Gi658_qt
author: Vieira, António

UET

T

i

ul

^

dl

(

RRM N E obs

Ra a iin sl a. ii d

E d

|

;

N12«511675951 021

DEUEREUEE ILLILLTT

g

Cïw* £30-6- avä!

;Zcü

ciæa

"3

1704

? [ f)d ZWfdJ/en/h

f /J

-» SESEQ 38

;äsy!!

-

:

4

À

CONCIONES

VARLIZE,

ADMODUM REVERENDI P.A TRIS

ANTONII VIEIRE,

SOCIETATIS JESU.

Ex lmgua Hifpanicain Halicam translata.

Varictate inventionis admirabiles ; fubli-

[mü—w

mitate conceptum fi ngulares ;

JVec non

5;» u*rQ

Sacra crudxtlonc fuüblimes :

ommbus mtelhn

gentibus peruciles,,

INune vero

æ)y*fk

»

LATINITATI CONSEGR AT. £

,

7»**3

Per

REFERENDUAI ET DOCTISSLAIULZAE

Ri*

.D. JOANNEM FIBUS.

AQUISGRANENSEM,

AA.LL.ac Phxlofophiæ Profeflorem, Sacrofanätæ

'Theologiz Lwcnnamm &c.

VIENNä AUSTRL&,

SUMPTIBUS MARTINI ENDTERI,

inno 1707.

".

E

d

C

—

n

e

aR

—

]

m

E

388 )o

3

1153

"

)!

:

$

:j

1

$45

!

3

o

d

E

æ

BU

a

a

E

$f

44

UET

UE

ttd

$$

1

(*

3

:

D

trj

S

-

u

i

UE

LAP

DA

VIDICJE

"FUND.E

?

ROMJÉ IN ORATORIO REGIO

DOMIIS LAURETAN

In quinque Conciónibus explicati in quadragefima.

CONCIO PRIM A.

Elegit quinque limpidif]nmos lapides de torrente , €5' percuffit

Philifleum , &5 infixus eff lapis in fronte ejus. 1. Reg.

cap. 17

EXORDIUM.

M

.'l

N

wrm

W

"

Irabilis ia Cithara David, mirabilis in fundafuit.. Cithará fuga-

vit Dzmones, proflravit fundá Gigantes, DAVID fignificat;

P

À

E

manu fortis. ^ Semper tortes , femper bellicofz, femper victri-

A

ces Davidis fuére manus; fed non eodem (emperimpulfü. To-

;f//

2727

—

tà quandoque manu, quandoque fola parte, fcilicet digitis,

Lom

x

Z

ia

m M

ugnavit,

Oui docet manus meas adpralium, t$ digitos meos ad

bella

m P

fal. 143.. Digitistangebat Citharam

dam gyrabat, & cadebat Philiftzus.

» & Dzemon fugiebat; manu fun-

Ecce, Domini mei , düo theatri noftri aCtus feu Scenz , cithara & funda:

chorus & fuggeftus; mufica & concio; Ad eundem fingula finem. Mufica, ve-

lut Davidis cithara, non folüm eft ad recreandos fen(üs , fed ad fugandum, ex

cordeSaulis , ípiritum malignum, qui ficut difcordiarum Pater, ita per anti-

pathiam naturalem eft inimicusconfonantix, Concio inftar fundz Davidis,

nonerit pro lufu, vel ad ejaculandum in aéra : fed ad tangendum , ad occiden-

dum , ad profternendum DEI hoftes ante pedesillius , tantoque plures, quan-

tó funt illimajores. lltergo theatrum partiar, & fingulis id, quod ijs com-

petit, concedam inftrumentum ; relictà Muficis citharà , fundam mihi ca-

pio.

Concio Priua

r4

pio. Funda Davidis,

& quinque Iapides ejus , harum quinque mearum exhor-

tationum , erunt argumentum.

Elegit quinque limpidi[fimos lapides de tor-

rente.

Dies quadraginta ( quafi

dicerem integram quadrageíimam ) arrogans ,

etit Gigas, ad pugnam, exercitum DEl pro-

ere&tisque criftis fuperbiffimus ft

vocans ;fedquid David ? ad torre

ntem fe confert, & quinque rotundos ac pe-

litos elegit lapides, quorum uno fund

z impofito, hanc cirea caput gyrans, pro-

jicit

& itum infligit Gigantis capiti , E? izfixu e/f lapis n fronte ejus, Utinam.

tanta meis ine

(fet verbis efficacia, tantaque fcelicitas, ut talem facerent

Roma hujus caput Gigantis; & contra hocgrande

i£tum! Gigas mundus eít,

Pro electione David lapides € torrente traxits

caput, mei d

irigentur lapides,

elegi£,nec ego vo

lo, nec velle poffum ; ut mea fit

electio, cum mihi non fit

fequar Eminentiffimum , & de Capi-

axisPatrie ; quàpropter lnterpretem

te Gigantis optimé info

rmatum, Cardinalem Hugonem.

Ouinque lapides ,

inquit ille /z5£ , cognitio [ui,

Dalor ami[f£.,. Pudor commi[fZ, Timor [upplictj , Spee

Hzc eadem erun

t quinque thematis mei puncta. I. Sui ipfius

&terni gaudij.

cognitio. li. Dolor boni ami

(fi. Il, Puder mali commiffi. IV. Timor futuri

udij,

Harum quinque con(iderationum. ver&

fapplicij.. V. Spes cterni ga

Chriftianarum , & huic facero

tempori propriarum , quzlibet maximo Gigan-

ti profternendo füfficeret,

ficut unicus Dav

idis lapis fufficiebat :fed quia: bra-

chium non eft illarum, nec quis a

liorum lapidum operatus fuerit, nobis con-

Cum-

ftat; hinc ictum repeter

e, necnon omnes quinque.expetiri oportet.

ue ( modó mentem pau

lifper elevate )ipfe textus fingulari notet adverten-

ffimos fuiffe, qu3aque limp:diffimos lapides ; meum:

tià, Davidislapides limpidi

erit propofitum , meaque cu

ra, nitidiffimum , puriffimum , & limpidiffimum;.

hoceít, optimum atquegenero

fifimumà finguliseorum extrahendi. Solüm

quos verba thematis conferunt : numero

illi ergó noftri difcurfus erunt ,

quinque ,quinque : foliditate la

pides;

lapides ; puritate perfectiffimi , /impi-

imos lapides, Unum folummodó meos Aue

diffumos. — Elegit quinque limpidi,

ditores rogatum velim : Gigantis ca

piti David lapidem infixit : cum enim ipfi

corpus

totum ferro reétum fuerit ; arm

atumque, fola frons nuda fuit;ita

veftras de

fidero, affectibus nudas , omni paffione nudas ,. & curiofitate paritet

mnudas. lincipia

imus $

Eleg

it quinque limpidiffimos lapides de torrente.

I. Primus &fun

da Davidis, contrà caput Gigantis. emiflüs lapis. eft (in-

quit Purpuratusnofter i

pterpres ).coguitio fu. . Magnus reverà lapis, & cum:

fur da:mento magno , primu

s5fiquidemin hoc rationali mundo, primum mo-

bile noftrarum actionum; e

ft noftrüm ipforumcognitio. Cogitationum filij,

fant epera. Ia menie concipiuntur, à m

ente naícuntur, cumunente.nutriun-

tür;,

&

De cognisione fui.

j

t&r, confervantur , ac crefcunt: & quemadmodum naturam, nob/iitatem

.,&

xognomen filii fortiunturà Patre ; ficopera funt veré, vel fpeculativé cogita-

tiohes appellantur ; cogitazionibsus tuts non ef? qui fémills fit tibi : Pfalm. 39. Cum

ergó (int in mente bominis tam diverfie cogitationes, rationabiliter dubitari

poteft, cujus cogitationis proprié filij (int opera noftra : exiflimant omnes ,

illius effe cogitationis feu idez , quá ipfa cognofcunturopera:ego dico, quod

Gint illius conceptus, feu ideg, quà quifquis ipfum (e cognofcit,

Primum ac maximum , non mundi, fed prius mundo, cunc&tisque celis

opus fuit, eternigeneratio Verbi, Aft quomodoó fuit , non fa&tum , fed produ-

ä

&um, hoctam magnum , tam immenfum , tam prodigiofum opus? non alià

quàm cognitione fui : feDeus ipfum cognovit,fuum cognovit effe.füam digaita-

tem, (üam infinitatem,(uam omnipotentiam: & partus ab hoc irhenfo fui ipfius

conceptu editus,fuit alter ipfe DEUS ; fuit, & eft Verbum,tam magnum, tam

iofinitum, tam omnipotens & eternum, quàm ipíe Pater, Imagonatura-

liffima, nec non adequatiflima operis menfura, eft cognitio füimet ipfius in

operando. Apelles depingens Alexandrum, menteconcipiebat Alexandrum;

Alexander concupifcens mundum , ipfüm fefe concipiebat. Saul diffidit de

victoria Davidis, quia Davidem menfuravit cum Gigante. DavidSauli victo-

äi

riam certó promifit, fiquidem fibi fe commenfuravit ipfe. Leonem t9. urfium

interfeci ego: erit tgitur Philiflaus bic quaff unus ex eis. 1. Reg.17. Si Goliath fit

j

Gigas, um ego David : & qui leones intertecit & urfos , interficiet quoque Phi-

liíteos. . Conferte, Dominzi, Adolefcentem hunc folum, cum illo toto exer-

citu: hunc Paftorculum cum illo Rege, cum illis Generalibus , cum illis Ca-

pitaneis & Ducibus, cumarmatámulutudine : omnes illi trementes, attoniti,

E

acconfternati: folus hic ridens, animofus & audax. Sed quare? quia utrique

fecognofcebant ipíos. Illi (e, faamque noverunt debilitatem: hic fe, fuasque

vires cognovit.

In i/'lorum conceptu triumphabat Gigas,in hujus conceptu

proprio victoriam reportabat David , & ideo triumphabat manu , quia triume

f*

.

phaverat ante conceptu. . Operum five magnorum, five parvorum; actio-

num five generofarum, five vilium, propriam quisquis in capite menfuram

ï

portat. Exemplar hujus verz Philofophiz magnum audite,

P

lilorum animalium , quz currum Ezechielis trahebant , quodlibet in

Y

uno corpore quatuorhabebatcapita: caput hominis, caput Aquilz, caput

leonis , caput bovis,

Quid quzfo , facient in folo corpore, quatuor capita,

»

cum quatuor Phantafiis tam diverfis? Sum homo , füm aquila , fum leo, fuim

bos 5 quid vultis ;aut quid ex(pe&tatisut faciam? Qaid? ut quodlibet horum,

*

in eodem corpore,; caput, cum tali affectu, qualis eft propria cujusvis phan-

talia, foras prodeat, lItafuit; Aquilaforas exijt cum alis, penmna eorum ex-

,

j

tenta defuper , Ezech. 1. Homoprodiit cum manibus , sanaus bomints ub pen-

t;4. Boscum rotundisfiffisque pedibus ; p/autapeda eorum qua[t vituli, Leo

p

P

non

Concio Prina

4

non ptodivit foras, fedadintrà , animo generofo , impetuofo necnon audaci,

Ouoerat impetus Spiritus , illuc gradiebantur.

Sic vobis accidit.

Si habeatis

in capite hominem , a&tiones vettrz rationales erunt: 5i leonem , generolz:

fiaquilam , alte? fibovem , vileserunt.

IL. Cum ergó füi cognitio , virtus(ittampotens; & influxustam efticax

ih propriasa&iones : fitdue homo, qui fe ipfum cognofcere debet, compofi-

tum pauló minus , quam chymericum, partiméterra, partim ex divinicate,

fcilicer illo fpiritu , plüs quàm cxlefti , qui ex ore, vifceribusque DEI prodiit ,

nefcioreverá, quomodo declarem, feu definiam bomini cognitionem fui iptius

veramacpropriam. Sidicamipfi, ut ex parteinferiorife cognofcat , metuo

vilitarem: fiex parte füperiori feu altiori; timeo füperbiam; utrius autem

periculi ; majus pxecipitium fit, nefcio. Mihi fortafsé dicetis, in difficili hac

via, illorum me fequi veftigia , qui precefferunt ; Non ício,fit ne hoc, quod

à meexípectatis, Antecefforum veftigiadiligenter obíervavi; verüm; ficut

illa , qu Regi Propheta Daniel in cempli pavimento; monftravit, omnia pul-

veri, cineribusQue impreffa video. " Abraham, /oguar ad Dominum cam [im

uluts , € cinis, Gen. Cap.18. Job : egofavillats cinis. Ecclefiafticus Cap. ro.

quid [upert

is plv , t$ cinis? Etquodplus ett , iplamet Mater Eccle(ia primo

facridie , verbisex ore DEI (amptis, Pa/vis es, t in palverem

temporis hujus

reverterts. Cyen. Cap. 3«

Hxc eft via regia , communis, ftrata , planajue per quam hominem ad

fuüi cognit

ionem , ducunt, illi qui melius eam cognovére, quorum veftigia ve-

neror , &adoro revereadiffima fübmiffione.

Veruntamen , cüm ad'eundem

terminum, per diverfas poffit pervenirt vias, & earum multas docuerit ipfe

DEUS, diverfogenio , ingentoque mortalium ampliffimam füam conformans

providentiam, cogor ego hodie fateri,

hunc fe coznofcendi modum, licet

necintelle&tui meo , nec Audi-

tam pium aclaudabilem , non competenter ,

torio, nec themati féu argumento meo accomodari. — INonintelle&tui meo;

ui valdé nobilem de homine conceptum habet, hxc autem cognitio nimis

eft humilis. Nec Auditorio meo : hoc enim eft altiffimum , generofiffimum, ac

maximéheroicum , hzc autem cognitio fui tota vilis eft.

Tandem non convenit meo themati , & argumento, hoc fiquidem lim.

pidum, & limpidiff

imum fit oportet, /ipidiffonos lapides : att cognitio füi

tota eft luto, acpu

lverecommaculata. Qu ergopura , & limpida erit in

homt

i

n

efuüi cognitio? id verbodicam. Heceft, cognofcere, non moreplato-

níco, fed chriftiano, quod homofitanima. Pulvis,lutum, corpus, quod ha-

beo,noneftego: egofümanimamea. Hxc eftvera, limpida , & heroica fui

ipfius cognitio. Heroica,

cum à pulvere lutoque fepurget : vera , fiquidem ,

$.

Ícit ex

cum homo (it cdompo»(icus, ex corpore, & anima ; qju»is/qui

*

x

; í& cogno

parte

ve

l

. De cognitione fui.

$

parte corporis, non fecognofcits qui fecognofcit ex parteanimz; hicíecoge

nofiit. Modo videte.

x

*.Sicut ex chalibe, cryft

al!'oqhe fpeculum componitur , itahomo corpore

conftat & anima. Quid autem accidit homini, fpeculum ab alterutra parte

confpicienti? quifpeculurm ex parte chalibis intuetur; chalibem videt , fe au-

tem non videt ; qui refpicit.fpeculum à parte cryítalli, hic& cryftallum , &

femetipfüm in cryftallo confpicit. Itain hoc humanz naturz fpeculo: parcem

illius terrenam , & opacamintuensícilicet corpus & aniimam; videt corpus »

fed non hominem : qui veró partem cxleftem aclumino(am refpicit , (cilicet

animam , isanimam, & inanima, videt & cognofcit feipfum; videtenim at-

que cognoícit hominem.

Non volo dicere , quo

d corpus non conducat ad co'gnïtïonem füi , condu-

cit enim , fed inftar chalibis, Sicut cryftalli diaphanum non fufficic , ut homo fe

videat ac fe cognofcat , fed chalibs quoque neceffarius eft, utopacitate fiant

fpecierum reflexiones , quibus fefe cogno(cat » ita ín hoc miro corporisanimz-

que compofito, corpus non dat cognitionem, fed ad coguitionem hominis

conducit, fervit enimreflexioüt.

Nunc difficilem celebris illius in canticis

loci confequentiam percipietis. $& jgmoras te, ó pulcherrima ,egredere, €9 abi

poff vefligia gregum tuorum. cap. ,. St pülchritudinem tuam non noveris, tuo-

rum refpice veítigiagregum. In animalium veftigiis,tanquàm in eorum natu-

rali igno,diftinguitur,ac cognofcitur ipforum natura;nec non differentia, vide-

turá; pecora,non homines effe.. Anigitur ; ut homo fe füamd; pulchritudinem

cogno(cat,animalium veftigia refpicere debeat ? ita.Pars enim animalis,fcilicet

corpus , in quo homo convenit cum brutis, licet non ferviat cognitioni füi

ipfius directz, (ervitcognitionireflexe. "Videnshomo partem terream ac lu-

team, qua brutis (imilis e&, fuprà fe refleGtit & (upra differentiam, ac pulchri-

tudinem animz fuz , hzc autem reflexio , demonftrat illi, qualis ipfe fit , & ad

veram füi ipfius cognitionemillum perducit.

Eodem modo, ficut homo fe non videret , fi fpecies vifüales in fpeculo

fifterent , fe vero videt , quiareflectuntur, & prodeunt foras, à chalibereper-

cuflz ; ita propria fui cognitio, fi fifteret in corpore , foret ignorantiafui: fed

reflexa, & foras extra corpus exiens , eft vera (üi cognitio, Quäpr-opcer nom

fine magno myfterio dicitur homini, (i velit fe cognofcere

» quando fe non no-

vit,ut exeat foras. $2 ignoras te , egredere, Sed undedebetexire? acorpore,

dicit S. Ambr. Ze corporalibus vinculis , de carnaltbus integumentt, Corpus eít

domus portatilis iplius hominis, Ita vocavitillud S. Petrus z. Pet. c 1. Onam-

diu fum $n boc tabernaculo ,velox eff depofsitio tabermacuti mei, Non fehomo co-

gnofcere debet nec menfürare per domum.

Quoties enim videre lícet in

parvissdibus ; homines magnos , & in magpïs &dibus, parvoshomines? 4ta

3

in

&

Concio Prima

incorpore, Gigashomo parvuseratinmagnadomo: David erathomo mae

£nus,indomo parva. Siergohomo, quile nonnovit, fe cognofcere velit ,

A (cipfo fe dividat homo .

prodeatforas ex hac domo, ff jgnaras te , cgredere.

unam partem ab altera diftinguat, à corporefeparet animam, & tunc vere

cognoícet , quid (it homo.

HI, Et fi petieritis , cut homo coghitione (iftens in corpore , feignoret,

fe vero refle&tens fupra animam.

f5

lMæ

cognofcat? faciliseft hujus, & clara ratio.

(Qui na

mquevidet corpus, videtanimal , & qui refpicit animam , videt hormi-

nem.

Non eít diftin&tio, nec (ant verba mea, (ed verba , fenfus, & diftinctio

Erat Daniel inlaculeonum, fuamqué fcribens

fünt in S, Scripturis expreffa.

ipfe hiftoriam , inquit , duobus leoni

bus,quotidie duo data corpora fuiffe, Da-

bantur illi duo corpora quotidie , Cap.

14. ltaDanielin Babylonia: & Rex Bara

in Canaam de certorum fpolioram divifione cum Abraha loquens, dixit, Za

mibianimas ,cateratolletibi: Gen,14. Ecce, in S. Scripturisanimas & cor-

pora habemus.

Sed quz corpora, & quz fuerunt hz animz? Corpora fuerunt

animalia, quz leonibuspro pabulo dabantur:

animv, homineserant, quos

Ergóanimalia ,in divino textu ,

Vi&or Abraham à captivitate liberaverat,

vocantur corpora, & homines dícuntur animz, quia corpus animal feubru-

tum eít, homo eft anima; eít quidem verum quod ficut homo fic & animal,

utrumque modo fuo, (it compofitum, ani

má conftans & corpore; fed cum

anima bruti fit corporea , & anima hominis, fpiritualis: brutum licet habeat

animam , eft corpus;

homo,licet habeat corpus, eítanima. INon eít Philofo-

phia ( ficut jam ante dixi ) Platonis; fed Thcologia Pauli ,

cujus fenfü femp;t

loquor. Audite magnum textum.

Stio bomiuem in CbrifIo five in corpore ,

five extrá corpus , nefcio, DEUS

2. Cor. Cap. 12.

Novi ho-

zit vaptum bujusmodi bominem in tertium celum ,

minem, inquit Paulus, de fe loquens; qui fuit translatus ad tertium celum:

fedan ille homo fueritin corpore, vel extracorpus, hocnon fcio , DEUS fcic.

Notate, unum (cit & affirmat Paulus, de altero dubitat. Scit & atfirmat,

fueritincxlo: dubitat, & non fcit, an faerit in corpore vel

quod ille homo

extrà corpus.

Sed fi Paulus non fciverit corpus fuiffe portatum, vel non por«

n

:

tatum in celum, quomo

dó fcivit, autfcirepotuit, fui

fle portatum hominem?

Scio bujssmodi bominem

t?c. Non fcivitan corpus fuerit raptum, & fcivit fuiffe

hominem?ita. $

ciebatnamque Paulusanimam füam in czlo fuiffe , & 6 tuerit

anima, fivefuerit ia corpore ;

five extra corpus; fuitraptus homo, fiquidem

n

homo eftanima. 4$ciobujusmodi bosineim vaptum i

nc&lum ,five in corpore , [fue

setra corpus , tait

extiacorpus ,ne[cie. Siim corpore, fuithomo cum corpore: fie

homo fine corpore: fed five cum corpore, five fine corpore, femper homo,

Permittite mihi , Paulum explicare com Paulo, Dic

$Scio bujusmodi bominem.

mihi

Decopnitione fui.

.

mihi Páule, Quid eft corpus ? dicit ille, (icut pauló prius dixerat Petrus , effé

tlomum luteam quam incolimus in hac peregrinatione: 2. Cor. j. Terrvefly i

doPius moffra bujus babitationis ; ficut (uam teftudo cochleam in dorfo, fic

fuam fecum portat homo domunculam. — Sed (icuthomo vivens in domo , nou

eft domus, ita corpus non eft homo. . Quid eftpraterea corpus ? corpus, ait.

4te

idem Paulus, eft carcer hominis , in quo mors illum detinet captivum ,

une liberabit à corpore mortis bujus ? Rom. 7. Ecce quomodoó feip(um diftinguit,

ase àcorpore. Ergo Paulus non eft corpus : fed captivus corporis, ficut ille

Mezentij , ubi vivus erat ligatus cum mortuo : 2corpore mortts bujus. — Quid

ulterius eft corpus ? corpus, inquit alia vice Paulus, eft naturale hominis man-

cipium, Ca[Pigo corpus meum , & in ervitutem vedigo. 1. Cor. 9. Corpusmeun,,

meum eftcorpus,noneftego. Sed qualis effet deformitas, fi corpus, quod

eft mancipium, ageret dominum ? corpus tractari debet ficut mancipium, fü-

ftentari, veítiri ? fed domari quoque, caftigari, & in fervitute teneri , £2 z

férvitutem redigo. DeniquePlus eft, Paule, corpus ? ita. Nolumus Spoliari,.

at füper vefliri. Corpuseft anime veftimentum. . Hoc olim Job dixit c. 10..

Animain corporegentili, pulchro vel deformi;

Pelle e& carnibus vefliff i me.

Sed ficut homo, five veftitus, five:

eft homo bene veftitus, vel malé veftitus.

fpoliatus, eftidem homo , ita Paulus , ffve in corpore , ffve extra corpus, idem.

erathomo. Quando fuit Elias raptus ad paradifum , à principio pallium por-

tavit füprà doríüm , poftea pallium reliquit : eodem modo Paulus in raptu

fuo ad paradifum ? Si Paulus iz corpore füit, erat Elias cum pallio: verüm ficut

Elias cum pallio five fine pallio fuit idem Elias ; ita Paulus f/ve i corpore, frve

extra corpus femper idem homo. , 5cio bominem & c.

1V. Domini mei ;. (i vos nonignorare, fed cognofcerevelitis , oportet

illud quod eft homo, diftinguere feu feparare ab illo, quodnon eft homo :

feparare incolamà domo , captivum à carcere, dominum à mancipio, veíti-

tum à velte, & animam àcorpore.

Hzc eft vera , nobili(que füi ipfius cogni«

tio ; fiquidem eft diftinguere, & feparare pretiofum 4 vili. Damafcenum

eamus ad campum , ubi formatus füit homo , & audiamus DEUM ex ore

Hieremiz dicentem , ff feparaveris pretiofum & vili, quafTos meum eris, cap. g

loquitur de anima in comparatione corpotis ( ficut multis locis ponderat S.

Chryfoft,) & dicit , illum; qui fciverit pretiofum à vili, fcilicet animam à cor-

pore feparare, futurum effe velut os DEI — Sed quid fecit os DEI quando

ereatus eft homo ? I»fufflavit in faciem ejus [Diraculum vita, t factwus eff bo-

anoin animam viventem. Gen.2, Sufflavit DEUS in corpus Adami, & id quod

erat inanimis terrz Statua , jam non eft inanimata Statua , fed anima, jam

Fachus eff homa

non e(t maífa mortua fed viva , jam non eft lutum fed homo.

dnaniuam viventem. Notate, quod non dicat , illud corpus fuit fa&umy

homo.

8

Concio Prima

homo, fed homo fa&tus eft anima.

Et id, quod tunc os DEI fecit, id bomo

nunc facit, quando feparatanimam à corpore, hoceít, pretiofuma vili: /f

féparoveris pretiofam à vili , quafios meum era.

Verüm ex hoc magnum óri-

tur dubium : Quando Creatoris os, corpori primi hominis infudit animam,

univit animam corpori ; quomodo dicit ergó DELIS , illum qui animam à cor-

pore feparaverit, foreficutos fuum ? Quia anima eft forma, eft ille qux di-

ftinguit effe, & quandoanima unitur, tunc feparat, facit enim diftin&tionem,

Quantumà corpore feparatur anima , tantum diftinguitur à luto ipfe homo,

Si non feparatur, confunditur, fi feparatur, diftinguitur, Aft five hec,

five alia fítratio phyfica ; moralis & veraeft, quod ficutinfüfflatio DEI, de-

dit effe homini , animam corpori uniendo , ita noftri cognitio, det homini

e(le , animam à corporefeparando ; quia feparar pretiofum à vili ;

f';para-

veri pretiofam À vili, quafros meum erts.

Domini mei , feparemus pretiofum & vili s cognofcamus & eftimemus

nosipfos, Si quis in vafe luteo, magnum haberet thefaurum , nonne foret

infipiens , fifortunam fuam per vas ,

five per latum metiretur , feque paupe-

Apoftolus

rem, non veró divitem propterthefaurum exiftimaret ? Itafit.

ait, Habemus tbefaurum in vafrs ficlhilibus, a. Cor. 4. . Anima in corpore ,

thefaurus eft in vafe fictili, eftpretiofüm intràvile. Sed advertite, quod de

thefàuro dicat , Dabemus, & nondevafe. Tllud quod proprié habemus, quod

proprié noftrum eft;

non vas, nec terra feu lutum, fed ipfe thefaurus eft.

nec eít noftrum , cum fit fragile &

Lutum nec.eít pars thefauri, cum fit vile,

corruptibile :

Id quod habemus, id quod eft noftrum, eft anim

a immortalis.

faurus, anima eft noítra fübfítantia ,. noflrum habere :

Anima eíI nofter the

.

Habemmus.

Et quia attigi

mus ea tempora , quibus quifquis non propter id,

habet, eftimatur, ideo nos ipfos quoque propter

quod eft, fed propter ea quz

Anima noftrum eít habere, anima noítrum eíft

animam zítimare debemus.

effe. Innobis ergé cognofcamus illud quod eft folummodó p

retiofum & pre-

tiofüm à vili feparemus,

V. Sedquid ex hac feparatione

, quid ab hac pretiofi dognitionc nafce-

da&iones & opera cognitionis hujufce

tur? lJliud quod à principio dixi , quo

In cognitione pulveris, folüm

partus feu filij, fut

ura quoqQue fint opera pretij.

quid unum reperio bonum,

Donus eft ille pro vilium operum excufatione, íed

Eftpulvis bonus pro cogdonatione debi-

non pro motivo nobilium actionum.

litatis, fed non pro incentivogenerofitatis.

Quare Deus homini condonavit,

opter debilitatem noftri luti :

lpfé enim cognovit figmen-

& non Angelo? Pr

Notate ly

£um nofirum : recor

datus eft quoniam pulvis [mmus, Pfalm. 107.

cognitio vilitatis cor

porez , bona eft ex parte Dei , quatenüs

ipfe cognovit ,

malis ac indign

is parcat operibus :

cognitio nobilitatis anima; bona eít ex

parte

De cognitione Jui.

9

parte noftra , ut-nos generofà, nec non heroica femper operemur. Opera

mayima , & actiones generofiffimz , qux in mundo faerunt ,fünt opera Chri-

fti, & interilla, maximéfunt heroica quz infine vite Chriftus peregit, Ia

arenam deícendit contra mundum , contra mortem, & contrà peccatum ac

infernum ipfe folus , unoque die , füperatis omnibus, folus gloriosé triumpha-

vit.

Sed qua fui cognitionemagnushic Atletha tam difficili, tam portentofz

pugna, fe credidit ? vidit illàm, notavitque fingulari cum advertentia S;

Joannes cap. 13.. Sciens, quiaà DEO exivit , & ad Deum vadit : fciens, inquit,

principium finemque fuum effe DEUM. . Homo duabus ex partibusuna vili;

altera pretiofa compofitus, duo fimiliter principiafinefquehabet: principium

unum, & finem unum vilem, ex parte corporis, qui pulvis eft. Et alterum

finem pretiofum,.& nobiliffimum ex parte animz , qui DEUS eít. . Ita pariter

in Chrifto quà homine, Adami filio, hec quoque duo principia, hique duo

fines concurrerunt : inultimisautem vitz actibus, debuiffe videtur prz ocu-

lis habere, potius feu maximé principium finemque pulveris , velut jam obitu-

rüs mortem , ficut dicit David Pfal. ax. Et dz pulverem morti deduxiflime.

Nihilominus cum illius actiones tam gemerofz tamque heroice debuerint effe,

principij &nifque corporis (in quo patiebatur ) nulla rationehabita, folum-

modó finem altiffimum animz füz, mentiimprimebat, fciens quia à DEO exi-

vit, €9 ad DEUM vadit , ita altiàs ut homo fuitoperatus, quiut homo, altio-

ri modo fe cognovit.

Hoc Seiens, ó Roma, hoc fciezs, &hecalta veftrüm ipforum cognitio;

Ó Demizi, eftillud, quod vobis hodie przdico ; non eftprincipium, finifque

corporis , qui finis eft terra, fed principium, & animz finis, qui DEUS eft.

Venità terrà corpus, & ad terram vadit : £erra es, t9 interram ib5

Ani-

maexijt à DEO, & vadit ad DEUM , 4 DEO exivit, e ad DEU vadit

Joann.Cap.13. Et hoc eft id , quod vobis femper in mente gerendum eft,

Attendite, quantum híc fit, à principio ad principium, à fine ad finem, &à

cognitionead cognitionem.

Portet hoc fcezs, in Capite nofter Gigas, &

licet ipfe, ficut ftatua Nabuchodonoforis utrumque luteum habear pedem,

promitto vobis fore, ut folum illiuscaput, tamalté impreffüm , ad apfum &

«apite ad pedes in pretium, & conceptus fuüi nobilitatem, totum transfor-

inandum fufficíat,

*

Nabuchodonoforis ftatua , duas notabiles habuit transformationes :

unam , qua tota fuit in pulverem reda&ta 5 alteram qua converfa fuit in au-

rum. Totafuit inpulverem transformata, quando lapis luteos percuffit pe-

des : converfà fuitin aurum, quando Nabuchodonofor , eandem ante deftru-

&am , non exijsqua viderat, metallis, fe à capite ad pedes, totam ex auro

jr;fab'ricari curavit, Sedquefecundz transformationis

tgntö nobilioris, tan-

A

"toque

$

- Concio Prima

lo

soque ditioris caufa fuit ? nonalia, quam altusconceptus , & fublimis cogni-

tio quam Nabuchodonofor de femetipfo formavit. Daniel Nabucho. egi

fuit interpretatus , ipfumaureum ftatuz caputeffe : 74 Rex es caput aureum

Cap.3. Etprimümuthancaltam fuicognitionem Rex habuit, ftatim , ut co-

gnovit effe fe caput aureum , jam tota ftatua fuit aurea: feczt ffatuam auream.

'Terra ped-'umill'amred'egit totam in pulverem ; capitis aurum, totamtrans-

formavitíftatiminaurum. |Romani Spiritus ac generofi , fi velitis habere fta-

tuam n Capitolio , five hujus, five alteriusmundi , fcitote fingulos in capite

REU u CM HNCORIVECNU I IQRASSTNIBPCTADSREISURS ORHPISCINIPT

fuo.metallifodinam portare : fiquis fetanquàm corpus cognoverit, tota Sta-

tua erit terrea : fifenoverit, quatenus animam , totaStatua erit aurea. INo-

bili vosmodo cognofcite, & hoc fufficit.

P

P

V. Mihifolum dicere poteritis, quo

dipfius füi cognitionem conftituam

inre, que noncognofcitur. Verumeft, animam noftramá nobisnon cogno-

fci , ficut eft in fe ipfà, five quidditatiu? ut fchole loquuntur 5 fed quia cali

modo non cognofcitur anima;ideo meliusilla cognofcitur. Non vult DEUS,

ut homo proprias habeat animz fuz (pecies , animz namque dignitati conva-

nit, ut, quemadmodum DEUS in hac vita , beneficio fidei cognoftitur, fic

anima quoque cognofcatur per fidem : Non dico quod anima naturaliter in

hac vita non cognofcatur fed etiam cognofcítur ficut DEUS , per effectus.

Animam & DEUM in effentía cognofcere propria, fzlicitas eft, & fcientia

viterefervatafuturz. Etratio eít, quia cum anima Creatoris fit imagoper-

feétiffima, folüm ad prototypi vifionem, exemplum cognofci poteít modo

erfe&to. O magnadignitas animz , quàd nonin alio fpeculo , quam in facie

DEI poffit videri, Itemodó, corpus zftimaturi , corpus füfpecturi, corpus

ut idolum adoraturi.

Sed eftimatur, füfpicitur, & adoratur falsó corpus, quia.

cum homo debeat effe anima , facta eft anima corpus. Non ne facta fuüit cor-

jus,illiusanima , quidixit : 4292 »mea babes multa bona in annos plurimos z

comede , bibe, epulare * Luc. 12. Anima quz revera comedere, ac bibere

debuit , an facta fuerit corpus, videtis? Verüm non diftulit ipfe DEUS, de

injuría tam brutali, quz nobilitati animz,

fuerat illata, fumere vindictamz

Seulte, bac notfe repetent animam tuam & te.. Eadem no&te degenerem illi

Dominus abftulit animam , utfolüm remaneret corpusillius, qui totus fuerat

Noéte quadam füum luítrans exercitum , Alexander, vigilem offen-

corpus.

Halenm

dit dormientem, & occidit *

de hoc interrogatus actu , refpondit ;

jnveni , talem veliqui. Ita DEUS facit : quandó homines reperit , qui fünt

totaliter corpüs » ut eos , quales reperit , relinquat , illos é medio tollit : 5ac

nocte repet

ent animam tuam à te.

Et ne quis fe defendat, dicens, ejufinodi

exemplum

faiffe fingulare; diluvij quafo memineritis, fübmer(it DEUS totum

zerrarum orbem

& omnes uno cafu perirefecit, Sed quá de caufa vos putatis?

Bo

p

De cognitione fu.

lI

nonalià, quamhác, ANoupermanebit JBiritus meusan bomine, quia caro eff.Gen.

€.6. Noneratillo temporereperire hominem, quifuiffet anima , velanimam

haUuiffet: omnes erant id ; quod DEI fententia dicit, qziacaroc/7. Plusdicit,

pejusque fonat ,caro quam corpus. Faxit DEUS, nefzculum noftrum fit, ficuc

illud No& fuit! mundus nofter ad tale fignum in hac materia pervenit , ut, nifi

fecuritatem nobis promicteret iris, alterum timeri poffet diluvium.

Verum

DEUS per omnia poteít elementa diluvium facere: funt in aérepeftes: in

igne funt incendia ; in terra fterilitates, & terrz motus , ut filentio

prateream

ferrum ac fanguinem , quz modo Viennz tíimemus.

Animz,Ànimz, Animz, ab adima vivite.

Si animam rationalem elf&

cognofcitis; ratio regat, non appetitus; fi illam cognofcitis immortalem ; to-

tum , quod eft terra, defpicite; (i denique divinam effe noftis, DEO foli fervi-

te; DEUM amate;laudate, ad DEUM folumafpirate. Heceft verafuiipfius

cognitio , & hic primus Davidis noftrilapis. Verümfinon hic fütficiet, eorum

adhuc quatuor in Perá remanent.

CONCIO SECUNDA.

Elegit quinque lnapidi[anos la£ïde: de forrente, 1. Reg.17.

—

On amat ictum perdere Davidica manus, verüm fi perderetur

A ExmER

ce)

i&tus, in ejaculatione, quam hodie facit, veré magnum perdere-

e

G

turbonum; eftenimde bono amiffo, Altodixit judicio Tercul-

ä

)

lianus, in hoc mundo , non mala folüm, íed bona quoque fufferri ;

&

—

——

& ficut dantur mala , qug patientiam excedunt , ita effe bona in-

tolerabilia ; quormedam bonorum ficut €9. malorum intolerabilis patientia eid,

Sed qux bona fünt illa toleranda; quzbona fünt illa, quz dum delectationem

adferre deberent, intolerabilia fiunt, nifibonaperdita? illa bona, quz fue-

runt,qusz tranfierunt , quz finita funt, nec quidquàm füi nobisaliud relique-

runt, quam fuüi memoriam & dolorem. Hic eflalter fundz Davidicz lapis ,

veré proportionatus Capiti Gigantis , volo dicere , tibi, ó Roma , cujusin ce-

rebro , ex magna parte, inalé fano, vix alie volvuntur cogitationes, quàm de

hujus mundi bonis.

Cogita , quodilla , quz tanti facis, bona , brevi, perditu-

raíis: & fi ab hac confiderationepenetrari tepermiferis, ejusdem plagz do-

lor,fanabittibi vulnus. Hsc eft materia nobiliffima, quam pro hoc vefpero,

nobis magnus nofter Interpres diftribuit, 4o/or amiffí. Dolor boni perditi.

Vos;qui bonum aliquod amififtis, & maximé qui fammi Boni jacturarn feciftis,

H

fi do-

12

-Concio Secunda

fi doloris veftri (cirerationem , nec nonheroicé ac cumfübtilitate, dolere ve-

litis , aures benevolas mihi prebete,

II, Tota materia przíens intres vocesre

fo]vitur : dolor; amiffio, bonum..

Sed horumintermixtio feu confufio terminorum talis. eft, ut, cum de amiffi

bóhi dolore , mihi tra&tandum fit , primus fim ego perditus, " Siquidem, quan-

do dolorem cum. amiffione, & jacturam cum bono, &bonum cum dolore ,.

volo conjungere , circumdatum me totaliter & inclufum circulo tali reperio ,.

qui ex una parte videtur inevitabilis , & ab altera incredibiliss — Credunt o-

mnes , dolorem effe, fecundum menfüram jacture , & jacturam fecundüm.

menfuramboni. Verum cumcertum fit ,bonum pofleflum minoris, & idem

bonum.amiffum pluris zftimari, fequitur quod jaCctura augeat, & majus bo-

num faciat , bonum veró majus factum ,augeat quoque dolorem. Ita ut, pro-

cedendo à doloread ja&turam., & à ja&uraad bonum ; dolor, jadtura, & bo-

numfintminora : recedendotamen à jactura adbonum ; & à bonoad dolorem:

dolor,jaétura, & bonum fint majora , eodem nihilominus exiftente bono, &

non diverío. -Modoó videtisdifficultatem, quznec experientiz clarior, nec

rationi obfcurior effe poteft. -Sed, utexeamus ex hoclabyrintho tam intrica-

to ; ipfarationisobfcuritas, nobislucem dabit, & experientix difficultas con-

cedet filium; fi nactus occafionem fuero , veram aperiendi caufam ,. propter

quam ;bonuntamiffum , cum fitunum , & idem, veréfit majus, aut veré ap-

prehendatur & cenícatur majus ,

quam quan.do.wnon eft amiflum ; pergamus:

adS. Scripturas.

In illa celebri parabola, quam retulit, S. Lucas Cap.15. dicit Salvator

quodbonus paftor 160. babuerit oves , quarum unà perditá, 99. reliquerit ii

deferto, necnoniverit perdiramquafiturus: Re/ifis 99. in deferto, vadit ad

£4m ,qu« perierat,

Notabilis paftoris refolutio , exclamant hic duo magnik

Paftores Chryfoft. & Aug. Non videt hic paftor multas, quas reliquit , & pau-

cas quasquizrit ? Nonaginta novemoves in deferto Latronum ,furum, lüpos

rumquepericulo exponet , cum jactura probabili totius gregis , ut folam quz«

rat & inveniatunam? imó. Non videtishancovem , licet unafit, effe per«

ditam? J/adir adeam queperierat.. Nonigirur magua reseft, quodpro una

fola totum exponat periculo gregem , & unam tantifaciat quanti gregem.;.

Grex unácbarior non erat ,inquit Tertullianus. Si prius quàm, perdita fuit;.

hic fuiffet interrogatus paftor, quanti &ftimet illam.ovem , tanti dixiffet ,.

quanti reliquarum fingulas ;; fed quandó perditafuit, non plurisnonaginta no

vem alias xítimavit, quàm hanc unam.

Antequàm effet amiffa, hanc unam:

cenfebat & curabar ut unam ; poftquàm fuiffet amiffa , folam illam ficutomnes:

'eítimavát

" Adeo verüm elt , res amiffas incomparabiliter pluris zítimari;.

guàm guando non fuat ami(Ie,

Hic:

De dolore Boni Perditi.

14

Efzec eít experientia clara, quam approbavit & confirmavit Salvatot

noffer, fed ratio qux facitillam obfcuram, necdumapparet. Quaz veleft, vel

eíIe poteft ratío , propter quam ovis amiffa , five qualecunque bonum perdi-

tum pluris eftimetur poftquàm eft amiffum , quàm quando poffidetar? dicunt

communiter , rationem differentiz , dolorem effe; bonum nam(ue poffeffum

eft obje&um gaudii; bonum perditum, eft objectum doloris, dolor autem:

fenfüm fortius movet quàm gaudium,. — Non eft verum? Eft verum quod do-

lor (enfum moveat fortius , quam gaudium, fed non eft verum , quod caufa feu

motivum majoris eítimationis, fitdolor. Idipfius Sacri Textus evidentia pro-

bat. Applicans Chriftus parabolam , fic infertz it4 erz gaudium in catofuper

uno peccatore penitentiam agente , quàm [upra 99. juftis , qui non indigent pani-

tentia : Luc.Cap. r$. Sicut paftor ille, dicit, perditam plurisovem zitimavit ;

majusque gaudiumex illa reperta, quàmex aliis, 99. non perditis ,. percepit r

ita majuserit gaudium in czlis , propter peccatorem perditum,, jam peeniten-

tem , quàm.propter 99:juítos. . Ergo major zítimatio boni amiíli, non pro-

vehit à dolore ; majorenimhzc eftimatio, majusquegaudium fuit in czlis :

gaudium erit in talo: incalisautemnoneftdolor. Qua eit ergo veraratio $

illam:dabo;

Major zftimatio boniperditi , non provenit nec à dolore, necá ja&ura;,

^

nec àábono; f

€

d propter jaétura caufam provenit à majori, & vera cognitio-

necjusdem boni, Interboni, malique cognitionem grandis incercedit diffe-

rentia. Malum cognoftitur, quando habetur; bonum , quando fuit habitum s

malum dum id quis patitur; bonum dum perditur.. Duo'?romifit Dzmon

Adamo , Divinitatem , fcientiamQueboni & mali: eriea ficut D5j, fizentes bo-

nuin t$ malusm. . .O fallacem ! Ó- traditorem ' Ó mendacem ! exclamant hic o-

mnescontràdemonem. Egojuftitiam illi faciam ,fed diftinguo: innnomen-

titus eft dzmon, noniin altero.

Mentitus eft, dicendo eos foreficut DEUM ,.

aut ficat DEOS : erztis (icut Dij:: promiflio non folüm falía, fed hxretica, &c

prima idolatriz caufa ; cum divinitatitollatur unitas, & fupponatur DEUM,

feu DEOS poffe multoseffe; Sed dicendoeos comedentes depomo;- malum.

& bonum cognituros effe, /Cieztes boreum e$ malum , noneft mentitus Diabo-

lus , fed'verum predixit, Aftquomodó feuquare ? quia depomo:comeden-

tes erant amiffüri felicitatem ,. & paradifibona, quz poffidebant ,. ae incurfuri'

fimul'omnia mala ,. qug pariter illi,.& eorum: omnes pofteri: deberent pati :

bonumautem non cognofcitur, nifi quandó perditur ,. nec malum , ni(i quan-

do toleratur; Exiftens Adam in paradifo non benécognofcebat, nec bona, nec:

mala ; nonbona , quia poffidebat omniabona ; non mala; quia nullum patieba-

turmalum. Verum cjectus éparadifo inregramboni , malique fcientiam ha«

uia illud amiferat..

Buit: mali,quia illud patiebatur j. boni , q

Vos:

2

14

Concio Secunda

Vos hoc Adz filiidicite. Quam facilé fanus , fuam de(truit (anitatem; &

quàm vane feu prodig? dives (uas diffipat divitias! fed parüm exfpe&tate: Sa-

nitati (üperveniet infirmitas , & (anitatis bonum cognof(cetis : divitiis (uccédet

paupertas, vosque divitiarum nofícetis bonum. — Quapropter ordinavit pro-

videntia , ut variabilis & inconítans effet illa, quam vos vocatis fortunam, Eft

illainconftans, quiatuingratuses, Bona DEUS in mala vertet, ut ineorum

privatíone, & inexperientia, cognofcas mala, quibusteliberavit, ac bona,

quibus te donavit.

Filius prodigus dum erat in domo Patris, nonnoverat ,

nec eftimabat bona, quibus fruebatur; fed poftquàm eadem diffipaffet & per-

didiffet , illa cognovit, dicens: quanti mercenart? in domo Patri meiabundant

anibus, E9 ecce ego bic fame pereo. Luc.c. Xg.

Ipfe Job, homo expreffé factus

ADEO, fiveprotriumpho, fiveproludibrio alterutrius fortunz , etiam in ex-

perientia adverfz , cognovit profperz diverfitatem. lnderetró flectensocu-

los, dixit cap. 29.

uts inibitribuat, ut[it juxtamen[es prillinos fecundus dies ,

quibus DEUS cuflodiebat me: quandolavabam pedes meos butyro ,e9 petra fun-

debat mihi rívos olei.

Totum hoc legitecaput ; quantó plus]Job in dilapfis

füis videritbonis, quàmiis nondum perditis, vidit,intelligetis. Ideo mirabili

fübjunxit con(ideratione, DEUM illo tempore fecum , domique fuüz clam &

in fecreto fuiffe, quando fecretó DEUS erat in tabernaculo meo. — Mlius enim

temporis bona, quz fuerunt effe&tus affiftentix divinz fecum, & domi fuz ,

dum poffedit, nec illa vidit, nec cognovit, quafifuiffentocculta; poítea-

quàm autem eadem amififfet, claré cognovit qux fuerint: hocmodo bona

cognofcuntur. Mala videntur ex dire&to; bonaexadverfo. Mala de propé,

bonadelongi: mala, quando veniunt ; bona quando fugiunt.

Mala à facie,

bonaàtergo: dum terga vertunt, tunc bonacognofcuntur. Magnumandite

cafüm. Moyfes magna cum fiducia , quam habebat erga DEUM ,rogabat cum

ut fibi fam oftenderet gloriam , fed refpondit illi DEUS fe cuncta monftratu-

rumbona: omne bonum oflendam tibi. Exod. cap.33. Sed quomodo DEUS

Moyfi monítravit omne bonum? res veré myfteriofa, € quz nunquam ex-

cogitari potuit. Cumjam

dies adveniffet, quo DEUS fuis fatisfatturus pro-

miffis, & Moyfes omne bonum erat vifarus, modum DEUS prafcripfit his

formalibus: cum tranfibit eloria mea ,ponam te in foramine petva , £j protegam

dextera mea , donec tran(eam , tollamque manum meam , $. po[leriora mea vi-

debis, 'Tu Moyfes retró ftabis adfeneftram feuingreffum petrz , & tran(ibit

mea gloria, manuque mea vifionem avertam, & fiego meaguetranfiverit glo-

ria, tuncàtergo me videbis. Hocergo modo DEUS Moyfi promifit , omne

fe bonumilli moníftraturum , offendam omne £onum tibi ? & hoc bonum non

debet videre Moyfes, ni(i poftquàm tranfiit, & à tergo , 4onec traz[cam ,

itio,

videbis bofteriora mea? imo. — Hac huju.f. vite bonorum omnium eft cond

Ícili-

De dolore Boni Perditi..-

If

fcilicet, non videri, nec es cognofci, nifi quando tranfierunt, & pc;& hum&ä

rose« videbz pofleriora tea. Quando bona vertunt tergum , quando fu-

giunt, &evanefcunt, quando deferuntur, quando jam tranfierunt ac amiffa

funt, tunccognofcuntur, Eftquehoctotum , de bono perdito, doloris my-

fterium. . Abipía ja&tura nafcitur cognitio , à cognitione zítimatio, ab zítima-

tionedolor : deler ami[fi.

III. Càm igitur objectum , five materia doloris fit privatio boni veré

eftimati & cogniti : colligitur ex toto difcurfü hactenus facto, menfuram do-

loris, in eodem bono, femper eandem effe.

Dum enim bonum poffidetur,

dolorem caufare non poteft : quando perditur, & eft materia dolorís , jam

fecundüm omnem amabilitatem ac dignitatem cognofcitur : jactura bonum

eít ipfius boni maximum : fi poffidenti (it malum, eft illibonum. dum perditur,

quia perditum cognofcitur , zftimatur, & datur illi locus quem meretur.

Mirares , quod majorem occupet locum in corde, boni privatio , quàm ipfum

bonum ? namdum erat poífeffum, cor illi hofpitium tanquam incognito da-

bat, fed jam partitoac perdito fedes accommodatag ftationes, toti ejus magni-

tudini, ac dignitati convenientes.

Intrans ergo dolor in locumnon boni pof-

feffi , & incogniti, fed boni perditi ac cogniti, reperit & occupat in corde,

fpatium multó majus, quàm ipfümhabuitanté bonum. Habemus modo do-

loris de bono perdito menfüuram, nontamen habemus illius fübtilitatem ac

claritatem, quz principalior argumenti noftri parseft. Omnis magnus do-

lor eff magnus , fed licet fit magnus ac validus, non tamen eít fübtilis ac purus:

fuübtilitas non eft quantitas : neceft idem dolere multum, ac dolere fübtiliter.

Quisigitur eritin jacturza boni, dolor de bono perdito fubtilis, heroicus, ac

limpidiffimus , Jimpzdi/frmos lapides * Huic pulchro pun&to refponfürus, im-

primis füppono , in jactura boni , »agi £. mizusdari. Sunt bona minüs per-

dita , & bona magis perdita.

Bonum amiffum , illud eft minus perditum,

quod, quando perditum eft, poteft recuperari : magis & omnino perditum

eít , quod femel amiffum non poteftrecuperari. Perdithomo DEUM : per-

dit tempus : quz eft major jactura ? in ratione boni, eft DEUS, in ratione

perditi, efttempus. DEUS enim perditus recuperaripoteft , tempus perdi-

tum non poteft recuperari.

Preterea, fünt bona perdita, que dolore, quo

propter jacturam afficimur, recuperantur : & fant bona perdita , quz nullus

poteft recuperare dolor.

Moriturtibi filius, doles, non tamen ideo filium re-

füfcitas : amifit quis bona ; dolet, fed non bona domumredeunt. Econtrà,

perdidit homo DEI gratiam ; dolet, & ftatim gratiam recuperat : merita

per peccatum funt mortua, dolet, & (tatimrevivifcunt eadem merita. Sup-

pofita bac diftin&tione, & differentià bonorum magis , & minüs perditorum,

ja&uräc recuperabilis & nonrecuperabilis , veniens ad punctum, dico : dolo-

rem

16

Concio Secunda

rem illum, quo jactura boni omnino perditi , quod non p-otefi,.r.ecuperärï, de-

plangitur , effe fübtilem, & limpidum,.& heroicum dolorem de bono amiífo;

Si poffitrecüperati, licet dolor fit magnus, non eft fübtilis : fi bonum recápe-

rarinequeat, ac nihilominus de illo

puritas doloris.

q.u'is dolgac, in »:hoc confiftit fübtilitas &

Bis in Evange

lio Magdalenz plah&us tàm ob illius lächry*mas, quam

propter dolorem ejufdem celeberrimus , commendatur.

Primo , quando

1

Salvatoris advoluta pedibus, fua deplanxit peccata : deinde, quando ipíius

Chrifti mortem apud Sepulchrum deflevit,

In utroque planctu copiofiffimas

fuit viderelachrymas , in utroqueà dolore, fed exce(livo dolore, expreffas.

Sed quis plan&us , & quis horam dolorum magis heroicus, ac fübtilior vobis

fuiffe videtur ? primus fuit à Chrifto laudatus, non folàm ut à penitentia

natus$, fed ab amore, qui radix eft fübtilitatis , ac puritatis ; & ipfemet amor

canonizatus propter multum : quoziam dilexit multum Luc.Cap.7. . Aulim

tamenaffirmare, dolorem fecundum effe plus heroicum , multoque fübtilio-

rem & puriorem. 'Sedquare ? quia dolor primus deplangebat bonum per-

ditum quod ipfo dolore, lachrymisque poteratrecuperari ; fecundusalterum

deplangebatbonum perditum, quod neclachrymis ; necullo dolore licet ex-

ceífivorecuperari poterat, Magnam percipite con(iderationem Originis in

Homilia, de Magdalena, quxinteropera, illius rari ingenij , cenfecur inge-

niofiffima: fleverat prius 9. lachrymts futs pedes ejus vigaverat pro morte ani-

ma fus - veniebat uuncad monumentum lacbrymi r

igarepromorte Ma iffri fut,

Prime planctu dicit Orig. María mortem animz fux ; fecundo Magiltri füi

j

Tmnortem deplanzit : anima mortua refüfcitari poteft , vita quoque lachrymis

& dolore recuperari : corpus mortuum , non refü(citari ; nec recuperari

vita planttu, necdolore poteft: Hic ergo planctus, hicque dolor maximé

heroicus fuit ac puriflimus, quia plangebatilla , & dolebat, deillo, quod plan-

&u, füoque dolore remediare non poterat. Dolor de bono perdito, quod

recuperatur dolore, remediumeft, dolor debono perdito, quod nullo dolore

recuperari poteft, doloreft. Permittitemihi dividere veritatem hujus difcur-

fus (utillam oculi viderepoffint) in duas pulcherrimas imagines, unam dolo-

ris vulgaris & craffi, Davidis depictamlachrymis : Alteram doloris fübtilis

atheroiciin lachrymis Rachelis, " Infirmatus fuit ad mortem primus, quem

Davidhabuit , ex Berfibea, filius ; fed non poteft facilé dici, doloris exceffus,

nec penitentia , qua Rex veítitus facco , opertus cinere, humique proftratus

fefe affligebat : lachrymaz, quas ex imo fundebat corde : preceshumillimz,

nec' non ardenti(Timz , quas in czlum ad fanitatem illi recuperandam ; emit-

Puer tandem obijt, dicitque S. textus, Aulicorum neminem, hoc

trifte nuncium Regi referre; aufum fuifle, Dicebant ad invicem, fi Rex vi-

yente

De dolore Bom' Perdin.

d7

vente puero feré fuiffet dolore mortuus ; fi nec dormirenecloqui , nec edere;

necbibere, nec ullum dolóri (uo volueritadmittere folatium, quid erit modó,

fi nfortuum effe noverit ? tandemab ipfo (ilentio, nec non famulorum muffi-

tatione , David rei veritatem cognovit: ac primüm, ut filium obijffe, fcivit,

quid illum teciffe putatis ? de terra fürrexit , oculosabfterfit , faccumreliquit,

purpuram refumpfit , accumbens menfz , cepit comedere, loqui, ltari, quafi

prius nihil doloris fuiffet, ^ Aulici, tamraram, ac repentinam admirati muta-

tionein, hanc Regi quzftionem proponunt : ,Oué e[? fermo, quemfeciffà * 2,

Reg. 12.

Clementiffime Rex, que hc diverfitas, que mutatio, feu con-

trarietas efti(ta ? propter ipfantem, cim adbuc viveret, jejunabas ; mortuo

pueroy furrexifH, c9 comedá. | Vivente puero Majeftas fua Jejunavit; flevit,

humijacens, tot doloris edidit exceffus ; nunc autemillo mortuo, plangen-

tibus omnibus , cum tempus omnia doloris fizna dandi , deberet effe, folatium

admittit, recreationibus vacat, explicat frontem, fine minimo doloris indi-

cio, aut nota tríftitiz ? & quare non aít Rex, (inon poflim ipfi reftituere vi-

tam ? «4nquid potero revocare eum $. dum vivebat infans, mihique videbar

dolore lachrymifque meis, illi vitam impetraturus, illos exceffus feci : modó,

cum jam fatis cefferit, necullum detur remedium, curaffligar ? cur me do-

lore confumam ? órefponfüm patre, multoque magis corde tali, ficut illud

Davidis eft, indignum! hic tuus erat dolor ? hz tuz lachrymz ? hi exceífus

tui ? fi non eracilli remedium, cur affligar ? imo, folum ideo te oportebat

affgi. Projactura, qux remedium habet, facta eft diligentía ; pro jactura,

non habente remedium , factus eft dolor.

Qui bonum perditum deplangit,

quod dolore remediari poteít, füüm amat bonum : qui defletbonum perdi-

tum, dolorenullo recuperabile, fuumamat

dolorcm : & hiceft dolor verus,

puriffimus ac fübtiliffimus.

do tu fola cü!m fübtilitate veré heroïcaqdolerc fcivifti!

Ah Rachel, quomo

crudelitas Herodis ferro proftravit filios Rachelis, fcilicet pueros in Bethle-

hem,ubi fuumilla fepulchrumhabebat, Inducit illam Propheta Jeremias la-

.

mentabili voce, clamoribusque plangentem , cui refpondére montes

.

PFox

in Rbama audita efl, ploratus , e& ululatus multus : Rachel plorans filios fuos :

jer.33.

Sed huic magno lamentationum ac dolorum artificio acquievit?

Non.

Quod fübjungit, audite, e$ noluit com[alari quia non fant.

O qui poffet

digné ponderare illud 44i Rachelis! conferte 4474 Rachelis cumillo z»4544i4

Davidis : s22449id poterorevocare eum *. Ponderate diligenter differentiam

inter utrumqQue dolorem , inter utrumque 44/7. Quare fe confolatur

David^?

uia filii mors non habet remedium.

Quare (e non vult coníolari

Rachel ?- Quia filiorum mors non habet remedium.

Ergo propter eandem

rationem, & David fe confolatur , & Rachel non vult admittere folatium?

Ergo

18

Concto. Secunda:

Ergopropter eandem rationem , & David abítergit lachrymas, & Rachel.ad

perpetuum fe planctum damnat ?. Ita, propter eandem rationem.

uia do-

lorille vulgaris & craffus erat, hicfübtilis, heroicus, & limpidiffimus. Delor

qui nen eftpurus, cum moriente moritur: dolor qui fübtilitatem ac puritatem.

profitetur, cum moriente fit immortalis. David füum filiolum ,. fnumQue

dolorem in eodem fepelivitfepulchro : imo priufquàm fepeliret filium fuum;.

jam dolor fepultuserat. E contrà Rachelilla vifcerum fuorum offa fepeliens,.

fuam fimul quietem, lztitiam, confolationem , imo fpem totam , fe unquam.

confolandi, fepelivit

Bt noluit confolarz, quia non fant ,. 6 verba digna,.

uz illius fepulchri pyramidi . tanquàm Epitaphium eternum.immortalitati:

doloris,infculpantur ! Hz duz fünt imagines, quas dixi, vulgaris ac heroici:

ï::

doloris in amiffioneboni, Vulgaris plangit cum.Davide, dum íperat remedi-.

um : heroicus plangit cum Rachele, quia illud'non fperat. Vulgaris plus fe

purgat beneficio impoflibilitatis : 44mor.»on fufcipit de impo[fibilitate falatium,.

nec de difficultate remedium , inquit. Chryfologus..

Q'uod fi (cire velitis , qua-

re dolor boni perditi , in impoffibilitate remedi) plus purificetur ? Ratio & Phi-

lofophia fübtiliffima purgationis hujus eft ;; quod in impoflibilitate remedij

purgatur ac purificatur dolor , à ligamine alterius cujuscunque affectus,

qui non eft dolor. Amiffi boni dolor füpponens remedium poffibile ;. fpe,

defiderioque boni mifcetur : aft dolor remedium cognofcens impoffibile 5

cum poffibilitas nec defiderari,. nec fperari poffit , impoffibilitas ipfa fpem,

defideriumque tollit : füblatis autem fpe, defideriodue, dolor folusac purus

remanet.. Quidolet debono perdito, quod recuperari poteft , bonum ami-

fit, non amiflo defiderio , nec fpeboni : Qui dolet de bono perdito, fedirre-

cuperabili , non folüm bonum, aít (imul. cum bono defiderium, ac (pem quo-

que perdidit, Quivero, bonum perdidit, & boni defiderio , fpeque, perdi-

tis, füum non amittit dolorem, hic folus puré, nec non heroicé doler, Illud

eftamari, hoceft amare : illud eft remediari , hoc eít dolere..

* IV.. Satis, & forté nimis philofophati fumus : fed omaza neceffaría, & ad

finem difcurfus noftriutilia... Maximum & optimum bonum perditum , ó Da-

mini, DEUS eft , Deidue gratià ,. quz per peccatum amittitur :: fed quia

DEUS amiffus ,. & Dei gratia perdita,. dolore recuperantur ,. videtur füpra

jacturam liujus boni , cum fit maximum , ac füummum;, dolorpurus, ac limpi-

dus caderenon poffe.

Dolor boni perditi, limpidus ac purus,. eft dolor de

amiffionetalis boni, quod dolorenon poteftremediari: fedbonum hoc dolo-

reremediàri poteft : ergonon potefthaberelocuminhiac boni amiffione dolor

purus &limpidus ?' Refpondeo quod poffit, ac majori (übtilitate.

Nonc vi-

dete : in peccaro eft uhum- quod eft remediabile, alterum non haber remes»

dium;, fed quz fünt hec duo ? unum eft'peccatum, alterum peccaffe : pec-

catum peccator doloreremediare poteít:: peccaffe, nullo dolore, nequidem

juítus

| De dolore Bogi Perdii,

19

juftusidremediarepotefl. Siquidem peccatum mifericordía poteít remitte-

re ; peccaffe, non id omnipotentía deftruere feu annihilare valet. Itaque

remediato fiveremiffo peecato ; recuperatà, doloregratià quz fuerat perdi-

;

ta, plangere nihilominus, & dolere, non jam de peccato, fed de peccaffe,

hic eft dolor fübtilis, purus aclimpidusde fümmo bono perdito. — Vosigitur,

o animz , quie per Deigratiam, poftquam hanc perdidiftis, eandem recupe-

ra&is, exemplum Magdalenz , Rachelifque renovate, in hoc dolore nobiliffi-

mo.: nonillud fequamini Davidis, minüs à me prius approbatum, fed aliud

ejufdem Herois , quod pro hoc pun&dto, doloris ipíius refervavit fubtilitas,

Peccavit David, integrum qua(iannum, in ccitate peccati füi perfeveravit :

tandem fermone Prophetz Nathan converíus, dixit ; peccavi Domino. 2. Reg.

12. Propheta Deinomine refpondit : Dominws quoque tran[lulit peccatum

iuus. Eccepeccatorem, ecce penitentem, eccereconciliatum : Nihilomi«-

nus ipfe nunquam immemor ejufdem peccati ,

fingulis noctibus, illud profu-

fiffimis deflebat lachry mis :

Lavabo per fingulas noctes lekum meum, lachrymás

men fivatum meumrigabo. Pfal.c. . Diém, tanquam Rex, negotijs publícis ;

noctem tanquam peccator , deflendo peccato privatim impendenbat. Sed,

quomodó m! David ? quod alij peccatores plangant

; nec unquam plangere

ceffent, equiffimum eft , cumfefe peccaffe ,

nonignorent ; nec ijsconítet de

remiffione peccatorum,

Tu veró, qui divinum, ac infallibile, tuz condo-

nationis oraculum babuifti, qui certó fcis, & de fide obligatus es credere,

tibi DEUM tua peccata remififfe, cur adeo plangis ? quare?

quia non pecca-

tum, fedpeccafle,

deflebat David. Non peccatum ; fiquidem id dolore,

remiífione , ac gratia condonatum jam erat : íed peccatum habuiffe : id

€nim , necdolore, nec remiffione , nec gratia,

nec ullo modo poterat reme-

diari. Nondeplanxit vulnus, fed cicatricem

: non maculam, quz fuit abla-

ta, fed illam, qua delerinon potuit :

non id, quod prateritopeccato przte-

rit; fed id, quod femper remanet.

Hoc/émper cum duobus deplangebat choris ; ab una parte clamat pec-

catum illius , Peccatummeum contrame eff femper, Pfalm fo. — Abaltera parte

dolor, & dolor mens incon[pectu meo femper. Pfalm 37. . 1n peccatore juftifica-

to definit unum, fcilicef, peccatum ; alterum femper durat, fcilicet, pecca-

tum habuiffe ; Ecquia David deflebat non peccatum, quod jam delierat, fed

peccafie, quod manebat femper , Peccatum meum contra me eff f[émper , ideó

huic fezmper peccati refpondebat unum alterum femper doloris : & dolor aneus

in con[pect u meofemper. Peccatanoffra vefponderunt nobis : dicit1faias CAp. $9.

Sed quomodo peccata peccatoribus reípondent? in pecc

atore impznitence

refpondent cum pena

: in peccatore pznitente refpondent cum dolore. Et

cum dolor in penitente fit Écho peccati, quale confideratur peccatum in men-

2

te;

Concia Secunda

20

te, talis eftdolor, qui refpondetin corde, Ita in mente, ac cor'dä'Davidïs;

In menteconfideratio clamabat, peccatum meum contra me efl faemper : & Echo

refpondebat in corde : £? dolor mems , im con [peclu mto [emper. — Sed fi plange-

bat, & debebat plangerefemper , propter peccaffe, qui folum una vice pec-

ec ex corde dolent

caverat j quid dicemus deijs, qui forfan non plangunt , n

una folà vice , peccaffe, & peccantes femper ? verüm fi David deflevit, pec-

caffe ; & peccaffe, fit fine remedio malum , cur David remedium hujus mali

DEUM rogavit ?. 4dmplius (ava me ab ipiquitate mea , & à peccato meo munda

me- quoniam I'm'qm'

tatem meapi ego cogno[co , €9 peccatum meum contrà me eff

&mper. P(alm. $o.

Si fit impoffibile lavari hominem à peccaffe (non enim

fieri poteft, ut homo, quipeccavit ,

non peccayerit) quare David hoc im-

femper fai planctus , fuique

poffibile rogabat, allegans ad illud fuperandum

doloris ? an ex hac quzftione , fortaffe nos in

ferre poterimus , illud quod

omnipotentiz non eft poffibile, effe poffibile dolor

i? Certum eft, quod apud

nos mifericordiz miracula (int majora, quàm omnipotentiz ; multa fiquidem

opera Dei ,

quz humanus intelle&tus , omnipotentiz judicavit impoflibilia;

eadem mifericordia divina fecit , ac demonftravit poffibilia ;

mediían:e noftro

dolore , non folàm annihilari poteft peccatum , fed ctiam peccaffe. Indecens

effet, fifübtilior ac purior foret dolor homínis , dolentis de pecca/fe, quàm mi-

fericordia divina dans eidem dolori poteftatem faciendi, ut peccatum factum,

non(itfactum. Magnum auditePatrem S. Greg. Arelatenfem, qui in libro

de panitentia , fic inquit : Jaboremmes tot i viribis curare maculas , lavare cul-

a5 , fubrvenire prateritis , confalere futuris ; quid ulterius ? €9 facere infecía

de faidis : talis eft porentía doloris, dicit hic dottiffimus Pater ; fed id non

-

robat. Egoprobo & finio.

Job cap. 7. ( ordinem capitum notate) cap. 7. dicit: Peccavi, quid fa-

iam tibi, 0 Cuflos bominum * Domine, peccavi , fed quid jam facere poffum,

& peccaffe, nonhabet remedium ? tranfite nunc ad cap, 17. & legetis quod

idem Job dicat : »» peccavis ES in amaritudinibus moratur oculus meus, Pec-

catum non feci , & die nocteque, non facioaliud, quàm quod plangam. Hic

omnes manifeftam videtis implicantiam : peccavi , non peccavi,

Si prius

dixerat, peccavi, quomodo nunc dicit, son peccavi : quia hoc quod videtur

impoffibile per miraculum, dolor ejus plàüs quàm miraculosé fecit poffibile.

Prius fragilitas illius fecerat peccatum ; poftea .dolor ejus, jam illud annihila-

verat. Peccavi: eccepeccatum; 09 peccavt, ecce peccatum annihilatum:

&9 n amar itudini

bus soratur oculus meus. . Ecce dolor, qui poftquàm factum

fuiffet peccatum, fecit non fuiffe fa&um: && facere infec?a de factis. Sed quid

dixi : quod dolor heroicus annihilet peccatum , & ipfum fuiffe peccatum ?

etiam , dicetis vos, quod idem dolorannihilet totam fübtilitatem & puritatem

füam,

21

De dolore Boni Perditi.

,I

füam, tetumque meum difcurfum. Etenim, fi is qui ficdoluit, planxit & do-

lüir deillo, quod remediari, & quidem ipfo dolore poteft , jam dolere non eft

heroicum, ac purum ? imo, eít & multó purius ac fübtilius , fiquis nihilomi-

nus adhuc doleat: unam namque fübtilitatem feu puritatem magnam, com-

mutatin alteram multó majorem , qualis eft , dolere, confecuto jam remedio.

Dolere, remediandi doloris graciá , non eft fübtilitas, fed quando non eft do-

j

loris remedium: poftquàm dolor eít remediatus , adhuc tamen dolere, nec

non ipfum continuare dolorem, in hoc confiftit doloris puritas ac fubtilitas

omnium maxima: eftenim dolere, nonpropter fpem, nec propter impofli-

biliratem, nec propter defectum remedii, fed propterdolere, feudolorem,

Id ipfum Job iisdem indicat verbis: sos peccavi: E9. in amaritudinibus mora-

tur oculus meus, Ponderate, moratur. Si Job.jam remediaverat peccaviffe,

n peccavi , & (uo dolore, remediarat ; cur non definit dolere , cur conti-

nuat , fuum tantis amaritudinibus planctum ficutante , t z amaritaudinibus

ä;

moratur oculus meus? . quia ratio dolorisipfius, nonerat remedium malijam

annihilati ; fed ipfam malum, quod annihilari debuiffet,

Heroicé czpit do-

lere proprer peccatum factum; fed continuavit magis beroice dolere ; quia

doluit, cum jam illud annihilaffet. Dolorprimus, licet fübtili s ac purus, ceci-

dit füper peccatum factum: fecundus cecidit fuper peccatutm jam annihila-

tum, ideoque multo fübtilior,acpurior. Hucusque pervenit dolor , exempla-

ris maximi dolorum. Et ego plüs progredinequeo.

V. Chriftiani mei , quoniam infelicitate noftrá, peccata fecimus , modó

illa fciamus annihilare noftro delore. Hic,hic, debet adhiberi dolor, & ad fo-

lum hunc dolorem reduci dolores omnes, tam malé proaliis impenfi, Cum

mundus abundet abufibus , omnium maximus ac maximé deplorandus eft ab-

ufüsdoloris. ]Jacturg& bonorum fpiritualium , ac eternorum, que digng fünt

dolore, & pro quarum remedio factus eftdolor , neczftimantur, nec deplan-

guntur: llle vero, quz perperuis deplanguntur lamentis folüm fünt jacturz

temporales, que nec dolorem merentur, nec dolore recuperantur. S. Chry-

foft, audite : /ugepeccata, &9 ipfe doleas ; propter boc enim triffitia fatta eff jmom

ut in morte , autve falà doleamus. Deplangedicit, Ó Chriftiane tuum pecca-

tum, tedue pzniteat illius folum, procujus remediofactuseft dolor. Vera,

fortiffimadueratio, Nec Natura, nec DEUSin hoc mundo quidquam inutile,

otíofüm & (ine fine fecit. Sed quis eftfinis propter quem DEUS dolorem fecit?

videte illum per effeCtus, dicit ille San&us: Nullum remediatur dolore malum,

nifi peccatum: nullum recuperaturbonum dolore, nifi gratia, Ergo folüm pro

temedio hujus mali, & folüm pro hujus boni recuperatione factus eft dolor:

*

vopter boc enim triflitia facfa eft.. O dolor, unicum fummi mali remedium!

Ó

dolor unicum fummi Boni pretium ! fed quantus eft dolor videre te tam abje.

j

cum,

22

. Concio Tertia

Gum, tam vilipenfum, tam leviteradhibitum,

(ic inutiliter perditum? quide

fua paupertate dolet , non dives redditur:

qui de fua dolet infirmitate , non

efficiturfanus: qui de mala Potentum reco

mpenfíatione delet,non eos tamen

juftiores , aut minus redditingratos. Dolet

amor, dolet odium ,

doletfames,

naufea quodue dolet: liberalitas dolet ac avaritia :

fpes dolet & defperatio :

fed fuper omnía dolet invidia , non quidem de malisp

ropriis , fed de bonis alio«

rum; deillorum fortuna, de illorum vita , deipfius

vitz duratione ;

eccege-

ID PL upm M o TRU o E PAU E I as

nera dolorum, ad quz non pervenit conceptus S. Chry(oftomi

przdicantis,

non Komz, fed Con(tantinopoli. Z505^in muorte , aut ve tali

doleammus.,

Hi

funt dolores veftri mundi femper dolentis ; minüs eft miferum ll

ud, dequo

dolet , quamob id , de quo non dolet quz miferia mi(erabilior &

magis extre-

ma, quàm videre tot animas extra DEI gratiam , dolentes , & dol

entes de alío

Do-

quam de fuis peccatis? hic, hic, peccatís & hicfolàm debet effe dolor.

mini mei , falliminis Fugere dolorem inhoc mundo, eftimpoflibile, Non dà-

tür hic fortuna tam alta , nec ftatus tam fzlix , quivelextra velintra, nonfol-

vattributum doloribus. Quod ergo meliíus confilium, quàm omnes dolores

7

ad unum, & inutiles ad utilem reducere? hoc ultimurn.conferte documen-

tum, fitque mei fumma totius difcurfus : cognofcere, quod dolor fitunicum

boniperditi remedium; &

perditur.

quod maximum bonum perditum fit äa!or ; qui

CONCI-—O-TERTIVA.'

Elegit. quinque limpidiffanos lapides de torrente. — 1. Reg.

M;-P' 175

I

Birecipiturictus , aperitur vulnus. Et þer éandem portam, quam

—

aperit plaga , exit & funditur fanguis: non itafacit hodie lapis

V

Davidis.

Iéus recipitur in fronte, vulnus aperiturin corde : fan-

m

L:5

..

guis exit , & diffundituringenas. Pzu4or commiff. Ruborcom-

-

[

E

miffipeccati. Hec erit hujus vefperi materia, diíficilis auctu,cum

tota fit mag

na: difficilior purgatu, cum tota fit pura.

IL. Certum eft pudorem , peccati naturalem effectum -elfi"e. Primum

mundi peccatum fuit peccatum Adami: & primus ejusdem peccati effe&tus ,

erubefcentia? ab/cond;t fe. Gen. 3. Nihilominus non poffum non dubitare,

fitnepudor effectus fimpliciter naturg, velnaturz fimul & l'rovidentig. Favez

huic

De dolore Boni Perditi,

23

huicmeo conceptui exemplum non vulgare Paradifi.. DEUS condemnans fer-

pentem, dixit: /uper pectus tuum gradierts ,€3 terramcomedes omnibus diebus

E

vitetus, Gen.3. Mirafententia! ferpens ante quàm dolo circumveniffet

Evam , non ferpebat per terram, nec terra veícebatur ? imo,.

Cur ergo

DEUS illi dat in penam quod dederatilli per naturam?

dubium hoc eft,.quod

E

maximos S. Textus Expolitores multüm defatigavit. Egononaliam expofiti-

onem defidero, quàm experientiam , & multorum, qui meaudiunt, opinio-

nem. Dicitemihi vos Aulici Romani, non magna foret pzna multis, illa fen-

tentia , quz diceret; ille,quies,eris? quotípes, & quot exfpe&tantias talis

decapitaretfententia? Judz propzna dictum fuit , fac , 2z0d facis.

Serpentí

dicitur,fis,quies. Maximum,

quod DEUS.Apoftolis praftitit beneficium ,

fuit ,illos in gratia confirmare: Maxima pzna ,. quam DEUS inflixit Dzmoni-

bus , fuit , illos confirmareinnatura. Voluit Creator, ut omnia nàturz do«

na ,quz Lucifer habebat ut Angelus, eademretineret , ut Dzemon,

Ad quem

finem? ut ipfius natura pateretur, & perfectionis exceffus effet maxi

ma poenge

materia. Idem accidit hominibus..

Quot Magnatibus excellentiora naturae

dona, convería fünt in penam, qu velut Abfàlonis capilli, fervierunt illis

pro aureo capiftro ? ita DELIS per ea quz dedit quà. Creator , punirepoteft

quà Judex: & idem effe&us , qui eft communis natura , poteft e(fe particula-

risProvidentiz. Ita Providentia divina egit cum ferpenteaccumh

omine,

fed magna differentià.

Serpenti naturam pro pzn4, ju(titia.dedit: homini.

Mifericordiaconceffit naturam proremedio, |Erubefcentia naturalis eft efe-

&us peccati ; eft peccati quoque remedium quafinaturale; Probationem alibi.

quzrere,non eft neceffe ; illam in ipfo habemus Paradifo..

Datoprimis parentibus przcepro dearbore vetita,

fuübjunxit ipfe DEus ,.

quafi fuam: ftabiliendo legem , illos eodem die, quo de ij

la comederent ,. mor-.

tem obituros effe :: iz quacunque die comederir ex . eo , morte morieris, — &dit

Eva; comedit Adam, & veniens Dominus executurus fententiam, eos morte:

nonaffecit:. & quare? lex erat, non folm ut morerentur, fed ut eodem mo-

rerentur die: m quacunque die:: cur ergo non (unt mortui ?. quia jam antici-

pativé pudoreffecerat ,.quod mors faceredebuiffet,

Primi Parentes noftri »

prius quàm peccaffent,

non erubuerunt : eratu£er Q, nudus,e3. mon erubefcebant z

n

peccato jam commiffo, ftatim indecentiam nudiratis.íuz cognoverunt ,&

pudore confufi ,. (efe foliis operuerunt, abfc

& quia peccatum pudore ja

Condentet. fe à facie Domini D BH

m erat punitum ,noluitillud DEUS mor

tepunire,

Subtiliter Tertullianus : »maluit farguinem [uffundere

5

àm effandere. Mors.

& pudor,; ambo fanguinem fpargunt, feddiverfimod

A

mors é venis fangui-

nem trahit, ac fpareit in terram;. boceftefundere ;

pudor fanguinem ex cor-

de trahit , & difpcrgit in genas;.

hoc eft foffandere.. Sed magis DEO placet

&wc

.Concio Tertia

24.

hac fuffufio, quàm illaeffufio: maluit fuffundere [anguinem , quam effundere ,

fed quare DEUS pluris eftimat, & potíus vult fanguinem , ab erubefcentia

fparfüm, quàm à morte fufum? quia fanguis, quem pudor fpargit, eft nobi-

lior; illefunditur extra, hic (pargiturintra: ille fanguis animalis , hic eít ra-

tionalis: illum exprimic violentia, hunc diftillat zffeCtws : ille pna juftitiz ,

hic eft vi&tima confcientiz : illo mediante punit DEUS peccarores, hoc íe

Erubefcentiam effectum effe naturalem , non nego,

peccator ipfum caftigat.

fed ficut aqua elementalis elevata tollit peccatum, fic erubekentia, licet na-

turalis, elevata ,eundem inhomine operatur effe&tum. Conveniunt feu zmu-

num

lantur , hocin puncto gratía & natura. Gratia duoinftituit baptismata, u

, quod eft Sacramentum , alterum fanguinis ; quod eít martyrium, Na-

aquz

tura pariter

alia duo baptismata dedit , unum aqua;, fcilicetlachrymas ; alte-

rum fanguinis ;

fcilicet padorem : & fi comparare martyrium hoc cumillo ve-

lis,illud erit fecurius , hoc nobilius,

Sedquare? quia mors opponitur vit& ,

pudor honori, qui caríor & charior €

ftipfa vità, Miles potius vult mori ,

minüs mor-

quàm fugere;

cum magis confufionem quàm mortem timeat :

Non

tem, quia tollit ipfivitam; confufionem plüs, quia

tollit ipfi honorem.

potius velit , quàm effufio-

eít igitur mirum, quod DEUS fanguinis fuffufionem

nem: Zdaluit foffundeve , quàm effundere.

IIL Hzc eít efficacia pudoris fuper pecca

tum commiffum : Pador com-

siff. Sedquod in ipfo pudore, &

füper ipfüm peccatum erit fübtiliffimum ;

maximé heroicum , ac limpidiffimum pu

né&um , Zimpidi[fimos lapides ? Dicama:

1

verecundia, Domznimet

, tres habet re

fpe&tus: erubefcere re(pectu homi-

num, erubefcere refpe&tu Dei , erubefcere refpe&tu fui, Erubefcentia versüs

Deum, refpicit culpam, confufio refpe-

homines refpicit famam: Pudorerga

&u füi, propriam refpicit dignitatem.

His fuppofitis dico , pudorem maximé

e

.

quà ho-

heroicum in Chriftiano, quá Chriftiano, effe confundi coram Deo

mine , confundiinfeipfo. Terti

um divifionis membrum , id eít, pudor ergà

Loco fuo videbimus , an poffit effe he-

homines , indiget majori diftin&tione.

roicus, & in quo conf(iftat.

Incipiens à primo puncto;

repeto dicens heroi-

cam, depeccato commiílo, versüs Deum,

erubeícentiam efle, cora

m Deo

culos, & oculos: inter

confandi. Ratioeít. Quia pudor formatur inter o

oculos videntis , & oculos vifi,

Deumnon videmus,

nec videmus, ab eo nos

videri , licet ab eodem videamur.

Ergó, quod homo Deum non videns, nee

videns à Deo fe videri , adhuc erubefcat refpectu Dei ,

qua(i effet reciproca

befcentiz Chriftianz. Petrus primó ne-

vifio, hzc eft maxima generofitas eru

gavit,nonerubuit: negavi

L

tfecundo , & non erubuit: Tertió tandem nega-

vit, & fubito tantus illius

fu

it rubor , ut , ficut grecus textus ait ,facie velata ,

é domo difcefferit , fein fpelunca , fub terris ;

& inlachrymarum fuarum mari

epul-

De Pudore commifJi.

fepulturus. . Sed que novi, tamque peregrini pudoris caufa, cumante non

erubuerit? forfan ob tertiam negationem? non: fedécontra. Primum pec-

cafum vincit verecundiam: illam difTimulat fecundum;; in tertio, nihil am-

7

plius eft.

Qusz fuit ergo caufa? illam ipfe Textus.dicit: cozve

fus T Efus ve-

fpexit Petrum Luc.22.. "ranfütSalvator, Synagogz Pontifici p

refentandus,

& conjiciens oculos in ele&um Ecclefiz fu& Pontificem, afpexit Petrum; vi.

ditquePetrus Chriftum fe refpicientem ; '& cumoculiSalvatoris , & oculi Pe-

tri fe reciprocé intuerentur , ecce verecundia: £xjviforz;, inquit S.Lav.

Jufti. goz valens mentzs [aaferrepudorem. | Mens fuit caufa pudoris efficiens:

materia precedens fucre negationes: inftrumenta utriusque oculi; ultima

difpofitio fuit reciproca vifio. Dumnon vidit , necfuit à Chrifto vifüus, quem

uná , binis, & tribus, negaverat vicibus , non erubuit Petrus. 'Quod erube-

fcam ego peccare contrà Deum ,'quem non video , nec quod me videat,videre

poffum; hzcelt erubefcentia maximé heroica, quam fidelis attingere potett,

À contrario hocin ipfis infidelibus videte.

Exiftentibus primis Atheismi Diis, id eft, primis mundi ldolis, fole &

luna; currente tempore, dicit S. Cyrillus Hierofol. hzcfüperftitio in duas fe

divifit Setas: una, lunz relicta veneratione folum adorabat folem : altera,

relicto fole,lunam adorabat.

Sed quod videtur vobis, hujus divifionis fuiffe

motivum ,fuüppofito quod illifüosfecerint Deos , fecundàm voluntatem, «ele-

&ionem , modumque fuum? Id dicit idem San&tus, & fuit quoque notabilis

politica: 4/ii quidem folem ponebant , «t occidente füle, noctis tempore fine Dea

elfent , Alii vero lunam , ut in die Deummon baberent,

Hihomines volebant

habere DEum ,& peccareimul: fed quia duriflimum illis videbatur füum vi-

dere DEUM, & à füo DEO videri, nec non eodemtempore, DEUM offen-

dere: utiis peccandi tempus effet , tempora Deosque diviferunt. Qui folem

adorabant, peccabant denoCte; lunam adorantes , peccata de die committe-

bant: dumilli, ut putabant, Deum viderunt , & abipfo videbantur, peccare

noníuntaufi; fed fole vel luná recedente , nec videntes eum, necabeovifi,

quem cenfebant, & adorabant ut Deum, depofitá verecundià, five denocte

contrà folem, five de die, contrà lunam peccarunt. Contràquorum cxcita-

tem argumentatus Propheta dixit: Sicz? tezebra ejus , taco lumen ejus ; Pfal.

138, Quod verus Deus, videat de nocte, Sicut dedie. Sed licetita nosid cre-

damus,nonita videmus: taminvitibilis femper nobiseft DEUS, & DEI vifio,

ficut fol de nocte, ac lunade die: & füb hac duplici humanorum oculorum

obfcuritate ( cum utroQue pudoris inftrumento fides fit privata ) ficut facile,,

€c non ordipnarium eft, quedhominem non pudeat offendere DEum, quem

Ctus, fi

non povteft videre, nec ab eo feviderividet ; ita generofiffimus eft a

nihü/o-

26

Concio Tertia.

nihilominus erübefcat. Illud eft peccare, tanquam Gentilem, hoc eft non pec:

care, tanquam Chriftianum.

L

Erubuit perditus ille Juveni

s de peccato füuo, dicens: Pater peccavi in

Celum , d coram te , jamnon fam dignus vocari filius tuus. Luc. 35.. Magna di-

Gio,fed difficilis; Quod erubefcat ille ( (icut omnes nobiles erubefcere debent)

fefe , ex familia tamilluftri, ad tàm indignam vilitatem deveniffe, a£ pafcere£

porcos , qui eflgrex fenfualitatis, habet caufam, & plüs quàm caufam erube-

fcendi: fed quod dicat,in prefentia Patris fepeccaífe, coram?e: hocnon in-

telligo. Si fuerittam proculà Patre, ficutdicit Textus: abiit im regiouem lon-

inquam , finonpotuerit fuum viderepatrem , nec à Patre videri: cur dicit

in ejus fe przefentia peccaffe? hzc fuit generofitas, & fuübtilitas erubeícentise

Prodigi: fi Textus intelligatur in fenfu hiftorico , nec Prodigus videbat pa-

trem, nec pater videbat prodigum

.

r

Si intelligatur in fenfu parabolico; nec

Prodigus videbat DEUM, nec videbat , àDEO fe videri. Sed quod non videns

patrem, necà patre vifüs , & non videns DEUM , nec vidensà DEO fefe videri,

confundatur refpectu DEL, tali pudore, quafi fuiffet utriusque reciproca vifio,

fuiffetque vifas ac vidiffet ; hec erubefcentia Prodigi generofa: & hzc eft

maximé heroica verecundia, quam fidelis confequi poteft. Sed tranfeamusà

Chriftiano ad hominem, fcilicet ab erubefcentia refpettu DEI, ad erubelcen-

N

tiam refpectu fui.

IV. Inhacconfideratione, feparetur & fides , & totus mundus , maneat-

que folushomo. — Quzro, hoc inítatu, hacque folitudine , pote(t hominem

etiam illius pudere, quod hominem dedecet facere? diftinguo:: fifuerit heroi-

ci animi,concedo: Si nonfuerit, nego: finon effent homines, nec DEUS , fed

homo folus, adhucillum, (ieffet heroicus , puderet füi ipfius. Si Athei effent

homines, Atheus in folitudine refpe&tufüierubefceret. Quia fidemrelegavi«

mut , nolo pro prima pun&i hujus probatione authoritatem fidei , nec homi-

nemimbutum fide: Gentilem audite. . Lucilio füo vefter ; nofterque Seneca.

Romá fcribens, & certam regulam examinandi, cognofcendique heroicum

virtutis gradum, prafcribens ,ficinquit: ewm tantum profeceri , ut fit etiam

gibi tmireverentia : eum te effeceris eum , coram quo peccare non audeas. : INon

poffet necplus ,nec melius dici, Lucili,fivelis cognofceregradum, quem tua

virtus attigit , illam pudore vitii menfürato, & nonextra, fed intra teipfum.

Érube(tere hominem de aliis , ac de reputatione perditá folüm apud homines ,.

eít erubefcentia vulgaris : in fe confündi, & propter eftimationem feu hono-

remapud fe perditum, eft erubefcentia heroica : tunc itaquefummum virtu-

tis gradum attinges , & humanam generofitatem, quando non coram aliis ,

fed coram te ipfo confunderis: cwm zantam profecerts vt fit etiam tibl , tuire-

"FthtiAa, E talis homofueris, qui non audeas in tui przfentia peccar4;

€Ana

De Pudore Commiffi.

d

£um te effecerti eum , coram quo peccare non audess, Notate coram. David cum

D&EO loquens, dicebat: ma/num coram te feci. Prodtgus loquens cum Patre

fuo , dixit: peccavicoram te; fed hicEthnicus veré heroicus , non refpiciens

DEUM ,quem non cogofcebat; nec homines , quos non dignabatur , alii locu-

turus homini generofi pudoris, dicebat: Coram 4uo peccare nom audeas, Q

magna dignitatis humanz generofitas ! erubefcentia verfüus homines, eft

honoris acfams filia : erubefcentia erga DEUM , eftfilia timoris & culpz:

erubefcentia erga feipfum, ficut Minerva incerebro jovis, e(t unica ratio-

nis filia.

Nefcio , num Seneca , temporibus illis , quibus beneficio lítterarum, fe

Paulo communicavit, favente fortuna hancàfchola Chrifti doétrinam didice--

rit; fcio, quod fuos inter Difcipulos illam praéticaverit Chriftus,

féd magna

cum differentia. Divinus Magifter in fchola fua,

duas divifiones , feu fortes fe-

cit , unam duodecim Apoftolorum, alteram feptuaginta 2. Difcipulorum, o-

mnesque mifit ad przdicandum. Aít quomodo? Difcipulos binos ac binos:

enifit illos binos Marc, c. 6.. Apoftolos, unum & unum.. Unumin Afiam , unum

in Armeniam, unum in ZEtyopiam , unum in Indiam , &itaceteros, Sedcur

Apoftolos mifit folos, & Difcipulos nonfolos , fed fociatos? quiatunc tempo-

ris Apoftoli heroicz perfectzque virtutis erant, non autem Difcipuli. Qui

heroicum ac perfectum virtutis gradum attigit, fecum geftac & in ferefpe-

&um, füi reverentiam, ac fecuritatem a&tionum füarum: quinon pervenit

ad eumgradum , nec in fe, nec (ecum fed in teítimonio focii , & aliorum oculis,

refpedtum gerit ac reverentiam , & inftar ceci, qui, ne cadat, alterius indigec

oculis. Ille digna fe facitopera, quia fe videt ; hicquia videtur: illequia re-

fpicit & reveretur feipfum; hicquia fe videntem timet & erubefcit de altero.

Prius exiftimavi magnum Heroatuiffe Gedeonem ; poftea quodammodohunc

mutandi conceptum , occafionem dedit cafus particulari dignus reflexione,

Illa celeberrima nocte, quá cum tam parvo militum armatorum numero, de-

ftruxit fugavitque Gedeon innumeros Madianitarum exer.

citus , prius quàm

in arenam defcenderetur,

dixitilli DEUS, ut hoftium caítra luftraret, & eadem

tam prope accederet , ut fermones, quos inter fe conferrent milites, perci-

perepoffet : & fi timeas, füme tibi comitem Pharan; inquit DEUS , /fz. autem

ire formidas , defcendat tecum Pbara puer tuus, Jad. 7.. fedquid proderat Ge-

deoni, fecum ducere fervum? ad fe defendendum? minimé contrà. tantam

multitudinem: fed pro fecreto ac ftratagematis filentio , utque non fieret

rumor, folum ire Gedeonem, expediebat: curergo dixitilli DEUS ut talem

fecum duceret focium ? quia difficilis erat cafüs, qui magnam requirebat ge-

nerofitatem : fed £i folus fuifet Gedeon , necaliquem habuiffet, reípe&tu cujus

. erubefceret, locumforté nonattingens, pedem retuliffet : conferat ergo ge-

2

nerofi-

Concio. Tertia.

28.

nerofitatis, vel pufillanimitatis füz teftimonium;. ut diligentis & indefeffi mi-

litis feu.Ducis debito fatisfaciat. Sed quid fécit Gedeon ?: timorem. confeffus s.

fervum duxit, fequegeffit , ficut debuit..

. Quoties ó Domini, infirmitas illa ;.

quz abíconditur in publico,.

& occultatur etiam familiz ( cui malum occ

ultari

fecreto.famuli; committitur ?: fi non veltri- fic vobis pudor;. ad mini-

poteft ),

mumeru

befcite propter férvum; utiGedeon :: qualis. eft verecundia. veflra s.

fi non fit; ficutilla, quz nihil'nec generofitatis, nec nobilitatis habuit ? quem.

fervi,, non vero fui pudet , minoris ille (é;. quam fervum facit :: heroica Gede-.

onis fuiffét verecundia, fi. vi&to timore fuo;. & imbecillitate, fine alterius affi-

ftentia , folus ad inimicorum exercitumiviffet,, de noctes: non dealio, quàm.

deipfo, erubefcens;.. Maximum:

perfonzerationalis theatrum ,. non mundus.

B sale-

eft ,. fed'confcientia : Hemo. etiam in: [olitudine y. ac tenebrà: de fu

actà erube[cit , dicit Theodoretus.. Motiva laudis ,. vel vituperii : glo-

cum: eadem liabeamus intrà.

riz vel pudoris ,. non funt quarenda. foris ,.

nos :: noo abaliorum .oculis, ergàme

quod;

, fedà me», ergame ipfum :: fufficit;

ego me videam..

*

Méam.conhtraà

.me do&rinam retorquentes fic vos argumentamini : fi:

erubefcentia, ficut dixi, formatur inter oculos ,. & oculos, nec homo íolus:

;

oteít effà vifüs , quomodo pote(terubefcere ?* dico; hanc erubefcentiam inter

ocu

los formari.. Sed.quomodo?. fihomo multiplicetur ac dividatur à fe ipfo;.

Quomodo fuit t

anto:captus amore fui:, Narciffus ?: quia ,. cum.effet unus ,

exi(timavit fe duos effe , ficque multiplicatus &t

àe divifüs,. eratipfe videns ;;

acvifus. Eodem modo : quidivifusàfe, videt pulchrum, ipfe fibi.compla-

cet: quidivifus àfe,

turpe videt, ipfum(uipudec. Non eftfabula, nec ima-

Statuam. tecontrafaciem tnam, Pfal.49, ut tuite:

ginatio,. fed S, Scriptura;.

pudeat, inquit DEUS , tecor

amte ponam,. Me ante faciem tnam... 'Tubàcs,

tuillàic: tu híc videns : tu ille vifüs:: & vidente vifaque hoc modo,

facié tua ;

non eris tam effrons ac impudenss.ut tetuinon pudeat.. Davidem;licet tam

peccati füiinon pudebat:: fed: quid: fecit Propheta

indignumac fcandalofum;

Niathan ? Davidem ab eod

emipfo divifit; & Davidem ftatuit contra Davidem,

ih (imilitudine-illius quipauperculo

füerat ovemfuratus :: & quam primum ,

vnormis delicti condemnavit,

ipfe deformitatem peccati vidit,

reumque tam

illi Propheta dixit :: T4 eciffe vir :. tu;

tu; hic malüshomo:: ita:utipfe David ;

& antefe pofitus; fe viderit, & in fe con«

quiprius fé non viderat , à fedivifus, .

fufüsfuerit. ldeo dixit ipfe :: verecumdia: mea. contra m e$3.

Palm.. 42.

coram fe ,. ac contrà fe ftatutum ,. füi. pudait.

Pàdor erga. alios ,

quia

à facie venit ad' cor :

non

À corde. venit ad:' faciem ;; pudor ergà fe;,.

exit ,. fed refle&titur;, non;extrà ,, fed

. fed contràfe..

Con -

??crä,ï Non àfe;

iya.me eft:

V. Hxe

$

-

De- Bu Coumiffi.

29

- V.. Hzc eft erubelcentia heroica , & ergà DEUM , & ergà fe ipfüm:

prq fine,. complementoque divifionis noftrz , fupereft ut fciamus, an in ho-

mine quoque verfus homines verecundia heroica reperiri poffit ? refpondeo

cum diftinétione : Romz, non : multis inlocisalijs, ita.. Sed quare? quo-

niam in civitate fanCta, ubitot, tammagna;.tamque publica virtutum exem-

plà . dantur, vitium comparere naturaliter erubefcit : in alijs vero faeculi

corrupti civitatibus , ubi à confuetudine vitium fa&tum eft lex , & ipfum viti-

um à multitudine canonizatum & ab illis , qui nom fünt multitudo, jam non

eft fcandalum, fed exemplum : in tali loco füi hominem vitij pudere; eft he-

roicéerübefcere. .In die Judicij,. talis erit damnatorum pudor ac confufio;

ut pro-gratia, & pro venia fint infernum petituri :: dicent: montibus , cadite

fper nos, € collibus ,. operite uos; Ofes 10.. Sic Propheta'omnium nomine

dixit : & Jobnomine fingulorum :: gzie mibi boc trábuat ut in inferno protegas

me , €$ ab[condas me , donec pertranfeatfuror tuus, cap.14.. Sedqua decauf(a,

tam nova,.tam intolerabilis,.damnatorum illo:die, pudor erit ac confüfio?

non quia fe videbunt ipfi,. qui femper fe vident;.fed quia fe videbunt, fanctos

ac juftos prz oculis habentes: :: malüs; licet fit damnatus, bonis prefentibus,

erubefícit, aftin inferno ,. cum omnes fint mali',.nemo propter alios erubefcit.

Quare Diabolüm.puderer, quando funtomnes Diaboli ?: quare dàmnatus etu-

befceret, ubifunt omnes damnati ?' Idem.acciditin civitatibus, & Rebuspu-

blicismorum corruptorum plenis , quz veréfüntinfernus liicinfrà.. UÜbiam-

bitio, & infatiabilecrefcendi, afcendendique ftudium eft inftitutum. & profef-

fio publica ,.quempudebit ambitiofum effe ? ubi avaritia ,.& modus acquiren:

di, five licitus; fiveillicitus ,. cenfeturefle fortuna ; quis erubeftet, effe feava:

rum ?' ubi (üperbia & faftus adoratur , luxus & vanitas eft'autlioritas-ac digni-

tas,. quem pudebit effe fuperbum ?* ubi ars maxima.dolüus eft :: Simulatio

prudentia ;; mendacium & adulátio , meritum ,. quem mentiri pudebit ?' Sed

uodin: Aula, quod'in Republica ,. quod in populo ,. talibus: vitijs pleno; fit

nihilominus aliquemreperire ».qui fimiliter erubefcat: effe. vitiofus.:: Hixc. eft*

verecundia: heroica..

.

Ifaiamin Jerufalem de Aulà erubefcentem;.caufamque audite :: Z^ mibi

quia tucui ,. quia vir poliutus labiis ego um , 9. inm medio populi polluza labia Da«

bentis cgo: babitos. cap.6... Ilo tempore (ficut moderno ) vitium illius Aulze

fuit: adulatio.. Non-folàm: nom corrigebantur- corrupti Magnatum mores -

fed quafi virtutes ,. laudabantur.. Superbiz componebantur poemata , pane ?

gyrici verfus avaritiz nec non lilymni amDitioni; dedicabantur. Sedlfaias E

timoratz vir aliàs confcientiz ,.quia nonnitiil tempori ferviebat, & in particu--

làri (ficutHieronymusnotat ) diffimulaverat cum Ozia Rege; non illüm repre--

Iiendendo , ficut.debuiflet;, eó; quod jurisdictionem temporalem:gum Eccle--

233

fiaftica;.

s

30

Concio Tertia4

fiaftica, Tiaramqué cum corona voluiffet confundere : ideo dicebat ille : «U4

mibi, quia tactti, quia vir pollutus labijs egofam. |Sed quare fübjunxit :

ip mediopopuli polluta labia babentis ego babito ? foran, ut cum multitudine,

cum ufü ac aulze confueto more fe pofíet excufare? Hc eft excufatio quz dari

folet, & hiccolor, quo multorum vitiorum rubor, etiam eorum, qui inrepub.

habentofficium, & obligationem Ifaiz , deletur : Itame veftio, ita loquor, ita

demum ago, ficut alij, nam in aula non poteft aliter vivi.

Dicemus igitur

lfaiam fe eodem excufaffe modo , quafi dixiffet : fateor , quod vir po/lutus

labijs ego um : fateor me non locutum effe, ficut debui : fed quid vultis ;

quomodo potui aliter facere, (i im medio populi polluta labia babentis ego babitot

Si hxc Lingua fitin Jerufalem, (iin aula, ubi vivo, loquantur omnes hoc modo?

non eít mea culpa, fed vitium patrig. — Certé fic dixiflet 1(aias, & hzc fuiffet

illius cogitatio, (i non fuiffet I(aias.

Aft ipíe dicebat ; 772 mibi, v« mibi.

Non excufabatfe per multitudinem, fed fe magis accufabat. — Nonallegabat

Aule borrqptioncm ; pro pretextu excu(ationis, fed pro majori motivo pu«

doris : quia tales funt omnes , non debebam effe, ficut omnes.

Cum in me-

dio populi,labijs corrupti habitem ; ideo mea non oportet effe labia Corrupta,

fed incorruptibilia, Non debebam in Jeru(alem vivere, ficut Hierofolomy-

tanus , fedin medio Hierofolomytanorum, ficutIfaias : fed quia in Jerufalem,

& inter Hierofolomytanos , non me gefli, tanquam ab illis exemptum, fed

ficut unum ex illis ; ideó me pudet, ac conqueror : Z« mibi, quia vir poll-

us labijs ego [um , &3 im medio populi polluta labia babentts ego babito, Vivere

in medio populilabijs corrupti, & erubefcere hominem etfe labijs pollutum;

hic eft a£tus heroicus erubefcentiz.

Et fi me rationem interrogetis ; quare talís d

'e hominibus erubefcendi

modus fitheroicus? hzceít. Quia Pudor de vitio, in diverfitate conferva-

tur , & in (imilitudine perditur : quando non perditur ille, fed in maximo fuo

confervatur periculo, tunceftheroicus. Illiduo Babyloniz Senatores, vulgó

Seniores Sufannz dicti, fuerunt ambo ( ficut S. Textusinquit ) eodem dolore

vulnerati, fed fibi mentem invicem aperire , pudebat illos, cum alter alterius

ipfirmitatem ignoraret: erant ambo vulnerati amore ejus , nec indicaverunt

fibi vicifffm dolorem faum : erube[cebaut enim indicare fibi concupifcentiam faam.

Daniel. 3.

Ita, dum uterque putabat alterum effe, qualis effe debebat, diver-

fitas hxc iater illos, verecundiam confervavit , fed quomodo refpectus ille ;

udorque fuit perditus ? (imulatione, dicit S. Textus.

Siquidem; cüm alter

ab altero fuiffet dimiffus , cum intentione , quod folus uterque clàm rediturus

effet ; acciditutin punéto, fimul eodem inloco, ambo fe offenderint : cum-

ue ( dante cafü parisinfirmitatis notitiam) fübitó verecundiam amififfent,

fe delicti complices fecerunt. Dum differentia virtutis five verz (iveappre-

heníz

De Pudore Commiffi.

31

henfz cognofcitur , de vitio verecundia confervatur : Sed quando videtur,

& cognofcitur fimilitudo vitij, rumpitur reputationis frenum, & verecundia

pefditur. Quod autem fracto honoris frzeno ( qui eft virtutis alter Angelus

Cuítos) & in vigore vitio manente propter fimilitudinem univerfalem, non

unius fed omnium, nihilominus hominem pudeat pariter effe vitiofum : &

quod idem vitium caufet pudorem , quod jam pudorem perdiderat ; hzc eft

erubefcentia verfas homines , maximé heroica;

VL Domini mei, quifan&tam civitatem hanc, DEI gratiáincolitis , ubi

vitíum undiquetot virtutum exemplis munitum, viseít, quz intra fe ipfam

fe confundit, confümit, fugat , & abícondit naturaliter, tanquàm tenebras

àluce, vos, in

*

quàm, acquiefcitegenerofitati pudoris ergà DEUM & ergà vos

ipfos

*

Illud effeheroicum pudoris erga homines fit totum ( (icut folüm effe

poteít) pro exteris, quos precor, ut ad patriam füuam rever(i, (i forfan illa ,

quz tot in locis videntur, ibi reperient, fcilicet corruptam mornm puritatem,

& vitia per confuetudinem, vel fine mala re

putatione, vel (quod pejus eft )

cum licentia , cumque authoritate, meminerint, quzío , etiam apud homi-

nes hunc effe gradum, ad quem erubefcentia Chriítiana pervenire debeat z

Si eorum patria fuerit, ficutilla terra Hüs, vivant, SicutJob. Sifueritinftar

patriz Canaam, vivant ficut Abraam, fi, ficutilla /Egypti, vivantuti Jofeph z

fi totus denique mundus fuerit ficut tempore diluvij, quando o»is caro corrau-

perat viam (uam, Gen.cap.6. — Vivantinexpugnabili (ingularitate ipfius No£ z

Firju[lns , atque pevfetitus im generationibus[u5. Ütque materiíam tam uti-

lem , cum doctrina magis univerfali , quz ferviat omnibus , finiamus , hoc

breve domum conferte documentum , non meum , fed Matris omnium, S.

Ecclefie : Pudor fit ut diluculum , crepu[eulum mens nefciat. . Sub olis,ortum

& occafüm , rubefcit Coelum : primus rubor eft aurorz, fecundus crepufculi ;

vult ergo S.Ecclefia, nofter ut rubor , non fit ficut crepuículi, fed ficut auro-

rzrubor. Sedquare? Quiarubor aurorz venit à tenebris, & vaditad lucem z

rubor crepufculi venit à luce, tranfiens ad tenebras.

Non omnis rubor , nec

omnis pudor bonuseít. S. Auguftinus fuit conqueftus ,

fui feculi Juvenes ,

honeftatis ac modeftiz puduiffe ;

materia quoque pudoris erat ; à quopiam in

libertate, morumque licentía vinci. — Utinam hoc verecundíz genus , folüm

Juvenes & Affricam , & non aliam ztatem aliafque Regiones concerneret?

Romanis S. Paulus fcripfit , quando dixit : Promptzum eff ,

t$ vobi , qui Rom&

effis , evangelizare s

non enim erabefco Exvanugelium. Rom. x.

Illo tempore,

m

materia pudoris erat Evangelium Romz, quod hodiedàüm maxii

us eft honor ;

& unicagloria Rome. Sedquid docet Evangelium ? Evangeliu

m docet pau-

pertatem : Et quis eft, quem non pudeat eífe pauperem ? Evangelium re-

miffionem , & oblivionem injuriarum docet : Ét quis eft qui non erubefcat,

ie

v

à

32

Concio Tertía

fe:non vindicare? Evangelium docet humilitatem ; modeftiam, mundana-

rumque vanitatum contemptum : Et quem eft reperire , qui non erubefcat ;

nonimitari vanitatem , non luxum fe&tari , vanitatumque omnium vanitatem

J

fequi ? Non hoc eít, homines Evangelij pudere ? Hoc non eft, erubefcere ,

p

propter Chriftum pauperem , humilem , patientem, injurijs affectum , cruci-

fixum ? Idipfe Chriftusfatetur, necfineverecundia : Oi erubuerit me,

C

zucos fermones ,

bunc filius bomints erubeftet. Lucse cap. 9. Nos Chriftum

C

erubefcimus, Chriftus noserubefcit. .Ouare ? . Quia cum rubor nofter ficut

Q

aurorz rubor effedebeat, qui à tenebris tranfit ad lucem : Eratis euim ali-

t

uando tenebr& , uuncautem [ux in Domino, Epbef.cap. s.

Faétus eft rubor

D

nofter, ficutillecrepufculi, quiàluce tranfitad cenebras : Dilexerunt bomi-

cem. Joan. 3. Cap.

nes magis tenebras , quàm lu

f

Quapropter nos monet & precatur S. Mater Ecclefia : Pudor fft , ut dilu-

l

eulum , crepu[culum mens nefciat, "Nerüm fi contigerit ex humana fragilitate;

nos huic fanétz doéctrinz contrariari., vobis aufim ejufdem nomine Matris

confülere, vefter.ut rubor fit quodammodo fimilis rubori crepufculi, qui à

lucetranfiens ad tenebras in ipfisfe tenebris abfconditacfepelit, Sipeccatum

fuerit commiffum , non fit in facie mundi , non fitiz comfPeczu foli bupus. — Ab-

fcondatur & fepeliatur in fecreti tenebris, ut.nulliconftet. Hujufce mei con-

filij fundamentum vobis placiturum, acceptatumqueiri fpero : Et eft, quia fe-

cundüm id, quod non in uno, fed in multis S.Scripturzlocis reperio, fi pecca-

tum commiffum , abfconditur, eadem:erubefcentia de commiffo peccato, per

divinam inftitutionem, & perlegem à DEL mifericordia confirmatam , vel eft

Sacra-

quafi octavum $a

cramentum,, vel veré ficut appendix ipfius quarti.

mentumpznitentia cu

Ipam tollit , quafi Sacramentum erubefcentizx , fufpen-

dit penam.

Minabatur olim DEUS per Prophetam Jeremiam civibus Hiero-

folomytanis, ruinam, exilium, & interitum.

'Sed qua de cau(ía ? Non folüm

fed quia peccantes non erubeíce-

ob graviffima tam ingrate Reipub. peccata ;

bant. Cowfuft fant quia abominatiomem fecerunt 5

quimimà non füut confu[r,

€3 erabe[ceye ne[cierunt , idcircó cadent dnter corruentes in tempore vifitationts

ff« : Jer. cap. 8.

Igne DEUS de Cslo pluitfuper Pentapolin, folis civitatum

accivium ruinis atque

cineribus remanentibus. Etquare? Non folüm quia

tam abominanda commi

ferant peccata ( ficut [faias dicit) fed quia peccato-

rum eos non puduit , eadem non abícondentes. Peccatum fuum ficut Sodomá

p

radicaverunt, &$ non ab[conderunt, Ma. 3. Cap. 1ta ut DEUS pznz fenten-

T

tiam executur

us, non folummodo multitudinem aut gravitatem peccatorum,

fed multo magis verecundie circumftantiam attendat, fcilicet an peccatores

uduerit vel non : an aperté veloculté peccaverint, fiquidem fi pudore con-

dubio procul,

fufi, peccata füa, licet graviffima diligenter abfcondiffent ,

penàa

De Titmore Supplicij Zrerai.

tES

pznà fufpenfa , DEUS ijs peperciffet. Sed qualis eft, aut effe poteít ratio,

hujss mifericordiz, velexceptionis divinz juítitie ? Ratio fecundüm meum

judicium , eft manifefta. .DEUS. enim. peccati confeffionem in remedium

peccati , inftituit : fed quem peccati füi pudet , illudque celat, ille licetpec-

catum non confiteatur ,'peccatum effefatetur ; Ethec media confeífio füffi-

citad mediam abíolutionem obtinendam. Integrapznitentiz confeflio tollít

culpam: media pudoris confeffio fufpendit penam. —.Nec eít valde mirandum,

quod DEUS propter pudorem peccati , fineconfeffione , pznam fuípendat

temporalem, cum propter erubelcentiam peccati, remittat in confefTione

ä

pxnam szternam. JPrimus verecundiz gradus e[t ex pudore peccatum non

committere : Secundus, deillo commifílo, confulüm, illud conüteri : 'Ter-

tius, quando committitur, illius nospudere, nec non illud abfcondere : Et

licet hic ultimus pudor non fit optimus, nec melior, propter illud tamen

bonum, quod habet, (üfficere poreft ad hujus vitz pznas fufpendendas , de

;

quibus in:

particulari tot 'videgnus exempla., totque.minas in fcommqni A4u-

dimus.

::

CONCIO QUARTA.

Elegit quinque limpidif]imos 4

ch. -I 70

gida de forremte. 1. Reg.

T.

N

1 unquam tremenda Davidis funda fuit , 'eft hodiedüm in

NU

jaàu , quem facit.

Bombus eít tonitru , lapis falmen

Bombus tam eít horrendus ac terribilis ,

ut folàm auditus

N

'xpallefcere ; ac contremifcere faciat animofum 'Gigantem,

Lapis tam durus eft ac fortis, ut quantumcunque frons cha-

libe fuerit armata , poffet illam penetrare : vulnus denique, tàm rarum

eft, tamque profundum , "t non extrà fpargat fanguinem , fed totum

adcor illum diffundat. Hic eft naturalis effe&us timoris, & hoc argumen-

tum terribile hujus Vefperi, qT2mor fapplicig : «terni fapplicij timor. — Sed

tale argumentufn (dicetis vos) quomodo cum meo convenire poteft ? meum,

ficut hactenus fuit, heroicum ac limpidumeffe debet : fed quez materia tam

eft ab heroico, limpidoque aliena , ficuttimor inferni? fi timoreft, qui poteít

heroicus effe? (i fit infernalis , quomodo limpidus effe poteft ? lapis, vos

dicetis , hodie durus ac duriffimus erit : fed nonlimpidiffimushac vice, Sed

quid

34

Coucio Quarta

quid vobis videtur, infernus totus in ardenti fornace pofitus , non poterit fti-

K

[:

lare quintam effentiam pznz , quz fit limpida , & timoris, qui fit heroicus ?

ficillum poffe puto. T heologi, ficutomnibus conftat, inferni penas dividfunt

in pxnam fen(us , quz eft ignis ; & in penam damni , quz eft privatio vifionis

DEI: fedego, conceptum in: intima Barathri vifcera dimittens , adextra &

k

quo ad nos, confidero tormentum; objectumque timoris fenfibilius omnibus:.

!

penis fenfüs , fere dixiffem , pluris eftimandum , quam fit omnis pena damni..

E

Sed quz hzc nova; & inaudita pzna ? ignis, & aternus, non videre DEUM

& pro femper, poteft(üpra fealium exceífum pznz admittere ?- non ha füunt

CN

illae binz: columnz;, una ignis, altera nubium ? una ignea, qua comburit in

l

eternüm , altera nubila, que in zeternüm obczcat ? & adhuc dabitur timor

aliquis tam heroicus , tam generofus , tam : füblimis, qui duabus his columnis.

infcribere poffit, Pl zltra * caufam admirationis video : mentem meam.

R

percipite, mihique benevolas aures prebete.

]. Domini mei, timeo, ficut omnes , inferni pnas : fed illud , quod:

mihi maximum incutit terrorem (mihi fic loqui permittite) quod ininferno:

iz;

maximum.mihi horrorem facit , non eft id ,. quod.ibi patitur homo , fed eft id;.

quod patitur ibi DEUS. Deum per immen(itatem füam effe non folüm in:

czlis , fed'etiam ininferno, creditis, f affemdero in celups , tuilices : fídejCen-

dero in infernum^, ades. Pfal. 132.

Sed etiam DEUM in inferno pati? modo;.

quo DEUS pati poteft, concedo.. Non poteít pati DEUS , ut obje&tum.pze-

narum, fed pati poteft, (cilicet poteft offendi, tanquam obje&tum injuria-

DI PTR TPOONPRLUHNBU UE TR OH a

rum. Sedquid patiturhoc modo DEUS in inferno ? quid terribile !' illà pa-

tiuntur in inferno damnati , ad que DEUS illos condemnat ; fed ea patitur

DEUS ad que damnatos condemnare nequit. Mandat meo cordi. DEUS ut:

illum: diligam ,. & linguge mez, ut eum laudem : verüm DEUS cor meum:

damnarenequit ad illum odio habendum, nec linguam ad eundem blafpheman-

dum * & hoc eft continuum , damnatorum omnium exercitium :. eternümn

ä

odiffe, nec non blafphemare DEUM in zternüm : & quomodo ego, ego, hoc

meo corde DEUM in eternüm odero ? quomodo ego, ego, hac mea.língua

fim inzternüm blafphematurus DEUM ? eft hic maximus inferni horror, &

objectum terribile, maximéque horrendüm , quod in illo fuüpplicio timeri de--

bet. IpfeJob protundé confiderans,. qug maxima timoris ac horroris.inferna-

lis effentmotiva;. fic finijc ac definivit ,.u£i nudlIus ordo, fed fempiternus borrcr,

Cap. ro. Pulchra verba ,. (i non duas conferrent difficultates, Primam,

quod homo tam pra&ticus ,. & in patiendo tam expertus , pro maximo horro-

ris infernalis objecto , fampferit, non ignem; nec privationem vifionis DEI, -

neczternitatem penarum ,.fed difordinem : 253 nalus ordos fed'fEmpiterzue

berror.. Secundam, qpnod.adexaggerandum & formidabilius.facieadum hor-

xotis

De Timore Supplicij ZEterni.

35

l-

roris tartarei motívum & objectum, ipíe füpponat in inferno nonordinem

:

!

effe, . Suppofitio non mira folum,

fed contraria , quantum apparet , SS.

at

Patrum doctring, nec nonomnibonzac verz Theologix. $S. Auguftinus ex-

ls

preffà docet , in inferno non folum ordinem; fed fammum ordinem effe :

loquens de damnatis, inquit demna£us ibi eff , &9 ita eff , ubi effe , &? quomado

a$

effe ordinatiffimum efl. . Ubi damnatus eft ? in inferno ? quomodo ? vivis

lh.

ardens Hammis : Infernus ergo , non folüm ordinatus fed ordinati(fimus eft,

"

quia damnatus eft; ubi effe, & ficut effe debet : ubi, cum ficininferno, ficut,

X

cum fit ardens : ii eff , &9 sta eff nbielfe , €9. quamodo effe , ordinatiffimum eft.

I

Ita S. Auguft, ait in Lib. 6. de Mafica. Quo loco demonítrat hunc ordinem

i

ordinatiffimum magnam Univer(i harmoniam effe , quam DEUS inipío Bara-

I

thro compofuit. Sícut enim culpa fine pzna ; maxima eft diffonantia, ita

pzna culpe conjuncta, eít harmonia maxima.

Bona doGtrina pro illis, qui

tactum feu men(uras in Republica faciunt.

Ergo cum in inferno fit ordo,

n

& fümmus ordo, quare Job dicit, ibi nullum ordinem effe , 45j sulus

Ü

erdo ?

d

- Ut dubium magis ftringamus , clariusque modum, & ordinem hujus

n

ordinis demonftremus , audiamus Eufebium Emiffenum , qui profundo judi-

l

cio, gehennam, vocavitignem rationalem : //a non caualis fed vationabili,

0s

€? penalis exufTio, quiaculpamjubetur inquirere, Jabflanttam nefcit abJumere.

fs

Quare dicitur rationalis ignis inferni ? Quia hzc maximé notabilis eft diffe-

Ll

rentia, noftrum inter, & ignem inferni : nofterignis ut caufà naturalis equa-

de

literoperatur ac comburit , fine differentia, feu diítinCtione, tota viacimpetu

r

naturz, quapropter ab Emiífeno vocatur cazfalà : Sedignisinferni, velut in-

It

firumentum rationale, fcilicet, füpremz rationis diving juftitiz , non impetu

naturze, fed ipfiusrationis regula movente agit, femper pznam culpz com-

menfurando.

Ideoque veré razionabila, có: penalis exuffio dicitur.

Ignis no-

n

fter nonrefpiciens meritum , aut demeritum, ita comburit Martyrem , ficut

[4

Hareticum ; tam templum, quamlupanar : Sicut navim Catholicam, ita

H

triremem turciam : tam voraci flamma mille domos Aquifgrani 1656. quam

decem Viennz , dum hzcícripfi : Sed ignis tartareus, ac imprimis ficur ille

fornacis Babylonice , refpicit, reveretur, & non tangit Sanctos : Sed urit

u

malos, impios ac damnatos ; moderatur aut extendit intenditque füi vim

ardoris fecundüm cujuslibet meritum : Minüs agit in Echnicum , parcens

,,

h

ignorantie : magis in Chriftianum; refpectufidei ; plus urit Ecclefiafticum

& Religiofum propter ftatus ac profeffionis obligationem ; Et inter ipíos quo.

que Dzmones tantó gravius comburit atque cruciat Luciferum quàm alios,

quantó majus & culpabilius ipfius, tanquám Rebellionis & Apoftafiz Capitis ,

/

rn

extitit delitum, — Poteft major juftitia reperiri ? poteít major zqualitas ha-

2

beri?

H

Concio Quarta.

26

]

beri ?: potefteffe major ordo.? Faxit DEUS ,. ut tam benegubernatus,. & tam

beneordinatus fit mundus, ficut infernus,!. Cur er

eíI& ordinem ? ubi zullus ordo..

go:Job dixit ; in inferno non

|

'Tempus eft dubium folvendi ,, nec eft alía

folutio, quàm dixi; Quidquid

agitur aut füftinetur in inferno ,. vel DEUS.facit,, vel damnati : Quod facit

DEUS , eft ordinatiffimum :. Quod dàmnati faciunt, id'eft füummus difordo,

ä

[

Quid agit DEUS ininferno ?. Illius Juftitia pznas decernit ,. illas. mifericordia

temperat,, ordinat illasSapientia;, fed. exequitur omnipotentia :: & ipía tor-

menta,, fimul omnia gravia , & omnia.acuta , fed eádem. omnia inten(ione,

il

confonantiam & harmoniam in inferno: componunt,, pauló minorem quam

2

celeftem ,. certé. Divinam.. . Tormenta.faciunt voces , differentia figuras,

xternitas.tempora ; &qualitas. menfuras;, & ignis qui. eft dolorum organum;

tanquam.inftrumentum rationale ,. tantum:reftringit aut extendit pznam,

quantum confonat culpz :. eozfonam pamam.gebenne ients couflituit D EU.S.

unicuiane , dicit S. Maximus . néc hoc ipfüm dicere,, fuit neceffe..Quid,

econtrà ,. faciunt in inferno damnati ?: Nec díci;, nec imaginatione quidem

comprehendi poteft difordo;, confufio ,. diflonantia chaos illius horrendiffima,,

concordans folüm in affectuum perturbatifTimo tumultu , paffionumque ftre-.

pitu, necnon in confufiffimarum vocum aut fremituum , rugituumque ,. maie-

dictionum & blafphemiarum ftridore :. ftrepitodium , (tridet invidia ,. fremit

rabies , rugit defperatio ,.prorumpit füror , effündens fe, fed'nunquam effün-.

dendus, in injurias, in opprobria, in maledictiones DEI, femper ,. (emperque:

plàüs.odio habiti :: cujuslibet atcributi: divini ,. & cujusvis beneficij fuum ibi--

dem auditur improperium :: Juftitia vocatur injuíta, bonitas iniqua, miferi:

cordia crudelis , liberalitas mifera , pietasimpia, fapientia ignorans , & omni-

potentià debilis, quafi contrà mileros:fofüm exercita :: In l'atre creatio, in

Filio redemptio, inSpirituSancto Juftificatio ac gratia ,. blafpliemijs & injurijs:

afficitur :: & in acratiffima humanitate humilitas , paupertas,.patientia, obe-

dientias. crux :: & fanguis ad infernum. extinguendum fparfus .. magis illum:

accendit , ac in furías agit;

Hzc ett füumma diffonantia;. fümma confufio ,.

fummufque difordo., quem Job confideravit.. Et cum talis difordo,, fit natus,

& naturalis iaferni, eftpropriéibfernalis, tanquam opus, noà DEI ; fed dam-

natorum, quapropter-zquali proprietate dicit

»1D infemo;nonchfc.grdincm,.

ubinullus ordo..

IH Noneftadhuc Rnita fentent

iaJob, & fi me rationem interrogetis ,.

propter quam, huic fümmo difordini, fummum ille conjünxerit hiorrorem,

tubi nullus ordo ,.fed.fempiternus: borror , eft xatio manifefta :: fi namque vero

judicio cenfideraveris gravitatem , malitiam , deformitatem folius difordinis

in comparatione-cun&tarum penarum ac tormentorum infernalium ; liic folus

incom-

- -De Timore äupplz'czjäterni.

47

incomparabiliter eft formidabilior, terribilior, & exceffive vel majori, velomni

1

horrore dignus. Quodin zternüm ininferno debeam ardere,.

res eft cerribilis,

fedquod debeamin zternümodiffe DEum,& blasphemare.De

um;&maled'ce.

re DEO, terribilium illorum omnium eft terribiliffimum,hic e

ftinfernusinfer-

h

ni. Non eft mea;fed S. Joannis propofitio: c. 20. fuz À

poc:dicit , quod in dieju-

)

dicii videritinfernum in ignem infernalem projici;

a

Morse infernts miffifunt

in flagnum iguis avdent

i4. Sed quis eft hic infernus;qui fuit inignem infernalem

miffus? exipfo textu claré cognofcitur , damnatos effe ,. qui poft judicium in

ignem zternum projicientur,. quando ex.ore füpremi Judicis audient : ize

ä

maledici in ignematernum. | Diciturtunc, infernum

in ignem inferni pro-

je&um iri, quia damnati fecum , & intrá fe geftant aliu

minfernum..

In corde

terr& daturinfernus ex igne; ubi damnaticruciantur in eternum :

in ipforum

damnatorum cordibus ,alter eft infern

us exodio DEI, ubi perpetuo DEUIM

Si

odio blasphemiisque profequuntur : & hic eft infernus ,

qui erit in ipfernum

projectus- Ille, in quo.damnati,.

comburuntur: eft infernus,. terrz,.

hic;

i

ubi DEUS odio, blaspliemiisque afficitur;. eft infernusipfe..

Sic illum altiüs

confideravit David, quandogr

atias agens DEO dicebat zerzi/fi anipram meam,

ex iuferuoinferiori,. Pal.8y,.. Infernusille ,. fcilicecgehenna ,.ubi'comburun-

tur animz ,eftinfernus inferior, .quia eftabyffus abyffi. ,. parsque inferior ac

infernalior inferno ,. proptereaqueinfernus inferni; a5 infernoi

nferiorz; Ut-

que videatis,. aliam non fuiffe mentem S, Joannis :

in ipfis ejusdem: verbis no-

tate ,. quod huic fecundo;. majorique inferno folà

m dederit inferni nomen ;

non autem alteri vul2ari ,. szffi funt mors , t9

dnfernus in flapnum ionis

Aardentis... Infernus , inquit ,. fuit miffus in ftagnu

m ignisardentis..

Quta in«

fernus;. in quo comburuntur damnati, flagnum igni

$ eftz: fedinfernusardens

intrà damnatos ,. qui DEUM.odio blasphemiisqu

infernus..

€ profequuntur ,. yhz'c eft

Sed fi nondüni vobis ita videatur effe

, düo tartara lixc ad invicem com-

parate, tantam inter utrumque differenti

am reperietis

; quantadatur,. non à

majori: malo,. ad'minus malum,. fed àimalo ad bonum

L

lllius tartari malum

eftpzna,. quz cum jufta fit,. eft bonum:: malüm hujus

» e(tmalumculpz ,. ac

maximz culpz ,. quz malum eft. omniüum maloórum m

aximum :: ille tartarus

DEO fetvit, & eftpro parte DET,. hiceftcontrà DEU

;

M;, rebellis,. Deoque

belluminfert :. illeSanctus, puniens peccatum:

üic impius peccatum femper

committit, omnium peccatorum maximum ,. il

le laudat & exaltatdivinam

f

juftitiam ;- hic jüftitiaminfamat,. & blàspliemat

mií

ericordiam;

Iile malum

facit malefactori;: bicvult malüm,. ac imprecatur

malum ,. Authori bono-

rumomnium:. Illefümma punit equitate condemna

tos ; hic damnat, &in-

tcmäij; punire (ummum , & xquiffimum jüdicem ::

ille caftigat culpam ,. fed

E 3;

non

Concio Quarta

39

non deftruit natüram ; hic( cum effe DEI (it eternum acimmortale) deftruere

vellet illud ac finire : fed quia non potett, illi maledicit. Tandem infernusjlle

con(iftit in pena fenfüs ac damni: hic exceditinfinité quantum perdi vel (ufti-

neripoteft: quamvis illud quod perditur fit vifio DEI, & illud quod füftine-

;

tur fit ignis2eternus.

O fi veré Chrifliani effemus, quantó majorem excitare deberet appre-

henfionem , injudicio & corde noftro folushicdolor, quàm omnes alii , illius ,

ïäi

quem vos

folum , exiftimatis & vocatisinfernum? Hxcultiina Magiftri noftri

Salvatoris le&tiofuit, in cathedra crucis, fcilicetin dolorumbi!

ance: Dolorey

in ferni

circumdederunt me, praoccupaverunt me laquei mortis. Pal 17..— La-

quei mortis clavi fünt

; qui ftrinxerünt , & confixerunt Redemptorem ligno

crucis, Hoceftfacileintelledu, — Sed qualesfuerunt illi doloresinferni, qui

ä

tuncillum circumdederunt? Eftfentenua graviffimorum Tbeologorum & in-

terillos Cardinalis Bellarmini, quod, quia Chriftus in cruce patiebatur, ut

inferni penas , ab humano gene

re promeritas, folveret, voluerit quoque pati

x

poffibile ) fimiles illisinferni, penas. — Ardentiffima fitis , 5i£io, fuit

(quantum

::

zqualis pzn

wignis, quz eft penafenfus: Dereli&io Patris, DEUS mem u£

uid dereliquifli me, Marci Cap.15. Similis fuit privationi vifionis DEI, qux

eít pena damni.

Dicemus ergo hos inferni dolores fuiffe, de quibus per os

Davidis conqueritur Chrittus? Secundüm proprietatem verborum effenon

licet illum incerius afflixerint, non eum extrà cir-

poteft, quia dolores illi ,

cumdederunt: Dolores inferni circumdederunt me,

Quales ergo fuerunt illi

dolores ,qui Chriftum in cruce circumdederunt? Nonid Propheta dicit ; fed

&vangelifts ta

nquàm Prophetarum Expofitores , dicunt , circa montem Cal-

variz Scribas ,

Pharifieos, & Principes Sacerdotum exftitiffe , qui Chriftum

ä

tanquam illius c

rudeles inimici , oderant , & tanquam impii , Sacrilegique

blasphemabant ,

blasphemabant eim , &9 dicebant , fi filias. DEI eft , defcendat

de cruce. Matth. 27.

Et quia Dominus in perfona fua , videbat undique

DEUM odio, nec nonblasphemiis affici ;

hoc odium & hz blasphemiz dolo-

ce, & de quibus, alios filentio prz-

ä

res erant , qui circumdabant ipfüm in cru

Chriftum

teriens, ita lamentabatur, Verüm quidem eft, eodem tempore

fuiffe paffum unam pznam fimilem penz fenfüs, &alteram

quá hominem

fimilem peznz

damni; f&

d cüm injuriz DEI majorem ipfi dolorem afferrent ,

füa tormenta, ut verumilleformaret judicium inter dolores,

quàm propria:

&dolores; videre DEUM blasphematum ;

dolores erant qui plus illum aftli-

g

ebant, & illi quos inter omnes alios per antonomafíiam vocabat dolores in-

ferni : Dolores ánferni circumdederunt me, — Heec eftratio tam vera, ut fi da-

mnati, non effeat immerfi, in obfícuriffima tenebrarum illarum regione,

acintellectus ufum haberent , ficut hic exirà nos ba-

! plenumque voluntatis ;

bemus,

De Timore Supplici] ZEterni.

39

bemus, dubio procul inter omnia tormenta, penasque inferni , maximus

hic illorum effet dolor.

i

Nulli non conítat hiftoría de divite Epulone, cujus

n

illécum Abrahamo difcurfüs, eft una ex maximisnovi Teftamenti difficulta.

tibus. Siquidem in inferno, docente Theologiá, propter cecitatem intel.-

le&tus, & voluntatis obítinationem ,. non poterat ille, nec defiderare, nec

petere, five pro fe, five pro fratribus illud, quod petivit, & defiderare fe

d

demonfítravit. Quomodo poffunt ergo defendi de(ideria petitionesquehujus

"

in inferno conftituti ? Inter Patres Antiquos Juftinus , & inter modernos*

J

Doctores, Mildonatus veram hujus magni dubii dederunt folutionem , &

eít, quodilla Chriíti narratio nontota fit Hiftoria fed partim Hiftoria, par-

W

tim parabola. lninferno divitem Epulonemfuiffe, Hiftoriaeft : illa,, qua

li

referuntur, ipfüm dixiffe , parabola: Conjunxitque Chriftus pro inf(tructione

noftra ,hiftoriz veritatem , cum veri -fimilitudine parabole ( quafi damnatus

It

ipfe (imul intra, & extràinfernum fuiffet , intrà , propterilla quz patiebatur;.

extrà, propterilla, quz defideravit) Non quodomnino rem talem defidera-

u

ret aut peteret, fed quod eo modo facere deberet , fi difcurreret, & operare-

tur ficut nos , cum libertate perfecta , &ratione,

ii

Hoc fuppofitoeft fingulari reflexione dignum, quod Epulo miferardens:

à vertice usque ad pedes, de uno folüm fit conqueftus, unum folummodo il-

!]

lumcruciarit, unique foli refrigerium ipfedefiderarit: 4ie Lazarum, at

r:

intingat digitum [uum ia aqua , E3. refrigeret linguammeam, quia crucior im

bac flamma. Luce r6. Sedquarepotiusde tormento linguz. quàm de czte-

li

l:

d

ris omnibus querebatur ?

uoniam impia , facrilegaque linzua DEUM blas--

phemabat, &femelconfideratocum luceaclibertate, quaíi fuiffet extra in-

Il

fernum, utverum faceret judicium eorum quzpatiebatur & agebat ; lingua,.

quà blasphemiarum flammas exfpuebat contrà DE UM , tormentum erat

4

1

interomnia, quz concipiebat & zftimabat, horribiliffimnum; Interomnes

hujus damnati culpas, ab Evangelio delatas, nulla linguz propría referturz

j

tormentum ergo illius linguz fingulare, non fuit tormentum ignis infernalis:

«

commune. "anquamavarus, plus patiebatur in manibus ; tanquàm immi--

fericors plus in vifceribus : plusin palato, tanquàmgulofus; ut exceffive de--

licatus in veftibus, quia jsdwebatur purpura t9 byffo , plus inta&tudebuitpati..

Non igitur illud, de quo tam vehementer lamentabatur, igniserat, quem:

r

pro peccatis preteritis, füftinebat ; fed peccatum, flamma, przfensardor ,.

T

quibus fàcrilega lingua, nec non furiofa rabies DEUM blasphemabat: Hic

l«

u

maximus erat horror ,. hec pzna: quam omnibus inferni pznis terribiliorem:

apprehendebat: qzia eracior 2n bac fiamma: inbar, in hac flammz, dicit,.

a-

ad differentiam aliarum flammarum infernalium, fine comparatione, minüs:

2]

terribilium.. Inferni flammis tartarus urit damnatos ; blasphemjarum flam-

f5

»à

qo

Concio ;Qudrlzz |

D

ais vult damnatus urere DEUM : Inferni lamms, Eanqu'afn jufiz & rationaz

f

lesintra limites centri terrz, Íe continent; blasphemiarum flammz , tan-

quam furiofz, & fine legis rationisquefreno, noníolumterram tranfeunt ,

d

fed cxlos attingunt ; pg)/?iem:e: in celum osfuum, Píal.72. .. Sedardor accalor

ejusmodiflammz incomparabilis ; erat ille,. qui fupramodum plüsillum cru-

Ls

ciabat, & cui proptereà folüm defiderabat, aut defiderare debebatrefrigerium :

ul

ut refrigeret linguam "eam ,duia crucior in bac flamma.

|is

IV. Hic, Domini, füillatus eft infernus, hoc eftlimpidiffimum ac puriffi-

mum pznarum infernalium , hoc eft fubtiliffimum & maximé heroicum in

ipfis p&nis. Itatotum , quod illis tormentis ineft terribile, refpe&tu noftri

I

dividitur, nonjaminduas, fedtrespartes: & hzc non mea eft divifio , fed

[/

fübriliffimi rerum zternarum Theologi, Davidis, 7242 £5 Jeiphur, e [psri-

[

£us procellay um pars calicis eorum. Plal. 10. — Litteraliter de pznis inferni lo-

quitur, & dicit damnatorum calicem, «ex tribus ingredientibus, igne, ful-

[

pbure, ac tempeítatibus compofitum feu temperatum eífe, Ignis eft pena

fenfus, fuülphur illum magis obícurum & ardentem reddens, eít pena damni,

tempeftates vero fünt blasphemiz, maledi&tiones, injuriz , quz: fümmo fu-

il

rore, rabie, necnon odio DEI, contrà cxlum ab infernofulminantur. Simili«

tudinemagis propria nonpotuit explicari.. NonPoetzfolüm, fed etíam Pro-

phetz , dum horribiliffimas defcribunt tempeftates , dicunt, undas furore,

violentiaque ventorum jam in cxlos elevari, jam in infernum przcipitari:

aftendunt wsque ad calos , & defcendunt wique ad abyffos , Pfal. yoG. .. Hoc au-

tem quod in maris tempeftacibus eft hyperbole, inipfis infernalibus verita-

temdicendam non attingit ;. fiquidem turbines, tonitrua, fulmina tempefta-

tis illius, à blasphemiis, opprobriis & maledictionibus orte , non folum ad

czlos ab inferno, fed füpra czios.cxlorum usque ad DEUM elevantur. Quod

fitrium harum inferni partium horrorem ad invicem comparare velimus , quo

fingulz timeri debeant ; ficut fecundus primo major «ft , ita tertius infinité

fecundum excedit. . Secundus horror eít major primo, cüm enim ignis malum

PU NERPn NIUE SMMIT,ORUUO. RUT CUAV PSPERD II 2 u m

fit&nitum,,& DEUS bonum infinitum, major eft pzna, DEUM:non videre;

quàm ignempati: tertius excedit infinité fecundum, nonob hanc, fedaliam

rationem füblimiorem ; nam non videre DEUM, meapznaeít; DEUM blaf-

phemare, eítinjuria DElI ; fed quanta DEUM inter & me. datur differentia,

tanta quoque datur inter hoc & illudtormentem, lnfernumtimere, quia

DEUM non video, eít illum timere., propterme : infernum timere, ut

DEO non maledicam, eíftillum timerepropterDEUM, ideoque timor hic eft

puriffimus ac generofiffimus. Hoc in illiuscontrario clarélicetvidere. Con-

trarium timoris eft defiderium ,. & contrarium timorisinferni, eft defiderium

czli: fed in quo purum ac heroicum cali dcüdc;ium coníiftit ?

forsànin hoc

ut

--

*

De Timore Supplicii Eterni.

41

ut defiderem videre DEUM? Non: Sed in hoc, ut DEUM laudem ín zter-

num. Id ipfe dicit David: $a/vum me fac Domine : Salva me, Domineda

mifii Celum, Sedquare David, ob quem finem Czlum de(ideras? ut mevi-

deas, ut me fruaris in zternüm? Nonef(t hoc, quod dico. — Sa/vum me fac ;

r

&9 Pfalmos noffros cantabimus omnibus diebus vite noflre. P(alm.11. Precor

te, ac Paradiíum peto, fed finis meusprincipalior eft, nonutte videam, fed

u

utlaudemte, tuasque laudes in Beatorum choro cantem in omnes sternita-

tes.

Hoc eft purum , ac heroicum czli defiderium, illud defiderare, non

DEUM videndi, que eftgloria mea, fedillumlaudandigratià, quz illius eft

- U

gloria. Sicillaczle(tium Heroum multitudofecit, illi Seraphini, quos vidit

lfaias; binisalisoculos velabant, finefine dicentes $a2 , Sané£? us, Sanctus,

cap..4. -4poc, Ergohicamor, hgcfübtilitas eft Seraphinorum? Ita.

Scilicet

oculos velare, & dicere $az&/;s: Laudare DEUM fine fineac plüs ejus lau-

dibus, quàm ejusvifionegaudere. Sedíicutpurum & heroicum czli defide-

rium eft, illud defiderare, non DEUM videndi, fed laudandi causá: Ita ti-

P —VTZ. OUA CUR —c A

mor purus & heroicusinferni, eft; illum timere, non quod Deum non videa-

"-

mus, fed utillum non blasphememus, lllum non videre, meumefi damnum;

illumblasphemare,illiuseftinjuria; Ethoceft illud quod füper omnia timet,

"

qui puré , heroiceQue timet.

Hzceít: ficutdixi, fornacis tartarez diftillatio..Nihilominüs adhuc mea

confideratio, nonacquiefcit: date mihi licentiam hunc fuccum exprimendi

Ü

magis, & hanc puritatem purificandi,

Bene video, me folitambrevitatem

exceffurum , fed etiam eífe longum, eftproprietas inferni.

Sed que nova

hzceft , fübtilitatis diftillatio? Non eftprimi torment infernalis , nec fecun-

di, fed e(t (übtiliffima & fpiritofiffima parstertii.

Sic dicere volui(fe mihi vi-

detur Author ipfius divifionis: Jenss, &3 /ulpbur , &3 fpiritu procellarum. Blas-

phemiz, nec non injuriz contrà DEUM f(ünt tempeítates inferni: Sed harum

tempeftatum fpiritus, puriffimus ac fübtiliffimus, & effe fpiritofiffimum ha-

gi

rum injuriarum in quo confiftit? In hoc , quod fint injuriz DEI , fedinjuriz

à

impunitz, &nonvindicatz, Prohujusreflexionis intelligentia, fapponen-

dum eít, cum communi Theologorum fententia, in inferno peccata folüm

in hac vita commiffa puniri; peccata, quz de novo in ipfo committunturin

ferno , (icut continuz funt blasphemie , &injuriz DEI, novà penánon puni-

untur.

Sed quid ex hac fuppofitione fequitur ? Quod in hac inferni tertía

parte, omninó ceffet illa confonantia , quam confideravit S. Auguftinus,

novaque refultet diffonantia, horrorisque circumítantia fine comparatione

terribilior ac maximé tremenda.

Peccata quz commifla fuerunt in hac

E.,

vita, ideofaciuntharmoniam in inferny

quia pena femper, & proportio-

nabiliter e(t conjuncta culpe: Sed peccata qux committuntur in ipfo inferno;

cum

4—2:

Concio Quarta

cum novz culpz nom correfpondeat nova pzna, in vicemilliusliarmoniz ,.

ib

tal

tantó majorem faciunt diffonantiam , quantó majus peccatum eít odium &

hlasphemia DBL, peccatumque non punitum majorem facit horrorem. 'lllic:

an

ignis pznz , deletoffenfam; hinc impunitas culpa accendit injuriam. Et quo-

modo ego videre debeam (inon jam dicoillud facere ,. cor enim Clhiriftianum

)u

talem non admittit fuppofitionem ) quomodo ego debeam videre DEUME;

(f

[

meum blasphematum , & blasphematores non.punitos ?: Domini-mei Mijefta-

tem infihité lafam, füummi Boni meihonorem in xternum offen(um , & male-

D

dictum, fed illius injürias non vindicatas?. finon fit hic horror, & horroris ex-

ceffus , fidem non habemus;

Nf

Adzquatam hujus conceptus rationemfolus compreliendit DEUS, — Pa-

rüim quod ex fcripturis extralio,. tam eft multum , tamque magnum, ut fo-

(

de

lumin partes divifüm , oomprehendi poffi. Prima confideratio eft; Quod:

honor lzfus,. non folümhumanus, fed'etiam divinus , aliam non habeat repa-

rationem , nec coníolationem aliam , quàm vindictam , executioni tradi»

tam, inoffendente:: Hocintelligitur quando vindi&ta eftjufta, ficut illa DEI::

[

Ideoque non dubitavit ipfemet illud fic fat

eri.. Hen-confolabor fuper boflibus

u

n

men ed vindicabor de inimicts meis: L2 1. Si namque DEUS effet defolatio-

nis capax ,.

folüs honor illius'offéntus , & non vindicatus , illum defolari pof-

Secun

fet.

da confideratio: Quod inter omnes divinz Majeftatis offenías;

J

illa, quam DEUS

aunquam non vulculcifci, fitblasphemia , tanquam ilia ,

e

dire&tiffimé opponitur.

Homicidium, Adulterium ,. tradi-

qua honori ejus

.

tionem innocenti

sUtriz jam DEUS Davidi remiferat, Z'eruntamen,replicat

pbemare feciflà nomen Dominis, nou recedet: gládim de

ipfe DEUS,. quia biar,

domo tua.. 2.Keg. 12... David DEUM non blasphemaverat;, fed'peccatum il-

lius folüm dederatoccafionem:aliis, DEUM blàsphemandi: DEUS autem:

ä

tam eft.honoris fui zelofüsin blasphemiis ultor, ut Davidi propria.dimitcens

peccata,

blasphiemias aliorum in ipfo vindicarit. Tertiadenique confidera-

tio, Squas

fafficit pro omnibus ,.eft;; Quod apud D EU'M: plus ponderis ha-

beats. injuriarum lionoris fui vindi&ta, quà

m infernus & omnium hominum.

de—RFoMÁMÁ

dàmnatio. Quarefilium: DEI putatis incarnatum & mortuum effe? Quia

lzi diviniionoris injuria,. qux fuitinfinita,. nompotuit vindicari, uifi (an-

2uine divino ;; nec minoripretio, generis humanidamnatioredimi. Hi duo

[

fuerunt

incarnationis Verbi fines ;; Prímarius ,. vindi&ta ; Secundarius Re-

demptio. Ia. 35;. Domtintn adducet nltiomesa retributiond : ecce vindicta.&

finis primarius: /pfe veniet , t? falvabit'nos. . Bcce redemptio finisQue fecun-

darius:; Ideogravior eft injaria DEI, quàm omnium hominum inferaus. Cum.

QO-

ergo vindicta injüriarum DEI, fitilfusinfinito honori maxime debita;, qu

d

EL C CXE TEPCRE AE LIME TT NIR- R u- L2 - OP ERE

modo cor.Ghri&ianumf.cgnlidcra.bi-t-ig(üm honorem.tam graviter lzfum

non

De Timore Suppl?cijä ferni.

43

Væ,

non vindicatum? Noneft nec Chriftianum, nec.humanum cor illud , quod in

taliconfideratione ; non frangatur horrore.

|

lic:

Reverà, vel cor ipfum mefallit., vel rationabiliter de meo credo; qubd

d0s

animus mihi füfficeret in inferno facilé patiendi penas omnes peccatorum hu-

m

jusvite; & quod harmonia, qua viderentur tam jufté punita , füfficiens foret

Ml

( ficut de Orphei Cithara fingitur ) ipfis psenis fufpendendis.

Dicerem in tali

l-

cafü.,, quem DEUS avertats juffmes Domines. E9 retum judiciumtuum : &

le:

omnibus illis animabus jufté damnatis prxdicarem , ut fimul. diceremus :

j

Merito becpatimur , quia peccavimus , 2. Macb.7. Hucusquemihi Videtur

rationi patientia .conformari: fed tranfeundo ad confequentiam duriífimam

e

vereque intolerabilem illius infelicis ftatus . (cilicet ad injurias, & blasphemias

[o-

contrà DEUM, tunc videretur deficere vis & conítantia, necnon animo ca-

od

dens, proftratus in ipfius inferni profundo, licentiam à cxloprecarer ; dicens:

N

Domine, DEUS meus, fi fic infernus juftitie cuzlocus &in(trumentum, non

li

te mifericordiam, cumhancnon merear , rogo, fed ut hic infernus fit (altem

;I':,

ex omni parte juftus : quod ego patiarinfernum , eft fümmajuftitia: quod

n

tu blasphemeris in inferno, eft fumma injuftitia: mereor ego damnatus eífe

Q

inzternüm,tu e(le laudatus: has ergo muta blasphemias , in duplices flam-

Y

mas,utego patiar, tequefimullaudem & ita tàm éx tua, quàm mea parte,

55

juftus fit infernus, An hxc petitio fit poffibilis ( nonrelinquendoinfernum

4j

effe infernum ) ego nefcio; folum vobis dico, duas graves darirationes, ob

d-

quasid divina Providentia fic permittere poffit : primam: quatenüs hoc im-

AL

menfohorrore magisretraheremur ab inferno; Alteram: uthorroripíe, ti-

]

morque inferni plus effet meritorius acheroicus.

Si inferniblasphenriz noviís

il

punirentur pznís , propternos, & non propter DEUM timerentur: vult ergo

DEUSillas effe non punitas, ut in illius injuriis nofter purificeturtímor, &in

$

ipfaimpunitate , puritas crefcat & fübtilitas timoris.

"

V, Ita declarato (nec tam bene, nec tam breviter , utifeciffe vellem )

Timpido, heroicoque horrore tartarei fupplicii , fcilicet , limpido ex partein-

ds

ferni, & heroico ex parte timoris; reftat folüm eundem vobis perfuadere: ut

autem id mihi veftra patientia permittat; illam magná, & forfannon exípe-

Id

&ata promiffionefübornabo, Sed qualis eft hzc? quod Timor tamheroicus,

10

tam generofus, tamque purus magnum fit predeftinationisfignum , & pignus

beatitudinis valde fecurum. Infernuspro iis eft factus , qui illum non timent,

vel eum folummedó timent propter horrorem pznarum verüm: illi, quiti-

ment infernum propter horrorem odii , blasphemiarum, & injuriarum DEI ,

nl

n

Spiritustam generofi , veréque Chriftiani, nonfünt pro inferno creati. Num

id tanto cum fundamento, quanto cum guítuprobem, videte, Vidit DEUM

:

David tanquàm fupremum Judicem, & eum , dicit, inmanu calicem habuiffe ,

2

»

vino

n

1

Concio Quarta

^r

4

j

vino p!

enam quod erat limpidum , purum,, & defcatum , ac fimul turbidum ,

l

acmixtum fxcibus. Calix iomanu Deminivinimeriplenus mixto.

impurum

Pfal.74. fe

d quid cum hoc calice DEUS fecit? Juclinavit ex boc in boc y; verun-

*

£amen fX ej

us ,non efl exinanita. Inclinavit , inquit ,, & effudit partem limpi-

ä

damac defzcatam.

hujus calicis , inalium , & inillo primo fzces reliquit. — Vi«

deamus. modó; quis hic calix fuerit..

Omnes Patres , ac Interpretes dicunt

communiter , fuiffecalicem inferni , de quo füprà dixit ipfe Propheta, iens ,

ï

& fulpbur ,

&$ [piritus procellarum , pars caliciheorum. Pfal.yo. — 1ta ut fepa-

:

terni limpidz ac purz non fit conceptus meus , fed opus ac di-

ratio partis. in

ftin&io DEI: fed

his duobus calicibusita feparatis, quales funt illi , qui hunc

velillumbibent? Calicem cum inferni fzcibus,

dicente textu, bibituri fünt

damnatis veruntamen fax ejus non eff exinanita: bibent omner peccatores ter-

va; ideft ,reprobi..

Ita S. Hieron. Procopius. Hugo: Bruno. Calicem purum

E

dicit Textus , alicuiad bibendum , datumiri. Sed'quare?

acdefaecatum, non

quia nullus.corum , qui aíftima

nt, feu timent infernum propter partem limpi-

Unde infertur, calicem.cum fzcibus in finiftra

dam & puram ,illumpatietur.

manfiffie, qua manus eftreproborum,

& partem puramac defxcatamad dex-

tram tranfiiffe, qux pradeltinatorum. manus eft. Nonid hoclocodixit ex-

prefsé Propheta ,. fed in. a'lioqpndlam E mirabiiiwfänfus ac verborum paritate

declaravit..

Conformiter Textui Chaldaico, de blasphemiis inferni loquens;.

P(al.72.

inquit: pofmerunt in c&

lum os faum , e& lingua eorum uffiy Sanctos terre. — Da-

& facrilegas in cxzlum pofuerunt : &

p

mnati Blasphemando línguas impias,

ignis

harum línguarum SanGtos terra combuffit ? ita: nam Inferni blasphe-

licet contràczlum fulminent , non tangunt czli Sanctos ac multo minüs.

miz,

Sanétum Sanctorum , fcil

icec, DEUM: terrz fanctos tamen tangunt & urunt 5;

P

EUM.interri

s heroicé diligunt ,quod maximé riment,. quod:

illinamque qui D

illos plus tangit ,

vulnerat & cor urit ,. non eftignis Inferni , fed injuriz ,. fünt

bus damnatorum linguz; divinam Majeftatem & bonitatem;.

& opprobria , qui

& offendunt : & cum hoc heroicum fentire ,. fi-

in iplo inferno blasphemant ;

num (it, ac velut character cercus

beatitudinis czleftis * ideo illi omnes, quf-

bus talis horror ineft,, in divinos referuntur Catalogos, funtque Sanctorum

nominibus.in terra canonizati; £9 lingwa eorum u[fit Santfor terra. . Hanc

modó.textum cum illo altero conferte.: Dibeat: omner peccatorer terra ; ll ,.

qui fzcum inférnalium c

alicem bibunt , fünt peccatores terrz , (cilicet reprobi:

Bibentes defzcatum inferni calicem, (unt fan-

bibent omnespeccatores tev T&

terr&, — Ev fi mediverficatis hujusratio-

&i terra : 69 Éugua eorum u[fitfanctos

nem interrogetis , hanc dabo vobis ,.

fa&toqueconfirmabo.

Ratio eft ,, quod.

qui timet in£er.

num propterignis pnas, timeat infernum amore füi : qui timet

infer-

De Timore Supplicij äter"ni..

22]

n

infernom propcer-blafphemiä*sr Dei , infernum timeat; amoreDei fed qui tï'män

P0!

infernumamore fui,. vadit tamen adinfernum : Infernum amore DE! tímens,

L

non venitadillum, hunc enim DEUS ad infernum mittere non poteít, Heli

ad templi portam ,. novum praftolatus nuncium de pugna, qua tunc inter

Pl'

ls

Iíraelitarum ac Philiftaorum exercitus, committebatur, audito ( lfraelitarum

Y

exerciru deleto ) füos quoque filios obijffe , non quam primüm ideo fuit per-

5

turbatus ; aft fabjungente Nuncio, DEI Arcam efífe füb iaimicorumpotefta-

d

te, fübito retrorfüm cecidit Heli, & exfpiravit, 1. Reg. 4. Hac fuit mors

li-

illius fammiSacerdotis , cujusin vita, quidamnon exigui defeGus , circa regi-

0C

men, notati fuerunt, ideoque difputant Interpretes , an ille falvatus fit, vel

non ? S.Hiero. $ Greg. S. Bafilius, S. Chryfoft. Rupertus ,' Carthufianus,

nt

a

Cajet. Abulenfis ipfum Heli (alvatum effe; conftanter affirmant.. Sed quare?

quiz hic homo; licet aliunde, gravium imperfectionum reus, qui injurias Arcze

It

e

DEI , plüsquám maximos dolores ,. proprizquenatürz motus fenfit , non po-

teratnon, à DEO falvari s 244 ergó fíue rca: DEI vivere nom poterat , quo

p

"

pacto fine D EO ipfim Arca moreretur f Concludit accuratiffimus librorum

Y.

Regum commentator.

Pa

:

Id ipfum innoftro ca

füdico. Quitimet,fentit, &abhorret plüisinjurias

X*

t

Inferni, blafphemiasque DEI , quàm pznas , & tormenta propria, non poteft

illum, nonliberare DEUS.abinferno. Ita timere,actus contritionis eft ipfius

1

timoris : fed qui ficcontrítusmoritur, non poteít noníalvari. Idprobo,con-

firmoque facto jam à mepromiffo.Expresíiffima, maximedue canonica pro-

"

miífio, quam alicui homini Chriftus in particulari fecit , fuit illa boni Latronis .

infernum in tota vita tam bene meriti ,. quàm ipfius focius , alter Latro.

Ni-

[2

hilominus illi dicit Chriftus :. £ZoZze »ecum: ertsim Paradzfo. . Si velitis intelli-

u$

geremotivum , & confequentiam hujus conclufionis , ad pramiffas attendite

IL ,v

illi : QuiZacrepaverat blafphemantem.. Loquitur Chriftus , ait Orig. Bonus

jl

Latro priusquam diceret : Doméne , enemento tiez, & de íua falute ageret ;

t

'audiens focium, blafphemantem Chriftum; ad illum converfüs , ei filentium

[h

f

ándixit, Dominique fui honorem.defendit.. . Sed homo; qui clavis affixus cru-

.ci, & inmedio penarum ac tormentorum füorum , necnon in :ternz damna-

n

tionis periculo conftitutus, plüs fentit, & plusconqueritur blafphemias con-

tra DEUM quàm proprios dolores ; Hic homo: przdeftinatus eft, hic homo

n

non poteft perire , hic licet peccator , pleniffimas omniumpeccatorum indul-

n

gentiashabebit. Hodiemecum erír in- Paradifo..

J

Hoc, hoc; óanimz fideles, hoc; hoc; ó generofi, heroicique Spiritus, hoc

f

eft,, quod magis fentire, majorigue Terrore, nec nonhorroreoportet in infer-

notimere. Ethicipfe timor , & apprelrenfio ,. firma fpes in nobis noftrz falu.-

j

tis ;, maturacontrà DEEoffenfas, refolutio ;. firmiffimumque contrà cunétas:

E5

tentatio-

[

46

Concio Quinta

tentationes fcutum, effe debet. Docebant antiqui Patres, efficaciffimum,

contra tentationes remedium efle , ut quotiefcunque fe quis tentatum adwer-

teret, manum aut digitum ad ignemapplicaret , utexperientià probans, ardo«

rem illum momenti patio tolerari non poffe, ignis tartarei timore, diligenter

à peccatis abftineret, Non ego fic dico, Chriftiani mei , quando Dzmon;

mundus, & alterille hoftis, vos tentabit ; hanc vobis ipíis quzftionem propo-

nite: Mihi (ufficiet animus DEUM inzternümodio profequendi? Et animus

mihi füfficiet, in zeternum blafphemandi S. Trinitatem ? Animus mihi foth-

ciens erit, in eternüm execrandi JEfam, & e

jusfanguinem, fan.ötifiïmgmquc

Matrem ? fi vobis fi uffici-evc(animus ; peccate.

N

.CONCIO QUINTA.

Elegit quinque Lapides limpidiffimos de torrente, 1. Reg.

j

CAp. 17.

T

yess

N

ENS

z Upereft adhucunus fundie Davidicelapis, qui finon faciat i&um,

5

v

W

remanebit:Caput Gigantis , ficut prius ; idque (ic ego credo.

ä!

Lapis veré pulchri coloriseft ; nonSmaragdus, fed viridis. -Pri-

h

2

(

"RS

o

mus fuitalbus, & diaphanus, qualem requirebat.cognitio fui

ipfius : fecundus niger propter dolorem boni perditi: tertius

rubicundus, colore verecundiz : quartus pallidus fiveflavus; à colore timo-

zis ; Hicultimus, ficutdixi , viridisà coloreSpei : ffes etermigaudi.. Maxi-

qa Nationis mex ( Hifpanice ) primorum Argonautarum generofitas fuit,

Meum propofitum hodie multó majus, & difficilius

aperire Caput BonzSpei.

eft ; nam mihi Caput, nonbonz, non melioris, fed optimz fpei detegendens

eft : & fi magna füericillorum audacia, tali cum intentione anchorasex Tago,

traxifTe ; fateor ego, majorem meam fuiffe temeritatem , quod navigaverim,

donec anchoras fpei projecerim in Tiberim , & in locum, ubi tam altus eft ac

profundus.

Hec confeflio ferviat mihi pro excufatione, Ultimam attentio-

nem mihi date.

W- $pes eterni gaudij.

Has mihi duas confideranti voces, fpem hujus

vitz , & alterius eternitatem ; videturutraquefibi mirabiliter correfpondere.

Eft certum

Beatitudo czleíftis eft videre,nec non amare DEUM, in ecernüm.

viionem correfípondere fidei : & amorem.charitati: /Eternum ego dico,

quod fpei correfpondeat,fed quare ? quia DEUS ut remunerator z quiffimus,

s4eter-

De Spe JEterni gaudij.

47

eternitatem zternitate folvere debet ;5 fed eternitatem fpei, folvit eeternita-

tegaudij. I»nclinavi cor meum Aad faciendas jufiificationes tuas dn aterusam pro-

u

pter vetributionem , Pfal. v1g.. Inquit nofter David, cor meuminclinavi, ut

DEO. ferviatin eternüm propter mercedem zternam. Optimé dicdium,

D

Nam figaudere , füturum fit eternum, juftitia requirit, ut fervire pariter fit

zternum : ut esernitati premiorum correfpondeat zternitas meritorum.

H

Verüm zternitassuna prior, & altera pofterior ? una zternitas in altera vita

gaudendi,. & altera in-hác ferviendi, a4 faciendas juflifigationes tuas in eter-

zum ? Non eftpoflibile. Curdixit ergo David, quod fervire velit in zternüm,

ut in zternum gaudeat ? figaudere futurum fit eternum, fervire non pote-

riteternum.effe ?. ita poteít. Qui pro przmio fervit , is fperat ; fed ipíà

duratio , quz, dum fervitur, eft tempus,. dum fperatur, eft zternitas. Ita

fatentur ,. omnes horum Dominorum lamentationes, qui fpe vivunt, & mo-

riuntur. Verum ego potius Scripturiscredo.. Antefüum adventum Meffias

in mundo Prophetarum vocibus.& clamoribus vocabatur , Zéfiderium collium

&ternorum. Gen. cap. 49.

Montium zternorum fpes, ac defiderium,

Sed qui

montes zterni fuerunt illi 2 Omnes incepére montes, aut in dilüvij ruinis,

aut ( ficut veritatimagis congruit ) in Univer(icreati principio. Quales ergo

liifuére montes eterni ?. DoGti mihi dicent, hac metaphorà Prophetas atque

Patriarchas antiqui Teftamenti fignificari :: Sic eít.. Verüm fi Prophete , &

Patriarchz fuerint, quare vocati funt montes, & montes eterni?; vocati funt

montes , eó quód à terris elevati femper refpexerint Caelum : vocabantur

l

zterni, . quóàd fufpiraverint continuó fperantes adventum Meflix. Illos:

elevatio füa montes, & fpéssternos fecit.. lllotempore, cum paucorum effet

fides , Patriarchz fperabant, & Prophetz , ceteris hominibus non fperanti--

bus ;. illorum qui non fperabant, . vita fuit tempus, fperantium vita fuit zter--

nitas. Defiderium collium eternorum.. Et cum fpes talis fit affectus ,. quide

tempore facit eternitatem , juftum erat, illam à DEO'recompenfari. Sedi

qua.ratione ? Duplici. Primá, quatenus &ternitatem eternitate folvendo;.

eternitatem,fpei, przmiaret eternitate gaudij; Secunda, ut merito, quod:

de tempore facit eternitatem ,. fatisfadturus , illud tali folveret przmio,.

quod facit. de zeternitate tempus..

Hzc eft cxleftis befni'tudo:r ffes aterni:

zn

Audij,.

Non folàüm vobis rarum, . fed impoffibile videri video, quod czleftis bea-

titudinis gaudium ,.de eternitate faciat tempus ;. Nolitemihi credere; finon:

probavero.

Propheta ,. de vifione DEI loquens , 6ic inquit

"

?

' Mille anni im:

con[pettu tuo , ficut: dies befferna, que praterijt. P/al. 89;.. Milleanni, DEUS:

meus, coram te, non fünt nifi dies unicus, qui pertranlijt heri.

Singula tex-

Z&ternitas: (ut. illan Boetius:

tus hujys. vcrbaaxs;;om:a-d.i;tigncmf involvunt.

de&níe-

Concio Quinta

48

.d,e"Hnïvit) eft interminabi

ló vita fnmultota, t perfecta poffeífio. Lib. y. de Earz-

fo. Eftduratio fimultanea, quz, nec prius, nec pofteriushabet, Eít inftgns

perpetuum, necannum, nec diem admittens : eft dies permanens, qui non

admíittit, nec heri, nec cras : continuum prafens eft, quod nec prateritum,

nec futürumnovit. *Ergo fi nec annus , nec dies ín zterbitate datur , cur

David inzternitate fuppofüit annos ? miZle apni u con]Decketuo: Sinecheri,

neccras zternitas habet , quare füppofuit in eternitate heri, dies Pe/ferna?

Dies

Si non detur in illa przfens, nec fututum, cur prateritum fupponit.

qua praterijt ? Quia non de qualicunque David zternitate fuit locutus, fed

de illa zternitate beatiflima, quà fruimur in vifione DEI , z comfpec?n tuo.

Talis autem dignitas , & immienfitas eft illius excelffivi gaudij, utlicet fit fem-

perid permanens , & nunquam tranfiens , quafitamen fucceffivum, & re verá

tranfiviffet, ex multis annorum millibus unum faciat folummodo diem, ex

multis Sxculis, pauca numeret inftantia, deprafenti faciat preteritum , ac

de zternitate tempus ; 4i/le apni in con[pecfu tuo ficut dies beflerna que pra-

zeriif. Ne peregrina vobis hzc Philofophia videatur, Ratioeft : quia dura-

tio, duashabet menfüras : unam, quá perrealitatem, alteram, quà per ap-

prehenfionem menfüratur ; Sic fJacob annos , quibus pro Rachele fervijt ,

meníus fuit : de quibus S. Scriptura dicit, videbantur illi pauci dies , pr«

amorü magnitudine, Gen.29. Siduratio menfuretur realiter, femper zqua-

lis eft & eadem : fiintentionaliter menfuretur, ipfamet apprehenfio fic illam

facit inzqualem, ut fi fit apprehenfio delectationis, hzc illam corripiat, &

brevemreddat : (ipzng fuerit, hec illam proglucat , faciatque longam : &

tantó breviorem, autlongiorem, quantó major eft voluptasautpzna. Unus

gnomonis apex in centro, & alterin circumferentia ponatur , videbitis quod

utroque fe movente, durationis eodem fpatio , circulum unus breviffimum &

qua(i imperceptibilem : alterlargiffimum, & i placueritimmenfüm perficiat.

Idem accidit in apprehenfione dele&tationis eorum , que poffidentur, & tor-

menti eorum , quz fperantur : circulus delectationis quia movetur intra, &

cum voluptate; breviffimus eft : circulus fpei, quia movetur à longis, & cum

'tormento, videtur immenfus effe. Non eít ergo mirum, quod beatitudo

bropter gaudiorum exceffus , abbreviet zternitatis immenfa [patia, & fpes,

propter penarum exceffum, extendat immensé, reddatque pun&ta temporis

zterna, Cum ergo tormenturm fpei talefit, ut ex tempore faciat vternita-

tem, & talegaudium beatitudinis , ut ex eternítate faciat tempus , redté pre-

miumilliuseternitatis, cum merito hujus temporis menfuratur : & non im-

meritó temporis hujus pena, gaudium fperat illius sternitatis : /fes efermi

gaudij,

III. Ita

A d

De Spe /Eterni gaudij.-

III. Ita beatitudo fpei , fpesquebeatitudini correfpondet.

Sed in illa fpe

$

beatitudinis, quid erit puriffimum , //mpid:[fimos lapides * Si (pes eeternz

i

beatitudisis puré Czlum refpiciat , nec habeat quidquam terreni vaporis

J

tota refpiciat eternitatem, & nihil temporalis turbationis admittat, quid erít,

[

aut quid effe poterit, in (petam pura puriffimum, & limpidiffimum in fpe tam

)

limpidà ? Dicam : in czleíti beatitudine ( quz eft (tatus aggregatione bono-

rum omnium perfe&tiffimus) non tantum eft reperire füummum Bonum , Ioft-

j

nitum, & Increatum, fcilicet DEUM , fed multa bona creata, füpernaturalia,

nec non czleftia , & quz defiderentur propter fe digniffima.

Sed quid fpes

^

agit ? fi (it pura folüm & limpida, fperat DEUM, & cum DEO fimul omnia

bona : fi puriffima limpidiffimaquefuerit, oculosab omnibus alijs bonis, czíam

czleftibus avertens, intuetur & refpicit folum DEUM. — Hzc eft ípes beatitu-

dinis pura fübtilis & heroica, eriamin calis, non aliud à DEO , quam DEUM

fperare. ]jJeremias, de fpein DEUM loquens, ficinquit : Bont eff Dominus

fperantibus ineum, anime quarenti ilum. Tbren. Cap.3. Quibus verbis Pro-

pheta duos (peimodos, fivegradus diftinguit, magnam faciens differentiam

AT. oW —— W gY

inter fperare, & querere DEUM : Sperantibus in eum , anime quarenti idum.

-

ui fperansin DEUM , aliud à DEO vult, quàm DEUM, fperat , (ed non quz-

rit DEUM , qui fperans in DEUM non vult aliud À Deo, quàm Deum, hic folus

DEUM quzrit.

Notate, dicit S. Bernardus , Propheta primum fpei modum

proponens loquitur in numero plurali.

Sperantibus in eum : fed diflinguens

fecundum fpei modum , loquitur in fingulari : z4pimae querenti ilum : zpfam

-9- e9. LC 79 — 9

numeri di[tretionem prudenter adverte : Sperantes pluraliter dixit, quarentem

eum , fingslariter. Quare Propheta numerum mutavit , dum modum fpei

diftinxit ? Quia fperarein DEUM, & aliud à DEO velle, quàm DEUM : fpe-

rarein DEUM, & quzrerenon Deum fed (cipfum, fpes eft vulgaris & multo-

rum, fPerantibus in eum

Sed fperarein Deum, & nonaliud à DEO velle,

-7 - t-5

uàm DEUM : fperare DEUM, & non aliud in DEO quzrere, quàm ipíum

DEUM , ípes eftheroica, tam fingularis, ut vixreperire (itanimam , qug taim

uré, tàmlimpidé fperet : 4uimequaerentiilum. Excellenter Bernardus:

o — w

uod fiagularis fit puritatis ( eccepuriffimum & limpidiffimum) 4404 fingula-

ri [it gratie , fPngularis perfettionts , non folum nil [jerave , viff ab eo, fed nibd

INELOS

- —

w

uerere, nifieum. Nonquzrerein DEO aliud quàm DEUM, necíperare à

fummo Bono , bonum aliud quàm Summum , hzc eft puritas, hzc gratia, hzc

perfectio numeri fingularis : fi fueritin toto mundo reperibilis anima , qu& (ic

fperet, erit una, non plures, inftar Phoenicis ; .4»ima quarentiilum : ni

il

quarere nifi eum, quaventem eum fíngulariter.

Verum, nehzc heroica fpei fingularitas, dubia forfan , in teftimonio fin-

i me.

gulariremaneat, aliud & clerius audiamus : f/mgulariter ia fpe cqn/litui/?

Pfaf.

4

Concio Quinta.-

yo

alijs.virtutibus par eram multis , inferior quo-

u

Pfal4. Ego,Davidinquit , in

f

ue multis : fed invirtute fpeis

me Deus elevavit, & in gradu tamalto, &

utinteromnes.me fingulare

mfeécerit z Singulariter in ffe

fublimi conftituit ;

laritas, aut quare , tàm fingu-

H

conf[lituiflime.. . Sed

quz fuit fpei Davidis fingu'

[

laris fpes illius extitit ? Quia n

ec im czlis., nec i

tb terris à DEO: voluit, aut

Hoc ipfe dixit : ,Ouid mibàeff in Calo, eb à

f

fperavit aliud,

quàm. DEUM..

e

[U!

tequid-volui[upen terram $

" DEllScordis mek, €? parsmea, DEUS in eternum..

nibilum eft , Cielum eft'alcerum nihilum : illud in-

[

P d:[. 72 0^

"Eerra pro me;

d

ferius , hoc fuperius :

fed.hoc

& illud nihilum totum .. quantum poteft dare,

; totum q

uantumidare , vel promittere poteft Celum, q4i4

d

velnegare terra.

1

H

À

qï

mibi £

uod David nih

lum.terra recufet, tranfeat s Sed nec terre, nec

fi

C€li ?: Ita,

Modo percipietis ,. quare DEUS.

dé hoc magno. dixerit Heroe ::

13. Attendite z Jpprincipioecreavit:

Inveni bominem f[ecundum cot meum Acks

do.cor DEl fuit maximé contentum 2

u

DEIS Celum £9 terram: : quero » q

uan

rius.au

t poftea quàm Calum ; & terra fuerit 7

ü

uando.DEUS fáit felicior ; p

(

zqué felix: ,. (ive poft, fiv

can

te Cxium,, five cum terr& five fine terrà fuit..

Eodem modo cor Davidis :

; Ouidmibi eft in Celo,, 62 &te quid-volui fupen ter-

felicitati mez quidquam ,. tollere vel addere

f

ram ? Necterra , nec Callum ,

lt

uare ? propter easdemin

"

DEO; &inDavide rationem.. In DEO;,

poteít..

atcem: 1

nife ipfohabuit :: In. Davide;. quia fzli-

l

quiatotam

(emper füam £licit

C

citatem totam habuit in DEO',.

DEli$cordi inei , cf» pars mem, DELUS in ater:

Ecce cor -

Secupdum cor meum.. Etparsmea DEUS.

num. DEUScordis mei.

,

us T um d

dm etexnum z.

EcceDavid

finealio,. fedin DEO folo felix . pertotam sterni-

tatemfuerit zq.

1 felix , quód habuicomnia in feipfo. Ego quoquefinenihii-

H

hilo cxli feliz equc-per omnemsternitatem.ero,cumiomnía

loterrz, &fineni

e 7036v

fim Babiturus in.DEO : E?

pars mea D EUS n eternam..

Vos mihidicetis : quid mali DEUS faciet,

quando fperatur'fimul cum

fedbonis ? Abundat His exemplisScriptura. Quid:

alijs rebus, non dico malis,.

mali DEUS faciet fimul;,ncn dico, curmm

400000..dücatorum: ex: annuis redditi-

bus aurifodinis . guema

draodum Babuit Salomon ?. Quid

bus ; féd cum omni

DEUSmali fáciet fim

ulcumtot agrorum millibus;

P

cumtot pofleffionibus, cum

armentorum: copi

a, quibus fruebatur Abraliam ?- Quid

tanta famulorum &

mali DEUS fimul,, cu

m iimperiàli Cocona in capite ; Cum centum & aliquot

; (icathabuit Cyrus ? Quid DEUS faciec mali fimul cum

fübjectis fibi provincijs

'Thiara dominatrice tàm.in

fpiritualibus quàm temporalibus; qualem habuit

Melchifedech. ?. Quid mali DEUS, cum: virg

&omnipotente in manu;qua pef-

atorumy mutare ftatum ,.

ficut Moyfes habe-

fetima mifcere fümmis , & eleme

bat ? Quid mali facient hac omnia ,.

fivepars horum fimulcum DEO i' impri-

PT us eaties C REPS IN CTAT ERN TMUE SOESCPIOE IN GIDBCSET IN UPU IH NERURN

hac exempla; nonreperio : Omnia

mis in Evangelio; quod: nos profitemur;

funt

Z

De Spe JEterni gaudij.

$1

do»

unt Antiqui Teftamenti, quando non dabatur acceffus ad Paradifum , de quo

T.

olgmloquar. Addo, quod, quantumvis hecomnia, etiam Cxli bona , cum

p

DEO (imul effent, magnum puritati fpei damnum inferrent. Non ignoro,

»

fpem quantumcunque puram acfübtilem , affe&tum , à naturá fua lucri cupi-

aut

dum effe, qui propriam femper commoditatem , propriumque intereffe re-

fpicit ; nihilominus propter hanc ipfam intereffeproprij rationem, dico, quod

Jun

omnia illa, non terrz folüm , (ed etiam Calibona, fimul cum DEO, puritatt

jf

(üubtilitatique fpei, magno forent przjudicio, Siquidem affe&tus lucri cupi-

t

dus , tanto melior ac fübtilior eft , quantó'magis maximum qurit commo-

ud

dum : maximum autem.commodumeeft, folum querere DEUM.. Qui DEUM

nec

quzrit fimul

cum bonis alijs, minus querit: plusautem , qui Deum folum

X

finebonis alijs qugrit.

Sed quare ? Quia quo ad nos & affedtum noftrum,

u

DEUS folus plus, fimulcum alijs bonis, minus eft. Refolvit S. Thomas to-

jj

tum mundum , unà cum DEO, majusin fe, non facere bonum, (ed bonum

flri , minus bonum facere.

dc?

quodcungue DEO :conjun&tum refpectu -no

ülf,

Quantum namque voluntas noftra diligit ; ac defiderat alia bona, tantum de

DEO, nobis tollit : omniabonacreata , licetcaleftia, re(pedtu Dei funt in-

e

ER

7

feriora ; fi nos ea diligamus,

n0D!

sfünt fuperiora : quz bona, quando nos

'Oo

inter, & Deum ponuntur, Summi Boni funt eclypíis. "l'erra nos inter &

yli

lunam pofita, lunamobfcurat : Luna, dum inter nosac |

folem ponitur, folis

á

cau(at eclypfin : fimiliterin fpecontingit. "T'erre bona (ficut terra lunam )

d

Bona Cxli , fümmum Bonum ( ficut luna folem) ob-

J

Obtenebrant czleftía.

Ícurant ? & quemadmodum Sol non manet eclypticus in fe, fed folóm quo ad

Til«

nullam eclypfin patiatur, aliquamtamen

lii

n0os; ita Summum Bonum, licet in fe

patitur, quo ad oculum noftrz voluntatis, que tantum de DEO perdit, quan-

fl

tum alia, licet Cxli bona;, refpicit.

'Magnus S. Paulilocus. 'Genero

fiffimam Apoftolus -propo—n'ï,t queftionem,

üm

iíd

Rom.2. — Quis nos feperabit à charitate Chrifli ? Ex fa&àongiori terreftrium,

ii«

ac cxlefigm creaturarumferie, Celum afcendit, & in ceandem numerum re-

tulit, Hierarchias Angelorum & omnia que magna , pulchra, necnon fubli-

al

j

mia viderat in Paradifo. "Certu fam , quia neque Aogeli, neque Principatus

neque virtutes , aeque altitudo poterit me féparare à charitate DEL . Mira

uid

pt

di&tio ! Quod Paulus fupponat, Dzemonum aftutià, terrenarumque creatura-

rum fallacijs ac vanitatibus , voluntatem fuam, à Deo forfan amoveri pofie ,

af

yt

fatis id intelligo : Sed Angeli & Archangeli, Cherubini , acSeraphini, &aliae

creaturg, bonaque Cxli ? llla puriffima , defideratiffimaque bona, .O««

7

quz fenfümomnem

x

praparavit Deus diligentibus fe * XCor.cap.2. illabona,

& imaginationem füperant , O'ue mec oculrs vidit, nec aurit audivit ? llabo-

);i-

pof-

"

na füblimiffima & ineffabilia ; ,v pon licet bominiloqui ; etiam amovere

ent?

nt

Concio Quinta

$£2

fent ? ]ta : etenim tam czleftis, tam Angelica, cam Seraphica , non datur

v

Bonum non eft in Czlo, tam czlefte, tam purum , aut puriffimum,

put

creatura *

uod, fi Deum inter & nos ponatur , non qu

odammodo nos à DEO feparet &

pt

urg rectzque intentionis , tantum nobis de füummo Bono tollat, quan-

R

eciypfi p

do

tum abftr

ahit, & nobis de proprio furatur affe&u. — Has igitur eclypfesevi-

M

tandi gratià, C«

lum oportet intueri , & agere, ficutJofue. Hicfolem fiftere

Gabaon ne movVtarit. Cap. 10.. Sed hoccontentus fuit? Non,

p

juffit : Solcontra

, Lunz, ne fe moveret, quoque mandavit:

fj

Adoppofitam partem converfus

Ti

Et luna contra vallem Hialon,

Notabilis cafus : quod Jofue folem fiftere

onum fuit , fol enim in occafüm vergebat ,

declinante vero die, ac

h

iufrerit P b

.

nec potiri victoriá potuiffet. Ve-

fp

deficiente

Iuce, nec ipfe pugnam profequi ,

D

rum;

cum diesaut lux , à fole dependeret ,

folque jam ftetiffet immobilis, cur

ftere juffit ?

Quia tanquam Belli- dux prudentià preditus

Ti

lunam quoque fi

bifol dederat, id forfan luna tolleret.

Sifole fiftente, lusa

timuit, ne, quod fi

hi

non ftetiffet, hzc femovens ad parte

m oppofitam , potuiflet illum obfcurare,

nec

fít in Czlo quidquam, quod inter folem

E

Siftat ergo lana poft tergum Jofue,

lucem tollere poflit,

Eodem modo, vo-

R

ac Jofüep

ofitum, medijs tenebris,

luntas noft

ra, fi velicin DEUM heroic

é (perare, faciat neceffe eft : lunam, &

] infra lunam eft, fiftat & à tergo teneat.

Ab omni, 5nonm

T

quidquid füpra ve

d

| Coelum eft, cor abítrahat, & folum DEUM velit;.

g

folum quod tertra , fed quo:

folumque DEUM fperet

;

nec aliud à DEO, nec cum DEO, quàm DEUM.

IV, Cum verohzc

fpes heroica, & limpidiffima, tam rarafit, tamque

g

m

de fe David, & deomnibus Jeremias dixit, ut à

t

fingularis, quemadmodu

fpeadfpes,

& 4 numero fin

gulari, tranfeamus ad fenfüm & capacitatem plura-

[

Hitatis, ficu

Itimum & univerfale pei documentum, hxc breviffima fentenzia e

g

oerate. Mea

fialiud quam Deum

fperare velitis, non ab alijs quàm à Deo fj

Roma, quemadmod

um dignitate cun&tas mundi Aulas excedis, ita etiam, in.

ä

eomparabili modo , fuperas eaídem i

n materia , tentationibu(que fpei. 'Alijs

H

teít,f(üapremum folummodó Romz,

in Aulis magnum (pes locum promittere po

Salomon curavit fabricari Thro-

lnter opera Hierofolymo

rum celeberrima ,

num, ad quem per purpureos afcen

debatur gradus : In illius füperioritate

& in Cathedrá, charitatis flatuam

Cathedram feu Reclinatorium aureum ,

erat viderez Ferculum fecis fibi Rex Salomon,

Reclinatorium aureum, a[cenfum

urbureum , mediácbaritate conflravit. Cant.

:i

cap. 3.

Id quod Hierofolymis

Eomz realiter & veré licet videre ,

hac folum differentia , quód ibi

infigura ,

ftatua Charitatisin thro

no, hicftatua Spei confpiciatur.

Quia purpura fuit.

Reclinatorij gradus, Reclinat

orium aureum. aftenfumpurpureum : nemo diffi-

t ad aliquem fcalarum gradum afpirare : nullus

dat de fpe fua, quod non poffi

eít ingradu conftitutus , quino

níperare, necnon afpirare poffit ad Reclinato-

xíum.

DeSpe Atérni Gaudii.

53

Lür

rium. MNonficeftinaliis Aulis. Babylonein Aula Affyriz , fpes Danielis pur-

um,

puram non Balthafaris Thronum promittere potuit. Memphi in Aula Egy-

&

pti5 fpeslocum Jofeph , non vero Thronum Pharaonis promifit ; 0 tantum

af

Regnifolio tepracedam, Gene(. cap. 41. dicebat Rexille, Sufis in Aula Per(i

Wi

ete

dos, gradum Amani promittere fpes potuit, non autem Thronum Affueri,

Aít Romz tantum fpes promittere nec non afcendere poteft, ut perveniat ad

[

poffeffionem Throni. Quapropter Domini mei, dicebam, in Aularumnullà,

t

fpem dare tantam tentationis materiam , quantam in veftra. Tentationes

eut

maximz , quibus Dzmon duos mundi maximos viros, Adamum fcilicet Pri-

.ac

mum acSecundum tentavit , fünt ezdem, quibus tentare potefít, ac tentat

Ve

fpesRomez, |Quomodo Dzmon Adarna tentavit? promittendo, illum ficut

Cur

-

DEUM fere: £rztá ficut Dij. Quomodo tentavit Chriflum ? Univerfale pro-

tus

mittens illi Orbis imperium. Matth.cap.4. Offendit illi omniaregna mundi.

102

Haec omnia tibi dabo, H dug tentationes , non falfz fed verz funt promiffio-

It

nes , quibus fpes Romx tentat: Effeficut DEUM : Eegodixi , Dii effis. P(al. 46.

Et Imperium Univer(ale Regnorum omnium : Tihi tradidit D E U.S omnia

i

Regnamundi. / Sedquis tantam, tam immenfam, tamque fublimem fpei ten-

tationem evitarepoterit, & eorum przcipue, qui fe vident in ipfis Reclinato-

of

rii gradibus conftitutos? Remedium verum, limpidum, ac heroicum erit;

lt

aliud à Deo nonfperare quàm DEUM.

.

Cum 'autem infirmi

tatí humanz difficillimum fit, necaliud vä!e, nec

üt

aliud fperare: dicofpem Chriftianam fore contentam, fi Romanus Candida-

[à

tus, aliud quàm DEUM fperans, faltemid, nonabaliis, quàm 3 DEO, fpe-

(

raverit.

Przeter folum fperare DEUM (qua fingularis eft in illa fubtilitas &

i

perfe&tio,de quá nonloquor amplius) datur etíam fperarein DEO, fperare

zj

ÀDeo, &abillis fperare, qui non füunt DEUS, fperarein Deo, eft virtus o-

n

mnium qui habent fidem: fperareà Deo, eft maxima prudentia: ab illis fpe-

j

rare ; quinon (unt DEUS, fümma infipientiaeft, —Bonum eff [berare im. Domi-

Q

no,quam [berare. Pfal,17. — In quibus, in illis, in quibusomnes fperant , & füb

quibus quafi omues defperant ? Nondeillis, quosputatis, egoloquor: do-

t

&rina mea , textusque meus univerfalior eft: n filis bominum . in quibzs non

efl falus.. Spem in Filio hominis, nonin filiis hominum Deus refpicit. Filius

Sed ratio-

n

hominis eft ficut Paterejus : fiii hominum ficut eorum patres,

nem Prophetz, qug mirabilis eft, attendite : z fi/ia bominum , in quibus

n'g

bi

»on eff [alns, Nolitefperare, dicic, in illis qui non habent fanitatem. — Quid

fanitas cum fpe? dicerempotius: Non fperate in hominibus, quia non ha-

i

bent in meritis juítitiam, nec gratitudinem probeneficiis, necin promiffis

I

fervantfidem, necin amicitia conftantiam, femperque fpem propriam refpi-

ciunt non alterius, Sed, quia non habent Qnisatcm , in quibws non efl falus?

3

la.

lr

$4

Concio Quinta.

qul

,ita. Etvosípem, infirmitatem effe, cun&osque qui fperant , infirmos effe,

hà

de

nelcitis? fJer qua differtur , nonnne affligit? Proverb. cap.13.. Morbus eft cor-

dis fpes ea, quz diudiffertur. Quideft, ó Domini Aulici, quid eft Roma , ni&i

fin

commune Nationum cunctarum Xenodochyum , infirmisplenum, femper

[»t

dolentibus, fempergementibus, femperagonizantibus, & non exalio mor-

fp

bo, quàm illo habitualierrore, quem vosfpemappcellatis? Hzc eft, inJeru-

gd.

falem illa pifcina, Joan. cap. , — Ubz erat multitudo magna languentium, ex-

f[pectantium

aque 1801 UI

Omnesibi fueruntinfirmi , perantesomnes: nun-

Vi

quam autem

"plures quam unusfanabatur, & hujus fanitas aliisnova fuit in-

fü

firmitas. Nonnevobisáicaccidit? Decem, viginti & plures anni (ine reme-

dio tranfeunt, & funt omnium lamentationes, ac querele , quales illius,

y

U

apud pifcinàm Paralitici, fuerunt: 77

iginta £9 ocloaunos babens n ánfirmita-

d

in

ze, Dicuntomnes, bominem nos babes. . Ec quia fperant in hominibus ,.

uibus non eff [alus , ideo remedium non reperiunt , femper fperantes, &

íemper defperantes. Patientiam ego magis quam fpem veítram admiror. Et

d

Romam prazfíentem €

ontemplans, anon poffum inon in memoriam. revocare

p

veterem, Neronisac Diocletiani temporibus mu

«i fuerunt Rome Marty-

n

res, fed modo fünt multo plures,

. lilifuérefideiMartyres, hifunt Martyres

N

Omne Palatium Amphi-

fpei. ó quot Martyres! omnis domus eít cataíta.

teatrums4 omnis Ánticamera, carcer: omne famulitium eft fatellitium, &

ET

quia de ferisloqui nolo,

fpes omnisMartyrium eft. fnterhzc & illatempora ,

poro.

Temporibus illis habebat vitam & hono»

E

folüm unam reperio differentiam.

gem, qui incenfabat, vos

áncenfatis dieno&tuque, fed honor vilipenditur,

vita confumitur , incenfum uti debitum exigitur ,

& ut fumusfolvitur: Etfí

quandoque Idolum adoratum reddat oraculum , femper eftequivocum nun-

quam verum.

.

o

iDomini me

15 xoluntate infirmi, vi "Martyres: fi non ïhäbeaf infirmitas

veftra (anitatem, & veítrum Marty

rium non habeat meritum : fifpes veftra

torment

fit plena tediis , doloribus ;

is.ac defperationibus, fpem hanc infeli-

cem, cum fpe xterni gaudii commutate,

JEternitatem mutate, & unius

gaud

ium cum zternitate ac gaudio alterius. Spes veltra femper eft eterna,

& gaudium nunquam advenit,

Spes aut eft zterna, quia finis differtur , aut

et, veleft zterna , quiaunius fpei

( ficut fiepiusaccidit?) quia &inem non hab

finis eft alterius femper majoris, ac difhci

líoris principium: & cumuni fpei

audium huiccatenz.alligatum , nec advenit , nec

femper fuccedat altera, g

unquam advenire poteft ,

quia fufpenfio tormentum eft illius, quod fperatur,

& tollit dele&tationem ejus , quod poffidetur,

Écontra , in fpe gaudii (empi-

Gaudium eft

terni, gaudium v€

ré eft eternum, & fpesbrevem habetfinem.

€ xternum , eftenim gaudium, illius beatitudinis

1l

veré gaudium ;,ac ver

quà

-

P5j

De Spe ZEterni gaudij.-

uà folummodo verum: reperitur. gaudium & omnia fünt véra. Spes; fíiem

f

habet brevem ; Quia, cum bonum fperatum nomab hominibus , fed àDEO

Xt«

il

dependeat , & fpescerta fit,. non contingens;,

principium fpei ,. eftgaudium

finis

5

*

audentes Rom.cap. r2. Inquit S; Paulus.. Hacfípes fperat , fed non

per

. dpe g.

Or

exfpectat..

Sperat cum gaudium finefinefit in ternitate füturum ; non ex-

fpedtat ,

cumipfüm gaud

lum jam Biabeat fuum in fpe principium..| Sper etern?

EFU-

o

gaudi

Cum ultimo lapide finivi ; & ficut »principio dixi , credo,. & video,.

Caput Gigantis permanfürum; ficut príus « fibrachii debilitatem ,& exiguam.

Jf

In

vim ,ac efficaciam fundz culpetis , ipfüm ego fateor:. negare tamen non pof-

"

füm ,. (inemagná ju

dicisveftriiniuria, maximam ac pracipuam defectus hujus.

t

fed vobis adfcribendameffe. Fundatetigit caput Gigan-

us

partem, non mihi,

tis,, fed qui li caput amputavir, proprius fuit illius enfis. Eadecaufagla-

1:2

diumintemplo D'avid obtulit,nonbabitafündxcura,. Quid i&us extra ju-

vant . quid a&tiones efficiunt , (i paffiones intra prevaleant? Textus inquit ,

Gigantem antrorsóm corruiffe,. cecidit iz faciemz [aam ?. Nonita, fed é contra:

k

debuiffeceffe, Naàmimpulfus & visictus, impreffa fronti, caput & cum ca--

-

a

pite corpus, retrorsüm debebat poftraviffe : Cur ergo cecidit in faciem ,. &

y

nonretrorfum? Ratio naturalis , inquit Chryfoft.. fuit,. quia cum tanto furo-

I$

xe percitus , & accenfüs ir contra Davidemftetiffet Gigas,. vis propria paffi-

hh

mineritis)frontes inermes;

onis impulfüflapidisprevaluit. Ea de cau(a ( fi me

affe&tibus.ac paffionibus nudas, à principiopetivi. Nihilominus , cumhodie:

[ds

fit dies fpe,, necdumdefpero. David ex Gigantis capite lapidem non extra-

Do

xit,fedintrh cerebrum reliquit. Eodem modo füm fa&turus;

Vos in capite ;

p

cognitionis proprizlapidem portantes , memirreritis , vosanimas, & animas

tÁ

o*

immor

taleseffe, Lapidemdoloris de bono perdito .portate , dolentes de ve-

.

fixis peccatis . vel' peccatum fuiffe; Conferte lapidem ruboris , de peccato

commiffo, erubefcentes propter DEUM ; propter homines , & vosipíos; Ti-

[4$

moris eterni fupplicii lapidem portate; timentes odium & in Deum blasphe-

[2

miasplüs, quàm omues infernipenas, Denique vobifcum: velim portetis ,.

Jli-

fpei beatitudinis eternz lapidem., ut vivatis ficutilli . qui defiderant falvari ,.

IUS

fümmoque Bono fétruiturosinzternunsfperant. Si hecquinquepurntta, in:

n

capite: animoque portaveritis, hisque fané&tis diebus ( quadragefima) fingu-

jUt

lari füeritis attentionemeditati ,. fperofüturum,. ut faciant effectum , quem:

pc

hactenusnonfecefunt. Quoties aquila, recepto jamictu;, licetadhuc volet,.

pC!

& non fübitó cadat ,. cum intra fe globum portet , in fine tamenfetradit, &

(

adterram venit? In noftri relatione cafus ,. Scriptura terminos transpoíuit,.

n

improprietate myfteriofa loquens ,. iliorum propriiffima ,. qu& vobis: dicoz

u

fulit um lapidem, ? fundajecit ( notate) 9. circumdncens percuffrt Philiffenms..

dt

JNbn dicit, quod: lapidem revolverit ,& illum projiciensfeceritictum ; fed e

If

Cone

[ua

Concio Sexfa

j6

ho

, & fecerit ictum, & revolverit: E? cïrmm-

contra, quod jecerit lapidem

ut

W

ducens percuffít. — Si velitis,

lapides i&um faciant , illos, qui funt jam pro-

li

je&i mente volvite,ac revol

vite, meditantes: hisque lapidibus facite , quod

t

ego fundá facere non potui.

Utque veítra meditatio gratia Dei adjuta, majo-

tii

rem habeat efficaciam, hosquinque lapides ,

aliis quinque, ín his reprefen-

Chríftus crucifixus fuit verus David, quibaculo crucis ,

&

H

tatis applicate,

N

quinque facratiffimorum

faorum Vulnerum lapidibus, mundum , peccatum,

8

& infernum füperavit.

Applicate hos quinquelapides, quinque Mifericor-

J

diz fontibus, fepius illos in torrente pretiofiffmi , & ii

lius potentiffimi (an-

illotorrentelavati, in illo corrente fanctificati ;

&

d

guinis immergite, nam in

h

in illo torrente purificati;, meo

[

lapides de torrente.

s fupplcbgnt defe&tus, & erunt Zmpidi/fimi

N

Ü

À

^CCONCIO SEXTA.

Wt

e

Rome ditla in Solennitate.

BEATI STANISLAL .

G

Beatus V'enter , qui te portavit. Luce cap. 1 1.

It

RAR

N Marre laudare Filium, & per Filium Matrem, non vulgaris ,

Es

eloquentiz vulgi, fuit inventio: fic dixir, que non didicerat

E

—

ä

beneloqui: ficquefaciam ego. Mihidifcurrendum eft de Beato;

nec poffum non beati

ficare ventrem, qui peperitillum: lauda-

h

m

MMESE

x

turus füm Filium , & non poffüm non íimul jaudare Matrem.

Se

dq

u;am Matrem? Filius eftStanislaus, fed quando benediétum hunc relpi-

cio Filium, unam , duas,

& tres video Matres: quarum quzlibet, vulcillum

Sunt enim plureslitigan-

profuo. Non

hic Salomonis fufficit enfis 3. R eg. 2.

tium, VixitparümStanislaus, nec

poterat vivere multum: Angelis brevis

conceditur vita: & qui incipità fine, diu durare nequit :

nihilominus in tam

brevivita, tribus vicibus conceptus Stanislaus , tribusquen

atus fuit.

Rem

nicum , & tam

non dico novam , & fineexemplo: fed exemplum tam eít u

Deus defuole-

altum, ut illam magis mir

abilem, magíisque novam faciat.

quens Filio per os Davidis , inquit

, Filius meus es tu , ego bodiegenuite. Pfal.2.

die? uno, d

uobus, tribusdiebus: inuno, duabus, &

Sed quando fuít hoc Po

Hodie, in &terna generatione: HedieinIncarnatione

tribus nativitatibus.

temporali ; £o4iein R efurre&tione gloríofa, Heb. 1,

Er hoc quod folàm de

homine

ä

De B, Stanislao.

J7

lii

homine Deo creditur, id:nos füo modo videbimus in Adolefcente, qui vix

[0

pervenit ad Edie hominis: Chriftus tribus vicibusab uno Patre natus: Stanis-

lpd

laustribus vicibus, fSdà tribus Matribus natus. Sed quz fuerunt illz Ma-

Jo-

tres? Una in Polonia, Illuftriffima: Altera in Germania, diviniffima: Ul.

2

tima Romz perfe&iffima.

In Polonia Mater naturali

s, quz deditilli primum

Effe: in Germania Mater Dei, &Stanislai, q

uz fecundum illi dedit: Rome

14

Societas JEía , quz dedit ultimum Effe, illumque vix conceptum fepelivit.

J

Stanislaus primus in hac domo Novitiusobiit, & cumilla, effet verà Mater

Ill«

viventium, Gen.3. Fuit'h:ic-'illius.'Primqgmitw JMorttorum ; Apoc. x. Non

debebat talis Mater alium habere Primogenitum, nec talis Prim

ogenitus aliam

il

habere Matrem,

Prima Mater facilé cedit tertiz , & tertia

gloriosé cedit

fecande : fed ego, ut Stanislaum in omnibus tribus laudem,

quid faciam?

Non aliud faciam, quàm quod Thema meum in omnibus

tribus fim proba-

turus. Videbimus igitur in tot correlationibus duplicati

s Beatum trium

Matrum Filium : & tres Beatas in uno Filio Matres : Beaiz; Fenter , qui

te portavit. Ecce modó propofitum , divifumque Thema meum : fed in-

cipiamus.

Il. Quamprímum conceptus Stanislaus ( exordiorita, nam in materia

magna, & temporebrevi, nonoportettempus, necverbum

perdere) con-

cepto Stanislao, in Ventre primz Matris, ecce tibi,

fupra ipfüum Ventrem

miraculosé comparuit nomen ]Efü,

non ftriptum feu depictum,

fed fculptum

& elevatum in ipía carne, totumque radiiscircumdatum.

Unquam fimile

J

quid audiviftis? Prodigium veré ftupendum ; & inauditum

at

! fed ni £allor, jam

a longo tempore przvifum ac promiífüm,

De nomine JEfü, in duplicis figni-

0y

ficationis verbo ; res dua

s Ifàias prophetizavit fingulares;: quas futura vide-

z-

rentSecula: Pr

imam;, domen illud.à czlo vocatum iri :

fecundam, idem à

"

cxlo fculpendum Effe,:cáp: 62.

Nomen quod os Domini nominabit : Nomen

J

quod os Domtni infculpet : V'evs, Hebr.

Sed quando fuit impletum hoc mira-

culum? Príma promiffio fuit ante Chr

ifti conceptionem impleta, quando

e

nomen ]Efü Angelus annunciavit, quod

vocatum efl

ab Angelo , priusquam in

l$

utero conciperetur, Lute5, Secundanonfüeratadh

*

*

ucimpleta, fed acciditia

conceptione Stanislai, quando Ventri Matris

nomen JEfu infculptum appa-

ruit ,. 520men , quodos Domini infculpet.

Sed nomen JEfu in Ventre Mulieris?

in Ventre Mulieris illud nomen , 4404 e//

Homen ápey omme nomen , & nonícri-

ptum, (ivefüperfcriptum charaéteribus

jr

: nonpictum,

five variegatum colo-

ribus: fedex eadem carne formatum? ÍImo, deeadem

carne: & in hoc mira-

biliffimum miraculi confiftit.

-In vifceribus Dei Matris, Deus füum incarnavit

Verbum: in vifceribus Matris Stanislai , Verbum füum incarnavit Nomen :

E

in illo ventre , Incarnatio Verbi occulta : in hoc Incarnatio Nomínis manife-

ï

e

- fta;

$8

Concio. Sexta:

N

fta ; inillocum miraculonovo;. & ineffabili . quod: non- habebit fecundum: in

hoccum miraculonovo ; & inaudito; quod non habuit primum.. ó Mulier veré

xnl

fu

Beata! Tuus Venter primum fuit Stanislai templum:.& licet nondum potuerit

adorariSan&us, debuit tamen. honorari cemplum.:. a i nomine 7 Eu omn

fü

d

genuflectatur. Philipp.2..

o

Hoceft, ó. Dominis. primum vi

te Stanislai folium :: in quo;. quxfo ; vos:

attendatis. illud , quod fummopere. miror 5 fed:quid.?. Quod ,. cum omnes:

tu

la

San&ti fint opera Dei;. folum hoc ;. fuo. Deus nomine, fubfcripferit...Si vide-

remus celeberrimum Artificem ,. multis elaboratis ftatuis ,. five: picturis,. vita.

g

d

necnon ftupore plenis . unam folummodó nomine fuo figillaffes quid:diceret

Mundus? Diceret , & meritó;. illud: opus, ab eo plurimi z(timatum,. atque

Ó

perfe&tiffimum fuiffe..

'Tantum ego.dicere:non aufim;: verum id eft, quod'

humani faciunt Artifices., quoque divinus fecit ,

quamvis uná folüm vice..

ü

Unde difficilem illum Joannis locum intelligetis. Huwnc. enim Pater frgnavit:

[

Dem. cap. 6.

Vult dicere , quod:Salvator-isinefï'abi.li compofito;. fuum Pater-

K

D

imprefferit.ac

infculpfericSigillum.. Sicid exprefse dicitipfe Textus in Origi--

*ali Grzco.

Hanc enim Pater (igillevit DEUS.. Nunc videte. Terram crea-

[

vitD EUS, &tanta varietate , creaturarumque gratiis veftivit,. fed.fuum:

h

- Calum creavit, auro pictum füpra czru--

ipfi terrz Sigillum nonimpreflit,

]

leum , ornavitque fole ; luna..

ftellisque;. quorumnon folum materia ,. fed:

N

& artem.. led fuum czlo Sigillum non im*

)

forma quoqaue fuperat ordinem;.

: creavit Cherubinos ac Seraphinos : &

preffit: creavit homines & Angelos:

licetinomnibus fuam delineaffet imaginem;. non.

tamen illis füum impre(fit

?. Noon erant opera.perfe&ta?: Non erant opera manu ,

Sigillum..

Sed . quare

penicilloque div

inodigna?. Erant. idie cauc?a ,

quafecerat,, €9 erant valde.

ETE

bona.. Gen, cap..r.

Qur ergo Deus illa.non honorat ; vel (e nou honoratillis:

füaumimprimendo Sigillum?

- Quia-fupremus Artifex aliud.opus nobilius ,füb.

limius, magis divinum, magisQue fuum ,.

menteconceperat , illadque judica-

vicdignum quod füo nomi

ne fuübícriberetur..

Ita fuit :: Aovam creavit Deusr

VXenit inMundum Deuscum hoc incompreheníibill

füper terram.. J0an-31..

artificio; quando hum

anumcum

divitioy; creatum cum increato; finitum cum.

unita

& divifa fimulin uhe fuppofito: &:cum hoc maximurm

infinito ligavit;.

illius effetopus;.

cui totas Omnipotentia viresimpenderat,. & in quo Sapien:

tia,totam egerat artem ;

hocfolim füo fübícripfitnomine; hoc fuo folum in:

tDes.;

Hic eft verus fcripturz fenfus ;

(Mema o A —— m —— o 9 9 J 03 - r

fignivit figillo. £ic Pater fignavi

fed fimilitudinem applicare vereor :

.folum illud non poffüm non dicere; quod

negari nequit.

; DeChri

fto verum eft dicere:: Hune Pater ftgnavit DEUS: de:

Stanislao non poteft

negarie. Hunc Filiu fignavit DEUS:::. Chriftus (ignatus

Sigillo.Patris :. Stanislaus: figillatus nqmi-ne Fili

Verum quod magni hgjpg

p--——————

z

nàá

De B. Stanalao.

J9

a

Signi fignificatum erat? Signum, prodigium, portentum, tam novum, &

en

inagditum non potuit non magnam habere fignificationem.

Sed qua hzc

etit

fuit ? Dicent omnes, quod Stanislaus in Ventre Matris nomine JEfu fignatus

nie

fuerit, idíignificaffe, quod'puer ille fingulariffimus effet futurus Jefuita ( mo-

do veítro loquor) Xaverius, Borgias, Gonzaga , tot alii Martyresac Confef-

V0$.

fores; ipfequoque Pater omnium , fadtifuerunt Jefüitw: Stanislaus Jefuita na-

ha

tus; imomultó prius quàm natus, jam erat Jefuita. Obiitin NovitatuStanis-

des

làus, & potuitpro antiquitacecertare, cumipfo Fundatore. S. Ignatius Sexa.

vita

ginta quinque vixit annos , & eorum fedecim habuit Jefuita : Stanislaus octo.

It

decimannos vixit, & Jefüitsnovemdecim eorum habuit, namà Conceptione,

Y

qe

jam Jefuita fuetat.

od

Certé fignificatum hoc valdeproprium & naturale videtur ; fed non per-

K

tinet ad primam, dequaloquimur , fed ad tertiam Matrem.

Qualefuitergo

"t

fignificatum illius miraculofi JESU., quoad primam Matrem, fcilicet illam in

(

Polonia? Non volo, necvelle poffumaliam interpretationem,, quàm à primo

fgi

nominishujusInterprerte datam. Angelus, qui primus pronunciavit, & in-

Qar

terpretatus fuit hoc (an&tiffimumE(ünomen; quid dixit ? Jpfe euzm faluum

m

factet populum (uum.. Matth. 1.

Ecce verum illiusSigni fignificatum. . Scitis,

[ü.

quid velit dicere nomen JEfa, expreffüm faprà Stanislaum in Polonia con-

:

ceptum? Significat, puerumillum populi fui Salvatorem ac Liberatorem fore.

Iff

Ipfe enim [aloum faciet populum fuum. — Effe&tus probavit prodigium. — Quot

&

Poloniz civitates , & quoties pefteflagrarunt? verüm concurrentibus adSta-

nislaum, non folàm Catholicis , fed Hareticis (quafiad illius mandatum, per-

1Hit

cuffor Angelus, gladiumin vaginam repofuiffet ) omnes fueruntliberati. Sed

U,

ldt

hiparticulares erant populi, Signum autem plusdicit. Popzlumfuum. Non

lls

unum, nonaliquem populum , fed totum populum, totum Regnum, totam

l

Nationem: Idque fic tota fuit experta Polonia.

Maximum periculum , in

(9*

quo fe viditunquam Poloniapofitam, fuit Anno 162:. quando cum trecentis

Turcarum millibus, & maximo Tartarorum numero, venit Ofmannusnon

i

folàm , ad eam invadendendam, fed adillam inundandam : non adacquiren-

dam illius partem , fed ad totam devorandam.

m

Verüm quod in cafütam de-

1ff

fperato remedium , qualis füccurfüs fuit? Hoc totus fcit terrarum Orbis.

Cum jam Rex, Regnumque Stanislai caput, tanquàm armorum fuüorum Ca-

2

If

put, & Patrizfuftentaculum à Roma petiviffent, quando magnum timorem

5j

inter , & fpem parvam, dies decretorius, quifuit decimus OGtobris , adve-

od

nit: decretorius , fedimmortalis: Eodem die Stanislai Caput intravit Polo-

niam: eodem dieStanislausin a&re vifibilis, non armatus , fed füpplicans ap-

de

paruit; eodem die Puer JEfus à collo Matrisad Stanislaum converfus, illi ma-

num porrigere fuit vifus : ipfa quoque die, inzqualiffima fuit pugna com-

us

E

i

miffa :

60

Concio Sexta

miffa : Ofmanni deftru&tos exercitus , & immenfa Barbarorum multitudo;

YQ

attonita, ferox , atmataquefugam precipitavit. Itàinpede, firmusque per-

fui

j

manfit magnus illeChriftianismi murus :. & Stanislaus vocibus , in pi&turis* in

Statui- & infcriptionibusSalvator & Liberator patrix fuz proclamatus ; Jpfé

[;!

;

ad

enin (aluumfzciet populum fuun.

'Kale fuit fignificatum illius.magn

iSigni. Verüm meo judicio ,. maxima.

[j

loria cafüs eft, quod Signum , fignificatum, Matrem , Filium, Victoriam ,

'Turcam S viderit Joannes , fuoque digito deícripferit; Sigmum magnum Aape

T

Qu

paruit in calos mulier amié£a fole , $ luna fub pedibus ejus. &poc, a, Non

temeraria five vana vobis hzc.mea videatur applicatio : Nam illa, qua paffim

Ut

auditur in cathedris, licet fitnobiliffima ,, noneft fola, nec alías rollit,. liber-

ei

tinus de 7. Statibws Eccl. Calius Panno: Lyta, Aurelius, Seraphinus, Corne-

H

lius, & alii Commentatores in Apoc. . Qui poft Imperium Ottomanicum

tha

D

fcripferunt, conveniunt omnes , dicentes in magna parte Apocalypfeos, per-

fécutionesSecte Mahometanz;, contrà Ecclefiam, & Eccle(íiz victorias con-

&

trà Turcam defcriptasfuiffe, Siquenonnulli Authores in illa prodigiofa mu-

liere,, velMatrem Eliz ,. de Antichrifto triumphaturi ,. vel Heraclii Matrem

b

riratione, necnorm

jam vi&oris contra Chofroam , agnoverint z multó.majo

iol

proprietate, deScanislai contrà Turcam triumphatoris , Matre poffam illam:

«

interpretari, Quàm . fit adzquata proprietas, attendite. imprimis nemo

t

negare poteft, Stanislai Matrem. cumillo Signo , magnum fuifle prodigium z

pr

Sienum magnum..

Mulierem illam fuiffe gravidam Textus inquit: Jz astero

I

hbabens . Sedtalis ezat

Mater Stanislai, Dicit,hujusuteri partum, fuiífema-

fo

fículum, qui paul& poftfuicin celumraptus : Peperiz Filium ma[culum , qui

[7

Sicquefüit Scanislausin primo ztas

vaptus eff incelum , &9. ad 4 hronum Dei.

tisfuz flore . raptus fi

ve füblatus à czlo.

Mulierem fuiffe veftitam & oper-

al

Sed' hic fol fuit illud nomen [Efü, quod ideo;,

tam.íole, dicit z amicfa fole :

tanquam fol;, diffutis fplendoribus , t

otum : erat circumdatum radiís. Dicit.

D

rufum: fübito. comparuiífe draconem , magnum , & coronatum

quogue ,.

fepcem id eft,, multis coron

is : Ed ecce Dracomagnus , 69 rufus , 9 in capitibus

t

tem. Sed quis eft hic Draco magnus acrufus, nifi Turca ,

D

ejus diademata [ep

Dracovenenofus , .

ferox , & (ànguineus,. propter violentiam & tyrannidem?

)

propter difcordia

m & focordiam noftram ,. tot Provinciarum, totque Regno-

$

xum coronatus poffeflor? Deniquedicit : Mulierem quoque corona non ex

quercu, fed é ftellis facta;,,

coronatam füuiffe : £ im capite ejus corona[Lellarum :

al

Coronata , propter celeberrimam. victoriam. z & coroná (tellarum, quianon

hi

deterra, fed deczlo victoriafuit. Etnequisdemytterii verirate dubitaret,

cum S. Joannes in figurz fundamento , füummam hiítoriz defcrip(ifiet, con-

Siguidemluna Ottomannica ;.illa luna , qux in

ä

clufit; £ /nna fb pedïhït ejus..

vexillis

De B, Stanisiao;

6t

ido,

vexillis inimicorum inundans , tantam Ecclefiz mínabatur eclypfin, eadem

t«

lla fuit repulfa, illa proftrata, & füb pedibus pofita fuit.

byn

fuit eclyp(in paffa , i

Et quamvis Filius triumphans , Patriz Liberator , victoria fit potitus, illam

A

tamen Evangelifta mulieri prodigiofie attribuit ; fecundüm enim Textum,

adco laudatum ab Evangelio, Filij gloria; Matri debet attribui, fxlicique ven-

o*

vitma.

tri ; qui peperit illum

e

Beatus venter qui teportavit.

am,

IlIl. Mater fecunda Stanislai , fuit Mater Dei.

Stanislaus Dei - parz

dj

magnum obtulit donum , & prohoc aliud abillapetivit multó majus. lllud,

Non

quod obculit , fuit virginalis puritas, cum perpetuo voto: quod petivit, erat;

ffim

utipfa Mater Virgo, fua Matereffet, Anid obtinuerit vel non, hic dubium

bet-

effe poteft : Virginitas, quamobtulit , maternitatem quam rogàvit , prome-

L«

rita fuiffe videtur. Nam S. Joanni czteros inter Apoftolos , Maternitas Ma-

curm

riz , non propter aliud,, quàm propter virginitatis przrogativam, conceffa

Per.

fuit : Matrem l/irginem F'irgo V'irgini commendavit. Nibilominushoc ex«

Cone

emplum, cum unicum fit , non facit argumentum ; & licet hocfaceret , non

mue

eft [uthiciens.

Etenim, ficut notavit Salmeron zracZ. 41. ex illo Fextu $. Joan.

r

Ex illa bora accepit eam difcipulus in faam. cap.19.

Solüm probatur ,. quod

Don

Toannes Virginem acceptaverit pro Matre , fed non, quod Virgo Joannem ac-

am

ceperitprobilio. Et i hzcacceptatio Joannis in dubium vocari poffit , quan-

mo

tó magis ( vos dicetis ) illa Stanislai? Profolutione dubij, & propofitionis meae

IIf*

probatione, mirabilem, non uno fed tribus miraculis mirabilem audite cafüm.

J

Infirmatumad mortem in Germania Stanislaum, in ultimis vitze fufpirijs, unus

Ira

folum dolor affligebat : non ob mortem , illam enim defiderabat , fed quod

qllt

eam obire deberet , fine fanctiffimo viatico , curm dormus effec Hzretici nun-

a

quàmilliconfentire volentis. In medijs hifce devotis anguftijs, cxlumr, ex-

[^ud

auditis Stanislai precibus , non uno fed tribus eidenr miraculis füccurrit :

Oy

Primum fuit, quod deficiente Sacerdote duo-Angeli , panem Angelorum, ijlli

[cit.

pro viatico communicarint : fecundum ; quod in eodem cubiculo, B. Virgo

ürm

ftatim apparuerit , folaque füa vifione divinitatis plena , ereptum morti , to-

7

taliteripíum reftituerit vite : Tertium, quod puerulum ]Bfüm , quem in

ody

brachio Mater portabat , gratiosé cadere permíttens , in eodem lectoillum

cum Stanislao: repofüerit. Memoriz veftrze príima duo mandate miracula ,

m)

10

dum hoc ultimum admirans, illius formo confequentiam : Puer [Efus in lecto

Stanislai ! Stanislaus & puer JEfus , uterque in eodem lecto ! Érgo fuit hic

[)4

"H

a&tus poffeffionis , quo Virgo filiationem Stanislai acceptavit , illique mater-

nitatis fuz dedit inveftitàram. — Voluit Dei Mater , ut Puer JE(us , & Stanis-

0n

:r,

laus , ficut duo fratres, & ranquam duo Matris ejufdem filij fimul in eodeny

lectulo quiefcerent ;; ad declarandum , ab illo momento , jamambos füos effe

j

[

filios.:: & ambosinter fc fratres permanfuros.

?

J

Kfong

62

Concio Sexta

"Non mea fed Salomonis eft confequentia. üixerat B. Anima , Z» lech us

X

eneo quafrvi , quem diligit anima mea : Cant.3. Etfüum profecuta delideyi-

I

umínquit : g mibi det tefratrem meum; fugentem ubera Matris mea , ut in-

veniam te ? Cant.4. 6 mifrater, fi tam felix effem, ut te toties tantoque

9

P

defiderio quzfitum, tandem à Matris mez brachijs pendentem reperire pof-

[

fem ! itadicir, & defiderat illa Anima, & ego, quod illa defiderat, intelligo ;

fed nonintelligo, quomodoloquatur. Puerum]E(um vult invenire, & dum

ü

u

deberetillum vocare meum Dominum, vocat meum fratrem, qui mibi det

tefratrem meum ? vult eum reperire pendentem 6 brachio Virginis, & loco

quod diceret, Matris tuz , dicit Matris mez , fagentem ubera Matris mea?

Ita. Quoniamilla defiderando loquebatur Anima, fuüoque defiderio conve-

nientiffimé locuta fuit.

Reperire defiderabat Puerum JEfam, & locus, in

quo quzrebat illum, fuus erat lectulus : iz /ec?ulo sueo quaftvi guem diligit

AAimá Théb A.

Etfemel ut eum invenit, ubi quzfivit , femel ut eum in eodem

fecum habebatleéto ; jam Puer]Efüs Frater ipfius erat : qus mibi det te fra-

£ren meum : jam Mater pueriJE(ü, ejus erat Mater : /zgentem ubera Matrt

me4, Dicoigitur, & bene probo : quod B. Virgo Puerum]JEfum in eundem

cum Staníslao le&um reponens , Stanislaum acceptaverit pro Filio, füzque

Maternitatis poffeffionem ipfi folenniter dederit; Idem ritus, & eadem fo-

lennitas obfervata fuit infiliatione Toannís : nonin cruce, ficut omnes exifti-

mant, fed in cena.

In cruce facta fuit publicatio, in cena cepit poff-ffionem,

Sedquando ?

andofuit ipfi conceffum, in eodem cum Chrifto jacere lecto,

t:ï

& füpra pectus illius recumbere.

3

Jam vobis conftat, Hebrzos non fedentes,

fedjacentes ; nonin fedibus, more noftro, fed in le&tis menfz folitos accum-

bere. Sedjquid fecitJoannes? à füo tranfijt ad Chrifti letum, & füpra pe-

&us ejufdem fe quieti tradidit : Recubzit /uprapectus ejus , & híc fratris Chri-

fli Filijique Mariz pofleffionem accepit , qualis poftea declaratus ac publicatus

fuitincruce, Dicit egregié Arnoldus Carn. tratt. de7. verzé

Difcipulus,

iaptavit , pofl illud veclina-

quiincana dominica cer vical fibi in pectore £Magiffr

£orium vices Filij naturalis accepit. lta Joannes, ita Stanislaus. foannes &

:;

Efus in eodemlecto : JEfus & Stanislaus in eodemlecto: joannesrecumbens

fuprà pectus Jefus, JEfus recumbens fupra pectus Stanislai : Quapropter Jo-

annes & Stanislaus uterque frater Jefu; uterque frater Mariz Filius : Pu/f z'/!m?

reclinatorium naturalis Filij vices accepit.

oannis

Aít fi me quis interrogaverit , quz Maternitas, vel quz filiatio,

:

aut Stanislai, perfectior fuerit? Dico, Joannis magis authenticam ; fed Sta-

nislai perfeCtiorem fuiffe.

De Joannis filiatione S. Petrus Damianus fübtiliffi-

Ecce Filitn tuus, ecce

méfuitlocutus : ferm. 64. Confideravit; quod verba,

Mater £ua.. joan. 19.. Vim verborum confecrationis habuerint :

& ficut

^.hriftus

De B. Stauisiao,

Ó2

"

€hriftus in Euchariítia corpus & fanguinem à María r

jl

eceptum, confecravit ,.

itgin Joanne relationem Filij ejusconfecraverit..

Ideo non acquiefcens dictis,

!l«

Ecce Filius tuus , fübjunxit.

Ecce Mater fua -

mutuam enim & re

ciprocam

li

Y-

oportebat eíffe relationem Matris ad Filium, & Filij ad Matrem.

Matris ad

Filium. ecce Filiua tuus : Filijad Matrem , ecce Mater tua,

Nihilominus talis

0

conceptusfortior eft, quàm Fundamentum..

I

tionem fundandam , non fuflicit (olus Matris er

Ad Filij enim Matri(que rela-

ga Filium affectus, & obfequi-

d

um Filijerga Matrem : fed pretereà requirit

ur, ut

Mater veré deteffe, vi--

0

tamqueFilio.:: Hoc non Joannes,. fed Stanislaus ha

buit.

Nunc ea , quziin

?

metnoria. veftra depofüi , miracula revocate.

S. Joannes,. effe vitamque X

Virginenon accepit, certum autem eft, vitam à

VirgineStanislaodatam effe:

It

eum enim ille jam morti.

proximus; exfpirare videretur,

hzc tanquam fecunz

[

da Mater ejus ,. miraculosé fecundam illi, novamque vit

am dedit.

Ad illud:

ufque momentum ,.Stanislaus Filius Matris natur

alis, que» primum illi dederat

"

effe :- ab illo momento deinceps Filius Matris.füp

€ernat

uralis , quz dedit illi (e.-

d

eundumeffe. Magnanune implicantiz ,. que reperit

ur in hoc fecundo mirz--

culo cum priori collato, Myfterium percipietis

Primum fuit ,. quod ipfi via--

e

ticum dederint Angeli :: fecundum, quod An

gelorum Regina vitam ipfi fubità

reftituerit..|. Modo. videtur implicantia..

Si S..Mater voluerit. illi reftituere

]«

vitam , cur ipfi viaticum dari curavit ? Et

fi det illi viaticam ut moriatur ,cur

l,

vitamipfi reftituit ? Quia eodem. mome

nto Stanislaus un

alteramincipiebat.

Ceflit é vità, quamrec

am finieas vitam;.

eperat àMatre naturali , ideoque

viaticumilli dedit : vivifcit ad' Effe Matris f

upernaturalis, &

ideo vitam haic

ipfi conceflit. Cum vero Stanislaus Effe, vitam

ä.:

Maria , . nonautem Joannes ,. in hac

que receperi

t à Sanctiflima:

circumftantia ,. perfe&iori

modo liujus ilie:

Bilius ,.quàm ipfe Joannes fuit..

5

Ut autem appareat , quàm bene£füerit liec fündat

a filiatio , ficut illà Jo-«

annis,. in.puritatis virginalis preero

gativa ». videte qu

£ Stanislai puritas, &

^

^

quam propria Virginez Matri fuerit, Quando fuit ab

Angelo nunciatum Vir.-

gini Twrbata eft in fermone ejus Luco. 1.-

Solàmmodo , quod annuntiatig..

$

nis verba ,. voto Virginitatis fü

* contraria viderentur.

Adeo turbata fuit ad'

taleSigaum , ut, ne deliquium animipateretur

"

; neceffe fuerit illam ab Ange.-

lo Fortizude Dei vocato;- füftentari ,

his verbis ;; Jve £isze;; AMaria, Sedi

Stanislai puritas , ipfi hujus puriffimz.

Matris Fili

0 tam füit propria , ut ficafü;,

verba minus caffa perciperet ,. tanto fuerit quoq

ue turbatus exceffu; ut fenfi--

bus quafi privatus in terram corruerit

: Exemplum

fan&to; tantóquerarius, quantó pluribus ipfi vicibus

'accidit..

» quod' dealio nonlegirur

Tam divini fuà.

re puritatis radij, qui in fa

À

cie San&iflime Virginis refplend

ebant ut ficut S,

gp,iglianius ait , folus in.illam intuitus-alicui caftitatem in

funderet; Multo.

ram:

64

Concto Sexta

ontrario tentati,;

"Y

-rüm quoque fuit experientia , quod à vitiovirtuti cafticatis c

de

folam Stanislai faciem intuentes, tentationem fugaverint.

Vifíio Mariz quit

tür

in(tar vifionis Dei, qui fe videntes fibi fimiles facit, fimiles eierimm , quia vi-

Pri

debimtus eum. foau.1.3.. Ethancgratiam, quam Deus fux communicavit Ma-

tri, Mater Dei fao Filio Stanislao communicavit. WVerüm id quod magis ad-

Al

[ris

miror, eft, quod Dzmon ín tota vita non fuerit aufus illum, in materia purita-

tis, nequidem minima cogitatione tentare. . Privilegium veré divinum, mul-

adí

fl'a j

toque magis in tali fubjecto.

Stanislaus, Juvenis, Nobilisac pulchererat: h&

funt tres Lancez , quibus Joab infernalis Abfalonum corda transfigit. 2. Reg.

Ta

fün

12. Ergo fi Dzmon, contrà Stanislaum, fe tam fortiter videtarmatum, cut

eum non tentat ? Quia Filius erat femper Virginis.

Filium hujus magnz

ett,

Eo

Matris Primogenitum, Demon ipfe tribustentavit vicibus : Primà, per gu-

d

lam, fecundá, per vanamgloriam : Tertià per cupiditatem : verüm ut S.

'Thomas advertit. Lib, . de erud. Princ. lllamin Caftitatenontentavit. Qua

du

&m

decaufa? Salvator fe tentari permifit, non propter meritum , fed propter

exemplum, difficilis autem hujufce virtutis exemplum, humanz fragilitati

h

def

maxime fuit neceffarium : Curergo Dzmon, non tentavit illum in matería

caítitatis ? Quoniam in Maris Filio, talis, indecens erat tentatio. ln alijs

fta

Tnu

vitijstentatus, fed non victus : inhoc vitio, necvidus, nectentatus, Tan-

quam Dei Filium, fi Filim: Dei es. Matt.4.. D*mon omnibus alijs illum ten-

AC

a

tavit fuggeftionibus & tanquam Fili»m bominti, "Vanquam Filium Mariz,

quantumcunque Dzmon impudens eífec, in tali materia , illum tentare non

fuit aufüs.

(

Si ideo nonfuit Dzmon au(üus tentareStanislautn in Puritate : alio tamen

NI

modo , una , duabus, tribufque vicibus illum, ficut Chriflürn tentare nori tíi-

M

muit. Terribilem Diabolus larvam indutus, Stanislao comparuit in figura

$o

be(tiz ferocisac famelicz , faucibus apertis jam jam illum devoraturg : quid

gl

Stanislaus fecit? Cacodemonem femper irridens , duobus digitis in crucis

lan

modum formatis; beftiam in fugam egic : Aftillam ego tenebo, Sifte Dzmon:

D

tutentator effenefcis : tentare vis Stánislaum, & illum tentas inlarvis, ficut

St

pueram ? Illum ut Juvenem tentes, in illarum ,

quibus uti foles fpecie; illum

fe

tentato , ficut Sichem, ficut Jofeph, uti Davidem, uti ceterosomnes. Cur

at

Damon ergo Stanislaum, non ut Juvenem illecebris, fed larvis ut Puerum

$

tentat ? Quia Stanislaus hercicz caftitatis miracülo, ex Juvene redijt in pue-

V

rum. Hujusvirtutis Philofophiam , quàm forté nunquam audiviftis, perci-

Qu

pite. Cafítitas beroica peffüm, feuadinfra crefcit, & quantum homo per ata-

Qu

tem afcendit, tantum defcenditper Caftitatem. S. Textus hiftoriam fcribens

P

de Jofeph , illum, antequhm effet tentatus , virum vocat : Erat vir in cuntliá

Vi

propere agens. Ger?. 39.

Profequitur, & quando fuit tentatus ab ZEgyptiaca,

Xocat

Q

De B. Stanislao.

[

6;5

U

vorat illum adolefcentem * E* so/

Qu

de

ad carcerem venit jam victor

effaerat Adolefcenti enuliev. Gen.39. "Tan-

,

9

propter.eandem patiens virtutem, voca-

MUA

turque Puer. JErar Zbà Puer Hebra

". Gen, 41. Jam difficultatem videtis,

Mi

Primo vocari debuit Puer,

ad

dein A4dolefcems , poftea Zir :

fed primó vir, dein

"Adoléfegns :

tandem Pzer ? 'Sicne ? ]ta.

Siquidem jofeph duos habebat

'[(a«

crefcendrmodos,

Pilim accre[fcens Tofépb, fili

mul-

adíuüpra,

feuafcendendo, Pze

us accrefoens. JRtate crefcebat

*, "Adole[cens, r : Caftitate crefcebat ad in-

h&

fra, feu defcendendo , Zr,

"Tentatrici refpondens : .

"dolefcens , Puer.. a (ignificavit ipfe Jofeph

ng.

quomodo poffmm ?. "Non dixit, non volo,

fed non pof-

cur

füm : Illud enim, quod i

n viro liberum eft,

inPuero eft neceffarium : quod

m

eft, in juvenevirtus, eftimpoffibilitasin puer

0'

,Quamodoipq[f)m * Gen.39.

g

Eodem modo Stanislaus. jofeph tanquam cafti

tatis Heros, à juventute ad

t 5

Adolefcentiam , abadole(Centia crefcebat ad pue

ritiam : Stanislaus, qui non-

Qu

dum perfectam attigerat juventutem, ab Adol

efcentía crefcebat ad pueriti-

Dtet

am & à pueritiaad infantiam.

Et quia Dzmonin Jofeph hanc didicerat Phi-

I(atl

lofophiam, quam prius non fcie

bat::

de Stanislao tanquamjuvenefüperando

hi

defperans, illum ut puerum tentavi

t.

Sed cumhic puer illius alterius effet

3lj

n

frater, & uterque Matris Virginis Filius

L

uterque foras ejecit Spiritum im-

LUg

mundum : &ipía meretur Mater, ut illi p

ropter hujus fecundi filij virtutem

t

acclamemusid , quod jam ipfi propter vi

iT

venter , qui ze portavat,

rtutem Primi fuit dittum. l?mtru

n

IV. Adtertiam pervenimus Matrem,

&licet tardi , jam fumus in domo,

Cum jam pro Matre Stanislaus haberet Dei

param, non videtur fuifTe necelTa-

Tét

rium, necconveniens, nec decens , aliam

illi Matrem effe. « Verüm ipfà Dei

tu

Mater, proelectione fua , tertiam illi d

edit Matrem , precipiens utintraret

us

Societatem JEfu, - Sinon alia hecRelig

iolaude gaude

gloriofam, hacfol

ret , quz illam redderet

uid

afufficeret, DeiFilius füosDifcip

ulos à füa , mifit ad ftho-

"

lam Spiritus San&li , ip/€ vos dotebit ognia

» quacunque dixerovobi, Toan. 1.

n

Dei Materà (üa , Societatis ad frholam *

faum dile&um mifit Filium;'acftatim

cut

Stanislaus deintrando Novitiatu ,

Viennz , ubi tunc morabatur, deliberavit :

um

fed quia fui patris intuitu, non £ui

t acceptatus, incognitó fugam cepit, cogi-

Jüt

tans Auguftam , ibi Societatem q

uaficurus.

In hoc itinere, nullum fui, fed

Utl

Societatem attingendi gratiá, Stanislaum m

veftitus habitu , pauper, folus, manu bacu

iraculafeciffe, nota. Peregrini

u

lum gerens , ipfe pedes inceffit:

!d

quando fuorum abuno fratru

E

m majori, nec non Avo, fequentibus in rheda

um-

cum fex equis, hoc modo fuit

Pharaonis & m

Interceptus , ut ficut Dei populus, inter currus

ens

are, fe conftitutum Adolefcens videre

t; flumen erat ante,

7

viam ipfi tollens, à tergo concito curfü,

furiaque füorum perfecutorum infe-

h

quentecurru : quid hicmifer fugitivus?

aMoyfis

cat

ï&aü 3tanislai baculus virg

-«,,H( fed

EE

66

Concio Sexta

li

' f(ed devotior & innocentior ) fuiffet ,rhedam cum equis, ad Rhedariorutg ac

.

s fe-

fet

fBasgellorum furorem , ft

i

tit, & omnes inítar marmoris firmos & imoto

3

fecuro ficcoque pede flumen trajecit,

cit : Adolefcentem aquis infiftentem ,

Non fecit , ficut fuus con-

f«

ac fi hbunc inter & alterum

rivum continens fuiffec.

terraneus S. Hyaciathus , Scapham ex p

allio, non enim illud habebat. , '

di

di causá , miracu!a F«ciens , Auguftam

Ita Stanislaus,ad Societatem venien

t

Collegiumaflumptus.

.Idem ventus , qui cextinguit

appulit; fed nec ibi fuit in

$

ignem,

dum parvus eft, fi

fit magnus , plus illum accendit. Sic cum contra-

U

fietate con

ftantia Stanislai erevir, & àrefoluti

one m»gma ftatim ad muitoma-

Rorna:n cogitavit €

um intentione,

(f necin Italia fuiffet ad-

Q

jorem afcendit.

gniffus, tranfeundi pariter in Gallias,

in Hifpanias, ad Indos, & quamcunque

fequeretur.

Fecit Stanislaus pro

a

mundi partem, ulque dum Societatem con

Pro

feffio Societatis eít ferviendi

Mil

Societate, . quod Societas pro Deo facit.

Stanislai refolutio fuit , in quacune

Deo femper in quacunque mundi parte :

uatenüs ín eadem Deo fervire poffet,

l

que parte

mundi, Societatem quarendi, q

Nuncrationem

feu artificium intelligetis, quare B. Virg

o, Religionem affig-

V

ö Sr Mateï 5

dum Stanislao man-

H

nans Scanislao , nonilli locum affignaverit.

das , ut Sociecatem intret, cur Prov

inciam , €

ollegium , Novitiaturm illi non

[

Filiumfuum,

totius Societatis effe Filium : utque

p

affignas ? Voluit S. Mater,

vivens, ac moriens in uno folum Joco ,

mereretur , fe que Deo confecraret in

fe

omnibus,

Dei Mater , ficuc ipfe Deus, fecir.

Patri Credentium Deus dixitz

k

fed. ubi Domine ?. /g 20 montium , quem

Abram tuum offer mihi F

iliunm :

are non (tatim determinatum illi Deus affigna-

monfiraveratibi: Gén.22. Qu

fferendus, fcilicet montem Moria ? Quia vo-

vit montem, in quo Filius erat o

]uit Deusex uno Sactificio multa facere ,.

utque Filius executivé folum cbintus

in omnibus offerretur,

Pracedebat animofus

in uno monte , intentionaliter

Pater,ignem una manu , gladium alt

eraportans : unum videns montem, di-

effus,

alterum refpiciens montem dicebat,

—— - — — CÉÓO C

cebat, hic eft, & non eratibi : progr

hic eff, & nonerat ille : ficut i

n mec

lia tempeftate navis, ab omni unda jam

arcitur ,

ficafcendens & defcendens ibat Abraam , de

jam fübmergenda , cui p

monte tranfiens ad mon

tem, donec ad deftinatum montem. Moriam perve-

niffet,in quo tandem, füum obulit Filium,

jam inomnibus alijs priusoblatum.

POXOU. 00995 rR n

eipata

praceptum accepiffet ,. Viennce

Eodem modo Stanislaus , poftquam à D

L

dicebat, híc eft, & non erat Vienna

e

Auguítz dicebat , hic eft ,. & non erat

ftinatus effet mons Quirinalis, &

ÁAu

»ufta ; & licet mons ad Sacrificium de

Ara , Novitiatus S, Andrez : nihilominus.

jam erat ille facrificatus inomnibus

ä

Societatis. ranójt Germani-

Provincijs, omnibuque domibus univerfalis

trajecit Danubium , quafi

am, quaí Europam , mu

ndumque tranfijffet :

ffet ; & cum nullum adhuc in Societatg

Mediterraneum, & Oceanum trajgci

locum

m

*

De B. Stanislao.

Y

67

qat

logum haberet , per immenfitatem propofiti fui , jam intraverat, Deoque

& fe.

bat in omnibus.

(f

fcrïic

Cum hac vafti(lima refolutione, pedes mille ducentaquc milliaria pro-

U

fe&us ( credo quod fintItalica) Stanislaus in eodem peregrini habitu, men-

dicus

otam pervenit , ubi tandem inter Generalis S. Franciíci Borgiz bra-

hm

chia fü

-

tus ad Societatem, in hac domo fuit.

Scitis Novitiatum, ven-

vt

trem maternum efle, in quo Relieio concipit , füosque format filios. Sed quid

J«

Stanislaus fecit in hoc Novitiatu S. Andrez ? Hzc quxftio totum meum ad:

ina:

terram panegyricum proíternit. Ingreffus híc Stanislaus, non aliud fecit,

ad.

quamquod omnes alij faciunt Novitij. Illud quodomnes alij Novitij faciunt?

que

& propter hoc Dei Mater illum juflfit intrare Societatem ? Quis talem rem

pro

credidiffet ?. Alij veniunt ad Religionem ut fint Sancti, fed Stanislaus intraffe

ndi

videtur , velut definat effe San&tus, vel ut fit minàs San&tus quàm ante fuerat.

n

Certum eft Stanislaum in Szculo fe perpetuis afperifque cilicijs veftijffe , fed

(fet,

hic nonfemper : in Szculo quotidie catenis ferreis ad fanguinem fe difciplina-

m

vit, hic paucioribus, minufque cruentis vicibus : in Mundo femper furrexit

jan

à media nocte preces fufürus ad auroramufque , hic quoque furgebat ad ora-

nor

tionem, fed feriàs , nectam diu : denique fuum in Mundo fratrem habuit qui

qué

propter ipfas virtutes illum afflixic & martyrizavit, inftar crudeliffimi Tyranni,

t i

fed hic in medio tot fratrum converfatus , ab ijs famma charitate ac benevo.

yit:

lentia fuit exceptus.

VenitergoStanislaus ad Societatem ( dicet aliquis) non

n

uteffet, fed ut defineret effe Sanctus : & fifuerit Sanctus, tamque magnus

a

Sanétus, Mundi, non Societatis Sanctus fuit.

Qui fic difcurrit, quid fit Reli-

YO

io, neícit; necip(i quz fit hec Religio conftat, mult5 major Stanislaus in So-

cietate fuit Sanctus, minus faciens, quàm in Seculo plus faciens.

Quiaquod

uUl

us

in operibusomifit, in virtutibus multiplicavit, & quod ademit pretiofo, ad-

di

didit pretio.

Dicite mihi, quomodo purificantur ad amantes ? Adamasrotz

2

W

füpponitur , & ablatis adamantipartibus, pulchrior adamas evadit. Qua-

am

ropter B. Virgo hunc adamantem, inhac Officina conftituit, Sedquid àSta-

nislao tollendum, fitotusfuerit Sanctus? Propria voluntas; licet etiam San&ta,

d

[«d

In Szculo Sanctus erat, fed Sanctus fecundum füam voluntatem , in Religione

San&us erat fub illius rota virtutis, quz Societati propria eft, (cilicet obedien-

if

nz

tie,idcirco multó San&tior. InSzculo merebatur ijs, qu& faciebat, in Reli-

tat

gione, merebatur & ijs, quz faciebat, & quz non faciebat : nam ea, quz fa-

ciebat, & quz facere omittebat, omnia perobedientiam.

Hac arte Societas

j5

reddidit perfectam Stanislai fanCtitatem , & illam, quz jam erat San&ta , fecit

quafi divinam,

ni

af

Hebrzis Araonem rogantibus, ut vifibilem (ibi Deumfaceret, ille refpon-

Ms

effris , €à adducite mibl ; Exod. 32.

dit, ïoäite inaures aureas de auribus v

z

Sed

m

Concio Sexta

68.

Sed'ad Deum fabricandum , aurium.ornamenta ? [ta« — Áraotr egit malé, fgd

Auditus , ficut omnibus conflat, eft obedientiz fenfus :

.

int

putavit bene..

AÍ

auditteauris obedivitmihiy P[al.1 7. Etintellexit Araon, folüm ex auro. (q

$a

ilius fenfüs ornamentum eít ). folàm ex: obedientiz materia,. Divi

nitatisjta-

fis

M.

tuam fàábricaripofle. Katioeft, quiaquod propriafit voluntate ,.

uagitunme-

cunque Sanctum; connexionem habet cum bumano::: quod fit ex offfientia;.

d

pa

&l

totum eft divinum :: deperfecta loquor obedientia, fcilicet ilia,. quae docetur

inhacíchola, Induobusfübje&tis unitus eft hominr Deus,in Chrilto , & in Su-

qu

fol

eriore. Chriftus Deuseft, & homo. . Superior eft homo, & Deus :: Ego dixi;;

Dijeffi Pfal.46. Sedquge major eft unios qu&lromini Deus eft unitus in Chri--

te

P

fto, velilla, quahomini Deus eft unitusin Superiore ? Erudito loquor Audi-

torio, nonignorantiphyficam & hypoftaticam unionem , hac morali abfoluté:

Ti

majorem effe; Verüm illic Phyfica, hinc morali comparatis in hoc, dequo:

t

loquor, hzec.eft major illà.. Sedfquare £? Quoniam:unio Dei-Hominisin Chri-

Yi

fto, duasadmittit voluntates diftinctas, humanam; & divinam,ita, ut in divinai

fit humana, & in h'amana fit divina. — NNow men fed tna-voluntas fiat. Luce: 235

L

Sed unio:Dei- hominis in: Superiore, non duas-diftinCtas , (ed unam admittit:

voluntatem :; cum-tali identitate ac unitate , ut humana fimul divina; divina-

Bu

que fit fimul humana :-nam Dei voluntas eft volunras Superioris, & voluntas:

In

Superioris eft voluntas Dei, qzivos andit me audit. Luce. 10.. Itaque quii

iK

propriam volüntatem in Superioris voluntatem integré refignat , ipfius opera:

DP

ne punétum humani habent, feditota fünt divina.. . Et cum hec (it obedientias

quam S. ignatius tradidit, & in hac prima perfectionis fcholà diligenter exere

D

euit ;; idcirco Dei Mater füum fibidile&tum filium, ad hanc mific officinam,,

N

ab ipfa prz.czxteris electam,. non folüm'ad magis perficiendam Stanislai perfe-

j

&tionem , nec folüm ad' magis fan&tificandam ejus fanctitatem , fed ad illam:

[

divinizandam; Ea fuitinhoc Novitiatu vita Stanislai non.Angeli, ficut illunm

hi

vocabantomres, fed plus quàm angelica & vere divina..

Solàm ( & finio ) folüm &'magna: cumr adiniratione dubitari poteff ; fi:

3l

Deipara Stanislaum mi(it ad Societacem;, ejus fanctitatis perficienda , magis:

[

purificanda ;, magisque fanétificand: causái, cur tam: parvamr in eadem ipfi:

N

vitam conceflit ? Currente decimo Novitiatus menfe ( dies erat/S.Laurentio:

Sacer ) Stanislhus illàs meditarus fiammas.;, ardentius igne divino ,. quifemper:

q1

urebat eum ,.fe inflaramari fenfit :: tam vehiemens erat ardor; ut fapius ab:

anima: tranfiens ad corpus: ,. jam- ipfanme elevatum À terrà ,. füfpenfüm in:

f

aeretenerec: modó cor, pe&tus , faciemquetam fenfibili,, tam vivaceinflam-

xarer igne ,ut frequentibus aqug balneis , ipfifüerit (áccurrendüm ,. netota«

)!

liter conflàgrans ,. carboSeraphicus ,. inftarillius Hfaiz ; fieret... Hoctandem

m ad fe.

adquaimccndio;,;Stanis!aus;,, calamum. apprehendit ,. & tenerrima

cundum

De B, Stanisla0.

69

(d

I

int

eugdam Matrem fcribens Epiftolam , in eadem deflderiorum füorum vi jam;

lerabili reprefentata', fupplex rogabat illam , ut fe proximo gloriofze

Affi

mptionis fe(to,.dignareturad Czlum vocare. Cafüs miraculofüs, & ver&

lïa-x

füa

imus'! Epiftolam ipfi S. Laurentio recommendavit , ut eam íim manus:

Iffle

Matr

uz' configmaret : fanus usque' ad decimum: quartum ejüsdem menfis

]a;

perman

& füb diei fequentis auroram. ficut janrprzdixerat , ad Affi umptz'

iliy

feflivitatemraffumptusfuit. [ta Stanislaus- Novitiatum & Societatem reli«

Se

quit; cum hic Paradiíus folim pro illo Paradifos & hec Mater proilla Matre:

l;

fola,relinqui potuerit. Sednontam miraculum:mortis, quàm vitz brevita-

ii«

tem admiror. Pro tanrpaucis diebus ad' Societatem miflus eft. Stanislaus ?

Pro: tam: paucis diebus , tantus apparitionum , przceptorum ,. peregrinatio-

t

num , perfecutionum, difficultatum, miraculorunr apparatus ?. Ita :

pro'

Jo

tam paucisdiebus. Quiafic Gloriz Filii, glorizque Matris conveniens e

rat

Filius miraculofus in. fe perficiendo , Mater miraculoía ilium pariendo

;d

[[18!

!ri-

uterque tambrevitempore- Nosanda fünt primum & ultimum Chrifti mira--

ceulum: in primoconvertitaquam i vinum : & lioc facit vitis : Celum plait:

tl

Z?'af

aquá; vitisillam convertitin vinum... In ultimo miraculo ,. & omniummaxie

145

mo;. panein & vinum;, in' carnem ac fanguinem convertit : fed' hoc corpus:

A

Humanum facit: pahem edit,. vinum bibit , & illa mutat incarrem ac fángui-

i

nem: Et hxc quamvisnon/fit transfübftantiatio ( (ingulare miraculum illiue

altiffimi Myfferii) eft vera converíio, lItaque fi natura in vite convertat:

n

[dy

aquam.in vinum, & humanum: corpus panem & vinum convertatincarnem

W

acfanguinem ; hzcquarenon fünt miracula ? Propter differen tiam temperis..

um

Naturacum debeat introduceredifpofitiones ,. paulatim operaturlongo tem-

(ee

pore: fed fi, quod naturalongo'tempore facit ,. id ipfüm brevilfimo factunm

f

effet, jam nonopusinaturz fed Omnipotentiz miraculum foret; ItainSta--

li

nislao, tantóquemajoricum miraculo,. quantó gratia fuperior eft quàm na-

tura. Ut natura formet Elepliantenr,. illam i ventre Matris du

o$ portat

fí

annos. EtS.lgnatius intendens. Borra formare fubjecta ,.

nomuno cóntentus

ls

anno' ,. duos: Novitiatus annos: . & poftez tertium: inflituit. Sic paulatirmm

i

Stanislaus perfici deBuiffet, fi gratiz: naturaliter füiffecoperata :: fed cum Q

10

mnipotentia volueritin Mündumprodire cum magno ipfius gratiz' miraculo ,.

q

quod pluribusdebuiflet annisfacere; paucis lioc perfecitmenfibus, ó beaturm

)b

& miraculofuüm Filium!. &/beatam'& miraculofamM&trenm! Filius miraculo--

füs feperficiendo (inetempore, Matermiraculofa;. illum pariendoante tem-

lil

]s

pus.. De Baptiftz Matredicit Evang

clifts. impletuvre[t tempuspariendi, &j

peperit:. Luc.... De MatreStanislaicuml

;üiædiærenospoffumus d Eu p

garturiret ,peperit :: Cap, 66;.

Qe

LIg

Scitis:

!

79

Concio Sexta

Scitis Domini, quid hicStanislaus faerit, hicJuvenis tamSanttus, Mic

Novitiustamdivinus? Non fuit aliud ( permittite mihificdicere) nona

;

fuit, quàm hujus magnz Matris abortus,

Societas primumabortavit par-

m

tum, & mortüum peperit Filium , quifex jam füfcitaverat mortuos. D

Í-

do

raculorum aliorum infinitaceloquinolo. $,Paulus dicit , abortivum fgffhrifti

S.Pau-

r

fuiffe: Nevi//má tanquam abortivo vifus eft ,mibi 1.Cor. 15.— Ec

lus fuit abortivus? QuiaSchole Chriíti Novititatum czteri habuerunt Apo-

:

ftoli, nonfolümin fecundàm, fed tertium quoque annum: S. vero Paulus,

Damafci Novitiatum inchoans, illius abbreviato tempore ; finiturus illum;

9p

in Paradifum ivit, & ab Ananischola, fübitó tranfivit ad celeítem. Sic

X

8

illud dicit $. Thomas ibidem , in bona Chronica, colligens id ex ipfis Apo-

h

ftoli verbis 4mte annos quatuordecim. a. Cor.32. — Abortivus Paulus, &

ab-

ortivus Stanislaus : Paulus prime, Stanislaus fecundz Societatis Jefu , &

b

uterque utriusque Gloria.

B.ergotertia, & ultimaStanislai Mater: beata

Societas JEfu propter primum fuorum Beatorum

:g& hac beata domus pro-

ata, quód illumpeperit, fed

f

pter füorum primogenitum Filiorum : & nonbe

beata milliesquebeata, quódillum infüo ventre

folüm portgvic : Beatis P'en-

ter qui teportavit.

MiStanislae,

finivi fed in paucis mealaboravitoratio, quz tuis in lau-

dibus progreffa , tuos ante pedes , fe non perorans, fe

d orans humillimé pro-

4 ect o ( f0

fternit.

Brevetibi memorialeprefento, non meum,

fed hujustue Matris ,

s;

—

unicé femper à te diledtz.

'Tertia tua te Mater fupplicat , ut hodiedum ante

'Thronum Secundz, memiíneris te Filium effe Prima.

Magnus illeDraco,

ercitus, &contumax, caputexaltans,

bisjam à tefüperatus, adhucfurorep

tue minatur Poloniz: Se fi(tit in cam

po Mars illius magni Regni, &licettot

triumphorum laureis infignitus , fortiffimoquen

ecnon florepti(Tlimo ftipatus

(ine te, fefe (olum exiftimat,

exercitu, & füper omnia à fe ipfo comitatus,

Statinarmis , inquam, Rex]

oannes Tertius,

cujus gladius, ficut ille Gede-

onis, Dei fimul eft & fuus.

Gía

dius Domini e$* Gedeonis. Jadic.7. — Nihilo-

minus , velut alter ille Magni Machabzi,

plus auxilio tuo , quàm propriis con-

fiditviribus, Tuillius es [eremias defunctus ac vivus ,

de quo pietate Chri-

»quod dealio dicebat Onias :

Hic eff fratrum

p ———ÁÀ— H A — a AE

fliana verequeregia faceturillud

In przlio victoriaque

amator , biceff , quimultum orat propopulo. Mach.15.

przcedentis anai , fc

ilicet in agro Chozinenfi (inquoRe

x ipleRegnum dedit

oX

fi Regnum dediffet coronam ) ille D

ux , tu vidtor exti-

Regno, priusquàám ip

tifi, Sic illud ipfa fatetur Majeftas,

qua te Patronum el

egit, & Protecto-

rem, pri

móillarum expeditionum, deinde totius Regni:

ficillud San&itati

Domini no

ftri Clementis Decimi fcripfit, illamproejusdem Patrocinii confir-

matione fupplicans ; ficque illud tu probafti,

cumipfo dietuo, fe Chozinum

trade-

De B/. Sianislao.

71

It

derét, hodie dieseftanniverfarius, Hoceft, ó nove gloriefeque Patriz

liüd

'Protector, hoceft, quodfecifti, hecque noftrz fupplicationis fumma,

: imitarete , ficut omnibus es admirationi , tibi-

ab

od facis fac.

Profequere

me

fi exemplum efto.

Si Barbarus illePoloniam infeffat;

& i Polonia Mun-

tll

do

tur: univerfalem tu murum defende

.

[

& fi ejus mediz Lunz füperbia

a«

gellat pfe Symbolo , donec totum Ympleat Orbem :

fit anima propofiti tui : dozec

ïPOf

auferatur luma Pfal. 71.

fi. in hac defen&one ,&apæt*

lus,

Verüm cur precor & exhortor Stapislaum ;

m

oppignoravit,

unumquemiraculum annihila vit, ut eo

rum multa faceret? Bis

Sic

m : primó corpus ipfius incorruptum, inte-

Stanislai £pulchrum eft apertu

.

grumque fuit ioventum, merce

s faz puritati debita: fecundó ( quando Po-

ab

lonia caput ejus petivit) nuda folutaque fuit offa repe

rire, Sed quare ( dice-

t finiretur ,

fed utin aliis majoribus »

i.

tis) primum ceffavit miraculum? Non u

A

mundoque utilioribus multiplicaretur. Ut in

offibus Stanislai difperfis , re-

medium , Sanitas , & vita;, meritorum ejus beneficio ,

tot hominibus data ,

-

.

fed

feminarentur per mundum : utque prt

ncipaliter ,. caput illius in Poloniam

tranfire poffet, tanquam maximus atque

poten:iffimus Succurfüs quem illi

(

5 £xlix Regnum! ó felicem Regem?

Caput Mundi ( Roma) mittere potuiffet.

^

u-

Joram àSennacherib , potentiffimoque Afl

y

riorum obfeffas exercitu, minae

tus fuit Elifxo tollere caput , quia precibus fuis obfidionemnon folverat :

Hac

10«

r

jactat mibi Detus ,

£. bec addat , fí caput. Elifai ffetevit faper ipfam. bodie. a,

Reg.6. Acciditautem ,

át Elifzus füicapitis falvandi gratià fuftulerit obfidio-

Dte

nem eodem die.

Non ita

Stanislaus , fed ipfe fibi caput abftulit & in illo fuit

(0,

I[15y

portatus ad patriam ,

.ut Kegem Kegnumque füum falvaret. Statigitur , &

fecuraítabit Polonia ;

dum hic Elifeusfüum juvabit Joram. "Triumphatorli-

tot

(U$

centiam D Emanuelem Portugalliz Regemrogaverat, ut ex Indiis, ad Ma-

jorum füorum fepulchrum ;

portarentur offa , magni Albuquerch: licentiam

At

dum offa Albuquerch exifte-

de-

Rex negavit dicens; Orientem fecurum fore,

rentin Goa. Sedego quantó majoriratione , fperarepoffum ac promittere,

lo«

Stanislai Reliquiis in Polonia quiefcentibus , fore fecurum K

egem , fecurum

orl

Hoc Stanislaus

ii«

Regnum, & fecurum univerfalem Chriftianitatis murum,

primg Matridebet: Hocipfüm füpplex tertia con:inuó rogat

* Hoc il!i fe«

li

cunda , dubio procul cum potentiffimo füo brachio concedet : & proptere&

que

femperin omnibus fuis tribus laudabitur Mairibus: perque tres omnes ; cone

dit

Sordi cxlorum, patriz, mundique remanentis applaufü eanta-

((i«

bitur ipüi : Beat'e "Uenter qui £e

l

d

yvormw,:

jt

jm

CON-

j

?2

Concio Septima

m

CONCIO

SEPTIÍM A.

— De jJudicio Univerfali.

T

Ya

Erunt Signa in Sole, Luna & Stellis, Luce2

fiuf

x

AT ia

pat

P

y 9l

Onflagrante tandemMundo, & reda&is in mare cinerum omni-

t

N Gu

bus, quz die hujusobliviofuper terram fabricavit (fine confuetis

[

prozmiis prefentem exordior difcurfum , nam dixitolim Quinti-

«t.

X

z

)

lianus, a&tiones gravesexordiis nonindigere, cum ipfz vel fup-

ponantattentionem, veleam concilient: pretereo quoque füb

filénrio

2

für

portentofam figaorum, quz judicium przecedent , narrationem , hec

enim Évangelii pars, non ad nos, fed ad illos, qui illis venient temporibus

p

fpectat: habet etiam hodierna dies, multa cuilibet tractanda folüm de his

be

nj

quz ad (e pertiuent) incenfo igitur Mundo, & abignisviolentia confumptis

omnibus, qux hominum füperbia, nec non hujus oblivio diei füperterram

£0

ill

exaltatarunt & edificarunt ; quandoin hoc vago & fpatiofo Mundo, non erit

videre, nifipaucoscineres, ejus pomparum reliquias & noíIrz vanitatis in-

tel

dicia; inaéreterribilis refonabit tuba, non metaphorica, fed vera, hocenim

fi

ht

dicere voluitrepetitio Pauli, cazetzuba, 1.Cor.15.

Et hujus imperio vocis;

obedientibus Inferno, Purgatorio, Limbo, Mari&terra, patefadlis fubito

Vil

n

fapulchris in mundo mortui comparebuntfactiredivivi. Resmagna vobis vi-

detur, quodunius vox tubz reperire poffit obedientiam in mortuis ? aliud

di

fi

majus notate miraculum, &hocvobisnontam magnum videbitur, intrate

folitudines JEgypti, Thebaidos, Paleftinz : defertorum illorum latebras re-

h

motiffimas & maxime abfconditas penetrate: quid ibi videbitis? In hac fpe-

el

In

Junca videre licebit latentem unum Hilarionem, inilla unum Macarium : in

alia magisabfcondita unum Pacomium , hic Paulum, ibi Hieronymum, alibi

u

unum Arfenium: abaltera parte unam Mariam ZEgyptiacam , unam Taidem,

unamPelagiam, unam Theodoram. Viri, Mulieres, quid eft hoc ? quid

vos ad talem perduxitftatum? quis vobis anticipavit mortem? QQuis vos his

involuitciliciis? Quis vosin vitafepelivit? Quis inhís vos pofuit fepulchris?

z

Proomnibus refpondetS. Hieronymus. Semper zeibi videtur infonare tuba illa

p«

terribilis, fargite mortui , venite adjudicium. Scitis, quisfunebribushis nos

d

veftiit fpoliis? Scitis, quis noshisinclufit fepulchris? Illius terribilis memoria

i

li

tubz, dieultimorefonaturz, fürgiteó mortui, & venite ad Jüdicium, Ergo

fi tubz fonus folüm imaginativus ( notatebene confequentiam ) fi fonus hujus

M

tubz folüm apprehenfus ad fepeliendos vivos füfficiat, quid mirum , quod

H

quando fanabit veré, valeat revocare mortuas? Non tamen hoc eft, quod

modó

De Judicio Univerfali,

3

mgdó mihi paritadmirationem: quod me facitobftupelcere , & omnes in ad-

mKationem rapere debet , eít; quod hzctuba futura fufficiens refüfcitandis

tuis, non valeat excitare mortales.

O mortales! judicium effe ventu-

ru

reditís: Alcerutrum eft certum, vel id non creditis, velnon timetis.

Ven

diesultimus, & tunc noftra fentiet infenfibilitas f(ine remedio , quod

nunc p

tcognofcere cum auxilio: & quantum plangerenunc expediret ac

Tif«

penitere, Ticutilli Solitarii , &illz Pznitentes fécere, quàm plangere ac pzni-

Jetis

tere poftea ; quandonec penitentia veniam, neclachrime mifericordiam ob-

tinebunt: nunc vivitur ut vultur,

nti-

poft (Óó dura n ?)illo modorefurgendum

[up.

eít , quo non vellemus.

-Magna, & miferabilimodo magna, erit videre ac confiderare in illo Re-

füb

hec

fürrectionisuniverfalis actu.. Sedinter omnes con(iderationes, qux mihí pro-

prijffima huicloco & attentione digniffima videtur, hxc eft: quot homines

bus

his

bene nati fe videbunt illo die malé refürgentes ? Inter Refürrectionem natu-

ralem & fupernaturalem magna datur differentia: inRefürrectione naturali,

ytis

am

€o quisq; modo refurgit,quo nafcitur: in Refürrectione füper naturali, quisquis

illo refürget modo, quo vixit: in Refürrectione naturali nafcitur Petrus, &

e;it

Ifi*

refürgit Petrus, in fupernaturali nafcitur Pifcator, & refürgit Princeps:

i

f debità in regenerationejudicantes Tribus Ifrael. Mattb.19. Ó quantum fo-

latium pro iis qui à fortuna non fünt przclara fortitinatalitia! Bonum mihi

C!'S,

videtur, DEUM in die Judiciinon poffe non magnam przítare fatisfactionem

»'itp

inzqualitati, cum qua nafcuntur homines, cum fintomnes ejusdem naturz,

;.

V

iud

difhicile non eft illi cuminzqualitatenafci, cuidaturele&tiorefürgendi: re-

furgere, fecundum eft cum arbitrio nafci. Inhoc fecundonatali tanta fuit à

it6

e

Job confiderata proprietas, ut dixerit in illo nevum nobispatremacnovam

effe matrem: putredini dixi, Pater meusestu , Mater mea, vermibus. «.17.

6

InSepulchro, ubi noftrajacentofla , Patremhabemusalium, & aliam Ma-

In

trem, cumibiregenerati, & altera vice nati fimus inde prodituri. Notate

bl

modó: /'atutum efl bominibus femelmori. Heb.9. Voluit DEUSnosuna vice

n

mori, fed duabus nafci; cum enim bene mori dependeat ab arbitrio noftro,

jd

mors una futficit: fed cum non fit innoftra poteflate nafci bene, duz requi-

1is

?

runtur nativitates, ut in fecunda totum, quod in prima defuit, emendare

poffimus. Potuit quidem facere DEUS, ut zqualiter omnesnalfcerentur, fed

h

0$

ejus providentia hanc zgré latam inzqualitatem ordinavit, ut ipfe primz

nativitatis dolor ad nosin fecunda meliores reddendos exítimularet.

Bona

14

nova o hominesinfimi acplebzi! Sinatura five fortuna veftris in natalitiis fe

(0)

vobis parcam monftravit, fcitote vos altera vice nafcituros , actantocum

J5

honore, quanto vobis placuerit: tuncnaturam emendabitis , tunc de for-

d

tuna fumetis vindidiam: & eó majores erunt vindictz , quó notabiliores erit

d

illo

[j

74

Concio Septinia

illo die videre mutationes. Etenim ad fepulchra proper;ibunt, & fübinde

cemplum animz Magnatis (imulac plebxi fua requifiturz corpora , fed quid

v

potiffimum accidet? Sua reperiet offa plebzusin cemireriofinelapide, &

&

fcriptionibus, (ed refurget lucidus ftellarum inftar. . Econtra unus Gra

IS

£O«

h

fuuminveniet corpus balfamo conditum, porphyrez inclufüm Arca ,

num & Elephantum marmori infculptorum humeris fuftentatz, cu

'erbis

J

j€tarmior-

«

ac maguificis epitaphiis, fed inde refurget ipfe vilitate vilior. ó qu

phofis terribilior? Sed quz verior ?

Y

Videte nunc, an DEUS dabit bonam hominibus fatisfactionem inzquali-

tatis, cum qua nafcuntur, Quideft effe bene natum? vanitaseft quz cum

vitafinitur, & verum eftid à Deo in manu no(tranon fuiffe pofitum : fed quid

)

eftbeaerefürgere ?. eft nobilitas in eterpum duratura , fed hanc Deus cujus-

Q

libetreliquit arbitrio. Nafcentes fumus noftrorum Filii patrum, re(urgen-

?

tes erimus filii noflrorum operum , fed quod malé refurgat ( redeamus ad

confiderationem noftram ) quod malé refürgat fuá culpà , qui bene natus

[7

fuit (ine proprio merito, o magna infelicitas! refurgere bene poft natalitia

p

mala , eft emendare fortunam: refíürgere malé pofl natalitia bona, pejus eft

It

quàm abipfa degenerarenatura, Quod David bene refürgat, à Jeffe natus ,

ill

magna filii paftoris gloria: fed quod malé refürgat Abíalon, à Davide natus ,

f&

magnum dedecus filii Regis! fi homines tanti faciant bene natoseífe, cur

tam exiguam habent rationem benerefuürgendi? Nihil frequentius verfatur in

di

ore Magnatum, quàm obligationes, cum quibus fuerunt nati: fed affirmo

Yr

pauciffimos effe, qui, quales h fint obligationes , noverint.

Bene naíci ob-

ligat ad meliusrefurgere; hz füntobligationes, cum quibusnatieftis, Incer

Ü

homines nemo natus eft, nec potuitnafci melius quàm Chriftus, nemo meli-

orem Patrem, nec Matremhabuit, & notavit S. Auguftinus Chrittum bene

h

natum , melius refurrexiffe, elorsofror eff iffa Nativitas , quàmilla: illa cor-

pus mortale gentit, ifla edidit immortale, Salvator, ait Auguft. in fecunda

[

Nativitate, meliori modo natus quàm in prima fuit,

In prima mortalis &

paffibilis, in fecunda natusimpaffibilis &immortalis. — Videtis nuncqua (int

li

obligationes eorum, qui fünt bene nati? naíci fecundó meliüs quàm primo

I

fuérenati, SiDEUS in hominisarbitrio nafci pofuiflet , quis quantamcunque

d

bonus fe non vellet facere meliorem? Hicergocafüseft, in quover&mur: i

V

denovonafcituri fimus, cur nonhon

orifie

DLie

:ntiffimé nafci nitimur ? In primis

t

natalitiis honorifipé nafci , poteftexcuíari cumdicto , quod Deus nos fecerit,

apfe fecit nas.. . Sed ia (ecundis honorifice naíci, nullam admittit excufatio-

$

nem, fedíolàm G'oriam, nosipfos cauíamfuiffe, quàd fimus nos facti, ipff

n

$iv

[

1

Y

m .ïf;

v

2os: P/al.99.. Qauanta hominis erit illo die Gloria , fibi appropri

i^

FOMALO$

b

tunc elogium, quod Sa;'va,aor nofter foli fecit Magno Baptifte; s;

Mnlie-

d

De Judicio Univeríali.

73

ulierum non furrexit Major foanne Baptifla Mattb, v1.

Notate proprieta-

verborum ,

non dicit, internatos illam meliorem fuiffe natum, fed in-

l

te&natos meliorem fuiffe refurgentem.

lau

Inter natosefle meliorem quà natum,

(«

aniseft, inter natos meliorem effe quàrefürgentem, hoc eft veré ma-

bts

jore

e: eftinmanu noftra , fi velimus.

Faliciflimus in hac vita nafci po-

us

teft Filiu&Regis , in altera quotquot volue

rimus, ipíius Dei Filii poterimus

naíci, dedit et poteffatem filios Dei fieri:

& hzcnon effe confiderationes, (ed

jl

veritatem; Fides eft Catholica: fit benedictus illeDomin

us : qui eft Refurrectio

I

& vita noftra: egofum Refarreilio & V ita.

id

Anims corporibus unitz , ac homines ad primam compofitionem füam

]5

regreffi, fe conferent omnes ad judiciilocum , qui benerefürrexerunt, lzti:

"u

qui malé refurrexére, melancholici, & erunt hz primz vices, quibus fe ge-

ad

nus humanum ipfüm videbit, namcongregati, quotquotíunt, foerunt, &

us

erunt, fefiftenc omnes in valle Jofaphat. $i non effet illa tam dolorofa dies,

Ll

pulchrum vifu foret unitosomnium ztatum famofosac illuftres. Sed menunc

at

interrogari video.

Qui fieri poteft, ut multitudo tam immenfa , ficut eft

$5

illa generis humani, homines qui fuerunt à principio Mundi usquead prz-

$5

fens, & fücceffivé multiplicandi usque ad finem , quieítpoffibile: ut innu-

ür

merabilisille numerus, illa multitudo quafiinfinita ,

tota vallem unam ingre-

In

diatur? Difficultas eít bona,

D. Majeftati placeat talem effe refponfionem.

"

Imprimis dico, nos in materialocorum graviter falli, fant illaopinioneno(ira

b

multó capaciora. Primo creationis die czlum & terram DEUS & Elementa

a

creavit, & certum eft in bona Philofophia, nihil in Mundo vacuum, íed o-

mnia pleua fuiffe, nullus ut alterius rei capax effelocus videretur : tertio die

lj

"

nate funt herbz , plante, arbores, innumero licet ac quantitate magna ,

& fuum habuérelocum: quarto dieSol venit, immenfüs ille Planeta 1€o. vi-

li

jà

cibus terrá major , ibi tamen ftare potuit: eodem die tot ftellarum millia com-

f

paru

e€

:re, quarum quzelibet eft aliquot milliarium millibus magna , illis etiam

fütficiensfuitlocus: die

t

quinto peraéra veneruntaves , & illisaffignatus fuit

locus: totactanta fuerunt in ter

ris animalia creata, totin mari pifces, tam

deformis magnitudinis monftra,

Sexto die

x

fed adhuc intrare potuerunt.

J

venit homo, & fuit primus, q

uinon potuit haberelocum, fed fieffe non po-

tuitin Paradifo, beneftare potuit extra illum

: ita ut(ficut dixi) valde falla-

li

vl

mur inhoc puncto delocis,

plurium fünt capaciora, quàm vobis videntur,

Sed ad exemplum morale t

ranfeamus ,

& cum fit dies Judicii, proexemplo

nobis ferviat conditioJudicis. Qu

Quorum fuit olim hujusmodi conditio capax ?

f

Erat Judex cum füis Textibus &

paucis libris antiquis, & ideo confiderabili-

bus: famelica ftabat ibi mula & malé gubernata,

M

domo multum à Tribunali

diffita: erant flii honefto modo vettiti, cum (uis

tamen füb brachio libris,

(

K2

pedes

76

Concio Septima

ti

pedes frequentabant (cholas: aderat mulier cum paucis gemmis, & ancife

3uz tranfeuntes unitatem , pluralem Grzcorum non attingebant : hsc fifnt

fa$

'uorum olím illa condicio feu locus Judicis erat capax, & calculo bene fadfo;

it;

videbatur non poffe plurium effe capax : tranfierunt anni, locus non cr,

Ta

& experientia monítravit effe fine comparatione multo plura , qu

m íe

Imprimis]ibi edes ftant, & palatia tam

na , ut

€nit

inodo reddit capacem..

aliis temporibus tam magniftca non habuerint Titulis clari: habetur Biblio-

quo

theca (imilis illiin Vaticano , & fübindecum librisclautis ficut illi, quiin bac

Vif

confervantur ; eftibirheda cum 4. equis, fünt Ephebi, Curfores , Miniftriz

Àj

adeft mulier in Aula feparata , Matronz , Domicellz, Pediffequz, & omnia

fle

114

quz proap

parente Nobilitate requiruntur : eft ibi videre filios cum fervis &

equís , cum lufu fiepius & aliis magni pretii commoditatibus :

fünt filiz natu.

Tür

[

majoresin matrimonio cum dotibus extra menfuram , natu minores in Mona-

Y«

fterio cum pinguibus proventibus collocatz : funtibi tapetes, abaciargentei,

beneficia, canonicatus, & ingens redituum fumma, (edfuper omnia valde

p

fti

politz fünt ibimanus , confcientia puriffima, & aliz resinfinite , quz ne qui-

demin memoria & intelleétulocum habere poffunt, Non (ic eft? In patriis quas

Hv

ani

tranfivi,(ceffefoler. Ergo fihzcomnia effepoffunt ia loco tam parvo, quan-

tum fidei noftra prxítabimus fervitium credendo fuüturum, ut omnes in valle

MU

£0

Joaphat ftare poffimus ? Stabimus omnes, & fi multó plures venerint, pro

cun&tis erit vallis, & miraculum.

tn

Przter hanc rationem generalem de loco füntalizcirca perfonas , una:

g

»ro bonis, & altera promalis. Bonihomines potuerunt inminimo ftare loco.,,

B

um fübtilitatis donum fint habituri,. quz talem communicat proprietatem

corporibus beatis ,ut quotqu

ot erit in die Jadicii reperire, poffint ftare in loco

K

"ubiegofto , ex eodem menon exclufo. Toc(übtilitatis donum etiam in Mun-

do datur , fed cum proprietate diverfa : cli fübtilitas unum introdicit, altero

r

non expulío, fed Mundi fabtilitas totam habet intentionem alios expellen-

di , ut fépoffit ipfam introducere , ideo non hic ffatus qui duret , non datur

&

híclocusquifufficiat. Multum eft quod Jacob & Efau non potuerint in una:

ftaredomo, fed plus» quod' Abraam & Loth non potuerint in una manere

civitate, Gen. 29. & 13. adhuc multó plus eft, quod Sau! & David in uno

V

Regno nequierint effe. . Reg. r. Sed quodomnem excedit admirationem,eft;.

[

Abelem & Caín effe fimulin Mundo non potuiffe , Gen.4.. Sedcur in locotam

immenfo non potuerunt duo fübfiftere? Pejoreft caufa quàm cafus, nonpo-

£

terat Cain fimul'effe cum Abele , quia Abel'erat fimul'cum Deo ; dum homo fuo:

unitus eft Domino , alii non poffüntilli effeuniti. Caufatur hoc fübinde à (ü-

U

;erbia Abelum ; fed fepius procedit ab invidia Cainorum. — Sicertum fitinvi-

t

diamceffare cum.morte, faciléimul omnes in die Judicii ftare poterimus. V

ul-

[6 3

i

De Judicio Univerfali.

Zv

A

mnes ffare fimul ? Non augeteloca , & diminuite invidiam: hoceft domum:

ht

j

ilitatís Bonorum. . Quantum ad Malos attinet , non erit quidem difficul-

0

tas

uin oómnes vallem intrare poffint, licet enim Mali fint in magno numera

&

t;

diedüm tam grandes ac inflati , reddentur omnes illo die minimi.

nfe

'Tem

e Diluvij cunctas animalium: fpecies in Arca fuiffe fides credit , illud

ením dic

Scriptura , non tamen capit intellectus , cum id ratio nonattingat,

, Ut

Jio-

quomodo fieri potuit , ut locum tam parvum,, tot animalia, tam grandia &

hac

tam ferocia fimul intrarent ? Leo, pro quotota Lybia parvus erat campus,

driz

Aquila, cuí exigua Sphara totus fuit Aer : "Taurus, qui nequijt in foro fubfi-

DIa

ftere : Tigris, qux non potuit in fylvis contineri, Elephas qui fe ipfüm capes—-

s

renon potuit? Omnia hec animalia feritatis equalis ac magnitudinis, potue«

lu

runt in Arcatam exiguaftare ? In eadem omnia fuiffe certum eft, licet enim

)«

Arca fuerit patva , tempeftasfuit magna. IHllo tempore Deus univerfalidilu-

tl

vio totam innundavit terram , quz maxima fuit calamitas, quam Mundus

unquam füftinuit : & fi tempore calamitatum ac miferiarum , ipfemet in-

ilde

qul-

ftiné&tus naturz fic reftringi faciat animalia , quantó magis ratio faciet homines

reftringi ? Poterunt in Valle fofaphat homin

es eo ftaremodo, quo fteterunt

Ts

lt

animalia in Arca.No£ , ffcut fuit im diebim INo£, ffc evit in confimmoatione $aculs,

al

le

Matt.24. S.'Fextusait, ob fola Mundi perituri figna homines arefactum ac

p

confümmatum iri, Zirefcentibus bominibus pratimore , fi adeo folus Judicis .

timor attenuabit homines , quantum illos ipfum confüummabit judicium ? 6

Ug

qui nos reftringemus omnts illo die ! ó quàm fe parvos facient maximi Gi-

C0.,

gantes ?

s

Maxim

um Judicij miraculum non eft quod totus füturus fit Mundus in

n

o(0

Valle Jofaphat , fed quod tunc ftare poffint in exigua Vallis parte multi, quí

nonpotuerunt in Mundo ftare : unus Nabuchodonofor , unus Alexander M.

il

ero

unus Julius C. quibus totus Orbisanguftum videbatur Imperium, ibi ffabunt

inangello. InterEvangelij maximénotabilia de Judicio dicit Chriffus, ftellas

(ne

de cxlo cafuras eíle

e

L

Matt. z4, Si defüper interrogentur Mathrematici ,

tür

magnam in hoc textu reperiunt difficultatenr : fed fi me interrogaverint ,

una

rraturalem illis rationem dabo. OmnesStelle , binisexceptis, terráfünt ma-

[14

jores , & quedam earum 4o. 8o. 100. vicibus majores : ergo fi Stellze fint ma-

1no

jores terrá, quomodo poterunt in terram cadere, & locum habere ? Locum

&ü'r

am

babebunt quia cadent : non fcitis illum qui ftat in alto, & illum qui cecidit ,

effe diveríz menfürz ? 1ta Stellis accidet, qua ftant inalto, magmam cxli

N

fü0

partem occupant,. poftea fi ceciderint , paucos occupabunt terrg palmosz

non e(t quiminorem.occupet locum quàm unus quicecidit. "Ferra punctum:

[i*

eít reípectu celí : centrumrefpe&u terrg alterum eft punctum : & Lucifer,

wl

ftquàm cecidit , eft incentroterra.

vul.

gpiä exaltatusnon poterat in czlo ftare , po

E

Aum

d

728

Concio Septima

&

Ah Luciferiterrz ! Illi qui fa(tibus humang profperitatis exaftati, locum

moj.

nem exi(timant anguítum hodié cadent, & attenuati ftabunt inloco mini

o

100

ftabimus omnes intra nos ipfos re(tricti ac confümmati,

rantes rationes, Deoreddendas : & (ihic alianoneffetr

atio , folum hogffuffi-

tam ftrictas con de-.

her.

foren

ceret ad tanzum efficiendum, ut nulli deeffet locus.

Meminerint

mines

fore.

rationum,

quas Deo reddere debent, & ijs promitto , locum ibi

erítitem

fore :

vosfi

unum eft neceflarium , utbonus fit locus, nam

in Valle Jofaphaterit pro omnibus.

quantum ad iocum , hi—.c

pendi

bern:

Toto tandem genere humano prsfenti ,

cortínge celorumaperientur , &

Supremus apparebit Judex

; nube thronum fübminiftrante, cunctis Hierar-

chijs Angelorum ,

& multo ma

tïan£

gis propria circumdatus Majeftate. Primo

maxi

malos à bonis feparabit ,

Miniítris hujus executionis exif

entibus Angelis :

exibunt Angeli, €8 féparabunt malos de medioTuflorum.

Ut melius

mult

Matt. 13.

sdm

hzc intelligatur feparatio,

:

cum Propheta Zacharia füpponendumeft, ante

illam nonibi homines unitum

iri modo confufo,

fimu

fed pro majori magnificentia

infer

& claritate actus, cunctos fuo ftatui conformit

er dividendos effe , familia t3.

fomilia feorfum : cap. 1.

Abuna parte ftabunt Pontifices

infer

; abaltera Reges,

veti

& inalia Epi(copi , Religiofi inalia, & fic caeteri.

Infüper venientes Angeli,

primo fe conferent ad locum Pontificum t5 /epara

bunt.

Eft horribile fibi fo-

em

làm imaginari , in dignitate tam divina

fisir

» inter virosà Spiritu S. electos, dari

lunt

qui debeant feparari, 9 fep

arabunt malos de mediojuftorum , malos feparabune

Pontifices,

eos tollentes deSocietate bonorum : omnibus in hac vita datum

Ius:

lr

fuit nomen Patris fancti,

fed dies Judicij manifeftabit , non in nomine, fed in

operibus confiftere fanctitatem : in hac víta dicti fuére beatifimi, fed in altera

&il

eruntinfzlices : ó quanta miferia ! Poft hos alij exibunt Angeli, ac venien-

fl

tesad Archiepifcoporum & Epifcoporum locu

m, feparabunt malos de media

pof

uia non fec

Tant

Juflorum, ecce vadit adinfernum ille, q

it eleemofynas, ifte quia

de patrimonio Chrifti füos ditavit cognatos : ill

€, quia unam pro Sponfa ha-

hoc

bens Ecclefiam, quzfivit aliam cum majori dote

tant

: ifte, quia doétrinz cibo fuas

non nutrivit oves : ille, quia beneficia contul

itillis , qui alia non habebant

Cht

merita, quàm quod ip(i fervijffent

£oni

» ifte quia tot animz , in ejus Dizcefi, fine

Sacramentis difcefferunt, ille,

quia in Epifcopatu füo non refedit: ifte propter

ul

Simoniam : ille

[Un

quanta confufio

propter irregularitatem, ifte quíafuitignorans. BoneDeus,

! fed quàm hilares,

& contenti tunc erunt, unus S. Bernardus,

dlica

unusS. Bonaventura , unus S.

Dominicus, unusS. Bernardinus Senenfis , & tot.

alijSan&i, quioblatus fibi Mi

trisad altftudinem dignitatum afcendere nolue-

Mj

runt, agnofcentes precipitium

* econtra quo erunt animo miferi damnati?

Tutm

Quotiesintra feipfos dicent , &

cum clamore , maledicta dies qua fümus electi,

r

maledi&us, qui nos elegit !

maledicta dies, qua fumus confecrati, & maledi-

DUn

&tus,

De Judicio Univer[ali.

79

!

H

€&w, quinos confecravit! fi homo vix fuz poteft anim

? dare rationem, quo-

?

ilfio ?

TnOos

moljo tam multarum bonam poterit rationem reddere

Bt(ihoc onus maxi-

nfde-

clefiz Atlantes cadere fecit ; quis non contremifc

et, & illi fefe tübtra-

her

upiet ? Multis Sanctis Epifcopa

tum recufantibus De

f

hi

us revelavit, eos, fi

tnines

forenNepifcopi, damnandos,

& vobis quis revelavit inh

litem

fore ? lweft effe, q

uod falus aliarum animaru

OC VOS privilegiatos

m non dependeat ab hoc quod

, hit

vos fitis Epifcopi, & effe poteft quod veitraru

m animaru

m przedeftipatio de-

pendeat ab hoc, quod Epifcopi non fitis : fecurius eft ftri

ngere humeros & gu-

n&

bernandi curam Deo relinquere.

letat«

Ab Epifcoporum locotranfibunt An

trantes illam Ordinum regularium infi

nita

geli, ad locum Religioforum, & in-

Jtimo

m multitudinem ,

quamvis in ijs

maximx Mundi fanctitates, tot quati fole

s refplendeant ,

celis :

multosquosfeparent. Incipientà Juda,

habebunt tamen

nelius

69 feparabunmt :

non hoc dico,

quód

anté

ad mepertineat : fed fecundüóm omnem

rationem mihi videtur,

hoc funeftis-

fimum Judicij fpettaculum fore.

Quuod per vias inferni vadan

entia

infernum, eftinfzlicitas, non mira

culum

t homines ad

lod

: aft quod per cxli femitas eant ad

infernum, eft omnium miferiarum maxi:

na

«

Quod Epulo purpura & byffo

,'gCHt

veftitus, inter commeflationes vitá tranfacta,

fit ad inferni fiammas damnatus,

cft merces ipfi debita, recepi/Ti bona in vita t

42, Luc.

3 fo-

fus involutus facco

16. Sed quod Religio-

dari

; cum jejunijs , cum pzenitentia ,

eum claufüris, cum vo«

bunt

luntate alijs fübject

a, vadatad ipfüm penarum locu

ms

quia ficut unus Laza-

rus ad terrena re

Hiexit oculos, eft infelicitas maxima.

iturm

flractus

Quod Szcularis diz

edit

, cuiratio reddenda, nunquamin mentem venit

; in momentopereat,

& illam non juftam reddat

Iterà

fed quod ipfe R eligiofus ,

qui nunc fu

; non poterat alium ejus negligentia finem habere:

Yen.

ggeftum aícendit judicium predicaturus,

poíffit & debeat unus effe

damnatorum ili

277

randus, nififalvariftudeamus. Verüm e

o die, ftatus eft propter nos deplo-

x his vos etiam inferre poteritis,, (

quia

hoc accidat in portu, quid erit in mari

? Si nos alteram vitam toties medi-

de

tantes, incurramus naufragandi periculu

(u25

o

m,; adquem portum vos veftrz du-

cent incuriz , veftrz vanitates;

& negli

[o]

entiz ? Si Anachoretz

» fi Éremitz,

yant

contremifcent illo die

» inquo ftatu reperientur illi ,

(ine

Aulicis cujufque gradus

qui vivunt in Aülis? In

te: nunc omitto lo

plus erit feparandum , quà

m inalia Perfonarum for-

pter

us

dicare.

qui de omnibus , in quibus q

uifque fibi poteft ipfe prz-

du

Venient tandem Angeli ad Regum locum. ^ Non ibi Thro

"os aut alios

! tot

Majeftatis adornatus erit videre, fsdomnes füis fo

lüt«

làm operibus ftipati , reo.

rum inftar ftabunt in pedes erecti : quorum Re

ges Kegnorum fuerint diftinete

ati?

cognofcetur : qui Hungariz, qui Galliz,

öæi

qui Angliz, qui Hifpanig : & cu-

jusque Kegni Reges mali feparabuntur ab A.

bgelis , €9' /eparabunt maíos de me-

edi-

[5

dio

80

Concio Septima

dio Tufforum.

Qui t egum modernorum falventur aut damnentur, non cgn-

ib

lim Natio dequa S. Textus nobis indicat, quot in ea Regfim

ve

ftat : unafuito

ur $ »cI

falvati , quot d

amnati fuerint

, id dicere horreo, fed ut diftincté fciat

ii

lo Hebrao , quando fuit hícà Deo dilectus, tria fuére R

na.

Sidi

pedit. Inpopu

Tribuum, treshabuit Reges, & 120. duravi

Jf

nníis.

Primum fuit Regnum 12.

tenu&.

TTer-

dolow

Secundum fuit Regnum Judz, 2o. habuit Reges, & 394. annis

adal

ael, habuit 1 9, Reges, & 242. ftetir annos.

Nünc videa-

tium fuit Regnum Ifr

In Regno 12. Tribu-

qua

mus quot horum Regu

mfalvati, quot damnati fuerint.

quat

um, damnatus eít Sau

t, Salvatus David , deSalomone nihil certi conftat. In

Vnut

13. funt damnati, de 2. non elt cer-

Regno Judz, ex 20. R egibus, ;. Salvati,

fehi

titudo. In Regno ['rael minima non daturexcep

tío, r9. fuére Reges, &om-

nes damnati. . Fxlix Regnum, in quo , ne poffitde ullo dici , /Pparabun?

9ma-

! óin

ilhr

Jos de medio juftorum , omn

es Reges ab Angelis portabuntur ad Gloriam

j

fortunata Sceptra ! óinfau

ftas coronas , óinfzliciaRegna, Ó miferas Pofteri-

I6

tates! à Jeroboam ufque ad Oziam 19

. Reges coronati, & 19. Reges damnati!

det

Etreverà non fuit hoc ex auxiliorum

defectu: Veri Dei cognitionem, Tem-

p

Sacrificia habuére :

Prophetiarum viderunt miracula, de

pla, Sacerdotes,

Tif

cxlo receperunt favores,

& quando neceffe fuit , etiam peenas, & horum nihil

Kl

ijs fufficiens fuit : pericu

lofiffimum fit oportet, ipfüm regnare, cum in tot

aut nullus fuerit falvatus

Confiderent

foli

Regnis, to

t inter Reges, aut pauci ,

en

nunc Principes que fuerit

horum caufa , Deu

s non eft injuftus , accuraté fuas

ex

diligenter attendentes quibus illas aperian

t: bene

examinent conícientias ,

x

ftudeant adimplere (uas ob

ligationes , funt enim ftridtiores quam ipfi ordinarié

1$t

credunt : lnveftigent diligenti

ffimé damna publica & privata fuorum fübdito-

[

rum, & videant (omni paffione

fepofita) num illa refultent vel ab ordinatio-

Yo

neíua, velàfua negligentia: fibi perfua

deant ante divinz juítitize Tribunal

minemni alium , ,e(i'c comparituros ,

& ftrictiffimam

ho

fefe, ficut quemcunque ho

de

reddituros rationem, eorum

omnium quz fecerunt & qux omiferunt , de die

fed

in diem, dehora in horam.

Cogitet denique, & recogitet ut convenit , qui-

confufio & infelicitas erít in illo univerfali Judicij

tol

libet Principum, quanta

M:

fpectaculo, fi poft

tantám

Majeftatem & tot obfequia hujus vite , venerit An-

henfío ejus brachio, feparaturus pro femper de numero fal-

CUI

gelus, illum appre

W

vandorum, /eparabu

nt malos de mediojuftorum, Hocmodo malorum divifio

executioni tradetur in omnibus perfonaru

mgradibus: & ijs, in quibus ratio-

deploranda magis accidet divifio.

&

ne fanguinis & amoris naturalior eft unio ,

€0

Certumeít omnem circumfítantiam illius aQtu

s fore rigidiffimam, fed hzc vi-

debitur crudelis effe. Separabunturpatres

A filijs, ad unam partemibit Abra-

fs

N

am, adalteram lfmael: fra

tres dividentur à fratribus, ad partem unam eunte

à Maritis, ab una parte ftabit Efther ab altera

[

Jacob, adalteram Efau : uxores

Afluerus:

d

81

DeJudicio Unrverfali,

equ.

Aftaerus : atnici dividentur ib amicis ( exemplum erit rarum, quía tara pauci

ved funt amici ) hác

ibit Jonathas, illac David, ^ Separabuntur inperpecuum

J 20

. nal

illi j qui fe diligentes in hac vita, tantam in altera fe diligendi caufam habebant.

nnis,

Sidilteffus à loco ad proficifcendum alió, tantum inter eos, qui fe diligunt,

AU d

nhos

tíe

Liv

Tet-

dolorem caufet ; licet fpem h

denuo videndi: fiexhac vitatran(itus

dei-

adalteram cum probabilitate videndi fe in ecernüm, eftcafüs tam

rieidus :

-

ribu.

quantus erit dolor, in eternüm feparatumiri, cum certitudine fe non videadi

quam diu Deus erit Deus , illos , quos natura ; necnon amor fecerant quafi cor

. In

[i20

unum & animam unam ? Dubio procul corhabet duriffimum , qui folüm, ne

fehuic exponat periculo, totumillud nonimpendit in amando Deo,

Qf

[

Fa&taMalorum ac Bonorum feparatione, nec non ceffantibus, propter

illam divifionem ultimam , planctibus, qui ficut S. Textusait , erunt maximi,

bin

leti»

plaugent omnes lrribus terra, cunctisin filentio & attentione pofitis, incipient

examinari culpg ; fed hic ego de Cathedra defcendere deberem, & eam afcen-.

il

dere, quis? Non Angelus , nón Propheta, non Apoftolus, fed Damnatorum

.

unus, ficut dives Epulo fuis przdicaturus venire defideravit.

Delila qui

dé

il

intelligzt ? P/ál.2. quem eft in Mundo reperire, quibene cognofcat peccata?

Et hoc David dixit Propheta multàm illuminatus à Cxlo, Solus damnatus,

tot

tent

folus judicatus à Deo, folus'qui cerribilis Tribunalis rigori prefensfuit, (olüm

expertus fübtiliffimum examen, in quo minutim revidentur & inquiruntur

(uas

conícientiz, folàm qui vidit anatomiam tam exactam , tam minutam , tam

ent

exquifitam, quz ibifit deleviffimo peccato , & de minimacircumftantia, (olum

arie

is qui obfervaverit fübtilitatem tam punctualem, qua ibi ponderantur atomi,

itO«

menfurantur inftantia , dividuntur indivifibilia , folus hic, & ne quidemhic

tio«

poffet declararefatis, que inillo diefintfutura. Sepe mihi propofüi totaliter

ynal

hocomittere punctum, cum mihi füfficiat fateri, quod non (ciamnecaufim

um

de illo loqui, ne quisia die Judicij dicere mihi poffit quod ipim deceperim:

die

fed cum fit materiía tam utilis, & principale, quod illo die futurumeft, licet

u

totum, velex parte non poffitexplicari, vellem tamen, opeDei, duos animis

icij

veftris injicere (crupulos , qui mihi videntur maximé neceffarij pro Auditorio

À.

cuiloquor : peccataomiffionis & peccata confequentiz , hi fünt illi duofcru-

fl

puli, quos hodiedàm ex parte Dei vos monere& docere vellem.

TO

Scitote ó Chriftiani, fcitote ó Principes, fcitote ó Miniftri, à vobis exi-

ti0»

gendam effe ftrictam rationem eorum , quz feciftis, fed multo ftri&tiorem

i

eorum, quz facere omi(iftis, Multi damnabuntur propter illa quz fecerunt,

j

fed omnes propterilla quz nonfecerunt. . 'Culpzg propter quas damnabuntur

I»

Reges, continentur in fententijs, qua dicentur illis; Audite tenorem fen-

nte

tentiz in die Judicijferende : Jremaledicli in ionemeternum. Matit, 2y. Qua

e

de caufa ? N'on dedifHs mibi manducare, non dedifl mibi bibere , noncollegi-

ug

D

$2

Concio Septima

f« me,

non vifsaffit me, — Quinque culpe, & omnes omiflionis, íta, ut pfec-

gek

cot

cata quae

damnatos ultimaté ducent ad infernum , fint peccata omiffidhis.

Nonadmirentur Docti propofitionem tam univerfalem ; cum vera fit in

ni

tet

Ultiroum peccatum , & ultima difpofitio , per .

am

file

ratione Theologica,

praíciti damnabuntur, eftimpenitentia : finalis impznitentia peccatum omif.

fio

fioniscit. Qu fint omiffiones obfervate, nonadmirantes ea quz dico. Pro-

&p

Tum

pter omi(Gionera perdirurinfpiratio, propter infpirationem perditam , perdi-

turauxilium , propter auxilium, perditur contritio , contritione perdita, per-

Duk

fia:

ditür anima : ergo date Deorationem animz propteromiffionem. — Sed tran-

feamus ad exempla magis politica : per omiflionem perditur bonus ventus &

got

Id

bonumiter , propter iter perditur exercitus, propter exercitum perditur fta-

tus : ergo date Deo rationem (tatus , Regni , propter folam omiffionem,

f

ioti

Propter omiflionem perditur admonitio : perditur occafio, propter occafio-

nem, negotium : propter negotium , Imperium : ergo date Deo rationem

€on

tot edium, tot vitarum, bonorum , & honoris tot hominum, propter folam

fah

omiffionem. óquam eft periculofum Salvari !. ó quam periculofum eft Prin-

mi

cipum ac Miniftrorum officium ! Princeps five Minifter vacat recreationibus;

hi|

non faciens opus malum, non dicens verbum minus bonum, nec bonas , nec

pte

malas habens cogitationes, & fiepe tali tempore propter omiffionis culpam;

p

majores committit deftructiones, quàm multis annis omnes Mundi Malefacto-

de

res fecerunt, [afidiator filveftris una folum bombardz jaculatione perimit

lu

hominem : Princeps ac Minifter una folim omiffione, deftruunt in uno cafü

Qr

Monarchiam.

Hi fünt fcrupuli ; de quibus non eft cura, ideo (üunt omiffionis

1n

peccata inter omnia periculofiffima. Omiffio peccatum eft quod facilé com-

Qu

mittitur & difficilius cogaofcitur , fed hoc , quod facilé committitur , difficul-

X

ter cognoícitur , raró emendatur.

Omiflio eft peccatum, quod fit (ine fieri :

d

quod nunquam eft opus malum, & fepe nafcitur ex operibus bonis ; ab illo,

m

ne quiderm fcrupulofiffimi vivunt fecuri.

Delirefcenti Elie in deferti fpelunca Deus apparuit & dixit, quid bic agis

B

Elia? 3. R. 19. tunehices ? eft bocbonum ? ita ó mi Deus, & in quo loco

h

fim ego ? Non fum forte latens intra fpeluncam ?. Non fum feparatusà Mun-

d

do : Non füm in vita fepultus ? ,O bic ag ? Quid ego faciam ? non me

f

-

3

non jejuno ? non contemplor, & preces ad te Deum meüm fondo?

flagello

t

Sic erat.

Ergo fi Istens Elias in fpelunca penitentiam agebat, cu» illum re-

rehendit Deus, & fetam iratum ipíi demonftrat ? Quialicetopera quz facie-

|

bat Elías effent bona, meliora tamen erant quz fscere negligebat : quod fa-

f

€iebat , erat devotio, fed quod omittebar. erat oblieatio.

Deus Eliam con-

fhituerat Prophetam Populi fui, publicum dederat illi officium , quod ergo ma-

K

nheret

De Judicio Univerfali.

83

r

netet Elías in deferto, quando effe debebat in Aula : incl fusin fpefunce ; dum

qhis

ii

corbparere debebat inforo: contemplans Cxlum , quando debebat corrigere

termgim, erat maxima culpa : ratio facilis eft, nam per ea quz faciebat Elias

;

falvabat animam fuam , & per ea quz facere negligebat , peribant multz:

omif

non benedixi ; per illa quz faciebar Elias, videbatur animam fàlvare fuam,

Pro.

& per ea quz omittebat facere, perdebat veré fuam, & aliorum animas : alio«

etdie

rum , quiaillos omittebat docere : füam, quia negligebat fuas obligationes.,

p

Pulchrum hoc exemplum pro Aulicis ac Miniftris , qui pro falutis excufatione,

Tafi

fuas allegant occupationes , dicentes animarum fe non effe memores, cum ne-

i&

gotijs füis non poffint expediri.

Eratab ijs retmnotus Elias, & periclitabatur,

: [l-

fed juffus fuit ad Aulam venire, ut falvaretur.

Quod Miniíter eft obligatus

yeIft,

facere, non omittat, nam fieri poteft, ut melius in Confilio falvetur quàm

ifit»

intra fpeluncam : habeat diligentiam pro difciplina, capiat zelum pro cilicio,

nem

conceptum pro meditatione, recufàtionem munerum pro abfílinentia , &

yhm

falvabitur,

Minus mali damnantur propter illa quz faciunt, nam hi fünt

Jifte

minus mali, pejoresdamnantur propter illa quz omiferunt facere, fünt enim

Dus

hipejores, propteromiílionem, propternegligentías, propter incurias, pro-

nee

pterabufüs, propter recreationes, propter tarditatem, propter dilationes,

AE

propterzternítatem : nunc videtis peccatum quod non curant Miniftri, vi-

o

detis peccatum, ob quod multi damnantur : fed damnentur illi , quia fic vo-

(uM

lunt, malum eft quod damnentur & alijs etiam fint caufa damnationis , fed de

cafü

omnibus Deo fünt rationem reddituri.

Inter alia quorum accu(abuntur, &

Onis

magnam debent haberecuram Miniftri , fünt peccata circa tempus , fcilicet,

)f

quia menfe futyro fecerunt, quz praterito facere debuiffent : quia, quz face-

ul

re debuerunt hodie , fecerunt die fequenti : fecerunt poftea, quz erant fa-

r

cienda modó : nuncfecerunt in puncto quod debebat jam effefactum, Circa

momenta tam punctuales effe confcientias oportet eorum , qui adminiftranr.

lo

Minifter qui momentorum exiguam habet rationem , non facit bonum pro-

greffum, Bonareftitui poffunt , & fama licet difficulter , fed tempusamiffum

gs

CO

nullo modo reftitui poteft.

Ad quod preceptum hzc peccata temporis per-

diti fpectant? Ad feptimum ; ad hoc enim pertinent damna que proximo

me

fiunt & Reipub. fed non poteít majus fieri Reipub. damnum, quàmilli tempo-

jo

ris inftantia furari.

o negligentiz, Ó avari temporisfures! non datur exem-

plaris pro his furibus juftitia? Non efthic , qui declaret infames has remoras?

It

J

Non eít híc qui fufpendatad patibulum hos temporis fures, hos occafionis in«

fidiatores, hos Reipub, deftru&tores ? Sed quia in Regni legibus non eft pena

)u

ftatuta contra hos delinquentes , & quiailli cum clamore fe collocant in portu,

)d

ideo in die Judicij principaliter contra omiffiones feretur (ententia.

'et

L3

Alter

94

Concio Seþtimzz,

Alter fcrqpul(xs eft depeceatis.confequentiz, Eftunum genus peccatfo-

qui

Ut

rum, quz terminantur in feipfis : alterum eft eorum , que in fe termina£a ,.

durantin confequentijs ex procedentibus , veffigia pedum meorum con[idergfli,

tnit

aut

job.13. Dominepedum meorum umbram confideratti : non dicit paffus fed.

umbrar,, quia paffus abeunt , veftigia manent ; quod.poft peccata remanet;.

Ti5

à Deo:minutim exàminatur s non folüm peccatorumífed eonfequentiarum ex

j

ijs, à nobisexigeturratio. Óquàm hoc erit examen terribile 5 converfus à.

illo

feri

Chrifto Zachzus,qui dives erat publicanus , hzc converfionis propofita fecit

Eice dimidiuim bonorum meor um d pauperibun,. ef» (f quid! aliquem defraudavi,,

Cót

Qu

reddo quadruplum. | Hic fifto :. Jaftitiz leges ac reftitutionis ordinant, ut in

eadeim quantitate ,. qua fuit acceptum , alteri reftituatur :: cur ergo Zachzus:

T

bik

volens ut ex fuis bonis debita folvantur,triplo plus adjungit ? Sigwidaliquen

defraudavi., reddo quadruplum. Luc.x9.. Si pro reftitutione pars una füffi-

qu

e

cit, queminfinem tres aliasdiffipat partes ?. dicam : partem unam:pro (atise

fa&ione peccati;.tresalias pro fatisfaCtione confequentiarum dedit.. Zachaus:

iT

&

fcrupulofüm confcientiz faciens examen de cuntis, qua furatuserat, hunc

fecit difcurfum : finon fuiffemalteri furatus ,. haberet füa bona ,. quz li habue

Éri

H

iffet ,. nom amififfet ea ,. que amifit, acqui(iviffet , qua« non acquitivit ,. nore

fuiffet paffus quz debuit pati : ergo ut fatisfadtio fit equalis cufpz, reddatur

.& 4

gl

in.quadruplum quod alijs abftuli ; una partecuilibet folvatur id ,. quod illi fuit.

ablatum ,. alter&, quod ipfe perdicit ,. tertià, quod non acquifivit z quartà

i

folvantur damna quz fuit paffus. — Videteparum, quod Zachzus fecit,& illud'

p

quod ex hoc fuie (ecutum ; bodie falus facta eff buic domui.. Hanc Deus dos

[

lll

mum ingreffus eamin:ftatu falutis conftituit.. Sed fi Zachzi domus , uc in

ftatu falutis conftituatur , triplo plus folverit quàm.accepit ,.in quo falutis (ta--

tutot erunt domus,. in quibus tanta fünt reftituenda , tantum expenditur ,.

tantum malé diffipatur , &nihilfolvitur ? heceftcaufà , quaremulti damnen-

d

tur, quiapaucafolvunt in vita, &in hora mortis fcrupulofiores ordinanc ut.

folümfolvatur capitale , fed de con(equentijs non eft necin vita, necin morte;.

Ti

quifitfollicitus. Et fi hoc contingat.in juftitia. commutativa , cujus finis eft

P

numerus , pondus.ac menfüra ,. quid erit in diftributiva , & vindicativa ?. Si

l

hoc fiat in juftitiz manu, quzx tenet bilancem; quid erit in'illa que gladium

k

ftringit ? Qux füturz fünt confequentiz;votiin confilioex paffione dati ? Qu

j

confequenriz voti non jufti , datiin Tribunali ? adjuvet .me Deus ut illas bene

poffim enarrare,. cum fit materia paruncognitas. fed utiliffima..

[:

Si-in: confilo: (it eligeudus Vicarius , Generaslis , Gubernator, Pr&latus,

?

Adminiftzator pripcipalis fivebonorumfivejuftitig, quidaccidit ? Confilia-

rius cognato fium dat votum , quia/cognatus eft , amico,. quia amicus, recom-

3

mendato , quia recommendatus eft , exclufis aliis dignioribus ac promeritis ,

quia

De Judicio Unvverfali.

85

lo

qiianon habentamicos , neccognatos: nec quiprotegant eos... Accidit fzper

taka',

utiiam non quandoque fic accidat! Vellem ego nunc interrogare Confilia-

V,,

rium;, qui hoc dedit votur acfübícripfit, num confcientiz remorfum fentíat ;

: fed

autcognofcat quid fecerit ; homo'cece , homoinconfiderate, fcis cui dede-

Inety.

ris votum, fcis illa quibus fübfcripfifti? fcis, licet peccatum ,. quod contra

nX

juramentum officii tui commififti ,. fit folum unum , coníequentias qux ab

us à

illo dependent, effe infinitas & ipfo peccato: majores? Scis, quodillo; quo

xdit:

fcribis calamo, te reum fcribas malorum omnium , quz faciet, vel quibus:

4

confentiet,. aut quz non impediet indignus hic homo, cui dedifti votum, &

tin

cunctorum etiam malorum, que usque'ad Mundi finermab ipfo fequentur? . &

u$

masgnam miferiam ! miferabilis eft Refpub; in qua hec dantur vota : mifera-

11

biles fünt Populi,. quibus prezfünt Miniftri talimodocle&ir fed Confiliarii ;

ufft

qui vota dant ,, funromnium miferrimi z alii abeunt cum utili, &ifti manent:

itiSe

cum. onecre..

Attendite;

Si furatur ille ,. quem vos elegiftis ( non dubite-

«US

mus quin id fic fucurum, eff. enimrcertum quod furabitur ) furetur illequemr

ünc

elegiftis,. & per fe'ac per' fuos, ficut ejusmodi homines facere folent ,. ideo:

BU

Éridtam & vobisrationem DEUS exiget:; quía votum quod dedifUs, fuit ho»

T0

rum caufafürtorum. Prefidet ille,. quem elezgiítis ofüciis pacis ac miliciz ,.

tur

*& forfan ea confert plus offerentibus ,. relictis iis.qui eadem prormeriti funt ac

hli'E

aliis vicibus fervierunt,. eorum vos rationem eítis DEO reddituri ,. quia vo«

hi

tum;. quod contuli(tis harum injuftitiarum caufa fuit.. Ille, quem elegiftis

]ud

pauperes opprimit , plangunt viduz' ,, patiuntur Orphani ,. clamant inno-

centes, & vos DEUS condemnabit ,. quía votum à vobis datum caufafuit

illarum oppreffionum & tyrannidos.-

Ín illius quem elegiítis regimine;.

un

fí

BRomines occiduntur , zdes deflruuntur, infamantur familim , vivitur

more Barbarorum ,. & vos hzc omnia luetis in inferno , quia votum quod:

ur,

du

dediítis , omnium. homicidiorum, omnium injuriarum , & omnium fcan«

C

dalorun? caufa fuit..

Ecclefiarum immunitates violantur » Evangelii Mi«

[ey

niftri malé tra&tantur , impediuntur Gentilitatis converfationes , nom

elt

permittitur propagatio fidei , fed propterea vos penas in eternüm dabi-

tis , quia votum ,. quod dediftis ,. extitit caufa cun&orum illorum Sacri-

i

jm

legiorümr ,. omnium: impietatum » irrecuperabilis: tot 100005, animarum:

jacturg..

z

ne

Hz fünt ex parte indignorunr, duos elegiftis , confequentiz ,. fed quae

eruntex parte benemeritorum ,. quos exclufiftis? Illi fineprzmio fervitiis eo-

A

rum debito manferunt:: eorum fünt filiiac Nepotes fineauxilio,. & fine hono-

re, cumenimilla meruiffent illorum Patres & Avi, vos ipfis abftuliftis: malé

la*

-nc

adminiftrata maníit Kefpubl. |Boni Scandalizati ,, inurmurationes: contra

um Confilium infamatum , in quo vos

$j

Prncipes, &egimcb*odib-habitum » Ipfi

x

L

ld

vel

86

Concio Sepitma

[

velaffiftitis, vel prafidetis, fine fpe meritum, finejuftitia premium, mala

t

fatisfa&tiofineexculatione, DEU5 offenfus, Rex proditus, Patria deíteu-

D

&a: graves, imograviffime fünt he confequentiz, qux omnes nafcuntur

Y

abillo voto, velabeledtione, poft quam vos forté fcrupuli manfiftis exper-

tes, & pro qua gratias habuiftis ac quandoque propinationem cum magno

D

guítu.

Adhzc, que vobispredico, refpondebitis, horum vos nonhabuiffe

D

curam.

Bona excufatio pro prudente Confiliario! fi advertiftis, peccaftis,

hi

cum adverteritis ; fi non advertiftis , peccaftis , quia debuiftis advertere,

y

Meum eft defiderium , eaquz dixi, exlocis S. Scripture confirmandi , fed

K

pro omnibusunus füfficiet, quiin materia peccatorum confequentiz eft for-

midabilis; A Cain fuit occifus Abel, & dicit Textus Originalis, Genef. 4.

ï)i

Vox (anguinum fratris tui clamantium ad me. — Notabilis loquendi modus!

(

Abelis folàüm unus fuit fanguis, cur ergo dicit DEUS, contra Cain multos

clamare fanguines;? Myfíterium declaravit cum timore Paraphraítes Chal--

dzus, vox fanguinum generationum , quafuturaerant de fratretuo ,clamant

a hE.

Scitis cur cum Abelis fparfo fanguine, multi clament fanguines?

quia non folus extincti fanguis Abelis à Czlo petebat vindictam , fed omnium

etiam pofterorum , quidefcendiffent ab Abel, fihic nonfuiffetoccifus. Vi«

fi:

debatur Caín unius homicida hominis, fed erat unius homicida humani ge- *

neris: totenimab Abel, quot ab Adam, defcendere potuiffent, Peccatum

!

folum erat homicidium unum, confequentiz fueruntinfinitz.

Ergo fi Deus

D

in peccatis punit usque ad confequentias poffibiles: fi poffibilla comparebunt

& exurgent contra vos injudicio, non quía fuerunt autfuturafunt, fed quia

potuerunt effe: fi poffibilia fanguinem habeant ac voces, ut in celum cla-

ment: quales erunt clamores veri fanguinis & veracibus venis fparfi ? Que

voces verarumlachrimarum à veris fparfarum oculis? Qui veri gemitus do-

loris ex verís cordibus exeuntes ? Quales erunt viduitates , quales Orpha-

natus? quales erunt oppreffiones, deftructiones, Tyranniz? Qualeserunt

confequentie horum omnium, in tot perfonis ac pofteritatibus, five futu.

ris, five poffibilibus ad finemusque Mundi multiplicatz? eft quis, qui hec

curet ?

Nunc intelligetis quanta ratione dícatS. Joh. Chryf, impoffbile e$1 quem-

uam Rectorum falvari. Hxc propofitio paffim cenfetur Hyperbole : fed

diconon effehyperbolen: eft veritas moraliter univerfalís in toto Theologiz

rigore. Impoflibile moraliter vocant Theologi , quod nunquam aut quafi

nunquam accidere folet : ergo fic argumentor : omnis homo qui eft caufa

culpabilis damnigravis, fi quando poteft , id non remediat, illum falvari

eitimpoffibile : omnes vel quafi omnes, quigubernant, fünt caufz culpabi-

lesgravium damnorum: nullus aut quafinullusillorum, quando poteft, ilia

reme-

De Judicio Univer[ali,

$7

la'h

rémediat : ergo nullus aut quafi nullus illorum, quiguberpant poteft Salva-

fü

ri, Infertur beneconfequentia? faxic DEUS uc fecunda premiffa non fitab

tüt

experientiis corfirmata ! vidi regnare multos , vidi mori multos, nulluti

e

vidi gubernantem qui non fuiffet magnorum damnorum caufa , nullum vidi

morientem , qui id emendaffet quod poterat , ergo fum obligatus credere

;no

cun&tos effe in inferno.

Sic id demortuiscredo, ficid de vivis timeo.

Ri-

iffe

i,

dete nunc peccataconfequentiz, Poft exa&iam & receptam totius generis

[6,

humani rationem, vultum DEUS gloria & gaudio plenum ad dextram con-

fed

vertens, Bonís dicet : venste Benedicli Patris mei, percipite regnum , quod

Qp

vobis paratum e[! ab Origine Mandi. Mattb.25. Quam erunt fxlices hanc

pecepturifententiam? Laudetur DEUS, quianosomnes, quotquot,hic fü-

?

mus praefentes, ex iis , fi voluerimus, poterimus effe, Quàm bene tunc

asl

08

cenfebuntur impenfi vitze hujus labores, & quàm veré videbitur tunc fuave

al

jugum lex Chriíti, quam nuncdifficilem exiftimamus & gravem? Sed utinam

multiex nobis, qui hic ftamus! (non aufim id dicere , intelligitis vos ipfi)

il

multifunt vocati , pauci vero eíeiti.

Poftea Dominus fe convertens( non dico

Mil

bene)nonconvertens fe Dominus ad finiftram cum fevero vulztu & non.com-

miferatione (non auderem id credere íi Scriptura non diceret ) Malis hoc

f« :

modo dicet: Jte maledicti in ignem etermum quiparatus eff Diabolo 9. Angelis

n

]

ej". Paratuseftnon pro vobisfed pro Diabolis, aftquia vos illum voluiilis,

As

ite vos, Aperietur terra, cadent omnes; & illa recludetur.

tem: zternitatem , veternitatem,

pertotam æternitg,

int

"

"u

CONCIO OCTAVA

IÀ

lo

j

De ítigmatibus S. Francifci,

üt

U

Si quis vult venire pofl me , abneget. femetipfum , &Y tollas

z

erucem fuam & fequatur vie,. Mattb. 16.

uÀ

H

ESS

ii

I quis füb meis vexillis merere velit, inquitSalvator, abneget fe,

j

g

y

«

d

«

24, crucem fuam humeris imponat, & fequatur me. j.verbis, ni

Xäf

.^

f&

fallor , res quinque Chriftus proponit. Deuna dubitat: alteram

(

k

i,

EE

fupponit, & de 3. dat Confilium. ' An quis fit qui ve!ít ipfüm fe-

jf

're

qui, dubitat, 242 vult: fonponitomnes fuam babere crucem,

n

erucem fuam : & nobis confitc , ut nos ipfos abnegamus,

abneget : ut no-

&rani in humeris craucem portemus, 7olai erucem : &iliam

fequamur. t$ /é-

)

quAIHT

n

)c

T

Concio O84va

quatur me..- Credidi(fem nihilin Mundo communiüs efe; quhàm o"mnes,va'!le

T

falvari ; & mihi videnture

ï(

7

r

p

pauci, quihocvyelint, cui dubitet Chriftusan

"i,

€orum aliquem (itreperire, f q455. — Alterumeft , quod nosornes falvos fa-

cere vellemus, fed falvos nos tacere ficut volumus, & hoc non eft fe falvos

[47

ide

facere, Scire vultisan vos velitis (alvare : videte num opera faciat

is pro fa-

f

lute, quia multa facitis, licet magni vobis confteat, pro illis quorum vos

magnurn tenet defiderium: (iad Cxlum irevultis, cur.non vultisire verfus

qu

Czxlum? eó venirevelle, fed non velle verfusillam partemfeconferre, in-

1en

Ts

fipientia e(t. Quem non animaret, quod Chriftus velit nos in via Celi vo-

luntarios, & nos ineadem progredimur quaficoa&ti? Non vidiftis remigan-

&t

C

tes,; quomodo vertunt ad partem unam oculos, & proramadalteram? fic

nosad hujus vitz remos ftamus, fi noltrainterrogemus defideria quo flectant

Ü

oculos , refpondent ad Celüm? & fi queramusquoducantattiones noítrz

jw

proram, reperiemus quod illam ducant ad infernum.

Ecce nuncquomodo

n

voluntate flectimur adunampartem, & paffibusadalteram. Oportet.con-

te

ür

formari me voluntati locum confequendi; /f 445 vult, Siquis, ait Chriftus,

me fequi velit; abneget femetipfum: foríanhzce(l (ententia maximé notan-

(t

On

da, quamilledixit? quidfignificat, utnosipfos abnegemus? quid fignificat,

ut nobifcum agamus quafi nonjeffemus nos? Ego qua(i non effemego, vos

elt

quafinon effetis vos? óquam divinum documentum , & in proíperis & in ad-

Is

verfis, probonis & malis! (i noftre nabis evenirent profperitates ac (ieffent

VE

aliorum, quam parüm nos füperbirefacerent! fi noftras reciperemus adver-

u

fitates quafi noftrz non effent, quam parum nos aflligerent! verus amicus

fo

dicitur effealter ipfemet, verus Chriítianus, ait Chri(tus, .alter debet effe,

t

non idem ipíe: z6£zeget femetipfzm. Verus amicus eft altér ipfe , nam in

W

amici rebus fe gerere debet, quafieffent propriz: verus Chri(lianus debet

fü

efleille & nonille, quia gerereíe debet inrebus propriis qua(i effent alterius,

[

Quantó quietior noftra foret vita, fi hocmodo viveremus! quantofacilior

de

effet in perferendis injuríis pacientia, quam in laboribus jufta conformitas,,

e

quam moderatumin pretenfionibus defiderium , quam difcreta in affectibus

n

follicitudo, & quanti noftrümipforum & fortunz Damini eflemus! fed quia

V

nosà nobis ipfis non abítrahimus , rebus omnibus implicamur , & ideo nosim-

q

pediuntomnia. ;Dicuntabnegare feipfam, maximam effe difficulcatem , fed

Y

ego non fcio quz fit major commoditas? dicitur effe maximus actus amoris

Dei ,fed ego maximum effeaQdtumamoris proprii exiftimo : folus (ibibene velle

t

"

novit , qui (e fcit à fe ipfoliberare,

Itaque, a5neget fémetipfam : hic adjun

git Chriftus , €2 tollat crucem

b

ffam. Ó quàm erit crux illi levis, qui femetipfum abnegaverit! aliud crux

3

r pro-

*?üï,? pondus non habet ,, quàmillud , quod dgmus ipfi; fi amor noftei

prius

De Stigmatibus S. Francifai.

89

vefle

þpr'xus nobis noftram portaret crucem, illiusparvum fed crucis nullum, nobis

192t

pogdus portandum effet.

Conqueftus fuitJob , faczus fim mibimet ipfi gra-

sf

vA4. Cap.7. & nonfuit Jobille qui minimam in hoc Mundo crucem portavit,

lvos

Crucem [aam : folummodó noftram nos portare crucem, Chriftus jubet, fit

0 fi.

ideo benedi&tus : fed quot eorum eftreperire, qui in aliis crucibus ferendis

V05

fatigantur! quot adfert ambitio cruces, quz vix videntur effe tolerabiles?

tüs

quàm quietus & quam bene gubernatus effet Mundus, fi fingulis fua crux fe-

] fr-

renda (ufficeret! (j DUS crucem veftram, zqualem ve!tris formavit hume-

VO*

ris, cur aliam vultis cujus oneri £forfan portando non eritis? Sednaturalis hic

n

erroreít, inquonafcimur, quod aliorum cruces leviffimz & proprii humeri

' [ic

cuilibec robutiffimi videantur: quisquis fatisfaciet (i non cadens nec defati-

ant

gatusüam portaveritcrucem. Salvator noíter in fua portanda, focio qui

(trg

juvaretillum, indiguit, & nos noftris & aliis pluribus ferendis fufficientes effe

odo

putamus? Sedqua decauía? Quia titulos in crucibus, non earum pondera

ol*

refpicimus. Mihicredite, quz videntur magis defiderandz , plus illas effe

l5

timendas, Non advertitis pretiofiffimas eífe graviffimas? 52 q45 vult cra-

n«

cem[uam, — Dicicergo Chriftus, omnibus fuameffecrucem , & fioculis paffi-

one vacuis Mundum (íemel intueremur, non aliter effe videremus,

Quem

as

V0S

eít reperire ftatum five füummum, (ive infimum, fiveditiffimum, fivepau-

At«

perrimum, fiveliberrimum, fivemaxime fübje&tum, qui nonab extrinfeco,

ent

velintrinfeco cordis füam habeat crucem? earum aliquas videmus , alixia-

tent , & minüs vifibiles graviffimz effefolent, cum fintinteriores & animam

j

cüs

folüàm aggravent.

Mundus Calvariz montem reprefentat , in quo omnes

ftatus & omnes in cruce reperire fuit.

Sunt omnes vel jufli, vel peccatores,

Hþ

Iu

vel pznitentes: fi fitis jufli, debetis habere crucem , Chriftus enim juftus

füam habuit crucem: fi peccatoreseftis, habetiscrucem , malus enim Latro

bet

l,

peccator erat, & habebat crucem : fi pnitentes fueritis, crux vobis non

deerit: bonus namque Latro pznitens erat, & maxima pznitentiz pars ipfi

jor

crux extitit.

Si Reges fueritis, oportet vos habere Crucem, Rex Judae-

45,

rum erat Titulus Chrifti, & hic cum Rege crucifuit atfixus: ficontigerit

u$

vosexiis effe, qui Regibus affifterefolent, etiamà vobis crux non aberit, fi-

yia

quidem à latere Salvatoris Dimas & Geftas fteterunt, quierant inloco con-

im

venienti, fcilicec crucibus affixi , & non erant in loco convenienti , cum

(ed

effentà latereRegis, undefxpiusaccidit ruina Regni, cumergo, five volen-

yrs

tes, five nolentes, in qualicunque ftatu ac loco nofltra nos crux maneat,

Jid

magn2 eft mifericordia, quod crucem , quam pro necelfitate portamus , no-

bis DEUS ad meritum fuadere velit, zo/lat crucem [uam, £2 fequatur me

tn

Sed tam fumusinfipientes, ut cum crucem non poffimus non portare, fuffe.

[)s

ramusonusillius, meritum perdentes, quia füb Duce Chrifto eandem por-

'0*

tare

U

QO

- Concio Oäaw

tarerecufamus: fidefinentes Chriftumequi, crucem ab humeris deponeite«

t

mus, ingratitudo feuinfirmitas noftra faltem aliquam haberet excu(ationem,

Si

fed infelicitas eft, quod quo plus nos à Chrifto feparamus, eo magis crücis

noftrz pondus creícat, Non aliud in Mundo, quam fidelem optarem mihi

tif

nj.H

bilancem , inquailli qui vanitates, &illi qui Chriftum fequuntur, füas vide-

xentponderaricruces: óqu&àmíe quidamfalfos, & quàm fibibeneconfultum

dat

fi$ i

alii viderent! Mzbi A4undus crucifixus eff t9. ego Mundo. Gal.G. Pautus ha-

betcrucem, & Mundus habet crucem: Sed quanta inter crucem Mundi &

DE

füi

crucem Pauli differentia? Si homines hanc veritatem bene cognofcerent ,.

eerto vobis promitto fore, ut crucem fuam Mundus cam cruce Pauli permu-

Tf

19

taret,. fed ideo infelicitaseft, quemquam reperiri ; qui crucem füam cum

Mundicruce permutare velit.

Certos Mundus homines habet magnz infipi-

ipf

Inte

entiz, qui neporrentunam cum Chriftocrucem, duss fine Chrifto portare

debent.

Quàm diverfimodé hanc Philofophiamintellexit incarnatus ille Se-

qw

raphinus, ille vivus fui ipfius Crucifixus, Patriarcha gloriofus S. Franciícus./

qu

Fuitexemplum fecutus , & ipfüm Chritus in Mundo pro noftro reliquitexeme

cun

Ti$;

plo; ut illumimitemur & eidem nos conformemus, ac multo magis illi, -qui

profitentur eundem fpiritum, eundem habitum, & eandem docirinam, ac

büs

maxime cum loci hujus Religione , acprofeffione: mutemus ergo ftilum , ut-

&l

i

que nosad tamfüblimis argumenti , fcilicet plagarumS. Francifci, aut Chri-

"u

&i, Francifco impreffarum altitudinem elevem

«dve MAar1a.

?

us , opem nobis neceffariam

amploremus.

D

l«

a

Si quis vult cvenire poft me abneget femetipfuns.

tat

N huojus Evangelii verbis difcurfus nofterfundari, nec ab iis defle&tere de-

I

li

bet: fed quod confidero primum, eft, zo/latzrucem faam. Precepit nobis

0ni

Chriftus, ut noftram tollamus crucem & ipfümfequamur, itaque Dux erit

C

ille, & crux erit noftra. Qusro: non expediret, ut ficut períona quam

at

oportecfequi, eff Chriftus, ita cruxnobis portanda, Chrifti crux effet ?. vi-

de

detur quod fic. Cur ergonon dicit Salvator, qui vultme fequi, tollat crucem.

meam,. fed tollat erzcem fsam? " Quia Chriftustantifüam zíftimavit crucem ,.

h

tat

ut eam nulli dare voluerit: illorum crux effedebet, meam non doalteri: tor-

l

menta , necnoninftramenta paffionismez, tam parvinon facio , uteadem

tü

alteridare velim: dicit enim per Ifaiam, G/oriam meam alteri mon dabo : c. 1g.

Ki

Hic dificilis videtur Fextus , DEUS enim füuam offert gloriam, omnibus il-

Iam petentibus, & dat omnibus eam mrerentibus, imo folümut nobis faam

tio

caretgloriam ,. de Czlo.defcendit, namgloria, quam Chriftus meruit, pro

Qu

loriaus

ægbis non pro illo fuit , fibi non potuit mereri, Cur ergo dixit , g

WICATS

pu

de

z

lh.

De Stigmatibus S. Francifci.

gr

Qemm,

mieam alterinon dabo? Ex. slio Scripturz loco licet intelligere. Antequam

:ru'gis

Satvator fuz paflionis gloriam adierit , hanc ad Patrem fecitorationem , c/a-

mihi

rificame Pater, Toan, z. Noneratclarificatus Chriftus ? non fuit gloria ple-

Vide-

nusabinftanti conceptionis? fuit: cur ergo rogavit Patrem ut fibi gloriam

ltum

daret? dicam: Dominns nofter in Mundo gloriam gaudii, & gloriam paffio-

1

nis habuit, gloria gaudii fuit gloria vifionis, qus confiftebat in fzlici ftatu

d&

DEUM videndi: gloria paffionisin tormentisconfiftebat, queprohominibus

f

et,

fuit paffus, & licet Chriftusà primo conceptionis inftanti prima frueretur glo-

ff«

tia, non tamen fecundà, nifi pafTionis die; eftevgo hzc gloria quam Patrem

Cutm

rogavit, dicens, Pafer clarifita me. Sed qui potuit effe, ut Chri(ti paffio,

fipi-

ipli fua effetgloria? Hanc difficultatemS. Chry(oftomus notans fic Dominum

tate

interrogavit: aderucemvapert cum pradonibus , & boc gloriam appellas?. Ita,

N-

quod pro dilecéis patior , Chriftusref(pondit. Nam multum pro dile&tispatienti

fcusJ

crux eít gloria ; ita ut Chriftus bis gloriofüsfuerit, femel gloriáà vi(ionis, fe-

df

cundoglorià, in quá patiebatur pro hominibus , eóque pluris gloriam paffio-

qui

nis, quamgloriam gaudiifecit, quia hujusfuittam prodigus, ut eam omni-

AC

busdederit, fedilliustamtenax, utipfam fibirefervarit foli, gloriam meam

W

alieri non dabo: gloria vifionis fit gloria veftra, vos omnes gaudete DEUM

videntes. fed gloriapaffionis, gloria pro bominibus patiendi , hzec eft mea

pri-

uam alteri dare nolo, eloriam meam t$c. ldeo Chriftus de cruce

fa.

loquens , inquit : quisquefuamtollat crucem, mea me folum manet, £ol/s£

crucem [nam. .

N

Cum tormentorum & paffionis fuz gloriz fcilicet plagarüm, Salvator

tameffet avarus ( fic mihiliceat loqui) adeo tamen S, Francifcum dilexit: ut

de-

illi dare volueritoptimam glorizfuz partem, & maximam fuz partem paffi-

hu

onisipfius corpori imprefferit. '"Tantusfavor, utexplicaripoffit, Seraphi-

tit

cam linguam requirit: fed ut fübtilitatis cognitionem aliquo modo humanus

ii

attingatintellectus ,. quz dicam attendite.

Francifco Chriftus hanc conce-

dens paífionis füz; partem, adgloriam illum admifit, ad quam, nec homi-

Vi*

j

nes, nec Angelos, necipfüm DEUM admittere voluit.

Quo fuppofito no-

um

tate. MilitibusSalvatorem cum difcipulis in horto fiftentem capturis, ipía

r

Majeftas fe capiendilicentia datà, fuos monftrans Apoftolos , fic illis loqui-

jiti

tur: ffergo me quaritts , fFnite bos abire. Toan. 19. . Cur Dominus fuorum Di-

fcipulorum aliquem apprehendi non permifit, qui cumipfo moreretur? nonne

i

li

conveniebat unum ex Chrifti doctrinam fequentibus, in ejusdem confirma-

tionem, füam profundere vitam, &loco]Judz traditoris unum effe Petrum,

n

0.

qui feillipreberetin morte comitem? Cur ergo Chriftus in paffione fua Difci-

ulorum fuorum aliquem fecum habere noluit? Quia totam fibipaffionem

defideravit, & fi quis Difcipulorum cum.Magiftro (imul effet captus , pars

P

Vodii

^

. Concio O84va

$2

rannoruminillo divifa fuiffet: ut ergo peme pa(fionis & gloriamema-

ho

odii Ty:

177

neant ,

falviabeant Difcipuli mei , fzite bos abire: Ambitionis fuit attusnen

velle focium in tormentis. A cordeS. Pauli licebit in hoc cafu Salvatoris inten-

E

tAt

tionem cognofcere.

Paulus coram Judice (iftens illi dixit: opzo te fieri talem ,

n«

& ego fum , exceptis vinculis ,

ZAli6. Defidero vehementer ut DEUS

gual

.

feri

omni

a tibi impertiatur bona quz mihidedit, his tameu catenis exceptis: Q»

tz

mnes alias gratías tibi dabo cum gaudio, folóm hsc mea vincula nunquam

cedamalteri. Hoc modo Chriftus dixit paffionem (nam liberalitatis excepti-

eju

fün

onem füiffe : difcipulisomnibus meam dabo gloriam , fed nulli penarum mea-

rum partem : diligo vos unicé, verum eft, fed amor meus fe non extendit

Ào

ultra. Praterea: Chriítus S. Petroprzcipieus, ut in vaginam gladium re-

i

oneret,, illidixit, amputas quia non poffum rogare patrem meum , & exbibebit

a

mnibimodo plus quam Y2. (egioner Angelorum ?* Mattb.6. Kes notabilis! non

U

fuiffet Chrifto facilius, unico verbo füisinimicis tollere vitam? cur ergo cum

Ut Angelis invifibiliter hominum actionibus affiftenti-

[

Angelis minatur iis ?

pi

bus , homines fcirent ,

quod ne quidem hoc modo Chri(tus paffionis fux fo-

€ios admitteret Angelos.

Angeli naturá fünt immortales, Spiritus impaffi-

hf

g

biles, & Dominus pegarum fuarum tam zelofus erat amator , ut impaffibiles

niis haberefocios: licet enim

K

quoque füfpe&tos haberet , nec Angelos vellet

participes , poreraot tag

hr

illi patiendo tormentorum non poffent effe

lis mï—

«

ejusdem gloriz , focietatem illi przftando : & hoc ne quidem Ange

ftus conceflic..

Salvator fv cruce moriturus , füblatis iv celumoculis, (icait, DEUS

meus, DEUS meus ut quid dereliquiffi me? Matth, 27.. Cur Pater Filium

r Filius à Patre federeli&um dixit, interrogant omnes ? Sed

reliquit ? Er cu

ego quaro, cu

r hoc conqueritur im publico? Quodinter Patrem & Filium

agitur, precipué

fi t lamentatione dignum , audiri publicé non debet ; ac

—— €D I OP MX

rron erat neceífe füos.ad declarandos do-

multo magis cum Pater effet DEUS,

lores Filium lamentari, cur ergo publicédicit Chriftus fe à Patre derelidtum

o conftare voluit fe pro hominibus patientem adeo folum

effe? Quia Mund

fniffe, ut in torm

entis ne quidem Patris füi focietate fitgavifus, Perfone

Patris & Perfonz Filii vix eftaliquid,, quod fibi non commuricent equaliter

& quod non fit utrique commune, extra paffionem : fed voluit Chriftus in

affione, tantas ipfe panas füflinere ut nequidem proprium Patrem ( modo

EUS mew &c.. T'orcular calcaifolus £9 de

poffibili ) focium in iisadmiferit; D'

gentibus non vir eff meeum ,

If:65.- Sicloquitur Propheta in Perfona Chriíti

:

[

d'( cum Prophetzlicentia ) pl

us illi dicendumfuit? folumfeimagone crucis

& victoria paffionis fuiffe dicit, quéd nullus illi fe focium adjunxerit ; verüm

cietate

m as aM - G a Mdf pQ C^ ane-

nonuna, fed 3. vicibus ingloria cruci;- folus fuit Clriftus : folus fine fo

homi-

De Stiginatikus S. Francifci.

93

un

hominum, fizite bos abire : folus (ine focietate Angelorum, exbibebit Ange.

n

loregm legiones ? Solus fine focietate Dei P'atris, Dews mems, Deus meus , &j c,

Id

Ex hoc difcurfu colligitur, quod tanti Chriftus fecerit füz tormenta crucis, &

lm,

tam fingulariter illa pro fe folo voluerit, ut eorum nec Deum , nec Angelos

n

nec homines participes faciens, ab hujus communione glorig cunctos exclu-

i

[(

ferit : & hocfüppofite ( ómíra Francifci dignitas ! ) cum effet ita , hujus glo-

uam

riz, ad quam Chiiftus non admifit Angelos, nec homines , nec ipfüm Deum,

ejuldem gloriz tantum Francifco conceffit , ut fuas i

ept-

pft dederit plagas, qua

neà-

funt ejus paffionis gloría principalis.

"it

Triumphatore cxlum afcendente Chrifto, vigiles ad S. civitatis portas

| f

Angeli, foris ftantibus loqui caeperunt , dicentes : Qu efl iffe Rex gloria ?

il

Si non noverint illum , cur Kegem vocarunt, Rexglorie ?. V'iderunt Calites

non

cuniti illum, qui (becioftor vulneritus apparet , $ admirantesfulgentia divine

um

virtutit vexilla , dixerunt : qui efl iffe Rex

lori * Inquit S. Aug. dicens,

ntie

caufam ob quam Ángeli Chriftum vocarunt

í

egem gloriz , fuiffze, quia S.

Magna dictio * Dominurn noftrum in A(cenfioz

: [«

plagas ejus apettas viderant.

iffi

nis die gloriofis veftitum dotibus Angeli videntes, non illum vocabant Regem

gloriz , quia viderant illum gloriofum ; fed quia vulneratum videbant, majo-

)ifeS»

num

rem Chtiíto gloriam conferentibus , paffionis ejus veftigiis , quàm beatitudi-

nis dotibus: & cum hzc propria illius effet gloria , Chriftus eam S. Francifco

communicavit, & quod alteri fe non daturum promiferat , eidem dedit, o/;r .

D

am meam alteri nom dabo, Sedhic fifiamus, Si Chriftus promifit hanc fe glo-

riamalterinon daturum , qui dedit illam Francifco, huic refponder& videtur

UM

iurti

fecunda thematis rroftri claufula , /£ 245 vzuit, ebnegetfemetipfum. | Sed quid

fignificat abneget femetipfum ? ut quiíquis effe de(inat qui eft, rec ego fim

Sed

ego, nee vos fitis vos, & taliserat S. Francifcus: er

um

go fi Francifcus non erat

u

Franciícus, quiserat ? procul dubio Chriftus, Hoc clare S. Paulus his dicit

verbis : vzvoeegojam non ego : & íi tu non es tu, quis es-? oivit vero i me

10«

um

Chrifius.. Nonfum amplius ille qui fui, nam definens effe ego , definens cffe

Francifcus, factus (um Chriftus. Nuncvidetis cui Chriftus fuas dederit pla-

um

n

gas ? hominiqui in virtute abnegationis fuüi jam non erat ipfe, fed Chriftus;

Et cum Franciícus auon effet amplius Franciícus fed Chriftus , ideo daans hic illi

te

J

plagarum fuarum gloriam, eandem alteri non dedit ;. glariam meam t$c. Hu-

do

jus reinec interra, nec in humanis, fed in Celo folium & divinis datur exem-

lum. S.Hieron.creditabzterno Patre di&ta fuiffe hxc verba, e/oriam meaus

:2

vd,

(

alterinem dabo , & tamen totam Patergloriam fuo communicavit Filio, cur

ergo dicit, quod illam alteri dare nolit ? Quia cum Pater & Filius unus (int

[cis-

Deus, licet Pater illam det Filio; non dat alij. Idipfum imn cafa nollro dico,

Salvator dicit fe gloriam paffionis alteri non !däturum-, & hoc nom ob

flante

lgc

:

dedit

)

94

Concio Oflava.

0

am

deditillam S.Francifco , quia cum Franciícus vi abnegationis proprix , defierit

if

effe Francifcus , & vi unionis factus fit Chriftus, licet illi füam Chriftus det

ahin

gloriam, non eam dat alteri , a//erZ 16 dabo, ideoque non eft mirum quod alijs

T.

ut fefequerentur przcipiens, S. Francifco permiferit ire fibi parem.

It

Notate nunc, 70//a? crucem [aam &3 fequatur me. — Qusro, cür dicit ;

Trr

fequatur & non, comitetur me ? Quia qui fequitur femper retro manet , qui

[

comitatur etiam parire poteft, fed Chriftus in materia füz crucis & paffionis,

datt

licet ut fequamur illum imitatione preceperit, non tamen voluit ut paritate

taffe

comitemur.

Abrahamum Deus füum fibifilium offerre juffit in Monte Moria :

Ton

impofüuit humeris lignum Ifaac, montem afcendit, ad Sacrificium fe ligari per-

Qua

mifit, fed ftricturo Patri gladium dicit ipfe Deus, so» extendas manm tuau,

Tif$

Genef. 22. ' Sed quare ? Non videtur effe honorificum oblaturo victimam,

qui

ut filiusI(aac primogenitus per campos vadens defatigatus, veniatad montem

D«

in confpectum Sacrificij & cum jam dandus fit ictus, ipío fübtracto, ín ejus

tlf

vicem vervex fubftituatur, id; minimé decorum effe videtur, Cur ergo fic

[je!

accidit ? Ut primaspartes Deo cederet ?* inquit Clemens Alex.

Ut in paffione

illg

primum Deus haberet locum, & pon iret Iíaac par Chrifto ; portavit in hu-

meris Ifaacligna ficut Chriftus, fe ligari permifit ad vittimam, nullum dicen-

m

do verbum, ficut Chriftus, fi autem ipfi vita fulffet ablata, par ipfi Chrifto

pl

iviffet : ut ergo maneat retro, utfequatur & non fit xqualis, moriatur Chri-

um

ftus, illo fuperftite vivo, & optima pars paflionisin Ifaac defideretur, Nihil-

quo

ominus cum omnibus ut fequerentur & poít fe manerent, Dominus prgecepe-

Jue

rit, S, BSancifco tamen conceffit ut fe comitaretur.

Sed adhucquzro , fiSal-

prii

vator Francifco dare plagas voluerit, cur illi quinque, non pluces nec paucio-

res dedit ? Quia non folàm imitationem fed xqualitatem ei dare voluit.

Ó

Tum

$]

fingularem favorem ! Deusipíi Jofeph gratiam conceflit ut venderetur, fed

re bene confiderata erit reperire, Chriftum 30. Jofeph vero 20. denarijs fuiffe

nl

N

h

venditum, iz fervum venundatus eff Tojepb, Píal. 104. . Sed quare ? .Ouia

Jeruus non debebat e[fe pretiofios Domino [io, inquit Pafchaius, Ut imicare-

18

3l

te

tur , ipfi conceffit, ut effet par, illi negavit.

Salvator Lazaro favorem prze-

flitit, ut fuerit fepultus ficut ipfe ; ac poftea relurgeret , attamen Chriftus 3

COTF

ph

& Lazarus 4. diebus in fepulchrofuít, & quare? S. Petrus Chryfol. dicit, ze

&ic|

equalis Domino videretur.

Itaque Lazarus plus, & Jofeph minüs, uterque

ni

fuit fecutus fed neuter adzquavit Chriftum, aftillum adequavit S. Francifcus

&

Jofeph extitit imago Chrifti venditi, verum hoc deficiente quod Jofeph 20.

& Chriftus 3o. venditus fit denarijs,

Lazarus Chrifti fepulti figura fuit, non

4ij

vero naturalis, nam Chriftus 3. Lazarus 4, infepulchro diebus fuit: folusS.

d

Franciícus volnerati Chrifti perfecta fuitimago, habuit enim uterque ;. vul- -

9g

anci-

nera, :S€d quz imago, vel quefuérehbac vulnera ? dicunt omnes $. Fr

ii

fcum

: D& Stigiatibus S. Francifci,

9f

|]

f

C

um Chrifti corporisimaginem , & ejus plagas illarum in Chrifti corpore figu-

Iet

det

ragfu!ffe ; dico tamen ego quod $. Francifcus non Chriíti corporis , fed ejufdem

animz fuerit imago , & plaga 8, Francifci non plagz corporis Chrifti , fedani-

alijs

tnz illius plaga fuerint.

Hujusrari conceptus probandi gratia hic parum mo-

remur oportet,

Imprimis hoc nono dubium : jam vobisconftat Chriftum S.

(CIts

Francifco fuas impreffiffe plagas in Angeli, fcilicet Seraphini fpecie, ergo vos

qui

Ajuzro : fi Chriftus, ut plagas reciperet, fe fecerit hominem , cur ut illas

Yi

daret, fe Angelum fecit ? forían ut monftraret in hoc actü fe naturam mu-

(at6

taffe ? fuit enim ipfius natura , ficut vidimus, in paffionis füx tormentis focios

tl

non admittere,

Verum non potuit hzc efle caufa, fiquidem Chriftus nun-

ptr-

quam eít liberalior quàm quando eft humanior.

Et fi in propria fpecie homi-

As

nis venirenoluerit, cur non in alia quadam corporea venit, ficut Spiritus S.

i

1

qui apparuit in fpecie columbz, cur in figura fpirjtuali ficut eft Angelus? Quia

tem

eus füpernaturaliter agens utitur inftrumentis effectui producendo propor-

ejus

tionatis, & ideo formam fpiritualem , non corpoream affumpfit , quia venerat

Qu

Francifco impreffurus plagas fimiles animz fuz plagis, & non carnales, ficut

one

illz corporis fuerunt.

hi

Pro hujus intelligentia fupponendum : quod ficut Chrifti humanitas ani-

n«

ma conftat & corpore; fic plage Chrifti fuerint plagz corporis ac animz z

ilto

plagasanimz fecit amor erga homines, plagas corporis inimicorum fecit odi-

ht«

um inftrumentis vindicte. Zusd«i non folti manus fed etiam pedes & latus

il

quaque , C S. cordis zntima furorii lancea perforarunt , quodjam amoris lancea

:pc.

Juerat vnlzeratum , inquit S. Bern. Plagas, quas Judzorum fecit odium, jam

&il

priusaperuerat amor erga homines , hic amor fuit prior quàm odium inimico-

C0«

rum : odium impreffit illas corpori, fed amoreasjam imprefferatanimz, Id

S. Bern. probat ex Cant.c. 4. valnerafficor meum. — ó Sponfa mihi cor vulne-2

fed

raíti : quid neceffarium fuit illudab animitz vulnerari, d jam vuneratus eft

iffe

Salvatorloquitur de vulnere cordis , dicens quod bis illud vulnerarint , nam

ul

fingula Chrifti vulnera, duofuére vulnera, unum quod ante fecerat atmor

i

alterum

u

od inimicorum odium fecit. Secundó füpponi debet : vulnera

c

[t»

€orporis

hrifti, animz B. Virginis impreff: fuiffe, fecundàm Simeonis Pro-

T^

phetiam : (* tuam ip[ius animem pertranfibit eladim, |Sic Arnold. Carnot,

[2

dicit , fugientibus Apo[Toit , in faciem Fibj fe oppofuerat Mater , ex gladio dolorss

X

que

anima ejus infrxo , unluerabatur Spiritu , &9 crmqïgeäamr affe

e

£,

2

9 quod im

vt

carne Chrifli agebatur clavit , t$ lancea , boc in ejus mente compa[fio naturalis eg*

p

actionis maternae anguflia. . Idem S. Bonaventura dicit : bec folum reffat,quod.

o

ipfe in corpore , t in corde espe[fa, nec non &$ fingula vulneraper ejtus corpus d-

M

er[à y in cordetuo generaliter [ant inclavata , quia mempe tuam ip[fus animam.

'ül-

pertravfrvit gladius , tu Domina tj én tuo corde es lanceaía , t amoris claus in-

u

5!&4!3,

m

L

96

Concio Oflava

/

clavata, fed cum Chriftc duplices fuerint plagz , quædäm in anima , quzda

m

Mini

furi

incorpore: vel ut melius dicam , cum imultiplicatz Chrifti plagz fuerint ;

aliz quas amor erga homines aperuitin aníma : aliz, quas inimicorumodium

ank

Zad

aperuit in corpore, & corporis füi plagas anims B. Virginis imprefferit : dico

nunc ego, quodanimz füz plzgas corpori S. Patris imprefferit. Itaut(totum

ille:

In£ot

difcurfum repetendo ) & corporis & animz plagas Salvator habuerit , fed ficut

corporis plagas impreffit animz B. Virginis, ita plagas animz impreffit corpo-

pote

pas,

ri S. Francifci, voluit quafiincarnationem & unionem fuarum plagarum facere

fecet

Deus in duabus creaturis tanto favore dignis : fpiritualizavit (utita dicam )

indo

corporis füi plagasin Virgine M, & animz fuz plagas incarnavit in corpore $.

foit

Francifci, Quapropter, quando corpori S. Francifci plagas impreflit, figu-

ram fpirítus affumpfit, illas animz B. V. impreffurus, (uum realiter habuit

quài

corpus, nam plagz quas animz Virginis impreffit , erant corporez, quas im-

& pt

preffit corpori $. Francifci, fpirituales erant : & ficut plagis corporeis impri-

pp

attic

mendis proportionatum magis erat in(lrumentum corporeum , ita plagis

fpiritualibus imprimendis , inftrumentum magis proportionatum erat fpi-

en

Tiera

ritus.

Sed quare Spiritus fuit Seraphinus, & non ali

qc/luïs alterius Hierarchiz

phg

Cum

Angelus ? Quia Seraphini funt Aogeli amoris, & voluit Chriftus ut fuz pla-

g corpori S. Patris imprimerentur à Miniftris majore bonore dignis quám ij

e[fen

fuerant, quiillas ipfi impreffzrant, utque nulla ex parte deformes , fed ex omni

qui

parte pulcherrima forent, Notate: InS, Eucbariftiz Sacramento Salvator

mortis fug memoriam reliquit, fed ipfe Dominus hujus Sacramenti Minifter

pita

extitit. Quare(e Chriftus hujus Sacramenti facit Miniftrum ? Nonné Sacra-

rem

mentorum aliorum Miniftri fünt Sacerdotes ? Cur ergo Sacramenti fux Mor-

u

tis fe fecit ipfe Miniftrum ? Quia mortem & paífionem luam ex omni parte

Frat

bonas effe voluit,

Chrifti mors & paffio ex parte períonz patientis fuerunt

pref

effectus maximi meriti, fed ex parte Miniftrorum illas execurorum, maximi

quar

fuerunt effectus peccati : & ideo (i paffio confideretur ex parte amoris quo

ded

hisd

tolerata fuit, eft pulcherrima ; fi confideretur ex parte odij, quo fuit illata,

eft turpiffima, Quid ergo Chriftus fecit, nt füa paffio ex omni parte pulchra

vüln

foret & perfe&ta ? mortem füam in Sacramento renovavit, fed mutato Mi-

jq

nilro, Morsquamin cruce füftinuit, & illa que in Sacramento reprzfenta-

atf

tur , eft eadem, fed hac cum differentia , quod Miniftri mortis in cruce fuerint

libet

Judai & eorum peccata , Miniffri mortís in Sacramento reprefentatz, fintipíe

plür

Chriftus & illiusamor, Idem de S. Franci(ci plagís dico : ficut Salvator in cor-

Nf

poris fui Sacramento fuam voluit emendare mortem, ita in corpore S. Fran-

fent

cifci fnas voluit emendare plagas, & ideo Miniftrum voluit effe Seraphinum

$

utficut Minifter qui jam eas formaverat , fuit odium; ita

quiillas imprimeret ;

Minifter

(rat

e

De Stigmatibus S, F rancifci.

97

«dm

Minifter illas reformaturus , effet amor, hacque ratione tam ex parte for-

ript j

mautis, quàm ex parte illas recipientis, pulchrz redderentur.

Videte nunc

dium

an id bene confideraverim : ,Ozid f[unt plage i[l« in medio manuum tuarum 2

dico

Zach, 13, interrogabant Angeli Chriftum ad czlos afcendentem, refpondic

tuft

ille : bi plagatus fmn in domo eorum qui diligebant nfff — Has recepi in domo

licut

meorumamicorum. Dominus contrarium hic locutus fuiffe videtur illis, quz

00

poterat &illis quz debebat dicere : poterat dicere , mihi fecerunt has pla-

ICetG

gas, &non,recepihasplagas, Cur ergo dicitpalfive , recepi, &non , mihi

im)

fecerunt ? Hés plagatis [um. — Prtetea, dicere debuifet, has recepi plagas

re $.

in domo eorum qui me odio habebant; & non , qui me diligebant. Ratio

fgu

fuit : quia voluit Chriftus fuasplagas manifeftare quà pulchras , & eas celare

jbult

quà deformes: propter odium Miniftrorum eas executorum erant deformes :

sim-

& propter amorem Chriíti recipientis erant pulchrzg, ideo paífivé dicit , 54

plagatus [4m, & non , me vulnerarunt : Siquidem vulnera recipere fuit actus

npti-

lgis

amoris, & eorum executio fuit effectus odij, quapropter adjunxit, iz 4domo

cpi

eorum qui diligebant me , quia cum in Jerufalem Chriftum diligentes ipfi vul-

nerantes non amaverint, fed oderint, ideo hocodiumillas deformes reddidit

chig

plagas, nec Chriftus de hisloquens, odij mentionem facere voluit : verüm

cum tanti fua faceret vulnera, uttam activé quàm paflivé fumpta , amoris

r

m ij

effent effe&tus, ideo voluit illa in S. Frzncifco facere meliora dans Miniftrum .

omni

qui eadem exequeretur, Seraphinum , qui totus eftamor,

jatot

Itaque fcitis quz fint ftigmata S. Franciíci? Sunt vulnera Chrifti fine tur-

ylter

pitudine, fuünt vulnera Chrifti fine erroribus impreffa. Non vidiftis Autho-

1CE0«

rem qui fecundam impreíIionem fieri jubet , quia prima cum erroribus £uit edi-

Mor»

ta ? [ta Chriftus cum $. plagarum fuarum characteribus egit : Stigmata S.

Franciíci fecunda fuerunt impreffio, fed correcta, nam illa Chrifti amor im-

xatte

runt

pre it.

Conveniret modó vos ad hunc $. librum legendum exhortari.

[

uantum ín fingulis his y. capitibus dici potuiffet,

Sed cum fit feró & vos val-

lximi

quo

de defeffi, duo folüm puncta vobis meditanda relinquo príncipaliora quz in

hisftigmatibus & quà datis & quà receptisleguntur. In iis quà datis & funt

latày

chra

vulnera Chrifti , confiderate, qnanto Deus amore homines fit profecutus : in

ijsquà receptis & fünt ftigmata S. Francifti, cogitate quantüm homo poffic

Mi

amare Deum : pudorem, qui propterea noftrz debetur ingratitudini, cujus-

entd

libecjudiciorelinquo; & fi habeamus illum, quantus nofter erit timor, propter

erínt

plurima que Deo debemus, & exiguam, quam ipfi preftamus , (atisfactionem?

tipt

Tif

Nefcio quam Deo rationem fimus redditurí, quando illam à nobis exiget pra-

fenteS. Francifco. Aufim bene dicere, quod in die Judicij non minus ftigma-

fran-

num

ta S. Francifci quam Chrifti vulnera nos fint accufatura: denique Cheiftus

erat Deus , & 5. Francifícus erat homo, & cum fit tantum debitumex parte

i

Dei

j(Let

In Exequiis ZHariede Atbaide,

/

98

Dei & tantum ex par

te noftri, nefcio quid de nobis fit füturum,, quod tatn

of

Cani

pauca przítemus ; no

bisitaquedivina fuccurrat gratia, quz pignus eft glo-

tetr

tim : Dzam Dem , Oc.

fent

R.

tciut

n ii

CONCIO NONA.

pror

fion

In Exequijs Illuftriffime Marie de Athaide.

n

facti

in H:if pania.

ci

AMaria optimiam partem elegit.. Luce r0.

bus;

r2

EE

C

ï»'wïl

j

RT

—

; /Ec , quz fünt verba Chrifi apud S. Lucam , cum folennitate

ma|

—

Kà

E7

.cantavit Ecclefia 22. Augu(li , die quí fuit inter multos hujus anni

fola

[

L

funeftos , ad. cujus memoriam , & ejus dolorem. exprimendi ,. ac

&u

a

"

BI

. (imul eundem mitigandi causá , pius hic celebratur aCbus, — Idera

lent

5

ER

'dies ,. qut nobis abftulit difcurfus fübjectum, ejusnobis Themare-

vení

li

* ui,

O&tava fuit Affumptionis gloriofaDeiparz , faliz pro relinquenda

flris

terra , dies : forturiata celum intrandioccafio ? Dies abitus cum timore vo-

isd

catur in S. Scriptura, dies Domini, adventiet dies Domini Ut far, 2. Pet. 3.

aCt

Falixanima cuidies Domini cadit in diem Matris ejus, cum díes illitam tre-

aID,

mendus , tam privilegiato conjungatur ; magnum Éelicitatis argumentum^*t

10g

Pia & recepta Doctorum eft opinio , cuné&tis diebus alicui S. Mariz fe(tivitati

&m

coníecratis liberé-celi patere portas ,. ac potiffimum tale dari privilegium in:

omnium £eftivitatemaxima , qualiseft Affümptionis »: id' non folim probabili-

tas opinionum admittit ; fed eft certum : quod S; Petrus Dam. cum gravibus

affirmat exemplis : quoad hanc circumftantiam elegit optimam fibi partem

Maria s Marieoptimam partens elegit.,

nidam fuére Principes , qui decretá mortis fententia , damnatis ut mo-

m

riendi fibi medum eligerent ; concefferunt, ficut Senecx Nero. - Si Deus nos

füg.

moriftatuens , nobis permitteret eligerediem, hoc diemoritotus defideraret

Cauí

mundus , equo £ultus eligi non poteft , ad periculofüm iter faciendum ad al-

inh

teram vitam; fub illius fapreme Principis umbra , quz ad' nos ducendum eft

fate

ftella ,,.ad'afcendendum Scala, & adintrandum porta : Stella matutinas Scala:

Qar

faco

b, Porta ezif ab Ecclefia vocatur. Euntibus ex ZEgypto Filijs Hfraelin

ot

zerram Promiffionis , ordo Proceflionis hic erat : preibat Arca Teftamenti

que

2000. paffuum diftans, deinde corpus exercitus divifüm & in centurias ordi-

dioy

patum fequebatunjn fine (.hic eftlocus qyem-illi Sancto Scriptores attribu

unt)

hod

ofia

|.

O uerele contra mortem reconciliate.

99

! tam

Hoc I(raelitarum it

offa Jofeph portabantur.

:

er ( qui Deum videntes fignifi-

igo-

cans) figura fuit itineris , quod ex hujus orbis ZE

gypto faciunt animz ver(üs

terramgloriz promiffam. Sedinnullaoccafione , meo judicio, ficut in prz-

fenti, prior deportatatam proprié füit Arca vera Teftamenti Maria. Suz

triumphantis Affumptionis die, Arca Teftamenti claré vocatur. :

*

farge Domi-

ne in requiem tuam tu, 9. .drca Sandlificationzs tua.. Pal r2i.

Deinde in

proportuonata fequebatur diftantia ( quantum diem inter &

octavam ctrrit )

non corpus exercitus , (ed exercitus animse.

Anima cunétis Eccle(iz Sacra-

mentis armata, ab Angeliscomitata , bonis ftipata operibus, tot fuffragijs &

facrificijs fübfequentibus, quod eft aliud, nifibene ordinatus ac terribilisexer-

citus ?. Sic illam vocant illi cxleftium excubiarum fpiritus, qui de füis Stationi-

busa(cendentem vident animam : 4« eff ifJa qua afcendit terribili ut caflro-

r4m aciesordinata? Cant. ó... Pro fineomnium (talis enim eft omnium ulti-

hítste

s anoi

malinearerum) hzcgloriofa & invifibilis pompa hodie terminaturi

n illis quz

fola videntur & quz fola noítri poffant oculi videre,

fcilicetin paucis cineribus,

, aC

Tden

& unotumulo. llle cumulus & illi cineres etiam faciunt iter , (ed paífibus tam

lentis ; motibus tatn tardis, utad cglum;.ubi anima quiefcit, non credantur

ii

jenda

venire, nifi dum univer(àlis dies refarretionis advenerit : brevi tempore no-

Itris evanuerunt ab oculis reliquiz nunquam amplius videndz , modoó funt

[ev0-

ijs denovo prafentes , ut ad mifericordiam & pietatem nos denuo moveant,

(2

ac nobis fint ultimo documento, nec non exemplo perpetuo.

Eandem grati-

) tre

am, quam Ecclefia felici orationis noftrz conceffit argument

O , nos quoque

um*

rogemus ut nobis concedere di

ve Mayia.,

vitati

gemus,

gnctur, hacenim adillam profcqucndam indi-

umin

yibil-

ZHariam optimam partém elegit &5c.

vibus

qter

H

Uic Chrifti fententiz occafionem pia prabuit querela , fed tam audax , ut

Dominum tetigerit non minus quam in attributo Providentie : Do»ize

non e[] tibicura? Quidam accidunt in mundo cafus

timo

; in quibus gubernationi

$105

faz Deus fe fübtrahere videtur, & inter illos,

qui maximam nobis admirandi

caufam prgbent , fünt illi circa vitam ac mortem.

Ab hac admiratione fuit

arat

adai

in hominum mentes inductus error fati & fortunz , quz licet apud nos divini-

(n Cü

tatem ami(erint, adhuc tamen retinent nomen,

Si cum attentione defun-

Scals

&am confideremus , opus efl magna fidead credendum híc effe providentiam.

jein

Totumillius querelz motivum fuit, quia fe derelictam Martha vidit à Maria,

nenti

quz cum Deoerat : huicfimile przfens eft motivum , fed cum majoribus tz-

ordi-

diorum circumftantijs : nefcio num mihi dicatur,

fine ratione , unde majores

hodie querelas ,

& pluraquz conqueruntur , audire debeamus.

'Tandem

junt)

3

H

Maria

100

In Exequiis AMarie de Atbaide.

i

w

Maria fimulerat cum Deo :

fédens fecus pedes Domini : ab obligationibus ac

[

edijt , humanitatis vincula rupit , fanguinem &

cogitationibus mundi fe exp

j

amorem ipfius vitz reliquit :

reliquit mt folam, De hac improvifa defolatio-

tio

ne, à tribus hodie deponuntur qu

erelo; ficut à Martha, fed non queruntur

fed de Deo quód illam permitit : Domine

u

de Maria quód

illam executa fuit ,

qu

non efl tibicura

? Verümquaz fuünt hec quz conq

ueruntur ? Sunt etas, pul-

Stiterunt fe, ficut Martha, 42« f/etit, t ait. Cumillis

qui

chritudo , fcientia.

.

T0

fimul conqueruntur corpus , ani

ma , unio, & tota compofiti humani fabrica.

bu

ima , prudentia muta facta,

Exp

arte unionis , recifa queritur stas, ex partean

Q1

ex parte corporis qu

eritur forma eclipfin paffa. Plangit etas propter mor-

ho

filentium, forma propter eclipfin, quia contra mortem

tem, Ícientia propter

non fuit fufficiens , ne

c ztati floridiffimum , nec forms vivaciffimum , nec

hi

fcientiz fubtiliffimum.

Has audiamus/querelas , poftmodum ijs refpon-

li

füri.

d

Imprimis de morte magna cum ratione, queritur etas. — Vitam à Deo

i

fibi cam ftri

&é menfurari videns David , admiratusinquit : ecce mezfurabiles

Qu

i dies meos

Píl,38. Ettamen go.vixit annis. Jacob füos omnes pau-

pofaift

parvi t$ mali, Gen.47.

Vi

cos aC

malos vocabat dies , Dies peregrinatiani.r mea

m

Et vixit 140 annos.

Mirabatur Job fe velóciter ad fepulchrum properare vi-

ef folum mtbi füperefl fepulzbrum ; c.17. — At-

Qu

dens, Díes mei breviabuntur ,

f

tamen annos 260. vixit.

Ergo

(i patientiz fpeculo, dies vita licet longi, vide-

h

Davidi fortitudinis columnz ,

vifi fint füi malé men(urati

bantur breves : fi

D7

dies t fi J-acob, qui

conftantiz fuit exemplum, faos effe paucos & malos exi-

ftimavit, quare non queratu

rztas, tantó breviüs menfürata ; tantó citius

Q

fuis in diebus, quantó magis in florerecifa ? Si

V

reciía , tantó plusabbreviata

h

$0. 140. & 260.conquerantur an

ni, carnonz4- conqueri debeant ? O crude-

us agere diceris ? Magnum vulgó nomen

li

lis mors ! equaliter cum omnib

n

mors acquifivit quod fit aequali

SP

ropter indifferentiam , qua Regum palatia

T

u pede pul[at pauperum tabernas Regumque

paftorumque cafas pulfát :

zurres : Horat. T. car.4

Nam

palatia Regum licet munita plurimis ab ar-

p

mortis affültibus refiftere non po

ffünt (fed zquum erat quod in illis

g

matis ;

artibus , qU

z veritati femper.c

laudi folent, aperiret natura forulas , ut dare-

p

fcendam ) licet vero mors fit indifferens ; valde

;

tur aditus ad falfitatem cogno

[

tamen inzquale

m femonftrat : 2qua

lis eft, quia non atatís, nec meritorum

differentiam facit.

/Omnes occidere , nulli parcendo, non eft dubium quin

n omnibus,

fed quibufdam fübitó tollere vitam , alijs

fit zqual

iter agere cur

tardé ;5 illos, qui Mun

do fünt impedimento , vitz relinquere fuperftites, eis

to , füblatis,

quz major injuftitia ? omnes de velocitate,

ui fünt ornamen

.Una

4

ego de diverütatc? qua procedit mors, conqueror.

i

quacurrit vità :

vice

Querele contra imortem reconciliate -

101I

l

us aC

vice mors apparuit Habacuc Prophetz; & hic illam euntem vidit in triumpho

Altera vice fuitS. Joanni viía fuper

em &

Cbrifli: 24p£efaciem ejus ibit mors, c. 3.

Jatio:

equum: Bcceequus , €à qui (cdebat fuper eum ,

nomen illimors. Apoc.6. Ter-

tió viditillam cumalis & falce Zacharias C. j.-

/Uidi , && ecce falx volans. Eft

Untur

Q

ergo mors pedes, mors eques, & mors alata, Pari paffu femper vita vadit,

; pul-

quia fequitur cemporis cur(umn , mors vero nullum eundo fervat ordinem : pro

m illis

quibusdam eundo, proaliis currendo , volans pro aliis venit: fipro omnibus

mors iret, vel curreret pro omnibus aut volaret, effet zqualis: fed pro aliqui-

brica.

fida,

bus ire , pro aliis currere, volare pro aliis , certé non eft zqualem omnibus effe,

O mors! fi quis tibi tolleret alas ! fed bonum eft quod tuillas elcvare poffis , ut

fiof

ortem

nos eas tibi poffimus decutere,

In dextra cum falce mors depingitur, in finiftra cum alato horologio ;

,U&C

efpon-

hzc pofthac mutetur piétura, non enim eftamplius hoc modo: Z£zce falx vo-

lans, tollat mors alas ab horologio in finiftra, & eas applicet falci, quam

dextrátenet, eftenim falx promptior in recidendo, quam vite horologium

à Dco

ih currendo: etiam mors non volans, plusquàm vita currit, Equum fuper

lil

quemS. Joannes mortem vidit, textus fecundüm Tertulliani verfionem, fuiffe

5 atl

viridem dicit, equus viridé. Quis unquam equum viridem vidit? fuit equus

MT

mortis: indomitum hoc animal annorum quos invenit colore veftitur, fpe

te V

Át-

quam tollit, ornatur: Vere, quod deftruit , depingitur. Omnesanni mortí

funtíuüfpedti, fed plurimum illi , qui fecurioresac viridores videntur, |Amos

vide-

fürati

Prophetz, DEUS vifionem oftendit, illum , quid videret; interrogans, quid

24 vider 4mos? Cap.8. Refpondit Propheta: smcinum pomoram : uncinum

y eri«

citius

quo colliguntur arborum fru&us, video : fcias, inquit DEUS , huncquem

videsuncinum, effemortem, vezit finis [uper populum meum. 'Totus Mundus

"N

locus eft arboribus plenus, aliís magnis, aliis parvis : arbores, diverfz fuünt

Yüde«

lingux , &familiz : fructusalii aliis maturiores , fünt homines , uncinus alti(fi-

omen

mos attingens ramos, mors eít, alios decerpit ; alios relinquit. ó.Domine

alatia

hzc mors eít ficut effe deberet, & nonficuteít. Qui fru&us colligendi gratià

qull

pomarium intrat ,

acerbis relidtis maturos carpit, & fi colligat acerbos, colli-

jb at*

git tamen fructus: fed ille, de quo conqueror, eít, qui relictis fructibus , car-

j ilis

pitflores. Florer apparuerunt in terra nefira. Cant. 2. Non ultramorsex-

dart-

fpe&tavit , fempu putationis advenit. Flores apparuerunt , & difparuére

valde

fimul, Attendite Ó flores! ver vitz, mortis Autumnus eft: falx quam in

'orum

manu portat eft Augufli, non Aprilisinftrumentum, — Sic indu(triofa fe mors

quit

fagacitatearmat:

minatur fpicis, ne flores fe preparentad defenfionem: .

, ali$

quz crudelitas! óquz fallaciz! non queror

de meffe , fed.de tempore: ffores

51 di

1

apparuerunt interranoflva , tempus putationts advenit, . Quod fit tempus flo-

jratey

rendi, & tempus metendi, eft ordo naturz, fed quodidem fit flerendi & me-

(nà

3

teadií

i

102

In Exequiis AMarie de Atbaide.

i

flesi

tendi tempus, quod zetas floridiflima , fit maxime mortalis , quod vita vigore"

tatis

digniffima, (i morti potiffimum fübje&ta, hoc eftimperiumfuperius, quod

u

huic dominatur tyranno, eft providentia, qugz regit Mundum, hoceft, deque

conqueritur vita; Dorw£ze non e[f ttbicura?

[

1non

Has tam juítas &tatis querelas fequuntur illz , quas pulchritudo depo-

nit;non minus compatibiles imo ad compaffionem movendam aptiores. Jere-

b

dint

mias in planctu Belem, Lie Lachrimas tranftulitin oculos Rachelis, non quod

dut

majori cum dolore deberent effe planctus, fed ut majori audirentur compaffi-

one,

Forma de morteconqueritur, quiatantzeluci tam paucos dies, tantg

&

fcengz tam anguftum theatrum conceffic.

Et cum querelz fintinore Rachelis

pu

mnelius exauditz , ferviat nobis Rachel pro prima querelarum harum fimilitu-

pa

dine.

n

Diligenteradverto, quam fedifferentesoftenderint Racheli , qui vi-

foli

tamilliidedit, & quzililamabítulit, Laban & inors.

Jacobà Laban 7. primo-

rumannorum, qtuibus ei fervierat, exigenti mercedem , Labanilli pro fpon-

b

fadedit Liam in vicem Rachelis, dicens Liam filiam effe primogenitam , ideo-

que príusad nuptiastradendam: Gen,29. jJacobpatientiamhabuit, aliis 7.

m

Vi

ferviit annis, & cum poftea faceret iter à Betel inBelen, obiit Rachel, vi-

vente Lia multis fequentibus annis.

Anüdifferentiam notetiís, nefcio. Laban

et

filiarum unam ad nuptias traditurus, annosreípiciens Liam:przpofuit , mors

ii

vero duarüm fororum unam fepulturus, annorum non habitorefpectu , juffit

Qu

precedere Rachelem Ergo fi debeat príus nubere Lia quàm Rachel, cum

W

effet natu major, quare debet fepeliri prius Rachel quàm Lia, fi Rachel eft

[

ztateminor? Fieri poteft ut Rachel ultima fit profpon(alibus, & prima pro

h:

fepulchro? Ita. Namin hoc confiftit effe Rachelem. Secundüm leges Labani

fi

praceditnatu major, fecundàüm legem mortis , major precedit pulchritudo,

Q

Aterris usquead czlum talis eft (tabilita lex.

In terris Regina forum rofa fo-

h

lius diei febriseft, illa candida pompa , illa ambitiofa purpura, quibus vefti-

pi

tür, mané fünt fafcie, füb meridiem ornamenta, (üb vefperum findones fe-

pulchrales. QuisStellarum Reginamin Celo Lunam non vidit plenam velut

or

pulchritudinis imaginem , qui non eandem paulatim viderit vacuam , uti

m

mütationis fimulacrum ? Quando cum toto fuo refplendet circulo, patitur

ti

l'orma terreftrís

eclypin, quando eft oppofita Soli, tuncoperiturà terra.

cum czlefti conjungatur , ut idem in utraqueviderelicear. "Transfigurato

L

fuper Thabor Chrifto Moyfes & Eliasapparuerunt, £? dicebant exceffum ejus

P

quem completurus erat in Jeru[alem. Luc.o. ^. Quis unquam fimili vidit occa-

fione fieri, ut fórmá Chrifti femel füam oftentante gloriam, ítatim Prophetae

D

plangeredebeant? Quarehic? Quia eadem quam videbant , forma, fuit pro-

phetia mortís de qua loquebantur, Joguebantur de exceffa : de uno exceffuin-

t

ferebant alterum, — T'antum excedens ip pulchritudine non poterat die füper-

jtes

Querele contramortemreconciliate,

.

103

Qre

fteseffe vitz: quidquid fuit dictumin Thabor, hujus fuit manifeflatio veri-

Juod

tatis. In Thabor duo Propheta locuti fant & S, Petrus; S, Petrus eft locutus

quo

utignorans, tantam pulchritudinem in hac vita durare diu poffe ratus, efci-

ens quid diceret. Prophetz tanquam prudentes loquebantur, nam extre-

«

mum formz videntes ftatim ut infallibilem affirmarunt mortis exceflum,

a

lquebantur de exceffu.

Itaque fi confideremus ipfàm CHRISTI pulchritu-

uod

dinem füper Thabor , fuit maxima confirmatio breviffimi temporis quo erat

af

duratura. Dicunt Evangeliftz faciem Salvatoris inftar folis refplendentem

nta

& veftimenta ejus inftar nivis alba fuiffe,

Magnus eft candor nivis ac folis, fed

elis

paucis durat diebus. Quandofol cum nive fimulapparet , breves fünt dies folis,

M

paucz funt horz quibusille vivir. Vidiftis quantüm tantusfol & tanta nix du-

| Vl

raverit ? Scitur folum fuifle diem , quot horarum non (citur, O nix adradios

T0

folisdecidens !- 6 Sol in occafü nivis fepultus *

'Tandem fcientia conqueritur ( eft enim illa femper ad querendumulti-

on

«

ma )fed optimum mihi Interpretem optarem, qui quanto cum fündamento,,

maximus vitz inimicus conqueratur , declarare poflet,

Quem maximum

^

vitz hoftem effe creditis ? Eft fcientia.

yl

Adeo f& natura novercam homini

n

oftendit, utinaliorum animalium vifceribus antidodi productà ingenti copi4,

inillius anima maximum creaverit venenum. . Si primam mortis originem in-

or$

fit

quiras, reperiesin.arbore (cientiz primum mortalitatis fructum à DEO pofi-

um

tum, Gubihomines voluerunt effe docti(limi , erit& feut. Dzj, ibidem cae«

&t

perunt effemortales, Etiam in iplo DEO hzc crudelis confequentia locumg

Jto

habuit, Unam Perfonarum S. Trinitatis affumere carnem & mori neceffe

fuit ,. fed cur potius Filium, quam aliarum unam? Hujus vera ratio DE Q?

H

do,

conftat, quod me non latet, hoceít, quod attribuatur Filio fapientia, Sc

Perfons Filii mortalitas fit unita, ut ficut Verbum procedit a£ e£erzo

per Sa-

fo

pientiam, ita procederet ab etergo ad mortalitatem.

d

Sed fi hoc contigit in

f

DEO, quid in hominibus erit ? Omnes fünt mortales, do&iffimus tamen

üt

omnium eft maximé mortalis. n illa parabola de ro. Virginibus ; per nuptias

Jl

morsfignificatur , & eft diligenter notandum, quod exiítentibus V.pruden-

tibus & V. fatuis , obierint prímó prudentes, izfraverunt cum eo ad g

ptizr.

ür

JAMatth.ag. Sciremultum & viveremultüm

, velin fientia fraudem velin

rt

vitamiraculumindicatz hujusoportet e(fe rationem , quia quisquis eo modo

(0

apprehendit quo intelligit: qui intelligit multum ,. non poteft apprehendere:

LA

A

parum, & qui apprehendit multum , longo tempore vivere nequit. Homo

eít vivens fenfitivus & rationalis: rationale perficit fenfitivum , fenfitivugs

14

(*

perfectum deftruit vivens. €um vitam homines zqué diligant & defiderent:

&fTe fapientes ,, evenit ut funeftam hane Philofophiam fibi tam difficulter per..

[l

fuadeant. mtellecium damihi G* vivam , dixiuDeo David Pal 118,. 0 Da-

ia

vidi

0

1 O4.

In Exequiis Marie de Atbaide,

/

bilete nefcire quid petas ? Si mori velis, DEUM rogasuttibi dét

Chri

vid eft poffi

quan

intelle&tum, fed (i vivere velis,

rogas ut illum auferat à te quem habes.. Ne-

ceffe non eft alibi hujus probationem quzrere, — His di&tis fe David ad Regis

quip

oftt

Achis Aulam contulit, Reg. 21. vitz fuz ftrui infidias ipfe (ciens, fe finxitin-

Chii

fipientem.

Quid ó David , nonesille, qui DEUM rogabas ut tibi daretin-

telleé&tum ad vivendum

? Curergo nuncut vivas, illum, quem habes, difft-

(vd

valdi

mulas? Davidprius ratione, nunc experientiàregitur: fecundüm rationem

Davidi videbatur nihilad vivendum effe melius quàm effe fapientem, fed po-

Coti

Ety

ftea docuit illum experientia quod pro vita fuerit neceffarium, effe fine judi-

&l

cio: &fifeciis, dicatid intelleétusilletantus, quem David plus quàm Abfa-

lonis exercitum timuit.

Do&iffimus Regni Judz, illo tempore fuit Archi-

cem

Day

tophel : 2. Reg. 17.

Sed àd quid illum füa fcientia juvit ? ad fe propriis

interficiendum manibus , quia illius n

oluit Abfalon confilia fequi.

'Tan-

€091|

et

tam inter fe contrarietatem habent vita & fcientia Cprineipaliter in Aulis )

ut fimul utramque nullus confervare poíit, Vel debitis deferere fcien-

fedc

tiam, vel deferere vitam , aut defipere (icut David, aut vos occidere ficut

igno

Architophel.

.

illis,

Dedimus hujus rati

onem quantun*; ad naturam, nunc demus rationem

atbo

lo, Militibus hortum intrantibus &

ii

q

uantumadinjurias, & utamur exemp

Salvatorem capturis ,

S, Petrus gladium ftringit Malchum aggreditur illum-

f

Y«

Hunc impetum & ictum dilig

enter con(ideravi.

Si Petrus fuum

N

que ferit,

velit defendere Magiftrum, armatis feturbis opponat ,

milites aggrediatur ,

tig

illos occidat, Verüm aggredi Malchum , qui nihil aliud, quam lucernam

fedt

dandiluminiscausá portabat? .Quia erat férvus Pontificis , & bujusmodi mi-

niffris non permittebant

ur arma à Cefare.

Ecce, quomodo Mundus lumina

W

i

traclat: dum cemparet

lumen , apparente lumine, contra illud omnes fe-

Con)

runtur ictus: armigero

s debebat invadere, & aggreffus e(t illum qui porta-

.

No

batlumen. Ratioeít, qui

arenulla plüs offendunturhomínes quàm fi lumen

"

Dam

alterum videant, Si veneritis cum armatorum exercl

tu , cum gladiá £9c.

exly

Fiat quidquid evenerit, vos terrebunt inimici , fed nullum vobis inferent ma-

obl

Vide

lum , aítfi contingat vos portare lucerbam , fi DEUS vobis parum luminis

dederit, licet non (it relucendi fed folüm illuminandi gratià , ó inflices vos,

Tin

parate caput, jam enim Petrus veniet , yob

is inflicturus ictum.

Magna

IN

infelicitas quod nos contra lumen inerme fortes monítremus , & dum eít

hp

refiftendum illi qui fe contra nos armat , capere vclimus arma folüm con-

üt

fili

tra illum qui nobis facit lumen , ó infelicia lumina tempore quo regnant

tenebrz !

cetg

Sed in me

dio tantz infelicitatis , duss reperio rationes , quibus lumen

inot

en(i fant à

Qu

fg confolari poteft. I&usqui lumini fuerunt illatià Petro , repreh

]

Oerele contra iortem reconciliate,

1

105

bidét

] NC'

Chrifto. " Antequam hoc Petrüsfeciffet, tribus dormiverat vícibus, & poít-

quamidfecit tertió negavit: Ó lumina, cui ante non eft vigilandi cura, &

Negis

titin

qui poftea fidem negabit, ille eft qui vosperfequitur: qui prius dormivit, &

P

oftea negabit; ideo gallus cantabit , & videbitur veram effe prophetiam

etit.

Chrifti. Ex di&is colligitur quod fi videamus ante tempus lumiaa deficere

diff-

( vel quia moriuntur,' vel quiafunt extincta , non debeamus mirari,, licet

onem

valde conqueri poflimmus : non eft quod miremur, quia Mundusillud facit :

] po:

conqueri poffumus, quia DEUSipfumgubernat: Domine o5 eff tibi curae?

judi-

Eft poflibileó Domine, tuam providentiam permittere, ut tenebrz vivant

Abfi-

& lumina moriantur? Stultus in ignorantig tenebrisfepultus cum morte pa-

rchi-

cem habebit, & prudens illuminatus luminerationis ; cum vita bellumgeret?

yrils

David inevitabilem mortis cafüm Potentibus minans, do&tis & indotis dicit,

Tan-

eos fimul omnes morituroseffe; Cum viderit fapientes morientes, fimul in

fipis

ulis)

ens & ffultus peribunt, V(al.

48. SiitaefTet, adhucaliqua daretur fecuritas,

CieD-

fed quod accelerata mors fitatuributum fcientiz, & vitalonga fit attributum

ficut

ignorantie? Non füfficiebat unum ignorantibus attributum? Non fufficiebat

illis, infinitos effe numero, fed etiam eternos duratione? Quod in Paradifo

nim

arbor fcientiz mortis porrigatfructus , & in Mundoignorantia fitarbor vita?

u

Quodiintra nos ipfos fcientia , mortalis fitinfirmitas, & extranosrationisufus

lum

fit deli&um mortale? Quod, cum naturale fiteffe rationalem, nullus füb pena

um

vitz taliseffepoffit? Et quod hz mortis in

1 ultitiz fint difpofitiones providen-

LUE ,

tig! Domine non efi tibicura.

nam

Contra mortis rationes oppofitas à principio tres audivimus querelas?

n

r nl

fed omnes notare video, quod inter has tam naturales, non audiantur que-

mina

rele affe&us naturze maximi, fcilicet . Amoris materni.

Hoc filentium eft

cop(ideratione dignum: dignior tamen admiratione & memorià illius caufa.

$ re

yrta

Non audiuntur , nec in hacoccafione fuerunt auditz Amoris materni querelz

nam in illius circumítantiis tamfe generofum, nifidicere velimus crudelem,

metl

&t

exhibuit, utnonfuerit vifas amoreífe, defuit nature debitis, utnon deeffec

obligationibus officii, & tam pun&tualiter aftitit illi cai ferviebat, ut odiffe

m

nifilS

videretur qui amabat, ó rarum ferviendi Principibus exemplum ! Servire

Principibus modo quo DEUS fibi vult(erviri,

non poteft pervenire plus ultra.

Y05

ggna

Dicitin Evangelio Chriftus Lucz 14.. .5 445

Jfios non oderit filios non poteff

meus effe difcipulus, non potett mihifervire,

Hzcdo&trina tam e(t (üblimis,

;di

con

ut eam explicari (it necefle. Non vult abfolaté Chriftus ut parentesoderint

jint

filios, cum mandata DEI , naturz przceptis non opponantur , fed vult di-

cere, quod amore filiorum concurrente cum fervitio DET, divinofervitiotali

na

modo fit vacandum , quafiodio filithaberentur, Hic ftri&tiffimus eft modus

m(ä

quq DEUS vult utip(iferviamus , & tali voluntate vidimusin hoccafu ferviiffe

tnater-

ilo,

r d

106

1n Exequiis Afarie de Afbw;däz-

snaternumamorem :: pervenit operibus ferv

iendoy. quo: DEUS venit defidez-

die

& in maxima infelicitate felicegn E

Ide

rie ut fibi ferviatur.. ó Spiritumgenerofum,

nefcio an mihi debeatdici ,. quod'hanc potuiffet eftimare occafionem ,.

folüm:

ficu

dam illius fubtilitatem :. certum. eft; dubitari non. poífe,. an illa:

fci

ad experien

dienior fueri

t invidiá propter illud.quod fecit ,. vel compaffione propter id'

Ine

quod perdidit..

Nonleguntur imejusmodi.cafibus majora feciffe ,. nec Livig ,.

file

nec Marcelle ,. quorum fortitudinem tanto profe-

nec Autuli ,. nec Paula ,.

in

€uta honore fuit utraqueRoma,. gentilis & Chriftiana. Verüm fi Matronz:

Pha

Romanz Hifpanisabftulerint inhoc effe primas :

:

magna eft Nationis noftrze

Ó quï».ju-»

qui

loria,. quod Hifpaniz Romanis eripuerint ,. inhoc effe fingulares..

[4t

dicium Salomonis hoc in cafu fefelliffet ;. Siillius tuliffet fententiam! In illa 2;.

D&

Matrum:contentione de filiis uno.vivo.&altero mortuo ; judicavit.Salomon:

ho

lusamante

m.veram effe matrem , & non fefellit:. in.hac contreverfia judi-

Che

plus dile&tum verum fuiffe filium :. fed erraffet :: nam unofervato

Tioi

caffet pariter

hic & non ille verus erat filius , nifi.diceremus utrumque

& altero dereli&o ,

Ài

verum filium fuiffe :: majori tamen cum proprietate filius eft & magis amatus ,

qu

cuidatur educatio, quàmillecui vita datafuit.. Memini filio: patrem fuum:

p

fepeliendi. licentiam à Chrifto petenti,. hunc. illam negaffe ,. quia. filius:erat

Chrifto à fervitiis.

In horum duorum cafüum difparitate.magnam. moralita:

W

Qu

:emreperio. . Inuno, filius Re

gem affiftendi fepulturz fui patris licentiam:

fer

ogat;,. & hanc.illi Rex negat.

Ínaltero matri offertur licentia filize fuze-morti:

li

lamnonacceptat, totum eftbene meritum..

In uno cafü

R

idlendi, & hzc il

er

jimperfectio qua licentia petebatur . meruit

rigorem quo negata fuit ; inal«

terobenignitas qua licentia fuit oblata.,

fübtilitatem meruit.,

ut non fuerit ace

pri

für

ceptata,. Ó quanta ufura eftin P

rincipibus

benignitas ! int. liberales in illis quae

il

nihilipfis conftant,. &

fapefavorem

fubditi preftabuntin requz multumillos:

imus híc emendatas effe Marthz querelas , tunceeffe fo-

dü

remit.. Denique vid

d:

làm przferebaturipfi operari ,

hic ipfum operari prefertur ipfieffefolam. : -

me[olam miniflrare,

*

p

liquit

e(tut

fermonem de divina Providentia repetentes ; tribus:

Modó tempus

fei

uerelis deinceps ;ire

(pondeamus. Omnibus tribus una. Chriftus refponfione

Non doleat ztas fe recifám effe,

fatisfacit:

Mariam optimnam pariem elegit.

f

mnecícientia, feobmutuiffe,. nec for

ma fe.obícuratam fuiffe ,. nam pro omni-

Verum eít illam obiiíTe ,. fed media morte

Bus oprimam Máriapartem elegit:

eliorem; & fcientiam infallibilem. No-

[t]

reddidit etatem eternam,- forimam m

tate nuncan

uerendi (eu dolendirationem habeant..

5

Imprimiszetas facta eft

h

làmreftindere , . fuitillam eternitati per facrificium confecra-

Di

gterna;.namil

at

re.. 1p nidulo meo moriar

9 fíicut Phanix- multiplicabo díe« meos ,. dixit Job. 29.

-

us l, videtur debuiffe Jobdicere ;.moriar.& terminabo

f

Tilotabilis loquendi mod

dies.

P

^

!

L

Q uerele contra mortemreconciliate,

107

ede-

icenz

dies meos: /ed moriar t9 multiplicabo dies 1meos, quomodo poteft hoc effe?

folty

Idem]Job dicithoctmodo, /ficut Pbenix, Notate, dicit Job , nonuthormo, fed

n illa

ficucPhzenixloquor: hormo dicit, moriar & dies meos finiam , quia ipfe de-

er id

finict/cum morte : fed Phenix econtra, dicit : moriar & multi,fivabo dies

meos,nam in Phzenice vitam terminare , eflartificium etatem augendi, Ergo

Vg s.

fileatztas, non enimmerecur dolorem qui uti Phzenix moritur. lna folum

xofe-

in'Mundo mors eft, qux non eft compatfione digna, & eft morsphenicis: fi

T0D8

ofttg

Phznix obirecmortem vitamfiniturus, mors ejus digniore(fet compaflione

quàm quzcunque alia: fed ejus vitzfinis eftejusdem principium, 'Hominum

m

il z;

zternitas crefcere poteft, licet enim careat fine, habet tamen principium,

neccrefcere pote(t 2par£e po//, quà finicur, fed 4 parze azte qua incipic: &

omon

j

hoc:modo quantum tollitur vitg , etiam adjungitur zternitati. Propheta Mi-

Cheas certa occafione voluit eternitatem augere , fed ( cumipfius licentia)

INato

nonbene dixit , ambónlabimus in nomine Deino]Iri in eternum ,c3 ultra , cap. 4.

nqne

Adorabimus Deum per omnem &ternitatem , & ultra. Propheta verum dixic

atUS y

quoadargumentum, non quoad partem,hzc electioni Mariz refervata fuit:

fügm

sent

AMar ia optimam partem elegit, I&ernitatem Propheta voluit augere 4 parte

po/! , & imaginarium fuitaugmentum : Maria zternitatem auxita pArfe azte;

jita

Propheta voluit augere xternitatem & con-

itíam

quod verum fuit augmentum.

fervarevitam : Maria vitamabbreviavit ut augeret s&eternitatem.

Inhac fo-

porti

lüm forma debitam DEO fatisfa&ionem amor przftare poterat, AmorDEl

j eafü

erga nos (hoc fen(u de binis eternitatibus loquendo) quia nos amavit (ine

inde

principio, &finefine nosamare debet. Amor nofter erga DEUM unam fo-

jtac

lüm zternitatem habet, licet enim illum amare debeamusfine fine, habe-

1 quæ

mus tamen illum amandi principium : unde Maria cum gternitates amoris

jillos

duas D EO aliis duabas, folvere non poffet , illi folàm unam dedit fed au-

fe(o»

&am: totam quam abftulit vite partem, addiditzternitati. Mariaoptimanm

(

partem elegit,

Multó minüs forma conquerendi caufam habet; mori non fuit amittere

ribus

fed emendare fortunam ( ó (i Mundi czcitas haberet oculos ad hanc veritatem

fione

cognofcendam , quantó minüsillius vanz fpeciesadorarentur tanquam idola!)

ink,

fpoliare fe venuflatibus corporis, ut fe veftiret formis egregiis animze , fuic

mnt«

duarum partiumoptimam eligere: AMaria optimam partem elegit. O qug me-

qit

camorphofes fiuntà morte fuper terram? Chymici hactenus non invenerunt

No

lapidem Philofopborum , quia nondum funt experti lapides alicujus fepulchri.

d

DELUIS Abrabamo de gloriofa filiorum pofteritate loquens, uuna vice pulveri.,

«t

aitera ftellisillos comparavit, ut doceret ( inquit Philo ) modumin ftellas cre-

119

fcendi, effe, in pulverem redigi.

Quid putatis effe fepulchram ? Non eft

150

pfa natüra przítantiores formas in

aliud quam ttellarum cíficina. Etiarp i

PA

vilce.

dió

1c8

In Exequiis earie de Atbaide.

'

ttf

vifceribus terrze quàm in faperficie producit.. . Flores (fpecies parumdurans y

n

in (uperficie cerrz : gemma ( formapermanens ) in illius centrojproducuntar

Éorma nunc f:pulchrum;judicet an injuriofum Racheli fuerit? Ibi María fci-

p

Flos.decidit, utíolidefcat in Adamantem : re-

en

vit opzimam eligerepartem.

dit

caétüs fuit in cineres uc hi transformentur in ftellas. .Si forma medià morte

Té

non meruiffet ia res pulchriores transformart, quzro, parvum forté bene-

ficium eft damnis quz mutatio confert , hocmedio liberari ? Apparens hzc

nif

aC

fallacia, qua'vocatur abhominibus egregia forma , licet fit res fragilis , plu-

res tamen habet inimicosquàm vita. Vita habet contza femortem , forma:

Tiis

[

etiam morte prior, contra fe vitam habet. — Forma &onum fragile, Primi

d

forms tyrannt(unt anni, mors.ejus.prima , tempus eft : finitur fub imperio

€0

mortis, & mutatur fub tyrannidetemporis. Et (iguisinterrogaret formam ,

Vk

quie (ibi gratior'efiet , mors aut mutatio , nullus dubito. quin refponderet ;

fe prius velle mori quam mutari, Forma mortua defenditur memoriá illius.

$

j

quod fuit:. Forma mutata offznditur illius memorià quod eft. . Victoria quam

mors deforma reportat , eítíecretatraditio, quam terra celavit ; fed vicko-

N

te

ria quam ab illa confequitur tempus:;,. publicus eft triumphusà quolibet [pe-

&atus. E(t magna differentia inter portare Epitaphium: füper faciem: fcri-

9i

te

ptum, &

illud haberefculptuminfepulchro. EHzc videtur omtiso humana

ratio,

(ed DEUS illamfacitdivinam. Pulcherrimaforma, qu fuicin Mun-

e

do ( inecujusvis tamen injuria loquor ). fuit illa Moyfis , quando«debuit velo

Q

faciem operire ,. ne incuentium oculi exczecarentur, . Moyfes obiit , & pro-

priis illum: m

anibus DELUS fepelivit, e- mom cognovit bomo fepulcBrum ejus ,

tu

Deut.34« . Quare DEUS noluit ulli hominum.conttare fepulchrum Moyfis ?

Nion eft alterius quàm $ Augult. ratio,. qwatenus illam faciem , quaconfor-

di

di

i£iofermonu Dominirutilamerat, morti marore repref[osnnullus videret. . Ne.

videretur mucatus ille vulcus per mortem, im quo tot fplendores fpectati

D

hii

füerunt. lta ut fepalchrum Moy(is DEUS celaverit, nonquodhominesil-

lum nondeberent videre mortuum , (edine formam illius mutatam confpice-

Q

vent : mortuam bene, féd non mutatam : ficque Deus hbonorat formam illo-

f

rum; quibus mazimum vult pretarefavorem. Ergo Dei judicio jam ita res eft

ü

ftabilita,, quod. pulchritudini fit rielior mors quam mutatio. Cumdenique

Ü

bumanaforma illumattingens.per/eCtionis füe cerminum,. in quo durare pro-

&

bibitum, creícereimpoffibile, deficereneceflirium eft ,. inducias cum morte:

f

À

K

k

&cerit netyrannidi temnoris f'ubjaceret fi non.fuit op timam.el

igcrc: partem ,.

füittamen, meliorem inire contra G umr..

dí caufam, ( epitgr Ils illam-

Denique fcientia nom habet conqueren

f&cerit mutam, reddidit illàm quoquecelebrem. — Vera fcientia non in arte

[

more

[

äbq,uend?'s, fe]dlinïarac,mgmiendi confittit, Nemo; priufquàm pervenit ad

tem ;

]

Querele contra mortem teconciliate;

109

l)

tem, certb infipiens aut prudens dicipoteft. Ultimum benefactum, velulti-

ür

mus error dant (cientiz totius vitz, nomen.

Ea de caufa Deus in Mundi

[

principio, creaturis omnibus laudatis, folum non laudavit hominem, laus

It

enim hominis femper dependetà fine , noz 27 exordio fed in fine laudatur bomo,

)

dicitS. Auguít. Homo cum fecuritate laudari nequit, nec quando incipit ,

6

nec quando eft ; fed folüm:quando definiteffe, Antequám ultima dies advc-

RC

niffet, prudentia decem virginumambigua hzfit : mors ip Tribunali fedit;

þlu-

ac definivit,quz prudentes & quz fatuz fuerint, In nulla rebonitas electio-

T2

nis tam bene cognoftitur, qu&àm in illo quod femelelectum bene, nequit mu»

ími

tari, & femel electum malé , non poteft emendari z 7Marjam optimamparteus

xio

elegit. Eftigitur pars optima , fiquidem illi adhzfit ele&tioni ,in qua totum

m,

confiftit. Pro hujus ultimse veritatis probatione,dubium refolvam, cumquo

video , quod' me jam X principio etíam Auditores delicatioris conftientie ,

t

lius.

aufcultent. Mors, de qua loquimur , cafüsfuit, non electio , érgo videmur

pl

nos illi improprié applicare verba : 7Maréaopfimanz partem elegiz, Imprimis

10

refpondeo, quod effe cafüm non tollat effe ele&tionem z lioc apparet in ipfo

textu, nam ubi vulgaris legit , optiusam parteur elegit , commentanturaliqui ,

h

tti-

eptimam fortem , elegit optimam fortem, fors eft cafus : hoc nom obftante,

Ana

textusillam vocatele&tionem , quia non implicat eandem rem , effe cafum &

electionem..

Hi quedam dantur refpónfiones quz faciliort modo: probari

Jne

quàm intelligi poffunt. Quomodo effe poteít ele&tio quod efteafüs ? Pona-

'el'g

mus quzítionem in terminis magis Chriftianisz illud quod vulgo dicitur cafus;

tQs

H

eft providentia, (ed providentia non eft aliud quàm difpofitio per Dei decre-

i52

tumordinata, ergo quomodo noftra electio poteft effe res eadem; qua eft

Óf*

difpoüitio divina? Kefpondeo. Quotiescunque nos conformamus diving or-

N6

dinationi, facimus , ut electio Dei fit etíam noftra : hoc fenfu dicebat David

Pfal. 18. ssandata tua elegi. 1n preceptis electio eft propria przcipientis

afi'

J

non obedientis , David obediebat, Deus przcipiebat , ergo Dei füit ele&tio z

cur ergo dicit David, effe füam , sazdata tua elegi ? Quia David obediendo

(2

o

fedivinz conformabat voluntati, & ví hujus conformationis , id quod erat

ele&tio Dei, etiam eratelectio Dnvidis,

'Talísin hoc cafu fuit ele&tioz. A/aria

elt

optimam partem elegit : füit ele&tio Dei ; & fuit ele&tio Marze. — In Maria fuit:

Jue

electio conformitatis , in utroque fuit electio melioris : in Deo, quia pro:

ro-

(

fe Mariam elegit : in Mariz; quiaelegit effe cum Deo z Maria optimam par-

3773 elegit*.-

'

Solüm quis reperiri poffet putans electionem per' conformitatem effe

n

modum eligendi ex parte imperfe&um. — Dico & coneludo , pet conformita-

tem eligere , perfectius effe quàm eligere per deliberationem z dum per pro-

t

g

priam deliberationem eligimus, propria eligimus voluntate : dum.per con-

j

EDd-

T

Á

119

$

1n Exequiis Marie de Atbaide.

dnt

formitatem eligimus, eligimus voluntate Dei: quando eligo, meam volun-

foln

tatem facio, quando me conformo, facio voluntacem Dei : nec poteft actus

bite

perfectior.reperiri quàm ille, in quo Deus & ego (imul eadem voluntate volu-

fact

mus, non eftactio quz aCtionibus Chriíti, magisaflimuletur. Actiones Chri-

Tan

Tnax

fti divinz fuerunt & humanz per naturarum unionem, hzcat&tio efthumana

fimul & di:ina per transformationem voluntatum.

Notabilis proprietas ?

quod augeatur meritum , ubi videtur diminui voluntarium. Sacrificium

maximé voluntarium in Mundo factum , mors Chri(li fuit : ob/a£u eff quia

ipfé voluit : Jfá.gg. Ec eft valde notandum, quod mors Chrifti non charita-

ti , fed obedientiz principaliterattribuatur ; fa&?wse/f obediens ufgque ad mor-

£em : Pbilip.2. cur ergo potius obedientiz quhàm charitati ? quia charitas

fequitur impulfüm propriz voluntatis, & obedientia fequitur imperíia volun-

tatis alterius, necerat actus in Chrifto tam generofus fe morti fübjicere ad

o

propriz voluntati fatisfaciendum, quàm ad conformandum fe voluntati fui

Patris, Nom mea voluntas fed tuafrat. Lucs. 22. Omnes in horto repugnan-

tiz Chrifti non ad recufandam mortem ordinabantur , fed ad voluntatis con-

formitatem magisexplicandam. óquàm generofé, ó quàm prudenter ? vi-

a

debatur cafüs & erat electio : videbarur violentia, & erat voluntas: & fiquid

:

repugnans fuerit aut violentum, fuit ad dandas merito circum(tantías & effen-

tiamfíacri&cio, Muctet ergo (cientia terminos, & in vicem quod proferat que-

s

l

Q

relas , morti grates referat, fuit enim qualificata folüm & perfecta in morte

fcientia , quandoin illo momento , à quo dependent & in quo clauduntur.om-

ÀQ

nia , inquo eft re(lzi&ta voluntas , Mariapartem opcimam eligere novit : 44a-

Pri

ia opt

imam partew elegit.

«

T

ria, nifi fallar, que.conquerebantur, reconciliavi: fed (i tempus illis

fiei

de novo querendi & mihi viresad dicendum , nec non ad audiendum Audito-

hi

ribus patientia effet , certum eft, quod.has querelas, quas cum tam exigua

liic

ratione contra mortem depofüé&re, verterent omnes ( & magna ratione )

N

contra vitam noítram : Ó xtates cecas! Ó formas fallaces ! ó fcientias in-

i

confultas ! vivit'ztas quafinon effet mors.

Vivit forma, quafi tempus non

tranfiret. Vivit£cientia, quafi judicium non timeret,

6 ! uno diedefinamus

fu

g

efTe czeci : nobisob oculos ponamus funeítas has imagines ( noftrüm ipforum

Iu

imagines ) quas non fine particulari providentia nobis Deus fubito domi ponit.

nor

Vix eft in hocRegno domum illuftrem reperire, quz non fe ad lu&um vefti-

am

tam hoc anno videat & necdum eft finis,

Cum fibi & Deo cognati moriantur,

moriunturetiam nobis ^ füuorum ad minus documentorum nosbzredes relin-

tht

It

quunt. Confideremus id eos quod nos fumus, fuiffe, & quod illi funt, nos

futuros effe, & hícomnia terminatumiri, lllad quod bicnon juvat , efnihil :

ho

acci-

tàtt

Íi nos confidamus ztati , vid.camq; quàm fit illa fragilis & omni exiguo

denti

N

E

Querele confra mortemreconciliata,

II

dentifübje&a. Si nos forma fallat, fallaciam.in cadavere difcamus, quam

Olute

aQdus

folüm maxima pulchritudo durabilem habet. Si denique nos fcientia (üper-

volüe

bire faciat , fciamus effe fapientes ,. quod inTioc confiftit ut fciamus nos falvos

facere, Quia Mundo & vanitati tantum vitz tempus datum eft , lianc ulti-

Chti«

mam partem Deo demus quz femper erit optima ,. & hioc modo:cum Maria.

ffiana

maximam partem elegemus.-

eus!

icium

quá

atitá«

m«

aritas

De Magno Chrifti Dile&o $. Joan. E

rolun-

geliíta.

yani

[6 8

T

€onverfus Petrus-vidit ilum Difcipulum quem diligebat Jefus,,

Ea

Jequentem. lf'oan.. Zfr.

; COf

4 l-

Em

m

Em

Xiftimavi folüm intereos qui Muridurn fequuntur , effe Fdrfuü'ato'sx

jquid

& infortunatos: etíamin fanctitatedaturfortuna. S.Joan. Bap--

effene

WA

tifta fuit infortunatus cum Regibus : niam Rex unus voluit illum:

Ro

'A

in folitudine nafci ,. Rex alter illüm fecit in carcere mori ( veftigia:

qque

Y

7I

notté

"9 fanguinis apparent in Linteo quod affervatur inter Reliquias:

r.om.

quifgra

nii ) S..Joan. Évangelifta cum Principibus fortunatus fuit : nam Cali

. M

Princeps & Princeps Ecclefiz contenduntin Evangelio, uter eorum majoremm

erga illum debeat affe&tum oftendere.. Cliriftus S. Petrum univerfalem Eccle--

j ilis

fic (ü: Principem conftituit;.& S. Petrus replicat pro Joanne, dicens Domine

picautem quid ? Domine fi Pontificatum mihiconfers, ficlaves Cxlorum mi--

ydito»

rigua

hi das , quid meritis S..Joannis es daturus ?' Quid Cliriftus S. Petrorefpondic?

ione)

Si eum volo manere, quid adte ? Siego velim ut Joannes fit in Mundo , quid'

45 Ít*

tua refert Petre ?' Quis te procuratorem Joannis conftituit ? Notabilis re--

s non

fponfio Clirifti , notabilis quzftio Petri !' Videturutrique difplicere, quod illis:

jarmus

gratumeffedeberet.. In difpenfandis officijs difplicent dignitates, qua confe--

runturalijs, in amicorum negotijs difplicet ,. quodagatur cum negligentia ,.

orum

non autem quod dentur in operandó diligentes, ergoíi Chriftus Joannis erat-

pODïF

veli-

amicus ,. & Petrus jamcreatus Pontifex, cur Pétrus dignitatem à Chrifto (ibii:

imtuty

datam, dilplicere fibi demoníttat ?' Cur Chriftum movetilla follicitudo, quam

[sb'n-

Petrus oftendit ?' Animi motiones erant diverfe, fed' eadem caufa. Uterque

movebatur quia uterque Joannemiunicé diligebat. Dolebat Petrüsob digni.

) d

tatem à.Deo fibi collatam,(icut enitri erga Jba'n'nem magrnum gerebat affectum,

jil:

ita:

ace

denri

"Á

112

1n laudem S. Joaf. Eöwggfg?ce;

ita dignitatem illamnon fibifedillioptabat. Illa (ollicirudo quam Petrus mon

qaam

conf

ftrabat, Chriftum movit, quiaprz czterís omnibusjoannem amans optabat

ama!

nullum effe, qui fe magis ergaillum follicitum oftenderer. Etubi manet Jo-

annes , dicebat Petrus, fi mihi Pontificatam confers ? Hic autem quid * Et

gv

ubi ego fum ( inquit Chriftus ) quid eft opus utalius de Joanne cogitec ? quid

(con

ad te ? Itaut Eccle(iz Princeps, & Princeps Glori& contenderint, uter ma-

füun

ex

jorem erga Joannem affe&tum gereredeberet : uterque fuit conatus illum (ibi

plus dile&tum facere: Nec id ego miror , cum in Joanne concurrerint maxi-

p

m« necnon proprij(fime qualitates quasDilectus habere debet.

Nit

Prima dile&i conditio, quam in S. Joanne cognofco, eft effc Evangeliftam :

um

Dile&tieffe debent Evangeliftz : officium Evangeliftz eít, dicere veritatem,

Qs

€or

& illius qui eít dile&tus, habere ac dicere veritatem ex officio. Quidam fue-

fon

runt Evaageliftz , multi fuére dile&i , fed S. Joannes , Evangelifta fuit fimul &

dile&us. Ratioeft, quia illi qui funt diledti, effe nolunt Evangeliftz ; & qui

pte

funt Evangelifte , non fiunt diledi.

Dilectus & Evangelifta fimul fuit S. Jo-

T

annes, hocfingulariffimum eft privilegium quod habuit. Quod fingularifli-

&

bía

mum eft Joannis privilegium ? Effe amatum , dum eft Evangelita, lInum in

Evangelifta noftro diligenter coafidero, cujus nullam video fieri reflexionem:

W.

Et [cimus quia verum e[. Teflimonium ejw.

-S. Joannes ín fine Evangelij fui

0b

omnía quz fcripfit, veritatem effe dicit. Hc inutilis e(Te videtur obferva-

ha

tio : legantur omnes Evangeli(ta , nec ullum tale quid dixiffe; reperies : fi

E

ergo cxteri Evangeliftz non dicant ea quz fcripferunt, veritatem effe, cur$,

Joannes dicit illa veritatem effe quz fcripfic? Non equalem alijs authorita-

f

tem przftitit ? Nonerat Joannes Evangelifta (icutalij ? Erat, fed Evangelifta,

a

fimul & dilectus ; & quia poterat amor caufare füfpicionem veritatis , notat

Y

ipfe, licet fueritamatus fecamen veridicum fuiffe, Difcibulus, quem dilicebat ,

In Aulis Principum, illi qui con-

P

fcimus , quiaverum e[f Leflimonium ejur.

tradicunt veritati, paffim amorem fibi conciliant : non ficelt in Aula Chrifti :

p

l

qui feveridicos profitentur, pro przzmi

omerenturamorem. Oquanta Chri(ti

t

gloria! óquantagloriaJoannis! Magna gloria Chritti quod ipfius Dile&us fit

Evangelifta: magna gloría Joannis quod exiftens Evangeli(ta fit etiam dile-

&us, Sedcur Evangeliftz debent effe dilecti ? Quia maximum meritum ut

quis ametur , eftamor, & maxima probatio quod quis amet , eft cum veritate

loqui. Dalila Sampfonem ínterrogavit 3. vicibus , n qua parte corporis ipfius

fortitmdo con(ifteret , & quod illum fuperandimedium dari poffet ? Primó re-

fpondit, utfe nervis fortiterligarent : Secundo; ut ftringerent ipfum funi-

bus: tertio, ut vincirent capillis : fed fingulis vicibus ligamina facile rupit.

Quid Dalila fecít fe deceptam videns ? Valde de Sampfone conquefta fuit &

dixitilli, quod veré cognofcat feab illo non amari, hoc formans argumentum:

?E

quoma-

(

N

De qualitatilus *veri Dileli,

143

$fmo.

uomode dicis quod amas wie ?. per tresvices mentitus esmibi. Tud.16. Bona

ptabat

coníequentia , mihi mendacia dixit, ergo.me non amavit.

Ratio patet,nam

t p

amare,; eítcor donare, mentiri eft illud celare, ergo clarum eft , qui non di-

—

4* Bt

cit veritàtem, illum non amare : nam quomodo cor dare poteft qui illud ab-

! quid

fcondit ? itaut Princeps fecundüm veritatem quam in fingulis agnofcit, ijs

j (Dà

fuum impertiri poffit amorem : veruntamen non debet, ut Dalila, tertium

m (ibi

exípectare mendacium : propter primam fal(itatem in qua fübditus fuerit de-

frail«

prehenífüs, ftatimé gratía Principis excidere, & pro femper excidere debet.

Nimius videtur rigor, nam Dei gratía non perditur propter omne men laci-

[la:

um, & poteít quis non dicere vericatem, & in gratia Dei manere : nihilorni-

Mtem

nus bonum eít, hoc non ita in Principe practicari : fed quare ? Quia Deus

n fue

cordacognofcit, & in ijseífe poffünt mendacia venialia, fed pro illo qui hzc

nl

non cognofcit, expedit omnia mendacia eíffe mortalia , & bonum eít, ut pro-

Y qui

pter omnia perdaturgratia. Amittatur gratia,ubi non probaturamor propter

Et ideo

$]e

mendacia : & mereatur illam veritas, media qua probatur amor.

vll«

S. Joannes fuitamatus, quiafuit Evangelifta.

In mea do&rina non amo du-

imía

bia relinquere. Omnescontra memagnam faciuntínftantiam. |.S. Matthz-

Iem:

us, $, Marcus, S.Lucas etiam fuerunt Evangelifte, non tamen conítat eos

j füi

obtinuiffeprivilegium dile£&torum, ^Quz hujusigitureritmaximaratio? Ego

1Vd*

hanc effe dicerem : quod S. Joan. Evangelitta dicat ea in Evangselio, quz alij

H

Evangeli(tz omiferunt dicere; quapropter dicere veritatem ab alijs non di-

ur$,

Gam , fingularem meretur amorem, declarare veritatem , quam alij dicere

tità«

negligunt, magnum eft meritam, qui calem remfacit, meretur ut fpecialiter

lifz

ametur : veritates quas dicit S. Matthzus, etiam dicit S; Marcus, & dicit S.

otat

Lucas, fed illas, quas S. Joannes dicit, non dixerunt, nec S. Matthzus, nec

if ,

S. Lucas, necS. Marcus, ille folushas declarat, & qui novit dicere veritates

COf«

ab alijs non dictas, hicfolus meretur pre ceterisamari. Ttanofter Evangeli-

illi:

fta fecit, & ideo fuit à Chriíto fin

s

gulariter amatus ; D feipuliw ille quem dili-

ritti

gebat j &fws,

sfit

Secunda

dile&ti-conditio, quam Joannes .'hafu'ït , & quam ín hoc magno

li«

San&to vehementer admiror, eft effe dile&tum qui manetin fuo loco: ficeuu

| ut

volo zganere. S. Petrus Chri(tum interrogavit, Domine bic autem quid?

at

Domine fi me principem Eccle(iz tuz facis, quale Joannem tuum diléctum

(s

manebirtofficium? Reípondit Chriítus, ffceum volo ssanere. . ixc cit, meo

j

judicio, una ex magnis Evangelifte , excellentijs, Evangeliftam effe qui in

loco füo manf(it.

nj«

Effe dile&um & fübico mutari , communiteraccidic, fed effe

if.

dile&um, & in primo manere modo, fingularitas eft S. Joansis. S.Petrus,

'.)

qui S, Joannem menfurabat ad modum aliorum dilectorum , imaginabatur

m

fibi, quod tanquam dilectus multum crefcere deberet , quid autem ipic? Sed

u

$, Joan-

l14

In laudess S. Jost, Ecangelifi a.

/

S, Josnnes qui feipfum fibi commenfurabat , in modo priori manfit. S/cegzz

volo manere. Una circumftantiarum in creatione Bominis ,, in qua muleas:

qu

ac

confidero, eft, quod Deus Evam ex Adami latere formaverit : non potuit

jllam ex capite formare , ut fuiffet doéta ? Non ex manibus eam formare pote-

U

rat , utexecutivafuiffet ? nonex pedibus , ut fuiffet dihgens ? Cur de latere'

In f

vam prodigiofam oportuit fieri formationem ?. Quia latus Adami maximé

g

fuit proportionatum effzctui , quem Deus intendit : Voluit Deus ex parva

fcis

arte Adami fübitó formare mulierem, illi magnitudine parem , & ideo for-

t

mavit illam de latere, non ex alia parte, nam iateribus proprium eft , brevi

Ron

tempore multumcrefcere. ld quod jam erat cofta, ftatim fadtum:eft Eva?

vit

Illa, quz pauló.prius parva pars erat Adami, fubito fuit toti xqualis ? Ita..

ho

Nam cofta, lateris Adami pars erat.

Adam P'rinceps fuit totius Univerfi, nec

li

eft quid , quod citius, quam latere Principum, crefcat. Patet íd in Jofeph:

H

4

eum Rege Pharaonis : in Aman cum Rege Afluero:: in Daniele cum Rege

i

Dajo. Ergo cum tam naturale fit Principum lateribus crefcere , quod S.

Rif

Joannes, quierat àlatere maximi Principis, crefcere non: intenderit , fed in:

iC

eodem , quo prius, permanferit ftatu, magna Evangeli(te digaitas & excel-

be

Jentia !! Mater S. Joannisintravit ubi erat Chriftus , pro quolibet fucrum filio-

ob

rumunum ex lateribus, & unam ex maximis Regni fedibuspetitura: DVe gf

tei

[edeant bi: duo filij mei, unus ad dextram, € unius ad finiflram in Regno.tuo;

Qu

AMatt. 0. Pro tunc Salvator f2 non refolvit,. fed fuo tempore,. duas fecie

fh

expeditiones medietatis hujuspetitionis : unum dedi: latus.S. Joanni & S. Pe--

fü

trounam dedit fede

m.:

*

fed i Mater pro ]oannelatus petivit & etiam fedem,.

li

dic ut fedeant , cur illis Salvator latus & non (edem dedic?- Minus erat Hllis dare

L

de

fedem quam latus

e

id probo, quia Joanni plus à fe dilecto , latus dedit, &

it

Petro, quiminuserat amatus , dedit fedem : ergo fi minus erat: dare fedem.

di

quam|latus , quarelatus datillis & non fedem ? Non dedit ijs fedem ,ne quid:

[u]

fierecin przjadicium láteris : latus non debet effe gradusprofede, fed porta

li

procorde : velle latus ad fedem afcendendigratià, efiiambitio : vellelatus.

hr

ad corintrandum;, amor elt.. SedcumS. Joannes effet amans.& non ambitio-

fi

fus, cor potiüs quam fedem quz fivit, 5.Joannes accubuit menfz cum Chri-

d

fto :: fed S: Textus dicit . recubuit in cena [uprapectus ejus ,. Toan.13,. Nota-

ü

Bilis ficus in taliloco ! fedendum ad menfamilli, non fupra pectus jacendum

fuiffe videtur ,. (ed.ita facit, qui pluris eftimatlatus, quàm fedem.. . Mater S..

Josnnispetebat latus amore fedis,.fed Joannes reliquit fedem amore lateris,

f

se: ubuit., facere.fibi:delateregradumad fedem, hoc füccedit multis ,. & idem

putavit S; Petrus ,. fed facere fibi de fede: gradum ad latus ,. eff fingulare:

quid: in: $.. Joanne.;,. qui voluit.in.fuo permanere. ftatu.,. ffc ewm volo ma-

?Ef ..

ï

"Tertio

*

,

h

Dé qualitatibus weri Diledi.

-PIgy

1j

Tertía conditio mirabilis , quz r—(efplend-et inS. Joanne, fuit, effe dile£tum,

ülhas.

qui de fecreto fecir iznorantiam,

Unumex teftimonijs, qux S. Joannesaddu-

tuit

cit in Evangelio, probantibus illum effe dilectum , fuit interrogatio facta

Dott-

Chrifto, quz eff qui tradet te ?. Quisilleforet, qui Dominum auf(it tradere

AE2

in manus [adzorum.

Salvator ipfi refpondit, effe Judam , & adjunxit Evan-

timé

gelita, Hoc autem nemo fcivit difcumtentium.

Ergo nec ipfe Joannes hoc

atva

Ícivit, qui unus menfe accumbentíum erat. — E(t confequentia S. Auguflini.

for-

Itaque (1 Chri(lus id S. Joanni dixerit, quomodo eft poffibile, 5. Joannem id

revi

non ícivife ? Certum eft quod (civerit, cur ergo dicic Chriítus illum non fci-

i?

viffe, boc autem nem»[civit, Hacelft ratio, quia quod Chriftus Joanni dixit,

la.

hoc illi dixit in fecreto, fed quod Joannes fcit in fecreto, illud non fcit.

In

,Dee

alijs hominibus fcire fecretum eft (cientia, in S. Joanne (cire fecretum,; eft

feph

ignorantia, zen» feivit,

Non eft fecretum perfeétum, nifi tranfierit ad effe

Mpe

igaorantiz , (iquidem (ecretum quod fcitur, dici poteft : quod non fcitur, ma-

d$

nifeftarinequit. Hazce(t caufa, quare neíciantrem homines fecretam tene-

d i

re, quia commendant illam memoriz, cum eam oblivioni commendare de-

(

berent.

Secretum memoriz mandatum, incurrit periculum, fed mandatum

lo«

oblivioni, manetíecurum.

Ratioe(t quia dum memoriz mandatur, eítcau-

73

tela, fed id quod cum aftutia cuftoditur , incurrit periculum ut perdatur:

;

dum committitur oblivioni, eftignorantia, fed id quod nefcitur, non poteft

edit

manifeftari : ergo fecretum perfectum eft illud quod fit ignorantia, & tale

De

fuit precisé fecretum S. Joannis : poc aznzem nemo fcivit difcumbentium, Pro-

2

bationem hujus conceptus quafivi , illamque folàüm in Deo reperi, Chriítus

are

de judicij incertitudine loquens, ficdicit , de die autem illo, velbora, neme

&

fcit , heque AAngeli in Ceho, neque Filius, niff Pater , Marci12.. Nemo fcit

,

m

diem judicij, nec Angeli, nec ipfeFilius hominis, Hic textus eftunusex diffz-

uid

cillimis, quosnovum habet Teftamentum : tam difficilis, uzin ipfo maximé

rti

laborarint omnes quatuor Doctores contra herefin Arrianam, — Chriftus dicit

(US

ne quidem (ibi conftare, quando Judicij diesfit venturus. — Notabilis propo-

10*

fitio ! Chriftus fcit quà Deus, quando dies Judicij futurus fit, nam fcientia

divina communis eft & zqualis in tribus Perfonis divinis. Idetiamícit Chri-

r

(f

ftus quà homo, licet enim fcientia Chrifti, in quantum eft homo, non fit infi-

nita, efttamen univerfalis, perfecti(ima, que cognofcit omnia futura , &

!i

$

omnia decreta Diviaa, ergo fi Chriftus in quantum Deus, & in quautum homo

fciat quando dies judicij (it füturus, cur id fe non fcire dicit? De4je amtem

15,

j

$lo nemo fcit, neque Filius bominis.

Hujus expolitio textus ab omnibus

Doctoribus mag

v

is recepta eft, quod, licet Dei Filius optimé fciverit quando

r

Judicij dies &t f

fe

uturus id tali modoftiverit, ut hoc fecretum Apoftolis reve-

lare noluerit, (ed in divinis Perfonis ficut eft Chriftus, fcirein fecreto ; eft non

14

Jo

fä ;-i! C»

116

In laudemS. Joan. Evangelifle,

C

fcire. S. Hilariusait , 2404 Fi/ius bominis ne[cit , Sacramentum efl quod taceat..

detu

od à Chrifto vocatur ignorantia Judicij , non eft ignorantia fedfecretutm z

QE

"

i

1

fübi

vocatur autem.

K

ecretum ignorantia , namin Perfonis divinis celare quid;, eft

cloti

e. ILdiplumagitur cum S. Joanne ( quod de ipfo & de Deo

iliud quati non.ífcir

quà

loquuntur Evange

lifla: in eodem fenfi). dicere voluit Chriftus illum celare ;

Ttan

& dixiteumnonfire. : Hoc autem nemo fcit difiembentium.

fait

Nion eft adhuc exaggerata fatisfubtilitas fécreti S. Joannis: ad textum

hus

noflrum redeamus : q4i recubuit im cena fapra pectus ejus , eje dixir, Domine

Vid

*

? Dicit S. Joannes, quod S. Petrus viderit illum Di(cipu-

ute eft qui tradet te

Tien

luc & Dominodile&tum, qui füprapectus ejus ia cxna quievit , Gcinterrogavit

Ot

Otate.

Non videtur debuiffe Joannes dicere ,. quod.

(in

quis. proditoz effec ? N

Ítr

fuerit ipfe , qui, quis tra

ditor effec ,, Chri(tum interrogavit , fed fe illum effe..

fed

cui Chriftus dixic quis effet prodicor.

Fundatur difficultas :. nam S,Joannis:

f

erat intentio pr

obandi , fe à Chrifto diligi , (ed Chriftiamorerga Joannem non:

tobatur per hoc

,quod à Chrifto petiverit fecretum , fed. per hoc quod: ipfi

Ti

Chriftus fecrecumrevelarit z fi

Chri(tus ergo revelaverit fecretum Joanni .

di

cur ipfé non dicit Chriftum fibi fecrecum: revelaffe ?

Quare folüm dicit quod:

i

hboc illuminterrogaverit, & déxir , quieff , qui tradet te ? Plasin materia fe-

eretinonpotuit feri. / S. Joannes in lécretis fuit Dilee

tus tam (crupulofus , ut.

p

non folüm fecrera revelare noluerit qug fuecant ipfrdicta , fedne quidem di-

"

k

cerevoluerit illa fibi dicta fuiffe;

Quod quis non dicat fecreta qux fcit ,. eft

multum : fed quod: nequidem dicat. (ibi(ecreta conffare, pluseft. Qxua de

eaufa ? Quia n

on dicere fécreta quz aliquis fcit , eft res fervare fecretas , fed'

nomdicere quodi

r

Is

»fe fécreta fciat , eft ipfa fecreta tenere fecreta. — In vifione

S. Paulus. à Deo raptus fuit:

S, Pault meliushac S. Joannis fübrilitas patebit.

adtertíum Calum, & ipii magna füerunt fecreta revelata : audyvi Avcand

)

(

I

erbaqua non licez bomín

iloqui. 2. Cor.2. Secreta qux non poflunt repeti..

Notate quanta fit inter $. Poulum & S;

Ioannem differentía. S; Paulus nom

narrat (ecreta v audivif arcoma verba. — S. Joannes fecretz quz fuerant ipfi

qï

dí&ta, nonnarravit , & ne quidem dixic libidi&a fuiffe; fed folm quod ea quz-

uis eff qui tradet te ? S. Paulus res tenuit fecrétas quia

fiverit v £$ dixit q;

yevelationes nonretulit , (ed.non senuit fecretu

min fecreto ,. quia fibi reve!a-

t2 füiffe dixir. — S. Joannes res fécretas fervavit,. quia nom retulic quis effet:

traditor, & fecretum fervavit

fecretum , quia non dixit fibi fuiffe revelatum ,.

quis effét.

Quid' ergo mirum S.

Joannem;, cum tam bonus fuerit fecretarius,,

adeodile&um fuiffe * Di/cipulum. quem.

diligebat 7 Efus..

Quarta. nec nom ultima conditio eft ;

effediledium, quigratiam vult

Salvator in Euchariítie Sacra-

amo:-cgratix. Nuncmemzgis explicabo:

minto gratiz: fuz fontes reliquic , féd eft

diligenter advertendum , quod

gä

Chriítus.

E

D

/

-

nE

A

De;,qz)alïtatiäw veri Dilethi,

[7773

Chriftus nolueritibi remanere fübftantiam panis ^fundo obfervationetm, V:

tetum !

detur ibi pauco

ribus opus fuifTe miraculis, ut effe& Chriíti corpus fimul &

jid, elt

fübítantia panis ,.

quàm ut effet corpus fine fübítantia panis ,, ergo (i cum pau-

le Deo

cioribus miraculis

Mytterium completé peragi potuerit , quare DEUS ( qui

celart,

quó poteft paucioribus femper utitu

"

r miraculis )non voluit ut remaneret fub-

—.*

Quia finis Sacramenti hujus inftitutionis

Ítantia panis? Ratio moralis. eft

extum

fuit ,. ut Chriftus prafentialitera

bundantiamgratia füx communicaret, Chri--

ftus autem voluit ut

:gratía quxreretur amore gratiz, & nonamorepanis.

)nine

ilcipu

Vidit Chrifftus homines, communiter amare gratiam Principum propter pa-

nem, &nonamoregratix: ficne? Ergonuncliocmihi contingere nondebet

ogavit

lo manerefubftanttam panis ir; principali gratíz niez in-

. Quod

(inquit Chriftus )no

neffe,

ftrumento;. ne habeant homines occafio

nem quzrendigratíam amore panis y

fi terrenis in Aulis hícmos obtineret *

Ognnis

fedamore gratiz.

Quam bonum effet ;

t T100.

fed'aninillis fit aliquem reperi

re, qui gratiam amet amore gratig » nefcio x

omnes amant gratianr amorepanis ,

nec folüm amant gratiam propter pa-

j ipfi

qui pluspanisaccipit; illum:

nl

nem , fed ad menfü

ram panis eftimantgratiar ,

dicunt in majort gratía

Principiseffe. Quid ftultius? Sed quàm bonum buic

| qnod

Tiafee

inconvenienti remediurm

Chriffus applicavit ! Licet in Sacramento non fit

panis quoad fübítantiam

, eft in illo panis quoad accidentia , fed'gratia cum

5, üt

Sapius accidit , ut is, qui in magaa communicat

mdie

pane non: menfuratur..

Boftia, parvam recipiat gra

tiam, & is qui communicat in parva particula ,

,al

Ia.

ut homines intelligant ; gratiam cum panenom

ya de

magnam gratianr accip

menfürari, In D EIgr

atia fic eft , in gratia hominum; ut aliomodofit , illi

; d

volunt.

"

o*

fione

; füit

Nullus unquam plus gratiz eum

! aliquo Prineipe habuit , quàm David

cum Jonatha, fed quz fuit hujus gratizprobatio?

Id S.textusinquit, r. Reg,

n

natbas tunicá , qua era

t induttm t dedit eam Da-

18 Nan exj[poliavit fe o

3pe[l'al

vidi, ita ut probatio gratiz Principi

s fintfpolia ,. /Poliavit. Notabilis res

Rof

em» non habere

atiam Principis, nifiobti-

quod homines exiftiment , aliqu

cipf

neat illamusquead ipías veftes ,. &

quod tiabeatillam quafi per victoriam, — Si

que

qui gratiamacquirit » bcllum gerit» fpolia fünt figna

gratia obtineat fpolia ;.

qua

viéti hoftis, & qui vicerit inimic

um & acceptus Principi fuerit , eadem (igna.

yeli

e(thabiturus. ldeodico, quo

d hicmodus gratiam acquirendtfit pugna , fo-

effet

lüm quipugna

t vult fpolia..

"

Qui gratiam acquirit , contentus eft corde:

Ut y

Rocinno(tro vi

deatur Evangelifta : gratíam Chrifti Principis acquifivit , &

riUs,

ceífavit cum acquifitionecordis , zeczbnit faprapetius. Magnifecit corPrin-

eipis fuüi Joannes;

fed illud zftimavit ideo, quia fe illitradidit, & non quix:

vult

jlli commodo feu lucro fuit..

Cor Piincipis xftimandum eít , quia fetradit ,

ta*

it ,. ficut

&onrationelucri. Solus S, Joannes gx-gti?m- Principis «ftimarenov

imd

d

aftimarit

(Lu

118

f

lnlaudem S. Joasi. E-vangelifie.

f

zftimaridebet, amoregratie, nonpropteraliud. "Tribusautquatuor vici:

bus S. Joannes de feloquens inEvangelio, femper illam fe vocat difcipulum ,

Y6S

nunquam fe vocat Joannem ,. Difcipalus ile, cut fe(üo non appellat nomine ?

a

Loquitur de Chrifto, loquitur de Petro , loquitür de fe ipfo : Chrifto lo-

quens, illum vocat Chriftum: Petro, illum vocat Petrum, fed fe ipfamnon

ht

TI

vocat Joannem, ergo &i Chriftum & Petrum propriis appellat nominibus cur

fe non proprio nomiae Joannem sppellat? Ratioelt , quia Joannes fignificat

N

lib

gratiam, ficquegratiam amavit amoregratig, utnequidem ipfüm nomen ,

cum illa conjunctum habere voluerit.

ili, qui principum gratiam amant,

vo

füt

fed (inecommodo, nomen tamen cum gratía volunt, fed S. Joannes Princi-

l

pis füi gratiam amavit, cum utilitate tam pura, ut egratiam voluerit etiam

£0

finenomine, quaproprer filentio preteriit nomen foannes, quia gratiz no-

e

eratiz

di

fnen erat: gratis amor

E

, €ft iatentum Evangelifte. Amor gratiz

p

puriflimus allum admittit amorem, qui eft amorgratiz propter amoremglo-

al

rie: folusantece(Iit S. Joannes, excellensamoregloriz, perfectum reddere

voluit amorem gratiz, Moyfes DEO dixit, ff inveni gratiam in oculé tuti,

[i:

offende mihi faciem 1uam , Exod. 33.. In quafacietotagloriaconfiftit, EtS.

joannes quid dixit? Z'idimws elortam ej

"s quaftunigeniti ápatre plenum gratie.

di

T

Íta ut Moyfesamaverit gloriam DE! , tanquamamansillam non propter gra-

tiam, (ed propter gloriam : A(t S.Joannes DEI

gloriam amabat, quafiglo-

4

W

riamDEIgratia pleni, Interutramqueharum con(iderationum magna datur

differentia, nam amaregratiam amore gloriz, eít defiderare premium: fed

r

amare gratiam amore gratiz 5 eft vellepignusamoris, Quid eftquod opti-

mum habeatbonafortuna? Non fl frni

glorià, e(t cerram reddere gratiam:

d

& hoc eft, quod confiderabat $. Joannes : — Moyfes confiderabat gratiam,

D

velut glorie pignus : S. Joannes quzrebat gloriam , velut certitudinem

d

gratix : Amor Moyíes erat commodi proprii cupidus, nam gratiam ordi-

*

^

nabat ad gloriam , & amorem ad vifionem

fed amor S. Joannis purus

erat, petebat en

videndi.

im gratiam amore gratig , volebat amare fine intentione

ä

Ex his magnum Evangelifi noftri Myfterium ( & forté nun

quamintel-

K

lectum)intelligetar, quodeftabfconditum in Evangelio: Difcipylum quem

dilieebat , & quirecubuit incaua fapra peclus. . Extollit S. Joannes amorem

inter fe & Chriftum : & hunc amoremut probet, dicit, fe fupra pectus Do-

minidormiiffe, Bonaprobatioamoris, amare eft vigilare , dormire eftneg-

ligere: quomodo poteft ergofieri, ut negligentia fit probatio amoris ? Dor-

mivit, ergo.amavit , eft bona confequentia? Eft, quia S. Joannes fupra pe-

il

&us Domini dormivit: necamor reperiri poteft fübtilior ac purior , quàm ille,

e

quicor giona;t; & oculos claudit, Oculisapertisdenarecor, eft defiderare vi-

fionem

h

De qualitátilus veri Diledi,

irg

Vicis

fionem propter przmium amoris : donare cor 6cu!iss claufis , eft in amore

lu

non velle, nequidem pramium.

Ex his inferturamorem ]oannis perfectio-

tine?

res habuifle circumftantias , qui

m amorem Beatorum , cum Beati oculís:

0 ]o-

amens apertis,

S. Joannes amavit fine defiderio videndi :

Beati . amant cunr

1Don

fatisfa&tione vifionis.

AÀn.mea fit bona coníe

quentia , dicant ip(i Seraphini

?CUF

Throno DEI affilentes : Dzabza volabant

xCfacie )t3 duabis velabant, lfa. &.

ficat

Sed fifemper Angel: DEUM videant , &q

uidem omnes,

cut hiSeraphini ve-

Deny

labantoculos? Quia cum in Calis Angeli fint amantes

per Antonomafiani;.

anty

volebant faltem fecundüm apparentiam amorem offerr

€DEO, puriorem ac

inci

fubtiliorem , quàm erat ainor aliorum Spirituum Beat

orum, Amor autem

tiarm

Beatorum purifimus in hoc confiftit ut cor donent o

culis claufis.

Eece hic

t D0:

cor , ecce.bicoculi clauf(i, ficut S.

dicerunt.

Joannes fecit ,.à quo hanc illi (übtilitatem di-

atl

Cum igitur in foannetanta fuerit amantis

qualitas, & tot Dilecti

prarogativz , quis mirabitur illum ab Ecclefi

go

amatum fuifTe ?.

& Principe Petro, tam impense

dere

ls

Prodifcurfus hujas eon-f»:luw(io-s-e'diäo—, maximum

, quod de aliquo dile&to

i5

celebrari poffet, illud effe , quod de E

paminonda Di

lecto Alexandri Magni

li.

di&umfuit : AMaita l ffve Regeprofperó , Rex

ffv illo nibil

Tantus vir fuit Epaminondas ,. ut dum Alexa

ndri dileétus e

magna rei ge[fit

t

rat, magna fine

Alexandro fecerit ,. Alexander ine ilio nihil magni geflerit..

"Fanto plus.vide-

glo

tur, quod de S Joanne cum omni proprietate poffimus dicer

itür

€ , cum ipfe non:

fed

Alexandri, fed ipfiusmet Chrifti dilectus fuerit. .M

agnaS. Joannesfine Chri-

fli focietate fzepius fecit, & vixquid magni Chriftus

rp[i.

detur feciffe,.

S; Joannes folus Rome torment

unquam (ine Joanne vi-

J

a vicit,. Ephefi

venenz bibit y

exiliafuftinuit in.Patmos : Afiam ad Chriftum convertit,. totu

m decuit Mun-

m,

m

dum,, legem amoris Chrifti propagando. Magna folus. S,

Joannes- fecit z

smultaide [fme Rege. Econtta vix apparet . Chriftum

fine Joannerem magnam

di-

feciffe,

Primum Chriftus miraculum patravitinnu

tus

ptiis, ibi S. Joannes erat:

Jtie

Chriftus filiam PrincipisSynagogz reftituic vite,

fed fecum duxit S: Joannem -

inftituit Chriftus S. Euchariftie Sacramentum,

quod faorum

mirabilium fuit:

tel-

maximum, &S.Joannem fupra pe&tus fuum habuit :

Chriftus füit transfigu-.

ratusfüper Thabor, & illi gloriz aftitit S, Joannes.

£m

horto fudavit ,, & S, Joannes fe illi-przbuit in hoc

Sanguinem Salvator in:

em

dolote focium,

Deniaue

moriens.in cruce Mundum redemit ,.

nec alium: habuit A&poftolum à latere;.

j0*

quim Joannem :. f/ne il nibil maener

24

Salvator nofterin cruce fecerit. etíam.d

eige[ft. Verüm ficon(iderem

us, quod:

€ $. Joanneteftamentum,

relinquens.

of

illum Matrifuz pro hareditate, fic aliam.in Sancto

X

noftro reperire licet ex--

ecllentiam, quam filentio preterire non expedit :

Mulier ecce Flius tams..

le,

gean, 19-. Meojudicio, hocunum eft.ex. maximis dil

Y

e&i Di(cipuli przdicatis;.

amic g.

I

d

120

ln laudem S.]oan, Evangelifle.

t

amicum effe, de quo tetamentum condipotuit. Exmagnis inconvenientiis

HU

quas obfervo in Mundo, eítuna, quare non debeanc amici per te(tamentum

qu

relinquificataliabona. Homines in morte bonorum (aüorum faciunt tefta-

mentum, & propter eandem rationem videtur , quod illud primo loco de

pe

amicis condere debeant, cum inter omnia bona, nullum fitmajus, quàm

[üs

idt

amici, nec inter omnes res no(tras ulla magis fit noftra quàmilii: itaque fi

amici bonanoftra fint maxima , quare non etiam deillis facimus teftamentum?

Hi

be

Hzceftratio: quiabona, quorum homines teftamentum faciunt, illa funt,

uzremanentpoft mortem , fedamici, licet fint bona maxima , fimu! cum

Qu

nE

vitadefnunt: maximus amicus ad mortem usque manet, polt illum nullus

eft amicus,

D

Obiit Lazarus abfente Chrifto: fed diligenter notandus efít ille modus,

quo Salvator de hoc certiores fecit Apoftolos: primó dixit, Lezarus amicus

Paulo poft fe magis explicat, dicens , Liazares mor-

nofler dormit , 7oan.11.

iuuseil. Quando Chriftus Lazarum dormire dicit, illum vocat amicum no-

ftrum, quando dicit eum obiiffe; non ilum vocatamicum: fed fi nominet

amicum, dicensillum dormire, cur nonidemillidatnomen, dum illum di-

-

cit effemortuum? Chriítus uthbomo locutusfuit , fupponens obiiffeLazarum ,

& nomenamici cum vita fimul defiiffe: Lazarus vivus eft amicus , Lazarus

mortuus eftfolàm Lazarus.

Et cum amicitiz humanz non fintbona, quz

es noncondunt,teftamen:

manent poft mortem, ideo horum bonorum homin

atutt

tum,; ideo amiciin teftamento non relinquuntur.

SolusS. Joan:

]

abhacregula, ficut & ab omnibusaliis exemptus. Fecit fuum Chriftus teíta-

inentum ín hora mortis, &haereditas principalis , quam reliquit, fuit $. Jo-

annes, AMulier ecce Filiustuus , fciebat Chriítus amorem dilecti füíi cum vita

non termínandum , ideo fuit ipfe principalis illius teftamenti hzreditas. ÍIn

Euchariftiz Sacramento Chriftus equaliter corpus ac fanguinem fuum .confe-

ntiamreperio. 4Coníecra-

cravit, fed magnam in modo confecrandi differe

tio calicis vocata fuità Chrifto, teftamentum: Hic calix

novum teflamen-

Confecratio Corporis ab illo non fuit vo-

i

tum efl in meo fanguine. Luc. 22.

cata teftamentum : ,Hoc e[f carpusmeum, &

alterum non dixit: fi ergo Chri-

5

curnon eti

-

am Corpusappellatteftamen-

NI

ftus fanguinem vocat teftamentum,

tum? Etfi (anguinis füi te(tamentu

m fecerit,

curnonetiam eorporis? Ratio

J

hzc eít, quod affectus amorisin

quz multum ad noftrum facit propofitum;

Corpore Chrifti, cum morte termínandi ,

fanguinis autem effectus & affe-

]

uri.

Modus, quo corpus adredem-

t

&us, erant etiam poftillam perfeverat

ptionem concurrít, fuit patiendo : m

odus, quo concurrít fanguis , fuit fe

effundendo. Quapropter Chriftus fanguinis füi ,

non Corporis teftamentum

[/

fanguis etiam fe poft mor-

3

tem

f;:pit, quia Corpus poít mortem gonx.e[t paffum ,

d

/

h!

De qualitatibhus weri Dile8i,

121

Atiis

CUf

tem effudit: exivit /aeguis: foam.19. Hszcvidetur effecaufa, quaredixe-

efla

ric Evangelifta, lanceam aperuiffe, & non, vulneraffe, /atzs ejus apernit ,

quia talis i&us , non fait vulnus pro corpore, fed porta pro fanguine , qui

0 dé

perillamexiit, exivir fangut: & quiacorporemortuo ,non erantin illo fen-

ts

fus ad patiendum,& econtra infanguine, fuitreperireimpulfusad exeundum :

ue f

un?

ideo mihi videtur Chriftus fanguinis füi, non corporis teftamentum feciffe:

Hic Calix novum Te[lamemtumefl in meo fanguiue. . divine Joannes ! quàm

unt,

benedemonftras effe Chriftifanguinem in excellentiis amicitiz tuz! Nec tuus

Quat

cum morte ceffavit amor,fed ( poftquam pro te mortuus effet Chriftus ) es ta

ullus

magis mortuus pro illo , & ideo Magifter tuuste (ux Matripro teftamento re-

liqui't : Mulierecce Filius tums , t$2.

dus,

tll

r

| 0

icabiles ex Authoris manu-

'-Conccptu.s prad

fcriptis excerpti.

1inet

i

üffl s

DE $. JOSEPHO.

atus

qu

CONCIO UNDECIM A.

2

Ut

e[lie

Jofepb autem cum effet ju[yus, &5 nollet eam traducere , voluit

occulte dimittere eam.. Mattb. z.

o

vità

GT

cum

AT

Z

Ic Textus mihi videtur magnam habereimplicantiam : -quïdþ figni.

d

VA

yfe-

N-

Í

A

ficat, quodillam juftitiz noluerit tradere, cum effet vir juftus?

«

Ym

z

iz

Si dixiffet quod illam traderenoluerit, quia vireratbenignus ac

ET

Z

:.':.2-'

E

clemens, meliusdictum fuiffe, mihi videtur. Condonare, &

nir

E

-

.nonaccufare, funta&us miféricordiz, non juftitiz: cur ergo

tYV0*

m.uta.t Evan

gelifta terminos , & cum Jofeph deberet vocare clementem, illum

i*

net

vocat juítum? 7efepb autem cum el[et juIi:..— Evangelifta Jofeph appellavit

juffum , cum magnum exerceretactum clementiz, quia meminit illum effe

6

atio

deftirpe regia, ^5/

epb Fili David, & pro hacparte, clemensobligabatur effe

risit

'propter ju(titiam, & talem habens obligationem , dum eít clemens, juftus

af

jem

eít: clementia in aliis hominibuseft clementia, fed in Principe, juftitia. Bo-.

nusLatro Chriftumrogans, ur fibi mifericors eifet, fic dixit, Domize rme-

jtfe

anento mei dnm venerti invegnumtuum. Luct23.. Et quarenonante, quàm

tü

tíus fuiffet

t

adregnum perveniffet ? NNonne tanta patienti ftatim melius acgra

Qï

auxilium,

t«

f

i22

In laudem S . Jofepbi,

auxilium , quàmtardius? Cur igitur non dixit , memento mei modó ,. fed:

i

poítea ,, dum.veneris inregnum tuum.? Ratio fuit, quia Latroni videbatur,.

clementiam , quam Chriftum rogabat protunc, (i fuiffet factus Rex ,. effe fibi

fix

id

dandam.ex juflitia, nec(ibi poflenegari. . Bonus Latro fuit in rogando tam:

prudens, ut cum: effzt ejus petitio mi(ericordie, voluerit expeditionem effe

J

li

jaftitiz. Cum.ergo Regesobligentur ex juflitia clementes effe, ideo dixit

memento.mei , Domine, dum venerisinregnum tuum , nam eadem clemen-

D

CX

tia , quz , prius quam Chriftus Rex effet ,, erat clementia, illo Rege facto,

erat juftitia, Verum eft, miferiam , quam Latro patiebatur , fuiffe przfen-

tel

ler

tem , fed quia mifericordia (quam exfpectabat à Chriíto) priusquam regna-

ret, effe voluntaria ,. fed poítquàm fuiflet Rex ,. effe debita (ibi videbacur ,.

ideo prudenter fuam ordinavit petitionem , non quantum ad tempus, quo-

f

de

fuitin feneceffitatem expertus, fed quantum ad. tempus; quo confiderabat

in Chrifto eidem fatisfaciendi obligationem , dum vereris àn regnum tuum..

di

D

Ego nuncillamnonmereor; quia eulparum fum plenus,. fed- illam miht dabis:

poftea, quia Rexeris; & Chriftus , qui exiftensin cruce jam erat ín regno füo;.

M

t

quid dixit? Hodie mecum.ers in Paradifo.. Bonus Latro rogabat mifericordiam

non pro tunc ,, Chriftam non adhuc Regem effe razus:. (ed Dominusilli quam ,.

primum eandem conceflit ,ut fejam effe Regem demon(ítraret; Hodie mecuu

Qu

eris in Paradifüi

li

Nullet eam traducere , voluit oceuli? ,t$c. fuam relinquere fponfàm vo-

Q

làit , &noluit illam aliistradere: voluit & non voluit.. In hoc etiam magnum:

&

dedítindicium animi Kegii, Fi/i David. Habuit voluntatem, & non volun-

]i

tatem, Libertashumanz voluntatis, ut dicunt Theologi, confiftit in indiffe-

l

rentia ad volendum & non volendum: talis effe debet regia libertas, volo,.&

non volo, libera, necullifübjecta. Rex nec propriz necalterius voluntati

p

fübjectus effe debet.

Si enim habeat voluntatem aliis fübjettam ,.non eft Kex.

I

füorum; & fiit propriz voluntati fübjetus,. non eftRexuüiipfius. Ut ergo:

d

fibidominetur &aliis,. debet habere voluntatem in indifferentia tam libera

)

«

pofitam ,. & füiipfiusdominam, utfit ipfà füum velle, & non velle: zeet ,.

"poluit,

Voluit DEUSauferre Kegnum Sauli, & licetSaul Jonatham liaberet:

filium & hzredem,, non Jonathe;. fed Davidi Regnum dedit : fed: quare Da-

p

vidi, & non fonathz ?- Jonathas Princeps erat generofus , liberalis, valde:

benignus ,. & animofüs,. fed'füpra omnia, filius erat Regis, quod multum ad:

fübditorum refpe&tum conferebat.. Econtra paftor David erat , alterius pafto-

f

risfilius, dequo non conftabantalie prerogativze,. quàm gyrare fundaim , &

h

pulíare citharam ,. curergo Deus Jonathz diflidit ,. datque coronàm Davidi?

il

Rationem ex.parte Patris jam Textus declarat,. ex parte filii dicam ego: S;

'gluti-.

Scriptura.de: David: & Jonatha logpens ;; üc.di-xit.:l "Anima- Jonatbe con

[!

AL AE

h!

De qualitatibus animi Regii.

123

fed

j

gataeft anime David, 1.Reg.19.. Quod anima Jonathz ligaverit (& cum Ani-

Y

tna Davidis , ita ut licet utra

que anima fàerit uüita , illa qua (e ligavit,

b

G

fuerit anima Jonathz ad David, & non Bavidis adJonatham. Diligenter

id advertit $. Gregor. Taumaturgus, Uizcula inferre prejtautioris erat ,

li

non inferiori , acglutinare autem , deteriorá

ixit

» &ta quidem ut vinculi expe-

j

dire fe quodammodo nom poffet, 'Quia fe fona

thas alligavit Davidi , & non

DavidíeJonathe, ideomeritus illefuit, utcoronam perderet ;

& fceptrum

lo,

caderet in manum Davidis : Princeps enim , ficut Jonathas ,

t

qui volunta-

tem füam cum fübditi voluntate ligat, habet capacitatem fübditi, non ta-

Dd«

lenta R egis.

Ut,

Princeps aliorum voluntatifübje&tus , noneft Rex. Chrifto ftante co-

yo

ram Pilato, quz(vit Pilatus, quid vulté st

faciam Regi Tudaorum? Refpon-

bat

&eruntScribsg & Phari(i, foZe, toZe

m,

; ericifigeenm. — Volumusut illum cru-

cifigas.

Quid fecit Pilacus * Tradidit eum volumtati eorum.

Nunc quaro:

:bis

quis majorem intulitinjuriam Chriflo quà Regi,

Scribzx ac Pharifzi petendo;

10;

vel Pilatus concedendo?

Iili petentesut crucifigeretur Chriftus, velhicillum

m

tradens eorum voluntati? Do&ores omnes communiter damnant Pilatum,

]s

& multisex rationibus : Quam ego nuncdo,

hzceft, quód Phari(xi perhoc,

m

quod petiverunt,

moní(trarint Chriftum verum effe Re

gem: Bt Pilatus per

hoc, quodpermif(it,

oftenderitillum non effe Regem, — Phariígi petebant ut

0«

Chriftus crucifigeretur, & per hoc fignificabant , illum effe Kegem , non

nn

enim eft major probatio

» aliquem effe Regem; quàm fi fanguinem & vitam

no

profundat pro fuübditis :

Pilatus pertnittens Chriítum Judxis, monftrabac il-

€

lum non effe Regem , quia tradidit eum aliorum voluntati, zradi4it emm ve-

£untati eorum ; (ed videamus, quid inde fecutum fuerit.

Induerunt illum

ü

purpurá, arundineum dederuntei fceptrum , impofüerant illi coronam fpi-

X

neam, G&adorantes, illum illuferunt, illudebantei, dicegmtes,

ave Rex Ja-

0

daeoram.

Rex aliorum voluntati traditus,

habebi adorationes, coronam,

purpuram, & fceptrum,

fed purpuranon erit purpura : fceptrum erit aründo:

corona, pinz: adorationes, illufiones. 'Cum itaque magna fi

t Regis qualitas,

habere voluntatem , quz fit (aa & nonfübjecta,

ideo vocavit Angelus $. Jofe-

lr

phum R egis filium, quando vidit illum tam ab

folutu

nam ,ut in ejus effecpoteítate, velle, & non velle.

m voluntacis fus domi-.

Hacautem eo cogitante.. CumS. Jofeph fuam deferere fponfam refolvit:

fet: hancrefolutionemillum confideraífe, dicit textus ; Hiec agtens eo cogi-

rante.. Hxc S. Jofephi confideratio, multas míhi cogitationes parit. Non

ä

illeSanctus jam deliberaverat & ferefolverat? Ita.

Hoc fignificat voluit, &

erga voluntas jam habebat deliberatum, & refolutu

m , quid eft, quod confi-

derabatS. Joleph? An

terefolutionem confiderare, hoc eft omnium, fed re-

2

foluti-

4

124

In laudem.S . Jofephi.

(olutionefatta? etiam. Quiaresmagninomenti, ficut hzc , ante fünt, &

prot

fene

oft confiderandz. Antequam refolvatur ,, oportet confiderare cafüm , re-

folutionefacta, confiderarerefolutionem. Inter Philofophiam naturalem &

que

&al

oliticam, hanc inveniodifferentiam ; quod Philofophia naturalís unam requi«

rat cognitionem ante refolutionem ; Philofophia moralis & politica , unam:

hati

cognitionem ante , & alteram poft requirant; unam cognitionemante , quz

ducat voluntatem. ad: refolutionem capiendam, & aliam cognitionempoft ;,

qu

bat;

que refolutionem jam habitam. examinet. — Ita fecit S. Jofeph ;; ante cogno-

vit, &confideravit ,. poftca ferefolvit ,. vo/zit ,. & cum jam deliberaffet ac re-

Ia

folviffet ,. rediitad confíiderandum: Haecanmtemeocogitazte, . Peccavit Adam.

utn

Tk

& (eabícondit , fed antequam illi DEUS fignificaffet fententiam exilii, Domi-

nus ipfefper-Para.difum.aumbuiäbät fecumloquens, auwdivit vocem DEI deam-

p

affe

bulantis, Gen.3.. Vox & paífüs.improprié conveniunt DEO; nam: cum fe-

metipío loqui ;, opponitur attriburo. fapientiz divinz : obambulare ab una.

n

pa

rte inalteram ,. opponitur attributo immenfitatis : quid ergo DEUM mo-

vit 5.

ut fecumipío. loqueretur: contra. infinitar füz (apientize attributum,, &

ftu

Wi

ambularet abuna parteadaalteram, contraattributum immenfitatis immobi-

Is ? Si venit Adamum puniturus ,cur illum non punit ?- Si venit ut eumin exi-

bile

Tiit

liumagat, quarenon ejicitillum ex Paradifo ? (Quia cum hzc effet materia:

ravis, eandem. prius con(iderare voluit, ideoque deambulabat folus quafi

per

undus,& fibi tanquamancipitiloquebatur.

Procedebat DEUS ad ho-

p

cogitab

minem:

deftruendum , ficut procefferat inillo formando: quando fecit illum;.

[

ufus fuit confilio , faciamu» bominen, quando-deftruxit illum, operatus. eft

10

€

um confideratione ,. audivit vocem DEideambulantzs. Deambulatio DEI ab:

qu

una partead alteram, vi

debatur derogarefidem ipfius immobili immenfitati ,.

T

h

féd'majorem illifidem:attribuebat : cum enim DEUSnaturá. fuáà: Gt immobilis:

& immutabilis , multum (ibi arrogabat, utendore, quzillummovere poteft .

ef

& eíiratio. Etita preciséincafuAdamirationes erant, que poterant illum:

eff

movere, Rationes Adamum puniendi;. quas Biabebat Deus , faciebantillum

lo

ni

yrocedereante : rationes, quashabebart, eidem condonandi;illum:movebant

ad retrocedendum:: quia: mihii non: obedivit Adam;,. illum:punire volo ,. bizec:

ratio ducebat eum ad' partem unam;. fed ejiciam ex Paradifo hominem , qui

h

nolo illum punire , hzc ratio movebat eum:

xauló prius illum in eodem pofüi ?

t

adalteramparrem:- creare Bominem:ex nibilo., mez clementiz fama fui

t, &

U

n

unc illum deffruereproprer pomum , nimius mez-rigorjuftiti videtur:: illi:

In

condonabo.. . Et jam. DEUS:paffüm revolvebat:: féd! quod homo creatusex:

fu«

nihilo., füeritaufüs agerecontra Creatorem füum» msgna eft füperbia, & quod:

p

unius amore pomi tot vilipenderit refpectus,. ingratitudo maxima ,. non illi:

premus

condonabo, ficque D:eus-ravertebgtur-,f.adïambulanüumu Itaut Rex fü

^

proce-

De qualitatibus animi Regij.

I2f

5

procederet , quafi fluCtuans inter utram

querationem, confiderans antequam

,

fe sefolveret , & poftquam fe refolvitfet , ad confiderandum de novo rediret z

n&

uemadmodum S..Jofeph: in hoc cafü ,. femel ut confide

ravit , fe refolvit,.

QUi«

& altera vice poft. quam f& refolviffet , confideravit :

H

£ante..

H^c autem eo cogi-

qug

Si in alia fuiffet matería,. non illius magna me teneret admiratio, fed

of

odin materia zelotypiz , in materia , in qua neminimum honorís ami

tte«

gno-

bat, Jofephirefolutiones non przcipitarit , nec i

nconfideraté fuerit operatus,

cte

magna prudentia $ Dixit Chriftus.

dam

c&cus ducatum c«co

Matth.rj. Si cecus cecum duxerit :

utrumquecafurum effe , /;

d

praffat , ambo in foveam cadunt..

omle

Hic c&cus cecum duxit ; & neuter precipita

vit

(«

amor ducebat zelotypiam, & cum effent caci,

zelotypia ducebat Jofeph ,.

& ad' talem cafüm ceci duo hi:

nfe

afféctus , non füerunt füfficientes , ut ipfe Jofep

lrprecipitaret. O'magna ge-

) fa.

nerofitas I Sed Jofeph filius David erat , & qui

tantum de regio participabat,.

To

quomodo przcipitans effe poterat ? Populus C

apharnai voluit oceidere Chri--

2

ftum, Lucz 4, & hacintentione füam illi Maj

ut eumprzcipitem darent z

eftatem in montem duxerunt,

tobi

quid in hoc cafüfecit Chriftus ? Se fecit invifi-

er

bilem,. &per medium illorum: occulté tranfiens, éorum manusevafirt. Do-

a

mine , quz bzc eft refolutio ? Venisad'mundum moritur

us pro hominibus, &

yuaf

permanus hominum ( que etiam teffera eft majoris amo:

j

ris ,.

quod illo utatur

|ho

proinftrumento;

quod eft caufa ) (iergotibifit tam bona,.n

unc dandivitam,.

u

occafio, cur eádem non uteris ? quare mortem fü

gis ? Egopro me ficdifcur--

selt

ro : Chriftus Dominus nofter decreverat,

in morte, Regis affümere titulum,.

-ab

quem in vitarecufaverat 5 Hi homines: ill

um occidere volebant

, ipfüm de

Jatly

monte przcipitando ; 47 precipitarent ; Quapropter Dominus li

cet magno:

pills

moríendi defiderio flagraret .hocgenusimortisn

onadmifit;quia przcipitatum:

:

ICH' ,

effe nonbene conjungitur titulo Regis ; Rex &

crucifixus ,. Ó hoc

bene s nam:

effein cruce, eft regnare,. fed precipitatus ,. Ó

hoc nom

lum

» opponitur enim titu--

lurt

loRegis — Alia vice Chrifto fuit à Diemone perfüafüm

M

ut fe przcipitaret ,.

mirte te binc deorfam ;

Luce4. Hihiomines voluerunt il

nt

lumfuis precipitar e:

ligC

manibus , zzpreripitarent eum , fed/Chriftus

» nec fe huic fübjecit violentia ,.

nec illud voluit confilium: apprehendere;. na

m Prince

qu

H

ps nec de feipfo precipi--

eurti

tare, necabalijsprecipitari debet , necimpetupropr

lo, nec impulfüaliorum..

.

Cum ergp fit tam magna regis conditio: norreffe praci

pitatum , ideo S. Jofeph:

,&

in hac occa(ione tam parum' przcipitans füit .

jli

utpotiusab Angelo repertus:

se

füerit timidus ,, quando poterat: re

nmoli 1ipmere;.

peririä temerarius , Zofepb Filé David:

10

| 1lh

Speculati jam fümusincogizanze, modo confideremus ,. E» , Dec autem eo

nus

cegitante, quamwvis. vox.fitduarum folüm !icterarum', funt in: eádem. multa.

x

3)

quz:

126 .

In laudem S.Jofephi.....

que obferyari oportet. .Evanggiíla dicit, quod S. Jofephin cogitationibus ;

quas hoc de.cafü conceperat, camfeipfo difcurrerit, es. — Eutimius diligenzer

elij

obfervat , quod illas non communicaverit alijs s nec (ine ratione debet hoc

exfp

Dof

adverti: namlabor & afflictio S. Jofephi, folatio & remedio indigebant, fola-

tium confiftebat in communicatiene, remedium in confilio, cur ergo Jofeph

hobe

incafütam ambiguo confilium non quzrit ?. cuvillum alteri perfoni nan com-

Mon

municat ? Quia in materia tam gravi,- ficut bac, fiepeplus prodeft fecreta

fin .

mens, quàm refolutio, nec fuiffec Jofeph filius David, nec animum regiutm

at

habuiffet, (inegotium ; in quo Arcani Sigillum tantum valet, alteri commu-

legis

Dicaffet ; resin quibus Arcani feu filentij defectus periculum fübire poteft,

fciff

nec depectore principis exire, nec, five dileGifTimo, fivefideliffimo, vel ma-

Qun

Ximo amico communicare daebent.

Certum eft quod S. Joannes Chriftum,

magi

quis traditor effet, interrogaverit ; & certum eít Chri(tum Joanni refpon-

rüm

diffe, nec poteít negariJoannem dormivifle [upra pectus, fed quando dormie-

ritnon eft certum.

Quzro; quoS. Joannes tempore dormivit ? Illum quam-

[Uü:ö

Opit

primumut interrogavit, dormiviffe, quidam Doctores dicunt , itaut Chrifto

uoif

oannirefpondente, S. Joannes jam dormiret.

Hzcopiniofundaturin textu,

fu[þc

dicit enim abíoluté, nullum ex ijs, qui accumbebant menfze, illud fcivifIe,

cffug

quod Chriítus dixerat ; Hoc autem nemo fcivit dif!umbentium , Joann. 13.

à

$i nullus, ergo nee Joannes, & fi Joannes, cuidictum hocfuir, id nonaudivit,

ergo dormivit : quod igitur myíterium hic fübitus habuit (omnus, qui non

&m

potuit intaliocca(ione, cafu contingere ? QuareS. Joannesad Chrittirefpon-

&Da

füm dormivit? Hocfuit myfterium. Salvator nofter in hac occa(ione , alter-

zium

utri duorum velrefpectui amici, volobligationi Regis, deeffe certo modo , fe

Tb

viditobligatum : (inondico]Joanni; quod ipfe me interrogat , obligationi de-

E

fum amici , fed fi arcanum, àquo tam multum pendet, aperio, de(um obli-

20Rf1

gationi Principis, quod ergo remedium hícerit, ut nec amori, nec Árcano

ctda

defim ? remediumfuit, ordinareutS. Joannes fübito dormiret Interrogatio-

appa

nefacta, nepotueritaudire refponfum, & hoc modo Dominus utrique fatis-

€ontr

fecit obligationi, ita ut inore Chrifti revelatum, & in auribus S. Joannis fecre-

tum fuerit revelatum fimul & celatum, inore Chriíti, tanguam fecretum

Quat

amici, celatum in auribus S. Joannis, tanquam (ecretumRegis. 1ta Principes

fgbi&n

oportet omnia celare fecreta , maximos etiam adamartos, ficut erat S. Joan-

lim :

multi

nes : Et fi fecus, confiderentur inconvenientia quz fequuntur, quando fit

Ccontrarium,

Si Dominus $, Joanni fecretum revelaffet , id ipfedixiffet S; Pe-

Ri

Quit

tro, Petrus morte Judam affeciffet, eanamque de caufa, fuit illius (ciendi

cupidus : fi Petrus interemiffet Judam , vindicta morsque Chrifti non fuiffet

u p

« po

executioni data, Mundiremedium manfiffet impeditum , & humanum genus

8tos«

nonredemptum, inconvenientia poffunt nsajora reperiri ? Hacexillius ma»

Noa

abltu

nifeftatione fec;eti prgcise fecuta fuiflent.

De qualitatibus animi Regij,

I2p

Ibus;

encet

Non minüs'fecretum , quam imperium expedit, Poflquam Salvator

ebiMfet, velum templi fciffum eft in duas partes, quo fignificabatur , etiam:

t hoc

exfpirare Synagogam, & Hebrzorum Monarchiam terminari (icomnes dicunt

folse

Do&ores, . Sed egoreplico ; fignum cum fignificato proportionem aliquam:

ofeph

habere debet , fed. quam habuit proportionem fciffio veli, cuta terminatione

Com

(teta

Monarchie ? .Magsam inquit S. Leo Papa : Sacrum illad myflerium ,

quod:

folus $ummus Pontifex juffen faerat intrare , refératum eff.

Illud templi velum:

pium

erat cortina , Santta Sancdtorum operiens , ubi abfcondita fervabantur, illius:

Qmue

legis myíteria, omnibus prohibita , fammo foli permiffa Sacerdoti,, & ideo veli:

ytelt,

Ciflto magnam habebat proportionem ad figaificandum , Synagogam deftru-

Ia«

tum;

&um iri ; fiquidem non datur fignum , imperio & Monarchi& deftruendis:

magis proprium , quam fi my(teriorum cortina, fecretorumque velum in ijs.

[jon

rumpantur : Regna & Monarchiz potius cum. myíteriofo , quàm cum vero:

CIs

füftentantur, & (i eorum myfteria revelentur, veritates malé defunduntur..

Uame

Opinio eft vita R egnorum , fecretum eft anima opinionis : apparatus fcitus ,

vifto

unifolum parti minatur , fedfecretus minatur omnibus : Machins non notz,

extt

füfpendunt intentionem inimici , manife(tz funt via, quz ducitillam ad has

Ii«eu

effugiendas : Regnur , cujus confilía prius funt publicata ,. quam executioni:

J 13'

da.ta«,-

ericulofam füi'confervationem conjicerepoteft.

j

liít,

Qr

uam bene Rex David' hanc politicam intellexit *. Kebellavit ABFäïbn-; E

non

& multismilitibus confcriptis,magnos contra David exercitus colligere cepit z

fon

& David quid fecit contra Ab(alon ?* Chufai magmum fuum vocavit Confilia.

dtet«

rium, illique dixit, ut tranfiret ad partes Abfalon, & in'ejus amicitiam fefe:

o,fe

infinuaret , ut ad illius conlium admiflus , poftea fibi revelaret, quz cogitaret

ide

Abíalon : Omme verbum quodcunque audiverii de domo Regi , indicabis ,.

Qbli«

a:Reg.1$. Hoc Davidfecit, & non aliud. . Sed ó David, f contra te pro-

cano

cedant Abfalonis exercitus ,. quare non etiam copias colligis ? Et cum horuns

ytioe

apparatuum oblivifcaris, quem:in.finem acceríis Chufai ? Quid faciet unus;

atis*

contra Abfalon ? Egit David tanquam veríatus expertusque miles, & tan-

(

quam Rex politicus : Abfàlonis viribusreftiturus, maximé laboravit,ut unum

ul

fibifidelem, in hoflis confilium introduceret ,. cognovit enim; majus fe bel-

ipó

lum gerere, cumuno folum viro, qui fibi revelaret hoftis fecreta, quàm cum

pan

multis millibus ,. qui exercitum in confufione conftituerent, Exercitus de-

ftructus recolligi pete(t & inpedes erigi , fed ruptum feeretum, remediari ne-

ofit

pe.

quit :: Exercitus poteft repleri, fed fecretum reuniri non poteft :: qualiscun--

;ndl'

que potentia, fine fecreto, debilitas eft; & ipfa debilitascum fecreto;. magna:

ifet

eftpotentia. Quamdiu Sampfon capillorum füorurn tenuit fecretum , inte-

us

gros deftruxit exercitus, fed' revelato Dalile fecreta, Philiftei capillos ipf

abftulerunt ,. & vincula potuerunt ijs injicere manibus; à-quibus toties fueranz:

(fl«

voR

victis

r28

De Bona Polittca

trit

vi&i: Ó quantum pot&m-iæ.ac virtutis f(ecreti exemplum ! Itaut capllli cum

Iu

fecreto facerent exercitus armatos contremiícere : fed eadem potentia , quz

armatos terrefecit exercitus, uno forcipis ictu, rupto fecreto, potuit tolli.

fim

Quapropter David contra Ab(alonem, folàm de cognofcendis fecretis & noa

fen

de füperandis exercitibus egit, Et fi David tanti fecerit fecrecum quia Rex

ing

Davidis &c.

erat, quid eft mirum, etiam Jofeph magui fecrezum zxftimaffe, cum effet Filius

fral

F

tet

ptit

CONCIO DU ODECIMA.

Cut

pif

plfx

Difcurritur de bona Politica imponendi tributa. |

il

fol

F/os effis fal terre, Mattb. Cap. f.

fia

Uas habet fal proprietates (dicit hic S; Hillarius ) confcrvaf &

tor.

eci

-

ha

Ej

[

condidit, eft antidotum corruptionis, & adulatio guítus : prz-

GP&

fervativum prefervativorum , & fapor faporum : /A/ Zncorruptio-

-

nem corporibus , quibus fuerit afper[tn , impertitur , €9 ad omuem

fenfüm condità faporis aptiffmus. — Remedia his oportet effe fimi-

qu

lia, quibus Reipublicz fünt confervandz , confervativa quidem, (ed non mali

r

faporis : operari conlervatíonem, non offendendo guítum, inter remedia

&

primumeít, Non bonos fal przftat effectus, quando res fala mali remanet

t

odoris.

Tali modo debet confervatio fequi , ut quantum eft poffibile, femper

lt

evitetur naufea.

DEUS ab Adamo coítam abttulit pro fabrica Evz , fed quo

du

modoillam ipfiabftulit ? I»wifitque DELS foperem in 4dam, Gen.cap. 3. &

tü

fic dormíenti coftam fuürripuit; curdormienti, & non vigilanti? Benerefpon-

be

det Oleafter : Offendit quam di/ficile fit , ab bomine auferre quod etiam cedit

W

dn ejwm utilitatem.

Abítulit DEUS coftam, ex qua debebat Evaformari, Ada-

H

mo dormienti, & non vigilanti , ut oftenderet quàm difficulter ab hominibus

fo

tollantur ea, qug ad ipforum quoque confervationem ac utilitatem faciunt.

N

Ab Evz creatione feu conítructione , generis humani confervatio, necnon

Un

propagatio dependebat , fedadeo repugnat hominibus, ijs auferri quod jam

p

in eorum carnemac fanguinem converfum ett , licet ijs (it utile, ut propterea

po

DEUS Adamo dormienti & non vigilanti coftam detrahere voluerit ; fopora-

là

vit fenfüs , ut illumà tedio , quod eratei füftinendum, liberaret.

Uttributa

Un

fed tali modo, tali induflria, nec non tali fuavitate

i

folvamur , eft neceffe :

Q«

tribucum

Imponendi Tributa.

12j

(licum

tributum extrahatur , utillud homines non fentiant, & quafi non advertant.

4 qu

Ratio dicit, utad tributorum obligationem attendatur, cum veró compofiti

it tolli,

fimus ex carne acfanguine, fic opereturrationale, quatenus femper refpiciat

& noà

fenfitivum. Remedia quandoque tam afpera effe poffunt, ut mortem minüs

üia Rex

ingratam, quàm (anitatem reddant.

t filig

Do&rina veré divina nobis reli&a fuit à Chrifto, dehoc moderamine; ia

materia gravi tributorum : ipfe S. Petro precepit ut Czfari tribatum folve-

ret; illidicens , fi pifcaretur, monetam argenteam pro eodem folvendo , in

primo pifceab ipforepertumiri. Multz mihi fe hic confiderationes offerunt,

Si Deus fine neceffitate miracula non facit, cur eadem in hac occa(ione fecit,

cum effTe füperflua viderentur ? Potuiffet Chriftus Petro dicere, quatenus iret

pifcatum, & pretio pifcis tributum folveret, fed ipfe non voluit ut S. Petrus

lid,

pifícis pretio folveret, fed monetà, quam in illius ore reperiffet , ut laboris

ipfius tru&tus domi remaneret, hic enim eft fuavis tributa folvendi modus:

folvatur tributum à Petro, fed hoc cum füavitate , tamqueexiguo difpendio

fiat, utobligationibus tributarij fatisfaciens, non amittat emolumenta pifca-

toris : fuum comedat pifcem , uti facere confüevit, fed folvattributum, quod

vt

hactenus non folvit, ideofolvat monetam, non ex

g

aperto ore ejus invenies flaterem. Matth. 17.-

Prct'iq, fed ex ore piícis:

fl*

p

"Aperto ore ejus.. Notate, Monetam pro tributo, piícis ex ore traxit,

e limi-

quia bonum e(t quod pro tributo trahatur ex ore : Sed hzc inter tributa füa-

ü mali

via & violenta datur diver(itas, quod füavia trahantur ex ore pifcis, violenta

media

exore pi(catoris : Extrahenda funt tributa, tali induftria , ut pecunia reper-

mranet

ta, nonexacta , gratiá fortunz data , non autem violentià extracta videatur:

Ita Deuscum Adamo, ita cum Petro Chriítus egit : ficque multifecerunt in-

'gmper

jj quo

duftriofi Principes : ne quis effe miracula dizat, bona indu(tria eft (applemen-

tum potentiz ; Ethoc, quod Deus ut potensfacit, id homines fiepe faciunt

(

fpott

beneficio induftriz.

Sed qualis unquam poterit induftría reperiri, ut tributa

non difpliceant, ut fuavia fint & ad tolerandum facilia ? vos e/fis Sal terra.

T2

Ad-

His verbis medium notatur, quo omnia tributa reddentur facillima, S. Chry-

foftomus generalem loquendi modum, quo Chriítus fuit ufüs , obfervavit,

'inibus

Non appellavitdifcipulos Salem unius domus , unius familiz , unius civitatis,

cjunt.

unius Nationis, fed falem cotius Mundi, nullum excipiendo : //ose/fó galter-

cnon

r& , non pro uno genere fed pro unvverfo Mundo. — Vultisut Sal non fit fine (a-

qjam

t

pore? utmedia confervationis fuavia videantur ? Remedia non fint particu-

laria, fed univer(àlia , non uni foli tributa, fed omnibus itponantur ; non de

potae

ibutà

uno folàm genere hominum (aliendo agatur; fed dividatur fal, & perveniat

ad omnes.

,i[a[e

R

DEUS

ucum

130

De bona Politica

DEUS ad legem fuam ample&endam & obfervandam homines invitans,

on

inquit, vezi

te ad me omnes qui laborar, &$ onerati effis , ego reficiam vose:

ftt

Matth, 11.

Meomnes accedite , quos malé cractat Mundus & quotquot eftis

el

defatigati, ego quietem dabo vo

bis : Wollitejugum menm (aper vos , «j ime-

li

mietis vequie

u animabus veflris , jugum enim meum [uave eff , 68 enus meum

t5

le'ue,,

Sed fi

legem Chrifti bene confiderare liceat, quzdam erit pracepta

reperire , qu

2 naturz funtgravia, necnon violenta : inimicos effe diligendos :

diff

defectus hom.

inis, alteri confitendos , cogitationem unarm cum confenfu , ad

20

Deum graviter offende

ndum , & damnationem incurrendam , fufficere ; Hac

poi

nec non difficilia, nullus dubito, quomodo Deus ergo

precepta effe

gravia,

In:

illalevia vocat

&(auavia ? Refpondeo, Dominum, ante quàm illa fic vocaret,

eu

jus dixiffe rationem , vezite admeomzue:. lex Chrifti eft unalex , ad:

jam hu

,

les

emnes

(e extendens zqualiter, quz cunctos obligat fine privilegio, magnum

les,

acpa

rvum, divitem & pauperem , omnes ad eundem menfurat modum ,

e

cuml

exfit communis , fine perfonarum acceptione , nec non fine differeptia

ng

preceptorum,

itagrave per commune, & violentum per zquale moderatur,

a

fa, jugum tamen fit fuave ; ac licet przcepta habeat

ut quamvis fit rigoro

€or

difficilia , onus fit leve, 74g2m

meum [aave e[t , £9 onus seum leve. Veram

qui

eít, effejugum, & verum eft, eflegrave : fed quia jugum eft omnibus zqua-

pto

le , facit illud exemplum fuave : quia onus eft quod imponitur omnibus , facit

(tro

illud focietasleve : Clemens Alexandrinus,lib, $. — Jo pratergredienda 7/

w

aquitas,

7

ua verfatur in difivibutionibm , onerando juffitiam , propterea Do«

tan

animus, 10

dite, inquit , jugum meum faper wos q,

uia benignum efl, leue.

fin;

Maximum Kegni jugum, graviffimum. Reipublice officium , ianumera

fls,

funt tributa, &i eadem effe levia velimus , & fuavia , diftribuantur omnibus.

ün

Non eft tributum gravius tributo mortis, nihilominus illud omnes folvunt ,

[f

& nemo conqueritur , quia tributum eft commune : Si hominesaliqui more-

rentur, alij vitee fuperítites remanerent , quis hoc feverum mortalitatis tri«

teí

€on

butum cum-patientia (uftinuiffet ?. Sed eadem ratio, qua illud dilatavit ,. fa-

«ile reddidit , & cum nullus fit privilegiatus & ab eodem exemptus, non eft

Inp

&

etiam ullus, qui conqueratur.

Refolutiones politice , regimen naturale

€reatoris imicentur s ,Qué folen faum facit oriri [apes bonos 69 malos, &i pluit

lg,

Si Sol apparet, illuminat omnia, fi cxlum

i

Juper jaffos && injuffos,

Matth. s.

pluit , irri

gatomnia..

Silux tota folàm in una refplenderet parte, & tota cem-

p

eftasin.a

lceram f& effanderet, quis id pateretur ? Sed neício, quaminjuíta

M

IT

fit conditio , rufticiBujus elementi , in quo vivimus, qued id ipfum, quod à

exlo fit acqualiter, terram attingens., ftatimfrat inzquale, Piuit cxlum cum

Ver

illa,.quam videmus ,. zqualitate diftributiva , fed dumad terram aqua perve-

Qa

lta]

mit, ficci remanent montes , & redundant valles 5 montes à dorfo aquarum

enus

&len

Imponendi Tributa.

131

l5

Mf

onus abjiciunt, qu totz dilabuntur valles fübmerfurz ; fed faxit Deus, ne

ftt recreationis theatrum proillis , qui refpiciunt ab alto , videntes paftorum

eftis

i

cafas fuper ruinarum fuarum , diluvia natantes ! caveamus erg

o nobis à qua-

11

licunque diluvio univerfàli , fiquidem quando Deus reddit zquales inzqualita«

tes ufque ad montes, altiffimi remanent fübmerfi füb. aquis.

pa

los

Vos eftis Sal tevra : Hec erat bona preteriti difcurfus do&rina , finon

difficilis, & meojudicio, nunquam ad praxin redigenda videretur. Omnes

d

Tac

zquales effe , convenit, fed quomodo in Republica vel Regnozqualia reddi

poterunt extrema , quz habent effentiam in ipfamet ínzqualitate fundatam?

19o

ieL

Inzqualitas hominum eft illa, quz tres Regni Status componit , quomodo

I

erunt ergo hi tresStatus inter fe equales ? $i fint Status, quare fünt inzqua-

les ? Sicut vo» effis Salterra : non dicit Chriftus Apoftolis , eos effe fali fimi-

um

les, (ed voseftisSal: parva philofophia requiritur ut fciatur individuum duas

,&

effentias habere non poffe, ergo fi Apoftoli fuerinthomines, fi naturz huma-

Dtla

n& fuerint individua, cur Chriftus illis dixit, ipfos effe Salem.? Sublimis do-

tuty

at

&rina ftatus ! Dominus nofter illos docere voluit, pro convenientia Boni

communis , homines efle transformandos , & opertere quod effe definant id,

um

d*

quod funt per naturam, ut fiant id, quod effe debentper obligationem : qua-

propter cum Chriftus Apoftolos Redemptionis ac confervationis mundi mini-

iCit

ftros conítituiffet, nonillos confideravit Salem per fimilitudinem , fed Salem

i

perrealitatem : vor e//5 $4/ , fiquidem officium transformari debet in natu-

ram: &eítnecefle quacenus obligatio mutetur in eflentiam , hominefque de:

[

finant effe, quod fünt, ut efficiantur id , quod effe debent. — Ita fecit S. Bapti-

fta , qui interrogatus , quis effet, refpondit, ego vox : Matth. cap.3. Sub-

JUS,

ticuit nomen perfona , fed dixit nomen officij : (inguli namque füntid, quod

n

effe debent, & alio modo non füntid, quod debent, Si tres Regni Status,

)

refpectu fuarum przeminentiarum fint ingquales , refpiciamus communes

([le

convenientias, & nonerunttales. Ab ipía Salis compofitione, difcur(us hic

füe

inpraxindeducitur. Ariftoteles & Plinius in compofitioneSalisrecognofcunt

et

elementum ignis & aque : — Sal'eff ignis t9 eque natura, contimens duoclemem-

D

ta, ignem ei aquam. — Gloffaordinaria tertium illis adjungit elementum a&:is

P

(id hujus magna probat humiditas) matwra Salis per aquam , per calorem Solis ,

um

per flatum venti con[lat , 69 ex« eo quod fuit , in altevam fpectem commutatur,

J

Materia five natura Salis (quoad fuas qualitates principales ) tría fünt elemen-

jfla

ta tranfmutata, quz, cum ignis, aér, & aqua fuiffent , inunam fpeciem di-

veríam unita, füntin Salem converfa. Magnum do&rinz noftrz exemplum!

um

uemadmodum Sal eft trium elementorum unio fcilicet ignis,

aéris, & aqua;

(é

ita Refpublica trium eft unio Statuum, Ecclefiaftici , Nobilis ,

ac Plebzi : per

m

elementum ignis repre(entatur Status Ecclefiafticus , elementum omnium

Qu

2

altiffi-

132

De bona Politica

altifimum , ezlo proximum ,

& à terra feparatum , elementum cui fübveni-

ul

tur ab.omnibus alijs;.

& ipfüm nulli fub

«enire obligatur.

Elementum. aéris

D7

xepraíentat

Statum Nobilitatis ,.

non quod fit fphzra vanitatis , fed quia eft

tibus;

elementum refpirationis

per elementum aquz , ftatus plebejus reprefenta-

icunt) quodfit elementum inquietum & indomitum,

jntG

tur, non ( ficut Critici.d

em, mutetur , [cd quia multis mare fer-

TC r

uodque ad:omnem vencum variabil

it, q

vit, ad multos neceffarios terrarum

ufüs ,. commercia confervando; civitates.

s fit vicinus, quem natura dedit i

liscreaturis , quas

Chril

ditando , cum optimu

Hazc funt elementa , quibus Kefpublica conftat , quem-

Katio

ipfa maxime dilexit.

cletia

admodum ergoilla.tria elementa natur ;.

delinunt id effe , quod: prius fuerunt

urin.una.fimu

I conferventur fpecie » ita tria Politice elementa ,

dum necefli-

vunt

ideol

tas exigit deinant oportet effeid

, quod ipfa funz, ut aduunum fimuluniantur

muni

Statum &c.

lm

*

faris

Profe

4

uitur orafot: muteri;w,if &5 tratlat de. immunttate

quid

Rege

Ec.cltäajïi;a, fuper mitte bamum ; Matfþ; as

Álien

fidt

Roponenti S, Petro , qualiter K

egis Miniftri tributum exigerent, Chriftus

dit ut pifcatum iret, prad

icens , ipfüm in ore primi piícis , monetam.

quia

refpon

p

butum fuiffe folvendum pecunia miraculofa;.

«ia

reperturum efle.

Suppofito, tri

& non pretio pifzis, quare S Pt

etrus vadit pifcatum

? Non fuiffet Chriffo fa-

mb

ciliusdicere, ut marfüpio man

um Petrus imponeret ,ut in eonummum, quo

H

folvere poffet tributum , réper

irec ? Refpectu.Chrifti equé facilé utrumque

H

£uit , refpectu Petr

ifecundum erat di

fficilius, cur ergo illum ad: mare fe con-

Yoc:

fit, ut hac induftria pecuniz , quam ibireperturus effet;.

br !

ferre, ac piícari]u

tüs.

tributum folveret ? Ratio

hujus fuit, quia voluit Salvator folvere tributum.

" Cafari,,

fed eodem (imul'tempore , in

eodem Statu Ecclefiafticam immunita-

lib

tem.confervare , quafi. dixiffet. :

: Solvat Petrus. tanquam pifcator , mon tan-

Officialis,, non quà Minifter Ecclefi :

uam. Apoftolus , folvat quà plebis

omittat Petrus illum reprafentere ,

ui. eft, & reprzíentec illum ,. qui füit z

effe definat Ecclefiafticus , & redeat eíle pifcator,

folvat medoratione officij ,.

"

;

Ita Chrifius tribu-

quod nond

ebuit folvere , propter privilegium dignitatis :

Mmf/o[w

y€v

oluit, utneque Publiean

os offenderet , neque fuum: perderet privi-

icit do&iffimus Maldonatus fecundüm fententiam S, Chryfottomi :

legium., d

. hecelft , dinm non ex a, fed! ex: inmento folveret.

& ratio in.qua fe fündat,

Qu

iapecunid repért , nonfu& folvit.. M

ihi tamen: videtur facilius. diverías.

imeadem per

i"ona,mpmien:at-iomsu diftinguere.

Et

Iitponenfdi' Tributa.

133

Wehi«

Et cüm fit materia gravis,, illam alia claufüla confirmavit nec non ra-

atv

ils eft

tam habuit CHRISTUS , ne hoc exemplum Ecclefiz fag projudicio foret ;

Da éit pro me»

prote. Da, hic ego confidero.

Chriftus interrogan-

fenti»

tibus, fitne licitum folvere tributum Czfari, refpondit ipfe: Reddire 44

itumy

funt Cefaris , Cefari, &9

A.

&funt DEI,DEO. Quzrit Theophyla&us, 244

Fe [et

ve reddite ej» nom date ?

f

andem ego quzítionem formo : Daeetpró me, e3

ltates

ie, quare , da & non , redde ?* Quare dicit da, & non , folve? Si tunc

quas

Chriítus dixit, folve & non da, quare nunc ipfemet dicit, da & non, folve?

yuen

Ratioeft, quia tunc Chriftus loquebatur Szcularibus ,' & hic loguitur Ec-

erunt

cleliafticis , fed quando debent utrique tributis fatisfacere , Szculares fol.

xceffi

vunt, quia dantquod debent; Ecclefiafticidant, quiafolvunt quod debent ;

antur

ideo Chri(tus ufüs eft verbo ,. d2,. magná cum providentid, ne hic actus im-

munitati Ecclefíaftice adeo contrarius , vergeret in przjudicium ejusdem,

Immunitas Ecclefizusquead dome[ïicos-eiüskþm fe extendit. QuandoCz-

faris Miniflri tributum exegerunt à Petro,,' Chriftus illum' interrogavit j.

quid tibi videtur Simpon * Mattb. Cap. v7.

uid in lioc caíü judicas Petre?

Keges terrz , à quibus tributum accipiunt , à filiis , velab Alienis ? Ab

Alienis, refpondit Petrus, erge l/£zeri fant filii, ergonos fumus exempti ( di--

riftus

cit Chriftus) à folvendis tributis: ego, quia fum Regis Regum filiüsz tu,

quia fervus , & domefticus es , in domo mea ; Hoc exemplum probat , dicit

ctam

glofa;

euidam do&us , eiam familiares spfius Cbriffi à tribute ltberos effe cum eós

of

n bumanapolitica , nontantum fius ipfe Regty fedetiam familia ejus À tribus

j

g libera

[4

foleat..

, quo

Qu

a.

(

s pifcis erat

, in quo S. Petrus monetamr invenit , & quomodo

nque

COf»

vocabatur ? Adamus.Conthzerrid dicit s Pifj

feis eif apud Plinium ,-qui faz

'KC[;

ber dicitur , &$ pijfets $. Petrà Chriffiant. Hicpifcis eft à Chriftianis vocaz

um

tus, piícis S.Petri, & Plinius in hiftoria füa maturali, dicit, quod vocetur;.

fpber... Et quid fignificat faber ?. Notabilis res ! fignificat Officialem , ita ut:

nitd»

fati*

etiamin mari» quando folvendum eft tribut

um; nonillad'liifo]- -

(*

vant. pifces ,. fed' pifcis. Officialis..

t :

HCl'is

fiþtg-

j

j

"L

rfab

[

K 35

CON.

134

Crux Chrifli , Religionis &5 ZMundi

Thot

CONCIO DECIMATERTIA,

C

exa

mj

In die Exaltationis S. Crucis.

tuor

füb,

Ditta in Comventu Aumuncista Religiofarum Dominica-

[

narum , Lifabone,

fav

nect

ZGSS

Pirituäle'm hodie difcurfum , cum concionis accidehtibus habe-

S

"

M

A

iun

24 mus

Impofüerunt mihià principio , quatenus de.Crucis exal-

Tant

fa

tationefermonem inftítuerem , folüm ad fpiritus religiofos ordi-

sT

s

"s, na

tum, & mutata poftmodum mente, ordinarunt ut fedes ver-

wnír

teretur i

n Cathedram, & aperirentur portz; utque ille , qui

Pet

effe debebat di(curfus fpiritualis, pro omnibus concio foret. ltaerit, prz-

Qnis

dicabimus Religioni, &

pradicabimus Mundo, fed utrique de Cruce fpid-,

joi

tuali przdicabimus,

4tye

duas crucum fortes

Pro intelligentia hujus materiz fupponendumeft,

Materialis facrum

dari, unam crucem materialem, &alteram fpiritualem.

eftlignum, in quo Chriftus Salvator nofter divina myftería Redemptionis hu-

mani generis fuit operatus. Crux fpiritualis eft interior & exterior animx

corporisquemortificatio, qua veri

Chriftiani, & principaliternos, qui reli«

D

De hac

giofam profitemur vitam, fuas crucifigunt paffiones & appetitus.

tabi

fecunda cruce locutus eít S. Paulus, quandodixit : ,Qui carmem fuam eruci-

judic

fixermnt cum vitit & concupifcentiiá [uis : Ad Galat, g. — Deeadem crucelo-

vunr

cutus fuit Chriftus in admonitione , quam omnibus dixit, fi quis "vult wvenire

pofi

eff

pof! me , abneget fé t?c. Siquisvelitmefequi, tollat crucem füam, &c. H

4

duz cruces, licet inter fe differentes, funt tamen ambz, redemptionisnoftrz

Die;

inftrumenta , nam ut quisfalvetur, nonfolüm Chrifti merita fufficiunt , fed

mrine

funt merita quoque propriaillineceffaría, / In materiali cruce Chrifti , merita

Salvatoris ejusdem habemus: in cruce fpirituali : noftta nobis funt merita.

judilci

d

Crux materialis noftre fuit redemptionis inftrumentum , quoad fufficientiam :

üm

crux fpiritualis eft inftrumentum , quoad efficaciam : unde fequitur, certo

türa

modo, plus crucem noftram , quàm crucem Chriíti , pro falute noftra nobis

Mintt

expedire, Nemo finecruce Chriftifalvari poteft , fed cum noftra, & cruce

Chrifti, némo perire poteft, Poftquàm amore noftri Chriftus in cruce fuit

(

mortuus, multifuére damnati; fedilli, qui propriam tollunt crucem, !u

Tudic

duce Chrifto , omnes falutem confequuntur. |His füppofitis; Die Jovis fefti-

iei me-

'esqu

vitas exaltationis crucís materialis ; aþ Ecclcüa celebrata fuit, illius d

morïa,

Rn

»

Anter [e comparantur,

13f

moría; quando Heraclius Imperator illam à (ervitutePerfidos liberavit, quó

Chpsroas eandem, à Jerufalem ablatam , deportaverat.

Hodie celebramus

exaltrationem crucis fpiritualis, cujus fi circumftantias bené confiderabimus *

major etiam illius folemnitas erit: nam fi crux materialis fub fervitur

& qua-

tuordecim füerit annis, crux fpiritualis à mundi principio in arboree

fle cepic

fub Adamifervitute, fi crux materialis fuüb fervitute folüm

in Perfia fuerit,

€rux fpiritualis in omnibus regnis omnibusque mundi Nationibus extitit füb

fervitute, fiquidem Judzis non folüm eft fcandalo, za«z quidem fcandalum ,

necGentiles folüm, illam exiftimant effe ftultitiam ,

entilibus autem ftulti«

]«

Ziam, 1.Cor.1. Sedetiam Chriftiani, qui materialem Chrifti crucem vene-

xj«

fantur, fpiritualem abhorrent, & eam multireprobant , ficut flens , dicebat:

tdie

S.Paulus. Cum itaque fervitus crucis fpiritualis Chrifti, fit antiquiffima &z

Vet«

univeríaliffima, fi hodiedum ab Auditorio verbis id obtinerem , quod olim à

qu

Perfis, Heracliusarmis obtinuit; fi hodie fpiritualem Chrifti crucem ab opini-

Urs

onis humanz fervitute liberare poffemus ; nullus dubito, quin multo ma-

ri

jerillius exaltatioforet: fed hæ*vi&oriæ non obtinentur fine auxilio

«dveé Maria.

gratäæj*'

ts

FUf

jDu»

Nunc ]udicium eff AMundi , &c.. Joan. 1 2.

(ut4

D

Icit Chriftus hodie diem effe Judicii univerfalis, & hodie mundum foras

relie

ejectum iri, &fi ego; inquit crucifixus fuero , traham ad me ominia. No-

tabilis dictio ! Dies Judicii futurus eft poft finem mundi,

hac

Chriftus Mundum

"(

judicabit fi fuerit finitus, quomodo dicit ergo,

nunc effe muudi judicium ,

siunc judicium eff mandi? Ratio hujus difficultatis, fuppofito, quod il/am ex.-

elo

Tif

pofitores non dederint, hwceít, quia duos in mundo judicii dies , DEUS

Hiz

effe voluit, unumin quo homines judicaturi, alterum in quo fünt judicandi.

,[trx

Diejudiciifuturo, Chriflus homines judicabit, & die judícii przfentis, ho-

ed

mines mundum inter & Chriftum , debent fuum dare judicium, Die futurg

tl

judicii , DE US homines ad fe vocabit bonos, & repellet malos; prefenti

Tltab

jadicii die, homines à fe debent rejicere mundum , & ad fe trah

ere Chrï";

ftum: omaiatrabam, Joan.cap.r2. Deniqueventuro judicii di

€, judica-

am»

erto

tura , nec non damnatura crux exibit: 7wme apparebit fromum filié boming z

yobis

Matth.24. Die judicii prafentis, crux exibit judicata & exaltata ;

E ego (£

exaltatusfuero àterva,

u

] fult

Utinter mundum ac Chriftum, ínter crucem utriusque hoc faciamug

judicium , oportet fupponere, tameos, quifequuntur mundum, qvim i.

f

(

los qui fequuntur Chriftum, omnesin hacvita, füashabere cruces, Effhic

me

mundus inftar montis Calvariz, ip quo cunctos hominum flatus , & omnes

j

oriái

136

Crux Chrifli , Religiouis & 2Mundi ,

gïös

incruce pofitos, eft videre. Omnes mundihomines, velfunt jufti , vel pec-

tíal

catores, velpznitentes: fifuerisjuftus, habebis crucem, Chriftusenim erat

hab

juftus, &illam habuit: fifispeccator, tibicrux erit, namlatro malus pecca-

[iot

torerat, & crucifixus; fipznitensfueris ; etiam eshabiturus crucem, cum

latro bonusfuerit penitens, & maxima parsipfius penitentiz , crux illius ex-

jud

Qu

titerit: fiRexeris, cruxnonaberit, hunc enim Chriftus habebat titulum,

tüt

Rex judaorum , joan, 19. — Et titulus Rexque fimul cruci fueruntaffixi. Si

D

nonerisRex, habebis adhuc crucein, nam Dimas & Geftas, non erant Re-

fiec

£es; & tamenerantcrucifixi, itaquecum in qualicunque mundi ftatu, fit

f0f

reperire cruces, quz fünteligendz , & quix reprobande? Oportet hodie;

0

diemjudicii de crucibus inftituere, contormiter Evangelio, zmnc judicinm

Ia

eff c$c,. Judicium hominurn in valle Jofaphat eft futurum; judicium decru-

Cibus faciemus in monte Calvarie, & (icut judicii die, in valle Jofaphat,

qua

Chriftusin medio (tabit, & à dextraboni, fedà finiftra mali, ita in judicio

u

len

bujus Calvariz montis, in medio, Chrifti crucem , à manu dextra, cru-

cemReligionis, & àfiniftra crucem mundi , ftatuémus, Utque verum de

Tos

fiüi

his crucibus inftituamus examen , utrique hujus Auditorii, nos parti ac-

commodantes, duas faciemus comparationes , ia prima crucem Religio-

parl

fün

nis cumcruce CHRISTI, in fecunda crucem mundi, cum cruce Religionis,

collaturi.

Spere duas, examine facto, res, quas Chriftus defiderat , fu-

85

turasefíe, primam, ut omnes , mundi crucem foras ejiciant , s4nc Prim-

ceps £$«.. Alteram, ut omnes Chri(ti crucem amplectantur, & ego fi exalta-

laj

Pus juero,

C.O

tar

Tnis

Utprimum ingre(fi examen, crucem Religionis cum cruce Chrifti con-

feramus, licet crux Chri(tifueritinter omnes cruces rigidi(lima, nihilominus

Q

I

multas refpiciendo circumftantias , dico , crucem Religionis, in aliquibus

cruce Chrifti , ftri&iiorem effe, Audax hzc videtur propofitio, hujustamen

D

me

fidejufforem habeo , Do&orem valdé fpiritualem, Petrum Blefenfem : .42-.

deo , & dico, in ffricliori eruce pendet vvir contemplativus , quàm Chriflus.

I

It

Aufim dicere , quod tormentum & crux Religionis , excedant paffionem

Chrifti: idque probo,

Chriflo confixus famarzuci, dicit Paulus, Galat.2. ex

D

Ch

quo claré colligitur, ftri&tiorem in cruce fua Paulum, quàm infüa Chriftum

fuiffe: quia Chriftusin cruce fua, fuit folus, Paulus in fua curafociofuit. In

D

fuo Chriftus noneratfimul cum Paulo, Paulus in fua fimul erat cum Chrifto,

bü

ftrictior ergo crux eft, pro Pauloreligiofo, quam pro Chriftocrucifixo. Pro

H

hujus ftrictioris crucis probatione, rationem unam adfert Petrus Blefenfis, &

]o:

ego quatuorreperio: abillius rationeincipiamus. . Strictior eft crux Religio-

pe

nis cruce Chrifti ( dicit Blefeníis) quia, fibenenotetis, Chriítusin cruce pe-

9j

des habebataffixos, G manus, non verolinguam , nam loquebatur : Reli-

giofus

137

Inter fe comparautar.

Á

gïüz

usautera non folum corpus habet affixum cruci Religionis, tribus effen-

|pec«

fed linguam quoque

1etat

tiglibus vortis, paupertatis , caftitatis & obedientiz ,

UH

habet affixam, & crucifixam, filentii regulà, qui alius eft clavus, Quam

cum

terribilis fit haec crucis circumftantia, nonloqui, meliüs quàm omnes, meo

J5 CX«

judicio, d

eclaravit David: ,Duomiam tacui inveteraverunt offamea. Pfal.31.

fum locutus, fenuerunt offa mea, Magnum debet effc tormen-

lum,

Quia non

Si

j5

tum, filentium; compara

tur enim fenectuti, quix multis valde difplicet,

David dixiffet, cum filentio fibi capillos canuiffe , vultum rugas contraxilfe,

tAe-

nec non pedes efle debiles factos, magna foret visfilentii, fedadverto , quod

j, [it

nonfolüm dicat, fejam fenuiffe, quiatacuit, fedofla totaliter inveteraffe,

odie,

Oguoniam tacul, inveteraverunt voffa mea. Qua de caufa? quia (ilentium,

Ititm

tanta eft violentia, in creatura ratione pradita, utpaucis diebus ea faciat,

: CEU*

vze mors multis annis efficerenon potuit, tormentum eít tam acutum, ut

phät)

doffapenettet, Quehujuseritratio? Refpondeo: quiamors eft vio-

idicio

usquea

lentia v

irz animalis , fed filentium eft violentia vitz rationalis: Per vitam

qu

'nos diftinguimur à mortuis, per locutionem differimusà brutis, & cum (ilen-

m de

tium affligat partem fuperiorem & delicatiorem »fcilicet animam ; mors vero,

| dC

lo

parteminferiorem & ordinariam, fcilicet corpus, ideo tormenta filentii majora

füunt qua

m tormenta mortis.

Aon.xs j

Iogre

ffus Dzmon fobaffigendi causà, corpusillius totum plagis affecit,

, f

es veroliberum, &linguam finelefionereliquit: Deré/?a font tantummodo

priit«

Jabia cis ca dentes meos , ]ob 19,

Quzro, fi Dzmon, tanquam ille, qui eít,

lt«

tam exiguam habeat mifericordiam , quare, volens aflligere Job crudeliffi-

mistormentis, nonecdamosilliuscruciabat ? quarelinguam fine Izfionereli-

igon—

quit? videte: Quando DEUS Dzmoni dedit poteítatem in Job, illius ani-

.

minus

mam excepit, veras»

tamen animam il ferva , ob cap. 3. Et quia teta

uibus

Dzmonis poteftas limitata fuit incorpore, non fe extendens ad animam , ideo

Amen

membra patientis Job crucians, ipfi liberam reliquit linguam, fiquidem alia

At

membra (unt inftrumenta corporis, lingua eft inftrumentumanime, nametft

WJ

interpres ipius intelle&us, cumitaquelingua fitpars animz, diximusbene,

onem

propter filentit circumftantiam , crucem Religionis graviorem eífe, cruce

, 6X

Chrilli, quia in cruce Chrifti, funt afhxi pedes, & manus, qux füunt membra

iftum

corporis, fedin cruce Religionis, eft quoquelingua crucifixa , quz eft mem-

, [

brumanimzx. Ecpro conclufione difcurfus , dico, quod in cruce Chri(ti fue-

riflt»

ricpreceptum, ut ipfius offa non tangerentur : o5 zop comminuetfs ex eo-

»

Pro

oan. I

9. Et ideowon fregerunt eju crara :

fed in cruceReligionis, tormenta

[ &

P

enetràant ad offa, quz .:c[.tfüicacïa*;iiemii : ,aniamiami, dnveteraveranz

lhglo'

aj& "H€á-

epe

S

Mihi

Rde

jf

138

Crux Chüifi, Rel'z'giohis &5 2Mundi ,

Mihi folum objici video, verumelle, quod filentium grande fit marty-

£R

vium, fed Religiofas etiamloqui. Poffem os omnibusoccludere, refpondeh-

li

do, quod , quantumvis Relígiofie loquantur , ipfa verbatot exeant crucifixa,

p

quotfüat eruces, ex quibus cancelli componuntur, fed non eít hec vera re-

ub

fponfio. Dico, quod locutiones Religiofarum, crucis martyrium non dimi-

&

uant , licet enim quandoqueloquantur, cum talibus loquuntür circumftan-

D)

tiis, quz tormentum majusfaciunt , illarumficlocutio, przíente aufculta-

[or

trice, fed tali modo loqui, major eft pxna quàm tacere. — Venit fponfus ( i

qui

Canticis. )aliquot ftipatus amicis; fuam quaicurus fponfam , illique fuithoc

op

modo locutus . u babites in bortis , amici au[cultant , fac ime audise vo-

inj

cem £uam : Cant. $. Quam buic propofitioni refponfionem fponfa dedit ?

lia

fuge dileile mi.. — Quzomifponfe, difcedebinc: zomoptando loquitur , nota-

vitbeneBeda, quod fponíà fueritlocusa contrarium illi , quod volebat, nam

pol

Ti

fi faerit illius dileétus , dlede ssi , patet, quod debuerit vellecum ipfo loqui ;

i

fi ergo fponfa loqui cum fponfo defiderabat , quare illi dicit, ut abeat ? feze

dilecdi mi.

Ia

Non obfervatis id, quod dicebat fponfus ? 4wici aw[tultant.

Yer

Quamvis fponfüs veniret locuturus fponfz , fecum amicos ducebat, ut audi*

&

rent; prudenter fpon(a judicabat expedire, non loqui: Nunc difcede mi

Tür

fponfe, mihilocuturus alia vice, nam preftaccacere,, quàamloqui , fidebeas.

[

abaliis audiri; Et fi fic contingat , quando illi, qui auf.ultant; fünt amici»

f

awiki au[cultant , quid erit, quando (zpe, qui audit , exiguum gerit affe-

2u

Gum?.Altera ratio eft , quod licet Religiole loquantur, loquuntur cum licen-

fi

tia, fednobisaliis , qui, quid fitreligio, novimus, certum eít , pluris licen-

tiam, quàmflentium conftare; Ratio patet;. quiafilentium eft, tacere, li*

l,

centia eft rogare, fed pluris conftat . os ad rogandum apcrire quàm iliud ad:

tu

tacendumclaudere. n Evangelii parabola, Kex ingreflüs, invitatos viden-

fei

di gratid, reperit interillos unum , non veftitum veítibus nuptialibus, illum

Rex apprehendi juftitizque tradi juffit, quid mifer in hec cafü fecit? dicit

7!1(

textus ; az Meobmuttiit, Matth.22. Sedquidó homoimperitefacis? quare

lt

Lt

nonad pedes Regis te projicis ? quare non illum mifericordiam rogas ? Hie

Rex non eít inffar Herodis, qui capita tollit in die convivii ;; fiergó fit Rex

Qu

tali

clemens , curillum non füpplicas ? Cur obmutuit bic homo ? Quia rogare

non fuit aufüs, Ita ut, inter mortem & vitam , intertacendum & rogan-

Y 911

né

dum.conítitutus ,. tacere potius voluerit cum periculo mortis , guàm rOo-

gare cum confervatione vitz. Ergo bene dico ; fecundüm omnem ratio-

hl

fr

nem ,. R«ligiofis majorem effe pxnam loqui , quàm non loqui ; & propter

primam hanc circumftantiam, firictior crux Religionis, quàm crux ;;h;j&i;

En

q

&flc. videtur,.

at

$ecun-

Inter fe comparantur.

129

-Secunda circumftantia, -güæ crucem Religionis graviorem reddit , quhaa

tj

d

egucem Chrifti, eft, quod crux Chrifti non abítulerit vifionem , fed crux Re-

0R

ligionis, licetnonauterat vicam, impedittamen vifionem, crux Chrifti non

It

abítulit viionem, quamvis abftulerit vitam, quiain monte ftabat in publico,

ifüj«

ubi Chriftus omnia , quz volebat, poterat videre; ficquefüam vidit matrem ,

l-

& difcipulum amatum : Cum vidiffet evgo T Efus matrem , &3 difcipulum flan-

tem, joan.cap.19. SedcruxReligionis, licetnon tollat vitam , eft tamen

ütg-

crux inter parietes conclufa, ubi folàm de calo lax recipi potefl ? nec terren

(it

h0C

quidquam videre licet.

Quam (tricta t hxc circumfítantia crucis, omnium

optimeé, meojudicio, Philittzi cognoverunt.

IllisSampfon maximss intulit

VU

jit?

injurías, quain crudelitatecontingunt: illos uno anno trucidavit , illos fpo-

liavit, illos deftruxít; omnemilli moveruntlapidem, ut eum capere poffent,

otd-

poftquámin fuam illum pote(ítatem accepiffent , eidem oculos eraerunt , vivo

m

relictos vivo Sampfoni ? £t quomodo poteft effe ? Si Sampfíon tot occiderit

quis

Philifteos, curipfuüm illinon occidunt ? quia fciebant, quod fe melius vindica-

M

M.

rent eídem oculos eruendo, quam vitam tollendo.

Si Sampíoni vitam eripe-

rent Philiftei, non fumerent vindicdtam, nam Sampfonmultas abítulit vitas,

Ddi:

»mä

& unávità, multe non folvuntur; ut ergo vindiclz gravitas , injuriarum

numero fit equalis , quid faciunt ? erutis ipfi ocalis , vivum relinquunt ,

YaS

cognoverunt enim magis illum puniri vivum fine vifione, qukm mortuum

rfciï

fine vica.

Si morte Sampíonem affeciffent , unà folàüm obiiffet vice, vivus

u&b'

autem fine vifione relidtus, toties moriebatur, quoties videre volebat, &

[21

tion poterat.

a

HocipfeSampfonetiambeneintellxit. Poftquam ipfi creviffent capil-

J

li, feduci curavitad templum, &apprzhenfiscolumnis, dixit, fic (e ulci(ci-

1ad

tur Sampfon de inimicis, à quibus oculi funtipfiablati, diruittemplum, &

d

um

feipfüminterfecit: Zro ami//one duorum luminum , unam ultionem recipiam.

judicum y7. . kaque Sampíon vitam minorisfecit, quàm vifüm, ut folümfe

icit

ulturusob vifum, volueritamittere vitam. Sed (i viderepluris ab hominibus

P

eftimetur, quàm vivere, quis dubitat, crucem illam effe faciiorem, inqua

Hit

quis videt & moritar, quàmillam, in qua non videt& vivit? Crux Chrifti,

(

talis eft, in qua quis moritur , fed in illa videbat ,fed crux R eligioniseft calis , ut

;'M'C

religiofx aec videant, necvideantur, fed crux, qux impedit, utnec videant,

»

nec videantur ,gravior eft quam crux Chrifli. Effe in cruce R eligionis, eft effa

)

mortuum, &fepultum. Chriftusin morte perdidit potentiam videndi, & in

tjo"

fepulchro non potuit videri , fed quamdiu fuit in cruce, videri ac videre potuit:

)Ffï

Ergo effein cruce Religionis , fed non videre, nec videri, non folüm eft, effe

crucifixum, fed effe mortuum , & fepultum ; quapropter etiam ftri&tius eft ac

us mortis, & erroribusfepulchri: Ef

gxþ-,avius, quiacrux eft cum accidentib

&

-

Crpmx

»

*

ny

A

140

Crux Chrifl , Religionis & undi ,

crux in qua nec videre .nec videri licet, quod eft tor

mentum maximum. Tota

fa , fed (i Chriftus in paffi-

1lo

€hrifti paftz

o ,.'in, Sacramento Euchariftiz fuit inclu

Vi

onetanta

fuerit paffus,, & in Sacramento (it impaffibilis, quareSacramentum,

jie

noneritolüm. figura crucis, fed omnium epilogus tozmentorum ? Notate.

fü

Chriflus in, Sacramento nec videre ; nec vider; potuit , füb accidentibus

[

& e(t tanta violentia, hominem vivere, nonvidentem, nec

panis exiftens ,.

tis

vifüm , utin hocSacramento conclud anturomnia tor

menta , recolitur pmemo-

te

vía pafftonts ejus-.

Q

'Tertia cireum(tantia ,.

quz Religionis Crucem-redidi"t gravi'c;rem*, cruce

qu

Chrifti, hzce(t, quod in cruce Chrifti, fueric ipfi ufus guftus, & exercitium vo-

m

lIuntatis ,fed incruce Religionis, nec eft guftus, nec ufus voluntatis exercitium.

at

Dixit Chriftus in.cruce fzto, dederunt ipfi fel, & acetums;e2 cum gyjlhfät;na*lait

ler

bibere : Joan.19.

Ergo babuitin cruceguftus ufum , quia probavit, czemeu/Zaf-

habuit voluntatis , quia non voluit, zozi£ bibere : led. in

b

fet , & exercitium

cruce Religionis;

necguítushabetufüm, cum.non ficindifferensad guftan-

oluntas

habet exercitium , cum defit libertasad non volendum,

[

dum , nec v

e.

t

Xerümmraeo ;j

udicio ,noneft hzc maxima differeniia, quz datur interutram»

m.:maxima crucis Ghrifti, nec non crucis Religionis differentia eft,

j

gue cruce

&

quodin c

race

Chrifti libera füerit voluntas , & in cruce Religionis, fubje&tus fit.

Deus Abrahamo precepit, füaum ut fibi ilium in facrificium offer-

I

$ntellectus.

)a

ret , obedivit Patriar

cha ,fed S.Textus hunc confideransaCtum,fic inquit. Cre-

e[f illi ad juflitiom : Rom.4. Hoc obíervo ver-

didit Abrabam Deo,t9 repatatum

[

bum , credidit, dicit cextus ; credidit

, cum debuiff:t dicere, obedivitz namy

obedire; actus eft obedientiz, fed €redere,actus fidei, cur ergo non laudat ejus.

i

IK

obedientiam?Refpondent Doctores ,quod Abrahami obedientia, magnam ha-

buerit

circumítantiam fidei ,.cum enim Peus ipfi promi(iffet , magnam Ifaci po»

M

fleritatem, uc illumoffzrret, precipiens 5,

nonattento , quod promí[lio foret

p

fücrificio maximé contraria , Dihilominus obedivit , & ratio propter quam, S.

K

Scripturalaudat ill

ius fidem ,& nonobedientiam, eft , quia obedientia fabjici-

tut VO

luntati, fed'propterfidem captiv:

atur intelle&tus , fed multó majus fuit

Qt

facrificium- Abrahami , ligantis íntelle&um ,. quàm: fübjicientis voluntatem,

q

Suumocciderefitium ,erat

fuperare repugnantias voluntatis ;; in eodem cafü

&

9)

Deocredere, fuit füperare contrarietates int

ellectus ,, & plus fecit Abrahatn.

offerendocontradiéttiones intelle&tus,, quàm repugnantias voluntatis ;

ua-

ü

propter textu

s extollit, nonid,, quod inebedientia videbatur, fed id',, quod.

«

fide : credidit.

Ec fi ligare intelleétum , major fit violentia,.

i

explicatur de

quàm.fubjicer

e voluntatem , videtis, quantum in bac parte , crux Chrifti fu-

h

ligionis? Incruce Chrifti , voluntasfuit libera ,in cruce Re-

E

peretur icruce Re

ligionis ,intelfe&tus eft [hþj,e &use

Ex

L

Infef fe coraparantur.

I4I

- Ex his intelligitur ; quare Salvat

or nofter in cruce fel & acetum bibere

0ta

du

noluerit. Chriftus ex magno noftri ,

quo flagrabat , amore , nullum recufa-

vit tormentum , ex omnibus, quz fuerunt ip

fiab inimicis illata , ergo fi nullum

Uf

?

bo

at,

recufavit, q

uare fel, & acetum non bibit

Refpondeo, quod alia tormenta

fuerint ipi data pro tormen

tís, acetum & fel dederint ipfi p

ro refrigerio z-

|bus

fieC

crux illi pro cruce data fuit;

fel &acetum pro aqua * tormenta pro tormens

tís data, poffant colerari, qu

iafunt violentiz voluntatis, fed tormenta loco

T

$

cum fint contradictiones intellectus,

refrigerij daca , non poffant füftineri

Quod mihi crux pro cruc

e detur, e

(t tormentum, & tolerari poteft ; fed

uce

fel, tormentum e(t intolerabile.

"'Talia funt tor«

V0-

quod mihi pro aqua detur

menta Religionis , fel vobis datur ,

& credere debetis aquam efíe z guftus

urm

Major vioe

Juil

dmarum . effe dicit , íntelle&us effe dulce . credat. oportet.

»

lentia reperiri

o

Et hac funt przcisé in cruce Religionis tole-

fif

randa.

, pote&

| in

Quartam. crucis

cir cum&vanti'am , à me promiffam , cum defideretur

lat«

lo, féd eft illa tam evidens , ut eam examinari, non (it

UT

tempus, examinareno

Pater im manus tuas commendg

necefle.

Exiftens in cruce Chriftus , dixit ;

Afre

Hic ultímam videtis circumfítantiam , ir qua:

f

Spiritum meum : Joan. t9.

crux Chrifti, füperaturà cruce Religionis.

Incruce Chtiftt, fuitipfi libertas,

yit

in manus Parris fuum tradendi Spiritum : in cruce Religionis, unum habetis

fete

Patrem, cui Spiritum veftrum com

mittitis, cui veftram communicatis ani-

(rte

mam, fed hic Pater non eft electionis veftrz.

Severi(fima Deilex eft, quod

ve

quis homini füum debea

t committere Spiritum , & alteri füamideclarare con-

narm

fcientiam , fed hec

lex in Religionetam ftricta eft , ut hic homo;

hic Pater,

cjus

ne quidem debeat €

ffe; quem vos vultis , fedille, qui vobisaffignatur. Gra-

5

ha

vior circumítantia cruc

,

s effe poteft ? Lliterius perveniri nequit, nec ego

p

plus dicam.

oret

Crucem C

hrifti modó cum cruce Religionis comparavïhius , ut animae

$.

&

licitatemr videant ;

religiof füum cognofcant meritum , ut fuam quoque f:

qlCX

crucem Religionis cum cruce mundí comparare licea

t-

Hc eít materia im

fuit

q

ua. valde mundus fllitur, ficut in omnibus aíijs ; exiftimat mundus , cru-

(

cem Religioni

s effe graviffimam , cum tamen ip

fius fit multo gravior, wibi

:

cafi

gunaus cruc

fix us eff , & eggmund'a" , Galat.6.. Mundus , inquit Paulus, me

hafft

crucifixum judicat, & illum ego crucifixum cenfeo, ejufque crux maior eít ,

u

quimmea. litque videa

mus , quantó gravior , crux mundi fit cruce Religio-

u

nis oftendimus ex eo quo

d in eadem Paulus fimul fuerit cum Chrifto, fed:

Chriftus Religio-

"

Bc circumftantia , levamer eff potius, quàm tormentum.-

íue

fosfüam tollere crucem, non jubet, utftent inilla, fed ut eam portent , zo//at*

DESETEL

M

erucem [aam , Matth, v6..— Ec quando cruxe

f?,æ in illa ftandi gratià; faci

3

focit

[5

142

Crux Chrifi, Religionis && AMuudi,

focietas ftriCtiorem, fed quando portandi causá datur, focíetas illamTevioremi

g

reddit : ferviat eà hbumero uno , Sophon.cap.3. LoquebaturPropheta, de

hh

fervis Dei, in lege gratie , quod effent Deo fervituri, uno folàüm humero;

tür

quia Religiofi , folüm unum cruci fupponunt humerum, & Chriftus eidem al-

o

terumfupponit. O fxlix (fed non mundi) fervitium ! videtis pro quo, &

tia

cum quo? cum Chrifto & pro Chritto.

2

Ex quibusinfero, crucem Religionis , licetadeo gravem

, nullum haga'brc

hat

pondus, cum enim crux propter Chriftum , & cum Chrifto, portetur , una

adt

pars ponderisà focietate, altera fimul à caufa fublevatur. Jacob. r4. fervijt

illi

annos amore Racheiis, dicit Scriptura, Jacob primis feptem annis paffum effe,

eu

fed parum, videbantur ili pauct dies, Gen. 29. ultimis feptemaanis, quid-

gan

'quam Jacob fuiffe paffum, textusnon dicit, fed quzro : non multum Jacob

Inc

fervijt, omnibus 14. annis, quibus fervijc pro Rachele? Multum laboravit,

adi

illius enim profeffio fuit paftoremagere. Ergo fi Jacob magnos fübiverit la-

Eu

bores, quare primis feptemannis, parum paífus effe dicitur ? Et(i quidquam

t

primis 7. annis fuerit perpeíffus , cur dici non deberet, etiam illum feptem

f]ql

alijs annis perpetlum effe ? Ratio eft, quia primis feptem annislaboravit, pro

us

Rachele, fed fine Rachele ; feptem fequentibus, labores pro Rachele, fed

qui

cum Rachele füftinuit : Hanec quoque dabo tibi pro.opere , quo ferviturts ex m«

liti

bi feptem aunis alijs, ltaut primis 7. annis Rachel caufà, feptem alijs, caufa

fimul & focía laborum fuerit * fed utroque fimul patiente, laboromnis , &

þm

n

fervitium Jacob, nullus labor effe videbantur, ficque Jacob nihil patiendo,

mi

permanfit,

Idem deReligionis cruce dico, gravis eft illa , fed ficut fervitus

facob, fed cum in haccruce , Religiofà pro Chrilto , & cum Chrifto patiatur,

dut

Chriftus eft cau(a, & focietas : quatenus eft caufa, levat unam ponderis par-

f

tern , quatenus eft focietas füblevatalteram ; &ita nihil hanc ponderare cru-

hi

cem, facilé contingit.

O quàm (unt differentes mundi cruces! Nec illas cau-

ii

falevat, cum mundus fit ingratus, necíocietas, quia mundus vobis crucem

&

in humeros ponit, & vosrelinquit, Nemo melius mundo fervivit, quàm

Chriftus, puriffimis enimamoris actibus pro eodem operatus fuit : exul ivit,

pe

fuit paffus; fuumfparfit fanguinem, vitam amific, fed hosinter labores & do-

00

tic

lores, qualiahabuit à mundo levamina ? ejus humeris impofita cruce, illum

deferuit : omnes relicloeo fugerunt, Matth.26. — Videtis nunc auxilia, & pra-

qu

q

inia, quz vohis dat mundus ? poft 30. annorum fervitium, crucem humeris

veltris imponit.

Plüs, deferí, quàmipfa crux timeri debet,

Idem eft, vobis

D]

ti

dari crucem, ac vos ab omnibus deferi,

Sed non eft adhuc maxíma hzc inju-

riarum circumftantia, qux à mundo recipiuntur : textus ait, preter hoc ,

W

t

quod Chriftus in cruce fuerit, veniffe mundi Miniftrum, qui lancea pe&tus

um fàáne

pr

ejus transäxjt, itaut , ó munde, cum hic prote homo moreretur; c

hy

guinem

—

Inter fe comparantur;

I43

Qfemi

guinem fünderet, ae vitam daret , tu illum adhuc affizeres cruci

; illlamque

, de

lafticea vulnerares ! Hic, 6 Catholici mundus eft.

10

Chriftus pro illo morieba-

tur, & ipíe Chriftum occidebat.

Servite mundo , eft enim hoc, pro illo

nil-

mori ,

0,€

qui vos eft interempturus ; fed ad alias tranrl'eamu-; circumítan-

tías.

bete

Circumílantiam , quz Religionis crucem reddit gravem , diximus effe-

hanc, quodfit erux, in qua nec videre, nec loquilicet , & ego contrarium

una

adeo judico, utdicam, fi nec loquendi, nec videndi mundus u(um haber

tvijt

llius cruces magis poffe tolerari : fifecus, vos ipfos i

nterrogate , magis ab

effe,

ejus experientijs edoctos,

Nonné przítaret effe mutos ,

d

quàm loqui mundo,

tam malé refpondenti ? Ó multi fzlices !

qui non eftis obligati, quandoque

icob

incapaeiloqui Miniftro , qui mala vobis refp

onía reddit, qui obligati non eftis

IC,

adulari principi, qui defiderat audire veritatem ;

qui multo minüs ea, quz

tl«

auditis, ut bona approbare obligamini, vitam impendio confcientiz füften.

uam

tantes : qui denique non eftis obligati, millies

penitere, mille fübire tadia b

J

fiquidem tacuiffe neminem , multos vero locutos fe fuiffe , penitet. QO f£xli-

pro

ces cxci , quia liberi eftisà facie mundi videnda, nec tot falíitates ,

& erroress

f

quiinillo videntur, afpicitis ! quid eft, ignorantem videre loco fa

[

pientis po-

fitum , meticulofum generofi ftipendiis gaudentem

; atrogantes adamatos ,

Ua

bonos plangentes , malos triumphantes ,

murmuratores laudatos , virtutem.

,&

in angulo, & vitium cum authoritate !

óqua lucra fortung ! Ó que tragoediae-

1d01

mundi ?

1005

Certé Domini, ad loquendum de ijs, quz híc audiuntur, & ad viden--

[om

dumilla, quz híc videntur, przfítat füper oculos habere velamen , & inore

par'

filentium. SiEva velatos habuifletoculos , & filentiumobfervaffet, non cau-

Ctü

faffet mundi ruinam , ficut eandem caufavit.

Quam ob caufam, ó Domini,,

(alle

mundum perijffe putatis ? Quia fuit mulier, q

uz loqui ac videre voluit

Lo-

cem

cuta fuit Eva cum ferpente, fedab illo decepta :

afpexit arborem , & ideo fi-

nm

perata fuit : non illi, ac nobis expediret,

oculos ad videndum hab

eam nec os ad loquendum, nec

xIt,

uiffe ? Hiz funt mundi libertates,

& hzc ejufdem pe-

do

ricula; Verümnoto ( utinam notarent omnes 5 .

quz dixit ac viditEva z

lüri

quz dixit, fuerunt de precepto Dei , caz Dracepit vob

&Denm ? Gen,

2«

Hifa.

t

quz vidityarbor fcientiz , nec non ejusfruétus fuevunt, vidiz ]

dpnus.,

Sierga-

etis

talia fint pericula linguz , ut hzcdeDei przceptis!

ocutio, toti humano genc-

obis

riruinam caufare füfficiens fuerit, & fimili

ter fi talia int oculorum pericula »

jl«

ut intuitus arborum paradifi, fuerit occafi

0 portas infernales

aperiendi, quàny

0C5

erunt periculofie converíationes in mundo liberz

» in quibusnon eft fermode

1Us

preceptis Dei ! quam erunt periculofi in mundo

afpectus illecebrofi

; in qui-

t

bus non azbores videntur fed ferpentes ? glozietur füa falicitate

mundus:

n

Suod:

1 44

Crux Chrifli, Religionis & Afundi,

lut

quod

habeat cruces , ín quibus videre licer ac loqui , meminerit tamen,

Crü

quot uno verbo vitam perdant , & quo

t anim? :ïaö,turgm una faciant «i-

lec

fione.

n

Ín ultima folàüm circumftantia,

crux mundi facilior, quàm crux Religio-

Tf

his effe videtur, namin cruce mundi, quifquis eft Dominus proprie volunta-

uni

tis;

(ed in cruce Religionis ; omnes alterius voluntati fünt fübjecti. Ad hoc

m videtur, refpondeo, dicens, propter eandem caufam,

aliquid , quod novu

levioremeffe, cruce mundi : majorenim eft fervitus, fub-

luni

crucem Religionis ;

p

jectum effe voluntati propriz , quàama

liorum. . Peccavit PopulüsIfrael , no-

dixit , quia noluerunt homi-

dià

lensobe

dire Deo; illum Deus intendens punire,

loq

nes meam facere voluntatem , ijs przcipio, u

"

t fuam voluntatem faciant : id

al..8o.

INom aumdivit popu

ls menus vocem meam, &3.

ld

exprefsé David dixit , P

qui

Ifr ael non intendit mibi ,

6 dimift eos fecnndum defideria cordis eorum, 'Sed

fententize modus ? nulla replusgaudent hominers,

füp

6 Domine, qualis e& hujus

fic

quàm fi

fuam faciant voluntatem,

& re nülla ce plus offendunt, quàm tuam

non faciendo,

fi ergo hi homines tuam Majefiate

m offenderint, nec tuam

ipf

fio

voluerint facere volun

tatem , quomodo permittisillis, ut.propterea faciant

eft.

vel peaa ? premium ? non, nam pro culpis

propriam? Hoc pramium elt ,

Pxna? v

bus

nondatur premium.

idetur quod non , guia non dantur hz pro

M

pznis, quid ergo hoc?

&

Maximus in mundo

tyrannus , eft cujuslibet noftrívoluntas. Tyrauni

fur

cruciant extrá, hic tyrannus nos

folüm affligit intra : unde fequitur ; quod

tradat hominem ia manus proprie volun-

qu

Deus magnam inflidturus penam,

l

H

dif

tatis, ideoque pro pzn

a dedit Populo Ifrae

,ut propriam faceret voluntatem,

effe (ubje£tum appetitibus proprie voluntatis , quàm

N

itaut majus fit malum ,

a cordus eerum.

Videat nuac

te

imperijs alterius : d

&ff eos fecundum defideri

J

tü

mundus , quz crux fit gravior vel fua, in qua q

uis obedit proprig voluntatis

imperijsobedire de-

qu

appetitibus, vel illa, inqua religiofus voluntatis alterius

ob

bet ? Veràm licet barum voluntatum una fit crudelior,

quàm altera, non eít

fac

dubium, quín utraque cruciet

, propria intrinfecüs , alrerius extrinfecé 5 fed

Atten-

crux Religionis tam füavis eft , ut Religiofü

mab hacutraque liberet.

P

nivoluntate humana; A propria,

€0

dite : Dico, Religiofum effe liberum ab om

pf

nam illius voluntas , e(t voluntas füperioris ;

ab alterius, nam voluntas fupe.

fuübjectus volunt

ati humanz , fed

EN

rioris , eft Dei: ficque Religiofus non eft

€0

folüm divinz, (i vero R«ligiofus Dei fit vol

untati fübje&tus , quid fequitur?

luntate, femper prepriam faciat.

f&

Quodín premiam , quía fe propria privat vo

£n

Non eft hoc paradoxon,

fed manifefta veritas.

3

Quod eft remedium, uthomo

femper propriam faciat voluntatem ?

lllud velle , quod vult Deus , fiquidem

«tj

inea vo-

af

inomnibus fit voluntas Dei , & fifacio, quod D

eus Vuk , femper fit

luntas.

Inter fe comparantur.

14f

"tn,

luntas. . Hoc veri Religiofi premium habent,, in quo crux illorum, mundi

t

crucem longé precedit ; namin crucemundi, permittuntur homines visere,

fecundàm propriam voluntatem , & multa non confequuntur, ideoque ma-

nent malé contenti : In cruce Relig

j

H

onis, fit in omnibus volunta- Religiofi,

[igio.

ica

nam eít vis ut fiat4n omnibus voluntas Dei , cui Religiofus fuam habet

unitam.

*

| hoc

fim,

Sed mihi replicari video, verum effe, quod voluntas füperioris fit vo-

luntas Dei, fed eam fxpiüsà talibusexercerifüperioribus, ut magnam fubditis

/üb

, QO

poenam infligat.

Dominus Deus in teftamento veteri, fepeloqui folebat me-

diantibus Angelis, italocutus fuit Abrahz,1faac, Jacob, & alijs : Quandoque

Ofnt«

M

loquebatur in rubo ficut Moyfi : aliquando in tempeftate, ficut ipfi Jacob.

Idem in fuperioribus contingere (olet , inomnibus & per omnes nobis Deuslo-

,ch

Sed

quitur, fed mo 16 nobisloquitur per Angelum, ficutipíiJacob, nam aliquando

fuperior eft fapiens, prudens, manfuetus: alia vice nobis loquitur ex rubo,

Itf cs

tuam

ficut Moyü: fi enim füperior fitafper, & male naturz , nunquam agitur cum

ipfo, quod non aliquis malé tractetur. Aliquando loquitur in tempeftate,

Uaf

Clant.

ficut ad Jacob, nam quandoque foperior eft furibundus, inftar tonitru, & non

eft in domo, qui cum eodern agere poffit.

Verüm fi Dei voluntas medianti-

ulpis

bus ejufmodi homipibus exerceatur, quid prodeft , quamvis fuerit à Deo?

Iu

Multum prode(t, ad patiendum minüs, quàm'in mundo. — Quia fihic ficrubus

tantl

& unatempe(tas, funt etiam multi Angeli , fed fiin mundo unus fit Angelus ,

funtinillo multa fpineta, multzque tempeftates,

Verüm fi mundus in reli-

quod

ofun

quis omnibus effet Religioni fimilis, in illo tamen magna datur obedientiz

diffzrentía : fiquidem in mundo fifüperiorfit unus fpiritus, auditurtanquam

item

fpiritus, fi fitrubus, tanquam rubus, fi füperiorfit tempeftas , toleratur cum

1uam

cempeftate : fed in Relietone noneftita, quamvis fuüperiorfit rubus , recipi-

füüe

tur t Deus, ita fecit Moyfes, & licet fuperior fit tempeftas, recipitur tan-

Jats

quam vox Dei, fic fecic Jacob : & eft hectantaobediendi diverfitas, ut ficut

t de-

obedientia mundi novam addit violentiam fenfüi, ita Religionis obedientia,

facrificio nova conferat merita.

at

Major eft excellentia , obedire voci Oci,

: fed

pronunciatz àbruto, quàm (iarticulaté prolata fuerit ab Angelo. Etiam di-

tte

€o, quod obfequia obedientiz fidem veritatiaddant, ubi errores Idololatrie

yprim

ipfiderogabant. 1dololatria Divinitatem cognovit in ventis , in plantis , in

[upe

animalibus, fed obedientia Religioforum in rubo, in tempeftate, vocem Dei

fl

cognofcit. 1taque Domini , tranfeat hic aCtus, hoc inter cruces judicium,

j

fecundüm rationem meam : id deinceps faciamus , quianunc vidiftis, mundi

o

ACla f,

cruces , non haberenififpeciem levitatis, & realiter effegraves -

?

"unc prin-

«eps mundi, &$c.. Maneat mundus , in nomine Domini, & à (uis crucibus

ii

idem

€8.

affliganturceci, quieas non cognoícunt , & infenfibiles, eas non fentient

Et

3 V0

mïas-

146

In dieJovis Sano, -

Eccurm crux Chtifli; licet anguíta videatur & gravis , larga fipercaufam, &

ho

levis per focietatem , alligemus-corda no(tra cruci, velut captivi cürrui fuo

L

pat

triumphali

*

hanc S. inftrumenti ,. quo nos Chriftus redemit , exaltatio-

ign

nem veneremur , ut illius paífionem imitantibus in terris ,. fit nobis hoc

vis

exilium medium , quo- pervenire raereamur ad perfruendum ejus gloriá ,.

fl

me

in calis , A-.men,j

£xC

fcie

fior

G,,ON CIO DECIMA QUARTA,

ft

Yl

-Dc Mandato pro die Jovis Sando,

am

tan

Ante Feffum P;zzjöb«e'.ï fom; Ij.

Qu

Ti

d

EL

Mabilis. haïäs Evangelij, toties , totque modis fübtilibus prez

B

(j

Íi

E

v

dicati, verbis acdiícurfibus, attentius confideratis ,. obfervavis

AE

principalem Evangelifte intentionem fui(fe ,. demonftrandi ho-

pot

Á

qx

-

ex

Md

minum ignerantiam. Sciebat Chriflus ( inquit Evangelium )

X&

adveniífe horam, ex hoc mundo ad' Patrem tranfeundi , fciens.

du

uiacvenit bova ejus , ut. tranfzat : fciebat in füis fe manibus Omnipotentiz

Ra

the(àuros depofitos tenere, necnon à Deofe veniíle ,. & ad eundemíe rever-

[itt

ti : fGiens ,. quis.omnia dedit ei Pater in manus, quia à.Deo entvit , cf ad!

Deun. vadit.... Epfi-conftabat , jnter duodecim accumberites men(e;, reperiri:

d

M

unum , fibi infidelem ,. à quoin manus inimicorum- fuorum tradendus effec ::

fie

tiebatenim quimam effet ,. quitradetetm, | Flucu(que demon(travit Evange-

be

lifta fcientiam Dei : pofthec continuavit Chriftus demonítrare bominum:

ignorantiam: QuandoS; Petrus confentire nolebat, ut fibi Dominus lavaret

po

1inc

pedes, divinus ipfi Magifter declaravit . &od ego facio:, ?u ne[cis..— Finite:

Ti

mirabili: hümilitatis exemplo ,. Chriftus iterum accubuit, & ad diícipulos f&

fth

convertens, dixity. /ci£és quid ego fecerim ? Fizc interrogatio, que noncarct

Tià

emphafi ,. negandi, quxrendique vim habuit : fcitis * fuit dicere, quod illud:

'C0I

non fcirent : ítaur Evangelifta fecientiam Chrifti, & Chriftus ignorantiam:

Hlominum, intenderit demonftrare.

Ergo-fi intentio Clirifti & Evangelifte:

Nu

€I0

fuerit eadem; fi intentio Evangelifte & Chriíti fuerit, mundogloriose demon-

ftrandi, ip(iusamorisexcellentiam ,..cur Evangelifta non-fe tetum impendit

of

ih perpendenda fcientia Chrifti , & notandà hominum ignorantia ? Ratio:

wetiffima. fuit , quia. duz circumftantis. in gnibus:hodie Chrifti amor erga

fed

homi-

ia

De4tnoris veri qualitatibus.

147

,

homines, maximé declaratur, fünt ex þart.c Chrifti, ipfius (cientía , & ex

fqo

parte hominum , illorum ignorantia, . $i in.Chriflo, dum amabat , fuiffer

itl0»

ignorantia, & inhominibus dum erantamati, reperta fuiffet fcientia, quam-

hoc

vis Dominus operatus effet eofdem & maximos effeCtus , (ecundàm zftimatio-

ts

nem czli, remaneret amor multo inferioris conditionis. lt ergo mundus

mentemà vulgaribus confiderationibus elevans , amoris Chriftierga homines,

excellentiam altiüs intelligeret, advertat ( dicit Evangelifta ) quod Chriftus

fciens amaverit, /ciens, advertat (dicit Chriftus) homines. amatos fuiffe,

non fcientes : quod ego facio £« me[cts.

Propofitus eft conceptus, fed none

fedeclaratum, video. Pro ejus con-

firmatione, conabor evidenter hodie demonftrare , quod folus Chriftas amas

verit, quia fciensamavit : & quod folàm homines amati fuerint, quia (ciens,

amavit ; & quod folàüm homines amati füerint, quia fuerunt amati , non id

tamen utendo fcientiá per modum ignorantig, ut Chriftus amaverit fciens,

quafi non fciens amaffet , & quafi fuiffent amati, fcientesillud. Hxc folva-

mus fla, &eorumpatebitfübrilitas. Imprimis folàm Chriftusamavit, duia

J

fciens amavit, fciens, Pro hujus veritatis inzelligentia, oportet aliam fup-

aV

ponere, non mínüs certam, & eít hec, quod ia mundo, communiter id,

ho

quod vocatur amor , non fit amor, fedignorantia. Amorem Antiqui depin-

n)

xerunt infantem ; & rationem eífe dicebant, quia nullus amor tantoi tempore

lfs

durat, ut fene(cat ; fed hsec ratio contraria fibihabetexempla, de Jacob, &

us

Rachel, de Jonatha & David, alijfque Magnatibus, licet valdepaucis; ergo

Ven

fireperiatur amor, qui multis etíam tenet annis, quareDoóti nobis amorem

L

depinguntíemper infantem ? Hacvicerationem me divinareputem, Ser-

ovirí

per Juvenis depingitur amor,, quia lJicet, feptem quandoque tranfeat annos,

et:

ficut in Jacob, nunquam tamenillam attingit etatem, quz rationis ufüm ha-

gv

beat. Habere ufum rationis, & amare duo fünt, quz conjungi fimul non

um

poflunt. infantisanima, quid.eft? Voluntas cum effectibus, & intelle&tus

T

fineufü, & przcisé hoc eftamor. Omnia acquirit amor, acquirendo ani-

J

mam , fed intelle&us eft, qui feilli primó fubjicit. Nemo voluntatem habet

33

febricitantem, quison habeat intelle&tum phreneticum, — Amor definet va-

t

riare, fifitfirmus : fed non definet delirare, fi fitamor : nunquam voluntas

lod

conflagravit igne, quod non intelle&tus quoque fuerit excecatus à fumo,

ia

Nunquam fuit infirmitas in corde, quod non effet etiam debilitas in judi-

il

«io.

one

Duodecim habebat Chriftus Apoftolos fus menfz accumbentes & inter

ydit

omnes , quem maximé diligebat, eratille, qui non poterat erigere caputz

T

fed quomodo poflet caput erigere , fi tollebatur ab ipfolumen oculorum ? l£

[e)

Qa

eran[cat de boc mando ad Patrem f Hocexpreíse dixit David: fed quare ?

D

2

Dere-

148

In die]ovis Sxkn&af."ï

illod

Dereliquit me virtus mea, & lumen oculorum meornm t$ ipfüm mon ejï mecum,

fuiff

Píal 37. Sedcum exczcatio intelledtus tit primus amoris effectus & ultima

tit (

dipolitio , fequitur, quod ille , qui vulgó dicitur amor, multum ignorantiz

participet, fed quantum de ignorantia participat, tantüm minuitur ipfi de

Qui

terti

merito. Quiamat, quiz cognofcit, eftf amans ; qui amat , quia nefcit, eft

ftultus. Sicut in offentis ignorantia diminuit delictum, ita in amore caufat

enti

íntel

defeétummeriti. Qui peecat ignorans , in rigore non eft delinquens 5 qui

amatnon feiens , in rigore noneftamans. "Totum amoris effe, vel non effe,

ram

in fcientia, velin ignorantía , in quibus fundatur, confiftit : hoc ita veritati

quia

congruit , ut ille, qui videtur amor , in ignoraptia fündatus, non fit amor 5

g

Duo

elta

& , qui non.videtur amor , fundatus iu fcientia, fit puriffimus amor.

hujus Evangelij Principes , Chriftus ac $ Petrus, funt nobis teftes veritatis.

finít

Salvatorin Monte Tabor fuit transfiguratus, & S. Petrus videns, Dominum

ttif,

demorte in Jecufilem (ubeunda , cum: Moyfe ac Elia loquentem, ut illum à

morterevocaret , confuüluit ipfi; quatenus in eodem loco permaneret : Do-

Étt

eXC

minebonum eff nos bíc effe : Wiateh, 17.. Heec 5. Petrirefolutio (utfpeculatur

Origenes) fuit maximusamoris actus, qui poflet à mundo fieri, quia fi Chri-

fet]

totn

ftus non.iret Jerofolymam moríturus, genus humanum nonredimeretur, quo:

nontedempto, Petrus non veniret adcxlum, Ergo quod Apoftolus flocci:

EUY

det

fecerit gloriz czleftis privationem, ut Chriftus virz füperftes in terra mane-

ret, & quod temporalem €hrifti vitam , antepofuerit zternz vitz propriz,

fiéc

erü

fuit actus amoris excelleniiffimu

;

$, ad quem cor omnimo ípirituale , poiï"þt;

aípirare..

Catt

Hocme

do S Petrum relinquamus , & nos conferamus ad'Chriffum ; in:

Vid

omnibus, qua fuir operatus , quanto profequeretur homines amore, femper

Ng,

monfítravit : N hilominus upum in eruce verbum dixir, quo; fecundüm meam

p

opinionem ,.fe non valde monftravit amantem, frtio, Joan. rg. 6 homine fitio,.

am

Quod'Chriftus fixiveri* ; magnus fuit amor , feddicere, propterea fe pati , eff.

A0j

dicere , uz fibi detur remedium.

Videtur xon amor fuiffe, fed effectus natu-

[ci

ralis, && non charitatis.

Qui clamore manifeffat id , quod' patitur ,. vel

vel

tür

fibi quirit levamen , alteri e communicando , vel exfpe&tat ab eo reme-

dium cumauxilio z fed'certum eft , non multum füum amare dolorem ,. qui

f

doloris fai mitigandi defiderio tenetur. Qui remedium illi defiderat, quod

pia

patiur, non vult pati', fed non: velle pati, eft non amare. — Ergo non fuit.

ami

aéctus amoris in Chrifto, dicere, fÁio. Flunc actum, aGui S. Petri oppo-

o

W.

A3inus

5

acfus S: Petri videtur excellentiflimus amoris a€tus, Chrifti actus

Vel

nilii! amoris habere videtür, fie ergo erit ? S. Lucas cum uno zefciens, &

f

S. Evangelifta Toannes cum uno /eiezs, judicant id, quod'in Petro videbatur

hür

amoris. excellentia ,, non. amorem: fuifle., quia fundebatur in.ignorantia ;; &

illud.

De amoris veri qualitatibus,

149

turamor, excellentiffimumamoris actum

^L

illud , quod in Chrifto non videba

|tima

fuiffe, quia fundebatur inícientia: StZems J Efus , qudaomnia con[ummata funt,

antiz

ut con[uimmaretur Scriptura , dixit, fitto.. kloc cuilibet applicemus parti,

pfi de

QuandoS.

Petrus dixit z Bonue e[f nos btc effe,, non (ciebat , mefciens quid di-

ceret, Eti

taomnes actusilli , quos ibi confiderabamus , videbantur aétus (ci-

,

«ufit

entiz , fed erant ignorantiz, videbantur affe&us voluntatis , & eranterrores

intelle&tus. Siilla $. Petri refolutio fundata fuiffet in cognitione confequentia-

; qu

Yefle,

rum, quas diximus,

non eft dubium, quin maximus fuiffet aCtus amoris , fed'

ritati

quia fundabatur in illius ignorantia , quod dixi , ipvicem quod Petrus titulo

mor;

gauderet amantis, accepit titulum ignorantis , quia nonfcientem amare , nom

e(t amare, fed eft ignorare.

Duo

itatis,

Non ita fuitin Chrifto nam quandodixit, fi/o,

fciebat optime , quod.

finitisomnibus tormentis ,. folüm adimplenda foret prophetia de felle: $ci-

jinum

lom à

ent, quiaomnia con[uwmmata funt ,. ut con[ummaretur Scriptura , dixit , frtio..

Ét tali modo, languorille, quinobis videbatur, non amor effe , fuit amoris:

: De

ulatur

excellentia, Si Chriftus dixiflet, fitio, ratus aquam f(ibi dandam effe, fuif-

fet pererelevamer, fed cumdiceret, Íciens 5 felfibi dacum iri, fuit rogare

Chti-

fi quo.

tormenta: neculteriuspervenire poteft amor patiendi cupidus, quam ro-

gare tormenta pro folatio , & unius panz mitigandz loco, dicere, ut alia fibi

flocdi

mant«

deturinauxilium. Quod Chriltus dixerit, fe laborarefiti, non fuitpropriz

neceffitati defiderare refrigerium ,. fed refricare dolores, & alias recordsri

yrits

crudelitates, fitio; ohomines fel, quod vobis excidit, in memoriam revo-

pofíct

€ate. Videte, quantum Chriíti itis differebat ab eo,. quod videbatur effe.

Videbatur defiderium refrigerii, fed erat infatiabilis tormentorum appeti-

; in

tus. ]ta ut fcientia , qua &hriftus fuit operatus , & ignorantia, qua fuit

emptt

eperatus S.Petrus, talimodo, hosduos commutarint affectus , ut ille, qui

mcam*

amoris excellentia effe videbaturin Petro» quia fundatus eratinignorantia ,

v(itio.

noneffet amor : & ille, quiin Chrifto non videbatur effe , quia fundabatur in:

lfirdt'

(cientia, fueritexcellentiffimus amor; & cum fcientia , velignorantia, dent

jpatu-

vel tollant effentiamamoti, ideoS, loannes Evangeli(ta,, probaturus, quan-

l'vve!

tum Chriftus amaverit;» fe totunr fundat in illo demonttrando , Chriftum:

rme

fciviffe..

Bcienx dilexit.

Antiquitas cecum depinxitamorem ,. fed erravitim

y qUi

pi&ura,. quía negavit illi fcientiam, etenim amare velatis oculis, non eft

quod'

amor, fed cecitas; quapropterS. Evangelifta , ut demonflrarer actus Chri-

j füit

fti, fuiffe veri amoris effectus , & nihil czcitatis aut ignorantie babuiffe ,.

oppo-

velamenamorihodie tollit, dicens, Chriftumapertis intellectus oculisamaf-

j aof

fe, fiens dilexit eos, Siquidem inter amorem Chriíti ,, & amorem homi-

t

num, hizc intercedit differentia, quod amor hominum velatos habearocu-

Apatüt

e(t ea-

los , amor Chriftivelamina füílulerit. D

ogare cor oculis clauíis ,potius

m

»

Gitas »

il

1f0

Indie]ovis San&o.,

citas, quam amorisexcellentia: fed darecoroculisapertis, hoc Deustoto fue

files

&

facit inzellet&tu ; quod homines non faciunt, nifierrore judicii. Hocettfcire

amare,hoceít, q

fuen

uodlaude celebrat difcipulus amatus , fdleus quia venit /ooraf

à DI

ejus? infinem dilexit eos.

Quatuor ignorantiz poffuntinamanteconcurrere, que amoris merí-

1052

tum diminuunt : vel quia (e ipfum non cognofcit, vel quia non cognofcit

R05;

amatum , vel quia non novit amorem, aut finem , ad quem füus tendit

3pon

amor, noncognofcit.

Si fe ipfum non cogno(cat, fepefuasinrefigit cogi-

quid

lierü

tationes, in quanonfixiffeteas, fi (e cognofceret.

Q uinon novit amatum ,

quandoque magaa profequitur amore, talia objecta, quz potius odio habe-

Spon

ret, fifciret: finon novitamorem, czco fxpius impetuferturin rem, cujus

ngï

amore, finoviffetilium, non caperetur; fi amans uefciat amoris fui termi-

tua1

num, contingit aliquando, nt ea patiatur damna, -quibus effet liber, fi ea

mitt

previdiffet. Omnes hz ignorantiz , qux in hominibus reperiuntur, i

quo

CHRIST O fueriunt fcientiz, ac infingulisearum, ipfius mirabilis amoris

Dulc

fama celebratur, cognofcebat fe ipfum, cognofcebat , quos amabat , no-

Áüsc

verat-amorem , & ubi (üus debebat amor terminari.

Se noverat ipfum ,

map

fciebat enim,; ífe non aliumefle, quàmDEUM , sterai Patris Filium fciet25s

fisd

quia 4 DEO exivit. Cognofcebat eos, quos amabat, fciebatenim quàm in-

,

grati homines effent, /czebat enim quifnam e[fet, qui traderet eum: novees

P

ratamorem ,'& quidem multorum annorum experientid, cuzz dilexi/fet faos,

fuf

Crudelem fciebat finem , quem füus fortiri debebat amor, nec erat alius,

Ine.

quàm morss Óciens 7 ESUS, quia venit boraeju. | Sed quod Chri(tus füuum

eten

cognofcens amorem , ac finem , quem erat babiturus; nihilominus amaverit ,

p

ó magnus amor?

Hujus fcient

ie circumftantias perpendamus, & per Gnvguïaä, immene

tion

Imprimis magnus Chrifti fuit amor ,

fitatem amoris Chriíli exaggeremus.

afno

quia fe cognofcens, nos amavit, fciens qmia 4 DEO exivit.

Quod f& Chri-

ipno

íftus cognofcens, nos amaverit, ó magnus & inufitatus amor! Quamdiu Pa-

Vilci

ris, necfe, necfüuamnoveratfortunam, incampis Idz Montis, fuum pafce-

Àm

bat gregem ; prophanz dicunt hiftorie, quod Eno quzdam ruftica vallium

ttem

illarum forma, cogitationum illius fuerit objectum; fed quando celatus Prin-

vidi

ceps fe cognovit ipfum , ac fe Regis Troiz Priami filium effe fcivit , ficut

peram ac pedum reliquit , ita quoque cogitationes mutavit. Humiliter

tànt;

amabat, nam in parvis eft judicii defectus ad conceptum exaltandum, ficut

fioth

inmagnis, adillum humiliandum. O &terne DEUS, Princeps Gloriz, fic

Ari

videbatur, quod tibi deberet accidere , fed non ita fuit! Siquisaudiret ab

Evangelifta dici, quod tanto nos DEUS affe&u dilexerit, videtur poffe du-

Dg.

tübo

bitare,; an Chriftus fe iplum cognoverit , ac fcivgrit ; quis effet , ute

rgo

des

[

De amoris oeri qualitatibus,

ipr

tofag

fides noftta , nón vacillet in ejusamoris exceffibus

iire

» nec i fimilem mundus

ercorem labatur , fciatis omnes, inquit Evangeli

od

fta , Chriftum amafífe, i;

finem dilexit e05: fed (ciamus etiam , quod fe ipfu

4 DEO exivit.

m cognoverit ,

feiens , quia

Si Chriftus fe non cognoviffet ,

.non effz

metie

nos amaflet , fed.tanta res eft, quodfe cognofcens,

t res magna quod'

nolcit

hos amaverit

; utamare

nos, fuerit, noníe ipfumcognofcere. Semel Spon

fa dixit, in €

anticis fuo

endit

Sponfe, quem unicé diligebat , 44em diligit anima

95 - Cant. r.

Et ipfe

Cogi«

quid refpondit ? 57 jgnorzs teó pulcberrima inter mu

Jieres ?

Pülcherrima mu-

du

lierum te ipfam forté cogno(cis? Notabilis refponfio

1be-

* Itaut Sponía , dicens

Sponfo ; quod illum amet , querat Sponfüs illam ,.

an fe ipfam cognofcat,

cujus

águoraste? Pulcher & dile&teSponíe , quis eft hicre

É

ermie

fpondendi modus

" Quam.

tua refponfio confequentiam habere poteft ?

uando Sponía füum

tibi pro-

fie

mittit amorem ,. tu dubitas an illa fe ipfam co

gnofcat ? Affirmante

Sponfa,

,l

quod te amet , tu illam füi cognitionem.

interro

gas ? Jj jenovas te ?

- Efthic

noris

pulcher refpondendi modus ? Ita.

INam fecund

D

m opinionem , quam Spon-

]

m

füs conceperat de meritis fus Sponfe, dicentis fe

flagrare vehementi amore,.

um

magnam habebat caufam dubitandi , anillafei

Pfam cognofceret

;quati Spon-

us

fus dixiffet , dicis,, quod' ames me , quews di

Jlg 4 animamena,

€go itaque di-

if

€0', quod. te non cognofcas ;

43 ienoras te ópulcberrima , et

Qu

enim, fi tecg-

gnofcas ,, quomodo eft poffibile ,, quod. me diligas ? neceffe

eít , tibi de-

fini

fuiffe tui cognitionem , ut tantum bona mihi fortuna favere

t,ac tuus in

*

!ius.

me amor,; quiillo fum indignus ,. effe videtur ignorantia , t

dignitatis z

jutm

etenim Ííi nom definis te i

lias ad. me

amandum ?

pfam. cognpï&:crc » quomodo: te humi

*

lritg

Hoe, quodolim piz Zgypti Principi Salomondi

tione, veroSalomoni Chrifto, multe poflunt animze

it, Bodie majorí ra-

yefe

dicere ,. videntes illius:

of s

amoris exceffum r..5j igmoras ?e? DEUS meus,

hic amor eft? Sed etiam:

hri-

ignorantia ? nosamas, & interim te non cognofci

d

s? Veré'videris illius obli-

py

viíci quies, & teipfüm é memoria delere ; ut nos

itr tua habeas voluntate,

&mas nos? óquàm alté! ó quàm profunde S.Petrus

i

t

hzc duo confideravit ex--

um

trema, quando cum admiratione celi fuos ad

pedes, genibus provolutum

vidit! Tumibi? TuPetro? Viderisó Domine

[Ifi*

» t€ ipfum non cognofcere

cut

& me multó: minus : fed certum eft, quod

te cognofeas , ae mediligas ,

&

tanta cft tua Ícientia, ín his proportionibu

$.cog

t

nofcendis , quantus amor

(ut

nofterinhis uniendis diftantiis , fedin amore irifin

ito, benepoffunt diftantiz:

fic

dariinfinite: BSriezs, quiaomnia dedit ex Pater in

manti, — Hicvidetemanus:

DEI, cepit/avere. Hicvidete pedes Difcipul

orum, peder Di/cipularum, Ym

]u«

rubo Moyfi DEUSapparens, iillumc

alceamenta depo

nerejuffit. Hunc mihii

ygo

sextum legenti ,. magnam paritadmirationem.cogita

do- , quz mihi venit in:

T

ineue

^

1f2

In die. ]ovi; S4n8&o.

j

mentem, quid (cilicet DEUS volueritín pedibus Moyfis, fedquioculus men-

at

tisad Eccleliz rubum converterit , itatim definecadmirari.. Rubus quem yi-

Ttr

derat Moyfes, in

quo DELIS apparuicip(i, totus vivisardebat flammis, quàm

IK

ergomiru

m, quo

d DEUSardensigne, adhominum pedes fe projiciat? Nun-

fb

EUS.magis cognovit ( fecundiüm noftrum loquendi modum ) nun-

It

quam fe D

quam majorem fe DEUS novit ,

quàm exiftensin rubo, nam ibi fuam definivit

VII

effentiam, £go/um, qui fam:

Exod.$. Etquod definiendo fe, non fibiextin-

(cente DEO eff.ntialite

r,non evanuerint flam-

p

xerit ignem 1 Quod

fe cogno

àm

mz, quibusardebat; à mag

nusamor Sedefinire, fimul & ab ignis incendio

Tiih

(ed definiref2, nec nonardere, hic eftamor. Hoc

liberarel fuiffetrefrigerium ,

pj

accidit hodie Chrifto: Sciems , quia 4DE

Q excivit ,ponit ve[limenta , fefilium

0b

Dei effefciens, fe ve(tibus fpoliare cepit.

Qui fciebarfe filium Dei , cognofce-

d

batfeipfum, qui fefpoliabat veftimentis, ardebat , fed in fe

cognofcendo, &.

M

ardendo confiftitamor: 77 fnfm.di,:'exit £05.

.

.

lo

Secunda ignorantia, quz tollit amort

meritum, eft, non cognofcere

amatum.

quz ífi cegnoícerentur ;

&

Quot in mundo res impensé amantur ,

no

magno haberenturodio , & hicerror eít , non amor, jacob feptem primis

annisLabanoíervivit, &infine, Rachelem obtinereferatus, habuit Liam:

If;

fu.

Gen.29. facob illo tempore contider

emus, & ejus amoris fallaciam , nec

M

non imaginationis errorem videamus. —Jacob, cui fallacim (uiamoris, nulla

im

£fuitfüborta fufpicio, pro Rachel fervire cogitabat, & Laban futura przvi-

lDj

dens, ipfuüm facob pro Lia fervire fciebat, ita ut in laboribusJacob, majo-

t10i

rem partem habuerit error, quàm amor: (i enim ipfe (civiffet, feproLia

fed

fervire, non feptem ferviiffet annis , fervivit ergo, non amore , fed errore

Qv

b

duétus. Amor, quo facob profequebatur Rachelem, fe pro Rachel fervire

credebat, fed nonferviit, nifi proLis.. Cum ergo Jacob hoc modoprofLia

tür

fti

fervierit, fequitur,

ipfüm ferviiffe non amori , fed errori. .O quotiesin hu-

mani cordís theatro,

hzc reprefentatur hiftoria, iisfervire, quibus fervi-

ttà

tia

mus, non iis, 4uos

nobis imaginamur,

Non &ít in mundo quidquam repe-

rire, quodintra fe,

fuum nonhabeat Jacob ,fuumqueLaban: jacob eft amor,

fut

&

qui patatur effe ,

Laban eít ignorantia , quz fallit.

Hade fequitur , quod

ignorantía vel tollat amori meritum,

velin penam ipfi mutet objectum. Non

Vet

Amt

ita in noftro fuít Redemptore 3 fuos amavit, quales erant, (ine imaginatio-

niserrore: inimicumamavit , inimicum effe fcieas , ingratum , Íciens ingra-

U

t

tum effe , Traditorem , poniguoranseffe Traditorem , jpfe emim fciebat, quis-

nam effet , quitraderet eum.

tan

fe

Ex hoc difcurfu , conclufio tam certa ,

quàm ignotamundo, fequitur,

& eft, quodhomines nonamentea, qua feama

reputant, idque contingit ,

Tun

ia illud

vel quia res, quam amant, non eít illa, quam cxiüimar?t , vel qu

amant,

Ht

1f3

Deamoris oeri gzmlisz.ti!w.

nete

D fi-

amant, quodnoneft. Quizftimat vitra putans effeadamantes, z[timat «da-

nrntes, &nonvitra: qui defe&tus amat, perfectiones effe ratus , perfectio-

m

Vun:

nes amat , non defe&tus: Sedquiahomines res amant, ficucillasimaginantur

fibi, nonficutfunt, fequitur quod nonament ea, quz amare cogitant. Ama-

nure

nivit

re cogitant adamantes conftantiz, 'fed amant vitra fragilitatis, cogitant di-

vinas amare perfectiones, & humanos amantdefedus: Amantid, quodip(i

(tín

lam.

purant effe, fed non eft id, quod amarecogitant, quo probo, quod nihil

ament, cutm hon amentíd, quodamant, fed id quod tibiimaginantur, ergo

ndio

Hoc

nihilamant. Talis noneftamor Chriftli : um dilexi/fet fuo» , qui erant àm

mundo, Notateteytum : cum faos amaffet qui erant in mundo, Nullum

[lum

ofct.

obíervare video, quod hic faperflua videanturilla verba: 2ui erant i2 man-

do: amavit(üos, quisrantin mundo; & ubidebebant eíffe? Extra mundum?

)1&*

Quishocdicet? Ergo (utticiebat dicere, cum fuos dilexiffet, cur adjungitur,

füuos, qui erantin mundo? Ratiofuit ucdi&erentiam, inter amorem Ghriíti

[ceté

& hominum amorem intelligeremus: hominesenim res multas amant, quz

türs

noníünt in mundo, nam (i resamant ficut easimaginantur fibi ; licet (intia

rimis

imaginatione, non tamen füntin mundo. Salvator nofter, czm dilexilfot

Jam:

faos » quierant inznumdo. Sicut ver&in mundoerant, fuosamavit, non (i-

0«

cut effe falsO poterant in imaginatione. WVos ve&ros, eo modo, quo in

aullt

imaginatione funt, amatis, non ficutfuntina mundo; inmundo fünt ingrati,

av«

inimaginatone veftra, grati; funt in mundo traditores, ia ve(lra imagina-

najo

tione, fideles: in mundo funt inimici, in imaginatione veítra fünt amici :

oLia

fed inimicum amare, quando putatur amicus; ingratus, qui putatur effe

troté

gratus, nóneftamor, fedignorantia , ideoquewelfter amornon habetmeri-

;rvirc

tum.

Chriftus fine imaginationis errore fnos amavits inimicum amavit,

oLia

fciens effe talem; ingratum , fciens ingratum effe : traditorem, cujus (ibi

nhu

traditio conftabac , ipfe enim fciebat , quis effet, qui tradereteum. — Scien-

n

tia, qua Chriftuscegnofcebat Judam , duorelpiciebat tempora, przfens ac

r

futurum, (ciebat quis erat Jadas, & qualis erat futuruss fciebatinimicum

(uun

effe, fed illamincorde non emendandum , & obftinatumin inimicitia perfe-

fquod

veraturum effe, fed quod his non obífantibus , illüm Chriftus faum vocet

Non

amicum, &uttalemtractet, ómagnusamor! ingratitudines amare cogni-

natio-

tas, hoc quandoquereperitur in amore, fed nemo fibi notam amavit ingra-

titudinem, qui ncn (imul exf[pectatam amaverit gratitudinem : CHRISTUS

g

m

tamen , tam purus fuit amator , ut fine amoris refponfione , ac,;fine ulla

fpe amaverit; fciebat enimillum, quem amabat, non amare, necamatu-

fituty

-rum

effe.

S. Bernardus verum definiens amorem, fic inquit: z4mor zec caufam ,

ïngff. D

illud.

mecfrucium, Siamem,; quia füum amatus, amor habet caufam 5 fiamem,

manti

ut

21f4

In die ]ovis Sando.

urredamer, habetfru&tum ,

fed verusamornecfructum, nec caufam habe-

tffe

eít obligatio , facio quod dcbeo:. fi, t

redebet: Siamo»

quia íumamatus »

g

redamer, amo, commo

dum eít : quod defidero, confequor ; qualis debet

idec

Qui amat ,. quia eít

1

etrgo verus a

mot efle? .dmo quia amo, amo ut amem.

amatus, eftgratus, qui,

utametur, amat, eítambitiofüs: quiamat, non

dil

hic folàm verus eft amans, talis Chri(lus

tem

quód

(itamatus, nec ut ametur ,

In hac ultima c&na Chriftus fuisdixit Difcipulis, s55

dicam

tus.

fuit erga Judam.

Hocfuppofito, Evangeliftasomnes legite, repe-

nun

jem vos fe.

rvot, fed.amicos..

tà vocav

erit amicum , quando dixit , /4mice ad qui

"

ietis quod folum Juda

non eít ibi Petrus? Non eít ibi [oannes, qui potiori

[lv

venifl

4? Sed Domine;

^

tur amic

i2 QuarenonPeio,; necJoanni, neculli Apo-

h

jure nomen meren

Pj

$

Habuit forían amor Chri(ti majora obligationis

ftolorum hoc tribuis nomen

pl

motiva in Juda ? Non;.

fed in illo. maj.

ores habebat circumítantias amoris.

tat

oftoli Chriftum ;

& eum eranc amaturi ,. donec pro eodem

füt

Alii diligebant Áp

vitam profundere

nt, (ednoneftexcellentia, quod quisametillum, qui amat

den

Econtra Judas, nec Chriftum amabat , nam illum oderat ,.

i

& amare debet.

necilum amaturus erat, cu

m obftinatus in odio moriturus eflec, fed quod

af

fe,, necamatumefíle, necamatumiri;. fciebat ,.

dis

illum Chriftus amaret,,. à.quo

hic verus fuit amor.

Quapro

pter Jud folim. amici titulum dedit , non

qu

tnorem,

f:d quia fui amoris excellentiam redde-

t

uod magis illemereretur a

bat celebriorem. — Amare;

quia datur amandi cauía ,. convenit omnibus ,.

Pt

atur odio habendi , folum hoc de Chrifto dici

ho

fed amare, quando caufa d

poteft, de offen(is obligationss ;

de injuriis motiva fecit amoris . iy frzenm

iil

ia

dilexát eos.

Veràm id;. quod

auget amorem Chrifti, eft tertía circum(tantia, quod

lg

morem, amawvetit..

Per quatuor illum fcientias cognovit : alias.

Q

cognolcensa

res Chritus quà DE

US.cognovit per fcientiam divinam, quàbeatus , per

ij

emptor,

per infufam ,. fed amorem non íolüm per has

dt

Beatificam ,. quà Red

fcientias ,.

fed etiam

per experimentalem , quà homo . cognovit, Sciebat

bi

non folàm experientià illius,, quod noverat , fed illorum

quid effet amor,

jo

etiam-quos amaba

t , cum dilexiffet fuos... Pxo intelligentia hujus punti, cu-

di

nam;, eamquerefolvam: quzro, quisamoreft ma-

riofam quzílionem propo

r

jori dignus zeíti

matione ;

primus aut fecundus ? Prima fronte, videtur effe

tni

(it primogenitus cordis , flos de(iderii , primitize voluntatis:

primus, cum

«

Bis nonobfian

tibus , ego dicerem , fecundum.majorisftimandum effe, quia

ft:

on expertus , alterexpertus, amor primus eífe poteftigno-

primusamor edn

D

tantia , fecundus non ni

fiamoreffepoteft. Quiamavit prima vice , poterat

fe

amare, quia non

fciebat quid effet amor ,.

fed (ecundá non poterat amare,

l

nifi quia ver6 ama

bat: primus potuit amor effe cum excufatione , fecundus

€lie

De amoris veriqualitatibus,

i

»be.

Df

effe non potuitamor fine cognitione; verum eft,amorem primum effe primo-

l, ut

lebet

genitum cordis , fed voluntas (üa bona non habetligata, fit primus, (ed non

ideo maximus.

Jonathas prima vice, fibiproponensamare Davidem, amo-

ia elt

fon

ris perpetui juramencum preftitit; Jmieruaut autem David, E Jonathasfadus:

diligebat enimeum, quajranimam[uam. 1. Reg.20. Pofthzctranfiit aliquod

rillus

tempus, quoconftans fuit voluntas, licet cum varia fortuna , dicitque tex-

lm

tus, fecundófe Jonatham obftrinxiflejuramento, füum erga David amorem,

p

uid

nunquam defuturum effe; E? addit fonatbas deierare Daid, eoquod dilige«

vet illus : Sed i Jonathas femel juraverat fe David amare, curmodo jura-

ytioti

mentum repetit? Forían fregitprimum, quod ideo fecundum foret necetfa-

Àpo:

rium? Eftcertuüm, quodilludnonfregerit , quia non fuiffet Jonathas exem-

donis

plumamicitiz maximum , nifi tale pariter conítantiz fuiffet; (j ergo jurave-

yoriss

tat amorem à principio, quare nunc etiam illum jurat? Quia valdediver(a

ydem

fuit ratio jurandi amorem , ancequàm illum cognoviffet, & poftquam eun-

amat

dem fuiffet expertus.

Quando fonathas prima vicejuravit, necdum (ciebar,

etat,

quideffet amare, quia non id erat expertus; quando fecunda vice juravit,

quod

jam magnam illius habebat experientiam , propter multa, qua amore Davi-

hat s

disfuerat paffus: & tam diverfus erat conceptus, quem Jonathas de utro-

ftott

queformabat amore, utjudicaverit juramentum primi, (ifecundum fervare-

ddee

tur, nonobligare, utergo ignorantiía przterita, nondiminueret meritum

bUS;

przfens, ideo f novi amorisobítrinxit juramento, nonjamnovi, quód per

did

horam ceffaretamare, fedquiaparumerat, quodantepromiferat, reípectu

n

multi, quod amabat poftea ? ante promifit, ficut cognovit, nunc promitit

ficut erat expertus,

Quod Joanathasamare Davidem fe refolveret , quando

quoä

non cognofcebat hujus crudelis affectus paffiones, non fuit magna excellen-

alias

tia amoris, fed quod illiusrigorecognito, toleratis ejusdem injuriis , quod

€jus crudelitatesexpertus, tyrannías paffus, poftquàm probaffet abfentías ,

; pcr

: [jas

deplanxiffet aufteritates, fuftinuiffetadver(itates, poftquam contradictioni-

ebat

bus reflitiffet, difficultates fuperaffet , impoffibilia viciffet ; Quodinquam

rum

jonathas expofita periculis vità , bonore contempto , authoritate relicia,

!Cu

diffimulans, celans veritatem , (ibjiciens voluntatem , mancipans arbitri-

La«

um, intra fe cum tormentis, & in amico fao, cum cogitationibus (emper

reffe

melancholicis vivens, femper afflictus;, femperinquietus, femper fübjectus,

exiftentibus fibi Patre, nec non utriusque fortuná contrariis, femper con-

atió:

qufa

ftans ( quod poft tot amoris ftratagemata, quibus Jonathas fuit ufüs cum

no-

Davide) quod poft ( inquam) tam perfe&tas füi cordis & amoris experientias,

gt

ferefolvat fecunda vice; femper amandi przftare juramentum, hic, hic fo-

lus eff amor.

jt6»

yaus

i s

Xdipfum

dit

156

In die Jovis Sando.

p*

Idipfum dic

odeDEOnoftro, cum differentia tamen ,, quz inter Filium

of

DEI, ac fitium Sau

lisintercedit. SiDEUS potuiffet amorem non cognofcere,

[UH

velillum non cognoviffet per experientiam

, minus tuiffet ,, quod: nos amave-

Cà

rit, fed cumipfecognoverit am

oremexperientià, faumquetamrigidum fuiffe

fci

[/2.

Y v

rit, ut ipfüm abítraxerit à

. Patris fui pe&ore , tam inhumanum , ut

f

am

ipfamim

tergam venientem in pexfepio reclinaverit, tamcrudelenr, ut octa*

vo poft nativitatem die

, fanguinemé venis ipfi traxerit : cum inquam, fcive-

f

minamabilem

fuifle , ut ipfum bimeftrem, f(eptem an-

rit, amorem fuüum ta

füf

nisin exiliumegerit, in /Egypto 5 & tam £uiffe tyrannum, ut ideo per ma-

[77

nus Herodis illi vitam nonab(tulerit , quiatam exiguo non erat fanguinecon-

tentus ; quod.Chriftust

alem (uum amorem effe cogno[cens ,. nihilominus ho-

qu

uiaamavit ! Sed multo major , quia

Tu

mines amaverit , Ómagmus amor , Q

Ü

poftq

uam amorem expertus effet , amavi z

Cumn. dilexilfer [uos, dilexit. eos.

)U

Nuncvi

deomihi Eheologos objicere . quodiamore Chriíti , à primo usquead

& itaratiovo-

ultimuminftans f(emper &qualis füerit , ac nungaam. creverit ,

morifidem deroget , quam ejusdem augmen-

[f

lebat, quiznibilefi.quod magis a

tum : qui dicit fe plus amare »

füo:derogat amori., licec enim crefcere fi&

St

liquas- imperfectiones, namamor , qui cre-

h

augmentu

m füpponit tamen a

fcere poteft ,. (ignum eft,, fenon: eflep

erfettum; ergo $ amor €hriíti lemper

fü

E

dicemtis, eum.hodie fuiffe majorem ?

Ts

1

n eademintenfione manfit : quomodo

Kefpondebunt omnes »

eum-uiffe majorem ;

; quoad e&fe&tus, non quoad fub-

h

0

"o Hlum etiam:

in fübítantia hodie majorem confidero , quia

[j

fantiam. Sede

[e

fecumdus fuit amor, Ch

riftus amavit poftquàm amaviffet ,. & licet intenfio

di

Hoc ita veritati comgruit, ut ,meo judicio ,.

$i

fit z qualis ,.

major eratamor.

Évangelifte verba n

on pof

&

ünt alium Babere fenfum z. Cum dilexiffet , dilexit

h

Hxc verba mihi difficilia videntur 5:

cum amaflec ,. amavit , non aliam ,

atur diverfi«

quàm temporis dif

Xerentiam habent, infignificatione: nulla d

li

nobis Evangeli(ta?. Si dixiffet , cumdilexiffet znul-

g

tas ,. quid ergonovi dicit:

tum , poftea plus amavit,

bonum effet ,. hoc eft. illud,, quod probare volui s

ii

(ed fidicere velit, quod'magisamavemit ,.

quomodo folüm dicit ; quod ama-

ü

verit ? Quia talibus id terminis-dicit , uc dicendo fo

làm , quod amaverit ;

li

maneat, quod magis amaverit, cuuz dilexiffet , dilexir ; Et hoc

l

probatum

amare, po

ftquamamaverit ,. non folüm eft amare poítea ,. fed amare magis:

"

4

pmon dicit relati

onem temporis ,. fed' exceflum amoris.

Exaggerare voluit

f

Evangelifta , qua

ütum hodie CHRIEST lES amaffet , ac cognovit ; ad

[e

brzíencem excolleadum amorem ,

füfficere , fi füpponatur amor przteritus..

b:

tot rigoreplhiraíeos

DEUS-Abrahe przcipiens ut offerret fuum fibi filium ; in

Tic

Hebrzz , textus ficinquit : Zo/le filium twuwm y quem dilexifli, l/as, Gen.22.

Ve

intentio

h

Videtur quod dicere: debuiffet " q-qcm: diligis , nam tota Dei fuit

exagge-

De unoris. fzgerzfirq'uali'tatib;/&

157

lum

exaggerandi amorem , utfacrificium difficileredderetur ; cur ergo tion dicit,

Cett,

1 V6-

offer mihi filium , quem diligis, fed filium,quem dilexifti, ? Propterhoc prz-

cisé, quia volebat Deus amorem exaggerare , facrificium difficile reddendi

fuilfe

causa , fednullo modo poterat meliusamorem exaggerare prafentem , quàm

;

fupponendo przteritum : offermihi filium; quemnon folüni amas, fed quem

ov

amafti, nam amor, poffquam amaffi, maximus eff amor- ' Quapropter Evan-

dive.

gelifta hodicamorem cum amore conferers, non fecit com

parationem magni:

h atl«

ad exceffivum , fed primi ad fecundum, cum dilexiffet,

dilexit. Etfíinom

Ia«

füfficiat exemplum , id dicant effeCtus . S. Auguftinus vocavit amor

Con-

6un:auimae. Benedixic, omnemamorem efíe morbum , féd hac di

fferentis,.

sho-

dior, Ve»

quod primus amor fit difpofitio , fecutidus fit morbus , ideoque ripi

quia

rüm dicat id Chriftus , qui cum amore primo vixit;

cum dilexiffet , cum fecun-

! 0s

do fuit mortuus , iz fizem dilextt €os.

jad

rationem ingrefti.

"Sed n*ofentæf» quartam fümus confide-

) V0*

Quarta , nec non ultima circumffantia, in

qua Salvatoris fcíentía , mag-

Tieli

rum amoris füi fpeci

m

2

*

dedit, hzc eft ,. quod fciverit amoris füi terminumz

t fit

Scfens, quia venit bor

7/4. Multos hiftorie referunt , obijfTe, quia dilexe-

&t6

runt, & tali mododilexerunt, ut inconfideratos amantium titulos d morte

nper 1

fuerint confécuti, fed hujus nom amor , fed ignorantía caufà füit..

Exemplum

em?

maximé notandurm: in hoc genere fuit Principis Sichem..

Amavit ille Dinane

na

facob filiam, & imperijs ejufdem affectus adeo fe cradidit,,

ut , cum abfolutus

quia

effet Princeps, ijs fe conditionibus fübjecerit,

.ut paucis poft inita fponfalig.

diebus , zpfüm Dinz fratres Simon & Levi ,

níto

vità privare potuerint., Amavit

£lO,

Sichem & obijt, verum mors illa non exttitit

-

tropheur amoris, fed iptius illi

fuit ignoraritiz pxna

»

cafüs fuit ; non meri

tum , non eni

fxi[a'

m amavit propter

Tur]

mortem , quamvis fit mortuus prepter amorem,

Illi Dina refpondere debe:

bat amore, nom cum morte ,

al

fed ne'quidem amore, fiquidem,, qui amavit,

pul

quia non fciebat fe moriturum ; nonamaffet

» fimortis fü certicudinem habu-

lii*

iffet. Meritum amoris nom in morte', fe

d i amoris cogaitione confiftit,.

Claré hoc in Abraha & Ifaac videre licet :

ffi2

tribus i/lis diebus , quibus Abra-

rit.»

ham cum filto facrificijmontem atfcendit ,.

zqualiter ivit uterque cun pericu-

]o, unus occifürus, alter occidendus,

hC

Aibraam crudelem fciebat fir

fed minüs inquietus Tíaac, folus enim

enr, cujus graría ibant :

zqualiter accedebant

gls.

facrificium , fed Abraliam multum, Iíaac

nihif merendo : Etenim Abrahamy

uluit

T

fe conferebat ad'facrificium , quod fciebat

» Ifàzc ad facrificium, quod ignorz-

bat. Hincpatet int

er amorem hominum & Dei amorem differentia , liomi-

(US,

nesamore morientes , i

(e0$

Bnotam fibi mortemobeunt , non volentes , Chriftus

venit aimore nioriturus;.

AA

bors ejuse

.('c"d Ípostemortem fibi notam fübijt,/Gienxs, quia venit

Itio

[

Ug

Dixit

b

T15

In die ]o;()i: SanBo. -

(fic

Dixit Prophetä Regius, Píal 103 $9] cognovit occafum [uum. Verba

Cut

Sol eft creatura iníenfibilis,

irrationalis, quomodo ergo

füit

pauca, (ed difficilia.

füam cognovit occafüm,

cum intelle&u, fenfibulque careat ? .$o/ coggovit

Wa

Certum &

ft (inquitS; Augufl,) füb metaphora Solis materia-

ama

occa[um fuum,

fbl

lis, de Soledivin

ofuiffe David locutum , qui Sol eft folus intelle&u praditus,

cum & ad occafüm currendo fuerit uterque fibi (imili

s, ideo unius agilitatem

t

Si lux Solis effetlux vera

a

acfübtilitatem cum alterius infenübilitatedepinxit.

cognitionis ,

& fioccidens, ubiSol occumbit, vera mo

rseffect, nonadeomirum

tali

videntibus , Solem mortis fuz locum cognofcentem ,

eadem

am

nobisaccideret ,

velocitate, qua ad orientem aícendit,

animo(fum fe in occidentem przcipitare.

Qj

teríali foretadmiratio,

in Sole divino realitas fuit :

Tem

Hoc ergo , quod in 5ole ma

dfol cognovit occa[utn [uum.

Divinus Sol Chriftus , fuum occafus locum cogno-

vid

vit, certam determinaté fciebat horam,

qua ultimum attingens Horizontem,

bebat : «t £ran[éat ex boc euunda

qu

ab hocad alterum hemifphzrium tranfire de

D

ad Patrem. . Quoditaque cum finis crudelis cogniti:

ne, ad quem ipfum fuus

lv

m

iefle&tens paffum iverit

ducebat amor, nihilominus tam animofüs, nullu

:

"

po

ad verum cognitumque occafum , quafi Sol materi

alis fuiffet, qui nec morï:

J

hecamorisrefolntio ! Hic fuicamor, mort

tur , neccognofcit, ó quanta fuit

cognito fine, quafi

pnon (ciretur,

Solus S. Joannes, qui no

b's fuggeffit con-

tu

bationem dare poteft. Quando Hebrzi venerun

t Chri-

ceptum, hujus pro

entura erant [uper eumy

En

ftum capturi, dicit Ev

angelifta , /czez:y omnzia, que v

[

xit : quem quer

if $ Videtur Evange!

ifta fe terminis implica-

füi

procefftt , £$ di

re ; Quifcit,

noninterrogat,

(i ergo Chriftus fciebat, fciezs , quomodo qua-

tb

? Scientinon eft nece(Te, quod

interroget , &interro-

D

rebat, quem quærit:&

fi Chriftus ergo fciebat, quare querebat , q

nafi non

gans fup

ponitur nefcire ,

b

fciviffet

? Ratio eft, quia Salvator no

fter ab hoc momento, mortem adire ca-

Ad mortem duxit ceum

g

it, & hic eft modus,

quo füus illum amor duxit.

D

Ícientem, qu

a(i non fc

ientem ad eandem duxiffet,

Quilegeritea, qus dicit

Evangeliíta ,

Chriftum (civiffe dicet , qui audiverit

, que Chriftus inrerro-

Q

five veré , five apparenter omnia fic

Qu

gat , dicet Chriít

.

^

um non (civiffe, (ed

v

fuerint, re verá

fciebat , fecundüm apparentiam n

on fciebat , quia tali

faiffet & amaffet non

"

fuit modo mortuus &

fciens amavit , quafi mortuus

n

Íciens.

elotypiz , feu amatoriz eclipfeos , qua

Q

Hoc eft myfterium infamis illius z

Chriíto per manus inimicorum amor

h

odie velavit oculos, velaveragnt eum

hi

Luc. 22.

Quod alia multa Chriftus tormenta

fu-

£3 percutiebant faciem ejus ,

fed

fb

ftinuerit, non miror,

uia fe o

moibus fübjecit qui plüs omnibus amavit

t

uod oculos fibi permi

erit velari, per hocnon fo

lum lzfa videtur ejus patien-

amori

tía , fed multó magis amor.

Nonne Chriftus hodie velamina detraxit

( ficut

De amorisveri qualitatibus,

1f9

Vebi

(ficut jam confideravimus ) ut fciret mundus quod apertis oculis amaret ?

Cur ergo permittit, ut eodem die fibi velentur oculi ?

T40

uia hzc dexteritas

iivlt

fuit, qua Salvatoris amor fcientiam cum ignorantia con£

ul

ndere novit, fecit

ut amaret fic oculis apertis, quafi claufis amaret oculis,

terige

Amor in Chri

ut tali modo (ciens:

ditus,

amaret , qua(íinon fciensamaret.

fto fuit ultus id , quod ille

atem

fibifecerat, Chriftus illi velamenabftulerat,

& amor alia vice , illud fibi de-

tractum applicavit Chrifto.

018

Velamen amori Chriítus abíftulit 3

quia oculis

írum

amavit apertis, amavit fciens, fed amor illud iterum applicavit C

tali modo fciens , & oculisapertisamavit

hrifto, quia

jden

amafílet * yelaverunt eum.

» quafi non fciens, oculifque clau(is

ipare

Chriftus feipfum cognovit , qua(i non fuiffet fibi

cognitus ; fciebat quem amabat , fed amabat quafi non illum Íciviffet :

füi:

amo-

p

rem fuit expertus, fed amavit, quafi non fuiffet illum expertus :

finem prz-

vidit, quem amando debebatattingere, fed amavit ac f

Miv

quia fic amavit , acíinon fcivifer illum

nonillum (civiffer, 8

undi

, ideo amare fcivit, & fciens amavitz

Sciens , quiavvenit bara ejus, àn finem diltxit eoy,

[uus

Joannes exivithodie , celebraturasamorem Chrift

Heec fuit intentio, qua S,

vetit

l; pro corpore intentionis,

yort-

pofüit amorem fine velo; & p

rouno verbo fciezs ,

quatuor vicibus repetito ,

Jiens fciens fciens fciens , dilexit eos.

mori

cotie

Amorem Chrifti jam confideravimus fecundàm obfervati

onesS. foannis;

nunc eum quoque confideremus fecundüm obíervationes C

ehri-

htifti, quz tan-

DI

quam illius , qui meliüs illam cognovit

; magis fundatz , nec non certiores

erunt, Stiterunt fe duo maximi Amatores , Chriftus & Joannes , ur hodie

lica*

fuum extollerent amorem , & poftquam Joannes omnia, quz fciebar

, dixiffet,

d

eb(ervans Chriftum amaffe fcientem , non eít hzc ( dicebat Chrifftus

) maxima

110*

circumítantia , que meum auget amorem , fi velint

noni

homines maximam illius

excellentiam cognofcere , non eum quoad fcientia

m meam . fed quoad füams

Go

ignorantiam con(iderent , multum amavi

» quia fciens amavi ,

um

jor meus amor fuit, quia illos, non id fcientesamavi -

fed multó ma-

ficit

queod ego facio,tu nefcis.,

Quantumcunque difcurrant aut fpeculentur homine

T0*

5; nunquam amorem ,

1HC

quo Chriftus eos amavit, attingere füa cognitione

poterunt ,

quod ergo

Chriftus amare re(olvericillos, quinonfolàm ip(imalé

foluturi, fed

nequidens

ulí

ejus cognituri fünt amorem, hacfuit maxima cordisa

non

mantisgenerofitas, hzc

maxima fuir difficultas , propter quam illius a&ecd

us fracti fün

t impetus z

quod amare debeam il'um , quí non folóm non recompen(ibit , fe

d nequidem

qui

meum cognoícet amorem, quod amor meus non folàm

non fit fatisfactionemy

n

babiturus tanquam folutus, fed ne quidem folatium ,

f

tanquam cognitus, hoc

folüm eftamare. Verbmhanc proponamus quzftio

nem : qauid eft, quod plu..

fd

ris etimatur ab amore, vel quod videat fe cognitu

m vel quod videat fere.

e

compenfatum efle ? Ccrcqm. cít,, quod amor non

poffit effe recompen(àtus,,

rl

ni&i

qut

160.

In di'cjo*z;ä E anä'ü -

&

,dcrie'[tut", non eft dubiun'; cjuïn

«

nifi prius fueric oógáitus ; fed 6 feparatim con(i

amor pluris zítirnec, eique magis conveniat, videre íe cognitum, quam fo-

di£

lutum effe , namid, quodab amore magis intenditur, eft obligare; cognitio

am

obligat,

folutio pignus redimit , ergo multó meliusamori convenit , videre fe

cognitum , quam

folutum,; nam cognitio contrahit obligationes , folutio re-

n

u

laxat, cognitio eft amoris proprij fati

?

sfactio; folutio eft fatisfactio amoris al«

terius; erg

om

"

eliusamoti convenit, fe videre co

cit

goitum, guäm folutum, Ra

tiones fuüfficiant, ad Scripruram tranfeamus.

"

.

5

fi

f

ut

Quj

Amoris hümani maxima genero

1£aS ;

itilla ,foi,tisäör anímofa refolutio ;

an

dil

qua Patriarcha. divinurn amorem naturali paternoque prseponens , proprio

filiotollere vitam fe refolvit; Deusipfi gladium tenuit, dicens ; &uzc cognavi

Ina

auod timea Deum,.

iNunc cogaoíco, quod ames me; hoc fignificat, £mes

qlll»

ecundàm phrafin Scripturz fic cransferunt multi, & explicantomnes, ss

di

il

Pofthzctmagnus ibi vervex apparuit intra fpinás

cognovi quod diligas Deum.

etum facrificio ;

noh przvifo , finem impofuit, quo peracto , re-

qu

hzrens, quil

&

diit Deus cum

Abrahalocuturus ; &ei dixit, quia fecifli vemdane , benedicam

at

ut fieflas cali. Gen. 22. 1n premium hu-

zibi . d anultiplicabo femen tuum [rc

dei

jus actus, que

m feciíti, tuaerit generatio benedi&ta, multiplicabo potteros

Ve

las, ex tenafcetur Meflias : notemus.cafüm:: duabus vicibus

tuos, ficut ftel

qu

Abrahe Deus fuit locutus,

refque duas illi dixit; unam, quamprimum ipfi

Ls

uit, alteram poftea : Illa; quam ftacim dixit ipfi,

fuit &xc, quod

gladium ten

ul

cognofceret fe

ab eodem amari, nanc cognovi quod times Demm , illud, quod

Y

;

[üg

fuit, quod nunc a&tum vellet liberaliter prar

À

xari , quia fe-

Aq

ipfi poftea dixit ,

eiflirem

banc ,

c. Sedquzro, curDeus Abrahario dicat primo loco , quod

W

ejus cogno

fcat amorem, in fecundo, quod illum premijs

donare velit ? &

te

zmij promiffa di(tulerit, quare non diftulitoblationes

cum poft facrificium pr

an

cog

nitionis ? locutus fuit Deus, tanguam ille, q

ui corda cognofcit, & novit

ill

uris eflimatur; primófignificavit Abrabze

id , quod

abillo, qui veréamat , pl

pü

dit

uod illius cogno

fceret amorem , diítulit autem illi promittere, poftea (ei

[

mia; cum enim Abraham tam purus, aC verus amator

largiturum efle pro

Qqu

effec, pluris eftimab

at, quod videret amorem funm effe cognitum , quàm

Differantur ergo promiffa premiorum ,

fed dicatur ftatim .cer-

praemiatum.

dic

titudo cognitionis , ma

gnus enimamor , facilius fufferet fpem przmij, quàám

(

fi dubitet fe effe cognitum.

Dico quoque neceffarium fuiffe confequenter, ut

hE

Deus Abrahe diceret ,

feipfius amorem cognofcere, quando gladium ut fü-

h

fpenderet, illi przcepit :

*

Etenim fi non fuiffet Abrabam certus, amorem

dubio procul ictum inflixiffet, ut fanguis optima

di

füum jam effe cognitum ,

ill

partis füi cordis, manifefta

.

ffet cuam clamore, quàm vero ipfe flagraret amore,

luriszftimet quod fecognitumeffe videat,quam res omnes,

D

Cum igitur amor, p

161

De ainoris veri qualitatibus,

& amor Chrifti non fueritab hominibus cognitus ( quem etiam eo modo ; quo

quia

nf

e(t in (e, cognofcere non eft poffibile) & ipfe nihilominus, hanc füperans

difficultatem , hoc evincens impoflibile , fui iplius impendio amaverits Ó

fitLO.

:

te[e

amoris generofa reíolutio!

Mukum Chrifto conítitit ipfiuserga nos amor, multa nos amando fuit

) I

s dl

paffus; fedgraviflimapegna, ad quamillum faus condemnavit amor, hxcfuit,

ut amarethomiages, qui non erantiamorem cognituri ; hoc eft, quod infali-

a

ciffimwmm reddic atnantem.

Bis languentem in Cantcis Sponfàm confidero,

cujus debilitatem bisimaginatio fortis caufaverat : femel in principio ipfius

ItI0s

amoris, (icut deícribitur cap. 2. altera vice, poftquam multo jam tempore

prio

dilexiffet , & refertur cap. 5. fed in his duobus accidentibus, illa fe habuic

u

^

magna cum diveríitate ; inprimo dixit : fulzite me flovibus , [lipate me malis,

Jmtf

213

quia amorelangueo. loaltero,dixit. — ddjuero vos filia Terufalem, flinveneritis

dileélium, nuncteti ei, quia amorelanpueo. . Notabilis differentia ! fi in utro-

ln4s

que cafü, equé fuerit iafirma propter amorem , curin primo morbo remedia

,

& confortcativa petivit, non autem in fecundo ? & (i in fecundo non habuerit

4

intentionem remedia rogandi, quare cum juramento fuis mandat focisbus, ut

fü«

de morbo füo fpon(üm certioreinfaciant ? 4£ zuncieti ei quia amore langueo,

eros

Veritas illorum, quz diximus , melius depingi non poffet. In primo cafu,

us

quando Sponía fuit adhucin amorenovitia, folàm pro infirmitate remedium

ipfi

petivit, quia tunc affectus amoríisilli maximum afferebat dolorem ;. fed in fe-

god

cundo, cum jam pertectus effec amor , volens dicere, quatenus adhiberent

uod

fuo remedia inorbo, dixit ut fuo fignificarent (ponfo , cum enim infirma e(fet

j

[2

amore, non ip(itantum infirmitas afferebat dolorem , quia patiebatur illam,

od

quantum afferebat, quiafponfümlatebat, Sponfaà primó quzrebat ii malo

&

remedium, quod ipfam magis affligebat , magis autem illam affligebanr fui

nes

amoris affectus, quia ignoti erantili, quihorum exi(tebat caufa, quàm quia

t

illospatiebatur ipf3, qux eorum erat fubjectum , quapropter in vicem, quod

hz

diceret , afferte mihi remedia , dixit, ferte fponío notitiam, zuecietts ei, quia

.ïk'

amore (ang

4c0 ; plus illam cruciabat dolor, quia non erat cogaitus , quäm

K0f

quia illum ipfa patiebatur. .Hoc hodie videtis in Chrifto.

m

Pfalmo 34. 6cundüm textum gracum , per os Prophetz , Filius Dei fic

q

dicit: congregata funt foper me flagella , & womoraverunt : flagella füper me

A

ceciderunt, & nonfueruntcognita. Prohujus veritatis intelligentia, füppo-

,

nendum eft, quod inter omnia tormenta , denullo Chriftus ita fuerit conqué-

fü

Ítus, quàm de flagellis, . Huic probandi ratio füfficeret, fed ipfe Dominus id

en

dixit , difcipulis füis ea, qua paffurus erat, fienificans : tradetur gentibus ,

iil

illadetur , 9 flagellabitur , &9. pofiquam flagellavevint , occident eum. Vaicee g.

jf

Dg omnibus alijs tormentis, & deipfamorte,; una folàm vice, fed defiagellis,

Y5

tepe-

162

In die Jovis Sando,.

repetitis vicibus fuitlocutus , f/agellabitur , t9 poftquam fiagella verint : nanm

Do

naturaliter hoc, quod plus cor cruciat ; fxpius in os afcendit ;. dicit itaque:

*

mj

fDominus

,

Congregata fant faperame flagella, 69 ignoraverunt. DEUS meus;,

tem

quales funt hitermini ? Si flagellatio fuerit tormentum , quod te maxime affli-

pot

Xit, dicendum tibi fuiffe videtur , ceciderunt, füper me flagellà , & me cru--

fiem

siarunt. NNon ita dicit,, fed jegworaveiwnt: Etenim cum maximo' Chriftus.

defe

amore flagraret, vehementer cor ejos'affligebats non quód pateretur, fed:

folü

quód homines ignorarent .. &2 igzoraveraut. Sum perpeffüs flagella , & illi;

&

]ud

noni

civerunt :: non de fia

gellis, fed deignorantia conqueritur , nam fligella:

mj

erfonamoffendunt,. fed ignorantia derogat amori :: & quodille; qui tam ex«

quj

ceiBive diligebat, üt amori: füo- voluerit authoritatem addére, cum offenía:

Dos

proprie perlonz ,:tandem fe-malé'tra&tari, nec füuum amorem cognofci, vi--

ltl

derec, ó quam:exceffivus dolor * cumrergo hic (itdolor ,. qui debet ab eo, quii

fhi

amat., maximé fentiri;. ideo con(ideratillum Chri(tus ,.non quoad propriam:

fro

eífeatiam,, féd quoad'noftram ignorantiam, &exiítimans intentionem à $..

Tntty

]oanne parum exaggeratam effe , non-obftantibus ijs, qux lumani dicerent:

M

ac intelbgerent difcurfus . eidem fübfcripfit verbo ». quod: eam.non cognove--

qui

tint.;.g4ed ego facio , tu nefébs..

Déri

Verüm.hic:confideremus, quod'eft magaa dignum obfervatione ,. Tar

iif

neéfti^,.. Interroganti Petrum Chrifto, an ipfum amaret ,. Apoftolus refpon--

tion

dit; £ fcó Domine , quiaamote.

Hoc, £a fcá S. Petri, Chrifto did'um, cum:

Chriftuscit, quane-

ftpi

illo,.tz:zefcis , quod Chriftus S. Petro dixit, conferamus.

Dd

tum Petrus amat, z4 fcó, & quando Cliriftus amat Petrum;, non fcit ille ,.

ü

iU

guantam Chriftasametipfüm:, tuneícis,, Quàm infortunatum ac difficilem

Chr

adverto effe; amorem Hominum: erga Deum ,. G Dei-amorem erga homines?

uterque infzlix:eft:,.amor Dei, quia homines illum non cognoícunt,; amot

Qük

n

liominum ,.quia Deus illum cognofcit ; /zfcz.

Si Deus non cognofteret amo«

rem hominum; liaberet nofter amor hoc tepiditatis füz folatium 5: &i omi--

did

ce[f

nes cognofcerentamorem Dei , haberet ille banc, in fuis exceflibus , fatisfa--

&ionem ;. fed'quod'amorem Dei; cum fit tam excceífivus ,. homines non co--

Qüo,

gent

nofcant, & quod noftrum arnorem; qui eft tam imperfectus , Deus cognofcat;.

$

quanta utrio

í

q

fe&

quein£xlicitas !: amoris hominum ,,quiacognitgsg;amoris Dei,.

VOl

quia non eft cognitus ; quod ego facios ?t nefcti.

Verüm cum ignorantia Bominum ,. exxuna parte; - maxima fit infzlicitas;.

an

fien

& ex alteraparte; maxima fitamoris Chrifti gloria ,eadem Chriftus ufus eft

ignorantía pro ipftrumento , quo nobis conciliaret auttioritatem ,.non h:bita

ij

confequentiarum curá ; quibus fui ipfius contemptumpariebar:- Paterdimitte

ia , nonenim [ciunt , quid faciunt., diccbat in cruceChriftus. — Pater zter-

Chr

€on|

ne; hoininibus ignofce,. non enim fciunt; quid faciunt,. Credidiffem ego,

DOmi!

1no

De amoris veri gualimfiäüä;

163

fam

Dominum jam ante.maximam amoris excellentiam demonftraffe , fed hac

aQue:

TEU5

m*xima fuit, quialeco quod'homipum ignorantiá uteretur, ut fe plusaman-

rem monftraret, ufürpavit illam :ut homines redderet minüsingratos: unde

af

( CU

poteratformare motiva , pro amoris fui prerogativis,, indefümpfit excufatio-

nem pro noftraingratitudine. 'Certum eft illum amare folüm, qui fcit celare

tiftus.

defe&tus amati, diffimulando affe&us.amantis : fedó Domine, hoc non fuit

* fed.

folüm affectus diflimulare, fed.amori tuo.dero

gare 5 fi hoc non effe verum

& il

.sgellæ.

Judicaris, videte, num id probare poffim. "Tantó major eft amor , quantó

majores funt obje&ti amati repugnantiz : ingratitudinem amare majorem.

] ex

major eft amor, ingratitudinem amare mínorem.

;

E

ffeulas

, minoreít amor,ergo, quo

nos minus ingratos faceret Chriftus , 'eó miinus.amantem ipíe fe reddebat.

i ; Vi"

Ita fuit Chriftiani, itafuit, ideonoftros diffimulavit minuitque defectus quia

qum

minüs amans videri voluit, ut nos videremur.efíe minus ingrati. Verüm.

Yriami

propterhoc ipfum non ita fucceffit, & ubi amorexpofuit fe periculo füam di-

nà$.

minuendi famam , ibi, majoremilli acqui(ivit.anthoritatem.: 'quia non poteft

erent:

ad majorem amans excellentiam pervenire , quàm quod dilectus majorem ,

106

quàmíuus amor authoritatem habeat, :Hujus:exemplom in folo Chrifto re-

periri poteít.

Natus fuit Salvatorin przfepio , fed dicicEvapgelila , natum

j

ibi fuilfe , quia non erat eilocus in diver[o

ori». Lucm. 2, "Santte Evangelifla,

;,fp -

nonitaloquere, hscoccafio potuiteffe, fed non fuit caufa ;

Chriftus in pre-

um

fepio fuit natus, quia tantus fuit amator hominum

, ut'proillis eam voluerit

quan-»

incommoditatem pati : Chriftus extra civitatem natus fuit,

quia tam ingra-

: jl

tifuerunt homines,utipfi domumin B

ethlehem darenoluerint: fi igitur.amor

o

cilem

Chrifti, necnon ingratitudo bomihum, hu

juscaufa fuerint, cur Evangelifta

1ines;

culpam.in tempus, & in occafionem conjicit , quianon -erat ei locus n Biver-

amot

fório. Certum eft fe magis amantem demon(lraffe Chriftum

, In:caufa jam

'amo»

di&a, quàminillis, que fuit paffusin przfepio : voluit ipfe,u

t Videretur ne-

hm«

ce(ficas effe, quz fuit electio.

Erat ille minus amans (fifait id centingentia,

itisite

od in heminibus ingratitudo'

fuit) & illi minus erant ingrati, cum contin-

n «

gentiz fuam ingratitudinem attribuerent.

Ataque tantó pluris ipfe fecic de-

ofcats

fectuum noftrorum excufationem,

quàm affectuum fuorum famam, ut.-minüs

s Del

voluerit amans videri , quatenus

homines viderentur minus ingrati. ^Sicut

amareczpitin principio vitz, ita

infine illius amare defijc, tunc excufatio-

citaSi

nem procurans igaorantie hominum , ficut modo authoritatem Ti amorisz

s elt

in finem dilexit eos.

ïzbim

.. Sednenottra nosignorantia redderet omninoneftientes :

quzfivit hodie

iil

Chriftus illud ab oculorum noftrorum vitione,

quod reperire non potuit, in

confiderationibus nofiri intellectus,

gt

Quianon ( dicitipfe) potuit intellectás

20

f

CC!?

'ego)

ignoranüa » prototypon aæp:ig mei.

ogpo

PA

&, ab ocglorumpictatc videa-

Jortie

tur

164.

In laudem S. Joan. Baptifle.

inp

tur ejus imago , & fieri poteft, utemolliantur. Humanitas noftra plus fem-

X

i

& ab oculis, quàm à confideratione moverifolet, €hriftus, audito, Laza-

rum obijffe, non flevit, veaitad fepulchrum, & videns illum, fuas non potuit

vol

lacbrymas continere , /acbrymatus eff fefes, Joan. 11. Quare? quiajam

(am

Lazariamorem confideraverat, Lazarus amtcus nofler , cum Salvator videret

Us,

amicum, erga quem tanto flagrabat amore,

Sindone fepulchrali involutam ;

non petuit non maximé cor ejus com

moveri,

Hc eft, ó Chriftiani , Sindon

qu

[

fepulchralis amici noftri , amantis no.

flri imago, quale cor illi negabit ammorem?

ica

Quales oculi negabunt ipfi lachryma

s ? Ad omnem facrz hujus imaginis con-

Qqui

verlionem veftra quoque corda convertite, quz fi converfa fuerint,

ocugs

d

nondeeruntlachryms. &c.

d

fcii

eu

CONCIO DECIMA QUINTA.

£af

hus

[11.

Ín profeffione Mariz de Cruce , Ducis Medinenfis

MM

Filiz , in Fefto S. Joannis Baptiftz , expofito S5. Sacra.

Ul

tet

imento.

Pt

Elifabeth impletum eff tempus parienat,. Luc.c. 1.

ine

n

n

s

n

N die, quo nafcitar vox Dei, merito obmutefcunt voces homi-

|

num ; admirationes tacite funt Rhetoricz hujus diel : sirafi

d

;

(X

y

ntiz hujus actio-

M

2

It

U

; funt univerfi : terroresac timores, funt eloque

[

N

o nis : fatfus ef timor faper omnes vicinos

£0F HH

Hic dies eft, de

m

A

, quia obmutefcit lingua

üt

quo fileant lingug ; fed loquantur corda

tibus : po/uerunt in corde

Zacarïæ À

& loquuntur corda habitantium in mon

er

(u0 dicentes.

Ec (i inaliquo Joannis Baptifte die , fit periculofum loqui, ac

ing

lentio, quid erit bodié, quan-

Cu

rudentiffimi difcurfus fintilli, qui tranfeunt in fi

do propter tot circumftantiarum con

cur

(am , caufze timoris, & admirationis

Ms

motivavidentur augeri ? Sitotafueri

t admirandi ratio in nativitateS. Joan-

fut

amicus, ezenim manuds

bit

nis, videre, quod Deus manum daret animz tanquam

Demini evat cum illo, quantó major eft bodie nobis admirandi caufa, videnti-

tan

Deum dare manum a!terianimz , tanquam Sponíüm , ezenim manus Do-

la

bus,

saizieratcm

x illa? Nonignoro, quod Origenes dicat , Deum dare manum

[

Bapriftz , idem effe, quod ejus anima defponfari, magn

atamen inter fponía-

Sd

D

lia dacur differentia , cum Iocus à loco multum differat. Defíronfari Deum in

de(ertis , res eft ordinaria , fed defponfari Deumin palatijs ? Deus defponfatus

üi

In

165

In profeffione Filie Ducis AMedinenfís.

in palatio? magnum miraculum! Hic eft cafus , in quo contra me totas habeo

fetq-

Sctipturas.

4323'

otuit

Si Prop

hetam Ofeam legerfmus , erit reperire, quod DEUS Sponfalia

volensinire cum anima , dixerit, f: du&turum illam prius ad defertum , Dz-

;jom

jeret

cam eam in [olitudinems e loquar ad corejus , Oleg 2. Si Jeremiam legeri-

tis, inveniétis, quod DEUS Jerofolyme revocansin memoriam tempus ,

La y

ndon

quo eam f(ibi defponfaffet, hocin alio deferto fuille, dixetrit , cbaritatem de-

on[ationts tue , quando[ecuta e» me n deferto, jexemiz a. Silegere Can-

rem?

COfte

tíca Salomonis voluerimus , videre licebit,, Sponfaliz illius anim& , prz reli-

quis

aliis à DEO dile&z , inunodeferto tra&ata, fed inaltero concluía fuiffe :

)culiïs

4

u& efl iffla, queaftendit per defer

tumn?. dicit cap.3. Queefhifía , que aften-

dit de dferto innixa uper dilechum [uum $. diciccap. g. Sed quaremulriplico

fcripturas ,

fi ipfemet Sponfus, qui htc prafens adeft , ab eo probando nos

excufat ? Myfter

ium, inquo DEUS fe proprié defponfat animabus , eít Au-

guftiffimum Euchariftiz Sacramentum , nam in illo ( ficut notavit S. Augufti-

nus ) medid Chrifti corporis unione, verificatur inter DEUM & hominem ,

eruut duo in carne una , & iloca, inquibus figurate DEUS hec celebraveric

nfis

S»onfalia, requirere velimus , principaliora tam in veterí , quàm in novo

teítamento, de/erra fuiffe reperiemus.

Precipuain veteri teftamento figura

Sacramenti, fuit Mannas quadraginta duravicannis, & femper in deferto:

utres veflrimauducaverunt Manna in deferta, Joan.G. - Principalior Sacra-

menti figura, in novo teftamento, miracnlum de quinque, nec non alte-

yomie

rum de feprem panibus fuit, & utrumque contigis in deferto: defer£w locrb

efl , && non babent, quodmanducent, unde cos quis potefft fatuvare panibus dd

pinadi

oLtudine? Marci 6.. Qu eftergoratio Cut majori cum fundamento poffi-

00«

imus admirari ) qualiseftracio, propter quam D EUS femper fe defponfat in

[|, de

defertis? Non eitipfe Monarcha totfus Mundi ? non eft eternus loriz Prin-

ingu

ceps? cumergo fe voluerit in terris cum ingqualitate defponfare, quare non

t

j, V

inzqualem fibi querit Sponfam , ad minus, Ín Aulis, feu in Palatiis Regum?

Cur in defertis? Ratio eft, quia Sponfam, qualitatibus iis , que D E O pla3

uan

cent, preditam , nonin Palatiis, fed in deferto e(ít reperire. 'S. Sacramen-

tíoals

£um nobis hujus rei dubium propofüit, & S. foannes ejusdem rélponfüm da-

[on-

bit. Sermonem panegyricum de Baptifta Chrifins habnit ( nam prohorine

p

tanto, folus DEUS Oracor füfficiens effe poteft) pauca fuéreverba, fed füb.

Jenti

ftantia multa, hocque modo cepit ; DOwidextffis in defertumn vider? ? booyi:

J D*

nem mollibus veflitum ? ecce qui nolibus veflinntur in doimibus Regum fant,

i

!

apulll

Scitis quis fit Joannes, quem vos omnes vifum exiviftis ? Ilievir ett qui vivit

)onf?'

indeferto, & non eftex iis hominibus, qui vivunt in Palzitiis; Notabile di-

m ffl

&um! EtergoDomine, hocthema, quod ad laudandum Dapti(tam affu:

mis ?

Jfatus

3

166

ln .;lavudem.sgz]04.n, Ba..pfi]?æ-

mis? ut concludas iliam inter natos effe majorem, difcurfum in vita, .quam

kec

eif

in defertis, nonin Palatiis ducit, fundas? 1ta : fumma totius perfe&tionis ,

tum

quemadmodum Thieotogi-dicunt, confiftit iv profecuttone cf" f4ga , in profe-

[

cutionevirtutis, & fuga virii. - Quapropter Eccle(iz , divinaque precepta,

Mon

funt alia pofitiva, alia negativa, pofitiva nobis precipiunt ut fequamur bo-

num, negativaprzcipiunt, utfugiamus malum; Chriftusergo, totam Ba-

adu

J

Ih,

ptiftz perfectionem , ad pauca reducturus capita, quid fecit? Dixit illum

hominem effe, quifequebatur omne bonum.,, & fugiebat omnemalum , ut

deo

autem diceret, eumomne fequi bonum, dixit, eum vivere in deferto, ut

€on

diceret, omnemalum ipfum fugere, dicebat, illum in Palatiis non vivere,

jus

Vitamillius Chriítus explicavit per locum, utquediceret, quis effect , dixic

N

ubi moratus,, & ubi non moratus fuerit ; uteum hominem eífe de calo

et:

diceret , eumeffedicebat, in deferto, ut nonefie hominem de terra dice-

dies

ret, eum in Palatiis non habitare , dixit.

Cum ergo Regum terre Pala-

pro

'tía, tamexiguamapud DEUM authoritatem habeant, mirum eft, quodin

den

Palatiisdefpon(íatumillum videamus Dominum, qui folàm fe defponfabatia

.defertis,

101

Sed que caufa hujus admirationis ? qualis erit ratio , propter quam

qui

DEUS, qui fe defponfare fo'et, in defertis, hodie fe defponfat in Palatio?

n

QuiaPalatium, in quohodie defponfatur DEUS, deferti proprietates habet.

tur.

Ordinarié fe DEUS amatin deferto defponfare, quia non invenicin illo condi-

ton

tionesPalatii, fed hodiefe defponfat in.Palatio, .quia repericinillo conditio-

H

nesdeíerti. job in mediolaborum fuorum, :melius effemori , quàm vivere

fno

ratus, inter aliascauías, ob.quas querebatur de vita, dicebat , ef& nuuc re«

t

quiefcerem cum Regibus , €à cum Confulibus ,qui edificant fibi folitudiner,. No-

Bo

tabilis loquendi modus! Cum Regibus, qui edificant. folitudines $. Si dixiffet

tot

cumRegibus, quizdificant Palatia, bonum eífet, fed quiedificant deferta?

E

Et qui &dificant fibi deferta? etiam deflrudtis edificiis , fiunt deferta; qui

&t

füuatergo Regesilli, qui terminos Architecture mutant? Illi funt Reges ( di-

Eii

.cit S. GregoriusPapa ) in Palatiis, in quibus ita datur locus vanitatibus terre-

T

nis, ut principaliter cogitationes tendant ad veritatem caleftem ; fed illa

d

Palatia, inquibus DEO , ficetineremisfervitur, non funt Palatia , fedoli-

tat

tudines, quie«dificant fibi [alitudiner ; Exnon fineratione dicitur, qui «difr

de.

£4nt , nam zdificandi duo dantur modi, edificarecum zdificiis , & zdificare

d

cum zdificatione: edificiumfacit, ut deferta mutentur in Palatia zdificatio

g

facit, utPalatia vertanturindeferta, Palatium, in quofervitur DEO, ef&

po

Palatium zedificatum; Palatium, inquo modeítia certat cum vita Religiofo-

ni

rum, ubipompz veftimentorum funt ciliciorum diffimulationes, ubi é Pala-

Tat

tioexire & novitiatumingredi; .eft potius mutare domum, quam vitam ,

fen

hec

In profejfione Filie Ducis Medinenfis,

167

quam

hwc eremus aulica , non vocetur Palatium , fed dicatur defertum :^ 94j

0nis ;

«dificant [rbi folitudines, fi'ergo Palatia Principam harum (it reperire qualita-

xofe.

vum, quidmiremur, quod DEUM in defertis fe defponfare (olitum

; in pala-

ea,

tio videamushodiedefípon(atum ?

Ergo ceffent admirationes cum admiratione

t bo-

Monticolarum ,. rurmgpatur filéntium, ficut illud Zacharie , & logqui hoc in

1 a

actuincipiamus , ftupor enim nobis dat licentiam , & apertum eff ifico os

illüm

6j us.

Revera concurrentibus hoc die tot circum(tantiis, meconfufüm vi-

i,llE

deo, cum (inttante , ut earum

quzlibet pro fz fola.,, integram requireret

), Ut

concionem ;. (ed erroris evitandi gratià. . confülam ipfum joan. Baptiftam.,

VC

ejusdemque do&trinam fequar :: ,O babet Sponfans Spon[us eff ,. amicis autem

dirit

Spon[igaudiogaudet. joan. j« Amicus Chriltifüm, inquit S Joannes :

Sponía

calo

eft Sponfi,gaudium eft abamico,.

la.praciséfit. Feflivitas erit S. Joannis,

dice-

dieserit Sponfz , fed Evangelium tam uni ,quàmalteri accomodabitur, ita ut

Dalas

Proprium videatur utriusque, pergamus ergo:cum ipfo ,. nepunctumab eo:

iodíü

demaberrantes,.

atin

Elifabet b impletum eft tempuspariendi, £ peperie filium: Blifabeth.poft

novem.menfes impletos filium peperit.

lllud verbum, 2mplettum: eff tempus ,

Juitm

quibusdamantiquis Do&toribus.fuperfluumvidetur; / Non erat clarum, Joan-

itio?

nem (ficut cwterihomines:) completo tempore . quod.illorum. nativitati-na-

d

1

abit

tura prefixit

ebuifie nafci? Cur ergo dicit Bvangelifta. Joannem tuiffe na--

)ndi-

tum, poftimpletum tempts, id quodfüperfluum videtur? E//fabetb imples

litig«

um eff tempus, — Cardinalis Toletus & omaesintellizentes,. dicunt hanc ad-

ivere

monitionem.non füperfluam ,. fed valde neceffariam fuiffe ,

nam in Joanne

j( 1«

tali- modo anticipate fünt naturzlegess. utfex folu

m*elaptis poftconceptio:

No-

nem menfibus ,. jam haberet ufümrationis . & dubitari poffer; an,. (ic

ut per.

Vifet

totannos fuerat ufüs rationis anticipatus ,. in eodem quoque non.per

"meníes:

aliquot, nativitasanticipari potuiffet ; ut ergo,. nonita fuiffeconftaret, di-

r

; qui

cit Evangeli(t2, $. Joannem, poftquam impletum effet tempus, natum fuifle *

Blifabetb impletum efl tempus... Wecefiveratextushujus interpretatio... Ve--

(d*

at

rüm quanto verioreft, tantó magisnovam mihi (ugeerit difficultatem.

Quod:

dicatur, S.Joannem completo tempore natum elíle , quia tempus.in

Bativie

iil

foli«

tatenon fuit anticipatum , bene dicitur ,-fed'quare non füitanticipatum

? Qua.

decau(a nonanticipatur cempus nativitatis,

ficut cempus.ufüs rationis anti--

dif.

cipatum fuit ? Ufusrationis , fecundüm naturz cur(u

(caté

m ,. debebat acquiri ,.

feptimo poft nativitatem anno;. & nativitas effe debeb

at, novem- completis.

"tio

poftconceptionem menfibus ;. itaque fi per. tot annos antici

T

patus fuerit ufüs:

raiionis , quare non etiam per menfes aliquot , anticipatur nativitas ?.

Quia

iofoe

hl

nativitas pertinetad viramnaturalem; & ufüs rationis ad' vitam: grati

&5 in

temporalibus,.id ,. quod fieri (olet à tempore,,

bonum eít : ut fiat àtempore;

af

in

1326

q44$

In laudem S. Toan. Baptifle.

tat

in fpiritu

allibus, id , quod fieri folecà tempore, melius e(t , ut Ratà ratione;

ergo ut qu

isnafcatur imando , faciat tempusiliud , quod ipíius eft facere, &«ut

tü.ï

fü

quis

nafcatar DEO, faciatidratio,

quod debuiffet faceretempus. Ambulans

]is

& hri

fus à Bethania Jerofolymam, in campo vidit ficum frondibus

divicem,

Íep

acceífit, & folüm foliis in earepertis, ipfi maledixit, & 5. Evangeli(ta Mar-

l fructibus: «oa

NG

cus notat ( notatu dignum) non fuiffe tempus pro ejusmoc

Ergo , DEUS bone, dicunt hoc loco Do&tores,

pe

erat temptus ficorum.. cap. 3.

iatt

finonerac tempus horum fru

&tuum; quare DEUS ivit illosquzfiturus? Et fi

non invenerit, quando eorum nulli dabantur , quare punivitarborem? Cum

£0

f

illam puniret,

certo debebat effe obligata hos habere fructus , fed fi non erat

tempus, quomo

do hanc poterat obligationem habere? Ita, hanc obligatio-

qu

nemhabebat, dicit S. ]oan.

Chryfoftomus, quialicet tales fructus non debu-

etit dare, ut effent primitiz verisillo tempore, nihilo

minus,cum DEUS vel.

f0

atisfiat, non deber

m

let iis frui, debebatillos dare rationi, fed ut debitorationis f

exípeétari , donec adveniat

tempus.

Utfru&us detur mundo , faciatcempus

u

ElifAbetb impletum e[] tempus, fed uv fructus Deo

It

id , quod eft ipfi faciendum;

q

detur; quod debebat facere t

empus, id faciat ratio , exw/tavit infansin urere,

Hac eít una ex prerogativis, quas alias inter maximas Baptitle reperi, homi-

D

Gl

nem effe , inquo fecitratio , quod in aliis facittempus. Exfpectare annos, ut

acauiratur ufus rationis , hoc accidit omnibus , fed quod ratio przced«cannos,

DUI

rif

1j

& faciatea, quz debuiffet faceretempus, hoc eft fingulare Magni Ba

hodie tam gloriosé imicabilis.

d

odie mutatu

m videmus annum, Aprilem in Septem-

IN

O quam mirabiliterh

2

brem, & fru&tus, quos d

ebebat maturos reddere tempus, " maturefcentes

Iu

fiorens in frugiferum Autamnum mutare poffet, nifi

y

cumratione! Qauis ver.

Sponfa

à Chrifto dilecta, /lo

res apparuerunt in terra nofiva, tempus putationts

(

ad'venit

? talimodo tempusobedit, ubificdominatur ratio. Quod mundus

i

& vita, non peffint nosamplius fallere!

Q uod intra tam paucos vitz annos ,

tot fallacias ejusdem cognoícamus? Quid eft boc?

Ah (iratio faciat hoc, quod

(

f

fieri debuiffetà tempore.

! Si poft annos quis verumà malo difcernere poffit,

facit tempus, id quod faceredebet, fed f

difcretio judicii precedat annos,

empore. Querebatur Marcus Tullius,

reítat ratio , quod fieri debet à t

uod , cum fint homines ratione pr

wditi, plus tamen in iis valeret curíus

urfus racionis,

fed nos hodie rationem tempori pre-

temporis, quam conc

f

ponderare videmus

e

Quod non fuerint anni 99, füfficientes dare cerebellu

m 18. folüm fufficiant prudentem reddere Samuelem, ó

ä

Heli, &quod eoru

magna rationis victoria ,

contra injurias temporis! Pulchritudo decepta eft

maxima injuría temporís, juventus fallaciam

cognofcens , eft maxima victo-

vVani-

riarationis, Quodnon tollatfibi capillosSara, poftquam cum corum

tate

In profejfione F ilie Ducis Aedinenfis.

169

ione;

tate didiceriterrorem , & quod capilli Ab(alonis in stateaurea, experian-

At

tmr rigoremferri! Quod fuis abítergat Magdalena lachrymas à pedibus Chri-

ulans

fti, easquetibinon refcindat, & quod híc una italtera Magdalena, quz ocu-

tem,

lisabfterfis , ad pedes Chri(ti recifos fuos deponat capillos !! Qd Jacob füam

Mat-

fepeliatRachelem in annorum vere, eft inconítantia vite, fed quod Rachelin

m

vere vitz fepeliat feipfam, eft magna visrationis. Dare vitam DEO, quando

0fts,

petitillam , eft diffimulare violentiam , fed eamipfi refignare , quando dat il-

Ef

lamnobis, eft propriam facrificare voluntarem. — Qui ultimos Deo vitz (uz

Cum

confecrat annos , facit ut Chriftianus timore mortis, qui primosipfi dedicat ,

erat

facit ut Religiofus amore vitz.

atiQ»

Rationisrepugnantiz cum annís militia fant, in quaplusrefiftunt plus.

'ehu-

que valent pauci, quàm multi; quodanni muki fe vinci permittant à racione,

v

noneftgenerofitas ; fed quod pauci fe permittant vinci fimul & convinci,

iehet

magna visrationis? Et multó major fi eorum confiderare vellemus confiften-

jpus

tiam, eidem favente fitu, - Paucosannos, & flupra montes, virationesnon

p

Ue0

reüftere, noneftexcellentia; fed paucosannos, & ín Palatio, e(fe & convi-

!/n,

étos & errorem , edoctos, ó magna victoria? Magnum oflicium in Aula Rex

Ii

David ipfi Bercellai obtulit, fedipfejam-oGtoginta vir annorum quid reípon-

; t

dit? Ocfogenarius fum hodie, non indigeo bac viciffitiudine , 2. Reg. x

9«

Se

.....

no'

5

jam ( refpondit) totannorumfpatio, fallacias Aularum devitare doctumro-

12,

gare Regem, quatenus proculà negotiis fibiip(i fe vivere, nec non de fepul-

chro agere permitteret,fe tamen illud officium acceptare pro filiofuo natu mi-

a

nore, effautem (erxius tuus Obanaan , ipfe vadat tetum, videtur huic aéctui fe

ntes

paternusamor implicare, fed errores mundibene manifeftantur, Multianni

proprii docuerunt Bercellai, quatenus pro fe non acceptaret of&cium , & pau-

nili

n

ciannialterius, illum fefellerunt, utillud pro fuo quzreretfilio. Quid przdi-

&a conditio & pauciannihabeant,interíe,neício: Habetfenex cognitionem

us

05 ,

illam recufandi, & nonhabetanimum confülendi eam recufirionem juveni ,

yod

cum facilius fit dare confilium. quàm exemplum, dedit Bercellai exemplum ,

fit,

fed non fuitaufus darecoafilium; videturinztate fiii fe conítituilfe pater,ut

hocfruaturinillius juventute, quoin propria fenectutefruinon poterat, Etfi

05;

non fint fütticieares vobisin fene&ute vires, ad efficiendum , ut omnino mun-

$,

1

us

dum relinquant illi, quos ipfe deferit mundas, fit vobis deinceps talis proju-

ventuterefolutio, £aciendi, mundum ut ponant füb pedibus fili , qui ipfüm

ra

lutt

mundum in capiteportant, O quam bene faum hodie recuperat honorem hu-

mana natura

,0

d

Dicebat olimS. Paulus , mibi »undus cv acifixc us eff, 3 ego mando , G3lat.6.

Mundus inecumelt crucifizus, & ego cum mundo. $i mundus erat crucifizus

10

(

nr

cum Paulo , converíos habebat humerosad Paulum, & f15, Paulus erar cru-

cifixus

iO

170

In laudem S. Joan. Baptïjfz.'

cifixus cum mundo , humeros habebat converfosad mundum; fed quod ego

tergum mundo vertam , quando ipfe mihi tergum vertit, non eft generofitas y

fed quod oftendente bonum mundo vultum , ego monftrem illi tergum, hzc eft

j

maxima generofitas. Quodilludente vos mundo, vos plangatis propter ipfun,

magna eít infirmitas, fed quod, dum amabilis vobis mundus adulatur , vos

ipfum irrideatis, & illum relinquatis, Ó quanta generofitas? Bít tanta hzc ex-

at

cellentia ut licet fit viribus rationis propria, exiftimet tamen S. Paulusillam

nonconfiftere nifi in potentia temporis, S, Paulus de Moyfe loquens;, fic in-

quit , Moyfer grandis factus negavit f& e[fe filium filie Pharaontt , magts eligens

n

h

affligi cum populo Dei $c. Hebraor. c. 11. Moyfes state provectior factus, re-

n

liguit Aulam Regis Pharaonis, reliquit ipfam Principem, reliquit quidquid ibi

poflidebat, & fpegaudens, elegit vivere pauper & füb fervitute, ficut DEE

d

f

Populusin Zigypto. . lllud quod bicconfidero, eft hoc, grandz fai?us, quod.

Moyfes hzc fecerit cum ztatecreviffet. « Quornodo nunc hic ingreditus ztas?

æl

S. Paulus loquebatur non deannis, fed de refolutione Moyfis, quam ipfe con-

t

ceperat , & (irefolutio nonin annis fedin animo confiftebat , quare dicit , Moy-

fen etate grandem fuiffe , quando deferuit Aulam , feque Dei fervum fecít ? Id

egodicam. Educatus erat Moyfesin Palatio Kegis Pharaonis à puero , erat

d

omne Principis /Egyptiacze bonum, quz illum adoptaverat fibi in filium , & ut

fe

talifervitia, refípe&tus & honores ipfi deferebantur, cumauthoritateac ma-

j

enificatiaregia ;fed quod Moyfes relinqueret dignitates ac delicias Aule, quod:

relinqueret amorem fuz Principis, quod defereret proximam fpem.ad coro-

nam , videbatur Paulo quid incredibile intra paucos annos; ideo refolutionem:

conjunxit cum ztate , ut ztas refolutioniadderet authoritatem, Aoyfes gran-

k

disfatius , quaíi diceret , nemo dübitet de hoc generofo Moyfis actu,nam quan-

Y

dofecitillum , provectz jam erat atatis, & fuis inannis benefundatus. — Atta-

f

men tranfeat illa &lix refolutio Moyfis, quz fuit viétoria temporis, a&tio he-

roica , quamnos hodie celebramus, fiquidem in reliquisomnibus illi fit equa-

lís ,.ideo tamen non tempus ,fed ratio gloriari poteft: operatafuit hic vis rati*

ff

enis , quod ibifecit potentia temporis : E//fabetb impletum ef] tempus.

Etaudierunt vicini t$ cognati eju , quia magnificavit DEUS mifericordiam:

emn illa, Nato ]Joanne , ftatim (dicit Evangelifta) innotuit per Regiones,Deum

d

füam: magnificaffe mifericordiam cum S.. Elifabeth , quia magnificavst Deus

X

onifericordiam fuam.

NotabBile dit£tum! Non bene difcurrere textus videtur .

fiquidem illa quz &ama vulgabat per Regicnes , debebant eadem effe, qus acci-

derant in domo Zachariz. Quodaliquid contingat, & pro eo dicaturaliud ;

Boc in Aulis adulatricibus ac malitiofis , nom in fimplicibus monticulis accidit ,.

i prefens dicit Evangelium : divwlgabantur omnia veyba b«c , qux diceban-

h

&ur, erant.cadem ,que.contigerant 5ergo fi hoc ;quod accidit ,fuerit.nativitas

Büptif

In profejfione Filie Ducis Atedinenfis.

r71

"

Baptifte , El/fabetb peperitfilium , quomodo dicit Evan

gelifta illud , de quo fa.

TR

ma volabat , effe augmentum mifericordiz diving, t

elt

1

attdieraunt ,

quia magti-

ficavit Dews mifericordiam fuam? Maznalaus Baptifte

Quod, quando in doe-

m

mo Zachariz decebant voces, nafci Joannem, repeter

V0$.

ent Echoín montibus ,

Deum fuam magnificare mifericordiam

; quiain lucem edito Joanne, augentur

-

attributa Deo : quando Joannesnafcitur , Deus crefcit. Non hzctemeritas

at

€ft , ed clariffima veritas.

If*

Id ipfe Joannes dixit,

in propria laude cum majori

modeftia , loquens , z/Im oportet crefcere , meaute

m minui , Joan.

3. Ly idum,

(j

non ad alium , quàm ad incarnatum Dei Verbumrefertur , fed

I

quomodo poteft

hoccrefcere? quomodo dicit S.Joannes, i///:m oportet cr

efcere, me Autem mi-

ibl

"4i? E(t poffibile Deum crefcere?

E

Et eft poffibile , quod illius crefcere depen-

deatà Baptifta? Eft. Etenim ,

licet Deus, cum (itinfinitus

; infeipío crefcere

od

nonpoffit, cum tameniintellectus humanus fit limitatus j

a

crefcere poteft in

&ítimatione feu opinione hominum : nec Deuscreícere po

ffet , nifi diminuere-

Jl«

tur Joannes,nec poffet diminui Baptifta,fi

do, videte, '

noncrefceret Deus: nunc quo mo-

Of«

ld

'Talem homines olim o

pinionem con&:eperant de Deo, ut foanne in mun-

at

do comparente,

hunc Deum effe crederent, eadem intention

€; addefertum

Ut

fe contulerunt, eidem adorationes exhibituri ;

quando ipfe S. Baptifta, fuum

d«

illis errorem patefecit: (ed cum Deus & Joannes

&quales in opinionehominum

od

effent,quamprimum ut hzc opinio per S. Baptift

z teftimonium fuitannihilata,

(

neceffarió crevit Deus , & diminutus eft Baptift

a.

u

Baptiíta diminutus, quia

manfit minor Deo , crevit Deus, quia major manfit

Baptiftà

; itaut poftquam

s

Joannes in mundum veniffet,

Deus apud homines major effe

t,quàm antefue-

[«

rat , nam ante fuit eequalis Baptiftz , pofteczpit effe majori

Ho : ex quibus in-

(*

fertur, magnam effe San&i hujus laudem, quod ejus menfur.

a fit, effs minorem

[

Chrifto , & Chrifti (it menfüra , majorem effeBaptiflà, In

his fecaríorem non

d.

habeo fidejufforem quàm S. Auguftinum, Serm.

.

4- de Baptifta , quirquis Joan-

f

ne pluse[], nontantum bomo , fed Deusefl.. Scit

is quisfit Joannes? Eft minor

Deo:fícitis quisfit Deus? Eft major

Joanne, cum hac tamen differentia, quod

n

quando S. Joannesillum non dixerat

3

füerint equales, poftquam teftimonium

deillo perhibuifTet , Deus major effe

ceperit.

j

uantum ergo miraculum eft,

À

in attributis füis crefcere Deum , quando $. Joan

nes na(citur in mundo ! E* 4z-

dierunt , quia magnificavit Deu mife

!f)

vicordiam fuam. Hoc modo Deusillis cre-

k

vit temporibus , &e

8o hodie illum de novo valde crefcentem video ( nii mea

me fallat opinio) tu

l;

dum deficit mundus

nc crevit, quando diminuebatur Joannes , hodie crefcit ,

f

. Nabuchodonofori prodigiofa quondamac

celebris appa-

nt

ruit ftatua, viditque Rex eamà lapillo tactam in magnitudinem

montis excre-

j

univerjam terram , Dan.2. Progni-

fs

viffe, faczus eff mons magnus c$ imple'uit'

£

gmaticz

J laudem S . Joan. Baptifie..

272

$.

gmati

cx hujus figurz intelligentia, fciendumeeft, quid Lapís , & quid Statug

DX

fuerit

:fecundüm opinionem $. Ambr. & S. Augufüini, Statuzmundus, &lapis

Deu: fuit ; ergofilapis tuerit Deus , quomodo lapis crevit ? Forían Deus crefce-

N

re pote

(t? Et fiStatua fit mundus , quomodo Statua diminuitur? An poffit di-

minui mun

dus? Sunt omnes humanz opinionis efftectus..

Secundüm conce«

Q

p

ptum,q

uem.

de Deo mundoque formamus ; velcreícit Statua , & minuitur la-

pis;

vel cre

(cit lapis & minuitur Statua; fi Deum ad pedesmundi ftatuamus ,

ipl

it mundus & minuitur Deus ,relinquere Deum pronihilo mundi, eft face-

n

creíc

of

re Deum minoremipfo nihilo,fed omnia mundi relinquere amore Dei,eft facere

in

Deum majorem omnibus ; accedet bomo.ad cor altum,t3 exaltabitur Deus,D/.63 «

)

Laus fit illi & gloria , quem fitoties vidimusin Palatiis parvi factum, ho-

dievidemus magnificatum & creícentem, [ac ita magnificatas & auctas digni-

M

x

tates Dei, quantz funt dignitates mundi, quas ad ejus pedes projectas efle vi-

demus.. Statua Nabuchodonof(oris inftatura reprzfentabat dignitates ,in mas

teria divitias , in (ignificato dominia ,& hecomnia cordis igne conflagrantia ,

hodierediguntur in cineres ante pedes Chrifti. . Nemo melius Deomundum:

offert in(acrificium , quàmipfe qui offert illum in Statua ,. figuidem mundus in:

Statua multó major eft (eipfo. Ad terramuni Goliath lapide profternendo ..

fufficiens fuit fünda Davidis ;. fediad profternendamalio lapide Statuam Nabu-

chodonoforis , impulfüs brachii divini fuerunt neceffarii , licet invifibilis. Go«

liath.fex cubitis fuit altus, Statuafexaginta , nam inter pompofas mundi digni-

tates fünt femper minoresStatuis ipfiGigantes; Machingreales & vivz nun-

quam adxquant menfuram earum , quas fingit fomnus:;. fibifomniat phanta-

fia, promittit fpes ; prophetizat defiderium,imaginatioreprzfentar, & quam-

vis horum interpretatio fomnioru

, harum promiffionum.adimpletio , pro-

Betiarumtermini, harumrepraféntationum veritas, nunquam.adveniant ,.

nihilominus magis divinus triumphat amor, quando fomniatum , quàm fi ve-

rum, exfpectatum quàm fi poffeffüm defpicit.. Deferere quid, antequam poffi-

detur , eft ufüra meriti , nam qui plusdat , plusmmeretur ,. & quidat bona ípei;.

datilla quandofünt majora;.

Optima bonorum hujus vitg pars in eorum ex-

E i o aL5 v a Mi i E i r MR METS o a M A

fpectation

econfiftit , ergoplus operatur, qui fe reddit inhabilem illisexfpe-

&

&andis , quàmquife privat illorum poffeffione;.

Ideo ChriftusApoftolorum

principes ad fevocavit ,.

quando retia projiciebant ,. & non quando collige-

bantea, emittenter rete i imare ,. Matth.4... Plus enim praeftatis,, qui retia:

fparía deferit . quàm qui illa cum.prada relinquit.. Quandoretia projiciun-

tur , in fingulis facculis fpem tenent, fed quando colliguntur: ; hiex magna:

parte vacui reperiuntur.

OQquot & quàm benefün

data fpes,quot & quam bene cognitz dignitates:

Dicebat

accumulant hodie, devoto cwum facrificio ; Bonores altaribus Chrifti :

Su aus

In profeffiome Filie Ducis ered;ïæen jfis.

1 73

tUR

S. Paulus ad Romanos, neminem dare Deo pofte , nifi quod ip(i príus fuerit

:apiS'

Deo datum: fed ego hodie fpiritum video tam ingeniose liberalem;ut magnis

(ct-

x Deo donis acceptis,plura tamen offerat illi, quàm ab eodem ipfi data fuerune,.

tdi-

Non eftdubium quin liberalior fit mundusin temporalium bonorum promiffis,

o

quàm. Deus in fuis

libevalitatibus, Non tantum dare Deus, quàm mundus

ex hoc igitur bene fequitur, illum plus Deo dare; qui offert

Flà-

promittere folet z

1US .

ipfi promiffa mundi,

quàmillum , qui D'eo reddiz ea, qu ab eodem fibi fuc-

i

runtdata : fi Deoredd

atís ea ,. quze dedit ipfe vobis, multum ille datis, fed fi

(

offertis illi qua vobis promittit mundus , plusilli dabitis. O quàm ett liberalis

in Deum , quidans illi maximas dignitates, plura quzrit artificia, quibus eas.

r

tauctas ! Verüm quod poteltartificium reperiri , utbona & dig-

ho-

ipli dare poffi

nitates mund

iaugeantur ? Id egodicam : bona & dignitates mundi, falsó

wni-

bona vocantur, cum fint mala, fine ratione dicuntur dignitates , füpt enim

» Vi*

Dna»

miíeriz , quod ergo remedium erit , ex miferijs dignitates , & ex malis bona:

faciendi ? Remedium eft , illa fpemque illorum relinquere , nam illa , que

tl

|umm

mandus magna vocat bona , folum fünt bona , quando relinquitur, folüm fünt

magna, quan

do fperantur : fpes dat illis magnitudinem ; & contemptus bo-

xin

*

H

cont

jo;

nitatem

empta , fünt bona : fperata, funt magna. Eíthocita? Ergo

plasdat,

qui id , quodperat, contemnit , quàm ille , qui dat ;quod poffidet..

bur

.tam poffefforum , quàm fperatorum Spolia funt ci-

"

Bonorumac dignitatum ,

neres , quihodie fupremisillius divini lapidis cedunt impulfi

bus! óquomodo

gniw

deftruiturStatua 5 ó quomodo mons crefcit ! à noftra diminutione augentur

Difid

Dei cigni

tates , à noftro contemptu illius magnificatur Majelftas.

S. Joannes:

Ya«

i Apocalypf 24. Vidit feniores ,.

qui detrahentes fibi coronas , ad pedes

i

L0*

'Ehroni Dei eafdem deponebant , wizteztes coronzr [nasante Tbronsm ; Kedijt

Evangeliíta vifurus, & multas incapite coronas Deum habere vidit, & 2z ca-

int »

dematamulta , Apoc.q. Sed fi coronas illi ffatuerant ad pedes:

ite ejus dia

Dei , quomodo Deus illashabebatincapite ? Quia tantum in füís digaitatibus

j

Deus crefcit ,. quantum homines illius amore contemnunt in terrenis, — Coro-

d

nzin capite Dei, erant augmenta illius excellentie ,. ante Dei pedes erant

ex

contemptusamoris hominum , & per coronas, quas projiciebat contemptus

Dicaturergo, dupliciter hodie Deum

w

hominum , divina crefcebat Majeftas.

utt

crefcere ac magnificari, una vice refpettu Joannis , alterà refpeétu mundi.

p

Per hoc quod mundo Deus anteponatur ;. & preferatur $, Joennt, multumille

tj

jn eftimationecre(cit, & ipfius magnificantur attributa :: Quia magnificavir

u-

Deus mifericordiam [&am.

gnzz

Et wvenerunt circumcidere puerum, Suppofito puerum effe Joannem,

gon videtur circumcidendus efle.

Circumcifto fuit illis temporibus inrene-

(

o fuerit

dium peccati originalis » ficut hodiedum-g

fifwb'apcifmus » i Joannes erg

jat

*

(

expers

d

174

Inlaudem . Joan. Baptifie,

expers peccati originalis ,

fi extiteric ingratia Dei, nec non in matris utero

Tit

fanctificatus,

qua de caufa circumcifionis cultro fe fü

tia

bjecit ?. Quia licet eir-

cumcifio non illi tolleret pecc

atum originale, quo liber erat, juítificationis

Ba

tamen augebat gratiam , quá fanélificatus in lucem fuit editus, & hzxc in Dei

Ls

ervis eft maxima virtutum excellentia *

tar

propter augmentum gratiz, ijs fe

legibus fübjicere, quas proremedio culpz

Deus ftabilivit. .In alijs hominibus

$i]

€rat circumcifio culpz remedium

fed

» inS. Joanne folum fuit gratiz augmentum.

Sed quod $. Joannes

; cum tanquam innocens, effet exemptus, fe culpabilibus

fer

fübjiciat remedijs p

ropter augmentum gratiz, ó magnus actus, ó magnum

dij

facrificium ! Zacha

te

de S. Sacra

rias Propheta de maximo legis 2ratiz facrifi

cio loquens ,

mento Euchariftiz fic inquit :

-Quid bonum ejus, &$ quid pulcbrum

p

eju , nifi frumentum eleitorum , & vin

t

um germinaus virgines * Zach. 9.

Quid bonifecit Deus? Quidp

ulchri hoc in mund

o Deus, nifi panem Electo-

Pa

rum, vinumque caftorum fecit ? Bonum,

imo & optimum effe corpus & fàn-

lii

guinem Chriíti fab fpeciebus, nemo negat,

fed quod Propheta dicat, non effe

qu

quid bonum illis fimile , gzid bonum ejus,

quidpulchrum ej«s , quomodo conce-

de

dipoffit, nefcio, . Ecnelongius hincea

1

mus, corporis & fanguinis Chrifti fa-

crificium in cruce, noneft bonum pare

jufdem corporis ac fanguinis in Eucha-

po

riftia facrificio ? Eft

; cum fübftantialiter fit idem.

Quaredicitergo Zacha-

e

rias , facrificium Chrifti corporis ac fanguinis in cr

uce, fuiffe facrificium pro

il

remedio peccatorum,

& fàcrificium corpóris ac fanguinisin Sacramento, fà-

ce

crificium fuiffe pro aug

mento gratiz ? Quia licet Chriftus propria non habe-

ret peccata, necgratiam proíe mereretur ,

fe tamen obligaverat pro noftris

fü

fatisfacere peccatis, & effenoftrz mediator j

uftificationis, fed quod Chriftus

q

tantum offerat in Euchariftia pro augmentogratiz , quantum obtulit in cruce

tü

proremedio cul

pz , quod füum tradiderit corpus ac fanguinem , ut augeret

fü

innocentiz me

rita,

ficut eadem tradidit ad impetrandam peccatis veniam,

hzc eft tam gravis fa

crificij circumftantia , ut in ipfa identitate differentiam,

fi

& inipfa zqualitate füperi

oritatem efficiat :

of

Quid bonum ejus , $ quid pul-

cbrum ejus ?. "alis fuit circumcifio Baptiftz,

. cum aliorum Ad filiorum cir-

cumcifione Comparata, Corpus ac fanguin

em, quz alij pro fuarum culpa-

I

rum remedio, rigori circumcifionis fübjecerunt , ea S. Joannes, qui fuit exem-

tu

ptus à lege, folüm fuübjecit pro augmento gratix, Sed quod innocens , ut

:

H

augeat gratíam , fe füb

jiciat illi, cui peccator eft fübjectus, ut deleat culpam,

ógenerofüm actum B

Q«

aptiftz ! fed talem ipfenon folümhac vice fecit actum,

hi

nec in illo faciendo folus fuit.

I

ri

Duas hodie videmus innocentias remedijs culpe fübjectas , utramque ad

i

gorem condemnatam, utramque in habitu pznitentiz (fimiles injuítitias

[i7

f.

a

cere novi; amor divinus , fcit innocentias condemnare tanquam culpas, &

merita

In profe[fione Filie Ducis Medinenfís,

17f

ltero

ferita tanquam delicta, )

Quod magni

peccatores magnas agant peniten-

t Git-

tias, juftitia poftulat, fiquidem panitentia eft peccati remedium :

jonis

Baptifta degat exul in deferto, fe condemnet ad cilicia,

fed quod

fe affligat jejunijs! Ó

1 Dei

puer, in quo unquam tua peccavit innocentia? Corpus tam delicatum ad

ijs

tantam aíperitatem condemnatum ? Innocens anima tantis

penis punita?

tibus

Si Baptifta maximus fuiffet peccator,quid nifi

hzc eadem ipfe facere debuiffet?

tum.

fed ea fecit quia maximus futurus erat fanctus.

[ibus

ferventiflimum fan&titatis defiderium

Ulteríus non poteft pervenire

» quàm eum fübjicere fe peccati reme-

Qurm

dijs, quigaudet innocentiz privilegijs. S. Paulus fcribens Cor

inthijs , amo-

2

E

(ns,

rem Dei erga homines magnuificavit his verbis

ui peccatum non noverat ,

um

pro nobis peccatum fecit , 2. Cor. g.

Tantus Filij Dei füit amor erga hiomines,

.'h.h 90

ut ne quidém umbram peccati habens , eorum amore fecerit fe peccatorem.

«

Peregrina fententia ! Nonerat Chri(tus innocentiffimus

» & ipfa innocentia :

fitt

Illius anima non erat impeccabilis vi unionis cam Verbo?

Idipfà verba dicunt,

veffe

qui peccatum non noverat : Quomodo ergolocum habe

re poteft innocentis

n

delictum , quomodo effe poteít, ut impeccabilis fe faceret peccatorem ?

Pro

if

nobüs peccatum fecit. Refpondeo ; impeccabilis fe peccatorem facere non

chae

potuit per culpas, fed peccatorem per penas ; non

potuit committere pec-

atum quoad culpam, fed fepeccati penz fübjicere

ha«

potuit , quaficommififfet

;pro

Hlud. EKioc Chriftus fecit amore noftri,

r

& hoc in illius amore

magna laude

celebrat S. Paulus

i

-Qui peccatum non noverat ,

, fe

pro nebà pescatum fecit,

abe«

Non poteít amor ad extrema majora pervenire,

non poteft in excellentijs.

(lris

fübtiliorreddi, quàm ipfüm fe facere peccatorem in:

pznis, qui eff innocens in

ifLus

culpis. Siculparum reus , fed faciat reum penaru

m; quzrit in penitentia füi

(s

remedium peccati , fed fi culparum expers fe faci

atreum pznarum,; amoris

fui refpiramen in penitentia quzrit.

et

Pznitentia in peccatore folvit , in inno-

Am,

cente obligat, in illoprooffen(is, quas fecit, inhoc proamore, quem demon-

ftrat. Con(iderateque Deofuturz fint gr

atf

atiores; aut fatisfactionestanquam

K

offenfo ; aut obligationes ,tanquam amato.

es

O azqualiter amate , ficut amans, Domine

dit*

nos, quando humanum interac div

(aqualitatis admítte termi-

|pae

inum concedi poffünt ): dum hodie amoris

tui fübtilitatem videmus imitabile

m, & foluta noftrarum obligationum debita Z

m

Hodie tibi d terra offertur anima

u

, culparum pura ,

fed rea.penarum , inno-

affly

centia in habitu pzinitentis ( cxleftis Sponfe). nam h

i fuat colores tuo coave-

nientes genio , tui amoris pompz , Regnitui purpura

UFH

m

BabWond induun-

zur purpura, ef byffo. (dicebat S. Bernardusin (imili cafa Vi

rgini Sophie)- 3*

fübinde con[cientia pannofa jacet iutus : fMlgent monilibtus

230

» WOF ibtth for detit y

tjaS

econtra tu foris paunofa , intus [jeciofa vefblendes

» fed divindi afeciibus , nom

buwans : intws eff quod deleciat, quia intus ef

quem deledtat» Nonautins

L

(

176

d laudem S. Joan. Baptifles .«

i

hzcexplicare verba, nam in tanta rerum diverfitate datur periculum , vel

offenfam vel adulationemincurrendi, |..Exontra tz ( hoc folum repetere volo )

f

, intus ffeciofarcfplendes, | Econtra«( dicit S. Ber,) tu.ó Sponía

m

orm panno[a

Chriíti, quiaintus h

abes illum, cui placere defideras, habes etiam intra te

fit

sfacco veftita, intus luce , forérpannofà ,

intus [Deciofarejplendes.

tà

pompas, fori

9 6s

He«c confiderans verba videor.mihi videre figna judicij univerfalis. linum

v

ex illius diei fignis erit (ficut dicit S. Joannes in Apoc. c. 6, ). Solem cilicio ve-

[

ftitum iri: - So/facus eff niger, tanquam [accus cilicinus. — Ecfimodo videamus

veftitum cilicio Solem; ejus lumina mortificata ; fplendores ipfius penitentes

$

& eclip(in

paffos à tam horridis afperitatibus, quid dicemus , mundum finiri?

[v

advenifle

diem judicij ? Dicihoc modo poteftmagna cum proprietate. Etenim

Di

nomen dieijudicij meliüsconvenit illi diei, inquo mundus relinguitur; quàm

illi; in quo mundus finitur, & tanto plüs, quód finiatur mundus per ea , qux

ne

illa-finitcum ipfo.

Cum fingulis noftrüm fuus fit mundus, univerfalis unà cum

n

omnibus effe definit; particularis cum quolibet noftrüm finitur:

Sed quan-

tum hoceít, quodfigna dieijudicijappareantin anima, perquamhodie mua-

f

dusfinitur? Sedego $olem interrogabo, quamob caufam ipfe.veftiatur à p-

H

nitente ? Forfían propter culpas ? Non, quia naturz illam fecitinnocentem

hii

uoculis hominum, & cam pompa; Deioculis appa-

ab

ergo quare ? lHitcumdu&t

reat,

Sollicet innocens

fit) à pgnitente veftitur, quia non eft pulchrius in

m

oculis Dei facrificium., quàm. illuttris innocentia in habitu pzenitentiz. — ll

f

pelles , quibus primus mundi incolas Deus omnipotens veftivit , peíIimé con-

[

veniebant Adamo , (ed optim? ipfi Abeli: maléconveniebant Adamo; erant

l

enim veftes peccati cum penitentia : bene Abeli, quia penitentiz vefles erant

u

fine peccato: erant in Adamo

veftes pznitentiz , in Abele veftes penitentis.

Q«

Inter penitentiam peccatorum,

& pznitentiam iunocentum, fiec intercedit

Y

differentia, quod pznitentia peccatorum

fitremedium, penitentía innocen-

d

tumí(it virtus. Non di

co, quod a&tus penitentie in peccatore, & in innocene

H

tenon fint femper virtuo(i,

folüm dico, quod peccatores affumant pznitentiz

pprahendant pznicen-

virtutem, in quantüm efl renedium, & innocentes a

Wi

tix remedium , in quantüm eft virtus ; undefequitur, quod pzni tentia hono-

h

retpeccator

es, quia illis aufert infamiam peccati, & quod innocentes hono-

qï

rent penitentiam , quia huic aufferunt charedterem re

medij.

! üiterque in habitu

fi

O fxlix Baptifta ! ó fzlix anima, que te imitatur

n

pznitentis, & utraque promovens honorem pznitentiz.,

Fzlices vos, quod

inftrumenta innocentie mutetis in trophaa vi&torie, acgaudeatis prerogati-

p

vá pxnitentum, finenota vos pzn

ituiffe, Vobis eft virtus, quod in alijs eft

remedium : in vobis ele&io, quze

ftinalijsneceffitas, Solüm in vobis pzni-

iz

di

tentia non eft remedium peccatorum , cum yeítra tame

n fola pznitentia re-

imedium

n

In profejfione Filie Ducis AMedinenfis.

177

.vd

medium illis porrigere fufficeret ; nam offenfie non meritz, quales funt offen-

oo)

fz*Dei , folàm cum non meritis folvuntur pznis, ficut illz funt innocentum;

on(a

merito offenfo innocentia punita folum fatisfacere poteft, O quam bene fatis-

at

ficDeo! óquam beneadulamur czlo! Dicit Chriftus majoremin czlo feítivi-

uht.

tatem eífe factam peccatorí penitenti , quàm jufto fine penitentia, fi ergo

Qüm

valde jufti placeat innocentia ,

& multó magis peccatoris penitentia, quàm

) v£-

cxlo gratus erit illeftatus excellens, quiutriufque perfectionem amplectitur ;

mus

& panitentiam peccatoris conjungit cum innocentia jufti ? ld eft quod hodie

ntes

S. Baptiíta mediá circumcifione füa fecit , innocentiz privilegia remedijs pec-

yiri?

catifübjiciens : ££ venerunt cirtumcidere puerum. — Et vocabant euem nomine

onirm

Patrüs (ui Zagbariam. | Completo circumcifionis a&tu, confilium inierunt, qua-

pàm

le puero nomen imponerent , dicebant affiftentes nomen Patris ejus illiimpo-

que

nendum, ipfumque Zachariam vocandum eífe. Quo audito S. Elifabeth

cum

dixit, zequaquam. Nocfic vocabitur : & quare? Quam ob caufam filius

Zachariz non debet Zacharias vocari? Forlitan hoc non erat nomen fanctum?

n

nud

nonerat nomen illuttre ? non erat nomen authoritatis ? nonerat nomen glo-

riofum ? Erat , fed fimul nomen Patris : vocabant eum nomine Patri jui , led

p

ycem

nomen Patrum, quo illuftriores, quo gloriofiores fünt, eo minàs fumi debet

i

abillo, qui vult fervire Deo, ficut Baptifta, In nomine, perpetua redditur

us n

memoria parentum, in Keligione filij profitentur illorum oblivionem : oblivi-

]iz

feerepopulum tuum , &$ domum Patris tui, Pal.44. — Et quia S. Baptifta futurus

.coti

erat ( ficut fuit) Fundator & Exemplar Religioforum , noluit prudeuter S.

rant

Elifabeth ut Zachariz nomen affumeret, non enimerat juftum , utin nomine

orant

Patris memoriam illeconfervaret, qui modo vivendi profitebatur illum fe non

ntis

cognofcere.

Vulcisut vocetur Zacharias, quia nomen eft Patris, fed rationes

ccdit

vobis contrarias adducitis , etíam quia nomen Patrisillius eft, propterea non

*

j a

debet illi hoc imponi

*

Uocabaut eum nomine Patris (uj Zacbariam, &9 ait

yte

mater ejts , nequaquam,

t

O quam diligenter imitatum, & ex parte quoque füperatum hodie vide-

i

mus hoc exemplum Bapti(te ! S. Lacas quia pro Pofterorum memoria fcribe-

ono»

bat, in hoc loco fiftebat, ut Avorum Baptifte Genealogiam recenferet , fed

no*

quia cum prafentibus loquor , me rebus tam notis immorari , non eft necefíe,

ficut nec mihi poflibile foret in argumento tam füblimi, MMultum fecit qui

nomep Zacharix reliquit, traditum fini confpicuo cum Thiara , fed muitó

abitu

uo

plus facit hodie , quz gloriofiffimum Gusmanorum nomen, in czlo terraque

Hoc eft in omni etate famofiffimum, in omni perfona

,

gloriofum relinquit.

P

a

M

eminentiffimum, in omnibus propofitis fingulariffimum, celeberrimum in cun-

étis hiftorijs,& hoc eft ill'ud quod relictum pro humili nomine crucis hodie vide-

?

j

] ænl'-

mus Nónquistam virtuofamaut prudentem miretur electionem, talis enim

pI

virtug;

qum

178

In.laudem S. Joan. Baptifi e..

üt

virtus,talifque intelle£tus mihi videntur quid angelicum habere, A&ngeli Marias:

interrogantes,quid in Chrifti fepulchro quererent,diverfis funt ufi terminisfe:

i

cundàm diverforum Evangeliftarum fcripturas. Angelusin S. Matthaointer-

]o

rogavit illas an Jefütm quzrerent crucifixum, fefum qu«i crucifixus efliquariti $

di

(

Angelus in S.Marco petivit ex illis;an quererent JefumNazarenum crucifixums.

€

um querità Nazarenum cructfixam ? c. Y6.Si ergo Angelus in$; MarcoChri-

qu

1

um vocavit Jefüum Nazarenum,.crucifixum, cur ángelus in S. Matth. voca-

T0

vit illum fotummodo Jefüm crucifixum , & non eum vocavit Nazarenum ?.

«

to

linusex optimis Evangelij commentatoribus ,. doctiílimus Maldonatus dili-

enter notavit, Angclum n S. Matthzo comparuiffe tanquam Angelum , &

qu

M

Angclum in S..Marco apparuiffe tanquam hominem.: Mattbans Angelum y.

Marcwm bominem appellat , & efthis conformis ipfetextus ,. nam S. Matthzus

el

t

ficinquit : 44ngelus Domini defcendit de celo , qui dixitmalieribus. S, Marcus-

fic (cribit:- Intrantes monumentum viderunt jmvenem fédentem, & quiaille, qui.

10

locutus fuit mulieribus, fecundüm S, Marcum erat homo, fecundüm S. Matthz--

pu

um erat Angelus, ideo ille S; Marci, Chriftum vocavit jeíum Nazarenum cru--

D

cifixum , & ille S..Matthzi,. vocavit illum f(olummodo Jetum crucifixum , &

[:!

Internomen Nazareni &.nomen crucifixi.

pnon Nazarenum.

Modo notate.

h

Chriito datum, hzc intercedebat differentia , quód /Vaz;aren us nomen erat.ex.

[ur

quo traxit Originem familia Chrilti :: crucifixus erat nomen crucis, ib qua fuit:

tü

ipe mortuus.. Quod ergo nomen . Nazareni preferatur. nomini crucifixi ,.

uod nomen familiz przcedat nomen crucis, hoc fit a6 Angelis habentibus.

&

fpeciem hominis ;. fed quod dicatur.nomen crucifixi .& fileatur nomen lNaza--

C&

reni ,.quod fümatur nomen crucis ,.& relinquatur nomen familiz,.hoc fit. ab:

&

Angelis, qui veré, füntinfpecie Angelorum.

Angelus in S; Marco ,. qui fuit:

te

locutustanquam homo terreftris , viderunt juvenem fedentem, antepofuit no-

in

men domus nomini crucis , Tefum queritis Nazarenum erucifixum, | Angelus:

mA

in S, Matthzo, qui ut Angelus czleftis locutus fuit, 44ugels Domini defcendit

di

de c«lo , fumpfit.nomen crucis;, reli&to nomine.domus; 7efwm , qui crucifixus.

to

r

eff , quariti.

lm

Vl

O Prudentia , plàüs quam tiumana ! 6 electio veré Angelica ! Bene fcio ,.

Mariasomnes Angelórum verba percepiffe , fed nulla didicit fuum mutare no-

u

men.. Mfaria Magdiàléna non fe vocavit Máriám de Cruce , fed Magdalenam :

0j

Maria Cleophenon fe vocavit de Cruce;, Quare ?: non illz fciveruntimutare

an

nomina fuorum Majorum; & affümere nomen de Cruce, quia religiofa hec

fi

przeminentia refervabatur uni ,. quz devotione Mariás füperare ,. nec non

m

Angelis equiparari prudentiá deberet,.. Vérüm ficut in domo Zachari& (üper

Ti

f

nomine.Baptiftz füit orta quaftio , ita mihi quoque conveniens effc videtur,.

ut:

[

179

In profe[fione F ilie Ducis 2Medinenfis.

tfas

üthocin loconos fuper nomine de Crace quxítionem inftituamus. Perfonz

.)cfea

mzximz Authoritatis, qui intererant illi feftivitati, fueruntille, quae Nomini

Ll*

Joannis contradixerunt, quz veneran félesnnitatis gratid , commentatur Car-

"

dinalis Toletus ; & fimiliter ille; qui hodie impugnaturus eft nomen de Cru-

utrs.

ce, Perfona maximz authoritatis erit, quz eit prefens huic feitivitati , &

"

quisefthic? Chriftus füb Sacramenti fpeciebus : & (icut ibi pretendebant,

0(d"

non Joannem (ed Zachariam vocandum efle, ita hic probatur, non vocandam

m

effede Crucefed de Sacramento. Non hzc mea eít imaginatio finefundamen-

dili

to , fed vera fimilitudo, cum omni proprietate ex textu fümpta.

Nomen ,

,&

quod Baptiftz dare volebant , erat Zacharias, fed quid fignificat Zacharias?

4l y

Memoria Dómini, Dei memoria ; hoc ipfum eft S. Eucharilliz Sacramentum,

qus

e(t memoria, quam Deus nobis pro abíentiz fuz pignore reliquit, f zzez sne-

(CUS:

proriam factetis. 'Nunc quero, quam Chriftus habet caufam dicendi, quod

qui

nolit poui nomen crucis fed nomen Sacramenti ? Ratio eft evidens ; quia

hg.

profiteriReligionem , potius eft fieriSacramentum, quam crucifigi. Omnes

Cde

Doéctores Statum Religioforum paffim vocare folent Crucem, fed ego, cum

eorum licentia , dico Scatum Religionis, plus Sacramenti quam crucishabere,

T

5

Ratioin qua mefuado; hec eft quia Chriftus in cruce una folàm vice mor-

LOX

tuus eít , in Sacramento fingulis diebus moritur : facrificium crucisfuit cruen-

&t

tum, fedunicum, facrificium Altarisincruentumeft, fed quotidíanum.

iris.

Maximaexcellentiaamoriseft, mori : Majorem cbaritatem nemo babet *

ibus

Sed talis excelleotia magnam habet imperfectionem, nam qui femel eam exer-

4

cet , executioni fecundó nequitillamtradere : maximus eft actusfed ultimus,

.ab

& cum Chri(tus erga homines ferventiffimo flagrans amore, videret, (i more-

returin cruce, ejus exercendi amoris materiam, & occafionem terminatum

füit:

ho

idi, quid fecit ? miraculosé reperit in Sacramento modum femper de novo

elus

moriendi, quatenus moriendo dare vitam, & non pro femper vitam perden-

il

do, mortem repeterepoffet. . In hocamor Chrifti; quem nobis in Sacramen-

j

to demonítravic, primastulitab amore, quem nobis demonf(travit in cruce,

Incruce folàm obijt una vice, in Sacraimento moritur quotidie, incruce dedic

vitam , in Sacramento continuat tmmortem.

Spon(a( tanquam illa quz melius

(

omnibus cognofcere poteft ) hujus excellentie veritatem nobis confirmabit,

no«

fortis efl ut mors dileclio, dura frcus iufernus exulatie, Cant. g. Tantüs eft

m

amor ( hoc fignificat Zilecfio? ut fit (icut mors , & fifuerit major ( quodfigni-

t

ficat emulatio ) ficut infernus.

Notabile di&tum ! Qaare Salomon amorem

c

magnum morti, & amorem adhuc majorem inferno comparat? Dicam. Inter

nol

mortem ac infernum hecintercedit differentia , quod mors tollat vitam, in-

fernus perpetuet mortem , quapropter amor magnus affimulatur morti ,

j

tut:

amor autem major inferno comparatur, plus enim eft perpetuare mortem,

u

2

quàm

À Sa

In laudem S. Joan, Bapti jä.ei

quàm tollere vitam ; perdere vitam e(t folàüm una vibe mori , fed perpetuare

Ex his notate differentiam amorís Chriftiin cruce ,.

— —

mortem eít (emper mori.

& inSacramento.

Contenderunt hi duo fimul amores, amor crucis fuit in-

ftar mortis, quia vitam abítulit, fertZ e/7 fzeut mor s dileclio : Amor Sacramen-

a-—Q — d — —

ti fuit inftar inferni , quia tran(ijt ad continuandam perpetuó mortem : d/a

ffeut inferinus emulatio. . Sed multó plus fuit perpetuam reddere mortem,

quam tollere vitam, fiquidem perdere vitam, eftin inftanti mori, perpetuare

mortem, eft mori per totam vitam,

Videte nunc rationem; ob quam Status Religionis conformior fit Sacra-

mento, quàmcruci. Ín cruce quis moritur una folim vice, inSacramento

moritur quotidie,

Scio bene, quod dixeritS. Auguftinus , folos Martyres ex-

cellentiam amoris Chriftoolvere, quam ipfe nobis przítiticin Sacramento fe

nobis relinquendo, quia pro eodem illi moriuntur , qui mortuus eft pro ipfis :

Qui accedisad men[am Principit, debes [imilia preparare , boc beatà Martyres

féierunt. Sed hac ratio. ( det nobis licentiam hoc Ecclefiz lumen ) facilé

impugnatur, nam multz mortes uná fola noa folvuntur z Chriftus in Sacra-

mento: moritur quotidie, Martyres una fola vice moriuntur , ergo Martyres

atf a . Ro d , a, OM RNE . AE aiadm - asl WEnO , d

fatisficiunt Chrifto in Sacramento ? Q'uid hic refpondebimus ?. Dico, quod

Martyres fatisfaciant Chrifto in cruce, & Religiofi fatisfaciant Chrifto in Sa-

B

cramento. Martyres Chrifto in cruce fatisfaciunt, quia folum una moriuntur

vice pro illo, qui pro ipfis mortuus eft feme! ; Religiofi fatisfaciunt. Chrifto in

Sacramento, quia moriuuntur fingulis horis pro illo, qui quotidie moritur

p»o ipfis :: eftquis, quiboc dicat ?. Id dicir S. Paulus, qui non minüs fuit Re-

ligiofus, quàm omnium Religioforum exemplar, quotidie morior, 1. Cor. 15.

Ita ut, ficut Chriftus invenitin Sacramento modum moriendi femper , ut

moriendo poffit nobis dare vitam, & vivere non definens , poffit repetere

ERa ETU T T UIRSR RA p d EAU AE

mortem,eodem modo , cum Religionum Patriarchis ( & melius quàm omni-

bus , Seraphicoin fua divina inftitutione ) parvus videatur amornon mori, &

exigua mors una folüm vice mori, bunc invenerunt illi modum miraculosé

naturalem vivendi morientes , ut vitam Íuam continuando multiplicarent

mortem , & in feipfis perpetuam redderent mortem , continuó propriam fa-

crificando vitam.

Magna diéctio Patriarche Religio

num S. Bafili;i Loquitur magnus Pater

de cellis aufteriorum Religionum , dicens anime religiofz cellam imitari fe-

ulchrum Chrifti ; à.Ce/la. Dominica fepultura emula, Inquiramus quefo ,.

quas habeat Cella qualitates , ut cum re tam nobili contendere poffit? Hzc

samulatio , in qua fundatur , quod cella fit fepulchro fimilis, eft zqua fimilitudo,

nam ubi talia (ünt veftimenta ,. quz potius cadaveribus involvendis ; quam ho-

iminibus veftiendis videntur accommoda ; ubi le&tus phreretrum refert ,. ubi

tgm

181

In profeffione Filie Ducis 4 edinenfis,

lute

tam angufti funt parieces, & tam exiguo cum lumine, ibidem multum de

K

fgpulchro participatur, Sepülchrum? [ta; fed quare fepulchrum Chrifti , &

J

non aliorum ?Quiain aliis vita folhm moritur, fed in fepulchro Chrifti mortua

Ill*

vita fimul cum mortefuir. In fepulchro Chrifti, fuit vita mortua morsque re-

lu

fürgens $ atque tales , ó Religiofzefpirituales , veftre funtcella: O ce//a Domi-

m,

nica fepultura ama , qua mortuos [nfcipis , ed revivifcerefact. O cella vere fe-

att

pulchri Salvatoris imitatrix ; nam intra te vita eft mortua ; & morsrefurgens,

vita mortua, cumufibus vitz careat, morsrefürgens, licet enim fit mortua,

"u

tamen etiam vivit :tu es indifferentia gloriofa vitam inter & mortem (quamvis

Qto

gloriofa cum pznis ) dum anima in vite mortisque confinibus pofita , partici-

a.

pat indifferenter leges utriusque;cum 6t infenfibilis tanquam mortua vita deli»

ofe

ciis, & fen(itiva, tanquam pznis vivens mortis, Intemultiplicatum videtut

(is

naturale Phanicis miraculum , cum cunas quotidiereprz(entes & fepulchrum,

"m

ubi vita moritur , & mors nafcitur , & quamvis tibi defint cineres, non tamen

cilt

defuntincendia. In te hodie (majori cum proprietate) verificate videntur me-

d*

taphorez de duplici Horizonte, cum ortus fis fimul & occafus , ubiSol ( eodem

t5

inftanti moriens & oriens) oritur in uno bemifphzrio , dum fepeliturin 2itero;

In te finaliter ( licet fis optima pars Paradi(i) confpicitur in figura inferni fabu-

10d

M

la,quód omnis Religiofus fit penarum Titius , qui mori nequiens, ut moriatur

fzpius , mortuam habet vitam , & immortalem mortem : Semperque renafcens

tur

)f

son perit , ut po[[jt [ape perire.. Non e& quod miremur , maximum füiipfius fa-

tur

crificium Inferno comparari, cum illud anima fan&a cum maximo Sacramento

ie

comparare voluerit , & deutroque magna paritate dici poftit , dura frcu? infer-

z emulatio.: Siergofacrificium Religionis,. cum fit continua mors, magis

f

affimuletur Sacramento ; quàm Cruci, quia nomina rerum effentias fignifi-

[

e

care debent, procul dubio videtur, quod Religionem Profeffa, non fibiCru-

cis , fed Sacramenti nomen imponere debeat ? £? vocabant eum neomine Patrás

I«

T.

f&i Zacbariam , loc ef , memoriam Dominr,

His nonobftantibusS. refpondet Elifabeth ,;izeqaaquam,& magna ratione..

6

ent

Quare? propter eandem rationem , quz illud perfüadet, nam finorben Sacra-

menti fignificat totum, quod inftatu Religiofo reperitur, & nomen Cruck fi-

[

gnificat minus ille, nomen Crucis ,.non Sacramenti nomen fümidebet, In ele-

étione nominum magna datur différentia diverfis in finibus, ob quos fünt eli-

r

enda.

Nomina qua ad explicandam veritatem eliguntur, pracisé totum fi-

fe

"

gnificant ;illa quz pro vanitate fümuntur, plus dicunt ,quàm eft ; Quz elizun-

tur pro humilitate; minus quàm fit; indicant, & cum humilitas. quz paterno-

iC

1]

rum nominum dignitatem defpexit ,nominis religiofi fecerit ele&tionem , ideo:

cum improprietate prudenti, diminutivum fibi nomen Crucis elegit, inquo

J«

hri-

bt

plus eft; quod taeetur,quam quedïdicituj'..) Quiaine oportetrefpondere C

fto

j

182

In laudem $. Jostt. Baptifle.

ffto fübTpeciebus Sacramenti; refponfionem meam eidem Sacramenti nomini

conformabo. Sacramentum Altaris vocatur corpus acfanguis Chriftivhoc no*

men illi Dominus ipfe dedit; Fioc.eff Corpus meum : Hiceff calix [anguinis mei:

Matth.26. (Qugro. Eftpreterea quid plus in Sacramento? Eítibianima, eít

divinitas, ergo fi non folüm in Sacramento corpus eít & fànguis , (ed etiam ani-

ma,necnon divinitas, quare non vocatur corpus, fanguis , anima, & divinitas;

fed.corpus folüm.& fanguis? Quia Chriftus Sacramento nomea hoc dedit in

illahora, quà fe voluit humillimum demonítrare: Chri(tus femaximé demon-

ftravit humilem, quando Sacramentum corporis & fanguinis inftituit, ad illud

difponens Apoftolos mediá lavacri puritate, ac fe ipfum cum humilitate., pedes

€orumlavando, fed quia my(terio huic nomen impofuit cum intentione humi-

litatis, propterea folüm minus ; quod erat in illo, declaravit: Etenim nomina,

quz humilitas compofuit , femper plus tacent, quàm dicunt: illud, quod dici-

tur , et.corpus & fanguis: id quod tacetur eft anima & divinitas. Idipfum ac-

g

ciditin noftro cafu , nam licet non fümatilla Sponfa nomen Sacramenii, fequi-

turtameniliusexemplum. Relinquit Sacramenti nomen, quia multó plus fi-

gnificat: affumitfibi nomen crucis, quia multo minus fignificat, nom verus

amor illogaudet, quod eít, & nonillo, quod fignificatur, füfficit Religioni

ip(im effe crucem ex vi verborum ,licet (it multó plus per concomitantiam, Er-

R MTOE PL TP RRESPN CM

£o concludo, quod fuerit xqué juftum relinquere nomen Zachariz , & quoad

fignificatum, & quoad ipfum nomen: £ ait mater ejus , nequaquam.

Eft modó finitum thema meum , & nifi fallar, ejusdem omnes particulari-

tatesconfideravi, hujus diei circumf(lantiis illasaccommodans, fedadverto

quoque magis curioíos ob(ervaffe , quod filentio preteream illa verba, audie-

AE m A TME UT ND

runt vicizi $ £0gnati , £ congratulabantur ei. Mefüper hzc verba non difcur-

zifle fateor, ac preeterea fateor quod eademomiferim , quia nullam in iis parita-

tem fed magnamà propofito meo diverfitatem inveni: Cognatit$ vicini con-

gratulabantur ei , dicit Evangeli(ta,, quod in nativitateS. Baptifte cognati gau-

dio fuerint perfufi, vicinique ei congratulati: fed hic hodie hoc nonaccidit mo-

do, tantum abeíft ut vicini cognatiquegaudere poffint, ut etiam tota confan-

guinitas,vicinitasque potius magnam habeant caufam dolendi. Habet confan-

- LT. ALE T i ARU

guinitas dolendicaufam, quiafe relitam videt, babent conquerendicaufam

Vicini, quia vident extraneos fibiprelatos. Quando fanguis fe relidtum videt,

curnon doleat confanguínitas ? quando videntur externi vicinis przlati,quare

non conqueratur vicinia? Ergo hic non oportet dicere, cognati E vicini cen-

gratulabantur ei.. Ad has duas me querelas confero, & finio.

Inprimis dico cognatos exiguam habere caufam dolendi: nam fifanguinis

obligationi non fatisfiat amore Dei , non offenditur , fed potius honoratur con-

fanguinitas ; quo ad illum; & amore cujus hac eft relicta fit de ipfa facrificium,

£

ed

In profe|ione Filie Ducis /Medinenfis.

185

j

fed quoadillam quz hanc relinquit,. ipía e& honorata. Hoc mihi totum eft

probandum,. Divertit Chriftusia domum Marthz , qua fororem habebar à.S,

'Yextu vocatam Mariam, & huic erat.$oror nomine AMria,

Luc.i10; que fepa-

ratim ivit cum Chrifto, humiliterque pedibus ejusdem ad

voluta , illum audie-

bar, & contemplabatur: Acceffit Martha Chriftum, & eidixit: Domiszr gom-

j

eff tibi cure , quod [oror mea veli

quit me [alam mintflrare? kixc hittoria-duas

mihi parit con(iderationes,

Dico Martham conquerendo de forore , Chrifto-

maguum obtuliffe facrificium,& Mariam dando.Marthz querendi occa

fionem,.

magnam ipfi dediffe fatisfa&ionem,& lioc pono dubium :.M

arianon fuit À Chri-

fto vocata , fed fponte füa, fe projecitad San

1]

&tos illius pedes , itaquefioccatio-

nem conqserendi, five jufta, five injufta fuer

it; Maria dederit, & non Chri

ftus;.

quare Martha.queritur coram Chriíto&.non coram Maria ?

quia Martha non:

b

intendit hac in occafione tàm conqueri de Maria, quàmoffer

re Chrilto facriti-

cium , quafi dixiffet ; Non credas , ó Domine,.

Mariam hunc amoris affettum:

folam ergate demonftrare ,. nam ego quoque ti

bi meum offzro.

Maria fuam:

tibi devotionem confecrat ,ego tibi facrifi-o mefolam relictam.

»reliquit me (o-

fa. illa tibioffert fuem tecum exiítentiam, ego tibí offero me

exiftentem fine:

lilla, fic ut ibidem in uno eodemqueadctu duo fierent facrific

ia ,. unum

[

Mariz ,.

quia morabatur cum Chriflo; alterum Martliz ,. quia reliéta fuit à Mar

ja.

Sed:

utrum efthorum facrificiorum maximum , Mariz vel Marth

* Egononaufim:

in liac caufà ferre fententiam , folüm dico ,.i hoc inlocopr

&dicaret S; Petrus:

Chryfologus , diceret fuiffe majus facrificium Martlix

quam Marig; Qusrit:

5; Petrus Chryfol. quis plüs fecit Abratliam offerens Ifac,

vellfac oblatusin facri--

ficium?' Plus Abrahamum feciffe refolvit, veré

babet:: fed fiIfac eratviétima occidenda , fi

que fcripturam in (uifavorem:

Abraham erat facerdos vitg füper-

Ítes futurus ,quomodo erat aut effe poterat

majus facrificium Abralia

"

Haci ? Ratio hzceft, quia lfac füam offereba

t períonam ,.& Abraham

mi quàm:

fuüi privationem filii : fe offerebat I

offereBat:

fac futurum fine vita

» Offerebat Abrabam fe-

sanfurum fine lfac,. & fappofito magno prius amore

»*

quebatur filium ,. rem faciebat majorem.illum facrificand

uo Abraham profe--

o , quam lIfac facri--

ficando feipfüm.. Ergo dicobene,. magnum füiffe

facrificium ,. quod Màrthia:

[-

obtulit Chriflo, quiànon minusilli obtulit , quam.

Reliquit: me folam miniffrare,

fe folamà Matiarelictam $

Non eft pariter dubium , quín Mariain eadem occafione:

»

quam dedit Mar--

thz conquerendi , magnam illi dederit f(atisfactionem

;nam quod Martha füeritz

;:

à Maria reliéta , folüm ut effet cum.Chrifto, clàre füit

dicere,quod taüti fceret

ejus focietatem, ut illam folüm

pro Deo relinquer

€

» nec nonfolüm cum-Deo:

recompeníare poffet; Filii lfrael videntes

:

quadragint

n

Bus aberat ab eis Moy(es ,. exiítens cum

2 jam diesprateri ifie;qüi-

Beo ,.ftatuc

runt a. valle montis diícee-

A .

; dere;,

- In laudem S. Joan, Baptifte.

184

ii

dere, alió profecturi,

Sacerdotem Araon repererunr, & dixerunt illi , Fac no-

tà

bis Deos , qui noy pracedant

, Moyft enim buic vira ne[cimns , quid acciderit. Pal-

3B

chra confequentia ! Detur nobis Deus, quia defidera

tur nobis Moyfes : Moyfes

d

t,7Moyflenim buic viro.

Si ergo Moyfes erat

It

non erat homo? ipfimet hoc dicun

homo, quareloco Moyfis Deume

ogabant? Quiaquasdam eft reperire prz-

hi

quasdam abíentias, quz cum DE

l

fentias, quz folüm pro DEO relinqui,

folàm fuppleri poffunt.

Hebrai magno

Moyfen amore profequentes & vi-

fí,

dentes eum fe relinquere coactos effe,

hoc difcurrebant modo , quia Moyfes eft

k

relinquendus,

pro folo Deo relinqui debet ,

& quia ejus abfentia debet per

I2

aliam fuppleri,

folàm cum aliquo Deo füppleri debet, prop

tera DEUM ab

4j

Araon petebant , q

ui in ejus abfentía fübflitueretur, Fac' mob& Deos , qui nt5

r&cedant.

Hanc I

(raelitz fatisfactionem dederunt Moyfi, & hzcfuit fatis-

Qs

fuz dedit forori, quando reliquit illam ; defiit effe cum

fattio, quam Maria

I

illa, fedut effec cum Dco, q«« eziam fede

n$ fecus pedes Domini, Nonhabent

pi

hi

ergo cognati rationem hodie lamentandi, fed acquiefcendi, feque contentos

aciletos demonftrandi: Cognati congratnlabantar €i.

.

.

.

N

.

b:

Et audiertint vicini. Nec vicini quoque conqueri

débent, quod extraneos

K

fibi przferri videant, fed quare?

Quia , cum anima , Deo melius ferviendi cau-

fs

s, claufüram & peregrinationem fimul con

jungere voluerit, necefle fuit,ut re-

Unumex iis, quz Deo fuisin fetvis

li&is conterraneis externos iret qua(itura.

t

femper placuére,

fuit peregrinatio : propterea prace

pit Abrahz ,utexiretde

do , ideo voluitut facob Patriarcha peregrinaretur per

p

terrafua peregrinan

d

Mefopotamiam , Jofeph.in /Egyptum:

Populum lIfrael dile&tum , cum Deus il-

u

s juffitperegrinari: Et quia Deus tan-

lum (ibi elegiffet coties & per tot ahino

£um fibi complacet in peregrinis ( ut ip

f talis effe quoque voluerit in mundo)

f

uid facere debeatanima , p

lacere Deo maxime defiderans,

ad claufüram obli-

linata pro beneplacito Dei ? Pere-

qi

gata pro ftat

u füo, & adperegrinationem inc

n

grinatio fimu

| & claufüra conjungi non poffunt,quo

digitur eratilli remedium?

ionem , externarum eli

gere monaíterium, ut

Remedium fuit , intrando Ralig

claufüra refpe&tulo-

T

hoc modo claufüra & peregrinatio fimul conjungerentur,

W

Quis unquam putaffe

t effe poffibile, fimui

ci , peregrinatio refpectu focietatis.

Et tamen hoceít, quod hodie

effein Portugallia , & proficifci per Flandriam ?

noftris videmus oculis.

Loquens David.de p

er

egrinatione Filiorum Ifrael per

AE

Paleftinam, fic inquit ; Cum exiret de terra

Ed

ypti, linguam, quam non noverat

audivit , P. go. Quando Populus exivi

tex

ZEaypto liuguam audivit fibi pere-

*

! Contiderans David Ifraelirarum pere-

grinam.

Peregrinus obíervandi modus

grinationem ,

videtur dicere debuifTe,q

uod alienas transfierint terras,cur €ergo

fed ling

uarum? Quarenon dicit eos pet

nullam Regionum facit mentionem,

exteras pattiasiviffe, fed peregrinas audi

viffel

inguas ? Quia difcreté judicavit

on tam in mutatione locorum quàm

Prophcta-xformalitatem peregrinationis, n

1n

In profe[fione Filie Ducis AMedinenfi:.

18f

n

in diverfitatelinguarum confiftere; Effe peregrinum, non confiftit indiverti-

u

tare Regiodum , per quastranitur, fed in diverfitáte Populorum quibuscum

[ts

agitur: Cumexiret deterra ägypti, linguam, quam uon noverat, audivit. Exire

at

de ZEgypto, causá veniendi alió, ubi alia profertur lingua , hoc eft peregrinari.

UA

Itaq; à vivere inter homines peregrinz linguz., fit veré peregrinari;bene-dico,

10

hic mirabiliter claufuram & peregrinationem:conjunétaseff-,claufuram quoad

locum,peregrinationem quoad focietatem, Ergo non oportet vicinas conque-

: Vi'

ri,cumeorum prztenfz querelzjam fatis decile mihi videantur,fed R eligiofas

)C[t

Portugaliie manetobligatio gaudendi(quod tantum videant exemplum, tam

pet

rarum & (ingularem fpiritum , fuum Statum profitentem ) mutantes doloris

1ab

apparentias, in motiva congratulationum: Z'icinicongratulabantur ei.

[

Modo difcurfum finivimus;& cum ipfo vi&torias de impoffibili , hic eft pra-

tis

cisé titulus ipfius. Illum (ic voco, non folàüm quia di(curriturin illo de'Nativita-

um

teS. Baptiftz,quo probavit Angelus,non efle quid apud Deum impoffibile,44ia

ent

eton rit impo[fibile apudDeum omneT'erbum Luc. 1. Sedquiain eodem,de folem-

I05

niffima Profeflione quam hodie celebramus, agitur;in quofex impoflibilia pro-

bavi. lanativitateS. Baptiftz unum impoffibile füperavit,quod fuit,conjunge-

[

re fimul (teriliatem & partum: El/fabet b peperit filzum.in actu hujus Profeffio-

al

nis fex fuperata fünt impoflibilia , que fueruntilla, de quibus ordinelocuti fü-

j

mus in£ex difcurfibus. Prinumimpoflfibile fuit, conjungi Palatium curn defer-

tV15

to; fecundum, juventutem cum prudentias tercium,dignitatem.cumcontem-

tde

ptu;quartum ,innocentiam cum pznas; quintum, vitam cum morte; fextum,

pa

claufuramcum peregrinatione: fed füperata fex impoflibilia in terris, quid ali-

xl

ud exfpectare poffunt, nifi fex coronas lucrifactas in cxlis? Incalis, 6 nobiliffi-

(an

ma Ghritti Sponfa , Palatium conjunctum cum defzrto, tecoronabit tanquam

do)

folitariam in Eremitarum Chero. Juventus cum prudentia, te coronabittan-

li«

quam prudentemin choroApoftolorum.Innocentiacum pzna,tetanquam pg-

e

niteatem in choro confefforum coronabit. Vita cum morte, tanquam mortifi-

um

catam te coronabit in choro Martyrums claufura cumperegrinationete coro-

üt

nabit utperegrinamin choro Virginum.ita triumphat, qui vincit,itaprzmia-

ulo

tur, quific meretur, ita gaudet, quificlaborat; ita regnat, qui ficia hac vita

m

D E O fervit per gratiam, in altera vita cum D EO in

odie

gloria, .Amen.

pet

»[M:

g

(0) $8

J

gqe

g

ao

u

qut

Aa

CON-

suäm

n

De Ta&libus bominmm.

86

CONCIO DECIMASEXTA;

ll

Tetigit Fimbriam ve[limente ejus , & [alva fa

'&'4 ef /PI ulic;r*,

A

4»14;*:/;-. Q^

f

LleDeus , qui quando non poterat tangi, tactus vulnerabat, ho-

s

x

t«

/(/

p

v

die, quando jam tangi poteft ,.tactus fanat. Tetigit olim Oza Dei

4j Arcam, & fübitó mortuus eft: Eoquod tetigiffet Arcam Dominr..

r.Paralip. 13.. Tetigit hodie mulier infirma Fimbriam veftis.

g-';: X

Chrifi, & (tatim fanata fuit , zerigit. Fimbriaps vweflimenti

t

ejws , &$. falva facta eft.. Non magnum eft miraculum ,. quod infirmam fa-

nerhomo Deus; (fedmiraculum eft, & mirabile magnum, íe tam beneficum

monftrarehominem ta&tum ;non datur quid in mundo, nec delicatius nec tene-

rius, nec offenfu facilius , quàm fenfüs humanus;quando alius illum tangit. Ari-

floteles dicit inter omnia viventia , tattum Aranei fübtiliffimum ac maximé

ïf

fenfitivamelfe. Multó fübtilior, multoque delicatior eft tactushominis. Ara-

neus offendicur & irafcicur, fitangunt illum in filo, fed in filo vifcerum illius z:

ut offendatur, ut irafcatur, ut venenum fpumet homo, fufficit illum in file ve-

flisfuz tangi. Infirma tetigit Fimbriam veftimenti Salvatoris, & fanatafuitz

fed (iilla cercorum hominum ( hujus temporis) Fimbriam veftimentorur tan-

eret, non fanaretur, vulnerata quidem manerer, Eft diver(itasà S, Chryfoft..

BU NT PL T DP

diligenter obfervata: Cbri/Tw babebat Frmbriam fecundüm legem : Pbarifeietia:

liabebant Fimbrias quasnagnificabant 68 n quibus [hinas appendebant,fedFim-

bria Domin! nombahebat-vulaerare fed [anave.. Phari(aei , qui profeffores virtu-

tum erantillotempore, longas geftabant veftes, ficut Chri(lus, fed illorum ve--

flimentorum fimbriz circumcircafpinis erant armatz ; ita ut, fi quis eastange-

ret , ipfius dígiti ffatim ftillarent fanguinem.. Hoc erantillarum veftium mira-

cula;. quod phila&eria trahentesperterram, cum faftu quafi defpicerent cz«

lum ,fed contra horrorem hujus fpinof& teneritudinis , tam fenfitiva , fedinhu-

manz;tam fubtilis,fed durz ;.tam facilis offeníb,fed ad fe vindicandum armatas,

TOge- n r RORT D NI QT RMNME

Chriítus hiodieftatuit in campo miraculofüm Hiumaniffimz benignitatis fuz ,.

nec non ínalterabilis beneficentie exemplüm ,. opponens veftem v«ftibus,.

fimbriam fimbriis, ta&tum tadibus ,. & vulneribus fanitatem :. Te/zgiz fim-

briam-veflimentiejw ,& [alvafatfaefl mulier.. O (i Deus hoc mane vellet tale:

penovaremiraculum , &in nobis infirmitatem fanare, tam infirmam ,. fcili-

cet partem fenfitivam animarum noflrarum * Hiec erit íola difcuríus mei ma--

teria; intentum , reddere fenfitivum-rationale ;. fübjectum ,, homo tactus..

i

Sietigit finbriam vefHmentiejm G [alvo faiiaeff mulier..

Ad

AMoraliter explicatis.

187

Ad domandamhumani fenfitivi feritatem, & docendum hominemtactum,

in'hac hiftoria , nobis Chriftus quatuor tradit documenta circa tactum, 1. Ne-

^

ceffitatem & ucilitatem , uthomotangatur. 1I. Quomodo debeent cognofti

tactus.III. Quomodo fint recipiendi. V.

uomodo fentiri, vindicariquetaétus

debeant. Materiz divifio videtur longa, fed punéta folüm tangentur, & difcur-

fus eritbreviffimus. Inprimis quilibet home lupponere debet fe taétum iri, nee

hof

tactus evitari poffe. Ratioeft, quia in hujus viue negotiis ac converfíàtionibus

)dl

Áil.

omnia fibi fant obvia,fea contraria. Sibi contrariantur & ob viant homines,offi-

cia, commoda, inclinationes, opiniones & etiam veftes,habi tusque fibi obviam

Qis,

pi

veniunt, fed quia omnes & omnia fibi fünt obvía, neceffarió fe rangere;necnon

taCtus dari debent.. 4/iq me tetigit ,inquithodieChriftus. Et fi Deusi pfe,

ra!

ii

poftquam velttiit fe corpore, corpusque vettiit , non potuit evitare tactus, quo-

modo homines eosevitabunt? FHxc eftnaturalis neceffitas , hominem effe ta-

ld

t

G&um. Qualis eft utilitas ? Maxima ; quia tactus funt index hominis. Nosin lin-

ne

gua hi(panica indicem( Sþrobierfätein) appellamus Piedra del Sentido & ita eff,

Taé&tus eftindex hominis ; hominenon tatto, virtus cognofcinon poteft; ma-

[d"

;

gnus eft Evangelii textus. Infirmatetigit Chriftum & hic dixit, aliquis me te-

Ligit :nam egonovi virtutem de meexiiffe. . Notabilis confequentia! cognovi

I

ít

virtutem, quz exivit à me, ergo aliquis metetigit ? Ita, quia horninenon ta&to,

nequit virtus cognofci: ergo (i cognofcatur virtus, fignum eft, & infallibilis

ifl»

confequentia, hominem fuiffe cactum,Ita ut à cognitione virtutis Dominus in-

f

tulerit tatum, & folus tactus fi probatio, certumque virtutis argumentcum,

m

n«

Hac eft ratio, veniamus ad experientiam. Cum demon totum peragra(fet ter-

rarum orbem, hanc illi Deus quzftionem propofüit : Nuz47id confizera[Hi fer-

Ug

vim meum Job, qued m fit ei fmiliis in tertay bomo ffmplex, 53 veldus,ac timens

t

Deum .&$ recedens à malo? Ritit Diabolus, acirridensdixit, Demizeft

et igifii.

jp

e4? Nonsergzonon curo virtutem ipfius, illum tange, ac videbis,

Q II tcmge 0-

a

muiz,que poffidet,nift infsciem benedixerit tibi,

Diabolus non babet virtutem;

fed maximé virtutem cognofcit : Éc melius quàm omnes,quid fit virtus

& que-

u

modo probetur,novit, Ipfe Diaboluc

» à Deo datà fibilicentia, fortiffime Job te-

d

tigit,)non una folüm (2d duabus vicibus. Prima vice tetigitillum in bonis, zazge

n

omniaqua p[fidet. Altera vicetetigitillumin Perfona, Extende manum tuam

5

&5 fange 05 ej1.Sed quid Daemon his duobus tàa&tibus acquifivit? Vera fuiffere.

if*

peritqug dixerat ei DEusinlaudemipfius Job. Reperit ii

lamex pelle nudisque

Yni

j

offibus ftatuam, plugis deformem, perfectiffimam virtatum on

jiii

um imagi-

li«

nem effe: imaginem tactam & retactam.

Illius charitatem effe aurum, ejus in-

r

nocentiamargentum , zs ip(ius patientiam, illius fortitudinem effe ferrum,

J

& nihillusihabere, cognovit. Nunc videtis, quod adftatuam ipfius Nibu-

"

Aa 3

€hodo-

&

De Tatlibus bomimum,

188

f

chodonofor alludam; fed ftatuam unom ex alteriusoppofito ftatuamus; & dif"

,

.

*

ferentiam verum inter ac fictum videbitis..

.vidic Nabuchodono

for, erataureum, brachia ex ar--

Caput flatuz , quam

gento, venter ex zre,genua ferrea..

Bene . fed optarem ut adeffet index & ve-

eít ,. abfcif[un

vitas, (oliditasque horum metallorum examinarentur: Ita factum:

ejd [apin de mo

nte, t percu]fit fLatuam, Daniel 2;

Eccetactus,. fed. quomodo

ä

remaníerunt

.

& apparuére metalla2. £wec contrzta[nnt pariter ferrum,«s, ar-.

entum , tj aurum redatía qua[f infavillam a[Irvearee./ Omnià redatta funt

non folümin pulverem , féd. in pulverem terrz, Quare in pulverem terrz »

Aurum.quare nonín pulveremauri, Argentum cur non in pulverem argenti ,.

cur zs & ferrum.non n pulverem. zrisac ferri,. redactafuerunt ? Omnia 1n:

't;

pulverem terre ?: Ita

; Aurum rediic in terram;. quia füit terra :: Argentum:

ferruminterram fuüit re-

11

interram, quiaterra ; s im terram,, quia terra,

dactum , quiaterra füit,.

Ettotam.hanc falfitatem ac metallorum hyprocri-

fin; detexit & manifeftavic, quis? unius lapilli: tactus..

Ab[ciffus efl lapis 9

per

cuffit [fatuam:. V

la (tatua,. qug, prius quam.tacta fuit ,. videbatur effe:

.

the

faurus., feu.ccompofitum ex omnibus magnis ,, ex omn!

bus pretiofis mundi:

rebus,. poftmodum tact ,. fenihileffe, demon(travit. G. quot harum: fta-

tuarum videnturin Capitoliis,. & obviant fibiiper víss mundi * Quid perfona &

E

quid dignitas!

»

quid.authoritas,. quid Maje(tas* quid decorum ? illà tangite ».

videbitis refolution

em majorem, quam s/que ad materiam primam.. Siqui-

ä

dem nec eít illis materia, necforma 5; caput videbatur aureum;. fednon eft:

hic aurum ,, nec caput ;; argentea videbantur peCtus & brachia, fe non. eft

hicargentum;

necpectus ,. nec brachia ; reliquum corporis videbatur zs »,

& ferrum ,, & nomeft,, nec cs, nec corpus 5

Nam omnia funt phantaftica ,.

TOU UPE

aurum;eft pretiofüm ,. argentuin reípiendens.,, s foónorum. , ferrum forte.

Cxquot virtutesunitz in uno fubjecto * fed omnibus his apparentiis tactis,quid'

füb. fonoro;

videtur ? Quod fub pretiofo (it vile,. fb refplendenti.obfcurum ,.

raucum ,. & füb forti,. debile;

Sola flatus terra ,. remanfitterra.

Hzc eft:

virtus, & utilitas tactus, in homiae monftrare quid' (it;. & quid'nonfit,. fic:

ï:

illa. virtus monftravitin Chriíto ; a!igfwä'fm& tezigit:,. nam ego novivirtut em de:

zne exife.

Verdrm quomodo ta&tus cognoftendi fünt ?: Hiec eft'altera, nec non ma-

jor diff

cultas , nonomnis qui.videtur racEus ,. eft. cactus : id innocentia bene

novit. Quomododebet ergocognofci, quis fit veré tattus & non ta

&

&us ,.

uis veretetigerit, & nontetigerit ? Dicosfolümper intentionem.€os cogno-

Íci

95

..

qui.

tangiccum intentione-tangendi,, tangit :: qui tangit fineintentione ,.

.

non;ta,ng!t',,

Mirabilis in Evangelio probstio!! Quando infirma tetigit veftem.

tanta, fuit liominum, multitudo ;, 'qpæi*eqpcbatur.(-:hriüum »

ut non:

€hrilti;, |

folüm;:

A oraliter explicatis.

189

folüm ab omni parte tangerent illum , fed. comprimerent. in medio hoc tu-

reultu,. Dominus fe vertit, interrogans » quis me tetigit ?' Quis me tetigit ?

ld

aomodo (reípondet &replicat Fetrus) Praceptor turba te comprimunt €9.

[2

affligunt , &8. tu dictt, quis me tetigit * Ita, Petre ; quiafolüm tangens eunr

"

intentione tangendi , tangit. Tota hominum turba tangebat quidem Domi-

do

num .. fed fine intentione tangendi illum , non infirma, hzc tangebat & vole-

jf«

bat , & intentionem tangendi habebat , dicebat iptrasfe, (Ltetigtro. Sedíolüm.

nt

illa que tetigit cum intentione tangendi; tetigit , alij quamvis tangerent, non:

y?

tangebant. 4/5 tangentes nom tangunt, dicit Gloffa. O' quam utile pro:

n

conícientia , & proquiete pundum '. Aliquis metetigitillo verbo : me tetigit

It

quishac actione. Non:tetigit, qui norr habuit intentionem vos tangendi..

It

"Fetigit Aman fimbriam veftis E(ther, & exiftimavit Affuerus, quodfe tecigiflet

i

in.fübtiliffimo honoris punéto. "Tetigit Jonathas favum mellis , & putavit

tl

Saul',. quod fé tetigiífec in Majeflate ac refpectu; fed ita fuit ? nullo modo,.

quia nec pauper ille privatus , nec Princeps eam habuerunt intentionem z

ffe

Amanrogabat mifericordiam, Jonathas ignorabat edictumr. Talis eftteme-

Yi

ritas, & tales fünt injuftitiz, que per finiftram tactus interpretationem com-

e

mittuntur.

'Factus illius lapidis, qui tantum in ftatua ftrepitum caufavit;.

non proje&tio füit ,. fed' cafüs :: /apz abfcifmo fine manibus : line manu, fine:

"

6»

impulfü , fine intentione, aut ullius jactu. — Eft quidem verum , quod lapis:

ul«

quandoque fine cuipa faciat i&tum, fed non füfficit , fi defit intentio:.

Vos tamenm, & cum ratione ,. mihi dicetis,. intentionem efle im corde;.

eli

dicebarintra fe : ergo fi taCtus debeat cognofci per incentionem ,. quis illum

$3

cognofceret : Refpondeo, G quzro : litterz claufz ,. quomodo cognoftitur;.

ad quem deftinentur ? Per füperfcriptionem. Ita cognofcendi fünt tactus..

(dy

Hoc videte. !bat,autportabatur ad fepulturam in Naim Vidua filius ,. ac--

t

ceffit Chriftus & tetigic loculum , & licet tactus effet manus Omnipotentis ,.

uid

adolefcenstamen fineulla motione ficutprius feportaripermitit. Profequi--

f0

dt

tur Chriftus , dicens , "«4doleftens tibi divo farge, Lucee cap.7... Adolefcens tibi

f

loquor, & ftatim evigilavit adolefcens, & erexit fe. Nunc; & quarenomante?

finon evigilavitad tactum, cur evigilat adti£i dico ? Quia fibi dice, fuit füpers

T2

"Yactus.tetigit. 775: dicodeclaravit eum quitangebat. Ado-

fcriptio tactus.

lefcens. tamen ,. quamdiu non audivit fe nominari ,. non apprebendit pro te:

fid

tactum. Oprudentem Juvenem £ Tu vives, & (ic magna fuit adivivenduny

epe

difpofitio. Eft magna prudentia , ut quis poffet vivere, non apprzlhiendere

j

tactus pro fey dum cxpreísé vobis quis nonloquiturloculum tangi permittite s

nü

tactus ffme tibi dico, tangit om;nes, &nullum. Si tactus nonffit figpacus curc

06

pibi, (i tactus non babeat fuperícriptionem ,.quare vobis illum afcriBets ?

*

-

d

m

Sed rationem , propter quam vob: «

jon

vobi'*s»ilþmatgibuatïgy ipli vos tangitis.

lag

UTf

xxxxx

un

De Tatlibus bominusn,

190

ilum a,'fcfïbit'ïs , ego fc'o, & vos illam fcitis, non eft ta&tus, eft remorfus , non eft

snanus alterius, eíl propriaconícientiz. lgnis purgatorij, ficut multi dicunt

Theologi, non tangit anima

s; illorumfundarmentum eft, quia ignis eft corpus,

äl

animafpiritus, Sed quom

odo poteft ignis ille cruciare, ac comburere ani-

mam, (inoni

llam tangat ? Refpondent ijdem Authores, quod folüm per ap-

/

prehenfionem , per £í

lLa penas putuntur, à quitus non tanguntur, dicit Richat-

Et tal

dusà S. Vidtore.

etormentum eft illorum , qui fine ca&ufe putant effe

tacdtos.

Animz benedi&tz , nec non cruciatz , quod vos cruciat, & de qua

:j

doletis , eftapprehenfio ; non eft tactus ,

(ed quare vos hanchabetis apprzhen-

fionem ? Nofter Angelus cuftos eft friritusficut vos ;; Angelus ipfum intrat

u

ignem Purgatori

]

; ipfe non habet hanc apprzhen(ionem, nec penam , quare?

uia non habet quod debeat purgari, fo

làm qui habet quid purgandum, ap-

ficutbene intellexit

prahe

ndit tanquam ta£tum, illud , quod non ett tactus :

& expertus fuit S. Hieronym.

Scribebat Doctor Maximus contra vitia, fed

lo loquebatur in particulari, nec

fcribebatfineluverftriptione, quia cum nul

ullum nominabat , nihilominus aliqui dicta fibi hz capprehendebant, qui coa-

»

Sed Sanctus omnium dat rationemin libro de vita Clericor. ad

querebantur

p

Pontienum,

& inillo Ze forma vivendi, ad Rufticum, ficinquiens, Nemizem

[ de vitijs difputatio eff, qui mibiirafct

ecialiter metus [:émo pelfavit : genera

voluerit ipfe de fe, quodtal.

£ ftt , con

(

fitcbitur. . Dum érafiuntur , [uam indicant

€go enim neminenm

confcientiam , multoque p

us de

fé, quam de me fentiunt -

nmopiinabo.

Ita ut calamus

Hieronymi nullum tangeret , quia nullum nomi-

feque tangi fentiebant, non quód

nabau Nihilomipus querebantur multi ,

€os ipfe ,.

fed quó4 illi fe tangebant ; nonel(tconftientia veftra. pfe ipfé de ff

quad

£alis fit , confitetur

, f[&am indicat confcientiam.

'Totum hoc obfervari debet , ut fine errore co

gnofcatur ille, qui vere te-

tigit autnon tetipit, i

lle, qui veré tectus aut non taéctus fuit. Verum fitactus

fuerit cognitus, quomodo re

cipideber ? Utiliffimum pun&um ! Dicotadum

fed quà juvantem.

jam fcitis pro-

effe recipiendum, non quà offcadenrem,

bationem ab Evangelio fumendam effe ; q

uando noftra infirma tetigir Chri-

Primo quia tetigit illum contra le-

ftum, offendit il'um per quatuor punéta.

gem, cap. 1.

Levitici expreffam, in q:

ia tali morbo lahorantibus prohibi-

Sed qui offcndit legem , offendit Chriftum, imo

tum erat , nullum tangere,

folàm offendit Chriítum , qui offendit legem.

Przecer hanc offenfam legalem;

offendit in tribus Divinitatis ipfius

atrributis,

In faá-

tangensilla, Dominum

pientia, in Immenfitate,

& in Bonitate.

Illius fapientiam offendit, dicit Chry-

credens à Domino fenon videti,

Immenfitatem

fologus , quia acce[fie retro,

ejus offendit , inquit S. Hila

rius, quia Fimbriam vef!inenti tetlgit, credens

noninvefte prefentem efle. — Offendit & gravius

Dominum ín corpore folum,

Bonita-

4Horaltter explicatis.

19r

Bonitatem illius , dicit S. Chryfoít. quia falutem occulté furani voluit (unde

Roftquam manifeftata fuit, tremebat, videnms , quia non latait ) credens quod.

Dominus illam non libenter & gratiosé fanare vellez, Sed Chriftus fic offen.

füs , & quidem per quatuor capita offzn(us in hoc ta&tu , quid fecit , aut quid

dixit? Confidefila fides tuate falvam fecit s Fides tua ? Quomodo ? Si bzc

P-

d

mulier quatuor commiferit offenfas contra Chriflum , & tres earum contra

t

fidem ipfam , quà tetigit, quomodo laudatur ipfius fides, & eju(dem merito

d

datur iili finitas * Quia mifera mulier ad minüs credebat fe Chriltum tangen-

[*

do fanatumiri : $? zez/gero, /alvaero, & Dominustattum recepit , quatenus

juvabat, & non quatenus offendebat. — Tactus per quatuor offéndebat partes,

t

& proderat per anam , & pro hac Chriftus illum recepit , ficque ta&us fümi

debent. Virgam Moyfes projecit in tetram , & ftatim apparuit ipfi ferpens

;ic

ore aperto, qui videbatur cum devoraturus : apprabende caudam ejw, Exod,

d

4. Deusinquit, tene caudam, non caput. Sicillum Moyfesapprzhendit, vi-

ditque non jam ferpentem , fed illum baculum , qui fuftentabas ipfum, & illam

u

d.

virgam fidelem fui comitem , tot poftea miraculorum operatricem ; Idipfum,

quod prouna parte fumptum venenatus & mordax videcur (erpens, füumptum

d

"n

proaltera , nec videtur mordere , nec mordere volens, nec eftferpens.. Idem

vefter gladius, fi teneatis illum cu(pide, graviseft, & volnerat ; fimanubriunr

ü

n

illius apprehendatis, levis eft, & nonoffendit, ímo vos defendere poteft ! à

quoties, & quoties idem ta&tus , qui ex una parte videtur effeCtus irz, ex altera

L

potett efle amicitia, velconfidentia , vel zelus, vel obligatio, vel'medicina 5

j

Si tactus reciperetur ficut in manu chirurgi , & eífet gratus & folveretur ; fed.

)

ficut bene Seneca dixit : nanquam [ine querela &gri £anguntur, manus intit-

Á

meícens & vulnerata, (i.tangant illam , licet illam ofculando, offenditur &

dolet. Nonilli fufficittadum innocentem & beneficum effe , fi dolorem fimul

(2

n

afferat. . Maxima fanitatis infzlicitas eft, quod remedij comes femper fit dolor,,.

vulnus fanari non.poteft , nifi tangatur , vulneratus tap

gi nequit , niíi conque-

m

ratur, Ergofiquis oderit taCtum, quia fümit illum qua

tenus e(t dolori, fümat

illum quatenus dat fanitatem & illum amabit.

ri

Martyres patiebantur fuüb T'yrannis, & dicit Scriptura , repetitque Ec-

[2

clefia fententiam , qua videtur incredibilis ; No» Zanget illos tormentum mor-

hl

3 , non tanget tllos tormentum malitie, $ap, 3

o

Si tormentorum acerbitas

o

tam fuerit exquifita, tam fera , tam terribilis,

: quomodo z fanget $os zor-

esnentum mort? ? Si malitia, odium & rabies Tyrannorum tam crudelis erat

l

& obítinata, quomado non tanget illos tormentum malitia $ Nihilominus eft

y

vega propofitio & experientiá probata.. Martyres enim tormenta tormento-

m

rumque malitiam, non quà nociva fibi, fed quà utilia refpiciebant. Id in S.

iM

Stephano videre licet ; fupra Stephanumille lapidumimber inftar fulminis ca-

us

&ebat »

Ia.

De Taibus bominum.

rg?

&us ac vulneratus, quid faciebat ? Flexis ge-

f

A4ebat, ipfe vero hoc fü'mineta

ficat cantat Eccle(ia, düilces

nibus pro füis orabat carrifficibus, & ipfi lapides ;

t refpexit, fed coefum,

illifuerunt, quare ? Quia non corpus; quodilli feriebat

quod ipfi aperieb

ant , ecce video C«elos apertos : AGt.7.

Nec mirum ff ei nefcit

J

f

&i videt aulam Regni Celeflis aperiri , dicit Eufebius Emilf.

!

drafci, per quos

Y

Sed fiita recipiantur i&

us de manu Tyranni, quarenon ita ta&tus recipientur

de manumedici2

Verüm cum cecus mundus tanto plagaru

míuarum fit amo-

li

Dicit mundus, temporis

recaptus,

utfidem deroget curz, accufat manum.

hujufce manus non effe cales,

quales illz, de quibus dicit Chriftus, Marci 16.

hzc querela eft abíoluté falfa.

Super «g

ros mantus imponent (& bene babebunts

Videmus.canonizatas ,

& inaltaribus multas veneramur manus hujustempo-

iux durius tangebant.

Sed objectionem admittogratis, Quid

ris, &illas -

»

q

—— P— e3 . f &

dicit,'quid vult mun

dus, dicitmanus effe malas ? Ipfi concedo, manum, quz

vult manus fuaseffefanttas? Ipfi concedo, manum, que

tangit, effe Diaboli ;

tangit, effe Seraphini.

Sed nec manus Seraphini vos tanget fine dolore, nec

manus Diaboli fine pro

fectu, fita&tum quà prodeft, receperitis. Erat Ifaias

Tabijs infirmus , 4

uia-vir po

lutus labijs ego fa. cap. 6. Tecigit illumSeraphin,

fanandi gratià : .

F^labat.ad me unus de Seraphing &9 tetigit 0s meum : quomo-

"

llum? Acc

fe contulit ad altare, in

C02 EEE RUR 4 IH ERE CURT PC

do tetigit i

epta Seraphin forcipe aurea,

"

(icut Chaldzus dicit, car-

quo*rat ignis facri&ci

j: (uüumpfit carbonem, qut,

ivis incenfo flammis , ignivit ,

& conbuffit illius labia:

;:bunculus erat , quo v

bo carbunculus, locus ex

ficque manus erat Seraphin: ,

forceps aurea, car

ltare.

Et cumipfe ta&tus effe

tPropheta, & Propheta

quo fumptus fuit, erat a

.

mentum.

Nequi-

1(àias, tactusfi

ut

tcaurer

ium, medicina ignis., & fanitas tor

dem Seraphin

fine doloretangere poteft. Sed econtra ne

:

quidem Diabolus

fortiter, (icutà principio vidimus :

fine commodo.

"Tetigit Diabolusjob tam:

Domininon Diaboli,

fed quid dixit Job ?

Manus Domigi tetigit me, cap. 19.

iaboli non fuitjob de Diabolo conqueftus,

fedineodem

dicit Hugo. IntactuD

Dei manum cognovit Et quar

e? Quia ta&tus ille factus erat à duabus ma-

una Diaboli,

volentis illum deftruere, alcera Dei,

nibus , utraque invifibili,

qui volebat ipfüm exaltare.

Sed Job tanquam prudens; tactum pro ea parte

Recipere tactum quatenus

recepit ,

quá proderat illi, non quà nocebat

offendit, €

ft juvarehoftem, & feipfum tradere.

Sit denique conclufio cun&torum ,

ultimum'C

hrifti documentum; idque

ta&tus & vindicari debeant ; dico

difficillimum , fcilicet, quomodo fentiri

breviter, quod debeant fentiri non feptiend

0, & vindicari non vindicando;

comitari ,

Chriftus tactus, & offenfus.

In Evangelio debet ad finem ufque nos

Ad ta&tum videtur debuiffe fequi fenfati

o feu dolor, & ab offenfà vindicta , fed

&um & quomodo vindicavit ill

um? Senfit non

[

Dominus quomodo fenfit; ta

fentiens,

ZH oraliter explicatis.

193

*

ii

fentiens; eumque vindicavit benefaciens, fenfit illum non fentiens, quia per

esperienciam tactum non fen(it, fed folüm cognovit illum per confequentiam :

& illum vindicavit benefaciendo, nam quam-

il

Aliqui me tetigit , uam egonovi ,

primum ta&tum recepit , cum fanitate refpondit , &2 /a/va facía eff mulier in

illabora.. Nondixit Dominus, a/quis zme tetzgit , quiame tundi, velteneri

jiï

ür

velapprahendi veftemfenti, & hzc fuit infentibilitas, fed dixit, 4//22:5 me

u

fetigit , quia fenfi vircutem fanitatis exire de me, hocque bencficium fhit:

"ts

utriufque videamus veritatisimaginem in pulcherrima ipliusmet Chrifti piétu-

.

ra, "Tetigicuna více Moyfes delerti petram, & ipfa cum effectu aut illo figno,

"

taétui nonre(pondit ; tetigit illam fecunda vice, & ftatim copiofiffimz fons

(«

aqua fcaturivit, percm/J/t virga b5 filicem , &9 egreffa fant aqu& largiffema,

ld

Notabile prodigium in petra * Itautad primum tactum fe monftraverit infen-

x

fibilem , & ad fecundum, beneficam ?. Ita, demonítravit id in duobus taCtibus

a

petra, quod in uno exprimere, feu diftinguere non poterat : in primo demon-

&

ftravit infenfibilitatem, non faciens motum, aut ullum fenfationis fignum $

ls

in fecundo beneficentiam oftendit, de i&u fe vindicans , cum eandem percuti-

entium remedio. $ed unde, vel quomodo, vel quaretanta virtusin una petra?

I

0

Quia petra erat Chriflus, &ibebant de cou[équente eos petra , petra autem erat

It

Chriflus , 1. Cor.10. .O fi quisex illa petra fabricaret ftatuam, eamque in

r

loco mundi emineatiffimo collocaret , ad perpetuam exempli Chriíti-memo-

ài

riam, & ad perpetuam fenfibilitatis noftrz tam inhumanz confufionem ! De

j

petra tacta exijtremedium : à Chhrifto fanitas exijt : fed dehomine ta&to quid

tà

exit ? Exitira, exitodium, exit vindicta &c.

Dicetis mihi, tactus veftroseífegraves, Chrifti ta&tumfuiffelevem : £e-

llv

US

tig

it fimbriam veflimentiejus. . Egotamen vobis demonftravi , ta&tum illum

intr

ibus le(iffe divinitatem Chrifti,

Verüm fi aliud exemplum & majus hu-

B

.:

JI,

manitatis ipfius defideretis , humeros in quibus hodie tactus fuit, afpicite,

acceffft retvo. — Congregata [unt [aper me flagella, &$ ignoravi, Pfal.34. — Ceci-

d

derunt & multiplicata (unt(üper me flagella, & ego ( dicit Chriftus) non illa

Sïy

cognovi : in hominibus flagella non cognofcere, vel e(t infxlicitas , vel eft

fatale, fed in Chrifto , quomodo poteít effe vel intelligi, quod ipfe (ua non

[i

U

cognofcat flagella, cum tot fint & tam dura ? For(an, ficut S. Paulus dixit,

Petra autemi erat Chrifius , dicemus nos, Chriflus autem erat petra ? Si ipfe

üe

non erat petra, nec lapideus, fed verus homo, & inter omnes fübtiliffimz ,

necnon maxime fenfibilis complexionis, quomodo dicit , quod flagella fua

(0

04

noncognoverit ? 44« patientif[imà tulit, dicit Eutichius ; Quia talis Chrifti

atientia fuit, ut videretur infenfibilitas, & talis ejus impa(fibilitas , ut eífe

l.

videretur ignorantia, tactus folüm per confequentiam virtutis tactum cogno-

2

n

vit ; 20v, flagellatus nequidem per confequentiam virtutis cognovit flagclls;

46

Ó

De TaGibus bominum,

194

ionoravi, & hec maxima fuit virtus, & maxima fubtilitas fenfibilitatis Chrifit.

Subtilitas Chriílianz [enfibilitatis , non in parvis tactibus fentiendis , (ed 4n

1mnagnis i&tibus non fentiendis , confiftir. — Cengregata fnnt fuper me flagella,

*

.

&? ignoravi. la fenfit Chriftus non fentiendo

Et fi quoque velitis vide-

re, quomodo fíe vindicaverit benefaciendo , à columna tranfite ad cru-

cem,

ä

' Maximam injuriam (ut $. Chryf. ponderat) humana crudelitas intulit

i

Chrifto , quando armata lanceá corpori defuncto non pepercit ; fed penetrans

[

pecus, cor transfixit, ac trucidavit, fed cor mortuum , cum veré fit infenfi-

li

«bile, quomodo hanc vindicevit injuríam? Non folàüm benefaciendo , fed bene-

ficio uitimo & omnium ejus bencficiorum maximo , quod fuic Ecclefiz: forma-

tio, & inexhauftus Sacramentorum thefaurus , st de inju/la laterts percuffione

[-

[

«era mater viventium figuraretur ,. Ecclefra , dixit profundé Tercullianus ;

Nunc vos ad petram convertite videntes an erat Chriftus : ficut de petra

p

[/

D!

€

d

reff fant aqua largi/[ona, ita de Chriflo exévit /anguis t9 aqua. — Et ficut

ad primumictum petra fe habuit infenfibilem & ad fecundum beneficam;, ita.

i

Chriftus in vita percuffus , patientiz fuz monítravit infenfibilitatem, & per-

cuffus poft morté, füz beneficentiz magnantmitatem oftendit , ut Chriftianus,

non dico jam fortiter percuffus, fed leviter ta&tus, fentirenon fentiendo, &

j

fe vindicare, benefaciendo, difcat: Ecífi pufillanimitas ejus non poflit imicari

Chriftum , ad minusipfam pudeat imitari petram.

Video, vos mihi quoque di&turos , quod & petra (it naturaliter infenfibilis,

& quod non fit contra, nec fupra naturam, percuffionibus illis cum aqua re-

i;

fpondere.

Sed hujus petrz naturam vos non obfervaffe videminit percutiens

virgabis fl'icem : Petra non erat qualiscunque petra, erat filex, fif/icem : (ed.

ä

quando naturaliter ex illo lapide debebant ignisexilire fcintille, exijt aqua ,

exijt dulcedo, exij: falus, exijtaqua, eereffe [gnt aqua largzfrmna, exijt dul-

f

L

cedo, de petra melle f[aturavit eos, P(31.8. — Exijt fanitas, oleuwm de faxo darifi-

320 , Deut. 32.

Sed bonum erit, quod petra mutet naturam, ut fit figura

[

Chrifti, & quod non vincat naturam Chriftianus , qui falvariaon poteft, nif

D

U

confizuretur Chrifto ? óquantum pro noftra predeftinatione timeri poteft !

u$ prafcivit & pradeftinavit confirmes fievi hnaginzs filij ejus. Rom.6. — Sieft

iniraculum, fit miraculum ; gratia noneft natura , eftfupra naturam, & nos

fi-us filij gratiz, — Sed naturz concedam, quod fentiantur tactus ; verüm,

oftquam quis illos jam fenfit; erit ratio, quod illa fenfatio feualterio fit perpe-

tua & incurabilis ? erit actio, fiverelolutio corde Chriftiano digna, quod ma-

litia, víndi&taque, nunquam nec.cerminum, nec remedium fint babíturz ? In

legeveteri, qu non gratiz , fed juflitie lex erat, multas incurrebant pxnas

propter tatus. "Tangebat biebraus mortuum , tangcbat Gentilis animal

v&ti-

- 4Moraliter explicatis.

I9f

i

vetitum, ftatim contrahebat immunditiam legalem, & aliorum fidelium com-

Magaa juítitia ! Sed.omneshitattus.omnes he

1

myunione illi iaterdicebatur,

pznz, terminum temporis, & remedium remiffionis , tive ficutloquitur Sc.i-

Intra paucos dies, certis cearemonijs expiabaat

lt

piura , expiacionis habebant.

l

tactus , & erant omnia finita.

Sifüuam habet tactus penam, fuam etiam ha-

beatexpiationem , fed quod tactüs culpa, fit totà duratura vita , & per totam

lit

vitam punienda , & viadicandapertotam vitam, (ine termino & expiationis

remedio, ó homines, ó Deum ! Ut cum Deo infinite offenfo redeamus in gra-

u

ff

tiam, tot habemus Sacramenta , & non erit unum nobis Sacramentale , quo

in gratiam redeamus cum homine leviter offinfo ? Quid &ico cum homine?

d

lde

Cum familia , cum generatione, cum integra natione.

Tetigic Angelus ( &

eratunus Angelus) genu Jacob, retigit nervum femora ejus , Geu.32

Quid

il

fecutum fuit ex hoc tactu ? audite Scripturam

quamobrem filij Ifrael non

;

comedunt nervuum ufque ad prefentem diem.

Ítaut tot familiz , in tot fculis

j

ut

nonpotuerintobliviíci, nec deglutire unum tactum.

Hzc ett Domini mei, noftrz fenfibilitatis tam infirmz ftatus,

Et fi ad

i

d.

illam omnino tationalem reddendam , non omiferint documenta filutis, à

ChrilLlo cum ejus exemplo nobis applicata ; folüm homini tacto füpereft , ut

5

ipfam accedat Chriftum cum infirme necnon Evangelij fide, quatenus ipfe

taétus etiam fua virtute míraculofa nos fanet , fed ut veritatem fatear, dubito

tb

& valdetimeo, ne vel defe&tu vivz fidei, velobaliaimpedimenta fenfibilitatis

noítrz, tam rebellis & obftinate, ( quinon (amusde turba, fed electus civita-

[t,

tis Dei populus) (imus ficut illi, iu fua fzlicitate iafzlices , qui tangentes

It«

Chriftum, illum non tetigerunt.

Tangimus Chriftum labijs, tangimus Chri-

n

ftum vi(ceribus, & multi quotidie manibus, fed quod tot Chrifti ta&tusnon

du

fufficiant ad unum in fenfibilitate noftra miraculum faciendum ? Quod non

]dy

fafficiant tot Chrifti tactus , ad (anandam hanchominis partem, tam debilem,

il«

imo fortem , tam infirmam, imo vivam ? Quod non (int efficere (uüfficientes

(fe

tot Chrifti tactus, uc aliquis in nobis videretur effectus Chrifti virtutis tam

a

prompte, nec non exite, cunctofque qui cum fide, ac re&ta intentione illum

ift

tangunt, fanare vehementer defiderantis ? Finio terribilibus S. Petri Chry-

ub

fologi verbis, .dudiant bec qui quetidie corpus Chriflitangunt, mulier

et

de valnere medicinam tulit , nobis medicina ipfa

0s

retorquetur in vulnue.

u

n

j

&5 (o) &&

h

us

p

Bb a

u-

CON-

1'96

Iupre[fio Chrifi ouluerum

^GONCIO DECIMA

SEPITIMA

De Stigmatibus $. Francifci.

Di&ain Archifraternitate S. Stigmatum Roma.

Adimple

5

o ea que de[unt paffiouum Chriffi im carne mea, | Co-

lo vor chO 1 e

b

ï

&'*f—*ä

Hriftus refculptus feu reimpreffus (& forfan 6ovïæte majotri ,

nàm imprefltones fecunde promittere folent) erit hodie meit

difcuríus objectum.

Di(curfus erit meus, verba nec mea , nec

as

z

? vellra. Non mea , cum illa fint lingux mihi peregrine ; nom

V

i

.L6

P

3 veftra, cum fint malé polita, duréquepronunciata. Sedhzctanta

diffonantia, ad quam me obligaftis , emendabitur cum fraétu , imo cum har-

monia, ab ipfis S. Francifci plagis, quas celebramus, fi illas & nonjammeaufcul-

taveritis.

Afpicite, Domini, plagasiftas. . O'quod filentium * óquz voces ?

ó qui clamores

* Illaquinque aperta Scigmata, quinque funt ora, ille fanguis

ardenter conge

latus quinque funt lingue, quz c&cos ad oculos clamantes ;

Sive vos illas afpiciatis tanquam Chrifti plagas im

furdas penetrant aures.

Francifco impreffas, five tanquam phag

as Franciíci in Chriftum transfor-

(antora, fünclTinguaz , füunt voces.

De Chrifti pla-

mati, quocunque modo

*

gis dici

*

t Rupertus , quo? i

2 Chriffi corpore plage , tot liugue. Et de plagis

auperi

sac vulnerati, ficut eft Francifcus, inquit Chryfologus , s j «dao-

zendo divite tot

e[fent pauperis ora, quot vulnera. . Ad has igitur audiendas

voces , invito hodie, Domini, nonquidem aures veftras fed veftros oculos.

uando Deus Moyfi legem dedit in Monte Sina, dicit S. 'Textus, cunctos

:

.*

auícu!ltantes vi

diffevoces, Exod.20. Cuntius autem populus videbat votey.

Peregrinus dic

endi modus ! Vilio eftactio oculorum, voces fünt objetctum

audiiüs, quomo

do videntur ergo voces? Attendite, MonsSina undique vivis

ardebat flammis : raptuserat Moy

fes , & fixusin Deum facie ad faciem, Deus

cabulisimprimebat charatteres, ad quod

ipfe Sculptor faéctus, preceptorum

tam terribilis , tamque novx vifiot

is fpectaeu!um , exeuntibus extra fpha-

ram fuam fenfibus, homínes auribu:

videbgot, & oculis audiebant , Popuíue

Ita cft. Traafeam us à MonteSina , ad Montem Alver-

autem videbat voces,

niz , quia (ic abunda

t amoris rleaitudo , ut de Monte currat ad Montetn.

is ardet flammis : Francifus elevatus & in ecftafin

Mons totus Seraphic

—rapms'

Iu F fzmcüäo correda.

: 107

raptus facie ad faciem agit cum Chrifto ! & fculptor divinus imprefforque

CHRISTUS in Francifco vulnerum faorum charatteres imprimit. CHRI-

STUS extra fe, ac transformatus in Francifcum ? Francifcus extra fe, &

transformatusin CHRISTUM? Exeantigitur extra fe fenfüs quoque noftri,

& fe transformantes in aures oculi , & aures in oculos , aufcultent oculi &

videant auresz Populus autem videbat vocer. Hoc eft quod hodie facturi fu-

mus. Aures quia nom liabent , quod audiant in meis verbis, videbunt: &

Oculi , quia tantum habent , quod videant in plagís Francifci , auículca-

0.

bunt. Oculiaufcultabunt bene, videntes bene ; aures videbunt bene, au-

fcultantes malé. Sed quid videbunt? Illud, quod à principio dixi ; Cruci-

fixum cum addito , & magnanovitate, reimpreffum. Hoc meum eft The-

IT

ma; Exordiamur,

Yet

jn

Adimpleo ea que defunt Pajionum C HRISTI

"

1n carge TI64,

(

Il«

' Agna pro difcurfü matería, major pro filentio , crucïfïxus refculptus in

"

3

-* * Francifco; quod vulneratus vulneret , quod fculptus feipfüm refculpat ,

totum hoc amor eft. Sed quare voluit amor Chrifti refculpere vulnera , &

lls

ejus plagarum alteram impreffionem facere ? Ratio iis continetur verbis ,

ls'

n

quz pro themate fümp(i: Z4dizpleoea, qu« defüntpafffonum Chrifli incarne

mes. Ly, ad, in textu originali eft , Re, Re-implece, Quando impreffio

r

& cum erroribus, fecunda fitimpreffio correcta ma-

a.

prima editur ímperfecta ,

gis,in qua emendanturerrores primitypi, Hoc eít idem quod fecit Chriftus :

!s

rediit altera vice fuas imprimens plagasin Francifo, ut in fecunda impreffio-

1d

O u« defant , ecce defe&tus. — Re- im-

a5

ne , prima defectus emendarentur.

pico , eccefecunda impreflio. Paffionum Chr:ffi , ecceplages in carne mea,

r

eccecorpus Francifci. Quod hic intelligatur locus particulariter de Chrifti

09

fs

plagis, & deplagis Chrifti poft a(cenfionem in czlos , communicatis im terra

€uidam Chrifti fübftituto , qui erat Franciícus, non eft conceptus aut appli-

catio mea , (ed (ententia S. Chryfoftomi & Theophyladti : Ouemadmodum ( di-

lls

cunt illi ) f Zuce exercitus abeunte , (ubimperator in ejue locum con[litutus vul-

0s

sera ip[tus recipiat,

ni

Verüm, dicetis vos, defectus ín plagis Chrifti? In illis pIagis infiniti

retii, infiniti meriti, infinite perfetionis poffunt dari defectus? Imprimis

[«

verbum noneft meum , fed S. Pauli, qui loquitur ex magna Theologia, ma-

vt

qua defunt : &inlinguagreca, in

n

gnaquccuxnrevgrencia, Hoc fignificat ,

n

3

qua

!

198

Inpreffio Chrifli oulnerum

qua feripfit Apoftolus, magis expreffüm eft etiam idem verbum, J4dimpleo

qu&defunt: legeGriecum, &àGrgco Syriacum: Z4dimpteo defecius : defe-

Gus? Quales def-&tus ergo fueruntilli plagarum Chrifti ?. Clarum eft, quod

nec fuerint, nec effe potuerint defectus Originalis, fed fuére defectus im-

preflionis.

In impreffione priina plagzarum in Monte Ca!varix Chrifto im-

ais EE ii E RE a asf

preffarum, (i 6iagulz circumítantie diligenter confiderentur, tres in illa

defedus-erit reperire ,. unum ex parte imprefforum , alterum ex parte

inftrumentorum , ultimum ex parte plagarum impreffarum : & omnes

hi defectus primz impreffionis in Monte Calvarie , correé&ti ac emenda-

ti fuerun:, in fecundo Montis Alvernig typo. Hoceft, quod dico, & hoc

eít quod meum dicit thema ; ;4dimpleo qua defunt Paffionum Chrifli incarae

Wied.

x E

Incipiamus à primo defectu, qui e(t ex parteimprefforum ; impreffo-

res plagarum Chrilli ia Monte Calvarie , fueruntSynagoge Mini(tri , irà,

inju(titia, crudelitate, odioque armati.

Amor extendebatbrachia, odium

elevabat malleos : amor aperiebat manus , odium percutiebat clavos : odi-

um erat agens , amor patiens ; odium vulnerans , amor vulneratus.

lt

quia in prima imprefbone plagarum Chrítti concurrit odium cum amore , in-

2

--

juftitia cum mifericordis , [

?

eccatum cum innocentía , & facrilegium cum fa-

erificio , fuit primus hic defectus , quem Chriftus in fecundo typo voluit

emendare , mutaris & emendatis imprefforibus. Ipfe Chriftus Seraphinum

induit: fuprems Hierarchiz Seraphiaus fe transformavit in Chriftum: ambo

crucifixi , ambo crucifixores: hi nobiliffimifuerunt Artifices, qui impreffe-

runt ac refculp(erunt plagas in corpore S, Francifci, quatenus híic operare-

CH* Roee-— o .789

turamor, quod ibifecerat odium:; ntquenos, non valentes videre Chri(ti

plagasin CHRISTO (ine horrore humanz malitiz , videremus Chrifti plagas

in Francifco, folàm cum Itupore Bonitatis divinz,

Hunc dico fuiffe Chrifti

i*f ee4bov—

conceptum, videte numid probem. — Patitor ac moritur Chriítus in Monte

t

Calvarie, fed una vice paffum ac fe mortuum effe, non contentus, alteig

H

vice redit eandem mortem , eandemque paífionem in S. Euchariftie Sacra-

g

mentorenovaturus. Sed quare? Si fufficiat pro mundi remedio Chriftum

una folüm vice mortem in facrificio crucis obiifle, ficut S. Paulus ponderavít,

boc enim fecit femel fe offerendo , Hebr. . — Cur ipfüm reiterat facrificium?

Curípíam vult rencvare mortem in Sacramento ? Quia voluit Chriftus ( dj-

:ä:

cit S. Gregor. NyíTen. ) In Sacramento fuam emendare paífionem & mundare

myfíterium, mutando melioresque reddendo Miniftros ; (6 quotmyfteria,

quotque minifteria poffent hoc modo mundari! ) In MonteCalvariz, &in

P

d

Sacramento idem eft mylterium , mors eadem , cademque paflio , fed Miniftri

eu

In Francifco correda.

199

d

feu caufs efficientes funt diverfe. IbiPilatus, Judzi & illorumodium; hic

d

ipfe Chriftus & ejusdem amor; fed hac miniítrorum atque caufarum efficien-

d

tiummutatione, Chriftus in Sacramento purificavit illam impiam Calvaria

iU

circumftantiam , fed in fecunda paffione prima defectum emendavit,

Sic ille

le

fe;:ic ; qui fia illud ordinavit.

"

Nulli non conftat Chrifti paffionem , qui occifus eff

ab origine mundi,

Apocal, 13.

G

In morte Abelfuifle figuratam. Eademtamen mors, & eadem

d

paffio, alia vice fuerunt in facrificioIfaacfigurate. Sedin quem finem? Non

(

ad fignificandam mortem & innocentiam victimz , qux jam repraíentata

if

fuerat & cognita, fed ad mutandam gladii manum , Abrahamo in locum

Caiíni fübítituto, & ad complendam myfterii puritatem (anctitate Minifiri.

lbi opera odii & impietatís Cain, hic opera pietatis & amoris Abrahz. Sed

Q

facrificium Abel fuit cruentum, & facrificium Ifaac incruentum ; namillud

d1

fignificabat paffionem Calvariz , hoc paffionem Sacramenti. 1n Abel & in

if

Monte Calvariz effectus partim odii; inlfaac & in Sacramento effc&tus totali-

"

teramori. Propterea Chriftus paffionem füam in puriffimis Euchariítiz [a-

bt

minis reículpfit ; Evcbarz/Zia ( dicit cum S. Gaudentio

gravis quidam hujus

i

fteriiinterpres ) Ewchariflia eff exemplar paff

2on8 Chriffi,

in qua refculpta

]

p

efí pa[fio, absque borroribus delicforum , qua eam circumffant.

j

Bene verbum

notate, 25 qua refculpta eff pasfio.

Ita ut Euchariftia fit pafio Chriíti re(cul-

jit

m

ta, fedreículpta finedefectu, & fine circum(tantia peccati.

"dbque bar-

roribus deliciorum , queeam eireumfhant. — 'Tali

s fuitSulus, quem in [ecunda

50

plagarum füarum impreffione Chriftus obfervavit, e

(j

as per feiofum imprimens

[4

$. Francifco. In Sacramento fuam refculpüit paffionem ; in Francifco füas

(ii

plagas fecit facramentum: in Sacramento paffionem pofüit invifibilem

; in

25

Francifco Sacramentum fecit viübile: in Sacramento oc

cultavit myíterium

fidei ; in Francifco monifeftavit myíterium charitatis :

; & ficut in confecras

(l

tione Sacramenti Chriítus & e

te

jus amor fünt Miniitri, itainimpreffione pla-

garum Francif. Chriftus & i/Hiu: amor füeruncartifices: uc purificacá in Fran-

»[a

"

€ifco Calvariz Montis malitia, illiusplage remanerentex omnip

arte fanctz,

ex omni parte pulchrz , & ex omni parte amabiles,

Verüm fi

hgc paritas

n

[l

tam aqualis vobis non fatisfaciat, ad ipfasafcendamus plagas ,

fitque Chri-

ftus ipíe fai conceptus inrérpres. Cum, triumphante Ch

rifto czlos afcen-

uB

dente, viderent Angeli plagas , alienas à corpore gloriofo

; fed inillius ma«

il

nibus rutilantes ,; admirati & ob(tupefacti querebant, Zach, :3.

CSuid fant

]

plaga ifle tn medio manuum Fuarum?. Rex & Domine , quid h

oc eft. guod vi-

m

demus? Hoceít, quod quzfiturus in retram defcendifti

t Hoc eft; quod:

n

indereportaíti? Quz (unc ifla plagz

tri

! Ego non admiror id , quod admirati

fum

u

200

: 'Imþrgæo Chriffi vulnerum

funt Angeli , fed miror id, quod refpondit Chriftus : fed quid refpondic?

H funt, dixit, certee

His plagatus [um in domo eorum qui diligebant me.

plag

$, quasindomo meorum amicorum recepi. In domo eorum, qui me

amant? Quo

modo ? Calvariz Mons undique patens & apertus , erat ille

domus? llli Carn

ifices inhumani , qui crucifixerunt CHRISTUM, anama-

bantillum, cui vitamabítulerunt? Patet quod non.

Quomodo dicit ergo

Chriftus, (e plagas recepiffe in domo eorum, qui dilígebant ? Im domo eo-

yYHmn, qui

diligebant me. — Mallem audire, quàm dare refponfüm, Sed illud

dabo.

C

hriítus bisfüas accepit plagas : íemel in carne mortali , fecundó

refüfcitatus : primó per manus fuorum inimicorum , fecundó per manus füo-

rumamicorum: prima vice in Monte Calvariz, altera vice in domo abillo

Montenonlongédiffità. Chriftus januis claufis illam ingreffusdomum , ad

quam Apoft

oliconfügerant, Thomzedixit, utdigitotangeret manus, ma»

nibusque latus :

d

Infer digitum tuum buc t mittemanum tuam i latus meum.

20. Et hec

fuerunt fecundz vices, quibus aperta fuére Chrifti vul-

Toan.

nera,

Audite S. Petrum Chryfol Ea va/gera ; qua manus infixit impia ,

devota dextera nunc vefaltat ; latus, quod àmpii militis. lancea patefecit ,

refodere nititur mauus ob[equens.

Et quia CHRISTI plagz fuerunt aper-

txfecunda vice , & in domo & per manus Apoftolorum , qui amabant il-

Jum, ideo dixitiple cum veritate , 4 plagatus fuum 14 domo eorum » qui di-

ligebant me.

Sed nuac ego replico, *Sik plage fuerint apertz duabus vicibus, una

, & alterà per manum amicorum , quare Chriftus

permanum inimicorum

refpondit Apoftolis c

um

fecunda & non cum prima plagarum fuàrum aper-

tura? Quia cum effet

füi triumphi maximzquegloriz dies, voluit Salvator

fuarum fervare decorem & illas Angelioftentare,

cum omni fux

plagarum

pulchritudinis Majeftate.

Exdem plagz per manum odii facte , turpitudi-

nis ac erroris umbram deferebant; fed per manum amoris apertz, totali-

ter erantgratiofe , refplendentesacpulchrz, Voluitergo Chriftus operire

manum odii manu amoris, & fuis in plagis umbram lucefugare, errorem-

que gratiá, turpitudinem venuftate ,

ac nomen unum altero delere ; pro-

P

terea (übticuit odium & publicavit amorem *

Hss plagatus f4m in. damo

eorum qui diligebant me.

Sic dixit Chríftus ex Oliveri Monte ad Czlos afcen-

Sed ignoícat

dens, ficque fecit ex celo defcendens ad Montem Alverniz.

mihi Apoítolatus & ip

fum quoque Sacramentum ignofcat , quod in compara«

tione duorum horum my

fteriorum , quz probationis causá recenfüi, non

ilitatem in impreffione plagarum Francifci ,

poffim non magnam agnofcere ut

rifti, in

tatione puritatis impreflorum. In aper

tura fecunda plagarum Ch

Apofto-

In Francifco correda.

201

— V

Aroftolorum cxnaculo facta , utilitaspatet: Quia, licetin:lla devotio,, pie-

tas, obfequtumécamoveffet, intervenit tamen aliquis ibi défettus increda-

litatis, ideoque conveniensfuit, utplaga jam femelio Chrifto apertz , ite-

rumaperirentur & imprimerentur in Franciíco majori cam puricate,

ÍIn Sa-

cramento difficiliàs apparetutilitas , fed.eft eciam certa & (ine dubio, :Siqui-

dem in Sacramenti confecratione primus ac principalis Minifter eft Chriftus,

f&cundus ac mínüs principalis Sacerdos, .qui poteft e(fepeccator : fed in im-

preffiore plagarumFrancifci primus acprincipalis Miaiiter fuit Chri(tus., fe-

cundus & minüs priacipalis Seraphinus , qui-non poteft peccare, Ergoex

parte;Miniftrorum eft majorbic puritas. £t propterea fuit etiam conveni-

ens, ut Chrifti paffio femel in Sacramento refculpta , refculperetur alteta

Gsb CC EEE RH m i s RUPOF C U

vice in plagis Francifci, Talis eft perfe&tio , qua correcti füerunt errores

primaimpreffionis, ab ámprefforibus Calvariz Montisfaétz, quianefciuut

Ü

h

quidfaciunt. Ethoce(t, emolumentum ycum quoemendatus fuit in fecunda

impreffione defe&tus,, licet marginalis & extrinfecus.primi cypi: 44dimpleoea

|-

que defunt pajfionum Chrifliia carne mea.

4

Ex parte inftrumentorum (.quz eft facunda circumftantia, fecundus-

que defs&tus) multaquoquecorrigenda funt infecundaimpreffione. 4nítru-

menta, quibus prima vicein Chri£o plage funt impreffe , fuerunt clavi &

|

cerux. Qontrahzc duo inflrumenta multum habeo quod conquerar in gra-

'1

tiam Chrili, Etquidem, ólignum plus quàm durum, Ó fertum plusquàm

ferreum, fic vos agitis cum veftro Creatore, cum ve(tro DEO ! Quarenon

r

emollita, quare non commiferationeta(ta, quare non in illa horatuiftisan-

nihilata? ln Martyriis defenforum ejusdem Chrifti , quoties in rotis fratta

j

r:

funtligna, & incarceribus vincula? Quoties contigic, ut ferrum in lanceis

ac gladiis inftarcers liquefieret? Sedinjuriis à loagé petitis vos afficere nolo,

r

Eodemiíto die, in eodemifto monte, totoque mundo , nonccontremuitter-

«

li

ra? Nonfciffx fant petrz? Nonfuicobfcuratus Sol? Non divifum e(t velum

Templi, teftantibuscun&is creaturispati faum Authorem? Quomodo 'ergo

l-

t

crux & clavi, quos proximé hic cafüs tangebat , non etiam emolliuntur?

uomodo non diffiliunt in frufta? :Quomodo non totamcomitantur natu-

no

ram dolore?

(s

Hicfuit defe&usinftrumentorumin primaimpreifione plaparum 'Chri-

i

fti: fed videte, quàm przclaré Francifcus eum emendaverit in fecunda im-

xnn

preffione, InpedibusmanibusqueTrancifci plage non folüm erantapertz,

AC

fed in medio fingularum eminentem, qui eas transfigebat , erat videre cla.

P

vum;, exeadem carne formatum, nigrum & durum, juxta colorem ejusdem

od

ferri.

Plüs hos clavos, quàm ipfas plagas admiror.

In Chrifto crucifixo

l,

duri

patiebantur manus, patiebantur pedes, paticbantur plagx; fed clavi

[

RA ing

i

P

202

buprejfio Cbri/ïf vulnerum

& infen(ibiles non patiebantur ; In Francifco crucifixo patiuntur p&d*'es &

manus., in carne viva patiuntur plagz ,. nec non ipfi clavi patiuntur. — lm

Monte Calvariz fciffe fant petre doloremdemonítrantes, íed non habebant

dolorem,. cum effent infenfibiles:. Clavi duriores petris,, nec habebant nec

monítrabant dolorem, etiam(i dolores acerbiffimos caufárent : & quia clavi:

caufàábant in CHRISTO: dolores ,. propterea clavi im Franciícofünt capaces

doloris. Clavi vivi, clavifenfitivi, clavirationales , quia cognofcentes ra-

tionem.fentiendifenferunt dolorem , & caufam quoque doloris. O fpiritum;.

à amorem plàs quàm miraculofüm ! Amor Francifci modo tam vivo, tam.

forti, tantoque cum dolore, tormentum & injuriam. horum clavorum fenfit

& apprzhendit , ut illos transformarit , informarit ac vivificaverit in fe-

T

ipfum. . Hocnonhabet fibipar miraculum, in Moyfe folüm aliqualis refplen-

detíimilitudo, Erat Moyfesin. illo Monte, in quo pariter oravitac jejuna-

vit 40; diebus ficut Erancifcus, revelavit illi DEUS quid in campo,. necnon:

inexercituageretur , qualiter ibidem populus ingratiffimus adoraret vitu-

lum ,. altis cfamans. vocibus illum effe D.EULM ,. per quem ab ZEgypto fuif-

fentliberatus. Verüm quid Moyfi.contigit in hoc cafü ? Defcendentem de

Monte veniuntomnesintuituri, videntqueduos in ejus capite radios inftar

cornuum., quad acies ejus effet cornuta., Exod,34. Quemodo ? Duo bru«-

talis figurz radii in capite Magni Moyfis ?. Ex inhac occafione . nonjin alia?

dmo, Quia, cum tantus DEI amator;. ejusque honoris ac glorig zelatox

üla

exifteret,. in feipfum inftrumenta offenfx Domini füi transformavit..

enim Populus more brutalt , cemmittens. idololàtriam D E U M offendebar,.

& offénfz hujus intrumentum erat brutum cum.duobus cornibus in capite,.

tanta fuit vis doloris , amoris ac zeli Moy(is;. ut transformaverit & informa-

veritinfeipfum , hujus injuriz figuram ,. & inftrumenta hujus offenfe , f4..

gies-ejus cornuta.

Ah Francifce magis amans, & plàs zelans honoris D ÉL*

Deadorato crucifixo tuo dicit Propheta , coruua in manibus ejns, Flabac, 3.

illis duris clavishoc ferum dans nomen ;. fed quia CHRISTI clavi duri fuerunt

& feri , tu.melior Moyfes illos transformafti, nec non.animafti in teipfum » &O«

rum duritieitollens injuriam.tuis ip fénfibus,. & illorum infenfibilitatis de£e«

&umemendars tuo-dolore;

Ita.emendavit ac füpplevit Francifcus clavorum defe&tum. — Et ita pari--

ter alterum crucis ,. quz fecundum.fuit inftrumentum ,. quod: ad impreffio-

nem primarum.plagarum dur? concurtit... Obfervavit S, Bonaventura , quod:

elavi plàgarum Francifci nonfolàüm manus ipfi pedesque transfixerint ,. fed ex

eppofita parteretufi quoque', reduplicati, & quafi repercuffi fuerint,. jp/a

verbclavorum acinina oblonga retorta G9 quafi repercue[5. Novum mylte-

rium;.

-

In Francilco corrcfa.

203

riüm, nova nec non fübriliora miracula f Clavi transfipunt manus & pedcä

erucifixi, fed non reduplicantur, non repercutiuntur in-manibus , nec in

pedibus, féd in cruce.

Ergo (i clavi transfixerint Francifeum, & in Fran-

ciíco fuerint repercufit, Francifcus non lolüm fuit crucifixus, fed crucifixus

& crux fimul? Sic et.

Sed cur erat, autipíe fecit fe crucem? litcorrige-

ret in feipfo defe&tum crucis CHRISTI,

Quia crux Chrifti fuit infen(bilis &

ä

nonpaffa, iplefecrucem fenfibilem , & crucem paflibilem, crucemque pa-

tientem fecit. In cruce Calvariz patiebatur Chriftus, quia erat in carne

mortalis, fed crux non patiebatur; quiafuit infznüibiliss n cruceFrancifci

Chriítus non patiebatur, quía jam eratimmortalis & gloriofüs: fedcrux pa-

:1;

tiebatur, quiacrux eratanimata, crux viva , crux paílibilis , & veré Fran-

:

ciícus transformatus in crucem.

lta Chriftusipfe dixit peros Davidis, non

o—

parum dehacnovacrucegloriatus. Auditetextum , inquo multafunt con-

fideranda. — l»fix «« fum in limo profundi &$ non eff fatflanita, PGlm. 68. — Se-

cundüm litteram de Chri(to Prophetaloquitur, ficomnaes intelligunt Patres

& Interpretes: dicitque CHRISTUS ipfum f& in limo profundi crucifixiffe :

infixus fum in limo profandi, Nunc audivimus Chrifticrucem nonligneam,

fedluteamefle, Sedquz crux delimo, vel quislimus fuit hicin crucem for-

matus? S. Bernardus exi(timatfuiffelimum Adami; illum limum, dequo S.

Scripturadicit: Fermavit D EllS bominem de limoterra, — Fortaffir (inquit

ï;:

ille) crzx ipfa nos [amus , cuá CHHRLST US memoratur. infixwus : bomo enim

y

firmam erucis babet, quam fimanw esctenderit, exprimit manifeflim : logui-

£ur autem CHRIST US in Pfalmo z infiscus [um in limo profundi , qmoniam de

Itaut, quando DEUS fe fecit hominem , quando Per-

?

limo p/almati[mmnus.

(»na Verbi naturz humanz fe conjunxit & univit , tunc, aitBernard. DEUS

le

in cruce limife crucifixerit , quoniam homo limus eft , & crux eft, Bene;

[;

fed rationem , ob quam fecsnda pars hujus interpretationis füb(iftere non

poteít, ftatim videbitis. Quz fuic ergo crux de limo , in qua Chriftus fe

,

crucifixit ? DicofuiffeS. Francifcum, Quia cum effetc limusipf: ficut alii ho-

lj

mines, propter profundiffimam humilitatem fuam non folàüm limus fuit, fed

h

limus profundi, izfixus (um in limo profandi. Totum videte genus huma-

r

num, totamhanclimi Adz maffam refpicite, Ín fuperficie, nec non in al-

tiffimo fuüut füperbi , limus, quitotus annihilatur in vapores. 1n media

füntilli, quinec füntfuperbi nec humiles, limus fine vitio malus, & fine vir-

l

tutebonus.

In fundo verí funt humiles , limus qui fe viliffimum & infimum

M

interomnesexiftimat. Sedinfundoprofundiffimo hujus fundi, quis eft? Eft

F'anci(ícus ,qui humilium omnium fuit humillimus , ergo Francifcus limus pro-

fundi fuit, in quo Chriftus fe crucifixit ; ipfiseus fuw in limo profundi.

;

Cc3

Hoc

7

)

z

204

Impreffro, Chrifli vufnerum

Hoc ipfe Propheta declaravit , adjungens individuantem: Francifci di£-

ferentiam,. infixus fum in limo profundies. non . eff fubflantia.. S.. Augulftinus ,.

€? non.eff fabllantiay idefl , nom funt diuitie ,, quia: ipfe ille limupaupertas

erat, Subflantia fignificat divitias ,. bona.temporalia ,. diffipavit.omnem (ub-

fíantiam , apud S.Lucam. Et hic limus profundi ,. in quo: Chriftus. fe- cruci-

fixit,, tam- pauper erat ,. ut ipfà paupertas eflet, quia: spfe limu paupertas

erat,. Videte.num erat Franciícus, an; hec fit individualis ejüus differentia ,.

hocaue definitionis ipfius. complementum.

Francifcus pauper. &9. bumilzs..

Hyumilis ?: In limo profundi. — Pauper 9 Et nomefl fabffantia.. Mli,. quivolunt

extollere fimilicudinem horum.duorum typorum, horumque: Crucifixorum;.

dicunt ita :: fpoliate Erancifcum, & videbitis Chriffum :: veftite Cliviftum ,. &

videbitis Francifcum.. Hoce eft:,. quod illa. duo: demonítrant brachia in cru-

cem transvería,. vefticum unum , alterum nudum:;, utrumque vulneratum;

Ignofce mihi Domine ,. non Bene pingis,, vel muta.potius conceptum.. Bra-

?

£

chium veftitum:fit Chrifti , nudum eft Erancifcii. Et quare ? Quia zow ef£

[iæbü;m ts

Paupertas Chrifti ,, quatenus ipfe noftrum exemplar: eft ,. fuit:

d paupertasErancifci, quatenus paupertas ,. nuda ma-

magis convaniens ;; fe

gisacpauperiorfuit. E(tenim de fide ficque definitum,. quod: CHRISTUS;

( preter füpremum. totius univerfi dominium ) five in particulari ,. five in:

communi , rerum quarundàm temporalium , licet pauciffimarum ,. domi-

niüm habuerit :- fed in Erancifcos . s eff /sbflantia:: quia nec.in particulari,

nec in communi: habuit ullius reí dominium.

Veftes ,. quibus. in cruce Chri-

ftus fuitfpoliatus, erant ipfius Chrifti;; tunica ,. qua.tectus efl Francifcus,.

noneftFrancifci, Ergobrachium FEranoifcieft brachium nudum.. Velíi ve-

litis;. fpoliate & denudate utrumque.. Sed.fi fuetit uterque:nudus ,. cum

uterque fit vulaeratus ,, quomodo.différenti poteft eorum reperiri ?: Sola fi-

des illam reperire-poteft.. Ita.textus ipfemet indicat.. Iwfxus /um 12 lipw:

profündi. &$. non.eff fabflantia, Differentia. iater utrumque nudum ,. intet

utrumque vulheratum ,. eft uniobypoftatica in uno,. non . inaltero :- 69 2on

eft bypoflafís., humanitas Chrifti,, ficut dicebat: S. Bern. fuitcerux de limo, in.

qua Deus crucifixit divinitatem medià unione h ypoftatica :: corpus Erancifci

€rux.quoque fuit:delimo , in qua Chriftus lhumanitatem crucifixit ,. fed fine:

unione liypoftatica;, 69 nom:efFibypof'afis;, Et ad:quemfinem ;; Ad fupplendos:

& emendandos in fecunda cruce defedtus prime... Crux prima fuitinfenfibilis ,.

fnit dura , fuit crudelis?: Sitergo Francifcusnova crux. & fecundà :: erux: fenfi-

hilis, crux humana; crux-amabilis :: oruxquerefleCtat in fetormenta:: crux

quz féntiat i& fe.dolores crucis:: cruxnomcrux.,. fed crucifixa :: crux finaliter ,.

quz dolens & patiens emendet:defectuscrucis Cliri(ti : "d4dipopleo em'qua defant.

Paffponum/Chrzfliin carne mea:.

*

Tertius:

hu Francifco corretka.

dey

Tertiusacultimus:defectus ipfarum plagarum fuit. Quia, quantumvis:

pedumac manuum plagz fuerint perfecta.nec non completz , plaga lateris,.

;

quz propius cor tangebat, plagafuit imperfecta. Sedcur imperfecta ? Quia.

fine dolore plagafuit. Tamimperfecta ob.defectum doloris .ut quafi non fue-

:

rit plaga,.talemque Chriftus eam:exitimaverit. Inultimahors, feu inagone;

j

dixit Chriftus, (/tio : & dixit, fftío .. dicit Evangelifta, quoniam noverat Domi-

»

nusomnes paffionis fuz (cripturas, prophetiafque jam completas effe ,. nec

"

non omnibus feimpofuiffe finem: z Sciezs qmia omnia confummata ([unt , ut

(

con[fammaretur: Scy tptura , dicit . [tio , Joan-19... Plano,mi Domine , in Scri-

ptura füit expreffum. & per Prophetiam dictum . fanctiffimum corpus tuum:

:

vulaneratum.& lancea transfixunriri, Javcez?(u& wuinerarunt me.. Ergo fi fu-

lo

perfitadhucictuslancez & plaga lateris füturay. quomodo dicis omnia jam effe

h

finita ? Ouia omnia con(ummata:[nnt.. . Paxs cordis reftat, & dicis omnium

effe &inem ? [ta.. Ictum enim lancez ,. quamvis Chriftus in pectorereceptue-

us effet ,. eumtamen:jam. mortuus non erat perfenfurus :: fed i&tus qui non

t

féntiuntur, nonfüntictus. Erat illa quidemplàga ; & plaga inpectorerece--

pta;fed plagz finedolore;noníünt plage.. Propterea cum judicio magnaque

;

2dsertentia , S. Joannes non dixit militem: latus Chrifti percuffiffe, fed aperu--

iffe , pnus anilitum laucea latus ejus aperuit... Namplagz, qug nom afferunt

jo

dolorem ,. nonfünt plagz , fed'aperturz , vieiianti verboufus eff , ut nom dicez

r

vat , latus ejm percuffit , aut voulperavit, advertit diligenter S; Augufítinus..

Plagz manuum atque pedum vere fuerunt plagz ;; fed plaga làteris, quz nom

1

cau(ávit dolorem , non fuit plaga , nec eam Evangelifta plagam vocavit , fuit:

apertura;. aperuit.. Etfrhocvobisnonita videtur efTe, idiquod ex liac plaga:

fluxit ,.attendite , exivit fanguis Ej aqua: : quoniam fine dolore fanguis extra-

&us ab:eo ,. qui multa.patiendi defiderio tenetur ; eft f(anguis aquatus. Veli

ut cumener;

4

jj

gia & proprietate Hifpanica dicam :: d—q;uiafzidefe

ii

dé paceder dav [arere [indolos y.es gu[to agnado,.

E

T ]guäzf'mmbm

Chriftus tam profündé Hunc fenfit dbfä&b&ä* ,.aut doloris -ga'r;e;miäm* in:

cordis füiplaga, utà.Pàtrenullins tormenti difpenfatione petitá, folüm ut ab:

i&tulancez liberari poffet, eundemdeprecatusfuerit. Dixerat Chriftus.pau--

[7

6

lo prius;. fodérunt'mants meas E7 pedes meos ,. PAl. 21.. manuum pedumque:

plàgas acceptans;. ac.ftatim fübjünxit :: Exwe A: framea Deur animam meam,.

»

Domine Deus ,.liberameab ictuilliuslancez, quem non fentíam : propterea

füum Ecclefia fénfüm. accommodans:menti Salvatoris, lanceam erudelemra, &

olàvos dulces appellàvit Ptro clavis,. quos féntiam ,. ecce pédes & manus ;;

fedlancea quz milii non adferet dolorem ?' Eibera me Pater,. i talilancea:

Erneà fyamca Dtusanimam: mieam;.. Sed

*quid refponditad:lianc petitionem

Cc 3

Pater?

H

206

TWapre]Eo. Chrifli vulnerua

Pater ? Framea faféitare paflorem meum, eb: [uper virum colierentem mi.

bi,

f.

Z,athg 13.

Eccelancea, plaga , dolor, inflicta Francifco.

Fili mi refrondst

Pater, quia tetantum aflligit, quod i&tumlanceg non fis perfenfürus, nrormit-

otibi, me cotmm dolorem; qui íin illo ictu tibi deerit, integré fuppleturum

effe, framep [afcitare [uper paflorem meur , lancea tranfibic ad magnumgre-

Bis mei Paftorem : $ [uper virum coberentem mibi.

Ad bominem mib! con-

jun&iffimum]lancea perveniet : nonunitum mihi per unionem Per(onz, ficut

tu, fed unitum per inhzrentiam amoris, cobzreztem mibi: Etbicdomo mihi

unitus, & intetransformatus, patietur vivus eundem lancez dolorem, quem

tu jam mortuus patinon poteris, Franciícus in te transformatus pro te pa-

tiecur ;

uia manum àlancea convertam füper Paftorem meum;, Paftorem

gregis Minorum : £* convertam manum meamad parvulos,

Itafuit, Et fi velitis idoculis videre, Juvenem illum vegctum; cxlom

inter & terram füfpenfum, é ramo quercus pendulum, transfixum, f,iran-

tem, mortuumque afpicite,

Nulli non conftat , me de Abfalone loqui. Fi-

gura fuit infignis Chrifti crucifixi , ficut paffim ibi cognofcuntInterpretes alle-

gorici , ac cum fingulari fludio, Salmeron.

Figura Chrifti, quia filius Davi-

dis : Figura Chrifti, quia pulchberrimushominum : Figura Chrifti, quia con-

tra Patris füi preceprum occifus: denique figura Chriíti, quia Abfalon, nam

Abfilon fignificat, Pax Patrá , & hsc pax fuit, quam Chriftus à Patre füo

portavitinterram. Necfuitcontrafimilitudinem ipfius Chrifti peccatum &

Abfalonis inobedientia, quoniam Chriftus crucifixus omnia in fe peccata por-

tavit, &fingulariterinobedientiam Adami. — Solus Joab hujus figurz pulchri-

tudinemac proprietates deftruxiffe videtur ; dicit enim textus, tribus eum

lanceis cor Abfalonis transfixiffe , infrxit tres lanceas in corde Ab[alon , 2. Reg.

18. Ergofi Abfaloneratfigura Chrifti crucifixi, Chriftique pe&tus in cruce

folüm uná transfixum fuitlancea , quid ín pectore Abfalonis tres lances figni-

ficant ? Alteratrium harum qualis fuerit, intelligo, namad pedes crucis aflli-

Cram & dolorofam ftantem illam video Matrem; cui Simeon dixit , 44 ipffus

animam pertranfibit gladius , Luce a. Hzc fecunda fuitlancea , fed quz ter-

tíafuit ? & quod pectus abea vulperatum ? Nemo negare, necin controver-

fiam trahere poteít, quod fueritpectus S, Franci(ci, Sed videteproprietatem

& energiam picturz : Chri(tus ín fe una transfixuslance, Chriftus in Abfa-

lone tribus lanceis transfixus, quia licet lancea Chrifti fuerituna, lancez ta-

tmenictus tres fuerunt : unusin Chrifto , alter in María, tertius in Franciíco.

Primus Chrifti, transfixit corpus, fed non animam : Alter Mariz , tranfivit

animam , & noncorpus ; Tertius Francifci , corpus fimul & animam trans-

&xit, Chriftusrecepitittum, fednonfenfic dolorem, | Mariafenfit dolorem,

In Francifco corrt&a,

2 07

fcd non recepit ï&'hm' : Francifcusrecepit ac fenfit iCtum & dolorem. Propte-

rea fingulis diebus veneris, & latere Francifci fanguis fluebat, fed folüm-fan.

guis, non fanguis cum aqua, ficut de litere Chrifti ; quia fanguis extrattus.

cum dolore, non eít fanguis aquatus, fed purus,

Verüm mi Francifce , fecundus Clirifti typus non füfficiet , ut exemplar

conformetur Originali ? Cum plage tue fint fenfitive, nec non rationales ,

examinet iilas ratio. Quatuor plagas , quas Chriftus füftinuit , tu pateris

VXNAMidadu asbl at us

quidem :

uintam, quam ipferecepit , fed non eft paffus, liabes in pectore,

fedillamnonpateris. Doles cum Chrifto vivo & dolorofo, fed doles etiani

cum Chrifto mortuo , quandoipfe non patitur , nec poteft patídolorem ? Ita,

& generosé; Siquidem primus dolor fuit compaffio, altergenerofitas. Omnes:

infenfibiles czli terrzque creacurae dolorem in paffione morteque Chrifti de-

monftrarunt, fed notabili cum différentia , forfan hactenus non obíervata,

Solobfcuratus fuit, & tenebris totum operuit univerfum tribus horis , quibus

Salvator vivus pependit in cruce : quamprimum Domiínus exfpiravit , ferale

Sol velamen abjecit , faciem detexit , illuminavitque Mundum,, a£ Dora [zstus

ufquead boram nonam tenebra faiia fünt füper univerfam tertram. — "Verva

nonita fecit, Chrifto in cruce vivente, omnes inferioris mundi creaturs

fuerunt füfpenfie : fed ftatim ut exfpiravit , terra tremuit , ruptz fünt petrz;.

aperta fepulchra , velum templi fciffüm eft, & quidquid erat reperire, tríftitiz;.

dolor, pznitentía, tremor ,. confufio fuit &f ecce velum

Tempi'i féiffum

eff in

duas partes, petra ftiffa funt t8c,

Ka ut celum adhuc vivo

, terramortuo:

Salvatore mon(traverit dolorem« Sedquaro , quod majus fuit indicium amo.

ris , celivelterre ? Ingenere excellentiz, non eft dubium quin majus indi-

cium terrzfüerit. Celumhabuit fe tanquam illud quod'compatiebatur ;: ter-

ratanquam illa, que amabat, quia doluit deillo, qui non patiebatur , nec j;m

poteratpati, Cumterra fit dolorum patria, non eft mirum , quod in arte do.

lendi vicerit czlum , fed' hi exceffas , qui czlum inter & terram era

nt divifi,

füerunt unitiin Francifco , qui terram & czlum amorem docere pote

f. Non

acquievit Franci(cus Apoftoli confilio : Fosezim entiteinvob2,

quod in Chy i.

fíoTefu , ad Philipp.2; ^ Senfitea , que& fenfit Chriftus , & illa quo

que quz non:

fenlit.-

Pátiens cum Chrifto patiente, & patiens cum Chrift

o im

paffibili,.

In quatuor plàgis patiens cum Chrifto , quia Chriftus illas füit pa

ffus ; in

quinra patiens (ine Chrifto; quia licer Chriftus illam paffus non füerit, erae

tamen plaga Chrifti . tam praclaré fupplevit ac emendavit S; Franci(cu: in

fecindaimpreffionehunc ultirium deecturmn primz:

pelftonmis Cbr ifli n carne mea

Adimpleo eo qua dey'im?

Meum:

208

In Cbrg/ii vulnerum

"Meum &nivi difcurfam. | Solümvoptarerm illius fuiffe flaem ,-qu&mchri-

prim

ftus in (uis refculpendis plagishabuit. Finem (refpectunoftri) quem habuit

E

vent

Chriflus ; fola potett fcire Roma, tanquam unica divinorum Myfteciorum

us

Interpres ; & fic illum.Roma declaravit ||Oui frigefcente mundo ad 1nffam-

matu

mandum corda no[Ira tui amoris igne, in carne Beatif]imi Francifci paffiema tue

vino

facra fLigmotavensvafti: Chrifto in Francifco fua renovavitwulnera,ut a mo-

tüm

ris igneinflammaret mundum, qui adeo refrigefcir, Sed adinflammandum

bitu

orbetn illo izne , quem Chriftusad cerram portavit, Zeem veni mittere inter-

ram , t$ quid volo niff ut accendatur? Lucz 12. non'effent efficaciores plagz

Chrifti, quàm ftigmata Franciici, fi pro una parte accendant, & pro altera

frigefaciant ? . Ad exemplum Chri(ti refpondere poffümquod ipfe fuerit Deus;

& ego fim homo : & bzc excuíatio debilitatis noflrz facit nos refrigeícere.

Sed ad exemplum Franciíci, quificut nos, homofuit, & exeodemlimo, non

aliud habemus refponfum., niíi ut.ardeamus :cuin ipfo. .. S. Paulus, qui fuit

Francifcus in Apottolatu, ego/fizpata Domini Jefu in corpore meo porto, ad.Ga-

lat.6. quid dicebat ? Uc imitaremur Chriftum ? Non, Jmitatores mei effote,

fícut &3. ego Chrifiá. 1. Cor. 4. . Non dixit , ut Chriftum imitemur, fed fe :

quia pro nonimitando Chritto dehilitas noftra poterat aliqualem habere excu-

fationem, fed pre non imitando Paulo ,'homine nobis fimili, & quondam pec-

catore, ficut nos, nulla dabartur excufatio. .Ad calefaciendum ergo refti-

geícentem mundum , inflammandaquehominum corda , non eft mirum , quod

fint efficaciores, aut veré magis proportionatz Chrifti plage in Francifco,

quàm inipfoChrifto. Radij à corpore Solís evibrati non accendunt, tranfe-

untes per fpeculum eliciunt ignem. . 1ta fuit. . "Chriftus eft Sol, Franciícus

fpeculum, plaga fant radij, amor illius ignis, & materia funt.corda noftra :

ld inflammandum corda noffra fài amorisigne. . .Ec.fi ad. concipiendum illum

ignem divinum, necefle fit materiam effe difpofitam 5 non eft in ulla mundi

parte, tam vivas, tamque promptas reperire difpofitiones , quàm in nobi-

liffimis & pijflimis 1taliz.cordibus. Magnus ille ca(üs eft, & tam gloriofus ,

quàm magnus, quod cum Chri(tus duabus vicibus fuasimprefferit plagas, unà

vifibiliter, alterá invifibiliter, utraquehacimpreffiofacta fueritin Italia.

In-

vifibiliter in Catharina, & hacde Senis. "Vifibiliter in Francifco; & hoc de

Affiffis. Q Natiogloriofa , dilecta & electaà Chrifto ad fe in illam transfor-

mandum ! Dubio proculterefpexic, & inmentehabuit Oraculum Sapientiz

Divinz , loquens de imagine Chrifti transformati 5 Jagago bonitat5 ejus , qu&

immotain f[é manensomnia inmowat.t$ per Nationes ag dnimas fantlas fe tran1-

r?. Sap.7.

onferte, conferte proconfolatione, necnon progloria veftra,

,

hzc ultima vérba, t9 per Nationes ad Animas fautlas f& transfert. la ut,

quando fc Chriítus voluit transformare, quando füam voluit imaginem im-

primere,

209

in Francifco com&ä..

ii

vinciss, relictis omnibus. Nationibus

buit

prime

re , omnes alias przteriens Pro

»

benedictam, ut animas reperiret fan-

um

venert

t inItaliam , ad hanc Nationem

acquafi con-

(

&las , tamalti , tam füblimis, tam €

levati fpiritus, in quas digné ,

naturaliter fe transformare poflet.

Ardeat igitur Italia, fic difpofita, hoc di-

du

vino igne :

:

. Ardeat Italia, & ardeat Roma :

Si mundi Caput arferit , quan-

ffo:

tumvis refrigefcens ,.

frigidus ac congelat

us fit mundus, totalite

t inflamma-

Qum

bitur: Etultima hzxc eritefficacia , qua

plagz S. Francifci hunc füpplebunt

!t

ut

deeft adhuc plagis & Pafílioni

cicetu

m , à Deo defideratum ,. q

m

Chrifi : Adimpleo

€a, qüæ

defint pa[fionsem Chriffé

ltera

incarne 0ea.

Jeiy

«

non

fuit

G1

ERINTS

fuft,

|fe

X(u

06

N

et

UX

k

E

yuod

SN

——

A

-&(w

V dd

E

w

jf00

N

2

CTNN

infe

E

NV.

Z

uN

((cus

SEN

C 7

23

n

-

i

/À

—

Ecy

7

P/,:æ

um

Exr

A

A

RS

undi

A

,

30bl

—

"

SSS

fs

r

a

».

uni

ln

x de

sor

d

quæ

a

fiti

T

ffle

u

x

T

»

—

d-

pz

À

&

N

J

[

s

»

I

a

3

W

*

— S

W

&

t a

3

g

W

:

-

—

"

2

h

"

"a

À

r

—

—

—

e

-

s

—

SEESSRURRA N

-

gt

M

t

-

-

-

—

^i

GH N at a r

*

G

ss iÉ

[]

E

VN

i

—

Y

X

W

CONCIONES

19

VARLE,

18

VierFarbSelector Standard* - E kala Offset

ADMODUM RKEVERENDI PATRIS

7

ä

ANTONII VIEIRE, Mil

llll

.......

SOCIETATIS JESU.

Ex lmgzm Hifpanicain HHalicam translata.

D

Varietate inventionis admirabiles ; fubli. -

o

s

/mü—

mitate conceptum fi ngulares

AVec non

3 n u/c

z

Sacra crudxtlonc fuüblimes :

omnlbus intelli-

"

2

gentibus peruciles,,

INume vero

5

LATINITATI CONSECRAT.E

*

:3

Per

.

8

REFERENDUA ET DOCTISSLIAIUM

7

.D. JOANNEM FIBUS

6

AQUISGRANENSEM,

ä

AA EL.ac leofop iig Profeflorem, Sacrcfan&æ

Theologiz Licentiatum , . &c.

VIENN.(E AUSTRLZE,

SUMPTIBUS MARTINI ENDTERI,

inDo 1707.

ïä/ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxym com