Gi658_qt Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Conciones Variae, Admodum Reverendi Patris Antonii Vieirae, Societatis Jesu Vieira, António UET T i ul ^ dl ( RRM N E obs Ra a iin sl a. ii d E d | ; N12«511675951 021 DEUEREUEE ILLILLTT g Cïw* £30-6- avä! ;Zcü ciæa "3 1704 ? [ f)d ZWfdJ/en/h f /J -» SESEQ 38 ;äsy!! - : 4 À CONCIONES VARLIZE, ADMODUM REVERENDI P.A TRIS ANTONII VIEIRE, SOCIETATIS JESU. Ex lmgua Hifpanicain Halicam translata. Varictate inventionis admirabiles ; fubli- [mü—w mitate conceptum fi ngulares ; JVec non 5;» u*rQ Sacra crudxtlonc fuüblimes : ommbus mtelhn gentibus peruciles,, INune vero æ)y*fk » LATINITATI CONSEGR AT. £ , 7»**3 Per REFERENDUAI ET DOCTISSLAIULZAE Ri* .D. JOANNEM FIBUS. AQUISGRANENSEM, AA.LL.ac Phxlofophiæ Profeflorem, Sacrofanätæ 'Theologiz Lwcnnamm &c. VIENNä AUSTRL&, SUMPTIBUS MARTINI ENDTERI, inno 1707. ". E d C — n e aR — ] m E 388 )o 3 1153 " )! : $ :j 1 $45 ! 3 o d E æ BU a a E $f 44 UET UE ttd $$ 1 (* 3 : D trj S - u i UE LAP DA VIDICJE "FUND.E ? ROMJÉ IN ORATORIO REGIO DOMIIS LAURETAN In quinque Conciónibus explicati in quadragefima. CONCIO PRIM A. Elegit quinque limpidif]nmos lapides de torrente , €5' percuffit Philifleum , &5 infixus eff lapis in fronte ejus. 1. Reg. cap. 17 EXORDIUM. M .'l N wrm W " Irabilis ia Cithara David, mirabilis in fundafuit.. Cithará fuga- vit Dzmones, proflravit fundá Gigantes, DAVID fignificat; P À E manu fortis. ^ Semper tortes , femper bellicofz, femper victri- A ces Davidis fuére manus; fed non eodem (emperimpulfü. To- ;f// 2727 — tà quandoque manu, quandoque fola parte, fcilicet digitis, Lom x Z ia m M ugnavit, Oui docet manus meas adpralium, t$ digitos meos ad bella m P fal. 143.. Digitistangebat Citharam dam gyrabat, & cadebat Philiftzus. » & Dzemon fugiebat; manu fun- Ecce, Domini mei , düo theatri noftri aCtus feu Scenz , cithara & funda: chorus & fuggeftus; mufica & concio; Ad eundem fingula finem. Mufica, ve- lut Davidis cithara, non folüm eft ad recreandos fen(üs , fed ad fugandum, ex cordeSaulis , ípiritum malignum, qui ficut difcordiarum Pater, ita per anti- pathiam naturalem eft inimicusconfonantix, Concio inftar fundz Davidis, nonerit pro lufu, vel ad ejaculandum in aéra : fed ad tangendum , ad occiden- dum , ad profternendum DEI hoftes ante pedesillius , tantoque plures, quan- tó funt illimajores. lltergo theatrum partiar, & fingulis id, quod ijs com- petit, concedam inftrumentum ; relictà Muficis citharà , fundam mihi ca- pio. Concio Priua r4 pio. Funda Davidis, & quinque Iapides ejus , harum quinque mearum exhor- tationum , erunt argumentum. Elegit quinque limpidi[fimos lapides de tor- rente. Dies quadraginta ( quafi dicerem integram quadrageíimam ) arrogans , etit Gigas, ad pugnam, exercitum DEl pro- ere&tisque criftis fuperbiffimus ft vocans ;fedquid David ? ad torre ntem fe confert, & quinque rotundos ac pe- litos elegit lapides, quorum uno fund z impofito, hanc cirea caput gyrans, pro- jicit & itum infligit Gigantis capiti , E? izfixu e/f lapis n fronte ejus, Utinam. tanta meis ine (fet verbis efficacia, tantaque fcelicitas, ut talem facerent Roma hujus caput Gigantis; & contra hocgrande i£tum! Gigas mundus eít, Pro electione David lapides € torrente traxits caput, mei d irigentur lapides, elegi£,nec ego vo lo, nec velle poffum ; ut mea fit electio, cum mihi non fit fequar Eminentiffimum , & de Capi- axisPatrie ; quàpropter lnterpretem te Gigantis optimé info rmatum, Cardinalem Hugonem. Ouinque lapides , inquit ille /z5£ , cognitio [ui, Dalor ami[f£.,. Pudor commi[fZ, Timor [upplictj , Spee Hzc eadem erun t quinque thematis mei puncta. I. Sui ipfius &terni gaudij. cognitio. li. Dolor boni ami (fi. Il, Puder mali commiffi. IV. Timor futuri udij, Harum quinque con(iderationum. ver& fapplicij.. V. Spes cterni ga Chriftianarum , & huic facero tempori propriarum , quzlibet maximo Gigan- ti profternendo füfficeret, ficut unicus Dav idis lapis fufficiebat :fed quia: bra- chium non eft illarum, nec quis a liorum lapidum operatus fuerit, nobis con- Cum- ftat; hinc ictum repeter e, necnon omnes quinque.expetiri oportet. ue ( modó mentem pau lifper elevate )ipfe textus fingulari notet adverten- ffimos fuiffe, qu3aque limp:diffimos lapides ; meum: tià, Davidislapides limpidi erit propofitum , meaque cu ra, nitidiffimum , puriffimum , & limpidiffimum;. hoceít, optimum atquegenero fifimumà finguliseorum extrahendi. Solüm quos verba thematis conferunt : numero illi ergó noftri difcurfus erunt , quinque ,quinque : foliditate la pides; lapides ; puritate perfectiffimi , /impi- imos lapides, Unum folummodó meos Aue diffumos. — Elegit quinque limpidi, ditores rogatum velim : Gigantis ca piti David lapidem infixit : cum enim ipfi corpus totum ferro reétum fuerit ; arm atumque, fola frons nuda fuit;ita veftras de fidero, affectibus nudas , omni paffione nudas ,. & curiofitate paritet mnudas. lincipia imus $ Eleg it quinque limpidiffimos lapides de torrente. I. Primus &fun da Davidis, contrà caput Gigantis. emiflüs lapis. eft (in- quit Purpuratusnofter i pterpres ).coguitio fu. . Magnus reverà lapis, & cum: fur da:mento magno , primu s5fiquidemin hoc rationali mundo, primum mo- bile noftrarum actionum; e ft noftrüm ipforumcognitio. Cogitationum filij, fant epera. Ia menie concipiuntur, à m ente naícuntur, cumunente.nutriun- tür;, & De cognisione fui. j t&r, confervantur , ac crefcunt: & quemadmodum naturam, nob/iitatem .,& xognomen filii fortiunturà Patre ; ficopera funt veré, vel fpeculativé cogita- tiohes appellantur ; cogitazionibsus tuts non ef? qui fémills fit tibi : Pfalm. 39. Cum ergó (int in mente bominis tam diverfie cogitationes, rationabiliter dubitari poteft, cujus cogitationis proprié filij (int opera noftra : exiflimant omnes , illius effe cogitationis feu idez , quá ipfa cognofcunturopera:ego dico, quod Gint illius conceptus, feu ideg, quà quifquis ipfum (e cognofcit, Primum ac maximum , non mundi, fed prius mundo, cunc&tisque celis opus fuit, eternigeneratio Verbi, Aft quomodoó fuit , non fa&tum , fed produ- ä &um, hoctam magnum , tam immenfum , tam prodigiofum opus? non alià quàm cognitione fui : feDeus ipfum cognovit,fuum cognovit effe.füam digaita- tem, (üam infinitatem,(uam omnipotentiam: & partus ab hoc irhenfo fui ipfius conceptu editus,fuit alter ipfe DEUS ; fuit, & eft Verbum,tam magnum, tam iofinitum, tam omnipotens & eternum, quàm ipíe Pater, Imagonatura- liffima, nec non adequatiflima operis menfura, eft cognitio füimet ipfius in operando. Apelles depingens Alexandrum, menteconcipiebat Alexandrum; Alexander concupifcens mundum , ipfüm fefe concipiebat. Saul diffidit de victoria Davidis, quia Davidem menfuravit cum Gigante. DavidSauli victo- äi riam certó promifit, fiquidem fibi fe commenfuravit ipfe. Leonem t9. urfium interfeci ego: erit tgitur Philiflaus bic quaff unus ex eis. 1. Reg.17. Si Goliath fit j Gigas, um ego David : & qui leones intertecit & urfos , interficiet quoque Phi- liíteos. . Conferte, Dominzi, Adolefcentem hunc folum, cum illo toto exer- citu: hunc Paftorculum cum illo Rege, cum illis Generalibus , cum illis Ca- pitaneis & Ducibus, cumarmatámulutudine : omnes illi trementes, attoniti, E acconfternati: folus hic ridens, animofus & audax. Sed quare? quia utrique fecognofcebant ipíos. Illi (e, faamque noverunt debilitatem: hic fe, fuasque vires cognovit. In i/'lorum conceptu triumphabat Gigas,in hujus conceptu proprio victoriam reportabat David , & ideo triumphabat manu , quia triume f* . phaverat ante conceptu. . Operum five magnorum, five parvorum; actio- num five generofarum, five vilium, propriam quisquis in capite menfuram ï portat. Exemplar hujus verz Philofophiz magnum audite, P lilorum animalium , quz currum Ezechielis trahebant , quodlibet in Y uno corpore quatuorhabebatcapita: caput hominis, caput Aquilz, caput leonis , caput bovis, Quid quzfo , facient in folo corpore, quatuor capita, » cum quatuor Phantafiis tam diverfis? Sum homo , füm aquila , fum leo, fuim bos 5 quid vultis ;aut quid ex(pe&tatisut faciam? Qaid? ut quodlibet horum, * in eodem corpore,; caput, cum tali affectu, qualis eft propria cujusvis phan- talia, foras prodeat, lItafuit; Aquilaforas exijt cum alis, penmna eorum ex- , j tenta defuper , Ezech. 1. Homoprodiit cum manibus , sanaus bomints ub pen- t;4. Boscum rotundisfiffisque pedibus ; p/autapeda eorum qua[t vituli, Leo p P non Concio Prina 4 non ptodivit foras, fedadintrà , animo generofo , impetuofo necnon audaci, Ouoerat impetus Spiritus , illuc gradiebantur. Sic vobis accidit. Si habeatis in capite hominem , a&tiones vettrz rationales erunt: 5i leonem , generolz: fiaquilam , alte? fibovem , vileserunt. IL. Cum ergó füi cognitio , virtus(ittampotens; & influxustam efticax ih propriasa&iones : fitdue homo, qui fe ipfum cognofcere debet, compofi- tum pauló minus , quam chymericum, partiméterra, partim ex divinicate, fcilicer illo fpiritu , plüs quàm cxlefti , qui ex ore, vifceribusque DEI prodiit , nefcioreverá, quomodo declarem, feu definiam bomini cognitionem fui iptius veramacpropriam. Sidicamipfi, ut ex parteinferiorife cognofcat , metuo vilitarem: fiex parte füperiori feu altiori; timeo füperbiam; utrius autem periculi ; majus pxecipitium fit, nefcio. Mihi fortafsé dicetis, in difficili hac via, illorum me fequi veftigia , qui precefferunt ; Non ício,fit ne hoc, quod à meexípectatis, Antecefforum veftigiadiligenter obíervavi; verüm; ficut illa , qu Regi Propheta Daniel in cempli pavimento; monftravit, omnia pul- veri, cineribusQue impreffa video. " Abraham, /oguar ad Dominum cam [im uluts , € cinis, Gen. Cap.18. Job : egofavillats cinis. Ecclefiafticus Cap. ro. quid [upert is plv , t$ cinis? Etquodplus ett , iplamet Mater Eccle(ia primo facridie , verbisex ore DEI (amptis, Pa/vis es, t in palverem temporis hujus reverterts. Cyen. Cap. 3« Hxc eft via regia , communis, ftrata , planajue per quam hominem ad fuüi cognit ionem , ducunt, illi qui melius eam cognovére, quorum veftigia ve- neror , &adoro revereadiffima fübmiffione. Veruntamen , cüm ad'eundem terminum, per diverfas poffit pervenirt vias, & earum multas docuerit ipfe DEUS, diverfogenio , ingentoque mortalium ampliffimam füam conformans providentiam, cogor ego hodie fateri, hunc fe coznofcendi modum, licet necintelle&tui meo , nec Audi- tam pium aclaudabilem , non competenter , torio, nec themati féu argumento meo accomodari. — INonintelle&tui meo; ui valdé nobilem de homine conceptum habet, hxc autem cognitio nimis eft humilis. Nec Auditorio meo : hoc enim eft altiffimum , generofiffimum, ac maximéheroicum , hzc autem cognitio fui tota vilis eft. Tandem non convenit meo themati , & argumento, hoc fiquidem lim. pidum, & limpidiff imum fit oportet, /ipidiffonos lapides : att cognitio füi tota eft luto, acpu lverecommaculata. Qu ergopura , & limpida erit in homt i n efuüi cognitio? id verbodicam. Heceft, cognofcere, non moreplato- níco, fed chriftiano, quod homofitanima. Pulvis,lutum, corpus, quod ha- beo,noneftego: egofümanimamea. Hxc eftvera, limpida , & heroica fui ipfius cognitio. Heroica, cum à pulvere lutoque fepurget : vera , fiquidem , $. Ícit ex cum homo (it cdompo»(icus, ex corpore, & anima ; qju»is/qui * x ; í& cogno parte ve l . De cognitione fui. $ parte corporis, non fecognofcits qui fecognofcit ex parteanimz; hicíecoge nofiit. Modo videte. x *.Sicut ex chalibe, cryft al!'oqhe fpeculum componitur , itahomo corpore conftat & anima. Quid autem accidit homini, fpeculum ab alterutra parte confpicienti? quifpeculurm ex parte chalibis intuetur; chalibem videt , fe au- tem non videt ; qui refpicit.fpeculum à parte cryítalli, hic& cryftallum , & femetipfüm in cryftallo confpicit. Itain hoc humanz naturz fpeculo: parcem illius terrenam , & opacamintuensícilicet corpus & aniimam; videt corpus » fed non hominem : qui veró partem cxleftem aclumino(am refpicit , (cilicet animam , isanimam, & inanima, videt & cognofcit feipfum; videtenim at- que cognoícit hominem. Non volo dicere , quo d corpus non conducat ad co'gnïtïonem füi , condu- cit enim , fed inftar chalibis, Sicut cryftalli diaphanum non fufficic , ut homo fe videat ac fe cognofcat , fed chalibs quoque neceffarius eft, utopacitate fiant fpecierum reflexiones , quibus fefe cogno(cat » ita ín hoc miro corporisanimz- que compofito, corpus non dat cognitionem, fed ad coguitionem hominis conducit, fervit enimreflexioüt. Nunc difficilem celebris illius in canticis loci confequentiam percipietis. $& jgmoras te, ó pulcherrima ,egredere, €9 abi poff vefligia gregum tuorum. cap. ,. St pülchritudinem tuam non noveris, tuo- rum refpice veítigiagregum. In animalium veftigiis,tanquàm in eorum natu- rali igno,diftinguitur,ac cognofcitur ipforum natura;nec non differentia, vide- turá; pecora,non homines effe.. Anigitur ; ut homo fe füamd; pulchritudinem cogno(cat,animalium veftigia refpicere debeat ? ita.Pars enim animalis,fcilicet corpus , in quo homo convenit cum brutis, licet non ferviat cognitioni füi ipfius directz, (ervitcognitionireflexe. "Videnshomo partem terream ac lu- team, qua brutis (imilis e&, fuprà fe refleGtit & (upra differentiam, ac pulchri- tudinem animz fuz , hzc autem reflexio , demonftrat illi, qualis ipfe fit , & ad veram füi ipfius cognitionemillum perducit. Eodem modo, ficut homo fe non videret , fi fpecies vifüales in fpeculo fifterent , fe vero videt , quiareflectuntur, & prodeunt foras, à chalibereper- cuflz ; ita propria fui cognitio, fi fifteret in corpore , foret ignorantiafui: fed reflexa, & foras extra corpus exiens , eft vera (üi cognitio, Quäpr-opcer nom fine magno myfterio dicitur homini, (i velit fe cognofcere » quando fe non no- vit,ut exeat foras. $2 ignoras te , egredere, Sed undedebetexire? acorpore, dicit S. Ambr. Ze corporalibus vinculis , de carnaltbus integumentt, Corpus eít domus portatilis iplius hominis, Ita vocavitillud S. Petrus z. Pet. c 1. Onam- diu fum $n boc tabernaculo ,velox eff depofsitio tabermacuti mei, Non fehomo co- gnofcere debet nec menfürare per domum. Quoties enim videre lícet in parvissdibus ; homines magnos , & in magpïs &dibus, parvoshomines? 4ta 3 in & Concio Prima incorpore, Gigashomo parvuseratinmagnadomo: David erathomo mae £nus,indomo parva. Siergohomo, quile nonnovit, fe cognofcere velit , A (cipfo fe dividat homo . prodeatforas ex hac domo, ff jgnaras te , cgredere. unam partem ab altera diftinguat, à corporefeparet animam, & tunc vere cognoícet , quid (it homo. HI, Et fi petieritis , cut homo coghitione (iftens in corpore , feignoret, fe vero refle&tens fupra animam. f5 lMæ cognofcat? faciliseft hujus, & clara ratio. (Qui na mquevidet corpus, videtanimal , & qui refpicit animam , videt hormi- nem. Non eít diftin&tio, nec (ant verba mea, (ed verba , fenfus, & diftinctio Erat Daniel inlaculeonum, fuamqué fcribens fünt in S, Scripturis expreffa. ipfe hiftoriam , inquit , duobus leoni bus,quotidie duo data corpora fuiffe, Da- bantur illi duo corpora quotidie , Cap. 14. ltaDanielin Babylonia: & Rex Bara in Canaam de certorum fpolioram divifione cum Abraha loquens, dixit, Za mibianimas ,cateratolletibi: Gen,14. Ecce, in S. Scripturisanimas & cor- pora habemus. Sed quz corpora, & quz fuerunt hz animz? Corpora fuerunt animalia, quz leonibuspro pabulo dabantur: animv, homineserant, quos Ergóanimalia ,in divino textu , Vi&or Abraham à captivitate liberaverat, vocantur corpora, & homines dícuntur animz, quia corpus animal feubru- tum eít, homo eft anima; eít quidem verum quod ficut homo fic & animal, utrumque modo fuo, (it compofitum, ani má conftans & corpore; fed cum anima bruti fit corporea , & anima hominis, fpiritualis: brutum licet habeat animam , eft corpus; homo,licet habeat corpus, eítanima. INon eít Philofo- phia ( ficut jam ante dixi ) Platonis; fed Thcologia Pauli , cujus fenfü femp;t loquor. Audite magnum textum. Stio bomiuem in CbrifIo five in corpore , five extrá corpus , nefcio, DEUS 2. Cor. Cap. 12. Novi ho- zit vaptum bujusmodi bominem in tertium celum , minem, inquit Paulus, de fe loquens; qui fuit translatus ad tertium celum: fedan ille homo fueritin corpore, vel extracorpus, hocnon fcio , DEUS fcic. Notate, unum (cit & affirmat Paulus, de altero dubitat. Scit & atfirmat, fueritincxlo: dubitat, & non fcit, an faerit in corpore vel quod ille homo extrà corpus. Sed fi Paulus non fciverit corpus fuiffe portatum, vel non por« n : tatum in celum, quomo dó fcivit, autfcirepotuit, fui fle portatum hominem? Scio bujssmodi bominem t?c. Non fcivitan corpus fuerit raptum, & fcivit fuiffe hominem?ita. $ ciebatnamque Paulusanimam füam in czlo fuiffe , & 6 tuerit anima, fivefuerit ia corpore ; five extra corpus; fuitraptus homo, fiquidem n homo eftanima. 4$ciobujusmodi bosineim vaptum i nc&lum ,five in corpore , [fue setra corpus , tait extiacorpus ,ne[cie. Siim corpore, fuithomo cum corpore: fie homo fine corpore: fed five cum corpore, five fine corpore, femper homo, Permittite mihi , Paulum explicare com Paulo, Dic $Scio bujusmodi bominem. mihi Decopnitione fui. . mihi Páule, Quid eft corpus ? dicit ille, (icut pauló prius dixerat Petrus , effé tlomum luteam quam incolimus in hac peregrinatione: 2. Cor. j. Terrvefly i doPius moffra bujus babitationis ; ficut (uam teftudo cochleam in dorfo, fic fuam fecum portat homo domunculam. — Sed (icuthomo vivens in domo , nou eft domus, ita corpus non eft homo. . Quid eftpraterea corpus ? corpus, ait. 4te idem Paulus, eft carcer hominis , in quo mors illum detinet captivum , une liberabit à corpore mortis bujus ? Rom. 7. Ecce quomodoó feip(um diftinguit, ase àcorpore. Ergo Paulus non eft corpus : fed captivus corporis, ficut ille Mezentij , ubi vivus erat ligatus cum mortuo : 2corpore mortts bujus. — Quid ulterius eft corpus ? corpus, inquit alia vice Paulus, eft naturale hominis man- cipium, Ca[Pigo corpus meum , & in ervitutem vedigo. 1. Cor. 9. Corpusmeun,, meum eftcorpus,noneftego. Sed qualis effet deformitas, fi corpus, quod eft mancipium, ageret dominum ? corpus tractari debet ficut mancipium, fü- ftentari, veítiri ? fed domari quoque, caftigari, & in fervitute teneri , £2 z férvitutem redigo. DeniquePlus eft, Paule, corpus ? ita. Nolumus Spoliari,. at füper vefliri. Corpuseft anime veftimentum. . Hoc olim Job dixit c. 10.. Animain corporegentili, pulchro vel deformi; Pelle e& carnibus vefliff i me. Sed ficut homo, five veftitus, five: eft homo bene veftitus, vel malé veftitus. fpoliatus, eftidem homo , ita Paulus , ffve in corpore , ffve extra corpus, idem. erathomo. Quando fuit Elias raptus ad paradifum , à principio pallium por- tavit füprà doríüm , poftea pallium reliquit : eodem modo Paulus in raptu fuo ad paradifum ? Si Paulus iz corpore füit, erat Elias cum pallio: verüm ficut Elias cum pallio five fine pallio fuit idem Elias ; ita Paulus f/ve i corpore, frve extra corpus femper idem homo. , 5cio bominem & c. 1V. Domini mei ;. (i vos nonignorare, fed cognofcerevelitis , oportet illud quod eft homo, diftinguere feu feparare ab illo, quodnon eft homo : feparare incolamà domo , captivum à carcere, dominum à mancipio, veíti- tum à velte, & animam àcorpore. Hzc eft vera , nobili(que füi ipfius cogni« tio ; fiquidem eft diftinguere, & feparare pretiofum 4 vili. Damafcenum eamus ad campum , ubi formatus füit homo , & audiamus DEUM ex ore Hieremiz dicentem , ff feparaveris pretiofum & vili, quafTos meum eris, cap. g loquitur de anima in comparatione corpotis ( ficut multis locis ponderat S. Chryfoft,) & dicit , illum; qui fciverit pretiofum à vili, fcilicet animam à cor- pore feparare, futurum effe velut os DEI — Sed quid fecit os DEI quando ereatus eft homo ? I»fufflavit in faciem ejus [Diraculum vita, t factwus eff bo- anoin animam viventem. Gen.2, Sufflavit DEUS in corpus Adami, & id quod erat inanimis terrz Statua , jam non eft inanimata Statua , fed anima, jam Fachus eff homa non e(t maífa mortua fed viva , jam non eft lutum fed homo. dnaniuam viventem. Notate, quod non dicat , illud corpus fuit fa&umy homo. 8 Concio Prima homo, fed homo fa&tus eft anima. Et id, quod tunc os DEI fecit, id bomo nunc facit, quando feparatanimam à corpore, hoceít, pretiofuma vili: /f féparoveris pretiofam à vili , quafios meum era. Verüm ex hoc magnum óri- tur dubium : Quando Creatoris os, corpori primi hominis infudit animam, univit animam corpori ; quomodo dicit ergó DELIS , illum qui animam à cor- pore feparaverit, foreficutos fuum ? Quia anima eft forma, eft ille qux di- ftinguit effe, & quandoanima unitur, tunc feparat, facit enim diftin&tionem, Quantumà corpore feparatur anima , tantum diftinguitur à luto ipfe homo, Si non feparatur, confunditur, fi feparatur, diftinguitur, Aft five hec, five alia fítratio phyfica ; moralis & veraeft, quod ficutinfüfflatio DEI, de- dit effe homini , animam corpori uniendo , ita noftri cognitio, det homini e(le , animam à corporefeparando ; quia feparar pretiofum à vili ; f';para- veri pretiofam À vili, quafros meum erts. Domini mei , feparemus pretiofum & vili s cognofcamus & eftimemus nosipfos, Si quis in vafe luteo, magnum haberet thefaurum , nonne foret infipiens , fifortunam fuam per vas , five per latum metiretur , feque paupe- Apoftolus rem, non veró divitem propterthefaurum exiftimaret ? Itafit. ait, Habemus tbefaurum in vafrs ficlhilibus, a. Cor. 4. . Anima in corpore , thefaurus eft in vafe fictili, eftpretiofüm intràvile. Sed advertite, quod de thefàuro dicat , Dabemus, & nondevafe. Tllud quod proprié habemus, quod proprié noftrum eft; non vas, nec terra feu lutum, fed ipfe thefaurus eft. nec eít noftrum , cum fit fragile & Lutum nec.eít pars thefauri, cum fit vile, corruptibile : Id quod habemus, id quod eft noftrum, eft anim a immortalis. faurus, anima eft noítra fübfítantia ,. noflrum habere : Anima eíI nofter the . Habemmus. Et quia attigi mus ea tempora , quibus quifquis non propter id, habet, eftimatur, ideo nos ipfos quoque propter quod eft, fed propter ea quz Anima noftrum eít habere, anima noítrum eíft animam zítimare debemus. effe. Innobis ergé cognofcamus illud quod eft folummodó p retiofum & pre- tiofüm à vili feparemus, V. Sedquid ex hac feparatione , quid ab hac pretiofi dognitionc nafce- da&iones & opera cognitionis hujufce tur? lJliud quod à principio dixi , quo In cognitione pulveris, folüm partus feu filij, fut ura quoqQue fint opera pretij. quid unum reperio bonum, Donus eft ille pro vilium operum excufatione, íed Eftpulvis bonus pro cogdonatione debi- non pro motivo nobilium actionum. litatis, fed non pro incentivogenerofitatis. Quare Deus homini condonavit, opter debilitatem noftri luti : lpfé enim cognovit figmen- & non Angelo? Pr Notate ly £um nofirum : recor datus eft quoniam pulvis [mmus, Pfalm. 107. cognitio vilitatis cor porez , bona eft ex parte Dei , quatenüs ipfe cognovit , malis ac indign is parcat operibus : cognitio nobilitatis anima; bona eít ex parte De cognitione Jui. 9 parte noftra , ut-nos generofà, nec non heroica femper operemur. Opera mayima , & actiones generofiffimz , qux in mundo faerunt ,fünt opera Chri- fti, & interilla, maximéfunt heroica quz infine vite Chriftus peregit, Ia arenam deícendit contra mundum , contra mortem, & contrà peccatum ac infernum ipfe folus , unoque die , füperatis omnibus, folus gloriosé triumpha- vit. Sed qua fui cognitionemagnushic Atletha tam difficili, tam portentofz pugna, fe credidit ? vidit illàm, notavitque fingulari cum advertentia S; Joannes cap. 13.. Sciens, quiaà DEO exivit , & ad Deum vadit : fciens, inquit, principium finemque fuum effe DEUM. . Homo duabus ex partibusuna vili; altera pretiofa compofitus, duo fimiliter principiafinefquehabet: principium unum, & finem unum vilem, ex parte corporis, qui pulvis eft. Et alterum finem pretiofum,.& nobiliffimum ex parte animz , qui DEUS eít. . Ita pariter in Chrifto quà homine, Adami filio, hec quoque duo principia, hique duo fines concurrerunt : inultimisautem vitz actibus, debuiffe videtur prz ocu- lis habere, potius feu maximé principium finemque pulveris , velut jam obitu- rüs mortem , ficut dicit David Pfal. ax. Et dz pulverem morti deduxiflime. Nihilominus cum illius actiones tam gemerofz tamque heroice debuerint effe, principij &nifque corporis (in quo patiebatur ) nulla rationehabita, folum- modó finem altiffimum animz füz, mentiimprimebat, fciens quia à DEO exi- vit, €9 ad DEUM vadit , ita altiàs ut homo fuitoperatus, quiut homo, altio- ri modo fe cognovit. Hoc Seiens, ó Roma, hoc fciezs, &hecalta veftrüm ipforum cognitio; Ó Demizi, eftillud, quod vobis hodie przdico ; non eftprincipium, finifque corporis , qui finis eft terra, fed principium, & animz finis, qui DEUS eft. Venità terrà corpus, & ad terram vadit : £erra es, t9 interram ib5 Ani- maexijt à DEO, & vadit ad DEUM , 4 DEO exivit, e ad DEU vadit Joann.Cap.13. Et hoc eft id , quod vobis femper in mente gerendum eft, Attendite, quantum híc fit, à principio ad principium, à fine ad finem, &à cognitionead cognitionem. Portet hoc fcezs, in Capite nofter Gigas, & licet ipfe, ficut ftatua Nabuchodonoforis utrumque luteum habear pedem, promitto vobis fore, ut folum illiuscaput, tamalté impreffüm , ad apfum & «apite ad pedes in pretium, & conceptus fuüi nobilitatem, totum transfor- inandum fufficíat, * Nabuchodonoforis ftatua , duas notabiles habuit transformationes : unam , qua tota fuit in pulverem reda&ta 5 alteram qua converfa fuit in au- rum. Totafuit inpulverem transformata, quando lapis luteos percuffit pe- des : converfà fuitin aurum, quando Nabuchodonofor , eandem ante deftru- &am , non exijsqua viderat, metallis, fe à capite ad pedes, totam ex auro jr;fab'ricari curavit, Sedquefecundz transformationis tgntö nobilioris, tan- A "toque $ - Concio Prima lo soque ditioris caufa fuit ? nonalia, quam altusconceptus , & fublimis cogni- tio quam Nabuchodonofor de femetipfo formavit. Daniel Nabucho. egi fuit interpretatus , ipfumaureum ftatuz caputeffe : 74 Rex es caput aureum Cap.3. Etprimümuthancaltam fuicognitionem Rex habuit, ftatim , ut co- gnovit effe fe caput aureum , jam tota ftatua fuit aurea: feczt ffatuam auream. 'Terra ped-'umill'amred'egit totam in pulverem ; capitis aurum, totamtrans- formavitíftatiminaurum. |Romani Spiritus ac generofi , fi velitis habere fta- tuam n Capitolio , five hujus, five alteriusmundi , fcitote fingulos in capite REU u CM HNCORIVECNU I IQRASSTNIBPCTADSREISURS ORHPISCINIPT fuo.metallifodinam portare : fiquis fetanquàm corpus cognoverit, tota Sta- tua erit terrea : fifenoverit, quatenus animam , totaStatua erit aurea. INo- bili vosmodo cognofcite, & hoc fufficit. P P V. Mihifolum dicere poteritis, quo dipfius füi cognitionem conftituam inre, que noncognofcitur. Verumeft, animam noftramá nobisnon cogno- fci , ficut eft in fe ipfà, five quidditatiu? ut fchole loquuntur 5 fed quia cali modo non cognofcitur anima;ideo meliusilla cognofcitur. Non vult DEUS, ut homo proprias habeat animz fuz (pecies , animz namque dignitati conva- nit, ut, quemadmodum DEUS in hac vita , beneficio fidei cognoftitur, fic anima quoque cognofcatur per fidem : Non dico quod anima naturaliter in hac vita non cognofcatur fed etiam cognofcítur ficut DEUS , per effectus. Animam & DEUM in effentía cognofcere propria, fzlicitas eft, & fcientia viterefervatafuturz. Etratio eít, quia cum anima Creatoris fit imagoper- feétiffima, folüm ad prototypi vifionem, exemplum cognofci poteít modo erfe&to. O magnadignitas animz , quàd nonin alio fpeculo , quam in facie DEI poffit videri, Itemodó, corpus zftimaturi , corpus füfpecturi, corpus ut idolum adoraturi. Sed eftimatur, füfpicitur, & adoratur falsó corpus, quia. cum homo debeat effe anima , facta eft anima corpus. Non ne facta fuüit cor- jus,illiusanima , quidixit : 4292 »mea babes multa bona in annos plurimos z comede , bibe, epulare * Luc. 12. Anima quz revera comedere, ac bibere debuit , an facta fuerit corpus, videtis? Verüm non diftulit ipfe DEUS, de injuría tam brutali, quz nobilitati animz, fuerat illata, fumere vindictamz Seulte, bac notfe repetent animam tuam & te.. Eadem no&te degenerem illi Dominus abftulit animam , utfolüm remaneret corpusillius, qui totus fuerat Noéte quadam füum luítrans exercitum , Alexander, vigilem offen- corpus. Halenm dit dormientem, & occidit * de hoc interrogatus actu , refpondit ; jnveni , talem veliqui. Ita DEUS facit : quandó homines reperit , qui fünt totaliter corpüs » ut eos , quales reperit , relinquat , illos é medio tollit : 5ac nocte repet ent animam tuam à te. Et ne quis fe defendat, dicens, ejufinodi exemplum faiffe fingulare; diluvij quafo memineritis, fübmer(it DEUS totum zerrarum orbem & omnes uno cafu perirefecit, Sed quá de caufa vos putatis? Bo p De cognitione fu. lI nonalià, quamhác, ANoupermanebit JBiritus meusan bomine, quia caro eff.Gen. €.6. Noneratillo temporereperire hominem, quifuiffet anima , velanimam haUuiffet: omnes erant id ; quod DEI fententia dicit, qziacaroc/7. Plusdicit, pejusque fonat ,caro quam corpus. Faxit DEUS, nefzculum noftrum fit, ficuc illud No& fuit! mundus nofter ad tale fignum in hac materia pervenit , ut, nifi fecuritatem nobis promicteret iris, alterum timeri poffet diluvium. Verum DEUS per omnia poteít elementa diluvium facere: funt in aérepeftes: in igne funt incendia ; in terra fterilitates, & terrz motus , ut filentio prateream ferrum ac fanguinem , quz modo Viennz tíimemus. Animz,Ànimz, Animz, ab adima vivite. Si animam rationalem elf& cognofcitis; ratio regat, non appetitus; fi illam cognofcitis immortalem ; to- tum , quod eft terra, defpicite; (i denique divinam effe noftis, DEO foli fervi- te; DEUM amate;laudate, ad DEUM folumafpirate. Heceft verafuiipfius cognitio , & hic primus Davidis noftrilapis. Verümfinon hic fütficiet, eorum adhuc quatuor in Perá remanent. CONCIO SECUNDA. Elegit quinque lnapidi[anos la£ïde: de forrente, 1. Reg.17. — On amat ictum perdere Davidica manus, verüm fi perderetur A ExmER ce) i&tus, in ejaculatione, quam hodie facit, veré magnum perdere- e G turbonum; eftenimde bono amiffo, Altodixit judicio Tercul- ä ) lianus, in hoc mundo , non mala folüm, íed bona quoque fufferri ; & — —— & ficut dantur mala , qug patientiam excedunt , ita effe bona in- tolerabilia ; quormedam bonorum ficut €9. malorum intolerabilis patientia eid, Sed qux bona fünt illa toleranda; quzbona fünt illa, quz dum delectationem adferre deberent, intolerabilia fiunt, nifibonaperdita? illa bona, quz fue- runt,qusz tranfierunt , quz finita funt, nec quidquàm füi nobisaliud relique- runt, quam fuüi memoriam & dolorem. Hic eflalter fundz Davidicz lapis , veré proportionatus Capiti Gigantis , volo dicere , tibi, ó Roma , cujusin ce- rebro , ex magna parte, inalé fano, vix alie volvuntur cogitationes, quàm de hujus mundi bonis. Cogita , quodilla , quz tanti facis, bona , brevi, perditu- raíis: & fi ab hac confiderationepenetrari tepermiferis, ejusdem plagz do- lor,fanabittibi vulnus. Hsc eft materia nobiliffima, quam pro hoc vefpero, nobis magnus nofter Interpres diftribuit, 4o/or amiffí. Dolor boni perditi. Vos;qui bonum aliquod amififtis, & maximé qui fammi Boni jacturarn feciftis, H fi do- 12 -Concio Secunda fi doloris veftri (cirerationem , nec nonheroicé ac cumfübtilitate, dolere ve- litis , aures benevolas mihi prebete, II, Tota materia przíens intres vocesre fo]vitur : dolor; amiffio, bonum.. Sed horumintermixtio feu confufio terminorum talis. eft, ut, cum de amiffi bóhi dolore , mihi tra&tandum fit , primus fim ego perditus, " Siquidem, quan- do dolorem cum. amiffione, & jacturam cum bono, &bonum cum dolore ,. volo conjungere , circumdatum me totaliter & inclufum circulo tali reperio ,. qui ex una parte videtur inevitabilis , & ab altera incredibiliss — Credunt o- mnes , dolorem effe, fecundum menfüram jacture , & jacturam fecundüm. menfuramboni. Verum cumcertum fit ,bonum pofleflum minoris, & idem bonum.amiffum pluris zftimari, fequitur quod jaCctura augeat, & majus bo- num faciat , bonum veró majus factum ,augeat quoque dolorem. Ita ut, pro- cedendo à doloread ja&turam., & à ja&uraad bonum ; dolor, jadtura, & bo- numfintminora : recedendotamen à jactura adbonum ; & à bonoad dolorem: dolor,jaétura, & bonum fint majora , eodem nihilominus exiftente bono, & non diverío. -Modoó videtisdifficultatem, quznec experientiz clarior, nec rationi obfcurior effe poteft. -Sed, utexeamus ex hoclabyrintho tam intrica- to ; ipfarationisobfcuritas, nobislucem dabit, & experientix difficultas con- cedet filium; fi nactus occafionem fuero , veram aperiendi caufam ,. propter quam ;bonuntamiffum , cum fitunum , & idem, veréfit majus, aut veré ap- prehendatur & cenícatur majus , quam quan.do.wnon eft amiflum ; pergamus: adS. Scripturas. In illa celebri parabola, quam retulit, S. Lucas Cap.15. dicit Salvator quodbonus paftor 160. babuerit oves , quarum unà perditá, 99. reliquerit ii deferto, necnoniverit perdiramquafiturus: Re/ifis 99. in deferto, vadit ad £4m ,qu« perierat, Notabilis paftoris refolutio , exclamant hic duo magnik Paftores Chryfoft. & Aug. Non videt hic paftor multas, quas reliquit , & pau- cas quasquizrit ? Nonaginta novemoves in deferto Latronum ,furum, lüpos rumquepericulo exponet , cum jactura probabili totius gregis , ut folam quz« rat & inveniatunam? imó. Non videtishancovem , licet unafit, effe per« ditam? J/adir adeam queperierat.. Nonigirur magua reseft, quodpro una fola totum exponat periculo gregem , & unam tantifaciat quanti gregem.;. Grex unácbarior non erat ,inquit Tertullianus. Si prius quàm, perdita fuit;. hic fuiffet interrogatus paftor, quanti &ftimet illam.ovem , tanti dixiffet ,. quanti reliquarum fingulas ;; fed quandó perditafuit, non plurisnonaginta no vem alias xítimavit, quàm hanc unam. Antequàm effet amiffa, hanc unam: cenfebat & curabar ut unam ; poftquàm fuiffet amiffa , folam illam ficutomnes: 'eítimavát " Adeo verüm elt , res amiffas incomparabiliter pluris zítimari;. guàm guando non fuat ami(Ie, Hic: De dolore Boni Perditi. 14 Efzec eít experientia clara, quam approbavit & confirmavit Salvatot noffer, fed ratio qux facitillam obfcuram, necdumapparet. Quaz veleft, vel eíIe poteft ratío , propter quam ovis amiffa , five qualecunque bonum perdi- tum pluris eftimetur poftquàm eft amiffum , quàm quando poffidetar? dicunt communiter , rationem differentiz , dolorem effe; bonum nam(ue poffeffum eft obje&um gaudii; bonum perditum, eft objectum doloris, dolor autem: fenfüm fortius movet quàm gaudium,. — Non eft verum? Eft verum quod do- lor (enfum moveat fortius , quam gaudium, fed non eft verum , quod caufa feu motivum majoris eítimationis, fitdolor. Idipfius Sacri Textus evidentia pro- bat. Applicans Chriftus parabolam , fic infertz it4 erz gaudium in catofuper uno peccatore penitentiam agente , quàm [upra 99. juftis , qui non indigent pani- tentia : Luc.Cap. r$. Sicut paftor ille, dicit, perditam plurisovem zitimavit ; majusque gaudiumex illa reperta, quàmex aliis, 99. non perditis ,. percepit r ita majuserit gaudium in czlis , propter peccatorem perditum,, jam peeniten- tem , quàm.propter 99:juítos. . Ergo major zítimatio boni amiíli, non pro- vehit à dolore ; majorenimhzc eftimatio, majusquegaudium fuit in czlis : gaudium erit in talo: incalisautemnoneftdolor. Qua eit ergo veraratio $ illam:dabo; Major zftimatio boniperditi , non provenit nec à dolore, necá ja&ura;, ^ nec àábono; f € d propter jaétura caufam provenit à majori, & vera cognitio- necjusdem boni, Interboni, malique cognitionem grandis incercedit diffe- rentia. Malum cognoftitur, quando habetur; bonum , quando fuit habitum s malum dum id quis patitur; bonum dum perditur.. Duo'?romifit Dzmon Adamo , Divinitatem , fcientiamQueboni & mali: eriea ficut D5j, fizentes bo- nuin t$ malusm. . .O fallacem ! Ó- traditorem ' Ó mendacem ! exclamant hic o- mnescontràdemonem. Egojuftitiam illi faciam ,fed diftinguo: innnomen- titus eft dzmon, noniin altero. Mentitus eft, dicendo eos foreficut DEUM ,. aut ficat DEOS : erztis (icut Dij:: promiflio non folüm falía, fed hxretica, &c prima idolatriz caufa ; cum divinitatitollatur unitas, & fupponatur DEUM, feu DEOS poffe multoseffe; Sed dicendoeos comedentes depomo;- malum. & bonum cognituros effe, /Cieztes boreum e$ malum , noneft mentitus Diabo- lus , fed'verum predixit, Aftquomodó feuquare ? quia depomo:comeden- tes erant amiffüri felicitatem ,. & paradifibona, quz poffidebant ,. ae incurfuri' fimul'omnia mala ,. qug pariter illi,.& eorum: omnes pofteri: deberent pati : bonumautem non cognofcitur, nifi quandó perditur ,. nec malum , ni(i quan- do toleratur; Exiftens Adam in paradifo non benécognofcebat, nec bona, nec: mala ; nonbona , quia poffidebat omniabona ; non mala; quia nullum patieba- turmalum. Verum cjectus éparadifo inregramboni , malique fcientiam ha« uia illud amiferat.. Buit: mali,quia illud patiebatur j. boni , q Vos: 2 14 Concio Secunda Vos hoc Adz filiidicite. Quam facilé fanus , fuam de(truit (anitatem; & quàm vane feu prodig? dives (uas diffipat divitias! fed parüm exfpe&tate: Sa- nitati (üperveniet infirmitas , & (anitatis bonum cognof(cetis : divitiis (uccédet paupertas, vosque divitiarum nofícetis bonum. — Quapropter ordinavit pro- videntia , ut variabilis & inconítans effet illa, quam vos vocatis fortunam, Eft illainconftans, quiatuingratuses, Bona DEUS in mala vertet, ut ineorum privatíone, & inexperientia, cognofcas mala, quibusteliberavit, ac bona, quibus te donavit. Filius prodigus dum erat in domo Patris, nonnoverat , nec eftimabat bona, quibus fruebatur; fed poftquàm eadem diffipaffet & per- didiffet , illa cognovit, dicens: quanti mercenart? in domo Patri meiabundant anibus, E9 ecce ego bic fame pereo. Luc.c. Xg. Ipfe Job, homo expreffé factus ADEO, fiveprotriumpho, fiveproludibrio alterutrius fortunz , etiam in ex- perientia adverfz , cognovit profperz diverfitatem. lnderetró flectensocu- los, dixit cap. 29. uts inibitribuat, ut[it juxtamen[es prillinos fecundus dies , quibus DEUS cuflodiebat me: quandolavabam pedes meos butyro ,e9 petra fun- debat mihi rívos olei. Totum hoc legitecaput ; quantó plus]Job in dilapfis füis videritbonis, quàmiis nondum perditis, vidit,intelligetis. Ideo mirabili fübjunxit con(ideratione, DEUM illo tempore fecum , domique fuüz clam & in fecreto fuiffe, quando fecretó DEUS erat in tabernaculo meo. — Mlius enim temporis bona, quz fuerunt effe&tus affiftentix divinz fecum, & domi fuz , dum poffedit, nec illa vidit, nec cognovit, quafifuiffentocculta; poítea- quàm autem eadem amififfet, claré cognovit qux fuerint: hocmodo bona cognofcuntur. Mala videntur ex dire&to; bonaexadverfo. Mala de propé, bonadelongi: mala, quando veniunt ; bona quando fugiunt. Mala à facie, bonaàtergo: dum terga vertunt, tunc bonacognofcuntur. Magnumandite cafüm. Moyfes magna cum fiducia , quam habebat erga DEUM ,rogabat cum ut fibi fam oftenderet gloriam , fed refpondit illi DEUS fe cuncta monftratu- rumbona: omne bonum oflendam tibi. Exod. cap.33. Sed quomodo DEUS Moyfi monítravit omne bonum? res veré myfteriofa, € quz nunquam ex- cogitari potuit. Cumjam dies adveniffet, quo DEUS fuis fatisfatturus pro- miffis, & Moyfes omne bonum erat vifarus, modum DEUS prafcripfit his formalibus: cum tranfibit eloria mea ,ponam te in foramine petva , £j protegam dextera mea , donec tran(eam , tollamque manum meam , $. po[leriora mea vi- debis, 'Tu Moyfes retró ftabis adfeneftram feuingreffum petrz , & tran(ibit mea gloria, manuque mea vifionem avertam, & fiego meaguetranfiverit glo- ria, tuncàtergo me videbis. Hocergo modo DEUS Moyfi promifit , omne fe bonumilli moníftraturum , offendam omne £onum tibi ? & hoc bonum non debet videre Moyfes, ni(i poftquàm tranfiit, & à tergo , 4onec traz[cam , itio, videbis bofteriora mea? imo. — Hac huju.f. vite bonorum omnium eft cond Ícili- De dolore Boni Perditi..- If fcilicet, non videri, nec es cognofci, nifi quando tranfierunt, & pc;& hum&ä rose« videbz pofleriora tea. Quando bona vertunt tergum , quando fu- giunt, &evanefcunt, quando deferuntur, quando jam tranfierunt ac amiffa funt, tunccognofcuntur, Eftquehoctotum , de bono perdito, doloris my- fterium. . Abipía ja&tura nafcitur cognitio , à cognitione zítimatio, ab zítima- tionedolor : deler ami[fi. III. Càm igitur objectum , five materia doloris fit privatio boni veré eftimati & cogniti : colligitur ex toto difcurfü hactenus facto, menfuram do- loris, in eodem bono, femper eandem effe. Dum enim bonum poffidetur, dolorem caufare non poteft : quando perditur, & eft materia dolorís , jam fecundüm omnem amabilitatem ac dignitatem cognofcitur : jactura bonum eít ipfius boni maximum : fi poffidenti (it malum, eft illibonum. dum perditur, quia perditum cognofcitur , zftimatur, & datur illi locus quem meretur. Mirares , quod majorem occupet locum in corde, boni privatio , quàm ipfum bonum ? namdum erat poífeffum, cor illi hofpitium tanquam incognito da- bat, fed jam partitoac perdito fedes accommodatag ftationes, toti ejus magni- tudini, ac dignitati convenientes. Intrans ergo dolor in locumnon boni pof- feffi , & incogniti, fed boni perditi ac cogniti, reperit & occupat in corde, fpatium multó majus, quàm ipfümhabuitanté bonum. Habemus modo do- loris de bono perdito menfüuram, nontamen habemus illius fübtilitatem ac claritatem, quz principalior argumenti noftri parseft. Omnis magnus do- lor eff magnus , fed licet fit magnus ac validus, non tamen eít fübtilis ac purus: fuübtilitas non eft quantitas : neceft idem dolere multum, ac dolere fübtiliter. Quisigitur eritin jacturza boni, dolor de bono perdito fubtilis, heroicus, ac limpidiffimus , Jimpzdi/frmos lapides * Huic pulchro pun&to refponfürus, im- primis füppono , in jactura boni , »agi £. mizusdari. Sunt bona minüs per- dita , & bona magis perdita. Bonum amiffum , illud eft minus perditum, quod, quando perditum eft, poteft recuperari : magis & omnino perditum eít , quod femel amiffum non poteftrecuperari. Perdithomo DEUM : per- dit tempus : quz eft major jactura ? in ratione boni, eft DEUS, in ratione perditi, efttempus. DEUS enim perditus recuperaripoteft , tempus perdi- tum non poteft recuperari. Preterea, fünt bona perdita, que dolore, quo propter jacturam afficimur, recuperantur : & fant bona perdita , quz nullus poteft recuperare dolor. Moriturtibi filius, doles, non tamen ideo filium re- füfcitas : amifit quis bona ; dolet, fed non bona domumredeunt. Econtrà, perdidit homo DEI gratiam ; dolet, & ftatim gratiam recuperat : merita per peccatum funt mortua, dolet, & (tatimrevivifcunt eadem merita. Sup- pofita bac diftin&tione, & differentià bonorum magis , & minüs perditorum, ja&uräc recuperabilis & nonrecuperabilis , veniens ad punctum, dico : dolo- rem 16 Concio Secunda rem illum, quo jactura boni omnino perditi , quod non p-otefi,.r.ecuperärï, de- plangitur , effe fübtilem, & limpidum,.& heroicum dolorem de bono amiífo; Si poffitrecüperati, licet dolor fit magnus, non eft fübtilis : fi bonum recápe- rarinequeat, ac nihilominus de illo puritas doloris. q.u'is dolgac, in »:hoc confiftit fübtilitas & Bis in Evange lio Magdalenz plah&us tàm ob illius lächry*mas, quam propter dolorem ejufdem celeberrimus , commendatur. Primo , quando 1 Salvatoris advoluta pedibus, fua deplanxit peccata : deinde, quando ipíius Chrifti mortem apud Sepulchrum deflevit, In utroque planctu copiofiffimas fuit viderelachrymas , in utroqueà dolore, fed exce(livo dolore, expreffas. Sed quis plan&us , & quis horam dolorum magis heroicus, ac fübtilior vobis fuiffe videtur ? primus fuit à Chrifto laudatus, non folàm ut à penitentia natus$, fed ab amore, qui radix eft fübtilitatis , ac puritatis ; & ipfemet amor canonizatus propter multum : quoziam dilexit multum Luc.Cap.7. . Aulim tamenaffirmare, dolorem fecundum effe plus heroicum , multoque fübtilio- rem & puriorem. 'Sedquare ? quia dolor primus deplangebat bonum per- ditum quod ipfo dolore, lachrymisque poteratrecuperari ; fecundusalterum deplangebatbonum perditum, quod neclachrymis ; necullo dolore licet ex- ceífivorecuperari poterat, Magnam percipite con(iderationem Originis in Homilia, de Magdalena, quxinteropera, illius rari ingenij , cenfecur inge- niofiffima: fleverat prius 9. lachrymts futs pedes ejus vigaverat pro morte ani- ma fus - veniebat uuncad monumentum lacbrymi r igarepromorte Ma iffri fut, Prime planctu dicit Orig. María mortem animz fux ; fecundo Magiltri füi j Tmnortem deplanzit : anima mortua refüfcitari poteft , vita quoque lachrymis & dolore recuperari : corpus mortuum , non refü(citari ; nec recuperari vita planttu, necdolore poteft: Hic ergo planctus, hicque dolor maximé heroicus fuit ac puriflimus, quia plangebatilla , & dolebat, deillo, quod plan- &u, füoque dolore remediare non poterat. Dolor de bono perdito, quod recuperatur dolore, remediumeft, dolor debono perdito, quod nullo dolore recuperari poteft, doloreft. Permittitemihi dividere veritatem hujus difcur- fus (utillam oculi viderepoffint) in duas pulcherrimas imagines, unam dolo- ris vulgaris & craffi, Davidis depictamlachrymis : Alteram doloris fübtilis atheroiciin lachrymis Rachelis, " Infirmatus fuit ad mortem primus, quem Davidhabuit , ex Berfibea, filius ; fed non poteft facilé dici, doloris exceffus, nec penitentia , qua Rex veítitus facco , opertus cinere, humique proftratus fefe affligebat : lachrymaz, quas ex imo fundebat corde : preceshumillimz, nec' non ardenti(Timz , quas in czlum ad fanitatem illi recuperandam ; emit- Puer tandem obijt, dicitque S. textus, Aulicorum neminem, hoc trifte nuncium Regi referre; aufum fuifle, Dicebant ad invicem, fi Rex vi- yente De dolore Bom' Perdin. d7 vente puero feré fuiffet dolore mortuus ; fi nec dormirenecloqui , nec edere; necbibere, nec ullum dolóri (uo volueritadmittere folatium, quid erit modó, fi nfortuum effe noverit ? tandemab ipfo (ilentio, nec non famulorum muffi- tatione , David rei veritatem cognovit: ac primüm, ut filium obijffe, fcivit, quid illum teciffe putatis ? de terra fürrexit , oculosabfterfit , faccumreliquit, purpuram refumpfit , accumbens menfz , cepit comedere, loqui, ltari, quafi prius nihil doloris fuiffet, ^ Aulici, tamraram, ac repentinam admirati muta- tionein, hanc Regi quzftionem proponunt : ,Oué e[? fermo, quemfeciffà * 2, Reg. 12. Clementiffime Rex, que hc diverfitas, que mutatio, feu con- trarietas efti(ta ? propter ipfantem, cim adbuc viveret, jejunabas ; mortuo pueroy furrexifH, c9 comedá. | Vivente puero Majeftas fua Jejunavit; flevit, humijacens, tot doloris edidit exceffus ; nunc autemillo mortuo, plangen- tibus omnibus , cum tempus omnia doloris fizna dandi , deberet effe, folatium admittit, recreationibus vacat, explicat frontem, fine minimo doloris indi- cio, aut nota tríftitiz ? & quare non aít Rex, (inon poflim ipfi reftituere vi- tam ? «4nquid potero revocare eum $. dum vivebat infans, mihique videbar dolore lachrymifque meis, illi vitam impetraturus, illos exceffus feci : modó, cum jam fatis cefferit, necullum detur remedium, curaffligar ? cur me do- lore confumam ? órefponfüm patre, multoque magis corde tali, ficut illud Davidis eft, indignum! hic tuus erat dolor ? hz tuz lachrymz ? hi exceífus tui ? fi non eracilli remedium, cur affligar ? imo, folum ideo te oportebat affgi. Projactura, qux remedium habet, facta eft diligentía ; pro jactura, non habente remedium , factus eft dolor. Qui bonum perditum deplangit, quod dolore remediari poteít, füüm amat bonum : qui defletbonum perdi- tum, dolorenullo recuperabile, fuumamat dolorcm : & hiceft dolor verus, puriffimus ac fübtiliffimus. do tu fola cü!m fübtilitate veré heroïcaqdolerc fcivifti! Ah Rachel, quomo crudelitas Herodis ferro proftravit filios Rachelis, fcilicet pueros in Bethle- hem,ubi fuumilla fepulchrumhabebat, Inducit illam Propheta Jeremias la- . mentabili voce, clamoribusque plangentem , cui refpondére montes . PFox in Rbama audita efl, ploratus , e& ululatus multus : Rachel plorans filios fuos : jer.33. Sed huic magno lamentationum ac dolorum artificio acquievit? Non. Quod fübjungit, audite, e$ noluit com[alari quia non fant. O qui poffet digné ponderare illud 44i Rachelis! conferte 4474 Rachelis cumillo z»4544i4 Davidis : s22449id poterorevocare eum *. Ponderate diligenter differentiam inter utrumqQue dolorem , inter utrumque 44/7. Quare fe confolatur David^? uia filii mors non habet remedium. Quare (e non vult coníolari Rachel ?- Quia filiorum mors non habet remedium. Ergo propter eandem rationem, & David fe confolatur , & Rachel non vult admittere folatium? Ergo 18 Concto. Secunda: Ergopropter eandem rationem , & David abítergit lachrymas, & Rachel.ad perpetuum fe planctum damnat ?. Ita, propter eandem rationem. uia do- lorille vulgaris & craffus erat, hicfübtilis, heroicus, & limpidiffimus. Delor qui nen eftpurus, cum moriente moritur: dolor qui fübtilitatem ac puritatem. profitetur, cum moriente fit immortalis. David füum filiolum ,. fnumQue dolorem in eodem fepelivitfepulchro : imo priufquàm fepeliret filium fuum;. jam dolor fepultuserat. E contrà Rachelilla vifcerum fuorum offa fepeliens,. fuam fimul quietem, lztitiam, confolationem , imo fpem totam , fe unquam. confolandi, fepelivit Bt noluit confolarz, quia non fant ,. 6 verba digna,. uz illius fepulchri pyramidi . tanquàm Epitaphium eternum.immortalitati: doloris,infculpantur ! Hz duz fünt imagines, quas dixi, vulgaris ac heroici: ï:: doloris in amiffioneboni, Vulgaris plangit cum.Davide, dum íperat remedi-. um : heroicus plangit cum Rachele, quia illud'non fperat. Vulgaris plus fe purgat beneficio impoflibilitatis : 44mor.»on fufcipit de impo[fibilitate falatium,. nec de difficultate remedium , inquit. Chryfologus.. Q'uod fi (cire velitis , qua- re dolor boni perditi , in impoffibilitate remedi) plus purificetur ? Ratio & Phi- lofophia fübtiliffima purgationis hujus eft ;; quod in impoflibilitate remedij purgatur ac purificatur dolor , à ligamine alterius cujuscunque affectus, qui non eft dolor. Amiffi boni dolor füpponens remedium poffibile ;. fpe, defiderioque boni mifcetur : aft dolor remedium cognofcens impoffibile 5 cum poffibilitas nec defiderari,. nec fperari poffit , impoffibilitas ipfa fpem, defideriumque tollit : füblatis autem fpe, defideriodue, dolor folusac purus remanet.. Quidolet debono perdito, quod recuperari poteft , bonum ami- fit, non amiflo defiderio , nec fpeboni : Qui dolet de bono perdito, fedirre- cuperabili , non folüm bonum, aít (imul. cum bono defiderium, ac (pem quo- que perdidit, Quivero, bonum perdidit, & boni defiderio , fpeque, perdi- tis, füum non amittit dolorem, hic folus puré, nec non heroicé doler, Illud eftamari, hoceft amare : illud eft remediari , hoc eít dolere.. * IV.. Satis, & forté nimis philofophati fumus : fed omaza neceffaría, & ad finem difcurfus noftriutilia... Maximum & optimum bonum perditum , ó Da- mini, DEUS eft , Deidue gratià ,. quz per peccatum amittitur :: fed quia DEUS amiffus ,. & Dei gratia perdita,. dolore recuperantur ,. videtur füpra jacturam liujus boni , cum fit maximum , ac füummum;, dolorpurus, ac limpi- dus caderenon poffe. Dolor boni perditi, limpidus ac purus,. eft dolor de amiffionetalis boni, quod dolorenon poteftremediari: fedbonum hoc dolo- reremediàri poteft : ergonon potefthaberelocuminhiac boni amiffione dolor purus &limpidus ?' Refpondeo quod poffit, ac majori (übtilitate. Nonc vi- dete : in peccaro eft uhum- quod eft remediabile, alterum non haber remes» dium;, fed quz fünt hec duo ? unum eft'peccatum, alterum peccaffe : pec- catum peccator doloreremediare poteít:: peccaffe, nullo dolore, nequidem juítus | De dolore Bogi Perdii, 19 juftusidremediarepotefl. Siquidem peccatum mifericordía poteít remitte- re ; peccaffe, non id omnipotentía deftruere feu annihilare valet. Itaque remediato fiveremiffo peecato ; recuperatà, doloregratià quz fuerat perdi- ; ta, plangere nihilominus, & dolere, non jam de peccato, fed de peccaffe, hic eft dolor fübtilis, purus aclimpidusde fümmo bono perdito. — Vosigitur, o animz , quie per Deigratiam, poftquam hanc perdidiftis, eandem recupe- ra&is, exemplum Magdalenz , Rachelifque renovate, in hoc dolore nobiliffi- mo.: nonillud fequamini Davidis, minüs à me prius approbatum, fed aliud ejufdem Herois , quod pro hoc pun&dto, doloris ipíius refervavit fubtilitas, Peccavit David, integrum qua(iannum, in ccitate peccati füi perfeveravit : tandem fermone Prophetz Nathan converíus, dixit ; peccavi Domino. 2. Reg. 12. Propheta Deinomine refpondit : Dominws quoque tran[lulit peccatum iuus. Eccepeccatorem, ecce penitentem, eccereconciliatum : Nihilomi«- nus ipfe nunquam immemor ejufdem peccati , fingulis noctibus, illud profu- fiffimis deflebat lachry mis : Lavabo per fingulas noctes lekum meum, lachrymás men fivatum meumrigabo. Pfal.c. . Diém, tanquam Rex, negotijs publícis ; noctem tanquam peccator , deflendo peccato privatim impendenbat. Sed, quomodó m! David ? quod alij peccatores plangant ; nec unquam plangere ceffent, equiffimum eft , cumfefe peccaffe , nonignorent ; nec ijsconítet de remiffione peccatorum, Tu veró, qui divinum, ac infallibile, tuz condo- nationis oraculum babuifti, qui certó fcis, & de fide obligatus es credere, tibi DEUM tua peccata remififfe, cur adeo plangis ? quare? quia non pecca- tum, fedpeccafle, deflebat David. Non peccatum ; fiquidem id dolore, remiífione , ac gratia condonatum jam erat : íed peccatum habuiffe : id €nim , necdolore, nec remiffione , nec gratia, nec ullo modo poterat reme- diari. Nondeplanxit vulnus, fed cicatricem : non maculam, quz fuit abla- ta, fed illam, qua delerinon potuit : non id, quod prateritopeccato przte- rit; fed id, quod femper remanet. Hoc/émper cum duobus deplangebat choris ; ab una parte clamat pec- catum illius , Peccatummeum contrame eff femper, Pfalm fo. — Abaltera parte dolor, & dolor mens incon[pectu meo femper. Pfalm 37. . 1n peccatore juftifica- to definit unum, fcilicef, peccatum ; alterum femper durat, fcilicet, pecca- tum habuiffe ; Ecquia David deflebat non peccatum, quod jam delierat, fed peccafie, quod manebat femper , Peccatum meum contra me eff f[émper , ideó huic fezmper peccati refpondebat unum alterum femper doloris : & dolor aneus in con[pect u meofemper. Peccatanoffra vefponderunt nobis : dicit1faias CAp. $9. Sed quomodo peccata peccatoribus reípondent? in pecc atore impznitence refpondent cum pena : in peccatore pznitente refpondent cum dolore. Et cum dolor in penitente fit Écho peccati, quale confideratur peccatum in men- 2 te; Concia Secunda 20 te, talis eftdolor, qui refpondetin corde, Ita in mente, ac cor'dä'Davidïs; In menteconfideratio clamabat, peccatum meum contra me efl faemper : & Echo refpondebat in corde : £? dolor mems , im con [peclu mto [emper. — Sed fi plange- bat, & debebat plangerefemper , propter peccaffe, qui folum una vice pec- ec ex corde dolent caverat j quid dicemus deijs, qui forfan non plangunt , n una folà vice , peccaffe, & peccantes femper ? verüm fi David deflevit, pec- caffe ; & peccaffe, fit fine remedio malum , cur David remedium hujus mali DEUM rogavit ?. 4dmplius (ava me ab ipiquitate mea , & à peccato meo munda me- quoniam I'm'qm' tatem meapi ego cogno[co , €9 peccatum meum contrà me eff &mper. P(alm. $o. Si fit impoffibile lavari hominem à peccaffe (non enim fieri poteft, ut homo, quipeccavit , non peccayerit) quare David hoc im- femper fai planctus , fuique poffibile rogabat, allegans ad illud fuperandum doloris ? an ex hac quzftione , fortaffe nos in ferre poterimus , illud quod omnipotentiz non eft poffibile, effe poffibile dolor i? Certum eft, quod apud nos mifericordiz miracula (int majora, quàm omnipotentiz ; multa fiquidem opera Dei , quz humanus intelle&tus , omnipotentiz judicavit impoflibilia; eadem mifericordia divina fecit , ac demonftravit poffibilia ; mediían:e noftro dolore , non folàm annihilari poteft peccatum , fed ctiam peccaffe. Indecens effet, fifübtilior ac purior foret dolor homínis , dolentis de pecca/fe, quàm mi- fericordia divina dans eidem dolori poteftatem faciendi, ut peccatum factum, non(itfactum. Magnum auditePatrem S. Greg. Arelatenfem, qui in libro de panitentia , fic inquit : Jaboremmes tot i viribis curare maculas , lavare cul- a5 , fubrvenire prateritis , confalere futuris ; quid ulterius ? €9 facere infecía de faidis : talis eft porentía doloris, dicit hic dottiffimus Pater ; fed id non - robat. Egoprobo & finio. Job cap. 7. ( ordinem capitum notate) cap. 7. dicit: Peccavi, quid fa- iam tibi, 0 Cuflos bominum * Domine, peccavi , fed quid jam facere poffum, & peccaffe, nonhabet remedium ? tranfite nunc ad cap, 17. & legetis quod idem Job dicat : »» peccavis ES in amaritudinibus moratur oculus meus, Pec- catum non feci , & die nocteque, non facioaliud, quàm quod plangam. Hic omnes manifeftam videtis implicantiam : peccavi , non peccavi, Si prius dixerat, peccavi, quomodo nunc dicit, son peccavi : quia hoc quod videtur impoffibile per miraculum, dolor ejus plàüs quàm miraculosé fecit poffibile. Prius fragilitas illius fecerat peccatum ; poftea .dolor ejus, jam illud annihila- verat. Peccavi: eccepeccatum; 09 peccavt, ecce peccatum annihilatum: &9 n amar itudini bus soratur oculus meus. . Ecce dolor, qui poftquàm factum fuiffet peccatum, fecit non fuiffe fa&um: && facere infec?a de factis. Sed quid dixi : quod dolor heroicus annihilet peccatum , & ipfum fuiffe peccatum ? etiam , dicetis vos, quod idem dolorannihilet totam fübtilitatem & puritatem füam, 21 De dolore Boni Perditi. ,I füam, tetumque meum difcurfum. Etenim, fi is qui ficdoluit, planxit & do- lüir deillo, quod remediari, & quidem ipfo dolore poteft , jam dolere non eft heroicum, ac purum ? imo, eít & multó purius ac fübtilius , fiquis nihilomi- nus adhuc doleat: unam namque fübtilitatem feu puritatem magnam, com- mutatin alteram multó majorem , qualis eft , dolere, confecuto jam remedio. Dolere, remediandi doloris graciá , non eft fübtilitas, fed quando non eft do- j loris remedium: poftquàm dolor eít remediatus , adhuc tamen dolere, nec non ipfum continuare dolorem, in hoc confiftit doloris puritas ac fubtilitas omnium maxima: eftenim dolere, nonpropter fpem, nec propter impofli- biliratem, nec propter defectum remedii, fed propterdolere, feudolorem, Id ipfum Job iisdem indicat verbis: sos peccavi: E9. in amaritudinibus mora- tur oculus meus, Ponderate, moratur. Si Job.jam remediaverat peccaviffe, n peccavi , & (uo dolore, remediarat ; cur non definit dolere , cur conti- nuat , fuum tantis amaritudinibus planctum ficutante , t z amaritaudinibus ä; moratur oculus meus? . quia ratio dolorisipfius, nonerat remedium malijam annihilati ; fed ipfam malum, quod annihilari debuiffet, Heroicé czpit do- lere proprer peccatum factum; fed continuavit magis beroice dolere ; quia doluit, cum jam illud annihilaffet. Dolorprimus, licet fübtili s ac purus, ceci- dit füper peccatum factum: fecundus cecidit fuper peccatutm jam annihila- tum, ideoque multo fübtilior,acpurior. Hucusque pervenit dolor , exempla- ris maximi dolorum. Et ego plüs progredinequeo. V. Chriftiani mei , quoniam infelicitate noftrá, peccata fecimus , modó illa fciamus annihilare noftro delore. Hic,hic, debet adhiberi dolor, & ad fo- lum hunc dolorem reduci dolores omnes, tam malé proaliis impenfi, Cum mundus abundet abufibus , omnium maximus ac maximé deplorandus eft ab- ufüsdoloris. ]Jacturg& bonorum fpiritualium , ac eternorum, que digng fünt dolore, & pro quarum remedio factus eftdolor , neczftimantur, nec deplan- guntur: llle vero, quz perperuis deplanguntur lamentis folüm fünt jacturz temporales, que nec dolorem merentur, nec dolore recuperantur. S. Chry- foft, audite : /ugepeccata, &9 ipfe doleas ; propter boc enim triffitia fatta eff jmom ut in morte , autve falà doleamus. Deplangedicit, Ó Chriftiane tuum pecca- tum, tedue pzniteat illius folum, procujus remediofactuseft dolor. Vera, fortiffimadueratio, Nec Natura, nec DEUSin hoc mundo quidquam inutile, otíofüm & (ine fine fecit. Sed quis eftfinis propter quem DEUS dolorem fecit? videte illum per effeCtus, dicit ille San&us: Nullum remediatur dolore malum, nifi peccatum: nullum recuperaturbonum dolore, nifi gratia, Ergo folüm pro temedio hujus mali, & folüm pro hujus boni recuperatione factus eft dolor: * vopter boc enim triflitia facfa eft.. O dolor, unicum fummi mali remedium! Ó dolor unicum fummi Boni pretium ! fed quantus eft dolor videre te tam abje. j cum, 22 . Concio Tertia Gum, tam vilipenfum, tam leviteradhibitum, (ic inutiliter perditum? quide fua paupertate dolet , non dives redditur: qui de fua dolet infirmitate , non efficiturfanus: qui de mala Potentum reco mpenfíatione delet,non eos tamen juftiores , aut minus redditingratos. Dolet amor, dolet odium , doletfames, naufea quodue dolet: liberalitas dolet ac avaritia : fpes dolet & defperatio : fed fuper omnía dolet invidia , non quidem de malisp ropriis , fed de bonis alio« rum; deillorum fortuna, de illorum vita , deipfius vitz duratione ; eccege- ID PL upm M o TRU o E PAU E I as nera dolorum, ad quz non pervenit conceptus S. Chry(oftomi przdicantis, non Komz, fed Con(tantinopoli. Z505^in muorte , aut ve tali doleammus., Hi funt dolores veftri mundi femper dolentis ; minüs eft miferum ll ud, dequo dolet , quamob id , de quo non dolet quz miferia mi(erabilior & magis extre- ma, quàm videre tot animas extra DEI gratiam , dolentes , & dol entes de alío Do- quam de fuis peccatis? hic, hic, peccatís & hicfolàm debet effe dolor. mini mei , falliminis Fugere dolorem inhoc mundo, eftimpoflibile, Non dà- tür hic fortuna tam alta , nec ftatus tam fzlix , quivelextra velintra, nonfol- vattributum doloribus. Quod ergo meliíus confilium, quàm omnes dolores 7 ad unum, & inutiles ad utilem reducere? hoc ultimurn.conferte documen- tum, fitque mei fumma totius difcurfus : cognofcere, quod dolor fitunicum boniperditi remedium; & perditur. quod maximum bonum perditum fit äa!or ; qui CONCI-—O-TERTIVA.' Elegit. quinque limpidiffanos lapides de torrente. — 1. Reg. M;-P' 175 I Birecipiturictus , aperitur vulnus. Et þer éandem portam, quam — aperit plaga , exit & funditur fanguis: non itafacit hodie lapis V Davidis. Iéus recipitur in fronte, vulnus aperiturin corde : fan- m L:5 .. guis exit , & diffundituringenas. Pzu4or commiff. Ruborcom- - [ E miffipeccati. Hec erit hujus vefperi materia, diíficilis auctu,cum tota fit mag na: difficilior purgatu, cum tota fit pura. IL. Certum eft pudorem , peccati naturalem effectum -elfi"e. Primum mundi peccatum fuit peccatum Adami: & primus ejusdem peccati effe&tus , erubefcentia? ab/cond;t fe. Gen. 3. Nihilominus non poffum non dubitare, fitnepudor effectus fimpliciter naturg, velnaturz fimul & l'rovidentig. Favez huic De dolore Boni Perditi, 23 huicmeo conceptui exemplum non vulgare Paradifi.. DEUS condemnans fer- pentem, dixit: /uper pectus tuum gradierts ,€3 terramcomedes omnibus diebus E vitetus, Gen.3. Mirafententia! ferpens ante quàm dolo circumveniffet Evam , non ferpebat per terram, nec terra veícebatur ? imo,. Cur ergo DEUS illi dat in penam quod dederatilli per naturam? dubium hoc eft,.quod E maximos S. Textus Expolitores multüm defatigavit. Egononaliam expofiti- onem defidero, quàm experientiam , & multorum, qui meaudiunt, opinio- nem. Dicitemihi vos Aulici Romani, non magna foret pzna multis, illa fen- tentia , quz diceret; ille,quies,eris? quotípes, & quot exfpe&tantias talis decapitaretfententia? Judz propzna dictum fuit , fac , 2z0d facis. Serpentí dicitur,fis,quies. Maximum, quod DEUS.Apoftolis praftitit beneficium , fuit ,illos in gratia confirmare: Maxima pzna ,. quam DEUS inflixit Dzmoni- bus , fuit , illos confirmareinnatura. Voluit Creator, ut omnia nàturz do« na ,quz Lucifer habebat ut Angelus, eademretineret , ut Dzemon, Ad quem finem? ut ipfius natura pateretur, & perfectionis exceffus effet maxi ma poenge materia. Idem accidit hominibus.. Quot Magnatibus excellentiora naturae dona, convería fünt in penam, qu velut Abfàlonis capilli, fervierunt illis pro aureo capiftro ? ita DELIS per ea quz dedit quà. Creator , punirepoteft quà Judex: & idem effe&us , qui eft communis natura , poteft e(fe particula- risProvidentiz. Ita Providentia divina egit cum ferpenteaccumh omine, fed magna differentià. Serpenti naturam pro pzn4, ju(titia.dedit: homini. Mifericordiaconceffit naturam proremedio, |Erubefcentia naturalis eft efe- &us peccati ; eft peccati quoque remedium quafinaturale; Probationem alibi. quzrere,non eft neceffe ; illam in ipfo habemus Paradifo.. Datoprimis parentibus przcepro dearbore vetita, fuübjunxit ipfe DEus ,. quafi fuam: ftabiliendo legem , illos eodem die, quo de ij la comederent ,. mor-. tem obituros effe :: iz quacunque die comederir ex . eo , morte morieris, — &dit Eva; comedit Adam, & veniens Dominus executurus fententiam, eos morte: nonaffecit:. & quare? lex erat, non folm ut morerentur, fed ut eodem mo- rerentur die: m quacunque die:: cur ergo non (unt mortui ?. quia jam antici- pativé pudoreffecerat ,.quod mors faceredebuiffet, Primi Parentes noftri » prius quàm peccaffent, non erubuerunt : eratu£er Q, nudus,e3. mon erubefcebant z n peccato jam commiffo, ftatim indecentiam nudiratis.íuz cognoverunt ,& pudore confufi ,. (efe foliis operuerunt, abfc & quia peccatum pudore ja Condentet. fe à facie Domini D BH m erat punitum ,noluitillud DEUS mor tepunire, Subtiliter Tertullianus : »maluit farguinem [uffundere 5 àm effandere. Mors. & pudor,; ambo fanguinem fpargunt, feddiverfimod A mors é venis fangui- nem trahit, ac fpareit in terram;. boceftefundere ; pudor fanguinem ex cor- de trahit , & difpcrgit in genas;. hoc eft foffandere.. Sed magis DEO placet &wc .Concio Tertia 24. hac fuffufio, quàm illaeffufio: maluit fuffundere [anguinem , quam effundere , fed quare DEUS pluris eftimat, & potíus vult fanguinem , ab erubefcentia fparfüm, quàm à morte fufum? quia fanguis, quem pudor fpargit, eft nobi- lior; illefunditur extra, hic (pargiturintra: ille fanguis animalis , hic eít ra- tionalis: illum exprimic violentia, hunc diftillat zffeCtws : ille pna juftitiz , hic eft vi&tima confcientiz : illo mediante punit DEUS peccarores, hoc íe Erubefcentiam effectum effe naturalem , non nego, peccator ipfum caftigat. fed ficut aqua elementalis elevata tollit peccatum, fic erubekentia, licet na- turalis, elevata ,eundem inhomine operatur effe&tum. Conveniunt feu zmu- num lantur , hocin puncto gratía & natura. Gratia duoinftituit baptismata, u , quod eft Sacramentum , alterum fanguinis ; quod eít martyrium, Na- aquz tura pariter alia duo baptismata dedit , unum aqua;, fcilicetlachrymas ; alte- rum fanguinis ; fcilicet padorem : & fi comparare martyrium hoc cumillo ve- lis,illud erit fecurius , hoc nobilius, Sedquare? quia mors opponitur vit& , pudor honori, qui caríor & charior € ftipfa vità, Miles potius vult mori , minüs mor- quàm fugere; cum magis confufionem quàm mortem timeat : Non tem, quia tollit ipfivitam; confufionem plüs, quia tollit ipfi honorem. potius velit , quàm effufio- eít igitur mirum, quod DEUS fanguinis fuffufionem nem: Zdaluit foffundeve , quàm effundere. IIL Hzc eít efficacia pudoris fuper pecca tum commiffum : Pador com- siff. Sedquod in ipfo pudore, & füper ipfüm peccatum erit fübtiliffimum ; maximé heroicum , ac limpidiffimum pu né&um , Zimpidi[fimos lapides ? Dicama: 1 verecundia, Domznimet , tres habet re fpe&tus: erubefcere re(pectu homi- num, erubefcere refpe&tu Dei , erubefcere refpe&tu fui, Erubefcentia versüs Deum, refpicit culpam, confufio refpe- homines refpicit famam: Pudorerga &u füi, propriam refpicit dignitatem. His fuppofitis dico , pudorem maximé e . quà ho- heroicum in Chriftiano, quá Chriftiano, effe confundi coram Deo mine , confundiinfeipfo. Terti um divifionis membrum , id eít, pudor ergà Loco fuo videbimus , an poffit effe he- homines , indiget majori diftin&tione. roicus, & in quo conf(iftat. Incipiens à primo puncto; repeto dicens heroi- cam, depeccato commiílo, versüs Deum, erubeícentiam efle, cora m Deo culos, & oculos: inter confandi. Ratioeít. Quia pudor formatur inter o oculos videntis , & oculos vifi, Deumnon videmus, nec videmus, ab eo nos videri , licet ab eodem videamur. Ergó, quod homo Deum non videns, nee videns à Deo fe videri , adhuc erubefcat refpectu Dei , qua(i effet reciproca befcentiz Chriftianz. Petrus primó ne- vifio, hzc eft maxima generofitas eru gavit,nonerubuit: negavi L tfecundo , & non erubuit: Tertió tandem nega- vit, & fubito tantus illius fu it rubor , ut , ficut grecus textus ait ,facie velata , é domo difcefferit , fein fpelunca , fub terris ; & inlachrymarum fuarum mari epul- De Pudore commifJi. fepulturus. . Sed que novi, tamque peregrini pudoris caufa, cumante non erubuerit? forfan ob tertiam negationem? non: fedécontra. Primum pec- cafum vincit verecundiam: illam difTimulat fecundum;; in tertio, nihil am- 7 plius eft. Qusz fuit ergo caufa? illam ipfe Textus.dicit: cozve fus T Efus ve- fpexit Petrum Luc.22.. "ranfütSalvator, Synagogz Pontifici p refentandus, & conjiciens oculos in ele&um Ecclefiz fu& Pontificem, afpexit Petrum; vi. ditquePetrus Chriftum fe refpicientem ; '& cumoculiSalvatoris , & oculi Pe- tri fe reciprocé intuerentur , ecce verecundia: £xjviforz;, inquit S.Lav. Jufti. goz valens mentzs [aaferrepudorem. | Mens fuit caufa pudoris efficiens: materia precedens fucre negationes: inftrumenta utriusque oculi; ultima difpofitio fuit reciproca vifio. Dumnon vidit , necfuit à Chrifto vifüus, quem uná , binis, & tribus, negaverat vicibus , non erubuit Petrus. 'Quod erube- fcam ego peccare contrà Deum ,'quem non video , nec quod me videat,videre poffum; hzcelt erubefcentia maximé heroica, quam fidelis attingere potett, À contrario hocin ipfis infidelibus videte. Exiftentibus primis Atheismi Diis, id eft, primis mundi ldolis, fole & luna; currente tempore, dicit S. Cyrillus Hierofol. hzcfüperftitio in duas fe divifit Setas: una, lunz relicta veneratione folum adorabat folem : altera, relicto fole,lunam adorabat. Sed quod videtur vobis, hujus divifionis fuiffe motivum ,fuüppofito quod illifüosfecerint Deos , fecundàm voluntatem, «ele- &ionem , modumque fuum? Id dicit idem San&tus, & fuit quoque notabilis politica: 4/ii quidem folem ponebant , «t occidente füle, noctis tempore fine Dea elfent , Alii vero lunam , ut in die Deummon baberent, Hihomines volebant habere DEum ,& peccareimul: fed quia duriflimum illis videbatur füum vi- dere DEUM, & à füo DEO videri, nec non eodemtempore, DEUM offen- dere: utiis peccandi tempus effet , tempora Deosque diviferunt. Qui folem adorabant, peccabant denoCte; lunam adorantes , peccata de die committe- bant: dumilli, ut putabant, Deum viderunt , & abipfo videbantur, peccare noníuntaufi; fed fole vel luná recedente , nec videntes eum, necabeovifi, quem cenfebant, & adorabant ut Deum, depofitá verecundià, five denocte contrà folem, five de die, contrà lunam peccarunt. Contràquorum cxcita- tem argumentatus Propheta dixit: Sicz? tezebra ejus , taco lumen ejus ; Pfal. 138, Quod verus Deus, videat de nocte, Sicut dedie. Sed licetita nosid cre- damus,nonita videmus: taminvitibilis femper nobiseft DEUS, & DEI vifio, ficut fol de nocte, ac lunade die: & füb hac duplici humanorum oculorum obfcuritate ( cum utroQue pudoris inftrumento fides fit privata ) ficut facile,, €c non ordipnarium eft, quedhominem non pudeat offendere DEum, quem Ctus, fi non povteft videre, nec ab eo feviderividet ; ita generofiffimus eft a nihü/o- 26 Concio Tertia. nihilominus erübefcat. Illud eft peccare, tanquam Gentilem, hoc eft non pec: care, tanquam Chriftianum. L Erubuit perditus ille Juveni s de peccato füuo, dicens: Pater peccavi in Celum , d coram te , jamnon fam dignus vocari filius tuus. Luc. 35.. Magna di- Gio,fed difficilis; Quod erubefcat ille ( (icut omnes nobiles erubefcere debent) fefe , ex familia tamilluftri, ad tàm indignam vilitatem deveniffe, a£ pafcere£ porcos , qui eflgrex fenfualitatis, habet caufam, & plüs quàm caufam erube- fcendi: fed quod dicat,in prefentia Patris fepeccaífe, coram?e: hocnon in- telligo. Si fuerittam proculà Patre, ficutdicit Textus: abiit im regiouem lon- inquam , finonpotuerit fuum viderepatrem , nec à Patre videri: cur dicit in ejus fe przefentia peccaffe? hzc fuit generofitas, & fuübtilitas erubeícentise Prodigi: fi Textus intelligatur in fenfu hiftorico , nec Prodigus videbat pa- trem, nec pater videbat prodigum . r Si intelligatur in fenfu parabolico; nec Prodigus videbat DEUM, nec videbat , àDEO fe videri. Sed quod non videns patrem, necà patre vifüs , & non videns DEUM , nec vidensà DEO fefe videri, confundatur refpectu DEL, tali pudore, quafi fuiffet utriusque reciproca vifio, fuiffetque vifas ac vidiffet ; hec erubefcentia Prodigi generofa: & hzc eft maximé heroica verecundia, quam fidelis confequi poteft. Sed tranfeamusà Chriftiano ad hominem, fcilicet ab erubefcentia refpettu DEI, ad erubelcen- N tiam refpectu fui. IV. Inhacconfideratione, feparetur & fides , & totus mundus , maneat- que folushomo. — Quzro, hoc inítatu, hacque folitudine , pote(t hominem etiam illius pudere, quod hominem dedecet facere? diftinguo:: fifuerit heroi- ci animi,concedo: Si nonfuerit, nego: finon effent homines, nec DEUS , fed homo folus, adhucillum, (ieffet heroicus , puderet füi ipfius. Si Athei effent homines, Atheus in folitudine refpe&tufüierubefceret. Quia fidemrelegavi« mut , nolo pro prima pun&i hujus probatione authoritatem fidei , nec homi- nemimbutum fide: Gentilem audite. . Lucilio füo vefter ; nofterque Seneca. Romá fcribens, & certam regulam examinandi, cognofcendique heroicum virtutis gradum, prafcribens ,ficinquit: ewm tantum profeceri , ut fit etiam gibi tmireverentia : eum te effeceris eum , coram quo peccare non audeas. : INon poffet necplus ,nec melius dici, Lucili,fivelis cognofceregradum, quem tua virtus attigit , illam pudore vitii menfürato, & nonextra, fed intra teipfum. Érube(tere hominem de aliis , ac de reputatione perditá folüm apud homines ,. eít erubefcentia vulgaris : in fe confündi, & propter eftimationem feu hono- remapud fe perditum, eft erubefcentia heroica : tunc itaquefummum virtu- tis gradum attinges , & humanam generofitatem, quando non coram aliis , fed coram te ipfo confunderis: cwm zantam profecerts vt fit etiam tibl , tuire- "FthtiAa, E talis homofueris, qui non audeas in tui przfentia peccar4; €Ana De Pudore Commiffi. d £um te effecerti eum , coram quo peccare non audess, Notate coram. David cum D&EO loquens, dicebat: ma/num coram te feci. Prodtgus loquens cum Patre fuo , dixit: peccavicoram te; fed hicEthnicus veré heroicus , non refpiciens DEUM ,quem non cogofcebat; nec homines , quos non dignabatur , alii locu- turus homini generofi pudoris, dicebat: Coram 4uo peccare nom audeas, Q magna dignitatis humanz generofitas ! erubefcentia verfüus homines, eft honoris acfams filia : erubefcentia erga DEUM , eftfilia timoris & culpz: erubefcentia erga feipfum, ficut Minerva incerebro jovis, e(t unica ratio- nis filia. Nefcio , num Seneca , temporibus illis , quibus beneficio lítterarum, fe Paulo communicavit, favente fortuna hancàfchola Chrifti doétrinam didice-- rit; fcio, quod fuos inter Difcipulos illam praéticaverit Chriftus, féd magna cum differentia. Divinus Magifter in fchola fua, duas divifiones , feu fortes fe- cit , unam duodecim Apoftolorum, alteram feptuaginta 2. Difcipulorum, o- mnesque mifit ad przdicandum. Aít quomodo? Difcipulos binos ac binos: enifit illos binos Marc, c. 6.. Apoftolos, unum & unum.. Unumin Afiam , unum in Armeniam, unum in ZEtyopiam , unum in Indiam , &itaceteros, Sedcur Apoftolos mifit folos, & Difcipulos nonfolos , fed fociatos? quiatunc tempo- ris Apoftoli heroicz perfectzque virtutis erant, non autem Difcipuli. Qui heroicum ac perfectum virtutis gradum attigit, fecum geftac & in ferefpe- &um, füi reverentiam, ac fecuritatem a&tionum füarum: quinon pervenit ad eumgradum , nec in fe, nec (ecum fed in teítimonio focii , & aliorum oculis, refpedtum gerit ac reverentiam , & inftar ceci, qui, ne cadat, alterius indigec oculis. Ille digna fe facitopera, quia fe videt ; hicquia videtur: illequia re- fpicit & reveretur feipfum; hicquia fe videntem timet & erubefcit de altero. Prius exiftimavi magnum Heroatuiffe Gedeonem ; poftea quodammodohunc mutandi conceptum , occafionem dedit cafus particulari dignus reflexione, Illa celeberrima nocte, quá cum tam parvo militum armatorum numero, de- ftruxit fugavitque Gedeon innumeros Madianitarum exer. citus , prius quàm in arenam defcenderetur, dixitilli DEUS, ut hoftium caítra luftraret, & eadem tam prope accederet , ut fermones, quos inter fe conferrent milites, perci- perepoffet : & fi timeas, füme tibi comitem Pharan; inquit DEUS , /fz. autem ire formidas , defcendat tecum Pbara puer tuus, Jad. 7.. fedquid proderat Ge- deoni, fecum ducere fervum? ad fe defendendum? minimé contrà. tantam multitudinem: fed pro fecreto ac ftratagematis filentio , utque non fieret rumor, folum ire Gedeonem, expediebat: curergo dixitilli DEUS ut talem fecum duceret focium ? quia difficilis erat cafüs, qui magnam requirebat ge- nerofitatem : fed £i folus fuifet Gedeon , necaliquem habuiffet, reípe&tu cujus . erubefceret, locumforté nonattingens, pedem retuliffet : conferat ergo ge- 2 nerofi- Concio. Tertia. 28. nerofitatis, vel pufillanimitatis füz teftimonium;. ut diligentis & indefeffi mi- litis feu.Ducis debito fatisfaciat. Sed quid fécit Gedeon ?: timorem. confeffus s. fervum duxit, fequegeffit , ficut debuit.. . Quoties ó Domini, infirmitas illa ;. quz abíconditur in publico,. & occultatur etiam familiz ( cui malum occ ultari fecreto.famuli; committitur ?: fi non veltri- fic vobis pudor;. ad mini- poteft ), mumeru befcite propter férvum; utiGedeon :: qualis. eft verecundia. veflra s. fi non fit; ficutilla, quz nihil'nec generofitatis, nec nobilitatis habuit ? quem. fervi,, non vero fui pudet , minoris ille (é;. quam fervum facit :: heroica Gede-. onis fuiffét verecundia, fi. vi&to timore fuo;. & imbecillitate, fine alterius affi- ftentia , folus ad inimicorum exercitumiviffet,, de noctes: non dealio, quàm. deipfo, erubefcens;.. Maximum: perfonzerationalis theatrum ,. non mundus. B sale- eft ,. fed'confcientia : Hemo. etiam in: [olitudine y. ac tenebrà: de fu actà erube[cit , dicit Theodoretus.. Motiva laudis ,. vel vituperii : glo- cum: eadem liabeamus intrà. riz vel pudoris ,. non funt quarenda. foris ,. nos :: noo abaliorum .oculis, ergàme quod; , fedà me», ergame ipfum :: fufficit; ego me videam.. * Méam.conhtraà .me do&rinam retorquentes fic vos argumentamini : fi: erubefcentia, ficut dixi, formatur inter oculos ,. & oculos, nec homo íolus: ; oteít effà vifüs , quomodo pote(terubefcere ?* dico; hanc erubefcentiam inter ocu los formari.. Sed.quomodo?. fihomo multiplicetur ac dividatur à fe ipfo;. Quomodo fuit t anto:captus amore fui:, Narciffus ?: quia ,. cum.effet unus , exi(timavit fe duos effe , ficque multiplicatus &t àe divifüs,. eratipfe videns ;; acvifus. Eodem modo : quidivifusàfe, videt pulchrum, ipfe fibi.compla- cet: quidivifus àfe, turpe videt, ipfum(uipudec. Non eftfabula, nec ima- Statuam. tecontrafaciem tnam, Pfal.49, ut tuite: ginatio,. fed S, Scriptura;. pudeat, inquit DEUS , tecor amte ponam,. Me ante faciem tnam... 'Tubàcs, tuillàic: tu híc videns : tu ille vifüs:: & vidente vifaque hoc modo, facié tua ; non eris tam effrons ac impudenss.ut tetuinon pudeat.. Davidem;licet tam peccati füiinon pudebat:: fed: quid: fecit Propheta indignumac fcandalofum; Niathan ? Davidem ab eod emipfo divifit; & Davidem ftatuit contra Davidem, ih (imilitudine-illius quipauperculo füerat ovemfuratus :: & quam primum , vnormis delicti condemnavit, ipfe deformitatem peccati vidit, reumque tam illi Propheta dixit :: T4 eciffe vir :. tu; tu; hic malüshomo:: ita:utipfe David ; & antefe pofitus; fe viderit, & in fe con« quiprius fé non viderat , à fedivifus, . fufüsfuerit. ldeo dixit ipfe :: verecumdia: mea. contra m e$3. Palm.. 42. coram fe ,. ac contrà fe ftatutum ,. füi. pudait. Pàdor erga. alios , quia à facie venit ad' cor : non À corde. venit ad:' faciem ;; pudor ergà fe;,. exit ,. fed refle&titur;, non;extrà ,, fed . fed contràfe.. Con - ??crä,ï Non àfe; iya.me eft: V. Hxe $ - De- Bu Coumiffi. 29 - V.. Hzc eft erubelcentia heroica , & ergà DEUM , & ergà fe ipfüm: prq fine,. complementoque divifionis noftrz , fupereft ut fciamus, an in ho- mine quoque verfus homines verecundia heroica reperiri poffit ? refpondeo cum diftinétione : Romz, non : multis inlocisalijs, ita.. Sed quare? quo- niam in civitate fanCta, ubitot, tammagna;.tamque publica virtutum exem- plà . dantur, vitium comparere naturaliter erubefcit : in alijs vero faeculi corrupti civitatibus , ubi à confuetudine vitium fa&tum eft lex , & ipfum viti- um à multitudine canonizatum & ab illis , qui nom fünt multitudo, jam non eft fcandalum, fed exemplum : in tali loco füi hominem vitij pudere; eft he- roicéerübefcere. .In die Judicij,. talis erit damnatorum pudor ac confufio; ut pro-gratia, & pro venia fint infernum petituri :: dicent: montibus , cadite fper nos, € collibus ,. operite uos; Ofes 10.. Sic Propheta'omnium nomine dixit : & Jobnomine fingulorum :: gzie mibi boc trábuat ut in inferno protegas me , €$ ab[condas me , donec pertranfeatfuror tuus, cap.14.. Sedqua decauf(a, tam nova,.tam intolerabilis,.damnatorum illo:die, pudor erit ac confüfio? non quia fe videbunt ipfi,. qui femper fe vident;.fed quia fe videbunt, fanctos ac juftos prz oculis habentes: :: malüs; licet fit damnatus, bonis prefentibus, erubefícit, aftin inferno ,. cum omnes fint mali',.nemo propter alios erubefcit. Quare Diabolüm.puderer, quando funtomnes Diaboli ?: quare dàmnatus etu- befceret, ubifunt omnes damnati ?' Idem.acciditin civitatibus, & Rebuspu- blicismorum corruptorum plenis , quz veréfüntinfernus liicinfrà.. UÜbiam- bitio, & infatiabilecrefcendi, afcendendique ftudium eft inftitutum. & profef- fio publica ,.quempudebit ambitiofum effe ? ubi avaritia ,.& modus acquiren: di, five licitus; fiveillicitus ,. cenfeturefle fortuna ; quis erubeftet, effe feava: rum ?' ubi (üperbia & faftus adoratur , luxus & vanitas eft'autlioritas-ac digni- tas,. quem pudebit effe fuperbum ?* ubi ars maxima.dolüus eft :: Simulatio prudentia ;; mendacium & adulátio , meritum ,. quem mentiri pudebit ?' Sed uodin: Aula, quod'in Republica ,. quod in populo ,. talibus: vitijs pleno; fit nihilominus aliquemreperire ».qui fimiliter erubefcat: effe. vitiofus.:: Hixc. eft* verecundia: heroica.. . Ifaiamin Jerufalem de Aulà erubefcentem;.caufamque audite :: Z^ mibi quia tucui ,. quia vir poliutus labiis ego um , 9. inm medio populi polluza labia Da« bentis cgo: babitos. cap.6... Ilo tempore (ficut moderno ) vitium illius Aulze fuit: adulatio.. Non-folàm: nom corrigebantur- corrupti Magnatum mores - fed quafi virtutes ,. laudabantur.. Superbiz componebantur poemata , pane ? gyrici verfus avaritiz nec non lilymni amDitioni; dedicabantur. Sedlfaias E timoratz vir aliàs confcientiz ,.quia nonnitiil tempori ferviebat, & in particu-- làri (ficutHieronymusnotat ) diffimulaverat cum Ozia Rege; non illüm repre-- Iiendendo , ficut.debuiflet;, eó; quod jurisdictionem temporalem:gum Eccle-- 233 fiaftica;. s 30 Concio Tertia4 fiaftica, Tiaramqué cum corona voluiffet confundere : ideo dicebat ille : «U4 mibi, quia tactti, quia vir pollutus labijs egofam. |Sed quare fübjunxit : ip mediopopuli polluta labia babentis ego babito ? foran, ut cum multitudine, cum ufü ac aulze confueto more fe pofíet excufare? Hc eft excufatio quz dari folet, & hiccolor, quo multorum vitiorum rubor, etiam eorum, qui inrepub. habentofficium, & obligationem Ifaiz , deletur : Itame veftio, ita loquor, ita demum ago, ficut alij, nam in aula non poteft aliter vivi. Dicemus igitur lfaiam fe eodem excufaffe modo , quafi dixiffet : fateor , quod vir po/lutus labijs ego um : fateor me non locutum effe, ficut debui : fed quid vultis ; quomodo potui aliter facere, (i im medio populi polluta labia babentis ego babitot Si hxc Lingua fitin Jerufalem, (iin aula, ubi vivo, loquantur omnes hoc modo? non eít mea culpa, fed vitium patrig. — Certé fic dixiflet 1(aias, & hzc fuiffet illius cogitatio, (i non fuiffet I(aias. Aft ipíe dicebat ; 772 mibi, v« mibi. Non excufabatfe per multitudinem, fed fe magis accufabat. — Nonallegabat Aule borrqptioncm ; pro pretextu excu(ationis, fed pro majori motivo pu« doris : quia tales funt omnes , non debebam effe, ficut omnes. Cum in me- dio populi,labijs corrupti habitem ; ideo mea non oportet effe labia Corrupta, fed incorruptibilia, Non debebam in Jeru(alem vivere, ficut Hierofolomy- tanus , fedin medio Hierofolomytanorum, ficutIfaias : fed quia in Jerufalem, & inter Hierofolomytanos , non me gefli, tanquam ab illis exemptum, fed ficut unum ex illis ; ideó me pudet, ac conqueror : Z« mibi, quia vir poll- us labijs ego [um , &3 im medio populi polluta labia babentts ego babito, Vivere in medio populilabijs corrupti, & erubefcere hominem etfe labijs pollutum; hic eft a£tus heroicus erubefcentiz. Et fi me rationem interrogetis ; quare talís d 'e hominibus erubefcendi modus fitheroicus? hzceít. Quia Pudor de vitio, in diverfitate conferva- tur , & in (imilitudine perditur : quando non perditur ille, fed in maximo fuo confervatur periculo, tunceftheroicus. Illiduo Babyloniz Senatores, vulgó Seniores Sufannz dicti, fuerunt ambo ( ficut S. Textusinquit ) eodem dolore vulnerati, fed fibi mentem invicem aperire , pudebat illos, cum alter alterius ipfirmitatem ignoraret: erant ambo vulnerati amore ejus , nec indicaverunt fibi vicifffm dolorem faum : erube[cebaut enim indicare fibi concupifcentiam faam. Daniel. 3. Ita, dum uterque putabat alterum effe, qualis effe debebat, diver- fitas hxc iater illos, verecundiam confervavit , fed quomodo refpectus ille ; udorque fuit perditus ? (imulatione, dicit S. Textus. Siquidem; cüm alter ab altero fuiffet dimiffus , cum intentione , quod folus uterque clàm rediturus effet ; acciditutin punéto, fimul eodem inloco, ambo fe offenderint : cum- ue ( dante cafü parisinfirmitatis notitiam) fübitó verecundiam amififfent, fe delicti complices fecerunt. Dum differentia virtutis five verz (iveappre- heníz De Pudore Commiffi. 31 henfz cognofcitur , de vitio verecundia confervatur : Sed quando videtur, & cognofcitur fimilitudo vitij, rumpitur reputationis frenum, & verecundia pefditur. Quod autem fracto honoris frzeno ( qui eft virtutis alter Angelus Cuítos) & in vigore vitio manente propter fimilitudinem univerfalem, non unius fed omnium, nihilominus hominem pudeat pariter effe vitiofum : & quod idem vitium caufet pudorem , quod jam pudorem perdiderat ; hzc eft erubefcentia verfas homines , maximé heroica; VL Domini mei, quifan&tam civitatem hanc, DEI gratiáincolitis , ubi vitíum undiquetot virtutum exemplis munitum, viseít, quz intra fe ipfam fe confundit, confümit, fugat , & abícondit naturaliter, tanquàm tenebras àluce, vos, in * quàm, acquiefcitegenerofitati pudoris ergà DEUM & ergà vos ipfos * Illud effeheroicum pudoris erga homines fit totum ( (icut folüm effe poteít) pro exteris, quos precor, ut ad patriam füuam rever(i, (i forfan illa , quz tot in locis videntur, ibi reperient, fcilicet corruptam mornm puritatem, & vitia per confuetudinem, vel fine mala re putatione, vel (quod pejus eft ) cum licentia , cumque authoritate, meminerint, quzío , etiam apud homi- nes hunc effe gradum, ad quem erubefcentia Chriítiana pervenire debeat z Si eorum patria fuerit, ficutilla terra Hüs, vivant, SicutJob. Sifueritinftar patriz Canaam, vivant ficut Abraam, fi, ficutilla /Egypti, vivantuti Jofeph z fi totus denique mundus fuerit ficut tempore diluvij, quando o»is caro corrau- perat viam (uam, Gen.cap.6. — Vivantinexpugnabili (ingularitate ipfius No£ z Firju[lns , atque pevfetitus im generationibus[u5. Ütque materiíam tam uti- lem , cum doctrina magis univerfali , quz ferviat omnibus , finiamus , hoc breve domum conferte documentum , non meum , fed Matris omnium, S. Ecclefie : Pudor fit ut diluculum , crepu[eulum mens nefciat. . Sub olis,ortum & occafüm , rubefcit Coelum : primus rubor eft aurorz, fecundus crepufculi ; vult ergo S.Ecclefia, nofter ut rubor , non fit ficut crepuículi, fed ficut auro- rzrubor. Sedquare? Quiarubor aurorz venit à tenebris, & vaditad lucem z rubor crepufculi venit à luce, tranfiens ad tenebras. Non omnis rubor , nec omnis pudor bonuseít. S. Auguftinus fuit conqueftus , fui feculi Juvenes , honeftatis ac modeftiz puduiffe ; materia quoque pudoris erat ; à quopiam in libertate, morumque licentía vinci. — Utinam hoc verecundíz genus , folüm Juvenes & Affricam , & non aliam ztatem aliafque Regiones concerneret? Romanis S. Paulus fcripfit , quando dixit : Promptzum eff , t$ vobi , qui Rom& effis , evangelizare s non enim erabefco Exvanugelium. Rom. x. Illo tempore, m materia pudoris erat Evangelium Romz, quod hodiedàüm maxii us eft honor ; & unicagloria Rome. Sedquid docet Evangelium ? Evangeliu m docet pau- pertatem : Et quis eft, quem non pudeat eífe pauperem ? Evangelium re- miffionem , & oblivionem injuriarum docet : Ét quis eft qui non erubefcat, ie v à 32 Concio Tertía fe:non vindicare? Evangelium docet humilitatem ; modeftiam, mundana- rumque vanitatum contemptum : Et quem eft reperire , qui non erubefcat ; nonimitari vanitatem , non luxum fe&tari , vanitatumque omnium vanitatem J fequi ? Non hoc eít, homines Evangelij pudere ? Hoc non eft, erubefcere , p propter Chriftum pauperem , humilem , patientem, injurijs affectum , cruci- fixum ? Idipfe Chriftusfatetur, necfineverecundia : Oi erubuerit me, C zucos fermones , bunc filius bomints erubeftet. Lucse cap. 9. Nos Chriftum C erubefcimus, Chriftus noserubefcit. .Ouare ? . Quia cum rubor nofter ficut Q aurorz rubor effedebeat, qui à tenebris tranfit ad lucem : Eratis euim ali- t uando tenebr& , uuncautem [ux in Domino, Epbef.cap. s. Faétus eft rubor D nofter, ficutillecrepufculi, quiàluce tranfitad cenebras : Dilexerunt bomi- cem. Joan. 3. Cap. nes magis tenebras , quàm lu f Quapropter nos monet & precatur S. Mater Ecclefia : Pudor fft , ut dilu- l eulum , crepu[culum mens nefciat, "Nerüm fi contigerit ex humana fragilitate; nos huic fanétz doéctrinz contrariari., vobis aufim ejufdem nomine Matris confülere, vefter.ut rubor fit quodammodo fimilis rubori crepufculi, qui à lucetranfiens ad tenebras in ipfisfe tenebris abfconditacfepelit, Sipeccatum fuerit commiffum , non fit in facie mundi , non fitiz comfPeczu foli bupus. — Ab- fcondatur & fepeliatur in fecreti tenebris, ut.nulliconftet. Hujufce mei con- filij fundamentum vobis placiturum, acceptatumqueiri fpero : Et eft, quia fe- cundüm id, quod non in uno, fed in multis S.Scripturzlocis reperio, fi pecca- tum commiffum , abfconditur, eadem:erubefcentia de commiffo peccato, per divinam inftitutionem, & perlegem à DEL mifericordia confirmatam , vel eft Sacra- quafi octavum $a cramentum,, vel veré ficut appendix ipfius quarti. mentumpznitentia cu Ipam tollit , quafi Sacramentum erubefcentizx , fufpen- dit penam. Minabatur olim DEUS per Prophetam Jeremiam civibus Hiero- folomytanis, ruinam, exilium, & interitum. 'Sed qua de cau(ía ? Non folüm fed quia peccantes non erubeíce- ob graviffima tam ingrate Reipub. peccata ; bant. Cowfuft fant quia abominatiomem fecerunt 5 quimimà non füut confu[r, €3 erabe[ceye ne[cierunt , idcircó cadent dnter corruentes in tempore vifitationts ff« : Jer. cap. 8. Igne DEUS de Cslo pluitfuper Pentapolin, folis civitatum accivium ruinis atque cineribus remanentibus. Etquare? Non folüm quia tam abominanda commi ferant peccata ( ficut [faias dicit) fed quia peccato- rum eos non puduit , eadem non abícondentes. Peccatum fuum ficut Sodomá p radicaverunt, &$ non ab[conderunt, Ma. 3. Cap. 1ta ut DEUS pznz fenten- T tiam executur us, non folummodo multitudinem aut gravitatem peccatorum, fed multo magis verecundie circumftantiam attendat, fcilicet an peccatores uduerit vel non : an aperté veloculté peccaverint, fiquidem fi pudore con- dubio procul, fufi, peccata füa, licet graviffima diligenter abfcondiffent , penàa De Titmore Supplicij Zrerai. tES pznà fufpenfa , DEUS ijs peperciffet. Sed qualis eft, aut effe poteít ratio, hujss mifericordiz, velexceptionis divinz juítitie ? Ratio fecundüm meum judicium , eft manifefta. .DEUS. enim. peccati confeffionem in remedium peccati , inftituit : fed quem peccati füi pudet , illudque celat, ille licetpec- catum non confiteatur ,'peccatum effefatetur ; Ethec media confeífio füffi- citad mediam abíolutionem obtinendam. Integrapznitentiz confeflio tollít culpam: media pudoris confeffio fufpendit penam. —.Nec eít valde mirandum, quod DEUS propter pudorem peccati , fineconfeffione , pznam fuípendat temporalem, cum propter erubelcentiam peccati, remittat in confefTione ä pxnam szternam. JPrimus verecundiz gradus e[t ex pudore peccatum non committere : Secundus, deillo commifílo, confulüm, illud conüteri : 'Ter- tius, quando committitur, illius nospudere, nec non illud abfcondere : Et licet hic ultimus pudor non fit optimus, nec melior, propter illud tamen bonum, quod habet, (üfficere poreft ad hujus vitz pznas fufpendendas , de ; quibus in: particulari tot 'videgnus exempla., totque.minas in fcommqni A4u- dimus. :: CONCIO QUARTA. Elegit quinque limpidif]imos 4 ch. -I 70 gida de forremte. 1. Reg. T. N 1 unquam tremenda Davidis funda fuit , 'eft hodiedüm in NU jaàu , quem facit. Bombus eít tonitru , lapis falmen Bombus tam eít horrendus ac terribilis , ut folàm auditus N 'xpallefcere ; ac contremifcere faciat animofum 'Gigantem, Lapis tam durus eft ac fortis, ut quantumcunque frons cha- libe fuerit armata , poffet illam penetrare : vulnus denique, tàm rarum eft, tamque profundum , "t non extrà fpargat fanguinem , fed totum adcor illum diffundat. Hic eft naturalis effe&us timoris, & hoc argumen- tum terribile hujus Vefperi, qT2mor fapplicig : «terni fapplicij timor. — Sed tale argumentufn (dicetis vos) quomodo cum meo convenire poteft ? meum, ficut hactenus fuit, heroicum ac limpidumeffe debet : fed quez materia tam eft ab heroico, limpidoque aliena , ficuttimor inferni? fi timoreft, qui poteít heroicus effe? (i fit infernalis , quomodo limpidus effe poteft ? lapis, vos dicetis , hodie durus ac duriffimus erit : fed nonlimpidiffimushac vice, Sed quid 34 Coucio Quarta quid vobis videtur, infernus totus in ardenti fornace pofitus , non poterit fti- K [: lare quintam effentiam pznz , quz fit limpida , & timoris, qui fit heroicus ? ficillum poffe puto. T heologi, ficutomnibus conftat, inferni penas dividfunt in pxnam fen(us , quz eft ignis ; & in penam damni , quz eft privatio vifionis DEI: fedego, conceptum in: intima Barathri vifcera dimittens , adextra & k quo ad nos, confidero tormentum; objectumque timoris fenfibilius omnibus:. ! penis fenfüs , fere dixiffem , pluris eftimandum , quam fit omnis pena damni.. E Sed quz hzc nova; & inaudita pzna ? ignis, & aternus, non videre DEUM & pro femper, poteft(üpra fealium exceífum pznz admittere ?- non ha füunt CN illae binz: columnz;, una ignis, altera nubium ? una ignea, qua comburit in l eternüm , altera nubila, que in zeternüm obczcat ? & adhuc dabitur timor aliquis tam heroicus , tam generofus , tam : füblimis, qui duabus his columnis. infcribere poffit, Pl zltra * caufam admirationis video : mentem meam. R percipite, mihique benevolas aures prebete. ]. Domini mei, timeo, ficut omnes , inferni pnas : fed illud , quod: mihi maximum incutit terrorem (mihi fic loqui permittite) quod ininferno: iz; maximum.mihi horrorem facit , non eft id ,. quod.ibi patitur homo , fed eft id;. quod patitur ibi DEUS. Deum per immen(itatem füam effe non folüm in: czlis , fed'etiam ininferno, creditis, f affemdero in celups , tuilices : fídejCen- dero in infernum^, ades. Pfal. 132. Sed etiam DEUM in inferno pati? modo;. quo DEUS pati poteft, concedo.. Non poteít pati DEUS , ut obje&tum.pze- narum, fed pati poteft, (cilicet poteft offendi, tanquam obje&tum injuria- DI PTR TPOONPRLUHNBU UE TR OH a rum. Sedquid patiturhoc modo DEUS in inferno ? quid terribile !' illà pa- tiuntur in inferno damnati , ad que DEUS illos condemnat ; fed ea patitur DEUS ad que damnatos condemnare nequit. Mandat meo cordi. DEUS ut: illum: diligam ,. & linguge mez, ut eum laudem : verüm DEUS cor meum: damnarenequit ad illum odio habendum, nec linguam ad eundem blafpheman- dum * & hoc eft continuum , damnatorum omnium exercitium :. eternümn ä odiffe, nec non blafphemare DEUM in zternüm : & quomodo ego, ego, hoc meo corde DEUM in eternüm odero ? quomodo ego, ego, hac mea.língua fim inzternüm blafphematurus DEUM ? eft hic maximus inferni horror, & objectum terribile, maximéque horrendüm , quod in illo fuüpplicio timeri de-- bet. IpfeJob protundé confiderans,. qug maxima timoris ac horroris.inferna- lis effentmotiva;. fic finijc ac definivit ,.u£i nudlIus ordo, fed fempiternus borrcr, Cap. ro. Pulchra verba ,. (i non duas conferrent difficultates, Primam, quod homo tam pra&ticus ,. & in patiendo tam expertus , pro maximo horro- ris infernalis objecto , fampferit, non ignem; nec privationem vifionis DEI, - neczternitatem penarum ,.fed difordinem : 253 nalus ordos fed'fEmpiterzue berror.. Secundam, qpnod.adexaggerandum & formidabilius.facieadum hor- xotis De Timore Supplicij ZEterni. 35 l- roris tartarei motívum & objectum, ipíe füpponat in inferno nonordinem : ! effe, . Suppofitio non mira folum, fed contraria , quantum apparet , SS. at Patrum doctring, nec nonomnibonzac verz Theologix. $S. Auguftinus ex- ls preffà docet , in inferno non folum ordinem; fed fammum ordinem effe : loquens de damnatis, inquit demna£us ibi eff , &9 ita eff , ubi effe , &? quomado a$ effe ordinatiffimum efl. . Ubi damnatus eft ? in inferno ? quomodo ? vivis lh. ardens Hammis : Infernus ergo , non folüm ordinatus fed ordinati(fimus eft, " quia damnatus eft; ubi effe, & ficut effe debet : ubi, cum ficininferno, ficut, X cum fit ardens : ii eff , &9 sta eff nbielfe , €9. quamodo effe , ordinatiffimum eft. I Ita S. Auguft, ait in Lib. 6. de Mafica. Quo loco demonítrat hunc ordinem i ordinatiffimum magnam Univer(i harmoniam effe , quam DEUS inipío Bara- I thro compofuit. Sícut enim culpa fine pzna ; maxima eft diffonantia, ita pzna culpe conjuncta, eít harmonia maxima. Bona doGtrina pro illis, qui tactum feu men(uras in Republica faciunt. Ergo cum in inferno fit ordo, n & fümmus ordo, quare Job dicit, ibi nullum ordinem effe , 45j sulus Ü erdo ? d - Ut dubium magis ftringamus , clariusque modum, & ordinem hujus n ordinis demonftremus , audiamus Eufebium Emiffenum , qui profundo judi- l cio, gehennam, vocavitignem rationalem : //a non caualis fed vationabili, 0s €? penalis exufTio, quiaculpamjubetur inquirere, Jabflanttam nefcit abJumere. fs Quare dicitur rationalis ignis inferni ? Quia hzc maximé notabilis eft diffe- Ll rentia, noftrum inter, & ignem inferni : nofterignis ut caufà naturalis equa- de literoperatur ac comburit , fine differentia, feu diítinCtione, tota viacimpetu r naturz, quapropter ab Emiífeno vocatur cazfalà : Sedignisinferni, velut in- It firumentum rationale, fcilicet, füpremz rationis diving juftitiz , non impetu naturze, fed ipfiusrationis regula movente agit, femper pznam culpz com- menfurando. Ideoque veré razionabila, có: penalis exuffio dicitur. Ignis no- n fter nonrefpiciens meritum , aut demeritum, ita comburit Martyrem , ficut [4 Hareticum ; tam templum, quamlupanar : Sicut navim Catholicam, ita H triremem turciam : tam voraci flamma mille domos Aquifgrani 1656. quam decem Viennz , dum hzcícripfi : Sed ignis tartareus, ac imprimis ficur ille fornacis Babylonice , refpicit, reveretur, & non tangit Sanctos : Sed urit u malos, impios ac damnatos ; moderatur aut extendit intenditque füi vim ardoris fecundüm cujuslibet meritum : Minüs agit in Echnicum , parcens ,, h ignorantie : magis in Chriftianum; refpectufidei ; plus urit Ecclefiafticum & Religiofum propter ftatus ac profeffionis obligationem ; Et inter ipíos quo. que Dzmones tantó gravius comburit atque cruciat Luciferum quàm alios, quantó majus & culpabilius ipfius, tanquám Rebellionis & Apoftafiz Capitis , / rn extitit delitum, — Poteft major juftitia reperiri ? poteít major zqualitas ha- 2 beri? H Concio Quarta. 26 ] beri ?: potefteffe major ordo.? Faxit DEUS ,. ut tam benegubernatus,. & tam beneordinatus fit mundus, ficut infernus,!. Cur er eíI& ordinem ? ubi zullus ordo.. go:Job dixit ; in inferno non | 'Tempus eft dubium folvendi ,, nec eft alía folutio, quàm dixi; Quidquid agitur aut füftinetur in inferno ,. vel DEUS.facit,, vel damnati : Quod facit DEUS , eft ordinatiffimum :. Quod dàmnati faciunt, id'eft füummus difordo, ä [ Quid agit DEUS ininferno ?. Illius Juftitia pznas decernit ,. illas. mifericordia temperat,, ordinat illasSapientia;, fed. exequitur omnipotentia :: & ipía tor- menta,, fimul omnia gravia , & omnia.acuta , fed eádem. omnia inten(ione, il confonantiam & harmoniam in inferno: componunt,, pauló minorem quam 2 celeftem ,. certé. Divinam.. . Tormenta.faciunt voces , differentia figuras, xternitas.tempora ; &qualitas. menfuras;, & ignis qui. eft dolorum organum; tanquam.inftrumentum rationale ,. tantum:reftringit aut extendit pznam, quantum confonat culpz :. eozfonam pamam.gebenne ients couflituit D EU.S. unicuiane , dicit S. Maximus . néc hoc ipfüm dicere,, fuit neceffe..Quid, econtrà ,. faciunt in inferno damnati ?: Nec díci;, nec imaginatione quidem comprehendi poteft difordo;, confufio ,. diflonantia chaos illius horrendiffima,, concordans folüm in affectuum perturbatifTimo tumultu , paffionumque ftre-. pitu, necnon in confufiffimarum vocum aut fremituum , rugituumque ,. maie- dictionum & blafphemiarum ftridore :. ftrepitodium , (tridet invidia ,. fremit rabies , rugit defperatio ,.prorumpit füror , effündens fe, fed'nunquam effün-. dendus, in injurias, in opprobria, in maledictiones DEI, femper ,. (emperque: plàüs.odio habiti :: cujuslibet atcributi: divini ,. & cujusvis beneficij fuum ibi-- dem auditur improperium :: Juftitia vocatur injuíta, bonitas iniqua, miferi: cordia crudelis , liberalitas mifera , pietasimpia, fapientia ignorans , & omni- potentià debilis, quafi contrà mileros:fofüm exercita :: In l'atre creatio, in Filio redemptio, inSpirituSancto Juftificatio ac gratia ,. blafpliemijs & injurijs: afficitur :: & in acratiffima humanitate humilitas , paupertas,.patientia, obe- dientias. crux :: & fanguis ad infernum. extinguendum fparfus .. magis illum: accendit , ac in furías agit; Hzc ett füumma diffonantia;. fümma confufio ,. fummufque difordo., quem Job confideravit.. Et cum talis difordo,, fit natus, & naturalis iaferni, eftpropriéibfernalis, tanquam opus, noà DEI ; fed dam- natorum, quapropter-zquali proprietate dicit »1D infemo;nonchfc.grdincm,. ubinullus ordo.. IH Noneftadhuc Rnita fentent iaJob, & fi me rationem interrogetis ,. propter quam, huic fümmo difordini, fummum ille conjünxerit hiorrorem, tubi nullus ordo ,.fed.fempiternus: borror , eft xatio manifefta :: fi namque vero judicio cenfideraveris gravitatem , malitiam , deformitatem folius difordinis in comparatione-cun&tarum penarum ac tormentorum infernalium ; liic folus incom- - -De Timore äupplz'czjäterni. 47 incomparabiliter eft formidabilior, terribilior, & exceffive vel majori, velomni 1 horrore dignus. Quodin zternüm ininferno debeam ardere,. res eft cerribilis, fedquod debeamin zternümodiffe DEum,& blasphemare.De um;&maled'ce. re DEO, terribilium illorum omnium eft terribiliffimum,hic e ftinfernusinfer- h ni. Non eft mea;fed S. Joannis propofitio: c. 20. fuz À poc:dicit , quod in dieju- ) dicii videritinfernum in ignem infernalem projici; a Morse infernts miffifunt in flagnum iguis avdent i4. Sed quis eft hic infernus;qui fuit inignem infernalem miffus? exipfo textu claré cognofcitur , damnatos effe ,. qui poft judicium in ignem zternum projicientur,. quando ex.ore füpremi Judicis audient : ize ä maledici in ignematernum. | Diciturtunc, infernum in ignem inferni pro- je&um iri, quia damnati fecum , & intrá fe geftant aliu minfernum.. In corde terr& daturinfernus ex igne; ubi damnaticruciantur in eternum : in ipforum damnatorum cordibus ,alter eft infern us exodio DEI, ubi perpetuo DEUIM Si odio blasphemiisque profequuntur : & hic eft infernus , qui erit in ipfernum projectus- Ille, in quo.damnati,. comburuntur: eft infernus,. terrz,. hic; i ubi DEUS odio, blaspliemiisque afficitur;. eft infernusipfe.. Sic illum altiüs confideravit David, quandogr atias agens DEO dicebat zerzi/fi anipram meam, ex iuferuoinferiori,. Pal.8y,.. Infernusille ,. fcilicecgehenna ,.ubi'comburun- tur animz ,eftinfernus inferior, .quia eftabyffus abyffi. ,. parsque inferior ac infernalior inferno ,. proptereaqueinfernus inferni; a5 infernoi nferiorz; Ut- que videatis,. aliam non fuiffe mentem S, Joannis : in ipfis ejusdem: verbis no- tate ,. quod huic fecundo;. majorique inferno folà m dederit inferni nomen ; non autem alteri vul2ari ,. szffi funt mors , t9 dnfernus in flapnum ionis Aardentis... Infernus , inquit ,. fuit miffus in ftagnu m ignisardentis.. Quta in« fernus;. in quo comburuntur damnati, flagnum igni $ eftz: fedinfernusardens intrà damnatos ,. qui DEUM.odio blasphemiisqu infernus.. € profequuntur ,. yhz'c eft Sed fi nondüni vobis ita videatur effe , düo tartara lixc ad invicem com- parate, tantam inter utrumque differenti am reperietis ; quantadatur,. non à majori: malo,. ad'minus malum,. fed àimalo ad bonum L lllius tartari malum eftpzna,. quz cum jufta fit,. eft bonum:: malüm hujus » e(tmalumculpz ,. ac maximz culpz ,. quz malum eft. omniüum maloórum m aximum :: ille tartarus DEO fetvit, & eftpro parte DET,. hiceftcontrà DEU ; M;, rebellis,. Deoque belluminfert :. illeSanctus, puniens peccatum: üic impius peccatum femper committit, omnium peccatorum maximum ,. il le laudat & exaltatdivinam f juftitiam ;- hic jüftitiaminfamat,. & blàspliemat mií ericordiam; Iile malum facit malefactori;: bicvult malüm,. ac imprecatur malum ,. Authori bono- rumomnium:. Illefümma punit equitate condemna tos ; hic damnat, &in- tcmäij; punire (ummum , & xquiffimum jüdicem :: ille caftigat culpam ,. fed E 3; non Concio Quarta 39 non deftruit natüram ; hic( cum effe DEI (it eternum acimmortale) deftruere vellet illud ac finire : fed quia non potett, illi maledicit. Tandem infernusjlle con(iftit in pena fenfüs ac damni: hic exceditinfinité quantum perdi vel (ufti- neripoteft: quamvis illud quod perditur fit vifio DEI, & illud quod füftine- ; tur fit ignis2eternus. O fi veré Chrifliani effemus, quantó majorem excitare deberet appre- henfionem , injudicio & corde noftro folushicdolor, quàm omnes alii , illius , ïäi quem vos folum , exiftimatis & vocatisinfernum? Hxcultiina Magiftri noftri Salvatoris le&tiofuit, in cathedra crucis, fcilicetin dolorumbi! ance: Dolorey in ferni circumdederunt me, praoccupaverunt me laquei mortis. Pal 17..— La- quei mortis clavi fünt ; qui ftrinxerünt , & confixerunt Redemptorem ligno crucis, Hoceftfacileintelledu, — Sed qualesfuerunt illi doloresinferni, qui ä tuncillum circumdederunt? Eftfentenua graviffimorum Tbeologorum & in- terillos Cardinalis Bellarmini, quod, quia Chriftus in cruce patiebatur, ut inferni penas , ab humano gene re promeritas, folveret, voluerit quoque pati x poffibile ) fimiles illisinferni, penas. — Ardentiffima fitis , 5i£io, fuit (quantum :: zqualis pzn wignis, quz eft penafenfus: Dereli&io Patris, DEUS mem u£ uid dereliquifli me, Marci Cap.15. Similis fuit privationi vifionis DEI, qux eít pena damni. Dicemus ergo hos inferni dolores fuiffe, de quibus per os Davidis conqueritur Chrittus? Secundüm proprietatem verborum effenon licet illum incerius afflixerint, non eum extrà cir- poteft, quia dolores illi , cumdederunt: Dolores inferni circumdederunt me, Quales ergo fuerunt illi dolores ,qui Chriftum in cruce circumdederunt? Nonid Propheta dicit ; fed &vangelifts ta nquàm Prophetarum Expofitores , dicunt , circa montem Cal- variz Scribas , Pharifieos, & Principes Sacerdotum exftitiffe , qui Chriftum ä tanquam illius c rudeles inimici , oderant , & tanquam impii , Sacrilegique blasphemabant , blasphemabant eim , &9 dicebant , fi filias. DEI eft , defcendat de cruce. Matth. 27. Et quia Dominus in perfona fua , videbat undique DEUM odio, nec nonblasphemiis affici ; hoc odium & hz blasphemiz dolo- ce, & de quibus, alios filentio prz- ä res erant , qui circumdabant ipfüm in cru Chriftum teriens, ita lamentabatur, Verüm quidem eft, eodem tempore fuiffe paffum unam pznam fimilem penz fenfüs, &alteram quá hominem fimilem peznz damni; f& d cüm injuriz DEI majorem ipfi dolorem afferrent , füa tormenta, ut verumilleformaret judicium inter dolores, quàm propria: &dolores; videre DEUM blasphematum ; dolores erant qui plus illum aftli- g ebant, & illi quos inter omnes alios per antonomafíiam vocabat dolores in- ferni : Dolores ánferni circumdederunt me, — Heec eftratio tam vera, ut fi da- mnati, non effeat immerfi, in obfícuriffima tenebrarum illarum regione, acintellectus ufum haberent , ficut hic exirà nos ba- ! plenumque voluntatis ; bemus, De Timore Supplici] ZEterni. 39 bemus, dubio procul inter omnia tormenta, penasque inferni , maximus hic illorum effet dolor. i Nulli non conítat hiftoría de divite Epulone, cujus n illécum Abrahamo difcurfüs, eft una ex maximisnovi Teftamenti difficulta. tibus. Siquidem in inferno, docente Theologiá, propter cecitatem intel.- le&tus, & voluntatis obítinationem ,. non poterat ille, nec defiderare, nec petere, five pro fe, five pro fratribus illud, quod petivit, & defiderare fe d demonfítravit. Quomodo poffunt ergo defendi de(ideria petitionesquehujus " in inferno conftituti ? Inter Patres Antiquos Juftinus , & inter modernos* J Doctores, Mildonatus veram hujus magni dubii dederunt folutionem , & eít, quodilla Chriíti narratio nontota fit Hiftoria fed partim Hiftoria, par- W tim parabola. lninferno divitem Epulonemfuiffe, Hiftoriaeft : illa,, qua li referuntur, ipfüm dixiffe , parabola: Conjunxitque Chriftus pro inf(tructione noftra ,hiftoriz veritatem , cum veri -fimilitudine parabole ( quafi damnatus It ipfe (imul intra, & extràinfernum fuiffet , intrà , propterilla quz patiebatur;. extrà, propterilla, quz defideravit) Non quodomnino rem talem defidera- u ret aut peteret, fed quod eo modo facere deberet , fi difcurreret, & operare- tur ficut nos , cum libertate perfecta , &ratione, ii Hoc fuppofitoeft fingulari reflexione dignum, quod Epulo miferardens: à vertice usque ad pedes, de uno folüm fit conqueftus, unum folummodo il- !] lumcruciarit, unique foli refrigerium ipfedefiderarit: 4ie Lazarum, at r: intingat digitum [uum ia aqua , E3. refrigeret linguammeam, quia crucior im bac flamma. Luce r6. Sedquarepotiusde tormento linguz. quàm de czte- li l: d ris omnibus querebatur ? uoniam impia , facrilegaque linzua DEUM blas-- phemabat, &femelconfideratocum luceaclibertate, quaíi fuiffet extra in- Il fernum, utverum faceret judicium eorum quzpatiebatur & agebat ; lingua,. quà blasphemiarum flammas exfpuebat contrà DE UM , tormentum erat 4 1 interomnia, quz concipiebat & zftimabat, horribiliffimnum; Interomnes hujus damnati culpas, ab Evangelio delatas, nulla linguz propría referturz j tormentum ergo illius linguz fingulare, non fuit tormentum ignis infernalis: « commune. "anquamavarus, plus patiebatur in manibus ; tanquàm immi-- fericors plus in vifceribus : plusin palato, tanquàmgulofus; ut exceffive de-- licatus in veftibus, quia jsdwebatur purpura t9 byffo , plus inta&tudebuitpati.. Non igitur illud, de quo tam vehementer lamentabatur, igniserat, quem: r pro peccatis preteritis, füftinebat ; fed peccatum, flamma, przfensardor ,. T quibus fàcrilega lingua, nec non furiofa rabies DEUM blasphemabat: Hic l« u maximus erat horror ,. hec pzna: quam omnibus inferni pznis terribiliorem: apprehendebat: qzia eracior 2n bac fiamma: inbar, in hac flammz, dicit,. a- ad differentiam aliarum flammarum infernalium, fine comparatione, minüs: 2] terribilium.. Inferni flammis tartarus urit damnatos ; blasphemjarum flam- f5 »à qo Concio ;Qudrlzz | D ais vult damnatus urere DEUM : Inferni lamms, Eanqu'afn jufiz & rationaz f lesintra limites centri terrz, Íe continent; blasphemiarum flammz , tan- quam furiofz, & fine legis rationisquefreno, noníolumterram tranfeunt , d fed cxlos attingunt ; pg)/?iem:e: in celum osfuum, Píal.72. .. Sedardor accalor ejusmodiflammz incomparabilis ; erat ille,. qui fupramodum plüsillum cru- Ls ciabat, & cui proptereà folüm defiderabat, aut defiderare debebatrefrigerium : ul ut refrigeret linguam "eam ,duia crucior in bac flamma. |is IV. Hic, Domini, füillatus eft infernus, hoc eftlimpidiffimum ac puriffi- mum pznarum infernalium , hoc eft fubtiliffimum & maximé heroicum in ipfis p&nis. Itatotum , quod illis tormentis ineft terribile, refpe&tu noftri I dividitur, nonjaminduas, fedtrespartes: & hzc non mea eft divifio , fed [/ fübriliffimi rerum zternarum Theologi, Davidis, 7242 £5 Jeiphur, e [psri- [ £us procellay um pars calicis eorum. Plal. 10. — Litteraliter de pznis inferni lo- quitur, & dicit damnatorum calicem, «ex tribus ingredientibus, igne, ful- [ pbure, ac tempeítatibus compofitum feu temperatum eífe, Ignis eft pena fenfus, fuülphur illum magis obícurum & ardentem reddens, eít pena damni, tempeftates vero fünt blasphemiz, maledi&tiones, injuriz , quz: fümmo fu- il rore, rabie, necnon odio DEI, contrà cxlum ab infernofulminantur. Simili« tudinemagis propria nonpotuit explicari.. NonPoetzfolüm, fed etíam Pro- phetz , dum horribiliffimas defcribunt tempeftates , dicunt, undas furore, violentiaque ventorum jam in cxlos elevari, jam in infernum przcipitari: aftendunt wsque ad calos , & defcendunt wique ad abyffos , Pfal. yoG. .. Hoc au- tem quod in maris tempeftacibus eft hyperbole, inipfis infernalibus verita- temdicendam non attingit ;. fiquidem turbines, tonitrua, fulmina tempefta- tis illius, à blasphemiis, opprobriis & maledictionibus orte , non folum ad czlos ab inferno, fed füpra czios.cxlorum usque ad DEUM elevantur. Quod fitrium harum inferni partium horrorem ad invicem comparare velimus , quo fingulz timeri debeant ; ficut fecundus primo major «ft , ita tertius infinité fecundum excedit. . Secundus horror eít major primo, cüm enim ignis malum PU NERPn NIUE SMMIT,ORUUO. RUT CUAV PSPERD II 2 u m fit&nitum,,& DEUS bonum infinitum, major eft pzna, DEUM:non videre; quàm ignempati: tertius excedit infinité fecundum, nonob hanc, fedaliam rationem füblimiorem ; nam non videre DEUM, meapznaeít; DEUM blaf- phemare, eítinjuria DElI ; fed quanta DEUM inter & me. datur differentia, tanta quoque datur inter hoc & illudtormentem, lnfernumtimere, quia DEUM non video, eít illum timere., propterme : infernum timere, ut DEO non maledicam, eíftillum timerepropterDEUM, ideoque timor hic eft puriffimus ac generofiffimus. Hoc in illiuscontrario clarélicetvidere. Con- trarium timoris eft defiderium ,. & contrarium timorisinferni, eft defiderium czli: fed in quo purum ac heroicum cali dcüdc;ium coníiftit ? forsànin hoc ut -- * De Timore Supplicii Eterni. 41 ut defiderem videre DEUM? Non: Sed in hoc, ut DEUM laudem ín zter- num. Id ipfe dicit David: $a/vum me fac Domine : Salva me, Domineda mifii Celum, Sedquare David, ob quem finem Czlum de(ideras? ut mevi- deas, ut me fruaris in zternüm? Nonef(t hoc, quod dico. — Sa/vum me fac ; r &9 Pfalmos noffros cantabimus omnibus diebus vite noflre. P(alm.11. Precor te, ac Paradiíum peto, fed finis meusprincipalior eft, nonutte videam, fed u utlaudemte, tuasque laudes in Beatorum choro cantem in omnes sternita- tes. Hoc eft purum , ac heroicum czli defiderium, illud defiderare, non DEUM videndi, que eftgloria mea, fedillumlaudandigratià, quz illius eft - U gloria. Sicillaczle(tium Heroum multitudofecit, illi Seraphini, quos vidit lfaias; binisalisoculos velabant, finefine dicentes $a2 , Sané£? us, Sanctus, cap..4. -4poc, Ergohicamor, hgcfübtilitas eft Seraphinorum? Ita. Scilicet oculos velare, & dicere $az&/;s: Laudare DEUM fine fineac plüs ejus lau- dibus, quàm ejusvifionegaudere. Sedíicutpurum & heroicum czli defide- rium eft, illud defiderare, non DEUM videndi, fed laudandi causá: Ita ti- P —VTZ. OUA CUR —c A mor purus & heroicusinferni, eft; illum timere, non quod Deum non videa- "- mus, fed utillum non blasphememus, lllum non videre, meumefi damnum; illumblasphemare,illiuseftinjuria; Ethoceft illud quod füper omnia timet, " qui puré , heroiceQue timet. Hzceít: ficutdixi, fornacis tartarez diftillatio..Nihilominüs adhuc mea confideratio, nonacquiefcit: date mihi licentiam hunc fuccum exprimendi Ü magis, & hanc puritatem purificandi, Bene video, me folitambrevitatem exceffurum , fed etiam eífe longum, eftproprietas inferni. Sed que nova hzceft , fübtilitatis diftillatio? Non eftprimi torment infernalis , nec fecun- di, fed e(t (übtiliffima & fpiritofiffima parstertii. Sic dicere volui(fe mihi vi- detur Author ipfius divifionis: Jenss, &3 /ulpbur , &3 fpiritu procellarum. Blas- phemiz, nec non injuriz contrà DEUM f(ünt tempeítates inferni: Sed harum tempeftatum fpiritus, puriffimus ac fübtiliffimus, & effe fpiritofiffimum ha- gi rum injuriarum in quo confiftit? In hoc , quod fint injuriz DEI , fedinjuriz à impunitz, &nonvindicatz, Prohujusreflexionis intelligentia, fapponen- dum eít, cum communi Theologorum fententia, in inferno peccata folüm in hac vita commiffa puniri; peccata, quz de novo in ipfo committunturin ferno , (icut continuz funt blasphemie , &injuriz DEI, novà penánon puni- untur. Sed quid ex hac fuppofitione fequitur ? Quod in hac inferni tertía parte, omninó ceffet illa confonantia , quam confideravit S. Auguftinus, novaque refultet diffonantia, horrorisque circumítantia fine comparatione terribilior ac maximé tremenda. Peccata quz commifla fuerunt in hac E., vita, ideofaciuntharmoniam in inferny quia pena femper, & proportio- nabiliter e(t conjuncta culpe: Sed peccata qux committuntur in ipfo inferno; cum 4—2: Concio Quarta cum novz culpz nom correfpondeat nova pzna, in vicemilliusliarmoniz ,. ib tal tantó majorem faciunt diffonantiam , quantó majus peccatum eít odium & hlasphemia DBL, peccatumque non punitum majorem facit horrorem. 'lllic: an ignis pznz , deletoffenfam; hinc impunitas culpa accendit injuriam. Et quo- modo ego videre debeam (inon jam dicoillud facere ,. cor enim Clhiriftianum )u talem non admittit fuppofitionem ) quomodo ego debeam videre DEUME; (f [ meum blasphematum , & blasphematores non.punitos ?: Domini-mei Mijefta- tem infihité lafam, füummi Boni meihonorem in xternum offen(um , & male- D dictum, fed illius injürias non vindicatas?. finon fit hic horror, & horroris ex- ceffus , fidem non habemus; Nf Adzquatam hujus conceptus rationemfolus compreliendit DEUS, — Pa- rüim quod ex fcripturis extralio,. tam eft multum , tamque magnum, ut fo- ( de lumin partes divifüm , oomprehendi poffi. Prima confideratio eft; Quod: honor lzfus,. non folümhumanus, fed'etiam divinus , aliam non habeat repa- rationem , nec coníolationem aliam , quàm vindictam , executioni tradi» tam, inoffendente:: Hocintelligitur quando vindi&ta eftjufta, ficut illa DEI:: [ Ideoque non dubitavit ipfemet illud fic fat eri.. Hen-confolabor fuper boflibus u n men ed vindicabor de inimicts meis: L2 1. Si namque DEUS effet defolatio- nis capax ,. folüs honor illius'offéntus , & non vindicatus , illum defolari pof- Secun fet. da confideratio: Quod inter omnes divinz Majeftatis offenías; J illa, quam DEUS aunquam non vulculcifci, fitblasphemia , tanquam ilia , e dire&tiffimé opponitur. Homicidium, Adulterium ,. tradi- qua honori ejus . tionem innocenti sUtriz jam DEUS Davidi remiferat, Z'eruntamen,replicat pbemare feciflà nomen Dominis, nou recedet: gládim de ipfe DEUS,. quia biar, domo tua.. 2.Keg. 12... David DEUM non blasphemaverat;, fed'peccatum il- lius folüm dederatoccafionem:aliis, DEUM blàsphemandi: DEUS autem: ä tam eft.honoris fui zelofüsin blasphemiis ultor, ut Davidi propria.dimitcens peccata, blasphiemias aliorum in ipfo vindicarit. Tertiadenique confidera- tio, Squas fafficit pro omnibus ,.eft;; Quod apud D EU'M: plus ponderis ha- beats. injuriarum lionoris fui vindi&ta, quà m infernus & omnium hominum. de—RFoMÁMÁ dàmnatio. Quarefilium: DEI putatis incarnatum & mortuum effe? Quia lzi diviniionoris injuria,. qux fuitinfinita,. nompotuit vindicari, uifi (an- 2uine divino ;; nec minoripretio, generis humanidamnatioredimi. Hi duo [ fuerunt incarnationis Verbi fines ;; Prímarius ,. vindi&ta ; Secundarius Re- demptio. Ia. 35;. Domtintn adducet nltiomesa retributiond : ecce vindicta.& finis primarius: /pfe veniet , t? falvabit'nos. . Bcce redemptio finisQue fecun- darius:; Ideogravior eft injaria DEI, quàm omnium hominum inferaus. Cum. QO- ergo vindicta injüriarum DEI, fitilfusinfinito honori maxime debita;, qu d EL C CXE TEPCRE AE LIME TT NIR- R u- L2 - OP ERE modo cor.Ghri&ianumf.cgnlidcra.bi-t-ig(üm honorem.tam graviter lzfum non De Timore Suppl?cijä ferni. 43 Væ, non vindicatum? Noneft nec Chriftianum, nec.humanum cor illud , quod in taliconfideratione ; non frangatur horrore. | lic: Reverà, vel cor ipfum mefallit., vel rationabiliter de meo credo; qubd d0s animus mihi füfficeret in inferno facilé patiendi penas omnes peccatorum hu- m jusvite; & quod harmonia, qua viderentur tam jufté punita , füfficiens foret Ml ( ficut de Orphei Cithara fingitur ) ipfis psenis fufpendendis. Dicerem in tali l- cafü.,, quem DEUS avertats juffmes Domines. E9 retum judiciumtuum : & le: omnibus illis animabus jufté damnatis prxdicarem , ut fimul. diceremus : j Merito becpatimur , quia peccavimus , 2. Macb.7. Hucusquemihi Videtur rationi patientia .conformari: fed tranfeundo ad confequentiam duriífimam e vereque intolerabilem illius infelicis ftatus . (cilicet ad injurias, & blasphemias [o- contrà DEUM, tunc videretur deficere vis & conítantia, necnon animo ca- od dens, proftratus in ipfius inferni profundo, licentiam à cxloprecarer ; dicens: N Domine, DEUS meus, fi fic infernus juftitie cuzlocus &in(trumentum, non li te mifericordiam, cumhancnon merear , rogo, fed ut hic infernus fit (altem ;I':, ex omni parte juftus : quod ego patiarinfernum , eft fümmajuftitia: quod n tu blasphemeris in inferno, eft fumma injuftitia: mereor ego damnatus eífe Q inzternüm,tu e(le laudatus: has ergo muta blasphemias , in duplices flam- Y mas,utego patiar, tequefimullaudem & ita tàm éx tua, quàm mea parte, 55 juftus fit infernus, An hxc petitio fit poffibilis ( nonrelinquendoinfernum 4j effe infernum ) ego nefcio; folum vobis dico, duas graves darirationes, ob d- quasid divina Providentia fic permittere poffit : primam: quatenüs hoc im- AL menfohorrore magisretraheremur ab inferno; Alteram: uthorroripíe, ti- ] morque inferni plus effet meritorius acheroicus. Si inferniblasphenriz noviís il punirentur pznís , propternos, & non propter DEUM timerentur: vult ergo DEUSillas effe non punitas, ut in illius injuriis nofter purificeturtímor, &in $ ipfaimpunitate , puritas crefcat & fübtilitas timoris. " V, Ita declarato (nec tam bene, nec tam breviter , utifeciffe vellem ) Timpido, heroicoque horrore tartarei fupplicii , fcilicet , limpido ex partein- ds ferni, & heroico ex parte timoris; reftat folüm eundem vobis perfuadere: ut autem id mihi veftra patientia permittat; illam magná, & forfannon exípe- Id &ata promiffionefübornabo, Sed qualis eft hzc? quod Timor tamheroicus, 10 tam generofus, tamque purus magnum fit predeftinationisfignum , & pignus beatitudinis valde fecurum. Infernuspro iis eft factus , qui illum non timent, vel eum folummedó timent propter horrorem pznarum verüm: illi, quiti- ment infernum propter horrorem odii , blasphemiarum, & injuriarum DEI , nl n Spiritustam generofi , veréque Chriftiani, nonfünt pro inferno creati. Num id tanto cum fundamento, quanto cum guítuprobem, videte, Vidit DEUM : David tanquàm fupremum Judicem, & eum , dicit, inmanu calicem habuiffe , 2 » vino n 1 Concio Quarta ^r 4 j vino p! enam quod erat limpidum , purum,, & defcatum , ac fimul turbidum , l acmixtum fxcibus. Calix iomanu Deminivinimeriplenus mixto. impurum Pfal.74. fe d quid cum hoc calice DEUS fecit? Juclinavit ex boc in boc y; verun- * £amen fX ej us ,non efl exinanita. Inclinavit , inquit ,, & effudit partem limpi- ä damac defzcatam. hujus calicis , inalium , & inillo primo fzces reliquit. — Vi« deamus. modó; quis hic calix fuerit.. Omnes Patres , ac Interpretes dicunt communiter , fuiffecalicem inferni , de quo füprà dixit ipfe Propheta, iens , ï & fulpbur , &$ [piritus procellarum , pars caliciheorum. Pfal.yo. — 1ta ut fepa- : terni limpidz ac purz non fit conceptus meus , fed opus ac di- ratio partis. in ftin&io DEI: fed his duobus calicibusita feparatis, quales funt illi , qui hunc velillumbibent? Calicem cum inferni fzcibus, dicente textu, bibituri fünt damnatis veruntamen fax ejus non eff exinanita: bibent omner peccatores ter- va; ideft ,reprobi.. Ita S. Hieron. Procopius. Hugo: Bruno. Calicem purum E dicit Textus , alicuiad bibendum , datumiri. Sed'quare? acdefaecatum, non quia nullus.corum , qui aíftima nt, feu timent infernum propter partem limpi- Unde infertur, calicem.cum fzcibus in finiftra dam & puram ,illumpatietur. manfiffie, qua manus eftreproborum, & partem puramac defxcatamad dex- tram tranfiiffe, qux pradeltinatorum. manus eft. Nonid hoclocodixit ex- prefsé Propheta ,. fed in. a'lioqpndlam E mirabiiiwfänfus ac verborum paritate declaravit.. Conformiter Textui Chaldaico, de blasphemiis inferni loquens;. P(al.72. inquit: pofmerunt in c& lum os faum , e& lingua eorum uffiy Sanctos terre. — Da- & facrilegas in cxzlum pofuerunt : & p mnati Blasphemando línguas impias, ignis harum línguarum SanGtos terra combuffit ? ita: nam Inferni blasphe- licet contràczlum fulminent , non tangunt czli Sanctos ac multo minüs. miz, Sanétum Sanctorum , fcil icec, DEUM: terrz fanctos tamen tangunt & urunt 5; P EUM.interri s heroicé diligunt ,quod maximé riment,. quod: illinamque qui D illos plus tangit , vulnerat & cor urit ,. non eftignis Inferni , fed injuriz ,. fünt bus damnatorum linguz; divinam Majeftatem & bonitatem;. & opprobria , qui & offendunt : & cum hoc heroicum fentire ,. fi- in iplo inferno blasphemant ; num (it, ac velut character cercus beatitudinis czleftis * ideo illi omnes, quf- bus talis horror ineft,, in divinos referuntur Catalogos, funtque Sanctorum nominibus.in terra canonizati; £9 lingwa eorum u[fit Santfor terra. . Hanc modó.textum cum illo altero conferte.: Dibeat: omner peccatorer terra ; ll ,. qui fzcum inférnalium c alicem bibunt , fünt peccatores terrz , (cilicet reprobi: Bibentes defzcatum inferni calicem, (unt fan- bibent omnespeccatores tev T& terr&, — Ev fi mediverficatis hujusratio- &i terra : 69 Éugua eorum u[fitfanctos nem interrogetis , hanc dabo vobis ,. fa&toqueconfirmabo. Ratio eft ,, quod. qui timet in£er. num propterignis pnas, timeat infernum amore füi : qui timet infer- De Timore Supplicij äter"ni.. 22] n infernom propcer-blafphemiä*sr Dei , infernum timeat; amoreDei fed qui tï'män P0! infernumamore fui,. vadit tamen adinfernum : Infernum amore DE! tímens, L non venitadillum, hunc enim DEUS ad infernum mittere non poteít, Heli ad templi portam ,. novum praftolatus nuncium de pugna, qua tunc inter Pl' ls Iíraelitarum ac Philiftaorum exercitus, committebatur, audito ( lfraelitarum Y exerciru deleto ) füos quoque filios obijffe , non quam primüm ideo fuit per- 5 turbatus ; aft fabjungente Nuncio, DEI Arcam efífe füb iaimicorumpotefta- d te, fübito retrorfüm cecidit Heli, & exfpiravit, 1. Reg. 4. Hac fuit mors li- illius fammiSacerdotis , cujusin vita, quidamnon exigui defeGus , circa regi- 0C men, notati fuerunt, ideoque difputant Interpretes , an ille falvatus fit, vel non ? S.Hiero. $ Greg. S. Bafilius, S. Chryfoft. Rupertus ,' Carthufianus, nt a Cajet. Abulenfis ipfum Heli (alvatum effe; conftanter affirmant.. Sed quare? quiz hic homo; licet aliunde, gravium imperfectionum reus, qui injurias Arcze It e DEI , plüsquám maximos dolores ,. proprizquenatürz motus fenfit , non po- teratnon, à DEO falvari s 244 ergó fíue rca: DEI vivere nom poterat , quo p " pacto fine D EO ipfim Arca moreretur f Concludit accuratiffimus librorum Y. Regum commentator. Pa : Id ipfum innoftro ca füdico. Quitimet,fentit, &abhorret plüisinjurias X* t Inferni, blafphemiasque DEI , quàm pznas , & tormenta propria, non poteft illum, nonliberare DEUS.abinferno. Ita timere,actus contritionis eft ipfius 1 timoris : fed qui ficcontrítusmoritur, non poteít noníalvari. Idprobo,con- firmoque facto jam à mepromiffo.Expresíiffima, maximedue canonica pro- " miífio, quam alicui homini Chriftus in particulari fecit , fuit illa boni Latronis . infernum in tota vita tam bene meriti ,. quàm ipfius focius , alter Latro. Ni- [2 hilominus illi dicit Chriftus :. £ZoZze »ecum: ertsim Paradzfo. . Si velitis intelli- u$ geremotivum , & confequentiam hujus conclufionis , ad pramiffas attendite IL ,v illi : QuiZacrepaverat blafphemantem.. Loquitur Chriftus , ait Orig. Bonus jl Latro priusquam diceret : Doméne , enemento tiez, & de íua falute ageret ; t 'audiens focium, blafphemantem Chriftum; ad illum converfüs , ei filentium [h f ándixit, Dominique fui honorem.defendit.. . Sed homo; qui clavis affixus cru- .ci, & inmedio penarum ac tormentorum füorum , necnon in :ternz damna- n tionis periculo conftitutus, plüs fentit, & plusconqueritur blafphemias con- tra DEUM quàm proprios dolores ; Hic homo: przdeftinatus eft, hic homo n non poteft perire , hic licet peccator , pleniffimas omniumpeccatorum indul- n gentiashabebit. Hodiemecum erír in- Paradifo.. J Hoc, hoc; óanimz fideles, hoc; hoc; ó generofi, heroicique Spiritus, hoc f eft,, quod magis fentire, majorigue Terrore, nec nonhorroreoportet in infer- notimere. Ethicipfe timor , & apprelrenfio ,. firma fpes in nobis noftrz falu.- j tis ;, maturacontrà DEEoffenfas, refolutio ;. firmiffimumque contrà cunétas: E5 tentatio- [ 46 Concio Quinta tentationes fcutum, effe debet. Docebant antiqui Patres, efficaciffimum, contra tentationes remedium efle , ut quotiefcunque fe quis tentatum adwer- teret, manum aut digitum ad ignemapplicaret , utexperientià probans, ardo« rem illum momenti patio tolerari non poffe, ignis tartarei timore, diligenter à peccatis abftineret, Non ego fic dico, Chriftiani mei , quando Dzmon; mundus, & alterille hoftis, vos tentabit ; hanc vobis ipíis quzftionem propo- nite: Mihi (ufficiet animus DEUM inzternümodio profequendi? Et animus mihi füfficiet, in zeternum blafphemandi S. Trinitatem ? Animus mihi foth- ciens erit, in eternüm execrandi JEfam, & e jusfanguinem, fan.ötifiïmgmquc Matrem ? fi vobis fi uffici-evc(animus ; peccate. N .CONCIO QUINTA. Elegit quinque Lapides limpidiffimos de torrente, 1. Reg. j CAp. 17. T yess N ENS z Upereft adhucunus fundie Davidicelapis, qui finon faciat i&um, 5 v W remanebit:Caput Gigantis , ficut prius ; idque (ic ego credo. ä! Lapis veré pulchri coloriseft ; nonSmaragdus, fed viridis. -Pri- h 2 ( "RS o mus fuitalbus, & diaphanus, qualem requirebat.cognitio fui ipfius : fecundus niger propter dolorem boni perditi: tertius rubicundus, colore verecundiz : quartus pallidus fiveflavus; à colore timo- zis ; Hicultimus, ficutdixi , viridisà coloreSpei : ffes etermigaudi.. Maxi- qa Nationis mex ( Hifpanice ) primorum Argonautarum generofitas fuit, Meum propofitum hodie multó majus, & difficilius aperire Caput BonzSpei. eft ; nam mihi Caput, nonbonz, non melioris, fed optimz fpei detegendens eft : & fi magna füericillorum audacia, tali cum intentione anchorasex Tago, traxifTe ; fateor ego, majorem meam fuiffe temeritatem , quod navigaverim, donec anchoras fpei projecerim in Tiberim , & in locum, ubi tam altus eft ac profundus. Hec confeflio ferviat mihi pro excufatione, Ultimam attentio- nem mihi date. W- $pes eterni gaudij. Has mihi duas confideranti voces, fpem hujus vitz , & alterius eternitatem ; videturutraquefibi mirabiliter correfpondere. Eft certum Beatitudo czleíftis eft videre,nec non amare DEUM, in ecernüm. viionem correfípondere fidei : & amorem.charitati: /Eternum ego dico, quod fpei correfpondeat,fed quare ? quia DEUS ut remunerator z quiffimus, s4eter- De Spe JEterni gaudij. 47 eternitatem zternitate folvere debet ;5 fed eternitatem fpei, folvit eeternita- tegaudij. I»nclinavi cor meum Aad faciendas jufiificationes tuas dn aterusam pro- u pter vetributionem , Pfal. v1g.. Inquit nofter David, cor meuminclinavi, ut DEO. ferviatin eternüm propter mercedem zternam. Optimé dicdium, D Nam figaudere , füturum fit eternum, juftitia requirit, ut fervire pariter fit zternum : ut esernitati premiorum correfpondeat zternitas meritorum. H Verüm zternitassuna prior, & altera pofterior ? una zternitas in altera vita gaudendi,. & altera in-hác ferviendi, a4 faciendas juflifigationes tuas in eter- zum ? Non eftpoflibile. Curdixit ergo David, quod fervire velit in zternüm, ut in zternum gaudeat ? figaudere futurum fit eternum, fervire non pote- riteternum.effe ?. ita poteít. Qui pro przmio fervit , is fperat ; fed ipíà duratio , quz, dum fervitur, eft tempus,. dum fperatur, eft zternitas. Ita fatentur ,. omnes horum Dominorum lamentationes, qui fpe vivunt, & mo- riuntur. Verum ego potius Scripturiscredo.. Antefüum adventum Meffias in mundo Prophetarum vocibus.& clamoribus vocabatur , Zéfiderium collium &ternorum. Gen. cap. 49. Montium zternorum fpes, ac defiderium, Sed qui montes zterni fuerunt illi 2 Omnes incepére montes, aut in dilüvij ruinis, aut ( ficut veritatimagis congruit ) in Univer(icreati principio. Quales ergo liifuére montes eterni ?. DoGti mihi dicent, hac metaphorà Prophetas atque Patriarchas antiqui Teftamenti fignificari :: Sic eít.. Verüm fi Prophete , & Patriarchz fuerint, quare vocati funt montes, & montes eterni?; vocati funt montes , eó quód à terris elevati femper refpexerint Caelum : vocabantur l zterni, . quóàd fufpiraverint continuó fperantes adventum Meflix. Illos: elevatio füa montes, & fpéssternos fecit.. lllotempore, cum paucorum effet fides , Patriarchz fperabant, & Prophetz , ceteris hominibus non fperanti-- bus ;. illorum qui non fperabant, . vita fuit tempus, fperantium vita fuit zter-- nitas. Defiderium collium eternorum.. Et cum fpes talis fit affectus ,. quide tempore facit eternitatem , juftum erat, illam à DEO'recompenfari. Sedi qua.ratione ? Duplici. Primá, quatenus &ternitatem eternitate folvendo;. eternitatem,fpei, przmiaret eternitate gaudij; Secunda, ut merito, quod: de tempore facit eternitatem ,. fatisfadturus , illud tali folveret przmio,. quod facit. de zeternitate tempus.. Hzc eft cxleftis befni'tudo:r ffes aterni: zn Audij,. Non folàüm vobis rarum, . fed impoffibile videri video, quod czleftis bea- titudinis gaudium ,.de eternitate faciat tempus ;. Nolitemihi credere; finon: probavero. Propheta ,. de vifione DEI loquens , 6ic inquit " ? ' Mille anni im: con[pettu tuo , ficut: dies befferna, que praterijt. P/al. 89;.. Milleanni, DEUS: meus, coram te, non fünt nifi dies unicus, qui pertranlijt heri. Singula tex- Z&ternitas: (ut. illan Boetius: tus hujys. vcrbaaxs;;om:a-d.i;tigncmf involvunt. de&níe- Concio Quinta 48 .d,e"Hnïvit) eft interminabi ló vita fnmultota, t perfecta poffeífio. Lib. y. de Earz- fo. Eftduratio fimultanea, quz, nec prius, nec pofteriushabet, Eít inftgns perpetuum, necannum, nec diem admittens : eft dies permanens, qui non admíittit, nec heri, nec cras : continuum prafens eft, quod nec prateritum, nec futürumnovit. *Ergo fi nec annus , nec dies ín zterbitate datur , cur David inzternitate fuppofüit annos ? miZle apni u con]Decketuo: Sinecheri, neccras zternitas habet , quare füppofuit in eternitate heri, dies Pe/ferna? Dies Si non detur in illa przfens, nec fututum, cur prateritum fupponit. qua praterijt ? Quia non de qualicunque David zternitate fuit locutus, fed de illa zternitate beatiflima, quà fruimur in vifione DEI , z comfpec?n tuo. Talis autem dignitas , & immienfitas eft illius excelffivi gaudij, utlicet fit fem- perid permanens , & nunquam tranfiens , quafitamen fucceffivum, & re verá tranfiviffet, ex multis annorum millibus unum faciat folummodo diem, ex multis Sxculis, pauca numeret inftantia, deprafenti faciat preteritum , ac de zternitate tempus ; 4i/le apni in con[pecfu tuo ficut dies beflerna que pra- zeriif. Ne peregrina vobis hzc Philofophia videatur, Ratioeft : quia dura- tio, duashabet menfüras : unam, quá perrealitatem, alteram, quà per ap- prehenfionem menfüratur ; Sic fJacob annos , quibus pro Rachele fervijt , meníus fuit : de quibus S. Scriptura dicit, videbantur illi pauci dies , pr« amorü magnitudine, Gen.29. Siduratio menfuretur realiter, femper zqua- lis eft & eadem : fiintentionaliter menfuretur, ipfamet apprehenfio fic illam facit inzqualem, ut fi fit apprehenfio delectationis, hzc illam corripiat, & brevemreddat : (ipzng fuerit, hec illam proglucat , faciatque longam : & tantó breviorem, autlongiorem, quantó major eft voluptasautpzna. Unus gnomonis apex in centro, & alterin circumferentia ponatur , videbitis quod utroque fe movente, durationis eodem fpatio , circulum unus breviffimum & qua(i imperceptibilem : alterlargiffimum, & i placueritimmenfüm perficiat. Idem accidit in apprehenfione dele&tationis eorum , que poffidentur, & tor- menti eorum , quz fperantur : circulus delectationis quia movetur intra, & cum voluptate; breviffimus eft : circulus fpei, quia movetur à longis, & cum 'tormento, videtur immenfus effe. Non eít ergo mirum, quod beatitudo bropter gaudiorum exceffus , abbreviet zternitatis immenfa [patia, & fpes, propter penarum exceffum, extendat immensé, reddatque pun&ta temporis zterna, Cum ergo tormenturm fpei talefit, ut ex tempore faciat vternita- tem, & talegaudium beatitudinis , ut ex eternítate faciat tempus , redté pre- miumilliuseternitatis, cum merito hujus temporis menfuratur : & non im- meritó temporis hujus pena, gaudium fperat illius sternitatis : /fes efermi gaudij, III. Ita A d De Spe /Eterni gaudij.- III. Ita beatitudo fpei , fpesquebeatitudini correfpondet. Sed in illa fpe $ beatitudinis, quid erit puriffimum , //mpid:[fimos lapides * Si (pes eeternz i beatitudisis puré Czlum refpiciat , nec habeat quidquam terreni vaporis J tota refpiciat eternitatem, & nihil temporalis turbationis admittat, quid erít, [ aut quid effe poterit, in (petam pura puriffimum, & limpidiffimum in fpe tam ) limpidà ? Dicam : in czleíti beatitudine ( quz eft (tatus aggregatione bono- rum omnium perfe&tiffimus) non tantum eft reperire füummum Bonum , Ioft- j nitum, & Increatum, fcilicet DEUM , fed multa bona creata, füpernaturalia, nec non czleftia , & quz defiderentur propter fe digniffima. Sed quid fpes ^ agit ? fi (it pura folüm & limpida, fperat DEUM, & cum DEO fimul omnia bona : fi puriffima limpidiffimaquefuerit, oculosab omnibus alijs bonis, czíam czleftibus avertens, intuetur & refpicit folum DEUM. — Hzc eft ípes beatitu- dinis pura fübtilis & heroica, eriamin calis, non aliud à DEO , quam DEUM fperare. ]jJeremias, de fpein DEUM loquens, ficinquit : Bont eff Dominus fperantibus ineum, anime quarenti ilum. Tbren. Cap.3. Quibus verbis Pro- pheta duos (peimodos, fivegradus diftinguit, magnam faciens differentiam AT. oW —— W gY inter fperare, & querere DEUM : Sperantibus in eum , anime quarenti idum. - ui fperansin DEUM , aliud à DEO vult, quàm DEUM, fperat , (ed non quz- rit DEUM , qui fperans in DEUM non vult aliud À Deo, quàm Deum, hic folus DEUM quzrit. Notate, dicit S. Bernardus , Propheta primum fpei modum proponens loquitur in numero plurali. Sperantibus in eum : fed diflinguens fecundum fpei modum , loquitur in fingulari : z4pimae querenti ilum : zpfam -9- e9. LC 79 — 9 numeri di[tretionem prudenter adverte : Sperantes pluraliter dixit, quarentem eum , fingslariter. Quare Propheta numerum mutavit , dum modum fpei diftinxit ? Quia fperarein DEUM, & aliud à DEO velle, quàm DEUM : fpe- rarein DEUM, & quzrerenon Deum fed (cipfum, fpes eft vulgaris & multo- rum, fPerantibus in eum Sed fperarein Deum, & nonaliud à DEO velle, -7 - t-5 uàm DEUM : fperare DEUM, & non aliud in DEO quzrere, quàm ipíum DEUM , ípes eftheroica, tam fingularis, ut vixreperire (itanimam , qug taim uré, tàmlimpidé fperet : 4uimequaerentiilum. Excellenter Bernardus: o — w uod fiagularis fit puritatis ( eccepuriffimum & limpidiffimum) 4404 fingula- ri [it gratie , fPngularis perfettionts , non folum nil [jerave , viff ab eo, fed nibd INELOS - — w uerere, nifieum. Nonquzrerein DEO aliud quàm DEUM, necíperare à fummo Bono , bonum aliud quàm Summum , hzc eft puritas, hzc gratia, hzc perfectio numeri fingularis : fi fueritin toto mundo reperibilis anima , qu& (ic fperet, erit una, non plures, inftar Phoenicis ; .4»ima quarentiilum : ni il quarere nifi eum, quaventem eum fíngulariter. Verum, nehzc heroica fpei fingularitas, dubia forfan , in teftimonio fin- i me. gulariremaneat, aliud & clerius audiamus : f/mgulariter ia fpe cqn/litui/? Pfaf. 4 Concio Quinta.- yo alijs.virtutibus par eram multis , inferior quo- u Pfal4. Ego,Davidinquit , in f ue multis : fed invirtute fpeis me Deus elevavit, & in gradu tamalto, & utinteromnes.me fingulare mfeécerit z Singulariter in ffe fublimi conftituit ; laritas, aut quare , tàm fingu- H conf[lituiflime.. . Sed quz fuit fpei Davidis fingu' [ laris fpes illius extitit ? Quia n ec im czlis., nec i tb terris à DEO: voluit, aut Hoc ipfe dixit : ,Ouid mibàeff in Calo, eb à f fperavit aliud, quàm. DEUM.. e [U! tequid-volui[upen terram $ " DEllScordis mek, €? parsmea, DEUS in eternum.. nibilum eft , Cielum eft'alcerum nihilum : illud in- [ P d:[. 72 0^ "Eerra pro me; d ferius , hoc fuperius : fed.hoc & illud nihilum totum .. quantum poteft dare, ; totum q uantumidare , vel promittere poteft Celum, q4i4 d velnegare terra. 1 H À qï mibi £ uod David nih lum.terra recufet, tranfeat s Sed nec terre, nec fi C€li ?: Ita, Modo percipietis ,. quare DEUS. dé hoc magno. dixerit Heroe :: 13. Attendite z Jpprincipioecreavit: Inveni bominem f[ecundum cot meum Acks do.cor DEl fuit maximé contentum 2 u DEIS Celum £9 terram: : quero » q uan rius.au t poftea quàm Calum ; & terra fuerit 7 ü uando.DEUS fáit felicior ; p ( zqué felix: ,. (ive poft, fiv can te Cxium,, five cum terr& five fine terrà fuit.. Eodem modo cor Davidis : ; Ouidmibi eft in Celo,, 62 &te quid-volui fupen ter- felicitati mez quidquam ,. tollere vel addere f ram ? Necterra , nec Callum , lt uare ? propter easdemin " DEO; &inDavide rationem.. In DEO;, poteít.. atcem: 1 nife ipfohabuit :: In. Davide;. quia fzli- l quiatotam (emper füam £licit C citatem totam habuit in DEO',. DEli$cordi inei , cf» pars mem, DELUS in ater: Ecce cor - Secupdum cor meum.. Etparsmea DEUS. num. DEUScordis mei. , us T um d dm etexnum z. EcceDavid finealio,. fedin DEO folo felix . pertotam sterni- tatemfuerit zq. 1 felix , quód habuicomnia in feipfo. Ego quoquefinenihii- H hilo cxli feliz equc-per omnemsternitatem.ero,cumiomnía loterrz, &fineni e 7036v fim Babiturus in.DEO : E? pars mea D EUS n eternam.. Vos mihidicetis : quid mali DEUS faciet, quando fperatur'fimul cum fedbonis ? Abundat His exemplisScriptura. Quid: alijs rebus, non dico malis,. mali DEUS faciet fimul;,ncn dico, curmm 400000..dücatorum: ex: annuis redditi- bus aurifodinis . guema draodum Babuit Salomon ?. Quid bus ; féd cum omni DEUSmali fáciet fim ulcumtot agrorum millibus; P cumtot pofleffionibus, cum armentorum: copi a, quibus fruebatur Abraliam ?- Quid tanta famulorum & mali DEUS fimul,, cu m iimperiàli Cocona in capite ; Cum centum & aliquot ; (icathabuit Cyrus ? Quid DEUS faciec mali fimul cum fübjectis fibi provincijs 'Thiara dominatrice tàm.in fpiritualibus quàm temporalibus; qualem habuit Melchifedech. ?. Quid mali DEUS, cum: virg &omnipotente in manu;qua pef- atorumy mutare ftatum ,. ficut Moyfes habe- fetima mifcere fümmis , & eleme bat ? Quid mali facient hac omnia ,. fivepars horum fimulcum DEO i' impri- PT us eaties C REPS IN CTAT ERN TMUE SOESCPIOE IN GIDBCSET IN UPU IH NERURN hac exempla; nonreperio : Omnia mis in Evangelio; quod: nos profitemur; funt Z De Spe JEterni gaudij. $1 do» unt Antiqui Teftamenti, quando non dabatur acceffus ad Paradifum , de quo T. olgmloquar. Addo, quod, quantumvis hecomnia, etiam Cxli bona , cum p DEO (imul effent, magnum puritati fpei damnum inferrent. Non ignoro, » fpem quantumcunque puram acfübtilem , affe&tum , à naturá fua lucri cupi- aut dum effe, qui propriam femper commoditatem , propriumque intereffe re- fpicit ; nihilominus propter hanc ipfam intereffeproprij rationem, dico, quod Jun omnia illa, non terrz folüm , (ed etiam Calibona, fimul cum DEO, puritatt jf (üubtilitatique fpei, magno forent przjudicio, Siquidem affe&tus lucri cupi- t dus , tanto melior ac fübtilior eft , quantó'magis maximum qurit commo- ud dum : maximum autem.commodumeeft, folum querere DEUM.. Qui DEUM nec quzrit fimul cum bonis alijs, minus querit: plusautem , qui Deum folum X finebonis alijs qugrit. Sed quare ? Quia quo ad nos & affedtum noftrum, u DEUS folus plus, fimulcum alijs bonis, minus eft. Refolvit S. Thomas to- jj tum mundum , unà cum DEO, majusin fe, non facere bonum, (ed bonum flri , minus bonum facere. dc? quodcungue DEO :conjun&tum refpectu -no ülf, Quantum namque voluntas noftra diligit ; ac defiderat alia bona, tantum de DEO, nobis tollit : omniabonacreata , licetcaleftia, re(pedtu Dei funt in- e ER 7 feriora ; fi nos ea diligamus, n0D! sfünt fuperiora : quz bona, quando nos 'Oo inter, & Deum ponuntur, Summi Boni funt eclypíis. "l'erra nos inter & yli lunam pofita, lunamobfcurat : Luna, dum inter nosac | folem ponitur, folis á cau(at eclypfin : fimiliterin fpecontingit. "T'erre bona (ficut terra lunam ) d Bona Cxli , fümmum Bonum ( ficut luna folem) ob- J Obtenebrant czleftía. Ícurant ? & quemadmodum Sol non manet eclypticus in fe, fed folóm quo ad Til« nullam eclypfin patiatur, aliquamtamen lii n0os; ita Summum Bonum, licet in fe patitur, quo ad oculum noftrz voluntatis, que tantum de DEO perdit, quan- fl tum alia, licet Cxli bona;, refpicit. 'Magnus S. Paulilocus. 'Genero fiffimam Apoftolus -propo—n'ï,t queftionem, üm iíd Rom.2. — Quis nos feperabit à charitate Chrifli ? Ex fa&àongiori terreftrium, ii« ac cxlefigm creaturarumferie, Celum afcendit, & in ceandem numerum re- tulit, Hierarchias Angelorum & omnia que magna , pulchra, necnon fubli- al j mia viderat in Paradifo. "Certu fam , quia neque Aogeli, neque Principatus neque virtutes , aeque altitudo poterit me féparare à charitate DEL . Mira uid pt di&tio ! Quod Paulus fupponat, Dzemonum aftutià, terrenarumque creatura- rum fallacijs ac vanitatibus , voluntatem fuam, à Deo forfan amoveri pofie , af yt fatis id intelligo : Sed Angeli & Archangeli, Cherubini , acSeraphini, &aliae creaturg, bonaque Cxli ? llla puriffima , defideratiffimaque bona, .O«« 7 quz fenfümomnem x praparavit Deus diligentibus fe * XCor.cap.2. illabona, & imaginationem füperant , O'ue mec oculrs vidit, nec aurit audivit ? llabo- );i- pof- " na füblimiffima & ineffabilia ; ,v pon licet bominiloqui ; etiam amovere ent? nt Concio Quinta $£2 fent ? ]ta : etenim tam czleftis, tam Angelica, cam Seraphica , non datur v Bonum non eft in Czlo, tam czlefte, tam purum , aut puriffimum, put creatura * uod, fi Deum inter & nos ponatur , non qu odammodo nos à DEO feparet & pt urg rectzque intentionis , tantum nobis de füummo Bono tollat, quan- R eciypfi p do tum abftr ahit, & nobis de proprio furatur affe&u. — Has igitur eclypfesevi- M tandi gratià, C« lum oportet intueri , & agere, ficutJofue. Hicfolem fiftere Gabaon ne movVtarit. Cap. 10.. Sed hoccontentus fuit? Non, p juffit : Solcontra , Lunz, ne fe moveret, quoque mandavit: fj Adoppofitam partem converfus Ti Et luna contra vallem Hialon, Notabilis cafus : quod Jofue folem fiftere onum fuit , fol enim in occafüm vergebat , declinante vero die, ac h iufrerit P b . nec potiri victoriá potuiffet. Ve- fp deficiente Iuce, nec ipfe pugnam profequi , D rum; cum diesaut lux , à fole dependeret , folque jam ftetiffet immobilis, cur ftere juffit ? Quia tanquam Belli- dux prudentià preditus Ti lunam quoque fi bifol dederat, id forfan luna tolleret. Sifole fiftente, lusa timuit, ne, quod fi hi non ftetiffet, hzc femovens ad parte m oppofitam , potuiflet illum obfcurare, nec fít in Czlo quidquam, quod inter folem E Siftat ergo lana poft tergum Jofue, lucem tollere poflit, Eodem modo, vo- R ac Jofüep ofitum, medijs tenebris, luntas noft ra, fi velicin DEUM heroic é (perare, faciat neceffe eft : lunam, & ] infra lunam eft, fiftat & à tergo teneat. Ab omni, 5nonm T quidquid füpra ve d | Coelum eft, cor abítrahat, & folum DEUM velit;. g folum quod tertra , fed quo: folumque DEUM fperet ; nec aliud à DEO, nec cum DEO, quàm DEUM. IV, Cum verohzc fpes heroica, & limpidiffima, tam rarafit, tamque g m de fe David, & deomnibus Jeremias dixit, ut à t fingularis, quemadmodu fpeadfpes, & 4 numero fin gulari, tranfeamus ad fenfüm & capacitatem plura- [ Hitatis, ficu Itimum & univerfale pei documentum, hxc breviffima fentenzia e g oerate. Mea fialiud quam Deum fperare velitis, non ab alijs quàm à Deo fj Roma, quemadmod um dignitate cun&tas mundi Aulas excedis, ita etiam, in. ä eomparabili modo , fuperas eaídem i n materia , tentationibu(que fpei. 'Alijs H teít,f(üapremum folummodó Romz, in Aulis magnum (pes locum promittere po Salomon curavit fabricari Thro- lnter opera Hierofolymo rum celeberrima , num, ad quem per purpureos afcen debatur gradus : In illius füperioritate & in Cathedrá, charitatis flatuam Cathedram feu Reclinatorium aureum , erat viderez Ferculum fecis fibi Rex Salomon, Reclinatorium aureum, a[cenfum urbureum , mediácbaritate conflravit. Cant. :i cap. 3. Id quod Hierofolymis Eomz realiter & veré licet videre , hac folum differentia , quód ibi infigura , ftatua Charitatisin thro no, hicftatua Spei confpiciatur. Quia purpura fuit. Reclinatorij gradus, Reclinat orium aureum. aftenfumpurpureum : nemo diffi- t ad aliquem fcalarum gradum afpirare : nullus dat de fpe fua, quod non poffi eít ingradu conftitutus , quino níperare, necnon afpirare poffit ad Reclinato- xíum. DeSpe Atérni Gaudii. 53 Lür rium. MNonficeftinaliis Aulis. Babylonein Aula Affyriz , fpes Danielis pur- um, puram non Balthafaris Thronum promittere potuit. Memphi in Aula Egy- & pti5 fpeslocum Jofeph , non vero Thronum Pharaonis promifit ; 0 tantum af Regnifolio tepracedam, Gene(. cap. 41. dicebat Rexille, Sufis in Aula Per(i Wi ete dos, gradum Amani promittere fpes potuit, non autem Thronum Affueri, Aít Romz tantum fpes promittere nec non afcendere poteft, ut perveniat ad [ poffeffionem Throni. Quapropter Domini mei, dicebam, in Aularumnullà, t fpem dare tantam tentationis materiam , quantam in veftra. Tentationes eut maximz , quibus Dzmon duos mundi maximos viros, Adamum fcilicet Pri- .ac mum acSecundum tentavit , fünt ezdem, quibus tentare potefít, ac tentat Ve fpesRomez, |Quomodo Dzmon Adarna tentavit? promittendo, illum ficut Cur - DEUM fere: £rztá ficut Dij. Quomodo tentavit Chriflum ? Univerfale pro- tus mittens illi Orbis imperium. Matth.cap.4. Offendit illi omniaregna mundi. 102 Haec omnia tibi dabo, H dug tentationes , non falfz fed verz funt promiffio- It nes , quibus fpes Romx tentat: Effeficut DEUM : Eegodixi , Dii effis. P(al. 46. Et Imperium Univer(ale Regnorum omnium : Tihi tradidit D E U.S omnia i Regnamundi. / Sedquis tantam, tam immenfam, tamque fublimem fpei ten- tationem evitarepoterit, & eorum przcipue, qui fe vident in ipfis Reclinato- of rii gradibus conftitutos? Remedium verum, limpidum, ac heroicum erit; lt aliud à Deo nonfperare quàm DEUM. . Cum 'autem infirmi tatí humanz difficillimum fit, necaliud vä!e, nec üt aliud fperare: dicofpem Chriftianam fore contentam, fi Romanus Candida- [à tus, aliud quàm DEUM fperans, faltemid, nonabaliis, quàm 3 DEO, fpe- ( raverit. Przeter folum fperare DEUM (qua fingularis eft in illa fubtilitas & i perfe&tio,de quá nonloquor amplius) datur etíam fperarein DEO, fperare zj ÀDeo, &abillis fperare, qui non füunt DEUS, fperarein Deo, eft virtus o- n mnium qui habent fidem: fperareà Deo, eft maxima prudentia: ab illis fpe- j rare ; quinon (unt DEUS, fümma infipientiaeft, —Bonum eff [berare im. Domi- Q no,quam [berare. Pfal,17. — In quibus, in illis, in quibusomnes fperant , & füb quibus quafi omues defperant ? Nondeillis, quosputatis, egoloquor: do- t &rina mea , textusque meus univerfalior eft: n filis bominum . in quibzs non efl falus.. Spem in Filio hominis, nonin filiis hominum Deus refpicit. Filius Sed ratio- n hominis eft ficut Paterejus : fiii hominum ficut eorum patres, nem Prophetz, qug mirabilis eft, attendite : z fi/ia bominum , in quibus n'g bi »on eff [alns, Nolitefperare, dicic, in illis qui non habent fanitatem. — Quid fanitas cum fpe? dicerempotius: Non fperate in hominibus, quia non ha- i bent in meritis juítitiam, nec gratitudinem probeneficiis, necin promiffis I fervantfidem, necin amicitia conftantiam, femperque fpem propriam refpi- ciunt non alterius, Sed, quia non habent Qnisatcm , in quibws non efl falus? 3 la. lr $4 Concio Quinta. qul ,ita. Etvosípem, infirmitatem effe, cun&osque qui fperant , infirmos effe, hà de nelcitis? fJer qua differtur , nonnne affligit? Proverb. cap.13.. Morbus eft cor- dis fpes ea, quz diudiffertur. Quideft, ó Domini Aulici, quid eft Roma , ni&i fin commune Nationum cunctarum Xenodochyum , infirmisplenum, femper [»t dolentibus, fempergementibus, femperagonizantibus, & non exalio mor- fp bo, quàm illo habitualierrore, quem vosfpemappcellatis? Hzc eft, inJeru- gd. falem illa pifcina, Joan. cap. , — Ubz erat multitudo magna languentium, ex- f[pectantium aque 1801 UI Omnesibi fueruntinfirmi , perantesomnes: nun- Vi quam autem "plures quam unusfanabatur, & hujus fanitas aliisnova fuit in- fü firmitas. Nonnevobisáicaccidit? Decem, viginti & plures anni (ine reme- dio tranfeunt, & funt omnium lamentationes, ac querele , quales illius, y U apud pifcinàm Paralitici, fuerunt: 77 iginta £9 ocloaunos babens n ánfirmita- d in ze, Dicuntomnes, bominem nos babes. . Ec quia fperant in hominibus ,. uibus non eff [alus , ideo remedium non reperiunt , femper fperantes, & íemper defperantes. Patientiam ego magis quam fpem veítram admiror. Et d Romam prazfíentem € ontemplans, anon poffum inon in memoriam. revocare p veterem, Neronisac Diocletiani temporibus mu «i fuerunt Rome Marty- n res, fed modo fünt multo plures, . lilifuérefideiMartyres, hifunt Martyres N Omne Palatium Amphi- fpei. ó quot Martyres! omnis domus eít cataíta. teatrums4 omnis Ánticamera, carcer: omne famulitium eft fatellitium, & ET quia de ferisloqui nolo, fpes omnisMartyrium eft. fnterhzc & illatempora , poro. Temporibus illis habebat vitam & hono» E folüm unam reperio differentiam. gem, qui incenfabat, vos áncenfatis dieno&tuque, fed honor vilipenditur, vita confumitur , incenfum uti debitum exigitur , & ut fumusfolvitur: Etfí quandoque Idolum adoratum reddat oraculum , femper eftequivocum nun- quam verum. . o iDomini me 15 xoluntate infirmi, vi "Martyres: fi non ïhäbeaf infirmitas veftra (anitatem, & veítrum Marty rium non habeat meritum : fifpes veftra torment fit plena tediis , doloribus ; is.ac defperationibus, fpem hanc infeli- cem, cum fpe xterni gaudii commutate, JEternitatem mutate, & unius gaud ium cum zternitate ac gaudio alterius. Spes veltra femper eft eterna, & gaudium nunquam advenit, Spes aut eft zterna, quia finis differtur , aut et, veleft zterna , quiaunius fpei ( ficut fiepiusaccidit?) quia &inem non hab finis eft alterius femper majoris, ac difhci líoris principium: & cumuni fpei audium huiccatenz.alligatum , nec advenit , nec femper fuccedat altera, g unquam advenire poteft , quia fufpenfio tormentum eft illius, quod fperatur, & tollit dele&tationem ejus , quod poffidetur, Écontra , in fpe gaudii (empi- Gaudium eft terni, gaudium v€ ré eft eternum, & fpesbrevem habetfinem. € xternum , eftenim gaudium, illius beatitudinis 1l veré gaudium ;,ac ver quà - P5j De Spe ZEterni gaudij.- uà folummodo verum: reperitur. gaudium & omnia fünt véra. Spes; fíiem f habet brevem ; Quia, cum bonum fperatum nomab hominibus , fed àDEO Xt« il dependeat , & fpescerta fit,. non contingens;, principium fpei ,. eftgaudium finis 5 * audentes Rom.cap. r2. Inquit S; Paulus.. Hacfípes fperat , fed non per . dpe g. Or exfpectat.. Sperat cum gaudium finefinefit in ternitate füturum ; non ex- fpedtat , cumipfüm gaud lum jam Biabeat fuum in fpe principium..| Sper etern? EFU- o gaudi Cum ultimo lapide finivi ; & ficut »principio dixi , credo,. & video,. Caput Gigantis permanfürum; ficut príus « fibrachii debilitatem ,& exiguam. Jf In vim ,ac efficaciam fundz culpetis , ipfüm ego fateor:. negare tamen non pof- " füm ,. (inemagná ju dicisveftriiniuria, maximam ac pracipuam defectus hujus. t fed vobis adfcribendameffe. Fundatetigit caput Gigan- us partem, non mihi, tis,, fed qui li caput amputavir, proprius fuit illius enfis. Eadecaufagla- 1:2 diumintemplo D'avid obtulit,nonbabitafündxcura,. Quid i&us extra ju- vant . quid a&tiones efficiunt , (i paffiones intra prevaleant? Textus inquit , Gigantem antrorsóm corruiffe,. cecidit iz faciemz [aam ?. Nonita, fed é contra: k debuiffeceffe, Naàmimpulfus & visictus, impreffa fronti, caput & cum ca-- - a pite corpus, retrorsüm debebat poftraviffe : Cur ergo cecidit in faciem ,. & y nonretrorfum? Ratio naturalis , inquit Chryfoft.. fuit,. quia cum tanto furo- I$ xe percitus , & accenfüs ir contra Davidemftetiffet Gigas,. vis propria paffi- hh mineritis)frontes inermes; onis impulfüflapidisprevaluit. Ea de cau(a ( fi me affe&tibus.ac paffionibus nudas, à principiopetivi. Nihilominus , cumhodie: [ds fit dies fpe,, necdumdefpero. David ex Gigantis capite lapidem non extra- Do xit,fedintrh cerebrum reliquit. Eodem modo füm fa&turus; Vos in capite ; p cognitionis proprizlapidem portantes , memirreritis , vosanimas, & animas tÁ o* immor taleseffe, Lapidemdoloris de bono perdito .portate , dolentes de ve- . fixis peccatis . vel' peccatum fuiffe; Conferte lapidem ruboris , de peccato commiffo, erubefcentes propter DEUM ; propter homines , & vosipíos; Ti- [4$ moris eterni fupplicii lapidem portate; timentes odium & in Deum blasphe- [2 miasplüs, quàm omues infernipenas, Denique vobifcum: velim portetis ,. Jli- fpei beatitudinis eternz lapidem., ut vivatis ficutilli . qui defiderant falvari ,. IUS fümmoque Bono fétruiturosinzternunsfperant. Si hecquinquepurntta, in: n capite: animoque portaveritis, hisque fané&tis diebus ( quadragefima) fingu- jUt lari füeritis attentionemeditati ,. fperofüturum,. ut faciant effectum , quem: pc hactenusnonfecefunt. Quoties aquila, recepto jamictu;, licetadhuc volet,. pC! & non fübitó cadat ,. cum intra fe globum portet , in fine tamenfetradit, & ( adterram venit? In noftri relatione cafus ,. Scriptura terminos transpoíuit,. n improprietate myfteriofa loquens ,. iliorum propriiffima ,. qu& vobis: dicoz u fulit um lapidem, ? fundajecit ( notate) 9. circumdncens percuffrt Philiffenms.. dt JNbn dicit, quod: lapidem revolverit ,& illum projiciensfeceritictum ; fed e If Cone [ua Concio Sexfa j6 ho , & fecerit ictum, & revolverit: E? cïrmm- contra, quod jecerit lapidem ut W ducens percuffít. — Si velitis, lapides i&um faciant , illos, qui funt jam pro- li je&i mente volvite,ac revol vite, meditantes: hisque lapidibus facite , quod t ego fundá facere non potui. Utque veítra meditatio gratia Dei adjuta, majo- tii rem habeat efficaciam, hosquinque lapides , aliis quinque, ín his reprefen- Chríftus crucifixus fuit verus David, quibaculo crucis , & H tatis applicate, N quinque facratiffimorum faorum Vulnerum lapidibus, mundum , peccatum, 8 & infernum füperavit. Applicate hos quinquelapides, quinque Mifericor- J diz fontibus, fepius illos in torrente pretiofiffmi , & ii lius potentiffimi (an- illotorrentelavati, in illo corrente fanctificati ; & d guinis immergite, nam in h in illo torrente purificati;, meo [ lapides de torrente. s fupplcbgnt defe&tus, & erunt Zmpidi/fimi N Ü À ^CCONCIO SEXTA. Wt e Rome ditla in Solennitate. BEATI STANISLAL . G Beatus V'enter , qui te portavit. Luce cap. 1 1. It RAR N Marre laudare Filium, & per Filium Matrem, non vulgaris , Es eloquentiz vulgi, fuit inventio: fic dixir, que non didicerat E — ä beneloqui: ficquefaciam ego. Mihidifcurrendum eft de Beato; nec poffum non beati ficare ventrem, qui peperitillum: lauda- h m MMESE x turus füm Filium , & non poffüm non íimul jaudare Matrem. Se dq u;am Matrem? Filius eftStanislaus, fed quando benediétum hunc relpi- cio Filium, unam , duas, & tres video Matres: quarum quzlibet, vulcillum Sunt enim plureslitigan- profuo. Non hic Salomonis fufficit enfis 3. R eg. 2. tium, VixitparümStanislaus, nec poterat vivere multum: Angelis brevis conceditur vita: & qui incipità fine, diu durare nequit : nihilominus in tam brevivita, tribus vicibus conceptus Stanislaus , tribusquen atus fuit. Rem nicum , & tam non dico novam , & fineexemplo: fed exemplum tam eít u Deus defuole- altum, ut illam magis mir abilem, magíisque novam faciat. quens Filio per os Davidis , inquit , Filius meus es tu , ego bodiegenuite. Pfal.2. die? uno, d uobus, tribusdiebus: inuno, duabus, & Sed quando fuít hoc Po Hodie, in &terna generatione: HedieinIncarnatione tribus nativitatibus. temporali ; £o4iein R efurre&tione gloríofa, Heb. 1, Er hoc quod folàm de homine ä De B, Stanislao. J7 lii homine Deo creditur, id:nos füo modo videbimus in Adolefcente, qui vix [0 pervenit ad Edie hominis: Chriftus tribus vicibusab uno Patre natus: Stanis- lpd laustribus vicibus, fSdà tribus Matribus natus. Sed quz fuerunt illz Ma- Jo- tres? Una in Polonia, Illuftriffima: Altera in Germania, diviniffima: Ul. 2 tima Romz perfe&iffima. In Polonia Mater naturali s, quz deditilli primum Effe: in Germania Mater Dei, &Stanislai, q uz fecundum illi dedit: Rome 14 Societas JEía , quz dedit ultimum Effe, illumque vix conceptum fepelivit. J Stanislaus primus in hac domo Novitiusobiit, & cumilla, effet verà Mater Ill« viventium, Gen.3. Fuit'h:ic-'illius.'Primqgmitw JMorttorum ; Apoc. x. Non debebat talis Mater alium habere Primogenitum, nec talis Prim ogenitus aliam il habere Matrem, Prima Mater facilé cedit tertiz , & tertia gloriosé cedit fecande : fed ego, ut Stanislaum in omnibus tribus laudem, quid faciam? Non aliud faciam, quàm quod Thema meum in omnibus tribus fim proba- turus. Videbimus igitur in tot correlationibus duplicati s Beatum trium Matrum Filium : & tres Beatas in uno Filio Matres : Beaiz; Fenter , qui te portavit. Ecce modó propofitum , divifumque Thema meum : fed in- cipiamus. Il. Quamprímum conceptus Stanislaus ( exordiorita, nam in materia magna, & temporebrevi, nonoportettempus, necverbum perdere) con- cepto Stanislao, in Ventre primz Matris, ecce tibi, fupra ipfüum Ventrem miraculosé comparuit nomen ]Efü, non ftriptum feu depictum, fed fculptum & elevatum in ipía carne, totumque radiiscircumdatum. Unquam fimile J quid audiviftis? Prodigium veré ftupendum ; & inauditum at ! fed ni £allor, jam a longo tempore przvifum ac promiífüm, De nomine JEfü, in duplicis figni- 0y ficationis verbo ; res dua s Ifàias prophetizavit fingulares;: quas futura vide- z- rentSecula: Pr imam;, domen illud.à czlo vocatum iri : fecundam, idem à " cxlo fculpendum Effe,:cáp: 62. Nomen quod os Domini nominabit : Nomen J quod os Domtni infculpet : V'evs, Hebr. Sed quando fuit impletum hoc mira- culum? Príma promiffio fuit ante Chr ifti conceptionem impleta, quando e nomen ]Efü Angelus annunciavit, quod vocatum efl ab Angelo , priusquam in l$ utero conciperetur, Lute5, Secundanonfüeratadh * * ucimpleta, fed acciditia conceptione Stanislai, quando Ventri Matris nomen JEfu infculptum appa- ruit ,. 520men , quodos Domini infculpet. Sed nomen JEfu in Ventre Mulieris? in Ventre Mulieris illud nomen , 4404 e// Homen ápey omme nomen , & nonícri- ptum, (ivefüperfcriptum charaéteribus jr : nonpictum, five variegatum colo- ribus: fedex eadem carne formatum? ÍImo, deeadem carne: & in hoc mira- biliffimum miraculi confiftit. -In vifceribus Dei Matris, Deus füum incarnavit Verbum: in vifceribus Matris Stanislai , Verbum füum incarnavit Nomen : E in illo ventre , Incarnatio Verbi occulta : in hoc Incarnatio Nomínis manife- ï e - fta; $8 Concio. Sexta: N fta ; inillocum miraculonovo;. & ineffabili . quod: non- habebit fecundum: in hoccum miraculonovo ; & inaudito; quod non habuit primum.. ó Mulier veré xnl fu Beata! Tuus Venter primum fuit Stanislai templum:.& licet nondum potuerit adorariSan&us, debuit tamen. honorari cemplum.:. a i nomine 7 Eu omn fü d genuflectatur. Philipp.2.. o Hoceft, ó. Dominis. primum vi te Stanislai folium :: in quo;. quxfo ; vos: attendatis. illud , quod fummopere. miror 5 fed:quid.?. Quod ,. cum omnes: tu la San&ti fint opera Dei;. folum hoc ;. fuo. Deus nomine, fubfcripferit...Si vide- remus celeberrimum Artificem ,. multis elaboratis ftatuis ,. five: picturis,. vita. g d necnon ftupore plenis . unam folummodó nomine fuo figillaffes quid:diceret Mundus? Diceret , & meritó;. illud: opus, ab eo plurimi z(timatum,. atque Ó perfe&tiffimum fuiffe.. 'Tantum ego.dicere:non aufim;: verum id eft, quod' humani faciunt Artifices., quoque divinus fecit , quamvis uná folüm vice.. ü Unde difficilem illum Joannis locum intelligetis. Huwnc. enim Pater frgnavit: [ Dem. cap. 6. Vult dicere , quod:Salvator-isinefï'abi.li compofito;. fuum Pater- K D imprefferit.ac infculpfericSigillum.. Sicid exprefse dicitipfe Textus in Origi-- *ali Grzco. Hanc enim Pater (igillevit DEUS.. Nunc videte. Terram crea- [ vitD EUS, &tanta varietate , creaturarumque gratiis veftivit,. fed.fuum: h - Calum creavit, auro pictum füpra czru-- ipfi terrz Sigillum nonimpreflit, ] leum , ornavitque fole ; luna.. ftellisque;. quorumnon folum materia ,. fed: N & artem.. led fuum czlo Sigillum non im* ) forma quoqaue fuperat ordinem;. : creavit Cherubinos ac Seraphinos : & preffit: creavit homines & Angelos: licetinomnibus fuam delineaffet imaginem;. non. tamen illis füum impre(fit ?. Noon erant opera.perfe&ta?: Non erant opera manu , Sigillum.. Sed . quare penicilloque div inodigna?. Erant. idie cauc?a , quafecerat,, €9 erant valde. ETE bona.. Gen, cap..r. Qur ergo Deus illa.non honorat ; vel (e nou honoratillis: füaumimprimendo Sigillum? - Quia-fupremus Artifex aliud.opus nobilius ,füb. limius, magis divinum, magisQue fuum ,. menteconceperat , illadque judica- vicdignum quod füo nomi ne fuübícriberetur.. Ita fuit :: Aovam creavit Deusr VXenit inMundum Deuscum hoc incompreheníibill füper terram.. J0an-31.. artificio; quando hum anumcum divitioy; creatum cum increato; finitum cum. unita & divifa fimulin uhe fuppofito: &:cum hoc maximurm infinito ligavit;. illius effetopus;. cui totas Omnipotentia viresimpenderat,. & in quo Sapien: tia,totam egerat artem ; hocfolim füo fübícripfitnomine; hoc fuo folum in: tDes.; Hic eft verus fcripturz fenfus ; (Mema o A —— m —— o 9 9 J 03 - r fignivit figillo. £ic Pater fignavi fed fimilitudinem applicare vereor : .folum illud non poffüm non dicere; quod negari nequit. ; DeChri fto verum eft dicere:: Hune Pater ftgnavit DEUS: de: Stanislao non poteft negarie. Hunc Filiu fignavit DEUS:::. Chriftus (ignatus Sigillo.Patris :. Stanislaus: figillatus nqmi-ne Fili Verum quod magni hgjpg p--—————— z nàá De B. Stanalao. J9 a Signi fignificatum erat? Signum, prodigium, portentum, tam novum, & en inagditum non potuit non magnam habere fignificationem. Sed qua hzc etit fuit ? Dicent omnes, quod Stanislaus in Ventre Matris nomine JEfu fignatus nie fuerit, idíignificaffe, quod'puer ille fingulariffimus effet futurus Jefuita ( mo- do veítro loquor) Xaverius, Borgias, Gonzaga , tot alii Martyresac Confef- V0$. fores; ipfequoque Pater omnium , fadtifuerunt Jefüitw: Stanislaus Jefuita na- ha tus; imomultó prius quàm natus, jam erat Jefuita. Obiitin NovitatuStanis- des làus, & potuitpro antiquitacecertare, cumipfo Fundatore. S. Ignatius Sexa. vita ginta quinque vixit annos , & eorum fedecim habuit Jefuita : Stanislaus octo. It decimannos vixit, & Jefüitsnovemdecim eorum habuit, namà Conceptione, Y qe jam Jefuita fuetat. od Certé fignificatum hoc valdeproprium & naturale videtur ; fed non per- K tinet ad primam, dequaloquimur , fed ad tertiam Matrem. Qualefuitergo "t fignificatum illius miraculofi JESU., quoad primam Matrem, fcilicet illam in ( Polonia? Non volo, necvelle poffumaliam interpretationem,, quàm à primo fgi nominishujusInterprerte datam. Angelus, qui primus pronunciavit, & in- Qar terpretatus fuit hoc (an&tiffimumE(ünomen; quid dixit ? Jpfe euzm faluum m factet populum (uum.. Matth. 1. Ecce verum illiusSigni fignificatum. . Scitis, [ü. quid velit dicere nomen JEfa, expreffüm faprà Stanislaum in Polonia con- : ceptum? Significat, puerumillum populi fui Salvatorem ac Liberatorem fore. Iff Ipfe enim [aloum faciet populum fuum. — Effe&tus probavit prodigium. — Quot & Poloniz civitates , & quoties pefteflagrarunt? verüm concurrentibus adSta- nislaum, non folàm Catholicis , fed Hareticis (quafiad illius mandatum, per- 1Hit cuffor Angelus, gladiumin vaginam repofuiffet ) omnes fueruntliberati. Sed U, ldt hiparticulares erant populi, Signum autem plusdicit. Popzlumfuum. Non lls unum, nonaliquem populum , fed totum populum, totum Regnum, totam l Nationem: Idque fic tota fuit experta Polonia. Maximum periculum , in (9* quo fe viditunquam Poloniapofitam, fuit Anno 162:. quando cum trecentis Turcarum millibus, & maximo Tartarorum numero, venit Ofmannusnon i folàm , ad eam invadendendam, fed adillam inundandam : non adacquiren- dam illius partem , fed ad totam devorandam. m Verüm quod in cafütam de- 1ff fperato remedium , qualis füccurfüs fuit? Hoc totus fcit terrarum Orbis. Cum jam Rex, Regnumque Stanislai caput, tanquàm armorum fuüorum Ca- 2 If put, & Patrizfuftentaculum à Roma petiviffent, quando magnum timorem 5j inter , & fpem parvam, dies decretorius, quifuit decimus OGtobris , adve- od nit: decretorius , fedimmortalis: Eodem die Stanislai Caput intravit Polo- niam: eodem dieStanislausin a&re vifibilis, non armatus , fed füpplicans ap- de paruit; eodem die Puer JEfus à collo Matrisad Stanislaum converfus, illi ma- num porrigere fuit vifus : ipfa quoque die, inzqualiffima fuit pugna com- us E i miffa : 60 Concio Sexta miffa : Ofmanni deftru&tos exercitus , & immenfa Barbarorum multitudo; YQ attonita, ferox , atmataquefugam precipitavit. Itàinpede, firmusque per- fui j manfit magnus illeChriftianismi murus :. & Stanislaus vocibus , in pi&turis* in Statui- & infcriptionibusSalvator & Liberator patrix fuz proclamatus ; Jpfé [;! ; ad enin (aluumfzciet populum fuun. 'Kale fuit fignificatum illius.magn iSigni. Verüm meo judicio ,. maxima. [j loria cafüs eft, quod Signum , fignificatum, Matrem , Filium, Victoriam , 'Turcam S viderit Joannes , fuoque digito deícripferit; Sigmum magnum Aape T Qu paruit in calos mulier amié£a fole , $ luna fub pedibus ejus. &poc, a, Non temeraria five vana vobis hzc.mea videatur applicatio : Nam illa, qua paffim Ut auditur in cathedris, licet fitnobiliffima ,, noneft fola, nec alías rollit,. liber- ei tinus de 7. Statibws Eccl. Calius Panno: Lyta, Aurelius, Seraphinus, Corne- H lius, & alii Commentatores in Apoc. . Qui poft Imperium Ottomanicum tha D fcripferunt, conveniunt omnes , dicentes in magna parte Apocalypfeos, per- fécutionesSecte Mahometanz;, contrà Ecclefiam, & Eccle(íiz victorias con- & trà Turcam defcriptasfuiffe, Siquenonnulli Authores in illa prodigiofa mu- liere,, velMatrem Eliz ,. de Antichrifto triumphaturi ,. vel Heraclii Matrem b riratione, necnorm jam vi&oris contra Chofroam , agnoverint z multó.majo iol proprietate, deScanislai contrà Turcam triumphatoris , Matre poffam illam: « interpretari, Quàm . fit adzquata proprietas, attendite. imprimis nemo t negare poteft, Stanislai Matrem. cumillo Signo , magnum fuifle prodigium z pr Sienum magnum.. Mulierem illam fuiffe gravidam Textus inquit: Jz astero I hbabens . Sedtalis ezat Mater Stanislai, Dicit,hujusuteri partum, fuiífema- fo fículum, qui paul& poftfuicin celumraptus : Peperiz Filium ma[culum , qui [7 Sicquefüit Scanislausin primo ztas vaptus eff incelum , &9. ad 4 hronum Dei. tisfuz flore . raptus fi ve füblatus à czlo. Mulierem fuiffe veftitam & oper- al Sed' hic fol fuit illud nomen [Efü, quod ideo;, tam.íole, dicit z amicfa fole : tanquam fol;, diffutis fplendoribus , t otum : erat circumdatum radiís. Dicit. D rufum: fübito. comparuiífe draconem , magnum , & coronatum quogue ,. fepcem id eft,, multis coron is : Ed ecce Dracomagnus , 69 rufus , 9 in capitibus t tem. Sed quis eft hic Draco magnus acrufus, nifi Turca , D ejus diademata [ep Dracovenenofus , . ferox , & (ànguineus,. propter violentiam & tyrannidem? ) propter difcordia m & focordiam noftram ,. tot Provinciarum, totque Regno- $ xum coronatus poffeflor? Deniquedicit : Mulierem quoque corona non ex quercu, fed é ftellis facta;,, coronatam füuiffe : £ im capite ejus corona[Lellarum : al Coronata , propter celeberrimam. victoriam. z & coroná (tellarum, quianon hi deterra, fed deczlo victoriafuit. Etnequisdemytterii verirate dubitaret, cum S. Joannes in figurz fundamento , füummam hiítoriz defcrip(ifiet, con- Siguidemluna Ottomannica ;.illa luna , qux in ä clufit; £ /nna fb pedïhït ejus.. vexillis De B, Stanisiao; 6t ido, vexillis inimicorum inundans , tantam Ecclefiz mínabatur eclypfin, eadem t« lla fuit repulfa, illa proftrata, & füb pedibus pofita fuit. byn fuit eclyp(in paffa , i Et quamvis Filius triumphans , Patriz Liberator , victoria fit potitus, illam A tamen Evangelifta mulieri prodigiofie attribuit ; fecundüm enim Textum, adco laudatum ab Evangelio, Filij gloria; Matri debet attribui, fxlicique ven- o* vitma. tri ; qui peperit illum e Beatus venter qui teportavit. am, IlIl. Mater fecunda Stanislai , fuit Mater Dei. Stanislaus Dei - parz dj magnum obtulit donum , & prohoc aliud abillapetivit multó majus. lllud, Non quod obculit , fuit virginalis puritas, cum perpetuo voto: quod petivit, erat; ffim utipfa Mater Virgo, fua Matereffet, Anid obtinuerit vel non, hic dubium bet- effe poteft : Virginitas, quamobtulit , maternitatem quam rogàvit , prome- L« rita fuiffe videtur. Nam S. Joanni czteros inter Apoftolos , Maternitas Ma- curm riz , non propter aliud,, quàm propter virginitatis przrogativam, conceffa Per. fuit : Matrem l/irginem F'irgo V'irgini commendavit. Nibilominushoc ex« Cone emplum, cum unicum fit , non facit argumentum ; & licet hocfaceret , non mue eft [uthiciens. Etenim, ficut notavit Salmeron zracZ. 41. ex illo Fextu $. Joan. r Ex illa bora accepit eam difcipulus in faam. cap.19. Solüm probatur ,. quod Don Toannes Virginem acceptaverit pro Matre , fed non, quod Virgo Joannem ac- am ceperitprobilio. Et i hzcacceptatio Joannis in dubium vocari poffit , quan- mo tó magis ( vos dicetis ) illa Stanislai? Profolutione dubij, & propofitionis meae IIf* probatione, mirabilem, non uno fed tribus miraculis mirabilem audite cafüm. J Infirmatumad mortem in Germania Stanislaum, in ultimis vitze fufpirijs, unus Ira folum dolor affligebat : non ob mortem , illam enim defiderabat , fed quod qllt eam obire deberet , fine fanctiffimo viatico , curm dormus effec Hzretici nun- a quàmilliconfentire volentis. In medijs hifce devotis anguftijs, cxlumr, ex- [^ud auditis Stanislai precibus , non uno fed tribus eidenr miraculis füccurrit : Oy Primum fuit, quod deficiente Sacerdote duo-Angeli , panem Angelorum, ijlli [cit. pro viatico communicarint : fecundum ; quod in eodem cubiculo, B. Virgo ürm ftatim apparuerit , folaque füa vifione divinitatis plena , ereptum morti , to- 7 taliteripíum reftituerit vite : Tertium, quod puerulum ]Bfüm , quem in ody brachio Mater portabat , gratiosé cadere permíttens , in eodem lectoillum cum Stanislao: repofüerit. Memoriz veftrze príima duo mandate miracula , m) 10 dum hoc ultimum admirans, illius formo confequentiam : Puer [Efus in lecto Stanislai ! Stanislaus & puer JEfus , uterque in eodem lecto ! Érgo fuit hic [)4 "H a&tus poffeffionis , quo Virgo filiationem Stanislai acceptavit , illique mater- nitatis fuz dedit inveftitàram. — Voluit Dei Mater , ut Puer JE(us , & Stanis- 0n :r, laus , ficut duo fratres, & ranquam duo Matris ejufdem filij fimul in eodeny lectulo quiefcerent ;; ad declarandum , ab illo momento , jamambos füos effe j [ filios.:: & ambosinter fc fratres permanfuros. ? J Kfong 62 Concio Sexta "Non mea fed Salomonis eft confequentia. üixerat B. Anima , Z» lech us X eneo quafrvi , quem diligit anima mea : Cant.3. Etfüum profecuta delideyi- I umínquit : g mibi det tefratrem meum; fugentem ubera Matris mea , ut in- veniam te ? Cant.4. 6 mifrater, fi tam felix effem, ut te toties tantoque 9 P defiderio quzfitum, tandem à Matris mez brachijs pendentem reperire pof- [ fem ! itadicir, & defiderat illa Anima, & ego, quod illa defiderat, intelligo ; fed nonintelligo, quomodoloquatur. Puerum]E(um vult invenire, & dum ü u deberetillum vocare meum Dominum, vocat meum fratrem, qui mibi det tefratrem meum ? vult eum reperire pendentem 6 brachio Virginis, & loco quod diceret, Matris tuz , dicit Matris mez , fagentem ubera Matris mea? Ita. Quoniamilla defiderando loquebatur Anima, fuüoque defiderio conve- nientiffimé locuta fuit. Reperire defiderabat Puerum JEfam, & locus, in quo quzrebat illum, fuus erat lectulus : iz /ec?ulo sueo quaftvi guem diligit AAimá Théb A. Etfemel ut eum invenit, ubi quzfivit , femel ut eum in eodem fecum habebatleéto ; jam Puer]Efüs Frater ipfius erat : qus mibi det te fra- £ren meum : jam Mater pueriJE(ü, ejus erat Mater : /zgentem ubera Matrt me4, Dicoigitur, & bene probo : quod B. Virgo Puerum]JEfum in eundem cum Staníslao le&um reponens , Stanislaum acceptaverit pro Filio, füzque Maternitatis poffeffionem ipfi folenniter dederit; Idem ritus, & eadem fo- lennitas obfervata fuit infiliatione Toannís : nonin cruce, ficut omnes exifti- mant, fed in cena. In cruce facta fuit publicatio, in cena cepit poff-ffionem, Sedquando ? andofuit ipfi conceffum, in eodem cum Chrifto jacere lecto, t:ï & füpra pectus illius recumbere. 3 Jam vobis conftat, Hebrzos non fedentes, fedjacentes ; nonin fedibus, more noftro, fed in le&tis menfz folitos accum- bere. Sedjquid fecitJoannes? à füo tranfijt ad Chrifti letum, & füpra pe- &us ejufdem fe quieti tradidit : Recubzit /uprapectus ejus , & híc fratris Chri- fli Filijique Mariz pofleffionem accepit , qualis poftea declaratus ac publicatus fuitincruce, Dicit egregié Arnoldus Carn. tratt. de7. verzé Difcipulus, iaptavit , pofl illud veclina- quiincana dominica cer vical fibi in pectore £Magiffr £orium vices Filij naturalis accepit. lta Joannes, ita Stanislaus. foannes & :; Efus in eodemlecto : JEfus & Stanislaus in eodemlecto: joannesrecumbens fuprà pectus Jefus, JEfus recumbens fupra pectus Stanislai : Quapropter Jo- annes & Stanislaus uterque frater Jefu; uterque frater Mariz Filius : Pu/f z'/!m? reclinatorium naturalis Filij vices accepit. oannis Aít fi me quis interrogaverit , quz Maternitas, vel quz filiatio, : aut Stanislai, perfectior fuerit? Dico, Joannis magis authenticam ; fed Sta- nislai perfeCtiorem fuiffe. De Joannis filiatione S. Petrus Damianus fübtiliffi- Ecce Filitn tuus, ecce méfuitlocutus : ferm. 64. Confideravit; quod verba, Mater £ua.. joan. 19.. Vim verborum confecrationis habuerint : & ficut ^.hriftus De B. Stauisiao, Ó2 " €hriftus in Euchariítia corpus & fanguinem à María r jl eceptum, confecravit ,. itgin Joanne relationem Filij ejusconfecraverit.. Ideo non acquiefcens dictis, !l« Ecce Filius tuus , fübjunxit. Ecce Mater fua - mutuam enim & re ciprocam li Y- oportebat eíffe relationem Matris ad Filium, & Filij ad Matrem. Matris ad Filium. ecce Filiua tuus : Filijad Matrem , ecce Mater tua, Nihilominus talis 0 conceptusfortior eft, quàm Fundamentum.. I tionem fundandam , non fuflicit (olus Matris er Ad Filij enim Matri(que rela- ga Filium affectus, & obfequi- d um Filijerga Matrem : fed pretereà requirit ur, ut Mater veré deteffe, vi-- 0 tamqueFilio.:: Hoc non Joannes,. fed Stanislaus ha buit. Nunc ea , quziin ? metnoria. veftra depofüi , miracula revocate. S. Joannes,. effe vitamque X Virginenon accepit, certum autem eft, vitam à VirgineStanislaodatam effe: It eum enim ille jam morti. proximus; exfpirare videretur, hzc tanquam fecunz [ da Mater ejus ,. miraculosé fecundam illi, novamque vit am dedit. Ad illud: ufque momentum ,.Stanislaus Filius Matris natur alis, que» primum illi dederat " effe :- ab illo momento deinceps Filius Matris.füp €ernat uralis , quz dedit illi (e.- d eundumeffe. Magnanune implicantiz ,. que reperit ur in hoc fecundo mirz-- culo cum priori collato, Myfterium percipietis Primum fuit ,. quod ipfi via-- e ticum dederint Angeli :: fecundum, quod An gelorum Regina vitam ipfi fubità reftituerit..|. Modo. videtur implicantia.. Si S..Mater voluerit. illi reftituere ]« vitam , cur ipfi viaticum dari curavit ? Et fi det illi viaticam ut moriatur ,cur l, vitamipfi reftituit ? Quia eodem. mome nto Stanislaus un alteramincipiebat. Ceflit é vità, quamrec am finieas vitam;. eperat àMatre naturali , ideoque viaticumilli dedit : vivifcit ad' Effe Matris f upernaturalis, & ideo vitam haic ipfi conceflit. Cum vero Stanislaus Effe, vitam ä.: Maria , . nonautem Joannes ,. in hac que receperi t à Sanctiflima: circumftantia ,. perfe&iori modo liujus ilie: Bilius ,.quàm ipfe Joannes fuit.. 5 Ut autem appareat , quàm bene£füerit liec fündat a filiatio , ficut illà Jo-« annis,. in.puritatis virginalis preero gativa ». videte qu £ Stanislai puritas, & ^ ^ quam propria Virginez Matri fuerit, Quando fuit ab Angelo nunciatum Vir.- gini Twrbata eft in fermone ejus Luco. 1.- Solàmmodo , quod annuntiatig.. $ nis verba ,. voto Virginitatis fü * contraria viderentur. Adeo turbata fuit ad' taleSigaum , ut, ne deliquium animipateretur " ; neceffe fuerit illam ab Ange.- lo Fortizude Dei vocato;- füftentari , his verbis ;; Jve £isze;; AMaria, Sedi Stanislai puritas , ipfi hujus puriffimz. Matris Fili 0 tam füit propria , ut ficafü;, verba minus caffa perciperet ,. tanto fuerit quoq ue turbatus exceffu; ut fenfi-- bus quafi privatus in terram corruerit : Exemplum fan&to; tantóquerarius, quantó pluribus ipfi vicibus 'accidit.. » quod' dealio nonlegirur Tam divini fuà. re puritatis radij, qui in fa À cie San&iflime Virginis refplend ebant ut ficut S, gp,iglianius ait , folus in.illam intuitus-alicui caftitatem in funderet; Multo. ram: 64 Concto Sexta ontrario tentati,; "Y -rüm quoque fuit experientia , quod à vitiovirtuti cafticatis c de folam Stanislai faciem intuentes, tentationem fugaverint. Vifíio Mariz quit tür in(tar vifionis Dei, qui fe videntes fibi fimiles facit, fimiles eierimm , quia vi- Pri debimtus eum. foau.1.3.. Ethancgratiam, quam Deus fux communicavit Ma- tri, Mater Dei fao Filio Stanislao communicavit. WVerüm id quod magis ad- Al [ris miror, eft, quod Dzmon ín tota vita non fuerit aufus illum, in materia purita- tis, nequidem minima cogitatione tentare. . Privilegium veré divinum, mul- adí fl'a j toque magis in tali fubjecto. Stanislaus, Juvenis, Nobilisac pulchererat: h& funt tres Lancez , quibus Joab infernalis Abfalonum corda transfigit. 2. Reg. Ta fün 12. Ergo fi Dzmon, contrà Stanislaum, fe tam fortiter videtarmatum, cut eum non tentat ? Quia Filius erat femper Virginis. Filium hujus magnz ett, Eo Matris Primogenitum, Demon ipfe tribustentavit vicibus : Primà, per gu- d lam, fecundá, per vanamgloriam : Tertià per cupiditatem : verüm ut S. 'Thomas advertit. Lib, . de erud. Princ. lllamin Caftitatenontentavit. Qua du &m decaufa? Salvator fe tentari permifit, non propter meritum , fed propter exemplum, difficilis autem hujufce virtutis exemplum, humanz fragilitati h def maxime fuit neceffarium : Curergo Dzmon, non tentavit illum in matería caítitatis ? Quoniam in Maris Filio, talis, indecens erat tentatio. ln alijs fta Tnu vitijstentatus, fed non victus : inhoc vitio, necvidus, nectentatus, Tan- quam Dei Filium, fi Filim: Dei es. Matt.4.. D*mon omnibus alijs illum ten- AC a tavit fuggeftionibus & tanquam Fili»m bominti, "Vanquam Filium Mariz, quantumcunque Dzmon impudens eífec, in tali materia , illum tentare non fuit aufüs. ( Si ideo nonfuit Dzmon au(üus tentareStanislautn in Puritate : alio tamen NI modo , una , duabus, tribufque vicibus illum, ficut Chriflürn tentare nori tíi- M muit. Terribilem Diabolus larvam indutus, Stanislao comparuit in figura $o be(tiz ferocisac famelicz , faucibus apertis jam jam illum devoraturg : quid gl Stanislaus fecit? Cacodemonem femper irridens , duobus digitis in crucis lan modum formatis; beftiam in fugam egic : Aftillam ego tenebo, Sifte Dzmon: D tutentator effenefcis : tentare vis Stánislaum, & illum tentas inlarvis, ficut St pueram ? Illum ut Juvenem tentes, in illarum , quibus uti foles fpecie; illum fe tentato , ficut Sichem, ficut Jofeph, uti Davidem, uti ceterosomnes. Cur at Damon ergo Stanislaum, non ut Juvenem illecebris, fed larvis ut Puerum $ tentat ? Quia Stanislaus hercicz caftitatis miracülo, ex Juvene redijt in pue- V rum. Hujusvirtutis Philofophiam , quàm forté nunquam audiviftis, perci- Qu pite. Cafítitas beroica peffüm, feuadinfra crefcit, & quantum homo per ata- Qu tem afcendit, tantum defcenditper Caftitatem. S. Textus hiftoriam fcribens P de Jofeph , illum, antequhm effet tentatus , virum vocat : Erat vir in cuntliá Vi propere agens. Ger?. 39. Profequitur, & quando fuit tentatus ab ZEgyptiaca, Xocat Q De B. Stanislao. [ 6;5 U vorat illum adolefcentem * E* so/ Qu de ad carcerem venit jam victor effaerat Adolefcenti enuliev. Gen.39. "Tan- , 9 propter.eandem patiens virtutem, voca- MUA turque Puer. JErar Zbà Puer Hebra ". Gen, 41. Jam difficultatem videtis, Mi Primo vocari debuit Puer, ad dein A4dolefcems , poftea Zir : fed primó vir, dein "Adoléfegns : tandem Pzer ? 'Sicne ? ]ta. Siquidem jofeph duos habebat '[(a« crefcendrmodos, Pilim accre[fcens Tofépb, fili mul- adíuüpra, feuafcendendo, Pze us accrefoens. JRtate crefcebat *, "Adole[cens, r : Caftitate crefcebat ad in- h& fra, feu defcendendo , Zr, "Tentatrici refpondens : . "dolefcens , Puer.. a (ignificavit ipfe Jofeph ng. quomodo poffmm ?. "Non dixit, non volo, fed non pof- cur füm : Illud enim, quod i n viro liberum eft, inPuero eft neceffarium : quod m eft, in juvenevirtus, eftimpoffibilitasin puer 0' ,Quamodoipq[f)m * Gen.39. g Eodem modo Stanislaus. jofeph tanquam cafti tatis Heros, à juventute ad t 5 Adolefcentiam , abadole(Centia crefcebat ad pue ritiam : Stanislaus, qui non- Qu dum perfectam attigerat juventutem, ab Adol efcentía crefcebat ad pueriti- Dtet am & à pueritiaad infantiam. Et quia Dzmonin Jofeph hanc didicerat Phi- I(atl lofophiam, quam prius non fcie bat:: de Stanislao tanquamjuvenefüperando hi defperans, illum ut puerum tentavi t. Sed cumhic puer illius alterius effet 3lj n frater, & uterque Matris Virginis Filius L uterque foras ejecit Spiritum im- LUg mundum : &ipía meretur Mater, ut illi p ropter hujus fecundi filij virtutem t acclamemusid , quod jam ipfi propter vi iT venter , qui ze portavat, rtutem Primi fuit dittum. l?mtru n IV. Adtertiam pervenimus Matrem, &licet tardi , jam fumus in domo, Cum jam pro Matre Stanislaus haberet Dei param, non videtur fuifTe necelTa- Tét rium, necconveniens, nec decens , aliam illi Matrem effe. « Verüm ipfà Dei tu Mater, proelectione fua , tertiam illi d edit Matrem , precipiens utintraret us Societatem JEfu, - Sinon alia hecRelig iolaude gaude gloriofam, hacfol ret , quz illam redderet uid afufficeret, DeiFilius füosDifcip ulos à füa , mifit ad ftho- " lam Spiritus San&li , ip/€ vos dotebit ognia » quacunque dixerovobi, Toan. 1. n Dei Materà (üa , Societatis ad frholam * faum dile&um mifit Filium;'acftatim cut Stanislaus deintrando Novitiatu , Viennz , ubi tunc morabatur, deliberavit : um fed quia fui patris intuitu, non £ui t acceptatus, incognitó fugam cepit, cogi- Jüt tans Auguftam , ibi Societatem q uaficurus. In hoc itinere, nullum fui, fed Utl Societatem attingendi gratiá, Stanislaum m veftitus habitu , pauper, folus, manu bacu iraculafeciffe, nota. Peregrini u lum gerens , ipfe pedes inceffit: !d quando fuorum abuno fratru E m majori, nec non Avo, fequentibus in rheda um- cum fex equis, hoc modo fuit Pharaonis & m Interceptus , ut ficut Dei populus, inter currus ens are, fe conftitutum Adolefcens videre t; flumen erat ante, 7 viam ipfi tollens, à tergo concito curfü, furiaque füorum perfecutorum infe- h quentecurru : quid hicmifer fugitivus? aMoyfis cat ï&aü 3tanislai baculus virg -«,,H( fed EE 66 Concio Sexta li ' f(ed devotior & innocentior ) fuiffet ,rhedam cum equis, ad Rhedariorutg ac . s fe- fet fBasgellorum furorem , ft i tit, & omnes inítar marmoris firmos & imoto 3 fecuro ficcoque pede flumen trajecit, cit : Adolefcentem aquis infiftentem , Non fecit , ficut fuus con- f« ac fi hbunc inter & alterum rivum continens fuiffec. terraneus S. Hyaciathus , Scapham ex p allio, non enim illud habebat. , ' di di causá , miracu!a F«ciens , Auguftam Ita Stanislaus,ad Societatem venien t Collegiumaflumptus. .Idem ventus , qui cextinguit appulit; fed nec ibi fuit in $ ignem, dum parvus eft, fi fit magnus , plus illum accendit. Sic cum contra- U fietate con ftantia Stanislai erevir, & àrefoluti one m»gma ftatim ad muitoma- Rorna:n cogitavit € um intentione, (f necin Italia fuiffet ad- Q jorem afcendit. gniffus, tranfeundi pariter in Gallias, in Hifpanias, ad Indos, & quamcunque fequeretur. Fecit Stanislaus pro a mundi partem, ulque dum Societatem con Pro feffio Societatis eít ferviendi Mil Societate, . quod Societas pro Deo facit. Stanislai refolutio fuit , in quacune Deo femper in quacunque mundi parte : uatenüs ín eadem Deo fervire poffet, l que parte mundi, Societatem quarendi, q Nuncrationem feu artificium intelligetis, quare B. Virg o, Religionem affig- V ö Sr Mateï 5 dum Stanislao man- H nans Scanislao , nonilli locum affignaverit. das , ut Sociecatem intret, cur Prov inciam , € ollegium , Novitiaturm illi non [ Filiumfuum, totius Societatis effe Filium : utque p affignas ? Voluit S. Mater, vivens, ac moriens in uno folum Joco , mereretur , fe que Deo confecraret in fe omnibus, Dei Mater , ficuc ipfe Deus, fecir. Patri Credentium Deus dixitz k fed. ubi Domine ?. /g 20 montium , quem Abram tuum offer mihi F iliunm : are non (tatim determinatum illi Deus affigna- monfiraveratibi: Gén.22. Qu fferendus, fcilicet montem Moria ? Quia vo- vit montem, in quo Filius erat o ]uit Deusex uno Sactificio multa facere ,. utque Filius executivé folum cbintus in omnibus offerretur, Pracedebat animofus in uno monte , intentionaliter Pater,ignem una manu , gladium alt eraportans : unum videns montem, di- effus, alterum refpiciens montem dicebat, —— - — — CÉÓO C cebat, hic eft, & non eratibi : progr hic eff, & nonerat ille : ficut i n mec lia tempeftate navis, ab omni unda jam arcitur , ficafcendens & defcendens ibat Abraam , de jam fübmergenda , cui p monte tranfiens ad mon tem, donec ad deftinatum montem. Moriam perve- niffet,in quo tandem, füum obulit Filium, jam inomnibus alijs priusoblatum. POXOU. 00995 rR n eipata praceptum accepiffet ,. Viennce Eodem modo Stanislaus , poftquam à D L dicebat, híc eft, & non erat Vienna e Auguítz dicebat , hic eft ,. & non erat ftinatus effet mons Quirinalis, & ÁAu »ufta ; & licet mons ad Sacrificium de Ara , Novitiatus S, Andrez : nihilominus. jam erat ille facrificatus inomnibus ä Societatis. ranójt Germani- Provincijs, omnibuque domibus univerfalis trajecit Danubium , quafi am, quaí Europam , mu ndumque tranfijffet : ffet ; & cum nullum adhuc in Societatg Mediterraneum, & Oceanum trajgci locum m * De B. Stanislao. Y 67 qat logum haberet , per immenfitatem propofiti fui , jam intraverat, Deoque & fe. bat in omnibus. (f fcrïic Cum hac vafti(lima refolutione, pedes mille ducentaquc milliaria pro- U fe&us ( credo quod fintItalica) Stanislaus in eodem peregrini habitu, men- dicus otam pervenit , ubi tandem inter Generalis S. Franciíci Borgiz bra- hm chia fü - tus ad Societatem, in hac domo fuit. Scitis Novitiatum, ven- vt trem maternum efle, in quo Relieio concipit , füosque format filios. Sed quid J« Stanislaus fecit in hoc Novitiatu S. Andrez ? Hzc quxftio totum meum ad: ina: terram panegyricum proíternit. Ingreffus híc Stanislaus, non aliud fecit, ad. quamquod omnes alij faciunt Novitij. Illud quodomnes alij Novitij faciunt? que & propter hoc Dei Mater illum juflfit intrare Societatem ? Quis talem rem pro credidiffet ?. Alij veniunt ad Religionem ut fint Sancti, fed Stanislaus intraffe ndi videtur , velut definat effe San&tus, vel ut fit minàs San&tus quàm ante fuerat. n Certum eft Stanislaum in Szculo fe perpetuis afperifque cilicijs veftijffe , fed (fet, hic nonfemper : in Szculo quotidie catenis ferreis ad fanguinem fe difciplina- m vit, hic paucioribus, minufque cruentis vicibus : in Mundo femper furrexit jan à media nocte preces fufürus ad auroramufque , hic quoque furgebat ad ora- nor tionem, fed feriàs , nectam diu : denique fuum in Mundo fratrem habuit qui qué propter ipfas virtutes illum afflixic & martyrizavit, inftar crudeliffimi Tyranni, t i fed hic in medio tot fratrum converfatus , ab ijs famma charitate ac benevo. yit: lentia fuit exceptus. VenitergoStanislaus ad Societatem ( dicet aliquis) non n uteffet, fed ut defineret effe Sanctus : & fifuerit Sanctus, tamque magnus a Sanétus, Mundi, non Societatis Sanctus fuit. Qui fic difcurrit, quid fit Reli- YO io, neícit; necip(i quz fit hec Religio conftat, mult5 major Stanislaus in So- cietate fuit Sanctus, minus faciens, quàm in Seculo plus faciens. Quiaquod uUl us in operibusomifit, in virtutibus multiplicavit, & quod ademit pretiofo, ad- di didit pretio. Dicite mihi, quomodo purificantur ad amantes ? Adamasrotz 2 W füpponitur , & ablatis adamantipartibus, pulchrior adamas evadit. Qua- am ropter B. Virgo hunc adamantem, inhac Officina conftituit, Sedquid àSta- nislao tollendum, fitotusfuerit Sanctus? Propria voluntas; licet etiam San&ta, d [«d In Szculo Sanctus erat, fed Sanctus fecundum füam voluntatem , in Religione San&us erat fub illius rota virtutis, quz Societati propria eft, (cilicet obedien- if nz tie,idcirco multó San&tior. InSzculo merebatur ijs, qu& faciebat, in Reli- tat gione, merebatur & ijs, quz faciebat, & quz non faciebat : nam ea, quz fa- ciebat, & quz facere omittebat, omnia perobedientiam. Hac arte Societas j5 reddidit perfectam Stanislai fanCtitatem , & illam, quz jam erat San&ta , fecit quafi divinam, ni af Hebrzis Araonem rogantibus, ut vifibilem (ibi Deumfaceret, ille refpon- Ms effris , €à adducite mibl ; Exod. 32. dit, ïoäite inaures aureas de auribus v z Sed m Concio Sexta 68. Sed'ad Deum fabricandum , aurium.ornamenta ? [ta« — Áraotr egit malé, fgd Auditus , ficut omnibus conflat, eft obedientiz fenfus : . int putavit bene.. AÍ auditteauris obedivitmihiy P[al.1 7. Etintellexit Araon, folüm ex auro. (q $a ilius fenfüs ornamentum eít ). folàm ex: obedientiz materia,. Divi nitatisjta- fis M. tuam fàábricaripofle. Katioeft, quiaquod propriafit voluntate ,. uagitunme- cunque Sanctum; connexionem habet cum bumano::: quod fit ex offfientia;. d pa &l totum eft divinum :: deperfecta loquor obedientia, fcilicet ilia,. quae docetur inhacíchola, Induobusfübje&tis unitus eft hominr Deus,in Chrilto , & in Su- qu fol eriore. Chriftus Deuseft, & homo. . Superior eft homo, & Deus :: Ego dixi;; Dijeffi Pfal.46. Sedquge major eft unios qu&lromini Deus eft unitus in Chri-- te P fto, velilla, quahomini Deus eft unitusin Superiore ? Erudito loquor Audi- torio, nonignorantiphyficam & hypoftaticam unionem , hac morali abfoluté: Ti majorem effe; Verüm illic Phyfica, hinc morali comparatis in hoc, dequo: t loquor, hzec.eft major illà.. Sedfquare £? Quoniam:unio Dei-Hominisin Chri- Yi fto, duasadmittit voluntates diftinctas, humanam; & divinam,ita, ut in divinai fit humana, & in h'amana fit divina. — NNow men fed tna-voluntas fiat. Luce: 235 L Sed unio:Dei- hominis in: Superiore, non duas-diftinCtas , (ed unam admittit: voluntatem :; cum-tali identitate ac unitate , ut humana fimul divina; divina- Bu que fit fimul humana :-nam Dei voluntas eft volunras Superioris, & voluntas: In Superioris eft voluntas Dei, qzivos andit me audit. Luce. 10.. Itaque quii iK propriam volüntatem in Superioris voluntatem integré refignat , ipfius opera: DP ne punétum humani habent, feditota fünt divina.. . Et cum hec (it obedientias quam S. ignatius tradidit, & in hac prima perfectionis fcholà diligenter exere D euit ;; idcirco Dei Mater füum fibidile&tum filium, ad hanc mific officinam,, N ab ipfa prz.czxteris electam,. non folüm'ad magis perficiendam Stanislai perfe- j &tionem , nec folüm ad' magis fan&tificandam ejus fanctitatem , fed ad illam: [ divinizandam; Ea fuitinhoc Novitiatu vita Stanislai non.Angeli, ficut illunm hi vocabantomres, fed plus quàm angelica & vere divina.. Solàm ( & finio ) folüm &'magna: cumr adiniratione dubitari poteff ; fi: 3l Deipara Stanislaum mi(it ad Societacem;, ejus fanctitatis perficienda , magis: [ purificanda ;, magisque fanétificand: causái, cur tam: parvamr in eadem ipfi: N vitam conceflit ? Currente decimo Novitiatus menfe ( dies erat/S.Laurentio: Sacer ) Stanislhus illàs meditarus fiammas.;, ardentius igne divino ,. quifemper: q1 urebat eum ,.fe inflaramari fenfit :: tam vehiemens erat ardor; ut fapius ab: anima: tranfiens ad corpus: ,. jam- ipfanme elevatum À terrà ,. füfpenfüm in: f aeretenerec: modó cor, pe&tus , faciemquetam fenfibili,, tam vivaceinflam- xarer igne ,ut frequentibus aqug balneis , ipfifüerit (áccurrendüm ,. netota« )! liter conflàgrans ,. carboSeraphicus ,. inftarillius Hfaiz ; fieret... Hoctandem m ad fe. adquaimccndio;,;Stanis!aus;,, calamum. apprehendit ,. & tenerrima cundum De B, Stanisla0. 69 (d I int eugdam Matrem fcribens Epiftolam , in eadem deflderiorum füorum vi jam; lerabili reprefentata', fupplex rogabat illam , ut fe proximo gloriofze Affi mptionis fe(to,.dignareturad Czlum vocare. Cafüs miraculofüs, & ver& lïa-x füa imus'! Epiftolam ipfi S. Laurentio recommendavit , ut eam íim manus: Iffle Matr uz' configmaret : fanus usque' ad decimum: quartum ejüsdem menfis ]a; perman & füb diei fequentis auroram. ficut janrprzdixerat , ad Affi umptz' iliy feflivitatemraffumptusfuit. [ta Stanislaus- Novitiatum & Societatem reli« Se quit; cum hic Paradiíus folim pro illo Paradifos & hec Mater proilla Matre: l; fola,relinqui potuerit. Sednontam miraculum:mortis, quàm vitz brevita- ii« tem admiror. Pro tanrpaucis diebus ad' Societatem miflus eft. Stanislaus ? Pro: tam: paucis diebus , tantus apparitionum , przceptorum ,. peregrinatio- t num , perfecutionum, difficultatum, miraculorunr apparatus ?. Ita : pro' Jo tam paucisdiebus. Quiafic Gloriz Filii, glorizque Matris conveniens e rat Filius miraculofus in. fe perficiendo , Mater miraculoía ilium pariendo ;d [[18! !ri- uterque tambrevitempore- Nosanda fünt primum & ultimum Chrifti mira-- ceulum: in primoconvertitaquam i vinum : & lioc facit vitis : Celum plait: tl Z?'af aquá; vitisillam convertitin vinum... In ultimo miraculo ,. & omniummaxie 145 mo;. panein & vinum;, in' carnem ac fanguinem convertit : fed' hoc corpus: A Humanum facit: pahem edit,. vinum bibit , & illa mutat incarrem ac fángui- i nem: Et hxc quamvisnon/fit transfübftantiatio ( (ingulare miraculum illiue altiffimi Myfferii) eft vera converíio, lItaque fi natura in vite convertat: n [dy aquam.in vinum, & humanum: corpus panem & vinum convertatincarnem W acfanguinem ; hzcquarenon fünt miracula ? Propter differen tiam temperis.. um Naturacum debeat introduceredifpofitiones ,. paulatim operaturlongo tem- (ee pore: fed fi, quod naturalongo'tempore facit ,. id ipfüm brevilfimo factunm f effet, jam nonopusinaturz fed Omnipotentiz miraculum foret; ItainSta-- li nislao, tantóquemajoricum miraculo,. quantó gratia fuperior eft quàm na- tura. Ut natura formet Elepliantenr,. illam i ventre Matris du o$ portat fí annos. EtS.lgnatius intendens. Borra formare fubjecta ,. nomuno cóntentus ls anno' ,. duos: Novitiatus annos: . & poftez tertium: inflituit. Sic paulatirmm i Stanislaus perfici deBuiffet, fi gratiz: naturaliter füiffecoperata :: fed cum Q 10 mnipotentia volueritin Mündumprodire cum magno ipfius gratiz' miraculo ,. q quod pluribusdebuiflet annisfacere; paucis lioc perfecitmenfibus, ó beaturm )b & miraculofuüm Filium!. &/beatam'& miraculofamM&trenm! Filius miraculo-- füs feperficiendo (inetempore, Matermiraculofa;. illum pariendoante tem- lil ]s pus.. De Baptiftz Matredicit Evang clifts. impletuvre[t tempuspariendi, &j peperit:. Luc.... De MatreStanislaicuml ;üiædiærenospoffumus d Eu p garturiret ,peperit :: Cap, 66;. Qe LIg Scitis: ! 79 Concio Sexta Scitis Domini, quid hicStanislaus faerit, hicJuvenis tamSanttus, Mic Novitiustamdivinus? Non fuit aliud ( permittite mihificdicere) nona ; fuit, quàm hujus magnz Matris abortus, Societas primumabortavit par- m tum, & mortüum peperit Filium , quifex jam füfcitaverat mortuos. D Í- do raculorum aliorum infinitaceloquinolo. $,Paulus dicit , abortivum fgffhrifti S.Pau- r fuiffe: Nevi//má tanquam abortivo vifus eft ,mibi 1.Cor. 15.— Ec lus fuit abortivus? QuiaSchole Chriíti Novititatum czteri habuerunt Apo- : ftoli, nonfolümin fecundàm, fed tertium quoque annum: S. vero Paulus, Damafci Novitiatum inchoans, illius abbreviato tempore ; finiturus illum; 9p in Paradifum ivit, & ab Ananischola, fübitó tranfivit ad celeítem. Sic X 8 illud dicit $. Thomas ibidem , in bona Chronica, colligens id ex ipfis Apo- h ftoli verbis 4mte annos quatuordecim. a. Cor.32. — Abortivus Paulus, & ab- ortivus Stanislaus : Paulus prime, Stanislaus fecundz Societatis Jefu , & b uterque utriusque Gloria. B.ergotertia, & ultimaStanislai Mater: beata Societas JEfu propter primum fuorum Beatorum :g& hac beata domus pro- ata, quód illumpeperit, fed f pter füorum primogenitum Filiorum : & nonbe beata milliesquebeata, quódillum infüo ventre folüm portgvic : Beatis P'en- ter qui teportavit. MiStanislae, finivi fed in paucis mealaboravitoratio, quz tuis in lau- dibus progreffa , tuos ante pedes , fe non perorans, fe d orans humillimé pro- 4 ect o ( f0 fternit. Brevetibi memorialeprefento, non meum, fed hujustue Matris , s; — unicé femper à te diledtz. 'Tertia tua te Mater fupplicat , ut hodiedum ante 'Thronum Secundz, memiíneris te Filium effe Prima. Magnus illeDraco, ercitus, &contumax, caputexaltans, bisjam à tefüperatus, adhucfurorep tue minatur Poloniz: Se fi(tit in cam po Mars illius magni Regni, &licettot triumphorum laureis infignitus , fortiffimoquen ecnon florepti(Tlimo ftipatus (ine te, fefe (olum exiftimat, exercitu, & füper omnia à fe ipfo comitatus, Statinarmis , inquam, Rex] oannes Tertius, cujus gladius, ficut ille Gede- onis, Dei fimul eft & fuus. Gía dius Domini e$* Gedeonis. Jadic.7. — Nihilo- minus , velut alter ille Magni Machabzi, plus auxilio tuo , quàm propriis con- fiditviribus, Tuillius es [eremias defunctus ac vivus , de quo pietate Chri- »quod dealio dicebat Onias : Hic eff fratrum p ———ÁÀ— H A — a AE fliana verequeregia faceturillud In przlio victoriaque amator , biceff , quimultum orat propopulo. Mach.15. przcedentis anai , fc ilicet in agro Chozinenfi (inquoRe x ipleRegnum dedit oX fi Regnum dediffet coronam ) ille D ux , tu vidtor exti- Regno, priusquàám ip tifi, Sic illud ipfa fatetur Majeftas, qua te Patronum el egit, & Protecto- rem, pri móillarum expeditionum, deinde totius Regni: ficillud San&itati Domini no ftri Clementis Decimi fcripfit, illamproejusdem Patrocinii confir- matione fupplicans ; ficque illud tu probafti, cumipfo dietuo, fe Chozinum trade- De B/. Sianislao. 71 It derét, hodie dieseftanniverfarius, Hoceft, ó nove gloriefeque Patriz liüd 'Protector, hoceft, quodfecifti, hecque noftrz fupplicationis fumma, : imitarete , ficut omnibus es admirationi , tibi- ab od facis fac. Profequere me fi exemplum efto. Si Barbarus illePoloniam infeffat; & i Polonia Mun- tll do tur: univerfalem tu murum defende . [ & fi ejus mediz Lunz füperbia a« gellat pfe Symbolo , donec totum Ympleat Orbem : fit anima propofiti tui : dozec ïPOf auferatur luma Pfal. 71. fi. in hac defen&one ,&apæt* lus, Verüm cur precor & exhortor Stapislaum ; m oppignoravit, unumquemiraculum annihila vit, ut eo rum multa faceret? Bis Sic m : primó corpus ipfius incorruptum, inte- Stanislai £pulchrum eft apertu . grumque fuit ioventum, merce s faz puritati debita: fecundó ( quando Po- ab lonia caput ejus petivit) nuda folutaque fuit offa repe rire, Sed quare ( dice- t finiretur , fed utin aliis majoribus » i. tis) primum ceffavit miraculum? Non u A mundoque utilioribus multiplicaretur. Ut in offibus Stanislai difperfis , re- medium , Sanitas , & vita;, meritorum ejus beneficio , tot hominibus data , - . fed feminarentur per mundum : utque prt ncipaliter ,. caput illius in Poloniam tranfire poffet, tanquam maximus atque poten:iffimus Succurfüs quem illi ( 5 £xlix Regnum! ó felicem Regem? Caput Mundi ( Roma) mittere potuiffet. ^ u- Joram àSennacherib , potentiffimoque Afl y riorum obfeffas exercitu, minae tus fuit Elifxo tollere caput , quia precibus fuis obfidionemnon folverat : Hac 10« r jactat mibi Detus , £. bec addat , fí caput. Elifai ffetevit faper ipfam. bodie. a, Reg.6. Acciditautem , át Elifzus füicapitis falvandi gratià fuftulerit obfidio- Dte nem eodem die. Non ita Stanislaus , fed ipfe fibi caput abftulit & in illo fuit (0, I[15y portatus ad patriam , .ut Kegem Kegnumque füum falvaret. Statigitur , & fecuraítabit Polonia ; dum hic Elifeusfüum juvabit Joram. "Triumphatorli- tot (U$ centiam D Emanuelem Portugalliz Regemrogaverat, ut ex Indiis, ad Ma- jorum füorum fepulchrum ; portarentur offa , magni Albuquerch: licentiam At dum offa Albuquerch exifte- de- Rex negavit dicens; Orientem fecurum fore, rentin Goa. Sedego quantó majoriratione , fperarepoffum ac promittere, lo« Stanislai Reliquiis in Polonia quiefcentibus , fore fecurum K egem , fecurum orl Hoc Stanislaus ii« Regnum, & fecurum univerfalem Chriftianitatis murum, primg Matridebet: Hocipfüm füpplex tertia con:inuó rogat * Hoc il!i fe« li cunda , dubio procul cum potentiffimo füo brachio concedet : & proptere& que femperin omnibus fuis tribus laudabitur Mairibus: perque tres omnes ; cone dit Sordi cxlorum, patriz, mundique remanentis applaufü eanta- ((i« bitur ipüi : Beat'e "Uenter qui £e l d yvormw,: jt jm CON- j ?2 Concio Septima m CONCIO SEPTIÍM A. — De jJudicio Univerfali. T Ya Erunt Signa in Sole, Luna & Stellis, Luce2 fiuf x AT ia pat P y 9l Onflagrante tandemMundo, & reda&is in mare cinerum omni- t N Gu bus, quz die hujusobliviofuper terram fabricavit (fine confuetis [ prozmiis prefentem exordior difcurfum , nam dixitolim Quinti- «t. X z ) lianus, a&tiones gravesexordiis nonindigere, cum ipfz vel fup- ponantattentionem, veleam concilient: pretereo quoque füb filénrio 2 für portentofam figaorum, quz judicium przecedent , narrationem , hec enim Évangelii pars, non ad nos, fed ad illos, qui illis venient temporibus p fpectat: habet etiam hodierna dies, multa cuilibet tractanda folüm de his be nj quz ad (e pertiuent) incenfo igitur Mundo, & abignisviolentia confumptis omnibus, qux hominum füperbia, nec non hujus oblivio diei füperterram £0 ill exaltatarunt & edificarunt ; quandoin hoc vago & fpatiofo Mundo, non erit videre, nifipaucoscineres, ejus pomparum reliquias & noíIrz vanitatis in- tel dicia; inaéreterribilis refonabit tuba, non metaphorica, fed vera, hocenim fi ht dicere voluitrepetitio Pauli, cazetzuba, 1.Cor.15. Et hujus imperio vocis; obedientibus Inferno, Purgatorio, Limbo, Mari&terra, patefadlis fubito Vil n fapulchris in mundo mortui comparebuntfactiredivivi. Resmagna vobis vi- detur, quodunius vox tubz reperire poffit obedientiam in mortuis ? aliud di fi majus notate miraculum, &hocvobisnontam magnum videbitur, intrate folitudines JEgypti, Thebaidos, Paleftinz : defertorum illorum latebras re- h motiffimas & maxime abfconditas penetrate: quid ibi videbitis? In hac fpe- el In Junca videre licebit latentem unum Hilarionem, inilla unum Macarium : in alia magisabfcondita unum Pacomium , hic Paulum, ibi Hieronymum, alibi u unum Arfenium: abaltera parte unam Mariam ZEgyptiacam , unam Taidem, unamPelagiam, unam Theodoram. Viri, Mulieres, quid eft hoc ? quid vos ad talem perduxitftatum? quis vobis anticipavit mortem? QQuis vos his involuitciliciis? Quis vosin vitafepelivit? Quis inhís vos pofuit fepulchris? z Proomnibus refpondetS. Hieronymus. Semper zeibi videtur infonare tuba illa p« terribilis, fargite mortui , venite adjudicium. Scitis, quisfunebribushis nos d veftiit fpoliis? Scitis, quis noshisinclufit fepulchris? Illius terribilis memoria i li tubz, dieultimorefonaturz, fürgiteó mortui, & venite ad Jüdicium, Ergo fi tubz fonus folüm imaginativus ( notatebene confequentiam ) fi fonus hujus M tubz folüm apprehenfus ad fepeliendos vivos füfficiat, quid mirum , quod H quando fanabit veré, valeat revocare mortuas? Non tamen hoc eft, quod modó De Judicio Univerfali, 3 mgdó mihi paritadmirationem: quod me facitobftupelcere , & omnes in ad- mKationem rapere debet , eít; quod hzctuba futura fufficiens refüfcitandis tuis, non valeat excitare mortales. O mortales! judicium effe ventu- ru reditís: Alcerutrum eft certum, vel id non creditis, velnon timetis. Ven diesultimus, & tunc noftra fentiet infenfibilitas f(ine remedio , quod nunc p tcognofcere cum auxilio: & quantum plangerenunc expediret ac Tif« penitere, Ticutilli Solitarii , &illz Pznitentes fécere, quàm plangere ac pzni- Jetis tere poftea ; quandonec penitentia veniam, neclachrime mifericordiam ob- tinebunt: nunc vivitur ut vultur, nti- poft (Óó dura n ?)illo modorefurgendum [up. eít , quo non vellemus. -Magna, & miferabilimodo magna, erit videre ac confiderare in illo Re- füb hec fürrectionisuniverfalis actu.. Sedinter omnes con(iderationes, qux mihí pro- prijffima huicloco & attentione digniffima videtur, hxc eft: quot homines bus his bene nati fe videbunt illo die malé refürgentes ? Inter Refürrectionem natu- ralem & fupernaturalem magna datur differentia: inRefürrectione naturali, ytis am €o quisq; modo refurgit,quo nafcitur: in Refürrectione füper naturali, quisquis illo refürget modo, quo vixit: in Refürrectione naturali nafcitur Petrus, & e;it Ifi* refürgit Petrus, in fupernaturali nafcitur Pifcator, & refürgit Princeps: i f debità in regenerationejudicantes Tribus Ifrael. Mattb.19. Ó quantum fo- latium pro iis qui à fortuna non fünt przclara fortitinatalitia! Bonum mihi C!'S, videtur, DEUM in die Judiciinon poffe non magnam przítare fatisfactionem »'itp inzqualitati, cum qua nafcuntur homines, cum fintomnes ejusdem naturz, ;. V iud difhicile non eft illi cuminzqualitatenafci, cuidaturele&tiorefürgendi: re- furgere, fecundum eft cum arbitrio nafci. Inhoc fecundonatali tanta fuit à it6 e Job confiderata proprietas, ut dixerit in illo nevum nobispatremacnovam effe matrem: putredini dixi, Pater meusestu , Mater mea, vermibus. «.17. 6 InSepulchro, ubi noftrajacentofla , Patremhabemusalium, & aliam Ma- In trem, cumibiregenerati, & altera vice nati fimus inde prodituri. Notate bl modó: /'atutum efl bominibus femelmori. Heb.9. Voluit DEUSnosuna vice n mori, fed duabus nafci; cum enim bene mori dependeat ab arbitrio noftro, jd mors una futficit: fed cum non fit innoftra poteflate nafci bene, duz requi- 1is ? runtur nativitates, ut in fecunda totum, quod in prima defuit, emendare poffimus. Potuit quidem facere DEUS, ut zqualiter omnesnalfcerentur, fed h 0$ ejus providentia hanc zgré latam inzqualitatem ordinavit, ut ipfe primz nativitatis dolor ad nosin fecunda meliores reddendos exítimularet. Bona 14 nova o hominesinfimi acplebzi! Sinatura five fortuna veftris in natalitiis fe (0) vobis parcam monftravit, fcitote vos altera vice nafcituros , actantocum J5 honore, quanto vobis placuerit: tuncnaturam emendabitis , tunc de for- d tuna fumetis vindidiam: & eó majores erunt vindictz , quó notabiliores erit d illo [j 74 Concio Septinia illo die videre mutationes. Etenim ad fepulchra proper;ibunt, & fübinde cemplum animz Magnatis (imulac plebxi fua requifiturz corpora , fed quid v potiffimum accidet? Sua reperiet offa plebzusin cemireriofinelapide, & & fcriptionibus, (ed refurget lucidus ftellarum inftar. . Econtra unus Gra IS £O« h fuuminveniet corpus balfamo conditum, porphyrez inclufüm Arca , num & Elephantum marmori infculptorum humeris fuftentatz, cu 'erbis J j€tarmior- « ac maguificis epitaphiis, fed inde refurget ipfe vilitate vilior. ó qu phofis terribilior? Sed quz verior ? Y Videte nunc, an DEUS dabit bonam hominibus fatisfactionem inzquali- tatis, cum qua nafcuntur, Quideft effe bene natum? vanitaseft quz cum vitafinitur, & verum eftid à Deo in manu no(tranon fuiffe pofitum : fed quid ) eftbeaerefürgere ?. eft nobilitas in eterpum duratura , fed hanc Deus cujus- Q libetreliquit arbitrio. Nafcentes fumus noftrorum Filii patrum, re(urgen- ? tes erimus filii noflrorum operum , fed quod malé refurgat ( redeamus ad confiderationem noftram ) quod malé refürgat fuá culpà , qui bene natus [7 fuit (ine proprio merito, o magna infelicitas! refurgere bene poft natalitia p mala , eft emendare fortunam: refíürgere malé pofl natalitia bona, pejus eft It quàm abipfa degenerarenatura, Quod David bene refürgat, à Jeffe natus , ill magna filii paftoris gloria: fed quod malé refürgat Abíalon, à Davide natus , f& magnum dedecus filii Regis! fi homines tanti faciant bene natoseífe, cur tam exiguam habent rationem benerefuürgendi? Nihil frequentius verfatur in di ore Magnatum, quàm obligationes, cum quibus fuerunt nati: fed affirmo Yr pauciffimos effe, qui, quales h fint obligationes , noverint. Bene naíci ob- ligat ad meliusrefurgere; hz füntobligationes, cum quibusnatieftis, Incer Ü homines nemo natus eft, nec potuitnafci melius quàm Chriftus, nemo meli- orem Patrem, nec Matremhabuit, & notavit S. Auguftinus Chrittum bene h natum , melius refurrexiffe, elorsofror eff iffa Nativitas , quàmilla: illa cor- pus mortale gentit, ifla edidit immortale, Salvator, ait Auguft. in fecunda [ Nativitate, meliori modo natus quàm in prima fuit, In prima mortalis & paffibilis, in fecunda natusimpaffibilis &immortalis. — Videtis nuncqua (int li obligationes eorum, qui fünt bene nati? naíci fecundó meliüs quàm primo I fuérenati, SiDEUS in hominisarbitrio nafci pofuiflet , quis quantamcunque d bonus fe non vellet facere meliorem? Hicergocafüseft, in quover&mur: i V denovonafcituri fimus, cur nonhon orifie DLie :ntiffimé nafci nitimur ? In primis t natalitiis honorifipé nafci , poteftexcuíari cumdicto , quod Deus nos fecerit, apfe fecit nas.. . Sed ia (ecundis honorifice naíci, nullam admittit excufatio- $ nem, fedíolàm G'oriam, nosipfos cauíamfuiffe, quàd fimus nos facti, ipff n $iv [ 1 Y m .ïf; v 2os: P/al.99.. Qauanta hominis erit illo die Gloria , fibi appropri i^ FOMALO$ b tunc elogium, quod Sa;'va,aor nofter foli fecit Magno Baptifte; s; Mnlie- d De Judicio Univeríali. 73 ulierum non furrexit Major foanne Baptifla Mattb, v1. Notate proprieta- verborum , non dicit, internatos illam meliorem fuiffe natum, fed in- l te&natos meliorem fuiffe refurgentem. lau Inter natosefle meliorem quà natum, (« aniseft, inter natos meliorem effe quàrefürgentem, hoc eft veré ma- bts jore e: eftinmanu noftra , fi velimus. Faliciflimus in hac vita nafci po- us teft Filiu&Regis , in altera quotquot volue rimus, ipíius Dei Filii poterimus naíci, dedit et poteffatem filios Dei fieri: & hzcnon effe confiderationes, (ed jl veritatem; Fides eft Catholica: fit benedictus illeDomin us : qui eft Refurrectio I & vita noftra: egofum Refarreilio & V ita. id Anims corporibus unitz , ac homines ad primam compofitionem füam ]5 regreffi, fe conferent omnes ad judiciilocum , qui benerefürrexerunt, lzti: "u qui malé refurrexére, melancholici, & erunt hz primz vices, quibus fe ge- ad nus humanum ipfüm videbit, namcongregati, quotquotíunt, foerunt, & us erunt, fefiftenc omnes in valle Jofaphat. $i non effet illa tam dolorofa dies, Ll pulchrum vifu foret unitosomnium ztatum famofosac illuftres. Sed menunc at interrogari video. Qui fieri poteft, ut multitudo tam immenfa , ficut eft $5 illa generis humani, homines qui fuerunt à principio Mundi usquead prz- $5 fens, & fücceffivé multiplicandi usque ad finem , quieítpoffibile: ut innu- ür merabilisille numerus, illa multitudo quafiinfinita , tota vallem unam ingre- In diatur? Difficultas eít bona, D. Majeftati placeat talem effe refponfionem. " Imprimis dico, nos in materialocorum graviter falli, fant illaopinioneno(ira b multó capaciora. Primo creationis die czlum & terram DEUS & Elementa a creavit, & certum eft in bona Philofophia, nihil in Mundo vacuum, íed o- mnia pleua fuiffe, nullus ut alterius rei capax effelocus videretur : tertio die lj " nate funt herbz , plante, arbores, innumero licet ac quantitate magna , & fuum habuérelocum: quarto dieSol venit, immenfüs ille Planeta 1€o. vi- li jà cibus terrá major , ibi tamen ftare potuit: eodem die tot ftellarum millia com- f paru e€ :re, quarum quzelibet eft aliquot milliarium millibus magna , illis etiam fütficiensfuitlocus: die t quinto peraéra veneruntaves , & illisaffignatus fuit locus: totactanta fuerunt in ter ris animalia creata, totin mari pifces, tam deformis magnitudinis monftra, Sexto die x fed adhuc intrare potuerunt. J venit homo, & fuit primus, q uinon potuit haberelocum, fed fieffe non po- tuitin Paradifo, beneftare potuit extra illum : ita ut(ficut dixi) valde falla- li vl mur inhoc puncto delocis, plurium fünt capaciora, quàm vobis videntur, Sed ad exemplum morale t ranfeamus , & cum fit dies Judicii, proexemplo nobis ferviat conditioJudicis. Qu Quorum fuit olim hujusmodi conditio capax ? f Erat Judex cum füis Textibus & paucis libris antiquis, & ideo confiderabili- bus: famelica ftabat ibi mula & malé gubernata, M domo multum à Tribunali diffita: erant flii honefto modo vettiti, cum (uis tamen füb brachio libris, ( K2 pedes 76 Concio Septima ti pedes frequentabant (cholas: aderat mulier cum paucis gemmis, & ancife 3uz tranfeuntes unitatem , pluralem Grzcorum non attingebant : hsc fifnt fa$ 'uorum olím illa condicio feu locus Judicis erat capax, & calculo bene fadfo; it; videbatur non poffe plurium effe capax : tranfierunt anni, locus non cr, Ta & experientia monítravit effe fine comparatione multo plura , qu m íe Imprimis]ibi edes ftant, & palatia tam na , ut €nit inodo reddit capacem.. aliis temporibus tam magniftca non habuerint Titulis clari: habetur Biblio- quo theca (imilis illiin Vaticano , & fübindecum librisclautis ficut illi, quiin bac Vif confervantur ; eftibirheda cum 4. equis, fünt Ephebi, Curfores , Miniftriz Àj adeft mulier in Aula feparata , Matronz , Domicellz, Pediffequz, & omnia fle 114 quz proap parente Nobilitate requiruntur : eft ibi videre filios cum fervis & equís , cum lufu fiepius & aliis magni pretii commoditatibus : fünt filiz natu. Tür [ majoresin matrimonio cum dotibus extra menfuram , natu minores in Mona- Y« fterio cum pinguibus proventibus collocatz : funtibi tapetes, abaciargentei, beneficia, canonicatus, & ingens redituum fumma, (edfuper omnia valde p fti politz fünt ibimanus , confcientia puriffima, & aliz resinfinite , quz ne qui- demin memoria & intelleétulocum habere poffunt, Non (ic eft? In patriis quas Hv ani tranfivi,(ceffefoler. Ergo fihzcomnia effepoffunt ia loco tam parvo, quan- tum fidei noftra prxítabimus fervitium credendo fuüturum, ut omnes in valle MU £0 Joaphat ftare poffimus ? Stabimus omnes, & fi multó plures venerint, pro cun&tis erit vallis, & miraculum. tn Przter hanc rationem generalem de loco füntalizcirca perfonas , una: g »ro bonis, & altera promalis. Bonihomines potuerunt inminimo ftare loco.,, B um fübtilitatis donum fint habituri,. quz talem communicat proprietatem corporibus beatis ,ut quotqu ot erit in die Jadicii reperire, poffint ftare in loco K "ubiegofto , ex eodem menon exclufo. Toc(übtilitatis donum etiam in Mun- do datur , fed cum proprietate diverfa : cli fübtilitas unum introdicit, altero r non expulío, fed Mundi fabtilitas totam habet intentionem alios expellen- di , ut fépoffit ipfam introducere , ideo non hic ffatus qui duret , non datur & híclocusquifufficiat. Multum eft quod Jacob & Efau non potuerint in una: ftaredomo, fed plus» quod' Abraam & Loth non potuerint in una manere civitate, Gen. 29. & 13. adhuc multó plus eft, quod Sau! & David in uno V Regno nequierint effe. . Reg. r. Sed quodomnem excedit admirationem,eft;. [ Abelem & Caín effe fimulin Mundo non potuiffe , Gen.4.. Sedcur in locotam immenfo non potuerunt duo fübfiftere? Pejoreft caufa quàm cafus, nonpo- £ terat Cain fimul'effe cum Abele , quia Abel'erat fimul'cum Deo ; dum homo fuo: unitus eft Domino , alii non poffüntilli effeuniti. Caufatur hoc fübinde à (ü- U ;erbia Abelum ; fed fepius procedit ab invidia Cainorum. — Sicertum fitinvi- t diamceffare cum.morte, faciléimul omnes in die Judicii ftare poterimus. V ul- [6 3 i De Judicio Univerfali. Zv A mnes ffare fimul ? Non augeteloca , & diminuite invidiam: hoceft domum: ht j ilitatís Bonorum. . Quantum ad Malos attinet , non erit quidem difficul- 0 tas uin oómnes vallem intrare poffint, licet enim Mali fint in magno numera & t; diedüm tam grandes ac inflati , reddentur omnes illo die minimi. nfe 'Tem e Diluvij cunctas animalium: fpecies in Arca fuiffe fides credit , illud ením dic Scriptura , non tamen capit intellectus , cum id ratio nonattingat, , Ut Jio- quomodo fieri potuit , ut locum tam parvum,, tot animalia, tam grandia & hac tam ferocia fimul intrarent ? Leo, pro quotota Lybia parvus erat campus, driz Aquila, cuí exigua Sphara totus fuit Aer : "Taurus, qui nequijt in foro fubfi- DIa ftere : Tigris, qux non potuit in fylvis contineri, Elephas qui fe ipfüm capes—- s renon potuit? Omnia hec animalia feritatis equalis ac magnitudinis, potue« lu runt in Arcatam exiguaftare ? In eadem omnia fuiffe certum eft, licet enim )« Arca fuerit patva , tempeftasfuit magna. IHllo tempore Deus univerfalidilu- tl vio totam innundavit terram , quz maxima fuit calamitas, quam Mundus unquam füftinuit : & fi tempore calamitatum ac miferiarum , ipfemet in- ilde qul- ftiné&tus naturz fic reftringi faciat animalia , quantó magis ratio faciet homines reftringi ? Poterunt in Valle fofaphat homin es eo ftaremodo, quo fteterunt Ts lt animalia in Arca.No£ , ffcut fuit im diebim INo£, ffc evit in confimmoatione $aculs, al le Matt.24. S.'Fextusait, ob fola Mundi perituri figna homines arefactum ac p confümmatum iri, Zirefcentibus bominibus pratimore , fi adeo folus Judicis . timor attenuabit homines , quantum illos ipfum confüummabit judicium ? 6 Ug qui nos reftringemus omnts illo die ! ó quàm fe parvos facient maximi Gi- C0., gantes ? s Maxim um Judicij miraculum non eft quod totus füturus fit Mundus in n o(0 Valle Jofaphat , fed quod tunc ftare poffint in exigua Vallis parte multi, quí nonpotuerunt in Mundo ftare : unus Nabuchodonofor , unus Alexander M. il ero unus Julius C. quibus totus Orbisanguftum videbatur Imperium, ibi ffabunt inangello. InterEvangelij maximénotabilia de Judicio dicit Chriffus, ftellas (ne de cxlo cafuras eíle e L Matt. z4, Si defüper interrogentur Mathrematici , tür magnam in hoc textu reperiunt difficultatenr : fed fi me interrogaverint , una rraturalem illis rationem dabo. OmnesStelle , binisexceptis, terráfünt ma- [14 jores , & quedam earum 4o. 8o. 100. vicibus majores : ergo fi Stellze fint ma- 1no jores terrá, quomodo poterunt in terram cadere, & locum habere ? Locum &ü'r am babebunt quia cadent : non fcitis illum qui ftat in alto, & illum qui cecidit , effe diveríz menfürz ? 1ta Stellis accidet, qua ftant inalto, magmam cxli N fü0 partem occupant,. poftea fi ceciderint , paucos occupabunt terrg palmosz non e(t quiminorem.occupet locum quàm unus quicecidit. "Ferra punctum: [i* eít reípectu celí : centrumrefpe&u terrg alterum eft punctum : & Lucifer, wl ftquàm cecidit , eft incentroterra. vul. gpiä exaltatusnon poterat in czlo ftare , po E Aum d 728 Concio Septima & Ah Luciferiterrz ! Illi qui fa(tibus humang profperitatis exaftati, locum moj. nem exi(timant anguítum hodié cadent, & attenuati ftabunt inloco mini o 100 ftabimus omnes intra nos ipfos re(tricti ac confümmati, rantes rationes, Deoreddendas : & (ihic alianoneffetr atio , folum hogffuffi- tam ftrictas con de-. her. foren ceret ad tanzum efficiendum, ut nulli deeffet locus. Meminerint mines fore. rationum, quas Deo reddere debent, & ijs promitto , locum ibi erítitem fore : vosfi unum eft neceflarium , utbonus fit locus, nam in Valle Jofaphaterit pro omnibus. quantum ad iocum , hi—.c pendi bern: Toto tandem genere humano prsfenti , cortínge celorumaperientur , & Supremus apparebit Judex ; nube thronum fübminiftrante, cunctis Hierar- chijs Angelorum , & multo ma tïan£ gis propria circumdatus Majeftate. Primo maxi malos à bonis feparabit , Miniítris hujus executionis exif entibus Angelis : exibunt Angeli, €8 féparabunt malos de medioTuflorum. Ut melius mult Matt. 13. sdm hzc intelligatur feparatio, : cum Propheta Zacharia füpponendumeft, ante illam nonibi homines unitum iri modo confufo, fimu fed pro majori magnificentia infer & claritate actus, cunctos fuo ftatui conformit er dividendos effe , familia t3. fomilia feorfum : cap. 1. Abuna parte ftabunt Pontifices infer ; abaltera Reges, veti & inalia Epi(copi , Religiofi inalia, & fic caeteri. Infüper venientes Angeli, primo fe conferent ad locum Pontificum t5 /epara bunt. Eft horribile fibi fo- em làm imaginari , in dignitate tam divina fisir » inter virosà Spiritu S. electos, dari lunt qui debeant feparari, 9 fep arabunt malos de mediojuftorum , malos feparabune Pontifices, eos tollentes deSocietate bonorum : omnibus in hac vita datum Ius: lr fuit nomen Patris fancti, fed dies Judicij manifeftabit , non in nomine, fed in operibus confiftere fanctitatem : in hac víta dicti fuére beatifimi, fed in altera &il eruntinfzlices : ó quanta miferia ! Poft hos alij exibunt Angeli, ac venien- fl tesad Archiepifcoporum & Epifcoporum locu m, feparabunt malos de media pof uia non fec Tant Juflorum, ecce vadit adinfernum ille, q it eleemofynas, ifte quia de patrimonio Chrifti füos ditavit cognatos : ill €, quia unam pro Sponfa ha- hoc bens Ecclefiam, quzfivit aliam cum majori dote tant : ifte, quia doétrinz cibo fuas non nutrivit oves : ille, quia beneficia contul itillis , qui alia non habebant Cht merita, quàm quod ip(i fervijffent £oni » ifte quia tot animz , in ejus Dizcefi, fine Sacramentis difcefferunt, ille, quia in Epifcopatu füo non refedit: ifte propter ul Simoniam : ille [Un quanta confufio propter irregularitatem, ifte quíafuitignorans. BoneDeus, ! fed quàm hilares, & contenti tunc erunt, unus S. Bernardus, dlica unusS. Bonaventura , unus S. Dominicus, unusS. Bernardinus Senenfis , & tot. alijSan&i, quioblatus fibi Mi trisad altftudinem dignitatum afcendere nolue- Mj runt, agnofcentes precipitium * econtra quo erunt animo miferi damnati? Tutm Quotiesintra feipfos dicent , & cum clamore , maledicta dies qua fümus electi, r maledi&us, qui nos elegit ! maledicta dies, qua fumus confecrati, & maledi- DUn &tus, De Judicio Univer[ali. 79 ! H €&w, quinos confecravit! fi homo vix fuz poteft anim ? dare rationem, quo- ? ilfio ? TnOos moljo tam multarum bonam poterit rationem reddere Bt(ihoc onus maxi- nfde- clefiz Atlantes cadere fecit ; quis non contremifc et, & illi fefe tübtra- her upiet ? Multis Sanctis Epifcopa tum recufantibus De f hi us revelavit, eos, fi tnines forenNepifcopi, damnandos, & vobis quis revelavit inh litem fore ? lweft effe, q uod falus aliarum animaru OC VOS privilegiatos m non dependeat ab hoc quod , hit vos fitis Epifcopi, & effe poteft quod veitraru m animaru m przedeftipatio de- pendeat ab hoc, quod Epifcopi non fitis : fecurius eft ftri ngere humeros & gu- n& bernandi curam Deo relinquere. letat« Ab Epifcoporum locotranfibunt An trantes illam Ordinum regularium infi nita geli, ad locum Religioforum, & in- Jtimo m multitudinem , quamvis in ijs maximx Mundi fanctitates, tot quati fole s refplendeant , celis : multosquosfeparent. Incipientà Juda, habebunt tamen nelius 69 feparabunmt : non hoc dico, quód anté ad mepertineat : fed fecundüóm omnem rationem mihi videtur, hoc funeftis- fimum Judicij fpettaculum fore. Quuod per vias inferni vadan entia infernum, eftinfzlicitas, non mira culum t homines ad lod : aft quod per cxli femitas eant ad infernum, eft omnium miferiarum maxi: na « Quod Epulo purpura & byffo ,'gCHt veftitus, inter commeflationes vitá tranfacta, fit ad inferni fiammas damnatus, cft merces ipfi debita, recepi/Ti bona in vita t 42, Luc. 3 fo- fus involutus facco 16. Sed quod Religio- dari ; cum jejunijs , cum pzenitentia , eum claufüris, cum vo« bunt luntate alijs fübject a, vadatad ipfüm penarum locu ms quia ficut unus Laza- rus ad terrena re Hiexit oculos, eft infelicitas maxima. iturm flractus Quod Szcularis diz edit , cuiratio reddenda, nunquamin mentem venit ; in momentopereat, & illam non juftam reddat Iterà fed quod ipfe R eligiofus , qui nunc fu ; non poterat alium ejus negligentia finem habere: Yen. ggeftum aícendit judicium predicaturus, poíffit & debeat unus effe damnatorum ili 277 randus, nififalvariftudeamus. Verüm e o die, ftatus eft propter nos deplo- x his vos etiam inferre poteritis,, ( quia hoc accidat in portu, quid erit in mari ? Si nos alteram vitam toties medi- de tantes, incurramus naufragandi periculu (u25 o m,; adquem portum vos veftrz du- cent incuriz , veftrz vanitates; & negli [o] entiz ? Si Anachoretz » fi Éremitz, yant contremifcent illo die » inquo ftatu reperientur illi , (ine Aulicis cujufque gradus qui vivunt in Aülis? In te: nunc omitto lo plus erit feparandum , quà m inalia Perfonarum for- pter us dicare. qui de omnibus , in quibus q uifque fibi poteft ipfe prz- du Venient tandem Angeli ad Regum locum. ^ Non ibi Thro "os aut alios ! tot Majeftatis adornatus erit videre, fsdomnes füis fo lüt« làm operibus ftipati , reo. rum inftar ftabunt in pedes erecti : quorum Re ges Kegnorum fuerint diftinete ati? cognofcetur : qui Hungariz, qui Galliz, öæi qui Angliz, qui Hifpanig : & cu- jusque Kegni Reges mali feparabuntur ab A. bgelis , €9' /eparabunt maíos de me- edi- [5 dio 80 Concio Septima dio Tufforum. Qui t egum modernorum falventur aut damnentur, non cgn- ib lim Natio dequa S. Textus nobis indicat, quot in ea Regfim ve ftat : unafuito ur $ »cI falvati , quot d amnati fuerint , id dicere horreo, fed ut diftincté fciat ii lo Hebrao , quando fuit hícà Deo dilectus, tria fuére R na. Sidi pedit. Inpopu Tribuum, treshabuit Reges, & 120. duravi Jf nníis. Primum fuit Regnum 12. tenu&. TTer- dolow Secundum fuit Regnum Judz, 2o. habuit Reges, & 394. annis adal ael, habuit 1 9, Reges, & 242. ftetir annos. Nünc videa- tium fuit Regnum Ifr In Regno 12. Tribu- qua mus quot horum Regu mfalvati, quot damnati fuerint. quat um, damnatus eít Sau t, Salvatus David , deSalomone nihil certi conftat. In Vnut 13. funt damnati, de 2. non elt cer- Regno Judz, ex 20. R egibus, ;. Salvati, fehi titudo. In Regno ['rael minima non daturexcep tío, r9. fuére Reges, &om- nes damnati. . Fxlix Regnum, in quo , ne poffitde ullo dici , /Pparabun? 9ma- ! óin ilhr Jos de medio juftorum , omn es Reges ab Angelis portabuntur ad Gloriam j fortunata Sceptra ! óinfau ftas coronas , óinfzliciaRegna, Ó miferas Pofteri- I6 tates! à Jeroboam ufque ad Oziam 19 . Reges coronati, & 19. Reges damnati! det Etreverà non fuit hoc ex auxiliorum defectu: Veri Dei cognitionem, Tem- p Sacrificia habuére : Prophetiarum viderunt miracula, de pla, Sacerdotes, Tif cxlo receperunt favores, & quando neceffe fuit , etiam peenas, & horum nihil Kl ijs fufficiens fuit : pericu lofiffimum fit oportet, ipfüm regnare, cum in tot aut nullus fuerit falvatus Confiderent foli Regnis, to t inter Reges, aut pauci , en nunc Principes que fuerit horum caufa , Deu s non eft injuftus , accuraté fuas ex diligenter attendentes quibus illas aperian t: bene examinent conícientias , x ftudeant adimplere (uas ob ligationes , funt enim ftridtiores quam ipfi ordinarié 1$t credunt : lnveftigent diligenti ffimé damna publica & privata fuorum fübdito- [ rum, & videant (omni paffione fepofita) num illa refultent vel ab ordinatio- Yo neíua, velàfua negligentia: fibi perfua deant ante divinz juítitize Tribunal minemni alium , ,e(i'c comparituros , & ftrictiffimam ho fefe, ficut quemcunque ho de reddituros rationem, eorum omnium quz fecerunt & qux omiferunt , de die fed in diem, dehora in horam. Cogitet denique, & recogitet ut convenit , qui- confufio & infelicitas erít in illo univerfali Judicij tol libet Principum, quanta M: fpectaculo, fi poft tantám Majeftatem & tot obfequia hujus vite , venerit An- henfío ejus brachio, feparaturus pro femper de numero fal- CUI gelus, illum appre W vandorum, /eparabu nt malos de mediojuftorum, Hocmodo malorum divifio executioni tradetur in omnibus perfonaru mgradibus: & ijs, in quibus ratio- deploranda magis accidet divifio. & ne fanguinis & amoris naturalior eft unio , €0 Certumeít omnem circumfítantiam illius aQtu s fore rigidiffimam, fed hzc vi- debitur crudelis effe. Separabunturpatres A filijs, ad unam partemibit Abra- fs N am, adalteram lfmael: fra tres dividentur à fratribus, ad partem unam eunte à Maritis, ab una parte ftabit Efther ab altera [ Jacob, adalteram Efau : uxores Afluerus: d 81 DeJudicio Unrverfali, equ. Aftaerus : atnici dividentur ib amicis ( exemplum erit rarum, quía tara pauci ved funt amici ) hác ibit Jonathas, illac David, ^ Separabuntur inperpecuum J 20 . nal illi j qui fe diligentes in hac vita, tantam in altera fe diligendi caufam habebant. nnis, Sidilteffus à loco ad proficifcendum alió, tantum inter eos, qui fe diligunt, AU d nhos tíe Liv Tet- dolorem caufet ; licet fpem h denuo videndi: fiexhac vitatran(itus dei- adalteram cum probabilitate videndi fe in ecernüm, eftcafüs tam rieidus : - ribu. quantus erit dolor, in eternüm feparatumiri, cum certitudine fe non videadi quam diu Deus erit Deus , illos , quos natura ; necnon amor fecerant quafi cor . In [i20 unum & animam unam ? Dubio procul corhabet duriffimum , qui folüm, ne fehuic exponat periculo, totumillud nonimpendit in amando Deo, Qf [ Fa&taMalorum ac Bonorum feparatione, nec non ceffantibus, propter illam divifionem ultimam , planctibus, qui ficut S. Textusait , erunt maximi, bin leti» plaugent omnes lrribus terra, cunctisin filentio & attentione pofitis, incipient examinari culpg ; fed hic ego de Cathedra defcendere deberem, & eam afcen-. il dere, quis? Non Angelus , nón Propheta, non Apoftolus, fed Damnatorum . unus, ficut dives Epulo fuis przdicaturus venire defideravit. Delila qui dé il intelligzt ? P/ál.2. quem eft in Mundo reperire, quibene cognofcat peccata? Et hoc David dixit Propheta multàm illuminatus à Cxlo, Solus damnatus, tot tent folus judicatus à Deo, folus'qui cerribilis Tribunalis rigori prefensfuit, (olüm expertus fübtiliffimum examen, in quo minutim revidentur & inquiruntur (uas conícientiz, folàm qui vidit anatomiam tam exactam , tam minutam , tam ent exquifitam, quz ibifit deleviffimo peccato , & de minimacircumftantia, (olum arie is qui obfervaverit fübtilitatem tam punctualem, qua ibi ponderantur atomi, itO« menfurantur inftantia , dividuntur indivifibilia , folus hic, & ne quidemhic tio« poffet declararefatis, que inillo diefintfutura. Sepe mihi propofüi totaliter ynal hocomittere punctum, cum mihi füfficiat fateri, quod non (ciamnecaufim um de illo loqui, ne quisia die Judicij dicere mihi poffit quod ipim deceperim: die fed cum fit materiía tam utilis, & principale, quod illo die futurumeft, licet u totum, velex parte non poffitexplicari, vellem tamen, opeDei, duos animis icij veftris injicere (crupulos , qui mihi videntur maximé neceffarij pro Auditorio À. cuiloquor : peccataomiffionis & peccata confequentiz , hi fünt illi duofcru- fl puli, quos hodiedàm ex parte Dei vos monere& docere vellem. TO Scitote ó Chriftiani, fcitote ó Principes, fcitote ó Miniftri, à vobis exi- ti0» gendam effe ftrictam rationem eorum , quz feciftis, fed multo ftri&tiorem i eorum, quz facere omi(iftis, Multi damnabuntur propter illa quz fecerunt, j fed omnes propterilla quz nonfecerunt. . 'Culpzg propter quas damnabuntur I» Reges, continentur in fententijs, qua dicentur illis; Audite tenorem fen- nte tentiz in die Judicijferende : Jremaledicli in ionemeternum. Matit, 2y. Qua e de caufa ? N'on dedifHs mibi manducare, non dedifl mibi bibere , noncollegi- ug D $2 Concio Septima f« me, non vifsaffit me, — Quinque culpe, & omnes omiflionis, íta, ut pfec- gek cot cata quae damnatos ultimaté ducent ad infernum , fint peccata omiffidhis. Nonadmirentur Docti propofitionem tam univerfalem ; cum vera fit in ni tet Ultiroum peccatum , & ultima difpofitio , per . am file ratione Theologica, praíciti damnabuntur, eftimpenitentia : finalis impznitentia peccatum omif. fio fioniscit. Qu fint omiffiones obfervate, nonadmirantes ea quz dico. Pro- &p Tum pter omi(Gionera perdirurinfpiratio, propter infpirationem perditam , perdi- turauxilium , propter auxilium, perditur contritio , contritione perdita, per- Duk fia: ditür anima : ergo date Deorationem animz propteromiffionem. — Sed tran- feamus ad exempla magis politica : per omiflionem perditur bonus ventus & got Id bonumiter , propter iter perditur exercitus, propter exercitum perditur fta- tus : ergo date Deo rationem (tatus , Regni , propter folam omiffionem, f ioti Propter omiflionem perditur admonitio : perditur occafio, propter occafio- nem, negotium : propter negotium , Imperium : ergo date Deo rationem €on tot edium, tot vitarum, bonorum , & honoris tot hominum, propter folam fah omiffionem. óquam eft periculofum Salvari !. ó quam periculofum eft Prin- mi cipum ac Miniftrorum officium ! Princeps five Minifter vacat recreationibus; hi| non faciens opus malum, non dicens verbum minus bonum, nec bonas , nec pte malas habens cogitationes, & fiepe tali tempore propter omiffionis culpam; p majores committit deftructiones, quàm multis annis omnes Mundi Malefacto- de res fecerunt, [afidiator filveftris una folum bombardz jaculatione perimit lu hominem : Princeps ac Minifter una folim omiffione, deftruunt in uno cafü Qr Monarchiam. Hi fünt fcrupuli ; de quibus non eft cura, ideo (üunt omiffionis 1n peccata inter omnia periculofiffima. Omiffio peccatum eft quod facilé com- Qu mittitur & difficilius cogaofcitur , fed hoc , quod facilé committitur , difficul- X ter cognoícitur , raró emendatur. Omiflio eft peccatum, quod fit (ine fieri : d quod nunquam eft opus malum, & fepe nafcitur ex operibus bonis ; ab illo, m ne quiderm fcrupulofiffimi vivunt fecuri. Delirefcenti Elie in deferti fpelunca Deus apparuit & dixit, quid bic agis B Elia? 3. R. 19. tunehices ? eft bocbonum ? ita ó mi Deus, & in quo loco h fim ego ? Non fum forte latens intra fpeluncam ?. Non fum feparatusà Mun- d do : Non füm in vita fepultus ? ,O bic ag ? Quid ego faciam ? non me f - 3 non jejuno ? non contemplor, & preces ad te Deum meüm fondo? flagello t Sic erat. Ergo fi Istens Elias in fpelunca penitentiam agebat, cu» illum re- rehendit Deus, & fetam iratum ipíi demonftrat ? Quialicetopera quz facie- | bat Elías effent bona, meliora tamen erant quz fscere negligebat : quod fa- f €iebat , erat devotio, fed quod omittebar. erat oblieatio. Deus Eliam con- fhituerat Prophetam Populi fui, publicum dederat illi officium , quod ergo ma- K nheret De Judicio Univerfali. 83 r netet Elías in deferto, quando effe debebat in Aula : incl fusin fpefunce ; dum qhis ii corbparere debebat inforo: contemplans Cxlum , quando debebat corrigere termgim, erat maxima culpa : ratio facilis eft, nam per ea quz faciebat Elias ; falvabat animam fuam , & per ea quz facere negligebat , peribant multz: omif non benedixi ; per illa quz faciebar Elias, videbatur animam fàlvare fuam, Pro. & per ea quz omittebat facere, perdebat veré fuam, & aliorum animas : alio« etdie rum , quiaillos omittebat docere : füam, quia negligebat fuas obligationes., p Pulchrum hoc exemplum pro Aulicis ac Miniftris , qui pro falutis excufatione, Tafi fuas allegant occupationes , dicentes animarum fe non effe memores, cum ne- i& gotijs füis non poffint expediri. Eratab ijs retmnotus Elias, & periclitabatur, : [l- fed juffus fuit ad Aulam venire, ut falvaretur. Quod Miniíter eft obligatus yeIft, facere, non omittat, nam fieri poteft, ut melius in Confilio falvetur quàm ifit» intra fpeluncam : habeat diligentiam pro difciplina, capiat zelum pro cilicio, nem conceptum pro meditatione, recufàtionem munerum pro abfílinentia , & yhm falvabitur, Minus mali damnantur propter illa quz faciunt, nam hi fünt Jifte minus mali, pejoresdamnantur propter illa quz omiferunt facere, fünt enim Dus hipejores, propteromiílionem, propternegligentías, propter incurias, pro- nee pterabufüs, propter recreationes, propter tarditatem, propter dilationes, AE propterzternítatem : nunc videtis peccatum quod non curant Miniftri, vi- o detis peccatum, ob quod multi damnantur : fed damnentur illi , quia fic vo- (uM lunt, malum eft quod damnentur & alijs etiam fint caufa damnationis , fed de cafü omnibus Deo fünt rationem reddituri. Inter alia quorum accu(abuntur, & Onis magnam debent haberecuram Miniftri , fünt peccata circa tempus , fcilicet, )f quia menfe futyro fecerunt, quz praterito facere debuiffent : quia, quz face- ul re debuerunt hodie , fecerunt die fequenti : fecerunt poftea, quz erant fa- r cienda modó : nuncfecerunt in puncto quod debebat jam effefactum, Circa momenta tam punctuales effe confcientias oportet eorum , qui adminiftranr. lo Minifter qui momentorum exiguam habet rationem , non facit bonum pro- greffum, Bonareftitui poffunt , & fama licet difficulter , fed tempusamiffum gs CO nullo modo reftitui poteft. Ad quod preceptum hzc peccata temporis per- diti fpectant? Ad feptimum ; ad hoc enim pertinent damna que proximo me fiunt & Reipub. fed non poteít majus fieri Reipub. damnum, quàmilli tempo- jo ris inftantia furari. o negligentiz, Ó avari temporisfures! non datur exem- plaris pro his furibus juftitia? Non efthic , qui declaret infames has remoras? It J Non eít híc qui fufpendatad patibulum hos temporis fures, hos occafionis in« fidiatores, hos Reipub, deftru&tores ? Sed quia in Regni legibus non eft pena )u ftatuta contra hos delinquentes , & quiailli cum clamore fe collocant in portu, )d ideo in die Judicij principaliter contra omiffiones feretur (ententia. 'et L3 Alter 94 Concio Seþtimzz, Alter fcrqpul(xs eft depeceatis.confequentiz, Eftunum genus peccatfo- qui Ut rum, quz terminantur in feipfis : alterum eft eorum , que in fe termina£a ,. durantin confequentijs ex procedentibus , veffigia pedum meorum con[idergfli, tnit aut job.13. Dominepedum meorum umbram confideratti : non dicit paffus fed. umbrar,, quia paffus abeunt , veftigia manent ; quod.poft peccata remanet;. Ti5 à Deo:minutim exàminatur s non folüm peccatorumífed eonfequentiarum ex j ijs, à nobisexigeturratio. Óquàm hoc erit examen terribile 5 converfus à. illo feri Chrifto Zachzus,qui dives erat publicanus , hzc converfionis propofita fecit Eice dimidiuim bonorum meor um d pauperibun,. ef» (f quid! aliquem defraudavi,, Cót Qu reddo quadruplum. | Hic fifto :. Jaftitiz leges ac reftitutionis ordinant, ut in eadeim quantitate ,. qua fuit acceptum , alteri reftituatur :: cur ergo Zachzus: T bik volens ut ex fuis bonis debita folvantur,triplo plus adjungit ? Sigwidaliquen defraudavi., reddo quadruplum. Luc.x9.. Si pro reftitutione pars una füffi- qu e cit, queminfinem tres aliasdiffipat partes ?. dicam : partem unam:pro (atise fa&ione peccati;.tresalias pro fatisfaCtione confequentiarum dedit.. Zachaus: iT & fcrupulofüm confcientiz faciens examen de cuntis, qua furatuserat, hunc fecit difcurfum : finon fuiffemalteri furatus ,. haberet füa bona ,. quz li habue Éri H iffet ,. nom amififfet ea ,. que amifit, acqui(iviffet , qua« non acquitivit ,. nore fuiffet paffus quz debuit pati : ergo ut fatisfadtio fit equalis cufpz, reddatur .& 4 gl in.quadruplum quod alijs abftuli ; una partecuilibet folvatur id ,. quod illi fuit. ablatum ,. alter&, quod ipfe perdicit ,. tertià, quod non acquifivit z quartà i folvantur damna quz fuit paffus. — Videteparum, quod Zachzus fecit,& illud' p quod ex hoc fuie (ecutum ; bodie falus facta eff buic domui.. Hanc Deus dos [ lll mum ingreffus eamin:ftatu falutis conftituit.. Sed fi Zachzi domus , uc in ftatu falutis conftituatur , triplo plus folverit quàm.accepit ,.in quo falutis (ta-- tutot erunt domus,. in quibus tanta fünt reftituenda , tantum expenditur ,. tantum malé diffipatur , &nihilfolvitur ? heceftcaufà , quaremulti damnen- d tur, quiapaucafolvunt in vita, &in hora mortis fcrupulofiores ordinanc ut. folümfolvatur capitale , fed de con(equentijs non eft necin vita, necin morte;. Ti quifitfollicitus. Et fi hoc contingat.in juftitia. commutativa , cujus finis eft P numerus , pondus.ac menfüra ,. quid erit in diftributiva , & vindicativa ?. Si l hoc fiat in juftitiz manu, quzx tenet bilancem; quid erit in'illa que gladium k ftringit ? Qux füturz fünt confequentiz;votiin confilioex paffione dati ? Qu j confequenriz voti non jufti , datiin Tribunali ? adjuvet .me Deus ut illas bene poffim enarrare,. cum fit materia paruncognitas. fed utiliffima.. [: Si-in: confilo: (it eligeudus Vicarius , Generaslis , Gubernator, Pr&latus, ? Adminiftzator pripcipalis fivebonorumfivejuftitig, quidaccidit ? Confilia- rius cognato fium dat votum , quia/cognatus eft , amico,. quia amicus, recom- 3 mendato , quia recommendatus eft , exclufis aliis dignioribus ac promeritis , quia De Judicio Unvverfali. 85 lo qiianon habentamicos , neccognatos: nec quiprotegant eos... Accidit fzper taka', utiiam non quandoque fic accidat! Vellem ego nunc interrogare Confilia- V,, rium;, qui hoc dedit votur acfübícripfit, num confcientiz remorfum fentíat ; : fed autcognofcat quid fecerit ; homo'cece , homoinconfiderate, fcis cui dede- Inety. ris votum, fcis illa quibus fübfcripfifti? fcis, licet peccatum ,. quod contra nX juramentum officii tui commififti ,. fit folum unum , coníequentias qux ab us à illo dependent, effe infinitas & ipfo peccato: majores? Scis, quodillo; quo xdit: fcribis calamo, te reum fcribas malorum omnium , quz faciet, vel quibus: 4 confentiet,. aut quz non impediet indignus hic homo, cui dedifti votum, & tin cunctorum etiam malorum, que usque'ad Mundi finermab ipfo fequentur? . & u$ masgnam miferiam ! miferabilis eft Refpub; in qua hec dantur vota : mifera- 11 biles fünt Populi,. quibus prezfünt Miniftri talimodocle&ir fed Confiliarii ; ufft qui vota dant ,, funromnium miferrimi z alii abeunt cum utili, &ifti manent: itiSe cum. onecre.. Attendite; Si furatur ille ,. quem vos elegiftis ( non dubite- «US mus quin id fic fucurum, eff. enimrcertum quod furabitur ) furetur illequemr ünc elegiftis,. & per fe'ac per' fuos, ficut ejusmodi homines facere folent ,. ideo: BU Éridtam & vobisrationem DEUS exiget:; quía votum quod dedifUs, fuit ho» T0 rum caufafürtorum. Prefidet ille,. quem elezgiítis ofüciis pacis ac miliciz ,. tur *& forfan ea confert plus offerentibus ,. relictis iis.qui eadem prormeriti funt ac hli'E aliis vicibus fervierunt,. eorum vos rationem eítis DEO reddituri ,. quia vo« hi tum;. quod contuli(tis harum injuftitiarum caufa fuit.. Ille, quem elegiftis ]ud pauperes opprimit , plangunt viduz' ,, patiuntur Orphani ,. clamant inno- centes, & vos DEUS condemnabit ,. quía votum à vobis datum caufafuit illarum oppreffionum & tyrannidos.- Ín illius quem elegiítis regimine;. un fí BRomines occiduntur , zdes deflruuntur, infamantur familim , vivitur more Barbarorum ,. & vos hzc omnia luetis in inferno , quia votum quod: ur, du dediítis , omnium. homicidiorum, omnium injuriarum , & omnium fcan« C dalorun? caufa fuit.. Ecclefiarum immunitates violantur » Evangelii Mi« [ey niftri malé tra&tantur , impediuntur Gentilitatis converfationes , nom elt permittitur propagatio fidei , fed propterea vos penas in eternüm dabi- tis , quia votum ,. quod dediftis ,. extitit caufa cun&orum illorum Sacri- i jm legiorümr ,. omnium: impietatum » irrecuperabilis: tot 100005, animarum: jacturg.. z ne Hz fünt ex parte indignorunr, duos elegiftis , confequentiz ,. fed quae eruntex parte benemeritorum ,. quos exclufiftis? Illi fineprzmio fervitiis eo- A rum debito manferunt:: eorum fünt filiiac Nepotes fineauxilio,. & fine hono- re, cumenimilla meruiffent illorum Patres & Avi, vos ipfis abftuliftis: malé la* -nc adminiftrata maníit Kefpubl. |Boni Scandalizati ,, inurmurationes: contra um Confilium infamatum , in quo vos $j Prncipes, &egimcb*odib-habitum » Ipfi x L ld vel 86 Concio Sepitma [ velaffiftitis, vel prafidetis, fine fpe meritum, finejuftitia premium, mala t fatisfa&tiofineexculatione, DEU5 offenfus, Rex proditus, Patria deíteu- D &a: graves, imograviffime fünt he confequentiz, qux omnes nafcuntur Y abillo voto, velabeledtione, poft quam vos forté fcrupuli manfiftis exper- tes, & pro qua gratias habuiftis ac quandoque propinationem cum magno D guítu. Adhzc, que vobispredico, refpondebitis, horum vos nonhabuiffe D curam. Bona excufatio pro prudente Confiliario! fi advertiftis, peccaftis, hi cum adverteritis ; fi non advertiftis , peccaftis , quia debuiftis advertere, y Meum eft defiderium , eaquz dixi, exlocis S. Scripture confirmandi , fed K pro omnibusunus füfficiet, quiin materia peccatorum confequentiz eft for- midabilis; A Cain fuit occifus Abel, & dicit Textus Originalis, Genef. 4. ï)i Vox (anguinum fratris tui clamantium ad me. — Notabilis loquendi modus! ( Abelis folàüm unus fuit fanguis, cur ergo dicit DEUS, contra Cain multos clamare fanguines;? Myfíterium declaravit cum timore Paraphraítes Chal-- dzus, vox fanguinum generationum , quafuturaerant de fratretuo ,clamant a hE. Scitis cur cum Abelis fparfo fanguine, multi clament fanguines? quia non folus extincti fanguis Abelis à Czlo petebat vindictam , fed omnium etiam pofterorum , quidefcendiffent ab Abel, fihic nonfuiffetoccifus. Vi« fi: debatur Caín unius homicida hominis, fed erat unius homicida humani ge- * neris: totenimab Abel, quot ab Adam, defcendere potuiffent, Peccatum ! folum erat homicidium unum, confequentiz fueruntinfinitz. Ergo fi Deus D in peccatis punit usque ad confequentias poffibiles: fi poffibilla comparebunt & exurgent contra vos injudicio, non quía fuerunt autfuturafunt, fed quia potuerunt effe: fi poffibilia fanguinem habeant ac voces, ut in celum cla- ment: quales erunt clamores veri fanguinis & veracibus venis fparfi ? Que voces verarumlachrimarum à veris fparfarum oculis? Qui veri gemitus do- loris ex verís cordibus exeuntes ? Quales erunt viduitates , quales Orpha- natus? quales erunt oppreffiones, deftructiones, Tyranniz? Qualeserunt confequentie horum omnium, in tot perfonis ac pofteritatibus, five futu. ris, five poffibilibus ad finemusque Mundi multiplicatz? eft quis, qui hec curet ? Nunc intelligetis quanta ratione dícatS. Joh. Chryf, impoffbile e$1 quem- uam Rectorum falvari. Hxc propofitio paffim cenfetur Hyperbole : fed diconon effehyperbolen: eft veritas moraliter univerfalís in toto Theologiz rigore. Impoflibile moraliter vocant Theologi , quod nunquam aut quafi nunquam accidere folet : ergo fic argumentor : omnis homo qui eft caufa culpabilis damnigravis, fi quando poteft , id non remediat, illum falvari eitimpoffibile : omnes vel quafi omnes, quigubernant, fünt caufz culpabi- lesgravium damnorum: nullus aut quafinullusillorum, quando poteft, ilia reme- De Judicio Univer[ali, $7 la'h rémediat : ergo nullus aut quafi nullus illorum, quiguberpant poteft Salva- fü ri, Infertur beneconfequentia? faxic DEUS uc fecunda premiffa non fitab tüt experientiis corfirmata ! vidi regnare multos , vidi mori multos, nulluti e vidi gubernantem qui non fuiffet magnorum damnorum caufa , nullum vidi morientem , qui id emendaffet quod poterat , ergo fum obligatus credere ;no cun&tos effe in inferno. Sic id demortuiscredo, ficid de vivis timeo. Ri- iffe i, dete nunc peccataconfequentiz, Poft exa&iam & receptam totius generis [6, humani rationem, vultum DEUS gloria & gaudio plenum ad dextram con- fed vertens, Bonís dicet : venste Benedicli Patris mei, percipite regnum , quod Qp vobis paratum e[! ab Origine Mandi. Mattb.25. Quam erunt fxlices hanc pecepturifententiam? Laudetur DEUS, quianosomnes, quotquot,hic fü- ? mus praefentes, ex iis , fi voluerimus, poterimus effe, Quàm bene tunc asl 08 cenfebuntur impenfi vitze hujus labores, & quàm veré videbitur tunc fuave al jugum lex Chriíti, quam nuncdifficilem exiftimamus & gravem? Sed utinam multiex nobis, qui hic ftamus! (non aufim id dicere , intelligitis vos ipfi) il multifunt vocati , pauci vero eíeiti. Poftea Dominus fe convertens( non dico Mil bene)nonconvertens fe Dominus ad finiftram cum fevero vulztu & non.com- miferatione (non auderem id credere íi Scriptura non diceret ) Malis hoc f« : modo dicet: Jte maledicti in ignem etermum quiparatus eff Diabolo 9. Angelis n ] ej". Paratuseftnon pro vobisfed pro Diabolis, aftquia vos illum voluiilis, As ite vos, Aperietur terra, cadent omnes; & illa recludetur. tem: zternitatem , veternitatem, pertotam æternitg, int " "u CONCIO OCTAVA IÀ lo j De ítigmatibus S. Francifci, üt U Si quis vult venire pofl me , abneget. femetipfum , &Y tollas z erucem fuam & fequatur vie,. Mattb. 16. uÀ H ESS ii I quis füb meis vexillis merere velit, inquitSalvator, abneget fe, j g y « d « 24, crucem fuam humeris imponat, & fequatur me. j.verbis, ni Xäf .^ f& fallor , res quinque Chriftus proponit. Deuna dubitat: alteram ( k i, EE fupponit, & de 3. dat Confilium. ' An quis fit qui ve!ít ipfüm fe- jf 're qui, dubitat, 242 vult: fonponitomnes fuam babere crucem, n erucem fuam : & nobis confitc , ut nos ipfos abnegamus, abneget : ut no- &rani in humeris craucem portemus, 7olai erucem : &iliam fequamur. t$ /é- ) quAIHT n )c T Concio O84va quatur me..- Credidi(fem nihilin Mundo communiüs efe; quhàm o"mnes,va'!le T falvari ; & mihi videnture ï( 7 r p pauci, quihocvyelint, cui dubitet Chriftusan "i, €orum aliquem (itreperire, f q455. — Alterumeft , quod nosornes falvos fa- cere vellemus, fed falvos nos tacere ficut volumus, & hoc non eft fe falvos [47 ide facere, Scire vultisan vos velitis (alvare : videte num opera faciat is pro fa- f lute, quia multa facitis, licet magni vobis confteat, pro illis quorum vos magnurn tenet defiderium: (iad Cxlum irevultis, cur.non vultisire verfus qu Czxlum? eó venirevelle, fed non velle verfusillam partemfeconferre, in- 1en Ts fipientia e(t. Quem non animaret, quod Chriftus velit nos in via Celi vo- luntarios, & nos ineadem progredimur quaficoa&ti? Non vidiftis remigan- &t C tes,; quomodo vertunt ad partem unam oculos, & proramadalteram? fic nosad hujus vitz remos ftamus, fi noltrainterrogemus defideria quo flectant Ü oculos , refpondent ad Celüm? & fi queramusquoducantattiones noítrz jw proram, reperiemus quod illam ducant ad infernum. Ecce nuncquomodo n voluntate flectimur adunampartem, & paffibusadalteram. Oportet.con- te ür formari me voluntati locum confequendi; /f 445 vult, Siquis, ait Chriftus, me fequi velit; abneget femetipfum: foríanhzce(l (ententia maximé notan- (t On da, quamilledixit? quidfignificat, utnosipfos abnegemus? quid fignificat, ut nobifcum agamus quafi nonjeffemus nos? Ego qua(i non effemego, vos elt quafinon effetis vos? óquam divinum documentum , & in proíperis & in ad- Is verfis, probonis & malis! (i noftre nabis evenirent profperitates ac (ieffent VE aliorum, quam parüm nos füperbirefacerent! fi noftras reciperemus adver- u fitates quafi noftrz non effent, quam parum nos aflligerent! verus amicus fo dicitur effealter ipfemet, verus Chriítianus, ait Chri(tus, .alter debet effe, t non idem ipíe: z6£zeget femetipfzm. Verus amicus eft altér ipfe , nam in W amici rebus fe gerere debet, quafieffent propriz: verus Chri(lianus debet fü efleille & nonille, quia gerereíe debet inrebus propriis qua(i effent alterius, [ Quantó quietior noftra foret vita, fi hocmodo viveremus! quantofacilior de effet in perferendis injuríis pacientia, quam in laboribus jufta conformitas,, e quam moderatumin pretenfionibus defiderium , quam difcreta in affectibus n follicitudo, & quanti noftrümipforum & fortunz Damini eflemus! fed quia V nosà nobis ipfis non abítrahimus , rebus omnibus implicamur , & ideo nosim- q pediuntomnia. ;Dicuntabnegare feipfam, maximam effe difficulcatem , fed Y ego non fcio quz fit major commoditas? dicitur effe maximus actus amoris Dei ,fed ego maximum effeaQdtumamoris proprii exiftimo : folus (ibibene velle t " novit , qui (e fcit à fe ipfoliberare, Itaque, a5neget fémetipfam : hic adjun git Chriftus , €2 tollat crucem b ffam. Ó quàm erit crux illi levis, qui femetipfum abnegaverit! aliud crux 3 r pro- *?üï,? pondus non habet ,, quàmillud , quod dgmus ipfi; fi amor noftei prius De Stigmatibus S. Francifai. 89 vefle þpr'xus nobis noftram portaret crucem, illiusparvum fed crucis nullum, nobis 192t pogdus portandum effet. Conqueftus fuitJob , faczus fim mibimet ipfi gra- sf vA4. Cap.7. & nonfuit Jobille qui minimam in hoc Mundo crucem portavit, lvos Crucem [aam : folummodó noftram nos portare crucem, Chriftus jubet, fit 0 fi. ideo benedi&tus : fed quot eorum eftreperire, qui in aliis crucibus ferendis V05 fatigantur! quot adfert ambitio cruces, quz vix videntur effe tolerabiles? tüs quàm quietus & quam bene gubernatus effet Mundus, fi fingulis fua crux fe- ] fr- renda (ufficeret! (j DUS crucem veftram, zqualem ve!tris formavit hume- VO* ris, cur aliam vultis cujus oneri £forfan portando non eritis? Sednaturalis hic n erroreít, inquonafcimur, quod aliorum cruces leviffimz & proprii humeri ' [ic cuilibec robutiffimi videantur: quisquis fatisfaciet (i non cadens nec defati- ant gatusüam portaveritcrucem. Salvator noíter in fua portanda, focio qui (trg juvaretillum, indiguit, & nos noftris & aliis pluribus ferendis fufficientes effe odo putamus? Sedqua decauía? Quia titulos in crucibus, non earum pondera ol* refpicimus. Mihicredite, quz videntur magis defiderandz , plus illas effe l5 timendas, Non advertitis pretiofiffimas eífe graviffimas? 52 q45 vult cra- n« cem[uam, — Dicicergo Chriftus, omnibus fuameffecrucem , & fioculis paffi- one vacuis Mundum (íemel intueremur, non aliter effe videremus, Quem as V0S eít reperire ftatum five füummum, (ive infimum, fiveditiffimum, fivepau- At« perrimum, fiveliberrimum, fivemaxime fübje&tum, qui nonab extrinfeco, ent velintrinfeco cordis füam habeat crucem? earum aliquas videmus , alixia- tent , & minüs vifibiles graviffimz effefolent, cum fintinteriores & animam j cüs folüàm aggravent. Mundus Calvariz montem reprefentat , in quo omnes ftatus & omnes in cruce reperire fuit. Sunt omnes vel jufli, vel peccatores, Hþ Iu vel pznitentes: fi fitis jufli, debetis habere crucem , Chriftus enim juftus füam habuit crucem: fi peccatoreseftis, habetiscrucem , malus enim Latro bet l, peccator erat, & habebat crucem : fi pnitentes fueritis, crux vobis non deerit: bonus namque Latro pznitens erat, & maxima pznitentiz pars ipfi jor crux extitit. Si Reges fueritis, oportet vos habere Crucem, Rex Judae- 45, rum erat Titulus Chrifti, & hic cum Rege crucifuit atfixus: ficontigerit u$ vosexiis effe, qui Regibus affifterefolent, etiamà vobis crux non aberit, fi- yia quidem à latere Salvatoris Dimas & Geftas fteterunt, quierant inloco con- im venienti, fcilicec crucibus affixi , & non erant in loco convenienti , cum (ed effentà latereRegis, undefxpiusaccidit ruina Regni, cumergo, five volen- yrs tes, five nolentes, in qualicunque ftatu ac loco nofltra nos crux maneat, Jid magn2 eft mifericordia, quod crucem , quam pro necelfitate portamus , no- bis DEUS ad meritum fuadere velit, zo/lat crucem [uam, £2 fequatur me tn Sed tam fumusinfipientes, ut cum crucem non poffimus non portare, fuffe. [)s ramusonusillius, meritum perdentes, quia füb Duce Chrifto eandem por- '0* tare U QO - Concio Oäaw tarerecufamus: fidefinentes Chriftumequi, crucem ab humeris deponeite« t mus, ingratitudo feuinfirmitas noftra faltem aliquam haberet excu(ationem, Si fed infelicitas eft, quod quo plus nos à Chrifto feparamus, eo magis crücis noftrz pondus creícat, Non aliud in Mundo, quam fidelem optarem mihi tif nj.H bilancem , inquailli qui vanitates, &illi qui Chriftum fequuntur, füas vide- xentponderaricruces: óqu&àmíe quidamfalfos, & quàm fibibeneconfultum dat fi$ i alii viderent! Mzbi A4undus crucifixus eff t9. ego Mundo. Gal.G. Pautus ha- betcrucem, & Mundus habet crucem: Sed quanta inter crucem Mundi & DE füi crucem Pauli differentia? Si homines hanc veritatem bene cognofcerent ,. eerto vobis promitto fore, ut crucem fuam Mundus cam cruce Pauli permu- Tf 19 taret,. fed ideo infelicitaseft, quemquam reperiri ; qui crucem füam cum Mundicruce permutare velit. Certos Mundus homines habet magnz infipi- ipf Inte entiz, qui neporrentunam cum Chriftocrucem, duss fine Chrifto portare debent. Quàm diverfimodé hanc Philofophiamintellexit incarnatus ille Se- qw raphinus, ille vivus fui ipfius Crucifixus, Patriarcha gloriofus S. Franciícus./ qu Fuitexemplum fecutus , & ipfüm Chritus in Mundo pro noftro reliquitexeme cun Ti$; plo; ut illumimitemur & eidem nos conformemus, ac multo magis illi, -qui profitentur eundem fpiritum, eundem habitum, & eandem docirinam, ac büs maxime cum loci hujus Religione , acprofeffione: mutemus ergo ftilum , ut- &l i que nosad tamfüblimis argumenti , fcilicet plagarumS. Francifci, aut Chri- "u &i, Francifco impreffarum altitudinem elevem «dve MAar1a. ? us , opem nobis neceffariam amploremus. D l« a Si quis vult cvenire poft me abneget femetipfuns. tat N huojus Evangelii verbis difcurfus nofterfundari, nec ab iis defle&tere de- I li bet: fed quod confidero primum, eft, zo/latzrucem faam. Precepit nobis 0ni Chriftus, ut noftram tollamus crucem & ipfümfequamur, itaque Dux erit C ille, & crux erit noftra. Qusro: non expediret, ut ficut períona quam at oportecfequi, eff Chriftus, ita cruxnobis portanda, Chrifti crux effet ?. vi- de detur quod fic. Cur ergonon dicit Salvator, qui vultme fequi, tollat crucem. meam,. fed tollat erzcem fsam? " Quia Chriftustantifüam zíftimavit crucem ,. h tat ut eam nulli dare voluerit: illorum crux effedebet, meam non doalteri: tor- l menta , necnoninftramenta paffionismez, tam parvinon facio , uteadem tü alteridare velim: dicit enim per Ifaiam, G/oriam meam alteri mon dabo : c. 1g. Ki Hic dificilis videtur Fextus , DEUS enim füuam offert gloriam, omnibus il- Iam petentibus, & dat omnibus eam mrerentibus, imo folümut nobis faam tio caretgloriam ,. de Czlo.defcendit, namgloria, quam Chriftus meruit, pro Qu loriaus ægbis non pro illo fuit , fibi non potuit mereri, Cur ergo dixit , g WICATS pu de z lh. De Stigmatibus S. Francifci. gr Qemm, mieam alterinon dabo? Ex. slio Scripturz loco licet intelligere. Antequam :ru'gis Satvator fuz paflionis gloriam adierit , hanc ad Patrem fecitorationem , c/a- mihi rificame Pater, Toan, z. Noneratclarificatus Chriftus ? non fuit gloria ple- Vide- nusabinftanti conceptionis? fuit: cur ergo rogavit Patrem ut fibi gloriam ltum daret? dicam: Dominns nofter in Mundo gloriam gaudii, & gloriam paffio- 1 nis habuit, gloria gaudii fuit gloria vifionis, qus confiftebat in fzlici ftatu d& DEUM videndi: gloria paffionisin tormentisconfiftebat, queprohominibus f et, fuit paffus, & licet Chriftusà primo conceptionis inftanti prima frueretur glo- ff« tia, non tamen fecundà, nifi pafTionis die; eftevgo hzc gloria quam Patrem Cutm rogavit, dicens, Pafer clarifita me. Sed qui potuit effe, ut Chri(ti paffio, fipi- ipli fua effetgloria? Hanc difficultatemS. Chry(oftomus notans fic Dominum tate interrogavit: aderucemvapert cum pradonibus , & boc gloriam appellas?. Ita, N- quod pro dilecéis patior , Chriftusref(pondit. Nam multum pro dile&tispatienti fcusJ crux eít gloria ; ita ut Chriftus bis gloriofüsfuerit, femel gloriáà vi(ionis, fe- df cundoglorià, in quá patiebatur pro hominibus , eóque pluris gloriam paffio- qui nis, quamgloriam gaudiifecit, quia hujusfuittam prodigus, ut eam omni- AC busdederit, fedilliustamtenax, utipfam fibirefervarit foli, gloriam meam W alieri non dabo: gloria vifionis fit gloria veftra, vos omnes gaudete DEUM videntes. fed gloriapaffionis, gloria pro bominibus patiendi , hzec eft mea pri- uam alteri dare nolo, eloriam meam t$c. ldeo Chriftus de cruce fa. loquens , inquit : quisquefuamtollat crucem, mea me folum manet, £ol/s£ crucem [nam. . N Cum tormentorum & paffionis fuz gloriz fcilicet plagarüm, Salvator tameffet avarus ( fic mihiliceat loqui) adeo tamen S, Francifcum dilexit: ut de- illi dare volueritoptimam glorizfuz partem, & maximam fuz partem paffi- hu onisipfius corpori imprefferit. '"Tantusfavor, utexplicaripoffit, Seraphi- tit cam linguam requirit: fed ut fübtilitatis cognitionem aliquo modo humanus ii attingatintellectus ,. quz dicam attendite. Francifco Chriftus hanc conce- dens paífionis füz; partem, adgloriam illum admifit, ad quam, nec homi- Vi* j nes, nec Angelos, necipfüm DEUM admittere voluit. Quo fuppofito no- um tate. MilitibusSalvatorem cum difcipulis in horto fiftentem capturis, ipía r Majeftas fe capiendilicentia datà, fuos monftrans Apoftolos , fic illis loqui- jiti tur: ffergo me quaritts , fFnite bos abire. Toan. 19. . Cur Dominus fuorum Di- fcipulorum aliquem apprehendi non permifit, qui cumipfo moreretur? nonne i li conveniebat unum ex Chrifti doctrinam fequentibus, in ejusdem confirma- tionem, füam profundere vitam, &loco]Judz traditoris unum effe Petrum, n 0. qui feillipreberetin morte comitem? Cur ergo Chriftus in paffione fua Difci- ulorum fuorum aliquem fecum habere noluit? Quia totam fibipaffionem defideravit, & fi quis Difcipulorum cum.Magiftro (imul effet captus , pars P Vodii ^ . Concio O84va $2 rannoruminillo divifa fuiffet: ut ergo peme pa(fionis & gloriamema- ho odii Ty: 177 neant , falviabeant Difcipuli mei , fzite bos abire: Ambitionis fuit attusnen velle focium in tormentis. A cordeS. Pauli licebit in hoc cafu Salvatoris inten- E tAt tionem cognofcere. Paulus coram Judice (iftens illi dixit: opzo te fieri talem , n« & ego fum , exceptis vinculis , ZAli6. Defidero vehementer ut DEUS gual . feri omni a tibi impertiatur bona quz mihidedit, his tameu catenis exceptis: Q» tz mnes alias gratías tibi dabo cum gaudio, folóm hsc mea vincula nunquam cedamalteri. Hoc modo Chriftus dixit paffionem (nam liberalitatis excepti- eju fün onem füiffe : difcipulisomnibus meam dabo gloriam , fed nulli penarum mea- rum partem : diligo vos unicé, verum eft, fed amor meus fe non extendit Ào ultra. Praterea: Chriítus S. Petroprzcipieus, ut in vaginam gladium re- i oneret,, illidixit, amputas quia non poffum rogare patrem meum , & exbibebit a mnibimodo plus quam Y2. (egioner Angelorum ?* Mattb.6. Kes notabilis! non U fuiffet Chrifto facilius, unico verbo füisinimicis tollere vitam? cur ergo cum Ut Angelis invifibiliter hominum actionibus affiftenti- [ Angelis minatur iis ? pi bus , homines fcirent , quod ne quidem hoc modo Chri(tus paffionis fux fo- €ios admitteret Angelos. Angeli naturá fünt immortales, Spiritus impaffi- hf g biles, & Dominus pegarum fuarum tam zelofus erat amator , ut impaffibiles niis haberefocios: licet enim K quoque füfpe&tos haberet , nec Angelos vellet participes , poreraot tag hr illi patiendo tormentorum non poffent effe lis mï— « ejusdem gloriz , focietatem illi przftando : & hoc ne quidem Ange ftus conceflic.. Salvator fv cruce moriturus , füblatis iv celumoculis, (icait, DEUS meus, DEUS meus ut quid dereliquiffi me? Matth, 27.. Cur Pater Filium r Filius à Patre federeli&um dixit, interrogant omnes ? Sed reliquit ? Er cu ego quaro, cu r hoc conqueritur im publico? Quodinter Patrem & Filium agitur, precipué fi t lamentatione dignum , audiri publicé non debet ; ac —— €D I OP MX rron erat neceífe füos.ad declarandos do- multo magis cum Pater effet DEUS, lores Filium lamentari, cur ergo publicédicit Chriftus fe à Patre derelidtum o conftare voluit fe pro hominibus patientem adeo folum effe? Quia Mund fniffe, ut in torm entis ne quidem Patris füi focietate fitgavifus, Perfone Patris & Perfonz Filii vix eftaliquid,, quod fibi non commuricent equaliter & quod non fit utrique commune, extra paffionem : fed voluit Chriftus in affione, tantas ipfe panas füflinere ut nequidem proprium Patrem ( modo EUS mew &c.. T'orcular calcaifolus £9 de poffibili ) focium in iisadmiferit; D' gentibus non vir eff meeum , If:65.- Sicloquitur Propheta in Perfona Chriíti : [ d'( cum Prophetzlicentia ) pl us illi dicendumfuit? folumfeimagone crucis & victoria paffionis fuiffe dicit, quéd nullus illi fe focium adjunxerit ; verüm cietate m as aM - G a Mdf pQ C^ ane- nonuna, fed 3. vicibus ingloria cruci;- folus fuit Clriftus : folus fine fo homi- De Stiginatikus S. Francifci. 93 un hominum, fizite bos abire : folus (ine focietate Angelorum, exbibebit Ange. n loregm legiones ? Solus fine focietate Dei P'atris, Dews mems, Deus meus , &j c, Id Ex hoc difcurfu colligitur, quod tanti Chriftus fecerit füz tormenta crucis, & lm, tam fingulariter illa pro fe folo voluerit, ut eorum nec Deum , nec Angelos n nec homines participes faciens, ab hujus communione glorig cunctos exclu- i [( ferit : & hocfüppofite ( ómíra Francifci dignitas ! ) cum effet ita , hujus glo- uam riz, ad quam Chiiftus non admifit Angelos, nec homines , nec ipfüm Deum, ejuldem gloriz tantum Francifco conceffit , ut fuas i ept- pft dederit plagas, qua neà- funt ejus paffionis gloría principalis. "it Triumphatore cxlum afcendente Chrifto, vigiles ad S. civitatis portas | f Angeli, foris ftantibus loqui caeperunt , dicentes : Qu efl iffe Rex gloria ? il Si non noverint illum , cur Kegem vocarunt, Rexglorie ?. V'iderunt Calites non cuniti illum, qui (becioftor vulneritus apparet , $ admirantesfulgentia divine um virtutit vexilla , dixerunt : qui efl iffe Rex lori * Inquit S. Aug. dicens, ntie caufam ob quam Ángeli Chriftum vocarunt í egem gloriz , fuiffze, quia S. Magna dictio * Dominurn noftrum in A(cenfioz : [« plagas ejus apettas viderant. iffi nis die gloriofis veftitum dotibus Angeli videntes, non illum vocabant Regem gloriz , quia viderant illum gloriofum ; fed quia vulneratum videbant, majo- )ifeS» num rem Chtiíto gloriam conferentibus , paffionis ejus veftigiis , quàm beatitudi- nis dotibus: & cum hzc propria illius effet gloria , Chriftus eam S. Francifco communicavit, & quod alteri fe non daturum promiferat , eidem dedit, o/;r . D am meam alteri nom dabo, Sedhic fifiamus, Si Chriftus promifit hanc fe glo- riamalterinon daturum , qui dedit illam Francifco, huic refponder& videtur UM iurti fecunda thematis rroftri claufula , /£ 245 vzuit, ebnegetfemetipfum. | Sed quid fignificat abneget femetipfum ? ut quiíquis effe de(inat qui eft, rec ego fim Sed ego, nee vos fitis vos, & taliserat S. Francifcus: er um go fi Francifcus non erat u Franciícus, quiserat ? procul dubio Chriftus, Hoc clare S. Paulus his dicit verbis : vzvoeegojam non ego : & íi tu non es tu, quis es-? oivit vero i me 10« um Chrifius.. Nonfum amplius ille qui fui, nam definens effe ego , definens cffe Francifcus, factus (um Chriftus. Nuncvidetis cui Chriftus fuas dederit pla- um n gas ? hominiqui in virtute abnegationis fuüi jam non erat ipfe, fed Chriftus; Et cum Franciícus auon effet amplius Franciícus fed Chriftus , ideo daans hic illi te J plagarum fuarum gloriam, eandem alteri non dedit ;. glariam meam t$c. Hu- do jus reinec interra, nec in humanis, fed in Celo folium & divinis datur exem- lum. S.Hieron.creditabzterno Patre di&ta fuiffe hxc verba, e/oriam meaus :2 vd, ( alterinem dabo , & tamen totam Patergloriam fuo communicavit Filio, cur ergo dicit, quod illam alteri dare nolit ? Quia cum Pater & Filius unus (int [cis- Deus, licet Pater illam det Filio; non dat alij. Idipfum imn cafa nollro dico, Salvator dicit fe gloriam paffionis alteri non !däturum-, & hoc nom ob flante lgc : dedit ) 94 Concio Oflava. 0 am deditillam S.Francifco , quia cum Franciícus vi abnegationis proprix , defierit if effe Francifcus , & vi unionis factus fit Chriftus, licet illi füam Chriftus det ahin gloriam, non eam dat alteri , a//erZ 16 dabo, ideoque non eft mirum quod alijs T. ut fefequerentur przcipiens, S. Francifco permiferit ire fibi parem. It Notate nunc, 70//a? crucem [aam &3 fequatur me. — Qusro, cür dicit ; Trr fequatur & non, comitetur me ? Quia qui fequitur femper retro manet , qui [ comitatur etiam parire poteft, fed Chriftus in materia füz crucis & paffionis, datt licet ut fequamur illum imitatione preceperit, non tamen voluit ut paritate taffe comitemur. Abrahamum Deus füum fibifilium offerre juffit in Monte Moria : Ton impofüuit humeris lignum Ifaac, montem afcendit, ad Sacrificium fe ligari per- Qua mifit, fed ftricturo Patri gladium dicit ipfe Deus, so» extendas manm tuau, Tif$ Genef. 22. ' Sed quare ? Non videtur effe honorificum oblaturo victimam, qui ut filiusI(aac primogenitus per campos vadens defatigatus, veniatad montem D« in confpectum Sacrificij & cum jam dandus fit ictus, ipío fübtracto, ín ejus tlf vicem vervex fubftituatur, id; minimé decorum effe videtur, Cur ergo fic [je! accidit ? Ut primaspartes Deo cederet ?* inquit Clemens Alex. Ut in paffione illg primum Deus haberet locum, & pon iret Iíaac par Chrifto ; portavit in hu- meris Ifaacligna ficut Chriftus, fe ligari permifit ad vittimam, nullum dicen- m do verbum, ficut Chriftus, fi autem ipfi vita fulffet ablata, par ipfi Chrifto pl iviffet : ut ergo maneat retro, utfequatur & non fit xqualis, moriatur Chri- um ftus, illo fuperftite vivo, & optima pars paflionisin Ifaac defideretur, Nihil- quo ominus cum omnibus ut fequerentur & poít fe manerent, Dominus prgecepe- Jue rit, S, BSancifco tamen conceffit ut fe comitaretur. Sed adhucquzro , fiSal- prii vator Francifco dare plagas voluerit, cur illi quinque, non pluces nec paucio- res dedit ? Quia non folàm imitationem fed xqualitatem ei dare voluit. Ó Tum $] fingularem favorem ! Deusipíi Jofeph gratiam conceflit ut venderetur, fed re bene confiderata erit reperire, Chriftum 30. Jofeph vero 20. denarijs fuiffe nl N h venditum, iz fervum venundatus eff Tojepb, Píal. 104. . Sed quare ? .Ouia Jeruus non debebat e[fe pretiofios Domino [io, inquit Pafchaius, Ut imicare- 18 3l te tur , ipfi conceffit, ut effet par, illi negavit. Salvator Lazaro favorem prze- flitit, ut fuerit fepultus ficut ipfe ; ac poftea relurgeret , attamen Chriftus 3 COTF ph & Lazarus 4. diebus in fepulchrofuít, & quare? S. Petrus Chryfol. dicit, ze &ic| equalis Domino videretur. Itaque Lazarus plus, & Jofeph minüs, uterque ni fuit fecutus fed neuter adzquavit Chriftum, aftillum adequavit S. Francifcus & Jofeph extitit imago Chrifti venditi, verum hoc deficiente quod Jofeph 20. & Chriftus 3o. venditus fit denarijs, Lazarus Chrifti fepulti figura fuit, non 4ij vero naturalis, nam Chriftus 3. Lazarus 4, infepulchro diebus fuit: folusS. d Franciícus volnerati Chrifti perfecta fuitimago, habuit enim uterque ;. vul- - 9g anci- nera, :S€d quz imago, vel quefuérehbac vulnera ? dicunt omnes $. Fr ii fcum : D& Stigiatibus S. Francifci, 9f |] f C um Chrifti corporisimaginem , & ejus plagas illarum in Chrifti corpore figu- Iet det ragfu!ffe ; dico tamen ego quod $. Francifcus non Chriíti corporis , fed ejufdem animz fuerit imago , & plaga 8, Francifci non plagz corporis Chrifti , fedani- alijs tnz illius plaga fuerint. Hujusrari conceptus probandi gratia hic parum mo- remur oportet, Imprimis hoc nono dubium : jam vobisconftat Chriftum S. (CIts Francifco fuas impreffiffe plagas in Angeli, fcilicet Seraphini fpecie, ergo vos qui Ajuzro : fi Chriftus, ut plagas reciperet, fe fecerit hominem , cur ut illas Yi daret, fe Angelum fecit ? forían ut monftraret in hoc actü fe naturam mu- (at6 taffe ? fuit enim ipfius natura , ficut vidimus, in paffionis füx tormentis focios tl non admittere, Verum non potuit hzc efle caufa, fiquidem Chriftus nun- ptr- quam eít liberalior quàm quando eft humanior. Et fi in propria fpecie homi- As nis venirenoluerit, cur non in alia quadam corporea venit, ficut Spiritus S. i 1 qui apparuit in fpecie columbz, cur in figura fpirjtuali ficut eft Angelus? Quia tem eus füpernaturaliter agens utitur inftrumentis effectui producendo propor- ejus tionatis, & ideo formam fpiritualem , non corpoream affumpfit , quia venerat Qu Francifco impreffurus plagas fimiles animz fuz plagis, & non carnales, ficut one illz corporis fuerunt. hi Pro hujus intelligentia fupponendum : quod ficut Chrifti humanitas ani- n« ma conftat & corpore; fic plage Chrifti fuerint plagz corporis ac animz z ilto plagasanimz fecit amor erga homines, plagas corporis inimicorum fecit odi- ht« um inftrumentis vindicte. Zusd«i non folti manus fed etiam pedes & latus il quaque , C S. cordis zntima furorii lancea perforarunt , quodjam amoris lancea :pc. Juerat vnlzeratum , inquit S. Bern. Plagas, quas Judzorum fecit odium, jam &il priusaperuerat amor erga homines , hic amor fuit prior quàm odium inimico- C0« rum : odium impreffit illas corpori, fed amoreasjam imprefferatanimz, Id S. Bern. probat ex Cant.c. 4. valnerafficor meum. — ó Sponfa mihi cor vulne-2 fed raíti : quid neceffarium fuit illudab animitz vulnerari, d jam vuneratus eft iffe Salvatorloquitur de vulnere cordis , dicens quod bis illud vulnerarint , nam ul fingula Chrifti vulnera, duofuére vulnera, unum quod ante fecerat atmor i alterum u od inimicorum odium fecit. Secundó füpponi debet : vulnera c [t» €orporis hrifti, animz B. Virginis impreff: fuiffe, fecundàm Simeonis Pro- T^ phetiam : (* tuam ip[ius animem pertranfibit eladim, |Sic Arnold. Carnot, [2 dicit , fugientibus Apo[Toit , in faciem Fibj fe oppofuerat Mater , ex gladio dolorss X que anima ejus infrxo , unluerabatur Spiritu , &9 crmqïgeäamr affe e £, 2 9 quod im vt carne Chrifli agebatur clavit , t$ lancea , boc in ejus mente compa[fio naturalis eg* p actionis maternae anguflia. . Idem S. Bonaventura dicit : bec folum reffat,quod. o ipfe in corpore , t in corde espe[fa, nec non &$ fingula vulneraper ejtus corpus d- M er[à y in cordetuo generaliter [ant inclavata , quia mempe tuam ip[fus animam. 'ül- pertravfrvit gladius , tu Domina tj én tuo corde es lanceaía , t amoris claus in- u 5!&4!3, m L 96 Concio Oflava / clavata, fed cum Chriftc duplices fuerint plagz , quædäm in anima , quzda m Mini furi incorpore: vel ut melius dicam , cum imultiplicatz Chrifti plagz fuerint ; aliz quas amor erga homines aperuitin aníma : aliz, quas inimicorumodium ank Zad aperuit in corpore, & corporis füi plagas anims B. Virginis imprefferit : dico nunc ego, quodanimz füz plzgas corpori S. Patris imprefferit. Itaut(totum ille: In£ot difcurfum repetendo ) & corporis & animz plagas Salvator habuerit , fed ficut corporis plagas impreffit animz B. Virginis, ita plagas animz impreffit corpo- pote pas, ri S. Francifci, voluit quafiincarnationem & unionem fuarum plagarum facere fecet Deus in duabus creaturis tanto favore dignis : fpiritualizavit (utita dicam ) indo corporis füi plagasin Virgine M, & animz fuz plagas incarnavit in corpore $. foit Francifci, Quapropter, quando corpori S. Francifci plagas impreflit, figu- ram fpirítus affumpfit, illas animz B. V. impreffurus, (uum realiter habuit quài corpus, nam plagz quas animz Virginis impreffit , erant corporez, quas im- & pt preffit corpori $. Francifci, fpirituales erant : & ficut plagis corporeis impri- pp attic mendis proportionatum magis erat in(lrumentum corporeum , ita plagis fpiritualibus imprimendis , inftrumentum magis proportionatum erat fpi- en Tiera ritus. Sed quare Spiritus fuit Seraphinus, & non ali qc/luïs alterius Hierarchiz phg Cum Angelus ? Quia Seraphini funt Aogeli amoris, & voluit Chriftus ut fuz pla- g corpori S. Patris imprimerentur à Miniftris majore bonore dignis quám ij e[fen fuerant, quiillas ipfi impreffzrant, utque nulla ex parte deformes , fed ex omni qui parte pulcherrima forent, Notate: InS, Eucbariftiz Sacramento Salvator mortis fug memoriam reliquit, fed ipfe Dominus hujus Sacramenti Minifter pita extitit. Quare(e Chriftus hujus Sacramenti facit Miniftrum ? Nonné Sacra- rem mentorum aliorum Miniftri fünt Sacerdotes ? Cur ergo Sacramenti fux Mor- u tis fe fecit ipfe Miniftrum ? Quia mortem & paífionem luam ex omni parte Frat bonas effe voluit, Chrifti mors & paffio ex parte períonz patientis fuerunt pref effectus maximi meriti, fed ex parte Miniftrorum illas execurorum, maximi quar fuerunt effectus peccati : & ideo (i paffio confideretur ex parte amoris quo ded hisd tolerata fuit, eft pulcherrima ; fi confideretur ex parte odij, quo fuit illata, eft turpiffima, Quid ergo Chriftus fecit, nt füa paffio ex omni parte pulchra vüln foret & perfe&ta ? mortem füam in Sacramento renovavit, fed mutato Mi- jq nilro, Morsquamin cruce füftinuit, & illa que in Sacramento reprzfenta- atf tur , eft eadem, fed hac cum differentia , quod Miniftri mortis in cruce fuerint libet Judai & eorum peccata , Miniffri mortís in Sacramento reprefentatz, fintipíe plür Chriftus & illiusamor, Idem de S. Franci(ci plagís dico : ficut Salvator in cor- Nf poris fui Sacramento fuam voluit emendare mortem, ita in corpore S. Fran- fent cifci fnas voluit emendare plagas, & ideo Miniftrum voluit effe Seraphinum $ utficut Minifter qui jam eas formaverat , fuit odium; ita quiillas imprimeret ; Minifter (rat e De Stigmatibus S, F rancifci. 97 «dm Minifter illas reformaturus , effet amor, hacque ratione tam ex parte for- ript j mautis, quàm ex parte illas recipientis, pulchrz redderentur. Videte nunc dium an id bene confideraverim : ,Ozid f[unt plage i[l« in medio manuum tuarum 2 dico Zach, 13, interrogabant Angeli Chriftum ad czlos afcendentem, refpondic tuft ille : bi plagatus fmn in domo eorum qui diligebant nfff — Has recepi in domo licut meorumamicorum. Dominus contrarium hic locutus fuiffe videtur illis, quz 00 poterat &illis quz debebat dicere : poterat dicere , mihi fecerunt has pla- ICetG gas, &non,recepihasplagas, Cur ergo dicitpalfive , recepi, &non , mihi im) fecerunt ? Hés plagatis [um. — Prtetea, dicere debuifet, has recepi plagas re $. in domo eorum qui me odio habebant; & non , qui me diligebant. Ratio fgu fuit : quia voluit Chriftus fuasplagas manifeftare quà pulchras , & eas celare jbult quà deformes: propter odium Miniftrorum eas executorum erant deformes : sim- & propter amorem Chriíti recipientis erant pulchrzg, ideo paífivé dicit , 54 plagatus [4m, & non , me vulnerarunt : Siquidem vulnera recipere fuit actus npti- lgis amoris, & eorum executio fuit effectus odij, quapropter adjunxit, iz 4domo cpi eorum qui diligebant me , quia cum in Jerufalem Chriftum diligentes ipfi vul- nerantes non amaverint, fed oderint, ideo hocodiumillas deformes reddidit chig plagas, nec Chriftus de hisloquens, odij mentionem facere voluit : verüm cum tanti fua faceret vulnera, uttam activé quàm paflivé fumpta , amoris r m ij effent effe&tus, ideo voluit illa in S. Frzncifco facere meliora dans Miniftrum . omni qui eadem exequeretur, Seraphinum , qui totus eftamor, jatot Itaque fcitis quz fint ftigmata S. Franciíci? Sunt vulnera Chrifti fine tur- ylter pitudine, fuünt vulnera Chrifti fine erroribus impreffa. Non vidiftis Autho- 1CE0« rem qui fecundam impreíIionem fieri jubet , quia prima cum erroribus £uit edi- Mor» ta ? [ta Chriftus cum $. plagarum fuarum characteribus egit : Stigmata S. Franciíci fecunda fuerunt impreffio, fed correcta, nam illa Chrifti amor im- xatte runt pre it. Conveniret modó vos ad hunc $. librum legendum exhortari. [ uantum ín fingulis his y. capitibus dici potuiffet, Sed cum fit feró & vos val- lximi quo de defeffi, duo folüm puncta vobis meditanda relinquo príncipaliora quz in hisftigmatibus & quà datis & quà receptisleguntur. In iis quà datis & funt latày chra vulnera Chrifti , confiderate, qnanto Deus amore homines fit profecutus : in ijsquà receptis & fünt ftigmata S. Francifti, cogitate quantüm homo poffic Mi amare Deum : pudorem, qui propterea noftrz debetur ingratitudini, cujus- entd libecjudiciorelinquo; & fi habeamus illum, quantus nofter erit timor, propter erínt plurima que Deo debemus, & exiguam, quam ipfi preftamus , (atisfactionem? tipt Tif Nefcio quam Deo rationem fimus redditurí, quando illam à nobis exiget pra- fenteS. Francifco. Aufim bene dicere, quod in die Judicij non minus ftigma- fran- num ta S. Francifci quam Chrifti vulnera nos fint accufatura: denique Cheiftus erat Deus , & 5. Francifícus erat homo, & cum fit tantum debitumex parte i Dei j(Let In Exequiis ZHariede Atbaide, / 98 Dei & tantum ex par te noftri, nefcio quid de nobis fit füturum,, quod tatn of Cani pauca przítemus ; no bisitaquedivina fuccurrat gratia, quz pignus eft glo- tetr tim : Dzam Dem , Oc. fent R. tciut n ii CONCIO NONA. pror fion In Exequijs Illuftriffime Marie de Athaide. n facti in H:if pania. ci AMaria optimiam partem elegit.. Luce r0. bus; r2 EE C ï»'wïl j RT — ; /Ec , quz fünt verba Chrifi apud S. Lucam , cum folennitate ma| — Kà E7 .cantavit Ecclefia 22. Augu(li , die quí fuit inter multos hujus anni fola [ L funeftos , ad. cujus memoriam , & ejus dolorem. exprimendi ,. ac &u a " BI . (imul eundem mitigandi causá , pius hic celebratur aCbus, — Idera lent 5 ER 'dies ,. qut nobis abftulit difcurfus fübjectum, ejusnobis Themare- vení li * ui, O&tava fuit Affumptionis gloriofaDeiparz , faliz pro relinquenda flris terra , dies : forturiata celum intrandioccafio ? Dies abitus cum timore vo- isd catur in S. Scriptura, dies Domini, adventiet dies Domini Ut far, 2. Pet. 3. aCt Falixanima cuidies Domini cadit in diem Matris ejus, cum díes illitam tre- aID, mendus , tam privilegiato conjungatur ; magnum Éelicitatis argumentum^*t 10g Pia & recepta Doctorum eft opinio , cuné&tis diebus alicui S. Mariz fe(tivitati &m coníecratis liberé-celi patere portas ,. ac potiffimum tale dari privilegium in: omnium £eftivitatemaxima , qualiseft Affümptionis »: id' non folim probabili- tas opinionum admittit ; fed eft certum : quod S; Petrus Dam. cum gravibus affirmat exemplis : quoad hanc circumftantiam elegit optimam fibi partem Maria s Marieoptimam partens elegit., nidam fuére Principes , qui decretá mortis fententia , damnatis ut mo- m riendi fibi medum eligerent ; concefferunt, ficut Senecx Nero. - Si Deus nos füg. moriftatuens , nobis permitteret eligerediem, hoc diemoritotus defideraret Cauí mundus , equo £ultus eligi non poteft , ad periculofüm iter faciendum ad al- inh teram vitam; fub illius fapreme Principis umbra , quz ad' nos ducendum eft fate ftella ,,.ad'afcendendum Scala, & adintrandum porta : Stella matutinas Scala: Qar faco b, Porta ezif ab Ecclefia vocatur. Euntibus ex ZEgypto Filijs Hfraelin ot zerram Promiffionis , ordo Proceflionis hic erat : preibat Arca Teftamenti que 2000. paffuum diftans, deinde corpus exercitus divifüm & in centurias ordi- dioy patum fequebatunjn fine (.hic eftlocus qyem-illi Sancto Scriptores attribu unt) hod ofia |. O uerele contra mortem reconciliate. 99 ! tam Hoc I(raelitarum it offa Jofeph portabantur. : er ( qui Deum videntes fignifi- igo- cans) figura fuit itineris , quod ex hujus orbis ZE gypto faciunt animz ver(üs terramgloriz promiffam. Sedinnullaoccafione , meo judicio, ficut in prz- fenti, prior deportatatam proprié füit Arca vera Teftamenti Maria. Suz triumphantis Affumptionis die, Arca Teftamenti claré vocatur. : * farge Domi- ne in requiem tuam tu, 9. .drca Sandlificationzs tua.. Pal r2i. Deinde in proportuonata fequebatur diftantia ( quantum diem inter & octavam ctrrit ) non corpus exercitus , (ed exercitus animse. Anima cunétis Eccle(iz Sacra- mentis armata, ab Angeliscomitata , bonis ftipata operibus, tot fuffragijs & facrificijs fübfequentibus, quod eft aliud, nifibene ordinatus ac terribilisexer- citus ?. Sic illam vocant illi cxleftium excubiarum fpiritus, qui de füis Stationi- busa(cendentem vident animam : 4« eff ifJa qua afcendit terribili ut caflro- r4m aciesordinata? Cant. ó... Pro fineomnium (talis enim eft omnium ulti- hítste s anoi malinearerum) hzcgloriofa & invifibilis pompa hodie terminaturi n illis quz fola videntur & quz fola noítri poffant oculi videre, fcilicetin paucis cineribus, , aC Tden & unotumulo. llle cumulus & illi cineres etiam faciunt iter , (ed paífibus tam lentis ; motibus tatn tardis, utad cglum;.ubi anima quiefcit, non credantur ii jenda venire, nifi dum univer(àlis dies refarretionis advenerit : brevi tempore no- Itris evanuerunt ab oculis reliquiz nunquam amplius videndz , modoó funt [ev0- ijs denovo prafentes , ut ad mifericordiam & pietatem nos denuo moveant, (2 ac nobis fint ultimo documento, nec non exemplo perpetuo. Eandem grati- ) tre am, quam Ecclefia felici orationis noftrz conceffit argument O , nos quoque um* rogemus ut nobis concedere di ve Mayia., vitati gemus, gnctur, hacenim adillam profcqucndam indi- umin yibil- ZHariam optimam partém elegit &5c. vibus qter H Uic Chrifti fententiz occafionem pia prabuit querela , fed tam audax , ut Dominum tetigerit non minus quam in attributo Providentie : Do»ize non e[] tibicura? Quidam accidunt in mundo cafus timo ; in quibus gubernationi $105 faz Deus fe fübtrahere videtur, & inter illos, qui maximam nobis admirandi caufam prgbent , fünt illi circa vitam ac mortem. Ab hac admiratione fuit arat adai in hominum mentes inductus error fati & fortunz , quz licet apud nos divini- (n Cü tatem ami(erint, adhuc tamen retinent nomen, Si cum attentione defun- Scals &am confideremus , opus efl magna fidead credendum híc effe providentiam. jein Totumillius querelz motivum fuit, quia fe derelictam Martha vidit à Maria, nenti quz cum Deoerat : huicfimile przfens eft motivum , fed cum majoribus tz- ordi- diorum circumftantijs : nefcio num mihi dicatur, fine ratione , unde majores hodie querelas , & pluraquz conqueruntur , audire debeamus. 'Tandem junt) 3 H Maria 100 In Exequiis AMarie de Atbaide. i w Maria fimulerat cum Deo : fédens fecus pedes Domini : ab obligationibus ac [ edijt , humanitatis vincula rupit , fanguinem & cogitationibus mundi fe exp j amorem ipfius vitz reliquit : reliquit mt folam, De hac improvifa defolatio- tio ne, à tribus hodie deponuntur qu erelo; ficut à Martha, fed non queruntur fed de Deo quód illam permitit : Domine u de Maria quód illam executa fuit , qu non efl tibicura ? Verümquaz fuünt hec quz conq ueruntur ? Sunt etas, pul- Stiterunt fe, ficut Martha, 42« f/etit, t ait. Cumillis qui chritudo , fcientia. . T0 fimul conqueruntur corpus , ani ma , unio, & tota compofiti humani fabrica. bu ima , prudentia muta facta, Exp arte unionis , recifa queritur stas, ex partean Q1 ex parte corporis qu eritur forma eclipfin paffa. Plangit etas propter mor- ho filentium, forma propter eclipfin, quia contra mortem tem, Ícientia propter non fuit fufficiens , ne c ztati floridiffimum , nec forms vivaciffimum , nec hi fcientiz fubtiliffimum. Has audiamus/querelas , poftmodum ijs refpon- li füri. d Imprimis de morte magna cum ratione, queritur etas. — Vitam à Deo i fibi cam ftri &é menfurari videns David , admiratusinquit : ecce mezfurabiles Qu i dies meos Píl,38. Ettamen go.vixit annis. Jacob füos omnes pau- pofaift parvi t$ mali, Gen.47. Vi cos aC malos vocabat dies , Dies peregrinatiani.r mea m Et vixit 140 annos. Mirabatur Job fe velóciter ad fepulchrum properare vi- ef folum mtbi füperefl fepulzbrum ; c.17. — At- Qu dens, Díes mei breviabuntur , f tamen annos 260. vixit. Ergo (i patientiz fpeculo, dies vita licet longi, vide- h Davidi fortitudinis columnz , vifi fint füi malé men(urati bantur breves : fi D7 dies t fi J-acob, qui conftantiz fuit exemplum, faos effe paucos & malos exi- ftimavit, quare non queratu rztas, tantó breviüs menfürata ; tantó citius Q fuis in diebus, quantó magis in florerecifa ? Si V reciía , tantó plusabbreviata h $0. 140. & 260.conquerantur an ni, carnonz4- conqueri debeant ? O crude- us agere diceris ? Magnum vulgó nomen li lis mors ! equaliter cum omnib n mors acquifivit quod fit aequali SP ropter indifferentiam , qua Regum palatia T u pede pul[at pauperum tabernas Regumque paftorumque cafas pulfát : zurres : Horat. T. car.4 Nam palatia Regum licet munita plurimis ab ar- p mortis affültibus refiftere non po ffünt (fed zquum erat quod in illis g matis ; artibus , qU z veritati femper.c laudi folent, aperiret natura forulas , ut dare- p fcendam ) licet vero mors fit indifferens ; valde ; tur aditus ad falfitatem cogno [ tamen inzquale m femonftrat : 2qua lis eft, quia non atatís, nec meritorum differentiam facit. /Omnes occidere , nulli parcendo, non eft dubium quin n omnibus, fed quibufdam fübitó tollere vitam , alijs fit zqual iter agere cur tardé ;5 illos, qui Mun do fünt impedimento , vitz relinquere fuperftites, eis to , füblatis, quz major injuftitia ? omnes de velocitate, ui fünt ornamen .Una 4 ego de diverütatc? qua procedit mors, conqueror. i quacurrit vità : vice Querele contra imortem reconciliate - 101I l us aC vice mors apparuit Habacuc Prophetz; & hic illam euntem vidit in triumpho Altera vice fuitS. Joanni viía fuper em & Cbrifli: 24p£efaciem ejus ibit mors, c. 3. Jatio: equum: Bcceequus , €à qui (cdebat fuper eum , nomen illimors. Apoc.6. Ter- tió viditillam cumalis & falce Zacharias C. j.- /Uidi , && ecce falx volans. Eft Untur Q ergo mors pedes, mors eques, & mors alata, Pari paffu femper vita vadit, ; pul- quia fequitur cemporis cur(umn , mors vero nullum eundo fervat ordinem : pro m illis quibusdam eundo, proaliis currendo , volans pro aliis venit: fipro omnibus mors iret, vel curreret pro omnibus aut volaret, effet zqualis: fed pro aliqui- brica. fida, bus ire , pro aliis currere, volare pro aliis , certé non eft zqualem omnibus effe, O mors! fi quis tibi tolleret alas ! fed bonum eft quod tuillas elcvare poffis , ut fiof ortem nos eas tibi poffimus decutere, In dextra cum falce mors depingitur, in finiftra cum alato horologio ; ,U&C efpon- hzc pofthac mutetur piétura, non enim eftamplius hoc modo: Z£zce falx vo- lans, tollat mors alas ab horologio in finiftra, & eas applicet falci, quam dextrátenet, eftenim falx promptior in recidendo, quam vite horologium à Dco ih currendo: etiam mors non volans, plusquàm vita currit, Equum fuper lil quemS. Joannes mortem vidit, textus fecundüm Tertulliani verfionem, fuiffe 5 atl viridem dicit, equus viridé. Quis unquam equum viridem vidit? fuit equus MT mortis: indomitum hoc animal annorum quos invenit colore veftitur, fpe te V Át- quam tollit, ornatur: Vere, quod deftruit , depingitur. Omnesanni mortí funtíuüfpedti, fed plurimum illi , qui fecurioresac viridores videntur, |Amos vide- fürati Prophetz, DEUS vifionem oftendit, illum , quid videret; interrogans, quid 24 vider 4mos? Cap.8. Refpondit Propheta: smcinum pomoram : uncinum y eri« citius quo colliguntur arborum fru&us, video : fcias, inquit DEUS , huncquem videsuncinum, effemortem, vezit finis [uper populum meum. 'Totus Mundus "N locus eft arboribus plenus, aliís magnis, aliis parvis : arbores, diverfz fuünt Yüde« lingux , &familiz : fructusalii aliis maturiores , fünt homines , uncinus alti(fi- omen mos attingens ramos, mors eít, alios decerpit ; alios relinquit. ó.Domine alatia hzc mors eít ficut effe deberet, & nonficuteít. Qui fru&us colligendi gratià qull pomarium intrat , acerbis relidtis maturos carpit, & fi colligat acerbos, colli- jb at* git tamen fructus: fed ille, de quo conqueror, eít, qui relictis fructibus , car- j ilis pitflores. Florer apparuerunt in terra nefira. Cant. 2. Non ultramorsex- dart- fpe&tavit , fempu putationis advenit. Flores apparuerunt , & difparuére valde fimul, Attendite Ó flores! ver vitz, mortis Autumnus eft: falx quam in 'orum manu portat eft Augufli, non Aprilisinftrumentum, — Sic indu(triofa fe mors quit fagacitatearmat: minatur fpicis, ne flores fe preparentad defenfionem: . , ali$ quz crudelitas! óquz fallaciz! non queror de meffe , fed.de tempore: ffores 51 di 1 apparuerunt interranoflva , tempus putationts advenit, . Quod fit tempus flo- jratey rendi, & tempus metendi, eft ordo naturz, fed quodidem fit flerendi & me- (nà 3 teadií i 102 In Exequiis AMarie de Atbaide. i flesi tendi tempus, quod zetas floridiflima , fit maxime mortalis , quod vita vigore" tatis digniffima, (i morti potiffimum fübje&ta, hoc eftimperiumfuperius, quod u huic dominatur tyranno, eft providentia, qugz regit Mundum, hoceft, deque conqueritur vita; Dorw£ze non e[f ttbicura? [ 1non Has tam juítas &tatis querelas fequuntur illz , quas pulchritudo depo- nit;non minus compatibiles imo ad compaffionem movendam aptiores. Jere- b dint mias in planctu Belem, Lie Lachrimas tranftulitin oculos Rachelis, non quod dut majori cum dolore deberent effe planctus, fed ut majori audirentur compaffi- one, Forma de morteconqueritur, quiatantzeluci tam paucos dies, tantg & fcengz tam anguftum theatrum conceffic. Et cum querelz fintinore Rachelis pu mnelius exauditz , ferviat nobis Rachel pro prima querelarum harum fimilitu- pa dine. n Diligenteradverto, quam fedifferentesoftenderint Racheli , qui vi- foli tamilliidedit, & quzililamabítulit, Laban & inors. Jacobà Laban 7. primo- rumannorum, qtuibus ei fervierat, exigenti mercedem , Labanilli pro fpon- b fadedit Liam in vicem Rachelis, dicens Liam filiam effe primogenitam , ideo- que príusad nuptiastradendam: Gen,29. jJacobpatientiamhabuit, aliis 7. m Vi ferviit annis, & cum poftea faceret iter à Betel inBelen, obiit Rachel, vi- vente Lia multis fequentibus annis. Anüdifferentiam notetiís, nefcio. Laban et filiarum unam ad nuptias traditurus, annosreípiciens Liam:przpofuit , mors ii vero duarüm fororum unam fepulturus, annorum non habitorefpectu , juffit Qu precedere Rachelem Ergo fi debeat príus nubere Lia quàm Rachel, cum W effet natu major, quare debet fepeliri prius Rachel quàm Lia, fi Rachel eft [ ztateminor? Fieri poteft ut Rachel ultima fit profpon(alibus, & prima pro h: fepulchro? Ita. Namin hoc confiftit effe Rachelem. Secundüm leges Labani fi praceditnatu major, fecundàüm legem mortis , major precedit pulchritudo, Q Aterris usquead czlum talis eft (tabilita lex. In terris Regina forum rofa fo- h lius diei febriseft, illa candida pompa , illa ambitiofa purpura, quibus vefti- pi tür, mané fünt fafcie, füb meridiem ornamenta, (üb vefperum findones fe- pulchrales. QuisStellarum Reginamin Celo Lunam non vidit plenam velut or pulchritudinis imaginem , qui non eandem paulatim viderit vacuam , uti m mütationis fimulacrum ? Quando cum toto fuo refplendet circulo, patitur ti l'orma terreftrís eclypin, quando eft oppofita Soli, tuncoperiturà terra. cum czlefti conjungatur , ut idem in utraqueviderelicear. "Transfigurato L fuper Thabor Chrifto Moyfes & Eliasapparuerunt, £? dicebant exceffum ejus P quem completurus erat in Jeru[alem. Luc.o. ^. Quis unquam fimili vidit occa- fione fieri, ut fórmá Chrifti femel füam oftentante gloriam, ítatim Prophetae D plangeredebeant? Quarehic? Quia eadem quam videbant , forma, fuit pro- phetia mortís de qua loquebantur, Joguebantur de exceffa : de uno exceffuin- t ferebant alterum, — T'antum excedens ip pulchritudine non poterat die füper- jtes Querele contramortemreconciliate, . 103 Qre fteseffe vitz: quidquid fuit dictumin Thabor, hujus fuit manifeflatio veri- Juod tatis. In Thabor duo Propheta locuti fant & S, Petrus; S, Petrus eft locutus quo utignorans, tantam pulchritudinem in hac vita durare diu poffe ratus, efci- ens quid diceret. Prophetz tanquam prudentes loquebantur, nam extre- « mum formz videntes ftatim ut infallibilem affirmarunt mortis exceflum, a lquebantur de exceffu. Itaque fi confideremus ipfàm CHRISTI pulchritu- uod dinem füper Thabor , fuit maxima confirmatio breviffimi temporis quo erat af duratura. Dicunt Evangeliftz faciem Salvatoris inftar folis refplendentem nta & veftimenta ejus inftar nivis alba fuiffe, Magnus eft candor nivis ac folis, fed elis paucis durat diebus. Quandofol cum nive fimulapparet , breves fünt dies folis, M paucz funt horz quibusille vivir. Vidiftis quantüm tantusfol & tanta nix du- | Vl raverit ? Scitur folum fuifle diem , quot horarum non (citur, O nix adradios T0 folisdecidens !- 6 Sol in occafü nivis fepultus * 'Tandem fcientia conqueritur ( eft enim illa femper ad querendumulti- on « ma )fed optimum mihi Interpretem optarem, qui quanto cum fündamento,, maximus vitz inimicus conqueratur , declarare poflet, Quem maximum ^ vitz hoftem effe creditis ? Eft fcientia. yl Adeo f& natura novercam homini n oftendit, utinaliorum animalium vifceribus antidodi productà ingenti copi4, inillius anima maximum creaverit venenum. . Si primam mortis originem in- or$ fit quiras, reperiesin.arbore (cientiz primum mortalitatis fructum à DEO pofi- um tum, Gubihomines voluerunt effe docti(limi , erit& feut. Dzj, ibidem cae« &t perunt effemortales, Etiam in iplo DEO hzc crudelis confequentia locumg Jto habuit, Unam Perfonarum S. Trinitatis affumere carnem & mori neceffe fuit ,. fed cur potius Filium, quam aliarum unam? Hujus vera ratio DE Q? H do, conftat, quod me non latet, hoceít, quod attribuatur Filio fapientia, Sc Perfons Filii mortalitas fit unita, ut ficut Verbum procedit a£ e£erzo per Sa- fo pientiam, ita procederet ab etergo ad mortalitatem. d Sed fi hoc contigit in f DEO, quid in hominibus erit ? Omnes fünt mortales, do&iffimus tamen üt omnium eft maximé mortalis. n illa parabola de ro. Virginibus ; per nuptias Jl morsfignificatur , & eft diligenter notandum, quod exiítentibus V.pruden- tibus & V. fatuis , obierint prímó prudentes, izfraverunt cum eo ad g ptizr. ür JAMatth.ag. Sciremultum & viveremultüm , velin fientia fraudem velin rt vitamiraculumindicatz hujusoportet e(fe rationem , quia quisquis eo modo (0 apprehendit quo intelligit: qui intelligit multum ,. non poteft apprehendere: LA A parum, & qui apprehendit multum , longo tempore vivere nequit. Homo eít vivens fenfitivus & rationalis: rationale perficit fenfitivum , fenfitivugs 14 (* perfectum deftruit vivens. €um vitam homines zqué diligant & defiderent: &fTe fapientes ,, evenit ut funeftam hane Philofophiam fibi tam difficulter per.. [l fuadeant. mtellecium damihi G* vivam , dixiuDeo David Pal 118,. 0 Da- ia vidi 0 1 O4. In Exequiis Marie de Atbaide, / bilete nefcire quid petas ? Si mori velis, DEUM rogasuttibi dét Chri vid eft poffi quan intelle&tum, fed (i vivere velis, rogas ut illum auferat à te quem habes.. Ne- ceffe non eft alibi hujus probationem quzrere, — His di&tis fe David ad Regis quip oftt Achis Aulam contulit, Reg. 21. vitz fuz ftrui infidias ipfe (ciens, fe finxitin- Chii fipientem. Quid ó David , nonesille, qui DEUM rogabas ut tibi daretin- telleé&tum ad vivendum ? Curergo nuncut vivas, illum, quem habes, difft- (vd valdi mulas? Davidprius ratione, nunc experientiàregitur: fecundüm rationem Davidi videbatur nihilad vivendum effe melius quàm effe fapientem, fed po- Coti Ety ftea docuit illum experientia quod pro vita fuerit neceffarium, effe fine judi- &l cio: &fifeciis, dicatid intelleétusilletantus, quem David plus quàm Abfa- lonis exercitum timuit. Do&iffimus Regni Judz, illo tempore fuit Archi- cem Day tophel : 2. Reg. 17. Sed àd quid illum füa fcientia juvit ? ad fe propriis interficiendum manibus , quia illius n oluit Abfalon confilia fequi. 'Tan- €091| et tam inter fe contrarietatem habent vita & fcientia Cprineipaliter in Aulis ) ut fimul utramque nullus confervare poíit, Vel debitis deferere fcien- fedc tiam, vel deferere vitam , aut defipere (icut David, aut vos occidere ficut igno Architophel. . illis, Dedimus hujus rati onem quantun*; ad naturam, nunc demus rationem atbo lo, Militibus hortum intrantibus & ii q uantumadinjurias, & utamur exemp Salvatorem capturis , S, Petrus gladium ftringit Malchum aggreditur illum- f Y« Hunc impetum & ictum dilig enter con(ideravi. Si Petrus fuum N que ferit, velit defendere Magiftrum, armatis feturbis opponat , milites aggrediatur , tig illos occidat, Verüm aggredi Malchum , qui nihil aliud, quam lucernam fedt dandiluminiscausá portabat? .Quia erat férvus Pontificis , & bujusmodi mi- niffris non permittebant ur arma à Cefare. Ecce, quomodo Mundus lumina W i traclat: dum cemparet lumen , apparente lumine, contra illud omnes fe- Con) runtur ictus: armigero s debebat invadere, & aggreffus e(t illum qui porta- . No batlumen. Ratioeít, qui arenulla plüs offendunturhomínes quàm fi lumen " Dam alterum videant, Si veneritis cum armatorum exercl tu , cum gladiá £9c. exly Fiat quidquid evenerit, vos terrebunt inimici , fed nullum vobis inferent ma- obl Vide lum , aítfi contingat vos portare lucerbam , fi DEUS vobis parum luminis dederit, licet non (it relucendi fed folüm illuminandi gratià , ó inflices vos, Tin parate caput, jam enim Petrus veniet , yob is inflicturus ictum. Magna IN infelicitas quod nos contra lumen inerme fortes monítremus , & dum eít hp refiftendum illi qui fe contra nos armat , capere vclimus arma folüm con- üt fili tra illum qui nobis facit lumen , ó infelicia lumina tempore quo regnant tenebrz ! cetg Sed in me dio tantz infelicitatis , duss reperio rationes , quibus lumen inot en(i fant à Qu fg confolari poteft. I&usqui lumini fuerunt illatià Petro , repreh ] Oerele contra iortem reconciliate, 1 105 bidét ] NC' Chrifto. " Antequam hoc Petrüsfeciffet, tribus dormiverat vícibus, & poít- quamidfecit tertió negavit: Ó lumina, cui ante non eft vigilandi cura, & Negis titin qui poftea fidem negabit, ille eft qui vosperfequitur: qui prius dormivit, & P oftea negabit; ideo gallus cantabit , & videbitur veram effe prophetiam etit. Chrifti. Ex di&is colligitur quod fi videamus ante tempus lumiaa deficere diff- ( vel quia moriuntur,' vel quiafunt extincta , non debeamus mirari,, licet onem valde conqueri poflimmus : non eft quod miremur, quia Mundusillud facit : ] po: conqueri poffumus, quia DEUSipfumgubernat: Domine o5 eff tibi curae? judi- Eft poflibileó Domine, tuam providentiam permittere, ut tenebrz vivant Abfi- & lumina moriantur? Stultus in ignorantig tenebrisfepultus cum morte pa- rchi- cem habebit, & prudens illuminatus luminerationis ; cum vita bellumgeret? yrils David inevitabilem mortis cafüm Potentibus minans, do&tis & indotis dicit, Tan- eos fimul omnes morituroseffe; Cum viderit fapientes morientes, fimul in fipis ulis) ens & ffultus peribunt, V(al. 48. SiitaefTet, adhucaliqua daretur fecuritas, CieD- fed quod accelerata mors fitatuributum fcientiz, & vitalonga fit attributum ficut ignorantie? Non füfficiebat unum ignorantibus attributum? Non fufficiebat illis, infinitos effe numero, fed etiam eternos duratione? Quod in Paradifo nim arbor fcientiz mortis porrigatfructus , & in Mundoignorantia fitarbor vita? u Quodiintra nos ipfos fcientia , mortalis fitinfirmitas, & extranosrationisufus lum fit deli&um mortale? Quod, cum naturale fiteffe rationalem, nullus füb pena um vitz taliseffepoffit? Et quod hz mortis in 1 ultitiz fint difpofitiones providen- LUE , tig! Domine non efi tibicura. nam Contra mortis rationes oppofitas à principio tres audivimus querelas? n r nl fed omnes notare video, quod inter has tam naturales, non audiantur que- mina rele affe&us naturze maximi, fcilicet . Amoris materni. Hoc filentium eft cop(ideratione dignum: dignior tamen admiratione & memorià illius caufa. $ re yrta Non audiuntur , nec in hacoccafione fuerunt auditz Amoris materni querelz nam in illius circumítantiis tamfe generofum, nifidicere velimus crudelem, metl &t exhibuit, utnonfuerit vifas amoreífe, defuit nature debitis, utnon deeffec obligationibus officii, & tam pun&tualiter aftitit illi cai ferviebat, ut odiffe m nifilS videretur qui amabat, ó rarum ferviendi Principibus exemplum ! Servire Principibus modo quo DEUS fibi vult(erviri, non poteft pervenire plus ultra. Y05 ggna Dicitin Evangelio Chriftus Lucz 14.. .5 445 Jfios non oderit filios non poteff meus effe difcipulus, non potett mihifervire, Hzcdo&trina tam e(t (üblimis, ;di con ut eam explicari (it necefle. Non vult abfolaté Chriftus ut parentesoderint jint filios, cum mandata DEI , naturz przceptis non opponantur , fed vult di- cere, quod amore filiorum concurrente cum fervitio DET, divinofervitiotali na modo fit vacandum , quafiodio filithaberentur, Hic ftri&tiffimus eft modus m(ä quq DEUS vult utip(iferviamus , & tali voluntate vidimusin hoccafu ferviiffe tnater- ilo, r d 106 1n Exequiis Afarie de Afbw;däz- snaternumamorem :: pervenit operibus ferv iendoy. quo: DEUS venit defidez- die & in maxima infelicitate felicegn E Ide rie ut fibi ferviatur.. ó Spiritumgenerofum, nefcio an mihi debeatdici ,. quod'hanc potuiffet eftimare occafionem ,. folüm: ficu dam illius fubtilitatem :. certum. eft; dubitari non. poífe,. an illa: fci ad experien dienior fueri t invidiá propter illud.quod fecit ,. vel compaffione propter id' Ine quod perdidit.. Nonleguntur imejusmodi.cafibus majora feciffe ,. nec Livig ,. file nec Marcelle ,. quorum fortitudinem tanto profe- nec Autuli ,. nec Paula ,. in €uta honore fuit utraqueRoma,. gentilis & Chriftiana. Verüm fi Matronz: Pha Romanz Hifpanisabftulerint inhoc effe primas : : magna eft Nationis noftrze Ó quï».ju-» qui loria,. quod Hifpaniz Romanis eripuerint ,. inhoc effe fingulares.. [4t dicium Salomonis hoc in cafu fefelliffet ;. Siillius tuliffet fententiam! In illa 2;. D& Matrum:contentione de filiis uno.vivo.&altero mortuo ; judicavit.Salomon: ho lusamante m.veram effe matrem , & non fefellit:. in.hac contreverfia judi- Che plus dile&tum verum fuiffe filium :. fed erraffet :: nam unofervato Tioi caffet pariter hic & non ille verus erat filius , nifi.diceremus utrumque & altero dereli&o , Ài verum filium fuiffe :: majori tamen cum proprietate filius eft & magis amatus , qu cuidatur educatio, quàmillecui vita datafuit.. Memini filio: patrem fuum: p fepeliendi. licentiam à Chrifto petenti,. hunc. illam negaffe ,. quia. filius:erat Chrifto à fervitiis. In horum duorum cafüum difparitate.magnam. moralita: W Qu :emreperio. . Inuno, filius Re gem affiftendi fepulturz fui patris licentiam: fer ogat;,. & hanc.illi Rex negat. Ínaltero matri offertur licentia filize fuze-morti: li lamnonacceptat, totum eftbene meritum.. In uno cafü R idlendi, & hzc il er jimperfectio qua licentia petebatur . meruit rigorem quo negata fuit ; inal« terobenignitas qua licentia fuit oblata., fübtilitatem meruit., ut non fuerit ace pri für ceptata,. Ó quanta ufura eftin P rincipibus benignitas ! int. liberales in illis quae il nihilipfis conftant,. & fapefavorem fubditi preftabuntin requz multumillos: imus híc emendatas effe Marthz querelas , tunceeffe fo- dü remit.. Denique vid d: làm przferebaturipfi operari , hic ipfum operari prefertur ipfieffefolam. : - me[olam miniflrare, * p liquit e(tut fermonem de divina Providentia repetentes ; tribus: Modó tempus fei uerelis deinceps ;ire (pondeamus. Omnibus tribus una. Chriftus refponfione Non doleat ztas fe recifám effe, fatisfacit: Mariam optimnam pariem elegit. f mnecícientia, feobmutuiffe,. nec for ma fe.obícuratam fuiffe ,. nam pro omni- Verum eít illam obiiíTe ,. fed media morte Bus oprimam Máriapartem elegit: eliorem; & fcientiam infallibilem. No- [t] reddidit etatem eternam,- forimam m tate nuncan uerendi (eu dolendirationem habeant.. 5 Imprimiszetas facta eft h làmreftindere , . fuitillam eternitati per facrificium confecra- Di gterna;.namil at re.. 1p nidulo meo moriar 9 fíicut Phanix- multiplicabo díe« meos ,. dixit Job. 29. - us l, videtur debuiffe Jobdicere ;.moriar.& terminabo f Tilotabilis loquendi mod dies. P ^ ! L Q uerele contra mortemreconciliate, 107 ede- icenz dies meos: /ed moriar t9 multiplicabo dies 1meos, quomodo poteft hoc effe? folty Idem]Job dicithoctmodo, /ficut Pbenix, Notate, dicit Job , nonuthormo, fed n illa ficucPhzenixloquor: hormo dicit, moriar & dies meos finiam , quia ipfe de- er id finict/cum morte : fed Phenix econtra, dicit : moriar & multi,fivabo dies meos,nam in Phzenice vitam terminare , eflartificium etatem augendi, Ergo Vg s. fileatztas, non enimmerecur dolorem qui uti Phzenix moritur. lna folum xofe- in'Mundo mors eft, qux non eft compatfione digna, & eft morsphenicis: fi T0D8 ofttg Phznix obirecmortem vitamfiniturus, mors ejus digniore(fet compaflione quàm quzcunque alia: fed ejus vitzfinis eftejusdem principium, 'Hominum m il z; zternitas crefcere poteft, licet enim careat fine, habet tamen principium, neccrefcere pote(t 2par£e po//, quà finicur, fed 4 parze azte qua incipic: & omon j hoc:modo quantum tollitur vitg , etiam adjungitur zternitati. Propheta Mi- Cheas certa occafione voluit eternitatem augere , fed ( cumipfius licentia) INato nonbene dixit , ambónlabimus in nomine Deino]Iri in eternum ,c3 ultra , cap. 4. nqne Adorabimus Deum per omnem &ternitatem , & ultra. Propheta verum dixic atUS y quoadargumentum, non quoad partem,hzc electioni Mariz refervata fuit: fügm sent AMar ia optimam partem elegit, I&ernitatem Propheta voluit augere 4 parte po/! , & imaginarium fuitaugmentum : Maria zternitatem auxita pArfe azte; jita Propheta voluit augere xternitatem & con- itíam quod verum fuit augmentum. fervarevitam : Maria vitamabbreviavit ut augeret s&eternitatem. Inhac fo- porti lüm forma debitam DEO fatisfa&ionem amor przftare poterat, AmorDEl j eafü erga nos (hoc fen(u de binis eternitatibus loquendo) quia nos amavit (ine inde principio, &finefine nosamare debet. Amor nofter erga DEUM unam fo- jtac lüm zternitatem habet, licet enim illum amare debeamusfine fine, habe- 1 quæ mus tamen illum amandi principium : unde Maria cum gternitates amoris jillos duas D EO aliis duabas, folvere non poffet , illi folàm unam dedit fed au- fe(o» &am: totam quam abftulit vite partem, addiditzternitati. Mariaoptimanm ( partem elegit, Multó minüs forma conquerendi caufam habet; mori non fuit amittere ribus fed emendare fortunam ( ó (i Mundi czcitas haberet oculos ad hanc veritatem fione cognofcendam , quantó minüsillius vanz fpeciesadorarentur tanquam idola!) ink, fpoliare fe venuflatibus corporis, ut fe veftiret formis egregiis animze , fuic mnt« duarum partiumoptimam eligere: AMaria optimam partem elegit. O qug me- qit camorphofes fiuntà morte fuper terram? Chymici hactenus non invenerunt No lapidem Philofopborum , quia nondum funt experti lapides alicujus fepulchri. d DELUIS Abrabamo de gloriofa filiorum pofteritate loquens, uuna vice pulveri., «t aitera ftellisillos comparavit, ut doceret ( inquit Philo ) modumin ftellas cre- 119 fcendi, effe, in pulverem redigi. Quid putatis effe fepulchram ? Non eft 150 pfa natüra przítantiores formas in aliud quam ttellarum cíficina. Etiarp i PA vilce. dió 1c8 In Exequiis earie de Atbaide. ' ttf vifceribus terrze quàm in faperficie producit.. . Flores (fpecies parumdurans y n in (uperficie cerrz : gemma ( formapermanens ) in illius centrojproducuntar Éorma nunc f:pulchrum;judicet an injuriofum Racheli fuerit? Ibi María fci- p Flos.decidit, utíolidefcat in Adamantem : re- en vit opzimam eligerepartem. dit caétüs fuit in cineres uc hi transformentur in ftellas. .Si forma medià morte Té non meruiffet ia res pulchriores transformart, quzro, parvum forté bene- ficium eft damnis quz mutatio confert , hocmedio liberari ? Apparens hzc nif aC fallacia, qua'vocatur abhominibus egregia forma , licet fit res fragilis , plu- res tamen habet inimicosquàm vita. Vita habet contza femortem , forma: Tiis [ etiam morte prior, contra fe vitam habet. — Forma &onum fragile, Primi d forms tyrannt(unt anni, mors.ejus.prima , tempus eft : finitur fub imperio €0 mortis, & mutatur fub tyrannidetemporis. Et (iguisinterrogaret formam , Vk quie (ibi gratior'efiet , mors aut mutatio , nullus dubito. quin refponderet ; fe prius velle mori quam mutari, Forma mortua defenditur memoriá illius. $ j quod fuit:. Forma mutata offznditur illius memorià quod eft. . Victoria quam mors deforma reportat , eítíecretatraditio, quam terra celavit ; fed vicko- N te ria quam ab illa confequitur tempus:;,. publicus eft triumphusà quolibet [pe- &atus. E(t magna differentia inter portare Epitaphium: füper faciem: fcri- 9i te ptum, & illud haberefculptuminfepulchro. EHzc videtur omtiso humana ratio, (ed DEUS illamfacitdivinam. Pulcherrimaforma, qu fuicin Mun- e do ( inecujusvis tamen injuria loquor ). fuit illa Moyfis , quando«debuit velo Q faciem operire ,. ne incuentium oculi exczecarentur, . Moyfes obiit , & pro- priis illum: m anibus DELUS fepelivit, e- mom cognovit bomo fepulcBrum ejus , tu Deut.34« . Quare DEUS noluit ulli hominum.conttare fepulchrum Moyfis ? Nion eft alterius quàm $ Augult. ratio,. qwatenus illam faciem , quaconfor- di di i£iofermonu Dominirutilamerat, morti marore repref[osnnullus videret. . Ne. videretur mucatus ille vulcus per mortem, im quo tot fplendores fpectati D hii füerunt. lta ut fepalchrum Moy(is DEUS celaverit, nonquodhominesil- lum nondeberent videre mortuum , (edine formam illius mutatam confpice- Q vent : mortuam bene, féd non mutatam : ficque Deus hbonorat formam illo- f rum; quibus mazimum vult pretarefavorem. Ergo Dei judicio jam ita res eft ü ftabilita,, quod. pulchritudini fit rielior mors quam mutatio. Cumdenique Ü bumanaforma illumattingens.per/eCtionis füe cerminum,. in quo durare pro- & bibitum, creícereimpoffibile, deficereneceflirium eft ,. inducias cum morte: f À K k &cerit netyrannidi temnoris f'ubjaceret fi non.fuit op timam.el igcrc: partem ,. füittamen, meliorem inire contra G umr.. dí caufam, ( epitgr Ils illam- Denique fcientia nom habet conqueren f&cerit mutam, reddidit illàm quoquecelebrem. — Vera fcientia non in arte [ more [ äbq,uend?'s, fe]dlinïarac,mgmiendi confittit, Nemo; priufquàm pervenit ad tem ; ] Querele contra mortem teconciliate; 109 l) tem, certb infipiens aut prudens dicipoteft. Ultimum benefactum, velulti- ür mus error dant (cientiz totius vitz, nomen. Ea de caufa Deus in Mundi [ principio, creaturis omnibus laudatis, folum non laudavit hominem, laus It enim hominis femper dependetà fine , noz 27 exordio fed in fine laudatur bomo, ) dicitS. Auguít. Homo cum fecuritate laudari nequit, nec quando incipit , 6 nec quando eft ; fed folüm:quando definiteffe, Antequám ultima dies advc- RC niffet, prudentia decem virginumambigua hzfit : mors ip Tribunali fedit; þlu- ac definivit,quz prudentes & quz fatuz fuerint, In nulla rebonitas electio- T2 nis tam bene cognoftitur, qu&àm in illo quod femelelectum bene, nequit mu» ími tari, & femel electum malé , non poteft emendari z 7Marjam optimamparteus xio elegit. Eftigitur pars optima , fiquidem illi adhzfit ele&tioni ,in qua totum m, confiftit. Pro hujus ultimse veritatis probatione,dubium refolvam, cumquo video , quod' me jam X principio etíam Auditores delicatioris conftientie , t lius. aufcultent. Mors, de qua loquimur , cafüsfuit, non electio , érgo videmur pl nos illi improprié applicare verba : 7Maréaopfimanz partem elegiz, Imprimis 10 refpondeo, quod effe cafüm non tollat effe ele&tionem z lioc apparet in ipfo textu, nam ubi vulgaris legit , optiusam parteur elegit , commentanturaliqui , h tti- eptimam fortem , elegit optimam fortem, fors eft cafus : hoc nom obftante, Ana textusillam vocatele&tionem , quia non implicat eandem rem , effe cafum & electionem.. Hi quedam dantur refpónfiones quz faciliort modo: probari Jne quàm intelligi poffunt. Quomodo effe poteít ele&tio quod efteafüs ? Pona- 'el'g mus quzítionem in terminis magis Chriftianisz illud quod vulgo dicitur cafus; tQs H eft providentia, (ed providentia non eft aliud quàm difpofitio per Dei decre- i52 tumordinata, ergo quomodo noftra electio poteft effe res eadem; qua eft Óf* difpoüitio divina? Kefpondeo. Quotiescunque nos conformamus diving or- N6 dinationi, facimus , ut electio Dei fit etíam noftra : hoc fenfu dicebat David Pfal. 18. ssandata tua elegi. 1n preceptis electio eft propria przcipientis afi' J non obedientis , David obediebat, Deus przcipiebat , ergo Dei füit ele&tio z cur ergo dicit David, effe füam , sazdata tua elegi ? Quia David obediendo (2 o fedivinz conformabat voluntati, & ví hujus conformationis , id quod erat ele&tio Dei, etiam eratelectio Dnvidis, 'Talísin hoc cafu fuit ele&tioz. A/aria elt optimam partem elegit : füit ele&tio Dei ; & fuit ele&tio Marze. — In Maria fuit: Jue electio conformitatis , in utroque fuit electio melioris : in Deo, quia pro: ro- ( fe Mariam elegit : in Mariz; quiaelegit effe cum Deo z Maria optimam par- 3773 elegit*.- ' Solüm quis reperiri poffet putans electionem per' conformitatem effe n modum eligendi ex parte imperfe&um. — Dico & coneludo , pet conformita- tem eligere , perfectius effe quàm eligere per deliberationem z dum per pro- t g priam deliberationem eligimus, propria eligimus voluntate : dum.per con- j EDd- T Á 119 $ 1n Exequiis Marie de Atbaide. dnt formitatem eligimus, eligimus voluntate Dei: quando eligo, meam volun- foln tatem facio, quando me conformo, facio voluntacem Dei : nec poteft actus bite perfectior.reperiri quàm ille, in quo Deus & ego (imul eadem voluntate volu- fact mus, non eftactio quz aCtionibus Chriíti, magisaflimuletur. Actiones Chri- Tan Tnax fti divinz fuerunt & humanz per naturarum unionem, hzcat&tio efthumana fimul & di:ina per transformationem voluntatum. Notabilis proprietas ? quod augeatur meritum , ubi videtur diminui voluntarium. Sacrificium maximé voluntarium in Mundo factum , mors Chri(li fuit : ob/a£u eff quia ipfé voluit : Jfá.gg. Ec eft valde notandum, quod mors Chrifti non charita- ti , fed obedientiz principaliterattribuatur ; fa&?wse/f obediens ufgque ad mor- £em : Pbilip.2. cur ergo potius obedientiz quhàm charitati ? quia charitas fequitur impulfüm propriz voluntatis, & obedientia fequitur imperíia volun- tatis alterius, necerat actus in Chrifto tam generofus fe morti fübjicere ad o propriz voluntati fatisfaciendum, quàm ad conformandum fe voluntati fui Patris, Nom mea voluntas fed tuafrat. Lucs. 22. Omnes in horto repugnan- tiz Chrifti non ad recufandam mortem ordinabantur , fed ad voluntatis con- formitatem magisexplicandam. óquàm generofé, ó quàm prudenter ? vi- a debatur cafüs & erat electio : videbarur violentia, & erat voluntas: & fiquid : repugnans fuerit aut violentum, fuit ad dandas merito circum(tantías & effen- tiamfíacri&cio, Muctet ergo (cientia terminos, & in vicem quod proferat que- s l Q relas , morti grates referat, fuit enim qualificata folüm & perfecta in morte fcientia , quandoin illo momento , à quo dependent & in quo clauduntur.om- ÀQ nia , inquo eft re(lzi&ta voluntas , Mariapartem opcimam eligere novit : 44a- Pri ia opt imam partew elegit. « T ria, nifi fallar, que.conquerebantur, reconciliavi: fed (i tempus illis fiei de novo querendi & mihi viresad dicendum , nec non ad audiendum Audito- hi ribus patientia effet , certum eft, quod.has querelas, quas cum tam exigua liic ratione contra mortem depofüé&re, verterent omnes ( & magna ratione ) N contra vitam noítram : Ó xtates cecas! Ó formas fallaces ! ó fcientias in- i confultas ! vivit'ztas quafinon effet mors. Vivit forma, quafi tempus non tranfiret. Vivit£cientia, quafi judicium non timeret, 6 ! uno diedefinamus fu g efTe czeci : nobisob oculos ponamus funeítas has imagines ( noftrüm ipforum Iu imagines ) quas non fine particulari providentia nobis Deus fubito domi ponit. nor Vix eft in hocRegno domum illuftrem reperire, quz non fe ad lu&um vefti- am tam hoc anno videat & necdum eft finis, Cum fibi & Deo cognati moriantur, moriunturetiam nobis ^ füuorum ad minus documentorum nosbzredes relin- tht It quunt. Confideremus id eos quod nos fumus, fuiffe, & quod illi funt, nos futuros effe, & hícomnia terminatumiri, lllad quod bicnon juvat , efnihil : ho acci- tàtt Íi nos confidamus ztati , vid.camq; quàm fit illa fragilis & omni exiguo denti N E Querele confra mortemreconciliata, II dentifübje&a. Si nos forma fallat, fallaciam.in cadavere difcamus, quam Olute aQdus folüm maxima pulchritudo durabilem habet. Si denique nos fcientia (üper- volüe bire faciat , fciamus effe fapientes ,. quod inTioc confiftit ut fciamus nos falvos facere, Quia Mundo & vanitati tantum vitz tempus datum eft , lianc ulti- Chti« mam partem Deo demus quz femper erit optima ,. & hioc modo:cum Maria. ffiana maximam partem elegemus.- eus! icium quá atitá« m« aritas De Magno Chrifti Dile&o $. Joan. E rolun- geliíta. yani [6 8 T €onverfus Petrus-vidit ilum Difcipulum quem diligebat Jefus,, Ea Jequentem. lf'oan.. Zfr. ; COf 4 l- Em m Em Xiftimavi folüm intereos qui Muridurn fequuntur , effe Fdrfuü'ato'sx jquid & infortunatos: etíamin fanctitatedaturfortuna. S.Joan. Bap-- effene WA tifta fuit infortunatus cum Regibus : niam Rex unus voluit illum: Ro 'A in folitudine nafci ,. Rex alter illüm fecit in carcere mori ( veftigia: qque Y 7I notté "9 fanguinis apparent in Linteo quod affervatur inter Reliquias: r.om. quifgra nii ) S..Joan. Évangelifta cum Principibus fortunatus fuit : nam Cali . M Princeps & Princeps Ecclefiz contenduntin Evangelio, uter eorum majoremm erga illum debeat affe&tum oftendere.. Cliriftus S. Petrum univerfalem Eccle-- j ilis fic (ü: Principem conftituit;.& S. Petrus replicat pro Joanne, dicens Domine picautem quid ? Domine fi Pontificatum mihiconfers, ficlaves Cxlorum mi-- ydito» rigua hi das , quid meritis S..Joannis es daturus ?' Quid Cliriftus S. Petrorefpondic? ione) Si eum volo manere, quid adte ? Siego velim ut Joannes fit in Mundo , quid' 45 Ít* tua refert Petre ?' Quis te procuratorem Joannis conftituit ? Notabilis re-- s non fponfio Clirifti , notabilis quzftio Petri !' Videturutrique difplicere, quod illis: jarmus gratumeffedeberet.. In difpenfandis officijs difplicent dignitates, qua confe-- runturalijs, in amicorum negotijs difplicet ,. quodagatur cum negligentia ,. orum non autem quod dentur in operandó diligentes, ergoíi Chriftus Joannis erat- pODïF veli- amicus ,. & Petrus jamcreatus Pontifex, cur Pétrus dignitatem à Chrifto (ibii: imtuty datam, dilplicere fibi demoníttat ?' Cur Chriftum movetilla follicitudo, quam [sb'n- Petrus oftendit ?' Animi motiones erant diverfe, fed' eadem caufa. Uterque movebatur quia uterque Joannemiunicé diligebat. Dolebat Petrüsob digni. ) d tatem à.Deo fibi collatam,(icut enitri erga Jba'n'nem magrnum gerebat affectum, jil: ita: ace denri "Á 112 1n laudem S. Joaf. Eöwggfg?ce; ita dignitatem illamnon fibifedillioptabat. Illa (ollicirudo quam Petrus mon qaam conf ftrabat, Chriftum movit, quiaprz czterís omnibusjoannem amans optabat ama! nullum effe, qui fe magis ergaillum follicitum oftenderer. Etubi manet Jo- annes , dicebat Petrus, fi mihi Pontificatam confers ? Hic autem quid * Et gv ubi ego fum ( inquit Chriftus ) quid eft opus utalius de Joanne cogitec ? quid (con ad te ? Itaut Eccle(iz Princeps, & Princeps Glori& contenderint, uter ma- füun ex jorem erga Joannem affe&tum gereredeberet : uterque fuit conatus illum (ibi plus dile&tum facere: Nec id ego miror , cum in Joanne concurrerint maxi- p m« necnon proprij(fime qualitates quasDilectus habere debet. Nit Prima dile&i conditio, quam in S. Joanne cognofco, eft effc Evangeliftam : um Dile&tieffe debent Evangeliftz : officium Evangeliftz eít, dicere veritatem, Qs €or & illius qui eít dile&tus, habere ac dicere veritatem ex officio. Quidam fue- fon runt Evaageliftz , multi fuére dile&i , fed S. Joannes , Evangelifta fuit fimul & dile&us. Ratioeft, quia illi qui funt diledti, effe nolunt Evangeliftz ; & qui pte funt Evangelifte , non fiunt diledi. Dilectus & Evangelifta fimul fuit S. Jo- T annes, hocfingulariffimum eft privilegium quod habuit. Quod fingularifli- & bía mum eft Joannis privilegium ? Effe amatum , dum eft Evangelita, lInum in Evangelifta noftro diligenter coafidero, cujus nullam video fieri reflexionem: W. Et [cimus quia verum e[. Teflimonium ejw. -S. Joannes ín fine Evangelij fui 0b omnía quz fcripfit, veritatem effe dicit. Hc inutilis e(Te videtur obferva- ha tio : legantur omnes Evangeli(ta , nec ullum tale quid dixiffe; reperies : fi E ergo cxteri Evangeliftz non dicant ea quz fcripferunt, veritatem effe, cur$, Joannes dicit illa veritatem effe quz fcripfic? Non equalem alijs authorita- f tem przftitit ? Nonerat Joannes Evangelifta (icutalij ? Erat, fed Evangelifta, a fimul & dilectus ; & quia poterat amor caufare füfpicionem veritatis , notat Y ipfe, licet fueritamatus fecamen veridicum fuiffe, Difcibulus, quem dilicebat , In Aulis Principum, illi qui con- P fcimus , quiaverum e[f Leflimonium ejur. tradicunt veritati, paffim amorem fibi conciliant : non ficelt in Aula Chrifti : p l qui feveridicos profitentur, pro przzmi omerenturamorem. Oquanta Chri(ti t gloria! óquantagloriaJoannis! Magna gloria Chritti quod ipfius Dile&us fit Evangelifta: magna gloría Joannis quod exiftens Evangeli(ta fit etiam dile- &us, Sedcur Evangeliftz debent effe dilecti ? Quia maximum meritum ut quis ametur , eftamor, & maxima probatio quod quis amet , eft cum veritate loqui. Dalila Sampfonem ínterrogavit 3. vicibus , n qua parte corporis ipfius fortitmdo con(ifteret , & quod illum fuperandimedium dari poffet ? Primó re- fpondit, utfe nervis fortiterligarent : Secundo; ut ftringerent ipfum funi- bus: tertio, ut vincirent capillis : fed fingulis vicibus ligamina facile rupit. Quid Dalila fecít fe deceptam videns ? Valde de Sampfone conquefta fuit & dixitilli, quod veré cognofcat feab illo non amari, hoc formans argumentum: ?E quoma- ( N De qualitatilus *veri Dileli, 143 $fmo. uomode dicis quod amas wie ?. per tresvices mentitus esmibi. Tud.16. Bona ptabat coníequentia , mihi mendacia dixit, ergo.me non amavit. Ratio patet,nam t p amare,; eítcor donare, mentiri eft illud celare, ergo clarum eft , qui non di- — 4* Bt cit veritàtem, illum non amare : nam quomodo cor dare poteft qui illud ab- ! quid fcondit ? itaut Princeps fecundüm veritatem quam in fingulis agnofcit, ijs j (Dà fuum impertiri poffit amorem : veruntamen non debet, ut Dalila, tertium m (ibi exípectare mendacium : propter primam fal(itatem in qua fübditus fuerit de- frail« prehenífüs, ftatimé gratía Principis excidere, & pro femper excidere debet. Nimius videtur rigor, nam Dei gratía non perditur propter omne men laci- [la: um, & poteít quis non dicere vericatem, & in gratia Dei manere : nihilorni- Mtem nus bonum eít, hoc non ita in Principe practicari : fed quare ? Quia Deus n fue cordacognofcit, & in ijseífe poffünt mendacia venialia, fed pro illo qui hzc nl non cognofcit, expedit omnia mendacia eíffe mortalia , & bonum eít, ut pro- Y qui pter omnia perdaturgratia. Amittatur gratia,ubi non probaturamor propter Et ideo $]e mendacia : & mereatur illam veritas, media qua probatur amor. vll« S. Joannes fuitamatus, quiafuit Evangelifta. In mea do&rina non amo du- imía bia relinquere. Omnescontra memagnam faciuntínftantiam. |.S. Matthz- Iem: us, $, Marcus, S.Lucas etiam fuerunt Evangelifte, non tamen conítat eos j füi obtinuiffeprivilegium dile£&torum, ^Quz hujusigitureritmaximaratio? Ego 1Vd* hanc effe dicerem : quod S. Joan. Evangelitta dicat ea in Evangselio, quz alij H Evangeli(tz omiferunt dicere; quapropter dicere veritatem ab alijs non di- ur$, Gam , fingularem meretur amorem, declarare veritatem , quam alij dicere tità« negligunt, magnum eft meritam, qui calem remfacit, meretur ut fpecialiter lifz ametur : veritates quas dicit S. Matthzus, etiam dicit S; Marcus, & dicit S. otat Lucas, fed illas, quas S. Joannes dicit, non dixerunt, nec S. Matthzus, nec if , S. Lucas, necS. Marcus, ille folushas declarat, & qui novit dicere veritates COf« ab alijs non dictas, hicfolus meretur pre ceterisamari. Ttanofter Evangeli- illi: fta fecit, & ideo fuit à Chriíto fin s gulariter amatus ; D feipuliw ille quem dili- ritti gebat j &fws, sfit Secunda dile&ti-conditio, quam Joannes .'hafu'ït , & quam ín hoc magno li« San&to vehementer admiror, eft effe dile&tum qui manetin fuo loco: ficeuu | ut volo zganere. S. Petrus Chri(tum interrogavit, Domine bic autem quid? at Domine fi me principem Eccle(iz tuz facis, quale Joannem tuum diléctum (s manebirtofficium? Reípondit Chriítus, ffceum volo ssanere. . ixc cit, meo j judicio, una ex magnis Evangelifte , excellentijs, Evangeliftam effe qui in loco füo manf(it. nj« Effe dile&um & fübico mutari , communiteraccidic, fed effe if. dile&um, & in primo manere modo, fingularitas eft S. Joansis. S.Petrus, '.) qui S, Joannem menfurabat ad modum aliorum dilectorum , imaginabatur m fibi, quod tanquam dilectus multum crefcere deberet , quid autem ipic? Sed u $, Joan- l14 In laudess S. Jost, Ecangelifi a. / S, Josnnes qui feipfum fibi commenfurabat , in modo priori manfit. S/cegzz volo manere. Una circumftantiarum in creatione Bominis ,, in qua muleas: qu ac confidero, eft, quod Deus Evam ex Adami latere formaverit : non potuit jllam ex capite formare , ut fuiffet doéta ? Non ex manibus eam formare pote- U rat , utexecutivafuiffet ? nonex pedibus , ut fuiffet dihgens ? Cur de latere' In f vam prodigiofam oportuit fieri formationem ?. Quia latus Adami maximé g fuit proportionatum effzctui , quem Deus intendit : Voluit Deus ex parva fcis arte Adami fübitó formare mulierem, illi magnitudine parem , & ideo for- t mavit illam de latere, non ex alia parte, nam iateribus proprium eft , brevi Ron tempore multumcrefcere. ld quod jam erat cofta, ftatim fadtum:eft Eva? vit Illa, quz pauló.prius parva pars erat Adami, fubito fuit toti xqualis ? Ita.. ho Nam cofta, lateris Adami pars erat. Adam P'rinceps fuit totius Univerfi, nec li eft quid , quod citius, quam latere Principum, crefcat. Patet íd in Jofeph: H 4 eum Rege Pharaonis : in Aman cum Rege Afluero:: in Daniele cum Rege i Dajo. Ergo cum tam naturale fit Principum lateribus crefcere , quod S. Rif Joannes, quierat àlatere maximi Principis, crefcere non: intenderit , fed in: iC eodem , quo prius, permanferit ftatu, magna Evangeli(te digaitas & excel- be Jentia !! Mater S. Joannisintravit ubi erat Chriftus , pro quolibet fucrum filio- ob rumunum ex lateribus, & unam ex maximis Regni fedibuspetitura: DVe gf tei [edeant bi: duo filij mei, unus ad dextram, € unius ad finiflram in Regno.tuo; Qu AMatt. 0. Pro tunc Salvator f2 non refolvit,. fed fuo tempore,. duas fecie fh expeditiones medietatis hujuspetitionis : unum dedi: latus.S. Joanni & S. Pe-- fü trounam dedit fede m.: * fed i Mater pro ]oannelatus petivit & etiam fedem,. li dic ut fedeant , cur illis Salvator latus & non (edem dedic?- Minus erat Hllis dare L de fedem quam latus e id probo, quia Joanni plus à fe dilecto , latus dedit, & it Petro, quiminuserat amatus , dedit fedem : ergo fi minus erat: dare fedem. di quam|latus , quarelatus datillis & non fedem ? Non dedit ijs fedem ,ne quid: [u] fierecin przjadicium láteris : latus non debet effe gradusprofede, fed porta li procorde : velle latus ad fedem afcendendigratià, efiiambitio : vellelatus. hr ad corintrandum;, amor elt.. SedcumS. Joannes effet amans.& non ambitio- fi fus, cor potiüs quam fedem quz fivit, 5.Joannes accubuit menfz cum Chri- d fto :: fed S: Textus dicit . recubuit in cena [uprapectus ejus ,. Toan.13,. Nota- ü Bilis ficus in taliloco ! fedendum ad menfamilli, non fupra pectus jacendum fuiffe videtur ,. (ed.ita facit, qui pluris eftimatlatus, quàm fedem.. . Mater S.. Josnnispetebat latus amore fedis,.fed Joannes reliquit fedem amore lateris, f se: ubuit., facere.fibi:delateregradumad fedem, hoc füccedit multis ,. & idem putavit S; Petrus ,. fed facere fibi de fede: gradum ad latus ,. eff fingulare: quid: in: $.. Joanne.;,. qui voluit.in.fuo permanere. ftatu.,. ffc ewm volo ma- ?Ef .. ï "Tertio * , h Dé qualitatibus weri Diledi. -PIgy 1j Tertía conditio mirabilis , quz r—(efplend-et inS. Joanne, fuit, effe dile£tum, ülhas. qui de fecreto fecir iznorantiam, Unumex teftimonijs, qux S. Joannesaddu- tuit cit in Evangelio, probantibus illum effe dilectum , fuit interrogatio facta Dott- Chrifto, quz eff qui tradet te ?. Quisilleforet, qui Dominum auf(it tradere AE2 in manus [adzorum. Salvator ipfi refpondit, effe Judam , & adjunxit Evan- timé gelita, Hoc autem nemo fcivit difcumtentium. Ergo nec ipfe Joannes hoc atva Ícivit, qui unus menfe accumbentíum erat. — E(t confequentia S. Auguflini. for- Itaque (1 Chri(lus id S. Joanni dixerit, quomodo eft poffibile, 5. Joannem id revi non ícivife ? Certum eft quod (civerit, cur ergo dicic Chriítus illum non fci- i? viffe, boc autem nem»[civit, Hacelft ratio, quia quod Chriftus Joanni dixit, la. hoc illi dixit in fecreto, fed quod Joannes fcit in fecreto, illud non fcit. In ,Dee alijs hominibus fcire fecretum eft (cientia, in S. Joanne (cire fecretum,; eft feph ignorantia, zen» feivit, Non eft fecretum perfeétum, nifi tranfierit ad effe Mpe igaorantiz , (iquidem (ecretum quod fcitur, dici poteft : quod non fcitur, ma- d$ nifeftarinequit. Hazce(t caufa, quare neíciantrem homines fecretam tene- d i re, quia commendant illam memoriz, cum eam oblivioni commendare de- ( berent. Secretum memoriz mandatum, incurrit periculum, fed mandatum lo« oblivioni, manetíecurum. Ratioe(t quia dum memoriz mandatur, eítcau- 73 tela, fed id quod cum aftutia cuftoditur , incurrit periculum ut perdatur: ; dum committitur oblivioni, eftignorantia, fed id quod nefcitur, non poteft edit manifeftari : ergo fecretum perfectum eft illud quod fit ignorantia, & tale De fuit precisé fecretum S. Joannis : poc aznzem nemo fcivit difcumbentium, Pro- 2 bationem hujus conceptus quafivi , illamque folàüm in Deo reperi, Chriítus are de judicij incertitudine loquens, ficdicit , de die autem illo, velbora, neme & fcit , heque AAngeli in Ceho, neque Filius, niff Pater , Marci12.. Nemo fcit , m diem judicij, nec Angeli, nec ipfeFilius hominis, Hic textus eftunusex diffz- uid cillimis, quosnovum habet Teftamentum : tam difficilis, uzin ipfo maximé rti laborarint omnes quatuor Doctores contra herefin Arrianam, — Chriftus dicit (US ne quidem (ibi conftare, quando Judicij diesfit venturus. — Notabilis propo- 10* fitio ! Chriftus fcit quà Deus, quando dies Judicij futurus fit, nam fcientia divina communis eft & zqualis in tribus Perfonis divinis. Idetiamícit Chri- r (f ftus quà homo, licet enim fcientia Chrifti, in quantum eft homo, non fit infi- nita, efttamen univerfalis, perfecti(ima, que cognofcit omnia futura , & !i $ omnia decreta Diviaa, ergo fi Chriftus in quantum Deus, & in quautum homo fciat quando dies judicij (it füturus, cur id fe non fcire dicit? De4je amtem 15, j $lo nemo fcit, neque Filius bominis. Hujus expolitio textus ab omnibus Doctoribus mag v is recepta eft, quod, licet Dei Filius optimé fciverit quando r Judicij dies &t f fe uturus id tali modoftiverit, ut hoc fecretum Apoftolis reve- lare noluerit, (ed in divinis Perfonis ficut eft Chriftus, fcirein fecreto ; eft non 14 Jo fä ;-i! C» 116 In laudemS. Joan. Evangelifle, C fcire. S. Hilariusait , 2404 Fi/ius bominis ne[cit , Sacramentum efl quod taceat.. detu od à Chrifto vocatur ignorantia Judicij , non eft ignorantia fedfecretutm z QE " i 1 fübi vocatur autem. K ecretum ignorantia , namin Perfonis divinis celare quid;, eft cloti e. ILdiplumagitur cum S. Joanne ( quod de ipfo & de Deo iliud quati non.ífcir quà loquuntur Evange lifla: in eodem fenfi). dicere voluit Chriftus illum celare ; Ttan & dixiteumnonfire. : Hoc autem nemo fcit difiembentium. fait Nion eft adhuc exaggerata fatisfubtilitas fécreti S. Joannis: ad textum hus noflrum redeamus : q4i recubuit im cena fapra pectus ejus , eje dixir, Domine Vid * ? Dicit S. Joannes, quod S. Petrus viderit illum Di(cipu- ute eft qui tradet te Tien luc & Dominodile&tum, qui füprapectus ejus ia cxna quievit , Gcinterrogavit Ot Otate. Non videtur debuiffe Joannes dicere ,. quod. (in quis. proditoz effec ? N Ítr fuerit ipfe , qui, quis tra ditor effec ,, Chri(tum interrogavit , fed fe illum effe.. fed cui Chriftus dixic quis effet prodicor. Fundatur difficultas :. nam S,Joannis: f erat intentio pr obandi , fe à Chrifto diligi , (ed Chriftiamorerga Joannem non: tobatur per hoc ,quod à Chrifto petiverit fecretum , fed. per hoc quod: ipfi Ti Chriftus fecrecumrevelarit z fi Chri(tus ergo revelaverit fecretum Joanni . di cur ipfé non dicit Chriftum fibi fecrecum: revelaffe ? Quare folüm dicit quod: i hboc illuminterrogaverit, & déxir , quieff , qui tradet te ? Plasin materia fe- eretinonpotuit feri. / S. Joannes in lécretis fuit Dilee tus tam (crupulofus , ut. p non folüm fecrera revelare noluerit qug fuecant ipfrdicta , fedne quidem di- " k cerevoluerit illa fibi dicta fuiffe; Quod quis non dicat fecreta qux fcit ,. eft multum : fed quod: nequidem dicat. (ibi(ecreta conffare, pluseft. Qxua de eaufa ? Quia n on dicere fécreta quz aliquis fcit , eft res fervare fecretas , fed' nomdicere quodi r Is »fe fécreta fciat , eft ipfa fecreta tenere fecreta. — In vifione S. Paulus. à Deo raptus fuit: S, Pault meliushac S. Joannis fübrilitas patebit. adtertíum Calum, & ipii magna füerunt fecreta revelata : audyvi Avcand ) ( I erbaqua non licez bomín iloqui. 2. Cor.2. Secreta qux non poflunt repeti.. Notate quanta fit inter $. Poulum & S; Ioannem differentía. S; Paulus nom narrat (ecreta v audivif arcoma verba. — S. Joannes fecretz quz fuerant ipfi qï dí&ta, nonnarravit , & ne quidem dixic libidi&a fuiffe; fed folm quod ea quz- uis eff qui tradet te ? S. Paulus res tenuit fecrétas quia fiverit v £$ dixit q; yevelationes nonretulit , (ed.non senuit fecretu min fecreto ,. quia fibi reve!a- t2 füiffe dixir. — S. Joannes res fécretas fervavit,. quia nom retulic quis effet: traditor, & fecretum fervavit fecretum , quia non dixit fibi fuiffe revelatum ,. quis effét. Quid' ergo mirum S. Joannem;, cum tam bonus fuerit fecretarius,, adeodile&um fuiffe * Di/cipulum. quem. diligebat 7 Efus.. Quarta. nec nom ultima conditio eft ; effediledium, quigratiam vult Salvator in Euchariítie Sacra- amo:-cgratix. Nuncmemzgis explicabo: minto gratiz: fuz fontes reliquic , féd eft diligenter advertendum , quod gä Chriítus. E D / - nE A De;,qz)alïtatiäw veri Dilethi, [7773 Chriftus nolueritibi remanere fübftantiam panis ^fundo obfervationetm, V: tetum ! detur ibi pauco ribus opus fuifTe miraculis, ut effe& Chriíti corpus fimul & jid, elt fübítantia panis ,. quàm ut effet corpus fine fübítantia panis ,, ergo (i cum pau- le Deo cioribus miraculis Mytterium completé peragi potuerit , quare DEUS ( qui celart, quó poteft paucioribus femper utitu " r miraculis )non voluit ut remaneret fub- —.* Quia finis Sacramenti hujus inftitutionis Ítantia panis? Ratio moralis. eft extum fuit ,. ut Chriftus prafentialitera bundantiamgratia füx communicaret, Chri-- ftus autem voluit ut :gratía quxreretur amore gratiz, & nonamorepanis. )nine ilcipu Vidit Chrifftus homines, communiter amare gratiam Principum propter pa- nem, &nonamoregratix: ficne? Ergonuncliocmihi contingere nondebet ogavit lo manerefubftanttam panis ir; principali gratíz niez in- . Quod (inquit Chriftus )no neffe, ftrumento;. ne habeant homines occafio nem quzrendigratíam amore panis y fi terrenis in Aulis hícmos obtineret * Ognnis fedamore gratiz. Quam bonum effet ; t T100. fed'aninillis fit aliquem reperi re, qui gratiam amet amore gratig » nefcio x omnes amant gratianr amorepanis , nec folüm amant gratiam propter pa- j ipfi qui pluspanisaccipit; illum: nl nem , fed ad menfü ram panis eftimantgratiar , dicunt in majort gratía Principiseffe. Quid ftultius? Sed quàm bonum buic | qnod Tiafee inconvenienti remediurm Chriffus applicavit ! Licet in Sacramento non fit panis quoad fübítantiam , eft in illo panis quoad accidentia , fed'gratia cum 5, üt Sapius accidit , ut is, qui in magaa communicat mdie pane non: menfuratur.. Boftia, parvam recipiat gra tiam, & is qui communicat in parva particula , ,al Ia. ut homines intelligant ; gratiam cum panenom ya de magnam gratianr accip menfürari, In D EIgr atia fic eft , in gratia hominum; ut aliomodofit , illi ; d volunt. " o* fione ; füit Nullus unquam plus gratiz eum ! aliquo Prineipe habuit , quàm David cum Jonatha, fed quz fuit hujus gratizprobatio? Id S.textusinquit, r. Reg, n natbas tunicá , qua era t induttm t dedit eam Da- 18 Nan exj[poliavit fe o 3pe[l'al vidi, ita ut probatio gratiz Principi s fintfpolia ,. /Poliavit. Notabilis res Rof em» non habere atiam Principis, nifiobti- quod homines exiftiment , aliqu cipf neat illamusquead ipías veftes ,. & quod tiabeatillam quafi per victoriam, — Si que qui gratiamacquirit » bcllum gerit» fpolia fünt figna gratia obtineat fpolia ;. qua viéti hoftis, & qui vicerit inimic um & acceptus Principi fuerit , eadem (igna. yeli e(thabiturus. ldeodico, quo d hicmodus gratiam acquirendtfit pugna , fo- effet lüm quipugna t vult fpolia.. " Qui gratiam acquirit , contentus eft corde: Ut y Rocinno(tro vi deatur Evangelifta : gratíam Chrifti Principis acquifivit , & riUs, ceífavit cum acquifitionecordis , zeczbnit faprapetius. Magnifecit corPrin- eipis fuüi Joannes; fed illud zftimavit ideo, quia fe illitradidit, & non quix: vult jlli commodo feu lucro fuit.. Cor Piincipis xftimandum eít , quia fetradit , ta* it ,. ficut &onrationelucri. Solus S, Joannes gx-gti?m- Principis «ftimarenov imd d aftimarit (Lu 118 f lnlaudem S. Joasi. E-vangelifie. f zftimaridebet, amoregratie, nonpropteraliud. "Tribusautquatuor vici: bus S. Joannes de feloquens inEvangelio, femper illam fe vocat difcipulum , Y6S nunquam fe vocat Joannem ,. Difcipalus ile, cut fe(üo non appellat nomine ? a Loquitur de Chrifto, loquitur de Petro , loquitür de fe ipfo : Chrifto lo- quens, illum vocat Chriftum: Petro, illum vocat Petrum, fed fe ipfamnon ht TI vocat Joannem, ergo &i Chriftum & Petrum propriis appellat nominibus cur fe non proprio nomiae Joannem sppellat? Ratioelt , quia Joannes fignificat N lib gratiam, ficquegratiam amavit amoregratig, utnequidem ipfüm nomen , cum illa conjunctum habere voluerit. ili, qui principum gratiam amant, vo füt fed (inecommodo, nomen tamen cum gratía volunt, fed S. Joannes Princi- l pis füi gratiam amavit, cum utilitate tam pura, ut egratiam voluerit etiam £0 finenomine, quaproprer filentio preteriit nomen foannes, quia gratiz no- e eratiz di fnen erat: gratis amor E , €ft iatentum Evangelifte. Amor gratiz p puriflimus allum admittit amorem, qui eft amorgratiz propter amoremglo- al rie: folusantece(Iit S. Joannes, excellensamoregloriz, perfectum reddere voluit amorem gratiz, Moyfes DEO dixit, ff inveni gratiam in oculé tuti, [i: offende mihi faciem 1uam , Exod. 33.. In quafacietotagloriaconfiftit, EtS. joannes quid dixit? Z'idimws elortam ej "s quaftunigeniti ápatre plenum gratie. di T Íta ut Moyfesamaverit gloriam DE! , tanquamamansillam non propter gra- tiam, (ed propter gloriam : A(t S.Joannes DEI gloriam amabat, quafiglo- 4 W riamDEIgratia pleni, Interutramqueharum con(iderationum magna datur differentia, nam amaregratiam amore gloriz, eít defiderare premium: fed r amare gratiam amore gratiz 5 eft vellepignusamoris, Quid eftquod opti- mum habeatbonafortuna? Non fl frni glorià, e(t cerram reddere gratiam: d & hoc eft, quod confiderabat $. Joannes : — Moyfes confiderabat gratiam, D velut glorie pignus : S. Joannes quzrebat gloriam , velut certitudinem d gratix : Amor Moyíes erat commodi proprii cupidus, nam gratiam ordi- * ^ nabat ad gloriam , & amorem ad vifionem fed amor S. Joannis purus erat, petebat en videndi. im gratiam amore gratig , volebat amare fine intentione ä Ex his magnum Evangelifi noftri Myfterium ( & forté nun quamintel- K lectum)intelligetar, quodeftabfconditum in Evangelio: Difcipylum quem dilieebat , & quirecubuit incaua fapra peclus. . Extollit S. Joannes amorem inter fe & Chriftum : & hunc amoremut probet, dicit, fe fupra pectus Do- minidormiiffe, Bonaprobatioamoris, amare eft vigilare , dormire eftneg- ligere: quomodo poteft ergofieri, ut negligentia fit probatio amoris ? Dor- mivit, ergo.amavit , eft bona confequentia? Eft, quia S. Joannes fupra pe- il &us Domini dormivit: necamor reperiri poteft fübtilior ac purior , quàm ille, e quicor giona;t; & oculos claudit, Oculisapertisdenarecor, eft defiderare vi- fionem h De qualitátilus veri Diledi, irg Vicis fionem propter przmium amoris : donare cor 6cu!iss claufis , eft in amore lu non velle, nequidem pramium. Ex his inferturamorem ]oannis perfectio- tine? res habuifle circumftantias , qui m amorem Beatorum , cum Beati oculís: 0 ]o- amens apertis, S. Joannes amavit fine defiderio videndi : Beati . amant cunr 1Don fatisfa&tione vifionis. AÀn.mea fit bona coníe quentia , dicant ip(i Seraphini ?CUF Throno DEI affilentes : Dzabza volabant xCfacie )t3 duabis velabant, lfa. &. ficat Sed fifemper Angel: DEUM videant , &q uidem omnes, cut hiSeraphini ve- Deny labantoculos? Quia cum in Calis Angeli fint amantes per Antonomafiani;. anty volebant faltem fecundüm apparentiam amorem offerr €DEO, puriorem ac inci fubtiliorem , quàm erat ainor aliorum Spirituum Beat orum, Amor autem tiarm Beatorum purifimus in hoc confiftit ut cor donent o culis claufis. Eece hic t D0: cor , ecce.bicoculi clauf(i, ficut S. dicerunt. Joannes fecit ,.à quo hanc illi (übtilitatem di- atl Cum igitur in foannetanta fuerit amantis qualitas, & tot Dilecti prarogativz , quis mirabitur illum ab Ecclefi go amatum fuifTe ?. & Principe Petro, tam impense dere ls Prodifcurfus hujas eon-f»:luw(io-s-e'diäo—, maximum , quod de aliquo dile&to i5 celebrari poffet, illud effe , quod de E paminonda Di lecto Alexandri Magni li. di&umfuit : AMaita l ffve Regeprofperó , Rex ffv illo nibil Tantus vir fuit Epaminondas ,. ut dum Alexa ndri dileétus e magna rei ge[fit t rat, magna fine Alexandro fecerit ,. Alexander ine ilio nihil magni geflerit.. "Fanto plus.vide- glo tur, quod de S Joanne cum omni proprietate poffimus dicer itür € , cum ipfe non: fed Alexandri, fed ipfiusmet Chrifti dilectus fuerit. .M agnaS. Joannesfine Chri- fli focietate fzepius fecit, & vixquid magni Chriftus rp[i. detur feciffe,. S; Joannes folus Rome torment unquam (ine Joanne vi- J a vicit,. Ephefi venenz bibit y exiliafuftinuit in.Patmos : Afiam ad Chriftum convertit,. totu m decuit Mun- m, m dum,, legem amoris Chrifti propagando. Magna folus. S, Joannes- fecit z smultaide [fme Rege. Econtta vix apparet . Chriftum fine Joannerem magnam di- feciffe, Primum Chriftus miraculum patravitinnu tus ptiis, ibi S. Joannes erat: Jtie Chriftus filiam PrincipisSynagogz reftituic vite, fed fecum duxit S: Joannem - inftituit Chriftus S. Euchariftie Sacramentum, quod faorum mirabilium fuit: tel- maximum, &S.Joannem fupra pe&tus fuum habuit : Chriftus füit transfigu-. ratusfüper Thabor, & illi gloriz aftitit S, Joannes. £m horto fudavit ,, & S, Joannes fe illi-przbuit in hoc Sanguinem Salvator in: em dolote focium, Deniaue moriens.in cruce Mundum redemit ,. nec alium: habuit A&poftolum à latere;. j0* quim Joannem :. f/ne il nibil maener 24 Salvator nofterin cruce fecerit. etíam.d eige[ft. Verüm ficon(iderem us, quod: € $. Joanneteftamentum, relinquens. of illum Matrifuz pro hareditate, fic aliam.in Sancto X noftro reperire licet ex-- ecllentiam, quam filentio preterire non expedit : Mulier ecce Flius tams.. le, gean, 19-. Meojudicio, hocunum eft.ex. maximis dil Y e&i Di(cipuli przdicatis;. amic g. I d 120 ln laudem S.]oan, Evangelifle. t amicum effe, de quo tetamentum condipotuit. Exmagnis inconvenientiis HU quas obfervo in Mundo, eítuna, quare non debeanc amici per te(tamentum qu relinquificataliabona. Homines in morte bonorum (aüorum faciunt tefta- mentum, & propter eandem rationem videtur , quod illud primo loco de pe amicis condere debeant, cum inter omnia bona, nullum fitmajus, quàm [üs idt amici, nec inter omnes res no(tras ulla magis fit noftra quàmilii: itaque fi amici bonanoftra fint maxima , quare non etiam deillis facimus teftamentum? Hi be Hzceftratio: quiabona, quorum homines teftamentum faciunt, illa funt, uzremanentpoft mortem , fedamici, licet fint bona maxima , fimu! cum Qu nE vitadefnunt: maximus amicus ad mortem usque manet, polt illum nullus eft amicus, D Obiit Lazarus abfente Chrifto: fed diligenter notandus efít ille modus, quo Salvator de hoc certiores fecit Apoftolos: primó dixit, Lezarus amicus Paulo poft fe magis explicat, dicens , Liazares mor- nofler dormit , 7oan.11. iuuseil. Quando Chriftus Lazarum dormire dicit, illum vocat amicum no- ftrum, quando dicit eum obiiffe; non ilum vocatamicum: fed fi nominet amicum, dicensillum dormire, cur nonidemillidatnomen, dum illum di- - cit effemortuum? Chriítus uthbomo locutusfuit , fupponens obiiffeLazarum , & nomenamici cum vita fimul defiiffe: Lazarus vivus eft amicus , Lazarus mortuus eftfolàm Lazarus. Et cum amicitiz humanz non fintbona, quz es noncondunt,teftamen: manent poft mortem, ideo horum bonorum homin atutt tum,; ideo amiciin teftamento non relinquuntur. SolusS. Joan: ] abhacregula, ficut & ab omnibusaliis exemptus. Fecit fuum Chriftus teíta- inentum ín hora mortis, &haereditas principalis , quam reliquit, fuit $. Jo- annes, AMulier ecce Filiustuus , fciebat Chriítus amorem dilecti füíi cum vita non termínandum , ideo fuit ipfe principalis illius teftamenti hzreditas. ÍIn Euchariftiz Sacramento Chriftus equaliter corpus ac fanguinem fuum .confe- ntiamreperio. 4Coníecra- cravit, fed magnam in modo confecrandi differe tio calicis vocata fuità Chrifto, teftamentum: Hic calix novum teflamen- Confecratio Corporis ab illo non fuit vo- i tum efl in meo fanguine. Luc. 22. cata teftamentum : ,Hoc e[f carpusmeum, & alterum non dixit: fi ergo Chri- 5 curnon eti - am Corpusappellatteftamen- NI ftus fanguinem vocat teftamentum, tum? Etfi (anguinis füi te(tamentu m fecerit, curnonetiam eorporis? Ratio J hzc eít, quod affectus amorisin quz multum ad noftrum facit propofitum; Corpore Chrifti, cum morte termínandi , fanguinis autem effectus & affe- ] uri. Modus, quo corpus adredem- t &us, erant etiam poftillam perfeverat ptionem concurrít, fuit patiendo : m odus, quo concurrít fanguis , fuit fe effundendo. Quapropter Chriftus fanguinis füi , non Corporis teftamentum [/ fanguis etiam fe poft mor- 3 tem f;:pit, quia Corpus poít mortem gonx.e[t paffum , d / h! De qualitatibhus weri Dile8i, 121 Atiis CUf tem effudit: exivit /aeguis: foam.19. Hszcvidetur effecaufa, quaredixe- efla ric Evangelifta, lanceam aperuiffe, & non, vulneraffe, /atzs ejus apernit , quia talis i&us , non fait vulnus pro corpore, fed porta pro fanguine , qui 0 dé perillamexiit, exivir fangut: & quiacorporemortuo ,non erantin illo fen- ts fus ad patiendum,& econtra infanguine, fuitreperireimpulfusad exeundum : ue f un? ideo mihi videtur Chriftus fanguinis füi, non corporis teftamentum feciffe: Hic Calix novum Te[lamemtumefl in meo fanguiue. . divine Joannes ! quàm unt, benedemonftras effe Chriftifanguinem in excellentiis amicitiz tuz! Nec tuus Quat cum morte ceffavit amor,fed ( poftquam pro te mortuus effet Chriftus ) es ta ullus magis mortuus pro illo , & ideo Magifter tuuste (ux Matripro teftamento re- liqui't : Mulierecce Filius tums , t$2. dus, tll r | 0 icabiles ex Authoris manu- '-Conccptu.s prad fcriptis excerpti. 1inet i üffl s DE $. JOSEPHO. atus qu CONCIO UNDECIM A. 2 Ut e[lie Jofepb autem cum effet ju[yus, &5 nollet eam traducere , voluit occulte dimittere eam.. Mattb. z. o vità GT cum AT Z Ic Textus mihi videtur magnam habereimplicantiam : -quïdþ figni. d VA yfe- N- Í A ficat, quodillam juftitiz noluerit tradere, cum effet vir juftus? « Ym z iz Si dixiffet quod illam traderenoluerit, quia vireratbenignus ac ET Z :.':.2-' E clemens, meliusdictum fuiffe, mihi videtur. Condonare, & nir E - .nonaccufare, funta&us miféricordiz, non juftitiz: cur ergo tYV0* m.uta.t Evan gelifta terminos , & cum Jofeph deberet vocare clementem, illum i* net vocat juítum? 7efepb autem cum el[et juIi:..— Evangelifta Jofeph appellavit juffum , cum magnum exerceretactum clementiz, quia meminit illum effe 6 atio deftirpe regia, ^5/ epb Fili David, & pro hacparte, clemensobligabatur effe risit 'propter ju(titiam, & talem habens obligationem , dum eít clemens, juftus af jem eít: clementia in aliis hominibuseft clementia, fed in Principe, juftitia. Bo-. nusLatro Chriftumrogans, ur fibi mifericors eifet, fic dixit, Domize rme- jtfe anento mei dnm venerti invegnumtuum. Luct23.. Et quarenonante, quàm tü tíus fuiffet t adregnum perveniffet ? NNonne tanta patienti ftatim melius acgra Qï auxilium, t« f i22 In laudem S . Jofepbi, auxilium , quàmtardius? Cur igitur non dixit , memento mei modó ,. fed: i poítea ,, dum.veneris inregnum tuum.? Ratio fuit, quia Latroni videbatur,. clementiam , quam Chriftum rogabat protunc, (i fuiffet factus Rex ,. effe fibi fix id dandam.ex juflitia, nec(ibi poflenegari. . Bonus Latro fuit in rogando tam: prudens, ut cum: effzt ejus petitio mi(ericordie, voluerit expeditionem effe J li jaftitiz. Cum.ergo Regesobligentur ex juflitia clementes effe, ideo dixit memento.mei , Domine, dum venerisinregnum tuum , nam eadem clemen- D CX tia , quz , prius quam Chriftus Rex effet ,, erat clementia, illo Rege facto, erat juftitia, Verum eft, miferiam , quam Latro patiebatur , fuiffe przfen- tel ler tem , fed quia mifericordia (quam exfpectabat à Chriíto) priusquam regna- ret, effe voluntaria ,. fed poítquàm fuiflet Rex ,. effe debita (ibi videbacur ,. ideo prudenter fuam ordinavit petitionem , non quantum ad tempus, quo- f de fuitin feneceffitatem expertus, fed quantum ad. tempus; quo confiderabat in Chrifto eidem fatisfaciendi obligationem , dum vereris àn regnum tuum.. di D Ego nuncillamnonmereor; quia eulparum fum plenus,. fed- illam miht dabis: poftea, quia Rexeris; & Chriftus , qui exiftensin cruce jam erat ín regno füo;. M t quid dixit? Hodie mecum.ers in Paradifo.. Bonus Latro rogabat mifericordiam non pro tunc ,, Chriftam non adhuc Regem effe razus:. (ed Dominusilli quam ,. primum eandem conceflit ,ut fejam effe Regem demon(ítraret; Hodie mecuu Qu eris in Paradifüi li Nullet eam traducere , voluit oceuli? ,t$c. fuam relinquere fponfàm vo- Q làit , &noluit illam aliistradere: voluit & non voluit.. In hoc etiam magnum: & dedítindicium animi Kegii, Fi/i David. Habuit voluntatem, & non volun- ]i tatem, Libertashumanz voluntatis, ut dicunt Theologi, confiftit in indiffe- l rentia ad volendum & non volendum: talis effe debet regia libertas, volo,.& non volo, libera, necullifübjecta. Rex nec propriz necalterius voluntati p fübjectus effe debet. Si enim habeat voluntatem aliis fübjettam ,.non eft Kex. I füorum; & fiit propriz voluntati fübjetus,. non eftRexuüiipfius. Ut ergo: d fibidominetur &aliis,. debet habere voluntatem in indifferentia tam libera ) « pofitam ,. & füiipfiusdominam, utfit ipfà füum velle, & non velle: zeet ,. "poluit, Voluit DEUSauferre Kegnum Sauli, & licetSaul Jonatham liaberet: filium & hzredem,, non Jonathe;. fed Davidi Regnum dedit : fed: quare Da- p vidi, & non fonathz ?- Jonathas Princeps erat generofus , liberalis, valde: benignus ,. & animofüs,. fed'füpra omnia, filius erat Regis, quod multum ad: fübditorum refpe&tum conferebat.. Econtra paftor David erat , alterius pafto- f risfilius, dequo non conftabantalie prerogativze,. quàm gyrare fundaim , & h pulíare citharam ,. curergo Deus Jonathz diflidit ,. datque coronàm Davidi? il Rationem ex.parte Patris jam Textus declarat,. ex parte filii dicam ego: S; 'gluti-. Scriptura.de: David: & Jonatha logpens ;; üc.di-xit.:l "Anima- Jonatbe con [! AL AE h! De qualitatibus animi Regii. 123 fed j gataeft anime David, 1.Reg.19.. Quod anima Jonathz ligaverit (& cum Ani- Y tna Davidis , ita ut licet utra que anima fàerit uüita , illa qua (e ligavit, b G fuerit anima Jonathz ad David, & non Bavidis adJonatham. Diligenter id advertit $. Gregor. Taumaturgus, Uizcula inferre prejtautioris erat , li non inferiori , acglutinare autem , deteriorá ixit » &ta quidem ut vinculi expe- j dire fe quodammodo nom poffet, 'Quia fe fona thas alligavit Davidi , & non DavidíeJonathe, ideomeritus illefuit, utcoronam perderet ; & fceptrum lo, caderet in manum Davidis : Princeps enim , ficut Jonathas , t qui volunta- tem füam cum fübditi voluntate ligat, habet capacitatem fübditi, non ta- Dd« lenta R egis. Ut, Princeps aliorum voluntatifübje&tus , noneft Rex. Chrifto ftante co- yo ram Pilato, quz(vit Pilatus, quid vulté st faciam Regi Tudaorum? Refpon- bat &eruntScribsg & Phari(i, foZe, toZe m, ; ericifigeenm. — Volumusut illum cru- cifigas. Quid fecit Pilacus * Tradidit eum volumtati eorum. Nunc quaro: :bis quis majorem intulitinjuriam Chriflo quà Regi, Scribzx ac Pharifzi petendo; 10; vel Pilatus concedendo? Iili petentesut crucifigeretur Chriftus, velhicillum m tradens eorum voluntati? Do&ores omnes communiter damnant Pilatum, ]s & multisex rationibus : Quam ego nuncdo, hzceft, quód Phari(xi perhoc, m quod petiverunt, moní(trarint Chriftum verum effe Re gem: Bt Pilatus per hoc, quodpermif(it, oftenderitillum non effe Regem, — Phariígi petebant ut 0« Chriftus crucifigeretur, & per hoc fignificabant , illum effe Kegem , non nn enim eft major probatio » aliquem effe Regem; quàm fi fanguinem & vitam no profundat pro fuübditis : Pilatus pertnittens Chriítum Judxis, monftrabac il- € lum non effe Regem , quia tradidit eum aliorum voluntati, zradi4it emm ve- £untati eorum ; (ed videamus, quid inde fecutum fuerit. Induerunt illum ü purpurá, arundineum dederuntei fceptrum , impofüerant illi coronam fpi- X neam, G&adorantes, illum illuferunt, illudebantei, dicegmtes, ave Rex Ja- 0 daeoram. Rex aliorum voluntati traditus, habebi adorationes, coronam, purpuram, & fceptrum, fed purpuranon erit purpura : fceptrum erit aründo: corona, pinz: adorationes, illufiones. 'Cum itaque magna fi t Regis qualitas, habere voluntatem , quz fit (aa & nonfübjecta, ideo vocavit Angelus $. Jofe- lr phum R egis filium, quando vidit illum tam ab folutu nam ,ut in ejus effecpoteítate, velle, & non velle. m voluntacis fus domi-. Hacautem eo cogitante.. CumS. Jofeph fuam deferere fponfam refolvit: fet: hancrefolutionemillum confideraífe, dicit textus ; Hiec agtens eo cogi- rante.. Hxc S. Jofephi confideratio, multas míhi cogitationes parit. Non ä illeSanctus jam deliberaverat & ferefolverat? Ita. Hoc fignificat voluit, & erga voluntas jam habebat deliberatum, & refolutu m , quid eft, quod confi- derabatS. Joleph? An terefolutionem confiderare, hoc eft omnium, fed re- 2 foluti- 4 124 In laudem.S . Jofephi. (olutionefatta? etiam. Quiaresmagninomenti, ficut hzc , ante fünt, & prot fene oft confiderandz. Antequam refolvatur ,, oportet confiderare cafüm , re- folutionefacta, confiderarerefolutionem. Inter Philofophiam naturalem & que &al oliticam, hanc inveniodifferentiam ; quod Philofophia naturalís unam requi« rat cognitionem ante refolutionem ; Philofophia moralis & politica , unam: hati cognitionem ante , & alteram poft requirant; unam cognitionemante , quz ducat voluntatem. ad: refolutionem capiendam, & aliam cognitionempoft ;, qu bat; que refolutionem jam habitam. examinet. — Ita fecit S. Jofeph ;; ante cogno- vit, &confideravit ,. poftca ferefolvit ,. vo/zit ,. & cum jam deliberaffet ac re- Ia folviffet ,. rediitad confíiderandum: Haecanmtemeocogitazte, . Peccavit Adam. utn Tk & (eabícondit , fed antequam illi DEUS fignificaffet fententiam exilii, Domi- nus ipfefper-Para.difum.aumbuiäbät fecumloquens, auwdivit vocem DEI deam- p affe bulantis, Gen.3.. Vox & paífüs.improprié conveniunt DEO; nam: cum fe- metipío loqui ;, opponitur attriburo. fapientiz divinz : obambulare ab una. n pa rte inalteram ,. opponitur attributo immenfitatis : quid ergo DEUM mo- vit 5. ut fecumipío. loqueretur: contra. infinitar füz (apientize attributum,, & ftu Wi ambularet abuna parteadaalteram, contraattributum immenfitatis immobi- Is ? Si venit Adamum puniturus ,cur illum non punit ?- Si venit ut eumin exi- bile Tiit liumagat, quarenon ejicitillum ex Paradifo ? (Quia cum hzc effet materia: ravis, eandem. prius con(iderare voluit, ideoque deambulabat folus quafi per undus,& fibi tanquamancipitiloquebatur. Procedebat DEUS ad ho- p cogitab minem: deftruendum , ficut procefferat inillo formando: quando fecit illum;. [ ufus fuit confilio , faciamu» bominen, quando-deftruxit illum, operatus. eft 10 € um confideratione ,. audivit vocem DEideambulantzs. Deambulatio DEI ab: qu una partead alteram, vi debatur derogarefidem ipfius immobili immenfitati ,. T h féd'majorem illifidem:attribuebat : cum enim DEUSnaturá. fuáà: Gt immobilis: & immutabilis , multum (ibi arrogabat, utendore, quzillummovere poteft . ef & eíiratio. Etita preciséincafuAdamirationes erant, que poterant illum: eff movere, Rationes Adamum puniendi;. quas Biabebat Deus , faciebantillum lo ni yrocedereante : rationes, quashabebart, eidem condonandi;illum:movebant ad retrocedendum:: quia: mihii non: obedivit Adam;,. illum:punire volo ,. bizec: ratio ducebat eum ad' partem unam;. fed ejiciam ex Paradifo hominem , qui h nolo illum punire , hzc ratio movebat eum: xauló prius illum in eodem pofüi ? t adalteramparrem:- creare Bominem:ex nibilo., mez clementiz fama fui t, & U n unc illum deffruereproprer pomum , nimius mez-rigorjuftiti videtur:: illi: In condonabo.. . Et jam. DEUS:paffüm revolvebat:: féd! quod homo creatusex: fu« nihilo., füeritaufüs agerecontra Creatorem füum» msgna eft füperbia, & quod: p unius amore pomi tot vilipenderit refpectus,. ingratitudo maxima ,. non illi: premus condonabo, ficque D:eus-ravertebgtur-,f.adïambulanüumu Itaut Rex fü ^ proce- De qualitatibus animi Regij. I2f 5 procederet , quafi fluCtuans inter utram querationem, confiderans antequam , fe sefolveret , & poftquam fe refolvitfet , ad confiderandum de novo rediret z n& uemadmodum S..Jofeph: in hoc cafü ,. femel ut confide ravit , fe refolvit,. QUi« & altera vice poft. quam f& refolviffet , confideravit : H £ante.. H^c autem eo cogi- qug Si in alia fuiffet matería,. non illius magna me teneret admiratio, fed of odin materia zelotypiz , in materia , in qua neminimum honorís ami tte« gno- bat, Jofephirefolutiones non przcipitarit , nec i nconfideraté fuerit operatus, cte magna prudentia $ Dixit Chriftus. dam c&cus ducatum c«co Matth.rj. Si cecus cecum duxerit : utrumquecafurum effe , /; d praffat , ambo in foveam cadunt.. omle Hic c&cus cecum duxit ; & neuter precipita vit (« amor ducebat zelotypiam, & cum effent caci, zelotypia ducebat Jofeph ,. & ad' talem cafüm ceci duo hi: nfe afféctus , non füerunt füfficientes , ut ipfe Jofep lrprecipitaret. O'magna ge- ) fa. nerofitas I Sed Jofeph filius David erat , & qui tantum de regio participabat,. To quomodo przcipitans effe poterat ? Populus C apharnai voluit oceidere Chri-- 2 ftum, Lucz 4, & hacintentione füam illi Maj ut eumprzcipitem darent z eftatem in montem duxerunt, tobi quid in hoc cafüfecit Chriftus ? Se fecit invifi- er bilem,. &per medium illorum: occulté tranfiens, éorum manusevafirt. Do- a mine , quz bzc eft refolutio ? Venisad'mundum moritur us pro hominibus, & yuaf permanus hominum ( que etiam teffera eft majoris amo: j ris ,. quod illo utatur |ho proinftrumento; quod eft caufa ) (iergotibifit tam bona,.n unc dandivitam,. u occafio, cur eádem non uteris ? quare mortem fü gis ? Egopro me ficdifcur-- selt ro : Chriftus Dominus nofter decreverat, in morte, Regis affümere titulum,. -ab quem in vitarecufaverat 5 Hi homines: ill um occidere volebant , ipfüm de Jatly monte przcipitando ; 47 precipitarent ; Quapropter Dominus li cet magno: pills moríendi defiderio flagraret .hocgenusimortisn onadmifit;quia przcipitatum: : ICH' , effe nonbene conjungitur titulo Regis ; Rex & crucifixus ,. Ó hoc bene s nam: effein cruce, eft regnare,. fed precipitatus ,. Ó hoc nom lum » opponitur enim titu-- lurt loRegis — Alia vice Chrifto fuit à Diemone perfüafüm M ut fe przcipitaret ,. mirte te binc deorfam ; Luce4. Hihiomines voluerunt il nt lumfuis precipitar e: ligC manibus , zzpreripitarent eum , fed/Chriftus » nec fe huic fübjecit violentia ,. nec illud voluit confilium: apprehendere;. na m Prince qu H ps nec de feipfo precipi-- eurti tare, necabalijsprecipitari debet , necimpetupropr lo, nec impulfüaliorum.. . Cum ergp fit tam magna regis conditio: norreffe praci pitatum , ideo S. Jofeph: ,& in hac occa(ione tam parum' przcipitans füit . jli utpotiusab Angelo repertus: se füerit timidus ,, quando poterat: re nmoli 1ipmere;. peririä temerarius , Zofepb Filé David: 10 | 1lh Speculati jam fümusincogizanze, modo confideremus ,. E» , Dec autem eo nus cegitante, quamwvis. vox.fitduarum folüm !icterarum', funt in: eádem. multa. x 3) quz: 126 . In laudem S.Jofephi..... que obferyari oportet. .Evanggiíla dicit, quod S. Jofephin cogitationibus ; quas hoc de.cafü conceperat, camfeipfo difcurrerit, es. — Eutimius diligenzer elij obfervat , quod illas non communicaverit alijs s nec (ine ratione debet hoc exfp Dof adverti: namlabor & afflictio S. Jofephi, folatio & remedio indigebant, fola- tium confiftebat in communicatiene, remedium in confilio, cur ergo Jofeph hobe incafütam ambiguo confilium non quzrit ?. cuvillum alteri perfoni nan com- Mon municat ? Quia in materia tam gravi,- ficut bac, fiepeplus prodeft fecreta fin . mens, quàm refolutio, nec fuiffec Jofeph filius David, nec animum regiutm at habuiffet, (inegotium ; in quo Arcani Sigillum tantum valet, alteri commu- legis Dicaffet ; resin quibus Arcani feu filentij defectus periculum fübire poteft, fciff nec depectore principis exire, nec, five dileGifTimo, fivefideliffimo, vel ma- Qun Ximo amico communicare daebent. Certum eft quod S. Joannes Chriftum, magi quis traditor effet, interrogaverit ; & certum eít Chri(tum Joanni refpon- rüm diffe, nec poteít negariJoannem dormivifle [upra pectus, fed quando dormie- ritnon eft certum. Quzro; quoS. Joannes tempore dormivit ? Illum quam- [Uü:ö Opit primumut interrogavit, dormiviffe, quidam Doctores dicunt , itaut Chrifto uoif oannirefpondente, S. Joannes jam dormiret. Hzcopiniofundaturin textu, fu[þc dicit enim abíoluté, nullum ex ijs, qui accumbebant menfze, illud fcivifIe, cffug quod Chriítus dixerat ; Hoc autem nemo fcivit dif!umbentium , Joann. 13. à $i nullus, ergo nee Joannes, & fi Joannes, cuidictum hocfuir, id nonaudivit, ergo dormivit : quod igitur myíterium hic fübitus habuit (omnus, qui non &m potuit intaliocca(ione, cafu contingere ? QuareS. Joannesad Chrittirefpon- &Da füm dormivit? Hocfuit myfterium. Salvator nofter in hac occa(ione , alter- zium utri duorum velrefpectui amici, volobligationi Regis, deeffe certo modo , fe Tb viditobligatum : (inondico]Joanni; quod ipfe me interrogat , obligationi de- E fum amici , fed fi arcanum, àquo tam multum pendet, aperio, de(um obli- 20Rf1 gationi Principis, quod ergo remedium hícerit, ut nec amori, nec Árcano ctda defim ? remediumfuit, ordinareutS. Joannes fübito dormiret Interrogatio- appa nefacta, nepotueritaudire refponfum, & hoc modo Dominus utrique fatis- €ontr fecit obligationi, ita ut inore Chrifti revelatum, & in auribus S. Joannis fecre- tum fuerit revelatum fimul & celatum, inore Chriíti, tanguam fecretum Quat amici, celatum in auribus S. Joannis, tanquam (ecretumRegis. 1ta Principes fgbi&n oportet omnia celare fecreta , maximos etiam adamartos, ficut erat S. Joan- lim : multi nes : Et fi fecus, confiderentur inconvenientia quz fequuntur, quando fit Ccontrarium, Si Dominus $, Joanni fecretum revelaffet , id ipfedixiffet S; Pe- Ri Quit tro, Petrus morte Judam affeciffet, eanamque de caufa, fuit illius (ciendi cupidus : fi Petrus interemiffet Judam , vindicta morsque Chrifti non fuiffet u p « po executioni data, Mundiremedium manfiffet impeditum , & humanum genus 8tos« nonredemptum, inconvenientia poffunt nsajora reperiri ? Hacexillius ma» Noa abltu nifeftatione fec;eti prgcise fecuta fuiflent. De qualitatibus animi Regij, I2p Ibus; encet Non minüs'fecretum , quam imperium expedit, Poflquam Salvator ebiMfet, velum templi fciffum eft in duas partes, quo fignificabatur , etiam: t hoc exfpirare Synagogam, & Hebrzorum Monarchiam terminari (icomnes dicunt folse Do&ores, . Sed egoreplico ; fignum cum fignificato proportionem aliquam: ofeph habere debet , fed. quam habuit proportionem fciffio veli, cuta terminatione Com (teta Monarchie ? .Magsam inquit S. Leo Papa : Sacrum illad myflerium , quod: folus $ummus Pontifex juffen faerat intrare , refératum eff. Illud templi velum: pium erat cortina , Santta Sancdtorum operiens , ubi abfcondita fervabantur, illius: Qmue legis myíteria, omnibus prohibita , fammo foli permiffa Sacerdoti,, & ideo veli: ytelt, Ciflto magnam habebat proportionem ad figaificandum , Synagogam deftru- Ia« tum; &um iri ; fiquidem non datur fignum , imperio & Monarchi& deftruendis: magis proprium , quam fi my(teriorum cortina, fecretorumque velum in ijs. [jon rumpantur : Regna & Monarchiz potius cum. myíteriofo , quàm cum vero: CIs füftentantur, & (i eorum myfteria revelentur, veritates malé defunduntur.. Uame Opinio eft vita R egnorum , fecretum eft anima opinionis : apparatus fcitus , vifto unifolum parti minatur , fedfecretus minatur omnibus : Machins non notz, extt füfpendunt intentionem inimici , manife(tz funt via, quz ducitillam ad has Ii«eu effugiendas : Regnur , cujus confilía prius funt publicata ,. quam executioni: J 13' da.ta«,- ericulofam füi'confervationem conjicerepoteft. j liít, Qr uam bene Rex David' hanc politicam intellexit *. Kebellavit ABFäïbn-; E non & multismilitibus confcriptis,magnos contra David exercitus colligere cepit z fon & David quid fecit contra Ab(alon ?* Chufai magmum fuum vocavit Confilia. dtet« rium, illique dixit, ut tranfiret ad partes Abfalon, & in'ejus amicitiam fefe: o,fe infinuaret , ut ad illius conlium admiflus , poftea fibi revelaret, quz cogitaret ide Abíalon : Omme verbum quodcunque audiverii de domo Regi , indicabis ,. Qbli« a:Reg.1$. Hoc Davidfecit, & non aliud. . Sed ó David, f contra te pro- cano cedant Abfalonis exercitus ,. quare non etiam copias colligis ? Et cum horuns ytioe apparatuum oblivifcaris, quem:in.finem acceríis Chufai ? Quid faciet unus; atis* contra Abfalon ? Egit David tanquam veríatus expertusque miles, & tan- ( quam Rex politicus : Abfàlonis viribusreftiturus, maximé laboravit,ut unum ul fibifidelem, in hoflis confilium introduceret ,. cognovit enim; majus fe bel- ipó lum gerere, cumuno folum viro, qui fibi revelaret hoftis fecreta, quàm cum pan multis millibus ,. qui exercitum in confufione conftituerent, Exercitus de- ftructus recolligi pete(t & inpedes erigi , fed ruptum feeretum, remediari ne- ofit pe. quit :: Exercitus poteft repleri, fed fecretum reuniri non poteft :: qualiscun-- ;ndl' que potentia, fine fecreto, debilitas eft; & ipfa debilitascum fecreto;. magna: ifet eftpotentia. Quamdiu Sampfon capillorum füorurn tenuit fecretum , inte- us gros deftruxit exercitus, fed' revelato Dalile fecreta, Philiftei capillos ipf abftulerunt ,. & vincula potuerunt ijs injicere manibus; à-quibus toties fueranz: (fl« voR victis r28 De Bona Polittca trit vi&i: Ó quantum pot&m-iæ.ac virtutis f(ecreti exemplum ! Itaut capllli cum Iu fecreto facerent exercitus armatos contremiícere : fed eadem potentia , quz armatos terrefecit exercitus, uno forcipis ictu, rupto fecreto, potuit tolli. fim Quapropter David contra Ab(alonem, folàm de cognofcendis fecretis & noa fen de füperandis exercitibus egit, Et fi David tanti fecerit fecrecum quia Rex ing Davidis &c. erat, quid eft mirum, etiam Jofeph magui fecrezum zxftimaffe, cum effet Filius fral F tet ptit CONCIO DU ODECIMA. Cut pif plfx Difcurritur de bona Politica imponendi tributa. | il fol F/os effis fal terre, Mattb. Cap. f. fia Uas habet fal proprietates (dicit hic S; Hillarius ) confcrvaf & tor. eci - ha Ej [ condidit, eft antidotum corruptionis, & adulatio guítus : prz- GP& fervativum prefervativorum , & fapor faporum : /A/ Zncorruptio- - nem corporibus , quibus fuerit afper[tn , impertitur , €9 ad omuem fenfüm condità faporis aptiffmus. — Remedia his oportet effe fimi- qu lia, quibus Reipublicz fünt confervandz , confervativa quidem, (ed non mali r faporis : operari conlervatíonem, non offendendo guítum, inter remedia & primumeít, Non bonos fal przftat effectus, quando res fala mali remanet t odoris. Tali modo debet confervatio fequi , ut quantum eft poffibile, femper lt evitetur naufea. DEUS ab Adamo coítam abttulit pro fabrica Evz , fed quo du modoillam ipfiabftulit ? I»wifitque DELS foperem in 4dam, Gen.cap. 3. & tü fic dormíenti coftam fuürripuit; curdormienti, & non vigilanti? Benerefpon- be det Oleafter : Offendit quam di/ficile fit , ab bomine auferre quod etiam cedit W dn ejwm utilitatem. Abítulit DEUS coftam, ex qua debebat Evaformari, Ada- H mo dormienti, & non vigilanti , ut oftenderet quàm difficulter ab hominibus fo tollantur ea, qug ad ipforum quoque confervationem ac utilitatem faciunt. N Ab Evz creatione feu conítructione , generis humani confervatio, necnon Un propagatio dependebat , fedadeo repugnat hominibus, ijs auferri quod jam p in eorum carnemac fanguinem converfum ett , licet ijs (it utile, ut propterea po DEUS Adamo dormienti & non vigilanti coftam detrahere voluerit ; fopora- là vit fenfüs , ut illumà tedio , quod eratei füftinendum, liberaret. Uttributa Un fed tali modo, tali induflria, nec non tali fuavitate i folvamur , eft neceffe : Q« tribucum Imponendi Tributa. 12j (licum tributum extrahatur , utillud homines non fentiant, & quafi non advertant. 4 qu Ratio dicit, utad tributorum obligationem attendatur, cum veró compofiti it tolli, fimus ex carne acfanguine, fic opereturrationale, quatenus femper refpiciat & noà fenfitivum. Remedia quandoque tam afpera effe poffunt, ut mortem minüs üia Rex ingratam, quàm (anitatem reddant. t filig Do&rina veré divina nobis reli&a fuit à Chrifto, dehoc moderamine; ia materia gravi tributorum : ipfe S. Petro precepit ut Czfari tribatum folve- ret; illidicens , fi pifcaretur, monetam argenteam pro eodem folvendo , in primo pifceab ipforepertumiri. Multz mihi fe hic confiderationes offerunt, Si Deus fine neceffitate miracula non facit, cur eadem in hac occa(ione fecit, cum effTe füperflua viderentur ? Potuiffet Chriftus Petro dicere, quatenus iret pifcatum, & pretio pifcis tributum folveret, fed ipfe non voluit ut S. Petrus lid, pifícis pretio folveret, fed monetà, quam in illius ore reperiffet , ut laboris ipfius tru&tus domi remaneret, hic enim eft fuavis tributa folvendi modus: folvatur tributum à Petro, fed hoc cum füavitate , tamqueexiguo difpendio fiat, utobligationibus tributarij fatisfaciens, non amittat emolumenta pifca- toris : fuum comedat pifcem , uti facere confüevit, fed folvattributum, quod vt hactenus non folvit, ideofolvat monetam, non ex g aperto ore ejus invenies flaterem. Matth. 17.- Prct'iq, fed ex ore piícis: fl* p "Aperto ore ejus.. Notate, Monetam pro tributo, piícis ex ore traxit, e limi- quia bonum e(t quod pro tributo trahatur ex ore : Sed hzc inter tributa füa- ü mali via & violenta datur diver(itas, quod füavia trahantur ex ore pifcis, violenta media exore pi(catoris : Extrahenda funt tributa, tali induftria , ut pecunia reper- mranet ta, nonexacta , gratiá fortunz data , non autem violentià extracta videatur: Ita Deuscum Adamo, ita cum Petro Chriítus egit : ficque multifecerunt in- 'gmper jj quo duftriofi Principes : ne quis effe miracula dizat, bona indu(tria eft (applemen- tum potentiz ; Ethoc, quod Deus ut potensfacit, id homines fiepe faciunt ( fpott beneficio induftriz. Sed qualis unquam poterit induftría reperiri, ut tributa non difpliceant, ut fuavia fint & ad tolerandum facilia ? vos e/fis Sal terra. T2 Ad- His verbis medium notatur, quo omnia tributa reddentur facillima, S. Chry- foftomus generalem loquendi modum, quo Chriítus fuit ufüs , obfervavit, 'inibus Non appellavitdifcipulos Salem unius domus , unius familiz , unius civitatis, cjunt. unius Nationis, fed falem cotius Mundi, nullum excipiendo : //ose/fó galter- cnon r& , non pro uno genere fed pro unvverfo Mundo. — Vultisut Sal non fit fine (a- qjam t pore? utmedia confervationis fuavia videantur ? Remedia non fint particu- laria, fed univer(àlia , non uni foli tributa, fed omnibus itponantur ; non de potae ibutà uno folàm genere hominum (aliendo agatur; fed dividatur fal, & perveniat ad omnes. ,i[a[e R DEUS ucum 130 De bona Politica DEUS ad legem fuam ample&endam & obfervandam homines invitans, on inquit, vezi te ad me omnes qui laborar, &$ onerati effis , ego reficiam vose: ftt Matth, 11. Meomnes accedite , quos malé cractat Mundus & quotquot eftis el defatigati, ego quietem dabo vo bis : Wollitejugum menm (aper vos , «j ime- li mietis vequie u animabus veflris , jugum enim meum [uave eff , 68 enus meum t5 le'ue,, Sed fi legem Chrifti bene confiderare liceat, quzdam erit pracepta reperire , qu 2 naturz funtgravia, necnon violenta : inimicos effe diligendos : diff defectus hom. inis, alteri confitendos , cogitationem unarm cum confenfu , ad 20 Deum graviter offende ndum , & damnationem incurrendam , fufficere ; Hac poi nec non difficilia, nullus dubito, quomodo Deus ergo precepta effe gravia, In: illalevia vocat &(auavia ? Refpondeo, Dominum, ante quàm illa fic vocaret, eu jus dixiffe rationem , vezite admeomzue:. lex Chrifti eft unalex , ad: jam hu , les emnes (e extendens zqualiter, quz cunctos obligat fine privilegio, magnum les, acpa rvum, divitem & pauperem , omnes ad eundem menfurat modum , e cuml exfit communis , fine perfonarum acceptione , nec non fine differeptia ng preceptorum, itagrave per commune, & violentum per zquale moderatur, a fa, jugum tamen fit fuave ; ac licet przcepta habeat ut quamvis fit rigoro €or difficilia , onus fit leve, 74g2m meum [aave e[t , £9 onus seum leve. Veram qui eít, effejugum, & verum eft, eflegrave : fed quia jugum eft omnibus zqua- pto le , facit illud exemplum fuave : quia onus eft quod imponitur omnibus , facit (tro illud focietasleve : Clemens Alexandrinus,lib, $. — Jo pratergredienda 7/ w aquitas, 7 ua verfatur in difivibutionibm , onerando juffitiam , propterea Do« tan animus, 10 dite, inquit , jugum meum faper wos q, uia benignum efl, leue. fin; Maximum Kegni jugum, graviffimum. Reipublice officium , ianumera fls, funt tributa, &i eadem effe levia velimus , & fuavia , diftribuantur omnibus. ün Non eft tributum gravius tributo mortis, nihilominus illud omnes folvunt , [f & nemo conqueritur , quia tributum eft commune : Si hominesaliqui more- rentur, alij vitee fuperítites remanerent , quis hoc feverum mortalitatis tri« teí €on butum cum-patientia (uftinuiffet ?. Sed eadem ratio, qua illud dilatavit ,. fa- «ile reddidit , & cum nullus fit privilegiatus & ab eodem exemptus, non eft Inp & etiam ullus, qui conqueratur. Refolutiones politice , regimen naturale €reatoris imicentur s ,Qué folen faum facit oriri [apes bonos 69 malos, &i pluit lg, Si Sol apparet, illuminat omnia, fi cxlum i Juper jaffos && injuffos, Matth. s. pluit , irri gatomnia.. Silux tota folàm in una refplenderet parte, & tota cem- p eftasin.a lceram f& effanderet, quis id pateretur ? Sed neício, quaminjuíta M IT fit conditio , rufticiBujus elementi , in quo vivimus, qued id ipfum, quod à exlo fit acqualiter, terram attingens., ftatimfrat inzquale, Piuit cxlum cum Ver illa,.quam videmus ,. zqualitate diftributiva , fed dumad terram aqua perve- Qa lta] mit, ficci remanent montes , & redundant valles 5 montes à dorfo aquarum enus &len Imponendi Tributa. 131 l5 Mf onus abjiciunt, qu totz dilabuntur valles fübmerfurz ; fed faxit Deus, ne ftt recreationis theatrum proillis , qui refpiciunt ab alto , videntes paftorum eftis i cafas fuper ruinarum fuarum , diluvia natantes ! caveamus erg o nobis à qua- 11 licunque diluvio univerfàli , fiquidem quando Deus reddit zquales inzqualita« tes ufque ad montes, altiffimi remanent fübmerfi füb. aquis. pa los Vos eftis Sal tevra : Hec erat bona preteriti difcurfus do&rina , finon difficilis, & meojudicio, nunquam ad praxin redigenda videretur. Omnes d Tac zquales effe , convenit, fed quomodo in Republica vel Regnozqualia reddi poterunt extrema , quz habent effentiam in ipfamet ínzqualitate fundatam? 19o ieL Inzqualitas hominum eft illa, quz tres Regni Status componit , quomodo I erunt ergo hi tresStatus inter fe equales ? $i fint Status, quare fünt inzqua- les ? Sicut vo» effis Salterra : non dicit Chriftus Apoftolis , eos effe fali fimi- um les, (ed voseftisSal: parva philofophia requiritur ut fciatur individuum duas ,& effentias habere non poffe, ergo fi Apoftoli fuerinthomines, fi naturz huma- Dtla n& fuerint individua, cur Chriftus illis dixit, ipfos effe Salem.? Sublimis do- tuty at &rina ftatus ! Dominus nofter illos docere voluit, pro convenientia Boni communis , homines efle transformandos , & opertere quod effe definant id, um d* quod funt per naturam, ut fiant id, quod effe debentper obligationem : qua- propter cum Chriftus Apoftolos Redemptionis ac confervationis mundi mini- iCit ftros conítituiffet, nonillos confideravit Salem per fimilitudinem , fed Salem i perrealitatem : vor e//5 $4/ , fiquidem officium transformari debet in natu- ram: &eítnecefle quacenus obligatio mutetur in eflentiam , hominefque de: [ finant effe, quod fünt, ut efficiantur id , quod effe debent. — Ita fecit S. Bapti- fta , qui interrogatus , quis effet, refpondit, ego vox : Matth. cap.3. Sub- JUS, ticuit nomen perfona , fed dixit nomen officij : (inguli namque füntid, quod n effe debent, & alio modo non füntid, quod debent, Si tres Regni Status, ) refpectu fuarum przeminentiarum fint ingquales , refpiciamus communes ([le convenientias, & nonerunttales. Ab ipía Salis compofitione, difcur(us hic füe inpraxindeducitur. Ariftoteles & Plinius in compofitioneSalisrecognofcunt et elementum ignis & aque : — Sal'eff ignis t9 eque natura, contimens duoclemem- D ta, ignem ei aquam. — Gloffaordinaria tertium illis adjungit elementum a&:is P (id hujus magna probat humiditas) matwra Salis per aquam , per calorem Solis , um per flatum venti con[lat , 69 ex« eo quod fuit , in altevam fpectem commutatur, J Materia five natura Salis (quoad fuas qualitates principales ) tría fünt elemen- jfla ta tranfmutata, quz, cum ignis, aér, & aqua fuiffent , inunam fpeciem di- veríam unita, füntin Salem converfa. Magnum do&rinz noftrz exemplum! um uemadmodum Sal eft trium elementorum unio fcilicet ignis, aéris, & aqua; (é ita Refpublica trium eft unio Statuum, Ecclefiaftici , Nobilis , ac Plebzi : per m elementum ignis repre(entatur Status Ecclefiafticus , elementum omnium Qu 2 altiffi- 132 De bona Politica altifimum , ezlo proximum , & à terra feparatum , elementum cui fübveni- ul tur ab.omnibus alijs;. & ipfüm nulli fub «enire obligatur. Elementum. aéris D7 xepraíentat Statum Nobilitatis ,. non quod fit fphzra vanitatis , fed quia eft tibus; elementum refpirationis per elementum aquz , ftatus plebejus reprefenta- icunt) quodfit elementum inquietum & indomitum, jntG tur, non ( ficut Critici.d em, mutetur , [cd quia multis mare fer- TC r uodque ad:omnem vencum variabil it, q vit, ad multos neceffarios terrarum ufüs ,. commercia confervando; civitates. s fit vicinus, quem natura dedit i liscreaturis , quas Chril ditando , cum optimu Hazc funt elementa , quibus Kefpublica conftat , quem- Katio ipfa maxime dilexit. cletia admodum ergoilla.tria elementa natur ;. delinunt id effe , quod: prius fuerunt urin.una.fimu I conferventur fpecie » ita tria Politice elementa , dum necefli- vunt ideol tas exigit deinant oportet effeid , quod ipfa funz, ut aduunum fimuluniantur muni Statum &c. lm * faris Profe 4 uitur orafot: muteri;w,if &5 tratlat de. immunttate quid Rege Ec.cltäajïi;a, fuper mitte bamum ; Matfþ; as Álien fidt Roponenti S, Petro , qualiter K egis Miniftri tributum exigerent, Chriftus dit ut pifcatum iret, prad icens , ipfüm in ore primi piícis , monetam. quia refpon p butum fuiffe folvendum pecunia miraculofa;. «ia reperturum efle. Suppofito, tri & non pretio pifzis, quare S Pt etrus vadit pifcatum ? Non fuiffet Chriffo fa- mb ciliusdicere, ut marfüpio man um Petrus imponeret ,ut in eonummum, quo H folvere poffet tributum , réper irec ? Refpectu.Chrifti equé facilé utrumque H £uit , refpectu Petr ifecundum erat di fficilius, cur ergo illum ad: mare fe con- Yoc: fit, ut hac induftria pecuniz , quam ibireperturus effet;. br ! ferre, ac piícari]u tüs. tributum folveret ? Ratio hujus fuit, quia voluit Salvator folvere tributum. " Cafari,, fed eodem (imul'tempore , in eodem Statu Ecclefiafticam immunita- lib tem.confervare , quafi. dixiffet. : : Solvat Petrus. tanquam pifcator , mon tan- Officialis,, non quà Minifter Ecclefi : uam. Apoftolus , folvat quà plebis omittat Petrus illum reprafentere , ui. eft, & reprzíentec illum ,. qui füit z effe definat Ecclefiafticus , & redeat eíle pifcator, folvat medoratione officij ,. " ; Ita Chrifius tribu- quod nond ebuit folvere , propter privilegium dignitatis : Mmf/o[w y€v oluit, utneque Publiean os offenderet , neque fuum: perderet privi- icit do&iffimus Maldonatus fecundüm fententiam S, Chryfottomi : legium., d . hecelft , dinm non ex a, fed! ex: inmento folveret. & ratio in.qua fe fündat, Qu iapecunid repért , nonfu& folvit.. M ihi tamen: videtur facilius. diverías. imeadem per i"ona,mpmien:at-iomsu diftinguere. Et Iitponenfdi' Tributa. 133 Wehi« Et cüm fit materia gravis,, illam alia claufüla confirmavit nec non ra- atv ils eft tam habuit CHRISTUS , ne hoc exemplum Ecclefiz fag projudicio foret ; Da éit pro me» prote. Da, hic ego confidero. Chriftus interrogan- fenti» tibus, fitne licitum folvere tributum Czfari, refpondit ipfe: Reddire 44 itumy funt Cefaris , Cefari, &9 A. &funt DEI,DEO. Quzrit Theophyla&us, 244 Fe [et ve reddite ej» nom date ? f andem ego quzítionem formo : Daeetpró me, e3 ltates ie, quare , da & non , redde ?* Quare dicit da, & non , folve? Si tunc quas Chriítus dixit, folve & non da, quare nunc ipfemet dicit, da & non, folve? yuen Ratioeft, quia tunc Chriftus loquebatur Szcularibus ,' & hic loguitur Ec- erunt cleliafticis , fed quando debent utrique tributis fatisfacere , Szculares fol. xceffi vunt, quia dantquod debent; Ecclefiafticidant, quiafolvunt quod debent ; antur ideo Chri(tus ufüs eft verbo ,. d2,. magná cum providentid, ne hic actus im- munitati Ecclefíaftice adeo contrarius , vergeret in przjudicium ejusdem, Immunitas Ecclefizusquead dome[ïicos-eiüskþm fe extendit. QuandoCz- faris Miniflri tributum exegerunt à Petro,,' Chriftus illum' interrogavit j. quid tibi videtur Simpon * Mattb. Cap. v7. uid in lioc caíü judicas Petre? Keges terrz , à quibus tributum accipiunt , à filiis , velab Alienis ? Ab Alienis, refpondit Petrus, erge l/£zeri fant filii, ergonos fumus exempti ( di-- riftus cit Chriftus) à folvendis tributis: ego, quia fum Regis Regum filiüsz tu, quia fervus , & domefticus es , in domo mea ; Hoc exemplum probat , dicit ctam glofa; euidam do&us , eiam familiares spfius Cbriffi à tribute ltberos effe cum eós of n bumanapolitica , nontantum fius ipfe Regty fedetiam familia ejus À tribus j g libera [4 foleat.. , quo Qu a. ( s pifcis erat , in quo S. Petrus monetamr invenit , & quomodo nque COf» vocabatur ? Adamus.Conthzerrid dicit s Pifj feis eif apud Plinium ,-qui faz 'KC[; ber dicitur , &$ pijfets $. Petrà Chriffiant. Hicpifcis eft à Chriftianis vocaz um tus, piícis S.Petri, & Plinius in hiftoria füa maturali, dicit, quod vocetur;. fpber... Et quid fignificat faber ?. Notabilis res ! fignificat Officialem , ita ut: nitd» fati* etiamin mari» quando folvendum eft tribut um; nonillad'liifo]- - (* vant. pifces ,. fed' pifcis. Officialis.. t : HCl'is fiþtg- j j "L rfab [ K 35 CON. 134 Crux Chrifli , Religionis &5 ZMundi Thot CONCIO DECIMATERTIA, C exa mj In die Exaltationis S. Crucis. tuor füb, Ditta in Comventu Aumuncista Religiofarum Dominica- [ narum , Lifabone, fav nect ZGSS Pirituäle'm hodie difcurfum , cum concionis accidehtibus habe- S " M A iun 24 mus Impofüerunt mihià principio , quatenus de.Crucis exal- Tant fa tationefermonem inftítuerem , folüm ad fpiritus religiofos ordi- sT s "s, na tum, & mutata poftmodum mente, ordinarunt ut fedes ver- wnír teretur i n Cathedram, & aperirentur portz; utque ille , qui Pet effe debebat di(curfus fpiritualis, pro omnibus concio foret. ltaerit, prz- Qnis dicabimus Religioni, & pradicabimus Mundo, fed utrique de Cruce fpid-, joi tuali przdicabimus, 4tye duas crucum fortes Pro intelligentia hujus materiz fupponendumeft, Materialis facrum dari, unam crucem materialem, &alteram fpiritualem. eftlignum, in quo Chriftus Salvator nofter divina myftería Redemptionis hu- mani generis fuit operatus. Crux fpiritualis eft interior & exterior animx corporisquemortificatio, qua veri Chriftiani, & principaliternos, qui reli« D De hac giofam profitemur vitam, fuas crucifigunt paffiones & appetitus. tabi fecunda cruce locutus eít S. Paulus, quandodixit : ,Qui carmem fuam eruci- judic fixermnt cum vitit & concupifcentiiá [uis : Ad Galat, g. — Deeadem crucelo- vunr cutus fuit Chriftus in admonitione , quam omnibus dixit, fi quis "vult wvenire pofi eff pof! me , abneget fé t?c. Siquisvelitmefequi, tollat crucem füam, &c. H 4 duz cruces, licet inter fe differentes, funt tamen ambz, redemptionisnoftrz Die; inftrumenta , nam ut quisfalvetur, nonfolüm Chrifti merita fufficiunt , fed mrine funt merita quoque propriaillineceffaría, / In materiali cruce Chrifti , merita Salvatoris ejusdem habemus: in cruce fpirituali : noftta nobis funt merita. judilci d Crux materialis noftre fuit redemptionis inftrumentum , quoad fufficientiam : üm crux fpiritualis eft inftrumentum , quoad efficaciam : unde fequitur, certo türa modo, plus crucem noftram , quàm crucem Chriíti , pro falute noftra nobis Mintt expedire, Nemo finecruce Chriftifalvari poteft , fed cum noftra, & cruce Chrifti, némo perire poteft, Poftquàm amore noftri Chriftus in cruce fuit ( mortuus, multifuére damnati; fedilli, qui propriam tollunt crucem, !u Tudic duce Chrifto , omnes falutem confequuntur. |His füppofitis; Die Jovis fefti- iei me- 'esqu vitas exaltationis crucís materialis ; aþ Ecclcüa celebrata fuit, illius d morïa, Rn » Anter [e comparantur, 13f moría; quando Heraclius Imperator illam à (ervitutePerfidos liberavit, quó Chpsroas eandem, à Jerufalem ablatam , deportaverat. Hodie celebramus exaltrationem crucis fpiritualis, cujus fi circumftantias bené confiderabimus * major etiam illius folemnitas erit: nam fi crux materialis fub fervitur & qua- tuordecim füerit annis, crux fpiritualis à mundi principio in arboree fle cepic fub Adamifervitute, fi crux materialis fuüb fervitute folüm in Perfia fuerit, €rux fpiritualis in omnibus regnis omnibusque mundi Nationibus extitit füb fervitute, fiquidem Judzis non folüm eft fcandalo, za«z quidem fcandalum , necGentiles folüm, illam exiftimant effe ftultitiam , entilibus autem ftulti« ]« Ziam, 1.Cor.1. Sedetiam Chriftiani, qui materialem Chrifti crucem vene- xj« fantur, fpiritualem abhorrent, & eam multireprobant , ficut flens , dicebat: tdie S.Paulus. Cum itaque fervitus crucis fpiritualis Chrifti, fit antiquiffima &z Vet« univeríaliffima, fi hodiedum ab Auditorio verbis id obtinerem , quod olim à qu Perfis, Heracliusarmis obtinuit; fi hodie fpiritualem Chrifti crucem ab opini- Urs onis humanz fervitute liberare poffemus ; nullus dubito, quin multo ma- ri jerillius exaltatioforet: fed hæ*vi&oriæ non obtinentur fine auxilio «dveé Maria. gratäæj*' ts FUf jDu» Nunc ]udicium eff AMundi , &c.. Joan. 1 2. (ut4 D Icit Chriftus hodie diem effe Judicii univerfalis, & hodie mundum foras relie ejectum iri, &fi ego; inquit crucifixus fuero , traham ad me ominia. No- tabilis dictio ! Dies Judicii futurus eft poft finem mundi, hac Chriftus Mundum "( judicabit fi fuerit finitus, quomodo dicit ergo, nunc effe muudi judicium , siunc judicium eff mandi? Ratio hujus difficultatis, fuppofito, quod il/am ex.- elo Tif pofitores non dederint, hwceít, quia duos in mundo judicii dies , DEUS Hiz effe voluit, unumin quo homines judicaturi, alterum in quo fünt judicandi. ,[trx Diejudiciifuturo, Chriflus homines judicabit, & die judícii przfentis, ho- ed mines mundum inter & Chriftum , debent fuum dare judicium, Die futurg tl judicii , DE US homines ad fe vocabit bonos, & repellet malos; prefenti Tltab jadicii die, homines à fe debent rejicere mundum , & ad fe trah ere Chrï"; ftum: omaiatrabam, Joan.cap.r2. Deniqueventuro judicii di €, judica- am» erto tura , nec non damnatura crux exibit: 7wme apparebit fromum filié boming z yobis Matth.24. Die judicii prafentis, crux exibit judicata & exaltata ; E ego (£ exaltatusfuero àterva, u ] fult Utinter mundum ac Chriftum, ínter crucem utriusque hoc faciamug judicium , oportet fupponere, tameos, quifequuntur mundum, qvim i. f ( los qui fequuntur Chriftum, omnesin hacvita, füashabere cruces, Effhic me mundus inftar montis Calvariz, ip quo cunctos hominum flatus , & omnes j oriái 136 Crux Chrifli , Religiouis & 2Mundi , gïös incruce pofitos, eft videre. Omnes mundihomines, velfunt jufti , vel pec- tíal catores, velpznitentes: fifuerisjuftus, habebis crucem, Chriftusenim erat hab juftus, &illam habuit: fifispeccator, tibicrux erit, namlatro malus pecca- [iot torerat, & crucifixus; fipznitensfueris ; etiam eshabiturus crucem, cum latro bonusfuerit penitens, & maxima parsipfius penitentiz , crux illius ex- jud Qu titerit: fiRexeris, cruxnonaberit, hunc enim Chriftus habebat titulum, tüt Rex judaorum , joan, 19. — Et titulus Rexque fimul cruci fueruntaffixi. Si D nonerisRex, habebis adhuc crucein, nam Dimas & Geftas, non erant Re- fiec £es; & tamenerantcrucifixi, itaquecum in qualicunque mundi ftatu, fit f0f reperire cruces, quz fünteligendz , & quix reprobande? Oportet hodie; 0 diemjudicii de crucibus inftituere, contormiter Evangelio, zmnc judicinm Ia eff c$c,. Judicium hominurn in valle Jofaphat eft futurum; judicium decru- Cibus faciemus in monte Calvarie, & (icut judicii die, in valle Jofaphat, qua Chriftusin medio (tabit, & à dextraboni, fedà finiftra mali, ita in judicio u len bujus Calvariz montis, in medio, Chrifti crucem , à manu dextra, cru- cemReligionis, & àfiniftra crucem mundi , ftatuémus, Utque verum de Tos fiüi his crucibus inftituamus examen , utrique hujus Auditorii, nos parti ac- commodantes, duas faciemus comparationes , ia prima crucem Religio- parl fün nis cumcruce CHRISTI, in fecunda crucem mundi, cum cruce Religionis, collaturi. Spere duas, examine facto, res, quas Chriftus defiderat , fu- 85 turasefíe, primam, ut omnes , mundi crucem foras ejiciant , s4nc Prim- ceps £$«.. Alteram, ut omnes Chri(ti crucem amplectantur, & ego fi exalta- laj Pus juero, C.O tar Tnis Utprimum ingre(fi examen, crucem Religionis cum cruce Chrifti con- feramus, licet crux Chri(tifueritinter omnes cruces rigidi(lima, nihilominus Q I multas refpiciendo circumftantias , dico , crucem Religionis, in aliquibus cruce Chrifti , ftri&iiorem effe, Audax hzc videtur propofitio, hujustamen D me fidejufforem habeo , Do&orem valdé fpiritualem, Petrum Blefenfem : .42-. deo , & dico, in ffricliori eruce pendet vvir contemplativus , quàm Chriflus. I It Aufim dicere , quod tormentum & crux Religionis , excedant paffionem Chrifti: idque probo, Chriflo confixus famarzuci, dicit Paulus, Galat.2. ex D Ch quo claré colligitur, ftri&tiorem in cruce fua Paulum, quàm infüa Chriftum fuiffe: quia Chriftusin cruce fua, fuit folus, Paulus in fua curafociofuit. In D fuo Chriftus noneratfimul cum Paulo, Paulus in fua fimul erat cum Chrifto, bü ftrictior ergo crux eft, pro Pauloreligiofo, quam pro Chriftocrucifixo. Pro H hujus ftrictioris crucis probatione, rationem unam adfert Petrus Blefenfis, & ]o: ego quatuorreperio: abillius rationeincipiamus. . Strictior eft crux Religio- pe nis cruce Chrifti ( dicit Blefeníis) quia, fibenenotetis, Chriítusin cruce pe- 9j des habebataffixos, G manus, non verolinguam , nam loquebatur : Reli- giofus 137 Inter fe comparautar. Á gïüz usautera non folum corpus habet affixum cruci Religionis, tribus effen- |pec« fed linguam quoque 1etat tiglibus vortis, paupertatis , caftitatis & obedientiz , UH habet affixam, & crucifixam, filentii regulà, qui alius eft clavus, Quam cum terribilis fit haec crucis circumftantia, nonloqui, meliüs quàm omnes, meo J5 CX« judicio, d eclaravit David: ,Duomiam tacui inveteraverunt offamea. Pfal.31. fum locutus, fenuerunt offa mea, Magnum debet effc tormen- lum, Quia non Si j5 tum, filentium; compara tur enim fenectuti, quix multis valde difplicet, David dixiffet, cum filentio fibi capillos canuiffe , vultum rugas contraxilfe, tAe- nec non pedes efle debiles factos, magna foret visfilentii, fedadverto , quod j, [it nonfolüm dicat, fejam fenuiffe, quiatacuit, fedofla totaliter inveteraffe, odie, Oguoniam tacul, inveteraverunt voffa mea. Qua de caufa? quia (ilentium, Ititm tanta eft violentia, in creatura ratione pradita, utpaucis diebus ea faciat, : CEU* vze mors multis annis efficerenon potuit, tormentum eít tam acutum, ut phät) doffapenettet, Quehujuseritratio? Refpondeo: quiamors eft vio- idicio usquea lentia v irz animalis , fed filentium eft violentia vitz rationalis: Per vitam qu 'nos diftinguimur à mortuis, per locutionem differimusà brutis, & cum (ilen- m de tium affligat partem fuperiorem & delicatiorem »fcilicet animam ; mors vero, | dC lo parteminferiorem & ordinariam, fcilicet corpus, ideo tormenta filentii majora füunt qua m tormenta mortis. Aon.xs j Iogre ffus Dzmon fobaffigendi causà, corpusillius totum plagis affecit, , f es veroliberum, &linguam finelefionereliquit: Deré/?a font tantummodo priit« Jabia cis ca dentes meos , ]ob 19, Quzro, fi Dzmon, tanquam ille, qui eít, lt« tam exiguam habeat mifericordiam , quare, volens aflligere Job crudeliffi- mistormentis, nonecdamosilliuscruciabat ? quarelinguam fine Izfionereli- igon— quit? videte: Quando DEUS Dzmoni dedit poteítatem in Job, illius ani- . minus mam excepit, veras» tamen animam il ferva , ob cap. 3. Et quia teta uibus Dzmonis poteftas limitata fuit incorpore, non fe extendens ad animam , ideo Amen membra patientis Job crucians, ipfi liberam reliquit linguam, fiquidem alia At membra (unt inftrumenta corporis, lingua eft inftrumentumanime, nametft WJ interpres ipius intelle&us, cumitaquelingua fitpars animz, diximusbene, onem propter filentit circumftantiam , crucem Religionis graviorem eífe, cruce , 6X Chrilli, quia in cruce Chrifti, funt afhxi pedes, & manus, qux füunt membra iftum corporis, fedin cruce Religionis, eft quoquelingua crucifixa , quz eft mem- , [ brumanimzx. Ecpro conclufione difcurfus , dico, quod in cruce Chri(ti fue- riflt» ricpreceptum, ut ipfius offa non tangerentur : o5 zop comminuetfs ex eo- » Pro oan. I 9. Et ideowon fregerunt eju crara : fed in cruceReligionis, tormenta [ & P enetràant ad offa, quz .:c[.tfüicacïa*;iiemii : ,aniamiami, dnveteraveranz lhglo' aj& "H€á- epe S Mihi Rde jf 138 Crux Chüifi, Rel'z'giohis &5 2Mundi , Mihi folum objici video, verumelle, quod filentium grande fit marty- £R vium, fed Religiofas etiamloqui. Poffem os omnibusoccludere, refpondeh- li do, quod , quantumvis Relígiofie loquantur , ipfa verbatot exeant crucifixa, p quotfüat eruces, ex quibus cancelli componuntur, fed non eít hec vera re- ub fponfio. Dico, quod locutiones Religiofarum, crucis martyrium non dimi- & uant , licet enim quandoqueloquantur, cum talibus loquuntür circumftan- D) tiis, quz tormentum majusfaciunt , illarumficlocutio, przíente aufculta- [or trice, fed tali modo loqui, major eft pxna quàm tacere. — Venit fponfus ( i qui Canticis. )aliquot ftipatus amicis; fuam quaicurus fponfam , illique fuithoc op modo locutus . u babites in bortis , amici au[cultant , fac ime audise vo- inj cem £uam : Cant. $. Quam buic propofitioni refponfionem fponfa dedit ? lia fuge dileile mi.. — Quzomifponfe, difcedebinc: zomoptando loquitur , nota- vitbeneBeda, quod fponíà fueritlocusa contrarium illi , quod volebat, nam pol Ti fi faerit illius dileétus , dlede ssi , patet, quod debuerit vellecum ipfo loqui ; i fi ergo fponfa loqui cum fponfo defiderabat , quare illi dicit, ut abeat ? feze dilecdi mi. Ia Non obfervatis id, quod dicebat fponfus ? 4wici aw[tultant. Yer Quamvis fponfüs veniret locuturus fponfz , fecum amicos ducebat, ut audi* & rent; prudenter fpon(a judicabat expedire, non loqui: Nunc difcede mi Tür fponfe, mihilocuturus alia vice, nam preftaccacere,, quàamloqui , fidebeas. [ abaliis audiri; Et fi fic contingat , quando illi, qui auf.ultant; fünt amici» f awiki au[cultant , quid erit, quando (zpe, qui audit , exiguum gerit affe- 2u Gum?.Altera ratio eft , quod licet Religiole loquantur, loquuntur cum licen- fi tia, fednobisaliis , qui, quid fitreligio, novimus, certum eít , pluris licen- tiam, quàmflentium conftare; Ratio patet;. quiafilentium eft, tacere, li* l, centia eft rogare, fed pluris conftat . os ad rogandum apcrire quàm iliud ad: tu tacendumclaudere. n Evangelii parabola, Kex ingreflüs, invitatos viden- fei di gratid, reperit interillos unum , non veftitum veítibus nuptialibus, illum Rex apprehendi juftitizque tradi juffit, quid mifer in hec cafü fecit? dicit 7!1( textus ; az Meobmuttiit, Matth.22. Sedquidó homoimperitefacis? quare lt Lt nonad pedes Regis te projicis ? quare non illum mifericordiam rogas ? Hie Rex non eít inffar Herodis, qui capita tollit in die convivii ;; fiergó fit Rex Qu tali clemens , curillum non füpplicas ? Cur obmutuit bic homo ? Quia rogare non fuit aufüs, Ita ut, inter mortem & vitam , intertacendum & rogan- Y 911 né dum.conítitutus ,. tacere potius voluerit cum periculo mortis , guàm rOo- gare cum confervatione vitz. Ergo bene dico ; fecundüm omnem ratio- hl fr nem ,. R«ligiofis majorem effe pxnam loqui , quàm non loqui ; & propter primam hanc circumftantiam, firictior crux Religionis, quàm crux ;;h;j&i; En q &flc. videtur,. at $ecun- Inter fe comparantur. 129 -Secunda circumftantia, -güæ crucem Religionis graviorem reddit , quhaa tj d egucem Chrifti, eft, quod crux Chrifti non abítulerit vifionem , fed crux Re- 0R ligionis, licetnonauterat vicam, impedittamen vifionem, crux Chrifti non It abítulit viionem, quamvis abftulerit vitam, quiain monte ftabat in publico, ifüj« ubi Chriftus omnia , quz volebat, poterat videre; ficquefüam vidit matrem , l- & difcipulum amatum : Cum vidiffet evgo T Efus matrem , &3 difcipulum flan- tem, joan.cap.19. SedcruxReligionis, licetnon tollat vitam , eft tamen ütg- crux inter parietes conclufa, ubi folàm de calo lax recipi potefl ? nec terren (it h0C quidquam videre licet. Quam (tricta t hxc circumfítantia crucis, omnium optimeé, meojudicio, Philittzi cognoverunt. IllisSampfon maximss intulit VU jit? injurías, quain crudelitatecontingunt: illos uno anno trucidavit , illos fpo- liavit, illos deftruxít; omnemilli moveruntlapidem, ut eum capere poffent, otd- poftquámin fuam illum pote(ítatem accepiffent , eidem oculos eraerunt , vivo m relictos vivo Sampfoni ? £t quomodo poteft effe ? Si Sampfíon tot occiderit quis Philifteos, curipfuüm illinon occidunt ? quia fciebant, quod fe melius vindica- M M. rent eídem oculos eruendo, quam vitam tollendo. Si Sampíoni vitam eripe- rent Philiftei, non fumerent vindicdtam, nam Sampfonmultas abítulit vitas, Ddi: »mä & unávità, multe non folvuntur; ut ergo vindiclz gravitas , injuriarum numero fit equalis , quid faciunt ? erutis ipfi ocalis , vivum relinquunt , YaS cognoverunt enim magis illum puniri vivum fine vifione, qukm mortuum rfciï fine vica. Si morte Sampíonem affeciffent , unà folàüm obiiffet vice, vivus u&b' autem fine vifione relidtus, toties moriebatur, quoties videre volebat, & [21 tion poterat. a HocipfeSampfonetiambeneintellxit. Poftquam ipfi creviffent capil- J li, feduci curavitad templum, &apprzhenfiscolumnis, dixit, fic (e ulci(ci- 1ad tur Sampfon de inimicis, à quibus oculi funtipfiablati, diruittemplum, & d um feipfüminterfecit: Zro ami//one duorum luminum , unam ultionem recipiam. judicum y7. . kaque Sampíon vitam minorisfecit, quàm vifüm, ut folümfe icit ulturusob vifum, volueritamittere vitam. Sed (i viderepluris ab hominibus P eftimetur, quàm vivere, quis dubitat, crucem illam effe faciiorem, inqua Hit quis videt & moritar, quàmillam, in qua non videt& vivit? Crux Chrifti, ( talis eft, in qua quis moritur , fed in illa videbat ,fed crux R eligioniseft calis , ut ;'M'C religiofx aec videant, necvideantur, fed crux, qux impedit, utnec videant, » nec videantur ,gravior eft quam crux Chrifli. Effe in cruce R eligionis, eft effa ) mortuum, &fepultum. Chriftusin morte perdidit potentiam videndi, & in tjo" fepulchro non potuit videri , fed quamdiu fuit in cruce, videri ac videre potuit: )Ffï Ergo effein cruce Religionis , fed non videre, nec videri, non folüm eft, effe crucifixum, fed effe mortuum , & fepultum ; quapropter etiam ftri&tius eft ac us mortis, & erroribusfepulchri: Ef gxþ-,avius, quiacrux eft cum accidentib & - Crpmx » * ny A 140 Crux Chrifl , Religionis & undi , crux in qua nec videre .nec videri licet, quod eft tor mentum maximum. Tota fa , fed (i Chriftus in paffi- 1lo €hrifti paftz o ,.'in, Sacramento Euchariftiz fuit inclu Vi onetanta fuerit paffus,, & in Sacramento (it impaffibilis, quareSacramentum, jie noneritolüm. figura crucis, fed omnium epilogus tozmentorum ? Notate. fü Chriflus in, Sacramento nec videre ; nec vider; potuit , füb accidentibus [ & e(t tanta violentia, hominem vivere, nonvidentem, nec panis exiftens ,. tis vifüm , utin hocSacramento conclud anturomnia tor menta , recolitur pmemo- te vía pafftonts ejus-. Q 'Tertia cireum(tantia ,. quz Religionis Crucem-redidi"t gravi'c;rem*, cruce qu Chrifti, hzce(t, quod in cruce Chrifti, fueric ipfi ufus guftus, & exercitium vo- m lIuntatis ,fed incruce Religionis, nec eft guftus, nec ufus voluntatis exercitium. at Dixit Chriftus in.cruce fzto, dederunt ipfi fel, & acetums;e2 cum gyjlhfät;na*lait ler bibere : Joan.19. Ergo babuitin cruceguftus ufum , quia probavit, czemeu/Zaf- habuit voluntatis , quia non voluit, zozi£ bibere : led. in b fet , & exercitium cruce Religionis; necguítushabetufüm, cum.non ficindifferensad guftan- oluntas habet exercitium , cum defit libertasad non volendum, [ dum , nec v e. t Xerümmraeo ;j udicio ,noneft hzc maxima differeniia, quz datur interutram» m.:maxima crucis Ghrifti, nec non crucis Religionis differentia eft, j gue cruce & quodin c race Chrifti libera füerit voluntas , & in cruce Religionis, fubje&tus fit. Deus Abrahamo precepit, füaum ut fibi ilium in facrificium offer- I $ntellectus. )a ret , obedivit Patriar cha ,fed S.Textus hunc confideransaCtum,fic inquit. Cre- e[f illi ad juflitiom : Rom.4. Hoc obíervo ver- didit Abrabam Deo,t9 repatatum [ bum , credidit, dicit cextus ; credidit , cum debuiff:t dicere, obedivitz namy obedire; actus eft obedientiz, fed €redere,actus fidei, cur ergo non laudat ejus. i IK obedientiam?Refpondent Doctores ,quod Abrahami obedientia, magnam ha- buerit circumítantiam fidei ,.cum enim Peus ipfi promi(iffet , magnam Ifaci po» M fleritatem, uc illumoffzrret, precipiens 5, nonattento , quod promí[lio foret p fücrificio maximé contraria , Dihilominus obedivit , & ratio propter quam, S. K Scripturalaudat ill ius fidem ,& nonobedientiam, eft , quia obedientia fabjici- tut VO luntati, fed'propterfidem captiv: atur intelle&tus , fed multó majus fuit Qt facrificium- Abrahami , ligantis íntelle&um ,. quàm: fübjicientis voluntatem, q Suumocciderefitium ,erat fuperare repugnantias voluntatis ;; in eodem cafü & 9) Deocredere, fuit füperare contrarietates int ellectus ,, & plus fecit Abrahatn. offerendocontradiéttiones intelle&tus,, quàm repugnantias voluntatis ; ua- ü propter textu s extollit, nonid,, quod inebedientia videbatur, fed id',, quod. « fide : credidit. Ec fi ligare intelleétum , major fit violentia,. i explicatur de quàm.fubjicer e voluntatem , videtis, quantum in bac parte , crux Chrifti fu- h ligionis? Incruce Chrifti , voluntasfuit libera ,in cruce Re- E peretur icruce Re ligionis ,intelfe&tus eft [hþj,e &use Ex L Infef fe coraparantur. I4I - Ex his intelligitur ; quare Salvat or nofter in cruce fel & acetum bibere 0ta du noluerit. Chriftus ex magno noftri , quo flagrabat , amore , nullum recufa- vit tormentum , ex omnibus, quz fuerunt ip fiab inimicis illata , ergo fi nullum Uf ? bo at, recufavit, q uare fel, & acetum non bibit Refpondeo, quod alia tormenta fuerint ipi data pro tormen tís, acetum & fel dederint ipfi p ro refrigerio z- |bus fieC crux illi pro cruce data fuit; fel &acetum pro aqua * tormenta pro tormens tís data, poffant colerari, qu iafunt violentiz voluntatis, fed tormenta loco T $ cum fint contradictiones intellectus, refrigerij daca , non poffant füftineri Quod mihi crux pro cruc e detur, e (t tormentum, & tolerari poteft ; fed uce fel, tormentum e(t intolerabile. "'Talia funt tor« V0- quod mihi pro aqua detur menta Religionis , fel vobis datur , & credere debetis aquam efíe z guftus urm Major vioe Juil dmarum . effe dicit , íntelle&us effe dulce . credat. oportet. » lentia reperiri o Et hac funt przcisé in cruce Religionis tole- fif randa. , pote& | in Quartam. crucis cir cum&vanti'am , à me promiffam , cum defideretur lat« lo, féd eft illa tam evidens , ut eam examinari, non (it UT tempus, examinareno Pater im manus tuas commendg necefle. Exiftens in cruce Chriftus , dixit ; Afre Hic ultímam videtis circumfítantiam , ir qua: f Spiritum meum : Joan. t9. crux Chrifti, füperaturà cruce Religionis. Incruce Chtiftt, fuitipfi libertas, yit in manus Parris fuum tradendi Spiritum : in cruce Religionis, unum habetis fete Patrem, cui Spiritum veftrum com mittitis, cui veftram communicatis ani- (rte mam, fed hic Pater non eft electionis veftrz. Severi(fima Deilex eft, quod ve quis homini füum debea t committere Spiritum , & alteri füamideclarare con- narm fcientiam , fed hec lex in Religionetam ftricta eft , ut hic homo; hic Pater, cjus ne quidem debeat € ffe; quem vos vultis , fedille, qui vobisaffignatur. Gra- 5 ha vior circumítantia cruc , s effe poteft ? Lliterius perveniri nequit, nec ego p plus dicam. oret Crucem C hrifti modó cum cruce Religionis comparavïhius , ut animae $. & licitatemr videant ; religiof füum cognofcant meritum , ut fuam quoque f: qlCX crucem Religionis cum cruce mundí comparare licea t- Hc eít materia im fuit q ua. valde mundus fllitur, ficut in omnibus aíijs ; exiftimat mundus , cru- ( cem Religioni s effe graviffimam , cum tamen ip fius fit multo gravior, wibi : cafi gunaus cruc fix us eff , & eggmund'a" , Galat.6.. Mundus , inquit Paulus, me hafft crucifixum judicat, & illum ego crucifixum cenfeo, ejufque crux maior eít , u quimmea. litque videa mus , quantó gravior , crux mundi fit cruce Religio- u nis oftendimus ex eo quo d in eadem Paulus fimul fuerit cum Chrifto, fed: Chriftus Religio- " Bc circumftantia , levamer eff potius, quàm tormentum.- íue fosfüam tollere crucem, non jubet, utftent inilla, fed ut eam portent , zo//at* DESETEL M erucem [aam , Matth, v6..— Ec quando cruxe f?,æ in illa ftandi gratià; faci 3 focit [5 142 Crux Chrifi, Religionis && AMuudi, focietas ftriCtiorem, fed quando portandi causá datur, focíetas illamTevioremi g reddit : ferviat eà hbumero uno , Sophon.cap.3. LoquebaturPropheta, de hh fervis Dei, in lege gratie , quod effent Deo fervituri, uno folàüm humero; tür quia Religiofi , folüm unum cruci fupponunt humerum, & Chriftus eidem al- o terumfupponit. O fxlix (fed non mundi) fervitium ! videtis pro quo, & tia cum quo? cum Chrifto & pro Chritto. 2 Ex quibusinfero, crucem Religionis , licetadeo gravem , nullum haga'brc hat pondus, cum enim crux propter Chriftum , & cum Chrifto, portetur , una adt pars ponderisà focietate, altera fimul à caufa fublevatur. Jacob. r4. fervijt illi annos amore Racheiis, dicit Scriptura, Jacob primis feptem annis paffum effe, eu fed parum, videbantur ili pauct dies, Gen. 29. ultimis feptemaanis, quid- gan 'quam Jacob fuiffe paffum, textusnon dicit, fed quzro : non multum Jacob Inc fervijt, omnibus 14. annis, quibus fervijc pro Rachele? Multum laboravit, adi illius enim profeffio fuit paftoremagere. Ergo fi Jacob magnos fübiverit la- Eu bores, quare primis feptemannis, parum paífus effe dicitur ? Et(i quidquam t primis 7. annis fuerit perpeíffus , cur dici non deberet, etiam illum feptem f]ql alijs annis perpetlum effe ? Ratio eft, quia primis feptem annislaboravit, pro us Rachele, fed fine Rachele ; feptem fequentibus, labores pro Rachele, fed qui cum Rachele füftinuit : Hanec quoque dabo tibi pro.opere , quo ferviturts ex m« liti bi feptem aunis alijs, ltaut primis 7. annis Rachel caufà, feptem alijs, caufa fimul & focía laborum fuerit * fed utroque fimul patiente, laboromnis , & þm n fervitium Jacob, nullus labor effe videbantur, ficque Jacob nihil patiendo, mi permanfit, Idem deReligionis cruce dico, gravis eft illa , fed ficut fervitus facob, fed cum in haccruce , Religiofà pro Chrilto , & cum Chrifto patiatur, dut Chriftus eft cau(a, & focietas : quatenus eft caufa, levat unam ponderis par- f tern , quatenus eft focietas füblevatalteram ; &ita nihil hanc ponderare cru- hi cem, facilé contingit. O quàm (unt differentes mundi cruces! Nec illas cau- ii falevat, cum mundus fit ingratus, necíocietas, quia mundus vobis crucem & in humeros ponit, & vosrelinquit, Nemo melius mundo fervivit, quàm Chriftus, puriffimis enimamoris actibus pro eodem operatus fuit : exul ivit, pe fuit paffus; fuumfparfit fanguinem, vitam amific, fed hosinter labores & do- 00 tic lores, qualiahabuit à mundo levamina ? ejus humeris impofita cruce, illum deferuit : omnes relicloeo fugerunt, Matth.26. — Videtis nunc auxilia, & pra- qu q inia, quz vohis dat mundus ? poft 30. annorum fervitium, crucem humeris veltris imponit. Plüs, deferí, quàmipfa crux timeri debet, Idem eft, vobis D] ti dari crucem, ac vos ab omnibus deferi, Sed non eft adhuc maxíma hzc inju- riarum circumftantia, qux à mundo recipiuntur : textus ait, preter hoc , W t quod Chriftus in cruce fuerit, veniffe mundi Miniftrum, qui lancea pe&tus um fàáne pr ejus transäxjt, itaut , ó munde, cum hic prote homo moreretur; c hy guinem — Inter fe comparantur; I43 Qfemi guinem fünderet, ae vitam daret , tu illum adhuc affizeres cruci ; illlamque , de lafticea vulnerares ! Hic, 6 Catholici mundus eft. 10 Chriftus pro illo morieba- tur, & ipíe Chriftum occidebat. Servite mundo , eft enim hoc, pro illo nil- mori , 0,€ qui vos eft interempturus ; fed ad alias tranrl'eamu-; circumítan- tías. bete Circumílantiam , quz Religionis crucem reddit gravem , diximus effe- hanc, quodfit erux, in qua nec videre, nec loquilicet , & ego contrarium una adeo judico, utdicam, fi nec loquendi, nec videndi mundus u(um haber tvijt llius cruces magis poffe tolerari : fifecus, vos ipfos i nterrogate , magis ab effe, ejus experientijs edoctos, Nonné przítaret effe mutos , d quàm loqui mundo, tam malé refpondenti ? Ó multi fzlices ! qui non eftis obligati, quandoque icob incapaeiloqui Miniftro , qui mala vobis refp onía reddit, qui obligati non eftis IC, adulari principi, qui defiderat audire veritatem ; qui multo minüs ea, quz tl« auditis, ut bona approbare obligamini, vitam impendio confcientiz füften. uam tantes : qui denique non eftis obligati, millies penitere, mille fübire tadia b J fiquidem tacuiffe neminem , multos vero locutos fe fuiffe , penitet. QO f£xli- pro ces cxci , quia liberi eftisà facie mundi videnda, nec tot falíitates , & erroress f quiinillo videntur, afpicitis ! quid eft, ignorantem videre loco fa [ pientis po- fitum , meticulofum generofi ftipendiis gaudentem ; atrogantes adamatos , Ua bonos plangentes , malos triumphantes , murmuratores laudatos , virtutem. ,& in angulo, & vitium cum authoritate ! óqua lucra fortung ! Ó que tragoediae- 1d01 mundi ? 1005 Certé Domini, ad loquendum de ijs, quz híc audiuntur, & ad viden-- [om dumilla, quz híc videntur, przfítat füper oculos habere velamen , & inore par' filentium. SiEva velatos habuifletoculos , & filentiumobfervaffet, non cau- Ctü faffet mundi ruinam , ficut eandem caufavit. Quam ob caufam, ó Domini,, (alle mundum perijffe putatis ? Quia fuit mulier, q uz loqui ac videre voluit Lo- cem cuta fuit Eva cum ferpente, fedab illo decepta : afpexit arborem , & ideo fi- nm perata fuit : non illi, ac nobis expediret, oculos ad videndum hab eam nec os ad loquendum, nec xIt, uiffe ? Hiz funt mundi libertates, & hzc ejufdem pe- do ricula; Verümnoto ( utinam notarent omnes 5 . quz dixit ac viditEva z lüri quz dixit, fuerunt de precepto Dei , caz Dracepit vob &Denm ? Gen, 2« Hifa. t quz vidityarbor fcientiz , nec non ejusfruétus fuevunt, vidiz ] dpnus., Sierga- etis talia fint pericula linguz , ut hzcdeDei przceptis! ocutio, toti humano genc- obis riruinam caufare füfficiens fuerit, & fimili ter fi talia int oculorum pericula » jl« ut intuitus arborum paradifi, fuerit occafi 0 portas infernales aperiendi, quàny 0C5 erunt periculofie converíationes in mundo liberz » in quibusnon eft fermode 1Us preceptis Dei ! quam erunt periculofi in mundo afpectus illecebrofi ; in qui- t bus non azbores videntur fed ferpentes ? glozietur füa falicitate mundus: n Suod: 1 44 Crux Chrifli, Religionis & Afundi, lut quod habeat cruces , ín quibus videre licer ac loqui , meminerit tamen, Crü quot uno verbo vitam perdant , & quo t anim? :ïaö,turgm una faciant «i- lec fione. n Ín ultima folàüm circumftantia, crux mundi facilior, quàm crux Religio- Tf his effe videtur, namin cruce mundi, quifquis eft Dominus proprie volunta- uni tis; (ed in cruce Religionis ; omnes alterius voluntati fünt fübjecti. Ad hoc m videtur, refpondeo, dicens, propter eandem caufam, aliquid , quod novu levioremeffe, cruce mundi : majorenim eft fervitus, fub- luni crucem Religionis ; p jectum effe voluntati propriz , quàama liorum. . Peccavit PopulüsIfrael , no- dixit , quia noluerunt homi- dià lensobe dire Deo; illum Deus intendens punire, loq nes meam facere voluntatem , ijs przcipio, u " t fuam voluntatem faciant : id al..8o. INom aumdivit popu ls menus vocem meam, &3. ld exprefsé David dixit , P qui Ifr ael non intendit mibi , 6 dimift eos fecnndum defideria cordis eorum, 'Sed fententize modus ? nulla replusgaudent hominers, füp 6 Domine, qualis e& hujus fic quàm fi fuam faciant voluntatem, & re nülla ce plus offendunt, quàm tuam non faciendo, fi ergo hi homines tuam Majefiate m offenderint, nec tuam ipf fio voluerint facere volun tatem , quomodo permittisillis, ut.propterea faciant eft. vel peaa ? premium ? non, nam pro culpis propriam? Hoc pramium elt , Pxna? v bus nondatur premium. idetur quod non , guia non dantur hz pro M pznis, quid ergo hoc? & Maximus in mundo tyrannus , eft cujuslibet noftrívoluntas. Tyrauni fur cruciant extrá, hic tyrannus nos folüm affligit intra : unde fequitur ; quod tradat hominem ia manus proprie volun- qu Deus magnam inflidturus penam, l H dif tatis, ideoque pro pzn a dedit Populo Ifrae ,ut propriam faceret voluntatem, effe (ubje£tum appetitibus proprie voluntatis , quàm N itaut majus fit malum , a cordus eerum. Videat nuac te imperijs alterius : d &ff eos fecundum defideri J tü mundus , quz crux fit gravior vel fua, in qua q uis obedit proprig voluntatis imperijsobedire de- qu appetitibus, vel illa, inqua religiofus voluntatis alterius ob bet ? Veràm licet barum voluntatum una fit crudelior, quàm altera, non eít fac dubium, quín utraque cruciet , propria intrinfecüs , alrerius extrinfecé 5 fed Atten- crux Religionis tam füavis eft , ut Religiofü mab hacutraque liberet. P nivoluntate humana; A propria, €0 dite : Dico, Religiofum effe liberum ab om pf nam illius voluntas , e(t voluntas füperioris ; ab alterius, nam voluntas fupe. fuübjectus volunt ati humanz , fed EN rioris , eft Dei: ficque Religiofus non eft €0 folüm divinz, (i vero R«ligiofus Dei fit vol untati fübje&tus , quid fequitur? luntate, femper prepriam faciat. f& Quodín premiam , quía fe propria privat vo £n Non eft hoc paradoxon, fed manifefta veritas. 3 Quod eft remedium, uthomo femper propriam faciat voluntatem ? lllud velle , quod vult Deus , fiquidem «tj inea vo- af inomnibus fit voluntas Dei , & fifacio, quod D eus Vuk , femper fit luntas. Inter fe comparantur. 14f "tn, luntas. . Hoc veri Religiofi premium habent,, in quo crux illorum, mundi t crucem longé precedit ; namin crucemundi, permittuntur homines visere, fecundàm propriam voluntatem , & multa non confequuntur, ideoque ma- nent malé contenti : In cruce Relig j H onis, fit in omnibus volunta- Religiofi, [igio. ica nam eít vis ut fiat4n omnibus voluntas Dei , cui Religiofus fuam habet unitam. * | hoc fim, Sed mihi replicari video, verum effe, quod voluntas füperioris fit vo- luntas Dei, fed eam fxpiüsà talibusexercerifüperioribus, ut magnam fubditis /üb , QO poenam infligat. Dominus Deus in teftamento veteri, fepeloqui folebat me- diantibus Angelis, italocutus fuit Abrahz,1faac, Jacob, & alijs : Quandoque Ofnt« M loquebatur in rubo ficut Moyfi : aliquando in tempeftate, ficut ipfi Jacob. Idem in fuperioribus contingere (olet , inomnibus & per omnes nobis Deuslo- ,ch Sed quitur, fed mo 16 nobisloquitur per Angelum, ficutipíiJacob, nam aliquando fuperior eft fapiens, prudens, manfuetus: alia vice nobis loquitur ex rubo, Itf cs tuam ficut Moyü: fi enim füperior fitafper, & male naturz , nunquam agitur cum ipfo, quod non aliquis malé tractetur. Aliquando loquitur in tempeftate, Uaf Clant. ficut ad Jacob, nam quandoque foperior eft furibundus, inftar tonitru, & non eft in domo, qui cum eodern agere poffit. Verüm fi Dei voluntas medianti- ulpis bus ejufmodi homipibus exerceatur, quid prodeft , quamvis fuerit à Deo? Iu Multum prode(t, ad patiendum minüs, quàm'in mundo. — Quia fihic ficrubus tantl & unatempe(tas, funt etiam multi Angeli , fed fiin mundo unus fit Angelus , funtinillo multa fpineta, multzque tempeftates, Verüm fi mundus in reli- quod ofun quis omnibus effet Religioni fimilis, in illo tamen magna datur obedientiz diffzrentía : fiquidem in mundo fifüperiorfit unus fpiritus, auditurtanquam item fpiritus, fi fitrubus, tanquam rubus, fi füperiorfit tempeftas , toleratur cum 1uam cempeftate : fed in Relietone noneftita, quamvis fuüperiorfit rubus , recipi- füüe tur t Deus, ita fecit Moyfes, & licet fuperior fit tempeftas, recipitur tan- Jats quam vox Dei, fic fecic Jacob : & eft hectantaobediendi diverfitas, ut ficut t de- obedientia mundi novam addit violentiam fenfüi, ita Religionis obedientia, facrificio nova conferat merita. at Major eft excellentia , obedire voci Oci, : fed pronunciatz àbruto, quàm (iarticulaté prolata fuerit ab Angelo. Etiam di- tte €o, quod obfequia obedientiz fidem veritatiaddant, ubi errores Idololatrie yprim ipfiderogabant. 1dololatria Divinitatem cognovit in ventis , in plantis , in [upe animalibus, fed obedientia Religioforum in rubo, in tempeftate, vocem Dei fl cognofcit. 1taque Domini , tranfeat hic aCtus, hoc inter cruces judicium, j fecundüm rationem meam : id deinceps faciamus , quianunc vidiftis, mundi o ACla f, cruces , non haberenififpeciem levitatis, & realiter effegraves - ? "unc prin- «eps mundi, &$c.. Maneat mundus , in nomine Domini, & à (uis crucibus ii idem €8. affliganturceci, quieas non cognoícunt , & infenfibiles, eas non fentient Et 3 V0 mïas- 146 In dieJovis Sano, - Eccurm crux Chtifli; licet anguíta videatur & gravis , larga fipercaufam, & ho levis per focietatem , alligemus-corda no(tra cruci, velut captivi cürrui fuo L pat triumphali * hanc S. inftrumenti ,. quo nos Chriftus redemit , exaltatio- ign nem veneremur , ut illius paífionem imitantibus in terris ,. fit nobis hoc vis exilium medium , quo- pervenire raereamur ad perfruendum ejus gloriá ,. fl me in calis , A-.men,j £xC fcie fior G,,ON CIO DECIMA QUARTA, ft Yl -Dc Mandato pro die Jovis Sando, am tan Ante Feffum P;zzjöb«e'.ï fom; Ij. Qu Ti d EL Mabilis. haïäs Evangelij, toties , totque modis fübtilibus prez B (j Íi E v dicati, verbis acdiícurfibus, attentius confideratis ,. obfervavis AE principalem Evangelifte intentionem fui(fe ,. demonftrandi ho- pot Á qx - ex Md minum ignerantiam. Sciebat Chriflus ( inquit Evangelium ) X& adveniífe horam, ex hoc mundo ad' Patrem tranfeundi , fciens. du uiacvenit bova ejus , ut. tranfzat : fciebat in füis fe manibus Omnipotentiz Ra the(àuros depofitos tenere, necnon à Deofe veniíle ,. & ad eundemíe rever- [itt ti : fGiens ,. quis.omnia dedit ei Pater in manus, quia à.Deo entvit , cf ad! Deun. vadit.... Epfi-conftabat , jnter duodecim accumberites men(e;, reperiri: d M unum , fibi infidelem ,. à quoin manus inimicorum- fuorum tradendus effec :: fie tiebatenim quimam effet ,. quitradetetm, | Flucu(que demon(travit Evange- be lifta fcientiam Dei : pofthec continuavit Chriftus demonítrare bominum: ignorantiam: QuandoS; Petrus confentire nolebat, ut fibi Dominus lavaret po 1inc pedes, divinus ipfi Magifter declaravit . &od ego facio:, ?u ne[cis..— Finite: Ti mirabili: hümilitatis exemplo ,. Chriftus iterum accubuit, & ad diícipulos f& fth convertens, dixity. /ci£és quid ego fecerim ? Fizc interrogatio, que noncarct Tià emphafi ,. negandi, quxrendique vim habuit : fcitis * fuit dicere, quod illud: 'C0I non fcirent : ítaur Evangelifta fecientiam Chrifti, & Chriftus ignorantiam: Hlominum, intenderit demonftrare. Ergo-fi intentio Clirifti & Evangelifte: Nu €I0 fuerit eadem; fi intentio Evangelifte & Chriíti fuerit, mundogloriose demon- ftrandi, ip(iusamorisexcellentiam ,..cur Evangelifta non-fe tetum impendit of ih perpendenda fcientia Chrifti , & notandà hominum ignorantia ? Ratio: wetiffima. fuit , quia. duz circumftantis. in gnibus:hodie Chrifti amor erga fed homi- ia De4tnoris veri qualitatibus. 147 , homines, maximé declaratur, fünt ex þart.c Chrifti, ipfius (cientía , & ex fqo parte hominum , illorum ignorantia, . $i in.Chriflo, dum amabat , fuiffer itl0» ignorantia, & inhominibus dum erantamati, reperta fuiffet fcientia, quam- hoc vis Dominus operatus effet eofdem & maximos effeCtus , (ecundàm zftimatio- ts nem czli, remaneret amor multo inferioris conditionis. lt ergo mundus mentemà vulgaribus confiderationibus elevans , amoris Chriftierga homines, excellentiam altiüs intelligeret, advertat ( dicit Evangelifta ) quod Chriftus fciens amaverit, /ciens, advertat (dicit Chriftus) homines. amatos fuiffe, non fcientes : quod ego facio £« me[cts. Propofitus eft conceptus, fed none fedeclaratum, video. Pro ejus con- firmatione, conabor evidenter hodie demonftrare , quod folus Chriftas amas verit, quia fciensamavit : & quod folàm homines amati fuerint, quia (ciens, amavit ; & quod folàüm homines amati füerint, quia fuerunt amati , non id tamen utendo fcientiá per modum ignorantig, ut Chriftus amaverit fciens, quafi non fciens amaffet , & quafi fuiffent amati, fcientesillud. Hxc folva- mus fla, &eorumpatebitfübrilitas. Imprimis folàm Chriftusamavit, duia J fciens amavit, fciens, Pro hujus veritatis inzelligentia, oportet aliam fup- aV ponere, non mínüs certam, & eít hec, quod ia mundo, communiter id, ho quod vocatur amor , non fit amor, fedignorantia. Amorem Antiqui depin- n) xerunt infantem ; & rationem eífe dicebant, quia nullus amor tantoi tempore lfs durat, ut fene(cat ; fed hsec ratio contraria fibihabetexempla, de Jacob, & us Rachel, de Jonatha & David, alijfque Magnatibus, licet valdepaucis; ergo Ven fireperiatur amor, qui multis etíam tenet annis, quareDoóti nobis amorem L depinguntíemper infantem ? Hacvicerationem me divinareputem, Ser- ovirí per Juvenis depingitur amor,, quia lJicet, feptem quandoque tranfeat annos, et: ficut in Jacob, nunquam tamenillam attingit etatem, quz rationis ufüm ha- gv beat. Habere ufum rationis, & amare duo fünt, quz conjungi fimul non um poflunt. infantisanima, quid.eft? Voluntas cum effectibus, & intelle&tus T fineufü, & przcisé hoc eftamor. Omnia acquirit amor, acquirendo ani- J mam , fed intelle&us eft, qui feilli primó fubjicit. Nemo voluntatem habet 33 febricitantem, quison habeat intelle&tum phreneticum, — Amor definet va- t riare, fifitfirmus : fed non definet delirare, fi fitamor : nunquam voluntas lod conflagravit igne, quod non intelle&tus quoque fuerit excecatus à fumo, ia Nunquam fuit infirmitas in corde, quod non effet etiam debilitas in judi- il «io. one Duodecim habebat Chriftus Apoftolos fus menfz accumbentes & inter ydit omnes , quem maximé diligebat, eratille, qui non poterat erigere caputz T fed quomodo poflet caput erigere , fi tollebatur ab ipfolumen oculorum ? l£ [e) Qa eran[cat de boc mando ad Patrem f Hocexpreíse dixit David: fed quare ? D 2 Dere- 148 In die]ovis Sxkn&af."ï illod Dereliquit me virtus mea, & lumen oculorum meornm t$ ipfüm mon ejï mecum, fuiff Píal 37. Sedcum exczcatio intelledtus tit primus amoris effectus & ultima tit ( dipolitio , fequitur, quod ille , qui vulgó dicitur amor, multum ignorantiz participet, fed quantum de ignorantia participat, tantüm minuitur ipfi de Qui terti merito. Quiamat, quiz cognofcit, eftf amans ; qui amat , quia nefcit, eft ftultus. Sicut in offentis ignorantia diminuit delictum, ita in amore caufat enti íntel defeétummeriti. Qui peecat ignorans , in rigore non eft delinquens 5 qui amatnon feiens , in rigore noneftamans. "Totum amoris effe, vel non effe, ram in fcientia, velin ignorantía , in quibus fundatur, confiftit : hoc ita veritati quia congruit , ut ille, qui videtur amor , in ignoraptia fündatus, non fit amor 5 g Duo elta & , qui non.videtur amor , fundatus iu fcientia, fit puriffimus amor. hujus Evangelij Principes , Chriftus ac $ Petrus, funt nobis teftes veritatis. finít Salvatorin Monte Tabor fuit transfiguratus, & S. Petrus videns, Dominum ttif, demorte in Jecufilem (ubeunda , cum: Moyfe ac Elia loquentem, ut illum à morterevocaret , confuüluit ipfi; quatenus in eodem loco permaneret : Do- Étt eXC minebonum eff nos bíc effe : Wiateh, 17.. Heec 5. Petrirefolutio (utfpeculatur Origenes) fuit maximusamoris actus, qui poflet à mundo fieri, quia fi Chri- fet] totn ftus non.iret Jerofolymam moríturus, genus humanum nonredimeretur, quo: nontedempto, Petrus non veniret adcxlum, Ergo quod Apoftolus flocci: EUY det fecerit gloriz czleftis privationem, ut Chriftus virz füperftes in terra mane- ret, & quod temporalem €hrifti vitam , antepofuerit zternz vitz propriz, fiéc erü fuit actus amoris excelleniiffimu ; $, ad quem cor omnimo ípirituale , poiï"þt; aípirare.. Catt Hocme do S Petrum relinquamus , & nos conferamus ad'Chriffum ; in: Vid omnibus, qua fuir operatus , quanto profequeretur homines amore, femper Ng, monfítravit : N hilominus upum in eruce verbum dixir, quo; fecundüm meam p opinionem ,.fe non valde monftravit amantem, frtio, Joan. rg. 6 homine fitio,. am Quod'Chriftus fixiveri* ; magnus fuit amor , feddicere, propterea fe pati , eff. A0j dicere , uz fibi detur remedium. Videtur xon amor fuiffe, fed effectus natu- [ci ralis, && non charitatis. Qui clamore manifeffat id , quod' patitur ,. vel vel tür fibi quirit levamen , alteri e communicando , vel exfpe&tat ab eo reme- dium cumauxilio z fed'certum eft , non multum füum amare dolorem ,. qui f doloris fai mitigandi defiderio tenetur. Qui remedium illi defiderat, quod pia patiur, non vult pati', fed non: velle pati, eft non amare. — Ergo non fuit. ami aéctus amoris in Chrifto, dicere, fÁio. Flunc actum, aGui S. Petri oppo- o W. A3inus 5 acfus S: Petri videtur excellentiflimus amoris a€tus, Chrifti actus Vel nilii! amoris habere videtür, fie ergo erit ? S. Lucas cum uno zefciens, & f S. Evangelifta Toannes cum uno /eiezs, judicant id, quod'in Petro videbatur hür amoris. excellentia ,, non. amorem: fuifle., quia fundebatur in.ignorantia ;; & illud. De amoris veri qualitatibus, 149 turamor, excellentiffimumamoris actum ^L illud , quod in Chrifto non videba |tima fuiffe, quia fundebatur inícientia: StZems J Efus , qudaomnia con[ummata funt, antiz ut con[uimmaretur Scriptura , dixit, fitto.. kloc cuilibet applicemus parti, pfi de QuandoS. Petrus dixit z Bonue e[f nos btc effe,, non (ciebat , mefciens quid di- ceret, Eti taomnes actusilli , quos ibi confiderabamus , videbantur aétus (ci- , «ufit entiz , fed erant ignorantiz, videbantur affe&us voluntatis , & eranterrores intelle&tus. Siilla $. Petri refolutio fundata fuiffet in cognitione confequentia- ; qu Yefle, rum, quas diximus, non eft dubium, quin maximus fuiffet aCtus amoris , fed' ritati quia fundabatur in illius ignorantia , quod dixi , ipvicem quod Petrus titulo mor; gauderet amantis, accepit titulum ignorantis , quia nonfcientem amare , nom e(t amare, fed eft ignorare. Duo itatis, Non ita fuitin Chrifto nam quandodixit, fi/o, fciebat optime , quod. finitisomnibus tormentis ,. folüm adimplenda foret prophetia de felle: $ci- jinum lom à ent, quiaomnia con[uwmmata funt ,. ut con[ummaretur Scriptura , dixit , frtio.. Ét tali modo, languorille, quinobis videbatur, non amor effe , fuit amoris: : De ulatur excellentia, Si Chriftus dixiflet, fitio, ratus aquam f(ibi dandam effe, fuif- fet pererelevamer, fed cumdiceret, Íciens 5 felfibi dacum iri, fuit rogare Chti- fi quo. tormenta: neculteriuspervenire poteft amor patiendi cupidus, quam ro- gare tormenta pro folatio , & unius panz mitigandz loco, dicere, ut alia fibi flocdi mant« deturinauxilium. Quod Chriltus dixerit, fe laborarefiti, non fuitpropriz neceffitati defiderare refrigerium ,. fed refricare dolores, & alias recordsri yrits crudelitates, fitio; ohomines fel, quod vobis excidit, in memoriam revo- pofíct €ate. Videte, quantum Chriíti itis differebat ab eo,. quod videbatur effe. Videbatur defiderium refrigerii, fed erat infatiabilis tormentorum appeti- ; in tus. ]ta ut fcientia , qua &hriftus fuit operatus , & ignorantia, qua fuit emptt eperatus S.Petrus, talimodo, hosduos commutarint affectus , ut ille, qui mcam* amoris excellentia effe videbaturin Petro» quia fundatus eratinignorantia , v(itio. noneffet amor : & ille, quiin Chrifto non videbatur effe , quia fundabatur in: lfirdt' (cientia, fueritexcellentiffimus amor; & cum fcientia , velignorantia, dent jpatu- vel tollant effentiamamoti, ideoS, loannes Evangeli(ta,, probaturus, quan- l'vve! tum Chriftus amaverit;» fe totunr fundat in illo demonttrando , Chriftum: rme fciviffe.. Bcienx dilexit. Antiquitas cecum depinxitamorem ,. fed erravitim y qUi pi&ura,. quía negavit illi fcientiam, etenim amare velatis oculis, non eft quod' amor, fed cecitas; quapropterS. Evangelifta , ut demonflrarer actus Chri- j füit fti, fuiffe veri amoris effectus , & nihil czcitatis aut ignorantie babuiffe ,. oppo- velamenamorihodie tollit, dicens, Chriftumapertis intellectus oculisamaf- j aof fe, fiens dilexit eos, Siquidem inter amorem Chriíti ,, & amorem homi- t num, hizc intercedit differentia, quod amor hominum velatos habearocu- Apatüt e(t ea- los , amor Chriftivelamina füílulerit. D ogare cor oculis clauíis ,potius m » Gitas » il 1f0 Indie]ovis San&o., citas, quam amorisexcellentia: fed darecoroculisapertis, hoc Deustoto fue files & facit inzellet&tu ; quod homines non faciunt, nifierrore judicii. Hocettfcire amare,hoceít, q fuen uodlaude celebrat difcipulus amatus , fdleus quia venit /ooraf à DI ejus? infinem dilexit eos. Quatuor ignorantiz poffuntinamanteconcurrere, que amoris merí- 1052 tum diminuunt : vel quia (e ipfum non cognofcit, vel quia non cognofcit R05; amatum , vel quia non novit amorem, aut finem , ad quem füus tendit 3pon amor, noncognofcit. Si fe ipfum non cogno(cat, fepefuasinrefigit cogi- quid lierü tationes, in quanonfixiffeteas, fi (e cognofceret. Q uinon novit amatum , quandoque magaa profequitur amore, talia objecta, quz potius odio habe- Spon ret, fifciret: finon novitamorem, czco fxpius impetuferturin rem, cujus ngï amore, finoviffetilium, non caperetur; fi amans uefciat amoris fui termi- tua1 num, contingit aliquando, nt ea patiatur damna, -quibus effet liber, fi ea mitt previdiffet. Omnes hz ignorantiz , qux in hominibus reperiuntur, i quo CHRIST O fueriunt fcientiz, ac infingulisearum, ipfius mirabilis amoris Dulc fama celebratur, cognofcebat fe ipfum, cognofcebat , quos amabat , no- Áüsc verat-amorem , & ubi (üus debebat amor terminari. Se noverat ipfum , map fciebat enim,; ífe non aliumefle, quàmDEUM , sterai Patris Filium fciet25s fisd quia 4 DEO exivit. Cognofcebat eos, quos amabat, fciebatenim quàm in- , grati homines effent, /czebat enim quifnam e[fet, qui traderet eum: novees P ratamorem ,'& quidem multorum annorum experientid, cuzz dilexi/fet faos, fuf Crudelem fciebat finem , quem füus fortiri debebat amor, nec erat alius, Ine. quàm morss Óciens 7 ESUS, quia venit boraeju. | Sed quod Chri(tus füuum eten cognofcens amorem , ac finem , quem erat babiturus; nihilominus amaverit , p ó magnus amor? Hujus fcient ie circumftantias perpendamus, & per Gnvguïaä, immene tion Imprimis magnus Chrifti fuit amor , fitatem amoris Chriíli exaggeremus. afno quia fe cognofcens, nos amavit, fciens qmia 4 DEO exivit. Quod f& Chri- ipno íftus cognofcens, nos amaverit, ó magnus & inufitatus amor! Quamdiu Pa- Vilci ris, necfe, necfüuamnoveratfortunam, incampis Idz Montis, fuum pafce- Àm bat gregem ; prophanz dicunt hiftorie, quod Eno quzdam ruftica vallium ttem illarum forma, cogitationum illius fuerit objectum; fed quando celatus Prin- vidi ceps fe cognovit ipfum , ac fe Regis Troiz Priami filium effe fcivit , ficut peram ac pedum reliquit , ita quoque cogitationes mutavit. Humiliter tànt; amabat, nam in parvis eft judicii defectus ad conceptum exaltandum, ficut fioth inmagnis, adillum humiliandum. O &terne DEUS, Princeps Gloriz, fic Ari videbatur, quod tibi deberet accidere , fed non ita fuit! Siquisaudiret ab Evangelifta dici, quod tanto nos DEUS affe&u dilexerit, videtur poffe du- Dg. tübo bitare,; an Chriftus fe iplum cognoverit , ac fcivgrit ; quis effet , ute rgo des [ De amoris oeri qualitatibus, ipr tofag fides noftta , nón vacillet in ejusamoris exceffibus iire » nec i fimilem mundus ercorem labatur , fciatis omnes, inquit Evangeli od fta , Chriftum amafífe, i; finem dilexit e05: fed (ciamus etiam , quod fe ipfu 4 DEO exivit. m cognoverit , feiens , quia Si Chriftus fe non cognoviffet , .non effz metie nos amaflet , fed.tanta res eft, quodfe cognofcens, t res magna quod' nolcit hos amaverit ; utamare nos, fuerit, noníe ipfumcognofcere. Semel Spon fa dixit, in € anticis fuo endit Sponfe, quem unicé diligebat , 44em diligit anima 95 - Cant. r. Et ipfe Cogi« quid refpondit ? 57 jgnorzs teó pulcberrima inter mu Jieres ? Pülcherrima mu- du lierum te ipfam forté cogno(cis? Notabilis refponfio 1be- * Itaut Sponía , dicens Sponfo ; quod illum amet , querat Sponfüs illam ,. an fe ipfam cognofcat, cujus águoraste? Pulcher & dile&teSponíe , quis eft hicre É ermie fpondendi modus " Quam. tua refponfio confequentiam habere poteft ? uando Sponía füum tibi pro- fie mittit amorem ,. tu dubitas an illa fe ipfam co gnofcat ? Affirmante Sponfa, ,l quod te amet , tu illam füi cognitionem. interro gas ? Jj jenovas te ? - Efthic noris pulcher refpondendi modus ? Ita. INam fecund D m opinionem , quam Spon- ] m füs conceperat de meritis fus Sponfe, dicentis fe flagrare vehementi amore,. um magnam habebat caufam dubitandi , anillafei Pfam cognofceret ;quati Spon- us fus dixiffet , dicis,, quod' ames me , quews di Jlg 4 animamena, €go itaque di- if €0', quod. te non cognofcas ; 43 ienoras te ópulcberrima , et Qu enim, fi tecg- gnofcas ,, quomodo eft poffibile ,, quod. me diligas ? neceffe eít , tibi de- fini fuiffe tui cognitionem , ut tantum bona mihi fortuna favere t,ac tuus in * !ius. me amor,; quiillo fum indignus ,. effe videtur ignorantia , t dignitatis z jutm etenim Ííi nom definis te i lias ad. me amandum ? pfam. cognpï&:crc » quomodo: te humi * lritg Hoe, quodolim piz Zgypti Principi Salomondi tione, veroSalomoni Chrifto, multe poflunt animze it, Bodie majorí ra- yefe dicere ,. videntes illius: of s amoris exceffum r..5j igmoras ?e? DEUS meus, hic amor eft? Sed etiam: hri- ignorantia ? nosamas, & interim te non cognofci d s? Veré'videris illius obli- py viíci quies, & teipfüm é memoria delere ; ut nos itr tua habeas voluntate, &mas nos? óquàm alté! ó quàm profunde S.Petrus i t hzc duo confideravit ex-- um trema, quando cum admiratione celi fuos ad pedes, genibus provolutum vidit! Tumibi? TuPetro? Viderisó Domine [Ifi* » t€ ipfum non cognofcere cut & me multó: minus : fed certum eft, quod te cognofeas , ae mediligas , & tanta cft tua Ícientia, ín his proportionibu $.cog t nofcendis , quantus amor (ut nofterinhis uniendis diftantiis , fedin amore irifin ito, benepoffunt diftantiz: fic dariinfinite: BSriezs, quiaomnia dedit ex Pater in manti, — Hicvidetemanus: DEI, cepit/avere. Hicvidete pedes Difcipul orum, peder Di/cipularum, Ym ]u« rubo Moyfi DEUSapparens, iillumc alceamenta depo nerejuffit. Hunc mihii ygo sextum legenti ,. magnam paritadmirationem.cogita do- , quz mihi venit in: T ineue ^ 1f2 In die. ]ovi; S4n8&o. j mentem, quid (cilicet DEUS volueritín pedibus Moyfis, fedquioculus men- at tisad Eccleliz rubum converterit , itatim definecadmirari.. Rubus quem yi- Ttr derat Moyfes, in quo DELIS apparuicip(i, totus vivisardebat flammis, quàm IK ergomiru m, quo d DEUSardensigne, adhominum pedes fe projiciat? Nun- fb EUS.magis cognovit ( fecundiüm noftrum loquendi modum ) nun- It quam fe D quam majorem fe DEUS novit , quàm exiftensin rubo, nam ibi fuam definivit VII effentiam, £go/um, qui fam: Exod.$. Etquod definiendo fe, non fibiextin- (cente DEO eff.ntialite r,non evanuerint flam- p xerit ignem 1 Quod fe cogno àm mz, quibusardebat; à mag nusamor Sedefinire, fimul & ab ignis incendio Tiih (ed definiref2, nec nonardere, hic eftamor. Hoc liberarel fuiffetrefrigerium , pj accidit hodie Chrifto: Sciems , quia 4DE Q excivit ,ponit ve[limenta , fefilium 0b Dei effefciens, fe ve(tibus fpoliare cepit. Qui fciebarfe filium Dei , cognofce- d batfeipfum, qui fefpoliabat veftimentis, ardebat , fed in fe cognofcendo, &. M ardendo confiftitamor: 77 fnfm.di,:'exit £05. . . lo Secunda ignorantia, quz tollit amort meritum, eft, non cognofcere amatum. quz ífi cegnoícerentur ; & Quot in mundo res impensé amantur , no magno haberenturodio , & hicerror eít , non amor, jacob feptem primis annisLabanoíervivit, &infine, Rachelem obtinereferatus, habuit Liam: If; fu. Gen.29. facob illo tempore contider emus, & ejus amoris fallaciam , nec M non imaginationis errorem videamus. —Jacob, cui fallacim (uiamoris, nulla im £fuitfüborta fufpicio, pro Rachel fervire cogitabat, & Laban futura przvi- lDj dens, ipfuüm facob pro Lia fervire fciebat, ita ut in laboribusJacob, majo- t10i rem partem habuerit error, quàm amor: (i enim ipfe (civiffet, feproLia fed fervire, non feptem ferviiffet annis , fervivit ergo, non amore , fed errore Qv b duétus. Amor, quo facob profequebatur Rachelem, fe pro Rachel fervire credebat, fed nonferviit, nifi proLis.. Cum ergo Jacob hoc modoprofLia tür fti fervierit, fequitur, ipfüm ferviiffe non amori , fed errori. .O quotiesin hu- mani cordís theatro, hzc reprefentatur hiftoria, iisfervire, quibus fervi- ttà tia mus, non iis, 4uos nobis imaginamur, Non &ít in mundo quidquam repe- rire, quodintra fe, fuum nonhabeat Jacob ,fuumqueLaban: jacob eft amor, fut & qui patatur effe , Laban eít ignorantia , quz fallit. Hade fequitur , quod ignorantía vel tollat amori meritum, velin penam ipfi mutet objectum. Non Vet Amt ita in noftro fuít Redemptore 3 fuos amavit, quales erant, (ine imaginatio- niserrore: inimicumamavit , inimicum effe fcieas , ingratum , Íciens ingra- U t tum effe , Traditorem , poniguoranseffe Traditorem , jpfe emim fciebat, quis- nam effet , quitraderet eum. tan fe Ex hoc difcurfu , conclufio tam certa , quàm ignotamundo, fequitur, & eft, quodhomines nonamentea, qua feama reputant, idque contingit , Tun ia illud vel quia res, quam amant, non eít illa, quam cxiüimar?t , vel qu amant, Ht 1f3 Deamoris oeri gzmlisz.ti!w. nete D fi- amant, quodnoneft. Quizftimat vitra putans effeadamantes, z[timat «da- nrntes, &nonvitra: qui defe&tus amat, perfectiones effe ratus , perfectio- m Vun: nes amat , non defe&tus: Sedquiahomines res amant, ficucillasimaginantur fibi, nonficutfunt, fequitur quod nonament ea, quz amare cogitant. Ama- nure nivit re cogitant adamantes conftantiz, 'fed amant vitra fragilitatis, cogitant di- vinas amare perfectiones, & humanos amantdefedus: Amantid, quodip(i (tín lam. purant effe, fed non eft id, quod amarecogitant, quo probo, quod nihil ament, cutm hon amentíd, quodamant, fed id quod tibiimaginantur, ergo ndio Hoc nihilamant. Talis noneftamor Chriftli : um dilexi/fet fuo» , qui erant àm mundo, Notateteytum : cum faos amaffet qui erant in mundo, Nullum [lum ofct. obíervare video, quod hic faperflua videanturilla verba: 2ui erant i2 man- do: amavit(üos, quisrantin mundo; & ubidebebant eíffe? Extra mundum? )1&* Quishocdicet? Ergo (utticiebat dicere, cum fuos dilexiffet, cur adjungitur, füuos, qui erantin mundo? Ratiofuit ucdi&erentiam, inter amorem Ghriíti [ceté & hominum amorem intelligeremus: hominesenim res multas amant, quz türs noníünt in mundo, nam (i resamant ficut easimaginantur fibi ; licet (intia rimis imaginatione, non tamen füntin mundo. Salvator nofter, czm dilexilfot Jam: faos » quierant inznumdo. Sicut ver&in mundoerant, fuosamavit, non (i- 0« cut effe falsO poterant in imaginatione. WVos ve&ros, eo modo, quo in aullt imaginatione funt, amatis, non ficutfuntina mundo; inmundo fünt ingrati, av« inimaginatone veftra, grati; funt in mundo traditores, ia ve(lra imagina- najo tione, fideles: in mundo funt inimici, in imaginatione veítra fünt amici : oLia fed inimicum amare, quando putatur amicus; ingratus, qui putatur effe troté gratus, nóneftamor, fedignorantia , ideoquewelfter amornon habetmeri- ;rvirc tum. Chriftus fine imaginationis errore fnos amavits inimicum amavit, oLia fciens effe talem; ingratum , fciens ingratum effe : traditorem, cujus (ibi nhu traditio conftabac , ipfe enim fciebat , quis effet, qui tradereteum. — Scien- n tia, qua Chriftuscegnofcebat Judam , duorelpiciebat tempora, przfens ac r futurum, (ciebat quis erat Jadas, & qualis erat futuruss fciebatinimicum (uun effe, fed illamincorde non emendandum , & obftinatumin inimicitia perfe- fquod veraturum effe, fed quod his non obífantibus , illüm Chriftus faum vocet Non amicum, &uttalemtractet, ómagnusamor! ingratitudines amare cogni- natio- tas, hoc quandoquereperitur in amore, fed nemo fibi notam amavit ingra- titudinem, qui ncn (imul exf[pectatam amaverit gratitudinem : CHRISTUS g m tamen , tam purus fuit amator , ut fine amoris refponfione , ac,;fine ulla fpe amaverit; fciebat enimillum, quem amabat, non amare, necamatu- fituty -rum effe. S. Bernardus verum definiens amorem, fic inquit: z4mor zec caufam , ïngff. D illud. mecfrucium, Siamem,; quia füum amatus, amor habet caufam 5 fiamem, manti ut 21f4 In die ]ovis Sando. urredamer, habetfru&tum , fed verusamornecfructum, nec caufam habe- tffe eít obligatio , facio quod dcbeo:. fi, t redebet: Siamo» quia íumamatus » g redamer, amo, commo dum eít : quod defidero, confequor ; qualis debet idec Qui amat ,. quia eít 1 etrgo verus a mot efle? .dmo quia amo, amo ut amem. amatus, eftgratus, qui, utametur, amat, eítambitiofüs: quiamat, non dil hic folàm verus eft amans, talis Chri(lus tem quód (itamatus, nec ut ametur , In hac ultima c&na Chriftus fuisdixit Difcipulis, s55 dicam tus. fuit erga Judam. Hocfuppofito, Evangeliftasomnes legite, repe- nun jem vos fe. rvot, fed.amicos.. tà vocav erit amicum , quando dixit , /4mice ad qui " ietis quod folum Juda non eít ibi Petrus? Non eít ibi [oannes, qui potiori [lv venifl 4? Sed Domine; ^ tur amic i2 QuarenonPeio,; necJoanni, neculli Apo- h jure nomen meren Pj $ Habuit forían amor Chri(ti majora obligationis ftolorum hoc tribuis nomen pl motiva in Juda ? Non;. fed in illo. maj. ores habebat circumítantias amoris. tat oftoli Chriftum ; & eum eranc amaturi ,. donec pro eodem füt Alii diligebant Áp vitam profundere nt, (ednoneftexcellentia, quod quisametillum, qui amat den Econtra Judas, nec Chriftum amabat , nam illum oderat ,. i & amare debet. necilum amaturus erat, cu m obftinatus in odio moriturus eflec, fed quod af fe,, necamatumefíle, necamatumiri;. fciebat ,. dis illum Chriftus amaret,,. à.quo hic verus fuit amor. Quapro pter Jud folim. amici titulum dedit , non qu tnorem, f:d quia fui amoris excellentiam redde- t uod magis illemereretur a bat celebriorem. — Amare; quia datur amandi cauía ,. convenit omnibus ,. Pt atur odio habendi , folum hoc de Chrifto dici ho fed amare, quando caufa d poteft, de offen(is obligationss ; de injuriis motiva fecit amoris . iy frzenm iil ia dilexát eos. Veràm id;. quod auget amorem Chrifti, eft tertía circum(tantia, quod lg morem, amawvetit.. Per quatuor illum fcientias cognovit : alias. Q cognolcensa res Chritus quà DE US.cognovit per fcientiam divinam, quàbeatus , per ij emptor, per infufam ,. fed amorem non íolüm per has dt Beatificam ,. quà Red fcientias ,. fed etiam per experimentalem , quà homo . cognovit, Sciebat bi non folàm experientià illius,, quod noverat , fed illorum quid effet amor, jo etiam-quos amaba t , cum dilexiffet fuos... Pxo intelligentia hujus punti, cu- di nam;, eamquerefolvam: quzro, quisamoreft ma- riofam quzílionem propo r jori dignus zeíti matione ; primus aut fecundus ? Prima fronte, videtur effe tni (it primogenitus cordis , flos de(iderii , primitize voluntatis: primus, cum « Bis nonobfian tibus , ego dicerem , fecundum.majorisftimandum effe, quia ft: on expertus , alterexpertus, amor primus eífe poteftigno- primusamor edn D tantia , fecundus non ni fiamoreffepoteft. Quiamavit prima vice , poterat fe amare, quia non fciebat quid effet amor ,. fed (ecundá non poterat amare, l nifi quia ver6 ama bat: primus potuit amor effe cum excufatione , fecundus €lie De amoris veriqualitatibus, i »be. Df effe non potuitamor fine cognitione; verum eft,amorem primum effe primo- l, ut lebet genitum cordis , fed voluntas (üa bona non habetligata, fit primus, (ed non ideo maximus. Jonathas prima vice, fibiproponensamare Davidem, amo- ia elt fon ris perpetui juramencum preftitit; Jmieruaut autem David, E Jonathasfadus: diligebat enimeum, quajranimam[uam. 1. Reg.20. Pofthzctranfiit aliquod rillus tempus, quoconftans fuit voluntas, licet cum varia fortuna , dicitque tex- lm tus, fecundófe Jonatham obftrinxiflejuramento, füum erga David amorem, p uid nunquam defuturum effe; E? addit fonatbas deierare Daid, eoquod dilige« vet illus : Sed i Jonathas femel juraverat fe David amare, curmodo jura- ytioti mentum repetit? Forían fregitprimum, quod ideo fecundum foret necetfa- Àpo: rium? Eftcertuüm, quodilludnonfregerit , quia non fuiffet Jonathas exem- donis plumamicitiz maximum , nifi tale pariter conítantiz fuiffet; (j ergo jurave- yoriss tat amorem à principio, quare nunc etiam illum jurat? Quia valdediver(a ydem fuit ratio jurandi amorem , ancequàm illum cognoviffet, & poftquam eun- amat dem fuiffet expertus. Quando fonathas prima vicejuravit, necdum (ciebar, etat, quideffet amare, quia non id erat expertus; quando fecunda vice juravit, quod jam magnam illius habebat experientiam , propter multa, qua amore Davi- hat s disfuerat paffus: & tam diverfus erat conceptus, quem Jonathas de utro- ftott queformabat amore, utjudicaverit juramentum primi, (ifecundum fervare- ddee tur, nonobligare, utergo ignorantiía przterita, nondiminueret meritum bUS; przfens, ideo f novi amorisobítrinxit juramento, nonjamnovi, quód per did horam ceffaretamare, fedquiaparumerat, quodantepromiferat, reípectu n multi, quod amabat poftea ? ante promifit, ficut cognovit, nunc promitit ficut erat expertus, Quod Joanathasamare Davidem fe refolveret , quando quoä non cognofcebat hujus crudelis affectus paffiones, non fuit magna excellen- alias tia amoris, fed quod illiusrigorecognito, toleratis ejusdem injuriis , quod €jus crudelitatesexpertus, tyrannías paffus, poftquàm probaffet abfentías , ; pcr : [jas deplanxiffet aufteritates, fuftinuiffetadver(itates, poftquam contradictioni- ebat bus reflitiffet, difficultates fuperaffet , impoffibilia viciffet ; Quodinquam rum jonathas expofita periculis vità , bonore contempto , authoritate relicia, !Cu diffimulans, celans veritatem , (ibjiciens voluntatem , mancipans arbitri- La« um, intra fe cum tormentis, & in amico fao, cum cogitationibus (emper reffe melancholicis vivens, femper afflictus;, femperinquietus, femper fübjectus, exiftentibus fibi Patre, nec non utriusque fortuná contrariis, femper con- atió: qufa ftans ( quod poft tot amoris ftratagemata, quibus Jonathas fuit ufüs cum no- Davide) quod poft ( inquam) tam perfe&tas füi cordis & amoris experientias, gt ferefolvat fecunda vice; femper amandi przftare juramentum, hic, hic fo- lus eff amor. jt6» yaus i s Xdipfum dit 156 In die Jovis Sando. p* Idipfum dic odeDEOnoftro, cum differentia tamen ,, quz inter Filium of DEI, ac fitium Sau lisintercedit. SiDEUS potuiffet amorem non cognofcere, [UH velillum non cognoviffet per experientiam , minus tuiffet ,, quod: nos amave- Cà rit, fed cumipfecognoverit am oremexperientià, faumquetamrigidum fuiffe fci [/2. Y v rit, ut ipfüm abítraxerit à . Patris fui pe&ore , tam inhumanum , ut f am ipfamim tergam venientem in pexfepio reclinaverit, tamcrudelenr, ut octa* vo poft nativitatem die , fanguinemé venis ipfi traxerit : cum inquam, fcive- f minamabilem fuifle , ut ipfum bimeftrem, f(eptem an- rit, amorem fuüum ta füf nisin exiliumegerit, in /Egypto 5 & tam £uiffe tyrannum, ut ideo per ma- [77 nus Herodis illi vitam nonab(tulerit , quiatam exiguo non erat fanguinecon- tentus ; quod.Chriftust alem (uum amorem effe cogno[cens ,. nihilominus ho- qu uiaamavit ! Sed multo major , quia Tu mines amaverit , Ómagmus amor , Q Ü poftq uam amorem expertus effet , amavi z Cumn. dilexilfer [uos, dilexit. eos. )U Nuncvi deomihi Eheologos objicere . quodiamore Chriíti , à primo usquead & itaratiovo- ultimuminftans f(emper &qualis füerit , ac nungaam. creverit , morifidem deroget , quam ejusdem augmen- [f lebat, quiznibilefi.quod magis a tum : qui dicit fe plus amare » füo:derogat amori., licec enim crefcere fi& St liquas- imperfectiones, namamor , qui cre- h augmentu m füpponit tamen a fcere poteft ,. (ignum eft,, fenon: eflep erfettum; ergo $ amor €hriíti lemper fü E dicemtis, eum.hodie fuiffe majorem ? Ts 1 n eademintenfione manfit : quomodo Kefpondebunt omnes » eum-uiffe majorem ; ; quoad e&fe&tus, non quoad fub- h 0 "o Hlum etiam: in fübítantia hodie majorem confidero , quia [j fantiam. Sede [e fecumdus fuit amor, Ch riftus amavit poftquàm amaviffet ,. & licet intenfio di Hoc ita veritati comgruit, ut ,meo judicio ,. $i fit z qualis ,. major eratamor. Évangelifte verba n on pof & ünt alium Babere fenfum z. Cum dilexiffet , dilexit h Hxc verba mihi difficilia videntur 5: cum amaflec ,. amavit , non aliam , atur diverfi« quàm temporis dif Xerentiam habent, infignificatione: nulla d li nobis Evangeli(ta?. Si dixiffet , cumdilexiffet znul- g tas ,. quid ergonovi dicit: tum , poftea plus amavit, bonum effet ,. hoc eft. illud,, quod probare volui s ii (ed fidicere velit, quod'magisamavemit ,. quomodo folüm dicit ; quod ama- ü verit ? Quia talibus id terminis-dicit , uc dicendo fo làm , quod amaverit ; li maneat, quod magis amaverit, cuuz dilexiffet , dilexir ; Et hoc l probatum amare, po ftquamamaverit ,. non folüm eft amare poítea ,. fed amare magis: " 4 pmon dicit relati onem temporis ,. fed' exceflum amoris. Exaggerare voluit f Evangelifta , qua ütum hodie CHRIEST lES amaffet , ac cognovit ; ad [e brzíencem excolleadum amorem , füfficere , fi füpponatur amor przteritus.. b: tot rigoreplhiraíeos DEUS-Abrahe przcipiens ut offerret fuum fibi filium ; in Tic Hebrzz , textus ficinquit : Zo/le filium twuwm y quem dilexifli, l/as, Gen.22. Ve intentio h Videtur quod dicere: debuiffet " q-qcm: diligis , nam tota Dei fuit exagge- De unoris. fzgerzfirq'uali'tatib;/& 157 lum exaggerandi amorem , utfacrificium difficileredderetur ; cur ergo tion dicit, Cett, 1 V6- offer mihi filium , quem diligis, fed filium,quem dilexifti, ? Propterhoc prz- cisé, quia volebat Deus amorem exaggerare , facrificium difficile reddendi fuilfe causa , fednullo modo poterat meliusamorem exaggerare prafentem , quàm ; fupponendo przteritum : offermihi filium; quemnon folüni amas, fed quem ov amafti, nam amor, poffquam amaffi, maximus eff amor- ' Quapropter Evan- dive. gelifta hodicamorem cum amore conferers, non fecit com parationem magni: h atl« ad exceffivum , fed primi ad fecundum, cum dilexiffet, dilexit. Etfíinom Ia« füfficiat exemplum , id dicant effeCtus . S. Auguftinus vocavit amor Con- 6un:auimae. Benedixic, omnemamorem efíe morbum , féd hac di fferentis,. sho- dior, Ve» quod primus amor fit difpofitio , fecutidus fit morbus , ideoque ripi quia rüm dicat id Chriftus , qui cum amore primo vixit; cum dilexiffet , cum fecun- ! 0s do fuit mortuus , iz fizem dilextt €os. jad rationem ingrefti. "Sed n*ofentæf» quartam fümus confide- ) V0* Quarta , nec non ultima circumffantia, in qua Salvatoris fcíentía , mag- Tieli rum amoris füi fpeci m 2 * dedit, hzc eft ,. quod fciverit amoris füi terminumz t fit Scfens, quia venit bor 7/4. Multos hiftorie referunt , obijfTe, quia dilexe- &t6 runt, & tali mododilexerunt, ut inconfideratos amantium titulos d morte nper 1 fuerint confécuti, fed hujus nom amor , fed ignorantía caufà füit.. Exemplum em? maximé notandurm: in hoc genere fuit Principis Sichem.. Amavit ille Dinane na facob filiam, & imperijs ejufdem affectus adeo fe cradidit,, ut , cum abfolutus quia effet Princeps, ijs fe conditionibus fübjecerit, .ut paucis poft inita fponfalig. diebus , zpfüm Dinz fratres Simon & Levi , níto vità privare potuerint., Amavit £lO, Sichem & obijt, verum mors illa non exttitit - tropheur amoris, fed iptius illi fuit ignoraritiz pxna » cafüs fuit ; non meri tum , non eni fxi[a' m amavit propter Tur] mortem , quamvis fit mortuus prepter amorem, Illi Dina refpondere debe: bat amore, nom cum morte , al fed ne'quidem amore, fiquidem,, qui amavit, pul quia non fciebat fe moriturum ; nonamaffet » fimortis fü certicudinem habu- lii* iffet. Meritum amoris nom in morte', fe d i amoris cogaitione confiftit,. Claré hoc in Abraha & Ifaac videre licet : ffi2 tribus i/lis diebus , quibus Abra- rit.» ham cum filto facrificijmontem atfcendit ,. zqualiter ivit uterque cun pericu- ]o, unus occifürus, alter occidendus, hC Aibraam crudelem fciebat fir fed minüs inquietus Tíaac, folus enim enr, cujus graría ibant : zqualiter accedebant gls. facrificium , fed Abraliam multum, Iíaac nihif merendo : Etenim Abrahamy uluit T fe conferebat ad'facrificium , quod fciebat » Ifàzc ad facrificium, quod ignorz- bat. Hincpatet int er amorem hominum & Dei amorem differentia , liomi- (US, nesamore morientes , i (e0$ Bnotam fibi mortemobeunt , non volentes , Chriftus venit aimore nioriturus;. AA bors ejuse .('c"d Ípostemortem fibi notam fübijt,/Gienxs, quia venit Itio [ Ug Dixit b T15 In die ]o;()i: SanBo. - (fic Dixit Prophetä Regius, Píal 103 $9] cognovit occafum [uum. Verba Cut Sol eft creatura iníenfibilis, irrationalis, quomodo ergo füit pauca, (ed difficilia. füam cognovit occafüm, cum intelle&u, fenfibulque careat ? .$o/ coggovit Wa Certum & ft (inquitS; Augufl,) füb metaphora Solis materia- ama occa[um fuum, fbl lis, de Soledivin ofuiffe David locutum , qui Sol eft folus intelle&u praditus, cum & ad occafüm currendo fuerit uterque fibi (imili s, ideo unius agilitatem t Si lux Solis effetlux vera a acfübtilitatem cum alterius infenübilitatedepinxit. cognitionis , & fioccidens, ubiSol occumbit, vera mo rseffect, nonadeomirum tali videntibus , Solem mortis fuz locum cognofcentem , eadem am nobisaccideret , velocitate, qua ad orientem aícendit, animo(fum fe in occidentem przcipitare. Qj teríali foretadmiratio, in Sole divino realitas fuit : Tem Hoc ergo , quod in 5ole ma dfol cognovit occa[utn [uum. Divinus Sol Chriftus , fuum occafus locum cogno- vid vit, certam determinaté fciebat horam, qua ultimum attingens Horizontem, bebat : «t £ran[éat ex boc euunda qu ab hocad alterum hemifphzrium tranfire de D ad Patrem. . Quoditaque cum finis crudelis cogniti: ne, ad quem ipfum fuus lv m iefle&tens paffum iverit ducebat amor, nihilominus tam animofüs, nullu : " po ad verum cognitumque occafum , quafi Sol materi alis fuiffet, qui nec morï: J hecamorisrefolntio ! Hic fuicamor, mort tur , neccognofcit, ó quanta fuit cognito fine, quafi pnon (ciretur, Solus S. Joannes, qui no b's fuggeffit con- tu bationem dare poteft. Quando Hebrzi venerun t Chri- ceptum, hujus pro entura erant [uper eumy En ftum capturi, dicit Ev angelifta , /czez:y omnzia, que v [ xit : quem quer if $ Videtur Evange! ifta fe terminis implica- füi procefftt , £$ di re ; Quifcit, noninterrogat, (i ergo Chriftus fciebat, fciezs , quomodo qua- tb ? Scientinon eft nece(Te, quod interroget , &interro- D rebat, quem quærit:& fi Chriftus ergo fciebat, quare querebat , q nafi non gans fup ponitur nefcire , b fciviffet ? Ratio eft, quia Salvator no fter ab hoc momento, mortem adire ca- Ad mortem duxit ceum g it, & hic eft modus, quo füus illum amor duxit. D Ícientem, qu a(i non fc ientem ad eandem duxiffet, Quilegeritea, qus dicit Evangeliíta , Chriftum (civiffe dicet , qui audiverit , que Chriftus inrerro- Q five veré , five apparenter omnia fic Qu gat , dicet Chriít . ^ um non (civiffe, (ed v fuerint, re verá fciebat , fecundüm apparentiam n on fciebat , quia tali faiffet & amaffet non " fuit modo mortuus & fciens amavit , quafi mortuus n Íciens. elotypiz , feu amatoriz eclipfeos , qua Q Hoc eft myfterium infamis illius z Chriíto per manus inimicorum amor h odie velavit oculos, velaveragnt eum hi Luc. 22. Quod alia multa Chriftus tormenta fu- £3 percutiebant faciem ejus , fed fb ftinuerit, non miror, uia fe o moibus fübjecit qui plüs omnibus amavit t uod oculos fibi permi erit velari, per hocnon fo lum lzfa videtur ejus patien- amori tía , fed multó magis amor. Nonne Chriftus hodie velamina detraxit ( ficut De amorisveri qualitatibus, 1f9 Vebi (ficut jam confideravimus ) ut fciret mundus quod apertis oculis amaret ? Cur ergo permittit, ut eodem die fibi velentur oculi ? T40 uia hzc dexteritas iivlt fuit, qua Salvatoris amor fcientiam cum ignorantia con£ ul ndere novit, fecit ut amaret fic oculis apertis, quafi claufis amaret oculis, terige Amor in Chri ut tali modo (ciens: ditus, amaret , qua(íinon fciensamaret. fto fuit ultus id , quod ille atem fibifecerat, Chriftus illi velamenabftulerat, & amor alia vice , illud fibi de- tractum applicavit Chrifto. 018 Velamen amori Chriítus abíftulit 3 quia oculis írum amavit apertis, amavit fciens, fed amor illud iterum applicavit C tali modo fciens , & oculisapertisamavit hrifto, quia jden amafílet * yelaverunt eum. » quafi non fciens, oculifque clau(is ipare Chriftus feipfum cognovit , qua(i non fuiffet fibi cognitus ; fciebat quem amabat , fed amabat quafi non illum Íciviffet : füi: amo- p rem fuit expertus, fed amavit, quafi non fuiffet illum expertus : finem prz- vidit, quem amando debebatattingere, fed amavit ac f Miv quia fic amavit , acíinon fcivifer illum nonillum (civiffer, 8 undi , ideo amare fcivit, & fciens amavitz Sciens , quiavvenit bara ejus, àn finem diltxit eoy, [uus Joannes exivithodie , celebraturasamorem Chrift Heec fuit intentio, qua S, vetit l; pro corpore intentionis, yort- pofüit amorem fine velo; & p rouno verbo fciezs , quatuor vicibus repetito , Jiens fciens fciens fciens , dilexit eos. mori cotie Amorem Chrifti jam confideravimus fecundàm obfervati onesS. foannis; nunc eum quoque confideremus fecundüm obíervationes C ehri- htifti, quz tan- DI quam illius , qui meliüs illam cognovit ; magis fundatz , nec non certiores erunt, Stiterunt fe duo maximi Amatores , Chriftus & Joannes , ur hodie lica* fuum extollerent amorem , & poftquam Joannes omnia, quz fciebar , dixiffet, d eb(ervans Chriftum amaffe fcientem , non eít hzc ( dicebat Chrifftus ) maxima 110* circumítantia , que meum auget amorem , fi velint noni homines maximam illius excellentiam cognofcere , non eum quoad fcientia m meam . fed quoad füams Go ignorantiam con(iderent , multum amavi » quia fciens amavi , um jor meus amor fuit, quia illos, non id fcientesamavi - fed multó ma- ficit queod ego facio,tu nefcis., Quantumcunque difcurrant aut fpeculentur homine T0* 5; nunquam amorem , 1HC quo Chriftus eos amavit, attingere füa cognitione poterunt , quod ergo Chriftus amare re(olvericillos, quinonfolàm ip(imalé foluturi, fed nequidens ulí ejus cognituri fünt amorem, hacfuit maxima cordisa non mantisgenerofitas, hzc maxima fuir difficultas , propter quam illius a&ecd us fracti fün t impetus z quod amare debeam il'um , quí non folóm non recompen(ibit , fe d nequidem qui meum cognoícet amorem, quod amor meus non folàm non fit fatisfactionemy n babiturus tanquam folutus, fed ne quidem folatium , f tanquam cognitus, hoc folüm eftamare. Verbmhanc proponamus quzftio nem : qauid eft, quod plu.. fd ris etimatur ab amore, vel quod videat fe cognitu m vel quod videat fere. e compenfatum efle ? Ccrcqm. cít,, quod amor non poffit effe recompen(àtus,, rl ni&i qut 160. In di'cjo*z;ä E anä'ü - & ,dcrie'[tut", non eft dubiun'; cjuïn « nifi prius fueric oógáitus ; fed 6 feparatim con(i amor pluris zítirnec, eique magis conveniat, videre íe cognitum, quam fo- di£ lutum effe , namid, quodab amore magis intenditur, eft obligare; cognitio am obligat, folutio pignus redimit , ergo multó meliusamori convenit , videre fe cognitum , quam folutum,; nam cognitio contrahit obligationes , folutio re- n u laxat, cognitio eft amoris proprij fati ? sfactio; folutio eft fatisfactio amoris al« terius; erg om " eliusamoti convenit, fe videre co cit goitum, guäm folutum, Ra tiones fuüfficiant, ad Scripruram tranfeamus. " . 5 fi f ut Quj Amoris hümani maxima genero 1£aS ; itilla ,foi,tisäör anímofa refolutio ; an dil qua Patriarcha. divinurn amorem naturali paternoque prseponens , proprio filiotollere vitam fe refolvit; Deusipfi gladium tenuit, dicens ; &uzc cognavi Ina auod timea Deum,. iNunc cogaoíco, quod ames me; hoc fignificat, £mes qlll» ecundàm phrafin Scripturz fic cransferunt multi, & explicantomnes, ss di il Pofthzctmagnus ibi vervex apparuit intra fpinás cognovi quod diligas Deum. etum facrificio ; noh przvifo , finem impofuit, quo peracto , re- qu hzrens, quil & diit Deus cum Abrahalocuturus ; &ei dixit, quia fecifli vemdane , benedicam at ut fieflas cali. Gen. 22. 1n premium hu- zibi . d anultiplicabo femen tuum [rc dei jus actus, que m feciíti, tuaerit generatio benedi&ta, multiplicabo potteros Ve las, ex tenafcetur Meflias : notemus.cafüm:: duabus vicibus tuos, ficut ftel qu Abrahe Deus fuit locutus, refque duas illi dixit; unam, quamprimum ipfi Ls uit, alteram poftea : Illa; quam ftacim dixit ipfi, fuit &xc, quod gladium ten ul cognofceret fe ab eodem amari, nanc cognovi quod times Demm , illud, quod Y ; [üg fuit, quod nunc a&tum vellet liberaliter prar À xari , quia fe- Aq ipfi poftea dixit , eiflirem banc , c. Sedquzro, curDeus Abrahario dicat primo loco , quod W ejus cogno fcat amorem, in fecundo, quod illum premijs donare velit ? & te zmij promiffa di(tulerit, quare non diftulitoblationes cum poft facrificium pr an cog nitionis ? locutus fuit Deus, tanguam ille, q ui corda cognofcit, & novit ill uris eflimatur; primófignificavit Abrabze id , quod abillo, qui veréamat , pl pü dit uod illius cogno fceret amorem , diítulit autem illi promittere, poftea (ei [ mia; cum enim Abraham tam purus, aC verus amator largiturum efle pro Qqu effec, pluris eftimab at, quod videret amorem funm effe cognitum , quàm Differantur ergo promiffa premiorum , fed dicatur ftatim .cer- praemiatum. dic titudo cognitionis , ma gnus enimamor , facilius fufferet fpem przmij, quàám ( fi dubitet fe effe cognitum. Dico quoque neceffarium fuiffe confequenter, ut hE Deus Abrahe diceret , feipfius amorem cognofcere, quando gladium ut fü- h fpenderet, illi przcepit : * Etenim fi non fuiffet Abrabam certus, amorem dubio procul ictum inflixiffet, ut fanguis optima di füum jam effe cognitum , ill partis füi cordis, manifefta . ffet cuam clamore, quàm vero ipfe flagraret amore, luriszftimet quod fecognitumeffe videat,quam res omnes, D Cum igitur amor, p 161 De ainoris veri qualitatibus, & amor Chrifti non fueritab hominibus cognitus ( quem etiam eo modo ; quo quia nf e(t in (e, cognofcere non eft poffibile) & ipfe nihilominus, hanc füperans difficultatem , hoc evincens impoflibile , fui iplius impendio amaverits Ó fitLO. : te[e amoris generofa reíolutio! Mukum Chrifto conítitit ipfiuserga nos amor, multa nos amando fuit ) I s dl paffus; fedgraviflimapegna, ad quamillum faus condemnavit amor, hxcfuit, ut amarethomiages, qui non erantiamorem cognituri ; hoc eft, quod infali- a ciffimwmm reddic atnantem. Bis languentem in Cantcis Sponfàm confidero, cujus debilitatem bisimaginatio fortis caufaverat : femel in principio ipfius ItI0s amoris, (icut deícribitur cap. 2. altera vice, poftquam multo jam tempore prio dilexiffet , & refertur cap. 5. fed in his duobus accidentibus, illa fe habuic u ^ magna cum diveríitate ; inprimo dixit : fulzite me flovibus , [lipate me malis, Jmtf 213 quia amorelangueo. loaltero,dixit. — ddjuero vos filia Terufalem, flinveneritis dileélium, nuncteti ei, quia amorelanpueo. . Notabilis differentia ! fi in utro- ln4s que cafü, equé fuerit iafirma propter amorem , curin primo morbo remedia , & confortcativa petivit, non autem in fecundo ? & (i in fecundo non habuerit 4 intentionem remedia rogandi, quare cum juramento fuis mandat focisbus, ut fü« de morbo füo fpon(üm certioreinfaciant ? 4£ zuncieti ei quia amore langueo, eros Veritas illorum, quz diximus , melius depingi non poffet. In primo cafu, us quando Sponía fuit adhucin amorenovitia, folàm pro infirmitate remedium ipfi petivit, quia tunc affectus amoríisilli maximum afferebat dolorem ;. fed in fe- god cundo, cum jam pertectus effec amor , volens dicere, quatenus adhiberent uod fuo remedia inorbo, dixit ut fuo fignificarent (ponfo , cum enim infirma e(fet j [2 amore, non ip(itantum infirmitas afferebat dolorem , quia patiebatur illam, od quantum afferebat, quiafponfümlatebat, Sponfaà primó quzrebat ii malo & remedium, quod ipfam magis affligebat , magis autem illam affligebanr fui nes amoris affectus, quia ignoti erantili, quihorum exi(tebat caufa, quàm quia t illospatiebatur ipf3, qux eorum erat fubjectum , quapropter in vicem, quod hz diceret , afferte mihi remedia , dixit, ferte fponío notitiam, zuecietts ei, quia .ïk' amore (ang 4c0 ; plus illam cruciabat dolor, quia non erat cogaitus , quäm K0f quia illum ipfa patiebatur. .Hoc hodie videtis in Chrifto. m Pfalmo 34. 6cundüm textum gracum , per os Prophetz , Filius Dei fic q dicit: congregata funt foper me flagella , & womoraverunt : flagella füper me A ceciderunt, & nonfueruntcognita. Prohujus veritatis intelligentia, füppo- , nendum eft, quod inter omnia tormenta , denullo Chriftus ita fuerit conqué- fü Ítus, quàm de flagellis, . Huic probandi ratio füfficeret, fed ipfe Dominus id en dixit , difcipulis füis ea, qua paffurus erat, fienificans : tradetur gentibus , iil illadetur , 9 flagellabitur , &9. pofiquam flagellavevint , occident eum. Vaicee g. jf Dg omnibus alijs tormentis, & deipfamorte,; una folàm vice, fed defiagellis, Y5 tepe- 162 In die Jovis Sando,. repetitis vicibus fuitlocutus , f/agellabitur , t9 poftquam fiagella verint : nanm Do naturaliter hoc, quod plus cor cruciat ; fxpius in os afcendit ;. dicit itaque: * mj fDominus , Congregata fant faperame flagella, 69 ignoraverunt. DEUS meus;, tem quales funt hitermini ? Si flagellatio fuerit tormentum , quod te maxime affli- pot Xit, dicendum tibi fuiffe videtur , ceciderunt, füper me flagellà , & me cru-- fiem siarunt. NNon ita dicit,, fed jegworaveiwnt: Etenim cum maximo' Chriftus. defe amore flagraret, vehementer cor ejos'affligebats non quód pateretur, fed: folü quód homines ignorarent .. &2 igzoraveraut. Sum perpeffüs flagella , & illi; & ]ud noni civerunt :: non de fia gellis, fed deignorantia conqueritur , nam fligella: mj erfonamoffendunt,. fed ignorantia derogat amori :: & quodille; qui tam ex« quj ceiBive diligebat, üt amori: füo- voluerit authoritatem addére, cum offenía: Dos proprie perlonz ,:tandem fe-malé'tra&tari, nec füuum amorem cognofci, vi-- ltl derec, ó quam:exceffivus dolor * cumrergo hic (itdolor ,. qui debet ab eo, quii fhi amat., maximé fentiri;. ideo con(ideratillum Chri(tus ,.non quoad propriam: fro eífeatiam,, féd quoad'noftram ignorantiam, &exiítimans intentionem à $.. Tntty ]oanne parum exaggeratam effe , non-obftantibus ijs, qux lumani dicerent: M ac intelbgerent difcurfus . eidem fübfcripfit verbo ». quod: eam.non cognove-- qui tint.;.g4ed ego facio , tu nefébs.. Déri Verüm.hic:confideremus, quod'eft magaa dignum obfervatione ,. Tar iif neéfti^,.. Interroganti Petrum Chrifto, an ipfum amaret ,. Apoftolus refpon-- tion dit; £ fcó Domine , quiaamote. Hoc, £a fcá S. Petri, Chrifto did'um, cum: Chriftuscit, quane- ftpi illo,.tz:zefcis , quod Chriftus S. Petro dixit, conferamus. Dd tum Petrus amat, z4 fcó, & quando Cliriftus amat Petrum;, non fcit ille ,. ü iU guantam Chriftasametipfüm:, tuneícis,, Quàm infortunatum ac difficilem Chr adverto effe; amorem Hominum: erga Deum ,. G Dei-amorem erga homines? uterque infzlix:eft:,.amor Dei, quia homines illum non cognoícunt,; amot Qük n liominum ,.quia Deus illum cognofcit ; /zfcz. Si Deus non cognofteret amo« rem hominum; liaberet nofter amor hoc tepiditatis füz folatium 5: &i omi-- did ce[f nes cognofcerentamorem Dei , haberet ille banc, in fuis exceflibus , fatisfa-- &ionem ;. fed'quod'amorem Dei; cum fit tam excceífivus ,. homines non co-- Qüo, gent nofcant, & quod noftrum arnorem; qui eft tam imperfectus , Deus cognofcat;. $ quanta utrio í q fe& quein£xlicitas !: amoris hominum ,,quiacognitgsg;amoris Dei,. VOl quia non eft cognitus ; quod ego facios ?t nefcti. Verüm cum ignorantia Bominum ,. exxuna parte; - maxima fit infzlicitas;. an fien & ex alteraparte; maxima fitamoris Chrifti gloria ,eadem Chriftus ufus eft ignorantía pro ipftrumento , quo nobis conciliaret auttioritatem ,.non h:bita ij confequentiarum curá ; quibus fui ipfius contemptumpariebar:- Paterdimitte ia , nonenim [ciunt , quid faciunt., diccbat in cruceChriftus. — Pater zter- Chr €on| ne; hoininibus ignofce,. non enim fciunt; quid faciunt,. Credidiffem ego, DOmi! 1no De amoris veri gualimfiäüä; 163 fam Dominum jam ante.maximam amoris excellentiam demonftraffe , fed hac aQue: TEU5 m*xima fuit, quialeco quod'homipum ignorantiá uteretur, ut fe plusaman- rem monftraret, ufürpavit illam :ut homines redderet minüsingratos: unde af ( CU poteratformare motiva , pro amoris fui prerogativis,, indefümpfit excufatio- nem pro noftraingratitudine. 'Certum eft illum amare folüm, qui fcit celare tiftus. defe&tus amati, diffimulando affe&us.amantis : fedó Domine, hoc non fuit * fed. folüm affectus diflimulare, fed.amori tuo.dero gare 5 fi hoc non effe verum & il .sgellæ. Judicaris, videte, num id probare poffim. "Tantó major eft amor , quantó majores funt obje&ti amati repugnantiz : ingratitudinem amare majorem. ] ex major eft amor, ingratitudinem amare mínorem. ; E ffeulas , minoreít amor,ergo, quo nos minus ingratos faceret Chriftus , 'eó miinus.amantem ipíe fe reddebat. i ; Vi" Ita fuit Chriftiani, itafuit, ideonoftros diffimulavit minuitque defectus quia qum minüs amans videri voluit, ut nos videremur.efíe minus ingrati. Verüm. Yriami propterhoc ipfum non ita fucceffit, & ubi amorexpofuit fe periculo füam di- nà$. minuendi famam , ibi, majoremilli acqui(ivit.anthoritatem.: 'quia non poteft erent: ad majorem amans excellentiam pervenire , quàm quod dilectus majorem , 106 quàmíuus amor authoritatem habeat, :Hujus:exemplom in folo Chrifto re- periri poteít. Natus fuit Salvatorin przfepio , fed dicicEvapgelila , natum j ibi fuilfe , quia non erat eilocus in diver[o ori». Lucm. 2, "Santte Evangelifla, ;,fp - nonitaloquere, hscoccafio potuiteffe, fed non fuit caufa ; Chriftus in pre- um fepio fuit natus, quia tantus fuit amator hominum , ut'proillis eam voluerit quan-» incommoditatem pati : Chriftus extra civitatem natus fuit, quia tam ingra- : jl tifuerunt homines,utipfi domumin B ethlehem darenoluerint: fi igitur.amor o cilem Chrifti, necnon ingratitudo bomihum, hu juscaufa fuerint, cur Evangelifta 1ines; culpam.in tempus, & in occafionem conjicit , quianon -erat ei locus n Biver- amot fório. Certum eft fe magis amantem demon(lraffe Chriftum , In:caufa jam 'amo» di&a, quàminillis, que fuit paffusin przfepio : voluit ipfe,u t Videretur ne- hm« ce(ficas effe, quz fuit electio. Erat ille minus amans (fifait id centingentia, itisite od in heminibus ingratitudo' fuit) & illi minus erant ingrati, cum contin- n « gentiz fuam ingratitudinem attribuerent. Ataque tantó pluris ipfe fecic de- ofcats fectuum noftrorum excufationem, quàm affectuum fuorum famam, ut.-minüs s Del voluerit amans videri , quatenus homines viderentur minus ingrati. ^Sicut amareczpitin principio vitz, ita infine illius amare defijc, tunc excufatio- citaSi nem procurans igaorantie hominum , ficut modo authoritatem Ti amorisz s elt in finem dilexit eos. ïzbim .. Sednenottra nosignorantia redderet omninoneftientes : quzfivit hodie iil Chriftus illud ab oculorum noftrorum vitione, quod reperire non potuit, in confiderationibus nofiri intellectus, gt Quianon ( dicitipfe) potuit intellectás 20 f CC!? 'ego) ignoranüa » prototypon aæp:ig mei. ogpo PA &, ab ocglorumpictatc videa- Jortie tur 164. In laudem S. Joan. Baptifle. inp tur ejus imago , & fieri poteft, utemolliantur. Humanitas noftra plus fem- X i & ab oculis, quàm à confideratione moverifolet, €hriftus, audito, Laza- rum obijffe, non flevit, veaitad fepulchrum, & videns illum, fuas non potuit vol lacbrymas continere , /acbrymatus eff fefes, Joan. 11. Quare? quiajam (am Lazariamorem confideraverat, Lazarus amtcus nofler , cum Salvator videret Us, amicum, erga quem tanto flagrabat amore, Sindone fepulchrali involutam ; non petuit non maximé cor ejus com moveri, Hc eft, ó Chriftiani , Sindon qu [ fepulchralis amici noftri , amantis no. flri imago, quale cor illi negabit ammorem? ica Quales oculi negabunt ipfi lachryma s ? Ad omnem facrz hujus imaginis con- Qqui verlionem veftra quoque corda convertite, quz fi converfa fuerint, ocugs d nondeeruntlachryms. &c. d fcii eu CONCIO DECIMA QUINTA. £af hus [11. Ín profeffione Mariz de Cruce , Ducis Medinenfis MM Filiz , in Fefto S. Joannis Baptiftz , expofito S5. Sacra. Ul tet imento. Pt Elifabeth impletum eff tempus parienat,. Luc.c. 1. ine n n s n N die, quo nafcitar vox Dei, merito obmutefcunt voces homi- | num ; admirationes tacite funt Rhetoricz hujus diel : sirafi d ; (X y ntiz hujus actio- M 2 It U ; funt univerfi : terroresac timores, funt eloque [ N o nis : fatfus ef timor faper omnes vicinos £0F HH Hic dies eft, de m A , quia obmutefcit lingua üt quo fileant lingug ; fed loquantur corda tibus : po/uerunt in corde Zacarïæ À & loquuntur corda habitantium in mon er (u0 dicentes. Ec (i inaliquo Joannis Baptifte die , fit periculofum loqui, ac ing lentio, quid erit bodié, quan- Cu rudentiffimi difcurfus fintilli, qui tranfeunt in fi do propter tot circumftantiarum con cur (am , caufze timoris, & admirationis Ms motivavidentur augeri ? Sitotafueri t admirandi ratio in nativitateS. Joan- fut amicus, ezenim manuds bit nis, videre, quod Deus manum daret animz tanquam Demini evat cum illo, quantó major eft bodie nobis admirandi caufa, videnti- tan Deum dare manum a!terianimz , tanquam Sponíüm , ezenim manus Do- la bus, saizieratcm x illa? Nonignoro, quod Origenes dicat , Deum dare manum [ Bapriftz , idem effe, quod ejus anima defponfari, magn atamen inter fponía- Sd D lia dacur differentia , cum Iocus à loco multum differat. Defíronfari Deum in de(ertis , res eft ordinaria , fed defponfari Deumin palatijs ? Deus defponfatus üi In 165 In profeffione Filie Ducis AMedinenfís. in palatio? magnum miraculum! Hic eft cafus , in quo contra me totas habeo fetq- Sctipturas. 4323' otuit Si Prop hetam Ofeam legerfmus , erit reperire, quod DEUS Sponfalia volensinire cum anima , dixerit, f: du&turum illam prius ad defertum , Dz- ;jom jeret cam eam in [olitudinems e loquar ad corejus , Oleg 2. Si Jeremiam legeri- tis, inveniétis, quod DEUS Jerofolyme revocansin memoriam tempus , La y ndon quo eam f(ibi defponfaffet, hocin alio deferto fuille, dixetrit , cbaritatem de- on[ationts tue , quando[ecuta e» me n deferto, jexemiz a. Silegere Can- rem? COfte tíca Salomonis voluerimus , videre licebit,, Sponfaliz illius anim& , prz reli- quis aliis à DEO dile&z , inunodeferto tra&ata, fed inaltero concluía fuiffe : )culiïs 4 u& efl iffla, queaftendit per defer tumn?. dicit cap.3. Queefhifía , que aften- dit de dferto innixa uper dilechum [uum $. diciccap. g. Sed quaremulriplico fcripturas , fi ipfemet Sponfus, qui htc prafens adeft , ab eo probando nos excufat ? Myfter ium, inquo DEUS fe proprié defponfat animabus , eít Au- guftiffimum Euchariftiz Sacramentum , nam in illo ( ficut notavit S. Augufti- nus ) medid Chrifti corporis unione, verificatur inter DEUM & hominem , eruut duo in carne una , & iloca, inquibus figurate DEUS hec celebraveric nfis S»onfalia, requirere velimus , principaliora tam in veterí , quàm in novo teítamento, de/erra fuiffe reperiemus. Precipuain veteri teftamento figura Sacramenti, fuit Mannas quadraginta duravicannis, & femper in deferto: utres veflrimauducaverunt Manna in deferta, Joan.G. - Principalior Sacra- menti figura, in novo teftamento, miracnlum de quinque, nec non alte- yomie rum de feprem panibus fuit, & utrumque contigis in deferto: defer£w locrb efl , && non babent, quodmanducent, unde cos quis potefft fatuvare panibus dd pinadi oLtudine? Marci 6.. Qu eftergoratio Cut majori cum fundamento poffi- 00« imus admirari ) qualiseftracio, propter quam D EUS femper fe defponfat in [|, de defertis? Non eitipfe Monarcha totfus Mundi ? non eft eternus loriz Prin- ingu ceps? cumergo fe voluerit in terris cum ingqualitate defponfare, quare non t j, V inzqualem fibi querit Sponfam , ad minus, Ín Aulis, feu in Palatiis Regum? Cur in defertis? Ratio eft, quia Sponfam, qualitatibus iis , que D E O pla3 uan cent, preditam , nonin Palatiis, fed in deferto e(ít reperire. 'S. Sacramen- tíoals £um nobis hujus rei dubium propofüit, & S. foannes ejusdem rélponfüm da- [on- bit. Sermonem panegyricum de Baptifta Chrifins habnit ( nam prohorine p tanto, folus DEUS Oracor füfficiens effe poteft) pauca fuéreverba, fed füb. Jenti ftantia multa, hocque modo cepit ; DOwidextffis in defertumn vider? ? booyi: J D* nem mollibus veflitum ? ecce qui nolibus veflinntur in doimibus Regum fant, i ! apulll Scitis quis fit Joannes, quem vos omnes vifum exiviftis ? Ilievir ett qui vivit )onf?' indeferto, & non eftex iis hominibus, qui vivunt in Palzitiis; Notabile di- m ffl &um! EtergoDomine, hocthema, quod ad laudandum Dapti(tam affu: mis ? Jfatus 3 166 ln .;lavudem.sgz]04.n, Ba..pfi]?æ- mis? ut concludas iliam inter natos effe majorem, difcurfum in vita, .quam kec eif in defertis, nonin Palatiis ducit, fundas? 1ta : fumma totius perfe&tionis , tum quemadmodum Thieotogi-dicunt, confiftit iv profecuttone cf" f4ga , in profe- [ cutionevirtutis, & fuga virii. - Quapropter Eccle(iz , divinaque precepta, Mon funt alia pofitiva, alia negativa, pofitiva nobis precipiunt ut fequamur bo- num, negativaprzcipiunt, utfugiamus malum; Chriftusergo, totam Ba- adu J Ih, ptiftz perfectionem , ad pauca reducturus capita, quid fecit? Dixit illum hominem effe, quifequebatur omne bonum.,, & fugiebat omnemalum , ut deo autem diceret, eumomne fequi bonum, dixit, eum vivere in deferto, ut €on diceret, omnemalum ipfum fugere, dicebat, illum in Palatiis non vivere, jus Vitamillius Chriítus explicavit per locum, utquediceret, quis effect , dixic N ubi moratus,, & ubi non moratus fuerit ; uteum hominem eífe de calo et: diceret , eumeffedicebat, in deferto, ut nonefie hominem de terra dice- dies ret, eum in Palatiis non habitare , dixit. Cum ergo Regum terre Pala- pro 'tía, tamexiguamapud DEUM authoritatem habeant, mirum eft, quodin den Palatiisdefpon(íatumillum videamus Dominum, qui folàm fe defponfabatia .defertis, 101 Sed que caufa hujus admirationis ? qualis erit ratio , propter quam qui DEUS, qui fe defponfare fo'et, in defertis, hodie fe defponfat in Palatio? n QuiaPalatium, in quohodie defponfatur DEUS, deferti proprietates habet. tur. Ordinarié fe DEUS amatin deferto defponfare, quia non invenicin illo condi- ton tionesPalatii, fed hodiefe defponfat in.Palatio, .quia repericinillo conditio- H nesdeíerti. job in mediolaborum fuorum, :melius effemori , quàm vivere fno ratus, inter aliascauías, ob.quas querebatur de vita, dicebat , ef& nuuc re« t quiefcerem cum Regibus , €à cum Confulibus ,qui edificant fibi folitudiner,. No- Bo tabilis loquendi modus! Cum Regibus, qui edificant. folitudines $. Si dixiffet tot cumRegibus, quizdificant Palatia, bonum eífet, fed quiedificant deferta? E Et qui &dificant fibi deferta? etiam deflrudtis edificiis , fiunt deferta; qui &t füuatergo Regesilli, qui terminos Architecture mutant? Illi funt Reges ( di- Eii .cit S. GregoriusPapa ) in Palatiis, in quibus ita datur locus vanitatibus terre- T nis, ut principaliter cogitationes tendant ad veritatem caleftem ; fed illa d Palatia, inquibus DEO , ficetineremisfervitur, non funt Palatia , fedoli- tat tudines, quie«dificant fibi [alitudiner ; Exnon fineratione dicitur, qui «difr de. £4nt , nam zdificandi duo dantur modi, edificarecum zdificiis , & zdificare d cum zdificatione: edificiumfacit, ut deferta mutentur in Palatia zdificatio g facit, utPalatia vertanturindeferta, Palatium, in quofervitur DEO, ef& po Palatium zedificatum; Palatium, inquo modeítia certat cum vita Religiofo- ni rum, ubipompz veftimentorum funt ciliciorum diffimulationes, ubi é Pala- Tat tioexire & novitiatumingredi; .eft potius mutare domum, quam vitam , fen hec In profejfione Filie Ducis Medinenfis, 167 quam hwc eremus aulica , non vocetur Palatium , fed dicatur defertum :^ 94j 0nis ; «dificant [rbi folitudines, fi'ergo Palatia Principam harum (it reperire qualita- xofe. vum, quidmiremur, quod DEUM in defertis fe defponfare (olitum ; in pala- ea, tio videamushodiedefípon(atum ? Ergo ceffent admirationes cum admiratione t bo- Monticolarum ,. rurmgpatur filéntium, ficut illud Zacharie , & logqui hoc in 1 a actuincipiamus , ftupor enim nobis dat licentiam , & apertum eff ifico os illüm 6j us. Revera concurrentibus hoc die tot circum(tantiis, meconfufüm vi- i,llE deo, cum (inttante , ut earum quzlibet pro fz fola.,, integram requireret ), Ut concionem ;. (ed erroris evitandi gratià. . confülam ipfum joan. Baptiftam., VC ejusdemque do&trinam fequar :: ,O babet Sponfans Spon[us eff ,. amicis autem dirit Spon[igaudiogaudet. joan. j« Amicus Chriltifüm, inquit S Joannes : Sponía calo eft Sponfi,gaudium eft abamico,. la.praciséfit. Feflivitas erit S. Joannis, dice- dieserit Sponfz , fed Evangelium tam uni ,quàmalteri accomodabitur, ita ut Dalas Proprium videatur utriusque, pergamus ergo:cum ipfo ,. nepunctumab eo: iodíü demaberrantes,. atin Elifabet b impletum eft tempuspariendi, £ peperie filium: Blifabeth.poft novem.menfes impletos filium peperit. lllud verbum, 2mplettum: eff tempus , Juitm quibusdamantiquis Do&toribus.fuperfluumvidetur; / Non erat clarum, Joan- itio? nem (ficut cwterihomines:) completo tempore . quod.illorum. nativitati-na- d 1 abit tura prefixit ebuifie nafci? Cur ergo dicit Bvangelifta. Joannem tuiffe na-- )ndi- tum, poftimpletum tempts, id quodfüperfluum videtur? E//fabetb imples litig« um eff tempus, — Cardinalis Toletus & omaesintellizentes,. dicunt hanc ad- ivere monitionem.non füperfluam ,. fed valde neceffariam fuiffe , nam in Joanne j( 1« tali- modo anticipate fünt naturzlegess. utfex folu m*elaptis poftconceptio: No- nem menfibus ,. jam haberet ufümrationis . & dubitari poffer; an,. (ic ut per. Vifet totannos fuerat ufüs rationis anticipatus ,. in eodem quoque non.per "meníes: aliquot, nativitasanticipari potuiffet ; ut ergo,. nonita fuiffeconftaret, di- r ; qui cit Evangeli(t2, $. Joannem, poftquam impletum effet tempus, natum fuifle * Blifabetb impletum efl tempus... Wecefiveratextushujus interpretatio... Ve-- (d* at rüm quanto verioreft, tantó magisnovam mihi (ugeerit difficultatem. Quod: dicatur, S.Joannem completo tempore natum elíle , quia tempus.in Bativie iil foli« tatenon fuit anticipatum , bene dicitur ,-fed'quare non füitanticipatum ? Qua. decau(a nonanticipatur cempus nativitatis, ficut cempus.ufüs rationis anti-- dif. cipatum fuit ? Ufusrationis , fecundüm naturz cur(u (caté m ,. debebat acquiri ,. feptimo poft nativitatem anno;. & nativitas effe debeb at, novem- completis. "tio poftconceptionem menfibus ;. itaque fi per. tot annos antici T patus fuerit ufüs: raiionis , quare non etiam per menfes aliquot , anticipatur nativitas ?. Quia iofoe hl nativitas pertinetad viramnaturalem; & ufüs rationis ad' vitam: grati &5 in temporalibus,.id ,. quod fieri (olet à tempore,, bonum eít : ut fiat àtempore; af in 1326 q44$ In laudem S. Toan. Baptifle. tat in fpiritu allibus, id , quod fieri folecà tempore, melius e(t , ut Ratà ratione; ergo ut qu isnafcatur imando , faciat tempusiliud , quod ipíius eft facere, &«ut tü.ï fü quis nafcatar DEO, faciatidratio, quod debuiffet faceretempus. Ambulans ]is & hri fus à Bethania Jerofolymam, in campo vidit ficum frondibus divicem, Íep acceífit, & folüm foliis in earepertis, ipfi maledixit, & 5. Evangeli(ta Mar- l fructibus: «oa NG cus notat ( notatu dignum) non fuiffe tempus pro ejusmoc Ergo , DEUS bone, dicunt hoc loco Do&tores, pe erat temptus ficorum.. cap. 3. iatt finonerac tempus horum fru &tuum; quare DEUS ivit illosquzfiturus? Et fi non invenerit, quando eorum nulli dabantur , quare punivitarborem? Cum £0 f illam puniret, certo debebat effe obligata hos habere fructus , fed fi non erat tempus, quomo do hanc poterat obligationem habere? Ita, hanc obligatio- qu nemhabebat, dicit S. ]oan. Chryfoftomus, quialicet tales fructus non debu- etit dare, ut effent primitiz verisillo tempore, nihilo minus,cum DEUS vel. f0 atisfiat, non deber m let iis frui, debebatillos dare rationi, fed ut debitorationis f exípeétari , donec adveniat tempus. Utfru&us detur mundo , faciatcempus u ElifAbetb impletum e[] tempus, fed uv fructus Deo It id , quod eft ipfi faciendum; q detur; quod debebat facere t empus, id faciat ratio , exw/tavit infansin urere, Hac eít una ex prerogativis, quas alias inter maximas Baptitle reperi, homi- D Gl nem effe , inquo fecitratio , quod in aliis facittempus. Exfpectare annos, ut acauiratur ufus rationis , hoc accidit omnibus , fed quod ratio przced«cannos, DUI rif 1j & faciatea, quz debuiffet faceretempus, hoc eft fingulare Magni Ba hodie tam gloriosé imicabilis. d odie mutatu m videmus annum, Aprilem in Septem- IN O quam mirabiliterh 2 brem, & fru&tus, quos d ebebat maturos reddere tempus, " maturefcentes Iu fiorens in frugiferum Autamnum mutare poffet, nifi y cumratione! Qauis ver. Sponfa à Chrifto dilecta, /lo res apparuerunt in terra nofiva, tempus putationts ( ad'venit ? talimodo tempusobedit, ubificdominatur ratio. Quod mundus i & vita, non peffint nosamplius fallere! Q uod intra tam paucos vitz annos , tot fallacias ejusdem cognoícamus? Quid eft boc? Ah (iratio faciat hoc, quod ( f fieri debuiffetà tempore. ! Si poft annos quis verumà malo difcernere poffit, facit tempus, id quod faceredebet, fed f difcretio judicii precedat annos, empore. Querebatur Marcus Tullius, reítat ratio , quod fieri debet à t uod , cum fint homines ratione pr wditi, plus tamen in iis valeret curíus urfus racionis, fed nos hodie rationem tempori pre- temporis, quam conc f ponderare videmus e Quod non fuerint anni 99, füfficientes dare cerebellu m 18. folüm fufficiant prudentem reddere Samuelem, ó ä Heli, &quod eoru magna rationis victoria , contra injurias temporis! Pulchritudo decepta eft maxima injuría temporís, juventus fallaciam cognofcens , eft maxima victo- vVani- riarationis, Quodnon tollatfibi capillosSara, poftquam cum corum tate In profejfione F ilie Ducis Aedinenfis. 169 ione; tate didiceriterrorem , & quod capilli Ab(alonis in stateaurea, experian- At tmr rigoremferri! Quod fuis abítergat Magdalena lachrymas à pedibus Chri- ulans fti, easquetibinon refcindat, & quod híc una italtera Magdalena, quz ocu- tem, lisabfterfis , ad pedes Chri(ti recifos fuos deponat capillos !! Qd Jacob füam Mat- fepeliatRachelem in annorum vere, eft inconítantia vite, fed quod Rachelin m vere vitz fepeliat feipfam, eft magna visrationis. Dare vitam DEO, quando 0fts, petitillam , eft diffimulare violentiam , fed eamipfi refignare , quando dat il- Ef lamnobis, eft propriam facrificare voluntarem. — Qui ultimos Deo vitz (uz Cum confecrat annos , facit ut Chriftianus timore mortis, qui primosipfi dedicat , erat facit ut Religiofus amore vitz. atiQ» Rationisrepugnantiz cum annís militia fant, in quaplusrefiftunt plus. 'ehu- que valent pauci, quàm multi; quodanni muki fe vinci permittant à racione, v noneftgenerofitas ; fed quod pauci fe permittant vinci fimul & convinci, iehet magna visrationis? Et multó major fi eorum confiderare vellemus confiften- jpus tiam, eidem favente fitu, - Paucosannos, & flupra montes, virationesnon p Ue0 reüftere, noneftexcellentia; fed paucosannos, & ín Palatio, e(fe & convi- !/n, étos & errorem , edoctos, ó magna victoria? Magnum oflicium in Aula Rex Ii David ipfi Bercellai obtulit, fedipfejam-oGtoginta vir annorum quid reípon- ; t dit? Ocfogenarius fum hodie, non indigeo bac viciffitiudine , 2. Reg. x 9« Se ..... no' 5 jam ( refpondit) totannorumfpatio, fallacias Aularum devitare doctumro- 12, gare Regem, quatenus proculà negotiis fibiip(i fe vivere, nec non de fepul- chro agere permitteret,fe tamen illud officium acceptare pro filiofuo natu mi- a nore, effautem (erxius tuus Obanaan , ipfe vadat tetum, videtur huic aéctui fe ntes paternusamor implicare, fed errores mundibene manifeftantur, Multianni proprii docuerunt Bercellai, quatenus pro fe non acceptaret of&cium , & pau- nili n ciannialterius, illum fefellerunt, utillud pro fuo quzreretfilio. Quid przdi- &a conditio & pauciannihabeant,interíe,neício: Habetfenex cognitionem us 05 , illam recufandi, & nonhabetanimum confülendi eam recufirionem juveni , yod cum facilius fit dare confilium. quàm exemplum, dedit Bercellai exemplum , fit, fed non fuitaufus darecoafilium; videturinztate fiii fe conítituilfe pater,ut hocfruaturinillius juventute, quoin propria fenectutefruinon poterat, Etfi 05; non fint fütticieares vobisin fene&ute vires, ad efficiendum , ut omnino mun- $, 1 us dum relinquant illi, quos ipfe deferit mundas, fit vobis deinceps talis proju- ventuterefolutio, £aciendi, mundum ut ponant füb pedibus fili , qui ipfüm ra lutt mundum in capiteportant, O quam bene faum hodie recuperat honorem hu- mana natura ,0 d Dicebat olimS. Paulus , mibi »undus cv acifixc us eff, 3 ego mando , G3lat.6. Mundus inecumelt crucifizus, & ego cum mundo. $i mundus erat crucifizus 10 ( nr cum Paulo , converíos habebat humerosad Paulum, & f15, Paulus erar cru- cifixus iO 170 In laudem S. Joan. Baptïjfz.' cifixus cum mundo , humeros habebat converfosad mundum; fed quod ego tergum mundo vertam , quando ipfe mihi tergum vertit, non eft generofitas y fed quod oftendente bonum mundo vultum , ego monftrem illi tergum, hzc eft j maxima generofitas. Quodilludente vos mundo, vos plangatis propter ipfun, magna eít infirmitas, fed quod, dum amabilis vobis mundus adulatur , vos ipfum irrideatis, & illum relinquatis, Ó quanta generofitas? Bít tanta hzc ex- at cellentia ut licet fit viribus rationis propria, exiftimet tamen S. Paulusillam nonconfiftere nifi in potentia temporis, S, Paulus de Moyfe loquens;, fic in- quit , Moyfer grandis factus negavit f& e[fe filium filie Pharaontt , magts eligens n h affligi cum populo Dei $c. Hebraor. c. 11. Moyfes state provectior factus, re- n liguit Aulam Regis Pharaonis, reliquit ipfam Principem, reliquit quidquid ibi poflidebat, & fpegaudens, elegit vivere pauper & füb fervitute, ficut DEE d f Populusin Zigypto. . lllud quod bicconfidero, eft hoc, grandz fai?us, quod. Moyfes hzc fecerit cum ztatecreviffet. « Quornodo nunc hic ingreditus ztas? æl S. Paulus loquebatur non deannis, fed de refolutione Moyfis, quam ipfe con- t ceperat , & (irefolutio nonin annis fedin animo confiftebat , quare dicit , Moy- fen etate grandem fuiffe , quando deferuit Aulam , feque Dei fervum fecít ? Id egodicam. Educatus erat Moyfesin Palatio Kegis Pharaonis à puero , erat d omne Principis /Egyptiacze bonum, quz illum adoptaverat fibi in filium , & ut fe talifervitia, refípe&tus & honores ipfi deferebantur, cumauthoritateac ma- j enificatiaregia ;fed quod Moyfes relinqueret dignitates ac delicias Aule, quod: relinqueret amorem fuz Principis, quod defereret proximam fpem.ad coro- nam , videbatur Paulo quid incredibile intra paucos annos; ideo refolutionem: conjunxit cum ztate , ut ztas refolutioniadderet authoritatem, Aoyfes gran- k disfatius , quaíi diceret , nemo dübitet de hoc generofo Moyfis actu,nam quan- Y dofecitillum , provectz jam erat atatis, & fuis inannis benefundatus. — Atta- f men tranfeat illa &lix refolutio Moyfis, quz fuit viétoria temporis, a&tio he- roica , quamnos hodie celebramus, fiquidem in reliquisomnibus illi fit equa- lís ,.ideo tamen non tempus ,fed ratio gloriari poteft: operatafuit hic vis rati* ff enis , quod ibifecit potentia temporis : E//fabetb impletum ef] tempus. Etaudierunt vicini t$ cognati eju , quia magnificavit DEUS mifericordiam: emn illa, Nato ]Joanne , ftatim (dicit Evangelifta) innotuit per Regiones,Deum d füam: magnificaffe mifericordiam cum S.. Elifabeth , quia magnificavst Deus X onifericordiam fuam. NotabBile dit£tum! Non bene difcurrere textus videtur . fiquidem illa quz &ama vulgabat per Regicnes , debebant eadem effe, qus acci- derant in domo Zachariz. Quodaliquid contingat, & pro eo dicaturaliud ; Boc in Aulis adulatricibus ac malitiofis , nom in fimplicibus monticulis accidit ,. i prefens dicit Evangelium : divwlgabantur omnia veyba b«c , qux diceban- h &ur, erant.cadem ,que.contigerant 5ergo fi hoc ;quod accidit ,fuerit.nativitas Büptif In profejfione Filie Ducis Atedinenfis. r71 " Baptifte , El/fabetb peperitfilium , quomodo dicit Evan gelifta illud , de quo fa. TR ma volabat , effe augmentum mifericordiz diving, t elt 1 attdieraunt , quia magti- ficavit Dews mifericordiam fuam? Maznalaus Baptifte Quod, quando in doe- m mo Zachariz decebant voces, nafci Joannem, repeter V0$. ent Echoín montibus , Deum fuam magnificare mifericordiam ; quiain lucem edito Joanne, augentur - attributa Deo : quando Joannesnafcitur , Deus crefcit. Non hzctemeritas at €ft , ed clariffima veritas. If* Id ipfe Joannes dixit, in propria laude cum majori modeftia , loquens , z/Im oportet crefcere , meaute m minui , Joan. 3. Ly idum, (j non ad alium , quàm ad incarnatum Dei Verbumrefertur , fed I quomodo poteft hoccrefcere? quomodo dicit S.Joannes, i///:m oportet cr efcere, me Autem mi- ibl "4i? E(t poffibile Deum crefcere? E Et eft poffibile , quod illius crefcere depen- deatà Baptifta? Eft. Etenim , licet Deus, cum (itinfinitus ; infeipío crefcere od nonpoffit, cum tameniintellectus humanus fit limitatus j a crefcere poteft in &ítimatione feu opinione hominum : nec Deuscreícere po ffet , nifi diminuere- Jl« tur Joannes,nec poffet diminui Baptifta,fi do, videte, ' noncrefceret Deus: nunc quo mo- Of« ld 'Talem homines olim o pinionem con&:eperant de Deo, ut foanne in mun- at do comparente, hunc Deum effe crederent, eadem intention €; addefertum Ut fe contulerunt, eidem adorationes exhibituri ; quando ipfe S. Baptifta, fuum d« illis errorem patefecit: (ed cum Deus & Joannes &quales in opinionehominum od effent,quamprimum ut hzc opinio per S. Baptift z teftimonium fuitannihilata, ( neceffarió crevit Deus , & diminutus eft Baptift a. u Baptiíta diminutus, quia manfit minor Deo , crevit Deus, quia major manfit Baptiftà ; itaut poftquam s Joannes in mundum veniffet, Deus apud homines major effe t,quàm antefue- [« rat , nam ante fuit eequalis Baptiftz , pofteczpit effe majori Ho : ex quibus in- (* fertur, magnam effe San&i hujus laudem, quod ejus menfur. a fit, effs minorem [ Chrifto , & Chrifti (it menfüra , majorem effeBaptiflà, In his fecaríorem non d. habeo fidejufforem quàm S. Auguftinum, Serm. . 4- de Baptifta , quirquis Joan- f ne pluse[], nontantum bomo , fed Deusefl.. Scit is quisfit Joannes? Eft minor Deo:fícitis quisfit Deus? Eft major Joanne, cum hac tamen differentia, quod n quando S. Joannesillum non dixerat 3 füerint equales, poftquam teftimonium deillo perhibuifTet , Deus major effe ceperit. j uantum ergo miraculum eft, À in attributis füis crefcere Deum , quando $. Joan nes na(citur in mundo ! E* 4z- dierunt , quia magnificavit Deu mife !f) vicordiam fuam. Hoc modo Deusillis cre- k vit temporibus , &e 8o hodie illum de novo valde crefcentem video ( nii mea me fallat opinio) tu l; dum deficit mundus nc crevit, quando diminuebatur Joannes , hodie crefcit , f . Nabuchodonofori prodigiofa quondamac celebris appa- nt ruit ftatua, viditque Rex eamà lapillo tactam in magnitudinem montis excre- j univerjam terram , Dan.2. Progni- fs viffe, faczus eff mons magnus c$ imple'uit' £ gmaticz J laudem S . Joan. Baptifie.. 272 $. gmati cx hujus figurz intelligentia, fciendumeeft, quid Lapís , & quid Statug DX fuerit :fecundüm opinionem $. Ambr. & S. Augufüini, Statuzmundus, &lapis Deu: fuit ; ergofilapis tuerit Deus , quomodo lapis crevit ? Forían Deus crefce- N re pote (t? Et fiStatua fit mundus , quomodo Statua diminuitur? An poffit di- minui mun dus? Sunt omnes humanz opinionis efftectus.. Secundüm conce« Q p ptum,q uem. de Deo mundoque formamus ; velcreícit Statua , & minuitur la- pis; vel cre (cit lapis & minuitur Statua; fi Deum ad pedesmundi ftatuamus , ipl it mundus & minuitur Deus ,relinquere Deum pronihilo mundi, eft face- n creíc of re Deum minoremipfo nihilo,fed omnia mundi relinquere amore Dei,eft facere in Deum majorem omnibus ; accedet bomo.ad cor altum,t3 exaltabitur Deus,D/.63 « ) Laus fit illi & gloria , quem fitoties vidimusin Palatiis parvi factum, ho- dievidemus magnificatum & creícentem, [ac ita magnificatas & auctas digni- M x tates Dei, quantz funt dignitates mundi, quas ad ejus pedes projectas efle vi- demus.. Statua Nabuchodonof(oris inftatura reprzfentabat dignitates ,in mas teria divitias , in (ignificato dominia ,& hecomnia cordis igne conflagrantia , hodierediguntur in cineres ante pedes Chrifti. . Nemo melius Deomundum: offert in(acrificium , quàmipfe qui offert illum in Statua ,. figuidem mundus in: Statua multó major eft (eipfo. Ad terramuni Goliath lapide profternendo .. fufficiens fuit fünda Davidis ;. fediad profternendamalio lapide Statuam Nabu- chodonoforis , impulfüs brachii divini fuerunt neceffarii , licet invifibilis. Go« liath.fex cubitis fuit altus, Statuafexaginta , nam inter pompofas mundi digni- tates fünt femper minoresStatuis ipfiGigantes; Machingreales & vivz nun- quam adxquant menfuram earum , quas fingit fomnus:;. fibifomniat phanta- fia, promittit fpes ; prophetizat defiderium,imaginatioreprzfentar, & quam- vis horum interpretatio fomnioru , harum promiffionum.adimpletio , pro- Betiarumtermini, harumrepraféntationum veritas, nunquam.adveniant ,. nihilominus magis divinus triumphat amor, quando fomniatum , quàm fi ve- rum, exfpectatum quàm fi poffeffüm defpicit.. Deferere quid, antequam poffi- detur , eft ufüra meriti , nam qui plusdat , plusmmeretur ,. & quidat bona ípei;. datilla quandofünt majora;. Optima bonorum hujus vitg pars in eorum ex- E i o aL5 v a Mi i E i r MR METS o a M A fpectation econfiftit , ergoplus operatur, qui fe reddit inhabilem illisexfpe- & &andis , quàmquife privat illorum poffeffione;. Ideo ChriftusApoftolorum principes ad fevocavit ,. quando retia projiciebant ,. & non quando collige- bantea, emittenter rete i imare ,. Matth.4... Plus enim praeftatis,, qui retia: fparía deferit . quàm qui illa cum.prada relinquit.. Quandoretia projiciun- tur , in fingulis facculis fpem tenent, fed quando colliguntur: ; hiex magna: parte vacui reperiuntur. OQquot & quàm benefün data fpes,quot & quam bene cognitz dignitates: Dicebat accumulant hodie, devoto cwum facrificio ; Bonores altaribus Chrifti : Su aus In profeffiome Filie Ducis ered;ïæen jfis. 1 73 tUR S. Paulus ad Romanos, neminem dare Deo pofte , nifi quod ip(i príus fuerit :apiS' Deo datum: fed ego hodie fpiritum video tam ingeniose liberalem;ut magnis (ct- x Deo donis acceptis,plura tamen offerat illi, quàm ab eodem ipfi data fuerune,. tdi- Non eftdubium quin liberalior fit mundusin temporalium bonorum promiffis, o quàm. Deus in fuis libevalitatibus, Non tantum dare Deus, quàm mundus ex hoc igitur bene fequitur, illum plus Deo dare; qui offert Flà- promittere folet z 1US . ipfi promiffa mundi, quàmillum , qui D'eo reddiz ea, qu ab eodem fibi fuc- i runtdata : fi Deoredd atís ea ,. quze dedit ipfe vobis, multum ille datis, fed fi ( offertis illi qua vobis promittit mundus , plusilli dabitis. O quàm ett liberalis in Deum , quidans illi maximas dignitates, plura quzrit artificia, quibus eas. r tauctas ! Verüm quod poteltartificium reperiri , utbona & dig- ho- ipli dare poffi nitates mund iaugeantur ? Id egodicam : bona & dignitates mundi, falsó wni- bona vocantur, cum fint mala, fine ratione dicuntur dignitates , füpt enim » Vi* Dna» miíeriz , quod ergo remedium erit , ex miferijs dignitates , & ex malis bona: faciendi ? Remedium eft , illa fpemque illorum relinquere , nam illa , que tl |umm mandus magna vocat bona , folum fünt bona , quando relinquitur, folüm fünt magna, quan do fperantur : fpes dat illis magnitudinem ; & contemptus bo- xin * H cont jo; nitatem empta , fünt bona : fperata, funt magna. Eíthocita? Ergo plasdat, qui id , quodperat, contemnit , quàm ille , qui dat ;quod poffidet.. bur .tam poffefforum , quàm fperatorum Spolia funt ci- " Bonorumac dignitatum , neres , quihodie fupremisillius divini lapidis cedunt impulfi bus! óquomodo gniw deftruiturStatua 5 ó quomodo mons crefcit ! à noftra diminutione augentur Difid Dei cigni tates , à noftro contemptu illius magnificatur Majelftas. S. Joannes: Ya« i Apocalypf 24. Vidit feniores ,. qui detrahentes fibi coronas , ad pedes i L0* 'Ehroni Dei eafdem deponebant , wizteztes coronzr [nasante Tbronsm ; Kedijt Evangeliíta vifurus, & multas incapite coronas Deum habere vidit, & 2z ca- int » dematamulta , Apoc.q. Sed fi coronas illi ffatuerant ad pedes: ite ejus dia Dei , quomodo Deus illashabebatincapite ? Quia tantum in füís digaitatibus j Deus crefcit ,. quantum homines illius amore contemnunt in terrenis, — Coro- d nzin capite Dei, erant augmenta illius excellentie ,. ante Dei pedes erant ex contemptusamoris hominum , & per coronas, quas projiciebat contemptus Dicaturergo, dupliciter hodie Deum w hominum , divina crefcebat Majeftas. utt crefcere ac magnificari, una vice refpettu Joannis , alterà refpeétu mundi. p Per hoc quod mundo Deus anteponatur ;. & preferatur $, Joennt, multumille tj jn eftimationecre(cit, & ipfius magnificantur attributa :: Quia magnificavir u- Deus mifericordiam [&am. gnzz Et wvenerunt circumcidere puerum, Suppofito puerum effe Joannem, gon videtur circumcidendus efle. Circumcifto fuit illis temporibus inrene- ( o fuerit dium peccati originalis » ficut hodiedum-g fifwb'apcifmus » i Joannes erg jat * ( expers d 174 Inlaudem . Joan. Baptifie, expers peccati originalis , fi extiteric ingratia Dei, nec non in matris utero Tit fanctificatus, qua de caufa circumcifionis cultro fe fü tia bjecit ?. Quia licet eir- cumcifio non illi tolleret pecc atum originale, quo liber erat, juítificationis Ba tamen augebat gratiam , quá fanélificatus in lucem fuit editus, & hzxc in Dei Ls ervis eft maxima virtutum excellentia * tar propter augmentum gratiz, ijs fe legibus fübjicere, quas proremedio culpz Deus ftabilivit. .In alijs hominibus $i] €rat circumcifio culpz remedium fed » inS. Joanne folum fuit gratiz augmentum. Sed quod $. Joannes ; cum tanquam innocens, effet exemptus, fe culpabilibus fer fübjiciat remedijs p ropter augmentum gratiz, ó magnus actus, ó magnum dij facrificium ! Zacha te de S. Sacra rias Propheta de maximo legis 2ratiz facrifi cio loquens , mento Euchariftiz fic inquit : -Quid bonum ejus, &$ quid pulcbrum p eju , nifi frumentum eleitorum , & vin t um germinaus virgines * Zach. 9. Quid bonifecit Deus? Quidp ulchri hoc in mund o Deus, nifi panem Electo- Pa rum, vinumque caftorum fecit ? Bonum, imo & optimum effe corpus & fàn- lii guinem Chriíti fab fpeciebus, nemo negat, fed quod Propheta dicat, non effe qu quid bonum illis fimile , gzid bonum ejus, quidpulchrum ej«s , quomodo conce- de dipoffit, nefcio, . Ecnelongius hincea 1 mus, corporis & fanguinis Chrifti fa- crificium in cruce, noneft bonum pare jufdem corporis ac fanguinis in Eucha- po riftia facrificio ? Eft ; cum fübftantialiter fit idem. Quaredicitergo Zacha- e rias , facrificium Chrifti corporis ac fanguinis in cr uce, fuiffe facrificium pro il remedio peccatorum, & fàcrificium corpóris ac fanguinisin Sacramento, fà- ce crificium fuiffe pro aug mento gratiz ? Quia licet Chriftus propria non habe- ret peccata, necgratiam proíe mereretur , fe tamen obligaverat pro noftris fü fatisfacere peccatis, & effenoftrz mediator j uftificationis, fed quod Chriftus q tantum offerat in Euchariftia pro augmentogratiz , quantum obtulit in cruce tü proremedio cul pz , quod füum tradiderit corpus ac fanguinem , ut augeret fü innocentiz me rita, ficut eadem tradidit ad impetrandam peccatis veniam, hzc eft tam gravis fa crificij circumftantia , ut in ipfa identitate differentiam, fi & inipfa zqualitate füperi oritatem efficiat : of Quid bonum ejus , $ quid pul- cbrum ejus ?. "alis fuit circumcifio Baptiftz, . cum aliorum Ad filiorum cir- cumcifione Comparata, Corpus ac fanguin em, quz alij pro fuarum culpa- I rum remedio, rigori circumcifionis fübjecerunt , ea S. Joannes, qui fuit exem- tu ptus à lege, folüm fuübjecit pro augmento gratix, Sed quod innocens , ut : H augeat gratíam , fe füb jiciat illi, cui peccator eft fübjectus, ut deleat culpam, ógenerofüm actum B Q« aptiftz ! fed talem ipfenon folümhac vice fecit actum, hi nec in illo faciendo folus fuit. I ri Duas hodie videmus innocentias remedijs culpe fübjectas , utramque ad i gorem condemnatam, utramque in habitu pznitentiz (fimiles injuítitias [i7 f. a cere novi; amor divinus , fcit innocentias condemnare tanquam culpas, & merita In profe[fione Filie Ducis Medinenfís, 17f ltero ferita tanquam delicta, ) Quod magni peccatores magnas agant peniten- t Git- tias, juftitia poftulat, fiquidem panitentia eft peccati remedium : jonis Baptifta degat exul in deferto, fe condemnet ad cilicia, fed quod fe affligat jejunijs! Ó 1 Dei puer, in quo unquam tua peccavit innocentia? Corpus tam delicatum ad ijs tantam aíperitatem condemnatum ? Innocens anima tantis penis punita? tibus Si Baptifta maximus fuiffet peccator,quid nifi hzc eadem ipfe facere debuiffet? tum. fed ea fecit quia maximus futurus erat fanctus. [ibus ferventiflimum fan&titatis defiderium Ulteríus non poteft pervenire » quàm eum fübjicere fe peccati reme- Qurm dijs, quigaudet innocentiz privilegijs. S. Paulus fcribens Cor inthijs , amo- 2 E (ns, rem Dei erga homines magnuificavit his verbis ui peccatum non noverat , um pro nobis peccatum fecit , 2. Cor. g. Tantus Filij Dei füit amor erga hiomines, .'h.h 90 ut ne quidém umbram peccati habens , eorum amore fecerit fe peccatorem. « Peregrina fententia ! Nonerat Chri(tus innocentiffimus » & ipfa innocentia : fitt Illius anima non erat impeccabilis vi unionis cam Verbo? Idipfà verba dicunt, veffe qui peccatum non noverat : Quomodo ergolocum habe re poteft innocentis n delictum , quomodo effe poteít, ut impeccabilis fe faceret peccatorem ? Pro if nobüs peccatum fecit. Refpondeo ; impeccabilis fe peccatorem facere non chae potuit per culpas, fed peccatorem per penas ; non potuit committere pec- atum quoad culpam, fed fepeccati penz fübjicere ha« potuit , quaficommififfet ;pro Hlud. EKioc Chriftus fecit amore noftri, r & hoc in illius amore magna laude celebrat S. Paulus i -Qui peccatum non noverat , , fe pro nebà pescatum fecit, abe« Non poteít amor ad extrema majora pervenire, non poteft in excellentijs. (lris fübtiliorreddi, quàm ipfüm fe facere peccatorem in: pznis, qui eff innocens in ifLus culpis. Siculparum reus , fed faciat reum penaru m; quzrit in penitentia füi (s remedium peccati , fed fi culparum expers fe faci atreum pznarum,; amoris fui refpiramen in penitentia quzrit. et Pznitentia in peccatore folvit , in inno- Am, cente obligat, in illoprooffen(is, quas fecit, inhoc proamore, quem demon- ftrat. Con(iderateque Deofuturz fint gr atf atiores; aut fatisfactionestanquam K offenfo ; aut obligationes ,tanquam amato. es O azqualiter amate , ficut amans, Domine dit* nos, quando humanum interac div (aqualitatis admítte termi- |pae inum concedi poffünt ): dum hodie amoris tui fübtilitatem videmus imitabile m, & foluta noftrarum obligationum debita Z m Hodie tibi d terra offertur anima u , culparum pura , fed rea.penarum , inno- affly centia in habitu pzinitentis ( cxleftis Sponfe). nam h i fuat colores tuo coave- nientes genio , tui amoris pompz , Regnitui purpura UFH m BabWond induun- zur purpura, ef byffo. (dicebat S. Bernardusin (imili cafa Vi rgini Sophie)- 3* fübinde con[cientia pannofa jacet iutus : fMlgent monilibtus 230 » WOF ibtth for detit y tjaS econtra tu foris paunofa , intus [jeciofa vefblendes » fed divindi afeciibus , nom buwans : intws eff quod deleciat, quia intus ef quem deledtat» Nonautins L ( 176 d laudem S. Joan. Baptifles .« i hzcexplicare verba, nam in tanta rerum diverfitate datur periculum , vel offenfam vel adulationemincurrendi, |..Exontra tz ( hoc folum repetere volo ) f , intus ffeciofarcfplendes, | Econtra«( dicit S. Ber,) tu.ó Sponía m orm panno[a Chriíti, quiaintus h abes illum, cui placere defideras, habes etiam intra te fit sfacco veftita, intus luce , forérpannofà , intus [Deciofarejplendes. tà pompas, fori 9 6s He«c confiderans verba videor.mihi videre figna judicij univerfalis. linum v ex illius diei fignis erit (ficut dicit S. Joannes in Apoc. c. 6, ). Solem cilicio ve- [ ftitum iri: - So/facus eff niger, tanquam [accus cilicinus. — Ecfimodo videamus veftitum cilicio Solem; ejus lumina mortificata ; fplendores ipfius penitentes $ & eclip(in paffos à tam horridis afperitatibus, quid dicemus , mundum finiri? [v advenifle diem judicij ? Dicihoc modo poteftmagna cum proprietate. Etenim Di nomen dieijudicij meliüsconvenit illi diei, inquo mundus relinguitur; quàm illi; in quo mundus finitur, & tanto plüs, quód finiatur mundus per ea , qux ne illa-finitcum ipfo. Cum fingulis noftrüm fuus fit mundus, univerfalis unà cum n omnibus effe definit; particularis cum quolibet noftrüm finitur: Sed quan- tum hoceít, quodfigna dieijudicijappareantin anima, perquamhodie mua- f dusfinitur? Sedego $olem interrogabo, quamob caufam ipfe.veftiatur à p- H nitente ? Forfían propter culpas ? Non, quia naturz illam fecitinnocentem hii uoculis hominum, & cam pompa; Deioculis appa- ab ergo quare ? lHitcumdu&t reat, Sollicet innocens fit) à pgnitente veftitur, quia non eft pulchrius in m oculis Dei facrificium., quàm. illuttris innocentia in habitu pzenitentiz. — ll f pelles , quibus primus mundi incolas Deus omnipotens veftivit , peíIimé con- [ veniebant Adamo , (ed optim? ipfi Abeli: maléconveniebant Adamo; erant l enim veftes peccati cum penitentia : bene Abeli, quia penitentiz vefles erant u fine peccato: erant in Adamo veftes pznitentiz , in Abele veftes penitentis. Q« Inter penitentiam peccatorum, & pznitentiam iunocentum, fiec intercedit Y differentia, quod pznitentia peccatorum fitremedium, penitentía innocen- d tumí(it virtus. Non di co, quod a&tus penitentie in peccatore, & in innocene H tenon fint femper virtuo(i, folüm dico, quod peccatores affumant pznitentiz pprahendant pznicen- virtutem, in quantüm efl renedium, & innocentes a Wi tix remedium , in quantüm eft virtus ; undefequitur, quod pzni tentia hono- h retpeccator es, quia illis aufert infamiam peccati, & quod innocentes hono- qï rent penitentiam , quia huic aufferunt charedterem re medij. ! üiterque in habitu fi O fxlix Baptifta ! ó fzlix anima, que te imitatur n pznitentis, & utraque promovens honorem pznitentiz., Fzlices vos, quod inftrumenta innocentie mutetis in trophaa vi&torie, acgaudeatis prerogati- p vá pxnitentum, finenota vos pzn ituiffe, Vobis eft virtus, quod in alijs eft remedium : in vobis ele&io, quze ftinalijsneceffitas, Solüm in vobis pzni- iz di tentia non eft remedium peccatorum , cum yeítra tame n fola pznitentia re- imedium n In profejfione Filie Ducis AMedinenfis. 177 .vd medium illis porrigere fufficeret ; nam offenfie non meritz, quales funt offen- oo) fz*Dei , folàm cum non meritis folvuntur pznis, ficut illz funt innocentum; on(a merito offenfo innocentia punita folum fatisfacere poteft, O quam bene fatis- at ficDeo! óquam beneadulamur czlo! Dicit Chriftus majoremin czlo feítivi- uht. tatem eífe factam peccatorí penitenti , quàm jufto fine penitentia, fi ergo Qüm valde jufti placeat innocentia , & multó magis peccatoris penitentia, quàm ) v£- cxlo gratus erit illeftatus excellens, quiutriufque perfectionem amplectitur ; mus & panitentiam peccatoris conjungit cum innocentia jufti ? ld eft quod hodie ntes S. Baptiíta mediá circumcifione füa fecit , innocentiz privilegia remedijs pec- yiri? catifübjiciens : ££ venerunt cirtumcidere puerum. — Et vocabant euem nomine onirm Patrüs (ui Zagbariam. | Completo circumcifionis a&tu, confilium inierunt, qua- pàm le puero nomen imponerent , dicebant affiftentes nomen Patris ejus illiimpo- que nendum, ipfumque Zachariam vocandum eífe. Quo audito S. Elifabeth cum dixit, zequaquam. Nocfic vocabitur : & quare? Quam ob caufam filius Zachariz non debet Zacharias vocari? Forlitan hoc non erat nomen fanctum? n nud nonerat nomen illuttre ? non erat nomen authoritatis ? nonerat nomen glo- riofum ? Erat , fed fimul nomen Patris : vocabant eum nomine Patri jui , led p ycem nomen Patrum, quo illuftriores, quo gloriofiores fünt, eo minàs fumi debet i abillo, qui vult fervire Deo, ficut Baptifta, In nomine, perpetua redditur us n memoria parentum, in Keligione filij profitentur illorum oblivionem : oblivi- ]iz feerepopulum tuum , &$ domum Patris tui, Pal.44. — Et quia S. Baptifta futurus .coti erat ( ficut fuit) Fundator & Exemplar Religioforum , noluit prudeuter S. rant Elifabeth ut Zachariz nomen affumeret, non enimerat juftum , utin nomine orant Patris memoriam illeconfervaret, qui modo vivendi profitebatur illum fe non ntis cognofcere. Vulcisut vocetur Zacharias, quia nomen eft Patris, fed rationes ccdit vobis contrarias adducitis , etíam quia nomen Patrisillius eft, propterea non * j a debet illi hoc imponi * Uocabaut eum nomine Patris (uj Zacbariam, &9 ait yte mater ejts , nequaquam, t O quam diligenter imitatum, & ex parte quoque füperatum hodie vide- i mus hoc exemplum Bapti(te ! S. Lacas quia pro Pofterorum memoria fcribe- ono» bat, in hoc loco fiftebat, ut Avorum Baptifte Genealogiam recenferet , fed no* quia cum prafentibus loquor , me rebus tam notis immorari , non eft necefíe, ficut nec mihi poflibile foret in argumento tam füblimi, MMultum fecit qui nomep Zacharix reliquit, traditum fini confpicuo cum Thiara , fed muitó abitu uo plus facit hodie , quz gloriofiffimum Gusmanorum nomen, in czlo terraque Hoc eft in omni etate famofiffimum, in omni perfona , gloriofum relinquit. P a M eminentiffimum, in omnibus propofitis fingulariffimum, celeberrimum in cun- étis hiftorijs,& hoc eft ill'ud quod relictum pro humili nomine crucis hodie vide- ? j ] ænl'- mus Nónquistam virtuofamaut prudentem miretur electionem, talis enim pI virtug; qum 178 In.laudem S. Joan. Baptifi e.. üt virtus,talifque intelle£tus mihi videntur quid angelicum habere, A&ngeli Marias: interrogantes,quid in Chrifti fepulchro quererent,diverfis funt ufi terminisfe: i cundàm diverforum Evangeliftarum fcripturas. Angelusin S. Matthaointer- ]o rogavit illas an Jefütm quzrerent crucifixum, fefum qu«i crucifixus efliquariti $ di ( Angelus in S.Marco petivit ex illis;an quererent JefumNazarenum crucifixums. € um querità Nazarenum cructfixam ? c. Y6.Si ergo Angelus in$; MarcoChri- qu 1 um vocavit Jefüum Nazarenum,.crucifixum, cur ángelus in S. Matth. voca- T0 vit illum fotummodo Jefüm crucifixum , & non eum vocavit Nazarenum ?. « to linusex optimis Evangelij commentatoribus ,. doctiílimus Maldonatus dili- enter notavit, Angclum n S. Matthzo comparuiffe tanquam Angelum , & qu M Angclum in S..Marco apparuiffe tanquam hominem.: Mattbans Angelum y. Marcwm bominem appellat , & efthis conformis ipfetextus ,. nam S. Matthzus el t ficinquit : 44ngelus Domini defcendit de celo , qui dixitmalieribus. S, Marcus- fic (cribit:- Intrantes monumentum viderunt jmvenem fédentem, & quiaille, qui. 10 locutus fuit mulieribus, fecundüm S, Marcum erat homo, fecundüm S. Matthz-- pu um erat Angelus, ideo ille S; Marci, Chriftum vocavit jeíum Nazarenum cru-- D cifixum , & ille S..Matthzi,. vocavit illum f(olummodo Jetum crucifixum , & [:! Internomen Nazareni &.nomen crucifixi. pnon Nazarenum. Modo notate. h Chriito datum, hzc intercedebat differentia , quód /Vaz;aren us nomen erat.ex. [ur quo traxit Originem familia Chrilti :: crucifixus erat nomen crucis, ib qua fuit: tü ipe mortuus.. Quod ergo nomen . Nazareni preferatur. nomini crucifixi ,. uod nomen familiz przcedat nomen crucis, hoc fit a6 Angelis habentibus. & fpeciem hominis ;. fed quod dicatur.nomen crucifixi .& fileatur nomen lNaza-- C& reni ,.quod fümatur nomen crucis ,.& relinquatur nomen familiz,.hoc fit. ab: & Angelis, qui veré, füntinfpecie Angelorum. Angelus in S; Marco ,. qui fuit: te locutustanquam homo terreftris , viderunt juvenem fedentem, antepofuit no- in men domus nomini crucis , Tefum queritis Nazarenum erucifixum, | Angelus: mA in S, Matthzo, qui ut Angelus czleftis locutus fuit, 44ugels Domini defcendit di de c«lo , fumpfit.nomen crucis;, reli&to nomine.domus; 7efwm , qui crucifixus. to r eff , quariti. lm Vl O Prudentia , plàüs quam tiumana ! 6 electio veré Angelica ! Bene fcio ,. Mariasomnes Angelórum verba percepiffe , fed nulla didicit fuum mutare no- u men.. Mfaria Magdiàléna non fe vocavit Máriám de Cruce , fed Magdalenam : 0j Maria Cleophenon fe vocavit de Cruce;, Quare ?: non illz fciveruntimutare an nomina fuorum Majorum; & affümere nomen de Cruce, quia religiofa hec fi przeminentia refervabatur uni ,. quz devotione Mariás füperare ,. nec non m Angelis equiparari prudentiá deberet,.. Vérüm ficut in domo Zachari& (üper Ti f nomine.Baptiftz füit orta quaftio , ita mihi quoque conveniens effc videtur,. ut: [ 179 In profe[fione F ilie Ducis 2Medinenfis. tfas üthocin loconos fuper nomine de Crace quxítionem inftituamus. Perfonz .)cfea mzximz Authoritatis, qui intererant illi feftivitati, fueruntille, quae Nomini Ll* Joannis contradixerunt, quz veneran félesnnitatis gratid , commentatur Car- " dinalis Toletus ; & fimiliter ille; qui hodie impugnaturus eft nomen de Cru- utrs. ce, Perfona maximz authoritatis erit, quz eit prefens huic feitivitati , & " quisefthic? Chriftus füb Sacramenti fpeciebus : & (icut ibi pretendebant, 0(d" non Joannem (ed Zachariam vocandum efle, ita hic probatur, non vocandam m effede Crucefed de Sacramento. Non hzc mea eít imaginatio finefundamen- dili to , fed vera fimilitudo, cum omni proprietate ex textu fümpta. Nomen , ,& quod Baptiftz dare volebant , erat Zacharias, fed quid fignificat Zacharias? 4l y Memoria Dómini, Dei memoria ; hoc ipfum eft S. Eucharilliz Sacramentum, qus e(t memoria, quam Deus nobis pro abíentiz fuz pignore reliquit, f zzez sne- (CUS: proriam factetis. 'Nunc quero, quam Chriftus habet caufam dicendi, quod qui nolit poui nomen crucis fed nomen Sacramenti ? Ratio eft evidens ; quia hg. profiteriReligionem , potius eft fieriSacramentum, quam crucifigi. Omnes Cde Doéctores Statum Religioforum paffim vocare folent Crucem, fed ego, cum eorum licentia , dico Scatum Religionis, plus Sacramenti quam crucishabere, T 5 Ratioin qua mefuado; hec eft quia Chriftus in cruce una folàm vice mor- LOX tuus eít , in Sacramento fingulis diebus moritur : facrificium crucisfuit cruen- &t tum, fedunicum, facrificium Altarisincruentumeft, fed quotidíanum. iris. Maximaexcellentiaamoriseft, mori : Majorem cbaritatem nemo babet * ibus Sed talis excelleotia magnam habet imperfectionem, nam qui femel eam exer- 4 cet , executioni fecundó nequitillamtradere : maximus eft actusfed ultimus, .ab & cum Chri(tus erga homines ferventiffimo flagrans amore, videret, (i more- returin cruce, ejus exercendi amoris materiam, & occafionem terminatum füit: ho idi, quid fecit ? miraculosé reperit in Sacramento modum femper de novo elus moriendi, quatenus moriendo dare vitam, & non pro femper vitam perden- il do, mortem repeterepoffet. . In hocamor Chrifti; quem nobis in Sacramen- j to demonítravic, primastulitab amore, quem nobis demonf(travit in cruce, Incruce folàm obijt una vice, in Sacraimento moritur quotidie, incruce dedic vitam , in Sacramento continuat tmmortem. Spon(a( tanquam illa quz melius ( omnibus cognofcere poteft ) hujus excellentie veritatem nobis confirmabit, no« fortis efl ut mors dileclio, dura frcus iufernus exulatie, Cant. g. Tantüs eft m amor ( hoc fignificat Zilecfio? ut fit (icut mors , & fifuerit major ( quodfigni- t ficat emulatio ) ficut infernus. Notabile di&tum ! Qaare Salomon amorem c magnum morti, & amorem adhuc majorem inferno comparat? Dicam. Inter nol mortem ac infernum hecintercedit differentia , quod mors tollat vitam, in- fernus perpetuet mortem , quapropter amor magnus affimulatur morti , j tut: amor autem major inferno comparatur, plus enim eft perpetuare mortem, u 2 quàm À Sa In laudem S. Joan, Bapti jä.ei quàm tollere vitam ; perdere vitam e(t folàüm una vibe mori , fed perpetuare Ex his notate differentiam amorís Chriftiin cruce ,. — — mortem eít (emper mori. & inSacramento. Contenderunt hi duo fimul amores, amor crucis fuit in- ftar mortis, quia vitam abítulit, fertZ e/7 fzeut mor s dileclio : Amor Sacramen- a-—Q — d — — ti fuit inftar inferni , quia tran(ijt ad continuandam perpetuó mortem : d/a ffeut inferinus emulatio. . Sed multó plus fuit perpetuam reddere mortem, quam tollere vitam, fiquidem perdere vitam, eftin inftanti mori, perpetuare mortem, eft mori per totam vitam, Videte nunc rationem; ob quam Status Religionis conformior fit Sacra- mento, quàmcruci. Ín cruce quis moritur una folim vice, inSacramento moritur quotidie, Scio bene, quod dixeritS. Auguftinus , folos Martyres ex- cellentiam amoris Chriftoolvere, quam ipfe nobis przítiticin Sacramento fe nobis relinquendo, quia pro eodem illi moriuntur , qui mortuus eft pro ipfis : Qui accedisad men[am Principit, debes [imilia preparare , boc beatà Martyres féierunt. Sed hac ratio. ( det nobis licentiam hoc Ecclefiz lumen ) facilé impugnatur, nam multz mortes uná fola noa folvuntur z Chriftus in Sacra- mento: moritur quotidie, Martyres una fola vice moriuntur , ergo Martyres atf a . Ro d , a, OM RNE . AE aiadm - asl WEnO , d fatisficiunt Chrifto in Sacramento ? Q'uid hic refpondebimus ?. Dico, quod Martyres fatisfaciant Chrifto in cruce, & Religiofi fatisfaciant Chrifto in Sa- B cramento. Martyres Chrifto in cruce fatisfaciunt, quia folum una moriuntur vice pro illo, qui pro ipfis mortuus eft feme! ; Religiofi fatisfaciunt. Chrifto in Sacramento, quia moriuuntur fingulis horis pro illo, qui quotidie moritur p»o ipfis :: eftquis, quiboc dicat ?. Id dicir S. Paulus, qui non minüs fuit Re- ligiofus, quàm omnium Religioforum exemplar, quotidie morior, 1. Cor. 15. Ita ut, ficut Chriftus invenitin Sacramento modum moriendi femper , ut moriendo poffit nobis dare vitam, & vivere non definens , poffit repetere ERa ETU T T UIRSR RA p d EAU AE mortem,eodem modo , cum Religionum Patriarchis ( & melius quàm omni- bus , Seraphicoin fua divina inftitutione ) parvus videatur amornon mori, & exigua mors una folüm vice mori, bunc invenerunt illi modum miraculosé naturalem vivendi morientes , ut vitam Íuam continuando multiplicarent mortem , & in feipfis perpetuam redderent mortem , continuó propriam fa- crificando vitam. Magna diéctio Patriarche Religio num S. Bafili;i Loquitur magnus Pater de cellis aufteriorum Religionum , dicens anime religiofz cellam imitari fe- ulchrum Chrifti ; à.Ce/la. Dominica fepultura emula, Inquiramus quefo ,. quas habeat Cella qualitates , ut cum re tam nobili contendere poffit? Hzc samulatio , in qua fundatur , quod cella fit fepulchro fimilis, eft zqua fimilitudo, nam ubi talia (ünt veftimenta ,. quz potius cadaveribus involvendis ; quam ho- iminibus veftiendis videntur accommoda ; ubi le&tus phreretrum refert ,. ubi tgm 181 In profeffione Filie Ducis 4 edinenfis, lute tam angufti funt parieces, & tam exiguo cum lumine, ibidem multum de K fgpulchro participatur, Sepülchrum? [ta; fed quare fepulchrum Chrifti , & J non aliorum ?Quiain aliis vita folhm moritur, fed in fepulchro Chrifti mortua Ill* vita fimul cum mortefuir. In fepulchro Chrifti, fuit vita mortua morsque re- lu fürgens $ atque tales , ó Religiofzefpirituales , veftre funtcella: O ce//a Domi- m, nica fepultura ama , qua mortuos [nfcipis , ed revivifcerefact. O cella vere fe- att pulchri Salvatoris imitatrix ; nam intra te vita eft mortua ; & morsrefurgens, vita mortua, cumufibus vitz careat, morsrefürgens, licet enim fit mortua, "u tamen etiam vivit :tu es indifferentia gloriofa vitam inter & mortem (quamvis Qto gloriofa cum pznis ) dum anima in vite mortisque confinibus pofita , partici- a. pat indifferenter leges utriusque;cum 6t infenfibilis tanquam mortua vita deli» ofe ciis, & fen(itiva, tanquam pznis vivens mortis, Intemultiplicatum videtut (is naturale Phanicis miraculum , cum cunas quotidiereprz(entes & fepulchrum, "m ubi vita moritur , & mors nafcitur , & quamvis tibi defint cineres, non tamen cilt defuntincendia. In te hodie (majori cum proprietate) verificate videntur me- d* taphorez de duplici Horizonte, cum ortus fis fimul & occafus , ubiSol ( eodem t5 inftanti moriens & oriens) oritur in uno bemifphzrio , dum fepeliturin 2itero; In te finaliter ( licet fis optima pars Paradi(i) confpicitur in figura inferni fabu- 10d M la,quód omnis Religiofus fit penarum Titius , qui mori nequiens, ut moriatur fzpius , mortuam habet vitam , & immortalem mortem : Semperque renafcens tur )f son perit , ut po[[jt [ape perire.. Non e& quod miremur , maximum füiipfius fa- tur crificium Inferno comparari, cum illud anima fan&a cum maximo Sacramento ie comparare voluerit , & deutroque magna paritate dici poftit , dura frcu? infer- z emulatio.: Siergofacrificium Religionis,. cum fit continua mors, magis f affimuletur Sacramento ; quàm Cruci, quia nomina rerum effentias fignifi- [ e care debent, procul dubio videtur, quod Religionem Profeffa, non fibiCru- cis , fed Sacramenti nomen imponere debeat ? £? vocabant eum neomine Patrás I« T. f&i Zacbariam , loc ef , memoriam Dominr, His nonobftantibusS. refpondet Elifabeth ,;izeqaaquam,& magna ratione.. 6 ent Quare? propter eandem rationem , quz illud perfüadet, nam finorben Sacra- menti fignificat totum, quod inftatu Religiofo reperitur, & nomen Cruck fi- [ gnificat minus ille, nomen Crucis ,.non Sacramenti nomen fümidebet, In ele- étione nominum magna datur différentia diverfis in finibus, ob quos fünt eli- r enda. Nomina qua ad explicandam veritatem eliguntur, pracisé totum fi- fe " gnificant ;illa quz pro vanitate fümuntur, plus dicunt ,quàm eft ; Quz elizun- tur pro humilitate; minus quàm fit; indicant, & cum humilitas. quz paterno- iC 1] rum nominum dignitatem defpexit ,nominis religiofi fecerit ele&tionem , ideo: cum improprietate prudenti, diminutivum fibi nomen Crucis elegit, inquo J« hri- bt plus eft; quod taeetur,quam quedïdicituj'..) Quiaine oportetrefpondere C fto j 182 In laudem $. Jostt. Baptifle. ffto fübTpeciebus Sacramenti; refponfionem meam eidem Sacramenti nomini conformabo. Sacramentum Altaris vocatur corpus acfanguis Chriftivhoc no* men illi Dominus ipfe dedit; Fioc.eff Corpus meum : Hiceff calix [anguinis mei: Matth.26. (Qugro. Eftpreterea quid plus in Sacramento? Eítibianima, eít divinitas, ergo fi non folüm in Sacramento corpus eít & fànguis , (ed etiam ani- ma,necnon divinitas, quare non vocatur corpus, fanguis , anima, & divinitas; fed.corpus folüm.& fanguis? Quia Chriftus Sacramento nomea hoc dedit in illahora, quà fe voluit humillimum demonítrare: Chri(tus femaximé demon- ftravit humilem, quando Sacramentum corporis & fanguinis inftituit, ad illud difponens Apoftolos mediá lavacri puritate, ac fe ipfum cum humilitate., pedes €orumlavando, fed quia my(terio huic nomen impofuit cum intentione humi- litatis, propterea folüm minus ; quod erat in illo, declaravit: Etenim nomina, quz humilitas compofuit , femper plus tacent, quàm dicunt: illud, quod dici- tur , et.corpus & fanguis: id quod tacetur eft anima & divinitas. Idipfum ac- g ciditin noftro cafu , nam licet non fümatilla Sponfa nomen Sacramenii, fequi- turtameniliusexemplum. Relinquit Sacramenti nomen, quia multó plus fi- gnificat: affumitfibi nomen crucis, quia multo minus fignificat, nom verus amor illogaudet, quod eít, & nonillo, quod fignificatur, füfficit Religioni ip(im effe crucem ex vi verborum ,licet (it multó plus per concomitantiam, Er- R MTOE PL TP RRESPN CM £o concludo, quod fuerit xqué juftum relinquere nomen Zachariz , & quoad fignificatum, & quoad ipfum nomen: £ ait mater ejus , nequaquam. Eft modó finitum thema meum , & nifi fallar, ejusdem omnes particulari- tatesconfideravi, hujus diei circumf(lantiis illasaccommodans, fedadverto quoque magis curioíos ob(ervaffe , quod filentio preteream illa verba, audie- AE m A TME UT ND runt vicizi $ £0gnati , £ congratulabantur ei. Mefüper hzc verba non difcur- zifle fateor, ac preeterea fateor quod eademomiferim , quia nullam in iis parita- tem fed magnamà propofito meo diverfitatem inveni: Cognatit$ vicini con- gratulabantur ei , dicit Evangeli(ta,, quod in nativitateS. Baptifte cognati gau- dio fuerint perfufi, vicinique ei congratulati: fed hic hodie hoc nonaccidit mo- do, tantum abeíft ut vicini cognatiquegaudere poffint, ut etiam tota confan- guinitas,vicinitasque potius magnam habeant caufam dolendi. Habet confan- - LT. ALE T i ARU guinitas dolendicaufam, quiafe relitam videt, babent conquerendicaufam Vicini, quia vident extraneos fibiprelatos. Quando fanguis fe relidtum videt, curnon doleat confanguínitas ? quando videntur externi vicinis przlati,quare non conqueratur vicinia? Ergo hic non oportet dicere, cognati E vicini cen- gratulabantur ei.. Ad has duas me querelas confero, & finio. Inprimis dico cognatos exiguam habere caufam dolendi: nam fifanguinis obligationi non fatisfiat amore Dei , non offenditur , fed potius honoratur con- fanguinitas ; quo ad illum; & amore cujus hac eft relicta fit de ipfa facrificium, £ ed In profe|ione Filie Ducis /Medinenfis. 185 j fed quoadillam quz hanc relinquit,. ipía e& honorata. Hoc mihi totum eft probandum,. Divertit Chriftusia domum Marthz , qua fororem habebar à.S, 'Yextu vocatam Mariam, & huic erat.$oror nomine AMria, Luc.i10; que fepa- ratim ivit cum Chrifto, humiliterque pedibus ejusdem ad voluta , illum audie- bar, & contemplabatur: Acceffit Martha Chriftum, & eidixit: Domiszr gom- j eff tibi cure , quod [oror mea veli quit me [alam mintflrare? kixc hittoria-duas mihi parit con(iderationes, Dico Martham conquerendo de forore , Chrifto- maguum obtuliffe facrificium,& Mariam dando.Marthz querendi occa fionem,. magnam ipfi dediffe fatisfa&ionem,& lioc pono dubium :.M arianon fuit À Chri- fto vocata , fed fponte füa, fe projecitad San 1] &tos illius pedes , itaquefioccatio- nem conqserendi, five jufta, five injufta fuer it; Maria dederit, & non Chri ftus;. quare Martha.queritur coram Chriíto&.non coram Maria ? quia Martha non: b intendit hac in occafione tàm conqueri de Maria, quàmoffer re Chrilto facriti- cium , quafi dixiffet ; Non credas , ó Domine,. Mariam hunc amoris affettum: folam ergate demonftrare ,. nam ego quoque ti bi meum offzro. Maria fuam: tibi devotionem confecrat ,ego tibi facrifi-o mefolam relictam. »reliquit me (o- fa. illa tibioffert fuem tecum exiítentiam, ego tibí offero me exiftentem fine: lilla, fic ut ibidem in uno eodemqueadctu duo fierent facrific ia ,. unum [ Mariz ,. quia morabatur cum Chriflo; alterum Martliz ,. quia reliéta fuit à Mar ja. Sed: utrum efthorum facrificiorum maximum , Mariz vel Marth * Egononaufim: in liac caufà ferre fententiam , folüm dico ,.i hoc inlocopr &dicaret S; Petrus: Chryfologus , diceret fuiffe majus facrificium Martlix quam Marig; Qusrit: 5; Petrus Chryfol. quis plüs fecit Abratliam offerens Ifac, vellfac oblatusin facri-- ficium?' Plus Abrahamum feciffe refolvit, veré babet:: fed fiIfac eratviétima occidenda , fi que fcripturam in (uifavorem: Abraham erat facerdos vitg füper- Ítes futurus ,quomodo erat aut effe poterat majus facrificium Abralia " Haci ? Ratio hzceft, quia lfac füam offereba t períonam ,.& Abraham mi quàm: fuüi privationem filii : fe offerebat I offereBat: fac futurum fine vita » Offerebat Abrabam fe- sanfurum fine lfac,. & fappofito magno prius amore »* quebatur filium ,. rem faciebat majorem.illum facrificand uo Abraham profe-- o , quam lIfac facri-- ficando feipfüm.. Ergo dicobene,. magnum füiffe facrificium ,. quod Màrthia: [- obtulit Chriflo, quiànon minusilli obtulit , quam. Reliquit: me folam miniffrare, fe folamà Matiarelictam $ Non eft pariter dubium , quín Mariain eadem occafione: » quam dedit Mar-- thz conquerendi , magnam illi dederit f(atisfactionem ;nam quod Martha füeritz ;: à Maria reliéta , folüm ut effet cum.Chrifto, clàre füit dicere,quod taüti fceret ejus focietatem, ut illam folüm pro Deo relinquer € » nec nonfolüm cum-Deo: recompeníare poffet; Filii lfrael videntes : quadragint n Bus aberat ab eis Moy(es ,. exiítens cum 2 jam diesprateri ifie;qüi- Beo ,.ftatuc runt a. valle montis diícee- A . ; dere;, - In laudem S. Joan, Baptifte. 184 ii dere, alió profecturi, Sacerdotem Araon repererunr, & dixerunt illi , Fac no- tà bis Deos , qui noy pracedant , Moyft enim buic vira ne[cimns , quid acciderit. Pal- 3B chra confequentia ! Detur nobis Deus, quia defidera tur nobis Moyfes : Moyfes d t,7Moyflenim buic viro. Si ergo Moyfes erat It non erat homo? ipfimet hoc dicun homo, quareloco Moyfis Deume ogabant? Quiaquasdam eft reperire prz- hi quasdam abíentias, quz cum DE l fentias, quz folüm pro DEO relinqui, folàm fuppleri poffunt. Hebrai magno Moyfen amore profequentes & vi- fí, dentes eum fe relinquere coactos effe, hoc difcurrebant modo , quia Moyfes eft k relinquendus, pro folo Deo relinqui debet , & quia ejus abfentia debet per I2 aliam fuppleri, folàm cum aliquo Deo füppleri debet, prop tera DEUM ab 4j Araon petebant , q ui in ejus abfentía fübflitueretur, Fac' mob& Deos , qui nt5 r&cedant. Hanc I (raelitz fatisfactionem dederunt Moyfi, & hzcfuit fatis- Qs fuz dedit forori, quando reliquit illam ; defiit effe cum fattio, quam Maria I illa, fedut effec cum Dco, q«« eziam fede n$ fecus pedes Domini, Nonhabent pi hi ergo cognati rationem hodie lamentandi, fed acquiefcendi, feque contentos aciletos demonftrandi: Cognati congratnlabantar €i. . . . N . b: Et audiertint vicini. Nec vicini quoque conqueri débent, quod extraneos K fibi przferri videant, fed quare? Quia , cum anima , Deo melius ferviendi cau- fs s, claufüram & peregrinationem fimul con jungere voluerit, necefle fuit,ut re- Unumex iis, quz Deo fuisin fetvis li&is conterraneis externos iret qua(itura. t femper placuére, fuit peregrinatio : propterea prace pit Abrahz ,utexiretde do , ideo voluitut facob Patriarcha peregrinaretur per p terrafua peregrinan d Mefopotamiam , Jofeph.in /Egyptum: Populum lIfrael dile&tum , cum Deus il- u s juffitperegrinari: Et quia Deus tan- lum (ibi elegiffet coties & per tot ahino £um fibi complacet in peregrinis ( ut ip f talis effe quoque voluerit in mundo) f uid facere debeatanima , p lacere Deo maxime defiderans, ad claufüram obli- linata pro beneplacito Dei ? Pere- qi gata pro ftat u füo, & adperegrinationem inc n grinatio fimu | & claufüra conjungi non poffunt,quo digitur eratilli remedium? ionem , externarum eli gere monaíterium, ut Remedium fuit , intrando Ralig claufüra refpe&tulo- T hoc modo claufüra & peregrinatio fimul conjungerentur, W Quis unquam putaffe t effe poffibile, fimui ci , peregrinatio refpectu focietatis. Et tamen hoceít, quod hodie effein Portugallia , & proficifci per Flandriam ? noftris videmus oculis. Loquens David.de p er egrinatione Filiorum Ifrael per AE Paleftinam, fic inquit ; Cum exiret de terra Ed ypti, linguam, quam non noverat audivit , P. go. Quando Populus exivi tex ZEaypto liuguam audivit fibi pere- * ! Contiderans David Ifraelirarum pere- grinam. Peregrinus obíervandi modus grinationem , videtur dicere debuifTe,q uod alienas transfierint terras,cur €ergo fed ling uarum? Quarenon dicit eos pet nullam Regionum facit mentionem, exteras pattiasiviffe, fed peregrinas audi viffel inguas ? Quia difcreté judicavit on tam in mutatione locorum quàm Prophcta-xformalitatem peregrinationis, n 1n In profe[fione Filie Ducis AMedinenfi:. 18f n in diverfitatelinguarum confiftere; Effe peregrinum, non confiftit indiverti- u tare Regiodum , per quastranitur, fed in diverfitáte Populorum quibuscum [ts agitur: Cumexiret deterra ägypti, linguam, quam uon noverat, audivit. Exire at de ZEgypto, causá veniendi alió, ubi alia profertur lingua , hoc eft peregrinari. UA Itaq; à vivere inter homines peregrinz linguz., fit veré peregrinari;bene-dico, 10 hic mirabiliter claufuram & peregrinationem:conjunétaseff-,claufuram quoad locum,peregrinationem quoad focietatem, Ergo non oportet vicinas conque- : Vi' ri,cumeorum prztenfz querelzjam fatis decile mihi videantur,fed R eligiofas )C[t Portugaliie manetobligatio gaudendi(quod tantum videant exemplum, tam pet rarum & (ingularem fpiritum , fuum Statum profitentem ) mutantes doloris 1ab apparentias, in motiva congratulationum: Z'icinicongratulabantur ei. [ Modo difcurfum finivimus;& cum ipfo vi&torias de impoffibili , hic eft pra- tis cisé titulus ipfius. Illum (ic voco, non folàüm quia di(curriturin illo de'Nativita- um teS. Baptiftz,quo probavit Angelus,non efle quid apud Deum impoffibile,44ia ent eton rit impo[fibile apudDeum omneT'erbum Luc. 1. Sedquiain eodem,de folem- I05 niffima Profeflione quam hodie celebramus, agitur;in quofex impoflibilia pro- bavi. lanativitateS. Baptiftz unum impoffibile füperavit,quod fuit,conjunge- [ re fimul (teriliatem & partum: El/fabet b peperit filzum.in actu hujus Profeffio- al nis fex fuperata fünt impoflibilia , que fueruntilla, de quibus ordinelocuti fü- j mus in£ex difcurfibus. Prinumimpoflfibile fuit, conjungi Palatium curn defer- tV15 to; fecundum, juventutem cum prudentias tercium,dignitatem.cumcontem- tde ptu;quartum ,innocentiam cum pznas; quintum, vitam cum morte; fextum, pa claufuramcum peregrinatione: fed füperata fex impoflibilia in terris, quid ali- xl ud exfpectare poffunt, nifi fex coronas lucrifactas in cxlis? Incalis, 6 nobiliffi- (an ma Ghritti Sponfa , Palatium conjunctum cum defzrto, tecoronabit tanquam do) folitariam in Eremitarum Chero. Juventus cum prudentia, te coronabittan- li« quam prudentemin choroApoftolorum.Innocentiacum pzna,tetanquam pg- e niteatem in choro confefforum coronabit. Vita cum morte, tanquam mortifi- um catam te coronabit in choro Martyrums claufura cumperegrinationete coro- üt nabit utperegrinamin choro Virginum.ita triumphat, qui vincit,itaprzmia- ulo tur, quific meretur, ita gaudet, quificlaborat; ita regnat, qui ficia hac vita m D E O fervit per gratiam, in altera vita cum D EO in odie gloria, .Amen. pet »[M: g (0) $8 J gqe g ao u qut Aa CON- suäm n De Ta&libus bominmm. 86 CONCIO DECIMASEXTA; ll Tetigit Fimbriam ve[limente ejus , & [alva fa '&'4 ef /PI ulic;r*, A 4»14;*:/;-. Q^ f LleDeus , qui quando non poterat tangi, tactus vulnerabat, ho- s x t« /(/ p v die, quando jam tangi poteft ,.tactus fanat. Tetigit olim Oza Dei 4j Arcam, & fübitó mortuus eft: Eoquod tetigiffet Arcam Dominr.. r.Paralip. 13.. Tetigit hodie mulier infirma Fimbriam veftis. g-';: X Chrifi, & (tatim fanata fuit , zerigit. Fimbriaps vweflimenti t ejws , &$. falva facta eft.. Non magnum eft miraculum ,. quod infirmam fa- nerhomo Deus; (fedmiraculum eft, & mirabile magnum, íe tam beneficum monftrarehominem ta&tum ;non datur quid in mundo, nec delicatius nec tene- rius, nec offenfu facilius , quàm fenfüs humanus;quando alius illum tangit. Ari- floteles dicit inter omnia viventia , tattum Aranei fübtiliffimum ac maximé ïf fenfitivamelfe. Multó fübtilior, multoque delicatior eft tactushominis. Ara- neus offendicur & irafcicur, fitangunt illum in filo, fed in filo vifcerum illius z: ut offendatur, ut irafcatur, ut venenum fpumet homo, fufficit illum in file ve- flisfuz tangi. Infirma tetigit Fimbriam veftimenti Salvatoris, & fanatafuitz fed (iilla cercorum hominum ( hujus temporis) Fimbriam veftimentorur tan- eret, non fanaretur, vulnerata quidem manerer, Eft diver(itasà S, Chryfoft.. BU NT PL T DP diligenter obfervata: Cbri/Tw babebat Frmbriam fecundüm legem : Pbarifeietia: liabebant Fimbrias quasnagnificabant 68 n quibus [hinas appendebant,fedFim- bria Domin! nombahebat-vulaerare fed [anave.. Phari(aei , qui profeffores virtu- tum erantillotempore, longas geftabant veftes, ficut Chri(lus, fed illorum ve-- flimentorum fimbriz circumcircafpinis erant armatz ; ita ut, fi quis eastange- ret , ipfius dígiti ffatim ftillarent fanguinem.. Hoc erantillarum veftium mira- cula;. quod phila&eria trahentesperterram, cum faftu quafi defpicerent cz« lum ,fed contra horrorem hujus fpinof& teneritudinis , tam fenfitiva , fedinhu- manz;tam fubtilis,fed durz ;.tam facilis offeníb,fed ad fe vindicandum armatas, TOge- n r RORT D NI QT RMNME Chriítus hiodieftatuit in campo miraculofüm Hiumaniffimz benignitatis fuz ,. nec non ínalterabilis beneficentie exemplüm ,. opponens veftem v«ftibus,. fimbriam fimbriis, ta&tum tadibus ,. & vulneribus fanitatem :. Te/zgiz fim- briam-veflimentiejw ,& [alvafatfaefl mulier.. O (i Deus hoc mane vellet tale: penovaremiraculum , &in nobis infirmitatem fanare, tam infirmam ,. fcili- cet partem fenfitivam animarum noflrarum * Hiec erit íola difcuríus mei ma-- teria; intentum , reddere fenfitivum-rationale ;. fübjectum ,, homo tactus.. i Sietigit finbriam vefHmentiejm G [alvo faiiaeff mulier.. Ad AMoraliter explicatis. 187 Ad domandamhumani fenfitivi feritatem, & docendum hominemtactum, in'hac hiftoria , nobis Chriftus quatuor tradit documenta circa tactum, 1. Ne- ^ ceffitatem & ucilitatem , uthomotangatur. 1I. Quomodo debeent cognofti tactus.III. Quomodo fint recipiendi. V. uomodo fentiri, vindicariquetaétus debeant. Materiz divifio videtur longa, fed punéta folüm tangentur, & difcur- fus eritbreviffimus. Inprimis quilibet home lupponere debet fe taétum iri, nee hof tactus evitari poffe. Ratioeft, quia in hujus viue negotiis ac converfíàtionibus )dl Áil. omnia fibi fant obvia,fea contraria. Sibi contrariantur & ob viant homines,offi- cia, commoda, inclinationes, opiniones & etiam veftes,habi tusque fibi obviam Qis, pi veniunt, fed quia omnes & omnia fibi fünt obvía, neceffarió fe rangere;necnon taCtus dari debent.. 4/iq me tetigit ,inquithodieChriftus. Et fi Deusi pfe, ra! ii poftquam velttiit fe corpore, corpusque vettiit , non potuit evitare tactus, quo- modo homines eosevitabunt? FHxc eftnaturalis neceffitas , hominem effe ta- ld t G&um. Qualis eft utilitas ? Maxima ; quia tactus funt index hominis. Nosin lin- ne gua hi(panica indicem( Sþrobierfätein) appellamus Piedra del Sentido & ita eff, Taé&tus eftindex hominis ; hominenon tatto, virtus cognofcinon poteft; ma- [d" ; gnus eft Evangelii textus. Infirmatetigit Chriftum & hic dixit, aliquis me te- Ligit :nam egonovi virtutem de meexiiffe. . Notabilis confequentia! cognovi I ít virtutem, quz exivit à me, ergo aliquis metetigit ? Ita, quia horninenon ta&to, nequit virtus cognofci: ergo (i cognofcatur virtus, fignum eft, & infallibilis ifl» confequentia, hominem fuiffe cactum,Ita ut à cognitione virtutis Dominus in- f tulerit tatum, & folus tactus fi probatio, certumque virtutis argumentcum, m n« Hac eft ratio, veniamus ad experientiam. Cum demon totum peragra(fet ter- rarum orbem, hanc illi Deus quzftionem propofüit : Nuz47id confizera[Hi fer- Ug vim meum Job, qued m fit ei fmiliis in tertay bomo ffmplex, 53 veldus,ac timens t Deum .&$ recedens à malo? Ritit Diabolus, acirridensdixit, Demizeft et igifii. jp e4? Nonsergzonon curo virtutem ipfius, illum tange, ac videbis, Q II tcmge 0- a muiz,que poffidet,nift infsciem benedixerit tibi, Diabolus non babet virtutem; fed maximé virtutem cognofcit : Éc melius quàm omnes,quid fit virtus & que- u modo probetur,novit, Ipfe Diaboluc » à Deo datà fibilicentia, fortiffime Job te- d tigit,)non una folüm (2d duabus vicibus. Prima vice tetigitillum in bonis, zazge n omniaqua p[fidet. Altera vicetetigitillumin Perfona, Extende manum tuam 5 &5 fange 05 ej1.Sed quid Daemon his duobus tàa&tibus acquifivit? Vera fuiffere. if* peritqug dixerat ei DEusinlaudemipfius Job. Reperit ii lamex pelle nudisque Yni j offibus ftatuam, plugis deformem, perfectiffimam virtatum on jiii um imagi- li« nem effe: imaginem tactam & retactam. Illius charitatem effe aurum, ejus in- r nocentiamargentum , zs ip(ius patientiam, illius fortitudinem effe ferrum, J & nihillusihabere, cognovit. Nunc videtis, quod adftatuam ipfius Nibu- " Aa 3 €hodo- & De Tatlibus bomimum, 188 f chodonofor alludam; fed ftatuam unom ex alteriusoppofito ftatuamus; & dif" , . * ferentiam verum inter ac fictum videbitis.. .vidic Nabuchodono for, erataureum, brachia ex ar-- Caput flatuz , quam gento, venter ex zre,genua ferrea.. Bene . fed optarem ut adeffet index & ve- eít ,. abfcif[un vitas, (oliditasque horum metallorum examinarentur: Ita factum: ejd [apin de mo nte, t percu]fit fLatuam, Daniel 2; Eccetactus,. fed. quomodo ä remaníerunt . & apparuére metalla2. £wec contrzta[nnt pariter ferrum,«s, ar-. entum , tj aurum redatía qua[f infavillam a[Irvearee./ Omnià redatta funt non folümin pulverem , féd. in pulverem terrz, Quare in pulverem terrz » Aurum.quare nonín pulveremauri, Argentum cur non in pulverem argenti ,. cur zs & ferrum.non n pulverem. zrisac ferri,. redactafuerunt ? Omnia 1n: 't; pulverem terre ?: Ita ; Aurum rediic in terram;. quia füit terra :: Argentum: ferruminterram fuüit re- 11 interram, quiaterra ; s im terram,, quia terra, dactum , quiaterra füit,. Ettotam.hanc falfitatem ac metallorum hyprocri- fin; detexit & manifeftavic, quis? unius lapilli: tactus.. Ab[ciffus efl lapis 9 per cuffit [fatuam:. V la (tatua,. qug, prius quam.tacta fuit ,. videbatur effe: . the faurus., feu.ccompofitum ex omnibus magnis ,, ex omn! bus pretiofis mundi: rebus,. poftmodum tact ,. fenihileffe, demon(travit. G. quot harum: fta- tuarum videnturin Capitoliis,. & obviant fibiiper víss mundi * Quid perfona & E quid dignitas! » quid.authoritas,. quid Maje(tas* quid decorum ? illà tangite ». videbitis refolution em majorem, quam s/que ad materiam primam.. Siqui- ä dem nec eít illis materia, necforma 5; caput videbatur aureum;. fednon eft: hic aurum ,, nec caput ;; argentea videbantur peCtus & brachia, fe non. eft hicargentum; necpectus ,. nec brachia ; reliquum corporis videbatur zs », & ferrum ,, & nomeft,, nec cs, nec corpus 5 Nam omnia funt phantaftica ,. TOU UPE aurum;eft pretiofüm ,. argentuin reípiendens.,, s foónorum. , ferrum forte. Cxquot virtutesunitz in uno fubjecto * fed omnibus his apparentiis tactis,quid' füb. fonoro; videtur ? Quod fub pretiofo (it vile,. fb refplendenti.obfcurum ,. raucum ,. & füb forti,. debile; Sola flatus terra ,. remanfitterra. Hzc eft: virtus, & utilitas tactus, in homiae monftrare quid' (it;. & quid'nonfit,. fic: ï: illa. virtus monftravitin Chriíto ; a!igfwä'fm& tezigit:,. nam ego novivirtut em de: zne exife. Verdrm quomodo ta&tus cognoftendi fünt ?: Hiec eft'altera, nec non ma- jor diff cultas , nonomnis qui.videtur racEus ,. eft. cactus : id innocentia bene novit. Quomododebet ergocognofci, quis fit veré tattus & non ta & &us ,. uis veretetigerit, & nontetigerit ? Dicosfolümper intentionem.€os cogno- Íci 95 .. qui. tangiccum intentione-tangendi,, tangit :: qui tangit fineintentione ,. . non;ta,ng!t',, Mirabilis in Evangelio probstio!! Quando infirma tetigit veftem. tanta, fuit liominum, multitudo ;, 'qpæi*eqpcbatur.(-:hriüum » ut non: €hrilti;, | folüm;: A oraliter explicatis. 189 folüm ab omni parte tangerent illum , fed. comprimerent. in medio hoc tu- reultu,. Dominus fe vertit, interrogans » quis me tetigit ?' Quis me tetigit ? ld aomodo (reípondet &replicat Fetrus) Praceptor turba te comprimunt €9. [2 affligunt , &8. tu dictt, quis me tetigit * Ita, Petre ; quiafolüm tangens eunr " intentione tangendi , tangit. Tota hominum turba tangebat quidem Domi- do num .. fed fine intentione tangendi illum , non infirma, hzc tangebat & vole- jf« bat , & intentionem tangendi habebat , dicebat iptrasfe, (Ltetigtro. Sedíolüm. nt illa que tetigit cum intentione tangendi; tetigit , alij quamvis tangerent, non: y? tangebant. 4/5 tangentes nom tangunt, dicit Gloffa. O' quam utile pro: n conícientia , & proquiete pundum '. Aliquis metetigitillo verbo : me tetigit It quishac actione. Non:tetigit, qui norr habuit intentionem vos tangendi.. It "Fetigit Aman fimbriam veftis E(ther, & exiftimavit Affuerus, quodfe tecigiflet i in.fübtiliffimo honoris punéto. "Tetigit Jonathas favum mellis , & putavit tl Saul',. quod fé tetigiífec in Majeflate ac refpectu; fed ita fuit ? nullo modo,. quia nec pauper ille privatus , nec Princeps eam habuerunt intentionem z ffe Amanrogabat mifericordiam, Jonathas ignorabat edictumr. Talis eftteme- Yi ritas, & tales fünt injuftitiz, que per finiftram tactus interpretationem com- e mittuntur. 'Factus illius lapidis, qui tantum in ftatua ftrepitum caufavit;. non proje&tio füit ,. fed' cafüs :: /apz abfcifmo fine manibus : line manu, fine: " 6» impulfü , fine intentione, aut ullius jactu. — Eft quidem verum , quod lapis: ul« quandoque fine cuipa faciat i&tum, fed non füfficit , fi defit intentio:. Vos tamenm, & cum ratione ,. mihi dicetis,. intentionem efle im corde;. eli dicebarintra fe : ergo fi taCtus debeat cognofci per incentionem ,. quis illum $3 cognofceret : Refpondeo, G quzro : litterz claufz ,. quomodo cognoftitur;. ad quem deftinentur ? Per füperfcriptionem. Ita cognofcendi fünt tactus.. (dy Hoc videte. !bat,autportabatur ad fepulturam in Naim Vidua filius ,. ac-- t ceffit Chriftus & tetigic loculum , & licet tactus effet manus Omnipotentis ,. uid adolefcenstamen fineulla motione ficutprius feportaripermitit. Profequi-- f0 dt tur Chriftus , dicens , "«4doleftens tibi divo farge, Lucee cap.7... Adolefcens tibi f loquor, & ftatim evigilavit adolefcens, & erexit fe. Nunc; & quarenomante? finon evigilavitad tactum, cur evigilat adti£i dico ? Quia fibi dice, fuit füpers T2 "Yactus.tetigit. 775: dicodeclaravit eum quitangebat. Ado- fcriptio tactus. lefcens. tamen ,. quamdiu non audivit fe nominari ,. non apprebendit pro te: fid tactum. Oprudentem Juvenem £ Tu vives, & (ic magna fuit adivivenduny epe difpofitio. Eft magna prudentia , ut quis poffet vivere, non apprzlhiendere j tactus pro fey dum cxpreísé vobis quis nonloquiturloculum tangi permittite s nü tactus ffme tibi dico, tangit om;nes, &nullum. Si tactus nonffit figpacus curc 06 pibi, (i tactus non babeat fuperícriptionem ,.quare vobis illum afcriBets ? * - d m Sed rationem , propter quam vob: « jon vobi'*s»ilþmatgibuatïgy ipli vos tangitis. lag UTf xxxxx un De Tatlibus bominusn, 190 ilum a,'fcfïbit'ïs , ego fc'o, & vos illam fcitis, non eft ta&tus, eft remorfus , non eft snanus alterius, eíl propriaconícientiz. lgnis purgatorij, ficut multi dicunt Theologi, non tangit anima s; illorumfundarmentum eft, quia ignis eft corpus, äl animafpiritus, Sed quom odo poteft ignis ille cruciare, ac comburere ani- mam, (inoni llam tangat ? Refpondent ijdem Authores, quod folüm per ap- / prehenfionem , per £í lLa penas putuntur, à quitus non tanguntur, dicit Richat- Et tal dusà S. Vidtore. etormentum eft illorum , qui fine ca&ufe putant effe tacdtos. Animz benedi&tz , nec non cruciatz , quod vos cruciat, & de qua :j doletis , eftapprehenfio ; non eft tactus , (ed quare vos hanchabetis apprzhen- fionem ? Nofter Angelus cuftos eft friritusficut vos ;; Angelus ipfum intrat u ignem Purgatori ] ; ipfe non habet hanc apprzhen(ionem, nec penam , quare? uia non habet quod debeat purgari, fo làm qui habet quid purgandum, ap- ficutbene intellexit prahe ndit tanquam ta£tum, illud , quod non ett tactus : & expertus fuit S. Hieronym. Scribebat Doctor Maximus contra vitia, fed lo loquebatur in particulari, nec fcribebatfineluverftriptione, quia cum nul ullum nominabat , nihilominus aliqui dicta fibi hz capprehendebant, qui coa- » Sed Sanctus omnium dat rationemin libro de vita Clericor. ad querebantur p Pontienum, & inillo Ze forma vivendi, ad Rufticum, ficinquiens, Nemizem [ de vitijs difputatio eff, qui mibiirafct ecialiter metus [:émo pelfavit : genera voluerit ipfe de fe, quodtal. £ ftt , con ( fitcbitur. . Dum érafiuntur , [uam indicant €go enim neminenm confcientiam , multoque p us de fé, quam de me fentiunt - nmopiinabo. Ita ut calamus Hieronymi nullum tangeret , quia nullum nomi- feque tangi fentiebant, non quód nabau Nihilomipus querebantur multi , €os ipfe ,. fed quó4 illi fe tangebant ; nonel(tconftientia veftra. pfe ipfé de ff quad £alis fit , confitetur , f[&am indicat confcientiam. 'Totum hoc obfervari debet , ut fine errore co gnofcatur ille, qui vere te- tigit autnon tetipit, i lle, qui veré tectus aut non taéctus fuit. Verum fitactus fuerit cognitus, quomodo re cipideber ? Utiliffimum pun&um ! Dicotadum fed quà juvantem. jam fcitis pro- effe recipiendum, non quà offcadenrem, bationem ab Evangelio fumendam effe ; q uando noftra infirma tetigir Chri- Primo quia tetigit illum contra le- ftum, offendit il'um per quatuor punéta. gem, cap. 1. Levitici expreffam, in q: ia tali morbo lahorantibus prohibi- Sed qui offcndit legem , offendit Chriftum, imo tum erat , nullum tangere, folàm offendit Chriítum , qui offendit legem. Przecer hanc offenfam legalem; offendit in tribus Divinitatis ipfius atrributis, In faá- tangensilla, Dominum pientia, in Immenfitate, & in Bonitate. Illius fapientiam offendit, dicit Chry- credens à Domino fenon videti, Immenfitatem fologus , quia acce[fie retro, ejus offendit , inquit S. Hila rius, quia Fimbriam vef!inenti tetlgit, credens noninvefte prefentem efle. — Offendit & gravius Dominum ín corpore folum, Bonita- 4Horaltter explicatis. 19r Bonitatem illius , dicit S. Chryfoít. quia falutem occulté furani voluit (unde Roftquam manifeftata fuit, tremebat, videnms , quia non latait ) credens quod. Dominus illam non libenter & gratiosé fanare vellez, Sed Chriftus fic offen. füs , & quidem per quatuor capita offzn(us in hoc ta&tu , quid fecit , aut quid dixit? Confidefila fides tuate falvam fecit s Fides tua ? Quomodo ? Si bzc P- d mulier quatuor commiferit offenfas contra Chriflum , & tres earum contra t fidem ipfam , quà tetigit, quomodo laudatur ipfius fides, & eju(dem merito d datur iili finitas * Quia mifera mulier ad minüs credebat fe Chriltum tangen- [* do fanatumiri : $? zez/gero, /alvaero, & Dominustattum recepit , quatenus juvabat, & non quatenus offendebat. — Tactus per quatuor offéndebat partes, t & proderat per anam , & pro hac Chriftus illum recepit , ficque ta&us fümi debent. Virgam Moyfes projecit in tetram , & ftatim apparuit ipfi ferpens ;ic ore aperto, qui videbatur cum devoraturus : apprabende caudam ejw, Exod, d 4. Deusinquit, tene caudam, non caput. Sicillum Moyfesapprzhendit, vi- ditque non jam ferpentem , fed illum baculum , qui fuftentabas ipfum, & illam u d. virgam fidelem fui comitem , tot poftea miraculorum operatricem ; Idipfum, quod prouna parte fumptum venenatus & mordax videcur (erpens, füumptum d "n proaltera , nec videtur mordere , nec mordere volens, nec eftferpens.. Idem vefter gladius, fi teneatis illum cu(pide, graviseft, & volnerat ; fimanubriunr ü n illius apprehendatis, levis eft, & nonoffendit, ímo vos defendere poteft ! à quoties, & quoties idem ta&tus , qui ex una parte videtur effeCtus irz, ex altera L potett efle amicitia, velconfidentia , vel zelus, vel obligatio, vel'medicina 5 j Si tactus reciperetur ficut in manu chirurgi , & eífet gratus & folveretur ; fed. ) ficut bene Seneca dixit : nanquam [ine querela &gri £anguntur, manus intit- Á meícens & vulnerata, (i.tangant illam , licet illam ofculando, offenditur & dolet. Nonilli fufficittadum innocentem & beneficum effe , fi dolorem fimul (2 n afferat. . Maxima fanitatis infzlicitas eft, quod remedij comes femper fit dolor,,. vulnus fanari non.poteft , nifi tangatur , vulneratus tap gi nequit , niíi conque- m ratur, Ergofiquis oderit taCtum, quia fümit illum qua tenus e(t dolori, fümat illum quatenus dat fanitatem & illum amabit. ri Martyres patiebantur fuüb T'yrannis, & dicit Scriptura , repetitque Ec- [2 clefia fententiam , qua videtur incredibilis ; No» Zanget illos tormentum mor- hl 3 , non tanget tllos tormentum malitie, $ap, 3 o Si tormentorum acerbitas o tam fuerit exquifita, tam fera , tam terribilis, : quomodo z fanget $os zor- esnentum mort? ? Si malitia, odium & rabies Tyrannorum tam crudelis erat l & obítinata, quomado non tanget illos tormentum malitia $ Nihilominus eft y vega propofitio & experientiá probata.. Martyres enim tormenta tormento- m rumque malitiam, non quà nociva fibi, fed quà utilia refpiciebant. Id in S. iM Stephano videre licet ; fupra Stephanumille lapidumimber inftar fulminis ca- us &ebat » Ia. De Taibus bominum. rg? &us ac vulneratus, quid faciebat ? Flexis ge- f A4ebat, ipfe vero hoc fü'mineta ficat cantat Eccle(ia, düilces nibus pro füis orabat carrifficibus, & ipfi lapides ; t refpexit, fed coefum, illifuerunt, quare ? Quia non corpus; quodilli feriebat quod ipfi aperieb ant , ecce video C«elos apertos : AGt.7. Nec mirum ff ei nefcit J f &i videt aulam Regni Celeflis aperiri , dicit Eufebius Emilf. ! drafci, per quos Y Sed fiita recipiantur i& us de manu Tyranni, quarenon ita ta&tus recipientur de manumedici2 Verüm cum cecus mundus tanto plagaru míuarum fit amo- li Dicit mundus, temporis recaptus, utfidem deroget curz, accufat manum. hujufce manus non effe cales, quales illz, de quibus dicit Chriftus, Marci 16. hzc querela eft abíoluté falfa. Super «g ros mantus imponent (& bene babebunts Videmus.canonizatas , & inaltaribus multas veneramur manus hujustempo- iux durius tangebant. Sed objectionem admittogratis, Quid ris, &illas - » q —— P— e3 . f & dicit,'quid vult mun dus, dicitmanus effe malas ? Ipfi concedo, manum, quz vult manus fuaseffefanttas? Ipfi concedo, manum, que tangit, effe Diaboli ; tangit, effe Seraphini. Sed nec manus Seraphini vos tanget fine dolore, nec manus Diaboli fine pro fectu, fita&tum quà prodeft, receperitis. Erat Ifaias Tabijs infirmus , 4 uia-vir po lutus labijs ego fa. cap. 6. Tecigit illumSeraphin, fanandi gratià : . F^labat.ad me unus de Seraphing &9 tetigit 0s meum : quomo- " llum? Acc fe contulit ad altare, in C02 EEE RUR 4 IH ERE CURT PC do tetigit i epta Seraphin forcipe aurea, " (icut Chaldzus dicit, car- quo*rat ignis facri&ci j: (uüumpfit carbonem, qut, ivis incenfo flammis , ignivit , & conbuffit illius labia: ;:bunculus erat , quo v bo carbunculus, locus ex ficque manus erat Seraphin: , forceps aurea, car ltare. Et cumipfe ta&tus effe tPropheta, & Propheta quo fumptus fuit, erat a . mentum. Nequi- 1(àias, tactusfi ut tcaurer ium, medicina ignis., & fanitas tor dem Seraphin fine doloretangere poteft. Sed econtra ne : quidem Diabolus fortiter, (icutà principio vidimus : fine commodo. "Tetigit Diabolusjob tam: Domininon Diaboli, fed quid dixit Job ? Manus Domigi tetigit me, cap. 19. iaboli non fuitjob de Diabolo conqueftus, fedineodem dicit Hugo. IntactuD Dei manum cognovit Et quar e? Quia ta&tus ille factus erat à duabus ma- una Diaboli, volentis illum deftruere, alcera Dei, nibus , utraque invifibili, qui volebat ipfüm exaltare. Sed Job tanquam prudens; tactum pro ea parte Recipere tactum quatenus recepit , quá proderat illi, non quà nocebat offendit, € ft juvarehoftem, & feipfum tradere. Sit denique conclufio cun&torum , ultimum'C hrifti documentum; idque ta&tus & vindicari debeant ; dico difficillimum , fcilicet, quomodo fentiri breviter, quod debeant fentiri non feptiend 0, & vindicari non vindicando; comitari , Chriftus tactus, & offenfus. In Evangelio debet ad finem ufque nos Ad ta&tum videtur debuiffe fequi fenfati o feu dolor, & ab offenfà vindicta , fed &um & quomodo vindicavit ill um? Senfit non [ Dominus quomodo fenfit; ta fentiens, ZH oraliter explicatis. 193 * ii fentiens; eumque vindicavit benefaciens, fenfit illum non fentiens, quia per esperienciam tactum non fen(it, fed folüm cognovit illum per confequentiam : & illum vindicavit benefaciendo, nam quam- il Aliqui me tetigit , uam egonovi , primum ta&tum recepit , cum fanitate refpondit , &2 /a/va facía eff mulier in illabora.. Nondixit Dominus, a/quis zme tetzgit , quiame tundi, velteneri jiï ür velapprahendi veftemfenti, & hzc fuit infentibilitas, fed dixit, 4//22:5 me u fetigit , quia fenfi vircutem fanitatis exire de me, hocque bencficium fhit: "ts utriufque videamus veritatisimaginem in pulcherrima ipliusmet Chrifti piétu- . ra, "Tetigicuna více Moyfes delerti petram, & ipfa cum effectu aut illo figno, " taétui nonre(pondit ; tetigit illam fecunda vice, & ftatim copiofiffimz fons (« aqua fcaturivit, percm/J/t virga b5 filicem , &9 egreffa fant aqu& largiffema, ld Notabile prodigium in petra * Itautad primum tactum fe monftraverit infen- x fibilem , & ad fecundum, beneficam ?. Ita, demonítravit id in duobus taCtibus a petra, quod in uno exprimere, feu diftinguere non poterat : in primo demon- & ftravit infenfibilitatem, non faciens motum, aut ullum fenfationis fignum $ ls in fecundo beneficentiam oftendit, de i&u fe vindicans , cum eandem percuti- entium remedio. $ed unde, vel quomodo, vel quaretanta virtusin una petra? I 0 Quia petra erat Chriflus, &ibebant de cou[équente eos petra , petra autem erat It Chriflus , 1. Cor.10. .O fi quisex illa petra fabricaret ftatuam, eamque in r loco mundi emineatiffimo collocaret , ad perpetuam exempli Chriíti-memo- ài riam, & ad perpetuam fenfibilitatis noftrz tam inhumanz confufionem ! De j petra tacta exijtremedium : à Chhrifto fanitas exijt : fed dehomine ta&to quid tà exit ? Exitira, exitodium, exit vindicta &c. Dicetis mihi, tactus veftroseífegraves, Chrifti ta&tumfuiffelevem : £e- llv US tig it fimbriam veflimentiejus. . Egotamen vobis demonftravi , ta&tum illum intr ibus le(iffe divinitatem Chrifti, Verüm fi aliud exemplum & majus hu- B .: JI, manitatis ipfius defideretis , humeros in quibus hodie tactus fuit, afpicite, acceffft retvo. — Congregata [unt [aper me flagella, &$ ignoravi, Pfal.34. — Ceci- d derunt & multiplicata (unt(üper me flagella, & ego ( dicit Chriftus) non illa Sïy cognovi : in hominibus flagella non cognofcere, vel e(t infxlicitas , vel eft fatale, fed in Chrifto , quomodo poteít effe vel intelligi, quod ipfe (ua non [i U cognofcat flagella, cum tot fint & tam dura ? For(an, ficut S. Paulus dixit, Petra autemi erat Chrifius , dicemus nos, Chriflus autem erat petra ? Si ipfe üe non erat petra, nec lapideus, fed verus homo, & inter omnes fübtiliffimz , necnon maxime fenfibilis complexionis, quomodo dicit , quod flagella fua (0 04 noncognoverit ? 44« patientif[imà tulit, dicit Eutichius ; Quia talis Chrifti atientia fuit, ut videretur infenfibilitas, & talis ejus impa(fibilitas , ut eífe l. videretur ignorantia, tactus folüm per confequentiam virtutis tactum cogno- 2 n vit ; 20v, flagellatus nequidem per confequentiam virtutis cognovit flagclls; 46 Ó De TaGibus bominum, 194 ionoravi, & hec maxima fuit virtus, & maxima fubtilitas fenfibilitatis Chrifit. Subtilitas Chriílianz [enfibilitatis , non in parvis tactibus fentiendis , (ed 4n 1mnagnis i&tibus non fentiendis , confiftir. — Cengregata fnnt fuper me flagella, * . &? ignoravi. la fenfit Chriftus non fentiendo Et fi quoque velitis vide- re, quomodo fíe vindicaverit benefaciendo , à columna tranfite ad cru- cem, ä ' Maximam injuriam (ut $. Chryf. ponderat) humana crudelitas intulit i Chrifto , quando armata lanceá corpori defuncto non pepercit ; fed penetrans [ pecus, cor transfixit, ac trucidavit, fed cor mortuum , cum veré fit infenfi- li «bile, quomodo hanc vindicevit injuríam? Non folàüm benefaciendo , fed bene- ficio uitimo & omnium ejus bencficiorum maximo , quod fuic Ecclefiz: forma- tio, & inexhauftus Sacramentorum thefaurus , st de inju/la laterts percuffione [- [ «era mater viventium figuraretur ,. Ecclefra , dixit profundé Tercullianus ; Nunc vos ad petram convertite videntes an erat Chriftus : ficut de petra p [/ D! € d reff fant aqua largi/[ona, ita de Chriflo exévit /anguis t9 aqua. — Et ficut ad primumictum petra fe habuit infenfibilem & ad fecundum beneficam;, ita. i Chriftus in vita percuffus , patientiz fuz monítravit infenfibilitatem, & per- cuffus poft morté, füz beneficentiz magnantmitatem oftendit , ut Chriftianus, non dico jam fortiter percuffus, fed leviter ta&tus, fentirenon fentiendo, & j fe vindicare, benefaciendo, difcat: Ecífi pufillanimitas ejus non poflit imicari Chriftum , ad minusipfam pudeat imitari petram. Video, vos mihi quoque di&turos , quod & petra (it naturaliter infenfibilis, & quod non fit contra, nec fupra naturam, percuffionibus illis cum aqua re- i; fpondere. Sed hujus petrz naturam vos non obfervaffe videminit percutiens virgabis fl'icem : Petra non erat qualiscunque petra, erat filex, fif/icem : (ed. ä quando naturaliter ex illo lapide debebant ignisexilire fcintille, exijt aqua , exijt dulcedo, exij: falus, exijtaqua, eereffe [gnt aqua largzfrmna, exijt dul- f L cedo, de petra melle f[aturavit eos, P(31.8. — Exijt fanitas, oleuwm de faxo darifi- 320 , Deut. 32. Sed bonum erit, quod petra mutet naturam, ut fit figura [ Chrifti, & quod non vincat naturam Chriftianus , qui falvariaon poteft, nif D U confizuretur Chrifto ? óquantum pro noftra predeftinatione timeri poteft ! u$ prafcivit & pradeftinavit confirmes fievi hnaginzs filij ejus. Rom.6. — Sieft iniraculum, fit miraculum ; gratia noneft natura , eftfupra naturam, & nos fi-us filij gratiz, — Sed naturz concedam, quod fentiantur tactus ; verüm, oftquam quis illos jam fenfit; erit ratio, quod illa fenfatio feualterio fit perpe- tua & incurabilis ? erit actio, fiverelolutio corde Chriftiano digna, quod ma- litia, víndi&taque, nunquam nec.cerminum, nec remedium fint babíturz ? In legeveteri, qu non gratiz , fed juflitie lex erat, multas incurrebant pxnas propter tatus. "Tangebat biebraus mortuum , tangcbat Gentilis animal v&ti- - 4Moraliter explicatis. I9f i vetitum, ftatim contrahebat immunditiam legalem, & aliorum fidelium com- Magaa juítitia ! Sed.omneshitattus.omnes he 1 myunione illi iaterdicebatur, pznz, terminum temporis, & remedium remiffionis , tive ficutloquitur Sc.i- Intra paucos dies, certis cearemonijs expiabaat lt piura , expiacionis habebant. l tactus , & erant omnia finita. Sifüuam habet tactus penam, fuam etiam ha- beatexpiationem , fed quod tactüs culpa, fit totà duratura vita , & per totam lit vitam punienda , & viadicandapertotam vitam, (ine termino & expiationis remedio, ó homines, ó Deum ! Ut cum Deo infinite offenfo redeamus in gra- u ff tiam, tot habemus Sacramenta , & non erit unum nobis Sacramentale , quo in gratiam redeamus cum homine leviter offinfo ? Quid &ico cum homine? d lde Cum familia , cum generatione, cum integra natione. Tetigic Angelus ( & eratunus Angelus) genu Jacob, retigit nervum femora ejus , Geu.32 Quid il fecutum fuit ex hoc tactu ? audite Scripturam quamobrem filij Ifrael non ; comedunt nervuum ufque ad prefentem diem. Ítaut tot familiz , in tot fculis j ut nonpotuerintobliviíci, nec deglutire unum tactum. Hzc ett Domini mei, noftrz fenfibilitatis tam infirmz ftatus, Et fi ad i d. illam omnino tationalem reddendam , non omiferint documenta filutis, à ChrilLlo cum ejus exemplo nobis applicata ; folüm homini tacto füpereft , ut 5 ipfam accedat Chriftum cum infirme necnon Evangelij fide, quatenus ipfe taétus etiam fua virtute míraculofa nos fanet , fed ut veritatem fatear, dubito tb & valdetimeo, ne vel defe&tu vivz fidei, velobaliaimpedimenta fenfibilitatis noítrz, tam rebellis & obftinate, ( quinon (amusde turba, fed electus civita- [t, tis Dei populus) (imus ficut illi, iu fua fzlicitate iafzlices , qui tangentes It« Chriftum, illum non tetigerunt. Tangimus Chriftum labijs, tangimus Chri- n ftum vi(ceribus, & multi quotidie manibus, fed quod tot Chrifti ta&tusnon du fufficiant ad unum in fenfibilitate noftra miraculum faciendum ? Quod non ]dy fafficiant tot Chrifti tactus , ad (anandam hanchominis partem, tam debilem, il« imo fortem , tam infirmam, imo vivam ? Quod non (int efficere (uüfficientes (fe tot Chrifti tactus, uc aliquis in nobis videretur effectus Chrifti virtutis tam a prompte, nec non exite, cunctofque qui cum fide, ac re&ta intentione illum ift tangunt, fanare vehementer defiderantis ? Finio terribilibus S. Petri Chry- ub fologi verbis, .dudiant bec qui quetidie corpus Chriflitangunt, mulier et de valnere medicinam tulit , nobis medicina ipfa 0s retorquetur in vulnue. u n j &5 (o) && h us p Bb a u- CON- 1'96 Iupre[fio Chrifi ouluerum ^GONCIO DECIMA SEPITIMA De Stigmatibus $. Francifci. Di&ain Archifraternitate S. Stigmatum Roma. Adimple 5 o ea que de[unt paffiouum Chriffi im carne mea, | Co- lo vor chO 1 e b ï &'*f—*ä Hriftus refculptus feu reimpreffus (& forfan 6ovïæte majotri , nàm imprefltones fecunde promittere folent) erit hodie meit difcuríus objectum. Di(curfus erit meus, verba nec mea , nec as z ? vellra. Non mea , cum illa fint lingux mihi peregrine ; nom V i .L6 P 3 veftra, cum fint malé polita, duréquepronunciata. Sedhzctanta diffonantia, ad quam me obligaftis , emendabitur cum fraétu , imo cum har- monia, ab ipfis S. Francifci plagis, quas celebramus, fi illas & nonjammeaufcul- taveritis. Afpicite, Domini, plagasiftas. . O'quod filentium * óquz voces ? ó qui clamores * Illaquinque aperta Scigmata, quinque funt ora, ille fanguis ardenter conge latus quinque funt lingue, quz c&cos ad oculos clamantes ; Sive vos illas afpiciatis tanquam Chrifti plagas im furdas penetrant aures. Francifco impreffas, five tanquam phag as Franciíci in Chriftum transfor- (antora, fünclTinguaz , füunt voces. De Chrifti pla- mati, quocunque modo * gis dici * t Rupertus , quo? i 2 Chriffi corpore plage , tot liugue. Et de plagis auperi sac vulnerati, ficut eft Francifcus, inquit Chryfologus , s j «dao- zendo divite tot e[fent pauperis ora, quot vulnera. . Ad has igitur audiendas voces , invito hodie, Domini, nonquidem aures veftras fed veftros oculos. uando Deus Moyfi legem dedit in Monte Sina, dicit S. 'Textus, cunctos : .* auícu!ltantes vi diffevoces, Exod.20. Cuntius autem populus videbat votey. Peregrinus dic endi modus ! Vilio eftactio oculorum, voces fünt objetctum audiiüs, quomo do videntur ergo voces? Attendite, MonsSina undique vivis ardebat flammis : raptuserat Moy fes , & fixusin Deum facie ad faciem, Deus cabulisimprimebat charatteres, ad quod ipfe Sculptor faéctus, preceptorum tam terribilis , tamque novx vifiot is fpectaeu!um , exeuntibus extra fpha- ram fuam fenfibus, homínes auribu: videbgot, & oculis audiebant , Popuíue Ita cft. Traafeam us à MonteSina , ad Montem Alver- autem videbat voces, niz , quia (ic abunda t amoris rleaitudo , ut de Monte currat ad Montetn. is ardet flammis : Francifus elevatus & in ecftafin Mons totus Seraphic —rapms' Iu F fzmcüäo correda. : 107 raptus facie ad faciem agit cum Chrifto ! & fculptor divinus imprefforque CHRISTUS in Francifco vulnerum faorum charatteres imprimit. CHRI- STUS extra fe, ac transformatus in Francifcum ? Francifcus extra fe, & transformatusin CHRISTUM? Exeantigitur extra fe fenfüs quoque noftri, & fe transformantes in aures oculi , & aures in oculos , aufcultent oculi & videant auresz Populus autem videbat vocer. Hoc eft quod hodie facturi fu- mus. Aures quia nom liabent , quod audiant in meis verbis, videbunt: & Oculi , quia tantum habent , quod videant in plagís Francifci , auículca- 0. bunt. Oculiaufcultabunt bene, videntes bene ; aures videbunt bene, au- fcultantes malé. Sed quid videbunt? Illud, quod à principio dixi ; Cruci- fixum cum addito , & magnanovitate, reimpreffum. Hoc meum eft The- IT ma; Exordiamur, Yet jn Adimpleo ea que defunt Pajionum C HRISTI " 1n carge TI64, ( Il« ' Agna pro difcurfü matería, major pro filentio , crucïfïxus refculptus in " 3 -* * Francifco; quod vulneratus vulneret , quod fculptus feipfüm refculpat , totum hoc amor eft. Sed quare voluit amor Chrifti refculpere vulnera , & lls ejus plagarum alteram impreffionem facere ? Ratio iis continetur verbis , ls' n quz pro themate fümp(i: Z4dizpleoea, qu« defüntpafffonum Chrifli incarne mes. Ly, ad, in textu originali eft , Re, Re-implece, Quando impreffio r & cum erroribus, fecunda fitimpreffio correcta ma- a. prima editur ímperfecta , gis,in qua emendanturerrores primitypi, Hoc eít idem quod fecit Chriftus : !s rediit altera vice fuas imprimens plagasin Francifo, ut in fecunda impreffio- 1d O u« defant , ecce defe&tus. — Re- im- a5 ne , prima defectus emendarentur. pico , eccefecunda impreflio. Paffionum Chr:ffi , ecceplages in carne mea, r eccecorpus Francifci. Quod hic intelligatur locus particulariter de Chrifti 09 fs plagis, & deplagis Chrifti poft a(cenfionem in czlos , communicatis im terra €uidam Chrifti fübftituto , qui erat Franciícus, non eft conceptus aut appli- catio mea , (ed (ententia S. Chryfoftomi & Theophyladti : Ouemadmodum ( di- lls cunt illi ) f Zuce exercitus abeunte , (ubimperator in ejue locum con[litutus vul- 0s sera ip[tus recipiat, ni Verüm, dicetis vos, defectus ín plagis Chrifti? In illis pIagis infiniti retii, infiniti meriti, infinite perfetionis poffunt dari defectus? Imprimis [« verbum noneft meum , fed S. Pauli, qui loquitur ex magna Theologia, ma- vt qua defunt : &inlinguagreca, in n gnaquccuxnrevgrencia, Hoc fignificat , n 3 qua ! 198 Inpreffio Chrifli oulnerum qua feripfit Apoftolus, magis expreffüm eft etiam idem verbum, J4dimpleo qu&defunt: legeGriecum, &àGrgco Syriacum: Z4dimpteo defecius : defe- Gus? Quales def-&tus ergo fueruntilli plagarum Chrifti ?. Clarum eft, quod nec fuerint, nec effe potuerint defectus Originalis, fed fuére defectus im- preflionis. In impreffione priina plagzarum in Monte Ca!varix Chrifto im- ais EE ii E RE a asf preffarum, (i 6iagulz circumítantie diligenter confiderentur, tres in illa defedus-erit reperire ,. unum ex parte imprefforum , alterum ex parte inftrumentorum , ultimum ex parte plagarum impreffarum : & omnes hi defectus primz impreffionis in Monte Calvarie , correé&ti ac emenda- ti fuerun:, in fecundo Montis Alvernig typo. Hoceft, quod dico, & hoc eít quod meum dicit thema ; ;4dimpleo qua defunt Paffionum Chrifli incarae Wied. x E Incipiamus à primo defectu, qui e(t ex parteimprefforum ; impreffo- res plagarum Chrilli ia Monte Calvarie , fueruntSynagoge Mini(tri , irà, inju(titia, crudelitate, odioque armati. Amor extendebatbrachia, odium elevabat malleos : amor aperiebat manus , odium percutiebat clavos : odi- um erat agens , amor patiens ; odium vulnerans , amor vulneratus. lt quia in prima imprefbone plagarum Chrítti concurrit odium cum amore , in- 2 -- juftitia cum mifericordis , [ ? eccatum cum innocentía , & facrilegium cum fa- erificio , fuit primus hic defectus , quem Chriftus in fecundo typo voluit emendare , mutaris & emendatis imprefforibus. Ipfe Chriftus Seraphinum induit: fuprems Hierarchiz Seraphiaus fe transformavit in Chriftum: ambo crucifixi , ambo crucifixores: hi nobiliffimifuerunt Artifices, qui impreffe- runt ac refculp(erunt plagas in corpore S, Francifci, quatenus híic operare- CH* Roee-— o .789 turamor, quod ibifecerat odium:; ntquenos, non valentes videre Chri(ti plagasin CHRISTO (ine horrore humanz malitiz , videremus Chrifti plagas in Francifco, folàm cum Itupore Bonitatis divinz, Hunc dico fuiffe Chrifti i*f ee4bov— conceptum, videte numid probem. — Patitor ac moritur Chriítus in Monte t Calvarie, fed una vice paffum ac fe mortuum effe, non contentus, alteig H vice redit eandem mortem , eandemque paífionem in S. Euchariftie Sacra- g mentorenovaturus. Sed quare? Si fufficiat pro mundi remedio Chriftum una folüm vice mortem in facrificio crucis obiifle, ficut S. Paulus ponderavít, boc enim fecit femel fe offerendo , Hebr. . — Cur ipfüm reiterat facrificium? Curípíam vult rencvare mortem in Sacramento ? Quia voluit Chriftus ( dj- :ä: cit S. Gregor. NyíTen. ) In Sacramento fuam emendare paífionem & mundare myfíterium, mutando melioresque reddendo Miniftros ; (6 quotmyfteria, quotque minifteria poffent hoc modo mundari! ) In MonteCalvariz, &in P d Sacramento idem eft mylterium , mors eadem , cademque paflio , fed Miniftri eu In Francifco correda. 199 d feu caufs efficientes funt diverfe. IbiPilatus, Judzi & illorumodium; hic d ipfe Chriftus & ejusdem amor; fed hac miniítrorum atque caufarum efficien- d tiummutatione, Chriftus in Sacramento purificavit illam impiam Calvaria iU circumftantiam , fed in fecunda paffione prima defectum emendavit, Sic ille le fe;:ic ; qui fia illud ordinavit. " Nulli non conftat Chrifti paffionem , qui occifus eff ab origine mundi, Apocal, 13. G In morte Abelfuifle figuratam. Eademtamen mors, & eadem d paffio, alia vice fuerunt in facrificioIfaacfigurate. Sedin quem finem? Non ( ad fignificandam mortem & innocentiam victimz , qux jam repraíentata if fuerat & cognita, fed ad mutandam gladii manum , Abrahamo in locum Caiíni fübítituto, & ad complendam myfterii puritatem (anctitate Minifiri. lbi opera odii & impietatís Cain, hic opera pietatis & amoris Abrahz. Sed Q facrificium Abel fuit cruentum, & facrificium Ifaac incruentum ; namillud d1 fignificabat paffionem Calvariz , hoc paffionem Sacramenti. 1n Abel & in if Monte Calvariz effectus partim odii; inlfaac & in Sacramento effc&tus totali- " teramori. Propterea Chriftus paffionem füam in puriffimis Euchariítiz [a- bt minis reículpfit ; Evcbarz/Zia ( dicit cum S. Gaudentio gravis quidam hujus i fteriiinterpres ) Ewchariflia eff exemplar paff 2on8 Chriffi, in qua refculpta ] p efí pa[fio, absque borroribus delicforum , qua eam circumffant. j Bene verbum notate, 25 qua refculpta eff pasfio. Ita ut Euchariftia fit pafio Chriíti re(cul- jit m ta, fedreículpta finedefectu, & fine circum(tantia peccati. "dbque bar- roribus deliciorum , queeam eireumfhant. — 'Tali s fuitSulus, quem in [ecunda 50 plagarum füarum impreffione Chriftus obfervavit, e (j as per feiofum imprimens [4 $. Francifco. In Sacramento fuam refculpüit paffionem ; in Francifco füas (ii plagas fecit facramentum: in Sacramento paffionem pofüit invifibilem ; in 25 Francifco Sacramentum fecit viübile: in Sacramento oc cultavit myíterium fidei ; in Francifco monifeftavit myíterium charitatis : ; & ficut in confecras (l tione Sacramenti Chriítus & e te jus amor fünt Miniitri, itainimpreffione pla- garum Francif. Chriftus & i/Hiu: amor füeruncartifices: uc purificacá in Fran- »[a " €ifco Calvariz Montis malitia, illiusplage remanerentex omnip arte fanctz, ex omni parte pulchrz , & ex omni parte amabiles, Verüm fi hgc paritas n [l tam aqualis vobis non fatisfaciat, ad ipfasafcendamus plagas , fitque Chri- ftus ipíe fai conceptus inrérpres. Cum, triumphante Ch rifto czlos afcen- uB dente, viderent Angeli plagas , alienas à corpore gloriofo ; fed inillius ma« il nibus rutilantes ,; admirati & ob(tupefacti querebant, Zach, :3. CSuid fant ] plaga ifle tn medio manuum Fuarum?. Rex & Domine , quid h oc eft. guod vi- m demus? Hoceít, quod quzfiturus in retram defcendifti t Hoc eft; quod: n indereportaíti? Quz (unc ifla plagz tri ! Ego non admiror id , quod admirati fum u 200 : 'Imþrgæo Chriffi vulnerum funt Angeli , fed miror id, quod refpondit Chriftus : fed quid refpondic? H funt, dixit, certee His plagatus [um in domo eorum qui diligebant me. plag $, quasindomo meorum amicorum recepi. In domo eorum, qui me amant? Quo modo ? Calvariz Mons undique patens & apertus , erat ille domus? llli Carn ifices inhumani , qui crucifixerunt CHRISTUM, anama- bantillum, cui vitamabítulerunt? Patet quod non. Quomodo dicit ergo Chriftus, (e plagas recepiffe in domo eorum, qui dilígebant ? Im domo eo- yYHmn, qui diligebant me. — Mallem audire, quàm dare refponfüm, Sed illud dabo. C hriítus bisfüas accepit plagas : íemel in carne mortali , fecundó refüfcitatus : primó per manus fuorum inimicorum , fecundó per manus füo- rumamicorum: prima vice in Monte Calvariz, altera vice in domo abillo Montenonlongédiffità. Chriftus januis claufis illam ingreffusdomum , ad quam Apoft oliconfügerant, Thomzedixit, utdigitotangeret manus, ma» nibusque latus : d Infer digitum tuum buc t mittemanum tuam i latus meum. 20. Et hec fuerunt fecundz vices, quibus aperta fuére Chrifti vul- Toan. nera, Audite S. Petrum Chryfol Ea va/gera ; qua manus infixit impia , devota dextera nunc vefaltat ; latus, quod àmpii militis. lancea patefecit , refodere nititur mauus ob[equens. Et quia CHRISTI plagz fuerunt aper- txfecunda vice , & in domo & per manus Apoftolorum , qui amabant il- Jum, ideo dixitiple cum veritate , 4 plagatus fuum 14 domo eorum » qui di- ligebant me. Sed nuac ego replico, *Sik plage fuerint apertz duabus vicibus, una , & alterà per manum amicorum , quare Chriftus permanum inimicorum refpondit Apoftolis c um fecunda & non cum prima plagarum fuàrum aper- tura? Quia cum effet füi triumphi maximzquegloriz dies, voluit Salvator fuarum fervare decorem & illas Angelioftentare, cum omni fux plagarum pulchritudinis Majeftate. Exdem plagz per manum odii facte , turpitudi- nis ac erroris umbram deferebant; fed per manum amoris apertz, totali- ter erantgratiofe , refplendentesacpulchrz, Voluitergo Chriftus operire manum odii manu amoris, & fuis in plagis umbram lucefugare, errorem- que gratiá, turpitudinem venuftate , ac nomen unum altero delere ; pro- P terea (übticuit odium & publicavit amorem * Hss plagatus f4m in. damo eorum qui diligebant me. Sic dixit Chríftus ex Oliveri Monte ad Czlos afcen- Sed ignoícat dens, ficque fecit ex celo defcendens ad Montem Alverniz. mihi Apoítolatus & ip fum quoque Sacramentum ignofcat , quod in compara« tione duorum horum my fteriorum , quz probationis causá recenfüi, non ilitatem in impreffione plagarum Francifci , poffim non magnam agnofcere ut rifti, in tatione puritatis impreflorum. In aper tura fecunda plagarum Ch Apofto- In Francifco correda. 201 — V Aroftolorum cxnaculo facta , utilitaspatet: Quia, licetin:lla devotio,, pie- tas, obfequtumécamoveffet, intervenit tamen aliquis ibi défettus increda- litatis, ideoque conveniensfuit, utplaga jam femelio Chrifto apertz , ite- rumaperirentur & imprimerentur in Franciíco majori cam puricate, ÍIn Sa- cramento difficiliàs apparetutilitas , fed.eft eciam certa & (ine dubio, :Siqui- dem in Sacramenti confecratione primus ac principalis Minifter eft Chriftus, f&cundus ac mínüs principalis Sacerdos, .qui poteft e(fepeccator : fed in im- preffiore plagarumFrancifci primus acprincipalis Miaiiter fuit Chri(tus., fe- cundus & minüs priacipalis Seraphinus , qui-non poteft peccare, Ergoex parte;Miniftrorum eft majorbic puritas. £t propterea fuit etiam conveni- ens, ut Chrifti paffio femel in Sacramento refculpta , refculperetur alteta Gsb CC EEE RH m i s RUPOF C U vice in plagis Francifci, Talis eft perfe&tio , qua correcti füerunt errores primaimpreffionis, ab ámprefforibus Calvariz Montisfaétz, quianefciuut Ü h quidfaciunt. Ethoce(t, emolumentum ycum quoemendatus fuit in fecunda impreffione defe&tus,, licet marginalis & extrinfecus.primi cypi: 44dimpleoea |- que defunt pajfionum Chrifliia carne mea. 4 Ex parte inftrumentorum (.quz eft facunda circumftantia, fecundus- que defs&tus) multaquoquecorrigenda funt infecundaimpreffione. 4nítru- menta, quibus prima vicein Chri£o plage funt impreffe , fuerunt clavi & | cerux. Qontrahzc duo inflrumenta multum habeo quod conquerar in gra- '1 tiam Chrili, Etquidem, ólignum plus quàm durum, Ó fertum plusquàm ferreum, fic vos agitis cum veftro Creatore, cum ve(tro DEO ! Quarenon r emollita, quare non commiferationeta(ta, quare non in illa horatuiftisan- nihilata? ln Martyriis defenforum ejusdem Chrifti , quoties in rotis fratta j r: funtligna, & incarceribus vincula? Quoties contigic, ut ferrum in lanceis ac gladiis inftarcers liquefieret? Sedinjuriis à loagé petitis vos afficere nolo, r Eodemiíto die, in eodemifto monte, totoque mundo , nonccontremuitter- « li ra? Nonfciffx fant petrz? Nonfuicobfcuratus Sol? Non divifum e(t velum Templi, teftantibuscun&is creaturispati faum Authorem? Quomodo 'ergo l- t crux & clavi, quos proximé hic cafüs tangebat , non etiam emolliuntur? uomodo non diffiliunt in frufta? :Quomodo non totamcomitantur natu- no ram dolore? (s Hicfuit defe&usinftrumentorumin primaimpreifione plaparum 'Chri- i fti: fed videte, quàm przclaré Francifcus eum emendaverit in fecunda im- xnn preffione, InpedibusmanibusqueTrancifci plage non folüm erantapertz, AC fed in medio fingularum eminentem, qui eas transfigebat , erat videre cla. P vum;, exeadem carne formatum, nigrum & durum, juxta colorem ejusdem od ferri. Plüs hos clavos, quàm ipfas plagas admiror. In Chrifto crucifixo l, duri patiebantur manus, patiebantur pedes, paticbantur plagx; fed clavi [ RA ing i P 202 buprejfio Cbri/ïf vulnerum & infen(ibiles non patiebantur ; In Francifco crucifixo patiuntur p&d*'es & manus., in carne viva patiuntur plagz ,. nec non ipfi clavi patiuntur. — lm Monte Calvariz fciffe fant petre doloremdemonítrantes, íed non habebant dolorem,. cum effent infenfibiles:. Clavi duriores petris,, nec habebant nec monítrabant dolorem, etiam(i dolores acerbiffimos caufárent : & quia clavi: caufàábant in CHRISTO: dolores ,. propterea clavi im Franciícofünt capaces doloris. Clavi vivi, clavifenfitivi, clavirationales , quia cognofcentes ra- tionem.fentiendifenferunt dolorem , & caufam quoque doloris. O fpiritum;. à amorem plàs quàm miraculofüm ! Amor Francifci modo tam vivo, tam. forti, tantoque cum dolore, tormentum & injuriam. horum clavorum fenfit & apprzhendit , ut illos transformarit , informarit ac vivificaverit in fe- T ipfum. . Hocnonhabet fibipar miraculum, in Moyfe folüm aliqualis refplen- detíimilitudo, Erat Moyfesin. illo Monte, in quo pariter oravitac jejuna- vit 40; diebus ficut Erancifcus, revelavit illi DEUS quid in campo,. necnon: inexercituageretur , qualiter ibidem populus ingratiffimus adoraret vitu- lum ,. altis cfamans. vocibus illum effe D.EULM ,. per quem ab ZEgypto fuif- fentliberatus. Verüm quid Moyfi.contigit in hoc cafü ? Defcendentem de Monte veniuntomnesintuituri, videntqueduos in ejus capite radios inftar cornuum., quad acies ejus effet cornuta., Exod,34. Quemodo ? Duo bru«- talis figurz radii in capite Magni Moyfis ?. Ex inhac occafione . nonjin alia? dmo, Quia, cum tantus DEI amator;. ejusque honoris ac glorig zelatox üla exifteret,. in feipfum inftrumenta offenfx Domini füi transformavit.. enim Populus more brutalt , cemmittens. idololàtriam D E U M offendebar,. & offénfz hujus intrumentum erat brutum cum.duobus cornibus in capite,. tanta fuit vis doloris , amoris ac zeli Moy(is;. ut transformaverit & informa- veritinfeipfum , hujus injuriz figuram ,. & inftrumenta hujus offenfe , f4.. gies-ejus cornuta. Ah Francifce magis amans, & plàs zelans honoris D ÉL* Deadorato crucifixo tuo dicit Propheta , coruua in manibus ejns, Flabac, 3. illis duris clavishoc ferum dans nomen ;. fed quia CHRISTI clavi duri fuerunt & feri , tu.melior Moyfes illos transformafti, nec non.animafti in teipfum » &O« rum duritieitollens injuriam.tuis ip fénfibus,. & illorum infenfibilitatis de£e« &umemendars tuo-dolore; Ita.emendavit ac füpplevit Francifcus clavorum defe&tum. — Et ita pari-- ter alterum crucis ,. quz fecundum.fuit inftrumentum ,. quod: ad impreffio- nem primarum.plagarum dur? concurtit... Obfervavit S, Bonaventura , quod: elavi plàgarum Francifci nonfolàüm manus ipfi pedesque transfixerint ,. fed ex eppofita parteretufi quoque', reduplicati, & quafi repercuffi fuerint,. jp/a verbclavorum acinina oblonga retorta G9 quafi repercue[5. Novum mylte- rium;. - In Francilco corrcfa. 203 riüm, nova nec non fübriliora miracula f Clavi transfipunt manus & pedcä erucifixi, fed non reduplicantur, non repercutiuntur in-manibus , nec in pedibus, féd in cruce. Ergo (i clavi transfixerint Francifeum, & in Fran- ciíco fuerint repercufit, Francifcus non lolüm fuit crucifixus, fed crucifixus & crux fimul? Sic et. Sed cur erat, autipíe fecit fe crucem? litcorrige- ret in feipfo defe&tum crucis CHRISTI, Quia crux Chrifti fuit infen(bilis & ä nonpaffa, iplefecrucem fenfibilem , & crucem paflibilem, crucemque pa- tientem fecit. In cruce Calvariz patiebatur Chriftus, quia erat in carne mortalis, fed crux non patiebatur; quiafuit infznüibiliss n cruceFrancifci Chriítus non patiebatur, quía jam eratimmortalis & gloriofüs: fedcrux pa- :1; tiebatur, quiacrux eratanimata, crux viva , crux paílibilis , & veré Fran- : ciícus transformatus in crucem. lta Chriftusipfe dixit peros Davidis, non o— parum dehacnovacrucegloriatus. Auditetextum , inquo multafunt con- fideranda. — l»fix «« fum in limo profundi &$ non eff fatflanita, PGlm. 68. — Se- cundüm litteram de Chri(to Prophetaloquitur, ficomnaes intelligunt Patres & Interpretes: dicitque CHRISTUS ipfum f& in limo profundi crucifixiffe : infixus fum in limo profandi, Nunc audivimus Chrifticrucem nonligneam, fedluteamefle, Sedquz crux delimo, vel quislimus fuit hicin crucem for- matus? S. Bernardus exi(timatfuiffelimum Adami; illum limum, dequo S. Scripturadicit: Fermavit D EllS bominem de limoterra, — Fortaffir (inquit ï;: ille) crzx ipfa nos [amus , cuá CHHRLST US memoratur. infixwus : bomo enim y firmam erucis babet, quam fimanw esctenderit, exprimit manifeflim : logui- £ur autem CHRIST US in Pfalmo z infiscus [um in limo profundi , qmoniam de Itaut, quando DEUS fe fecit hominem , quando Per- ? limo p/almati[mmnus. (»na Verbi naturz humanz fe conjunxit & univit , tunc, aitBernard. DEUS le in cruce limife crucifixerit , quoniam homo limus eft , & crux eft, Bene; [; fed rationem , ob quam fecsnda pars hujus interpretationis füb(iftere non poteít, ftatim videbitis. Quz fuic ergo crux de limo , in qua Chriftus fe , crucifixit ? DicofuiffeS. Francifcum, Quia cum effetc limusipf: ficut alii ho- lj mines, propter profundiffimam humilitatem fuam non folàüm limus fuit, fed h limus profundi, izfixus (um in limo profandi. Totum videte genus huma- r num, totamhanclimi Adz maffam refpicite, Ín fuperficie, nec non in al- tiffimo fuüut füperbi , limus, quitotus annihilatur in vapores. 1n media füntilli, quinec füntfuperbi nec humiles, limus fine vitio malus, & fine vir- l tutebonus. In fundo verí funt humiles , limus qui fe viliffimum & infimum M interomnesexiftimat. Sedinfundoprofundiffimo hujus fundi, quis eft? Eft F'anci(ícus ,qui humilium omnium fuit humillimus , ergo Francifcus limus pro- fundi fuit, in quo Chriftus fe crucifixit ; ipfiseus fuw in limo profundi. ; Cc3 Hoc 7 ) z 204 Impreffro, Chrifli vufnerum Hoc ipfe Propheta declaravit , adjungens individuantem: Francifci di£- ferentiam,. infixus fum in limo profundies. non . eff fubflantia.. S.. Augulftinus ,. €? non.eff fabllantiay idefl , nom funt diuitie ,, quia: ipfe ille limupaupertas erat, Subflantia fignificat divitias ,. bona.temporalia ,. diffipavit.omnem (ub- fíantiam , apud S.Lucam. Et hic limus profundi ,. in quo: Chriftus. fe- cruci- fixit,, tam- pauper erat ,. ut ipfà paupertas eflet, quia: spfe limu paupertas erat,. Videte.num erat Franciícus, an; hec fit individualis ejüus differentia ,. hocaue definitionis ipfius. complementum. Francifcus pauper. &9. bumilzs.. Hyumilis ?: In limo profundi. — Pauper 9 Et nomefl fabffantia.. Mli,. quivolunt extollere fimilicudinem horum.duorum typorum, horumque: Crucifixorum;. dicunt ita :: fpoliate Erancifcum, & videbitis Chriffum :: veftite Cliviftum ,. & videbitis Francifcum.. Hoce eft:,. quod illa. duo: demonítrant brachia in cru- cem transvería,. vefticum unum , alterum nudum:;, utrumque vulneratum; Ignofce mihi Domine ,. non Bene pingis,, vel muta.potius conceptum.. Bra- ? £ chium veftitum:fit Chrifti , nudum eft Erancifcii. Et quare ? Quia zow ef£ [iæbü;m ts Paupertas Chrifti ,, quatenus ipfe noftrum exemplar: eft ,. fuit: d paupertasErancifci, quatenus paupertas ,. nuda ma- magis convaniens ;; fe gisacpauperiorfuit. E(tenim de fide ficque definitum,. quod: CHRISTUS; ( preter füpremum. totius univerfi dominium ) five in particulari ,. five in: communi , rerum quarundàm temporalium , licet pauciffimarum ,. domi- niüm habuerit :- fed in Erancifcos . s eff /sbflantia:: quia nec.in particulari, nec in communi: habuit ullius reí dominium. Veftes ,. quibus. in cruce Chri- ftus fuitfpoliatus, erant ipfius Chrifti;; tunica ,. qua.tectus efl Francifcus,. noneftFrancifci, Ergobrachium FEranoifcieft brachium nudum.. Velíi ve- litis;. fpoliate & denudate utrumque.. Sed.fi fuetit uterque:nudus ,. cum uterque fit vulaeratus ,, quomodo.différenti poteft eorum reperiri ?: Sola fi- des illam reperire-poteft.. Ita.textus ipfemet indicat.. Iwfxus /um 12 lipw: profündi. &$. non.eff fabflantia, Differentia. iater utrumque nudum ,. intet utrumque vulheratum ,. eft uniobypoftatica in uno,. non . inaltero :- 69 2on eft bypoflafís., humanitas Chrifti,, ficut dicebat: S. Bern. fuitcerux de limo, in. qua Deus crucifixit divinitatem medià unione h ypoftatica :: corpus Erancifci €rux.quoque fuit:delimo , in qua Chriftus lhumanitatem crucifixit ,. fed fine: unione liypoftatica;, 69 nom:efFibypof'afis;, Et ad:quemfinem ;; Ad fupplendos: & emendandos in fecunda cruce defedtus prime... Crux prima fuitinfenfibilis ,. fnit dura , fuit crudelis?: Sitergo Francifcusnova crux. & fecundà :: erux: fenfi- hilis, crux humana; crux-amabilis :: oruxquerefleCtat in fetormenta:: crux quz féntiat i& fe.dolores crucis:: cruxnomcrux.,. fed crucifixa :: crux finaliter ,. quz dolens & patiens emendet:defectuscrucis Cliri(ti : "d4dipopleo em'qua defant. Paffponum/Chrzfliin carne mea:. * Tertius: hu Francifco corretka. dey Tertiusacultimus:defectus ipfarum plagarum fuit. Quia, quantumvis: pedumac manuum plagz fuerint perfecta.nec non completz , plaga lateris,. ; quz propius cor tangebat, plagafuit imperfecta. Sedcur imperfecta ? Quia. fine dolore plagafuit. Tamimperfecta ob.defectum doloris .ut quafi non fue- : rit plaga,.talemque Chriftus eam:exitimaverit. Inultimahors, feu inagone; j dixit Chriftus, (/tio : & dixit, fftío .. dicit Evangelifta, quoniam noverat Domi- » nusomnes paffionis fuz (cripturas, prophetiafque jam completas effe ,. nec " non omnibus feimpofuiffe finem: z Sciezs qmia omnia confummata ([unt , ut ( con[fammaretur: Scy tptura , dicit . [tio , Joan-19... Plano,mi Domine , in Scri- ptura füit expreffum. & per Prophetiam dictum . fanctiffimum corpus tuum: : vulaneratum.& lancea transfixunriri, Javcez?(u& wuinerarunt me.. Ergo fi fu- lo perfitadhucictuslancez & plaga lateris füturay. quomodo dicis omnia jam effe h finita ? Ouia omnia con(ummata:[nnt.. . Paxs cordis reftat, & dicis omnium effe &inem ? [ta.. Ictum enim lancez ,. quamvis Chriftus in pectorereceptue- us effet ,. eumtamen:jam. mortuus non erat perfenfurus :: fed i&tus qui non t féntiuntur, nonfüntictus. Erat illa quidemplàga ; & plaga inpectorerece-- pta;fed plagz finedolore;noníünt plage.. Propterea cum judicio magnaque ; 2dsertentia , S. Joannes non dixit militem: latus Chrifti percuffiffe, fed aperu-- iffe , pnus anilitum laucea latus ejus aperuit... Namplagz, qug nom afferunt jo dolorem ,. nonfünt plagz , fed'aperturz , vieiianti verboufus eff , ut nom dicez r vat , latus ejm percuffit , aut voulperavit, advertit diligenter S; Augufítinus.. Plagz manuum atque pedum vere fuerunt plagz ;; fed plaga làteris, quz nom 1 cau(ávit dolorem , non fuit plaga , nec eam Evangelifta plagam vocavit , fuit: apertura;. aperuit.. Etfrhocvobisnonita videtur efTe, idiquod ex liac plaga: fluxit ,.attendite , exivit fanguis Ej aqua: : quoniam fine dolore fanguis extra- &us ab:eo ,. qui multa.patiendi defiderio tenetur ; eft f(anguis aquatus. Veli ut cumener; 4 jj gia & proprietate Hifpanica dicam :: d—q;uiafzidefe ii dé paceder dav [arere [indolos y.es gu[to agnado,. E T ]guäzf'mmbm Chriftus tam profündé Hunc fenfit dbfä&b&ä* ,.aut doloris -ga'r;e;miäm* in: cordis füiplaga, utà.Pàtrenullins tormenti difpenfatione petitá, folüm ut ab: i&tulancez liberari poffet, eundemdeprecatusfuerit. Dixerat Chriftus.pau-- [7 6 lo prius;. fodérunt'mants meas E7 pedes meos ,. PAl. 21.. manuum pedumque: plàgas acceptans;. ac.ftatim fübjünxit :: Exwe A: framea Deur animam meam,. » Domine Deus ,.liberameab ictuilliuslancez, quem non fentíam : propterea füum Ecclefia fénfüm. accommodans:menti Salvatoris, lanceam erudelemra, & olàvos dulces appellàvit Ptro clavis,. quos féntiam ,. ecce pédes & manus ;; fedlancea quz milii non adferet dolorem ?' Eibera me Pater,. i talilancea: Erneà fyamca Dtusanimam: mieam;.. Sed *quid refponditad:lianc petitionem Cc 3 Pater? H 206 TWapre]Eo. Chrifli vulnerua Pater ? Framea faféitare paflorem meum, eb: [uper virum colierentem mi. bi, f. Z,athg 13. Eccelancea, plaga , dolor, inflicta Francifco. Fili mi refrondst Pater, quia tetantum aflligit, quod i&tumlanceg non fis perfenfürus, nrormit- otibi, me cotmm dolorem; qui íin illo ictu tibi deerit, integré fuppleturum effe, framep [afcitare [uper paflorem meur , lancea tranfibic ad magnumgre- Bis mei Paftorem : $ [uper virum coberentem mibi. Ad bominem mib! con- jun&iffimum]lancea perveniet : nonunitum mihi per unionem Per(onz, ficut tu, fed unitum per inhzrentiam amoris, cobzreztem mibi: Etbicdomo mihi unitus, & intetransformatus, patietur vivus eundem lancez dolorem, quem tu jam mortuus patinon poteris, Franciícus in te transformatus pro te pa- tiecur ; uia manum àlancea convertam füper Paftorem meum;, Paftorem gregis Minorum : £* convertam manum meamad parvulos, Itafuit, Et fi velitis idoculis videre, Juvenem illum vegctum; cxlom inter & terram füfpenfum, é ramo quercus pendulum, transfixum, f,iran- tem, mortuumque afpicite, Nulli non conftat , me de Abfalone loqui. Fi- gura fuit infignis Chrifti crucifixi , ficut paffim ibi cognofcuntInterpretes alle- gorici , ac cum fingulari fludio, Salmeron. Figura Chrifti, quia filius Davi- dis : Figura Chrifti, quia pulchberrimushominum : Figura Chrifti, quia con- tra Patris füi preceprum occifus: denique figura Chriíti, quia Abfalon, nam Abfilon fignificat, Pax Patrá , & hsc pax fuit, quam Chriftus à Patre füo portavitinterram. Necfuitcontrafimilitudinem ipfius Chrifti peccatum & Abfalonis inobedientia, quoniam Chriftus crucifixus omnia in fe peccata por- tavit, &fingulariterinobedientiam Adami. — Solus Joab hujus figurz pulchri- tudinemac proprietates deftruxiffe videtur ; dicit enim textus, tribus eum lanceis cor Abfalonis transfixiffe , infrxit tres lanceas in corde Ab[alon , 2. Reg. 18. Ergofi Abfaloneratfigura Chrifti crucifixi, Chriftique pe&tus in cruce folüm uná transfixum fuitlancea , quid ín pectore Abfalonis tres lances figni- ficant ? Alteratrium harum qualis fuerit, intelligo, namad pedes crucis aflli- Cram & dolorofam ftantem illam video Matrem; cui Simeon dixit , 44 ipffus animam pertranfibit gladius , Luce a. Hzc fecunda fuitlancea , fed quz ter- tíafuit ? & quod pectus abea vulperatum ? Nemo negare, necin controver- fiam trahere poteít, quod fueritpectus S, Franci(ci, Sed videteproprietatem & energiam picturz : Chri(tus ín fe una transfixuslance, Chriftus in Abfa- lone tribus lanceis transfixus, quia licet lancea Chrifti fuerituna, lancez ta- tmenictus tres fuerunt : unusin Chrifto , alter in María, tertius in Franciíco. Primus Chrifti, transfixit corpus, fed non animam : Alter Mariz , tranfivit animam , & noncorpus ; Tertius Francifci , corpus fimul & animam trans- &xit, Chriftusrecepitittum, fednonfenfic dolorem, | Mariafenfit dolorem, In Francifco corrt&a, 2 07 fcd non recepit ï&'hm' : Francifcusrecepit ac fenfit iCtum & dolorem. Propte- rea fingulis diebus veneris, & latere Francifci fanguis fluebat, fed folüm-fan. guis, non fanguis cum aqua, ficut de litere Chrifti ; quia fanguis extrattus. cum dolore, non eít fanguis aquatus, fed purus, Verüm mi Francifce , fecundus Clirifti typus non füfficiet , ut exemplar conformetur Originali ? Cum plage tue fint fenfitive, nec non rationales , examinet iilas ratio. Quatuor plagas , quas Chriftus füftinuit , tu pateris VXNAMidadu asbl at us quidem : uintam, quam ipferecepit , fed non eft paffus, liabes in pectore, fedillamnonpateris. Doles cum Chrifto vivo & dolorofo, fed doles etiani cum Chrifto mortuo , quandoipfe non patitur , nec poteft patídolorem ? Ita, & generosé; Siquidem primus dolor fuit compaffio, altergenerofitas. Omnes: infenfibiles czli terrzque creacurae dolorem in paffione morteque Chrifti de- monftrarunt, fed notabili cum différentia , forfan hactenus non obíervata, Solobfcuratus fuit, & tenebris totum operuit univerfum tribus horis , quibus Salvator vivus pependit in cruce : quamprimum Domiínus exfpiravit , ferale Sol velamen abjecit , faciem detexit , illuminavitque Mundum,, a£ Dora [zstus ufquead boram nonam tenebra faiia fünt füper univerfam tertram. — "Verva nonita fecit, Chrifto in cruce vivente, omnes inferioris mundi creaturs fuerunt füfpenfie : fed ftatim ut exfpiravit , terra tremuit , ruptz fünt petrz;. aperta fepulchra , velum templi fciffüm eft, & quidquid erat reperire, tríftitiz;. dolor, pznitentía, tremor ,. confufio fuit &f ecce velum Tempi'i féiffum eff in duas partes, petra ftiffa funt t8c, Ka ut celum adhuc vivo , terramortuo: Salvatore mon(traverit dolorem« Sedquaro , quod majus fuit indicium amo. ris , celivelterre ? Ingenere excellentiz, non eft dubium quin majus indi- cium terrzfüerit. Celumhabuit fe tanquam illud quod'compatiebatur ;: ter- ratanquam illa, que amabat, quia doluit deillo, qui non patiebatur , nec j;m poteratpati, Cumterra fit dolorum patria, non eft mirum , quod in arte do. lendi vicerit czlum , fed' hi exceffas , qui czlum inter & terram era nt divifi, füerunt unitiin Francifco , qui terram & czlum amorem docere pote f. Non acquievit Franci(cus Apoftoli confilio : Fosezim entiteinvob2, quod in Chy i. fíoTefu , ad Philipp.2; ^ Senfitea , que& fenfit Chriftus , & illa quo que quz non: fenlit.- Pátiens cum Chrifto patiente, & patiens cum Chrift o im paffibili,. In quatuor plàgis patiens cum Chrifto , quia Chriftus illas füit pa ffus ; in quinra patiens (ine Chrifto; quia licer Chriftus illam paffus non füerit, erae tamen plaga Chrifti . tam praclaré fupplevit ac emendavit S; Franci(cu: in fecindaimpreffionehunc ultirium deecturmn primz: pelftonmis Cbr ifli n carne mea Adimpleo eo qua dey'im? Meum: 208 In Cbrg/ii vulnerum "Meum &nivi difcurfam. | Solümvoptarerm illius fuiffe flaem ,-qu&mchri- prim ftus in (uis refculpendis plagishabuit. Finem (refpectunoftri) quem habuit E vent Chriflus ; fola potett fcire Roma, tanquam unica divinorum Myfteciorum us Interpres ; & fic illum.Roma declaravit ||Oui frigefcente mundo ad 1nffam- matu mandum corda no[Ira tui amoris igne, in carne Beatif]imi Francifci paffiema tue vino facra fLigmotavensvafti: Chrifto in Francifco fua renovavitwulnera,ut a mo- tüm ris igneinflammaret mundum, qui adeo refrigefcir, Sed adinflammandum bitu orbetn illo izne , quem Chriftusad cerram portavit, Zeem veni mittere inter- ram , t$ quid volo niff ut accendatur? Lucz 12. non'effent efficaciores plagz Chrifti, quàm ftigmata Franciici, fi pro una parte accendant, & pro altera frigefaciant ? . Ad exemplum Chri(ti refpondere poffümquod ipfe fuerit Deus; & ego fim homo : & bzc excuíatio debilitatis noflrz facit nos refrigeícere. Sed ad exemplum Franciíci, quificut nos, homofuit, & exeodemlimo, non aliud habemus refponfum., niíi ut.ardeamus :cuin ipfo. .. S. Paulus, qui fuit Francifcus in Apottolatu, ego/fizpata Domini Jefu in corpore meo porto, ad.Ga- lat.6. quid dicebat ? Uc imitaremur Chriftum ? Non, Jmitatores mei effote, fícut &3. ego Chrifiá. 1. Cor. 4. . Non dixit , ut Chriftum imitemur, fed fe : quia pro nonimitando Chritto dehilitas noftra poterat aliqualem habere excu- fationem, fed pre non imitando Paulo ,'homine nobis fimili, & quondam pec- catore, ficut nos, nulla dabartur excufatio. .Ad calefaciendum ergo refti- geícentem mundum , inflammandaquehominum corda , non eft mirum , quod fint efficaciores, aut veré magis proportionatz Chrifti plage in Francifco, quàm inipfoChrifto. Radij à corpore Solís evibrati non accendunt, tranfe- untes per fpeculum eliciunt ignem. . 1ta fuit. . "Chriftus eft Sol, Franciícus fpeculum, plaga fant radij, amor illius ignis, & materia funt.corda noftra : ld inflammandum corda noffra fài amorisigne. . .Ec.fi ad. concipiendum illum ignem divinum, necefle fit materiam effe difpofitam 5 non eft in ulla mundi parte, tam vivas, tamque promptas reperire difpofitiones , quàm in nobi- liffimis & pijflimis 1taliz.cordibus. Magnus ille ca(üs eft, & tam gloriofus , quàm magnus, quod cum Chri(tus duabus vicibus fuasimprefferit plagas, unà vifibiliter, alterá invifibiliter, utraquehacimpreffiofacta fueritin Italia. In- vifibiliter in Catharina, & hacde Senis. "Vifibiliter in Francifco; & hoc de Affiffis. Q Natiogloriofa , dilecta & electaà Chrifto ad fe in illam transfor- mandum ! Dubio proculterefpexic, & inmentehabuit Oraculum Sapientiz Divinz , loquens de imagine Chrifti transformati 5 Jagago bonitat5 ejus , qu& immotain f[é manensomnia inmowat.t$ per Nationes ag dnimas fantlas fe tran1- r?. Sap.7. onferte, conferte proconfolatione, necnon progloria veftra, , hzc ultima vérba, t9 per Nationes ad Animas fautlas f& transfert. la ut, quando fc Chriítus voluit transformare, quando füam voluit imaginem im- primere, 209 in Francifco com&ä.. ii vinciss, relictis omnibus. Nationibus buit prime re , omnes alias przteriens Pro » benedictam, ut animas reperiret fan- um venert t inItaliam , ad hanc Nationem acquafi con- ( &las , tamalti , tam füblimis, tam € levati fpiritus, in quas digné , naturaliter fe transformare poflet. Ardeat igitur Italia, fic difpofita, hoc di- du vino igne : : . Ardeat Italia, & ardeat Roma : Si mundi Caput arferit , quan- ffo: tumvis refrigefcens ,. frigidus ac congelat us fit mundus, totalite t inflamma- Qum bitur: Etultima hzxc eritefficacia , qua plagz S. Francifci hunc füpplebunt !t ut deeft adhuc plagis & Pafílioni cicetu m , à Deo defideratum ,. q m Chrifi : Adimpleo €a, qüæ defint pa[fionsem Chriffé ltera incarne 0ea. Jeiy « non fuit G1 ERINTS fuft, |fe X(u 06 N et UX k E yuod SN —— A -&(w V dd E w jf00 N 2 CTNN infe E NV. Z uN ((cus SEN C 7 23 n - i /À — Ecy 7 P/,:æ um Exr A A RS undi A , 30bl — " SSS fs r a ». uni ln x de sor d quæ a fiti T ffle u x T » — d- pz À & N J [ s » I a 3 W * — S W & t a 3 g W : - — " 2 h " "a À r — — — e - s — SEESSRURRA N - gt M t - - - — ^i GH N at a r * G ss iÉ [] E VN i — Y X W CONCIONES 19 VARLE, 18 VierFarbSelector Standard* - E kala Offset ADMODUM RKEVERENDI PATRIS 7 ä ANTONII VIEIRE, Mil llll ....... SOCIETATIS JESU. Ex lmgzm Hifpanicain HHalicam translata. D Varietate inventionis admirabiles ; fubli. - o s /mü— mitate conceptum fi ngulares AVec non 3 n u/c z Sacra crudxtlonc fuüblimes : omnlbus intelli- " 2 gentibus peruciles,, INume vero 5 LATINITATI CONSECRAT.E * :3 Per . 8 REFERENDUA ET DOCTISSLIAIUM 7 .D. JOANNEM FIBUS 6 AQUISGRANENSEM, ä AA EL.ac leofop iig Profeflorem, Sacrcfan&æ Theologiz Licentiatum , . &c. VIENN.(E AUSTRLZE, SUMPTIBUS MARTINI ENDTERI, inDo 1707. ïä/ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxym com