelfum wdificium fpirituale

fuperedificare debeat in animabus , vel

faltem | ip(is

fuperzdificantibus

dirigere

ipfe velut archite&tus in fpiritu ad per-

p

fe&ctionem tanti templi DEI.

Igitur a

Curatore fovenda Afcefis , ut alteri of,

ficii fui parti , qu&e eíl: adifiare & plantae

vt ex hac fatisfacere poflit,

Atque ut

hoc opus aliqualiter facilitemus , in come

pendio dabimus , qualiter inftru&tum effe

j

^

debeat zdificium hoc, velut Palatium

DEI, & dignum hujus habitaculum pet

Q

fingulas contignationes, incipiendo a fune

damento , & finiendo in tecto.

CLI

if

Ji

"Prudens archite&us primitus folici-

tus eft pro firmitate fundamenti,

Igitur

hoc fundamentum in triplici via ad per«

fe&ionem eft & defümitur ex via purga-

tiva t confiftitque. in humili contritione

cordis, in abnegatione & mortificatione

fui, in diffidentia in vires proprias, in

mera confidentia in gratiam diviname

Quaindiu hoc fündamentum non efít fir.

N

mum

CV.R ATORVM,

203

l

u

mum & folidum

,

?

CitO corruet totum

U

edificium,

Unde prudentia difcretiv

I

urget , ut in hac via purgativa tamdiu

X

fe anima diripenda a Curatore detineat ,

quousque hic prudenter judicare poffit,

D hp

animam in hac vía folidam eíle, & vere

]i

fundatam,

Memor fit Curator illius D.

jf

[

Gregorii in Paftor. P. s. admonit, $57

N

TC

by]

Nifi prius , ait , perverfa deftruantur,

.

Pl

*dificari utiliter reca non poffünt,

II

25

quia nifi ab auditorum fuorum cordi.

Ü

!l

9?5

bus fpinas vani amoris (amoris proprii)

j

evelleret, nimirum fruftra in eis fan&e

!| (

|

?5

Predicationis verba plantaret

655;

Ex

lt

quibus patet, fundamentum «zdificii fpiri-

k W

.

.

&

tualis effe debere viam purgativam

UP

ficut fundamentum eít primum in zdi-

1 d

ficio , quod omnem induftriam boni archi-

hm

tedi requirit , fic via purgativa prima

s

eft, quae fcientiam & indufiriam boni

UR

dire&oris in fpiritu ad fe neceíffario trahit.

JEdificium fuperftruendum firmo fun-

CLII

folit

damento eft via illuminativa , que neceffa.

Jpat

ria eft ad duas inferiores contignationes

|

i

conftruendas

& ornandas,

»

J

Nempe in

J

Via illuminativa docemur , abíoluta via

purgativa ( quantum ad do&rinam , nam

quantum ad exercitium , femper durabit )

H

l

fuperedificare virtutes, & conítruere, ac

exornare duas primas contignationes , üt

(l«

ab iis condignus fiat affenfus ad tertiam

"W

con-

MANVALE

204

g

contignationem , que füprema eft, & ita

( a

f 5

Tl

magnifica , ut fiat vivum gratie, & Spi-

ritus fan&ti babitaculum , in quo man-

lxüin D

jl

fionem faciat tota Ss, Trinitas , juxta

[

I

illud Chrifti Domini, foan, r4, Er ad eum

veniemus , C* manfionem . apud euim faciemuse

Vi-

l!

M

deat igitur anima chriftiana & DEO de-

vota , afpirans ad perfectionem , quibus

r,!v

virtutibus , fcilicet DEO dignis dignum

habitaculum zdificari & ornari debeat:

[

& Curator, ceu dire&or eam folertibus

do&trinis adjuvet, ac totum opus.dirigat.

W

[

Atque ut breviffime de hoc ornatu aliquid

dicamus, noícere debet director , que-

nam virtutes primo , quznam fecundo,

N

l

& quenam tertio loco , tanquam in tot

A

contignationibus hujus zdificii

myftici

éxercende veniant.

"m

inah

d

n

CLIII

In infima contignatione , immediate

(

poft fundamentum pofitum per humilem

contritionem cordis , mortificationem fui

[1

&c, locum accipiunt virtutes morales, &

*

Vg

ex his precipue tres

*

humilitas , mare«

t;

)

fuetudo & patientia , quia per has vire

MT

tutes acquiritur pax interna cordis , &

Jl

pax externa cum proximo , cujus utriuse

ä

i|

que pacis defe&tus maximum impedimen-

tum eít omnis virtutis,

Per humilitatem

J

'T

acquirimus veram fapientiam fpiritus juxta

ATH

illud Prov, rz, sb buwilitas, ibi fapientia , qUa

p

nempe a nobis removemus omnia pacem

tUure

CVRATORVHM

204

L(x'

turbantia , & nos fundamus, ac firma.

n

mus in interiore pacis cordis,

Unde

D u

quaxrit DEus apud líaiam c, 66, .Super

j J

quem requiefcet — fpiritus meus ( qui eft fpiritus

Hl

pacis) mif [uper bumilem ? — Ad pacem ex-

"

ternam íervit manfuetudo , quse virtus

D d

eft, qua ir& motus adverfus eos , qui

Qul

J

nos injuria afficere videntur , comprimi-

mus , & moderamur,

Et fi diu conti.

J

du

nuetur injuria , aut paffio , patientia con-

rb

fervat . manfuetudinem.

Unde manfue-

lr

tudo & patientia individus funt focic,

ii

dum manfuetudo patientiam affert , &

TT

[l

|

patientia manfuetudinem fervat 5 qui enim

D

manfuetus efít, in omnibus injuriis , pa«

M

]

tiens fit : qui patiens eít , manfuetudi.

Yi

nem non facile amittit,

Utriusque porro

virtutis exercitium in hoc confiftit , quod

a

A

manfueti & patientes , dum ab aliis ad

iram concitantur , fileant , donec interius

Ti

ceffet paffio, & impetus nature , & fic

n [i

facilius frenetur, & cohibeatur ira,

Un-

n

de fit, ut ex ore egrediantur blandiora

Ti

MU

verba, mollioresque fermones, & in cor-

de retineatur ferenitas ac tranquillitas,

h.&

Sic

!

ij

quantecunque inferantur injurie,

mens beata manet in pace , & requie

|

opulenta, dicente & promittente Chrifto :

Dicite a me, quia mitis fum , C bumilis corde,

E

&* invenierisrequiem. animabus. veflris, Math, 11,

lem in Pfalm, 36, Adanjueti autetm. baredita-

bune

206

MANVALE

bunt ievram V C deledabumtur in/ multitudiie

)

ww

p4cis.

"

I

Vi v

€LIV

Ab hac contignatione afcendendum

];v(,,'j [

in cdificando ad fecundam ,feu mediam, in

j

qua locandz fupt quatuor virtutes cardina-

les,

$cilicet prudentia, qui ceteris lu-

ïü)

men prefert: temperantia , que animam

perficit refpectu ejus , quod infra nos eft:

fortitudo , que perficit animam refpeGu

p

ejus, quod contra nos eft : & denique

L'ä

)

Y

l

juftitia refpectu ejus, quod vel eft fupra

ïM

nos, vel eft juxta nos, fcilicet refpectu

!

DEI & proximi.

Omnes quatuor virtutes

operantur circa unum , idemque opus me-

HUZ'

ritorium,

Prudentia eligit, quod eligen-

dum eft ; temperantia cavet , ne quid

temere agatur: fortitudo , ne quid parum

4 W

agatur ; juftitia ordinat ad debitum fi-

FM

nem.

Atque ex his

fatis. cognofcitur

Yi

natura , neceffitas , bonitas & effe&us

l

fingularum harum virtutum,

n

€Ly

His duabus contignationibus in no-

D

bili zdificio perfe&tionis chriftianz fuper-

edifieanda tertia contignatio , omnium

ornatifffa, & vera DEJ habitatio , in

qua operantur tres virtutes "Theologicz :

fides, fpes, & icharitas , quibus nos im-

h

medixte DEO jungi oportet, harum enim

eft,

Et

Ti

immediatum objectum DEus

La

"I

charitas denique fert in perfectis unionem

42

cum DEO.

Itaque fides eft oftium, per

quo

CV RATORVM

*

207

quod ingredimur

*

per fpem inducimur

in

interiora

?

.

*

ad

dicente Apoftolo

Vr

Hebr, c. 6, fpem incedentem wsque ad inte-

riora velammis,

ia

Et Charitas eft ftupendus

C

ille ornatus ex puriffimo auro omnis per.

r

fe&tionis, refidentia SS, "rinitatis , tha-

Eu

lamus divini Sponfi , in quo deliciantur

Sponfus & fponía,

De hoc ornatu au-

105 d

reo legimus Apoc. 3. Suadeo tibi emere 4 me

t

GT

aurum ignitum , &* probatum , ut. locuples fias,

—

Solo hoc auro perfe&e placere poffamus

Ll

í

DEO , imo hoc ditati quafi in DEum

r

IT

transformamur, quj enim) mamet in charitate,

us

——À

i DEO mamet, " DEus in eo. I, Joan, 4,

:

imo cw» DEO unus fpiritus efl, 1. Cor, 6

[

If

qi

Hunc ornatum decere DÉum , ejusque

s

babitaculum in figura edo&i fumus in

i

ornatu templi Salomonici, de quo legi

Vfct

poteft libri tertii Reg, c, 6

*

^

j

Perfe&tis contignationibus his edificii

CLF1

noftri fpiritualis ,

templi DEI, de fu-

1

perimponendo te&o nemo folicitus fit,

f

DEI enim eft hoc te&um fuperimponere,

qui dat gratiam perfeverandi in perfe&tio-

mmiug

ne chriftiana,

,

Noftrum hoc eft folum,

ut digni inveniamur , & preparati ad hoc

(mgïl?

te&um recipiendum,

Wi 1

Nam, quando per

noftram libertatem mediantibus gratiis di-

.;

vinis in hoc Palatio DEI per tres expli-

(

catas contignationes orpatifime & mag-

nifice zdificando noftra defudabit indu-

1

ftria

W

MANVALE

208

J

9j

ftria, ut habere mereamur inhabitantem

Md Qp

Spiritum fan&tum , ipfe hic Spiritus fan&us

T d

te&um imponet gratia perfeverantiz ; quoó

D

LL

"a

confervetur tota ftruéctura noftra fpiritua-

x

lis,

Per hoc tecum enim aliud non

n

!

intelligimus , quam ipfam hanc gratiam

T

perfeverantie dependentem a gratiofa Pro:

f

videntia divina j qua Spiritus fanctus

l; i

ele&is fuis tantam firmitatem & fortitu-

"

ü

J

dinem infundet ; ut nec fpirantibus a

i r

mundi quatuor partibus & angulis flatibus

D

tentationum ; & infidiarum quarumcunque

ij

n

diabolicarum , edificium deítruatur , fed

füb eadem gratiofa Providentia immoe

»

[

tum ftet, dummodo noftra non fluctuet

m

confdentia, & habitatio in adjutorio Al-

y

tiffimi,

Unde David Pfíalm, 9o. aití

qui babitat im adjutorio Altiffimi , in. proteclione

H

celi commorabitur,

Legatur totus Pfalmus;

totus enim fervit ad przefens propofitum,

]^

j

fud,

€LV1I

Sunt porro innumera , de quibus

LU

Qu

monendi effent tam directores animarum;

quam animze dirigende per vias altiores

[

ad ipfam perfectionem , fed Manuale ifta

ï

non fuftinet,

Duo tamen principia;

pr

unum pro dire&ore , alterum pro anima

Ü

n(

dirigenda breviter adjungere non omitti«

U NT

imnus.

Pro dire&ore hoc notamus prin

lT

cipium, & folenne quidem ac neceífarium

iti

[]

ad evitandam quamcunque confufionem ;

Hrg

ne fcilicet proprio fenfui imnixus potiu$

impes

)

CVRATORVM

209

impediat operantem in animabus Spiritum

l PAl

fanctum ,

quem adjuvet,

Senfus eft:

li T

Spiritus fanétus fpirat , ubi vult : ducit

If

fp I

per vias admirabilis Providentie íuz,

WT

per quas vult, Hanc animam elevat e, g.

f

per illuftres humilitatis a&us , quibus illas

!

3P1

vult eíle impenfe intentas , altiora ipfe

lird

operaturus

five palam , five occulte,

of

Mf

Alias animas per vias ducit altiffimas

hus 4

perfecte charitatis , & fic alias aliis viis,

T

per.opera mifericordie , per patientiam,

ut Jobum &c,

Unde Auguftinus : alius

d

fic, alius fic ibat,

jl

Attendat igitur Con-

if

felfarius & Dire&or , ut premittat fuce

IT

I

——

dire&ioni congnitionem earum viarum, &

1

ilorum mediorum, per quse épiritus fan-

a

&us in iis operatus fuiffe dignofcitur,

V

ut (ic fua . ulteriore dire&tione ad altiora

timis

fat adjutor Spiritus fan&ti , iisdemque infi-

Jitum,

at principiis & viis, ne alia fit vocatio

Spiritus fancti cum gratia, & alia voca-

qubu

x

tio Sacerdotis dirigentis fine gratia, Alte-

rum principium pro animabus dirigendis

|DOrd

le if

in via perfectionis eft, ne he DEum co-

gere velint ad danda illuftriora dona , ut

Vi

D

potius ad perfe&ionem volare , quam

afcendere poffint.

Magno res fubeft pe-

i

riculo , & occultam fÍpirat fuperbiam,

14

Sane nunquam legimus dixiffe vel unam

animam ad fané&titatem afpirantem ; "rgeo

*

!

W

meinte, 0 DkEuw

bene vero : trabe me

m

A. P. Mesder,P.111,

O

pof

2Io

MANVALE

Poft te.

Oret ergo pro illuftrioribus d6-

& fibi pro»

Llnqüim

nis, quantum DEO placuerit ,

fuerit , bene facit ? nec ceflet ab oratio-

g

atl

ne, melius facit , fed optime illa orat,

que orationi jungit plenam refignationem

j

m

contenta de micis, fi non accipiat inte-

j

anet.,

Senfüm noftrum exprimi-

i

grum

E

at

mus clarius in fequente paritate.

aliquis mendicus valde importune petens

u

eleemofynam : porrigitur aliqua, fed non

vniln

x

contentus,urget pro majore cum clamore

valido , quafi nihil dignum fe accepitfet,

at

Et ecce petu-

La

Datur major eleemofyna.

lans ifte neque hoc contentus , vult co-

DL

t

sf

habitare quafi ex jure in domo Patrisfa-

milias, non ut fübditus, fed ut rcgens

& imperans.

Quid dicetur de hoc men-

dicabulo ? infolens expelletur , ejicietur,

h

& forte etiam datis eleemofynis priva-

x um

bitur in penam infolentie tanquam ocm-.

li

nis eleemofynze indignus.

Ergo aliter

mendicare oportet.

Mendicans humiliet

fe ante fores , petat ex gratia eleemofy-

nam , & quamcunque acceperit, referat

lr

cordiales gratias ,

& in bona pace pet

"

D

N

acceptam eleemofynam reficiat fe, — Vide-

bimus , fi denuo poft aliquod tempus

À

Ti

redierit ad petendam rurífus eleemofynam fl

ad priores fores ,

majori dignus judica- ij

bitur eleemofyna , & absque mora acci- gj

piet,

Sic ergo.fit orantibus ad DEum, wj

ut

At

CVRATORVM

2I1I

Ti

ut ejus dona fpiritualia accipiant, qualia ei

ls

ho

tanquam largitori omnium bonorum pla-

cuerint,

Si cum refignatione orent, &

illa1 (

grati fint in minimis, ficut in maximis ,

& in iis operentur interea , donec majo-

Ài i

ra accipiant , fic fe dignos exhibebunt ,

vex;rï»t

ut accipiant majora dona, quia fua mo-

à

deratione , humilitate , refignatione &

2

gratitudine longe citius movebunt bene-

fs

ficentiffimi füpremi Largitoris animum ad

tnz

pietatem & mifericordiam , ut det majora

n

femper dona , & demum etiam magnifica

& pe|

& altiffima,

Hic eft modus & orandi

[

ii

& operandi in via fublimis perfe&tionis,

Qp

CAPU T. IFV.

(mm

j

De qualitatibus & difpofitioni-

! PHT&

bus animi adminiflraturi

Sacramentum

w

!

l

u) Vil

m of

n

Penitentie 5 denique de modo

adminiftrandi,

gj

Mj

Ed

referzlx

Prima quahtas eft charitas.

( r

Vi

fcientia neceffaria tranfimus ad exa-

CLFII

j

minandas qualitates animi boni Con-

fi

Tl

j

feffarii,

Et quamvis omnes hujusmodi

dotes & qualitates fingulariter explicare

non permittant anguftie harum pagellarum,

L

D

precipuas

tamen ,

& unde alie confe-

quuntur, annotare & commendare non

W

O3

omit-

MANVjALE

212

jl

r

omittimus , quantum nos docuit multa

! gf

experientia ; folertesque inftru&iones ,

,J

quas accepimus a fervidis in fpiritu Pa-

tribus, fimulque eruimus ex iis,

qua

lii !

j

jam egimus in preíente Manuali Curato-

"

rume

j

Prima igitur qualitas boni Con.

"u

ii

feffarii eft charitas,

Oportet przprimis

/nn

Confeffarios efle charitativos , atque ex

charitate libenter fe huic minifterio fub.

IN'

qru

I)

H

jicere , füppofita vocatione divina , aut

Obedientia,

Scilicet absque tergiverfa-

"]

tione, absque multa mora , quantum fieri

1N

j

poteft, folam & unicam DEI gloriam &

falutem animarum

intendant ,

ac pre

oculis

habeant , : prefertim

cavendo ,

"W

ne aliqua figna impatientie foris notari,

& inde pconitentes abíterreri a petitione

i

Eluceat

W

hujus adminiftrationis poffint.

lj

ergo hac charitas tam in verbis , quam

l

in actionibus,

Hanc charitatem prepri-

m

mis exigit DEus, qui Sacerdotes ad hoc

(

munus gratiofifflme elegit , velut Domi-

, U

nus vineze mittens operarios in vineam

J

Ym

fnam : infüper fublimiora Curatori com»

mifit dona , talenta, & gratias , non

plane ig hunc finem , ut commoditati

fug ferviens omittat opera neceffaria, fed

ftrenue & amanter intuitu mercedis ster-

ne deftinatas perficiat operas in cultura

P^

AV

vinez,inter quas precipua eft adminiftrae

[

Nec dicat

tloggjacramenti Ponitentig,

Es

quisi

*

CVRATORVM

l

213

Ti

j

quis* difficilis eft labor! eft incommo-

i

A

n

dus ! nimis diu durat &c, refpondebit

IÓ

i

$, Q

enim DEÉus : propterea majorem recipies

)1

mefcedem in gloria: hanc intuere, huic

(ur

li (

te intende, affume charitatem, que om-

nes incommoditates nefcit, fed dulcorat

r

omne amarum ; parvuli tui petunt pa-

W

nem , oftende te matrem ,

ne conqueri

[10 |

poffint coram me , neminem effe, qui

d

eis frangat , ut vix deinceps petere au-

J

M

f

deant,

Hoc eít pa&um inter me & te,

if d

&

41

ad labores te conduxi per diem ,

vefpere dabo tibi-mercedem inzftimabi-

lem, füperabundantem gloriam in ccle-

nt),

ftibus,

Ita DEus ad Curatorem, quafi

A.

dicat : non eít modo tempus quietis &

M

Qn

commodi tui ,

fed laboris,

n

Dbeuüe hec & fimilia perpendit quon-

CLIX

Ui

FDf«

dam Magifter Joannes de Nivella, Leo-

dienfis, Ecclefie Decanus , qui in Mona-

| hi

Don

fterio de Oignies ad regularem tranfiit

Id

vitam , uti legere eft in magn. fpecul.

exemplorum diít, $, ex; 88.

Hic bea.

eu

tus Vir vix

lnn

unquam indulfit otio aut

quieti, quin femper indefeffe in. revoca-

Odwr

tione

4

animarum pereuntium laboraret.

?

Ad eum podagra diutiffime & dolorofiffi-

me laborantem Phyficus quidam venerat ,

propriis

expenfis

eum curare.

voleas,

[

Quefivit S, Vir ex hoc , quanto rempo.

re perficeret curam fuam? refpondit Phy.

iM

07

1l*

214.

MANVALE

ficus: perfe&iffime intra quartuor menfes,

yitt

^

Mox ille tibiam manu percutiens clamorofe

V*'a l

li,

dixit : heu me miferum , Íi pro ifta

carne & a predicatione & falute hormi.

!

u

)l

(

num etiam tribus hebdomatibus ceffem,

& anime, quas Chriftus pretio fui fan.

A

h

guinis emit, per me interim liberande

a demonibus diftrahantur ! en charita-

tem hujus Curatoris eximiam!

fed illu-.

o

ftriori apparet ex fequente cafu.

Agoni-

M

Zabat in morte eo vefpere , 'cujus no-

il W

G&e eft defun&us,

Et ecce vir vagus &

u

nudus ex his , qui Ribaldi dicuntur,

in exteriorem partem domus venit, in

qua ille interius decumbebat , rogavit ille

vagus de confeflione colloqui fan&to Vi-

IO, fed refponfum eít a fervis ,

quod

non poffet ,

& fic moítus recedebat,

Mox vero zgrotus quendam ex circum.

(rià

fedentibus advocavit , dicens: revocate

T

ilum, quem a me repuliftis,

Hoc au-

il

dito mirati & confufi omnes , hominem

J

reduxerunt ,

qui omni

diligentia facta

'

Confefione, & abfolutione fufcepta re-

cefhit,

At quo fru&u ? vix per quartam

partem leuce bomo feceffit a domo,

cum repentina 3orte percuffus cecidit

jam defun&us, '

Ecce exemplum excel.

lentifimze charitatis, perfeverantis usque

ad mortem,

Jam videamus etiam glo-

rim triumpbi ejus in cclos,

Cum $.

Ma.

CVRATORVYM,

P2 EY

IEZP()]H

Magifter Joannes deceffiffet , quia femper

in vita fuper affliios & pauperes pius

D j

fuit , ita , cum poft mortem ante lo-

lt

cum purgatorii ,

innumerabilis

t

in quo

multitudo detinebatur , ejus felix anima

V

l

ab Angelis deferretur, & ibidem multos

Jefat

recognofceret, quorum auctor falutis ex-

I

]'l'

titerat, pietate commotus pro eis füp-

( il

pliciter Dominum exoravit

ut a pona

AIW

purgatorii folverentur,

Nec mora exe

5 n

auditus eíft a Domino

&

non tantum

!s d

cum illis, pro quibus exoraverat

verum

Q

Ti

etiam cum multis aliis animabus liberatis ad

")

celos maxima cum gloria introdu&tus eft

llf

J

Habemus ergo hic triumphum charitatis,

quem ícilicet in cclum habuit 1He, qui

ol

vera charitate in DÉum, & animas pre-

,

üofo Chri(li fanguine 1edemptas omni-

CUf«

bus Curatoribus preluxit

Ambiamus

(

d

labores, ut perveniamus pariter ad tri-

dl

umphurn,

Wal

Exigunt

hanc

charitatem . fecundo

[

CLX

anime cure commitfz,

Has animas ad pa-

r

f

tan L

i L

ternam curam

tanquam filios in

fpiri-

& Confeflarius in

i

jl

ritu accipit Curator ,

fufceptione & adminiftratione fui mini-

fterii

Unde etiam dicuntur penitentes

fiii & filie Confeffionis,

Inter hos pc

itentes maxime

numerantur peccatores

graviores, dicique debent

eoe:

'bb

ptes ,

afiicti,

Sl

defolati, querentes folatium ,

nm dium

"

^

&

216

M.ANVALE

;:forem

& panem vite a patribus fuis fpirituali-

bus ex fua abundantia fcientis & pie-

4 p

"

tatis,

Quid jam patres ex charitate de-

bent fuis filiis ?

fane, quantum plus eft

, M

TT M

anima, quam corpus , tantum plus de.

bent his fuis filis patres

fpirituales

5

quam patres corporales in talibus circum-

QU

ftantiis periculi mortis fuis natis corpo-

ralibus,

Bone DEus! quam nulla cha.

ritas foret in parente aliquo corporali,

fi filios petentes folatium aliquod & au-

u

vt

xilium in maxima neceffitate , vel etiam

M

panem in fumma fame, cum tamen faci-

le poffet cito füccurrere, increparet di-

cendo , nunc mihi non vacat: eft mihi

nunc incommodum , ut tibi fuccurram?

[

alio tempore venias,

quando mihi erit

b

commodius: vade, ab aliis pete , quid

n W

me tüfsbas ? profecto talis aut fimilis re»

r

. Vi

m

Íponfio non proveniret a patre, fed ab

du

immifericordiffimo tyranno.,

Hoc faciunt

:ffSW

in fimilitudine Confeffarii , & Curatores

'L;W'WL

VOA )

vel recufantes ,

vel nimium differentes

'.:,.L'*'cs

[

audire Confeffiones fuorum , quantum-

cungue de falute periclitantium ,. ex ra-

tione , quia tunc ipfis non vacat , in-

commodum eft,

Hinc charitas venera-

bilis Magiftri Joannis ,

de quo num.

prg&ced, narravimus , tanto illuftrior eva-

dit, qui fine mora ,

absque dubio re-

L Wl

velatione divina edo&us , reduci fecit

pecca-

CVRATORVM.

217

rPl':ïm

l

:l

peccatorem illm gravem , qui a fervis

repulfam paffus fuerat

5

eique . charita-

It

tem exhibuit pene in articulo mortis

1 pl

fus,

Quis fcit, an non alias ille Ri-

p i

baldus veniffet in defperationem , . & mi-

tj

ferrime interiiffet ?

Quis fcit, an non

(

Ümiliter nobis a DEO parata exiffat ali.

* (Qyy

T

qua occaáfio ,

in qua dilatione charita.

la d

tis anime perirent, quz exhibitione in-

fhon

dilate charitatis falvate fuiffent ? Quod

f&;;

quidem maxime verum eft in provifione

lt

egrotorum.

iNon rarus

nf

evenit cafus,

quo , fi differretur talis provifio :

, poft

( c

paululum tales fine Sacramentis decede-

TIt

rent,

Utinam omnes Curatores & Con-

iM

feflarii de fe cum veritate dicere

poflint

W

ilud . Apoftoli 2, Cor, 5,

Charítas | Ghrifls

[

w'gtt n», nempe*$ ut fine omni dilatio-

r [j

ne , aut tedio , Ífed omni amore mi-

d

feris füccurrant , adjuvent, folentur , &t

QU

qu& eis ( fi Curatores fint) non folum

j

eX charitate, fed etiam ex juftitia de-

Fetts

bent, cito & fideliter exequantur, cum

gaudio urgente charitate, & accurate exi-

3*

gente juititia !

oportet

ergo omnimodís

Confeffarios , & univerfim Curatores feffe

charitativos,

Caufam & modum abunde

explicavimus P, 1, c, r. & hec eft prima,

Y

principalis & fümme neceffaria qualitas

boni Confeflarii. & Curatoris,

k

'An

O ;

$. Il

[

218

MANVALIE

'vaü,d

z d

$. II.

Continuatio

de

"m

difpofitionibus

aliüs

9t

4

€? qualitatibus bomi Confeffwü

".

€? Curatoris.

g

gin;!

tera qualitas eft, ut fint alacres &

i

CLXI AI

patientes.

Que quidem qualiras

u

[

a prima , fcilicet charitate & originem,

?C**W ! |

& augmentum, & denique perfeveran-

j U

tiam obtinet,

Originem quidem, quia

jn;1

cbaritas patiens. efl, 3, Cor, 13.

Quafi

dicat Apoftolus: ,Effc&us charitatis eft

jj

» Datientia,, Cornel, a Lap. in cit, text.

li

[

Pauentia non eft actus elicitus, fed im-

1

fs

peratus a charitate,

Augmentum etiam 2

d

'»'D

l

nemo credit, quante fint deliciz a DEO,

1 «

& per DEum ,

fi quis ex charitate

,

tam DEL ,

quam animarum , pravia

r

nimirum tali intentione ,. animam quan-

!I

t

dam non fine dolore parturientis, ut

li

(

cum Apoftolo loquamur, DEO, cc-

T

MU

fl

oque generat fuo annifuü ,

&

atien-

Audivimus aliquando de ralibus

u

cüis difcurfum ab aliquo experto ,

x

jüsinipfo diícurfü pre gaudio , quod

[

l

.

ipfa memoría habitarum deliciarum

'('Xil':ï

ovatum eft, quafi exfilire vifüm eft

1

T

pre defliderio fimilium , & cum fi-

Af

7bili gratia DEI obtinendorum fructuum

laboris & patientiz fuse.

Quid ergo

mirum,

CVRATORVM

219

mirum , fi dicamus , augmentum patien-

tie ex charitate provenire, quam DEus

I

.;

tantis deliciis remuneratur adhuc in terris,

Hoi.i

l

ij

preter merita, qua' tam copioía refer-

vat pro gloria in cclis? Denique etiam

fperare licet ex hoc fonte ipfam. perfe-

lts

verantiam , tum quia talis manet in pro»

pria humilitate , íciens, fe non per fe

jl

DI

talia operari, fed DEum , ejusque gratiam

per ipfüm , cujus gloria eít falus anima-

Vet

Q"".

rum . unde femp r meretur majorem

gratiam ,. & manifeftum valde ficnum

lll

-

[5 &

accipit verae fue vocationis ad Ílatum

Sacerdotalem , ex ipfis nempe fructibus,

[

If

ad multam fuüam coníolationem & quie-

m

rem internam : tum quia participat fuo

modo de omnibus bonis fÍpiritualibus

u)

talium animarum,

dU

Cum enim ingrata

10n fint, multos preces pro tanto be-

rv

nefaCctore vel vivo. vel defuncto fundere

qui

folent ; rependendo charitarem charirate,

)j J

& DEus, cum fit equiffimus , ac ju-

r

ftifll(ous Remunerator omnium , nemi-

T

i

nem fruftrabitur fructu impenfi tanti la-

boris , & exhibite charitetis , qualis

eft converfio vera , & fincera peccatoris

M

ad DEum.

Audiamus brevirer alieno

exemplo , quid nos expectare poffimus

in aternitate, Íi patientes fuerimus in

lebore & induflria,

i

M

Refer-

229

MANVÁLE

CLXII

Refertur fequens hiftoria in magn,

HPIO' ,

l

'«Ie, J

fpecul. exemplar, dift, 7, ex. 68. his ver-

k

bis * Quidam frater , bonus predicator,

) gt

habens multos filios & filias Confeflionis,

i

hanc virtutem habuit , quod paupercula-

W

rum, & devotarum perfonarum Confeffio.

nes

libenter audiret;

Quo jacente in

Ti

extremis. quedam devota mulier vidit in

t

exceffu mentis , quod idem Confeffarius

W

eflec filius perditionis., usque dum jam

& tunc Do-

fpiritum . exhalare debuit ,

minus mifertus falvavit ipfum.

Cujus

anima tunc egreíffa defcendit in graviffi.

1nas incendii poenas

Sed ipfa die mor-

tis fue vidit lachrymW?$ & orationes de-

1

Mi

"

votas devotarum, filiarum fuarum mage

Hora

nam partem

incendii

extinxiffe,

( w

M m

autem liberationis ejusdem fratris de pure

il

M

gatorio, venit vox ad eandem fororem

n?

dicens ? propera ante Altare S, Cathari-

(

ne, quia ibl hodie Dedicatio erit ; in

!l

ilo enim Altari idem frater folitus erat

Huh

celebrare,

Que juffa complens, vidit

J

fratrem illum duci de. purgatorio, & ve-

»

nire füper idem. Altare, & protinus mul-

ti filii & füilie ejus, qui ante obierant,

&

ad Patriam

tranfierant

L

defcen-

fta-

debant de ccelo aá idem Altare,

timque idem frater

cum eis folenniter

Jl

afcendit,

Addimus gloffam hiftorie ad-

AX

"

je&am ab eo, qui fcripfit eam $ ex quo

ly

exenme

CVRATORVM

221

J

"

exemplo, ait , apparuit, quam bonum &

falubre fit , pauperibus & defpectis , &

jj

(

de«otis benefacere , & Confeffiones mul-

&i

torum audire propter DEum , quia ta-

T0

lium fletibus & precibus ifle frater íuit

Yl

cito de purgatorio liberatus,

u

jl

Tertia qualitas iterum . defcendens a CLX/J

charitate , eit benignitas animi, ita qui-

of

dem , ut , ubi quandoque major necefla-

rius videtur rigor, nunquam tamen defit

[ U

Defumi-

(j

aliqua. benignitas & fuavitas,

tur

ratio ex

ipfa. natura Sacramenti,

ti

Sacramentum Poeenitentie eft Sacramen-

fU

tum gratie DEI , & mifericordie ejus

d

Wj

comparand:e.

Sicut ergo DEus exhibet

vere poenitentibus mifericordiam & gra-

lu

j

tiam', ita miniftri DEI exhibeant benig-

nitatem,

Affectus nimirum mifericordise,

jl

fbat

ficuc in Principali Chrifto , ita in ejus

!

miniftro . Sacramenti

prevalere

debet,

]

l

ng

1

j

Et fic videtur exigere tam Au&or Sacra.

menti , quam ipía ejus natura & finis

Vil

inftitutionis,

r

Videamus , in quo confi-

ftere debeat hec benignitas , ita , ut

m

Vil

etiam locum .habeat , ubi neceffario ad-

hibendus, forte gtavis rigor, ut inde

agnofcat penitens tam periculum fuum,

quam gravitatem peccati.

Benignitas

od

duo in fe comprehendit : beneficentiam

& blandum modum loquendi,

Sic lfido-

fU

rus ] Etymolog,

Benignus , ait, eít

f

»ponte

M AN VALE

2242

&

, fponte ad benefaciendum paratus ,

i

)!

Ü

, dulcius ad eloquium,, — Hec defcriptio

"TE

optime defervit ad prefens propofit:m,

"1

Benignitas

ferviat

Corfeffario tam

ad

L

7

u

benefaciendum , quam ad loquendum fua-

J

viter : ad benefaciendum quidem , quod

j(

m

principaliter

inteligitur de beneficentia

ágits (

ífpirituali , ad profe&um quomodolibet

g p

promovendum tam in retrahendo a ma-

g

lis, quam in dirigendo ad meliora ; ad

tT

blande quoque loquendum , ut ex ore

—

A:

eluceat affectus charitatis, qui intus latet

LE

in corde, & fiducia maneat, ac augeatur,

—

licet. quandoque rigidiora exponantur,

non tamen rigide,

Nam ad fufcipien-

dum hoc Sacramentum , non obftante

verecundia, aliisque impedimentis a de-

! M

mone opponi folitis , potius invitandi

benignitate funt , quam duro , afperoque

jl

fermone repellendi aut.impediendi , ne in

j du

ipfo minifterio Chrifti, qui omnes vult

i

DN

falvos fieri, & ideo maxime inftituit hoc

Sacramentum , fiamus quafi

advocati &

t

adjutores

diaboli ,

abfterrentes rigore

D i

'u

verborum vel a fiducia, vel a confeffio-

ne integra , & fic a gratia,

Explicee

mus necefftatem bujus qualitatis boni

Confeffarii a paritate,

T

CLXIF

Sacra do&rina in Confeffionali a Confef*

ffariis danda eft peenitentibus fuis, velut ali-

!

quod donum, quod fupplicanti egenti diftri«

hni-

CVRATORVM

223

Mi

buimus.

Eft enim vera eleemofyna fpi-

[

ritualis , ut utraque pars benignitatis in

Is

uno hoc conveniat a&u , nempe bene-

O n

l

fidium & blandum . verbum,

Legimus

m

Eccl 18, Nomwe ecce verbum [uper

datum bo-

a

nnn ? fed urnaque

t

cum — bomine — juflificato.

lTam fermonis blan

dimentum , quam di.

T01)

ftributionis donum reperiri d

ebet ápud

0a

hominem gratiofum , feu DE

O & homi-

Qu ;

nibus gratum , adeo , ut fi defit verbum

d.

gratiofum ipfi dato, potius hoc difpliceat,

LU i

quani gaudium afferat,

Unde Eccl. non-

Jpeat

we ecce. verbum — fuper , ( id eft, melius eft )

Dant)

F

datum- bomun ? igitur bonus Confeffarius,

T

qui benignitate" non caret, non folum

Yatte

fübminiftrat pemnitentibus fanam & [falu-

ET

brem docirinam pér modum dati fpiritua-

vtl

lis , fed etiam jungit doétrine blanda ver-

r

ba, per hec oftendens , quod cum af.

i

fectu charitatis det

ifta bona.

Unde

8 TU

S. Gregorius 21, Moral, c. t4,

»Dile-

j

» &io, inquit ,

noftra femper exhibenda

25

m

eit, & veneratione fermonis

P)

& mi-

Ti

2*

nifterio

largitatis.

Et S. Chryfoft,

L

)mefR

3. de Sacerdotio , ante finem

»Donum

ij

2)

Ex

Cj

ipfum , ait , donantis vultus , geftus-

j

» Que conduplicat,

,Et in c. 18. Genef,

10m,

4 K.

,,Sæ-pe ,

ait, fermonis ob-

f

» fequium magis recreat accipientem,

» quam donum

ipfüm, ,,

Hac igitur

Atl

Ícientes, ne (imus difliciles erga eos, qui

yr

ad

MAN VALE

a24

j

n

d

ad nos ,accedunt,

lta exigit charitas,

dicente /tpoftolo r. Cor, 13. Cbariras benigia

ef. — Sed quid , fi rigor & correptio ne-

"

ceffaria eft poenitenti ex quocunque de-

J

mum capite , an exulare tunc debeat om-

nis benignitas ? non fane ; Íi enim pri-

mam partem benignitatis impediat indi-

hr

fpofitio poenitentis , periculum , aut ne-

I

ceffitas , blanda tamen, & confolatoria

T I

verba , dehortatoria , adhortatoria , in-

Ítru&oria &c, deeíle non debent ,

ne

u

gravius correpti in defperationem caden-

tes, diving quafigraude plene renuntient,

&

inde

fed altera parte benignitatis ,

oftenfo affe&tu vere charitatis , quafi le-

niente emplaftro , vulneri acrioribus me-

diis facto , impofito, ad grati& facramen-

talis medium melius . difpofiti . recurrant.

2 N

Charitas omnia vincit,

Unde non male

decernimus , fi dicamus ,. benignitatem,

dU

Ti

J

femper , & per fe neceffariam , rigorem

per accidens , quia beniguitas in verbis

debet lenire dolorem rigoris per accidens

hinc inde exhibendi.

CLXF

Quarta qualitas boni Confeffarii eft,

ut non obftante benignitate , pro fuis

circumftantiis etiam fit magnanimus , &

cordatus, Hoc utique judicis eft , qui

poteftatem habet in fua manu abfolvendi,

aut damnandi reos ,

rout juftitia exigit,

aut permittit, Hinc, quia facer judex

€

5

u

L

/f'u

CVRATORYVM

Q*g

225

eft., tantc fit fortitudinis & magnani

mita-

LT

TL

tis animi, ut neque potentiores hujus fa.

m

culi formidet, neque eis aduletur quo-

U

A

modolibet : neque ex altera parte infir-

&f

mDjores amplius dejiciat, vel eis acceffum

du

ld. ]

ad fe impediat,

Sed unicum fundamen-

E

tum totius judicii fui fpiritualis fit bo-

num DEI ex animabus , & harum íalus

filt

2zeterna.

i

Paucis omnia ? fit fine prejudi-

cio, unde unde veniente, fed cordate exer-

"

1

ceat judicium füum juxta merita caufa-

rum : cogitando , fe non eíle judicem

U

t

corporum , fed animarum , non munda-

num, Íéd ccleftem propter poteftatem

al

[ l

$ T«

füam, quam a ccelo accepit , non mini-

ATR

ftrum Regis terre , fed Regis Regum,

qui eft Chriftus,

Hic chara&ter elevet

A

IK

) ni

mentem non ad fuperbam arrogantiam,

que diffolutionis & exceffus mater eft,

[

1

fed ad competentem fortitudinem judicis,

Jors

& cor ad aufus etiam,

fi neceffe , ma-

qqi

C

gnos & arduos, exigente juftitia & falute

animarum , excitet,

Ad exemplum S, Jo-

annis Daptifte Herodi fepius inclamantis::

t t

non licet tib? e76,

prO [

S. Paulus r, Tim, s. monet Timo.

CLXF1

Y

theum fuum fuüb gravi obteftatione , ut

j

Prae

nibil faciat in alteram partem. declw iido,

mifit : wt bac cuftodias fine prajudicio,

Qua-

i

fi dicat : ea, que dixi de Presbyteri ac-

cufatione , deque peccantibus arguendis,

w;üï

P

A,P, Mesler,P,1,

facies

226

MANVALE

facies & cuftodias fine pwjudxc; 5'id eft,

Hveh t

jl

.5

fine preoccupatione , & pr"emoltamom,

b

judicii, ita, ut nemo te preoccupet, fibi-

j ll

que

conciliet

dát

5

anteauam

aiteram

paruen audieris . aut rem totam zquo

fv

& indifferente animo examinaveris ; men-

te prajudices ,

& ei, qui te preoccupas

vit, caufam adjudices,

Unde Syr. ver-

tit i nula anticpatione praoccupetur — meus tud,

Et alii : fie praferentia , qua unum gttfi. ais

cum,divitem , nobilem &* alteri praferas , cuftodi

bac mandata mea,

Addit Cornelius aLup.

, Judicium enim debet fieri de

caufa,

Ui

lf

itur bo«

, non de.perfona,, Tam ex

nus Confeílarius fit cordis & animi , ut

fine ullo refpe&u ad quascunque perío-

nas, pura peccata , modumque ea cone

fitendi ,. & ex ea facile

cocaoi

endam

difpofirionem aut mdf»f'ntl(mcn confi«

tentium -exaininet ,

Nam

j

trutinet que,

fola peccata funt merita caufe in hoc

4

f

judicio , & fimul ponderatio partium ef-

Circa inte-

Wv

fentialium hujus Sacramenti ,

gritatem Confeffionis, circa conmczonem,

& circa propofitum ferium emendationis,

Hec fola tanquam effentialia Confeflionis

facramentalis in mente verfentur judicis

aut earum no«

U

fpiritualis , non perfonz

bilitas, potentia , divitie &c,

il

CLX li

Prater has qualitates precipuas boni

n

M

Conteílari requiruntur adhuc tres dotes,

Ícilicet

CVRATORVM

227

fcilicet, ut fit ftudiofus in exercitio ? pru-

dens in refolutionibus ? & denique hu-

Ü (

milis & DEO gratus in bono effe&u ex-

AL

ercitii

fui,

Explicemus has dotes ne-

)

ceffarias.

Primo, bonus Confeflarius ftu-

(

diofus fit ia exercitio hujus

minifterii.

T

Senfus eft : dum audit Confeffiones, non

Slï

fit vagus cogitationibus , fed potius in

[/7]

magno & continuo ftudio , prefertim , fi

i

Hoc ftudium fit

j

quid gravius Occurrat,

94l

& verfetur circa memorata tria eílentia-

lia Confeffionis , que funt: integritas,

n

contritio , & propofitum.

Quod quidem

ftudium facile eft in levibus , & ordina-

ris , difficilius & operofius in gravibus

Il

& extraordinariis,

Unde additur

fe«

- h

cundo , fit prudens in refolutionibus,

Hujus prudenti& audiamus vel unicum

exemplum, unde plura alia quodammodo

Accedit confeflionale

colligi

poffunt.

tuum e, g, quidam Sacerdos , qui utpote

nd

perfona fpiritualis , & fpiritualiter vivens;

j M

leves quosdam nzvos tanquam ordinario

IOngs

fuo Confeffario confitetur , & pene fem-

per eosdem , & quafi memoriter eandem

formulam . Confeffionis

tibi

recitat

de

Confeffione ad Confeffionem , czteraque

complet, qu:z funt confitentis.

An pu-

tas, talem a te femper & mox abfolven-

dum ? annon tibi occurrit difficultas rae

tione propofiti ? fi enim tibi confiteretur

Pa

alius,

"]

MANVALE

228

f

alius, fed graviora peccata, per multum

f'c(

tempus , & femper eodem modo , forte

n

!

etiam numero , merito fufpectum

v

ibi fit

I

propofitum poenitenüs tui , quod toties

L:

fregit ,

cur non & in levibus ? reipía

f

precife ratione cogniuonis clarioris fir-

mitatis propofiti , ron facile

eluctabis,

Igitur prudentia tale tibi miniftrabit di.

1

iV

£

am confules,

Prud

vii

en

s enim

ä

fcrimen ,

Confeffarius in priore cafu non inveniet

difücultatem , inveniet autem in -pofte.

riore,

Nam primo peccata venialia,

fpe&ata humana fragilitate , non facile

caveri poffunt , funt enim 'peccata infir-

mitaus , non malitiz.

ecundo , neque

quoad numerum datur obligatio confiten.

di , dummodo unum certum proferatur,

unde poflit abfolvi,

Tertio, qui coms

mittit peccata venalia , & confitetur, fi

fit perfona DEum timens & fpiritualis,

facile & fufüicienter compungitur , & fic

refurgit , ficut iuflus fepties in die cadeus ev

re[urgens, Prov, 24,

Econtra longe aliter

fit in gravibus peccatis , quia funt pec-

cata malitie potius , quam infirmitatis ,

daturque obligatio gravis cavendi omni

modo, & facile caveri poflunt vitando

occafiones & focios pravos, & fi id non

fiat, fignum valde clarum eft, propofi«

tum non fuiffe fatis efficax , quia toties

jam patuit fallacia, E, g. dat tibi quis ala-

pam,

C€VRATORVM

229

Y

Tl

pam , & ecce mox te accedit , rogat

veniam , dolet, promittit emendationem,

ln craftinum redit, & novam dat alapam;

QU

repetit füuum dolorem & propcfitum,

Perendie idem facit,

Quid jam fentis

d

de hoc propofito, quod tam fzpe factum,

nunquam fervatum ? primo die credidifti ;

]l

Il

altero jure dubitifti: tertio: die credes ti-

Vi

J m(c

bi illudi ex propofito inefficaci in re tibi

tam gravi,

Idipfum clarius apparet in

T-x

repetita offenfione gravi DEF ! funditur

Vefy

DN

prefumptio contraria in.Confeffario , prz-

n i

fertim , fi non fit adhibitus conatus in

11 I

diminuendo numero peccatorum , maxime

vero tunc , quando propofitum non du-

Wil

ravit, nifi per paucas horas, ut adeo eo-

dem die, vel fequente denuo reciderint.

Cumque non liceat temere exponere Sa-

cramentum periculo nullitatis , palam fit,

fine meliore difpofitione penitentis , &

n

propofito efficaciore , non poffe proce-

dere Confeffarium ad abfolvendum , &

abfolventem peccare graviter,

Hinc , ut

difponat talem poenitentem , fi fieri poteft,

hoc opüs, hic labor eft, prout inferius

A i

( u.ï

pluribus dicemus,

In his.ergo prudens

Confeffarius fufüeiens invenit difcrimen,

ut priores in levibus abfolvat , non item

pofteriores in gravibus ob defe&tum fuf-

ficientis propofiti

illos enim non facile

in quibu

»

e

eft ti-

judicabit indifpofitos ,

inOre

"

E 3

MANVALE

230

mor DEI, & manet gratia fanGificans

operans omnia meliora , ideoque prze-

lL

7

j"

fumuntur nunquam deficere in pàrtibus

effentialibus Confeffionis ? contrarium om-

nino eít in peccatoribus gravibus * pro

ilis eft bona prefuümptio , qus contra

hos eft, & difficillime enervatur rationi-

bus contrariis , que potiffimum defunt,

ut patet ab omni experientia.

CLXPFIII

Accedat denique tertium , ut Con-

feffarius humilis maneat in bono quodam

effe&tu exercitii

fui,

Nam juftificatio

impii opus eft folius DEI ; ut quid ergo,

quod DEus per feipfum Ooperatur utens

minifterio Confeffarii , hoc inftrumentum

gratiz divine fibi ufurpet ?

Ímo inter-

eft, utin omnibus & per omnia frequen-

tiffdis orationibus inftet , ut DEus fru-

&ifieet per

laborem

& minifterium

iuum , fcilicet ex iis falutem animarum

operetur,

Sic

humilibus

dabit

DEus

gratiam , non füperbis & elatis ex alieno

bono,

Cetera, quz hic notari amplius

potuiffent. de qualitatibus Confeffarii ut

Judicis , Medici , & Do&toris facri,

jam expenía funt P. r.c, 4.

e2

-aWe

LA

6. IlI.

CVRATORVM

231

n

5(?*

')Ep

$. Ill

Jdttfn

ln n

De sodo adamimifrandi Sacramentum

Penitentie.

DUU

3

COT

li

d ipfam adminiftrationem Sacramenti CLXIX

0ny

A

nl

Penitenti? requiruntur tria,

Ante,

*

*

preparatio

in ipfa adminiftratione pru

det

fcientia ? poft adminiftrationem

W

j

devotio & sratiarum actio,

xplicemus

fingula,

D2 preparatione fequentia bre-

(

;|

viter notamus.

Primo ; $acerdos con-

00

0

feffiones- excep turm, confiderans , quan-

If

tum opus D"I perfe&turus fit, ante omnia

rlm

brevem ahqmm intentionem faciat. v

QT

quod velit adminiftrare hoc Sacramentum

n

ad

& falutem

lï)

1 TA

3iii

|

laudem DEI

arunie

ifl

Addat motiva. 0.

o

ex motivo obedien-

»

o*

V'?'!

TUf

tie

.

ex motivo pr Opl'w poer

IIUS

Pt;æ

fci-

ATU

licet in fatisfadionem pro pm')rm pocr'a-

1

rel L

eol

te fuis fub-

tis , ex motivo charitatis d

jizlU

ditis

&c

absque dubio talis premiffa in«

tey

fJH&n

tentio ex taülbus motivis au

b1t

E

rvo-

yrem

Internu

m

j

D

patientiam in arduitate &

diuturnitate lab

DOI

nr

is operabitur ,

harita»

ll

tem accendet

; & omnes qualitates boni

Confeffarii

'(cu.blt

Secundo , premit-

tet

intentionem

generalem

dï&GäV?ï"*ll

-..,,

omnes penitentes , qu os non exj

Ji ,I(N

exa^

E

/s

in-

(CO('I"IE in actu,

Cum

enim

tentio,, prefertim in tam diuturno exer-

P4,

UCXO,

232

MANVALE

citio ,. propter concuríum mimium p'er

(UN FB

(

jj

multas horas durante , plurimis non fit

jl

obvia quomodolibet diftractis , & . inde

hd M

innumeri poftea fcrupuli oriri poffent,

p

DI

annon ex defectu a&ualis intentiohis plu-

el

rimi non fint abfoluti, fufficiet tunc vir-

9 1

"m

W

«

tualis, feu a&ualis premiffa, virtualiter

w

per totam tunc fefionem durans, & per

4, (

n

omnes poenitentes actualiter non exceptos,

lw '

"

Tertio, humiliet fe coram DEO , profi-

teatur fe peccatorem , petat gratiam tan-

v n

i

topere fibi neceflariam ad pleniorem fru-

G&um laboris fui.

Aliqui furgentes a loco

M

preparationis tundunt peGus dicentes ;

DEus

propitius

efto mihi

peccatori,

Quod tamen non fufücit in iis Confeffa-

ris , qui fe fciunt peccati gravis reos,

requiritur in his contritio perfe&a , fi

non fit copia Confeffionis,

Quia hoc,

ILD

ficut alia

acramenta ad fuam adminiftra-

"

fd»eulnu

tionem requirit ftatum gratiz.

Sic de-

L

nique preparatus accedat cum fiducia ad

100

audiendas Confeffiones,

CLXX

le prudentia & fcientia boni Con.

feffarii in ipfa adminiftratione Sacramenti,

preter ea, que de preparatione fcientiz

neceffarim fufius in przcedentibus expen-

j

dimus, adbuc fequentia pro facilitando

p

labore prefertim incipientium adjungimus,

Primo, Confeffarius attendat, an adfit ma-

teria ad abfolutionem fufüciens, fcilícet

!]

certum

CVRATOR

VM

Id

i

£&33

i

certum peccatum , faltem — veniale,

Si

Smr[

hanc habet , attendat , annon vice vería

i

afferatur materia, a qua abfolvere non

ij

ii

n

|

J

poffit propter cafuüm refervatum , fi talem

J

nopn inveniat, attentionem fuam impendit

incy

ad materias , que indigent inftru&tione,

li

j

aut remedio contra recidivam, & hzc in-

X p

terim, quantum poteft, notat, Secundo,

1

!

w

in dubiis materiis parat examen., eous-

tf

jja

que donec ei, quantum fieri poteft, cla-

| m.

rus fiat ftatus tum peccati , tum con-

]

itj

fcienti& poenitentis , oportet enim hunc

OC

Óftatum omnino compertum elífe tam ju-

Jf

dici

2

quam

Medico,

Porro . in dubio,

f0l

an peenitens graviter vel leviter peccárit,

«f

fi refolvi non poffit ctiam poft examen

(

aliquod , non inquietetur Confeffarius,

Al

quia hoc femper clare difcernere non eft

f

de fubftantia Sacramenti, nec femper eft

fdri

in poteftate Confeífarii , qui fedet & ju-

db

dicat ut homo , non ut DEus, & cate-

11

&

roquin confitens fecit , quod potuit

?

debuit , fatendo peccatum , prout tunc

Cü.rïr

agnofcit.

i

Tale examen frequenter neceffarium

CLXXI

effe praxis oftendit ob duas potitfimum

rationes,

Prima eft ignorantia pluri-

morum in ícitu neceffariis,

Hanc igno-

rantiam Confeffarius füa ícientia fupple-

re debet ut Doctor.

Sed in aliquibus

n

ibus Moralifte videri

cafübus , de qu

r

P

poflunt,

MANVALE

234

Fa

poffunt , prudentia Confeffarii difcerne-

re debet, an non fátius foret relinquere

$u

^f

lia

penitentem

in peccato materiali, ne

T

veniat in formale absque fpe emenda-

B

tionis,

Quando autem queritur Con.

feffarius in dubío ab ipfo pcnitente ,

refpondere debet , quod res eft, nam

quarenti debetur veritas,

Altera ra-

tio eft,finiflrra perfuafio multorum, Con-

&

firentur nimirum aliqua leviora , «v, ra

cogitationes impuras , fafluri etiam ora-

viora, ff inquirantur.. . g, Tactus & acta:,

putant enim Confeffarium obligatum effe,

ad talem inquifitionem , & ni quarantur,

non efle neceffe talia confiteri , & fic

multoties

absque

inquifitione

patitur

fubíftantialis integritas Confeflionis.

In

his fe palliat verecundia panno pervetu-

flo, & ab omnibus rejecto , & tamen

Ml

fe pailiat,

Hoc pallium tollat Confefla-

-38&10

rius fua inflrué£tione , & demum qua-

ii

ítionibus füis rei veritatem explorer

»

quamvis de jure non deberet,

Et hoc

frequenter fieri ex multa praxi dolenter

referimus ad cautelam & inítru&ionem

incipientium,

CLXXII

Tertio, cognito plene , quentum

Pon

fieri poteft, flatu peccati & pcenitentis,

l

It

fi quid explicandum , monendum , ex-

g

hortandum, dehortandum , prefcriben-

dum &c, tunc id hoc loco fiat, fed

Q N

Pfü-

CVRATORVM

233

Jf

A

!

rudenter & fícienter pre oculis haben-

J-'«"fque:s

.do ífolam falutem animarum.,

Adver-

]

Jj

tendum autem

?

in ordinaris d& le-

Oi

vibus

non efífe detinendos

penitene

" CQ

tes

E)

fed neque a contrario facile di-

mittendos afferentes

extraordinaria d&

Pnf

D

gravia, etiam in concurfü magno , non

Id«

I

enim folent confiteri, nifi tali occafione,

Á

& fi hic preepropere tractabuntur , quan-

r.g

do & quomodo ipfíis neceffaria: explica-

buntur ?

gïä-

Hoc autem, quod mox fe.

Al

quitur , valde omnibus commendamus , nimi-

rum maximam

curam

1

in inflruendo ,

1

dehortando &c, adhibendam illis , qui

fí

prima -«egraviter peccarunt, curm enim

QUE

non fint in aliqua confüetudine peccan-

h

di , feria dehortatione , non tamen fine

Ils

affectu compaílionis , contra recidivam

premuniendi funr.

Ut plurimum enim

"

rü?

iunt vere contriti , vel faltem faciliter

)

ad compunétionem difponuntur, utpo-

ret

te quos potius infirmitas, & improvi-

dentia , fubinde etiam turpis curiofitas

Aitei

inror ]

traxit ad lapfüm , quam malitia,

Hinc

n

erigendi funt ad defiderandam , & de-

nuo quaerendam priorem gratiam DEL,

cum qua ipíis vivere tam bene fuit ,

J

econtra poít lapfum leíaà conícientia, &

tumuituante tam male effe incepit, Om-

[l

nimodis ergo

allaborandum,

ut

pre-

!;

veniatur melancholie ,

d

in quam ex

inftin-

MANV

A.

n

LÉ

1

236

v

, .p&ä

inftin&w diaboli folent cadere, per quam '

m

l

denique pervenire poffent ad defperatio-

l

hj

nem, & qusrenda íolatia corporis in

continuatione peccsti , cum perdiderínt

i

folatium anima per lapfum & arnifio-

nem gratia.

Atque ut mens iíla no.

"

fr

fira magis pateat , apponimus certam

L

hiftoriam ex magn. fpec, Exemplorum

M

P. 1. difl, 2, ex. 93. defcribimus fim-

*

*

n

plii , fed non ingrato ftylo

prouti

ibi legimus.

tl

CLXXIHI

,flPrater quidam abiit haurire a-

al

quam de flumine, & inveniens mu-

25

lierem lavantem veftimenta

?

pecca.

LA

25

vit cum ea.

Hauriens autem aquam,

,[M

25

ibat ad. cellulatn,

Infilierunt autem

25

in eum damones per cogpitationes ,

Miv

25

& contriftabant eum dicentes: de ce-

25

tero quo vadis ? non eft tibi ulte«

"

Ann

25

rus falus ,

"

ut quid etiam féeculum

VU

25

perdis ? intelligens autem ille frater

?5

l

quia volunt eum omhino perdere,

55

erigens fe viriliter per confidentiam,

If

25

dicit cogitationibus fuis: unde ingref-

25

fze eftis n me cogitationes male , &

T

v li

25

contriffatis me, volentes me omnino

25

perdere ? sow pecczvi. Etiterum dico:

Wil

25

o n peccamt,

Et ingreffus cellulam fuam,

p

25

continebat fe , ficut heri , & nudius

aM

tertius

l

(Eft phrafis antiquorum ,

i

,x;olens

[

exprimere, quia vixit vita prio-

Aq!l

re

CVRATORVM

257

Wi

re fancta & religiofa , quafi nunquam

peccaffet, )

,Revelavit autem DEus vi-

Jf

» cinoejus feniori , quia frater ille ruens,

d

b"

»

& in ipío cafu fubruiffer. diabolum ,

nil

25

& viciflet,

Veniens autem^ ad illum

M

35

fenior ,

dicit. illi ;

quomodo habes

Il

»

frater ? ille refpondit : bene Abba ! di-

)r u Hl

»

cit ei fenior t & non es pa:tus rriftitiam

fn.

»

his diebus ? refpondit ei frater: non,

)N

» Dicit ei fenior : revelavit DEus , quia

35

ruens íubruifli diabolum, & vicifti.

Tunc frater retulit omnia , que fibi

adveniflent.

Senior autem dixit: certe

iil

355

frater, difcretio tua contrivit virtutem

Cl

inimici

25

27

Pallad, 1, 3. 5-42

Ecce,

Iy

quanti interfit animare primo lapíos ad

T

antiquam fiduciam in DEI mifericordiam

NS

J

& depellendam — melancholiam peccato

(

femper annexam ! unde fi

admittere-

] (c-i

tur, venire poffet ad defperationem ,

quam diabolus quzrir.

Quarto, magna prudentia & fcieritiaCLXX7*

l'Cff |

Kdf

Confeflarii requiritur. in examine firmira-

tis propofii fe emendandi,

Non fit

contentus obreftatione fimplici dicenii: ,

fe habere firmum propofitum non am-

plius peccandi , niífi etiam . cognofcatur

frmum propofitum vitandi occafiones

proximas.

Nam illud propofitum non

peccandi de íe firmius non eit ceníen-

p

um , quam Ííi quis proponeret nolie

conme-s

!

MAWN

v

AL

"

i

235

comburi , nifi accedat propofitum fe s

non injiciendi in ignem,

Qui non vulr :

comburi , íe elongat ab igne, unde cef 1

|

J

Áar periculum fui propofiti faéti : qui

non vulr nova tentatione vincl, fe elon-

gerab occafione proxima , fi fit volun.

taria, aut ceffet periculum ex nova ren-

(

r

tatione relapíus.

Ert plane in examinan-

da firmitate. propofiti

fepe potiílimus

i

i

labor in gravibus peccatoribus & con-

fuetudinaris , indiget ergo magna prw

; Í

dentia, & ícientia,

In ipío ergo exa-

mine interne füfpirer Confeffarius devo-

tus ad DEum

deinde ponderet , quo.

ties talis confüetudinarius jam fefellerit

fidem datam in prioribus Confcflionibus:

quot annis verfetur in confuerudine: an

occafiones fint proxime & voluntarie;

AL

qualia conamina & media przfcripta

Ti

M

adhibuerit , vel neglexerit: neceflitatem

li

!

firmi propofiti ad valorem Sacramenti

luculentius explicet: & denique attendar,

an modo majora figna talis veri propo-

fii , quam antea , deprehendere pot

fit.

Si non ? quid juvabit abfolvere non

abfolvendum a DEO? ergo differat ab-

il

folutionem faltem ad aliquod témpus;

fi forte per ipfam emendationem & co-

If

natum adhibitum firmius pateat propo-

T t

fitum intra illud breve tempus , & fic

poítea tuto abíolvere poífit, Quo tamen.

Ecrïæ

caiu

CVRATORV M.

239

pltg,

cafü non omittat monere poenitentem ,

ll s

ut in proxima Confcílione five fibi, íi

unde;

copia fit ,

five alteri facienda , non

[ääl M

omittat noviter confiteri peccara , utpote

d

a quibus nondum eít abíolutus, confi-

I vll

liuumque dare ,

ut ,

qua ultima iíta

Vi t

Confeífione , in.qua non eft abíolutus ,

ATmIn4

evenere , indicet pro informatione Con-

ii

feffarii , qui prudenter inde colliget ,

T0

qua imodo ipfi neceflaria vel utilia erunt.

j mt

Pofiquam bec omnia expedita in au-CZ XX77

D Q

|

Sdäþ

ditione Confeflionis , reftat , ut Con.

fellarius cogitet de injungenda poeni-

;

Hac

filler

tentia,

fit fimul vindicativa &

medicinalis,

nbus

TR RL

Sed quomodo ? aliqui fue-

runt Confeffarii, qui ad minimum unum

n d

Rofarium aut Pfalterium Marianum im-

WOA

pofuerunt fingulis pro levibus culpis.

Áenpi

fnctr

Alii adeo leves panirentias injungunr

ut

nifi

m

etiam pro gravibus peccatis ,

penirentes arcerentur timore DEI prop-

tendd

ter iftas poenitentias ad peccandum ma-

PPOP;'

Pis animarentur , quam retraherentur.

t p

Ü

Uterque error eft contra regulas pru-

3iy

M

t

dentie , nam priores Confeflarii pro-

priam devotionem habent pro norma

iM

f])

inungenda pcenitentie .

non peccatos

T

rum vindictam

aut medicinam ,. non

Ti

enim talia funt, qua talem vindictam

aut medicinam requirant.

Sic eriam

"" pofleriores neque medicinaliter neque

vindi-

a

MANVALE

240

vindicative agunt.

Sit ergo ponitentia

p*

proportionata peccatis de via ordinaria.

Ubi vero cafüs contingeret, quod pc-

r

nitens tanta & tam marnifefla fipgna da-

[

ret , quibus colligeretur , eum vindica-

m

re exceflu doloris &c. in íeipío, quod

vindicandum 'effet a Confeflario , . re-

ii

mittere poffet hic de gravirate pceni-

tenitiae,

Quomodo enim

agnofcitur

)

a Confeffario , paenitentem fatis cogno-

i

Ícere gravitatem peccati fui, quid opus

eft, eam duritie pcenitentie ei oftendere?

lgitur in injungenda panitentia, & ejus

qualitate ac quantitate certi nihil fítatui

poteft modo , ficut in primitiva Eccle-

$1

fia ftatutum fuerat pro gravibus delictis

graves fuftinere pcenitentías etiam per

annos extenfas.

Id adhuc

addendum

valde proficuum , & aliquando necetl-

Iul

rium in praxi.

Si Confeífíarius judi-

Mu

Uj K

cet , neceflarium effe poenitenti. citius

ln

& fepius confiteri , ut per injungen-

MY

D

dam pcnitentiam id efficiat , Ííi nimi-

rum protrahat aliquam pcenitentiam us-

j DI'O!

que ad proximam Confeffionem, E. g.

TV

íingulis diebus mane & vefpere certas

hl"l

J ]

preícribat

orationes breves ,

fcilicet

unum Pater & Ave, ut habeat memo-

à d

riale promifforum in Confeffionali; infi-

u

fi cito

t t

nuet autem ei :

confiteberis ,

cito liber eris a poenitentia ; fin minus

5 n

tibi

B

..J!:,.jfr;

CVRATORVM

24I

Yl

tibi adfcribenda protractio

*

*

aliqui. ad-

0f dmif

dunt; fi una vel altera vice ex oblivio-

j

n l

ne omitteret ; poffe alis vicibus fup-

Ia

lere : fi autem ftudiofe omitteret, fe

. HUGB;

ilos velle obligare füb veniali, ut pec-

) Qui

catum hoc confiteantur,

In tali tamen

)

caífu femper injungenda aliquá peniten-

pati

P

tia levior, v. g. quinque Pater & Ave,

!

M

^i

Ij

moX exfolvenda poít Confeffionem, ut

QQQ«

partes Sacramentales cohareant, quia

lQU

penitentie exí-lutio eft pars integralis

xnderl/ 1

Sacramenti, velut executio judicii, ^ Ali-

g

quibus placet íequens principium: me-

f

lius effe cum leviore pwnirentia animas

f0

mittere in purgatorium , quam graviore

dd

l

An

defperantes mittere in gehennam.

j

hoc principium conforme fit difciplinae

,endgm

Ecclefiafticee indifcriminatim & per om-

1::;11:1»

nia , hefitamus ; in caíu extraordina-

ju

rio & raro non credimus contemnen-

M

t

dum , ubi id prudentia fuaferit' vifis

109vf

circumfítantiis,

In caífu ordinario fíer-

TUf

vandum principium : debere pcniten-

m u

tiam effe proportionaram , medicinalem,

& vindicativam,

Non

quadrat omni-

"

bus pedibus idem calceus,

]i

.Circa abíolutionem hoc adhuc no« cpxxyl

tandum , quod forma integra adhibeatur:

dicimus formam omnia , qua antece-

dunt, & coníequuntur ipfam abíolutio-

:j,ïüï |

nem,.,

Hoc intelligendum ; nifi tantus

!

A. P. Mesler, P.1,

fieret

MANVALE

242

J

4

fieret concurfus populi poenitentis , cui

m

j

Jl

commode faiisfieri non poffet , fi omnia

In tali

M

"i Jl

recitarentur prefcripta,

tamen

a

(

cafu cenfent aliqui omitti poffe : mifereatur

a

& in^ulgentiam,

Ali : ultimum : Pa[fío

PT

hr

Deomini nofri &'c, nos neutri parti adíti-

I

pulamur , quia tot annis , quibus fungimur

hoc minifterio , nil prorfus diminuimus,

& nihilominus omnibus fatisfecimus , in

(s

maximo etiam concurfu penitentium , qui

apud nos rarus non eft, fi tamen alicui parti

D

nos fociare cogeremur , priori adjungere-

mvs nos, quia illud : »wifereatur ,. & indul-

J

geitium fatis fuüppletur per ipfam abfolu-

tionem ? in pofteriore vero oratione vi-

n

ij nl

detur contineri fpecialis fructus ex ipfis:

verbis.

Ultimo in fubitaneo cafu, quo

ET

mors timetur ante perfectam abíolutio-

nem, neceíffe erit conjungere abfolutio-.

LE

!

li

Ml d

nem tam cenfuürarum , quam peccatorum

fuüb.hac breviffma forma : Ego te ab[olvó

14 n 1

A cen[uris €* peccatis. in nomine C6.

Si de»

itbto

TOTQOL

fint certa figna doloris ex impotentia

morientis , abfolutio impertienda fub con-

t tf

di;ione.

N

a n

"

l

i

CLXXVII

Denique -poft completum judicium

i gj

j

debetur DEO devota gratiarum ad&io,

At

tum quia juftificatio impii . & fic fru&tus

i

1

m

totius exercitii , opus DEI eft , quod ,

m (

magis elucét ex applicato fru&u pretio» ;

E

V

fifni Sanguinis JEfu' Chrifti, & totius '

redem-.

CVRATORVM

243

lb

redemptionis , virtute adminiftrati hujus

W

admirabilis Sacramenti , quam ex ipfa

creatione totius mundi : hinc DEO fum-

m[

Mif

il

mz gratie referendm funt,

Tum quia

( hi

per devotam gratiarum actionem fit quafi

ul

nova oblatio DEO animarum poeniten-

101

Ti

tium ,

fuique impenfi

laboris,

Hac

J

autem gratiarum actio DEO tanto zefti-

EV

matior erit, quanto per eam ipfi Au&ori

j *m

ratie adfícribitur fructus ,

qui a folo

Lart

DEO venit per laborem quidem Sacer-

Interim cu:a

Ia

dotis , inftrumenti DEI,

M

l

fit inftrumentum vivum , ex impenfo la-

Yl

bore etiam fibi

fru&tificavit maximum

(

qmeritum,

Re&e ergo faciet Sacerdos,

& tam fuum laborem, quam poenitentium

ifis

L.

fru&us DEO . commendet , dicendo bre-

Q

viflime ? confima hoc DEus , quod operatus

Jitio

€s in nobis,

Triplex fane gaudium in tam

um

ftudiofa adminiftratione

Sacramenti

&

p

devota gratiarum actione fentiet Sacer-

$d

dos finito labore ? primo,, gaudebit pro-

Secundo,

Yent

pter promotam gloriam DEI,

b

proter comparata fibi merita,

Tertio,

propter animas e faucibus inferni ereptas,

que funt

pretium totius redemptionis

yid

humanze applicatum virtute adminiftrati

Sacramenti,

Hoc triplex gaudium, fi

bene perpendatur , effervefcere faciet Sa-

cerdotem Confeffarium ad ftudium & la-

e!

borem , ut non fe fubducat, fed accine

)

Q 2

gat

Bf

244

MANVALE

« Mi

gat ad ulteriores pro data oOccafione ex

"

hac adminiftratione pariendos fructus , &

(

amplianda fua merita.

(

Q

Ái

ER LUE

»

Notamima quedam [pecialia, ex suulta

.

Praxi colle&a , ad facilitandum ydudium

im aQuali exercitio adminiffva-

W

ztiogis bujus Sacramenti.

i

otamen primum, Confeffarius fedens

CLXXVH IN

pro S. Tribunali oculis fuis non

vagetur, fed totam faciem te&am habeat

ftrophiolo fuo.

Ratio eft , quia multi

ponitentes. fcrupulum accipiunt , an fint

n

bene auditi , fi adverterunt tam vagum

oculum Confeffarii,

Deinde reipfa fum-

ama attentio neceffaria eít ratione ftudii

iW

pro emergentibus cafibus ? ratione for-

mandarum forte quzeftionum $ ratione in-

t

veniendorum

congruorum

remediorum

contra recidivam :

ratione doctarum &

p

n

prudentium refolutionum

*

*

ratione coe

LE

ii

gnitionis, difpofitionis ve! indifpofitionis

confitentium &c, Quis vero in tanta evae

* ph

[

(

gatione

fenfuum fufficiens fit ad

ifta

AT

omnia ? accedit , quia frpe ícandalum

UY

fumunt circumítantes , neque confidunt

in tanta curiofitate fenfuum , omnia rite,

devote , & accurate fieri , cum multi in-

i

M

ii

It i

de colligent neceílarias quoque debere

effe

U Q

€VRATORVM

245

m'he

diftra&iones mentis.

Conveniens

effe

lcïus d

ergo eft, & quodammodo neceffarium ex

rationibus datis , ut per totam auditio-

nem Confeffarius maneat in eodem fitu,

Si-

& colle&ione fenfuum externorum,

militer caveat , ne in locutione fua geftus

Atl

j

,

,

manuum varios admittat quafi actor in

1/77] |

comoedia ,

aut concionator in cathedra,

In hoc judicio tam oOcculto non opus

eft geftibus manuum , fed

& |

dio capitis,

.irngenio & ftu-

Nn |

Notamen fecundum, Quia ad Con-

CLXXIX

Xboi

fnül

feffionem requiritur dolorofa accu[atio , &

non fufficit pura narratio peccatorum , qua-

int

D

lis frequenter fit a junioribus

*

hinc be«

m

(t«

ne fit, poft audizam. Confeffionem inte-

frdi

gram ( quae non facile interrumpenda eft

BU

per quzeftiones , convenientius formandas

abfoluta accufatione ) fi quzrantur univer-

* ln

orum)

fim peenitentes , an delerefe de confeffis fe

accufent , nifi in ipfa formula id jam

m

C0

manifeftárint: & fi putentur infufüicientes,

t

ut parvuli, ad requifitum dolorem & pro-

ii

MUU

pofitum , preeat Confeffarius ut Do&or,

n

eliciatque cum poenitentibus tales actus

lh

Inftruuntur quidem juniores in confue-

yili

tis formulís ante & poft Confeffionem,

recitant quoque memoriter , fed plurimi

fine affe&u

cordis,

Hinc bene fit, fi

catechifta tales inftruat de necefütate ,

hi

ut, qu& ore ibi depromunt , idem in toto

Q 3

corde

246

M A N VALE

äww

corde fentiant, & feipíos in preparatio-

EOW

ne ad Confeílionem poft examen excitant

nl

li

ad dolorem & propofitum ex corde,

Mhn

, [it.

CLXXX . Notamen 3.5sm» $i Confeffarius judi-

cat, quedam nondum efle clara & pa-

i

tentia , prefertim in gravioribus, opus

WE

erit in talibus dubiis formare quzftio-

^

Pal

l

5

nes, donec ftatus pateat , ut fuperius

"

jam infinuavimus,

In his tamen quz-

4j

A

h f

ftionibus , prefertim in materia lubrica,

valde fit cautus , ut a levioribus afcen-

D

U

dat ad graviora, ne graviora pre levio-

ribus quaerens, vel fcandalum det nil fi-

mile cogitantibus, multo minus admittene

tibus ;

vel curiofitatem excitet inexper-

)

tis ; vel denique ut fcist , fi in leviorie

il

l

bus fatis certatum eft, graviora & ulte-

jjtilm

riora non effe quzrenda,

Si

maritati

Wm

circa ufum matrimonii afferant , fe ha-

n

bere dubia , animentur a Confeffario , ut

g

Ti

ea.fua dubia ipfi clare & fidenter pro-

ponant , ne fuis quzeftionibus faciat due

li

LU

-ï,

bium, ubi non eft , fed potius diffolvat,

quod reipfa eft,

Hec cauvela non folum

1 d

neceffaria eft intuitu poenitentium , fed

:

etiam ipfius Confeftfarii.

[^Y

Si enim quz-

ftionum . fuarum finem haberet meram

Mul

jfül

curiofitatem , non effet firmus in accepta

gratia Sarramenti , quc protegit , & impe-

zbf

dit proprias tentationes ex tali occafio-

N

ne forte exortas,

Hec enim gratia Sa-

" nj

Cra-

TAf

CVRATORVM

247

Pt

cramenti prefervans debetur, & dabitur

&tl

a DEO certo Confeffariis , quantum in

/

hoc minifterio inferviunt DEO pura in-

tentione , non quantum inferviunt pro.

UM

rie fuüe.curiofitati , & forte omnino

Ey

male & impure fue voluntati.

0U

?/li

Notamen 4.um

Ad formandum ab- cpyxxi

GLIUS

breviatum , nihilominus bonum judicium

"

notemus , fepiffime contingere , aliquas

Ti

perfonas fe accufare de turpibus cogita-

o

tionibus , imo & defideriis , exinde non

2

mox judicande fünt graviter peccáffe,

il

nifi per queftiones tales reipfa invenian-

tur,

ln

Frequenter enim mnon difcernunt

U

inter cogitationes, quibus voluntarie ade

IQris

herent, & inter cogitationes ac defideria

Vs

fe tantum infinuantia absque adhzfione

ritt

voluntatis

Scrupulofiores Confeflarii in

1

difcernendo peccato grav

i a non gravi

fe ab hoc du-

,

breviter expedire poterunt

bio , modo quzrant

*

*

an tunc, quanlo

d

qu

plene. adverterunt. huj

usmodi cogitationes aut

defideria , ftatim rejecerint ? fzpe enim

ïïx'at,

QlUm

diutius inadvertenter fe in talibus deti-

r

nent, dein primum fe recolligentes , ad-

vertunt eas effe rejiciendas, & rejiciunt,

T

ij

& tunc prudenter Confeffarius judicare

poteft , fuiffe adhucdum mera

m ipfinua-

n

tionem & fuggeftionem , in qua fe deti-

nuerunt ex natura mere diftra&tionis ,

Ó

non ex influxu alicujus perveríe morali-

tatis & confeníus.

Q4

O-

d

248

MANVALE

N

GLXXXII

Notamen $.wum

Multa

experientia

edo&i fumus , non facile quosdam dimit-

sl

D

j

tendos effe. fine abfolutione (nifi judicari

debeant abíolute indifpofiti ex circum-

i

i

(i]

ftantiis) quamdiu fpes eft , fatis eos pofíe

difponi per proprias fuas remonftrationes

a

& inftru&iones , quis fcit , num ipfe pre

alis fit a DEO . ele&um ipnftrumentum

4

verz converfionis ? tentabit igitur absque

tzdio & ex charitate,

va

Jl

m

Ratio hujus no-

taminis eft, quia vel fünt ponitentes in

i

[

talibus circumftantiis , quod non pro fuo

libitu, fed folis diebus feflivis , ubialias

QUi

magnus concurfus eft , ad Confeffionem

accedere poflint, vel maximam patiuntur

iil

MU

tentationem , ne redeant, quod reipía ex-

u

perti fumus multoties, quod jam proxime

adftantes tentatione hac vid&i adhucdum

:

li

recefferint, non caufa Confeffionis , fed

caufa hujusmodi tentationis , ut aperte

1 d

poftea manifeftárunt.

Et quid tunc fit?

accedunt alios Confeffarios non bene ine

l

l]

[g

formatos, aut non fatis do&tos, in praxi

Wf

]

nondum folidos , qui ftatum morbi non

'[EJA

fatis agnofcunt ,

.& fic mifere perire pof-

fe

funt ex ipfo re

m

edio terrente, quod ad.

BI

hibuit doétior Co

nfeffarius plene informa-

Pig

tus,

Faciat ergo charitativus Confeffa.

]

il

rius quacunque occafione , quod poteft,

J

Et fi nec fic proficere poteft , cordate

p

exerceat juftitiam in nomine Domini,

A

iNota-

CVRATORVM,

249

Tyie

Notamen 6,"" Sunt aliqua vitia , qui-

CLXXXIII

E

10 ;

bus, fi fe aliquando homines. dediderunt ,

Wi

fentiunt fümmum pruritum naturz , nec

Qity

deeft naturalis proxima occafio ubique.

0 p

Curatio horum difficillima eít.

Quaqua

AOf

fe vertat Confeffarius , fentiet difficulta-

lt m

tem,

Abíolutionem differre

P]

aut nee

EM

gare , prohibere poffunt circumftantie,

USQUR

Semper abíolutionem dare, forte contra

: [«

principium generale eft ratione propofiti

&

deficientis,

Comperimus tamen experien-

tia, talia vitia plus habere infiriitatis,

!

diij

quam malitis , & dum inquifivimus in

Og

dolorem & propofitum , in fingulis Con-

ID

feffionibus fuiffe utrumque fatis firmum,

LT

faltem plerumque.

Unde faivo meliore

inchnamus magis ad modum procedendi

cum talibus benigniorem , quam rigidio-

rem adhibendum, ne terroribus in defpe-

raüonem agantur , fed benignitate invi-

ä

tentur ad emendationem,

Interim pro-

K I

videndum talibus congruo remedio,

Et

pn.

certe congruentius

non experti fumus,

quam fit fequens ; frequens nimirum Con-

J

le

feffio, fi fieri poteft, per aliquot hebdo-

;

madas fingulis Dominicis, aut ne differa-

tur Confeflio ultra, quam fentiant majo-

rem pruritum, & graviorem tentationem.

Ratio hujus remedii eft , quia in nova

"m

Confeffione (five deliquerint , five non

deliquerint ab ultima Confeffione) novum

Cons«

L

O x

MANVALE

250

concipiunt dolorem, novum faciunt pro.

W

T i

"Ul

j

pofitum , & ipfa devota fufceptio S, Com-

munionis novas addit vires,

Et fi DEus

xpxææ

o

viderit hunc conatum, fperandum in Do-

mini mifericordiam, multiplicaturum DEum

j

j

gratiam fuam , qua denique e labyrintho

jitin

j

emergant,

Optimum quoque erit talibus

at

perfuadere , ut, fi femel relabantur , nul-

jo modo differant Confeflionem ; quo

quirà

1N

medio faltem hoc cavebitur, ne per fre-

f

quentiores a&us crefcat confuetudo,

0j WS

CLXXXIV. — Notamen 7.»:-» Magna felicitas Con-

Y

feffarii eft , f1 poffit, magno licet cona-

n (

M

tu, quosquam e faucibus inferni animas

[UIN

& reducere ad ítatum gratise

m

eripere ,

Á

3

cum perfeverantia.

Sed quzítio eft ,

11 m

quid proearum perfeverantia 1,*-, quid

th

2,49 ftatuere debeat pro affequendo hoc

Noftro

"

dono perfeverantiz ?

judicio ,

Ailr

experimento multiplici firmato , fi .non

,

Bll

neceflarium , faltem utilifimum eft, ut

(

d

talibus injungat Confefbonem generalem,

i

Hoc fit primum,

Et ratio eft, quia dif-

ferentes, aut omnipo negligentes talem

n

Confeffionem , innumeris expofiti manent

tricis & machinationibus diabolicis círca

t

ll

|

pr&terita peccata , aut circa Confeffiones

21 'EE

preteritas , ;earumque valore ob defe-

$1

&um integritatis, doloris, aut propofiti:

(

E

i(

quibus omnibus occurritur per Confeffio-

i

nem generalem , remanentia enim quo-

*

Cifle

d

€VRATORVM

251

"m

cunque dubia tolluntur per hanc Confet-

(n C)

fionem redintegrantem quascunque fingu.

Ál

lares preteritas Confeffiones,

lgitur tali

1j

Confeffione facta valde gaudentes ac cone

])

EL

folati ,. jamque uberiore gratia DEI di-

l

h

tati , facilius refiftent tentationibus, DEO-

J

que fe committentes fruentur pace inter-

Dl

pa uberiore.

2'"m eft: premunire debet

Qu

tales contra futuram tentationem defpe-

T

rationis,

Experientia plane didicimus,

plurimos vere & fincere converfos infe-

D

ftatos poftea tentatione hac defperatio-

(

of

nis.

Verfutifümus nempe hoftis, qui

prius occultaverat malitiam peccatorum,

)

1j

a

ut citius committantur , poftea deletis

peccatis per poenitentiam , eorum prateri-

N

torum malitiam tanto cum exceffu

de-

q

aX

pingere folet emendatis, ut, nifi premu-

niantur, & DEus fpeciali gratia fuccur-

i,

Q1

rat, facile primo in pufillanimitatem fpi-

u

ritus , deinde in tedium ex recordatione

do

tot peccatorum commifforum , & fic fen-

fim in defperationem ,

vel faltem ejus

1l

1

graviorem quamdam tentationem incur-

rant. Premuniri autem poterunt fequen-

d

Qu

tibus remediis.

Primo, perfuadeantur , ut

fpecialem fibi deligant , Confeffarium , fal-

n

tem ad tempus, huncque primitus infor-

ment de ftatu preterito,

Secundo , fre-

quenter confiteantur , & precipue, fi quid

,

talis tentationis occurrat , f'atim manife-

Ítent , antequam virus ulterius ferpat,

Tertio,

i

MANVATLSE

T?

252

'0*5

lt

Tertio, fecuri de gratia divina , & remif- í

fione peccatorum , DEO totaliter fe com-

mittant, & in ipfis tentationibus reflecten-

j

^^ D

tes ad gratias acceptas, & obtenta acex-

ff |

perta gaudia bons confcientie , frequen-

)

ter eliciant a&us Theologicarum virtu«

b

UL

tum , feque in ipfa tentatione frequenter

0 A

figno S, Crucis muniant,

Denique pa.

iv

tienter expectent eliciendo a&um fpei,

m

quousque providus DEus , qui facit cum

xl

tentatione proventum , ut poffimus fufti-

As )

nere,totam tentationem quafi fumum di-

fperdat , ac in nihilum redigat,

Sspe

i

enim talis tentatio eft temporalis poena

peccatorum , unde ut talis a DEO cum

patientia ferenda , & cum fiducia finis

expeétandus,

Denique ex charitate pro

talibus frequenter oret Confeffarius , ta-

hl

liumque perfonarum memoriam habeat in

n

Mifie Sacrificiis pro impetrando dono

j

patientie , perfeverantie , & infringenda

fortitudine tentationis,

GU

1

"V]1

Ual

6. Finals V.

lU

i

Solemue principium , quo amimentur

h

D

f

Confelarii ad fiduciam in DEI gratiam

certo adfuturam in admimiffra-

D

&

tioge Sacvamenti Penitentis.

]

unt , qui horrent confeflionale ex di-

CLXXXV S

T

verfis rationibus ,

el quia exiftimant

fe

CVRATORVM

215

.M

fe impares tanto muneri, vel quia timent

j

fibi ips , ne dum aliis predicaverint , ipfi

reprobi efficiantur ; vel aliis quibuscun-

I

L

que rationibus,

Unde fe fubtrahunt huic

minifterio tam neceíffario , quantumn &

Qu Ll

TIni

quando poffunt

Ad hos omnes animan-

dos fervit do&Gtrina D. Jacobi Alvarez de

Pl

!D

paz. tomi - 2.5

5.

Cc. IO. pene in fine,

Übi

i

$2

NJ

,,Non debuit profe&to DEus

?5

vitam Apoftolicam , & animarum faluti

B)

M],

»

vacantium Apoftolicorum Virorum pu-

95

ritate privare,

Et pronum eft illi,

] (

S'pul

25

qui ob proximorum amorem ipforum

?5

corfortia non fugiunt, carnis fuz tur-

i

A

?5

bationibus eximere , ut majore cum

25

fpiritus libertate tenebras peccatorum

D

25

difpellant ,

&inter fideles auxilio indi-

y

3)

gentes luceant,, Qui igitur fe exercent

n

e?r li

in vita Apoftolica propter DEI, & proximi

amorem, quod maxime fit in admmlftra-

GQ

tione Sacramenti Penitentie , .ex ipfía

" xd

gratia Sacramenti miniftrati certo prefer-

vabuntur a DEÉO , ne proprium inde in-

currant. malum aut

L

periculum

?

atque

fuficiente lumine defuper illuftrabuntur,

ut non facile in refolutionibus exerrent

Mi

Ubi enim invenitur major labor in pro-

Ilj

movendo honore DEI

& proximi falute

pura intentione , & ex vera charitate fu-

Íceptus ,

ibi etiam copiofior

defuper

aflluet gratia , & copiofior defuper il

W

luftra-

&

MANVALE

254

luftratio divina ,

uti tales multa ex. g:noni

Ut (

erientia edoó&i aperte fatentur.

animofiores itaque fiamus ,

fequentia

j !

Incredibile eft , Princi-

agl

confideremus.

palem noirum Chriftum non

fpecia-

1 g

fren

liter adftitirum iis, qui fe debite prepa-

J

rant ad

adminiftrationem tam falutiferi

j

Sacramenti ex pura & fan&a intentione,

hs d

ea pro poffe preftandi, quz per gratiam

RME

u

DEI pro falute fingularum animarum fa.

lubria prudenter judicare poterint, ideo-

Q

Prid

que ipfum hunc fuum Principalem enixif«

fime implorant, ut fufficiens fubminittret

Dd Ll

TFL] J

lumen , gratiamque impertiatur ad caven-

da omnia propria pericula , qux fibi oc-

a

currere poffunt tali adminiftratione , in

qua fungetur auGoritate ipfius hujus fui

i

Premittatur igitur tam bo-

j

l

Principalis,

na & fían&a intentio ,

& acceílurus ad

nr, U[

Confeffionale humiliet fe coran DEO,

vt

j

a quo tantum fructum fperat, & cui la-

il

J

borem fuum confecrat,

In ipfa admini«

i

D

ftratione non fit curiofus, fed ítudiofus,

1

D

A

nec quidquam imprudenter aut pr&occu-

pate refolvat, etfi fortaffe expoít acci

M

T

Q

V

dere polflit , contrariam opinionem videri

probabiliorem , folari enim fe poteft, quia

«t «

prudenter refolvit, prout tunc fibi videe jy;

batur,

Talis itaque gratulari fibi poteft )j

de merito boni operis bona intentione , ,

& fanc&o ftudio fufcepti & pralttiti,

Sa- w

ne

CVRATORVM

2

Ti

u

ne non inftitutum efít hoc Sacramentuim

I i

f

a Chrifto Domino , ut Confeffarios mi-

riftros fuos indueat in tentationem , nifi

| PN

improvidos & ultronee volentes, fed ut

f

per eos convertantur animze , à fru&um

H

T.

Sacramenti accipiant,

Excitent ergo Con-

il

Ti

feflarii in fe fidem , & ex fide fiduciam,

UI

0l

quia facienti , quod eft in fe, nunquam

fdi]

4

DEus denegabit gratiam.

Neque enim

nf

viribus propriis pugnamus contra hoftes

l:

]

animarum , fed viribus gratie , & Chri-

Eu

Guilielmus Peraldus

fti Principalis noftri,

I

li

Epifc, Lugdunenfis in fumm, virt, ac vit,

i

V

'Tom. z, TraQ. 4. c. 92. agens de cha.

j

Q

ritate , afferit, DEum habentem chari-

ht

tatem ( operantem ex charitate DEI &

w

proximi ) non permittere erarre errore

mb

periculofo , fi ille , quod in fe fuerit, fe-

JrUS d

cerit, ut veritatem agnofcat,

Indigitst

DA

his verbis, DEum non defore ftudiofo

ai l

veritatis in Confeffionali , ut lumine fu-

ldh

Jl

& mini-

perno illuftret fervum fuum ,

i

pli

ftrum Sacramenti in rebus dubiis , & et-

$

(

-

fi poftea cognoverit fortaffe fe erraffe in

u

fuo judicio , errorem iftum non fore pe-

il

riculofum , unde tantopere affiigi debeat,

du

cum occafionem modo non amplius ha-

"EL

beat corrigendi errorem admiffum , quem

)

!

DEus certe füpplebit vel per alium ve-

Q^ Y

rora decernentem, vel per feipfum in-

N

Ípiratione aliqua divina ,

vel reddendo

I

denue

MANVALE

256

W

iv

"

|

denue occafionem: corrigendi priorem er- 5

"

,

rorem, Quod maxime fervit ad fiduciam 5*

confervandam in DEum apud illos, qui

J

fe putant , impares effe tanto muneri,

quando ex vera charitate DEI & proximi

tali minifterio

fe non fubducunt, alias

non deftituti debita fcientia , & aliis re-

M 1

d

quifitis in hoc Manuali fatis explicatis,

& declaratis , etfi quandoque in exercitio

videantulf fibi erraífe.

Lb HH d-b ee n

TLT

Ed

APPENDIX

T

JDe

W

Vifitatione infirmorum, 67 affifiemia

iu morte, €7? utvague maxima obl

ij

:l

:,

gatiome Cmuratorum.

IU

occafionem dedit

uic

Appendici

VM

quorundam Curatorum opinio , qui

ia

non folum verbis,

fed & facis

h

8

ordï CU

l

s defendebant fequentem propo-

H

fitionem , ut putamus , fcandalofiffimam ?

i

Curatorem non obligari ad aliud , quam

ür

ad providendos :egrotos , itaque neque

lj

obligari ad vifitandos infirmos , neque ad

Il

affiffendum moribundis, etfi talis affiftene

tia petatur, fierique poffit » Curatore,

Dixi: fed & faétis; quia certifimo fci-

mus,

»Wc

CVRATORVM

257

1'10!' hi

mus, huic do&rine praxin quoque accef

fl

*HOJ,

file , & quod fenferunt in pr&occupa-

tione judicii, reipfa & fa&is exhibuiffe in

TUf

opere , cum maximo fícandalo & lamene

IU

to fubditorum,

Exiftimant itaque tales,

L, dl

&l ]

vifitationem infirmorum , imo & afliften-

tiam moribundorum effe opera füperero-

J

(2

b

gatoria , & folam provifionem eíffe de

H

fubftantia. cure,

Cui fübftantie ita te-

naciter inherent , ut neque per íe mo-

ribundis affiffere velint, neque per alios

H

patiantur

fieri talem afliftentiam , — uti

conftat ex duobus cafibus non fi&is , fed

factis,

Duplex igitur quzftio eft: Prima,an &

"i

quoties vifitare oporteat sgrotos? altera,

LU

quenam füubftantialis obligatio affiftendi

[

moribundis ? five an hzc affiftentia fit

de fuübftantia cure , an vero opus mere

fupererogatorium ?

4

M

I0,0

Refpondemus 1,.2e ad primam quz-

Y 1

ftionem,

Quamvis ex parte Superiorum

p

)

non fit abfolute decretum , quoties Cu-

rator obligetur vifitare infirmos, eos ta-

]ED

d

men vifitandos effe aliquoties, prout ne-

gotia & circumftantie permittunt, in com-

perto eft per Rubricas Ritualis Diccefanis

five enim

loquamur de Rituali noftre

lA

Dieceüs Conttantienfis antiquo, five de

moderno, prefente anno 1766, impreffo

J

:

[ P Mesler,P,LI,

R

&

MANVALE

258

& reformato fecundum normarm Ritualis o

Romani,

Iu utroque de intentione &

mandato Eminentiffimi Ordinarii abunde ;

conftat,

Sic in Rituali priore" & anti-

n

quiore hzc formalialegimus , inibi fol. 144,

,. Monentur omnes Parochi, & alii cue

?5

ram animarum gerentes , ut illis non

:

R

fufficiat egrotos Sacramentis providif.

45

fe, fed , fi fupervivant, vifitent, ac

fi

95

falutaria monita fuggerant :

vel:s

confiteri velint ,. Confeffionem audiant,

$5

25

& abíolutionem

dent : multo magis

t

2j

hoc preftent, fi ab &egrotis petantur,,,

1

dem Rituale fol, 172. addit : monendos

efIe domefticos ,

inftante periculo mor-

tis fe confeftim vocari,

ut in tempore

prxfto fit morienti ad commendationem

anime &c.

rl

Sed & novum Rituale reformatum jux«

i

ta normam Ritualis Romani in Rubrica

W

J. de vifit,

Infrmorum hec una ferie

habet :

,Parochus imprimis memipiffe

debet, non poftremas eífe muneris

,5

?5

fui partes, &grotantium curam habere,

»

Quare cum primum noverit, queme

55

quam ex fidelibus fue . cure commiffis y.

923

vgrotare, non expeé&tabit, ut ad eum,

Ph]

vocetur, fed fepofitis ommibus aliis ;

23

negotiis, ultro ad illum accedat, id-., Q

95

que non femel tantum , fed fzxpius,,;

35

quatenus opus fuerit, omnibus etiam,,

""

CVRATORVM

259

35

Sacramentis jam adminiftratis

H()l'—

li

'

teturque Parochianos fuos , ut ipfum

23

admoneant

cum aliquem in fua Pa-

rochia zgrotare contigerit

pr&cipue

ij

l

25

fi morbus gravior fuerit,,,

Ratio hu-

dl

E)

jus decreti

invenitur in nota fubjecta

Is)

his verbi

.

Quanti momenpti

fit hec

iJJ

[

»

vifitatio , ex eo facile colligitur , quia

J

P

VE

cum mors unieuique femel tantum ac-

i

f

cidat, irreparabilis error (üt

neceffe

Vi

t

25

eft, fi quis hic committatur,,,

hr

DI

In Rubrica tertia de difpof. infirm

n

ad fufceptionem Sacramentorum hoc le.

,Durante autem mor-

110

j]

glmUS monitum,

25

bo poft factam femel Confeífionem &

Yott

tum

N

?»

fumptam Euchariftiam , expedit

$5

ad

augendam DEI 'gratiam ,

tum

,)

ad animum in conjunctione cum DEO

( us

$*

firmandum , *egroto fuadere , ut fe

tb

P

DEO fubinde etiam ob leves culpas

jf

reconciliet ,

?5

licet non femper facra

nl l

, etiam Synaxi reficiatur,

Accedit man-

oUf

datum Eminentiffimi Ordinarii

noftri

in

Is

Decreto

novo Rituali prefixo ,

quo

q

ftringuntur omnes Curati ad ufüm hujus

Omw

Ritualis , & ccntentorum in co per vir-

T

:

tutem $, Obedientie , & nullum rema-

N

net dubium , quoscunque non obfervan-

tes coram DEO reos fieri formalis inobes

)

dientiz , & fi accedat. contemptus

gra«

at

viter delinquere poífe, prafertim eos ,

Y

2

ex

260

MANVALE

yd

!

ex quorum pegligentia , ut facile fieri

m

poteít, irreparabilis error circa zgrotos

j

& moribundos committeretur,

Mn Y

at

Si querant, quid negotii intercurrere

poflit in tali vifitatione infirmorum ? re-

4 [OM

git!

fpondet P, Paulus Segneri in inftit, Pa-

|

roch,

c'

244

,In &egris vifendis duo

" 7 1

59

fpe&anda fünt; agrorum coníolatio ,

& multo magis eorum utilitas,

Sola-

J

l

bl

?5

tium ingens erit , fi ad aegrum invi-

ï:'ïxus "

;

fens illa fuaviter ac blande fuggerat,

25

gp

?5

que inducere pofünt ad morbi mala,

25

a DEO miffa, equo animo perferen-

da,, Et poft alia : ,,Proderit dein egro,

25

?5

qui ad ipfum invifit, fi doceat offerre

eu

DEO dolores, quos patitur, ad fatis-

"i

$2

faciendum injuriis illi illatis,, Et poft

u N

$1

ali

a rurfus

,Pronum eft, egrum fubin-

| du

n

,, de iterum irafci, exacerbari , excan«

,, defcere , aut aliis etiam gravioribus de-

Quis tum

. lictis, iterum | obftringi.

[

laboranti opem feret ?

sün

Addi hic poffunt fequentia, — Magna

li

Yj

folicitudo' Curatoris debet eíle in Con-

!

feffione infirmorum, quando providentur,

hm (

circa pr&teritam vitam , prefertim , fi

aliquando vixiffent in confuetudine gra-

NI

viter peccandi , & nunquam Confeffio-

m

nem depofuiffent generalem,

Quam fa-

cile contpgere poteft , etiam in faGa

Con-

CvRATORVM

£6r

: Confeffione quedam non veniffe in me-

4

moriam , poftea autem occurrere , & fi

Confeffarii , eo:quod

copia non fieret

nunquam vifitare foleat , quante tunc

TC

anxietates , quante defolationes exinde

oriri poffent ,

apud rudiores precipue,

l,

l

qui media fe juvandi per contritionem

$ d.

qUI)

ignorant? accedit, quod fepe virus ab-

|

fcondatur pre verecundia, & nifi Paro-

r

0ld

(dm

D

chus palam oftendat charitatem fuam fre-

quentius vifitando , ut fic fua folicitudine

n

quafi provocet ad fiduciam & Confeffio-

Thai

nem, & füa adhortetione animet ad fin-

Ico

cere & integre confitendum , prefertim,

207l

f fufpicionem hujus mali aliquo modo

fetre

habeat, evidens aderit periculum ster-

fs

ne mortis

Confirmatur ergo ex his &

ol

fimilibus non folum confultum effe , fed

fibin

in multis inveniri obligationem — fzpius

N

vifitandi

infirmos

propter curam ani-

Sdf marum,

.)L'

9

Et hec eft communis praxis ferven-

|

tiorum Curatorum, adeo , ut in noftris

M

quibuscunque Capitulis abunde & valde

t

icrüupuloie fatisfiat, circa viitationem in

(entt

firmorum & affiftentiam moribundorum

m

mandato Eminentiffipi Ordinarii, & pre-

ln

fcripto Ritualis noftri,

Novimus quose

dam

qui , ubi ingravefcere incipit

7)

morbus

,

non

dubitent

per

plures

W

horas invigilare neceffitati fpirituali egro»

I65

to-

Al

262

MANVALE

torum füorum : alios , qui & mane &:

vefpere invifent : alios , qui omnia alia i!!'

negotia feponunt , etiam vifitationes in-

Ü

tentas viciniorum Parochorum , & ex.

cufationes ab omnibus gratanter accipiune

f

J

tur, fi hujusmodi caufam perferunt. Cone

L

venere etiam viciniores Parochi, ut pro

cafu emergente abfíentie , alter alterius

J

n

?(

obligationi fatisfaciat, monitus & requi-

fitus , ubi mox ad íua redire non licet

abiturienti,

In cafu diuturnioris abfentiz

conftituunt Subfidiarium ex PP. Franci-

h

D

IIT

(

Ícanis, aut aliis, qui refideat interea, &

omni neceffitati invigilet,

Hec eft. pra-

xis noftre totius viciniz,

Certe conftat

ex his , magnze fibi quemcunque ducere

confeientiz , fi in talibus emergentiis , fua

vel levi culpa , intercurreret error,

Qui negat, Curatori ineffe debere ma-

g

ternum , & plusque maternum affe&uni

d

erga fübditos fuos , obruitur tota mole

4 1

rationum & authoritatum , quas attulimus

& deduximus tota r. P, hujus Manualis,

Sed nulla mater dignofcitur , que curam

Wi

negligit egrotantis filii, qui fummopere

I

indiget pro tali cafu confilio & auxilio

p

ejus.

Aliud exemplum habemus affe&tus

Q

materni in fummo poft Chriftum Curatore

f

animarum D. Paulo, qui , Cor. 1r. de

*

*

fe ita loquitur

quis infirmatur , C ego non t

infmmor? quis infirmatur in corpore , & U

ego

[

CVRATORVM

243

mar;*: )

l

ego non infirmor in animo ? quem ai-

|| fe&tum animi vere materni fic explicat

QUs

'"fheophyla&us , quafi dixerit Apoftolus ;

d

h

ignefco , incendor , ardeo tum dolore,

((

ii

quafi meum effet malum , quod fubit

t

proximus : tum zelo , ut illum curem.,

lii

lTenere amantium eft, ut

fuccurrant ,

i

Leri

quantum poffunt, corpori confilio, & ani-

Fegl

l

me auxilio ,. ideoque frequenter invifünt,

lcet

vifüri , quid confilii, quid auxilit pro va-

N

mua

riais circumftantiis fuperfit,

p " do

ad

fecundam

931

Refpondemus

lm

principalem quzftionem. Si tanta eft ob-

Onll

ligatio aliquoties vifitandi infirmos, pro-

ut vidimus , longe certior , gravior , &

At

ponderofior eft obligatio affiftendi mori-

s,ïdä

bundis.

Ad hanc oftendendam utimur

duobus fundamentis, que nec confüetue-

(

Pri-

ïäH*

do, nec ulla ratio enervare poteft.

&UU

mum eít neceflitas morientis , quz qui-

. fflo

dem tam magna eft, ut ex hac confee

n

iil

1l

quatur, & fluat fumma , quoque obligatio

Ia

Curatoris, talibus affiflendi.

Secundum

CU

fundamentum

eft ira hoftis infernalis,

TO

D

Uv

cui fe Paftor opponere , quapntum potett,

EM

tantum debet .ex officio ,

& fime to-

tius cure, qui eft falus animarum.

Sit

ergo

I,w

Primum fundamentum eft, Secundum

L

quantitatem neceffitatis anime fubditi fui,

!)

&

Q

R 4

264

MANVALE

& finem unicum totius cur$ animarum,

d Vi

j

metienda quoque quantitas

obligationis

Curatoris,

Sed anime fubditi per totam

li

viifi

vitam nunquam tanta fuit feceffitas, &

nunquam magis urget finis totius cure

du

[

animarum Curatorem , quam in fnorte

fubditi fui, utpote a qua dependet zter-

nitas five felix, five infelix ; quis igitur

m 01

negare aufit , nunquam majorem obligatio-

nem efífe Curatoris fuccurrendi anims,

j

"

.

quam ei affiftendo in morte ? quid -

juvat

l

a

Wil

omnia praftitiffe in vivis, fi in folo ul-

timo agone deferantur ? non enim vita,

fed bona mors finaliter falutem fert , &

ficut eft finis vite , ita etiam finis cure

(

n

auüimarum,

V

h

Dicunt adverfarii * confuetudinem effe

)

J

in fuis locis, ut fa&ta provifione , ; ceffet

1: I)

omnis reliqua cura , non fe permiffuros,

J

Y

ut fiat a&us confuetudini contrarius , ne

Mif

emergat aliqua pretenfio indebita a fub-

'A"

E

ditis, Hoc eft totum horum fundamentum,

"H

Dicunt confuetudinem effe , quz graviffi-

Mi

ma defuetudo eft , ut oftendunt tot ra-

Arta

tiones & fundamenta , prefertim de-

TM

n

fümptum ex ipfo fine cure animarum,

« fe

qui in fine vite maxime qusrendus &

At

folicitiffge exequendus eft,

Et quafo !

J

qu: confuetudo cít, que non eft legitime

U

introdu&a, & fi fciretur, a Superioribus

LE

mediis ,

Vehementimæe, & graviffimis re

trifi

etiam

CVRATORVM,

LIof4

äma;::; |

etiam vindicativis , in momento notitie

tolleretur ; & qu& dire&te contradicit Ri-

tualibus Diccefanis , ac mandatis Ordi-

&

nariorum

*

J

& que

! ln

alium non poteft

oftendere finem, nifi propriam quandam

[hor

libertatem , &

evitationem proprie in-

&ph |

commoditatis in tam grave prejudicium

Ü

!

It

aut periculum animarum ? quod ultimum

g(is—

maxime oftenditur allatione fecundi fun-

Iifa

damenti,

at

Secundum: fundamentum eft, ira hoftis

j luï-

Ti

infernalis, quam habet ad animam in ago-

ne pofitam,

Pugna enim decretoria eft,

tt

CUrg

fi hic non praevalet inimicus, ij eeternum

amplius non przvalebit,

Legimus Apoc.

€, 12, qualem & quantam iram habiturus

vefe

fit diabolus adverfus Ecclefiam fan&tam

r

in fine mundi tempore Antichrifti,

De-

n

fcribit S. Joannes his verbis ; va terma ,

N

€ mari Y quia de[cendit. diaholus: ad vos , ha-

füb-

beus iram magnam , [ciens , quod modicum tem-

QU

Hunc textum Patres & Afcetze

pus habet.

ll

explicant, & allegant , dum loquuntur

) T

de morte cujusvis fidelis , & ex eo tria

pO

explicant: primo, defeendere. diabolum ,. vi-

PU

delicet feftinanter accurrere , invadere,

du*atï

1

& perturbare agonizantem, Secundo, ba-

g

bere iram. magnam , fcilicet omnibus viribus

inducere cupientem a4 defperationem,

circa quam principalis ejus tentatio eft,

& graviffima, Certio, füens, quod modicum

R 5

teme-

MANVALE

266

tempus babet , fcit enim , pugnam effe de-

/ DM'

cretoriam, & idcirco, poft victoriam ab

n*

&14533

anima partam, amiílurum fe omnem fpem

j

pugne ulterioris per omnem zternitatem,

m

A

jam penfemus ex hac ira & invafione

(

[

demonis tam atroci agonizantis fammam

neceílitatem , in fimilitudine Petri ambu-

lantis ad Chriftum' fupra mare , & inci-

validi,

pientis mergi ex timore venti

ccidit nimirum agonizanti , quod Petro

) i

eunti obviam Chrifto

in aquis maris ;

qui videns ventum validum , timuit , C cum ce-

j

pifet mevgi ,— clamavit. diceus : Domine. (alvum

me fac, Math, c. :4.

Agonizans eft fimilis

Petro in aquis maris

*

*

ventus validus

tentatio poftrema eít ? timor reprefentat

M U

)

anguflias anime intus & foris terribiles,

unde non mirum , jam incipere ex tam

QU4f

violento impetu animam , nifi cito fe re-

10

yl,p

colligat, mergi ad mortem defperationis :

Chriftum reprefentat minifter Chrifti Cu-

um

rator animarum , ad quem in tantis ane

f

1 æh

j

n

guftiis & tanta necefüitate clamat agoni-

zans; Domine falvum me fac , adjuva , affitte,

T

Kt utinam eveniat agonizanti , quod Petro

E

incipienti mergi : &* continuo TE[us extendeus

*

manum apprebendit manwm — ejus.

Extendat

iU

quoque Curator manum , & appreheridat

d

manum morientis , & timentis tam inteme

tl

peftivum & validum

ventum

tentae

w

PAU

i

toris tam irati , erigendo ad [pem & fiduciam

it ]

n

CVRAÁAÁTORVM

267

t

in DEum,

Nihil enim ita tentatoris iíiius

Tif

vim & violentiam infringit , quam fpes

1/;

& fides, quas virtutes ut Curator in ago-

n

nizante refufcitet , piis afpirationibus al-

if

(

laborare debet, qualiter inveniet in no-

m

AU |

vo Rituali Conftantienfi noftro , & paffim

in aliis , & hoc eft extendere manum , &

IT

apprehendere manum agonizantis,

Ex

If i

jl

quibus fatis agnofcere poffunt fummamn

«

necefftatem agonizantium fubditorum , &

M

ideo fummam quoque obligationem afli-

ftendi iis , cui nulla prevalere poteft

I (j

[h

ii

pratenfa confuetudo , potius damnabilis

defuetudo in tantum prejudicium ani-

l)

1l

lil

iarum vergens,

r

Officii igitur paftoralis eft primo, fre-

MC&,

quenter fignare moribundum $. Cruce,

t n

per quam dazmonis

vires infringuntur,

K

lf

Secundo, afpergere quaqua veríum aqua

0fi$

lufirali, per quam fugatur,

Tertio , cum

j t

poffit contingere , agonizanti in memo-

Ij a

riam redire quiedam peccata ex oblivione

"

"

lo

omiífa in Confeffione ( & hoc eft prima-

1

nl

rium medium tentatoris , unde urget de-

|Pett

fperationem ) opponere fe debet Cura-

tor, repetitis previe actibus doloris, ime

pertiendo aliquoties abfolutionem facra-

"

mentalem five conditionate in incertis,

five abíolute in datis certis fignis doloris

& petitionis,

Quarto , commendare ani-

mam DEO , prout praeícribit Rituale.

j

L]

Quin-

MAN VALSXSE

268

W

Quinto , afpirationibus uti folitis ex Ri-

z

tuali, vel memoria , quze fieri debent

(&X

i

breviter, non fefnanter , neque altiore,

quam decet voce, quia plerique folent

habere

acutiffüumum . auditum , unde cla-

more magis offenderentur , quam adju-

varentur.

]

j

!

Manet

igitur ex toto argumentum

principale * ubi fümma neceffitas , & ex-

tremum animz periculum , ibi fumma &

4'X1

extrema obligatio eft Curatoris ex officio,

& obligatione juftitie fimul & charitatis,

Er contra hoc fundamentum nulla prz-

W

valet confuetudo localis , multo minus

v::

defuetudo vitiofa in ingreffu , & pro-

greffu , & nullo tempore , nec coram

Principali noftro, dum coram eo fteteri-

villicationis

mus in judicio , rationem

n

noftre reddituri , nec coram hominibus,

n

Superioribus noftris ullo modo ju-

ftificabilis & toleranda,

W//

(m il

z

TAT

32

(/4

N

Y

Q"»

2

fe

L

j

—

s .d

e

1

lod

a

a

U

Z

^

D*

h:

T

Jfïþ

G

;itrnm

RUT

^j

IN-

Z;?/

Yj

-

)

i

d

D

3

Q I

Bf & NS

d

Q

ahl

A

(

$n

ïf-x

. Al

d

0if

a (

1 0A |

INDEX

JP*W

RERUM MEMOR A4BILIUM

[ 6f

HUJUS

MANUALIS CURATORUM.

F'v

Numerus non citatur folii . ed. marginis,

inus

pro.

0bbb ii n

Q

Abfolvo,

Abtolutio,

[»:e.ter:z;

eprebeuduntur | Confeffariz. tam . cito

) ]i

Jemper | abfolventes.

70:

e

142.

ConfefJavii indigmos abfolventes peccata

eorum im fe tvansferibunt,

143. n

Cozfefvius poffitt ab[olveve eos ,

qui

eademi [empev levia peccata — comfiten-

fur. 170. m etiam eadem femper gra-

via confiteutes. ibi Que obfervanda zn

abfolutiome. 179.

INoz faücile quidam

dzmzttantur absque "Abfolutione , miff ab-

folute indifpofiti ,

uamdim mempe [hes

[7

eyzf, eos po[fé

Co

uf

ario melius di/po-

9 oijy,

L

Ac&u-

u

IN DEX

Accufatio,

u

l

Iu Confeffone vequiritur. dolorofa accufas

tio , zoz fuffícit pura narratio. 72.

Adhafio.

lh

IU

ii

JDifcrimem imtev infimuationes mevas , C?

voluntarias

(ld/l.)(l) /I0Zes

22 ^tentationi-

bus

164.

Adminiítratio

Gravis obligatio Curatorum. adminiffvan-

di fuis Sacramenta

Ecclefte, a. m. 9.

Modus ea ndwzm/]mh(/z & ". 119. Mo-

Í

dus admznifivandi £

Baptifini, a n. 121, Ex-

trenme Untiint;,

.

Evcharz-

72^J.

ffie 129 Sacvamenti Penitentie a n, i 72.

,([W)-

p

ZEdificium fpirituale,

ttomodo im anima edificandum. a u. 124,

M 8f

Quodnam ffudium bomi ,Architedli civea

fuudamentum bujus edificis, Et in edifican-

1l 0

dis ac ormaudis contignatiomibus à m, 1 y1,

M

Affe&tus,

F, Maternus affectus,

| ^

Quibus mediis quis per afcemffomem ab ufu

[

[

du

- venire poffrt. ad dqþm'atz//" mum effectum,

iluffris doflvina $, P, Beruardi, a u. y6,

Anima

jg

Curator debet eflimare ffngulas amimas fue

thl!i)n

cura

RERVM MEMORABILIVM

eure commiffos

velut fuam propriam. 17,

Quis fit melus amimarum. 1i6,

ualz-

'z t

( 1l

zer edificium fpirituale couftruendum in

anima, & 1. 148. F. Curator animarum,

l

l

|

Archite&us, Z, Zdificium fpirituale,

73)&

777

| Curator /fit peritus drchiteus: edificii

PO

Jpiritualis im auima. 43.

uv

4 7. 144,

Afcefis.

J

Quo [enfu Confefürio € Curatovi mecef.

:j

Jarzum fit fRudium . afceticum, a m, 144.

jl

O/jedum generale "dfcefeos, 14g.

h

Affifto,

"

I^

4f Curator obigetur affiftere moribundis,

In Appendice,

Attendo,

Mb

[

nt

«dd quid attendere . debeat. Confeffavius. fo-

U]L [/]

cundum ordimem im audieudis

Cozfef-

1l ]

Jfromifus, 173,

Audio,

& |

f

MI

|| Qualis prudeutia P feientia requiratur

t

:

n audiendis Confeffonibus. a n, 17.

j [

Auéctoritas.

eucoritas cure pafforalis. quevenda ex

"IT

virtute , 1on offentatioue & füperbia, ag,

m

ap-

INDEX

i

r

Bapiifmus,

jr

M

ll

Hujus abfoluta neceffitas. 100, CF^ 121

Modus adminuiffrandi. ibi. Myfferza Cere-

amouiavum priucipalium Daptzfii. a m,122,

"ll

[

"

Canon Miffz.

[

uam

Qg2

l

j')il Vs

Jan&hus fit. 133.

Humc

Catechizatio,

Catechifmus,

"

Til

Gravis obligatio

catechimandi, a m. 93.

catecbizare

€" — Catechaf-

f Wi

Quid fit

n

mus, :13. Quis Jdutbor, :14, Dotifr-

7

viri commendarumt Catecbefrm, 11 .

Defeufio, Do&loris , €£? Cancellarii Joan-

J

mis Gerfom. ibi. Catechifimus Aomamus

J

fundamentum . eft do&rime proponende

!

im Catecbefi : quoad . fubflantiam., 116.

T

^

J

Modus. catechisandz, :17. .4dd catechi-

saudum am etiam obligari debeant- Ludi-

magiffvi iu fcbolis. 118.. Dubium. de mo-

do catechbisandi juvemes Paffoves im pa-

Jcuis vevfantes, ibi.

Ceremoniz,

u (

Quam uecefforzum fit olfervare in adumni-

Á

uifnraudis Sacramentis Ceremonias pra-

Jeriptas, a m. 119. Paritas cum ceremo-

mis legis veteris. 120. Mifleria prim-

cipalium — ceremomiarum Baptifmi a m.

T

122.

Et extvemom Unuciomis, 126, .

.173

1)0

(*

RERVM MEMORABILIYM

Sacrifcio Miffe ommes cevemomie accu-

e»

vate [ervande, :35.

EL nom fist de

Julbftantia Miffa, 155.

|

l

Charitas,

Chavitas urget Curatores ad procurauda

quedza

|

zeceffia ad fülutem . animarum

z..

totum

EfeHus bujus charitatis, Per

C.l Part. I

Ld

Curator . babeat

UOV OTH

charitatem im fübditos, u

* I -f.

Ll

j

Charitas eff prima €7

princzpalis - qua-

JHitas bosi Confeffavii,

[/4 720 Ijgo v. Cu*

rator animarum,

Chriftus,

$

uu/ns Quinam

pzrztus Chrifii ? Ecchefe.an

ela

Chriffli

242odus guberzandi

Ecclefüam,

ióbi, Duplex Exe,

oplum Chvigi Jpiritua-

Jiter judicantis, a.

fnlbï (

7. 74. V,

onfeffarius,

lali-|

"

Commiferatio,

"

ommiferaudum tentatis ,

C ex peccato

affüéz. :1:2,

Commoditas,

" Ín Cura Curatov mom quevat

/im COP

2odztates corporales, 1 z.

Compendium,

., Compendium vite & perfetliouis : Chriffia.

li

Zge.

7 $0.

J

$

Com-

INDEX

Compunctio,

! Compun&lionis natura, 46, . Quotodo mode-

l

W

l

vauda fft, 47.

[

Il

Comtmnunicatio,

Habest Curator , ^ que cemmumicet fub

lil

dz't.z'sv a fe iufivuendis.. y,

Concio,

m

p, Verbum DEI, , Prwedicatio.

Utile eff in pagis pro ovdinaviis Concionr

ii

bus affumerve saterias catecheticas fecum-

dum ordinem,

2. ÁModus cum frucu

i

Concionatof*

ff

concionamndi,

"m z,

107

( 9

debet fe oppoueve diabolo ommia pertur-

bave conanti, :08,

Exemplum . utilis

COnIAMmnts

COHCIO-

suetbodi fovmande

nis, 109. "Aliquot pvincipià bome C7 uti-

Jis concionis, 110, Et leges Comciona-

Z0Vis. 11Í.

Confeffarius,

Confeffio,

:!;

Reþre

benduntur Confeffarii tam cito , &&

? Ul

142. Confeforio

Jemper . ab[olventes. 69.

7

ue fcientia uecefavia. a m, 139- Qua-

Jitas bomi Comfeffurii ex textu Exodi

LT

decimo ocfavo, 9. 14

& a n. 15$.

f (MU

cata

E

Confeffavii iudigmos abfolventes pec

a N'

eorum iu fe traus[cribunt, 143.

Quo

n

!

Jeufu. Confeffario fit ueceffarium /iugi;fün

RERYVM MEMORABILIV M

afceicum. a n. idg, Bosi C ozfelfavzi C

Ht

Curatoves mom folum a malo vetrabere ,

Jed etiam ad pevfelionem fuos dirige-

ve tenentur, 147.. d. qualem pevfetiio-

gem, & quibus wuedis, 129, . Mouitum

Á

generale pro. Cozfeffariis dirigentibus

aljos im via pevfe&iomis, ij7.

Exenm-

lum varum de Louo Confejfnrio 1:59,

Szut impertefi €? patientes. 161. Exen-

À

phum , quam pvoficuum f libentér au-

dire Conféfffones. 162, Sit lénigmus etiam

T0l

hci

func , dum major vigor ádhibeudus.

(

il

& g. 163. S" magnamimus €v corda-

/

r

fus. 16j,

IVil'fhaciat cum - prajudie

'

li

clo, 766. Tres dotes Confeffaviz im ipfo

exercitio 167. 244 Cemfefvius pofft

uilit |

b |

J?mper abfolvere eos, qüi im levilus

"u

cum isdem peccatis advémiumt, ibi. A

etiam im gravibus,

ibi,

Quondo |fe

TU !

jreparave debest ad Confeffomes exci-

piendas. 169, d quid attemdere deleat

*

m audiendis Confeffomibus, 170, — Qu

1

»

(

Jitus à penitente veritdtem dicerve tenue-

pv

fur, :71, Maguum ffudium ádbibenduin

h'l

fj

ad cogmitionem fermui pvopoffti [e& emem.

ss pemitentia a Com

j

!

dandi, :74.

effario inyungenda, 17 $. Notamina circá

f

abfolutiomem. 176,. ydudieu$. Confelfrones

; j

uom évagetur oculis , uec geffus vüamuum

admiitat,

178. Notamuza al wvalde

]i

"

h

droficua ex praxi pro Confeffariis a 2.179;

L

$3

m

»

INDEKX

M

Solemme principium pro Coyfeffariis , qui

horrent excipere Confeffones. :8j.

fut

Congratulatio,

uomodo coupvatulamdum Lonis €? prvofe

cientibus, 112,

Confideratio,

eX-

uibus coufideratiomibus fe Curatoi

citare debeat ad fervorem n cura

01255

guaunm, $4.

Coníulo.

E?

Curator im dubii libemter confulat.

quos. 77,

!d

Contemplatio.

7Z

Contemplatiomis quies qum fft. g.

»0[

uon potefl contemplari , Jaltem: medite-

fur. ibi,

Continuatum Studium,

"N

Confe[fario meceffarium — comtimuatum ffu-

dium "Theologue Moralis, :39. Katio-

nes bujus uecefftatis. a m, 140,

1

Cura, v, Curator animarum.

tht n

n

l

1

Curator mom fit tepidus im fua Cura,

a.2, 11. Quam gravis fit cura. anima-

THH. 13.

MMagma cura adbibenda ii5 ,

qui prima vice peccarudt. 172,

1l

Cura-

KERVM MEMORABILIVM,

nj

Curator animarum.

Quales effetlus charztatis deleamt. imveniy?

iz Curatore, Per totum C, l, Parc, I

[]

|

JDe feientia Cuvatorum. y, v, Scientia.

ub

Curatori mecefftrium fludium proprie

pevfeclonis, $. Abundet in feciemtia, ibi,

4n quibus coufiflat Cuvatoris labor or-

imarius C? extraordinarius. 9,

7

!l l,

atur ad curam ex juffitia. 10, Quazta

li

vatio reddenda Curatovi, ibi, Noz fit

zepidus in füa cura , mec quevat proprias

commoditates, 11,. Duo fugienda Cura-

forz, C? duo ampletlenda, a, m, :14, Cu-

li

vatov debet mffimare fingulas amimas

Jiue cure commuffüs velut fuem propri-

J

qm.17. Etiam,quamdo ommi labore mibil

profícit , manet tamen ei fua laus €? er-

u

m

ces, 19.. Quomodo deleat. effé pevfeveraus

Q,

27 cuva ,

I)

? infimuere fe obffinatis, 1g.

"d qualem. pevfetionem propriam obli-

eLYA YEL A

Duplex zrrepvebenff-

J

Ziütas neceffüoria — Curvatori. a m.

d.

IY

h

li

Conclufiones de bac duplici irreprebenfibili-

tate, 2 $. Ratio /becialis, cur Curator vita-

ve debeat omnia fcandala, 30,

uzhus vir-

zütibus ovmari debeut.am.3:. Delet effé

vir multe oratiomis, 31.79. Curator fit

bumilis €? manfuetus 33. Putientia ei

Jimme ueceffavia, a m. 39.. Debet vemo-

veve berefes C? [caudala, €? pro pof-

Je corrigere evrantes, 39, Quautum . de-

beat

E

y

lï N D'E X

^1017

*

gt

beat efé doGus £? [6

[

ifipus. & M. 49.

1£6

ii

s

Debet effó peritus arcbiteus . adi

h!

J

Z

anunabus.

42.

144

Jpiritualis

& a n rgr. Qualiter debeat. feipfum per-

p

ficere &? alios ad perfetlionem dirigere.24.

uis ordo £? que ordinaria media ad peve-

i

&ionem.ibi. Quam teceffaria ei fft frequens

oratio vocalis, yo. De boueffate Curatoris

?

in aduittendis velaxationibus '€? recrea-

i,

i

tionibus, a 9". y7.

Tviplex ofjcium ge-

Qualitates bont

zerale Curatoris, 62.

Curatovis im fümilitudime cum lofepho

"m

vet, leflam, a t. 63.

Exemplo. prelu-

geat. 7y. Jm dubiis libenter coufulat ;

£? quos. 77,. Duo exemipbla Curatorum $o«

UM

Ratioues obligatiomis gravis cure adbi-

t dl

beuda. fubditis vefpeiu DEI, 92. Kefpecru

amimarum, $3. Quid featiendum debac ob-

ligatiome tempore peflis aut pevfecutio-

eis. Qn. Quubus avgumentis fe excita-

ve debeat ad fervovem in cura. $3. De

p

geavitate obligationis in pradicando verbo

DEL. a 1. $4. Et catechbizandi. a n. 2. E*

edumiuifivandi Sacramenta Ecclefre,a n.97«

Monitum geuerale pro dire&loribus ani-

muarum. :y4. n €urator obligetur vi-

Vi

fítave infivmos , C? affffere movzbundis.

in Appendice. v. Confeflarius,

p

Devotio,

[ei d

2/d

5

du

evotiomem compuntlio moderanda, 47«

(

4l

! Wli

2 002 conduceret Jwælegere aliquam.fete.

Vi

RERVM

MEMORAEPILTVM,

L

enulamo excitatoriam ad majovem . devo.

fionem excitandam anmte difivibutionem

n

Evchariffie. :3:.

!

Defperatio,

Lf

Quorodo Neo-Comverfi a peccato. pyemu-

/^

uiendi comtra defpevationem. :84.

/j

Diabolus.

Quornodo

bie ommia: perturbave — come-

fuv, r04,

[

Difcerno.

i

INom ommes fciunt difcermere imiev eras

infinuationes , && edbeffoues voluntarias

|

in centationibus, 1$2,

Doéctus,

Doctor.

Doctrina.

!l

/L

Curatov delet effe do&us, 29. . Sola docivz-

na offendit fe Pafforem effé, q:1.. Ef fa-

)

cer Dotlor, 62

ualitev fe babere

[

dehest ut Door. a m. 7y.

Do&or

preluceat exenplo, ibi,, Quantum bonum

h

—

a juventute excipere bonam dotivinam, 96.

li

j Do

Govzs &7* Coz-

Principia C? leges boui

LA

ciomatoris. a s. 110. JDothvina.D. Ber-

Jhecie. 112. Sacra

zavdi de duplici Iatlis

Do&rina danda ef a Confeffario €? Cau-

ó

h]

vatore. per mmodum eleemofyme daude

egenti £P pauperi, 164.

Dubia,

Iu Confeffouali in. dubiis qnaffioues nfli-

5)

4

£ait-

M

IN DEX

j

zuaptur, i:7:. Et qualitev. i1ge, Iundw

Pus civca ufum Matrimoni perfuadean-

m

zuy tales , ut ipfi proponaut. i$o.

Eleemofyna.

Sacra dotrina a Coufeffario & Curatore

j

damda per uwdum Eleemofyme daude

pauperi €? egeuti. 162.

Eutropelie virtus.

,'OJ'M ejus natura, €? que coutravia. a n, 6e.

W,

Evchariftia,

De necefftate €? effetlibus Evcbarifiie. 106.

]Modus adminuifiraudi Evchavifliam. a m.

2249.

Quosodo

€? quo loco Evcha-

vifla fervanda fft, ibi.| Cum smagna pie-

tue 7 gravitate adminiflretur. 1:29.

Quis fuerit ufus prime Ecclefie in fum-

1 UMT

[

ptiome Evchaviflie, 1:30.

Cur muta-

£

[/

£u$, ibi.-2z couduceret pral

ere aliquam

/

Jormulam excitatoriam a

j

devotzonemn

n)f

ante diffributionem, 131.

Examen,

JIn dubus Exemen inflituendum im Confef-

"sfsu;ius

ii

Jfouali, 151. Qualiter tale examen im-

Jfüituendum. | 18o.

Exemplum,

pmty

yig

Necefftas Loni exempli im Curatove, 7f

Et multotzes alibi duo exempla. Cura-

Zorum, $o. Exemplum, quautum profr

LT

Cuum

KRERVM MEMORASBILIVM

euum fit Confefario libenter audire Con-

i

Jeffioues, 162.

Extrema Unctio. v. Unctio Extrema.

Fervor,

!

Quilus confiderationibus Curator [e excr

—

zare po[ft ad fervorem im cura ammua-

Yutn. $3.

Fructus,

Fru&us laborzs, Paftoralis dependet a. gre-

122, 32.

7

Fundamentum,

Quodzam ffudium boni | avchitetli: civca

fuudamentum. adificii fpivitualis, 152.

Gratia.

Frutlus laboris. Pafforalis dependet & gra-

l

l

J

210::524

ue ratioue grvatia major ad.

JJ

veniat im admümiffvatioue Sacvamento-

[

VU , etiam ex opeve oþewmtz's. 72j.

Gratus,

Confeffrius fit gratus DEO poff. exerci-

]i

h

tium in Confeffonali. 169. 177.

[)

Gravitas,

De gravitate obligatiouis Curatorum im

Jingulis officiis, tot, P, II. 2.2, $2.

Guberno,

l

Chvifüi modus guäemwzdi populum. 3.

sB

ENDEKX

Harefis,

Sit vigileus Curatov ad vemovendas bave-

)

Jfes & fcandala. 39,

Hilaritas mentis,

il

du olfit perfetlioni, ad quam oblgentue

B

Curatores, $3.

Honeftas,

De boneflate Curatovis in admittendis ve-

laxatiouibus €7 vecreatiouibus. a m. g.

Humilitas,

Cuvator debet effó bumilis & manfue.

tus, 33. fYu&us bumilitatis quimam

ffut, 34.

Ignorantia.

Pev. pradicationem verbi DEI tollituy ig«

govantia C7 oblivio im popule, 91.

[

impendo, Superimpendo,

I^

Curator, quo [enfu mom folum debeat fe im.

endere , [ed etiam fuperimpendere füb-

ditis, 9.

Infinuatio.

QU

Dilcvimen intev infimuationes Zentatzotits

£? vcoluntavias adbefoues, 181.

W

Infinuo,

Curator delet fe poffé infitauave obfinatis. 19

rre-

RERVM MEMORNMASILIVM

Irreprehenfibilitas,

H;

[

l

E

La

Duplex meceffaria. Curatori. a 2, 25.

utraque. de fübftautia flatus. Eccleiaffi-

eu, 28.

'))v]

Judex.

Judico.

Curator eff Judex . facer, 62.

.

Qualis effe

h

[//

o UL

7/

Z

debeat, a , 73.

cibus /fàcvis corme

suendatur. lemitas, 72.

Duplex exem-

i

l

plum. Chriffi judicantis [piritualiter. 73.

j|

& feq. Cozfeffarius ut judex. 140. Qua-

litates bonorum judicum ex textu Exo-

dic, 1d.7. g

'/:v/

A

Juftitia,

ö&[

zpatur Curator ad cuvam

5

£ ] Tl,æ Z l'irï, L0.

Prudentia smoderatvix maufuetudimis C

juffitie, 20,

[

Juventus,

edtiffma etas ad difcenda vudimeuta ff

de 93. Qu

antum bonum a jwoenutuie

"

fj

xcipere fücram do&bvimam, 95,

Labor,

Ju quibus coufiflat . Curatoris lebor ordi.

narius , €&? extraordifarius,o. EZ/£ om«

ziffudio ex labore fuo mibu profíciat

Curator , manet tamem ei fua leug C*

etevces, :8, . FYvutus laberis pafforalis

L

2325

dependet a gratia

Quiuam dicane

"

dur labores paniteutim. 48$.

« |

Lac,

YNDPEYX

Lac.-

z€—

Dotvina D. Berzavdi de duplhiei ladisii

Jhecie, 112.

jW fli

Laus,

yill

Curator fedula cuva. mibil proficieus , zomg

cavet laude €9? smercede, ig.

It |

Leges,

Antu

Leges boni Do&oris ?. Conciomatorvis, 117.

HU»

Ludimagiftri,

Zdn obligari pojfmt ad catecbisandum in

Tif

fcholis, z18.

(l

h

Magnanimus.

Confeffarius fi& magnmanümus, €9 corde-

! "!

Zus, 16y.

M

Maníüetudo,

Spiritus Chrifii e fuavitas. & manfuetu.

LUIA

do, 4.. Prudentia

moderatvix manfue

tudimis €? juffitim. 20. Cuvator debet

M

effe bumilis €? manfuetus, 33.

Manus.

i

Confefforius audiens Confefftones, uom geffus

ii

shanuum admittat, 178.

*cfz j

Maternus affectus,

Y

Moyfes . jubetur. vegere. populum. materue

7

affettu. 1. Tali etiam vegebat S, Paulus, 2,

M

/n quitus snatermus affeius cognofci de-

UT

éeat, a t, 6, per tot. C; , P, f,

Matri-

RERYM MEMÓRABILIV M.

l

Matrimomum,

"m

"1 g dubiis quoad ufum matrimouü , iph

dubitantes talia proponant , tion queffio-

nentur antea a Confefario, :$0.

Media,

uibus mediis Coufeffrius && Curator

dirigere debeat fuos ad pevfelhionem,

lo

& , 149,

Medicus,

L | Curator eff face

v Medicus, 62. Qualiter

talis fff, a. m, 67.

Melancolia,

rl In 2'2'5, 7uz prima vice þec*cärunt, þïæ-

venieundum. snelancoliz.

Ls

Merces,

Quratov omni füudio mibil proficiens , uon

j

t

cavet laude €9? wmervcede, i.

Methodus,

|

Do&or

baheat bomam suethodum Cv smo-

1

l

dum doceudi, 76. Éxemplum utilzs me-

£bodz fovimande communis Conciomis. 209.

|

|

Miffa, v, Sacrificium Miffie,

* f'apon Mife 4

U

wam purus C? fauchus. :38.

Ceremonmia

Miffe accurate fervande ,

L:

et/ nen fiak de fubflantia Miffe, :25.

i

an—

iINDEX

ualiter in men obfervatione cevemomniae

,

vum po/ft peccari vel graviter vel le-

viter. 136, Quale tempus vequiratur ad |

7 4l

j

celebvauda

Fv

z

dffum cum devotione, :37, W

Minifler DEI, iMinifterium,

u

Qualitates Minifivi DEI ex frmilitudine :f(

cum Jofephe vet, Tleff, a m.6g,

Modus;

wo inodo pgubermaverit fuos . Chriffüs, 3

Modus cum fru&u concionandi. a m. 107.

Modus catecbimandi, a m, ii3. ]V[ogflls |

admiiniffraudi Sacraimenta. a u. 119, Dap- .

tm i:21.

Extveme Untiionis,

26.V

Evcharifiie. a u. 128. Sacramenti Penj- ^

fentie, a ", 169,

Moyfes,

gubetur vegere j)opulu?z affetu materno, ?,

Monitum.

ve animarum "

Monitum penerale pro divetió

in via pevfe&ionis, à57.

Et aliud pre

apimabus dirigeudis im bac wia. ibi;

Moribundus,

i

n Curator obligetur affiffeve aoribuudit

i

In Appendice.

HL

Moriva,

W

!

jDuo motiva quevendi abundantiovem fciem

fam, 1.

iNatf-

RERVM MÉMORABILIVM

|

Narratio,

"h|dm Confeffone mon fufficit pura marratio

peccatorum , fed veguiritur doloro(a

accuíatiO,. 279,

Neceffitas,

JJM*

De meceffiüte Sacrvmmentovumn a m. 98.

Quid faciendum ia extrema meceffitate

circa adminifirationem extrema . Üntlio-

His. 127. Áationes, cuv fciemtia "Tbeolo-

"

J

gie TwOralis neceffaria. Coufoffaviis.

140,

,

Enam joefis, 144,

f

ll

Neo-Converfi a peccaris,

Quormodo premuniendi a Confeffrio com.

)æ.m-

era ielaucboliam, €?. defpevatzonem, 194.

Notamina,

Notamuma quedam [pecialia pro Confeffa«

1j l

rz'z'.f, a £. 178.

Objectum,

jl

| Objetum . d/cefeos. quodnam fit. 149.

J

i

Obligatio,

i

:

í

t

!

l

'

L

edd quid obligetur. C'uratov ex. juffitia, 10,

!

"d qualem perfetliogem proprzam, a n,21,

De gravitate obligationis Curatorum ia

1f

Jingulis

Offcüis.

a g.

$1.

Per

tof,

P, 1. Hanc omnes agnofcunt Do&lores, $1,

AVec ceffat tempore pefifs, aut perv[ecu-

$2e525, ibi, — Jtazzomes tanta obligatio-

r,,cm)

Nt |

4226

ÍIND EX

uis refpetdu DEIL 92. Refpeiu amima-

vum, $3. De gravi obligatione im pra-

[

dicaudo verto DEI, a 92. 94. In cate- l

chisando. & 8, 92.

In admiuifivatione

Sacramentovutm, a 9. 97.

Obftinati,

7

Quomodo [2 Curator inftnuare debeat obffi-

Qzatis,d ", 19.

Oculi.

Confeffarius audiems Confeffioues mom eva»

getur oculis, 178.

Cfficium,

Jriplex generale. Officium. Curatoris, 62«

Opera,

Quenam dicamtur pietatis opera. 49.

Oratio,

Curatov delet effó vir multe oratiomis. 31,

78. . Quam uecefforia Cuvatori fit fve-

J

queus oratio vocalis, yo,

t

Ordo,

QOrdo fervandus , €? ordimaria media zw

:(

dive&hiome €? dedutlioge amimarum ad

Álhn

pevfectionem, a4,

j

Pafcua, Paítores.

W

uid dicendum de Paffovibus juvenibus in

Áirl

pafcuis verfautibus , qui. ad . catecbefín

41«2)0»

"uuquam. veniunt n byeme, 11:8.

lii

a-

RERVM MEMORABILIVM

|

.Ew/n |

Patientia

1

,

!

v| — Curatovibus. fumme neceffavia. a n. 36,

[

Confeffavii fint impertaft & patientes.162.

- Paulus

],þ/i il

Rexztfüos muteruo affeiu, 2,

Pecco. Peccatum

a

ualitev im mom obfervantim cevemomniarum

Miffe peccari pofft graviter vel levi-

ter, 136, Graviter peccat Pralatus ex-

poneus Confeffiouali indotium, 140. Com-

h

Jeffarii indiguos abfolventes , peccata eo-

vum im fe traus[cribuut, 143. Magna

cura babeuda eovun,

"i prima vice pec-

cavunt. 172. Quomo

:

o procedendum cum

ls. quiJecum ipfis peccaut, 1$2-

d

Perfectio,

;

i

Curatori uece[favzum ffudium proprie perfe-

GHonis, 9. Im quo bec confiflat, a m, 22,

Ordo fervandus €? ordimavia media im

m

dedu&hione auimarum ad. perfettionem, 44.

yi

Hilavitas wentis mom obflat pevfeciio-

zi. $3. Sed debet effó ve&aynon dzffoluta.$4.

JDoniConfelfavzi €? Curatores etzam tenen-

tur fitos divigere ad pevfetlionem. i 47. dd

qualem pevfedionem , €y quibus auedüss.

a ",. 244

T

Pere

h

INDEZX

x

Perfevero,

Pl !

!

[

lh

Delet effe. Curator perfeverans in. fua. cu-

Yd. 19,

Perfecutio,

luit

uid faciendum Curatovi tem

b

T

ipore perfe-

CUti0Hi$ $l,

Peftis.

iL

IH

Manet gravis obligatio cuvaudi fuos tem-

VUf

pore deffas. 9.

Pietas.

Quenam: dicamtur opeva pietatis, 49.

Pcnitentia

i

Quinam dicautuv laboves pemitemtie, ag.

De neceffrtateSacramenti Penitentim, 103.

Quormodo fe ante. adiminiflratiouem pra-

arare debeat Confeffavius, 169.. De za-

g

nf

| Jungenda peuitentia pofe (]077fejz"07zeiizf i

i,

Predicatio, Pradicator,

v, Verbum DEI, , Concio.

Predicatio verbà DEI Sacrificio compara-

QU

tur, $4, ldeo im Predicatore requiri-

hii

tuv Jan&hitas , qualis im facvificante, $ y.

p

Quoties predicandum. $9. Motivum fre-

i

quentis pradicationis go. Per pradicatio-

(iti

7

RERVM MEMOR ABILIVM-

zem . tollztur ignarfmtirz &' oblivio popt

B

//

À :

Preparo,

ualiter fe . Coufeffwrius praparare. deleat

7l

ad excipiendas Confzffrones, 169,

Pradlatus,

Graviter peccat. exponeus. Confzffonali du

(

do&um, 140.

Principia,

Principia 'bone & utilis formande Concio-

zis, 110. Soleume priucipnum pro Corn-

fefaris , qui borreut adire Coufeffto-

aale, 19 y.

/

il

Propofitum,

jt Ij

Magmu

m fludium. adbibendum im cogmitio-

nenn

nj

firmi propofíti f& emeudaud: peui-

£eutis, 174.

!

Prudentia,

In Curatore prudemtia m0d

e

vetup qmanfue-

Confeffavius ft

|

zudiuem C? juflitiam. 20.

vudeus im vefolutionibus, 167.

Qua 2$

rvudentia €? [cientia requiratur in aw-

diendis Confeffronibus, a 1. 170,

i|

T

P mlaw

M

YNDEX

ll

Qualitates,

ualitates Curatovis in frmihtudine cum

Putviavcba Sfofepho vet, Teff,a m, 65,

MI

ualztates boni Dodloris, a n. 75. Qua-

ditates beni Confeffurii ut gudicis, i41,

G a 151 55.

3

Quies,

Quies contemplationis que fft, z.

!

Ratio reddenda.

Quanzta vatio reddenda Curatori. vo, Hanc

Jemper cogitet, :5.

Rectitudo,

Retlitudo fru&us bumilitatis eff. 54, Na-

£ura vecitudiuis in. exemplo. 55,

M

Relaxatio, Recreatio.

Atf

De boneffate Cuvatovis im admittendis ve-

AT

Jaxatiomibus, €7 vecreatiomibus, a m, 57,

Ritus. v. Ceremoniz,

jl

Rudimenta fidei,

li

J'uventus aptifÉma etas ad difcenda rudi-

J

!

zueuta fidei, 93.

Mi

Sacramenta,

16;

(i

Gravis obligatio Curatoris adminiffrandi

J'is Sacramenta Ecclefie, a u, 97. Ho-

vum necefftas. 99.. San&litas, 104.. Quo-

suodo fyimbolice fluxerizt ex latere Chri-

Vaf

£.

KERVM

MEMORABILIVM.

fE. :04, Modus adminifirandi Sacra-

2HÉHin,

1177

RAUR

Quam — nueceffavium

r

obfervare im adminifiratione cevemonias

prafcriptas, 11g.

:

Sacrificium Miffze,

Ü

ä ER fimul Mzffà Sacrificzum & Sacramen-

|

Lum. 1:32. Quidnam requiratur ad verum

151,

l

Sacrificium,

Iu bec Sacrvificio em-

nes cevemonmie accurate [evvandae, 133,

Sanclitas,

Sancta,

i

San&a fontle tratlauda. 106, Santlitas Sa-

cramentovutm. n origiue, fru&u €r. effe-

9

&Gius a, 1024,

[

Scandalum,

i Jatio [becialis, cur Cuvator debeat vita-

ve ommnia [candala, 29. Szt Cuvatov vi-

gilans vemovere bevefes € fcaudala, 39.

f

Scientia,

| Duo stotiva quevendi abuudantiorem feien-

Zim, 0.

uplex neceffaria Curatovi, 39,

Wf--

Que [cientie Confeflavio €? Cuvatori

Jfat meceffrie, a n, 139. Qualis feien-

£a CP prudentia vequiratur im audiem-

l

- dis . Confefffonibus. a 2, 170.

Seminarium.,

J

|

]

!

Iuflitutio Seminaviorumcoriendatur.6 y. 2 20*

h

Sim-

zapei us

* 3

IYINDEX

Simplicitas. Sinceritas,

TUl

Utraque fru&lus eff bumilitatis, 34«

ij

Spiritus,

H

Quinam fuerit Chrifli

tis fuos, 4.

Jpiritus gu&ewzdæ

m

"

Status Ecclefiafticus,

"m

Duplex irreprebeufibilitas eff de Jaulftantia

j

| flatus . Eccleffaflici, 29.

Studium.

ANeceffavium Curatovi ffudium propyze per-

iU

Jétlionis. $,. Omni ftudio mil profíctens,

zeque lzude , neque| qmievcede. cavet. 19

Bouo Confefmrio quo feufu neceffarium

"d/ceticum. a s. 144

Studiofüs,

Plr

Confeffarius . fit fludiofus zm — Confeffoua«

hi

]5 P.

lil

Suavitas,

Spivitus Chriflü €&? . Ecclefe eff funvitas ,

€? manfuetudo, 4,

I

Subfítantia,

ue irreprebenfibilitas fit de fubflautia

ln

fhatus Ecelefiaflici. 28.

J

'Te&tum,

s

T

uodgam £? a quo te&um fuperimponi de-

UM

deat edificio [pirituali antme. . 1 56.

The-

AERVM MEMORABILIVM

Theologia Moralis.

Scientie "icologie mwovalis mecefftas in

Confeffarvio, a m. 139.

'Tempus,

*

uale tempus. vequivatur ad vite explen-

das cevemonias Mij. :37.

'Tentatio.

Gravis tentatio frepe impedit , tie fe iterum

Kftant damifh absque abfolutioue. 182,

"Tepiditas, Tepidus,

Curator uon fit tepidus in fua cuva. 1 1. 14,

Verbum DEI,

;i;

De gravi obligatione, Curatorum pradi-

caudi verbum JDEI. a 2.$4. Quid fit

implere Verbum DEI. $5. Fru&us &

Qo2

li

effcacia predicati

c

auditz

verbi

DEL, 96. Batio uecefftatis predicandi

verbi DEI, $g.

Virtus,

[

Qgi&us virtutibus orgavi debest |Cuva-

for, & m, 30. Jdutboritas cuve Paffora-

lis quevenda ex virtute , non offentatio-

pl

ue &v fuperbia, 33.. Firtutis Eutrapelie

matuva , €? contravia, 5, 60,

&* feq.

uo zu0do

€» ordiue virtutes locande

n extruendo edificio fpirituali im ani-

i

7id. d Holjl.

Vi-

a

INDEX

Vifito.

"du Curatov olligetur vifitare infirinos,

In Appendice,

Unctio extrema,

De uecefftate C? effeclibus extreme Unm-

10t,

élzonis,

dMyfleria |ceremonzarum

bujus — Sacramentz. :26, Cur ungantur,

quinque fenfus, 227. Quid faciendum im

cafu extveme ueceffitatis, ibi,

Ufus,

uo1odo ab ufu quis afceudeve pofftt ad

— depuratiffmum affefum. a u. yy.

Z

Quis fit zelus auimarum. 16. — Quis. zelus

cum fcientia, 20.

PU W I.S.

F.

$

Á

E.

( s

2)

!

(

Y

9)

322

p»

Z

3À

C

5

li

j

]

il

(i

lii

E

g

T ag

—

M. ——

—

:

u

15

^

j

*

i

E

1

u

Mi

d

*

u

uN

A

):A

j

depe

"n u

"

d

h

P

n

A

dist

a

v

D

hi

fr.

I

M

p

*

*

n

1h

/

x

)

r

z

d.

n

Ht

,

2

1

i

I

dN

j

ä

3

i

"

".

zj

hi

CU

)

1

a

j5

|

x':

Ab

t

n

::

JH

E

*

1l

*

Ht

«N

*«

^

LA

"

2

jl

a

/55

Db

y

.

P

"

d

$.

$L

[^

n

d.

»

j

H

i ov

u

TET G

t

E

j

A

":

P

i

* D«

—-':-i

i

v

p

i

$

!

n

P

a

at

!

n

M

T

r

h

MA

"EY

s

i)

2l

,

J

L

i

b

5

a.

qA

A

ATA

g AT

a AD

Ls

2

u

Y^.

43

2

i

i

t

[

d

i

AA

2

P

b

"

A EAC

x

"

A

2

H

LA

2

»

,

r e

P

L

E?

d

zi

sf

TA

j

?

a

*

^

VML

T.

.,';o

MP

;;

P

h

"Mi

**;

7)

J

d

[

.if

2

j

P

:f/

*

m

E

I/

a

^.

i

j

&j

VE E]

n

j

2

25

V.

41

u

2

s

ï

23

od is

d

j

.

3v

-

5

,

7i

"g

z

Hf

R

P

d

j

j

x

*;

A

T

A

^

T

A

*

e

.þ,i

L

$

Jv

*

J

i

"

Á

.

13

?

A

-

d.

-

354.

E

zy

3

-

J

v

^*

N

dis,

?.

a

;

z

jl

*

"

5

Y

RR

5

p

DL

t

j

D.

C

£

d cntl

s

A*

;

19 . 20 21

18

17

9

16

o

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

MANUALE

IHUU HW IU

15

Es

ä

e

14

CURATORUM -

€ONTINENS & METHODICE TRACTANS

Hll

1

13

ä

ä

HH

zb

QUALITATIBU

S;E

OFFICIIS, OBLIGATIONIBUS

Ll

ET MODIS

11

v Á*

I

12

Jrngula perficiendi , ac . adminiffrandi

3.

T

$

QYAE

SPECTANT

10

AD CURAM

ANIMARUM

9

10

teum im evelendo ,

€" deffruendo ,

quam in adificando

C" plantando

8

Ex Principus, ex $. Scriptura,

Ss. Patribus, Doctoribus approbatis,

KRationibus folidifsimis

ipfaque experieniia

;

dedu&Gis C? fivmatis

AVTHORE

R.P. BeNEDb1cTo MeTzrLER,

Cand. Canon. & Exempt. Ord. Premon-

firat, in antiquifs. Imperial. Canon. Sorethana Profeffo

& antehac Vicario ac Curatore in Maria , Cella,

SUPERIORUM APPROBATIONE.

[s6]

G- d dededede d

T0 o t

).t*

hd-

4444 o

CONSTANTIAE,

Zypis-Antonii.Labhart, Eminentifs,

Ordm

k*

Ul WHIIIIIII;HHHH4IIHHWIIIIIHHIHHI Hll[ll!klll[lllIHH

—— — N

B

2

ER

m

Tl

z

z

zzx

Ro

Ill

MUULLLLUUT

,g

IIII,

*IIIHIII?IIIIHHIIIIHIIIII

1IHIIIIWIIIIIIH11H li WI Hl

us n

? Y Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

3

4

7

9

1

[/]| 9?

l