Gi496a_2 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Catechismus per omnes quaestiones et circumstantias Sarcerius, Erasmus H " Ls x b "d DA AA B M i p * us t é us z 2 2$ B " E. $ A Xri « h E r 3 lT M Y d. 3 Pi j—. » : ,T » 1 * C n T * i " ï 5 " w r :x.. ^s Y. M s 9^ z " $y $ z É k? x 17, AE "k T X : « P oeiqe: A :f ^" ^ x L d X : ii VT 26 x E S € : * v g n Vi 277 k SERVILS * m z ï MA P o d. " ^ - xj d2 4 d Bo X s 4 " $. f, u - ps ia M : d ';3. 4i . $ Ls [ [ j« E : v r 2 m X UR " " . »» " r M ^ j 3 * 34 t ts T n ; n ab d A s - ^s - Ls " D. d ne » N » n * M L DN E E 4—)* $ ^ x* x d i y r * J* $ T ,,1 » x P MA RU 2 P. "* vf ^ N k P R M —— 3 [5 Y* e i t ES N — Sn AA a " y n s5 . f r A ? a. Y2 z ? SA a r ï s -R $: ^ " " x M. av R X5 E ;4 i N * Z Va * b A a | ] | s a " À P ï 4 gie ï R m o^ v as * $. ^s x 35 a 1 [0* E ^ See N d — MM EEE EEE o EE A E ER GESCHENK R^ r NI2e«5119r5055 D21 4) 2 IIHIH/Il»iI-IHlHHIIINIHIIHIII UB Tübingen y M UEL IACA A. Griesshaber, Buehbinder. W. Reic —— Pááa nb anfiE. .. liE o L TC ERUDREST EE ze & d | l&»ïdmm& dtcw à CATECHI SMVS PER OMNES l, UH'S fan; QVAESTIONES ET CIfR2 cunftantias, quz in iuftam tractatio- m nemínciderepoffunt:in ufut) Con2 frtn f cionatorum diligenter ac dueríis piéabfolutus. minfi» (oftg Austore M. ERASMO fAR- CEAIO Anfzænwntatgöa N . SETA ( ol , X N- — m S SS — " RE us d X FRANCOFORTL Apud Hzr,ChrEoen, H vN WMM* AD BONARVM AR yardo TIVM STVDIOSAM IVVENTVa Í tem,Reinhardi Hadamarij : Epigramma, MA vrida criminibu tua [i precordia fpurcis N j L Horruerint,cuncti caffa nitore boni: A Dogmata prouentus dubij diuitaperibunt, Raricidoli tetro uafe recepta finus. » : Cantio peftifere fiét cygnea Mepb5tes, nj Et uirus fient Attica mella merum. E pottiloquis ergo pietas addenda Camoenis, a Etuere [tudio relligzonis amor. - eioftt Í Omine prefentem;tibi quos perfcripfit in u[us . t Annæmantams candidiorelibrum. : frilis tz'zufquia Dd C? OM * (tigi ä nhllrli äcæloM - df [ (Dtftyy -Mirobggi Uf Atj HV M»LA N! S sx Mö Ac*j Mj SVMMO THEOLOGO, M. LEO- Ws | :ä'xa'rdo VVagener,Sigenfis Ecclefix pas 1tori dignifsimo, M. Era- .amanj fmus Sarcerius ] 'So D. Va'llt/þ/m? ONSCRIPSIIN HYN c, quem uides, libellum;optime Leo (reboyj üw, E. "arde , Catbechefeos docdirine VANZ. expofitiones, ad quas ut fcriberé, ^ * adegrt me fingularis amor , quem l erga fuccin m i la ac fimplicia noftre religronis , ' tamen fanctifima capita, gero. Si enim tantarum NT * rerum thefaurum fpettes;quidillis articulis pre ciofius ? quid fublimius ? Si breuitatem,quid fuca ;lpütinu[w cinctius ? quid rotundius ? Si ornatum, ! M jj qui folet FT& ubiq,- eJfe uenufte breuitatis comes,quid lima tius ? quid elegantius? tandem quidperfedüius:De — 1 j uero Dei cultu eg charitatis operibus , quid fan- -9evoV«s1 . €Hus? quidpurius exiftit decalo go ? in. quo adeó. i nibilredundat, nibil deficit, quod meritó dicatur 5,"-*10(( v € celo à fumma atqsperfett ifs tma fapientia defcé d'i]]E'.Dc articulis fidei quid d icam ? in quibus pul cherrimo ordine fancte Trinitatis officia ponun tur ob oculos;quid queq; perfona , noftre falutis B — caufa fe .Sa?-"æ ctrit;e adbuc facit. Orationem Domini 9 *^"* edn quis hominumintalem ordinem;idq; fub tam Aæ/ | ge£btisTOLA5M Ü paucis uerbis,cogere potuijfet zitaut feptespea titionibus tantim,liceat ta [piritualia,quam cora bj pomlid, ad facietatem ufq; petere;nec Jimpliciter peterefed e» certificari;quód Dew talis fit . qui ez uelit,ez pofoitpetita dare.1n boc enim fubic- ; é&um c& illiregnum, potentia er gloria. 1n boc $ a;nfyy (vvv 977* & [acramenta, tanquam pignoralia quedam fi- * Expoftio: gnaacce[ferunt Catechifmo, ne quicquam de bea neuola Deierga nos woluntate dubitaremus. Si | uidem illá um cum [piritu fancto promifsiones ( DeiPatris in Cbrifto confirmant.1n bis itaq; cte r pitibus woluime iuuené Tbeologum prünum exer ä WECüW cerc. Nec fpero aliquem fove, quimetm operam fà niftré nterpretaturus fit,cum bis expo fitionibus | dign ( hat nibilaliud quefierim,nifi ut me exercerem,ey fi^ mulalijs iuuenibus Tbeoloors exercitandi prebe . &U vem occafionem. 'Yu auté,mi Leonarde,unà cur | A-n-liceati alijs maturioribus theodidactis , bas meas primi- [ fnn tias iudica , um analogie fidei re[pondeantz * E U loltri iudicatas,fipie füerintsproba. Vale; Sigene Tengrorum, X X. V. j A Decembris.Anno C 3 »536 j li , 9 L l , 3 Atlisg] | Qu M j firoj 5 tj L INDE X. lfdlltffm, M CONTENTA HVIVS Libri precipua. : re) W(jlm t R. pnorem b, pofteriorem cbdrtae Deu l J füciem notat. zlzocf;um[ glor | Decempreceptorum. fl. 94 6od4 JIM " ! Articulorum fidei ExpoJitio Orattomis Domunnce, 7ib Itfb Baptifmi. 864 ln ( Sacramenti ÁAltaris. 1054 pronfg. lii my (i QVAESTIONES ET OBIEe Wi t &ionesobiterfoluta. duf Anpecunia;potentia , bumanaprefidia ezc. yinb abijcienda finc. 104 m An coram Deo medijs utendum fit ibi, vl An Deu pofsit in creaturis uenevari ibi.b yurdeaa An liceatimagmes autpicturas babere,repree hn fentantes Deum aut fanctos 114 n,!þ h l Quur Deusperttittat incidere bottines i ido MP lolatriam 14.d eU An completiolegrs post acceptum Spiritu fan ) cum;in wobis [ufficiat ad perfectam iufti^ TTR ETÁ tiam . ibi. b Anliceat fabbatum frangere. 254 Qui fiat,quod bodie maioribus wuullum prefte 16b tur obfequium quifiat;quod bodiepaucifiimi exrelictis b2 -redcbm, G ex[cruis, ez- ancillis fodiciter & s j LNDES | » puvwm agantin bac uita H TU n impijs parentibus ,magiftratibus, tutori- bus,dominis,ez beris obtemperandum fit.ibi, n Anmorofitas parentum , magiflratus, foluat ibi.b 1 ohidi quartum preceptum i Que[tio de caufis latentibus fub uoce cedis 30d u in qumtopreccpto de &au 1$ ; Mfmü: Obictio.fi qumtum preceptum ez intelligy debet,tic nema alienus et à cede.30 b . gl 31d " Obieclio contra orationem pro inimicis Obicdtio,unde difcend fit diligere inimicos, 1: Q)f!/i/ä,il ibidem | a €z' orare pro eis. Aniniurie ac miu[titie aliorum iuftificande ! Qufis int ibi.b ] w Wt Obieclio de commoditattbus celibatus: - 354 Obiectio defoluendo cajtitatis uoto ibi.b otid ibi. Obietlio de mercede caclibatus maq Oäf'&l'l Anparentes pofsint impedire liberos àmatrio monio 36d fi 'Obiettio contrapbilofophos ('7" Schola[ticos; 0j if 374 0l ii an Deus iudicet adfectus. Obiettio de marito uxoris capite ibid.b da,q Obiettio de probibito adulterio,er interim có ] t l ceffa JLupratione ez fcortatione 39d Ol Obictlio.an uxores uerberibus adfici debeant, dum qui4iuxtapoetam : Ire. amantjum reinte- . Ol gratio et amorum ibidem g W Qufis g Dbiï&iofqm mzp ofribile $ babere. ani purum jï ? & j purum ab adfeclibus: 1deo liberum e8 fcov Áj tari: Nemo enim obligutur ad impofiibilia.s9 b Ptl Obiecclio,anpeccatum fit,exer cere mercaturás hl F 4t þü dgere opificem,negociari cz'c. 424 N Obicilio mercatorum : Nemo cogiturad emet M s dii no[iras merces; Ergo non Juramur,cim ! " e4s cavifome etiam diftrabimus ibi.b decif Quel[liosan liceat ufuras exercere ibid. dcteg Obictlio in [peciemcontraria; Muttio dantes, (l J i ibi. ez nibilinde fperantes 1GUf 5 Que[Hio,annecefi excuiet rtmn 424 [ ibid. An fares fu[pendi debeant ïmnda Quejtio, Qui fiatquod wto[tro boc feculo o- Wt mnes querdntur de egeftate;opifices defua. 1 D infelicitate,mercatores de fua. - , lo& j il Obiectio,de iuremagiflratus i bone[tos fü- j res,qui bonefti [pecie furantur.. 445 r Obiectio de impatientia uulg: erga politieine ftitutionem 454 Obicdlio,detranfgrefiione politie nftitute, ibi. dj y! Obicctio,an malefadtaproximi fin£ iu[tifican il da, quianon e& dicendum falfum tetimo ibi, D j um y Obic&tio,anin uniuev[um non [it obtrectan- ! ii i [; dum alijs,aut iudicandum alios 47b Obicctio,an liceat cvimina prodere, que uere um WI,/ sod d gunt in publicaminterniciem I" M'» Qw]äp,giï lfce4f prodere crünína Á 4 furum -- ä INX DE -X Que[Ho,dn om nis cotic, u ipifcentia fit probibi- gdmomt ii a M Propof (4 in tono precepto. 554 Obicctio,de precio illarum rerum que permu ii tantur ibid x pg Que[lio,an liceatpignora accipere 564 MU EEE i 4 Queflio,an omue dejiderium peccatum fit./ $7 4 . Que]Ho;an liceat feruum;ancillam abducere, D »f aut ad fe recipere fine cofenfupo[fe|Joris.ibi.a pr QuéftHo;anliceat feruis ac ancillis difcedere à morofis dominis aut beris ibid. Dud [i sm Qgæ]ho,dn poftit uxor [ufcipi uiuente mari- ibid. niei ] b þtu Qæ]ho,dn cactia credenda fint;que in duo» decim articulis noncontinentur 61b DC&&E)* Dd Queflio;quis: conf eritet tos ad uitam eterná, - nerecidamus à jïde 734 i Obiettio pro inuocatione fdn&orzmz 784 Deh Obieclio contra uictum,quicst donum Dei. 815 Deat D CONTENTA DE SIGNIS Anum - & circafigna. i - Drij De occafione feu cau]'a figtorum;quur ca dae Dri t4 fin£ 84b 77 Definitio caufeser effettus fignovum :bz 4 Deur Propofitiones de uero figuorum ufu,ey corü Am;ä/z --contrarijs 8:4 Dfdrgw Debaptifmo, methodica explicatio 864 Admonitio mm; PU Y IJAIJ E X, 3 jipi Admonitio ad baptixatos. 875 M Propofitiones de uero €4Pf.if ii u[us s eius co Hj trarijs : $8b ö ä De dignitate e'. ngïjgnitgfg miniftrorum ba- Á ptixanttum $9b tumHt fl od Deaptitudine baptizandorum dien De dignitate ey indignitatefideifforum ibi, *-mn (f | ibi.b Deformabaptifmi fl/fflffïtl " De immerfionein baptifmo ibidem il "M Delibertatebaptizandi cuiuis conce[fa in ne» cefritate 914 [ Debaptifmo extra Ecclefiam ibi, T Debaptizatis ab bereticis ibid.b 6l De fide,qua impetrantur effectusbaptifau — ibi, T Ms Dereatu peccatiorigmalisquitollitur in bae ptifmo 924 l ibid. Debaptifino ez figno mortificaticuis tD d De ceremonijs circabaptifmum | ibi.b Deleuitate circa baptifmum uitanda. ibid, G. An liceatbaptifmam rciterare,ut [acramentii Altaris ibidem Deinfantibus domi baptizatis | 934 ul i De ufantibus nondum natis i znandum , ucl ïl partealiqua berentibus m utero matris.103 4 L "N : De uarijs baptifini contrarijs ibid.b | 944 WIW Aninfantesbaptizandi fine- : i Deargumentis Anabaptiftarum,contrabapti u . ibid. fmum partmlorm Ww A :l 5 INODIETS. o$4 Derefponfione ad fingula argumenta Deargumentis probaptifmo paruulorum,.| 974 Q | De argumentis,que probant infantes pofJe im ; petrare effekus baptifmi Deargumentis contra vebaptizationemm — 100b Deratio m'(z—ugi gatrm,gwr]ïnt bap tizandi paruutt 1024 DeCana Domiaimethodicaexplicatio — ibid.b | Adbortatioad communicaturos 104b l, Propofitiones de Corna Domini , explicantes buius facramentiuerum u[um , uná cum ca trarijs » 1054 Deerrorenegantium , Cbrifti uerum corpus hu ez fanguinem. nobis porrig: C ao ibid.b um uino Wi Defubtractauna [pecie 1064 m De ceremonijs Sacraimento &ltaris additis.107 4 lt Wtde. De præpcfratione!gz dignitate,ez indig tc ibidems n fid :Dedupliei manducatione Coetie Dominice. ibi.b bt ibid. )Deeffecibus Ceene Dotminice p Deuarijs erroribis contra hánc cotta m. 1084, f Qy ID ; | (l fitcdy :mþm n« ia G —J—wa'föims MVs. M u | [e ATECHISMVS e&—mjïi.- htl Ti Eï tutio , que fit ore, woftre fidei; C adeoq; totius pictatis elementa 9 ] Al —— C*ä v «v continens. * tlj CAU AN CATECHISMVS ALI^ QTO quidnouiftrt. 10 "i Predicatio Catecbifmi non E&.res RONA, CHius WO | i ufus tempore ApofLolorum coepit,quando pueris — — d æy— | Vl ubi Catecbifmum retiuzzznt, à fuis epifcopis cem —— 377* firmabantur,atQ; n coetum Cbriflianorum.factis diun Lt fuper cis precibus;fufcipiebantur. Et adultiinter ! vogabantur ante baptifmum de articulis fidei. D& n ftinét.4.de confecr.Paragra.y. Ytem catechizas Mi i bantur per quadraginta dies de Trinitate anteba l ptifmum.te[te Hieronymo in »mm Wq l —tvertio didlogo cott-» tra Pelagianos, Ej Q PROPTER Q,VO$ INSTI N tutus fit Catechifmus. lii: Catechifmus propterinfintesin uerbo nftitu — [v ited tus est;ut certó fciant, que potifeima fint nofire religzqm's cdgitd. - : Q,V O':-f" | CATE?ILIISMVS | o QQVOMODO TRADENDVS E n« fit Catechifmus. Catechifmus ad infantes in uerbo pertiuet,ios $u ii £ur fimplicifime est tradendus. Cuam fimplicem ii £radendirationem Apoftolus 1. ad Cor ï int.3. uozþ ] mplm «at lactis potu alere. hi hi DE PARTIBVS CÁTEs d j chifmi. qüd D r Do&rimg Catecbifmiin quitiq; artiddis confi J füit: In decem preceptis. Anarticulis fidei. In Oratione Dontnicd. U In Sacramento baptifmi,Et w dul In Sacramento Altaris, ? | ct[frba Decem precept4,quid Deo. ex proximo 'qïea fl hij t bemus,docent, Articuli fidei , fummam quandam ato[tre veligionis continent. Nimirum;quomodo, MO i €7' 4 quo creatifumus; per quem redempti, tandé hj i €7 áquo fanclificati. Hinc officia fancte Trinita hj £is profluunt : C0f ( dditng Deus pater creauit tos;ez difpo[uit ,ut fal ui fieremus. gooe, ] Deusfilius nos faluo$ fecit. (ion, Deus fpiritus fanctus fanctificat wos e có DI feruatin falute per Chriftumaccepta. Oratio l ERASMI SARCE. j NDy Oratio Dotttinicaest , qua omnia tam anim& quám corpori nece[faría àDeo petimus. - *þfrtimi;g Sacramenta funt figua gratie ez liberationis, Vfj IE nobis per Cbriftum collate.. Nambumanus cas OE ptus cumper fe imbecillior effet, quàm ut po[fet fimpliciin Cbrifto promifiioni credere,Adeo Cbri flusbumana imbecillitate motis , facramenta de [ dit uifibilia figna;per que tanquam per certa alé qua media alliceremur ad. credendum fimplici Verbo, li DE VTI'L'ITATE CATECHIs Ími,&contemptu. - Dodrina Catechifmi n f[peciem conteimptá eft;cm. tamen omnia eain fe continet , que nes ce[fe babetbomo Chriftianus fcire ad ueram pies n tatem. Multiquoque bodie magnis ez difficilia T - bus (cripture libris dele&antur, quos pro concio L l j ne explicant,atq; in aures indocte plebecule, tan Wi ii quam frigidam aquam;effundum .nterim. finunt - auiferum uulgus , fme certa aliqua uere pietatis m cognitione;in abftrufis fcripture locis uagari,no dliteryatq; ignotos in peregrin4 & incognita rea 'f (f,üff grone. Ratio autem e£t tam prepoftere in[Litu- tionis , quia predicatio catechifmi plus laboris, m;w/ " guäm oftentationis babet. / DVE j :[ CATECHISMVS — DE DECEM P *—-"*"ï R AECEPTIS; Wä u & primüm de eorum océ d cafione. —— B CdtO;n VM prmuzs lomo &dam ad imagmem Dei if tis ) hss effet creatus;boc est,in eo perfectionis fLa» iÉ tgam quo adbucbodie funz fancti anexli , uidelia " 1,-!! wiat cet nature Det, [äpzentue,bomtætw,uerltatzo*,ma flitie;atq; adeó omnium im Deobonorum partia Qpj Áf ceps.Que boua Dauid Pfal.48. bonorem socat, L cum inquit : Homo quam e[fet i bonóre confti- il As o eoct frch tutti,ez c.Pofteaex lapfu ez tranfgrefsione pri- mi precepti Adam ómnia iftabonaamifit : ficu£ ial lr idem teflatur in eodem Pfalmo:nonintellexit bo Hmo fuwm bonorem, factus eft iumentum;boc 'oc est, w qui amplius per fc nibilintelligit in rebus , qii qua ln nj lt funt Dei.Muxtaillud : Animalis isbomo uonpercia — piteaque [piritus fu:»i Quare Adam peccato? LT. qus factus,pro diuina uatura , naturg Diabolice par ticeps füttus eQ : pro fap e,mf ipiens : proiua Mft ( fto,imiuftus :pro bono , ma. ro uerdct, mens &l dax :Ma quód primus bomo ipfifimum Satand qül t as i tb s .. R N luiti mancipium fit ejïï&us fliuire , e» eterne da- mnuationis, 3 [ B7 Propter buius peccatum 1tos ommes, átque fi ]' é totum bumanum genus, Satane, peccato, mortis D ez maledictioni Jubie&tum fuit,tton fecus ac pro» um fm pria mancipiz;que Satan pro &rbitrio cz libidi- LL 740r:a Mn£3 EäKSMI SARCE. $ IPT H xe;td omnis generis flagitia rapit , cuiq; bome ex fenonpotest refiftere. Et quemadmodum Adam prouolutus inpec cato,nullo bumano confilio aut opere;id quod aa Mgmzm d auiffum erat,reparare potuit : It nec nos e peccá : H tisnoftris couatibus egredi pofumus. Ceterim vl o frf j | | ex tnifericordiaacceftit Deus cum Adam e[fet in tritijn mücus Dei , e mortuusin peccatis,atque Adee opem porrexit,additapromifiione de [emine mu ramerm TC lieris,quo contereretur caput ferpentis , ez dare tennfi tur [ubfidium contra Satauam , peccatum,mora — Iveyex Mp tem e» maledi&tionem. Hec promiftio Euangeli Tesasssyelasz , &m erat,in quo [pem babebat Adam:pofLea fubis i ful j i Wm — derenouatum;ez fenfim ac fenfim clariustradio nhid, tum fanctis patribus, donec ueniret tandem pro- — d n nüffum femen. Interim autem dum ueniret femen promi[Jutm ] nanpm:ä W - ] Ade,cr fanctispatribus,emifit Deus e coelo leges quafdam, quibus woluit füam uoluntatem declao W jl vare ey oftendere;quid uellet fuum 4quem t& fele , D cum babebalpopulum;in bac uitaoperari. | Sia i [ L ; L ii quidem extrauerbüi Dei non est certa diuie uoa t : | luntatis cognitio. Et quanquam gentibus nullum fiudium defüit , quo cognofcerent Deum;parum, e é4men aut mibil effecerunt,uerbo de[lituti. 1 i jl Date auté funt ille leges coelitus, non propter (( alium finem;nifi quia Deus promiferat Cbriftum,, (f T j gltl"' R£ m quo redirent ati]faper Adá boua;1 er' F ee[f^ arid / — f J CATECHISMYUS e(fario efet certus quidam populusjim qo ia n BEU mifiiones de Chrifto reuelarentur * vetiuerene tur,donec promijfus ueniret, Et quia bic populus qutit u ad tantas res eratelectus 4 Deo, trip licibus legi- bus illum adornauit,nimirum moralibusiudicias cet,dd* libus « ceremonialibus, non.quibus iu[tificarene tur coranDeo, Ramin bunc ufum Cbriftus pro mijfus erat: fed ut ea exactione duceret Deus ad Ín^ r cognitionem innáte malitie , ev cogeret afbiraré M má .vüt'a/ . 4d Chriftum feruatorem. $ enim lexcognitio — ' | i peccati,ad Roma.s. Et pedagogusad Chrifli.ad t Gala.5. Porró quia Chriflus uenit, populus ille le | gigut D gis und cum fiapolitia ce[[auit. Nam ficut Chri du flus erat rex liber , ita decuit eum tale etitim. veo portansi gnam, quod effet ab omni obferuatione alienuin. ( [mfra Quemadmodum ex ipfe teftatur : Regnum meo cfpta,q um not uenit cum obferuatione.Nibil itaq; nos, pj quigentes [umus;ab boc populo accipimus , fed ciitr. fatis eft manere nos apud uerbum à Cbrifto pro ;; (u ( pofitum;ez apud legem nature.Verüm;quia Vea qicit tus " Teflamentum;infignia diuime mifericordie et M íre exempla proponit: Bt quia catalogus infigné metbodum legutm naturalium continet, explicart l rip?[Pli j tm tem leges nature , ideo Mofen cum fuis fcriptis & 'irtdil vetinemus,non. quia ipfe talium fcriptorum atia ^ ; t tor e&.fed quia feruit wobis ad confirmandum a^ ! hr nimos noftros Chrifti nomine , et quiaofLer cata j 1 phraftes epaucis complectens in fuo decalogo, st : quoä ? 1 ERA&MI S$ARCE. $ Mi h! 1 [ quod alioqui cum difficultate exlege nature crua — endum e[Jet. Propter bunc fiuem cz iudicialia is d mitamur , uidelicet quatenus confentiunt cum ná Fläki. tura,€z explicant eam.. Ceremonialia imitarili^ hd cet,ad ea ligare ion licet. qlfcäïf&: ff YLÀS X. PRAECE- !Dard :24'DE; TAB ptorum, i Leoem jïlp;s 1frael proponendam, duabus tabu C0pNn 4 lis lapideis, quas fo opere fecerat Deus, fuo digt ^" Jhoad E to infcripfit, Exodi 1:€7 32. He grauitatcm le-. iil gis ez onerofitateni,item lapideos filiorum 1frael Ave«, gt(bri animosin. feruandalege fignabaut ; quas..Mofes M i2 - t U — portans de coclo fregit:boc fignum Fg—t,legem faf faac fra&apectora faturam.Prioris tabulepre um J cepta;quid IDéo debeimus, docet, Et bec fidei pre L cepta funt,que nonnifi fide capiuntur e perfi- n h ) J 1 7 citur.Reliquait chasitatis operibus uer[anur, WJ J que debemusproximo.Prioraprobé cognitaate um que intellecta, fecunde tabule preceptafacilio- n rá faciunt,que fineprioribus nunquam uere fiea j »gtsh 10 ripo[funt. Suntenim cbaritatis operatanquam. ef, (XPL":-? teftimonia quedam z effettus ex fide ergu prio^ — pugrmaonqn m "us ris tabule precepta collecti.1taque pro uero ifto um rumintellectu orandus efE Dews fedulo , utindé " Ti | L !Ur) Waiori cum fructu inferuiamus cbaritati. p Mi DE L PRAECEPTO, 4 B 4 | CATÉCHISMVS Nonhabebis Deosalienos cóe- * gl r YTYamime. benon e[ffe babendos Deos 42 do : 'Cim lex probi licnos,certó indicat plures effeDeos;qui uelin bo ! uorYe babeantur,uel loco Dei colantur. Hecideo | dicimus quia nonignoramus , pajsim multosbo- f ii die veperiri, qui cauillantur [erium illud.ftadium | u m noftrorum predicatori expo[Fulantium cum plu um tan- Ü ribus dijs Anquiunt enim : Q nis nefeit uru ii j tüm Deum e[fetnterim nonperpendunt illi caud /JM l«tores,quód plerunq; ex toto corde ampledun- &ir et colunt,nunc [anctulos nefcio quos,nunc pe aj M cuniamynunc potentiam , éandem ey reliquabu- - vt mataprefidiasid que m necefiitate confuguumnt. w 14 954 f'ia Afleclo pofles $44 « ** m Dijalieni. &tl k4MW. da7, C& aisehss faeerlo, $ve$ & — vty Suri autent. dij alienipropr i ea omni, qie lg, l- ï wf.g'rf., -rfv«. z sl tton fumnt uerus Deuss Porró uerus Deus eJt unus 3eus.folus omnipotés,eternusimmutabilis eyc, a Dti, Hinc fücilé patet;qui fint dij alieni-Nimirum quic uid eft creaturarum , ad quas accedit uerusDet tumprc at cultusqualis eft:fiderc creaturis , timere es dili- gere cas ut Deum ezc,. Sic fandtos nuocare , eft Al babere deos álienos, Nam inuocatio foli Deo con. [ten, uenit;Pfal.49. inuocame cz glorificabis me. Sic 3 (itti prpecaniam confidere ,eft babere Deos alienos. Ra confidere foli Deo debetur , tcfte uel exema : me »lo de Afarege Iude;de quo ait fcriptura 2-Pará. E7 HO 7"6*.? :..6,Aegrqt4uitctiaäïz A ja ao tricefimà no M IU 1 P ERASMI SARCE, ià JU) o fui;dolore pedum uebementifiimo , er in i2 firmitate won. quefiuit dominum;fed magis in mé . 0 t dicorum arte confifus eft ezc. Mu ä OBIECTIO.Ergo pecuma,potentzd,pne" ^ ib fidiabumana evc.abijcienda func? ld RBSPONSIO.Nott seduzdendwmeft ne T jïductam & cor apponamus. Pfalm, &x.Si adRu- a «nt diuitie,nmolite cor apponere, AUL OBIECTIO.Deusuon ed tentandus , fed tilicti atendum e& medijs:ut jmfirmo licet uti medico,et lu fidere illi de reftitutione.Diuiti integrum est eti2 fticpr am fine peccato non odi Je pecuniam: Lqualwa RESPONSIO Hzcdzjïmauendmne]ïma x Aff« A ter adfectus,quorum quidam fimpliciter funt pec eata;ut non fidere Deo corde,eum non timere,dió WM ligere, iuocare exc. Quidam non [nnt peccatas L ut fidere in medicum tanquam medium , per quo t uultiuuare Deus,— Tímere magiftratum propter r mjuic Deun, diligere uxorem ez liberosinuocare in li g tun proiedus,eum quiextrabat. Sic Afa repré- nmeïmh*' benditur,non qma medicum accerf. erat,tanquai 2/ j medium,fed quiain arte medicorum magis confie [us erat,ey" quia non quefierat Dominum. j [c[tDW oram me. n bh Id ïn li Wi Circa me ez [ub uominemeo &t funt becuerba p Ti t quafi per occupationéadiecta,ne quis dicat: Scio. CM "as quidem unit effe tantum Deii,fcio quód unus De- !l i n usf it nübi antc ompiá colendm.Verm quid obeff Cff v B. 5 ) cmvsäms—mvs '- bocuclillud coram Deo fub nomine.Dei coleré; maximé cum awlla fit creatura , nullum prefidi- ä w j um;quod non.à Deo tánquam autore proficifcao ,*, tur.. Sic Yrael aureum illum uitulum. fciuerunt qüd ereaturatt e[fe fine dubio,neque iudicaruntbune li Deun e[fe, qui aliter erant edocti per uarios atqg multos à Mofe fermones. Sedim bac creatura uo l luerunt colere uerum Deum , qui eduxerateos ex. nétos non li i Aegypto.Sic PapifLe uquium: Nos f« llis uerum colinus pro Deo', autloco Dei , atini 4 Deunm colimus,ut creatorem n creatura. Subijcit W/M igitur Moks:Cowquajï diceret Deus: Tud IN bec opinio.fit quantumuis in [peciem bonefLast4 i L N menbonorem meum 1olo cum creaturis commie xtum.Vidit ez Mofes buncpretextumsubi figna Wij &i £éprobibetidola fculptilia , titulos infignes;Le- uit.16.Deute.4.dit : Nonuidiftis aliquam fimili^ Itj ID tudinemin die , qualocutus eft uobis dominus i Orcb demedio ignis, ne forté faciatis uobis fcul^ D pian fimilitudinem aut inagmem wafculi aut fæ- hf qnin& ec. bony T OBIECTIO.Atf. J eripturd permittit' Deg'i laue th;qu dareim creaturis? / RESPONSIO.A dl'äos,s liud e& laudare Deliin cred Ht turis , diude& DeumadoWtre in creaturis : boc Cf'(lf,Dm probibitum estjillud concejfum. Laudatur ueró Deus n creaturis , quando Deo gratias agemus, DEy nos TW quando glori;ïcm;gsl Dewn;qui freatumsi/n H/r g/l f: "':1 [ L lt ERASNI SARCE. 35 D ftrum ufum creauit;qui l&rgitur nobis easqui fer hp udt. Laudatur Dews in fanctis , quando à nobis mj L glorificatur. propter magnifica. illa beneficia, if ï qu& Deus contulit in fanctos. Y nl FMf - OBIECTIO.. Lícet ne imagine baberez gt *D,Mri/ h:; $91 RESPONSIO.Dc mmgme Dei n5 4udeo quic Heons? mp m ixeritto - quam ad[irmare,idq; propter multiplices -präbi,- [4olz ,. h 4 J du)g'SfM j bitiones,qüæ extatit EX0.34.. Leui.19.26. Deut. * « ,^ Wil 4./7-11.12.13.16,27. Q tanquam Leuitici 36. ye- ,tl «ordlnl Ó x fl-'uv $««« qud ltura.Subi/d! perio conditionem , qw/dï tantum excluditadora- tDicfl | tionem, cüm inquit Mofes : Non facietis idolum ht 1; ? uobis ev fculptile ezc. ut adoretis eos. Et uide-. & (hiric tur Mofes iftis probibitionibus tantim uoluiffe tll occafionem idololatriee tollere. De creaturari p£ ii &uris nullam prohibitionem babemus.eyuare fi- liqmmj?miü» ! ne peccato baberipo[funt, modo abfit b illis cul. j i tus Det. UX - il EPILOGVs. t Hec uidentur fufficere ad explicationem uer- borum primiprecepti. Est autem potifimara- mmtDzuw tio,quur ton fint babendi dij alicmi preterpre- i dictos,quia Deus zelotes et.Exod.34. Noli4do^ « .. : ^^. [ u RU rare Deos alicnos : Dominus enim zelo tes nome lRo w* 8 - ! h giws,Dezæ e& æmulator. Bs j ul rrdW ?&X : bE VERO VS$SV I. PR AECEPTI, ,& quid requiratà nobis. . u -' Ó Lc-*jjdï() : DS'M7B i :g Hrc— i»"— f'uvyl at fy nrvr/af $«en( innby p—rrph À (fryf"'l] Mdiä;al? AvY4 buevit*$ , Svd Qsecal f vde esfuca tv :la er!»wwitl | v« | th-.w ifev en ikm'uv-z ( 3 cvc»g- ipam ï'f h CAÁTECHISMVS ht qül Primumboc preceptum cor folum vequirit, nulla externá opera;nec cultus exterinos. Hinc età lii *X g « Mofes internos cordis affectus ad boc prece- 2pum. fïagztat,cum inquit Deut,6.Diliges dominis Deum tui ex toto corde ezc. Vem a, Ponitebec pI uerba mea in cordibus ez amimis ueftris.Et Cbri^ fiusin Euangelzo boc preceptum maximum uo- L) a'H;'»n, ca;,qma requmt adfecus cordis, erus u[m bu- vv . ( tr ov iuprecepti confiftit n boc,ut fciamus bzc cade- AT ve omnem fapientiam noftram , omney üu iu[Litiam, i ennem f[anctimoniam; tandem omnia nosrápres J fidia; qumem. Et docet boc D «q preceptum uni et foli tantum Deo fidendum effe, Ti unumtimendwnm ac diligendum,unum cognofcen Wt sudiiner pro defenforefufcipiendum, in quem fo- ium com;czdmus omnem uoftram iïducum » lan- ] l,ll n [T) : .lll alia od br ob OA j uod ndz enmor tis [emdre poteft.Et bec uclfola ell glorid.ittqua [ pios gloriarioportet.Hier 9.fcire ez nofcere: De ^X EOEIT wnjquàd ille dominus fit , qui faciat mifericordi- funtn am. Confirmat etiam bunc ufum articulus fymboli | pl &po[Lolici primus : Credou Deunpatcemomnt ct*rfg;dm potentem eyc. quia cnim Deus omnipotens es?, Fl idco tueri ac defendere nos poteft contra omnia, lldtorrm,m mala.Gonfirmant ez quotidiana exempla,in qui^ nj bus uidemus Deum feruare confi dentes n eum. 7""77?4313 ( MW&Wmceptt beweficia Deí. Ptb Hic j | 12 ERASMI SARCE. M 0 ) Hic quit fepe eripuit multos ex magnispericue lz»s'zg:tur ez nunc liberabit. Szgmdem Dom.m T UCPM l nus non e[t abbreuiata ez'e. - hr . Doni DE VOCABVLIS PERTINENSse Ti EC tibusad uerum ufum feu cul- VAWIMLAD tumprmu pracep t1. iil hd Coguofcere i'Toto eon Inuocare Formcef:u de. pf Implorare modiborü TTota ante m Adorare Deunm, uocabulo- ex L(LTS Bo [l Diligere tum funt fdendw lu 'Firmere 'Totis t^ nunapo Eidere co / ribuss n F*t& evcoti // fa. . DE ABVSV I PRAECE- ] pt&. Lt Aïiuf i5 pmm precepti confiftit in rebus , qua Otrariantur uero ufui , ut cófiderein fapientiam wmwl fuam propria; iuftitiam, fanctimonia ,im bumaua M mtjfmþ £r«fi du,m creaturas omnes.Wec dicta pluris fa- " !M W' j cere qudm Dei aut cum Deo con järre,ea dthge- reez timere fupya Deit,tonagnofcere Deit auxis Dmmpot(ä liatorem,ton implorareDeum in necefritate erc. couti i Sic gz- Afa rex 1ude abufus eft boc precepto, eati ula magis conj'ï,m eftin medicis quàm Deo,. Sie l / d : Yfracl peccauit bono fortaffis xelo erigés uitulum, vt:bcnff i B 4 'C'A;E'C.HIS:MVS UI Exod.s2. Sic filij Aaron Nadab ex Abiu egärune | contrabocpreceptum,Leui.10. falfum Dei culz | p o«l tum inflituentes. . Sic Yfraclabufu dehoneflauit primum preceptum , facrificans Beelphegor,Nu ï | ( ( [ mer. 25. Sic À f[aabufus e boc precepto ; quiim lil ( rege Syrie. ) ä fiduciam þabuif , ton. n domino, z. qmbu Parala6, [ecro, gXEMPLA' PVNITI ABVSVS ii feu idolatrie contra pri- W-/a " i mum PræcePtum; — g/mrgb,n A farex Yude bellis punitus et iuxta uaticini Ts um Hanai propbete,dicentis : Stulté egifti , e ( propter boc etiam prefenti tempore aduer(um [wk k te bella confurgunt. . Yfrael horribiliter punitus o eft propter erectum uitulum, Exo.32.Filij &arot ) n ieni funt deuoratià domino,Leutt. 1o , Ifraclitaz iil rum quatuor ex uiginti milliapcrierunt propter ] m facrificiaBeelphegor.Num.25. Ya reges lude e ifrael fubide punti funt, quod focderamieruné D cum geæibm', z quodm eis fW? CO"P['»- hi D E E ERRORE HVMANAE RÁ^ r I .5 tionis drca primum pra- 1 GU IU ceptum. - Jrep Humanáratio ut n alijs omnibus rebusJLiri- E. (ualibus,est ceca ita C m boc precepto. Hec €unt 3 PWf/f /4 'ï /^ EgRÁSMI U VT Y 13 .bi').tmnt M ? .cim äidetfi biá Deo proponi buiufmodiprece- — pium de agnofcendo Deo , de confiteido in Deit duj [ ec.flatim ambitiofe occurrit, ez credit fe cun-- hhfäUTaNu ä ctaprobéintelligere, Qyuare fludettalibus pre- fibait ceptis fatisfacere,magnifica templa extruit, infti d. tuit ceremonias , toua quedam . opera excogitat, quibus uult placare Deum z ueré colere, Sed ob fecrosque est caufa tante pre[umptionistRefpo deo,quiaimpofiibile eft rationem bumanam pofa " s fe credere , Deum ad bocpreceptum ,preter fi» dem ibilaliud requirere.Bt dum in fclici flatu de gitratio, confidit feomnia egreg:é expediui[e, TT At ubires aduer[e incipiunt accrefceree» mor- qe v tis periculae[fe m foribus,tandem uidet quám mà fere decepta fit; e» quam procul àuero vitellecta igrpnit ez completione primi preceptiabfüerit,Veré dis Jj citur uuleari ez recepto prouerbio, Rationem ct — 0 .]!nglrha diabolum efJfe [Lultos ac ridiculos emulatores 9 r qon n E 09A«5 » $ * D * Y* äwf*f'? »egf;lüdw perum Dei, — ög&vw aeendi] w;«('y-æf Wum nse jriit | DE DIFFICVLTATE L PRAE-z/f ** ,-w)u& vwït; € QG»eví M'*' Md ;væ,-Q( K Qnmïa .cepti, xväy 4 Wovs ä l, 7Y Intcllectus ez impletio primipreceptilongé: r ol |osg] f ov g M l funt ultrauires bumanas. Et quanto qu is J'RALOTE 4 64' (333 * (2 cura macerat fe i utelligendo & pre[tand leo,ääï**; ( ) o [ preceptostanto minus intellig:t atque pre[Tat.1 fà J cufa uero et bumane nature corruptio , qua ':-f'?f ; e 'rï t po[t Ade lap[um ita st debilitata ; quód neque g(f?ü' / n B s jf "$4 S,ufþ $4* us v*v5 $A4. : 1( jrvor sm«. CATECHIS$MY$ A s eredere , neq; intelligere pote[l tátam maieftatem, yeh que Deus est;uclie fe € coelo demittere;feruare hn protegerenos,m omnibus periculis. H &c auten ' Vs sera effe,nullibi apertius uidetur, quàm in mortis p ifi Q periculojn quo primim licet cognofcere , quàm proculabfimus à uero buius preceptiimtellectu, M i i &radimpletione, Nonfruftra elamauit Deut. s. g ( DominustQmus det talem cos babere mentem,ut ti ( s j meait me , e7 cuftodiant uniuerfa precepta mea; propbr!/i lia e€ jz't eis bene,c filijs corum ia fempiternum? DE FACILITATE LABENDI pm;rrm Vi l circa primum prace- ii ptum. f J Nemoctidm teneré aut prefumptuose credat, jmum feus firmum efJem feruando boc precepto,quae eltih.] ficaderenonpofit.. Est enim facillimum inido- T lolatriam labi, exemplo Aaronis, er filiorum Yfra Pf el,quiad moram [altem Mofis i monte apud do-. futit aminumsuttula erexerunt auveumstum etiá,quame do i ulla erant con[tituti necefitate, Exod.32, "MU Qutoties non diffidit Yyael, e» m idololatriam i eidit;poft datas promiftiones ipfi Mofi, de feruan W da i omnibus lege, de fidendo , de colendo cz ti- mendo Deostamen nibil minus prefliterüt, quam promiJ4-& uoties non dubitauitYfraelpost tan^ Nujj t4 ez tam magna beneficia 4 Deo exbibita , nune VOf Q cot:trá Fa deluz'&u ; ngn*c,—de W titic de prafidi W,W M W s x ER*A.S;*MI SA/R&CE'. 14 lm&nm 1 boftes befitans, Exod. 14. diffidens ad afpectum OJti M Phar«onis,Exod.13.de aqua. Nume.as.re[piciens Min ad uiros fortes ez robuftos w terra Canaan,mci^ "t pit diffidere atq; cupit redireim Aegyptum. Q,V AES T10.Qur ioiturpermittat Deus Mil - ubindeos incidere in Idololatriam,et fisat nos Alb D dgere contra primum preceptum ? Refbondet VE ; Mofes Deute.3. Beus tentat idololatria c» falfis p propbetis ,ut palám fiat , an diligsmm Deum exe lt toto corde ez animo czc.. Bftetiam idololatria ADI pocná peccati , qua punit Deusnon feruantes eius precepta. Sicut Mofes aperté oftendit Deute.4. ubi promittit legislator Yfráeli cultii Deorum a^ líenorum exligno ez lapide fabricatorum, fi non Ms - feruauerint precepta Dei atqueadeó werum Det Vs cultum. Weque alia ratio querenda eft apud nos; m quifs Deus permiferit nos tam diu ub impietatis rfinsft d Papiflice regno aoere, nif? quia peccata þnokrof rum párentum 7 noferameruernnt. UWWW r WMMOV T ' Q,VORSVM FVGIENDVM SITy dlb .ut ueré intellicamus prace- ydt ptum & compleae at mu;. üfï'üf) M 3'4 f[,PUS? d | Mon tdmen (?ejþemndum est de intbllec'?ä ö* vxhiW eompletione buius preccpti, fed difcendus e& bie rffdläf' ; ufrm; hftffws pmceg ti finis,cz quur datum fit. Ni^ 3 * [ *f ] U DXv o At poo CATECHISMYS j ; hat atirum cimintelligum im meis uiribus o effe , uel capere uel prejtare illud , quo adfpirem ez cir- ] iaf cumpiciam ad Cbriftum, qui buicmandato folus le fatisfecit , ex propter quem promuleatum erat, | ut ci fatisfaceret.Sic enim ait Matth.cap.s. Non * ueni foluere legem , fed adimplere. wbi palàm te- Wf . flatur Cbriftus fuum effe ojjicium legz fatisfacere / eint 4d perfectam iuftitiam ualentem in co[pettu Dei. ii Bicitaque Chriftus fide appreb enfws,. largitur no :;Ta ;,47 TYXtU- nyiti Mens 7-»»07; &)5 s bis [piritum fanctum , qui creat. i tobis nouos $1 ! motus ,ut uere intelligàmus ez compleamus boc p pz)äw"rzkam primum preceptum , [icut et cetera : quauquam fub maxima infirmitate , quam tamen Deus boni dycdit — l Dd íx confalit;propter fium Chriflum fide tua appre- 4 benfum.. fpefio alinh VAESTIO. An completio noftra pb!l: Md EC tung [pwritum fan&um fufficiat ad pasfe- '*Hn -Lona*' !iclo/iþb( OuYA 11vvk Mrre $« ^ Y^v ^ élam iuftitiam , que poffit opponi Deo pro pcc« Mdf ,1 de.cat'ug RESPONSIO.Non. Nanm pof[t acceptum Dactt etiam fbiritum fanctum nunquam . adeo uere c Jl Lïm]] perfeté complemus precepta , ut woftra adimple, atj 'rdmpm tíoire diuineopponipofiitpro peccatis. Hanc C D enim perfectá impletionem ad iu[titiam foli Chri lmjïo,fms Wif ftoreferuauitDeus pater:placent tamen Deo o2 - firaopera , ez placere incipiunt propter Chriz infcli flum ; etfi infirmaac impura , non ad iu[litiam, E quam prius babes propter fidem n Cbriftum;fed i *utbos i ERASMI SARCE. 15 L ut bonis operibuste[Leris teuere credere , neq;e- "t Q tiam operibus abborreas feruire Deo. Ia It Q VID IVRIS MAGISTRATVS 4 habeatinhoc primum græ- ceptum. À Tibl tp i dgiftratus fidem dare non potest, nec i eius - T nu probibere jïdem nerne[cnbere cre- T f lJrgx ii dendi formam .Woxterna tamen iripedimenta aufer dobistti repoteit, quibus, jides atque adeó uerus Deiergá ha primum preceptumi cultus impeditur , ut funt. piblice bominum impia docentium-conciones, iguga t nf effigies ad impictatem prouocantes , quales non funt numeropauce im Germania ,olim n magná &cmapgrc- fuperftitione culte , ex fic veliqua externaobjtae cula.Probibereautem fidem, ez cogeread fidem, ii d ut diximus , ned; debet , neq; potest mgofiratus. Sic lofapbat rex.z.Para.1o.legitur lucos de terra Buj " Iuda abftulzg" 6,atq; reuoca[Je populum ad uerum Dei cultum." Idem Yexechias fecit.z. Para.29.cm TOE 3. Manaj]" es idoladeflyuit poft fuum reditum ct T W 1 ; captiuitatem.1dem Yofias fecit eyc.Et quiamagiz tnaffmdnf jïratuspræceptmbabet,P]Ztlm.z defufcipiendo /ii, N Chrifto.boeest, uero-uerbo ez pictate, Ergo e ii f ] mandatum babettollendi e4, quæ ueram pietaten, . t j " RT impediunt.: m iv AAE VIRTVTE NATVRAE N , n AUE S«f 6^ j erw& AA R, inlpracepto. Ti Naturá CATE Cmsn&vä * Naturai-primo boc precepto ducerepote& * g W &d cognitionem Dei,uidelicet,quód fit Deus , qui (UCIW creet,gubernet, ey con[eruet omnia,4d Roma.x. u) Ex creatione inundi ezc. dim perüideutu*. ipfa propm acterua eius potentiadc diuinitas eyc, Verumad cogmm uerum Dei cultum ducere won pote[L,idque pro bter corruptionemfcilicet,ut ex aninto fidas deo, l ) di igás zllumz ex tïmeä;s: IW . * : uod | oliw; piritusfun il oflicium est do At J creat i ne jia bis owos otiere. r tl pb DE-'I»IQ PRAECEPTO.: [ " Nonaffumesnomen DominiDei - D o tuiinuanurni. Secundum precepti nunc docet; quid illiDes vt )',T'MM' debemus,quiinlpracepto promifit fe fore uo[trü petdi Deum,quiq;cum omnibis bonis feobtulit nobis. bitmt ^uid igur illi debemus? Honorem fcilicet , glos n tAt viam,ez gratiarum attiones , quas tum perfolui^ füife xus Deo ,quando tomen Dei nmgm]äcfmm 1 (g' ! | in maguo babemu precio; ] t Qvlm&im INIVS'-- S I*f IX2 terprimum &fecundum il raceptum. : WDriinm Primumpreceptum cor, adcod; intérnuni dni L um requirit, exteriplane nibilbabet.| Secune puri- dun tan intermm-animum , quàm lingue tatens Modinpta m ! ERA&'MI S'AR CE, ié m [! 4, li ü»:tem jïc'ggztat. Alterum tamen exaltéro ofituv; 'dntm l | ] —— Quienim uere intelligi, ac cognofcit Deum , ex TET A primo pracepto , ille poflea etiam curabit , idq; | "lb i propter magnumillum amorem,quem orgstit Dei 7t, Vty] ; cognitio, ne nomen Dei u uanum accipüat. lts LÀ N ona ffgum eS. od T hs j 'A]]iïmere bocinloco es , fumma reuerentia, omne id quod de Deo dici , aut predicari poteit, ), r',! WM:;., l puré amplecti,commendare magnificare, 0. NomenDzei. Del E Women Dei bic fignificat famam Dei , uerbuni Dei,c omne quod de deo pradicatuf., In uanum. l uïäïümug Tottánum áccipitur women Dei, quando adid n ul t pertrabitur,ubi dedecori efl,ey damno alijs , aut ubi nomen Dei cogitur propter noftros abufus fus wl am uaturam exuere, que ,e&,iuudrg,pro tegereyeor j faluti effe omnibus. agniWï)W xt : EXPOSITIO IL PRAECEA Pti;' j — Xstitaqynon affumere nomen Det n iank; À d thé Det in fummo bonore babere, e e& cre.lere il lud in faluté, ez prefidit nobis effe contra omnia ; w ï Mi* J pericula ez aduerfitates,que tobis accidere pofa j MA),I T tür.Pro- " fune Sicut Salomon de ngmmg Dte[ia uabolgg [ | CÁTEC HISMV& | Mi uer.18. Árx munita nomen do ( glonjïcd tinizad edm currtf li D iu]ïwpö' defendetur. yoci pE VERO VSV IL PRAE-" cepti. | dllb awa ] g r' fwrs fecundipreccptiuerus confiftit potifii^ ! yutt mumin bonore nominis Deiy/boc ed.ut eaomnia, E ul que deDeo dici po[Junt,magnifaciamus atq; fum m mo profequamur bouore. Veréitaq; utimur boc ] eam [2 rYec epto , quando in omm bus neccfitdtib&& ad ii boc nomen confagmussli confidmus,etiam pro cuit icctiin pericula non blafpbemamus illud.Cyuem- À dudin admodum z Kpoftolis monetad Colof.1. Omni 3 pndu vobore corroborati ezc.. ad omneg tolerantiam up ac patientiam cum gaudio ey'c. Est enim conftan. a tis ex uere fortis animi m periculo feu cvuce; aut 31ó diffidere deDeo;aut prorfus non blafpbemare pum MW el l l ?' Deum. Pretereane n necefsitate conferamus nos E7 alio , quàm ad nomen Dei , auxilij quevéndi gFa Mriico tia , uerm ut nomen Dei femper ez ubiq; laude^ mus , patienti animo prefidium, eius expectemus, dliped titDdp « [edulis precibus cupiamus.. Porro quiitau- ; p titur nomine Del , illius Deus uult e[fe protector N atque defenfor , & hoc propter promifsiones n Dd primo precepto factas,quibus promifit Deu fu4 tfr:r/trri/; T. auxilia omnibus ex fide nomen eius inuocantibus. Wlffjm; DE ABVSV SECVNDI PRAE^ cepti. Abutuä» 17 ERASMI $ARCE. Abutuntur boc precepto, quLngnz:iz,.D einon dcamom .V Blorificant,quifamá Dei nonpredicant,qui uere bum Déino magnfaciunt, quitomen Det nonin Mb wuocánt, Yn fumma, quinegligunt boc nomen, es* 2 1 VYA VY ha N alià , quàmad woftram falutem pertrabunz,quids A Üvv ) ez aliud querunt fub nomine Dei , quá m adfe d "0' q're: sE iL jf ol n' a 1'('4;14 foV/ AV ^ JtLomy. mant. Item qui boc nomine maledicunt;alijs ma^ 09 m ruejon, h l wn Yecantur , iurant falso, qui Dei nomen i& *vs pb s AV dtq J L ^M l l te[timonitt uocant ad confirmandamendacia,quà P hrer 4 v lus €ó commodius aut fua hona diftrabant;aut facili^ 57 [« w vhora fitihud L: 5 us alijs imponant, quiboc nomine utuntur ad i '1'-&1-47 A. (.,, onuuwed N-*v li p cantationes, ad exercenda maleficia ezc.. Hodt e ^i ]?( A i Qu r W[i" &014-: A O l«udi datur , quàm maximé abutiboc uomine: cz i[Or | pafiim laudantur,qui ex notttiue Dei quàm pluria Ka | I ma po[Jwnt congerere conuitia. Quisbodie wot iiv [ egregié commendat Satapas illos im aulis Princt u f l,( pum uer[fantes , dum adextremum conuiciantur nl blafbbemant nomen DeizQuanta fpes fortium qraut ! animorum concipitur de illispueris, quiomnis ge rqw Jl "p neris couicia expuere po[Junt n boc Dei nomen? e h lil l Stipendiarij muilites conuicia et blafphemias nomi i mptfml nis Deipro certis fignis gerunt ,& quibusegrum, Ti H ?9 $ L-w -a»wä;-»;w q'(ll fortitudo colligatur. WO-VM/; WM f . Noftri olim parentes ve liquerut wobisinfi- n MOH / H gnes aliquot benedictionis fententias , quibus al2 ii ( ter dlteri fub uomine Dei felicitatem precabatur, :zsinuofiW' quales funt:feruet te Deus;foletur te Deus.fortu^ d net Deis res tuas , eustodiat Dews 'mgfe]]' äm e 2 J " CATÉCHISMVS : ï-gä*&mzm.tüm ezc.Hodie liberis noftris bovrene. ii du &as ntommis Dei blafpbemias relinquimus;,abomi? TULIE uanda paftionis Domini noftri Yefu Chrifti cona [ JL] uitia. Nec mirum est balbutientes feré pueros ita pa l conitijs ludere, boc enim aitij à parentibts cons titn F trabunt , ez quod parentibus conceffum es boe 7130 r liberi fibi licereputant. Bucfbedlant z dlie «dul blafpbemie contrà uerbum Dei, quales fanz:falsó interprctari fcripturam, nocare boc womei fi- DO he necefüitate, orareex con[uetudine tantitm,mul tiplicare uérba itter orandum , fine cordis affe- élusboarc in templis;fine cordis motu Pfalmos ; et ht alios & feriptura cantus , pfallere n ebrietate'er 'upi;c;.ltn temülentia pias cantilenas in publicis diuerforijs, quo péccatà bodie grauiter peccant etiaim no[Iri, Qu LOA boando fortiterinter bibendcwnäo]ïemantes fc Es -u-cmgelicas. 1 n p Nec lqtis'es'ï ;Jiipfeon abuteris nomine Déi, i 'Rf?g;z& aut ipfe nón conuicieris ub bocnomine , nifi c DEI altós Feprebenderis,qui boc faciunt. Ymo metltos * ïzo die reperire licet,qui cum ipfi non blafpbemat [ Yi somen Dei,tamen intus ia animo aliorum bla[pbe mz'js.dele&anmn Cf DE GRAVITATE TRAN Sá - fs - Nfdi) - grefsionis huius pra- '.cep'ti. Mbf eceprü | &raxifitae gec;;;m qui contrabovpr. delin- hi, äRASMrsAR&E 2$ Unïhlïo/ ! Wt *Qïeïmtjuant.czuiddm'udldä p.,wt—mm.'ll'gig'gïfz* Onio, vantur, nec tamen temere , cim adulierium com-- TE muüjwnes. Atlongégranius Jj j peccat , qui nomers Wi - Deiblafpbemat. Qu enim adulterium commit- m tit, in fecundam tabulain peccat. Verüm quiuo- at edi i menDel exponit conuicijs ,is peccat in primaria tabulam. df hictgtp EXEMPLA HVIVS ABVSV& i dl - contrafecundum pra- ceptum. Bwds — óneitrur Tob acerrimé peccauit contra bo?,*'þræceþtz'?'», rf E vapite s. Mtem filius Solomitb mulieris, Leuit. 244 tl Quiiurgans cum uiro 1fraclita ,blafbbemautt uó nueo mini Dei» €7 maledixitilit. Ytem Saul , qui con tra precceptum Dei confuluit Ppotbondfam, 1 & vimmirt Rgg. 28. 'ïwmim ] "iþf/' DE DIFFICVLTATE SECVN2 3 * dipracepti. wl j ) Vtm noftris u n iribus non e[t , primum prece- ptun,autintellige resaut feruare,ufi per [biritum Chrifti;ita quoque impoftbile e fecundum boc- preceptum à nobis 4ut c. api , 4ut compleripoffe, "u . nifi adiuti diuinitus. Ratto credit fe intellieere, ?ïæ' dut feruave I?ocþræceptmn,quando iton maledi- n citcontrà. Wterim non intelligit,bonain [Deci-. st / Ff.C.fP.tum?Siä ?"VOP*WP"WM e[fe contra boc pr [ - CATECHI'SMVS MH)OH won iudictt peceatum e[fes orare fine affectusboa debone rein templis Pfalmos fine omni motu cordis;quos quomodo trábere nomen Dei ad queuis ; modó y s aj ! utilitatis gratia. Naturgiusin boc precepto ui- det tantum uon e[fe maledicendum Deo. At uires " adeo non poteft fup peditare , ut illimaximéma ! (edicant pletunq;qui maximam a ture lucemba hi P bent. Ethoc uidetur Paulus infinuare ad Rom.x. cumdit,gentes quidem cogiou iffe Deum , uerum, atas fuifJe. Quare necef" p son&lorifica[f eneq; r (l fc est,imultos quidem po Jfe exiltere;qui Dei no^ vun£ , €r tamen peccant,contra fecundum priece thm: dum non glorificant Deuim , neq; erga De^ (ni URU um gratifunt.. Requirituritaq; Sp iritus fanctus Vudtt j ad. completionem , ey intelletum buius prace- Guj ptiquiregenerádo nos, gygnit n mobis nouos mo Bf £us;aptos 4d glorificandum nomen Dei, eradin- M telligendum uerum fecundi preceptiufum. Cottia Difvg DE MEZ&DIO PBCXIME CO.» ( gnofcen difecundum prz- a ceptum. Siplacetproxime bocpreceptum wtelligere, e»qui d potifimum requirat Dew boc prece- I pto ; defi eeoculos ad [ponfi e [ponfe collatio- nem. Deusin primo pracepto recipit [ponfam fu | lfrdtu;:iml i fe cum omnibusbonis ade CH am;qu&Ecclefia eft,ill iM (j dixit, Porró ficut a ne fponfw ferre nonpotzï S T 'ERASMI'VSAR.CXE. 19 ïneaïtäu,bw ! fue fpon[e deboneftationem , itanec [ponfa,ut dehoneftetur [pon us,aut cotumelijs, uel blafphe : lag quti mijs adficiatur.ferre non potest.Et ubiuon datur r onfi defenfiosmnquam tamen non adest animus !Deo, Rn ad defendendi promptur.Que uero f[ponfa con- linttin trarium fácit,ea palam teftatur fe à fponfalibus ad ii lum fcttibus alienam effe,fimula; dat. certifmum [uee if 4l . feurrilitatis fignum, Dep m VOCABVLIS, Q VIBVS CIRe u) DE quDeim. . cumloquimur uerum huius nimfret p ræcegti cultum. necï-,erguDe« | Nomen gt Confiteri Animo Laudare "A Glorificare Forme uf Ore Famam dei, Hone|tare feumo- "LA Magntfacere [.. di 'eptiuum- Commendare Lin- Gloriam Verbum Difbergere gud d hp DE IVRE MAGISTRATVS IN fecundum pracez þtummf i tum. J W BU fecunäo precepto boc iuris babet Magi- ]þonfl gju l fþo j firatusimpuritaté limgue feu oris , blafpbemias, ul W cotiitia , cy omnem externum nominis Del abua TA j jf [us fum (obföcre potet. ?icllrael lap idäb.m :brue-» CATECHISMVS bateun.qui blafbbemauerat nouen Dci, illi jme du kcdixerat;Leuit.24.. liuifctnd [ m DE HIL PRÁAECEPTO, i gglege 9ev Memento ut diemfabbati (an- E d tifices. | df ï'-n*'*ö : Primum preceptum cor ez fiduciam fine ullo. «l q l exteruo opere requirit.Secundum osfeu linguam: W'M unácum corde-Tertium,opus.Cupimus enim à n4 li 1 tura femper aliquid operari, facere, quod plísa «cat Deo.Si igitur nuitc aliquid operari uisquod li il u fingulariter Dco placeat,non opus et, ut in - H jon lum afcendas,aut mare traijcias ; fed audiuerbum ex orefratrisquod fabbato die predicatur. Com i mendat itag; boc preceptum nobis minifterium. [ AV uerbisquod magnfüciendum cst;cy in fedulo bo- op-rribw. t d nore babendum.. Anabapti[Le no[tro boc feculo.. mlf.p,:n-c provfus tollunt bocpreceptum, quia negant ex-^ ldica, denir ternam uerbi predicationem , qua fublata nullus amplius veftat buius preceptiufus, Contrainfa.- MocetT nos illos ac fuviofos bomines fatis eft nobis boc Dultno preceptum;quod negave non po[Junt.Et Mofes, 4 d Deut.52.ttem Paulus ad Rom.10.confirmant boc E preceptum, cim docent uerb Lextermam predica H tionem neceffariam effe, BETT Memento. E7 Wnperatidi boc m.bovrxdtatljïo]ïï $ ]'Eg&ict ev ïl'oqyiþnä ofattania Mtio Y ! .20 ERASMI $ARCE. ofcitantia noftra corda. Nam faciles f ad ob WSM /a«v-mn[,.ä. liuifcendum uerbi-Del,tardi uerà ez fegnes adii- G;I'WV?WM "4:3" T0 lud audiendum. Yntercidit quoq; facillimé nobis guftusez. delectatio im uerbo Dci , qui cum 4li- 1;ifan, quandiuillud audiuerimus , [Vatim mcipimus t^ dio affici,e naufea, exemplo filiorum3frael typt Kitftej - co,qui naufeare coperunt fuper manna leuijï üno DN Mi ctün j D iem Sabbati-. 6 Wüdþüä l Adiicit diem circum[tantiam temporis , ut ma zrrz'm,yuad : velegis liget ad certum tempus , alias fatis fuij]cts )Dl)ut m(æ; ! fitantàm dixiffct fabbatum. Al | »^ Sanctifices. t n | Sandtificandi uoce bic ufus eft Mofes,non frie Va andi.Nam feviari j?mpggggeyggggggtr ,4b externis i fbb operibus ceffare , €z ociosé,ut ttaloquar , ulue Jrohifeb re. Sandiificare ueró fabbatum, eft fabbatum ce-- lt lebre augujlumq; redderc, e» preter ceffationem $at , ab externis operibus , [biritu colere Yyominum, ( [ubmnuäm uocem Dei audire, cz meditari i lege eüus. Bite: ,. Col ! -"6"1 | ; iu il ] "mjb T ! u" * j Deutero.s. Mofes fabbatum requiem domin, uoe j l " : - ju: li d 2 €at ,bocest , in quaDominu requiefcit i u- j li 3j 3 bis. Etfbectantbuc petitioues in oratione dottie gf ] / imu j h nic4 : Sanclificetur nomen tuum. Aduenidt re- gnamntuum. Sandificatur igitur f[abbatum boe modo à wobis , won ut Deuwfanttificctur , quid- lioqui fanttus eft , fedut nos audiendo e» medi- vt c;mïm m quit j :gndo Verbum , [andtificomur, $i zi cA*rE cmsmv*? 80,16 Donünzu: Videte ut fabbatum meun cujïodiaiis, quia fignum es inter me z uos in geuerationibus FUTUE g ueftris,ut fciatts,quia-:go Dominus,qui fanctifi- €Q &'o's9 S9euYO: 34 u L] i DE VERO VSV HVIV$ pracepti. Veré fanttificant fabbatum ;qui pre fEudio as ! diendi ez difcendiuerbum Det,omnia negligunt, ia qut diem fabbati totum diuinis rebus deflinane, D [ j J quiim fabbato nibil aliud curat;quam ut audiat et [ difcantuerbum Dei. . Poftremó. qui dele&tantur aiigi Perf etuo exercitio e7 pia meditatione in werbo, ] lr ] g . DE ABVSV HVIVS PRA,Ea. — cepti. Veri Abutuntur fabbato, quifupradi&to ufui con- figgi Eraria facitnt , uidelicet , quinegligunt uerbum, ial qui fegniter ez ofcitanter curant eyc.. Ytem qui jrrtitt, obambulando;potando , fericas ueftesinduendo; | tdun uel fitmile aliquid faciendo , credunt fe fabbatum, | puutil fenctificare. Q'f 0]16211 EXEMPLA HVIVS ABVe rl fus. d P p o D Abufis eft tertiop recepto illequi Num.xy.in die fabbati colligens ligua,lapidibus,iu[fu Deipe Cf eptum. rig't., Peccauit æ"?lji-del co/n.mt boc pr;ec' E?(Qde Vaf lY í S ERASMI SAÁRCE. 24 u EX0.16. qui uerbum dominiex ore Mofit negle^ Bu xit,ez abijt contra mandatum Mofis collecturus Mantua. Abufi fut bocprecepto,qui Mattb.22. ^ib | neglexerunt paratum prandium, es abierunt li Vg u5 im uillam [uam,alius ad negociationem fu'a'm. DE SABBATO IVDAICO. puhioy S*abbatum Iudaicum à Deo inflitutum erat, ut Vgl trdifin, e[Jet certum fignum inter Deum c» Yfrael.Exod., 31, Videte ut cuftodiatis fabbatum meun;quia fi-- Wibdidit At gnum.e[Linter me e7 uos,ut fciatis, quia ego do- TE aninusqui fancifico wos. Deinde ut baberent 1ue dei certum tempus ,in quo exercerét fe invitibus "Mb e ceremonijs diuinis, [imulq;uacarentin totunt pictati, po[tbabitis omnibus externis operibus. iif Verüm boc fabbatum cum reliquis ceremonidli- bus;que fieri folebant illo die;ad nos; qui ex gene lii lj tibus ad Euangelium conuerfi fumus,proprienon g« m pertinet , quod aliquando etiam ceffaturum ubiqs j teftabantur propbete, Ne tamen omnino uobis T i pereat illud [abbatum,ez à nobis reijciatur;paue cis oftendemus , quomodo nobis prode[fe potc- r Av DE SAÁBB ISTIÁs norum,. ; uiNüm-'?f' m u Chriflianorum fabbatum; quod iuxta propbe j wm Waticinia debebat 1 udaico [uccedere , boe p i * $ :E € $ .;llby -oofjx/ j CATECHISMYS | h fbirituale eft , in quo non amplius offerimus ones & boues, fed boftias uiuentes , fanctas , acceptas Deo.fpirituales c7c.ad Roma.1:. Pretereaquod fabbatum apud Yudeos certo tempori alligatum 1 ] si erat,boc iam apud nos perpetuum est,adeó'quod r nunc tota. uita noftra fit [abbatum , in quo ni- if bil aliud defiderare, magnificare ez audire libene Y fucui tius debemus,quam ucrbum,. firim ii Q.VARE NOS$ SERVEMV$ rir d diem dominicam & re- aninyt liquas ferias. fituen Omnes ferie à patribusinbocinftitute fue- d i eunt , ut in illis audiremus uerbum Dei ez difcere & d t5 non propter buius aut alterius fanctibouos quifti rem,ut quorundam babet opinio. Ea in re fanctos en dott patres libenter bnitatur , modó condonent nobis dtdthos boc.quód ferie fint libere;que feruari ey matart dtiliide tdteDe poljunc. fiu confcientie ferupulo , pro temporis dliarumq; circumftantiarum ratione.. Pretered lii quia communis plebecula quotidianis laboribus s. pl impeditaeft,quominus pote[t quotidie audirc uer — hod bum,quod quidem pre omnibus laboribus merità precipuus effe deberet ,ideo. inflitutus est dies, Dr quem uocaimus dominicum , non tam propter ucr bum audiendum , que tamen principalis caufa ejt , quàm propter corporis etiam requiem. INam quod ceret alterna ve xoneg. quie ; poctatefte ; dur;:bz;c ÉRASMI $A R—Vc-e. 22 7&"Wm DE ASTVTIA SATANAE IN &M:mm euertendo fabbatiues ro ufu. ?thfïquubl As Sabbatum , ut diximus , precipué propter dl uerbum in[Htutum est, utin eo illud audiamus ez n Atlb difcamus.Sed audi quid facit Satanzille dormienté bus nobis , inijcit m medium auditorum uulgus;, fpiritum foporis,quód ex equo feré omues credia mus tempus illud perdi ,quod audiendo uerbo tea. .AY'S (^ ritur. Hinc obambulationes , dum pradicatur. uerbum;perpetue, creberrime potationesjmcf- idiuvpte fabilein ornando corpore fIudium,cr uefcio que &lia , quibus damus operam, cum uobis uerbum, Dd cst audiendum , ut audeam aperté adfirmare , ws[an&i*noma quod fatius efet prorfus abolere fabbatum aut di p em dominicá uná cum reliquis ferijs, quàm ita foe od dé debone[Vare. . Et nifi etiam breui magiftratus nuigmd de illis deboneflamentis profpexerit , timendum N esl, ue Deus propter tantam wgratitudinem no» jau, U bis uevbum fuum tandem eripiat. Eft enim uerbi 3 AA o^« ttA 1500(45 d predicatitoccafio tantum,quam qui non appred ,5 Q*'" AVO 47* ailial j SÀw d WA 6w ET bendit capillatam.fentiet eam poftea caluam, JM/MW W"& d / o at , MT ii 1 DE DIIFF!CVL TAÁTE HV- ul : iuspr aceptiter- d tij. T rfq«imvi[f | Orandwuct Quo ; Deus pro fai Chrift fpiri- i '4(()?5! j W:,ilï- CATECHISMVS gu,in buiu preceptiadunpletione, quam adeo ne O.,V g mopré[tare potest fuis uiribus ,ut etia uideamus LU eos,quiex fe complereboc preceptà [tudent , ia ï IT medio labore corruerc.Ratio credit fe fatisfecifz 4 [ buicpre E uandoin fabbato:ociatur e | ] uacatlabori E-Zp us T. Itém quando audittantum uer- M ( usl bum;non.liter atque olim audiuimus Miffas. At nifi àpeccatis e prauis adfectibus feriaberis,nifi lfgl L h corde meditaberis uerbum, nifi animi oblectatio ^ ue dudicssproculadbuc abes àuera buiw prece- QI j t completione. Et bec pre[tare, et fanctificare fabbatum. &tbec ex fe quis faciet , nifi à fpiritu ggi fa&to nouos anii motus acceperit ? lusuature inuitat te quidem,ut audias de Deo,qui creauitos !!kt.( Hs mnid,uerim t corde audias, ez" magnifacias Ver pajtl bun,relictis alijs omnibus rebus z perfonis,boe j potan'o; darc non potest,neq; docere ctian. ri/;,o" Minsi VOCABVLA VERI CVLTVS$ huius pracepti. | | Audire Cor de feu i ternis operi lo - Difcere x SquinTC bus ac medié 4 Magnificare Nrerbum/ forme fcu ,tat,ig:v.'bm. e Admirart modi. [ & Docterealios Externis ev P M:W 4 ; Mceditari fenfibus ez df operibus. g ;R.»eq—uieþ:erc* ; Q,,V ÁAE^ j 2$ rma; i QV AES TIoU.Læzg iceat fabbatum i- ye I v hT cuid E WHHM RESPONSIO.Nullum fabbatum tam [a l figi & eft apud Chrifianosin quo non licetaliquid 4 lr f«cere necefüitate aut proximi commodis coatti. lttling, Nam C briftus eft dominus fabbati. Mattb.iz. Et Vrl nos qui Cbrifti fumus)fuperiores fumus omnibus fridrigi legibus;etiam diuinis. Miohdp hr uVID IVRIS MAGISTRAÁ- Ti tus habeatintertium prae ii ceptum. WT Tertium preceptum boc iuris reliquit magr- ),quimauitoa flratui , nein diebus , quibus predicatur verbum p Dei.fit liberanegligenài Verbi occafio, ut ceffene potationes , lufus , obambulationes in cocmiteo 'zypcr[onii,bw lh rijs, z reliqua impedimenta, quibw abftrabitur ' Cvurm uulgus ab. audie(zdo p difcendq uerbo. DE tIII, PRAECEPTO. t ( RTA Honora patrem & matrem , ut fis j longzuus fuper ter- hi ram. : g [gu Lt -Exorditur bic Mofes fecunde tabule præ&e; g ptaque docent,quid proximo debemus.Diferit w m autem tota bec tabula deoperibus, que deus uult u ïïos preftare poft cultum fuum ; boc eff [ : clani : CATECHISMYS- íd MO[C suetam,bonorem cz operain fuam perfonam.ve imo vàm quia parentes primi funt,quibus ch nobis ui»- f yt,q uendum eftin boc màdo;quiq; plus laboris noftra )u um ! -eaufa facitnt quàm reliqui bomines , ad quas fez- quentia porró precepta pertinent , igitur boc batw preceptum de parentibus reliquis premifit, Ne^ n que uslt Deus etiam aliud bominum genus magis coli,quámparentes, quare diguAtus t Deus boe Nut preceptum primum baberelocum. IT DE MYSTERIO ADEIR MA- thtl 17 tionisinhocprécepto. In precedentibistribus preceptis,que ad Dé UT w tantim [pectant, fimpliciter negatione ufus eft yonifio, Mofes, qua etim i reliquis mandatis utitur po- pvouoccn ftes;unum ueró boc quartum adfirmatiué extulit, partm Nimirum fingularcerga pareütes honoris my[tea ldotig vrium nfinuans. Ytttt, t tifnnt , EXPOSITIO VERB ORVM HYa i ' jus praecepti: t u Honora. E fitril Hottorare boc loco non jïgmfäæï ]?mpiiciteä* femayyi du €olere, fed ita colere;ut nos quafi pre parentibus fübtrabamus,ommi erga cos confidentia ut audao E f:ia depofita. Patrem & matrem; l Quianquam parentes homines funt,tamen 2 - üicit n ERAS$MI SARCE. i&l V N äicït' Mofes : bonorapar bominum , fcd bottora i. | patrem ez matrem, q.d. cos bouora , quibus dei& Ml , fauct , quos Deus copulauit,ez quiin eo uite gc- "ff»ddquosjþ : nere uerfantur , quod Deoplacet,e& quodpro» bat Deus. Spff"lift. M Uf rR PARENTES Q,VI DICAN» turinhocpracepto. It Dagly j , Nomine parentum ueniunt intelligendiomnes; fub quorum tutela agimus,ut funt parentes noftri Mi naturalesmagiftratis;preceptores,tutores, beri Ü ey Dere. Lonozuus. huD ii Preceptit de parentibus ut efFexternis,ita quodi promifiio, que ideo eft adietta Buic precepto, u& TT mutl prouocet nos , etí3 aliàs molentes ad obferuationé parentum. q.d. Deus, fi non uolueris winci copia domimpa labork egy curarum,quas tuo nomine tulerunt p4 rentes , & adbuc ferunt, tamen uimearis mea pro. RVLN; T mifiione , qua promitto tibi omnium tuari rerums in bac uita felicem progreffum., Hoc enim figni ficatur illis uocibus : utfis longeuus fuper bané terram,ut tibi bené fit,ut uiuas feliciter, ut fentin if d w profPerum facceffum i omnibus rebus tif?: ia äXEMPLA PRAESTITAE A.»ï D«co huius promiísios n À ni$, i Wä ] .odfrad CATECHISMVS. Yfrael ia fumtma benedittione ftetit femper,d ïz p praftaret fuis magftvatibus obedientiam. Dauid j in regem [uper Yfvaelclettus à Samuele Propbeta, lia tamen quia Saulerat Magiftratus,quanquam ab ul icttus áDomino,prestitit illiad uite exitum obe Vil dientiam,quarepoftea magno cum eiudio , m ma j gna benedictione dottini ; fuum imperium admi^ Áiu d suftrare coepit. Ytem Recbabite , tefte Hieremia [cimtff c1.35.Quiapatri fuo obedierant in eoquodpre airuti ceperat eis, nein perpetuum uinum biberent,dul ia cifimam bánc à Donino benedictionis uocem audierunt:Pro eo quód obediftis patriueftro ,€x ; M cuftodijftis omniamandata eiut,proptereabec di W cit Dominus exercituum : Non deficiet uir de ftiv eYonadab filij Rechab ; flans in corifpectu meo cunttis diebus. Yofepb. diligens patris fui obferua UT . tor, dinenditus à fratribus.felici füne egit i Ae- us 1 € fus feruator nofterobedien- fafin 2y to.Ef Cb?*ijï' quid do illud nomen eft adeptus , quod est fupra omne f | nomen. At quidiam est , Chriftum obedientiam D itg) preftitiffepri mim Dco patri;poftea magiftratie bus,tandem co parentibus;nifiut fito exemplo ad lii fU COR obedientiam nos prouocaret, ut fie; quemadmo- ; havj dum ipfe obediendo conftitutus eft dominus fa- . frriili peroues & boucs ; ficut canitDaud , fta ernos , ptttttog, ponin conftitueremuri Vs þER; ; llorgo, vvR HONOREM ff/kfflþropä | fonas inhocpracepto. qucm*e: ä, &M þfrþw ! ïm[ " E ERASMI SARCE 2$ Itf Ud Parentes ez magiftratus unà cum reliquis per2 nufl h, L. fonis ad bocpreceptum pertinentibus, non ideo -;q!l'l It lbonoramus , quiamagis aper[onis funt orti, aut Mect E quia diuites funt , aut propter alias cau[as , fed wümp quiim officio diuinitus funt conftituti. Ytque f* à d 9 icij nto nune,quod 4 Deo estueneramur e2: cos Mpenads jf Hifremä mus cum oni reuerentia predictas pev[onas; [ctentes eds opus Dei e[fe, ez propter Deumboa TT pm bb uorándas-uxta illud Petri:Proinde fbditi eftote cuiuis bumane creature prop terDammwm. Aionis i æüro,(;' NATVB,WU pterfdbæcdu tantes nos ad cultum npas ii efhræ rentum,maoiftra- hn w tus Xc. iij lnl Hunanus animus nift plane ftupidus fit e à ([F[m flïln - fenfu communialienusfieri nonpotest, quin ali- Jrnojïerob il 'OJCWP "p quando apud fe uimcatur curarumez labori ml titudine , quam parentes liberorum stottine fubc- untmagieratus fubditorum gratias preceptores o «mïh dtfclpulorwm caufa,er reliqui nobis maiores.fuo mtüwfïm? rum coimodo. Et cum aturaliter [Ludemus illis üt[k)qw " benefaceresqut wtobis benefaciunt , quur non cona T dl ferimus illud naturale gratitudinis beneficium in at parentesmagitratus, preceptores ezc.quorum, labores s beneficia non folum funt maxima,fed t etiam propé diuina, Nec credendum est predi- lcePw' &M perfom tanta facerepo[Je ; mf Deus p T CATECHISMVS 1 dimodi liarem quendam amorem illis dininitus in ]hllctrets ] quii DE ÁFFECTIBVS LIBERORVA. 1 ii atqucadeó omnium fubdito- E. m erga parentes,ma- patti 1TL1 giftratus Xc.- ii » NJatev ('))'T,n f*y9V lo 49- Qawsgt'f/ 4 erifimae& uulgarisilla fententia ; Parentes tlj e kwvst'ï $£ M*v(l minovi cum cura decé liberos fouere po[Je ; quam dos if «; rpv ^^ — decemliberos unum parenteim: que fententia non Tirvr . st tantum de parentibus et liberis ntellig: dcbet;fed D de oimnibus illis perfonis ; quibus debemus obedi- gl entiam. Sic étim usae magiftratibus per[oná faa d. cilius ez libentius centena auillia fubditorum fer- i. uat , quàm tot millia unam de magiftratu perfo- s nam. Pbilofophi hos prauos adfectus fenferunt "ntüts C'Ogï yïtb etidm borribiliter ine[Je i animis fubditorum er fitum magiftratumsquare multa fcripferuat , ut illos adfedtus bominibus eximerent , certó concluden- fnips Cau(c&. tes,ribileque e[fe neceffatium atq; magiftratum, DE 3914 ntxfmq (dla«e quem naturaliter: oiniies botttines oderut femper, 4 »asVt«$ [725 W;M : nlnlffm qAY23 4 vf e odio babebunt donec mundus flcterit, Sed [a- YIDa epy evpaet. pientes fuis Rriptis*eö peruenire ton potuerutits lii utradicitus euellerét malé fanos uulgy mortalium lt f "adféttus erga fuperiores. 1deo confilio e7 [pe per fttte! ) ueniendi aliquando ad magi[tratum;animos bo d minum a feditionibus cobibuerunt. Scripferuné Mflcm, itaq; n bunc modum: Neq; folum ijs pre[criben Ü UT þe'fdliæ dus c& imperandi,fed etiam ciuibis obtem dimg- j ERASMI SARCE, - MP e dimodu.N 4m ez quibene im perat,jgdriærït ali- E A 'quando necefe est.Et qui modefté paret,uidetur, m . quialiquando imperet,dignus ejfe. 1£4q; oportet i , um perare , qui paret , fe aliquo témpore jn- feraturum , eillum qui imperat ; coptáre bree tf Dont ui tempore fibi ejfe parendum. Hoc temperamen to ifi funt (ut diximus) pbilofopbi,ad refrenan Ttpoftqa. efttctin dos adfectus uulgicontra magflratum, Addide- t*unt e7 comminationes quafdam » quod diceremé dipite]l Deum magr[iratus curambabcre, ez grauitér pà d dbrmit obfdi:' : ., nire inobedientes;neq; fatis e[fe , obtemperare ez u obedire magitratibus, nifi ez colerent eos,atque ia -Ailigerent. . Plato e fua Republica ftatuit pellene ag 24 UA dos cos; qui aduer[arentur magy[tr. tibus ,er ii2 Tstames i xit tales & Titanum genere proguatos, qui notru n jpdmt bitauerunt dijs coelefLibus feopponere, g o Hp[fr!mt,utä;iï- l i, j a ii I';l X fimili pena dignos cffe 4dþr'nwzit,-/ | DE POENA INOBEDIBX at tiz. gf h VtD eusnegledt um ez" contcmptum fui nonre p linquit impunitum;itauec coitemptum ac ueglee asuulngr étum parentum autYagiftratus.. Duplex poma tuánet inobedientes libéros uel fubditos : Altea .M,m M racorporalis est , qua in bocmundo fentientil- [ ] " m / liinfelicem ommum fuarum reram pr'*ogreiü?lms qii f €7 boc et , quod minatur promifio à contrarios Í Altera eterná ij / il m;f . mon erz-;þrvc. longeui [uper terram. D E P TROn u as efl.que manebit inobedientes in futura uita. | per* gt uc , EXEMPLVM PVNITAE INO» bedientia. i cj E ians Cham deboneftando patrem fuu/mm maledi^ &ionem incidit,er fuorum fratrum feruus factus yetit e&, Datan,Cbore ez Abyronpropter [uam erga " a Mofen ex Aaronem obedientiam uiui ab forpti QI fum.Aþ&Lg&,quia patrem fagareinftituerat,mie Til ferriméobijt. Caij Iulij Cefaris trucidatores ad unum omnes tüferé perierunt , quidam damnatt i TAT in exilium,quidam naufragio occubuerunt , quie dam inprelio, tonnulli femet codem pugione in^ UT hd terfecerunt,quo Céjarem utolauerant. Mag:fe- ditiofi contra Cambyfen Per[arum regem in Sufa Jrite calamitosé ccciderunt. — Rufficino[lro feculo ad hdo diitili centena millia unAe[Fate periere. o $ 2 4. V AES T 1O. Qui fiat,quod bodic maio- (p p ribus feré nullum preftctur obfequium? Bic tj RESPONSIO. Caufabuius mobedientie fitd4fo non e& anxié querenda;quiaomnibus patet uer- d e[]'cm bun probé confiderantibus. Nam q ul ille fecun- perore, de tabule precepta feruabit, quiprimorumpre ( ceptorum cognitionem non. babet? Ex bis enim Bub ganquam ex fonte promanat obferuatio parentit, Fitdy magiflvatus ey'c. atque adcó alia cbaritatis opee RE( ' ya.Optandumigitur e[fct, immo preftandum, ut : if lïbeafi, c» fubditicuriofe inftituerentur in primis L fi/ff"fäafvï pnecea pó, r ERASMI SAÁRCE, M LMtANU, | Pmceþm,quo difcerent fidere Deo,magnificare E INQi f nomen Del, libenter audire ez: difcere Verbumz tunc fine dubio fequerentur optimi. obedientie yu&tus.Et quia ad bec commodius m]htuz libert W mrmledl. e7 fubditinon poffunt,quàmin confefionequae Ámuji ve ea rctinenda esl;e collapf4bodie apud mul^ , Bf tos re/htuenda,alwquz non uideo, qua ratione oc ii currendum Jit mobedientie, fluesti QV AESTIO.Qui fiat quód bodie paucif ä)v(-»- Vaiddord fimi exvelictis bevedibusitem pauci 'ferui ez" ans , Md Wo cille feliciter agant in bac uita? Ó m€— t d RESPONSIO. (Lzapaua[ïzmzhodte ep 9- *«* ,. Qtwgone W^ rant boc quartumpreceptum, quod maledittio- u h nem babet comitem.Bine nibiliuuant magni thez pl fauri beredibus elicti;nbil iuuat feruos z ancil trojïro[cul i las laborare per totam utam,D eus enim non bene ;mc p*ü dicit illis propter contemptum ez inobedientiam ruodh ii erga parentes , magifiratus , domios ez beras. du Huc refer prefentis feculi exempla baud nume- j rguda,corum, qui cm maximarum opum bere- ivo . cA gbl des effent facti , tamen nunc quouzs Iro [unt pau- 4 Hllu [ PCTIOTCS. þau?x'f1 ov Q. VAES TIO.Animpijs þdrem*zbm má- um i euftratibus, tutoribus , dommþs & beris obtempe j iif randum fitz WO ^ne ib i. j oLcömä- hu RESPONSIO,Prioraprecepta excellunt " J pojïmor.t Siigitur parentes ez reliqui maiores g" "] te à uerbo arcercuolutt , atque adcó tead impice quit : D 3 j CATECHISMVS pr td'fä'c,o'gere, vef[bondebis cumPetro:Oportet Deo magis obedire,quam bominibus.Deusenim m pr£ : '-Verus mo precepto mandauit : Non babebis Deos alie— - mtitd 310$.0) 114 de repuleberrimum exemplum extat i 4 vtortt Catechifmo Lutberi,de diuo Mauritioquiaccer 4 p bt fitus femel.à fuo-vege, ut dux foret contra Cbriftia. i uiw;*;7 2:05,brcuibus refbondit : € rex , quacuuque n re - EE - aliame opus babebis, fenties me prefentem acpae TT vatum » uerum i boc uegocio plis debeo. Deo. meo,quàm tibiregi. Sic ez*Q rices uon fece ] fiii aj vunt;Exod.a.iuxta mandatum regis , deoccidet dis deorum infantibusimpium.Sic nec Balaam a audiuit Balaac vegem , Num..23.quanquam mul^ pb tis munevibus prouocatus , ut malediceret Yrael. put T ] eid Sic Matatbüss.primo Macba.z.noluit audire pre ceptum Antiocbi, ut relinqueret legem e üt- W füitias Dei. Porró precedeus queftio male fo- luta, u[licis ante deccnnium ru[Hicam ftragem de dit. o Neled, v* Q.VAE S TIO.Án morofit4s pdrentmn;mæ Botrdrt e y». ER eylvatus,ez reliquorum maiorum foluat bocpre ceptum? ] Mf RESPONSIO. Morofitas ton foluit boc : Ti o preceptumstefte Petro: Non folum bonis;fed eti . Ol dm.difcolis obedite. Preterea fi nulla effet. crux, aut difficultas buic precepto annexa , non füi[fct : 1 More gt opus tantam prottifiionem addidi[Je obferuationi J átjt, , qpereuum. DÉ ! ERÁSMI SARCE'. 28 L.N bt | DE VERO VSV HVIVS D [ Ut pracepti. dit Bu bDu u Verus buius precepti ufus eft P utcm fflz'f» Piutetidt l ï Tentia quadam , parentes ,magiftratum , prece- ï (( 1 ïl Wio:Qi(l ! 1 ptores,tutores,beros ez beras , bonores atd; co- COl : Tl las. Primim obfequendo illis , deinde prejiando MeHokty v illos officia.Ob[equeris ueró parentibus. quan do eis bené mohentibus porrigus aures , ez- ia de m lt dehto h quibus monent equo animo [ufcipis. &jficiapre 'wmnkcr»'l ffabis , quando illis egentibus , aut n necefiitate stoctlte - conflitutis quacun; etiam tuis facultatibus fuc- uvbl curris,quando male fe babentes feruas , ev es eis ii prefidio.In fumma , quando tales «tos gerimus,ut C tll parentibus fimus euudio 9- hd beon(,)ri, non triftitie &z dedecori.. ia -—ïde:,,sl;::geg -«Mg y,-&,/ vl cri VOCABVLA VERI HVIVS T - honoris. m ,. Timofe,treno Honovrave ve, fimplicitate Mp Colerc Paren ï Forme cordis , ueritae aj Magnificare tes feu mo -| tead Ephef.6. / Iuuare di boito; Animo, beneuo j t t rádipae| lentia ibidem. iaj Obfequi Paren | ventes. Propter cot- uli 0 n tibus f Moré ger'ere fcientiam ,. «d "L. Seruire. Roman. 12 . de d fff J Magiftratu, D 4 [ * CATECHISMVS DE ABVSV HVIVS PR ÁE- j f hiet cepti. VTRU Abufus fi quis effe poteft erga parentes in tdtte ts to beneficiorum cumulo , facilé colligitur expre k at cedentibus. Confiflitautem abufusim bis articua f tted lis,ut fi qui uegant parentibus obfequium, qui - ttiti"t os inopia laborantes non iuuant,quipro bonispa rj rentum admonitionibus,reddunt conuicia; quc ex þz ii trudunt parentes,qui decipiunt. rop'm DE DIFEICVLTATE HVIVS$ WW jnidt pracepti. a Cognofcitur quoq; bumane nature imbecil. gj asss M litas inbocpreccpto,m quo complendo,idempo d H tet naturabuniana quod in ceteris, boc est;pre ï ictth $*ofts^ , v»J érier exterzAm [þecæm uere obedieutie aliud nibil st ov l goteftadferre;quo [Ludetfatisfücere buic precee diara a ASONEE Mf r '6«130"'1 / pto. 1deo Apoftolus ad pref 6.c4.difcernit co- natusmatur , fenrationis circa boc preceptum, DE àuera adimpletione , cm monct , ton effeferui- endum alijs ad oculwm,neq, ideo,ut fIudeamus bo Guj etinibusplacere,fed cum timore;tremorc, fimpli- r T citate cordis, ueritate , animo , beneuolentia co'c. Wiernen Hec autem pre[tare , longe funt fupra uiresto- 4tt[n feras , neque eget tantus ii ntobis defectus proba- ))0[ Tl ttone,gzuf que confuldt Jaum animum ,dum debet fl alios welbonorare,feruire ez obedire alz]s,f ne du W; N L L ERÁASMI SARCE. 29 Q p bio reperiet fibi dee[f: € dnimum per oinia con^ fentientem. . Et fubditiparent bodie magiftratie pirtiq I uT bus, tton quia confiderant boc pium e[fe Dei inft£ T | allpom, L [. tutum;aut rem per fe bonam." Et fi liceret corda fiithieis examinare , uideremus illud parere omnino fiert » [ 1 [2 bfequium,qai ) / f ne animo confentiente , tantum quia coguntur, timore poene percufsi. &po[tolus confcientiam dub "conuicid,quin requirit,ad Roman.12. Quapropter oportet e[fe fubditos ,uon folum propter iram , uerumetiam propter confcientiam, boc eft , ne inter obedien- AAv dum polluatur confcientia , adfectibus àuera obe dientia alienis.Po[Tunt bec amplificari exemplis [ omnium fabditorum , qui adfecti funt fimiliter er DTIUR | um as ga fuos matores. Quare credendum est Cbrifto, pj | ut fide fufceptus, mittit nobis [piritum fanctum, j ii d j ictandem iuuat nature infirmitatem , ez facit diatiedi l l nos ádexternam uere obedientie ex bonoris[pe fcthugn. eiem fimul confemiäyþem animum addere, &adrio sdocuttt -,DE' IVRE MAGISTRATVS IN hoc precepto. nft,rw!ïfüf.mf' m Caufas inobedientie internas , que in corde funt;magiftratus tollere ton potest, exteruos t&- &WW"» imlh'x m d men effectus cobibere potest, ez fic inobedientis an liberorum erga parentes punire,. Etquanto uj w&xgïï | boc máturius fecerit magiétvatus,fanto tminus adc d vit inobedientie . Nam uerum cst uulgareillud di^ TU ! um ; Malum , cüm primim incipit, tollendum '5fdir:4!g2;;.ä | D D $ K Í CATECHISMVS$ est,ne ubipoftea uclis,non pofiis. Si L fLatim fubii- gt pfa principia effet medicatum ruftice feditioni, jinic li poftca non fuiffet tanta fecuta clades.- piigo) ! Conctt DE V. PRAECEPTO 4 gulio) jj NNon occides. Va Hocpreceptum auus patet,quam precedens, yapti de bonorandis parentibus. Siquidem ad cosom- nespertinet, cum quibus bic nobis degendd eft uis ] p 41 i ta,minoris tamen e[timationis e$ , quod occide- C ve tantim effectus fit contemptusipforum parena (j £um:Et ex inobedientia erga parentes , omni5 re- Áun, liquorumpreceptorum oriatur tranfgrefiio , ez a/e ho exiftat tanquam radix ommnium malorum n bac tuita.Quui enim non bonorat parentes , iuxta com v Conad guinationem illi precepto additam , m maledictio s doimini et maledictus 4 domino fätanæ ejï »án Ri f cipium;quia defertus à Deo.. T'alis itaq; qm nots irruat i omnia flagitia fimul NT ttfibioc Occides. AESI .Occidere boc inloco generdlis uox eft,que ut IN externuscffettus compreb endit fub fe omnes pre f[ï AO cedentes cau[as. Est enim cedes , poftremus effes ucmultarum caufarum þræcedentzwm. Síc occt dere bic fonat: , du diots irafci, Aenualari, ] du Iuuidere : n E ERASMI SARCE. $e At 1 | [ , 1 Anuidere. - iil I [ álti, [ Inimicum e]fe. Litigrofum effe. Concertare, ' PTO[ Seditiofum e[fe. In[iyuere fectas.. Qämpr:cfdms,v Vexare cum contemptu.. dhdng, Yndignart. danüeti Corporis geftu animi imdignationem exbibere,id quod Chriftus Matt.s.uoce Racha exprefsit. quitcal fonmpat Contemnerealium pxe fe cum indignatione;quod Chriftus uocat fatuum dicere. lt 0Ntlfte TT Infectari, vt Arrogunter de fe fentire. NI Vlcifei. Conuiciaxt, m il ipjuntdw Rapereui, Et fimilia. !l itaq,-gzz'm; QV AE S TIO.Quipol[funt bec oninia late re fb uoce cedis? RESPONSIO. Sicexponit Cbriftus bane [ legem , Mattb.s, AudifLis quód ueteribus dictumm j , eft::Non occides. Q uifquis autem occiderit, obuo N () xius eritindicio, Atego dico uobis ,quod quif^ vt quis irafcitur fratri fuo temeré, obnoxius eritiu- dicio ezc, In bis ez fequentibus etiam aperté uio des , Chbriflum in umiuevfuti damuare unà cum ce dc & pracedentes cafas, Damtatur igtur bie yl - €or CATE-CHISM'V'S L cor ergu fratrem malé adfectum , ez exterá ce- | fgitt des fimul. Iud DEW O BIECTIO.Sibocpreceptum it4 eft in- r n selligendumtunc nemo ef alienus à cede? RESPONSIO. $ane nemo eft.Nec mirum 4 c.;s[ui:sw uidetur te cruciari boc intellectu quinti precce pti. Etomnes fcholafticidodlores torferüt fe bic. vb Cümueró non baberent, quo fe explicarent.fecc- runt ex preceptis Dei confilia, quo ficumdica- wnilh m rent anmos itoftros à defberatione. Sed aliaves est cum preceptis Dei, que Deus feruari uult, wjtità M//I/WW queq; Chriftus won foluit, Tuitaque qui feruare non potes,curread cum, qui potest,ez qui dixit, vt complere legem;fuum effe officium. Matt.s. Non QBiE ueni foluere legem,fed ut compleam. Hic fide acce ti at ptutprefidio [piritus fancti,dat complendipree meptot ceptaynonad iu[litiam, quam credentes in Cbri- «fcitg ftumiam babent, fed in teftimonium fidei ez pros K5$] ] dmpro, ffiionis de woftra accéptatione n gratiam ueris j iCf DE VERO VSY HVIV$ Diligztc i |(— precepti. 4 Chutim Veräutitu Y bocprecepto, quiprimum inter- 8077 nos adfectus ereu proximum malos deponit. De^ , pun, N indemanum etiam cobibet, ne occidat. : Ytem qui » mwæ'z'ampr non ita facile miuria à fratre exbibita , leditur, Viciptoi qui ad illatas miurias moféitat potiussquam pre OBIEC dicandá (fij d/)'(gg | bctkuindkgm » quiomnem iniuriam uin vefignat Wm d A AER'ASMI SARCE. 34 M WWW, ; vefiguat Dco , cuius folius e& uinditla , iuxtail- lud Deutero.32. Mca est ultio,ego rependam, qui ob L non rcddit malum pro malo ; qui orat pro inimi- cis fuis e7c. RUT If (l EXEMPLA HVIVS VE'R'I Il t " ufus. Caglcem j Í U ( ! T I4cob iuftus coram Efau, tamenbumiliat feco 4 if | l l tam illo, etadorat eumsne det occafionem ire aut jote, Jl d cedi. Genef.33. Yofepb fratribus fuis boftibus be- u r nefecit i Aegypto.Gen.44.. Mofes,Num. 12.0-- Md rat pro Maria forore inümica, Iten Chriflus orat ott&muidmt pro inimicis in cruce, Qu du N OBIE CTIO. Qxuód fl orauero proinimis as cis,omnés babebunt me derifui,omnes clamabune j d ! o me peccare contra communes ommium bominum ; It du n: i adfectus D J ionft | RESPONSIO.Chriftus cim docetorati- dum pro inimicis , nondocet uulgus bomtinum, vein u fed Chriftianos.Ygytur inquit : &t ego dico uobis, v m j Diligite mimicos ucftros ezc. Siigitur tolueris tj ! Chrütianus effe, oportetin bac vete omnibus fa- , ii pientibus mundi opponere, qui diuerfum preci- ii n puume, Nümirums ut uim ui, ut laceftütus miuria, niuriam pellas . Sic Cicero monet 1.O fficiorum, ul at " Siciura etiam docent. ip tuM"* ! OBIECTIO. Quemiertur fequar ? à quo di- fcasut diliga inimicos, di dis v J quum fapientes mun RE- eer[um doceant$ JJdu*tconiuee " TE RESPONSIO. Cbriflus n proponit tiz f bi fapientes miundi, fed reitocat te ad exemplum optïï ( P; jtin o patris, inquiens ;ut fitis filij patris ueftri, quiin uittuco caelis eft;qui folem fium exoriri finit fper malos * z epty €z'bonos ez'c. Wiittcti OBIECTIO, De Eemüä ergo iuflificare d- liarum iniurias? D' RESPONSIO.NornId;exemploDauid, ) qiipurgzt fe ez profitetur innocentiam fuam u- biquejmterim fertillatam iniuriam,nec tindicat, at Pfalmo 7.Dontine Deus meus, fi feciillud,fi est froir hi iniquitas i manibus meis ey'c. decidam meritó ab inimicis meis inanis,. Ytem Pfalm.v7. Et re2 ugbu nitii tribuet mibi Dominus fceundum iustitixim me2 cibumata am ezc. df DE ABVSV HVIVS PRAEs- cepti. fiith fapiiil ',A'Imtitur boc precepto , quf omni pdtïmfü thglidio depofita,infeatur fratrem,irafcitur fratri;tane quigid dem qui mánu occidit ex prebet feillate niurie hutlber uindicem,qui malum malo reddit,qui oditnimi DE p cps,quinqn ordtpro cis,qui no þe)g]äcit eis 7C« [ EXEMPLA HVIVS ABVSVS & punitz cedis. Á Sic odb peccauit contra boc pr&teptüagi »qui droldjs l um Abnfr þdcifc& äDcfuid diinijfwnä occidit.z gum uf 1 EäAEMïsARcE 3z DIBn Mlt &um s. Sic Dauid , cuius dolo occifus eft. Vrias; Hl propter quodbomicidium, mfans Dauidis percis i titur morte. 2, Reg.12. Simeoni ez Leuinolcor- lu Mf €it I4cob, Gene.4.9.propter bomicidiumin em perpetratum. Amici Hiob imfectantes ey ä *üfirue, unt contra boc preceptum, impoDuj. DE POENIS, Q.VAE MÁN bunt tranforeffores huius Lt funy Mtcltdi, pracepti. Scripturainter reliquas poenas,qit occ vilidjid Àif teri bus bominit minatur , quales func:terre fler n E wuagitudo ez incerta man[To iri terra. Genef. £ 4 Wa w maledictione Déi contra Caim,etiam capitis &ulum numerat;ut is,qui effundit f« angui/nenl;ä : MMb ts [anguis qhoq; fandatur.Geref.9.Q wicunc; ^. fuderit bumanum fanguinem im terra , fünc.: ia fanguis illius.Item Mat.26. Q uiacceperit gladi - "m pMä | um;gladio peribit. Et be porne corporales funt, urfritrf,tdnä quas qui effu gient;ab eterua tàmen pottia non e» .l;e TT runt liberi, o . DE MYSTÉRIO PROHIBITI :;?þcitfif ( ] fanguinisin ueteri Te- ftamentó. ?BV W [ ïTün(juahz non occurrit ia ueteri TefLamento u H J 7 probibitio fanguinis, ut Deute 2 . Hoc folum ca l1 üesne fanguilien comedas. YMtem i codem capites r ggm DWPWX:I& CATECHISMVS f Duntaxat fine efu fanguimis eris. Qu nimirum ii i probibitionc;fignificare uoluit Deus , quam ual- 3 apt de odio babeat fanguitis effufionem,cz quód ni- ( lïþb «t itt bil equé fit , quod magis deteftetur Deus , quám ! f enud ï a i quens conpurcatas fanguime. jecui Q;VERELA DE IN FENSISSIMA locftit infectationehominum inter fe. QWI :,f;fDo.lendwm fan Lef,quod nulle beftie odiofi- 1 ws cxmalignius infectentur fequàm bomines.Vn d.t x gentium borrendum dictum:Homo bomini ( d.iabolus , quo uerbo nibil uerius neq magis ex- 1 nbl bertum babemus,maximé ubi extra Verbi cognia 7tionem uiuitur. Alia cum Cbristianis res effe de^ | tnqid um bet , quibus relique gentium fententie conuenis du doni untzHomo bomini Deus.Deuws est mortalem iuua- f i rc n;ortalem. fibeepo piproxin /DE DIFFICVLTATE HV- tepditn ius praccepti. Ethuius precepti adimpletio nonestim mani | Pi; ia busuoftris. Quanquam ab externa cede aliquo 7'! quö»liceat: modo purasmanus baberepo(fumus ; fi non impe | p diamur à Satana , tametad[ectus nunquam [unt purinifiper fbiritum fanctum mundentur,quem D douat Cbriftus credentibus.Et Chriftus Mattb.s. ttoti folum Expofiturus legem æ"ïo[ïen[um eam ' externá i hn m*dr: ä ERASMI SARCE. 35 QutG LU ^ d) exterma operavequirere, fed etia puros adfectus, :qn l ! ol incipit ab bocquintoprecepto, cutus difficulta- tem obiternfinuat, q. d. Neboc quidem potefLis 'Dei, M E feruare fecunde tabulee mandatum;quanto igitur minus feruabitis grautora, de fide ez timore Dei? OOT Lex ature de non ledendo altero exponitur per bocpreceptum;ez fequentia. ln QLVID IVRIS MÁGISTRATVS Qfieodij, hat habeatinhocprazce- prum. omo hont Cedem Deus puriri uult ; ficut patet ex fupe^ pl Vb rioribus,cz'ut boc ordine fiat,con[tituit magiftra tum;qui esk ordinatio diutná, ad Rom.13. Sonti- mm&æ Vg CO bus in. terrorem , bonis uero in. tutelam coli- tus donatus. Hic autein magiftratus utin reliquo-^ rtdnn rum transgrefstone, externos actus ey opérapro biberepotest, fed animum purum ab affettibus ey t ga proximum prauis largitur Deus, qui fedulo wm. terpellandus est in Cbrifto Yefu, ut bic mittat no2 m bis [piritum fanctum animorum purificatorem, ; quo liceat etiam co "ml nfentiente animo buic prece^ pto're]þondere: jf u* DE Vi. PRAEÉCEPTO, gínti? Nonmoecliaberis. ii | T a / . Pod Wcædemv:wn aliud e£ maius malum , quod u j CATÉCHISMVS i jimtil pfoximo accidere potest, quàm est coniuors de boneflatio, Hoc enim malum, non tantüm coram pb mundo externam adfert ignominiam , uerumeti- am uelgentibus z poetis teftificantibus , cor pe- gici netrdt,rteq, zmquam qüdWWMMS exp latum , cone fcientiam exagitando deferit , utplané fürere uip &i qu deatur anmus [ue coniugis Jtupro læ[u»s. [ ii Om?» l DE S.TX;D-ID—SA—LAE.AE—CONg trà hocpxæccptum ho j Status matrimonij pre reliquis uite feu con gj ditionum generibus unicé placet Deo , quem ipfe conjtituitGen.z. Q qnem Cbrljhælepu duplicisto sine bonorauit, ez primo fuo m carnem aduentus ] m p uoluit enim nafct n matrimonto ) ezx wftentim ngt eW non inct Can4 Galilee miraculo; 8t quia bic [Iatusplane diuinus est, ideó etiam infcftifiime bune infectlae d at t hu moudi tur Satan , ut foletrebus , quanto [unt Deopro ximiores,tanto quoque malori fLudio [Iruere in- d nprito lt fidias , uelut faltem interturbet cas , fi non datur prorfus tollendioccafio.N eq,ullam est ii bac fea l ana eunda tabula preceptu;quod cupit itatransgrefe kepyti fum Satan , atquebocdenon mæcbanäo. Siqui- t ] dem fcit coptofifsiman effe omnum malorum ma o teriam tborum coniugalem uiolare.Cyuare in bac i, re neminiparcit , etiam ne fanctis quidem , Ji ficu£ lii tlirtin eft uidercin fanctifiimo Dauid , quem non modó íd adultermm coitpulit; [ed ut adülicriuttéom- ht fitercta, D. j ERASMI SARCÉ 24 &mwæ witteret; fimul bomicidam fccit. [] W[m DT Wm,u m DEW ii ) chandi K parenria. fxp Mmm) qu Ricadfechwinternus,e quo pofteaprorumpit wdulterium;pre alijs mirum in madum uexat atqs. Ü lh exagitat bominum animos,adeo ; qui femelin gref fus mentes bumanas, nullo feré remed:o reftingut AE CON potest cum&q, potentiaac uirtus ex equo omnes l bomines captiuos detinet,nec potes ad facti exes Mtefaycot cutionem reprimi , if arceatur diuina potentid, Et]þe&dtb,tclocus Sap.8.Nemo pote& effe cone It i TE tinens,nifi cui tu dederis.Et locus Mattb.19. Non t omnc$ c4paces funt buius dicti.q.d.Cbriftus, fin- )mz] , gulareeffe donum feruare ca]titatem , que fané us ;L ntonin exterua tantüm ab[linentia confijlit ( i^ cut bactenus toti propemodum mundo , ftulti g 1cm] aþ monachi perfuaferunt ) imo potiusin adfectuum reprefiione , quos ne Diuus Hieromymus beremi- , udwj?mn f' h.fterca d 65,1 f M ta exuere potuit, de quo legitur , qztod máceranz WWI di corporis gratia , femel conce[Jerit in de[i*rtas W f& b;k [ Aegyptz,longo tandem tempore elapfo,cim ieiue ii í huj t nijs ez ab[linentia fe miferrime cruciaffet; inbec uerbaprorupit : Etfi molefTam ac acerbam banc TTE uitam ago , tamen uidcor mibi Rome cum pucl- t Qu lis chorcas ducere. Fugere itaqueim defzrtumli- SWMI cctslicet inmona[leria fe condere, Atadfectus hao TA ; Til L"s berc co ontinentesshoc cit quod queritur diuus Hié 3307» kvr?t E 3 iil A 1 $ CATEC HiSMVS* jfiedn ronymus;alioqui fuper[titiofus commendator caa I qie [ itatis. T eicil DE RI E st t MEDIO CONTRA l juitatem mce- berem X t-5 vehandi g m 3 u Ouiá Deblæ probibetboc precepto macchatio i nem , ez moccbaritaleeft malum , quodex equo - Qu omnibus est infitum. lgutuy uolens Deus tanto ma al lo mederi;matrimonium Wflituit, quo externo a^ EtAW* liquo opere cobiberet internos adfectusquibus ///a/ti/ïlln(. estuandipraripitur occafto per matrimomum. B] EST ENIM MOECHARI . fnir b tbe. Y ? i Hic proprie adfettu um uox,nonexterniope2 apia| vis,qua impuritas animi eg procliuitas fignifica- tur.Verimbocremedium utintelligus Devinflitu Audido vttrec tum e[fe;non tantüm feriptura docet ; fed & u4- turabocipfum teftatur,condita D eo;que focie fratgr ET 1 tatem coniugij commendat,ez nutrire fobolen, precepit. Quaobfecro de caufa ? nifi ut eadem. iij Qui d confirmet , idem vemedium contra naturales ad- fécus fuppeditet,quo minori malo,utputa, exter 4 Pal C 6bf D ao matrimonio , quod propter multas nmcommoe ditates,aliás malum iudicat ratio ,maiort occur- du vat ,uidelicet , internis adfectibus , quorum eftu lboyt h M. d aunquam nonflagratbumanus animus. Hoc ita- mtollere , aut que remedium contra mocchatione gül(riDrid difrimulare; h ERASMI SARCE. 35 Ws difimulare;quid boc aliud eft;quàm autorem De unt contemnere,nature ferre uim, ez fibi ipfi fi ne necefettate imponere moleftias ad reftim u[que ATR periculofas? Hinc Paulus fatius e[fe ducitcontra- i bere matrimonium;quamuri. Hinc probibitio- nem matrimonij doctrinam demoniorum uocat, tDiotacdu que non babet Deum neq; uaturam autovem , fcd fladtxany - ipfum Satanam., O BIECTIO, At qui matrimonij wimnculo J ttogy. o txtem. auon funt nexi , commodius po[Junt feruire Deo. Et Apoftolus dicit E fu. » qui calebs est, gufet ed, qua 177 8 funt domin. RESPONSIO.Poteft quidem commodius .AN. feruire domitto qui coclebs et , quàm quiuxorem babet.. Sed audi Chriftum dicentem: Non omnes Mi | i ff eapaces fune buius dicti, fed ij quibus datum e3t. Audituos adfectus fine fine mole]Los, Audi natu- jgsDuifin | at fow vamreclamantem, Benefüciunt qui fe ipfos ca- ftrant propter regnum Dei , ut commodius que- Degufet irio ln ant feruire Euangelio, Verum non omnes capaces fumus caftitatis , fed ij tantàm , quibus datum est. um iuiitd Quid autem facient ; quiboc donum non babent? Paulus timuit de uirgmibus preciperc,cum pre- yiptdt f ceptum Dei non baberet ; Tuigitur quur man- das caflitatem uerbo Dei 4c dono deftitutus: Coce yuonat libem te fingerepoteris contrainftitutum Dei es um mature. At coelibem animum fine certo ac fin- T n Qu u- ) guldfi Dci douno pofiiderc n?n poteris. $ j CAT'E CHISMVS yà c& cclebs uita fine confentiente animo OBIECTIO. Qg& cajlitatis nomine feuto^ lo £o deuouerunt.liccbit illis foluere promiffum? ?e&mlik RESPONSIO. Votum cottra Deiaper- iB tum inftitutum nullum effe-pote£t. Naturam etfi dciitg furcaexpulerisstamen u(querecurrct. mibipor- ET dl m vo infant uidentur obligati uoto caftitatis,quod: P hll confentiente animo feruare po[funt , cz fiuein -- cogwd* teruo e[Lu , quod illiducant uxores, precipitane trimi tes fein infinitas feré moleftias. Et Paulus dicit, - o ii bonum e[Je, fi quis coclebs manet , idque pro- ijsi) pterprefentem necefiitatem,id eL,ut careat pra /(.Wf; W/ [cfwibus mol;jïijs,gmïbws obuoxium est matrimo- firitis mum. TT OBIECTIO. Quid igitur mercedis babez m buntpo[t banc uitam cafti? ticunt RESPONSIO. Einis caflitatis noncQ iue. gihtü fhitia aut uita eterua , ficut fomniarunt quidam. I de coronis uirgmitatis , fed ut liber fis à coniugsé libus oneribus. Yuxtailluda. ad Corittbios capi Mar te 7. Avbitror ergo boc bonum effe , fcilicet ut eaa exlebs maneas propter prefeutem . neceftitaz ri, Poni tem. — Huc pertineut loci in Apoftoli fcriptis de effe&um commoditatibus uirgmitatis , w quibus prefert ii commoditates coclibatus grauaminibus ip fiusmae (j trimonij, ut, Q od fi nupferit uirgo,uton pecca- Qf tit , attamen adjlictionem in carne babituri fuut tUL buiufi modi. Itfmïgugrzö elocat vgmem nuptum, n melius 1 1 ERASMI SARCE. $6- Ll melius facit. Ytem , beatior e£L, fi fic maneat. Y A l À Q..V AES TIO.Anp4rentes iuré pofint im UL OM / edire liberos fuos à matrimonio? RESPORNSIO. Qua vacidimus m locum l N At de uirgmitate, cy ad bane que[tiouem refponden ttl. Mljiw dum duximus ; Natura. t expeltiwon poteft, fie 'cdjmitic',quaj 4 nec naturales adfettus , quibus filabovant libert, m Me L cogi ad caftitatem. e» impedirinon debene AT bfrtafiy trimonio,nifi pater ad peccandum cogere uelit es Pal d os,quiinteruo e[ru fiagrant.Tus ciuile contva bue i z'dgw [ iufiodi parentes in bunc modum loquitur : Qui tcdrmtpm 3 liberos , quos babent n potefLate; iniuria probt- towtritre : i buerintuxores ducere uel nubere , uelqui dotes dare noluerint , ex con[litutione Diworum Seuee wrditdts i | | [ vini cy Autonij.per Proconfules prefidesq; pro- E | uimciarum , cogguturim matrimonum collo care ez dotare, kii noncgiun I 1 !m'aruntqwdu' DE VOCE MOECHARTI. o j D) H | moecbari, ut antea diximus, et uox adfectuit qritlutd [ L l e ucbementioris fignificationis, quàm adultera- d l) J efnt * TL j ul ri, Ponitautem Mofes bic mocchari poftremum effethum , etiam pro ipfis caufis adulterij, € qui- hii T bus profluitmoccbatio.Significat igitur bic ia cbari: ii i O diffe coniugem aut m xit Lian.Gene, 2 6, de[picere,ficut Yacob ;de[þc; * , bqät'wr.'ff'*' E w 4 CAÁTECHISMYS a | ;Litigurä cum coniuge. : f comtfïff Effe fufpitiofum ac morofum erga coniugikz. Ajbicere alterius coniugem , ad concupifcendum byg 4&6( edam. Mattb. s. ; LY k quea 0P Repudiare coniugem. Mattb. 5. ejh Debitam beneuolentiam denegare.1. ad Cor. 7. Vri ez eftuare internis concupif centijs.i.ad Cos f&äm* rinthios . D AE Trmundunm e[fe, ez lafciuum n uerbis,Gala, g. iugi tl Wonobedire coniugt. Epbe. s. Non diligere coniugem, Epbef. s. ln Non reuereri coniugem;Epbef. s. //f"//rrm E[Je amarulentum contra coniugem, Collo. 3. (eiteti . t u h Abligurire bona , ad [zg(feqtandmn nmtriwom'm cum boneflate, SCEn& T JNimio corporis ornatu perdere coniugem, Perdere coniugum nimium bibendo. IN Nonagere curam domus,aut augendi m faii liarem. Quare Solomon Prouerb.xi Gratiofam lu mulierem appellat e» fovtem, que auget rem do— dftj mefHicam. Et fimiles caufee adbuc. alie multe fub Mtiote. tiocemoccbandi comprebendipo ]]' unt,ut impudi « Gdl cd e" incafta uerba,ocium ez'c.ut Gene.34.Dina jim, filíalacob ociando amittitfuam uirgmitatem. Et fflztlä [ fic exponit Chriftus preceptum bocdenonimac- Ti chando.Matt.s.cim inquit : Audiftis,quód uete- ?U i ribus dictum efl , Noncommittes adulterium. At lii €go di;o Wobis , quód quicun; apexerit uxorem Miay, alterius * h ERÁSMI SARCE, 37 diterius ad concupifcendum eam, iam adulterium du ( ( comifit cum ea i corde fuo.Ecquid uides n uere oncup;[g p bisad concupifcendum eam;adfectus damnari, at que adeó omnes caufas adulterij? OBIECTIO. Ergomentiuntur pbilofophi deCOh €7 fcholaftici,qui dicune Deum non iudicare ada CO ] fewst RESPONSIO.Verémentiuntur.1deo fuba L iungit Chriftus , quafi per occupationem : Quód fioculus tuus dexter obfaculotibi füerit, erue il lum,ez abijce abs te,q.d.Chriftus:mundus ac [a- pientes mundi uon docebunt te Deum iudicare aQOUO. f de internisadfetibus , aut quó d illeeus fit adul- Ti terij , qui tautum afp B iciát mulierem ad COI?CüPie [ fcendum eam, Of l. INVITATORÍAE CAVSAE ÀAD.- l l/ i ] niatrimonium. ii a | Inuttabunt autem nos ad matrimonium multe papimi caufe , que ex deterrebunt ab adulterio ac fcore diemit) : ! tatione.Primum;quia matrimonium inftituti del ag eftGen.. Deinde quia Cbriflus tanti fecerit hüc flatum , quódin eo nafci uoluerit,illum fuapre- m l :irgm:'nmnf! | fentia coluerit , tandeminfigniilluftrarit miracte oclttt o. Tertio,quid fcripturaprofündifpumum myjrea [i g vium mariti z uxoris nonune expre[Jerit, uidee jj licet Chriftum fbonfum , Ecclefiam [ponfamap- — um 0; quia fcris pellitans ; anEPb efios ca. g. Poflrem E i ? CÁTECHISMVS ptivd,eycim bac leges naturesatq; adcó omhiaw í jl RÉ geutium feripta cómendanz fupra modum bonora bileconiugium ez cubile inpoliutum. demfff fcdquh DE REMEDIO AD SERVANa voit dum pacem & concordiam jirmfu 1in matrimonio. « Ceterüm quia tattaest. diguitas matrimonij, j ficut liquet ex precedencibus , Oportebit igitur Ü matrimonio obuoxium. diligenter illam dignita" tem fecum perpendere, nimirum quód coniugmum fit flatus , qui; pldcetDeo per omnia , pretered ftqt quod ea omnia , quein boc flatu contingant ad- uer[a.fint à Deo,eg accidant beneuola Deiuolum w tate : qumdem ex bocuerum eft,uel ex 3,.c4.Ges f M PAU gef. Multiplicabo erumnas tuas ez conceptus tu-^ 05 €z'c. i£em ad Adam: Maledicfaterrain opere fusrxer £uo.In laborzbus comedes ex ed cunclis diebus ut- gWW Gl tetue. Hecquidem quiprobe coufiderat,nun- tht T uam mouebitur, uelad indignationem,uelad o- diumsuel ad alias caufas, quibus difturbatur con- fb QUTALA cordia matrimonij,quam fequi poftea etiam folet 4dultmwm Fl OBIECTI e) VORVNDAM tf . maritorum. Scrzþmm Hocdt máritum caput yxotis : Er^ D gp maritus cum uxore agerepotest pro arbitrio quod bt n / ERASMI SARCE, 38 q) ddfö GWH quiod uult;uerberare,odi[Je,extru dere caim. WMH&RAM ÉM RESPONSIO. Tales tyranni(ciaut fe quæ dem effe capita wxorum, nó quia if funt maritis fed qiia à Deo capita funt conftituti. Dicitur ue-. ER romaxitus caput malicris 3 quod eam táquam in- Id laft firmà uas regere debet,tueri atq; defendere.Et cf& caput potestatis uocabulum , certa ratione cons (f mafrmzonq [[ans; ton contemptu , farore;plagis ; morofitate & D75 ecce, m dinit DE VERO VSV HVIVS (cot gt t prettr P racep ti Hocpreceptum uere feruat , qui externé tog igutit Dclus moecbatur.feu adulteratur , qzn ultat omnes cau- dletyea o ; fas, ex quibus fluere poftit adulterium , qui babet animum db omni concupifcentia purum.Huius ua Votept g [usexemblmn à longmnquo uidere licet w Yofepb, (tidil [^ quirogatus ab bera fua , ut fecum concumberet, yjin Gene.cap.59.Id quod modes?zjï&merccuf&mt,dt« cens : Tu uxor domini mei es,quomodo ergo pof- ommin fwbarty fwm bocmagnum malum fäcere,o peccare in do aunum meumt j - Marcbart. Forme buiusqonmoe m"k " Woca Adulterari. Scortart. gt u[m [unt. — Jchari, ï 0. j Stl(þïdï'CQ TM DE ABVSV HVIVS PRÁE« ] Ww cepti, äi Abutunur CATECHISMVS. Abutuntur bocprecepto;qui externé qdultea but Mult : vium cóttittunt,qui animum adfetibus moechana u du di inpurum babent, qui non abftinent fe ab ommni 4 eudg bus adulterij caufis. Abuft funt mtellectubuius | Qu pracepti olim Pbarifei, poftea fcholaftici Papi- , N ( fle ; damnantes tantim crafiiora uitia , neglectis ä regiDl ddfcctibus , quos ante omnia damnat Chn&m; 08 Mattb.cap.s. ; quientt AU EXEMPLÁ HVIVS ÁABVSVS teitit) | & punitiadulteri]. - W Peccauitcontra boc praceptum immo deftif- iil QBIE f mé Sodoma,unà cum Gomorrba, Gen.19. Qués urbes fubuertit Deus fünditus, Tribus Beniamin à bt Domino feré deleta fuit , quia focdiffimé peccarat j Mgrtin n uxorem cuiufdamLeuite, ui opprejJ4m. Ru- A5 ben , quia confcenderat cubilepatris [ui, zgtturd fová lacob de non crefcendo maledictionem accepit, (ifto ii Genef. 35 * 4.6. Dauid adulter cmuf itinfantem, [ihinder 2 Reg. u.Abmælecb—z:x.pumtm est á Deo,non- dum fa&o adulterio , tantàm quia Abrabe uxo- Dt vem rapuerat.Genef. 20, Pbinees zelo Det motus, gladio perfodit Zambri ey. Madianitem concum Q bentes,ez commendatus t 4 Domino propter fa ht etum fuum. Wtleri í ht DE POENIS ÁDVLTERORVM, fampori e «l Fræter poemm qua-etiam i bac terra punit l ( Deus 0 " ERÁASMI SAÁRCE 39 lfxtcmgdw ! MWW Deu adulteros,corporalem ( ficut fatis tefhmtar quotidiaua exempla,im quibus uidemus varo felis mænt[eahm um citer agere adulteros im bac terra) addit fcriptu- rá quoq; &ternam condemnationem.1, Corintb.e, C Oldfhcg [m 1ng( ! Neq,fcortatores neq; adulteri , neq,molles e7c, regni Dei bereditatem accipient. Mt4t I OBIECTIO. Adulterariprobibitum e&, interim licet fcortari ex fEuprare? Y$yd RESPONSIO. O perue rle,ywncon» tentus es peccatis tuis , , "ifi ez rideas Deum , qui cim probibet adulteriu. , permittat tibi (cortatio df nem.EJtq; predicta obiectio aulica. - AW Wb OBIECTIO,None& mlmndd[ïcereuera beribus uxoves, quia Amantiumire amoris reite fnpcant tegratio eft? vj RESPO NSIO. Apdge cm fcortatorioie ^i ]m,wuu ]ïo uerfu : Aiaves es matrimonium, quàm fcor-- m mpu, tátio , inqua folent Ssuxen onno Douben / ird iif fubmds reuocare amorem. H fD " (Aond DE IVRE MAGISTRATVS ;dgpam lh inhocpraceptum. TTR Quiboc preceptumexterne feruare nolunt, T ineos magiftratus ius gladij babet. Quanquam interim animum iudicare non potest , quem fuo tempore iudicabit Deus,tuxta illud : Scortatores ROR il €z adulteros iudicabit Deus,ad Hebre.13. Scian£ m itaq; omnes buius criminis rei , etft [ubterfüovent j ris undictam r lr?lf( $; *s*f-"*)'*'*'ä'fw . CATECHISMYS gimdicam mangfratm Deuwun tamen umdictz turum dltquando adulterium.Ego audeo ad[ir m gj yul re, quód uon uiderim adulterium abijffe mzpum- sn tum,fi nongladio,tamen extre miferta € ignó j quam eninia.Exemplis plenus est totus mundus. Lí f OBIECTIO. Inpofibile eft babere animis rerut purüab adfectibus.Adeo liberii e& fcortari. Q)S ] ul enim obligatur ultra uires? 7^ rb RESPONSIO.Impofibilequidoi e&pof ri Vil fe bominei per fe babere purum animum ab omzi if bus concupifcentijs.. Atideo non datur tibibac WM; ümpoflibilitate occafio fcortandi ; fed ut confiera dsad eum , qui [piritu poteft mundare cor tuum quim) n db ad[ectibus ez impofibilia tibi redderepofsi2 prifie bilia. ajiuj DE DIFFICVLTATE HVIVS | Bufr pracepti. Q, Id iod bumana uatura poteft in complendps fuperioribus preceptis,boc quoq; &v bic eiprez flare est integrum, uidelicet externé aliquo modo Rit feabflinercab adulterio, fi non upediatur à $a- ; r tana. Cor ueró purumab ad fe&tibus ac omniinter A TOR OPEUTETUE ! qei [ tiá eftuatione & coclo datur. Quare ez hic requis - uf vitur [piritus Chrifti, fine quo nosira completio ET iton placet Deo.Et Paulus aiti. Corin.7.Vt fit fat fa.l Taez corpore ez [piritu. TU ES DE VII, PRAECEPTO,; Non mäowþ; ] '*v*. 1 T oU r ERASMI SAÁRCE, 48 int u Nonfaciesfurtum. JMM df Mwltóleuius eft incommodum exterkoïzhü bo ztovum fubtractio , quàm debonefLare coniugem, MNete WWidir, Et quanquam leuius eg malum , ida; propter ex d [ ternum opustamen quia furtum etiam refbicit ad verum [biritualium Jubtractionem, ideo pernicio kor!m. Qi fius et incommodum.. Ádulteri enim ad ueruns ucrbum conuerfi,quod fibabent, falii poffunt fie Md l tb on - i. Vbiucró fyncerum uerbum farto ablatum e&, ibinonpotest e[fe falus. Quare firmiter creden lr hu dum eft , Deum legis buius datorem , fublimius htanfid .i | quiddam per fartwum intclligere uoluifJe ,. quam At | Jimpliciter rerum corporalium ablationem , que pf fortaftis excufationem merebitur ,ubiextrema ne gefS it4s fürem d fartum commuüttendum ad egerits A r Excufariautem non poterit uerbi fartum.. ) j jl ij J hi QQV,I,D SIT FVRTVM FÁ- hm cere., rigm | Ed itd tj,- fürtum facere , tam corp ordlia quärfd p fpiritualia bona, dolo aut impo[Hura,clàm fiuc a^ jcomtt perte fubtrabere atque auferre. — Et ficut Mofes e(g*hlf" bactenus n fecunda tabul , confucuitextremum m effectum tautim ponere, rclictis caufis, itaez bie li U DUNA f facit. Addemus érgo ez caufas,ut melius intelligae pius quid fit fartum facereut: Cogitare de alteri- T gs bonis Jubtrahendis, ääf&&æ?g | j * CATECHISMY$- | n ädj&&arc alterius bona, Chri]ïua enim damuat ad ! volns O féctus prauos.Matt. g. | Roticij Cogitare de fürto uerbi. ! Gratart Adfe&areutuerbum cuiufcunq; rci gratia , tol- Ías. : Bu - 4 dorumz Yuuare alios aut re,aut confilio , ut fubtrabas pro ditonul - ximibonaaut ipfumuerbum. : Pretextu ueritatis decipere, ut alterius bona dä vedid ijln te 4ccipias, aut defraudesproximum de uerbo uero. j p]ïwjzr//l: Blandis uerbis e ore peruerfo proximi bouaat ia tentare. ] fl ] nl ( Falso interpretari uerbum, ut auferas u I £ellectum. erwm i^ | iil His5adde: vt j rottii mpofturas omnes, quibus infidiaris proximiboe nis,tam corporalibus quam fpiritualibus;ut: itjit;d ii li Subordinare alios furti gratia, Dolo contrattus wire. f VE £tl p Pluribus diuendere merces quám iuftum est. FalAs merces pro ueris fupponere. 1l d ! ! vtifálfis ponderibus,ulnis,modijs ez'c. | p Exerceve ufuras miuftas. ! duiad - d Octari. Negligere fiam uocationer ez officium. tht Non iuuare e2entes tu diues. Átcii Di Labordre pro mercede fegniter,ez labores pluris : eftimare,quàm equum esz. Infmnere Y ERASMI SARCE 4 G dd WI Tnfuere immodice fua bona. Volens e lubens i inopiam mere. Non cuftodire parta. - dU Grauare álios fumptibus , cum tu pofeis laborare. Auarun efJe, Eft enim auaritiaradix omnium ma Lj I btï Wra z. lorum:Ergo ez furtiatq; adco feré omnium pre - [ dictorummalorum. Sicuentris gratiaadulterane dlerüe hn Pïd?alfdt()ïfs auari uerbum ,mercatores merces d deud defalfant ezc. Quuare merito principalis caufa i2 pjius fzrtz audritia dicipoteJt , que principaliter otim Pot inftigat ad furtum. . Et quia bic auaritie adfectus borribiliter iberet omnibus hbominibus à natu- AW rajidcó fentiendum est quoque omnes bomines na turaejfejures, Porro c2: omnes n4tura cupimus o[Lentare nos , ez: omniumrerum , ut GnAto Te- j p venti4nus de iactabundis dicit;primi effe. Igtur ut fuit qui admirentur nosalq oportet egreg;e Piriiy firari, ut conceptam de nobis apudalios magnia jïcmrzam ez: gloriam tueamur. Himc post auari2 tiam minus principalis furti caufa est elatio ani^ ij T2j ani ad|birans ad glorias magnas. 3ec caufaapud [jse' precipuos mundi faniliarior et,qui tatura tene dunt ad maiora. Vnde accidit , quód qui [untin mundo maximi, funt etiam maximi fares, Magni enim famptus pertinent ad fufkentandum poten- ! Oæa l £cs ac magnos boriines. DE DVOPVS GENERIBVS vll - furum. / F " CATÉCHISMYS si - Sunt autem duo fürum genera ; Quidam Juik — u fures , quiaperto ac iniuriofo facto declarant.fe j -m[g,(ïui tales efe. Hiplerunq; iuxtauulgarem ac commu- J fup iem fententiam confirmant iura de fufpendendo d :!'um*fufn tradita;cy [ufpenduntur:Q uidam funt;quos fcis * 4 hucomi mus furese[fe,ez" tamen bomoramus eos; ut bonez . oiifi füiorcs;fepe conftitutos etiam n magrftratu, quá . 08l les funt bodie feré ditiffmi mercatores ex opifi- n ces omnium prüni. Hi tantum abfunt à fufpenden eititl do;ut illisliberum fit,non modo fürari inmodicé; LU fedetia impune gloriari de fürtis:adeó quód,cum at Af/? deceperintaliquem,in bas nunc receptifsmas pró ] desjno rumpant fententias: & 23b bab einen ober9as faf qapoxffen/ M ^jdybab einenlaffen vber oen füg fpsmgt/ Q d) bab eimem vffoassudg qeoructt/ zid bb einem auff oer nefen gefpilt. Hi autem füres uere duplices ducuntur. Furantu? Itl enimimpune;er famulimpunitigloriantur de far " Vib tis. Sed tantum, quia inter farandum pretextum imfii boni gerunt;idcirco à cyuce funt liberi, Pertinen£ DE &d boc genus farum , Papa cum toto fuo regno; boc eft , pfeudoepifcopis fuis,quia bi animarunt funt fares , ez ideo triplici fupplicio digniores Atmql pra alisverum temporalium füribus.. Pertinent£ E2 bucofficiarij illqui prefunt officijs, e» quos of- ttien li ficij dignitas exeu[at cJfe füres. Mercatores,quos gum furta funt idtra modums| Opifices , qui fua " /dellïl ;J u furtd; j ERASMI SARCE, A : W"f»l fj furta fiicolaborum ez fumptui defendunt. Agri kwt ATC «t (s cole;qui ad excufandum furta,grauamitia magy- ftratus prietendunt, Oenopole,quipropter cen- Mi fumtuenturfe àfurto alienos. Y M. ij fumma,/þe&ami VMCOS Viv F i uc omnes bómines »qui fab praetextæb oniatque - "boneftifurantur. hipu, qu "OBIECTIO. Ergo mer**cdtumm exercere*, lofty t opl It an /m : mtwm est? «gere opificem;pree[fe officiosnegociari ec.pec Afl ittodi RESPONSIO.Talia per fe non]imtpec.- 0dJ0d7 cata, AtJine confcientia bec exercere , ez cum pf damuoproxini, nunquam po[funt fieri finepecz | tato stl l i REGVLA MERCATYS EST N E omnium actio ni tf negg.qa.ggne. o Mb Bd Omnüm, a&zonum—me;ggggmz;m&npgä [ prisiri entum est,ut fic facias á lteri uod tibi 4b al tt'ro fieri uolueris. PX $105 frbrfV d wlwiïrf — O ] prtt 1 n W,w 94 fbes f ** 34*6 ; fer, rl T y-avp DE SIGNO COGNOSCENDI/ ?*"S'** o furgo furtà. y lat (ido dlgW At inquiuné quidam, quo figno deprebenddm M me furariinter negociandum? Refpondeo,boc do T cebitte predictaregula;quam ubitrásgre[Jus fué WW' ris, flatim pro clamabit te confcientiafarem, Est e[fes ; que feponipoteftà Jl)l[ :- F à CATECHISMVS pt Fm'b us dum furantur, uerum extingui n potest, manentibus mterüm aculeis illtus. v |OBIECTIO. Nemo cogitur 4d emendum «eburi nojIras merces:Ergo tton. furamur,cum eas etiam ub carifeime diftrabimus? RESPONSIO. Antecedens uerum eft de vitudit. perfonis. &t fi tu o cogis,tamen merces cogunt, DE quibus carere emptores nonpo ffunt. Confequens Wt .. fülfumeft omnino;quia agit contra predittam re Cu[falz?fä ' -gulam. pm/m' Q.VAES TIO. Ait liceat ufurag exerceret - gt - RESPONSIO. Licet; fed ita nepeccetur X DE 1 Teo ontrapredittam regulam. Exempligratia. Est qui,dat mutuo centum aureos , e de illis accipit : iuxta con[Litutionem Ce[arum quimque.Ego mo- pectt dó uelim ea pecunia vecte uti , non. folum prode- pridi f vunt mibitlli aurei, in quantum po fLulabit ufura, u quoi liet, Dd fedetiam exillis fecero maius lucrum. Sic : quia qt00 i dammum uergit illa ufura meum;quur ergo dfidan dubitem ego illibenefacere dando ufuram;qui mie Q bi benefecit? t OBIECTIOÓ.Atreclamat locus illezMutuo A dautes,ez nibilindefberantes, : ftaun L-RESPONSIO.Solutio pendet à conditios ditopq ] perfonarum. Qui enim reddere nonpo[funt, €Ontillone ab illis nibil cft exige * fottudyy | oluc - nd umS cïd quo im'le ngngpmcr: Q iodo? DE h ERASMI SARCE. 39 DE VERO VSV HVIVS o pracepti. Hf 4d t Verus ufus buius preceptiest , ut i omnibus FT vebus iuues proximum tuum, ez animo ez fä&o, ut elus boná augeantur;tam corporalia quam fpie 15 CUM ] l ritualia. MTC g DE VOCABVLIS VERI VSVS, N' CO qu Iuuare proxinun. Ex corde. prædz& n CufLodire bon4 Z modi /Eu (exerett proximi, Kugere ea. S x ZExtemo f4cto. Atepecctiir DE ABVSV HVIVS PRAE- ii B tl cepti. M Egumof Peccant contraboc precepti.fiwepublici fiue fomprb priuati füres , quiprimum adfectant alterius bo- afuldij na,quoquo modo captantes occafionem aufercne T dica. Beinde quiopere exterio complent, quod Mi ( *fg' adfectarunt abripere. þmrnqül" .Q,V AESTI1O, An necefipas excyfet fur- tum ptiti RESPONSIO.Non.Que enim poteft cfe ï fetauta nccefritas , que pofsit opponi aperto man Pa dato Dei ? Et , quám furtum | TU nj committere. Sicut ez melius e tl?;zg rpwus cxpone wam* re omnibus periculis,quam negare Verbum. f) e$ j5 Q. VAESTIO., An&m&g&,&djealm TET » CATEÉCHISMVS RESPONSIO. Queftio de fufbendendis: | NRM firibus uidetur contrariari legy Dei.Namin uete ri Teflamento non fufpendebantur fures, fed ve[Li Josfe yfipiti tuebant quadruplum. Verim. quia Mofes ad nos zonpertinet, non ligamur Mo[aicalege, Et quia sl rin nemo difputat, quód contraDeum fit, bomicidas plectere. Quis ergo adfeueret contra Deum ra 7 effe, [jidum przdom fufpendere fures ? &t dicis fufpenfionem furum confaetudinem tanciam e[Je , non legem? Refpon- drottij ül'df?lb? deo.Et con[uetudo legis est [pecies, approbataae ht confirmata à Cefaribus. Etbi magrftratus funt, u ijv quos 4pprobat Deus:Brgo e7 illorum conftitutio nes. Contra uaturá uon potest eJJe. furum fu[þen: a d fioquianatura conceditpacis ac communis focie tatis perturbatoves tollendos e[fe , ut communis »t pax atque &ranquillitas fevuetur, [lc permifit na- &ura baberepriuata cum lege naturali, alioqui có H gunia funt ownia , ut bumanam | [O cietatem con- Md[l'qlh feruaret. It ci Q.VÁES TIO. Quifit ; quód noftro boc riilo del f[eculo omnes querantur de egeftate? Opifices de peepl fuainfelicitate,mercatores de fuazezc. ' tlb RESPONSIO.Quibodiepauciagunt n lidii uis officijs feu ocationibus fine impoftura ac fue It to. Beus autem fubtractis furto bonis ez uipo- fturaacquifitis non benedicit. Et cui Deus tonbe lmedm D aedicitlle non potest ditefcereiuxtaillud , Pros uerb.1o Bepedicio domini facit diuites. DB - 1 Yf ERASMI SA&«RCE 44 WW»* DE RAPINA.. Diyy, Reflates de rap toribus dicere , boc c&t, L At [ E lentis furibus.E fE enim rapina furtum utolentum. li Vs Vi plerunds neq; necefsitatem,neq; pretextum bo Wlfgï D A niullum babent ad excufandam rapiuam: Sed tan. tf m tüm;quialibetex mera animimalitiaac libidine,ae Mi lijs damna adiungunt.| Huc fpectant latrones ez lwhrc dlfitot fü predones,milites cz equites.Olim uocabantur la fgtm*Rc/þou trones,quiregibus proximi àlatere fedebant,tum pprobitu quidem , quando erane feliciora tempora: bodie pfruuf latrones uocauturilli , qui exaulis principum exe tconfto. ercent rapinam , ez depredanturalios. Erat * pwjifae: militis appellatio aliquádo bone]hor,cluæm bodic m i €F, c ,AECONU DE DIFFICVLTATE HVIVS f pracepti. itil alwqm Hoc preceptum ut reltqua,æ nabis nifi exter- fidimte &o aliquo modo,tamen ita, ue à diabolo impediae uo T mur, cópleripote&t,id fi fit;per[uafum fibi babet ratio deperfecta adimpletione. At Jicut ad ommia W d «t precepta requiritur ez ammus ab adfectibus pu- vus ia e7 tn boc precepto confentiens animus fo Vi (' lus,addit externe completioni uires. Ceterum,ta umpoff lem animum largitur [piritus [anctus,r rector fide- l TT F*þ [ium ac credentium in Chriftum. i u E DE IVRE MAGISTRATVS p inhocpraceptum. ATT j F 4 CATECHISMVS gt JAnimumsut fepe diftum eftmagieratus à ui» tijs purgare non potcst, manus cobibere potest et was conria exterua furta probibere; Ynterne cau[ie quatenus 2on erumpuut foras,libere funt à mgjïratu qpottit m l Wmat O BIECTIO. Hoc predictum ius ad. eos pertinct, quiaperto fä&o farantur. Quid Wero u Áitium st vis babet magistratus in eos fures , quipretextu bonefli exiccant fepe fuis fartis integras vefbu- [eni blicac? wl RESPORSIO.Huwuc fpectatnunc bouapo burcot fg f/fff litia,quam in[Lituere debet magyftratus,ut priuaa ta illa fartapublice utilitatis uitentur. Sic cupam " babere debet magiflratus,ne deprauetur uerbum, fl netollatur.punire con[entientes furibus, aut illos QBIE iuuantes inbibere fraudes ac impofluras, quibus t utuntur bomines in contractibus mutuis: M Aeftimare merces pro iu[Lo precio. grittio Falfas merces probibere.v[ure lcges prefcribere. Ími 051 Fal/aslibvas , ulnas , modios æ*c.tollere. chm ttetare, daif AES Neeligentes opifices e» mercenarios vbmgere. Kgricolis, mercatoribus eyvnegoczatonbws deci^ toyfen [] piendi fines ponere, ff 1«;?&6»»&«, Abliguritores fuorumbonorum emendare. Wflp Auaros publica uel priuata p &^ coércere, ho Sumptuum formam ac teriminizin certas leges cot . Poguf cipere, pmz ?ij H&; omnia tta comgere Q mutdre in melius, est U Norla bonam f: ERASMI SARCE 45 1 bonam politiam inftituere , quam ctiam, qui ma- Ohlbmþ.. u gitratus, quifq; in fuarepublicaneg.tgit , peccat ecau[xq u l 4 , contra eum , qui difturbatam ez malam politiam LU ' abottinatur. . Sienim Deusabominatur iniuftam d ] u libram;tefle Prouerb.ui.cap. Ergo ez totampo» l (U lm E htzamabonunaturmw]ïam atq; inordinatam. Et l S)q P ff udlet argumentum à parte ad fotum »ficut folet MICDP At l M plerunq, argumentari fcriptuva fynecdochzcos. Refer buc fcmp turelocos, qui debortantur àre- mcbo;wp buscontrapolitiam;ut Leui.19.Noli iniquum a^ fU P ] liquidfacere im iudicio,in regula ,in pondere , i ! lt W menfura, ftatera , &quaac iufta fint pondera; iu- tinierum, - flus modius equusq; fextarius. biatilor O BIECTIO.Subditinon ferent ut mjhtud f g tuy politia? Al RESPONSIO.Tucim ü;;mg&rdtm,per gein tuo officioez Deus,cuius tu minifter es, ille viprdrin feruabit te contra nfultus uulgz. of O OBIECTIO.In[Hituimus polltldm,[ed nenmo eft qui feruat. o RESPONSIO. Huumo L ufationibus jon uon feruatur politiaynfi punieris contraagentes, nifi ferio aduigilaueris, nifi tegladio mterpofuc- L risnonpoterit fubfiflere politia. Magnficé per t oett ottinum Germanorum ord circunfertur Noren bergenfium ad Cefarem Maximilianum refpon- ' «A4 o r Jp i 7?0,3 Mij fum'Phtlmchropzd ex grauitate fupplicij ferua- -tur N orica Refpublica e» politia, " j E $ CA TE:CHI-SM'VS"; DE VIIIL, PR AECEPTO, qülf(þ W onloqueris contra proximum, i tuum falfum teftimo- PW ) fm fii * nium. tacctl i. ïï r Hoc preceptum nomen cz* famam proximi Le yidj alit , que cum etufmodi funt ves , ut femel ami[f.o sic nullo precio recuperaripofiint: Ideo circum[pe-. qm.)dm & bic nobis agendum estne id'noflra limoua pro ] ximo 4uferamus, quod illi re[Htuere nequimus.Et Q fidetur ueriteftimonij perbibendi occa]io de frae | - dul &re, tamen omnta in meliorem partem erunt inter. tll pretanda, er infirmitae fratris ubiq; ey femper hp quocunas tandcm modo ferenda. ] naitot — OBIECTIO. Ergomalcfacta proximi funt j g iuftificanda ez probandat Ns RESPONSIO. Non. Etfibocpreceptum Nf probibet falfum tetimonium , interim tamen non Bu iubet,utmalafactaprobemus,fod fimpliciter mos d cot net ,ut n owmnibus fratris erroribus babcamus ani N mum candidum, - ; Cottn o - W'M/Jw »9* 204 ^ W'M ö-f.ä llw W- qui DE C S s AVSAÁ DETRACTIO- | Cl & nis & falfiteftimonij. 1 | fs « Communis bodieapud omnes querc d eft , qui li, sccidat quod ita frequens fit detractionis ex / Gl falfi teftimonij [Iudix, In ip[a tamen uel media que a rela,omnes funt c ^eci , mbil aut parum follicitide dna caufis,que nonita d uobis funz remote,imo quas : Hltgal quifg bt o i ao o 1 ER;ASMI RSARC.E-. 46 ( quifq; à uatura fuo in corde eerit Pbilautiapraeci mXimW 1. pua e& , que facit nos confiderare etiam miuma fratris flagitia;neglecta uoftro in.oculo trabe: de t brtig bac caufaloquitur Chriftus Matth.7. Ybimonet, ut alij aliorum mfirmitates fuftineant;neq; nos in4 Mi uicemuel propter peccatum , uelignorantit, uel (t) circumfyc. quodcunq; tandem uitium condcmnemus , quaft *t]i nb quilapfi fint,conuerti nequeant.Spectant buc 144 m Eg»ä;,,a;p.ad Roma.e7 6.ad Gal. BL autem pbi— afideh F placna lautiablc , qua wobisipfis pre alijs infirmis fra- tl tribusblandunur, tanquam iuftioribus, Pertinené qefupa ä | buc et gentilium bominum fententie: N0 uidemus manticæguod n tergo c[t. Yt&im alienis uitijs coz 138 gnofctdis lyncei fumus;in noftris ceciores talpis, Altera« € ' founus pbilautie !OCPWW I Qm,zq,&iildäfexurgzt quodam contrainfirmis TTR ' fratrem,non folum illum damnans pre fe;fed ctis *rtrg ; m &m contemnens $ enim foror fuperbie ipf4 con. i n tumelia , ez ficut Solomon ait Prouerb. 11.contes. T * : Cos thrn-([ Contumelia uero e$t contemptus cum conuitio, quando contemnimus alium , ez fimul obruimus u conuitijs.Conuitium est maledictum contumclio- j fum.Bost bas caufas fequitur obtrectatio, quamá il L ledicit , ez detrabit fimal, Siquidem obtredatio stb eft maledicentia cum detratlione, € quo uitio tans ii | dem nafcitur falfüm teftimonili , quod aliud nibil u j l j eft, quam detractio cum maledicentia, uelaperta / j i '«. ' uclocculta,Porró 1ui4 bec uitia nobis m[unt ua2 F j M.Q.T... turas D CATECHISMVS fura: Ingur nemo potest bic fea falfo teftimonio à granit excufare. Quis enim nonest pbilautus ? quis non iil fuperbus : Quis tademnó gaudet detrabere alijs, Al Lt wnde uobis foluim women ez famam paremus? o at DE FINE FALSI TESTI- j moni). aieti Quuar ergo omnes [Eudemus falfum. perbibere rl £cfLimonium ? Refbondeo:propter bunc finem;u£ tionat scos fimus tantian aliquid, reliqui mibil. Hucrefpe ,'Pffpfrf.n xi[Je uidetur Ápoftolus ad Romanos cap.12. Vbi d hi diuerfum monet ab boc fine;dicens : Ne quis arro eutter de fe fentiat, fuprá quàm oportet de fe fen jedio , tire;fedita fentiat, ut modeftus fit et fobrius ,boc favpo eft.finat e7 alios aliquidéffe. Ytem codem animo | hoj Wt ; alij m alios adfectijnonarrogunter de uobis fentis -entes;fed bumilibus uos accommodantes, Ytey ne p id Atb fitis arrogantes apud uofinetipfos. Q uiloci pree dictà finem acerrimé impugnant , auocantes nos mulite. áproprio e[fead bumilitatem, que de fuo'accipit ln furg 7: communicat fratri;ut cz ipfe fit w precio at- lat que eJtimatione. " stf DE INCOMMODIS OBTRE- hr,dui &ationis, feu falfitefti- lmatto mont]. norumz([a Pritum wcommodum;quod prodit ex obtre- mp,z:. élatione , cst impeditio remifiionis peccatorum. hi 1 &tj Fa uere ait Auguftinus;p cccati non nifi cogni- AUA darenit- " r ERASMI SARCE. 47 filu ttfyw tarenuttum*ur EtHieronymus z. e23. cap tan- l«thq ty dftrxbmm tim dd cognitionem peccatorum bortatur Bicru faleii.Item Dauid wiquit Pfal.31. &onfitebor ad- Jdrfnug uerfam me wiu[titiam meam Domine,ez tuvemi- 'EUTI fiffianpictatem cordis met.Dum enim quifque it alterius uitia uertit oculos , nec eft fuo qui fe meti L f tur pede;fit ut ad propriorum peccatorum agni- [//A fnem,m tionem nemo peruemdt vnde timendwm e&, quod ^ lCïf/þc tpfi pereamus unà cum illis,qui pereuntes 4 nobis (4.11, iudicantur, uel quod iudicatt à nobis [epe feryen g (eduidrto tuv nobis pereuitibus, ttdeef Rerdit obtre&tatio feu falfum teftimonium i Vr n pfas refpublicas.Sic Tbeba. fic Athene ,fic Cara Ü i thago. jzc ip[a Roma perijt.Noftro tempore Da- lub fl nia unà.cum Suecia extremam necefsitatem per- Ls t pe[fa et , quam ey maritime urbes miferé fentia Quihdpt unt,tantum,quiaex obtrectatione fimultas,ex[i- — . AOCT multate aperta conuitia , ex apertis conuitijs bel du lum furgere coepit.Rerturbat mhttïäatmh,&(a falfum teftimonium Ecclefie pacem , cium miniftri fitf J uerbifibi inuicem obtre&tant,dum de donis rixat tur , dumpropter dona [ibiinuident, c quod ma- V lum ut tolleret Apo[Lolus, egregie fcripfit de doz li^ norumuf ad Romanos capaz.ey 1.ad Corintb Cdp 12 olieta ld J/ / E/t pofiremó obtrettatio, feu falfum tefti -Mto t nivi caufä necis.q nis enim non omnia Eentat, ut lt fs keaturs uf DE CATECHISMVUS bkg R (l trectationem,feu falfum n d teftimonium. ieritt Quit falfwn teftimonium , ez' caufa eius obtre 0B! äano pr:eclp weagunt coutra cbaritatem, uolens p eam Paulus à. dictis illis boftibus faluam retinere; uoqmm RE z quafieripere,ad propriam uitam, ez propria ad opera contemplanda bortatur. Sic enim fcria cdtydit bit ad Gal. 6.Opus autem fuum probet unu[quife atb que czc. Vbi transfert Apofkolus à nobis omne iu lingeó iaf dicium de proximo 4d Deum,coram quo gua[gue dut Fabit,aut cadct,tanquam domino [uo. Bt fi- df anul monet optinum e[fe remedium contra obtre smp élationem , aut falfum teftimonium , confiderare euentute propritopera,quibusprobe perlu[tratis tantum alitten quifq; repertet defectum , ut facile obliuifcatur proximi fui,autoperum eiu, . Etboc pharmaco eAC non eftprefentius aliud, Si igitur obrepit tibi ob l treclandiproximo flirmulus,ueliudicandi eum uo luptas,re]pice ad tua opera, dc cofi ofidera tetpfum; Deui c crit quo refledtercpoftis animi adfedtus. OBIECTIO. Ergoneminemiudicabimus, Buf ncimintobtre obtrc&abzmu&f oytun RESPONSIO, Nenum Ratio g&,gum tf:mhl! I) dereli firumiudicium non eft uerum , qui tantüm iudica us iuxta externa.D eus autem folus est,qui iudi- itfi eat ucre,non qwm iuxta externa tudicat, fed qmct ttdi ii éudicium exercet iuxta 4mm;cm, et ideo folius Dei O du iudiciuni j ERASAMI SARCIä. 48 T y af iudicium. e& fecundum ueritatem , ad Romah.z. fcimus autem , quod iudicium Dei e& weritatem. | kctmdum "Uif O BIECTIO, Sinemo peccaret;pofiet oba -m'ratem,uo[m; trectatio feu iudicium in proximmn"cormere, d- Qu i lioquiimpofibileest? RESPO NSIO. Proximus tutis cinm pece B7 f eat,relinquitur illiiudicandus,contra quempec-- ht cat;peccamus ueró contra Dcum: Igytur Deo re-» Abl linquendus e8 iudici;non lingua à te profcindens senir dus.Refer buc 14.ad Rom.cap. Tuuerb,ciim ui-^ tlin, Rf . des fratrem peccantem, cogita quám facile fit bo ottcolre minem po[Jeim peccata ruere.Et quia tubomo es; ais | iv eadem time pericula: quod fi feceris;uel fine diffï;-* &;ult:tqte feþr?næs tuum iudicium, i obl thocphamea - PRO XII,M'VS. NON EST TE- TU idictrint nieré iüdicandus,exem- plar eft Deus. Jicupn Deus iuftus estiudex , qui etfiitt omnibis ve ii busiuftam babet iudicandioécafionem;multa ta eiudicdit inen i nobis fert,ez pro naturali fua longtnittita J : tcjnibil n boni confulit.Sic prius de corlo defcen dere uoluit,e» Sodomorum 4c Gomorrbeorum jtaranid y t'MmW ' impietatem experiri , quàmperdere.- Yt4 ey^uos tardi e[fe debemusad iud iib z:candwm,uelociores adi eonmuendum;, ii /g[)W ÍY D Is i 1 l .EQ CÁT ECHISMV-S— IVDICIVM NON EFFVGIENT 3 ,j an j iudicandi ftudiofi. cfïf f Deusgloriatur fc e[fe iudicé ac uindicem. It2 ! fl E - ! fonci que qui fibi iudicanidi fumit prouinciam,nece[fa rio ncurritin tudicium,qua devepulcberrimum , Affe&usi» PETCH babes exemplumin Apojtolis, qui fuo iudicio cre duit pucllos arcendos e[fe à Cbrifto , uel guia if Studitt gb guari [ïmt,ruel quiaadbucinfirmi. gp // LOCI SCRIPTVRAE DE .TEQ Cl (/ll (j , ) (s ftimonio perhibendo,quore fumfpectant. clniton Loci fcripture de teflimonio perbibendo , ut pf d Deut. 17. Item19. e7 alij,eo uidentur pertinere, TT ut retrabant nos à facilitate damnandi feu iudi- Sulkdi candiinfirmos. Siquidem unum teftem non admit oltrt tunt , fedvequirunt duos ueltres , i quorum ore Brodito confiftat omne üejïimm'm. Difini d Q.VID SIT LOQ,VI FAL- Leuni Íumteftimonium. Tkl Loquitur falfim teftimanium, qui non fimpli citer,nec candide cofiderat proximi caufam , fed Mp N preterid,quod equum aciuftum est,aliud minus uerum adfingit , quo ledat proximi famam; nos Norif m Norii men,eloriam ez'c.Latius ueró trabitur teftimonij Die falfiappellatio , quám ad foren[es cafus , ad quos — badtemus 46 Yj ERÁSMI SARCE, bactenus tantian pert raxere buiuslegis ufum.Si^ F oftremum of cut cnim im fuperioribus preceptis , p H effectum nofes fimpliciterponit, et prot pfis cau nát w uniuer[um omnes occa^ ltl | fis ii o bic dam li f fiones,quibus adfa Ifum teftimonium catur,tt: tb Affectus mtertoressa d ledendam proximi famanm lod percupidos. 1 fwü,uc*lguiit- etudium ledendi. philautian. Superbiam. E TE Contemptum. Juore Contumeliam. | Gloviationem fuper infirmo fratre. eiblo,ut Inflationem. i Inuidiam.« Mirprü | Calumniam. manifd fMaledicentiam. dj 3 Obtrettationem. À jiquimi Proditionem. Diffamationem. j FAL; dudicium. Letari de diffamatione proximi. 1l uuare altos,ut dij| ament. t amattoniem. hi i* Approbare dij miCïüf&mæ " | Wonreprebendere di ffcmw.tïonem. d e diffanatum. Won defendere aut excufar nifau " Non reducere diffamatum in uiam,no in[Lituere, iif "Detegere uitia fratris,jþqrgere ii dlios. Q 1*:']' I ia CÁTECHISMYy$S Libenter audire di 4 fa mationem proximi, j Tdndem loqui falfum N iudice. tejlimonium » Ciam cord,r;l His predict ; ii i5 uitiis nibilbodie e$ cómunius »fiec ! mtfibuml mirum id e[L fiquidem Apoftolusilla metnünit uen tura in extremis bis te gutt W mpovibus, Sic enim inquit; : 0pIE Yllud autem fcito,quöd in. extremis diebus infta- b yeug unt tempora periculofa.Erunt enim bomines fui REJP amantes.fafFuofi,maledici, calumniatores,prodi toresmflati ezc. Mattb. z ii d 4« Videtur beconmnia cilid l j uitia una fententia copled [: Refrigefcet multoriz «t d €baritas Nam bis malis or. autfsimé peccatur cona- t tra charitatem , cuiis offic lum e3t , tegere delita ez infirmitates fratris, iy UAEST xta'illud ; Charitas'tez vf n git delicta. Mtem:Sufurro v euelat avcana. Cyuiaue BU tem fidelis et , celat : amifi comtniffum. Prouerb, IWWI M 20.€7 11, ii pkwämu& DE DVPLICIBYVS FALSIS* tilorjuj teftibus. QVAE Sunt l&ue: tnfrrist quidam botmines , qui ciat toníoa quuutur falfum te[Hmonium coram iudice contrá RE proximunm, arbitrantur pilicm feátransgreftione buius preceptialieuos effe. lentray Sciendumitaque ed dupli- ccs fálfos effetefles:Su d nt falfi teftes;qui diftrabige ? prafeiias 4mam proximiper a] torum ora obtrectando, cá MM NI limituando,maledicen doset fimilibus oyationibus; Didiey, Nltrehf tlümonij, pauló anté rcetá quas inter caufas faljï dMATUU, Y d. i s. jdföff/(?zyufm ! *OXimi. ht T r 3 ERASMI SARCE, u t dwimus.Rt fukt fai]ï teftes,qui wnon funt contents publicatione infirmitatum fratris ; fed etiam co- g.cömwhm : "l,k*"fminitum vam tribunali falso teftantur. Bi non ita funt fre 'quentes, alij frequentiores. Nirerigi " Vg " O BIECTIO. Liceat ne crittina prodere; 'que uergant m publicam mterniciem? LU Mf RESPONSIO.Licct.Tum enim fatius eft unum prodere , quàm multospermittere inperiz VM hao 2171 culo:ueluti fi quis urbem incendio perdere uellet, aut alitd macbinari malum j CC Coftg yum damua, abiturum n inqltoä rl Q,VAESTIO,Qnandoi (baritasltc; refratris criminae gitur licet prode? W*W* - RESPONSIO, Tum,quando necefitas po 1 D ïïulat,(ï?" charitas inbet.Yubet ueró cbaritas, quan do proximus conferuandus et. Et charitas erga A multos preferenda est charitati erga paucos. Q V AESTIO. Anommino ntonliceat publi cáre fratris erroresz as RESPONSIO, Sierrores non ceduntin hcecm publica damna;celari debent. Ynteyim licet erran tftoteli dibecun M M TU temfratremadmonere,. Siérratur inme; babeo p iididil prefcriptam à Chrifto formam. Mata8.Primüm; ut monedm inter me ez ipfum folit, Nolentem uea 't'äi!iä&a ró audire me , adbibitis teflibus , uno ucl duobus, vitoli monerepoffum. 'Tandem ne adbuc uolentem vefi-- at püfcere ; ad Ecclefiam deferre licet, quam ubi noti ln menbri ao audityrcliiquendus 63 ethnicus, et g A x v öATE&HISMVS' . -ïEfif- €ïiæw þore Cbrifti diuifum. Neq; peccaturbac publi-- -u cátione crininum,contrapreceptum de teftimo- d mOJ quia x cbdritdte,'nan maleuolentia oritur. Tif DE VERO VSV HVIVS 1 n ia pracepti. - t - Nerus nunc buius preceptiufus eft,ut candidà 1 blend dicamus ez fentiamus de proximo;etiam ubtma- golicit ximé peccarit. Deindewealios fapprimamus pre wl atobis.fed finamus etiam alios aliquid effe. funt,W " D DE VOCABVLIS ÁD VERVM Qu inyedi huiusprecepti ufum ne- ceffarijs. gm;mqlli.t Lodut Corde, Nani pd. E mojMo cidid deproxi Chriflus re- f tedito Sentire ^ Jfeu f ] quirit ad les d. forme|gemadfectus, qui Augere famam proximi Defendereproximi famam Matth.s, windo Cclare proxitmi errores 4 Lingua, gui wtpd DE LINGVA, EX CAP, N 3. Iacob. DIC Ecce naues quoque cum tante fints er à uentis feuis agantur , circumaguntur à minimo guberna :| MT culo quocunque impetus dirigentis uoluerit :1t4 actat. € lingua pu[illmn.næmbrii dt ex magnat | hia Ecc; l ERA&.MI SARCE. $£ A cce exiguu ignis , quanta mmateriem 'i/ncendit?.' u D d"ff-ima Et lingua ignis est,mundus iniquitatis; ficlimgua is, que maculat toe Vs conftituitur i membris noftr tam nAtiuitatis, ea tum corpus , cz inflammat o inflammatur à gebetina. Omni, s enim natura ferae PUL yumn domátursez domitacft àuatura.. Linguam autem nullus bominum domare potest, incoérci^ ;Fü dul bilemalum.;pleua ueneno mort ifero, per ipfum be 1040 l [/ nedicimus Deo 2 patr i ex per eandem maledict fprinawpy. mus bominibus , quiad fimilitudinem Dci conditt wïr//?. funt.Ex codemore proce dit benedictio g male-^ dictio. J us exaggerat diuus Yacobus,bue VERTM æ» Quibus omnib W ius preceptifacilimam t ránsgrefiionem,quialme tale et membrum , quod domari o 4, inquit C N otet. Et fiümul declarat obtre&tationis, feu fal- ; cum nullo alio conferene Corfrm fi tetimonij malum | quimdlu odzx d Spetkant buc uulgares noftre fentemfiæ:Ab 04 vwo uf àfalfaautem li j mnimalo quis fibi cauere potest, gua noupotest, Lingua e7 dirimit , €? compo- h r timum ez pejï&mä cfrmemse nit pacem,Lingua op brum. qui. k DICTVM CVIVSDAM PHI^ ii lofophi. st / , / Satius et tolerabilius est,á cortis lacerari, qui t j homini ia mortuo admodum nocere rfö polfunt, 7 $ 7 m/jg/' g CATECHISMY$ | quamuiuus ab obtreGGatoribus circunferyi, Ient dlierius:Lingua ne mortuis quidem parcit. [an&W | DE ABVSY HVIVS PRAE- uf cepti. dj g. Abutuntur bocp T&ceptosqui de proximo ne- (JWVM þO que dicunt, neque fentiunt bend » qULerrata pyo . f xitni-non boni confulunt , quinon excuftut , qug pi $n Eeunt , qui foli aligui d effe uolunt, quiuon fi Ununt eo proximum aliquid eje, ttem buntpr OXimo, quierrorem roximi exa » qui detra- lt P g gerdnt, circumferunt, q uletantur m diff. pldt W WÜni;qui coram iudice f4lfatefta ntur. amátione pro « ,;;;;,quoruml l mæcMaüW EXEMPLA HVIVS ABVs Vg t cEna. - : Peccarunt contya b 0C g ii preceptum, falfi accu. f Jatores ac teffes Sufanne P atl t Danielis1s.e7 borribia lt liter puniti funs., Accufa tores ac falfi teftes con.. tra Chriffum produdi Mattb.z6,nibilinuenien.- Ü mb; ql tcs,confüfi abierung, p quhjd DE DIFFICVLTATE HvIvg hais pracepti. quin] Fandem boc p T&ceptum cum veliquis difficul Wocttlt tatem baöet. De t confentiettem q negatum enim eft noftris uiribus, nimum ad copletionem bujus pre Áienfeg ecptiadferre, Quild uero externé bic poffumus, Mdf [4t£5,, locrf,mm N $z S Ciïculmf " 'W ERASMI SARCE. j l fatis lïquet ex uerbis diui lacobi fuprá entmera^ od 4null? tis.Nam fi lingua tale et membrum; qu TE domari potefl:Ergo nos ex equo ommes fünun fal fitcfles . Confagiendum itaqueest ad Chriftum , !flidfpmïimml | quiimpofübilianobis poftibilia facit, douato [wo ilitrig, - Pa fpiritu. " fxt'/l/;m&, 1 0f 914' Atj -DE IVRE M.AGISTRATVS- inhocpraceptum. UT t Publicos malianimi effe hus , magiftratus puni MLetg, rebabet, quieffectus cim in foro quotidie occure If, vunt,quorumq;prefidio [epe optime ciufufit me caufe euertuntur , dum falfi teftes,es obtrecta v torie lingue ultró citroq; laborant. Quare nun- : quam ibi. decrit gladij exercendi iusin transgref n a, ï fores. idq; iuxta Cefareas leges ev priuata muni- rl cipalia. Hoc faltem admonitos wolo magitratus, ia . pe credant fe fatisfeciffe fuo ergaboc preceptum officio , quando falfos tantum corá iudicio teftes tlite punieriut.fed ut ey obtrectantibus occurrant, ex quibus fepe infinita mala furgant. E& uenit bic mi bilaudanda Saxonia,cuius fingule urbes propri UM E quedam ftatutababent , quevufticalia colloquia Wocattt , ca quater in dnno à primario Confule liil A ii curia denunciantur plebi, utoris feulinguepurt tatem feruet plebeculaset ne quisalterius fama aut m i I nouen fuum obtre&tando ledat.Hiftoria Sufantie i Í / / .? eftibus in alt^ J 40cet?nc mg]imtw faciléercdatt G. 4 CAT,ECHISMVSV L quem productis;fint etia biquantumuis im fpeci Í u&auæ* ngPOïld : em bonefti uiri.Et fülfi tefles Sufane;erant ftnio vc5 o iidices populi , uel cam ob caufam ; quia à ii van a t4tura gaudemus de incommodis ac diffamatio- me proximi, Yovtur omnes circum[Lantie ad pro-- du n ductum teftimonium diligenter erunt excutizde, €? fepe ex factis antecedentibus , teftium uerba, [eqzmtu vithit examinanda. Et quiaboctempore nemo non ob- d treifatur predicatoribus uerbi ,ille obtrectatios nes,quantum fieri poterit,probibende erunt. NÀ *, W,E/)".:A tl plerunque miniftri erbi mendacijs obruuntur, id etiam uidens ApofLolus,moneta . ad Tímotb.s , ne T aduer[us presbyterum accu fationem admittamus, quati sifi fub duobus aut tribus teflibus. bowr DE IX, ET X. PRAECEPTO. at cdoti riontt Hec dito poftrema precepta , quanquam fub reliquis comprebendipoterant,ut nonum fub fc—. duj [ ptino ; quod eft de fürto : Decimum fub fexto ez «t fcptimo:Placuit tamen Deo bec ftorfim adijcere, f fed non fine mfigni caufa. Potuiffet enim aliquis duf exifrimaffe s fi precedentia precepta externoo» ïcufrö; perecompleuiffet, fe ueré legis impletionirefpon MetoDg diffe, Buic optnioni occurrit Deus bis poftremis — Crtacol A 1 preceptis, que animum accufant , mternisadfe- Mu [ &ibus flagrantem , ez oftendunt longé nosabeffe d àucralegis completione , etfl externam obferua- ln fiomm dEtulerins , nifi cz- internam adferamus, gü& t.brm, 1 Y M ERÁSMI SÁRCE. $; Mij qz)æ dueadimpletiones fimul coniuncte;primum l W)mr W l [miok refpondent ac fatisfaciunt legi. Oportet itaque MT ut ia bis duobusmandatis,quique fe transgre|fo UT Fdlmdr, vem confiteatur ; Siquidem bectandem ueré de- WA d clarant , quid fit ueré peccatum , nempé quod ex hWaj animo ac adfectibus proficifcitur , etfi nunquam Asf fequat ur externum factum. At boc non conjidee MLA ratbumanamatura, ideo fingit fe refpondere [uffi leohthi cienter legr;quando exteruam obferuationem d« Iile r i fart. EE autem concupifcentia peccatum;id quod r i patet ex Mat.5.Et ex uerbis Pauli ad Romanos 7. Ti g g Peccatini iton. nouiffcm , nifi lex dixiffet ; Non eoncupifces. vitians, t [ ! Quare becpoftremaprecepta docent dupli» CETO, | cem e[felegis coplende u[um, ez exponunt pre ., cedeutia. Verüm preterid;quod exponunt [upee ï 1 qugaji rioramandata;etiam per fe funt preceptain boe asj ab alijs feparata,quia bec coditionem admittüt, alia nonitidem : Sic domum proximi emere pof- mlf h rj fünmuxorem defuncti ducere,ancillam e fcruum jt n diniffum à domino ac bera conducere. Honord- frisd yc ueró parentes fub conditione non licet , mfi & uero Dei cultuabduxerint. Sub cohditione nonli ii d at "] cet occiderc nonmoccbari,ton fürari,neque pere hibere falfum teftimonium. . Et illa conditio fa- ao mgc!m!!þ(';/ cit nunc bec pofleriora duo precepta , ut & i^ sl pf« per fe fint mandataynon tantüm expofitoria i^ 7 alior Wv ïïü er : CAfECHISMVS :mtümþ ÁLIÁ CAVSÁ, Q.VVR DEVS n his preceptis adfectuum ao uocesappofuerit,a- iib Insautem hon. h Pofiit hic aliquis quercrequur Yeus 4dfedtu- um uocespojeremis bis preceptis adiunxerit , 44 Yi ljs wonitidem , quanquam ex adfectus requirant P r nf ex uero legrs ufu. Ad banc quefHionem fic refpon t deo : Aliaprecepta non itaauidé transgre]Ja cu- um pimusstque becpoftrema. Quis enim uelnatu- g va nonabborret à debone[latione parentü ? Qyuis non taturaretrabit fe à cede ? Quuis non uiolen- a tiam putat, uelmaecharifurari, ez fálfo teftimo- nio ledereAt laborare pro domibus, cas ad fe tra Differ bere;alienis bonis fua augere, infidiari cóiugibus, ho abducere feruos ey ancillas, ad bec,inquam , fu- pajni mus iaclinatiores:Propterca igtur,ut Deus pro^ eirs eliuitatem itotram erea ves, nouo cz decimo pre d i cepto probibikas , reflecteret , atque aliquo mo- do re[Fingueret , concupifcendi z defiderandi (uprin )&&0 4!7141 tocabulis eft ufus. N ÁLIA CAVSA. | Nit£bumanus animus , uatura malignus femper - Concup du ^ reperit , quo itobiiam Dco , ita e bicpotuilfet calumniari expofitionem ueri., in bis preceptis, Itb p IN ia Chriflus Matt.s, in uito aut altero 4 tntüm * " ERASMI SARCE. $4 "h o Muntim precepto damnat adfectus , dixiffet bec U precepta alienae[Je àrequifitione adfectuum.1ds b circo eám buman anittti malignitatem ut dtteuov &ret Deus,adfectus wocibus eaillu[trauit. 4 Dutafi DE COGNATIONE POSTE- ii s riorum praeceptorum. M Vnusquidem borumpreceptorum ufus est,u aus fenfus ez intellettus,probibens concupifcen- at ferboy tiam ac defideriaanimi.1nterim fimul damtat etio Hereldae itadiuiu, am externaopera , que cxaniti malitiofis atque improbis adfectibus effluunt.. Yi Qu MM A DE DIFFERENTIA. HORVM d 1 itbifin praceptorum. Differunt autem bec precepta in externis ved Jarciüg cjian d bus:Nonum ad res tantumrefpicit: Decimum ad perfonas ez- ves fimul: Comprebendit enim boc EO eiam etiam res , que ad Nonum referrinon po[funt. E£ CA TTE est tanquam fummarià ommumrerum,que adfc- étu prinump T fi F ia etuutur, & po[Lea duoque extgma- ä 1 facto abutuntur, Non concupifces domum pro- ximitui. Concupifcere leuior ef£ adfectus , quàm defi-« ii ! [ / derare.Ect enim cóc H o mala&,petere fantum. / pifcere;res tambonas ?fäm. lii p und / d Domumg jf Dowwä , CATECHISMVS- — 3ponusbic fignificat proprié bereditaria boe m:mfl q g. Differt uero boc preccptum à feptimosquod qion d ect de fürto,quia nonum de bereditarijs, ac immo 0. bilibus bonis loqkitur.Septimum autem de mobie -Pï ghlbll libus;que transferri poJJunt. M Áreas. [fï-w'f'* " roli Pratd, TT Continet igz;fur do« Agros. dl Predia. ii mm[ub]?: Syluas,e fituilia bona. Proximitui. gt Tub,empbafim babet,q.d.Dews:non concupis fces domum illius , quia proximus tuuseft. Proe N wb «ino ueró iniuriam facere»[ane uiolentia est. vichi d. Q VERELA DE HÁEREDI- tarijs honis. ámidf M. T Noftro boc euo uon infrequens querclacira cumcurrit de tutoribus abalienantibus , ac fegni- quando: «itt [ój ter cuftodientibus bereditaria bona, de quibus et defraudant beredes,er fua fcgnitie fepe ad mbie l lum redigunt. Et quemadmodum hodie omnis fla f £us purgatione egerct, it4 er tutorcs e[Jent corria g getidiatque admonendi,quod diligentius curarent dlitjr (uorum beredumrelita à parentibusboua, De Ul beredibus mbildicam;quos finunt ad omncm mao jrn litiam exerefcere , nonpropter aliam credo cau- dT GW?JP:*, N BRASMI SARCE. - 5$ d th,ni/ï quia fberant mortis euemtum, ut iþ fiinde nfi fp"moxw maiori cum fructu de bonis participent. VAf d | Q,VAES TIO.Án omnis concupifcentia fi Y probibita? ï"*'*" ^ RESPO NSIO.Ompnis cotcupifcentia e& probibita , que eó tendit ,ut in bonis proximi quaras tua commoda, At concupifcere domums alteriusut eam emás cum utilitate proximi , notà eg probibitm. illon, REGVLADE CONCVPISCENTIA Mtttlfia ï .in hoc precepto. ,uxt&t'?t«?m Concapifcere alterus bonacum alterius com Jntd, modo;ac utilitateton est peccatum,Nam bic ue- rus buiu legis ufus estin omnibus querere utilita AEDH :;i temproximi. Et feruandum eft bic difcrimen in- teradfecius , qui fimpliciter funt peccata , qui Hon. 'Tum enim concupi[centia est peccatum,, s al | quando refpicit ad incommod' fcu damnum pro2 hd f «imi cz'c. , gt l DE PERMVTATIORNIBVS. 'f[;peadzum vlj Hinc edificium edificio permutaripotest , 42 vt J eer agro,predium predio erc.. Sed ita, neadfit wii at dolus;ne adfit priuata utilitas. hh P -OBIECTIO. Quid fialter non intelliart d precium rerumque permutantur, ey quietus est X TA dc fd&a permutatione: ^ RESIP N LI z f 'CATECHIS MVS$ Qp ï&äSPO NSIO,., T& adnwnerg*cäföfgþyog !3 jpdieute imum deprecio,omnem dolum detegrre, Poftea at fi contentus eslbfitvatapermutatio, Valet cz- bie peoqit cbaritatis re gula; Q:uod tibi non uis fieri;alterine pl fecerés. pepet Ron ln DE VERO HVIVS PRAECE- yfidin| ptiufu. iö[wza'rm .v fferus buius £r eceptiufus et , ut ita agl fori]n um proximo , ne in. eius bonis queramus noftrá endt coimmoda; fed in ommibus vebusiuuemus eum s ut m'w bona crefcant acprocedantfelicius, - Q DE VOCABVLIS VERI V8Y$, ii & modo, d Qmuererein omnbius pro- RETK ximi utilitatem. fiawsef Corde; Ro[Lra commodaproximi | p a utilitatibus poftponere. Modi ht uein Iuuare proximu, ut ditior Opere, feü ,mn fiat;ct cius bona crefcát. : f Acto; t petrg DE ABVSV HVIVS WEB ÁE- quisi ; da't?Srdqm; Cepti. j gmmzmdlgi, Abu[is huius precepti nafcitur ex contrarijs z HW!M t)(fllïf tero ufui;ut querereim proximi bonis noftrum éommodunm cum tll , cl]f/ ;zf Chtj g lus i/ncommodq fub bocqbu falatent fequemes; 'irf)f.*? Wfljfrm Conétia | -- | ! ! $6 ' ERASMI SARCE*. t d &oncipifcere. x W L Abalienare, oná ! æordca lts J AbfLrabere. proäcie NT ! Wecoquerein neceflitate. MMWM Defraudareproximü bonis; Decipere. / WNon admonere de dolo, Modí, MECE, Infidiari proximi bonis. €ofentire alijs in occupádis Hi 4gdmug' bonis proximi cum dolo. . Op 'efefetä i tf Yuuarealios, fa&o; MUf i j Q.VAESTIO DE PIGNO- ribus. x VO An liceataccipere pieno damus? - Leete dectpere piguora , cum alijs v !4 ; cim alijs nmutua RESPONSIO.Mai or fidelitas inter Chria N ftianos e[fe debet, quàm ut opus fit pignoribus a gere. P q T&terea quimutuo dat,expreffum uerbusm bab:t, neinde fperet aliquid fe recepturum ,má-- Qjnyi ximé de egeno, qui reddere tonpote& Qw uerà ä ne [berare quid N em debet de recipiédo, quomodo, quefo , ille pignora accipiet abeo , cui mutuo M; dat:Sed quia mon otmnes famus Chrifliani, quid l- qutur cum alijs facie must Refbondeo: Q uis Chria T frianus fit,fiue nG jid facile in bac permixtiioneEc j clejue cerni non pote&. Verigg quia mutuo da- abl roest conferre Geneficium in proximum;er fcri^ ptura (n [ CATECHISMVS : )u li ii pturain confer endis beneficijs Deumipfum i^ TU P(C tandum propon i, quipermittit folem [uum ori- i ihoc t vifuperb onos acmálos. Quarene impijs aperte N n F £ accommodatio , quibus ut benefacia- neganda € * g n suus,monet uerbum Det , ttófi de quibus fumamus QJ li P ignora:Ergo à netine,cui das mutuo;poftulabis wj ionus, Deabufu pignorum borribilia bic eJJene 1 | QVAI dicenda , nifi apud omnes abu[us ille alias fatis a^ 1ibductod pertz s pateret, quo uidemus borribiliter peccare 1 forit bodie botmines contra wonum preceptum, 4 ETU Nec deüdgrabis uxorem e» 1 /Lf) ;((/ï///f/äfh ius C. us dncü -pefiderare maior affettus eft, quàm concupi- f uflqrdimzrcet ia "fcere.Si quiden defi derare est cum gaudio quodä lariuoluptate concupifcere. Nam defi- | Qu ez fingu Áuthere]io derare etymon tra — bit à fideribus contemplandis, Edautem contemplari ; nontantum obiter [pecta EU 18 m vejféd intueri diligenter. Et fanétales fmt perfo-- ergaquas borribili e$ - dutiio ) ne c res in bocprecepto, Yuus,ancillabo ; iif ] fluflagramus;quales funtzuxor.fe fvf ues,pecudes. ! écttclii Refpicit ueró bocp veceptumad perfouas c d eas,que uiuunt. Referri t rflingm( res fimul,e» maximé a : CirDat d itaq; buc debent prinmbo mines,ut uxor, ferui, Ó cmnaum condifio» :M;m/i Mm ancillemagiftratus, atq; ade nwum mortales. C.gntc,z,cp,ifcere enim cum imcomma TPWW tuamreme ! QAE] do alteriusreipublice magiftratum ad W?itof- quilicanz Y FRÁSMI $ARCE, $55 tf þuäüCdm: Item preceptorem ; fartorem ezc. id tl fumfm- peccatum est contra boc preceptum. Deinde [pe CH &at boc mandátum ád res , que no funt bomie LY M H nes,ut dfiius, bos, uaccá ezc, Pert menc bucom2 'qul VM W M fia amimaalia. ! V, D l | j 4 Q..V AE S TIO. An oimne je]ïdgïiugn peccáa Vifici m t um m fi it ^ tRefbondcosut fuprà de concupifcentia. iif . Q,V AESTIO. An liceat feruum ; ancillani ábducere;ant ad fe recipere,finé confenfu Tlirpei oris? poffefe CAU, J RESPONSIO.Nonnifi fubfint cerke cati iil j fe.uiel quia berus feu bera nolunt amplius babere ÓH [ feruos aut ancillassuel quia nton fatis uictus dant; WWM , ticl quila mercedem denegünt tandemsuel quia fera rj mgau&io quoda ül ac ancillé nolutt diutius mánere i feruitio. « Ml Q.V AES TIO. Quid fi berusmorofuset | gojpg(mpldndiï. &ut bera;liceat etiam tum difcedere? . RESPONSIO. Qunquam uerifünusi ais usfv && morofos dominos non diu po[fe precffe in " dominio; iuxta illud Prouerb.w. Qu conturbat [ il tht ctili J l j | domuni fuami;poffidebit uentos.E£ qui [Tultus cfL; feruiet fapienti: tamen ráró widemus ; illis feruis []? ll «c ancillisbene f[uccedere, qui propter morofita- TEU terea qint. NT tem relinquunt fuos beros aüt beras : re agosret t ciir Deus addidi[fet Fantas promi feiones obediena TU tié;nifi fbinde molefHie occurrerent in feruitijs£ nnmmconäcrf« Petrus ez prauis obediendum e[fe iubet. gani . QLV AES T 10.An poflituxor [ufcipi uineri il [ temarito?- H i CATECHISMVS RESPONSIO.Non.Nam uxor allicata eft -Abutü'ttwl tiiro donec uixerit,4d Cor.7.3. Epift. Aigetyao — (yu qiayocttt » tio mier cos,qui feuprigratia diuortium celebraa — | vunt , tum enimimnnocens perfona , etiam uiwente — ii reaynuptias contrabere cum alio poteft. : vlddff&d" DE VERO HVIVS PRAECE^ ) mnmfrfq ti ufu. J dediniti - Veréutuntur bocprecepto , quiprinkm uon 1 riorfegr defiderant alterius uelperfouas uelves,ida; cum damno proximi. Deinde quietiam facto non ab-- »p/ ducunt, alienant, ez immorigeras reddunt aut u r xores,aut ancillas,aut feruos,Aut pecudes fed qui p monent atqs bortantur cas, ucluxores , uelancil li las,ut máneant;ac fuum officium faciant fedulo, Jugora ag DE VOCABVLIS ET MODIS ueri ufus. daen t jocdftn Quierere utilitatem proxini | Corde, i omnibus bonis füis. firicetnt Jirherarin Admorære uxoreim ad obedi- A rititmoa entiam ez patientiam. 1 AYtem,bortari feruos ad pre[lan (sxo di fatieà dum obedientie cultum. * qpfosfu Hortartac prouocare eofdé a( Opereleu 1 grisBurj - fatofficiain timore facicd:. m fztfï'va ; n DE ABVSV HVIVS PRAE- [3707 «f tll ! CeP tia rf ,Aäutuäime N ER ÁASMI SARCE, $$ n 1 l Qo.nj?*glw -Abhtlithrboc pracepto agentes contrapredt 4 Va.ut qui impr. RE oximib ots fua comoda querunt; ffiuortincäu'm qui auocant uxores , feruos , ancillas impoftura, OM, ftidm "WE quiabalienat oués ey boues, qui iuuant alios,qui Lliopot;jt, delectantur abalienatione ; Ytem qui defiderant e adfectaut abalieuari ezc. Hic abisfüs bodie o2 s PRAECE»I mnium frequentifsimus e[t.Nec id nürura eft; quid declinat imundus ad interitum , ideo cz 4 fitdtteo »flijriti .w:sï T rior femp e dufifotnd DE DIFFICVLTATE HORYM bredir d praceptorum o. & 16; petdt i Poft Ade lapfüm ita eft corrupta bumanama- od tura ,utetiam uolens wton poftit animi defideria Va «tq; concupifcentias deponere, A ccedatnite quod cunq; ute genus ctiam omnium fandtifsmum , taa T NODUI men fruftra laborabit bumana natura fibiipfiin boc defe ctu medendosaut st uel minima cordis dé (td fideria exuat, Hiec ueró non adultis folum firmi» tr bevent infixa, fed que ex natura nobifci adfe vimus,umó in quibusin utero matris concipimurs ficutliquet in infántibus , qui cm neloqui quidé (f polfunt ; fLatim tamen mirabili defiderij eftufla- *5 95 F:ä* f*qd' grát. Etuerifima est bec fententia:Humani ocult 5* ::? n la[ciui ac petulantes funt , adfe Clant quod wident. V, 3 «s ,'l"& S—V Que fententia etfi proprie pertinet ad oculorit : dejideria , obliquée tamenad cordis petulitiftümos 3 N | ddfääwpertrdbi poteft , i ficri foletin caufis, H 2 j "' CATECHISMVS a externis effectibus, Por ro metu pae. E^ * 70 metu poete aut i férni defideria anittii occul £ W: quó minus i externos effe&tus prorumpant;inter iini ii ni ueróadfectus manent;qui ipfiffima funt pecca-- n p tacoram Deo,quosq ez Christus Matt.s.in pria x ^ufric m imis damzAt. $uperant enim e: xterna flaoutia » K h atf eà funt illis maiorapeccata,quà funt tanquá caua yofinlg! fe potentiora. Quare non dubitandum e& , quin er'petuumiii interniadfectus maius etiam accipient iudicium. 4-Philofopbi atque fapientes mundi omnes bic Ten f rj d ceci funt, ueq; quicquam bicintelligunt;quia tan a £m externafacta damuant,non adfectus, Q.VO FVGIENDVM SIT PRO «rgntorem«td E *completionepoftremorum hgt praceptorum. tdupad 1 Hactenus audiuimus;quàm imbecillis fitbumd nanaturain pellendis adjetibus.Et Cbriftus vaat EPIL tbei j.internum animurm à prauis adfectibus alie- numvequirit. Paulus fpiritualéuocatlegem. Nos ueró carnales fumus,que [ententie inter fe collaa Qul fj t 1 te natura funt contrarie. Qyuid enim commercij $ babet fbiritus cum carne ? quid pote& bomo car^ ibf b nalis i vebus f[biritualibus ? &ane conclu'.dem' 99 c&nos bic nibil po[Te , neque leors completionem It p ádios pertinere. Que cognitio ubiadet in no- Atl bistumprimum tales fumus,quales nos legis ufits Mm jw Wt *effe uult, niniriem imperfetti, peccatores, infir- Mu miuc* E W Yi La tT ERASMI SAR&E. $9 Pf Y qti, v prorfits omni in fatisficiendo leg robo;; V deftituti, Halgmus itaq; nunc querendioccafios Mij i | nem pro illo, qui fe ad legem complendam ueniffe Vr n adferit. Ytem,qui faum officium effe predicatle- ) ULLT erfatisfacere. Et bic eft Chriftus lefus,quiin uni^ uerfumleos refpondit, cuiusq; refponfio durat in ldna. æf perpetuumin omnibusijs,qui credunt u Cbriftiz. fs AU o Yam fi wolueris poftremis bis preceptis fatisfce- re,imó debes,quia Deus nouam requirit uitam,ac Wilf;yldd fäïl i, curre ad Chriffum;qui femeltuo ac omnium notmi pe legem impleuit , is dabit tibi fbiritum fanctum purgatorem adfectuum atque cordium, ad uerum WW TAT ufum legis nflammatorem. Yoannes tantimaqua D. baptizat.que frigidapectora facit , Cbr. tfeus au-* thtl f m Er tem bagtizatigni ac fpiritu þn&o.u t hu EPILOGVS DE DECEM iulptim Í Ioctt lm M l T&ceptis. Quid fibi uelint decem præcepta,huc ufq, exs ficita l l. Jeiscmti) pofuimus: Ytem quis illorum fitufus, G2 quatenus ànobis feruari queant;quatenus non: Etut pau- piellonic d cis omnia repetamsnon est negligendum, quód o^ mnium preceptorum duplex fit ufus, qui dupli- xlb cem ob[eruationem parit,externam ez interuamz m Ya aliquo modo estin uiribus noftris:Hec prore lgl fus bumane nature ademptaeft uanquam bu- smtarrili;ï'"* yÓ manauatura ex Ade lapfuadeó corruptanequee €cti, c';zte l;gz faif- CATECHIS MYS m L LU ä,cere,ni[z fingulaviter feruemur di?-'i"i""? atque jrüsi duuemur. Q ui cnim non fequerentur cor peruera fum,ctiam exterua flagiia, que tantum crafsi qu& | dam fructus funt interte corruptionis? Quou(qs igitur cauf[ manent,co durabunt ez-exterui fru- M cifi étus, quos non potest non bumanus animus prodie conupun eere , omni cecitate atquemalitia in utero matris [mndum wefcatus, Quare ut fepe monuisita ez nunc ma - seo; ut pro Cbrifti [piritu oremus 5 qui fimul ez cau[as transgrefeionis preceptorum;ez ipfos ef- J t ov ] fectus i meliua mutarepoteft, ez nouum animum. €v«A 5?€ V. innobis creare,quiad [birituales fructus gignena " il t do./mþ tus fit. contttel APPENDIX DE VETERVM. du theologorum opinione.qui - m ex praceptis confilia tf fecerunt. 1 vanit t Veniuutez bic auocandipiorum animi ab ima , ordie f pia [cholafticorum theologorum opinione , qua ] piir docuerunt;precepta confilia e(fe. Deus enim nons J nf est illius mcon[Tantie , quod. [ua precepta irrita 1 hicfnil ejfe uelit , que feruanda propofuit.. Et diuerfu N Chriftus docet Mattb. s. Ne apex quidem peribit r delege. Efto, fit noftra mfirmitas erga complen- dam legem magna, utireuera eft., tamen propter freiis, no[tram ifirmitatem Deus perpetuam uolunta- .h ] ff« m ïe;n[ua,nf non [ oluct, Verius docuiffent fchola ct ; PMV 6o ERASMI SARCE. ls : l [ & Iï iagig"em ,infir mitatem. noflram circáleg:: : $ Kïf'?urkorpm f [40)í ttonem;non e [A' b d4203n€d Dd Mif qj ! i : r€ bis : l Dptotit, " Mutcon ! us , ko]ïræ MW C caufa impleuit , quiq; ez nobis fubminiftrat uircs T;-« L - MW i complende leg;s , nonad iuftitiam ,uerumad tee — epe lii lCM flandum de ueva iu(!ïif,ia,acceg ta. uD gwfmuig; ol RTICV LIS fidei. "1 d DE A us Equitur unc altera Catech efeos do&rï/n? S pars ,. que duodecim articulos fidei noftre cont um patrem nüfericordid, 'TERTE L zjnet. Hec q.cg;D fuum unigenitum ii bune Tiontd. . d entifilfe , utnoftre infirmitati medere-^ Jf tur,noftraq; uice legirefponderet , quod ut füce- 4 vemus , non erat in uiribus noftris : Pulcbro ueró iorumwmïml ordine fübijciuntur biarticuli fidei ipfis prece- " opinwlle,qf-g ptis , ne defperemus propter infirmitatem u0^ ( e.waenim&i ftram.fed ut fide confagiamus ad Cbriftum. Eftis ii n bic finis legis , tefte Paulo ad Galatas cap. 3.1t42 u | " [j vt B . 1 j rä;, $ que lex pedagogus uofler fiit ad Chriffum , ut atf 'ex fideiuftifica Y .'c-"mur. Porró etfi bic Cbriftus mi- de- jumpm bidatus est m buncufum., qu tel- d ,Wf Fif | f Ó utzzdi:et meá li eb*dtio?i)ä 3 tamenl udi [4 tT€ et t4P gl tabota, H 4 ocuiwyïf 4 CATECHISMVS D ÁLIÁ SVMMA ARTICVLO- —— j rumfidei. Q Prorudioribus fatis e& bancarticulorum fu,m ' ï Wmaám retinere : qij falui fier | Pater omnia fecit ez ordinauit ,ut. — cnt emus , Chriftus faluos nos fécit, Spiritus anctus fandlificat nos »€» exponit nobis falutem n in Chriffo, Item feruat nos , ne ab accepta [alut Wt d. recidamus. Bic uides fuccinctam defcriptionem [^) * ff Iciorum * Jancte Trinitatis,que etiam proximé fmþ!/m oftendit d [ crütttna dMilty - operationum patris , ]ïlq E fpiritu fancti. p Qu s du M,, - VYR ARTICVLI Dxcgü-g, ERN NNER turfideinoftra ca- quil pita. I TAU Articuli wocantur bic fidei in i Uo[rre capita,quà, f(f Iunt certa quedam noflre v eligionis , inflar ar- ticulorum , feparata fum marlaque fi ipfum Euz E n angelium appellaueris, Mi aliud funt , 1t0n. errabis. Quuid enim, itpotu quam fumma quedam to tius Euan- ge'ice doctrine ? 'in quibus Deus pater prontit- fiml titfenofirtm fre Deunm, ffaip qui fuftentet ,regat ez« conferuet nas. — Sed obfe * cro per quod mediun? dn, per Chriftum Yefum fili Mpj um fuum. Et ut certifi- tf i mus de illaprotüftione , 4ccedif iritus fandtus, £ perbibet.in co Pt hwn, : rdibus m[tris frmum tejtimae P/lfl't?r,-m n DE LU 1 ERASMI SARCE, és l At n DE AVTORE ARTICYLO- rum fidei. ää'cdrtimfor li T e rl s QuejlHo est deautore articulorum fdei, ex quisfuerit,qui eos in fummá contraxerit. Qyuidá WE aff,s " corum cotmpofitionem ad Apoftolos veferunt, n LL Fbatantu f mero fortaféis duodenario moti. Quidam ad Cbrt umzquibus autem rationibus bi ducantur non uí A r deo, Nos Chri[Li 05 Chrifliani »qui fcimus illos articulos in Prliry fcriptura fündatos effe, non anxielaboramus de dutore , nobis fatis e 0 rum ^ fru&wm 4gufm 6 probimediari Quur uerà inuentt fint predidti articuli , bác D. a Qon. dubito pro uera vatione adferre , uidelicet, quód illerumautor uoluerit rudioribus confulee re; e ea que Cbriftus multis uerbi docuerat, IT l j n cert4 ac comp g enidiaria guædam capita co:zije etre, piadeel uj J li thuiabodieþericulo]ä funt tempora ,pro.- li, Qu | a bter impoft r àupo]Fores fpiritus , qui fimplicibus ammis imponunt . 4 t Emn' fimplices Cb Quiare admonitos uolumus omnes V pdrjt riftattos , ut bis articulis occurrant H D pfeudapofto lis J'ex r ER r L b i « credant , quod eft ab bis feuttngtl alienum, aut TOU quod in his nonexprimitur:utft A- mbag. tifla 4d te uenerit , docens rebaptizandos NT e[fe adulto j munionem bonorum s,maeiftratum pellendum effe, com-- inftituendam. Refbonde fim fmwmfä j plzcitcr.;tqlia d ogmta in ffrticulfs fideinon con- N ii j x A CATECHISMVS gtf Q VAESTIO. An eaetiamcredenda fint , quotidiï ugin duodecim avticulis uon continentursut c[t u[Litutio facramentorumsconfefito ez'c. &d RESPONSIO.Multain f[criptura |unt,que fub paucis bis articulis comprebendi non potue- ff vunt, cy tamen uerbum Dei funt , neq; ab arlicu- pim'onc lorum do&rina difcrepant: Vertur non ntinus [zmt jam d :þcyrec?enda,qmim ipfi articuli. q AQ-;VVR-DI*.CAN-T'VRV FID EI hitrij articuli. .- Eideidrticuli dicuntur, quia fola fide perci ii» Vet lia Wij WWL?&M mgäwgiculo :, ï sont vl DE YERO ARTIK (;KJU:,AQ.QRVMH ; fofi * ufu gm'tz'am utuntur bis articulis , qui illis confolane Mi tux uiwde difcunt qz&omod'o Deus erganos ücin. adfectus fit., quid beneficij mobis attulerit Chri- ftus-» . ez..qua tandem . uia de tantis bonis cer^ tifiamus n confcientijs J n.g[träs,,pneþ dio Sgirif&&s [4?&':&; lii - DE ÁB Y5Y ARTICVLO- xumfidei. Jecogw/[ li ' Aïzuthar 43^.ticuliä jïd e , qui bis&üqng co-n? nonpe- Á IT Jï;olmr ; guigzgdi&m dotritam mde a t""f; J ERASMI SÁRCE, 63 TACL rimuramut eos ii tunt,qui tandem [ngg,m Wtf tqï quottd:e. 0(7( E FIDE, - Sed quia fundamentum borum articulori co zz dmanp hilt fiftitin fidespaucis bic nobis uifum e&., ueteres o2 i at piniones fcholaflicorum de fidevetexere, ut po- n j fleauera fidespateat. Scholajhca plauc fides eft g atq; imperfe&ta,que tantim ad btjïormm tendtt, t fs ez quam definiunt e[fe a a. IDE feripturis prodita funz. Hanc etiam byggcnæ Chriftiani baberepo(Tunt;ut qualitatem ociofaw, ld | NM Vera autem fides , que bic requiritur ergn Deun A7treL (J( Patrem,jïlwm cz fpiritum fanctum,talis e*, que non tantum biftorie prebet a[fenfmn fed que refbicit a—d—pro.mjzones olim à Deo de Cbri- TA ; I fto fa&as quód Deus propter Cbriftum uosin gratiam recipereuclit.Hec in des,uerbum ii Dei , non ut [implicem affenfum; fedut certam fis p duciam ,gratia [piritus fa 1 cau[am )M! (b tcientem babet yi o r g APPENDIX DE COGNO- Ícendatrinitate. Multi anxie laborarunt, ut breuiter ac fignaté u de cognofcenda triuitate traderét, alij boc;alij al «d de ea [peculati funt.Et dÀ fimplici uevbo nema el ii A fuit contentus , e- omnes confugerunt ad bumna j J M r i J : [ CATECHISMYS HW eu a quevationis iudicium.factum est, quod preter [o-- at mniaac impias quafdam nugas , nibilprodiderüt. ' Nositaq; intrauerbi limites [Iabimus,quod nobis ( j^ | ires per[onas proponit,uon ex imaorubus autpie - ii at [ éluris coguofcendas,ut battenus eft creditum, fed el ex earum officijs. Ydeo dupliciter de 'rrinitate lo- qtnii quendum et: Primim de illarum perfonarum e[- 39b * | ïegm,tl i fentia,que quiaextra bumani imgenij aleam eft po fita.idcirco admiranda e& potius;quàm anxia ine G quifitione perfcrutanda. Deinde,de officijs Tri-- Dl nitatis, que funt; feruare, tueri,detegere ; faluum n il fücere.fanctificare,illuminare : Qub uero aliter lo sen t . quuntur de coguofcenda Trinitate, uel fublimius fpeculantur,quàm im ipfis officijs uerfantes;fücis i, ts lé in errorem incidere po[funt , magnitudine ez wicrda excellentia tante maieftatis territi. Exemplapete f ab Ausbaptiftis bodiggolm ÀScholafticis, qm&:uems T Deuny DE PRIMA ARTICVLORVM fidei parte,quz agit de - - creatione., u Ego credo i Deum patrem omnipotentem, ercatorem cocli e terre. Ego, magnam babet lwrz/'ta,wän emphafim. Oportet enim ut quifqueper fe cre^ Vatícg dat , propriamq; babeat fidem. . Non ualent bic excu[ationes,quas bodie pafim.abijciunt aduer^ I"Wï i farij werbi , ad defendendam fuam impictatem: P*Tfï'diöm,fqn RNos ercdimus id , quod parentes ac qutece[Jores fosrrt USMVS BRÁSMI $ARCE. éi ttoftri credideyunt. WMW s | y 'iI'tqu ; quod Cefar ez Pc;þä T credunt.- )mbdpr t 4 &j Afiblm m l Credo. l "t RLT i: kC'red ere bic pro fidere accipitur , quod c;.'&' ]ä m i il ! ,& it4 commendare Deo , fe ita totum in.Deum cotiij Wttrit cere ,ita fpem fuam in promifsiones Dei ponere, N d 7) n fJ ut nibil dubites, quin Deus tuus Deus e[fe uelit,te 1F du Tegere;tueri ey db omnibus walis conferuare. j 10 InDeum. g« Lb df Germani Deum à Bono uocdnt , ex ueré ed vt f Deus fummum. ac unicum bonum , &reci Dewunm i &v (io)$ d educutitquod esi, iuuare fiue adcur rere, Webreis Ádouci familiaris e& Dei appella n Vr £0 , qu& ttox à ueritate nomen accepit. /nc ue n upilar nominis wocabulum (atis indicat ; quid fitin De- um credere, Nimirum;in fuintuum ac optimis bo- n t df num;im adiutorem;qui e? feruare pote[t es uult, quia uerus est. Signanter dixit dutor articulorüs [ In Deums,uon:in Déo. TCVLAE ! MUU Patreni. . Patris wocabulum beneuolentie ác manfuetiis M r n dinis wox est. Pater enim nonpote& non filijca- n It lamitate adfici, e» inneceft ltate ei [uccurrere.Re j lique circunfIantie, que cadunt [ 74'4 4 3 z;omäpatris,- J u j J bic explicande funt;ez non . untinuentu diffici- s N 'f' les-gropter quoti j digná , quam eontrabjmus cim ii parentibusf. ial fznziliaritatem. Omnipos il CATECHISM YR j p Omnipotentem. iib Hec uox peroccupationem adiectaeft;ne quis quU depotentia Dei in iunando dubitet, Quienim o bucmli sinipotens eQsillum nullitpericulum quautumuis mcejpï i; graue fugere potesl; é quo no poftit liberari. Dici m*bcfcz tur uero Deus omnipotens , non.tantian quod po rediti £cft omnia , fed quód extra cum non estaliapos poni tentiaaut uirtus. Alij multapronittere polfunt; n uerim fine Deo nibilpo[Junt preftarc. silidit * Creatorem cali & terrae, m;uþafr//r/; Sed quefo unde cernitur illa omnipotétia Dei? uidelicet quia creauit Deus coclum et terram; boc bt eft,quicquid est creaturarum,id quod nallus bo- ino, nullaq; creatura prejtare potuit.. Et [pectat Nenih biclocus ad prouidentiam Dei.. Hic quia creauit t LR emnia;Ergo c7 fuftentabit. Alij opifices facto a- liquo opificio d ut opere , fLatim difcedunt ez'ree lais üuquunt opus a bfolutumfuo ufui. &t Deis boc DI non facit , ueriom femper prefens adest fuis crea2 turis, regendo atque conferuando eas. Coclum ez- P Mutyi 3 erra uoces funt generales, fub qiabus compreïe-; fosrapi duntur oWies creature. Wotind EPILOGVS PRIMÁE PARs lig, tis articulorum fie Dr g dei. li Fticti^ Tnterzogtus tnaie, quid doccat primaa lorum ERASMI SÁRCE, 64 : lorum pars. Refbondeo:Docet me quód Deik pa [if&dcn,mw | " ter uelit meus effe Deus, me in fuam tutelam recie i n 1. Quj é pere » v feruare me boua fuauoluntate ab omni$ M dU busmalis ; qui cum me creauit , fünul uult omnia ilb i neceJaría dare ad uite fuftentationem. Etprea txntïemquädpu ter bec , ex meramifericordia communicarc bea ia reditaria atquepropria fii filij bomá omnia. Ex- itrepof ponit prünayà banc articulorum partemprimum 4 preceptum : Non babebis Deos alienos , id quod. TTR nibilaliud e& , quám crederein Deum patremoa yotctDa! mlnip otentem ez-c. H oc DE VERO VSV HVI'VS inudidoe partis. W. Ewt Hicquimemt Verus buius partis ufusest, ut foliDto confi- ia das,à folo Deo expetas auxilium.Et quio A d m nipo Mwm tens efEigstur folus auxilium ferze po"tejï:; | ag , u o DE ABVSV HVIV$ PAR- ( tis aj U. , Abutuntur bac parte, quicoram boc D ,eaþ alïïif : l um fros recipiunt , quialiena prefidia querunt, qui no e tte niawocant. Hi enitti arguunt Deum inpoten- p 4M m i DE SECVNDA ARTICVLOs rum fidei parte,dere- not li demptione, jjn I) Etifi CATECHISMV$ ÉtinIefum Chriftum.filium eius gl unicum, Dominum - mt[equ-cns nofirüm. mnddmp Secunda articulorum ipfius fidei pars woftrée ]cruato"* redemptionis fummari continet , docens Chrifti e[fe filium Dei,e» tioftré falutis pignus, quod De Q us pater ad confirmandas fuas promiffiones in f«s eris fcripturis dedit atque promifit, won aliter ac 'Non] fi ffet quidani potens rex , qui polliceretur mibi ; efliuml magtium aliquod donum , quod quidcm fufcipes WWM yem ego in prositifoiss at propter excellenti4m e5 WWW imágnitudinem doni [ubdubitarem.fovet ne aliqua "d do feruaturus vex promijJa: quam támen dubita^ iucot tionem ut adimeret ; fimul e literas ez: figilum r imaioris certitudinis grátia darct. Yt4 Dews páter eimiu r snifericordia motus erga genus busanutm ; [e Dei ss p itoflrum fore promiferat , e7 de quanon erat duz fonte bitanduni; A ttamen ne dubitaremus, Cbriftum fi- : /h ipitn lium,e illum quidem unigenitum nobis dedit, no Cirifo: folum utpignus,fed t medium;per quod teflare- £ur fe fóre Deum uoftrüm ; & per quod uellet iu- a Ápi siare, 1 cim i5 uenit , expofuit nobis promi[fa j patris,et executus eft copiofifsime ea omnia; que ii énpdi à patreprorti[fa acceperamus.Na fcitur uero nu4 dus , €» fit omniinfirmitati obioxius ,ne quis ab ftii : ltl eo fügiat, maie[tate diuina territis: Qui cumeti^ am finepompa ueniti bunc mundum ; 4mundo em ec fuit contemptus , extremé per[ecutus, tand g cruct M BRASMI SARCE. 6; .üliüm Wi TU etici ddfï'xm; ficut patcbit in. fequentibus. Pertt net fequens articilorum pars proprie ad confir^ fl u mandam primam partem ne befitemus dc Deo. sdcar(n D Ieruatore; P iZW; quo I E / E Q,VID $IT VERÉ IN CHRI^ "nfünri ,. ftum credere. Wf,fzanah'tem Non fatis ef5; fimpliciter crzdere Cbriftum ef ollcentnmi - , e filium Dei ; item; quód paffus ac erucifixus fits lm ff - que biftorialis tantum fides est,neq; fuficiens ad. vtl v eam per[ouamqua D eus e&. Sed crederein Cbri iteddi ftum filiui Dei,est fidere in feruatorem,qui ideo dl L in bime mundum uenit,ut feruavet; faluum facea ln ret,recoticillaret Deo patri,€ poftremo eripe- Ya ret tos fevuitute pcecati ac con[nitueretuos do- t minos peccatimortis, Satane. Fidem fomplicis bi gmrwneratdue' : ftorie ex Diabolis babet, ufum ueró mifti Chris i Onfnp n "flüignorat: Htinic ufüum neganit. omes;qui corati TOTRUD] Chrijlo alia ferzatdi mediantroducunt- erquodffþr' | ]niefum Chriftum. aol vt Appellationes filij Dei fLatim produnt eiut of at ficium.Yefus est. quia feruat : Cbriftus est,quia i u omnid;quf ] "terpellat apud patrem,e regit fümul. ' gfciturudblnw Filium eius. (s n - Scilicet taturalem.INos adoptiui fumus tatio ; quiar 2 tïlm $ Vnictini. [M,Wdü u Emphafim babet hec uocula s excludens oe í | i CAÁTECHIS$MVS f Bitnes alios mediatorcs pre Cbrijto , f cut e Mg:e M;gr qiot tbeívz.dit : Hunc audite. Dominum. [þcmïw Excluditbec uox;quafi per occupationé ada Tian iela, omnem dubitationem depotentia CbrifH. cot Hicquia dominus est , lgitur feruarepotest. Est geni j dutem Dominus potentie uocabulum ac regris saiefi nis.Expende biccircumLantias, que inciduntin eniri dominum., . M/ : Noftrum. illtuni Có foldtorld pamcula, oftendens,ad quos per- 7 s tineat CbrifLus : imirum ad nos bomines. Spe- /u n antbuc Efaie uerba;cap. 9. Paruulus nobis est u4tus;filius nobis est datus ezc. Mh'tmd- Qui conceptus eft de Spiritu fancto. prbu n volotii €onfirmant ez becpotétiam Chrifti. Ys enisi, inpofiir qui feruat nos,qui fubijcit nobis boftes, Satana, refn, peccatum,mortem e7c.quireconciliat nobis pa- Mateiony trem ez c.conceptus e& de fpiritu fancto , non de Jundonis bomine. dyuare ez fäczltme potes [birituales il2 | Pis losbofles uicere.V fus uerà conceptionis bic ejt, ut [cias Chriftum fua € [biritufancto conceptio- Mi neyno[iram conceptionem , que plena est pecca- tzgztnoäxsliä tispurgaffe. Eft enim conceptto noftrain utero matris peccato obuoxia,liuxta Dauidem, Pfalin. 1 BiDopg; /274 Mi go.In peccatis concepit memater mea. Hec tfee tmwe «tj l Yi« nojtre con ceptzoms;ut est deplorandastta ex de[pera- W L fdf]dfm 1 N ERASMÍSARCE éé J H Ms ocrdis n proxima;nifi Cbriftus fua cóceptios we [pem nobis meliorem faciat. Natus. VClb t P. 1dem ufus ac fruttus e& natiuitatis Cbrïjïi, qu'ä Htb E fuit conceptionis, uidelicet, wut béneficio Cbrifti n s fenati;fiámus filij reconciliati, qui no[la natiuia puiiai tate fumus fllij ire ez eterne damnationis. Dea feribitur itaq; i bis uocibus,un cum fequenti- bus,ufis aduentus ez paffionis Cbrifli. Siquidem ille uenit in banc carnem , &t noftris malis medes Wij - QT. $p vetur,eaq; que i wobis erant umtundas [ua mun dicie mundaredderct. wimlir d : Ex Mariauiroine. Matremadditautor borum articuloruri y ut p probet Chriftum effe werum bominem; qui ex pu ro boine [it natus , fed uon bumano more;quia, n oj $db impofübile fuerat bumane natur z 6 virgme clice vefilium.. Seruit bic articulus ad expugnandos nldedite st t E Marcionitas c Valentinianos, qui negant Cbrie flum bominem uerum. iiv Pafíus fub Pontio Pilato.crucifixus; :(ep!ionis j mortuus & fepultus. d. Defcribuntur nune porró media,per que con t p tieit nobis liberatio in Cbrifto;. Sic enim uifum T fuit Dco patri,ut per crucem fieret redemptio nà 4tidtts P,igï" i ftra. Pafio autem Domini noftri tefu Chrifti nori i temeré accidit.fed iuxta prophetarum uaticinia p!o i WH quibu candem dinánté predixerant, ut f uided l a j .,EAT*ECHTSMVS [ reE ]2, s.cap. Hicnamq; cm uellet fieri domiu& | mlict £or mortis,neceffarium pit illiprius mori;quó fic ger fuam mortem;mortem damnaret. Quue quidé : (Mdaut " ii bona mibi 1on proderunt, nifi ea mibi communia uü , tl fecero cum Chrijto;ez fuam pafonem meam effe n& :ïubc cognoucro. Wam utip[eopus nó babuit morb;ita al quoq; non propter [ua peccatamortem tulit , fed fottitit propterpeccata mea.Efa.53- « aM Interrogatus igitur tutic , cur Cbriftus paffus « fiter crucifixus : Refbonde;noftra caufa. Nobis x db enim nátus edt,nob is filius datus, nobis tandem f &i eft Emanuel. pecf qrimdiqu Obferuabic ordinem e' incrementum pafio nis CbriftGprimim pa[Jus et, quo uerbo tanquá tj yint generali comprebendit omnes Chrifti adfüctios ncs.Deinde crucifixus est,quo uerbo extremum, aiton wj exceptamorte;crucis effectum notat. Poftea fena i fit cx mortem cmmüm adflictionum acerbiftima: Tat poftremó fepultus eft -Potest binc colligruera ius ftificationis uia, que mortificando atq; fepeliene SiChn] uj do incipit. Exemplo Cbrift, fic pereunt omues tih: SiD0) fan&ijimö perire uidentmf], fed non ad 'mferitü, fiplio uerüm aduitam. Sub PontioPilato. M uerba à ci. uerba à circumftantia per[oo Confirnationis n iudicis , ne quis du bitet Chriftum uere fuiffe : Mi mþ C mortuum.ficut illiqui Cbrifto pbantafticum cor pusattribuunt. i -;WWE« ! Defcegdicf AH ER."ASPMI SAR&E. 67 ll Defcenditad inferos. lt j : Pm'f Mif ü "Ethic ad inferos de/cenfis , meaeft factus de " Itf le " eau[a,ut ego a perpetuis imferis liberarer. Et quá LOI o | pafionem. pauló ante pluribus uerbis. enarrae a]ïionemmmqïg sit , nuncuuo uerbo inferos uocatexaggeratoé fl vic , quo exageeret pafionem Chrifliultraomne ii aliam crucem bumanam, ez veueva non fuit alius bominum eque crudeliter tractatus , tejte Efaia *Chnfuri j cap.s3.Non cs [pecies cineq; decor, Et uidimus Mdf N [ eumscz non erat afpectus,ez defiderauimus eum, Vi d) de[bectum;ez nouifsmum uirorum, uirum doloe rum ey fcientem infirmitatem. Ynfernus bic non €oud vontwpf certumaliquem locum fignificat,ad quem rel: te funt amme.fed crucem atq; adcó omnes pere "j ia (f quutiones,in quibus uerfatus est Cbriftw. Et ipfe edoetrs ait Pfal. 17. Dolores inferni circundederunt me, moMt.pngrmjï Item 1.Pfal. Q uoniam non derelinques animom meam in infermo. at , inccil D) li mag Tertia die refurrexità mortuis. SiChriftu permanfiffet in inferno ac morte, abf f pran e uonrefurrexi[fet à mortuis , uelut Dauid cae nit: Si Deus permififfet fanctum [uum uidere cor du adinytm*'n ruptionem , nibil profuiffet nobis mors Cbrifti- Refutrexit ueró , ut tobis refurrectionem facc^ ht0, i | i :. l " [ 3 vet,ut quemadmodum ipfe iam vefurrexit àmors af ! f ! j J l — tuis,uicto inferno , Satana, mortc c7 peceato;ita ,bn'j&umuff( / j J E € nos per Cbriftum à tyrannide illorum boftii j i refürgumnsEt quanquam illihoftes adbuc tyran 13'/ Df[gfndi! 4 [ [ CATECHISMVS a jl pidem fuam exercene, nobis tamen; qui Chrifti fie anus, nocere nonpo[funt , ünó tyrannis Satane, AäEPbCI'I' g mortispeccati ez inferni fane non est dominium ficr r epud Cbriftianos , fed j potius larua quedam d,q.e gqinij. bdbetjlbl* Afcenditad ccelos. mm'potm Hic triumpbus Cbrifti defcribitur , quem cele n il t babarca brauitafcendendo im coclum , proflratis omnibus fuis boftibus, ubinunc fedet regnans potenter in ]ïumvm uictos fuos bofles.Et uos qui Chrifto infiti fumus PUL p W per fidem iam cum eo regnamus , & post bancui tam reguabimus in. eternum. Hic fub f[pe certa z ulejl ierir illic à facie ad faciem;boc est;prefentialiter. Cocs lum est, ubicunq; Deus et. Deusestubia;: Ergo dul ed&lum non eft ad certum aliquem locum adftrin Tiwing gendum. Regnum coelorum ez bic,ez aliquoties [e(ïcre "i apud Euangeliftas Ecclefiam fignificat,in qua vea af iretililt guantpij fuper predictos boftes, Dehoctriuma fholegePfalmum 8. z 67. ghitgr] plitmii Sedetad dextram Dei patris i omnip otentis. Incipit nunc depingere articulorum fcriptov, du prenia ex gloriam;qua fecuta est uictoré Cbri- qiiitti ftunuidelicet,quód fedeat nunc ad dextram Dci pl patris , bonore ac glovia corouatus, conftitutus IoanJo.cA; fuper omni&operaDei, fuper omnem principae focitm tumspoteftatem,uirtutem,dominiunnomen, Cui dthti(y foli [ubiecta funt omnia, oues cz boucs , pecora : ,d ( cdmg 5 i ERASMI SARCE. 68 eAmpisuolucres cocli, e pifces maris egjc.Pfa 4 P l.S. r y &d Ephef.1,.4d Col.c-jf.z. j M TON h Estautem federe ad dex tram Dei pa'trlzis, æqäæ 4 (Heigi, liter regnare cum Deopatre. Hic quia fubiccta babet Jibiomnia : Ergo e» Cbriftus. Hicquia o» o wmnipotenseft : Ergo e» Cbriftus. n fumma.fede Tl dv rcad dextram Deipatris , est omnia communia q]pui s babere cum patre.Obiter oftendit biclocus Chri Htf pofetr flum Deum effe;quiapatri t equalis. Sed obfea ero quomodo fedeat Chriftus ad dextram Dei pa if n pofua tris: Re[pondeo : Nonutociofa perfona;ficut quidam fal[ 0 nuguntur de Cbrifto, fed ut vex es Mifnt nl Cos facerdos fimul, ad interpellandum pro nobis , e ad deféndendum uos aduer[us omnes omnium bo- popu] vlj flium impetus.Papa cum fuis fingit nobis Cbriftiz li diuit] federe ad dextram Deipatris , tanquam terreni cuiufdam regis filium, quiprater fcdere cum pa? wf s, Dehntv j tre nibil commane babeat , e nefcio que alia fin E git atq refingit , donec concludit Chriftun ame feä yipiti plius nibil commercij cum Ecclefia pofiidere, cam iam relictam e[Je Pontificibus adminiflranda $ alnn t I at d regendam. Qu quidem aperté impia effe, quis tonuidet ?. Quandoquidem ateriuo Chriftt i E. gul t " nE paftoratui contrariantur , de quoitamultis agyt Ioano.cap. ltem Dduid Pfal.10g. Tucs facero tl T. ;, cö il dosin eternum , fecundum ordinem Melcbifce J2 prmaþff dech.Et Cbriftws inquit : Manzbo 4pud uos uf !HWWM [ j | þdd confmmtionem fceuli,. l 4 14 CATECHISMVS Poftremo fedet Cbriflusad dextram Dei uerug u Dpeus ez uerus bomo, Homo, ne timeamus eum eculh MW accedere: Deus qui potens est ut defendat nos adé dioufo fion uerfus omnia mala, ETS Indeuenturus eftiudicareuiuos - a a « mortuos. g a Hattenus ob oculospofuerunt nobis 4rtzcuh fi pam deiaduentum Chrifli u banc carpem , pafiionem güt Qu z glorificationem. Nunc de altero eius aduentu W)b A agrt articulorum autorjquierit in confummatios at ne feculibuius,quo tandem j?tppnmet C fcabela Va at lum ponct omnes fuos initmicos; iuxta ilud ; Di- xit Dominus Dontino meo,fcde à dextris meis,do ctont gec ponam inimicos tuos fcabellum pedum tuo- donemi rum. Debacgloriofifiima uictoria multa canit Trunteny David Pfalm109. Meminit Paulus 1. Corintbas. yerod ubiait : Oportct eum reguare,donec pofuerit o- iocarj mues inimicos f[uos [4b pedes, Hoc aduentu ez d qIIOd | dtitule,t mors nouifimus bo[lis aboletur pror[us. Et quia ualde confolatorius est fecumdus Cbri Mentun fliaduentus,igitur bic aliquandiu imorabimur. fetir d Tempus quo uenturus est Cbrijtus,de[cribit Mat vt tbheus 24.cap.Veniet autem temporemagne [ecæ liidoi Tltatlf,qhdndo nbil WUWS[&U! "um cogztabttmu gnum N dus. C uemadmodum accidit diebus Noé,cim ede d"/fl, T yent ac biberent, contrabereut matrimonium e* J wsmblm nuptam elocarent. &t quomodo uenturusest, eo tlzgmdo/z;; quid effe &urm ; ubt tradtt TT chïmnentu, (W!, ut n ERÁSMI SARCE. 69 UT gt Mattbeissic faturum cft in confummatione /4 umf(dm»m feculi, uentene angeli , et fegregabum malos deme dio iufLorum.tem cap.25, Ciam autcm uenerit fia tde]inda:ms:ü » lius bominis n gloria fua , & omnes fancti angeli tll eius cum eo,tunc fedebit fuper fedem glorie fue; ] ex congregabunter ante eum omnes gentes;ez fe Wäifdrticulij parabiteos;alteresab alteris.ficut Paftor fegres at pf gatoucsabbodis, Et ffatuet oues quidem à dee 'otlitdi xtris.bodos autéá finiftris erc.Ytem z24.Et tunc nf apparebit fignum filij bominisin coclo , & tute tf plangent omues tribusterre , ez uidebunt filium LU Dj [ bominis uenientem i nubibus celi cum uirtute ntiowib ! z gloriamagua. Wtem.Corintb.is.Nonomnes inputo» - dormiemus, boc et , non omnes erimus mortut, m Erunt enim in aduentu CbrifH adbuc uiui bomi- ]s Cs nes,iuxta illud : Nos quiuiuemus , rapiemuy ill at inoccurfum. Omnes autem immutabimur,boc dor dlttid es, quod aliás Paulus dicit : Semittabitur corpus o animale, ez refurgret [pivituale.Signa que Cbrifti df 1 aduentum precedent, Mattbei 24.0rdine recena qinr d fentur.Et bodie nufquam non apparent,unde f[pe if randum c Dominum breui adfuturum. & po[to- as lus indicat inepiftolis ad Theffa.tempore fuo ma gnum timorem. füiffe it bominibus de. aducntue 7) W?»WW uN Cbrifli, qui tamen folatio effe debebat. . Verims al 'FZ nos nibilminus curamus bodie , quám Chriflurs &V aliquando jï«turmn:äiu ii ) , « dicaturum uiuos ct mom «0$, unïflwäg H $ CATECHISMV$ uitam-Deï J DE VERO VSV SECVNDAE paitis articulorum. ! rifictt bolubW Nos qui uerbum Dei babemus, fcire debemus, boc aduentuappropinquare noftramredemptioe "TU nem;ideo gaudio adfici wos oportet , quoties aue o dimus de magnifico illo acce[fu Chrifti. Nec fcrie 3 addem ptura firmiorem confolationem babet; qua ertgit 4 b w059b01 piorum animos ex adflictione,quam buitc aduena tumquem fimul nobifcum expectant omues cred j n ( LUA ture»follicite expectates,ut palàm fiant filij Det, e ipfe liberentut àuanitate;cui fubiacent, pros pter cumsqui fabiecit fub [pe certa,ad Roman.8. li T? Nojter itaq; bic aduentus cst, ficut reliqua omnia P« Cbri[fi. ( L | Gu | DE VERO Qfsv ARTICVLO- : Priy rum fecundz partis. Verus ufus articulorum fecunde partis cst, ut ts fmp intelligis &* credas Cbriftum Vefum uerum Dei flim. atq; bominem e[Je , qui cóceptus est de fpiritu [an j irp &o,ut conceptionem tuam peccatis contaminata j duj purgaret.Natus est ex Mariauirgme;ut tud pecs triiprot catricem watiuitatem emundarct ; Paffus est fub | ttpoi Pontio Pilato;crucifixus e morttus, ut adflictio Q j li, &t pes tsss quas iure propter peccata tua ferrede^ - buiffes.abs te transferret. Sepultus eft i morté, : dtincy et queniádmodunm ipfe excitatus est ex mortuis : Jrocol Koudnt gerg(oriam patris; itaez tuurgeres ad æftam,. : :'; -illd 'PA fti " ERAS,MI SARCE. 79 TT li uitam.Defcendit adinferosut teliberum ab infea vis faceret. & (cendit ad colum.fuperatis omnibus bt boftibus,ut te etiam illorum dominum con[titue- Tatting yet,ubi cz reguat [uper peccatum,mortem,Satas uT nam z mundum, mboc,ut ez turegnes.. Sedct drfi p ad dextram Deipatrisutte protegat ab omnibus Mrt,g;u " , boflibus. Inde uenturus est iudicare uiuos ac mor. il &uos,boc ecl,alterofuo aduentu declariturus,eoe dH Optet t - fnam ex tuam gloriam;pofiturus te in eteruam ui jurfij tam, fücatigro ilRonin&, DE TERTIAÁ ARTICVLORVM vipuotd | parte.defanctificatione. X Credoin fpiritum fanctum.fanctam Ecclefiam catholicam &c. n ii Priores due articulorum partes docuerunt vdxparmr&,üf j uos fimplicifiuné de fide, erga Deum patrem cz du filium. Mem;quo modo Dcus uelit nofter effepaz :e&dc&ifü"füï ter , ut protegat ac feruet nos ab omuibus malis, Ti idq; in fuo Cbrifto unico mediatore. Veri bas pa ] nf;uf flläpw tris promifiiones, uemo aut credere aut intellige- repotest, i c&lfuvä 2 fW)ut ^ J : Quare fpiritus fanttus datusest, qui illuminek 105, c&caqs toflva corda [ud gratia veddat ocus TT I d L latiora. Facilimum est de beneficijs Deiin Cbria fto collatis difPutare. Aut fasé perquam difficile, um $ illa ipfa credere,ut ea apud 43(17:«»: [eitias , at ut | CATECHISMVS V i periculis reuera experiaris. O randus it4q; est : 4 f&&ifit u Deusper lefam Chritum , quod dignetur uobie ol | 3 auitterefbiritum fan&tum;ut illuminemur in tans q totheía j uro & ueré cognofcédo, ex frmitcr ere imdo $ t Q,VID SIT CREDERE in Spiritum fanctum. ! o 1 if Crederein [piritum fanttum , e& credere [bie gitum fanctum uerum Deum e[fe , cuius officium 4 p fit :uocare uos ad Euangelium, in illo cogunofcen. do,illumizare,recta fide [anctificare,im recta fide 1 gtl conferuare,quód piguus fit, atq; dcó fignaculit, ! t t o certificamur ez obfignamur in cordibus no» ; aj j ris depromifionibus et beneficijs Chrifti, quod | Winoqi fumus filij Dei, ad Roma.8. Item quód fanctificet atq; dptos füciat animos no[tros ad fanctaac bo» AQï m opera,dum creatin nobis nouos adfectus. Sanctam Ecclefiam catholicam. m Vafa nunc fequunturm quibus operatur [pi- vitus fanctus fuis officijs. Primum enon exercct imani fua officia n catholica Ecclefia;que non fuis uis tl ribus ad cognitionem uerbi uenit, fed [piritus fan .| ünedy éliprefidiowocata, congregata ev fanctificata, UT Ef igtur Ecclefia fanGa,non proptcr propriam h tf fan&titatem,que fant nullacst.fed propter [piris ömï)('/"?l(f | tum fanttificantem. Verum bic principali ad fan ibi fl - LPl dficandum medio utitür uerbo, quodubi est f " ERASMI SARCE. 7 UT e& fpiritus fanctus,ez ubi jþmtw fandtus c&, ibi ddlgnetmm " e&Eche la. TMH hC frnm VNDE CO GNOSCATVR Ecclefia. DENE Ecclefiauon est expofitabumanis oculis.Namt Uft, fi cerneretur, non opus e[fet,ut eam crederemus z eteedmhi Cognb[ci autem potest ex uerbo ez fanctificatio aof ne fbiritus [Zm ctisque duo figna wbi fublata funts loeogufea e maximé illorum effectus , quifuut : folari,er vtf erigere confciettias fide in Cbriftum;ibi Ecclcfia dj Satane c& cz difipationis,im qua vegiat Satams o et pfeudopropbete, quorum do&rinam fequitur j nl intranquillitas « perturbatio in con[cientijs. ul A QVIBVS DEBEAT IVDL iaf oradp ari Ecclefia; X regi. ho iroptt Vt Ecclefíano cernitur bumanis oculis,ita tee bumauno iudicio fubiscet; qua de re pulcherrini u at a. exemplum babes t Bielis. 3. Reg . 19. Cutrefpor^ dit.Deu : Et dereliqui mibi feptem silliastroriz, rffd [þmtu;fn Ü mmf(df qui fua genua nó mncuruaueruit coram Baal. Ver pr bum ez fbiritus [anctus folum. funt Ecclefie ve qur i h Cores,cy que bi docent.feruanda [unt.INeqsie j Yó docet fbivitus fanttus diuerfa à doGrina Cbrio TL p ! j fli iuxtaillud 10an.14, Hec locutus fuit &obis, ul qzwd apyui FUlgenedvi u äþ"ucï to$ manensParacletus autem ille,qia eft Häï Sisueh vitus f[anctus, quem [piritum mittet pater nomine roram meo;ille uos docebit omniae [ugoeret uobis o- j nio,qmm. mnia;quecunq; dixi uobis.Papa maliguantis Eca | pof!fpm clefie caput est ez bypocritice : Ygitur pro arà ! ailitett bitrio prefcribit fie Ecclefie , que uutt, ctiam du pl etque aperte funtimpia. at DE NOMINE ECe aliqufi : hod defix. duf þ/pp/fflb[äffu E&lefït Látinis congregationem fiue coettum | B fouat.Et nomen accepit à [piritu fancto congrea äfuntmmbmu' gatore,uoná Papa, cuius Ecclefia bypocritarurà couciliabulum est,in quo tot funt fette ,quot mé& w din ol N brorum capita. Hec Ecclefia Papiftica nomenba Vi bet Àdif fipatore Papa, quidifsipatas & turbua ;mcmbm,qud lentas confcientias facit; ührsq ECCLESIA NON EST ÁL2 | M lig;italaco. BT7 Meihuhri Ecelefia tulli cehto loco e& alligsti ficut wee T u fpiritu fanctus re&tor Ecclefie, fed difperfa c& "fin&f,fia'[ äffatln pertotum terrarum orbem;ideo uon Rome est ï l | aut alibi , fcd fimpliciter ubi predicatur ver- hi P4p;'/t, — LT bumsquod est medium; per quod operatur [piri2 — i j "I a bub [dnä;üs Sanäo*e u Y E FÉAÀsmI AXCÉ $i h 3 0 tcmiüf,qu Ü ] ii - . fanéctorum communioner. IU Md His uerbis exponit;quid fit Ecclefia ; uidelicek Drrtti fátictorum communio. Vocaturautem commus ts nio,quia m bac nulla eft prerogatiuain qua unus ^ lpirrg pofsit pee altero gloriari.Exempli gratia: n una QO ciuitate ex equo omnes ciues,uno iure;ij(deiii leoz bus e» flatutis utuntur;pericula publica quoque babent comunia,cz fiest que libertas.fi que pris (5 uilegia funt;ijs omnibus equaliter fruuntur , cs* quod omniwn est vaaximum , w Eanta officiorum diuerfitate,non redduntur turbulentiorcs, quifa; fuo officio fortunaq; contentus. j tf g a [ Itain Ecclefia comparatum e , in qua mulia funt mewbra unüdi corporis fine omniprerogatiz bt | ua.Nam digitus idem in corpore ius babet, quod t[e&æ,quotm&a l oculus , tifi quód oculus maius officium fuftinet. : lii ;' Vtuntur uta, ijfdem donis ac priilegijs omnia gt membra, que nutiquam diuerfitate officiorum of findütur, quia nituntur ad eusdem fimem omnia Remifsionem peccatos TAU Hic articulus continet opera fbiritus fdä&ä que& operatur ii fua Ecclefia , fcilicet remifeioné fptr mb peccatorum,quam fi iudicauero e[fe opus [Diritus [fddu'þfrFl f fancti.facile flatuam fatisfü&ionis merita, ex ina TA dulgentias Papifticas uanas e[Je. . Hunc articus TE ! l] j lum opponemus omnibus operum, iufticiarijss qu j €r profirati iacebunt.: Porró ut. intelligumas ; . amodun, M J r G P ; CATECHISMYVÉ - iiodum buius operationis m remittendo peccatós i uzmocifï'"ï incipiendum e& àfide, quam doua: fpiritus fane | 'Wd;W élusey bec inpetrat vemiftionem peccatorum.. Cf WWW Carnisrefurrectioner. dutioi d Remiflio peccatorum efficit nos filios Dei , ue. ,'P[eDfum yim uita eterna feu ve[urrectio ad eternam uita; petti quamuis de ea certi fumus ex obfigtátio ne [piriz dentid £us fancti,tamen non fequetur flatim re ipfa pofst du denda,boc e&,ut Paulus ait,à fücic ad faciem, nifi eion primü exuto mortaliboc corpore, exeimplo Cbri wngm QUE flipatiamur,e» deijciamur n morter, qu£ quia dem uon ed- digua mortis wocabulo , fed potius lat larua quedam mortis e&t , que nonnibil terret à d longé , at ton.deuorat , quia aculeusilli [ublatus NB €& per Chriftum, dicr i L — Étuitamzternam. É promif[a f '»VPojïre nm us bic articulus finem feu fcopum bas DE bet,ad quem tendunc omnes bomines,uidelicet,ut - o& banc uitam alia potiamur. . Apudphilofos | phos e» pottas uarie extant de uita eterta opis ul niones. uidam fimul animaim cit corpoye imiteria re crediderunt.Et buius opinionis complures ada fe qiti Wftof buc reperirc licet inVMalia.Nos quiuerbum babé» emus, certi fumus ex multis fcripture locis de ul2 lrfinis Ü ï;fil: ta eterna,que [i nion fequeretur , nefcirem a ef^ Cgïf | fet inter ovines creaturas alia calamitofior bomi- Itfm:qllm'(dl( ['ci guf WW&PWH)I [2 Al'":—t[cm& melius effet , ut i;lc ait, ton 4 quám - Ab ERASMÍ SARCE, 73 Wt quámocifné mori. . Quialis uero fit uitaeteruá A Gd , futura , ubiq; depingiteam feriptura, Apocal.zt. Ceffabit luctus , & ab[terget Deus omnem lachry IQDtfi, man ab oculis éorum. Ef4.s6. Gaudium ez: exul- £atià i eternum.Apoc.z1. Et ipfi populi eius,ez* Hsf Md ipfe Deus cum eis ezc. Deferibit uitam eternam Petrus 2.cap.3. Vane funt fbeculationes bumane fbl ii r de uitá etcrita , quibus plerunq; conferuntur ca^ duce uoluptates cum eterno illo gaudio. 1deo es* '[Mdl /ü(l ( & ctto l eterua hita potius credenda et quàm bumanis cogitationibusperfcrutanda- Tittl, gtæ q eruat nos 4ä uitani b, fputi OBIECTIO.Quis confc éteruam;ne recidamus à fide , quam fequitur uita al éterna? al RESPONSIO.Hoc fücit [biritus f[anctus; I QUi ex wocatad fidem, ey conferuat in fide , cui j ! promiffa est uita eterna, vf ais DEVÉRO VsSY TERTIÁE l Ap'udphi(u j partisarticulorum - . TU dei, du u Veré utuntur articulis fideintertiabac paro Ée, quicredunt [piritum fanctum Dewn e[fe,cu- 9 c'omPWï at ius funt cia:uocare dd Euangelij cognitionem; daré fidem,in ed conferuaré,exponere Cbriftam; gt Il j Vr ! ; €7 certificare con[cientias de doctriia Chrifti. ; ! Item, qui credua [biritum fanctum bec ovania w i JIJMW HMWW ttobis operari, fine noftris meritis ait uiribus, ! ? CATECHISMVS- Hem;qui credunt fan&am Ecclefiam catholicatits ä nl que cum non fit oculis expofita; tamen reuera exi vt Jl fientem; per [biritum fanctificatam ad facierídums qudnto l fructus fpiritus , e» quodilla Ecclefianulli fit cer toloco alligata ; fed per totum mundum diffufa, o ^ : vä't" eut i Trie(4e^ ubicunq: predicatur uerbu fyncerumae purum; omin uius caput Chriftus unà cumvedtore Spiritu fan tomtpl €to est I tem,quiintelligit Eccle[iam eam effe fan-- cLorum communionem, in quanulla prevogntiua 'diuitrsj( vitufa eftfedin qua pij omnes donis et beneficijs Dei ex Rnl equo utuntur omnes ad falutem. — 3ntev illa ue- li f/y/akfa o beneficiaac dona proprium e[fe , remifsio-- nem peccatorum, quam i Ecclefía operatur fpi- 4 dipt f | uinira l vitus [anctus in. CbriftoYefu. Poflremó , qui cre- 1 ts dunt refurrectionem mortuorum ad uitam eter- &A s E E m ORATIONE - ; . DE Domihicàa. ^ ET htdinia Txintus ?de&;mlä de maximo lüo thefauro ; gt D - | n 4 Deopatre in Cbrifto nobis propofitos quem fpiritus fantti opera intelligmus ez fu- , fritin, fcipimus,Verum cim nullus alius tbefaurus neque lizhlg preciofior , neque malor exi[Iat , cum in. coclos LU £um, in terris : Youtur oportet etiam quampluri- Mfan mos e[fe , qui nobis eum uel clàm fuffarari co-- Vi e:ent , uelui abripgfmt.- Quadre nomn tüinor erit du T d CUf ds T 1 * [ Bd'mtäthc!icäi, 1 TRASMI SARCE, 74. MLUTM ettrasut ille aitin realia,parta tueri, quam acquie M Tere.. Sic enim comparatum e[fe uidemus , quód dffMMüifnm : quanto preciofiorem tbefaurii quis poftidet;tana m i, to quoque maiorem illi curam impendere ,ita ut * "t Y cum ipJis opibus adcrefcant etiam cure , iuxta flareSpMm[m | ; cómune prouerbium, Q wanto quis ditior eft,tan.- otty f[)'efm to magis follicite uiuit. deo et nos uerbo Dei niic lftimpti diuites fa&ti, in omni agnitione c cognitione fbi (j D | vituali fummo ftudio contenderc debemus,ne Sa- ht itp. Tantátabona, mobisne cogitantibus quidé;fubtra m bat, Siquidem pre oculis cernitim, ad quas infi- if | dias paratus fit ille, ut euertat ttobis uerbum ,au£ ! n ad minu reddat auditores uerbi fegnes,atq; ofcie : qitaudte &antes,ne co,quo decet.fEudio profequantur uer- bun , ut fic tandem pojtrema fiant pelora primié At fane dolendum est, noftram Germaniam tanto QNE bodie thefauro donatam;nibilminus timere,quám buius fabtrattionem.Fortaftis occultius ludit $a^ tanad interitit uerbi ,ne ab omnibis eius dolicos puibln | gnofcantur. Verkm tanto prudentius effet nobis " oO g | agendum, quo liceret occulta illa tela Satane ap d. C F*' prebendere , que non funtbafte aut machine bel ii U lice.fed fuaues fub uere pictatis pretextuappae TL ratus, eg"ideo boffiliores ac mag is tociui, Regnié "d Papifticum nó telis neq; bello in[lituit, fedpijs i [/ fPeciem ceremonijs. Eiufmodidolos adbuc multog , ME; il , , ) DL l 67 habet pater ille omnis nequitie , quibus conatup - j fimplicitatem uc:rbi tollere ; Hinc ofcitantia erga K z ;j CATECHISMVS : " üerbumshinc fe&e,binc ex alia arma [piritualia, ( d j pudi altrabumanum captum fortia , que ne obtineané nb tandem de nobis ui&toriam , opus erit fecuritatem m exucre , ezdd feriam confügere orationem, que Mi lo ucl (ola in bis i(mminenfibm peric*fdizs" iüum, pof- test. . b «| V ] ear Porró adhortabuntur tto$ 4 d orationem;æ" E deterrebunt à fecuritate;arma illa Satane contra uerbum;qiie b a&tenus uidimus ,eo f(umus expere: o in noftra Germania. Nam cum.ex | huj ti;prob dolor, n grati4 Dei , no[tris bis teupor ibus rcdijfet DT | fjl bum (yncerum » fLatim adortus est illud Satan, dodtiftimos quofqu eim fua regno excitats , qui deon uer bum impugnArent : Sed cum fcriptis renatum 1 Muagex bac uianon fucce deret,apennis ad armaest pro» * Ti llam cladem ruftico- | djma gre[fus ; quibm maximani t vum excitautt. Ef dum nec bis armis quicquam ao eiefficeret, cac- fari dignim n oppugnando uerbo D pit alia cuderein [peciempia , quibm bodieutun. eufi, t ntie [piritu difi- tur complures , quipre arroga MULD r aut Ecclefiam,codcm uerbo nobifcum utentés; Jiübor tamen perue rfo ac corrupto intelle&tu:uerum nec ET bis armis multum e ffecit. Quiitaque Satan cim E bucufque tantist elis ufus fit , ut ueluerbum Jim nwmnpm plex fi ufpettum re dderet , uel eradicaret prorfufs'tz fillei lem boftem dormire ? At fane credamus it4que t4 -t non dortüit;ctfi nos dormimus, obamb ulat fine du Idcire bio ut lo rugrens,querens quem dcuoret. | co jïct-*-' 1 ERAslm ,;S'ARC'E; 75 "j €o flatuendum est, boftem Satanam adhuc alia b* m | bercarma , que erunt predittis occultiora , ez' Wt od fortafsis talia, que nos nc contenimus,aut ad mis Atbf nus non timemus;qualia certó eredo bodice[Je fe« TOV curttatis tela , culu foror et ingvatitudo:becut ili t fint bodiefrequentiffima;ita mirabili,imo borris bili progreffu. fauciant eré omnium bominum antow g * pectora. Quantam feneftram credimus apertam Mb coM ipfi fecuritati,dum alter alterum iudicat,damnat fepo e reijcitpre fe dum fine modo gloriamur de uie Naamat cto & prostrato Satana , dum utrifque buccis rtifttite confitemur ueritatem , interim uirtutemeiusfa- LUA élis denegantes,im fumma fecuritate ac ingratitus [ dine con[lituti ?* Dolendum e$;, filios buius fecalé iictrm in. fua generatione prudentioves effe filijs lucis. dmidom Mli tempore pacis nullis nonobicibus atque feris dvf obfirmant fuos temporales tbefauros , quo ab - niqi curfionibus furum fint tuti ; Nos ueró tantis theé at fauris fpiritualibus etiam ad. fummumufque fa7 i » d ciati , nulla prefidia , nullamunimenta nobis pa- ramus , quibus in neceffitatis temporeucl unibos li fþiritudi j j fliolo occurrere liceret. Vnde certifime conijcio ! bec fecuritatis arma fore illa, que face[Jent nobis ag&u a [2 m megocium i vetinendo uerbosquod tollerebactee nus non potuit fatan: Aut fi vetinuerimus;fortaf- jion d prorü jurt fis illud erit nobis noninfalutem , fed in teftimo- niumtantum. quod u extremo die accufabit nos al €. Facile ciie Qu J feeuritatis; gg»'mgratituäinis nofir j K(J 3 h;g GA)T'.E CHISMVS em férrepotes Satansut predicetur uerbum , ma, Q diwonin alutom, E DE ÁRMIS CHRISTIANO- Ortdin rum contra furem Sa- DFO:Mt tanam. contdod uotibti Satanut 5]ïen/wm e8 fatis machüatur nobis ficsDiti furtum uerbiqui.cim [piritus ct, externis armis us debt pellinonpotest. vtautem babeamus tbefaurum t&utum ab infidijs-Satane., confugiendum erit ad | il E drmaturam Det., quam cudit Paulus ad.Epbef. 6. N «dp. Vt fimuscircumcindli circa lumbos. noftros | df baltbeoper puritatem , ey induti thorace iufti- tie;C7 calceatipedibus,a/fumpto fcuto fidei;quó | u pofimus omnia iacula Satanz ignita excipere ,in omni deprecatione ez obfecratione orantes in o smitemporei [piritu , cz ob bocipfum uigilan- £cs cum omni fedulitate ez* deprecatione pro 02 Nprit sunibus fanctis.. Ynter bec armauidemusoratioz (E797 uem precipuam effe.. Et Chriftus adbanecon- ; n fagitun extremis. — Mem dicit boc genus demo- | ao aiorum uon po[fe eijci;nifi ieiunio ac. deprecatio- L me, id esl,orattone fería.ac iiuta, Concludo ita- ülumm LU que 1on. effe aliud prefentius: prefidium con-. tra fuürem Satauam. , ad conferuandum uevbum, | 'fïfm iUeni quám ipfam or Hram, qt(oggm 5 mcommv(;" afylum no- i Q.VYR UT E-*RASME SARCE. 76 0^O VVR IVVENT DICTÁ arma contraSatae nam: IN E " Orattones noftre non ualerent p er | Fr co mm Deo , nectantum uirtutis aut prafidij conferrené contra Satauam , vifi uevbum Cbrifliaccederet,, quo tubet nos orare;cui fi quis fidit , certó exaudi dithrwd i fu. Dicit enim:Petite,ez dabitur uobis:Imo Dee Merticdni tams | us delectatur noftra orationeiuxtaillud : Ynuocd mein die tribulationis,ez ego exaudiam te. Vtemz tdaterd i. Sime inuocaueris,bonoxificabis me. Vbiiter c TOU ( tera obferuandum ejt, quód Dgus pro houore due M €at fill inuocattonem. nj P iuoc ml —I.P.E, MÁIESTÁATE ET-E;XC'E(L-: at lentia oratio- nis. d Neque if ceelo eq; in terra maius jpzæe]i apk i oratione,non quia ego oro;fed pro*ter promifsio jl nem,qua pollicitusejt Deus muocantibus eum exa du quditionem. .. Hac oxdtioue oranes pij ab initio, T. 1. E : emundi femper funt ufi m pericilis.Et Cbriftus i- uipri pfein borrore mortis coftitutus,ad nullum buma. ab num prefidium confueit » certà fciens Deunpa- yjlinc gj i gtfem- fola oratione delectari, od DE $CAL A ORÁTIO- ni$, Qjïï "x 4 Ü : CATECHISM,*/I'S Necefritas uvget orare , preceptum Deiipbet, um ponie] Promifiio certos nos fácit de exauditione , Fides ? dj imgetrat P etitd,.- MA te:E"k i IONE ORANe v /,DE OCCAS di. al ob vhfis Et ne quis deovandi occafione diu fecum de» 4Jgidue,14faä liberet,fciendum et,quenqueapud fe orandi oc- cafionem femper babere prefentem. Nemo enim j e 4deó omui ex parte felix eft , quinon aliquane- l cefüitate prematur. $1 ueró quis itaet felix,ut opis non babeatpro fe orare , uertat oculos ad enundums z pro illius impietate oret,ne blafpbea eultond nit uerbum,ne dehone[tet (anctum dei nomen, na Mi perfequaturpios.Et cm ne Satan agat ferias,quo hcdqii liccat fibi uebuwvaat tollere , aut deprauare, aut obl duditores uerbi fegnes reddere: þIdeo nq:zQuZ deee tifiriet Tunt oratidi occafiones, xitirepn RATIO :CVR. Diz'vs PRO- g d P craftinet exauditio- nj nem, ff pajf, : "Procmjïin;:ttiq &xauditionis non Ft fine caue fa:ouemadmodum enim prudens pater wfanti fió Aþüffollügf) lio non fTatim dat pecuniam , quia per etatem t^ DLTM guordt adbuc ufum pecunie :Xta ez: Deus uouit 1 dl epportunitáteu téporisquo dare debetidq; no- ro | P " ERÁSMI SARCE. 77 ïPfWDti'uäg, ftro nmgno átque incredibili commodo. Quare T Deo nó est prefcribendum exauditionis tempuss 3 fed fatta petitione ,in fumma patientia expectan dum.Huc fpectant lociim fcripturissSemper oras OMN r te, Ecclefi. 18, c» Luc .18 . Inflate obfecrationis ad Colof[f. cap, 4. Orate fine intermifitone, 1. 4d t ii fecmiþ j *Tbe[fa.s. Vigilate n orationibus,t,Petr.4.O rate iforadio. afridué Jacob.s, Y. N t adiael DE GESTIBVS ORATIO- nis, & quomodo o* TM randum. tuvalrd vt | Paulus ordntes, 1. 4d Timotb. cap.z.uultbaa TAT " bere manus purás , ab[queira ez- difceptatione, agf ] | bocc& quo'd Chriftus loquitur Matth. s. It4q; f jdpani obtuleris munus tuum ad aramt, es illic recorda- |onid | tus fueris ez'e. Vbi Chriftus reconeiliationem pro f ximipreponitfuo bonori, quod certifimum fi- gnum eft,eam orationem placere Deo , que fit ex (v dnimo erga fratrem feu proximum quieto, Puraé lt manus fubinde uocant Prophete , manus n in- quinatac fanguine;ponentes postremun effectum N fï TA pro caufis. Apojto lus geftum orationi addit , ;;idelicetut jj paterm Í / fuftollamus manusqui geftus fignit et interne fié p i j ducie 4d Deum , quacertó credium ag?cutms J Ü pu *0$ guod getämws, ii K i f,f[' $ l CÁTECHISMVS Duo coti QRATIO NON EST CER- ai] toloco alhganda. fop p Locus uton commendat órationem , Aequeplus lii u sialet oratio uclin templo uelin alio loco facta. Si 0BIE guidem nec pericula, que cogunt orare, uno ali- qpein wo certo loco occurrunt.Neg; amplius ualetora, tronos &io é ucteri Teftamento dccerf ta, quam lege coa- foceont £ fernabant Yudeet : Nam qui fub Euangelio fu- Deut mM,f cignus illud tempus iam ueniffe, de quo loque RE batur Chriftus Samaritane muliercule , Yóan. 4... f yult i Sed uenitbora , e? nunc eft ; quando ueriadoraz £ores adorabunt patrem im [piritu et ueritateyne-^ : jrmdum[ ii que n moute boc,neq; Hierofolymis ezc. - Auio t imbonae] DE.ABVSV ORATIO-4 qu:mmhzl »nisapud Papi- * ftas. DE J pudm |.Satn fub regno Papiflico ufum orationis tene v m 'tum fuftulit,interim permifitorationis uerba as Nos li h fiere c fecitex orationeopus operatum;ut quam to quis fepius murmuraret uerba orationistanto * lr il Mnr g pïws premij mereretur. Qu opinio tandem pe- perit nobis nuocationem fanctorum , ey fic oras AMW 4l L nommu H E to,que ad folum Deum pertinebat, ad fan&tos c- Hl [; tiam abire coepit. Stultifsimum forct apud bomi- u " ff Á nes , fi i quis regalibus titulis falutaret rufticum, ? Q,,,am eredamus o üultzmm effe ,orationein ""*Phwm. L unt EäASMIïswARC-E. 28 T(g, yni Deo conuenientem, ád fanctos quoquedran fa d, ferre t Efl preterea orationem transferre ad [an- cfos;priuare Deum.fuo bonore, quem cum crea- o ,-ncqucphu ? £uris non uultbabere comtnunem. Jlioloco]ä&m;i OHt WU. O BIECTIO. Siquis in mndo,uelpringn hcig eu alloqui woluerit,non füciet boc, nifi per pïg ii trono$ feu. interce[fores , quanto igitur magis d Baplij) - boc coram tanta maiejtate faciendum csl, que cst Deist- ; itth hg. RESPONSIO.Quanquammultarefbone ileylttt, - fa bic adducipofüint,tamen diuo Ambrofio obie- Iuriadonte €Honem illam diluendam relinquimus.Hic i biic tl modum fcribit in prünum cap. ad Roma. Aliacft Wif v4tio cum imperatore autprincipealiquo,qui tan, tm bomines funt: Alia quoq; ratio cum Deo«ft, T in quem nibil bumani cadit. J2 DE ABVSVORATIONIS Ae pond . pudnos hodie, quiaudimus ( €fouim. ii o Nos quibodieaudimus ucrb&m, fcimus ex græ u ,ai (i4 Del,/quid fit ueré orare, Verüm frigidiftimé t rarifsime 'oramus. Olim malé orabatur;propter. piuiatan inp' malum ovationis intelletum, Nünc cian ueré o - m l fj vare nouimus;fit, quod feré nemo orct. uareu- , ] trinq; peccatur. AJL orandum erit, modó uclimus y T ao[trum thefaurum c j ogni(æ-ueritatif ab arcbif? rc atana falium, ',gjïe,omffïi DE CATECHISMVS Í DE DISCRIMINEZ INTER lia orandum & murmu-. randum. gtl "t ,Aliuä eft orare;aliud eft murmurare,iue obis | d]i d'Pm'd tertantüm fine omniadfectu uerba ovationis ve- sl d) eenfere, Orare est ex necefiitate fide aliquidpe- tere,fub certa [pe,idd; propter promifsionem Dei de exauditione factam, Murmurare uerba e: Did MT - lu bolusnouit. Hocest , fine omni fructu orarc, e - dutium esl peccatum contra fecundum preceptum; Non | w/WW affumes nomen Dontini Dei tut in uanum.. Ylud : digg D eji cum fru&n orare,ez e& feruare fecundu pree - i ecptum de inuocando nomine Dei, Sn DE INSTITVTORE ORA-A tionis Dominicz. frini d : eemeot bmtionis »quam uocant Dominicam , 4utoy eft Cbriftus, qua uoluit ts proponere Deo patri gt Dc * framia fub fuo nomine , omnes aduerfitates , qu nobis 3 hepeitior «ontingere po[fuut i bac uita , tam corporales,.. $, : vipn quam [pirituale » Pater nofïcr. E Salutationis uerbabec fuut.ficut e bmdm E - tetüthog more folemus plerumq; falutare eos , quos cupi^ mus conuenire ez alloqui. Sunt autem bec uerba - futfii flena confolatiouis, queinuitant nos, ez erigune - Holtintg aliás lr bmmnm 4n£mm ad orandum, Quuisenim non äPffanvr4n:. L Yj ERASMI SARCE. 79 It II $ton deterreretur ab oratione , fi bic Deitatis au£ maic[Latis appellattonibus effet u[ i5 ChriftuszPae £er uocatur Deus ab effectu ,quód non pote[t uoms t TL odv adficipericulis filij, x iuuare illum,fit ectiam pe tf ficulum quantumuis magnum. OR AONAN Qui esin ccelis. ttyadien] Velquia das cocleftia;uel quia non bumano má 7) OHftt vc das,uel quia potens es dare queuis. Commena VObf dant bec nobis omnipotentiam Dei.Si enim De» hittut, 1l us bomo e[fet.fortaftis dubitandum foret de exaue feuditme ditione, Difcernitur z his uerbist pater Deus ab h bumanis patribus. Sanctificetur nomen ttí^ LOM um. Ia Prina est bec petitio in oratione Dominicd, €y' merito ettam.. Namquiprimum queruntre- Jotinat 1 uf gnum Dei , illisnece[fario ex promifsione Chrie ! fl omnia. necefJaria contingent. — Mundus im i qu h bacpetitione contrarium ludit,ex primum que- Md rit opes.Iuxta uulgarempoéte querelam: O ciueg ciues,querenda pecunia primum est , Virtuspost f numnos ez'c. Hinc nec mirum e$ , etfi fepifsime WJ;I bl) u tertius beres relicla àparentibus bona uon pofrie TOA deat: Siquidem Deus non benedicit bonis , negle- , l] MJ il (to uerbopartis. Et ubibenedictio Domini non gnttsa u f €st , ibi oportet ut cmnulattfilmæ queque diuitie " [ pe[]ï. " ednt,s Q,VID El CATECHISMVS gimipt Q.VID SIT SANCTIFICAÁRE 4 k nomen Drei. Stcllh San&rficare íomen Dct , est uerbum Deima^ ptt einifacere,puré ez libenter audzre,p robi reditaz vi ez fecundum illud pie uiuere. Hodie mágnam :daduemrr» babemusbuius petitionis. occafi onem,qma nullibi eg-f, TT fcon blafpbemijs c onerátur tomen Dei. Propbete Y debe Ht ey fanctiomnes bac petitione maxime funt dele- ; dio f(l catisut f m&tfïcaretur nomen Det, nonnunquam d ngunji pro;mfs'tombw; nonnunquam tünis có traben- , judim E £cs populum. ut difceret uomen Dei fanthificare, — Spettant buc aliquot Pfalnti , qui wobis werbiau- rmmgrwb iftacton toritatem commendant,ut 18 .unà cum 21 ]E'quer). tibus Pfalmis,in quibus fanctificat ueré tiomen feus uwbum,wq uerbum Dei Dauid : precipue exP[almvs funtbe ml fïhtezmce Beati ammaculatiin uia , qui a:rbulam* Wieleiuo in lege domtini, Beatiqui ferutantur te[ltimoniae" ht iil ius,in toto cordeexquirunt eum. Mu iam ueritatis elegriudicia tua non füm oblitus: t viuificame fecundum uerbum tuum. D mt,ln intelle&bunt;ez ferutabor legerà tuam. Et ne (tu,eras deore riteo uerbum ueritatis ufqueá Qurt Htf Pptuntia Damibiintelledtum;ut dz/'cam mandata tud.. "4)54 Tl inieternum Domine uerbuva tuum permanet. fü mrfgm Qoæw&o dilexilegem tuam domme,tota die me& "8 Itf . ditatio iea eft;. d" MAf Dv Q,æm di :lcmjauczbw: meis clo quza tud:; L&ceruá NT BRASMI SARCE, '*"L:ä'ce*rmtp edibus meis uerbum tyum. T | Adueniàt *regnuï*n tuurni. uerbmme Secunaa bec : tóttig, m petitio orat pyo aduentu YCeni DeL,in qua fi ulpetimus ez confitemur. Petümus - Hodiemgna idaduenire q uodade&. Ríc onfitemur id reueya abeffe,quod petimus. Nam firegnum Dei 4duent Dri. jl t re debet, certim est illud nos nonbabcre ) Unoim tinz f dlioregno uerfari. Hoc autem regnum Satang timuga]- regnum e[fe oportet » quia preter bec duo non LT funt alisregna. Qu 4re Tif cum oramus regnm Dej dduenire;petimus eripi é Yegno Sat4n&, 7 colloa Wil cariin Yeguo Dci.EfLay temr egnum Deitpfagcs uj p elefia;uerbo D ei ornatá , in quaregnat Detgg per hm d ï. uerBumer quod nosreg narc in eaefficit; Oya ij imis itaque bac petitione i, qi a intellectu uerbiin Ecclefi [ profelici Pprogreffa ae d Tuwum;empbafim ba- arifau ï-J bet. Siquidem cum bocr C 'Bno nibil commerczj et hed; Satane neq; mundo, WM ( l I Fiat uoluntas tua.ficutín Cce- | lo & iriterra, iab Quoregnum Dei commodius ad itos t?e)u'df, eà Tegnum Satane cedat,oportet, ut in omnibid re a bus fiat uoluntas Dci , no[traq; /Zzpþrim&(r. Etfi m Cut W regno Satane permittim u5 li,utünobig d T€gtiet pro arbitrio , it4 ez in bocregno permits tcendum eg Deo T ) utin nobis fegnet pro t-;-olmmf- ie, p ! f CATECHISMVS [] i £e, Hocdutem con éedere Deo , non est in uiribus o uses Deus. Fit ueró uoluntas " num,COS noftris: Ideo orand gt Dequ uando ttos ita fabijcimus Deo ,ut credamus omnia ;j hia fie bona fiue aduer[as que nobis n vegno ; Prit ml Deiaccidere po [funt;benenola Deiuoluntate co | g hat tingere.- at n n ded EPILOGV$ AD PRÁECE- dentes petitio- fies. pr He tres lpetvi'tioncs' , uEcun que im expofité; u mmam continent , nec quicquam ! stoftre falutis f | gtl ita fcire refert; acbasip[as. Sunt enim quodam- bus babent relique quicquid !tj modo cau[e , ex qui | ! mhddot babent. Sequentes petitto res 4d corporis [iften- ; CUNEIMON tátionem magis refpiciunt, Panem noftrum quotidianum : J siüfifnt Mp danobishodie. [] ! of t tac petiti oite pro corporis uictu ordmus, qu 1 o nquefitus, modó res 1 ritomiby | er fe quidem uenit etiam o bendamus, Qui enim potest fa- gnum Del appre - Dimenuj, bum babet.propter quod largre 'meperire,q,ui uér |dndi tur Deus uictum , fepeubietiam non est occafio m arandi uictus ? Exemp lo 1frael , quos Deuspro- folitudine,tum qui Rf&z'usz'g.z bter uerbi m futiim faturauit i " Pt pl do nibil minus cogitabaie faturum.Soy -fftlitijf dem,quan cum & pulchro ordine b«c petitto lo Afny 'fitd ueró € i * l ERASMI SARCE. 81 Mdngts ltl pos fpiritualium rerumpetitiones, in certifüniz fignum;eos fameperire nonpoffe, quiamplectws ll tuv uerbumsqui [unt inveguo Dei, qui cum omni £zw!7»'sinregm fubiectione fanctificant nomen Dei , iuxta illud z xioduiroy Primum querite regnum. Del,ez iuftitiam eius, ez becomniaadijcientur uobis. Ytem,Dauidin- quit Pfalm.36. Puer füi ez confénui, ec uidi iue MECE jfwm derelictun;aut femen 'ezzoï querens panem. DE IVDICIO MVND'I IN a ao ha; petitione. Mu pl Hec petitio mundiiudicio fbultiftima e&.Bie enimin bunc modum argumentatur: Silaboraues iil rosbabebo quod edam.Et qui boc argumento du um Wf : cuntur,non opusbabent,quód orent pro corpo-- 3 vis fuflentatione, cimalioqui ex laboribus uictie jdiamut | baberepo[Jfunt. Cyuodiudicium muidi 4pertifii- ( | mé oftenditmundum non orare pro uictu;fed eo ia Lx; in communiuti cum pijs,ficut i reliquis creatis ? gt ris omnibus facit,quas Deus folum in ufum fides gïrnimpüïf lium creauit, quinorunt e fciunt pro eis orane opterq Ti rï J dum effe, ex fruendum illis cum gratiarumae WIII d ! «Lione. i Rectiusigitur pij agunt , q)gi damnant labos Ql(flld il f)tw'g" E res fuos pre benedictione Domini , quam folam T i^ eredunt uictum dare.. Alioqui etiam quid opus l/f'm, pl w"o : fcij]?t;bant petitionem pro wittu mferzzj]' e Chri * $N CATECHISMYÉ äW qntt &m'"b'rdtiom,ü uictus effet e o MS laboribus? gf ARGVMENTVAM, .,Qövo'p Dfo eretti uictus non fité nofüisla- | asf boribus. aglb tiidcl d Siuictus effet élaboribus noftris, ]?querem? | tos tempore famis equé babere uictum pojfe,ata .crinplto! ydir f quc alio tempore,cüm abundant frumenta, Veris contrarium experimur,quod labores wofirtparis t aut nibilpoffunc , quando Deus permittit fruges if tempefLatum iniuria interire , tandem uidemus | ii terram nolris laboribus non refponderejln exu- Ts Rtcopl du Dd faueró cst;quia Deus non addit fuam benedictioa nemsque fola facit crefcere omnia.1t4 iubet Deus dul l,dmnum,()" | Adam Genef.5. querere uictum in fudore wultus fui.Netamé credat fe panem ex fuo labore 4cquio du lil fiturum;addit : terra [piuas z tribulos germiua huneped bit tibi €2'c. f p OBIECTIO, Siuictus ton datur propter Jf labores : Ergo ce[fabimus laborare,ez expectabi [ mus uictum á Deo ? RESPONSIO. Deu laborare 805 uult, h&cþftirü ideo iuffit Adamum labovare , fed non ut labori^ Md bus fuis ni&tum acciperet; Sic enim labores effene Ainiftlu caufe uictus. 1pstur füctinece[Jarià baberent. ejfa à flthrg éum,ipfam fuftentationem corporis , etiam Jime JH £ndi-»- bezædi&iozæ dong( hi. Cantwimn fupráoft L mu$e : 1: M?'WW&« i TM P ] 7 n BRAÁSMI SARCE $3 fril k imus . Laborandum uero est auicularum morc,zllæ. cantando fuum officium faciunt , ad quod func & ] - peo createnibil follicite deuitlu, ex dumuo2 1b lam: »fortéreperiunt;quod edant.Jta e nos laboa rare debemus, ad quod Deiprecepto fumus adli gutt,mdelaborum no[Hrorü benedictionem & m« "i m * mu domini expectantes , quiaperit manum [uam, hn - inpletomne animal benedictione. O ui autenm Ttetit, Y ucllet fine labore à Deo expectare uictum , is tena "at tarct Deum , dum cuperct foueri contra ordinas TM tionem Dei,qua ordinauit laborein, Panis bic. fia hum enificat quicquid pertinet ad fuftentandum cora Wa pus.Necopusest panem allegvncostmnsfïrre ad w uerbum Dei,aut [piritualem efcam , ciau debac WW efcafatis agunt precedentes petitiones. Quoti2 if dianüm , c bodte,uoces, probibent curá uictus. ol P Nam fufficit fua diei adjï:&zo, bocest.fatis et la Vl gtrhü « borareper diem;nonanor etiam.Siquidem in poa fierum femper offeretur occafioparandi m&ws, T - €tfi nos non füerimus folliciti. Et dimitte nobis debità u ?& noóftra. yurc " Hec petitioin uniuerfum damnat nos peccatd nanutfd res. Sienim non e(femus peccatores, quorfum at lat j tinuijJet banc oratiouem adieciffe Cbriflum : Re hæhrrfW . Üiquieigitur m nobis berent peccatorum , donec aam/ Nc uiuimus .Ideo etiam oranduseft Deus;sie pec fgr &atd zmþutctnobm [ condünet pro [ua miferiá 2 io tordi«, L i v l - CATECHISMVS f . Sicut & nos dimittimus, rj MIA e".w Quianos cupimus remitti nobis peccata, iota j jcmus tur z proximo fuapeccata condouare debemus, idiott j quod [i fecerimus;erit illud certifsimum fignum, u €z Deum nobis condonalJe woftra peccata, Non QgOl quia nos remifümus,fed ut inde certó difcamus no flram remiffionem factam effe à Deo. . Cf Etnenosinducasintentae um ommïd tionem. Anperio f Sextabecpetitio petit, ne Deus finat —nosäuc viuerbiintelle&u recidere ad falfam ac impiá do äomniapwff étrinam. "T'um enim cum fumus w regno Dei,o- p mnem fiduciam in Deum reijcientes, ferutentes in j omnibus proximo,condonando tlli errores,ez fe rendo eius nfirmitates, "Tum inquam. prinum m exuroit Satanatq mundus, e faceJJunt nobis ne ) prin cium. Et quis tampo[fetin tantis tentationi- ïh:zs,uidflz'cet,; busperfiflere ? 1deo orandus e£ Deus,ne permite w fipl tat nos A fynceritate uerbi abJWrabi ullispericu-- Atsaa lis;aut tentationibus. Sedlibera nos àmalo. Atf ia In Greco et : && & QUa o« s Go g T 7ró- Mbl yugs. EStautem vrovupia malitia, feu nequitia, at /muyr qu& non ita fLatim est omnibus uota,Q uare ora- Wficnfrm mus bac petitione, ut Deusliberet nos etiam ab il lis malis,que nonitelligunus effemala , e det D t Af nobis iudicium, ne [becie boni decipiamur aut ab IT mr* ferabamur à uero uerbo: Mulm enüm &rbitr. uos "ii I ERASMI SARCE. $85 M Vi QUTA . gosmala effesque non [unt mala : Econtramulta ndomredäm iudicamus bona e[fe,que tamen funt mala. Si quis tmum non iudicauit Papatum effe uerum Dci regnum, L pcm y ï Qj.: iudicat peftem efJe rem bonuam ? . Quoniam tuum eft regnum, c. Dfo. Msilr Caufam adijcit à facili : quafi dicat wa]hu, Deunm omniabec prce]ïare polfe: Siquidem cius . ánperio fubiecta funt omnia ; Ergo e-potenset btb omniá pnejïare. fzmmþu j | Bo r st DE SIGNIS SEV SACRAMENTIS, g p um p Vo ]me frequentz foima media, per quce á [Iumnob D principio mundi egit Deus cum bomini- iibf bus,uidelicet,per uerbum ez perf 1gn4. lMlud u- )u m dum ac fimplex propof itum, ipfifsima quidem et dul perm- uerttd/s,cm merito fidem babere deberemus. . Sed m cim tanta fitbumane uature ünbecillitas, quod 10 bumanis uiribus inpofibile fit , fimplici acnudo p m uerbo credere , Ygitur no]ïm infirmitate motus jf Deusjfigua uerbo adiecit, quó fic mutua quadam Mu uerbi ez figmorum coberentia, duceremur ad fie u IT dem erea promifsiones Del firmam. V[us uero et "m | Deus fignis;on femper,fed in maxirtis rebus,e* , zamard/ verum maximarum promifiionibus , ucluti in focé umdïþ | dere de pronu]f o Chri[Lo;ii quo erant benedict- 3 * j CAT ECHISMVS$ qe omnes generationes terre. Huic focdeviuerbis ; Mþcscircaï gf atq; promiftionibusinito addidit circuncifionem., item liberaturus Deus filios Yfvael à tyránide Pba , mnqm'i 4 1 bibinWS)la r4onis, Mofi figua dedit , z ut ipfe confirmetug, Á €7 ut alij facilius eicrederent. &em,Deus ducens. ! detndil Mraelin terram Cbanaan, ipfiuerbo e columna | guniu « nubem addit.. Sic dimicantilMrael, Numeao, &ube figna adijcit,ne diffideret deprefentia Dei. 51 sufio : li Et quiai Nouo Teftamento magne promifsioa nes extant i. Chriflo de vemifiione peccatorum, -N m Quapropter ez. bis promifionibus acce[ferune duo fiena,fcilicet.figuum baptifmatis , «v fignit L Altaris. L. Porró e quidnos omues bomines fumus , fine p dubio cidem mfirmitati obnoxij,quapatres Vca teris Teflamenti prediti fuerunt: Idcirco ut eam [ aliquantulum pelleremus, fignorum mftitutione uobis uoluit mederi Chriftus., fané non aliam ob i dintià caufam,nifi ut illis fidem woftram ergapromifiios fridil pges Dei excitaremus , confirmaremus e2 prouos | Wite caremus certiin cordibus noftris, ut quoties ac^ agl cederemus ad [acraméta, remitti nobis omnia pec catanoftra;propter fidem in Cbriflum. Q uamfi dem babere,eft digné accederead facramenta,ad que fufcipióda nulla opera nos dignos facere pof B f wuntque tantàm externe queda difciplime funt, f iuullo modo tamen negligende , neaccedas ad fio LY untu guastanquam fis ad [Fabulum, Et [ic remftt Ino ää*t/?jtktd. n M 'EäA.sm $ARCE. $4 M sobis circa facraméta omnia peccata noftva;proe lflalr Cänd[m;m "V pter fidcmtantm in promiffiones [ignis additas, 404 ii non quia aqua baptizamur, non quia edunus C bibirnus;fed quia credimus uerbis Chrijti. Tbf Mot Dd A ccejfurus i£aq; ad facramenta, duo tibi confi MT deranda uenisnt. Primum;ipfa ceremonta,feu fta Hf Rs gnum;quod aliud nibil facit; nifi moneat te de pro Vpreatin Tüflionibus Dei, teftetur de beneuola Deiergs te uoluntate, exerceat ac mouedt cor ad credendis, (nepro) LP pecclton erigat dnimum fide , ey conferuet aliquo modo à : dubitatione. Deindeprotifiio et confideranda, f dm*/ffruh j tanquam finalis fignorum c4 2 ufa; propter quam Mi Q'/Qemï; in[lituta funt jïgm. fdmn je ; DE APP-ELI;AT»I..VONIBVS- $1« jgupire hr - |- | y gnorumfeu Sacramens : pmyift h l j torum. ] « tas; alijtef ininodnt- Signaalij facramentauocant,alij feras.alij fiorlla,alij fymbola, alij figuo[acramen- yegii gauc p talis,Greci ueró agayid as. ':rif,atquotiesavf [ /i: ^DEFINITIO SIGNORVM $EV t frfut Qu ; — - Sacramentorumf iif ii ä $ ammknta funt ff gm;4d monentia nos de þ'ro siflionibus Del, fimulq; teftátia de beneuola'D ci u ld uoluntate , qd excitandam ac confirmandam fidé i i jj ä inïätutæ. L o4 A 1 CATECHISMVS Q,VÁM LATE PAÁTEAT SI- Y | Ir- , .onumfeu Sacramentum. ; Bienot) | fcdr Siguafcu Sacramenta omnia ed dicutturque annexas babeutpronüffiones;ut ovatio,adflitio, EWZM eleémofynamatrimonium,magi[Iratus cz'c.Pro- | Bf ub prié toui Teflamenti duo futt-frgua, Baptifius « Euchariftia. Sub Baptifmo comprebendipos áni test abfolutio.que [bectat ad pocnitétes. E enim Baptifinus fignum ponitentie. i? il CAVSAE SIGNORVM SEV : Sacramentorum. —— Noui Te[Lamenti frgna wflituit ipfe Cbri/ï:u; t Occafionem dedit uoftra mfirmitas, ut [uprà e» wj Auguftinus dit: Homo ante peccatum uidebat Deun;intelligebat,ez illifidebat. Post peccatum tiqtf bomo Deum capere non potesl, nifi medio 4liquo adiutus, tutdrd àt, EFFECTVS SIGNORVM SEV tiptot , Sacramentorum. ( Qui ufun fignarum Mteüigzt »is facilé coüigc Vi re potest üllorun effeus.. Sunt autem bi z lag Admeuere de promifiionibus Dei. il Teflari de diuina erga nos uoluntate. Exercere ac mouerecor ad eredendum promiftio tibus Dci, Erigere 1 ERASMI SARCE. 8$ WT 2 Eripere pios in tentatione ad fidem. J [Je confefiionis figna, ad:cumtur,w "m fe Chriftiauos. quibzfs confifemur ttos c[s Hf i Effe figua gratiarumattionis,. M [ L 1 j E[feallegorias x fymbola bonorum morum:, in« ï h uitantia ad feruiendum proximo,cz ad mutáe hhrdads N f)dp dam uitam. ls E T ] ( PROPOSITIONES DE VERO ufu & contrarijs fignorum r feu Sacramentomm, : b r Signá funt note ad excitandam fidem,er com il mongjäciendum r orad credendum u Secunda. i«n[fitutæ.-4 f pectt Sicut fenfus mouentur à fuis obie&is ad extep fmdudpi aum effecum , ita figua mouent cor 4d creden-- dun. Tertia. Vi Signorum inftitutorct Deus,Ergo bi&dliquid; ! ddderc ucladimere,est peccatum. uarta. dl if Vnus cr prüicipal is figuorum ufus ef teftari TT de beneuola Dei uoluntate erga nos , cz excitare [ in n?bis fidem, if uinta. í " " Ncc ob[tat fpiritus (anctus , qui c&& precipua j $ .CATECHISMVS fideicaufa.. Namuerbum medium e , per quod p mouet [piritus anctus corda d credendum , es caufa umd cum fpiritu fantto ipfius fidei. Et quia WW yeidtl fignum nibil aliud esttefte Auguftino , quàm uie fibileuerbum zYgitur wtà cum. [piritu fantto cor umi'f*- dd credendum excitat. Sexta. B D'e notas Errant, qui afferune figua tantim e fisu proféfiionis feu difcretionis, quibus Chrifti«ni À ia vt non Cbrifti«nis difceruantur. " Septima. lt Erránt auabaptifle , que fingunt figna tátim if bonorum morum.feu noue uite fymbola e]]" C. ^ Qdcaua. Ya Errant fcbolaftici,quiexopereoperato figua gj m iuftificare fcribunt Nam ut uerbum nibilprodest fine fide, ità nec figna fi i tiam. i fide profunc ad iuftio L - $ Nona. Enui * Errant Scholaftici itt facramentorum fepteua C Fo uiumero,cim quia feptem tantum facium,tum. nj quiainter bec quedamvecenfent , que cim mon Drhi a u ersosa d baben: additas promifriones, abborrent à [acra- pv menti aggellation:. Decima. (ll!i?lftm Errant Entbufiafte;qui dicunt fpiritum fans um fufficere , « ni ng Og—uxs effe facramentis in lt Vndecie Mi OE ! | ERASMI SARCE. $4 MT Vndecima, dndg, v Errant, qui adorant ez uenerantur [gu4 pro 'Iïdci.thm ) ' -- il : D idolis;aut fuperlitiof é. Interim non probibetur. yeuerentiaaut mode[tia erga facramenta,cum illis Tif utfïl;f'-, Duodecima; Errant;quiuerba figuorum , quibus figua in— i 'W** flituta fant,ueltorquent,uelremoté interpretan Of tur, contra quos fic fcribit Aureliw ; Satius edt premimcognitis;fed utilibus fignis, quàm inuti- rA litercainter pretando ; l,dclueis erroris ceruiccn, iil inferere, müeï[c. Decimatertia. | p Errant DonatifLe,ey reliquiberetici,qui nee opmto gant facramenta tractaripo[fe etiá à malis. Huic iil errori refpó det Augu[Hinus ad Crefcentium Grá | ] maticum, joidi Deciäa-quartæ. Errant;qui figualigant ad noftras additiones,, k € qui docent caveiteranda e[fe, uel quia non cre- dimus;ucl quia nibil dignitatis Ànobis attulimus. 'Zm fätmtum M du Deboc errore uide Auguftinum in libro de Baa t QW' ; ptifmo : ex babetur de Co n]?:,dz]ï:.i;. Canone , ]ïa «ut in facramentis, ! ( iritä??!f&þ DE BAPTISMO, fd WWW F * Bäþtij'muägränum e& [gni quoditi Cbriftia Vn()(d' ii fmo, N ; CATECHISMVS: pl m[mo occurrit, quo tanquam certo qüoädm me-- p dio initiamur ad Rempublicam Cbriftianam , in ») tongtp quaes veutifiiopeccatorum , que ez fola facit, ( od quód boc fignum pro Noui Teftamenti facramen dutdtts torecipimus. Indeenimprobantur Noui'Teftae g menti figua,quando nobis id annunciant , quod Euangelium nobis offert,uidelicet letum de remif fionepeccatorum nuncium. Et boc nomine ait Pe trus A Go.s . Refipifcite,et baptizetur unufquif- LMM que [ub nomine Cbrifti ad remifstonem peccatoo rum.Hic es illebaptifimus, quem feriptura lauae jusi j afnd crum vegenerationis appellat ,. quo- non externi 1 hmibii corporis fordes abluuntur, fed quo fit, ut puram doctteom confcientiam 4ccipiamus coram Deo, Hinc Pea érusi.Epi.cap.3.non dubitat baptifmumpactum pagtris,(g*i bone confcientie erga Deum appellare, quo cere &i fumus Deum nobis placatum eJe. Hec confideranda bic funt preter nudum fi» TT guum. Quiautem nudum fignum tantim re[pie h'cetB4ptz'j cit;illeuon potestuoninboc facramento impine gere, illud contemnere , tandem ez'reijcereillud BN prorfusstanquaminutile fignum. . $ed quo nobis saicfLas,ac excellentia buius figni magis innotea Mf fcat , que ez debet omnibus uotifiima e[fe,ideo ? | f MUUN dc boc figuto metbodum in[lituam,quo babeamus vemedia,quibus nos co ; Ptf nfolemur aduer[us ,uilita» | It tem Baptifmi, DFFI& v tfl Ü lälplm NG d at s scetar ts ERAS&MI SA'.—RCE. , $7 mdm& DEFINITIO BAPTISMI. , Wüm,l, E3 ueró Baptifmus fignum; ex aqua ad vemif 7) fo k)& h tonem peccatorum , ab ipfo Cbrifto inftitutum, ff admonens ftmul tos de beneuola Dei erga nos uo A iT lutate, ez firmifsimum perbibens teflimonium, " , qzmd quod fumus filij Dei,conditi ad noudm uitam. X imárm] Miteditoe CAVS'AF, mjoi ptccdino : Longnquæ ex propinque [unt: Verbum, a. 7177 qua;tinifler,baptizandus, fideiu[fores,Cbriftus i voteni ifhitutor eft. Humata fragilitas dedit occafione. i pris Forma baptizandi extat Mattb.ultimo : Euntes - docete omnes gentes , baptizantes eos jm nomine Tiv p pfttrþ's, cz filije fbiritus fandti. t PARTES i T Vnus est Baptifmus,de quo bic loquimur , fck licct Baptifmus aque. at ijcan EFFECTVS SEV OFEICIA, gdquonoh's i ia "TE - 'Efjï&ua Baptifmi proprius, ef remiftio pec-- T edtorum , Marct ultimo : Q ui crediderit & baa phidum ptixatus fuerit.falyus erit,.boc e babebit vemifa fj ii tonem peccatorum»iuxta illud,Ao.z.Refipifcg onem pec UM te; ex baptizetur unufgui[z,- in remifsi catorw j -*CATECH'I'SM—'&?? ERUL &atorum fub nomine Cbrifti.Preterbunc efjï-&ïïa qufiata «lios complures babet baptifimus , qui expredi- gcndwm'. dlo effeclu,er cogtatisrebus profluunt , ut effe Q 4 fignum;quód fumus liberati 4 Diabolo,es'c. cool E[fe fignum translationis noftre € regto Satane þ. guodiortt duvegnum Chriftt. ] r E[fe fignum quód fumus econciliati Deó; * doctt Teflari de beneuola Deierga tos uoluntate. Exercereac mouere cor ad credendà, quoties res ] fecumDM) ! wrii' cordamur Baptifmi , aut meditamur ufa/m eius, a. [ | Mi Teffari nos effe Chriftianos ac coniuratos Chria ftothilites. 2 frtudif ] quide-mww "Teffari tos e[Jead flu&w perijcu'lormn n4tos, "Teflarinos mori debereper totam uitam à peccá [cmtiam.gi-l tissez nouos bomines refurgere debere ad iu- dfrimsd ftitiam,c» uitamaternam,ad Roma.6. WVT Quicunq; baptizati brifti : Cigrcon f umgs,im mortem C baptixati fumus ec. e x . [mdpce Et quemadmodum exci tatus eft C?Jri]ïzfs,fïc ct Wyti d atl iz'osi/a; nouitateulte 4mbulemus. H Narij ÀDMONITIO ÁD BÁ- tízatos. k tl C;Wl;?() J um,dum ez de fignis ad hn Htl ! '.ïnter confitend tur Confcientié , ualde prodeft effc&tus Baptifi mi Hf fl N bominibus inculcare, quó ez* erigaint animos ad z* dou,c fiimul fciant;im quem u um fint bapti MT tt. $8 IN f&&ä; : tà Ouamflitutione docliores ctiam reddentuy [ x confitentes , ad uerum ufum Euchariflie int TAT tüt ?iä gendum. Y !o,m. Ó £, Íc Litd. Dm $t ez con[o'lc;r dé uerbo Dei ; Sclacita q; non e[fe co modiorem inftituendiac confolandi uiam, nifi u£ D ipfe in memoriam reuoces te baptizatum effe, tht boc est,remiffionem peccatorum accepi, eujf-- ;zmtzesm z fe cum Deofodus , liberatum te effe à Satanas. nir ii morte;ez peccato;reconciliatum Deo. Verum w buttc finem,ne amplius feruires peccato.fed in o P "1677 ultateutte ambulares. qyue omnia bona in bapti [ fmo femel fufcepta;durantper totam uitam.. Sia , quidem Euangelium refipifcentibus addicit iguo :dM?W. [centiam. Licet tu nunc propter uaria peccata fiá fecadlle defragus atquepeerfidus füctus fistamen non dea n otidebis animum : At potius baptifmatis figuo r eriges corad eredendum, quàd is Dcus qui tecum femel pactum inijt. , uclit te refipifcentem denuà hi in gratiam rccipere,tamen ed conditione , ut uia tam in melius mutes. E$t enim receptionis finisad boha opera preftanda, iuxta illud ad Epbef.:. Nai Dei figmentum fümus, conditi adbonaope W raim Chrifto lefu. Q uotics it4q; áccedit 4d te S4 tan,ut tentet tead mála;illi vefiltes fortiter, admo gms [ du li nitus fine illarum rerum, que tibiin baptifmo corí fpji Jl t M tigerunt ; Nümirum , quod inboc baptizatis fiss quo nouam uitam wflias. Et quia non femper j ] þræfentes CATBCHISMVV'SV 3 þræ]ïmtcs babes,qui 4perto uerbo te folentur ',äi; Cout pfeigitur n manus fufcipies effectus baptifmi,ez- folaberiste. Primàm quód baptizatus, femel os 1 &font mnium peccatorum remifoionem acceperis, quod P | exui á Satana, z morte liberatus fis,quód & regno te- u nebyarum exieris mvegnum Cbrüijti , quod Deo f acceptus atq; reconciliatus faétus fis, nonquidem d breue tempus,aut ad unum;aut ad. alterum ano &f Wi num,fed perpetuó.tantum ut refipifcas, et 4duo um uitamrefurgas. tf H PROPOSITIONES DE VERO- ! //;,/f/mtm ! (f Baptiími ufi;, & eius cone trarijs. A Prima. : d Ratio bumana, cim externum Baptifmi opus ET. confiderat tantum,non potest fe fuftinere , quim ; Velig offandatur uilitate Baptifimi , e» illum tanquam | Wirckma; inutilem;atq; non neceJarium iudicet. : Mi Secunda. tb Sed nonttürum e&i bumanam rationcm offctta i diuilitate Baptifmi,quiaper fe neq; uidet , neque : uthdm i. Wtfllfgt opera De Tertia. a fjl Quiducunturrationis iudicio,er contemnüt | Cb'rifmm Baptifmum;neq; nece[Javium iudicant.lli contee u mnunt atq; contumelia afficiunt Cbriftum., cuius ff MH oþq; est Baptifmus., : / L | leaïta. h3 ERASMI SARCE, 4 lh $$ li ),l )uarta. sb4p l M j m&lm Contemptores Baptifimi inde contemnendioé &afionem accipiunt;quia dicunt uerbum c» fideni At j ,quöl f l j ex uerbo concéptai , ad impetrandam retifsia^ fdör 3 ncm peccatorum fufficere. l:qü ( ' Quinta. jl N ] : Hi contempiores preiudicatt Cbrifto,, ;æquä dlerwa hd eau[asinfHituti Baptifmi expendunt , neq; medias quibus uoluit Chriftu mederi buman fragilita- ti. Acpostquam fic uifu est Chrifto , fuo uerbo etiam fignum addere, idqi propter maximias cau^ VERO ï fas,temeritas et inftitutionem B l deré; ïlþ tifmi repreberi Sextà. ) Sic fatis fuiffet A. brabe uerbum de ficturb [2':- p iine , cut ez credidit Abrabam , tamen pretér li d Verbum,czillud iam creditum, poftea addidit Dé [ntogut us circumcifionem. Cyuá obfecro de caufa Num fii in uanum aut nibilum ? 1d quod faé xiemo dicet. Sed ut babeyet Abrabani certum diuine uoluntaa il WWW' tis erga fe frgnuti, quód effet acceptus Deo. Deità g ul n deut baberet certutti fidei fignaculum , quo fideni fvam fubinderenouaret atque erigeret. e nma. á r ,(fcontfmm Chriftus itiquit: Q cred derit , & bap täz'd-f Í 1 / ts füerit;faluus erit. Itctii,Ite ét docete omnes ger il od tes, baptizate eos in tiostusepatris.filij, es fpiri- £us fancti;To: þtime. W preteruerbum requiritur ey Bd M d " l PATÉECHISMYS O &aua.! w en Kee baptifmus dinerfusest à uerbo, modó ueo Qu tuín fit Aagu|lini dictum : Sacramentum est'uifia 3 SiB bile uerbum : Hoc incurrit in. aures:lle i ocue - m los codem effectu , ad ex;itmdum cor ad credeie — dudet dum. A Nöna. ( (l [ VefBï,&qua,Wm]ïe?,bap tizandi üäüffudwï fores.conftituum Baptifmum. Quedam ub pritn^ Mi cipalessquedam ut remotiores caufa. Decima. 1 /?///mmn 7 Mu Aqua per fe e&t fimpliciter aqua;fed accedeiite uerbo.fit baptifmus,iuxta AugujLinum : Accedat - d 1 uerbumad clemeutum,cr fiet facramentum. Yem fuper Ioanneii: Verbo bap tifma confecratur,de- Mi £rábeuerbum,c quid e& aqua;nift aquat idiig Xndecima. Wttnpi miniftri Baptifmi, etfi per fe funt incredili, Mecorit propbani,ey tanto [acramento mdigni, tamen ba bMugu) ptifmo pér tales perfonas nibil detrabitur.. Sed ginqy DWM baptifruuis üalet propter prefentiam principa" lum caufarum. 1dco Augu[tinus ait de unico Ba^ m:qldm 'i 8; T prfmo, libr. 6. Non eft aquapropbana aut adul^ tera , fupra quam nomen Dei inuocatur etiamfi | Dj milltfw ápropbanis ez adulterismuocetur. Qi4tiec i^ pía creatura e uec ip[üm nomen adulteri. 1dem Ut fuper Yoántm tractatà 6-Baptifmus tal is est, qua eft., lis ille cd,in euius potejtate eib,non qugli& ille iJWWW p ERASMI $SARCE,- sg9 per euius minflerium datur, Vidc eundem contrá l rammaticum. Crefc ;ä:üimn G findi, Duodecima. 3 VUl i Si Baptifimusperincredulos uelpropb akos*füä tridotl viftros tractátus noh ualeret, fequeretur incredu - litatembominum polJe euertereaut impedire 9- b p Chriftiid ueró dicereim piumes , ey bonori iefli- Chrifli tdecorum. Mril o Decirmatertia. ] | Baptizandus idoseus eft,ad fufcipiendum Báa ptifmum in ottmi etate. Q ia regnum Cbriftiot lt V &kenit cum obferuatione:Iortur ned; baptifmus,qiti w j. €e3 pas regni Cbrifti. i m I Decimaquarta. nf A ,Ned; decedit Baptifmo quícquam ex dignitate ( &elindignitate fideiufforum ,modà bi pofteaad uerampietatem inferuant puerosjiquorum uotmi- LL li ne coraitiDeo in Baptifmo conflituerunt.De quie bus Auguftinus fic dicit in fermone poft Pafcha, ii kdir quiincipit:bodiernus dies. Et babetur de Confe, Diflintl. 4.Vos ante. Vos ante omnia tam mulie- fs p j ves,quám uiri , qui liberos in baptifinate fufcepi- phoiatl It5 , moneo; ut cogitófcatis uos fiseiuffores apud umtur,tfiæg ' Deun extitiffe pro illis : ideoq; femper admonere eos ; utcaftitatem cuftodiant , iuftitiam diligant, "TU nadultfnï. j L- cbaritatei teneant, ante omnia fymbolum ez: orá tionem Dominicam uos ipfi tenete , cz illis , quo ïnustaliff?;ff "| ]itkeþ?(ïü de[acro font M à CATECHISMVS o Decimaquinta. E verifima e&t baptizandi forma : baptifave ii siomine patris;filij, ez fpiritus fancti, Matt.ulti- g mo. Zacbarías ad Bonfacium Epifcopu non pro | Wl &os Chriftianos adferit , qui ia nomine patris; | gu]h'nu c» filij r fEiritus fanctinon funt baptixati. O BIECTIO. Atlegitur in AClis Apofto^ | [copi í i lorum,difcipulos tantum fub nomine ;brijïi b4o tiza[le. N C /01!/! REÉSPONSIO. Anbrofiw refpondet in | JWþ bune yaodum:Per nomen Cbriftitota Trinitasute f vt telligitur. Nam cim Chriftus dicit,intelligitur z N paterquo unctus eft , ez ipfe , quiunclus et , ex er quem un&us c.1tem Nicolaus Papd;ad con- d (ulta Bulgarorim inquit : À qüoädm tudéo mul- M tos baptizatos ad[eritis,ez quid inde agendum , qnit fit;con[ulitis.Hi profettó,fi in nomine fancte tri nitatis, uclin nomine Cbrifti, ficutm Adtis leg- At w tur,baptizati fuut,unum enim idemqQ; est,ut expo ; Edf sit Ambrofius. , n Decimafexta... Dum multiplicatione immerfionis wibil certi L ^ goteft doceri, cum de illa uon babemus expre[fum ucrbum Dei. Gregorius Leandro Epifcopo , de Mif Confe. diftin. 4. fic fcribit : De trina immerfione ID Baptifmatis nibiluerius re[ponderipotest, quàm quod ipfi enfiftis.quia im una fide mbil offteit fan | Mi m quöd éle Ecc.efie confuetudo duer[a.Nos aute icrtio W'*Pfimos ERÁASMI $ARCE, 9t fertio mergnmnus , triduane fepulture [acramenta hii fignificamu:ez dum tertioinfüns ab aquis edc ul tur,refurrectio triduanitemporis exp rirm'tut. hinmm Decimafeptima. A necefitate liberum eJL cuiq; baptizave, Au^ Ya (Ira gu[tinus ad Fortunatum : Yn necefitatecum Epi^ ?1'5 APORW fcopi aut presbyteri , aut alij miniftrorum non Cbr:]ii ló iueniuntur, ez urget periculum eius qui petit,ne fine ifto facrametto banc uitam finiat , etiamlai- fotdt i cos folere dare facramentum audimus. Avticulus [2 deneceftitate conclufus e$ in Concilio Cartbagi- iptrg nen[i quinto, teftibus bis uerbis : Mulier quamuis iuse&,a- fanctanon pre[umat baptizare, nifi cogente ne- c'e]ïitdte. m Wiowi Decimaodctaua. Nam quemadmodi uerbum ex equo ad ommes irgnin inefan&xrri pertinet;ita quoque Baptifmus, Decimanona. iil q,cWP" At non omnes predicant uerbum publice i Ecclefia,fic etiam non omnibuspermiffum est bae ptizare,quo omnia bono ordine fiant,nfi neceffi- TT mbdf tas diuer[um fuadeat. Vicefima. r yapn pO B&ptzfmm nouualet extra Ecclefiam ad falue y tem anime. Eft autem Ecclefia, ubi uerbum Dei T ! 'Ot $i est. augu[t.ad Petrum diaconumj1.Queft.a.Fir- ! mifimétene, ex nullatenus dubita,extra Ecclefis redierint, ba- T ,! li em baptixatos;fi ad Ecclefiam non i M s CATECHISMVYS- ftifmo fibicumulare pernitiem. qantum enim uà nit let Ecclefiaflice focietatis commutnio ad falutem, tj ut baptifmo non faluetur, quum ibi non datur,u^ 3 d bioportet ut detur.1déad Orofium lib. z. wams t;fmu j uis utum baptifina fit bercticorum , ey eorum ii fcilicet , quim nomine patris ; e filij, c fbiritus ub fancti ezc. Vicefimaprima.. ?il Baptizatiab bevcticis,ubi conuerfi ]-ïcermt ad du Ecclefiam,non funt rebaptixandi.Beda:Sine b« i yeticus, [iueSchifmaticus, fiue facinovofus, quifqs [ uf n fancle Trinitatis confcfoione baptizatus uon dcbet ille 4 boms catbolicis rebaptizari, WWM ä Vicefimafecunda. Renifiio eccatorii,eterna beatitudo;ultaiu Wil nj ftitia , ex frmiles effectus , Baptifmum fequuutur 1 gup propter fidem,æ' non propter aquam Vicefimatertia, d Adultifidem baberepo[funt ex audito uerbo, Ro quoimpetrant effetus baptifmi. Infantes fidem t ex audito terbo babereno po[Juntzideo oportet, ET Wici AYt frobter aliud accipiant effcctus baptifmi,uel pro — idem bal»u*u | pterfidem infufiuam,quam Deus nfünditparuua tyd $491 x fisuclquia Deusinfautes facit fibiaptos adacci- Bu piendos effectus baptifmo. annexos , iuxta illud: TT frmns Tu erfecifti laudem tuam m mfantibus:uel quia 5 Chriftus vecipit paruulos w ulnas, Marc. 10.Sed Bo 4!«!/«/: At äebö eopiofifime infra contra Atiabaptiflas. icc- ERASMI $ARCE. LI: M l Vicefimaquarta. t * (ljln Fides ton est de fubftamia bapt. 1 fmi:igstur Bæ»;s u hh ptifmus ualet fiue adfit fides,fiue non adJit,neque Z D (w ] debet reiterari.. Vide Auguftinum in libr.deba- Ü n ptifmo ; ex babetur de Conftc . Diflin d. 4.Sicut C in facramentis. . Etinfrárecitata leges Auguftini uerba. Vicefimaquinta. *rollitur ii baptifmo peceati ovigzalis reatus, feid - hn fedita;utmateriale;boc eft, concupifcentia memeé 4t,ad banc mortificandam donatur mobis fritus i fanctusin baptifmo , qui incipit mortíficare con^ LE eupifcentiam.ez creat in nobis nouos motus. Vicefimafexta. Baptifmus et fignum mortificationis c fub- MTO mer[ionis ueteris Adami , ad Rom.6. lgitur noud tquuntw ;O uita poft baptifma; c in baþu;fnw au[bicanda * : Viccümafepfima. li | Rou« illa uita non tautum confiftit w carnis ii p gegenerátione , fed in renouatione fpiritus , ut fi- ii g2u5 €7 4nimo ez corpore puri fimul. B. - Vicefimaoctaua. al p 1 lii £t quiabaptixati non [Latim morimur , debc- ;tosa mus idcirco baptifmatis figno folari wos aduer- r . [ l J fus omnes tentationes Satane.peccati;mortis, mit " di erc.Tum tandecm exerutt fe effcétus baptifnti, TL frrzzi..tsrfcrfdä ji n f 1 ?"i/""**:fxftcereac mouere cor ad Mo4 l CATECHISMV$ denpeo, tsf fudgeraorm :| 1 gfv Watos, Vitefima nona. Vt i omnibus operibus Dei ftudet bumánava *4 E tio ea ceremotiijs e externis cultibus illuflvia- ) Joe rárcddere;ita ez in baptifmate fecit, . l'ricefima. ^ um Ceremonie circa baptifimisbumane adinuens tiones funt,que addidit bumana ratio, poftquam wilitate baptifmi füit offenfa. Q . Tricefima prima. yjf,þü//ü erim ceremonie [ine uerbo Dei inflitutée 0A wittipo 1 j ri,fi non funt impie. ffune fiue fgmpulo confcientie,aut Fmæ, | | Wi Tricefimafecunda, , pl / Opera Dei femper e ubique ferió accipieti- : ts daez tractanda funt : Cyuare leuitatem damnas ji ub Vr mus,qua utumurger.jbnæe que ad bapt:]mum uo camtur. , üiti g Tricefima tertia, u Leuitatem facile deferct,qui perpendet, quàm Ra ferium Dci opus fit baptifmus , quem Deus mi- btilgi raculose confirmauit , ita ut fe aperirent codiez: fbiritu f ; plndjy fanctus fe & coclo demitteret, Mattheicas L pite;, ; - Tricefima quarta. i, Quidam delectati commodis baptifmi fepim L vebaptixari wolunt , ut fic fepius qcquirantvc ii ion.cn.&y 9 ERASMI $ARCE. Wifulomm mifiionem peccatorum. ez eternam beatitudi- pem. Tricei'xmaquinta. i W lauj?r Sed quia diuerfum fuadet Ecclefia,item circum flantie fcripture ; exempla & Cbriflianorum fcripta 1deo baptifmum reiterare uon licet. Quuamuls wter. ts «itam., im ufus baptifmi duretper Fotini hia Tricefimafexta. - Quódautem fepius utimur facramento alt4-- ris , boc facimus ex libertateh l& ) uic figo atinexa: Qutotiefcunque biberitis ezc, ifru Tricefimafeptima. Infantes , qui propter neceftitatem domi ba ) ageue f I ptixantur,non funt rebaptixandi : Ratio eft,quia irijit | w baptifmus ex equo ad omnes Chriftianos perti- wet. Verum quód non omnes baptizamus,boni ors dinis if [ gratia fit , qui in necefüitate frang po^ ted. " 1 / TTricefima octaua. N Ne tamé aliquid defiderari poftit ininfantibus ia F domibaptizatis,ubi fuperflites manf. erint,ad ten WWE)W plum defera ntur,ut ibifupereos oretur,áta; pree uhát cibus commendentur Deo. | Tricefimanona. l Puerinondum in mandumnati,baptixari nom PU dcbent. Nemo enim fpirituali rcgeneratione rena ! ii j lr() , fcipoteft per bgpti[mmn,quinm d& eft natis. An d M $ CATE CHI*-SMV-IS 3 guJtinu 4d Dardanum:Non poteft quifquam vea uafciqui nondum natus est . Ytem 1fidorus, es ba» ï gt bftuï de confec.diflinct.4.. Q i in maternis ezc. li t eyniim materujs funt uteris , idco.cum matre ba- ptizeriuon poffunt , quia qui natus adbuc non Ent €s fecundum Adamn, fecundum Chriftum regene- huntol vari ton potest : Neq; enim diciin cum potestre« generatio,quem generátio non precefit. EM iuadragefima. wbati Errdnt , qui dilfiniust baptifumum tantüm e[Je Y proffionis fignum. . pni Quad rage fimaprima. il Errant;quibapt ifïn u mcrummorum fymbolum. m dicunt tantum eg? bos Bs Quadragefimafecunda, Degott Erraut ,qui baptifmum negant cum Seleucia" Bipin njs. pig Quadragefimatertia. - Errant,qui cum Entbufiaftis fpiritum fanctum AR( fdficere afJermt , neque opus e[fe baptifmo in Ee E £lefia. Quadragefimaquarta. . Errant, qui afferunt toties de nouo baptizaue dos effe bomines,quoties relabuntur in peccatis, Quadragefimaquinta. BU Errant;qui lapfis poft baptifmii wegantvemife J*P"ïmüpa fionem peccatorum:quem errorcm acerrime im- frui, la pacniten- v. æ"gnät Augujïiaw.li,,:s.a(e uera c7 fal $, andras : ERASMI s'vAfRCE-. 94 MWM Quadragefimafexta. . W)()"hi! At Errdnt , qui afferunt baptifmum tollere n s22 M bis uoturalem concupifcentiam. Quadragefimafeptima. 4 erjg!ml Errant , qui feuiumt in baptifmo tautm ved2 um tollisnon poeam. j hp '&aua./ li ua dragefxmao Errant,qui dicuut baptifmum corruptis ac tis tubantibus uerbis fa&umsc[fe reiterandum. W&mrü: aoefimanona. Quadr Errdné,qui Papifticas ceremonias baptifmo d f ditas,[ub peccato confcientie rcquirunt. [ hi Quinquagefima.. Errant , qui negant infantes baptizandos effe. Dequo errore uide fequentias ubi foluuutur Aua N Qu baptiftarum argumenta , ez fimul probatur bá^ ptifmus paruulorum. iM ! li ARGVMENTA ANA/ lpammü BAPTISTARVM CONTRAÀ " baptifma paruulos rum. pb mpecc Primum. l " Noneftexpreffam mandatum in [cvip turis de T WP -baptifmo paruulorum:Er qrit! g pdmulizzan [gw bdf Aptizandi. Mæ&' wgi*' .. 'Sïelcu'ncfumg Fides CATÉCHISMVS. Fides debet precedere baptifmum, Marci ulti, Qui crediderit ezc.Pueriautem nonpo[Junt cre Mul dere,quia non 4udiu.nf ; Est enim fides ex auditu; : Mfcht Ergo Cc, Tertiüm. tf Baptifmus est fignum mortificationis ex rege AE merationis. Pueriucró non po(funt regenerari ey- mortificari:Ergo ezc. Quartum. Paerinonpo[Jfunt pactum inire cum Deo in ( baptifmo , ey baptifmus requirit pattum : Ergo crz);t//rh"rl e€e t Quintum. TTR In£errogatio articulorum fidei,precedere de- i t betbaptifmum.Pueriinterrogati de articulis,non ln polfunt vefpoudere ; Ergo ezc. Addunt bocare : ori]i gumentum ex decreto , diftinct. 4. de confecrat. : duodtcit paragt. - hii Sextum. dnd ; Baptizandi per quadraginta dies catechixa» tf bantur ante baptifmum de trinitate, Paruuli au^ fiemce £m catechizarinó po[funt: Ergo ez'c. Extat boe hp avgumentum apudHicronymum in tertio dialogo Menian €ontra Pclagm.nos. - Septimum. fihtt .. Cyprianus fentit baptifmum ab bereticis fu» futintis fceptum nibil ualere. Papifte; àquibus baptizati 4 Yi funé bactenus pavuuli;füeraut beretici:Evgo ctc« O ctauum. LA WJOIP L l EäAS MLI SARCE, 9$ lm,Ma:W 3 O tauum. LT Ada Apoftolorum ubique teftantur , adultos Á Ut uilfe baptizatos, cynullos mfantes,idem teflatur tot4 fcriptura:Ergo €7'e. At RESPONSIO AD SINGVLÁ t argument;!f Ad primum. 0 Den Quod ton babemus mandatum expreffum ini (; i fcripturis de baptifmo paruulorum , quantum ad uerba attinet,uerum e[L: At Chriftus mquit, Mat, ultimo : Baptizate omnes gentes eg'c. boc est , o^ ld mnis etatis bomines. E[Lq; boc mandatum uniuer Atl f«le » propter fignum unuerfalitatis,omnes ese, TT Porró fi baptixandi tantüm e[fent paruuli , ubiad al duodecimum annum pernenivent s ficut fcribune Anabaptifte;fequeretur,uerbum Dei uenire cum, obferuatione.. Siquidem cuius pars ,utputaba» du ptifmus , ligaretur ad circumftantiam feu obferua j bl tionem certi temporis. Hocautem dicereimpium o at cs;vpofteaquam ChrifTus ait : Regnum meum nori airid] &enit cum obferuatione e»c. Adfecundunm. Fides nton est de fubJtantia baptifmi , fed funé £antum de eius fubflantia,uerbum,mandatum, ez ! þ;rfridgk d aqua. Valet itaq; baptifmus fiue adfit fides;fiue gyftici: j bfinez ; non; Nfodö predicta res de fub[Tantia non a 0i Tcile O CATECHISMY? m Augutino in lib.de bap tifmo,ex E&ä drtei ll'.la'e'tui' d e Conftc.diflindt. 4. paragr. Noninter- , dgilt É e8 e»c. ubi fic ait::Noninterest cum de facramen . .ï 3 ] ts a tiintegritate tractatur ez fanctitate , quid crez- qm'rim dat, aut qua inbutus fit fide , qui accipit. facyas mf mentum, I ere uidémpluvimum, fed ad falu- ]i , tisuiam,id quod uos clarius dicimus, ut impetren - Winip tur effectus baptifimi ezc- $e nibilinterest ad faa Ml eramenti que[tionem.Ex bis aperte uides , ualere & fenpo baptifium. , etfT non adest fides , quare fides uon tj hll - e& fufficiens catifa, propter quam baptifmm r "teraribebet. s jr////'ïlqüifï OBIECTIO.Atjnquies,effettus baptifint, d boc cfl,remiftio peccatorum,non impetratür ,a - fifideezc. M 7 RESPONSIO. Hocuerum e&. Aduliifi» fgums dem ex audita baberepoff unt, qua mpetrane re- E miftionem peccatorum.Paruuli ueró fidem ex at i ditu baberenonpo[funt. Vadeigtur qu£fo; aca pijni;t TWst €ipiunt bi remifsionem peccatorum ? Kefpon- j deo : Certumed , fine fide non contingerepec- htl bap édtorum vemifiionent. — Quapropter dicendum tf eft , Deum parare fibi paruulos, illis dare fidem , mom'þ illos recipere i gratiàm , non propterboc , ud C p illud , uel quia sibil poffünt , fcd ficut fcriptum ld . eft Tuperfeciftilaudem in infantibus eyc. Si ille ; ,beiu.(wï perficit, quidrequiris deparuulis ?. Et ideo [&tité - Mlbyegd oc cétin gfatia,quia paruuliin reguo codlorum,h Mi Chrifus L RfRASMI SARCR, od tut Chriftus in ulnas récepit, Mar.1o, Non quia ipJ [gr NOVIM, aliquid adferunt Huc Ambrofius Yejb exzj]"e utde- LT tur,cim inquit : Gratia Deim baptifmo nonvez lfdff qmdm, :ä quirit gentitum.aut pláctum;uclaliquod opus;fed 'mpt [ omnia eratis douat. nf Item,fides donum [piritus[anctiest, quod nom hll j ginus paruulis, quam 4dultis darepotest. Item, al [ Marc. ultimo capite , non. loquitur de ordine au£ Wbtyu tempore baptifimi,quid precedataut fequatur b tl ptifmum, fed loquitur de fide apprebendente effe f MWW um baptifmi,bocest, remifsionempeccatorum, ficutinquit: faluuserit , nonattzoportet hoc uel mbap if - éllud adferas,ut certus fitbaptifmus z. g ^ Adtertium. J i Malor büius argumenti nafcitur ex Mfacn&! du fignorum definitione. Si enim facramenta effene inptrut tantuit fignanoftrorum morum aut operum,maa Ws . voreffetuera. Atprincipaliter facramentum ba» a in romif[- lturq/!f M pufmi , e& fign u Rt& n tonis ergatios .Preterca mator neganda e$5, quía g . Anabaptifte malé intelligunt mortificationis ex im linit - viuificationis wocabula : Wümirum uocautes id I fda' iortificart ey regenerari , abnegore fe , propria € prolixa confefsione;caq; publtca,comuwmæ yin LUA hbcros deferere,item boua fua , disaguri per or-« hg in. Qu quidem ex mortificatione er regene.s T ranone 4dferere, qutd bocaliud est , quám ex di- 'W* ginis rebus , atque adcó ex 'donis ]þu itus. [ i M $ w CATECHISMVS &i proprisoperain uoftris uiribus pofita, coti.: f4 j QU füituere ? Verum fcrip fura aliter de bis vebus do- qn üt:(*t ciens ex Lt €ct. eeo regenemtwne, [mo,hbfo non noflrun opus , fed /þmtus Jancti , cuius dona hdbcin ád nullas circumftantias neq; temporis, neque loé corum, nequeper[onarum adligantur,qui uon mi o itehtict nus potenter potett in paruulis exercere fu4m po tentiam , mortæjïcando atque regenerando , ac ii I "b p adultis. Va C Ád quartum. wlom Etboc argumentum eft falfum.. Nam pd&um i quod MMWAWM cum Deos fed Deus nobifcum init , dum recipit nos in gra^ iM tiam cy foedus; Et itafcitur bic error ex male ia | tcliccta uoce pactisac illiusautoris ienorantia. A uintum. Yil ii Mator deadultis intellig: debet, e c& folu- tum argumentum, Quanquam eo eo referripof^ ii ftpticad fit interrogatio articulorum fidei, quód bi leg: de beant inter baptizandum , antequam immergine dioqin tur pueri. Ádfextum. B Solutio buiws argumenti patet; fr fi Maloreni ad stdultos pertraxeris. Ergop; Adfeptimum. Non ref?rt qualcs fineperfone quibap tizani; B modc ii defit, uidelicet,ut bapti ff/ïeAa &etur puer in nottine patris , ey filij , & Jpiritus llf O/"o/ am anctis j ERAÁSMI SÁRCE. 97 d ! OX [] - fancti.Quid deindignitate miniftrorum ]Z,nttenf C dum fit;atis explicat Auguftin. de unico bapti- fgf ,m w .&) fmo.libro 6.fuper Yoannem tractatuquinto ,. ez sCt(Md;u babetur diftinctio:4. de Confec. Ad octauum. - Y t At Mos fcripture perpetuus est utadultorumà Vtrfiwi mentionem faciat;neglectis paruulis, ut est uide 4b i re ubiq;,cum fit tivbarum coniputatio. Quiane quam cx familias báptixatas legumus ; que ex ety mologiá wocabuli , ne po[Junt quidem jme liberis Aff &ut pueris effe integre; ( Dtty ii ARGVMENTA PRO BÁ- tl ptifmo paruulorum. - 1N Primum. Wtl Smiuevfale itàndatum babeinus de bdp tiz4ná edi " dis omnibus gentibus;boc est,omnis etatis bomi- u l nibus. Rátio e$t; quia mandatun Cbnjh,utmv gl rcgni cclorümsson alligatur ad. circumftanti ULL l] alioqui uenirct regnum Dei cum ob feruation.. Minor, Paruuli noftri funt gentes : bac per fc paizt- t i Coticlufio; Ergo paruulinoftri fuit baptizndi ecündüm. Baptifmus tántàm nontdalet ext E [7 w m b apt Wil li fj ä £efle Augu[T.ad Petrum diaconum.: / &d Orofiim libro à; M AX / | CATECHISMVS Ergo ttoftrorum páruulorum bdpttfnms udà st lvt,qma fit in Ecclefia. 5 "oTertium. hp Gratia Dei omnibus bominibus promittitur, 3 es enim promifsio uniuer[falis. I) Baptifmus c& fignum gratie z 10nt)ll; Ergo baptifmus omnibus bomirübus protmisé . df tittr. - Bp Miuorliquet ex definitione baptifmi , qui e& ddrat; figrtum gratie;feu certum focdus remifoionis pec ho catorum. pisea | Quartum. (;f[g/wmg Baptifinus omnibus bominibus permittitur. ; OBIEC Paruuli funt bomines : d iil Ereo cy d paruulos pertinet Baptifmas. REDP Quintum. hunhdo Gratia Deiad nullas circut[Lantias ligari deo. — hocey bet OBIE Baptifmus eft fignum gratia: Mtgnt Ergo nec baptifmus ad ullas circunftantias li^ 1 AESI egari debet. pintgi Matorpatet exloco Mattb. — Regnum Dei feitiy feugratia Deinonuenit cum obferuatione. fmuog, Minor apertaest ex definitione baptifmi; Maléigitur faciunt &nabaptille ,qui uoluné Ligtr 140![4 j baptifmum protrabiufq; adz.antum. F;dil (f »extume. It Deus nemini negat [udmgmtmm, Cf Baptifmus j ERÁSMI SÁRCE. 9t Mi Baftifmus et fienum gratiz : Ergo baptifmus nemini negari debet, Argumentum ualet à toto ad partem. hn Septlmum. In fantes Indeorum portabantur ad circumcia m pro j fionem, nefcientes uerbi Dez,neq, uelentes audire defaxdere gratie: lj d Ergo ey ttoftriimfantes ad bapnfmum deferri debent , etfi non audiant aut intelligant uerbum.. dUf - Argumentunm ualet propter fimilitudinem baa ptifmi,er circuncifionis . Nam utrunq; fignuns est fignum gratie. Y O BIECTIO. AtlIudzi ma.ndatu babeb:mb deparuulis circuncidendis. SJPUW RESPONSIO, Et zosuniuer[ale mandae tumbabemus de baptizandis omnibus genitibus; ii Ut p * boceftomnis etatis bominibus. OBIECTIO,. Qi4 aittoritate exponis ( » ynes gentes;pro omnis etatis bominibus ? | u RESPONSIO,Hoc facio autoritate fcria pture;que docet regnum Dei ton uenire cum ob At feruatione.Siueró paruuli excludimtur à baptis at fmo;ucnit cum obfematzone. t Ligatur enii ad tépus. Aut igituv cocedetis,o j wos fatales Aml»apujhe,mfantes baptixados ef^ 1. fe.aut dicetis, regnit Deiuenire cum obferuatios ne. auum. Chriftus inerepat Apoftolos, Marci1o.Q1á z B',' 'W | ! CATE CHISMVS uolebaut puellosá Cbrifto, fm àregtto Deircta T BP re; Ergo C7 10$ meritó mcrepdmus Ambapu, | yj ftacqui infantes Aparte buius regni, fcilicet àba pp | ptifmo repellunt. onum. « Infantia feu infcitia noti objïærumä paruulis Hicrtt ]24(7 circuncifione: r Ergo uecinfantia ac i fcztza noftris obeffe po Em te& fub bapttfnmte Imà Cbriftus indignabatur Apojtolis , "uolentibus arcere pueros á Cbrz/ïo ferpnyn PfOPtfr n Cltl.im Decimum. ( Wa dezc,tl/cm Ed uniuerfalem dicere grdtmm,w" Bd baptifimum particularem facere, OBIECTIO, Velideo non funt baptizandi i Ü infantes,quianon po[funt impetrare effetus ba- ptifmi.uel quia nfeij funt , uel quianon credunts purli lgitj uelquia non [unt in gratia Det. RESPONSORIA ARGVeé menta. Lottn t Circurcifio fait fignum gratie. Infantes funt circuncifi : f Brgoow Ergo ad infantes c gratia pertinuit, A IV D. mþ;mmþ, Baptifmus est fignumgratie, Parundi m IäRASMI. SARCE, 929 äregmwm paruulibaptizantur z Ergo paruuli funt in gratia. - ALIV D. nb d | Wi ^ Pnfantes funtin reguo celorum, Mattb.i8, Ergo fint w gratia.Dei, Quia gratia pars esb — regni caclorum.. d ALIVD. Hieremias infantcs ab Herode occidendos mar hi df tyresuocat; cap.31.. ia Ergo infantes funt in gratia Dei. Quia nfane 14 Cj ts propter Cbriftum facrunt occifi, A L1Vv.I Chriflus benedixit paruulis ; ficut. teftatur wüsp| Marcus. yüa Benedicere est fauere e bene uelle: if Mp Ergo Chriftus fauet & bene wult paruulis ALIVD. d TT Deuslaudatur exore mfäntimn,P[dlhz.sa j Ergo infänt;s funt in gratia Dei. APPENDIX. jnci Loquismur autem bic deparuulisqui won funt éxira Ecclefiam, neq; fagit nos illatio Anabaptie h flarum ex precedentibus argumentis; Ergo ez Turcárit "ii pmmli[unt i grátia Dei, l quicf[um infantes, N s i " € A*rscmmvä EU ÁRGVMENTA Q,VAE PRO- .: dlu'c ?N bantinfantespoffeimpetrare cffectus baPtjfn?i, 3 P'(optef | gtj Priniumx. | danh Ciaïcu/nci]ï infüntes accipicbant effettus bapti E : aljct Tmi propter promiffionem, initum à Deo fodus,, €v propterpre[entiam uerbi : 3 Ergo ntoftri paruuli baptizati vemiffioné pce N dtt cdtorum in baptifmo accipiunt,non propterope. J va propria;fed propter predictas caufas. :ecundum. Bl A Paruuli funt in regno.coclorum; quia Cbriftus. Jufcepiteos, quia Chriftusin ulnas amplectitur, ia Mattbaeti8; Marciio, ( N Ergo € toflriinfantes accipiunt effettus ba- ptifmisboc ed,remifiionem peccatorum,uitam et duftitiamsnon quia ipfi aliquid adferunt , fed quia. : e N & Cbrifto fufcip iuntur, fed quía Cbri/hæm uluas. E amplectitur, ET "Fertium. " Be Deusperficit laudemi Mp Dauid : j h wnfantibus, ficut camt i Wl'm,ffäl Ergo ut fantes impetrent effeclus baptifini exagij z ut recipiantur n gratiam,non fit propter boc betiu uel illud;fed ex mera Dei mifericordia, T tutfm O PA4ECTIO. Atrettüiftio peccatorum, effe fi l'f) [ ql(l £s baptifmi,non nifi fide accipitur ? lii RESPON^ Y$ ERASMI SARCE. . ios. Ab RESPONSIO.Quanquam e[fet fatis ofté lts dijfe parnulos poffe impetrare effectus baptifmi, n)i. propter promifionem;prefentiam uerbi ez ali- «s caufas, quia Deus perficit in infantibus fua lau dem;quiaipfe recipitin gratiam;tamen ut per o2 mnia fatisfaceremus contumAcibus . libuit b«c ! fffi&us T d. h Df 4dij.cere.4r,gument Primum. if Nemopote£ e[fc in regno codlorum, nifi crew f!þropirro;: dat. Ij Infantes funt in.veguo coclorum; Ergo infantes creduat. p nf Wlorpatet ex v1.ad Hebreos.fine fide inpof u fibileest Deo placere. Est autem . placere Deo, z e[feimregino coclorum. at Minor dperta eft ex18. C 10. cáp. Nattbei hod €7 Marci. t i Aliud. Effectusbaptifni impetrantur fidc.. hirius Anfautes accipiunt effectus baptifmi z Ergo ifantes creduat, j u Malor per fecertaest, quia ve mij?io pecceato sum , effectus baptifmi,no mifi fide accipitursque ub extendit fein uerba promittentis ChrifHi.Ytem:ct baptizate omnes gentes,qui crediderit,e bapti- ápt' u , sctus füerit;.boc estqui baptifmum fide accepe- «t yit, aut qui uerbis baptifmo aunexis crediderit, n gect;atoa P faluus crit, id f&, habebit vemifiio h l j d M N— * CATECHISMVS gun. Ynfantes accip ere reimifiionem peqcatofmn; LU ut minor babet, Átti vib [e;( ejf&&m baptifmi, c:x fup mþ, Col * * us liquet, ** p Á.LIVD jii Wfintes nou p af j * ojute habere fidem exuerbo dudito ; s Ergo oportetillo sl/vdber,e ali«m fidem , quàm M m «am,que est ex pradicato uerbo, ultra capacitae £m bumane rationis. ctufi / Igr!/ ? Antecedens non eget probatione ; Con]?guö; mehoc quidem in dubium uocari potest. AW OBIECTIO.QuUalemigiur fidem babent? RESPONSIO, Eam fidem, quapreparat uf fibiDeusparuulos iuxta beneplacitum fuum. E& tf etiam fides donum fpiritus fancti; quod nó minus b qnfantibus largipoteft,quam adultis. Et eo libé Árgi tius paruulis, quia Deus, ficut aperté fuperiores , gud . locitefTantur,delectatur mfantibus, non propter infcitiam, aut quia nibilfaciunt, aut quiamulta Sipt preftabunt aliquando, fed propter [uam miferie — p cordiam;qua fufcipit ignorantes pueros , exem-- Vides plo circunciforum. Oi f J ARGVMENTA CONTRÁ Prwä rcbagtizationeme Nutitg Primum. LT l epof Paruuli co[dcm baptifm effe hi qceiper u 2 N i ( äRASMI SARCE. 10t 'fmpe:camm unt;atq;adulti : Yotur non funt vebaptizandi. Antecedens manifeftum est ex fuperioribus. Confequens nemo infringet , nifi fLultuplané fit.utputa quiuclitproducere i pueritiam , aut m / adolefcentiam,ad quod pofiit in imnfüntia acciþi.' ecundum. Wma QH;M Baptifmus efficax est propteruerbum;manda 'frmpdfiw tum ca eau[as z que Præ[entiam; tanquam prmcig;flcs Iostur non debet veiterari. i Argumentum ualet à fufficiente caufa, tv Tertium. Md Hadtenus baptixarunt omnesin noftine pde, j tris,ez filij,ex [biritu fandi : J Ergo ficbaptizatinon debent vebaptizari. i hll Argumentum ualet à tfprim forma baptifmi prefcri- piaa Chrifto, hi pf . Quartum. hat Si þropter incredulitatem effent rebaptizans Wmiffri: diparuuli, fequeretur no[lIram incredulitatépof. t « fefallere x inaueveddere mandatum ez uerbum Chrifli : Atnoftra ineredulitas non tollit manda tum e uerbum Chrifti ; IM Ergo baptifmus non eft iterandus. Primapars uera eft,ex tertio cdp.ad Ronma.. Numintcredulitas illorum s fidem Dei facict ia itam t abfit. (W h N $ 'CATECH'ISMVS uintum. & Sicut uerbum Dei manet certum apud incres 0i dulos,ita cz baptifmus, pars uerbi, certus manet [ » gt spud incredulos. r OBIECTIO. Atpropter fidem ex auditw,x $ debet veiterari baptifmus * RESPONSIO.Not, Siquidem fides non fiei gt eft nece[faria caufa;quantum ad. certitudinem ba tuti ptifimi ; ibi fufficiunt be principales caufe :uera Cj bummandatumsez aqua,uel Aupuftino teftante dnt in libro debaptifmo; e babetur de confecratioe /li tl ne;diftinctione quarta,Parag. Noninteresteyc. Not! interest cum de facramenti integritate trae WJM datur,aut fanctitate,quid credat , aut quali fide f imbutus fit;qui accipit facramétum.Ynterest quie E dem plurimum.fed ad falutis uiam ; fed nibil ino L - At Br terest ad facramentiquetionem. ET IBIDEM. gt tll j manfcftum eft , fieripo[fe;ut fides nonintez erasmtegrum manedt facramentum baptifmi. Ve Yi vim ad inpetrandum effectus baptifini , requiri- D & m adultis fides ex auditu.id quod wocat Augu ditl, i ftinus;ad falutis uia necejJariacst fides. Cumin- v gantibus diuer(a e& ratio , qui impetrare po[Junt f 1 veimiftionem peccatorum annexam baptifmo, ucl dlim quia Deusvecipit eos in gratiam , uel quia mfun- Ms eit fidem , ucl.quia ipfe parat fibi infantes iuxta rzonpq placitum fuim,ut fuprázTuperfecift Lez'c. "Wt RATIO2 BRAS&M SARCE 102 URÁTIONES PATRVM, CVR 4fily L4 MT - fintbaptizandiparuuli. Origenes w 6.cap.ad Roma.inquit : Yaqy eo* Iul Eccefia ab Apo[tolis traditionem accepit , etiam ll paruulis dare baptifium. j Scicbant enim illi, quibus fecreta diuinoru my. Vi fieriorum commiffa funt , quód effent in omnibus Atl genuine fordes peecati,que per aquam ez [piri ifeam tum abolerideberent. Origenes uixit post natum Mif Chriftum 235.Cyprianus fcribit u CO cilio quodá tl damnatá fuiffe opinionem cuiufdam; qui infantes du anteockauum dié nolebat baptizare : Cefuit enim t fynodus paruulos baptizandos effe; e» non.ob- m feruare oportereprefcripti tempus octaue dici. ere&quia i Augujzinus de baptifmo cótra Douatiftas.lib. Lsl : 4 dit de baptifmo paruulorum : Quod unincr[(a. tenet Ecclefia, nec cócilijs inflitutum est, fedifem per vetentum est , non mifi Apoftolica autovitate ITULUR traditum rectifoime creditur. l W Hieronymus cótra Pelaeutuos ,obiter incidens ! .;,yeq-wv in baptifmum parvulorüifatis arduas cau[as ad.-. gbl ducit,quurparuulino debent arceri à baptifmo., ; M . Auguftinus in lib.de baptifmo,ez babctur di-- ftin.4. de confecr.parag.C um pro ezc. Moncb 2 u ä diligenter,ut patrocinium pro paruulis fufcipia- ! j musse eo libentius , quo PA YP n pro ferefpondere ]Hl T wonpo[funt . Aupuftinus ds,b;pti[rzw paruuloz Ge ( ïwn;vhgþe(ur de cozz,"ecrfdz;?;æ,'filizgsz B*W j P CATECHISMVS$ gtimparmlibaptizatiinter credentes repua t4ntuy propter uiriutem,e offrentium re]pone. Vl fionem. | yal D P H D EHM, .Pdr;mli fideles rect t uocantur , qui fidem per. Z acrba ge[Fantium quodammodo confitentur , e percorundem ucrba Diabolo e» mando renuna ciant, Auguftinus de libero arbitrio lib.s.yuain ve pi? fatis creditur prode[Je paruulo fidem eorum; : /,,;ïf 4 quibus confecrandus offertur, cz cum commen ï iil dat autoritas Ecclefie ezc. mru;;fzfr Augu[tinus de pocnitentia,ez babetur de coit fecratione,dijtin . 4. Parag.Omnisqui czc.Li^ D| berat paruulos ab illa regeneratione,ad quam ade. ligant cos Anabaptifte, Qu AN IN NECESSITATE Q,VI« didim uis bagtizare Eofsin LU Áquc] Debácqueflione uide Auguftinum ad Fortn du uatum,ezeEt trabetur, de confec.diftinct, 418 Qu necefiitate. gng Item Conciliut Cavtbagmenfe permifit omni f bus ex utroq; fexu bominibus baptizarein necefe . ff fitate, AN li /ld/(!)rm ïRASMISARCE' 10j H ÁN EXTRA ECCLESIÁM m ïtjþo-,& ualeatbaptifmus. Vide Auguflinum ad Petrum diaconumji, 4« Etad Orofuum lib.2. ÀN NONDVM KATI BAPTI^ il V t zandifino aut qui parte aliquaads huchzreantinutero TOA inatris, TT Auguftinus ad Dardanum de Yoante Baptis lll i fta: Nonpotes quifquam venafci, qui nondi nà tus et.1tem buc |bectat locus Ioan.. Nifi quis ré natus fueritex aqua ez [piritu ezc. at — 1 DE COENA DO ud MINI. Quam nos bic Camaii Domi;zi áppellamus, ! alij aliter uocant:quidam g-dvöcg"tþ,boc' eft; come imunem coeam: quidam vaæecsiæp,qaa gratias agimus Dco pro beneficijs:quidam ulaticits quód Ri decedentibus uiatici loco fit. . Sed nbilinterest, M"m qua appellatione dicatur,imodo ttos ufum intelli- gnnuus,qui potifimum confiflit in effectu buius TM facranientüboc e&, i vemifiione peccatorum , 8 " quo effectu cognofcitur boc figuum effe Teftamé tinoul facramenti, Etpotet bec comaproptey [ inJlitutios 43 CAT ECHISMVS' zazj?zmnoms Werba,merito communis queda fwüa N m dicitotius Euangelij. Quicquid enim Euange- gt liumcontinet,laté fofeq; difperfum, boc figum paucis ia fe comprehendit, Nam bec fumma e& Euangrlij, Chriftum fuum corpus pro nobis de« N diffe,& fum fanguinem pro nobis effudiffc. Et cim alioquiimdocilis plebecula wuon facile queat €o injatuisut paucis fue falutis fummaá addifcat; Quapropter metbodus ex boc facramento colligz ( debet,quæ fepeest repetenda, donec uel ex buius figni uerbis reddant inperitiores fue redem ptio Wt $us certas caufas. (4 DEFINITIO COENAE B jtr MH Domuucm tl ll ComaDominica e& in quporrigitur noï:æ uterum corpus,es" uerus fangups Dottüni ttoflri Ye fu Chrifti;fub pane e uio manducandum, ez bi Ádo bendum;ab ipfo Chrifto inftituta, ut per fidem i becuerba promittentis Chrijti : quod pro uobis Tj datur,cy effunditur m remiffionem peccatorums M babeamus condouationem ommium delictorum; : Bl ultam ez iuftitiam, que bouain boc contingunt; ut ficut Deus gratis remittit mibi mea peccata in pf filio fuo tmigenito, quem pro me tradidit, Ytauia El ciffim ego gratis benefaciam proximo meo. H£c Ál dcfinitio ab omni parte abfolutifsima est ; Ál CAVSAE 9 ïäRASMïSARCE 164 "ifquælïag CAVSAE MÁTERIALE $. W Materiales funt caufie corpus.fanguis, paniss ) bOC )ïgm €z uinunm; T F&mmf& Yotdid CAVSAE FORMALES,. ( üdl:,Tc, r Manducare ez bibere. ml&gam i dj CÁVSAÁE EFFiCIENTEä,,, Atl a;llig Techiis Chriftus inflitutor, cui adijcitur ex terbum; ( iuxta illud : Accedat uerbum ad elementum ezc; CAVSAE/EF.FECTVALE'S. Habere remifoionem peccatorum:uita cg*iujïi tia funt res cognate; | j ] .ALII SVNT HVIVS SÁs gmzrnab t cramenti effectus. li j p [ M þirn l F Admonere tos de promifülonibus Dei. ii "Teffari de beneuola Dei uoluntate erga fto$; p "Teflari Chriftum in niobis babitare; (t) i Hl :: LU Effe fignum placati Dei, Excitare. ) li n* m Confirmare fidem; i i Elicere. m n Adbortart ad mutuam charitatem.. ! ädfä ortariad bené operandineruv[us p qmwus oïü& ^ W,D föATECHIsüVä us noftra corpom'iam cotiundla corpori Cbri t. n de Offeridere nos effe Cbriftiauos , cim 4ccedió tfimn wotit inus ad banc cormam; Hortari ad gratiarumactio unes dilasp N dl ADHORTATIO ÁD C'o;vï; : i ho inunicaturos. [ ipcipit Optime füli quia äuþ is facramentum altaris f oflupr iere : Scias igytur, boc facramentum pro infire - Ofadij auis confcientijs e» peccatoribus eff einftitutum; tic ut baberent infirmipeccatores ; quo confolarena quinin f tur fc contra peccata,mortem et Satanam. Qua- lt Gu re i tu confiteris te e[fe peccatorem;atq; adeó i. mf talem,qui feritis te confolatione opus babere:lant vlf igitur ex parte talis es, qualem terequirit hoc fa- mqmdemb( eramentum.Ne tamen credas boc fatis effe , confa tf teri tepeccátoreii : oportet etia te crederepro- itriith ttifiioni buic facramento anuexe;in qua promite T j tit Cbriftus' gratuitam peccatorum tuorumree miftionem,uitam ez iuftitiam : Que firmiter cré V"*?Roþom dere,est digné accedere ad boc [tcramentum: Ná f renifiio peccatorum; uita es iuftitia non fequun fim tur te,quia edis aut bibis corpus e fanguinemYe € ij füi Cbrifti d quia credis ut becuerba : Quod datur e5' e j n ditur pro uobisi remifiioné pece n cafqrm:quæ est ipfiffmus ex proprius fr d Mf i Vff il ERÁSMI SARCE, io W 4 4 i Quemdccipimus boc facramento. Preter bunc [ o tifsimum fructum;quieft remifiio peccatorum,ad ii d monet te boc facraméntimutue charitatis,ut fic diligas p voximum tuum ; idq; evatis ; ficut Chria 0N ftus dilexit testua caufa mortem ferens.Preterea; quia hoc Jiguo iungeris. corpori Chrifti fancto atqueimpolluto,4d monet te boc facramentum ut incipias bené operari, neq; postbac corpus tuum iij polluas peccatis ; & fic defoédes corpus Cbrifti, ( iil/fra Oftendis porró, commuticatione buius facramets IU us tite ChrifHianum, qui diligis uerbum ex animuo; T Qui enim facraménta vieglisit, is neque uerbun multum curat,| Siquidem [acramenta funt pars ,'tcþ»a&e'o feci uerbi. Poftremó;quiain boc facramento áccipis vetmifiionem peccatorum;uitam e iu[titiam,maz n xim4quidem botia ; 1deo monet te boc facramen um tum , utuicifim gratus fis erea tanta bona. Vnde nj áucteribus tbeolo J j si«. gis bec cacia di&a 68 évxagi- WJ il n "i d G sepe EE PROPOSITIONES DE SÁCRÁs f iehto altaris, quae explicantue- j gnfqu rum ufum huiusfacramen- gt íi & fimuloftendunt b4:Q*Tï5 Ccontraria. at Ji i. Adferimus w boc facramento ,fuä þdiiää r uinoporrig: nobis uerm corpus,er uerum (ané CA*T'E'CHIS*MVä | lmïtddb[" guinem Domini noftri Iefa Cbrist É | j ts w $. qyuirefpicit externum buius facrament v gnum , negle&to uerbo , ey mandato in[tituentis fiaidal Chrifti, is fücile offenditur uilitate buius figni, ne (digi que crederepotest, uerum corpus ez uerum fan- &U l ini noffri lefu Cbriftifub pane z ut guinem Dortt tuehiic 20 tobis porrigt. 3. Vteft bumane nature impoftibile, credere coe y, u udet ium e terram cveata e[fe per uerbum : Yta quoqg at ámpoftibile eft bumane nature ,credere fub pane is uerum covpus , e2' uerum [ e uino porrigr ob Wff;flelfa anguinem Dotttini ito ftritefuCbrifti. — 4. Quidicit fe bumana r tione capere non pof. y Aiy gaæcrrdrrfnc fe.fub pan e etuino porrigr nobis uevum corpus et nguiné Domini noftri Yefu Chvifti, is ueré dieit: ts fa WMWW Siqui dem bumana ratio tantim ea capit atq; o v Mil lis uid;ri,e;mndbmpalparï pof? tclligit;que oci [ unt pinar 5,-'; Rullu fcrip ture loc)æ proferri þote]ï , qui clar lii Lefletur, corpus ez anguinem Cbrifti , non Pmm:b'"m porrig:nobis in facramento altaris , tiel qui co^ interpretariallegorice. Crids gat uerbacoene h. i 6. .lllegmi am in cactia domini peperit abfur- dita,q ue impingit tantum in iudicium rationis, Attit d hotipor 9. Nj u Quod fi bec fatis firma caufa effet, rigrnobis im fa cramento werum corpus e2* fangui Pj j nem Domini noft riYefu Chrifti, quiauerba cone fflfm j qmi É T if debent allegoricö interpretari , [equ erentu multg ^ j ERASMI SARCE. 106 ; wudtaabfurda.: Sic nullus av ticulorum fideima2 fitnl j nerct certus,quos bumanaratio quoque intelligea if renonpotest. Imo quisuellet orare autpetere a2 titfna liquid 4 Deo,quem etiam ratio neq; fmm[ , telligit? j ui—dct,neg,- mf- pati | 8. briflw i/n]ï-itü'tof buius fdci'dnæntï e'jï::-Igzæ tur buicnibil addi debet4nea. adimi, ,WMM ;ï : 9, qyuemadmodum iure ciuili cautum et , nà muteturpojt mortem teflatoris legitimum te[taz du | p mentum ; Ya nec Chrifti tefLlamentum mutare lia TE ect , quod fuo fan guing obfignauit , er fuamorte i confirmauit, x v | 30, AMdemption i5 is cáufam præädit ipfa rdtic;g T qué credere non potest corpus fine [anauine exi- wl fiere po[Je. Nam ubi corpus faneuine caret(fic a : ! itxtæin» 4 gumentatur ratio)ibinonpotest diufubfiflere. — . L hr —— z1 ARationis boc argumentume& , ez f&oloco. dictum uerifsimum.At Deus,ut aliàs fepein ma- gnisrebus coram mundo flultifiime egit.fic quo- Wa ïqw J l]h» quein boc facramento;ut perderet fapientiam fae i pientum ; ez intel l-igmtiqm intelligentum. 2 ,ad Corimb L 10 i ;mW ) x. — Lufitutum Cbrifi docetutranq; fbeciemin faeramento altaris:Erego una fpecies improbatur, n J ul »» Nonualet Papiftarum obicclio àlongitudiz — netemporis fumpta, uelideo probatam effe unam i M J fbeciem , quia à multis annis durauit in Ecclefi, ,udc Ecclefie qutem ej]? obtemperandum, Huic obieá QO à uli ! ij ii CA,'IX'E* cHISMVS . X éioni fatisficit bec refponfio. Ecclefia Chriflia^ Qu na fundataest fuper uerbum.Et boc docet utran7 [ il que [peciem : Ergo una [pecies non est probanda» W/l/ït; | Ratio est;quia contrariatur uerbo. pritcp iq. — Vtnonualet argumentum à circumftantid iaduett temporis;itanec argumentk à confuetudine.Nam tispartt fi confuctudinis longmquitas eft confideranda, f fien uincitutraq; [pecies, que tempore Apoftolorum Dtoytcil in ufu füit, inà 4 Chriflo fic inftituta:Ergo utra- 1, N que [b ecies etiam confuetudinis iure , una fpecie tinmuda potiorest. Minatto i, Mequemoramur pericula , que pretenduue sunir Papifte;ut fi quid & calice fünderetur;ez fimilia. t Quur ijdem nontiment, Quodfi codlum , ut ille li dit,ruerete TefFamentum nonmutatur propter i firmitatem beredis, neq; heres priuatur beredi- * Ym j !j i tarijs bonisetfi aliquamfirmitate laboret:Ytanee ss eramus priuandialtera [pecie, propter quá- J i Md cund; etiam no[eram nfirmitatem. 16. Quiita foliciti fuerunt in TefLmento chrt ATT li mudmt[up uj flimutando;ez adbuc bodie fint , illi fuapruden l i tía ,imó ftultitia preiudicant prudentie cz fapie f4nämwm. ; ^ iil eutie Chrifti. 17. MBadem ratio prebuit Papiftis ex addi^ g tionis caufam. — Hienim , cm uiderene tantam «ITPA Wobm maieftatem nobis dari n facramento , ex admi- - M ratione fumme illius maieftatis moti faerunt , ; 'me Wárias c*grenwnim, diuer fosq; cultus inVituern Li e u Li ERASMI SARCE, 107 W qui cum uerbo Deicarentnibil funt. ( hi 18. Ridicu!'a acuana eft illa fimilitudo, quani-. Ed Cs tuntur Papifle circa bo c facramentum , pompo.- !Irda] fas illasceremoniasprob x are. Quemadmodum;inz quiunt , folemus nos pr. eparare in magni alicuius ia : principis aduentum , Yta quod; equum est,ut nos Mi inaduentum Chrifti »4d boc facramentum uenien fa. fed fine uerbo Dei im tsyparemus.Intentio quidem boua e in fbeciem, fl . Ppia. Alia etiam ratio es*'þ cunm glte Deo;ac cum bominibus, 29, 717 Kec admüttimus ullam externam preparao tionem ad boc [acramentiz, qua ftudemus nos tan "w r to facramento dignos redd ere, Sedilleueré eft di N nusac probe paratus d boc facramentum »qui iA ereditin uerba Cbrifli:pro uobis datur, ez effun g ditur in remifionem peccatorum. D lu zo. Verüm cüm damnamus preparationem , / qua frudemus nos dignos veddere, interim non 7 F "j permittimus , ut omnem modefliam eXudmus , ege negleclaomniveuerentia ad facramentum altaris, ut fus ad fl'abulum proruamus, TU Hinc e Augufti- n m [ nus dicit fuper Yoannem:Acce dens debet effe ples us fanctimonia. J I Tnos Árcendifunt quo q;ab boc facramento,ida; ! .de more ueteris Ecclefi, & 2 jl »qui kmquäjhf»s erimini- u ( bus /th obnoxij. ! 22. Werbun »panis ez uinum , funt defubftan-- J | ia buius [acra menti, que res cum adfunt,non eqt. O E (;»'l:' | ïul CAT'ECHIS'MVS' n ulterius difputandum contra perfectionem buius at acramenti. Sic fiue boni fiue mali fint miniftri.Sic. iue credat-ftue non, quiaccedit ad banc camuam; &um est, propter pre- gdri éamen [acramentum perfe dictas principales caufas. Vide locos fuprá citaz tos de baptifmo ex Augu[tiuo. 10 í a. Patres duplicem buius facramentimandus uilid cationem fecerunt , à quorum exemplo uon recce | erquä: demus: Alteram uocarunt corporalem fiue facra f mentalem,que ore fit tantim ; Alteram [piritua- $ i * ei lem;que fidefit 24. Gorpora lis fine f iritualifücit nos indignà | f edere ey bibere corpus 7 fanguinem Yefu Cbri- n t. . peati i;. Spiritualis fine corporali apud Chriftianos NT quotidie fit, cim fpiritualiter implantantur Cbri .32c€ flo per fidem,ut maneant ipfi in Chrifto,ez Cbré . POtf&,ï flus in ipfis. Debac manducatione fpiritudlilo^ ! N d wuitur totwn 6.c4p.Toan. E wirecte utiuult facramento;illum opore 26. €Mt -did, £et utránque manducationem coniungere. Et uE T uerbum à fide non licet utiliter fepararc : Ya nec ii fpiritualem manducationem àcorporalj :v uici 5 ] f? iu&ija 27 i €onfüfio utriufque manducationismo[tris t. | Md diebus errorem de boc facramento peperi $acramenti altaris precipuus c]e &us est . Qu ;80 uatur exttá-e iij vemifsto p eg,clatorum* Reliquos mut turd $08 ERÁSMI SÁRCE, WIMEW &ura figuorum;qui funt: excitare, erigere e» moe i uere corad credendum , teflari de beneuola Dei LOT 'dbmmg erga nos uoluntate ezc. !) n a9. Quipredictos effectu adpmumf facramen j ptfïþ n to altaris;illi tradunt otiofum , e7 fine omni fru-— cfu facramentum.. - d 3o. Bifacrament altaris preter difcretzonem, ut illi aiunt , nibilaliud commodi adferret , fan£ lum ul perquam exiguus eJfct eius ufus, propter quem i ]htm]]"et Chriftus tantum fignum. mf 2. Quod 1os tribuimus facramento altaris; excitationem ez' erectionem fidei , id tontemeré TET d fücimus , fed ueteris Ecclefie confenfu , quem ez approbat experientia illarum uirtutum,quas ex - Konfi periuntur confeientie post commumcatwnem,e& in communicattone. ao 324 nj Qui tantas facramentiuirtutes capere uon potesl.ille conijciat anmun; oro, ad uirtutes, ! &m!mhk* potentiam uerbi, quod e7 ipfum contemptum;ta men parit im nobis jïdem,mxta illud:Fides ex 4u— W[]umapw ditu est,auditusueró peruerbum Dei. Q uid ergo r mirum, fi ez f4cramentum excitet ac moueat cor- t ad fidem,cim boc fit uifibile uerbum? wordu*(/ M» 35, Errant Papifte;qui facramento altaris um m&zjïcanäz attribuunt,idq; exopcre operato. , Joo 34. Sienim facramentum altaris iuftificarct, fee " queretur iuftificationem babere diuer[as caufas, TU imo à fe iniicem alienas , uidelicet , facramentum /JM d M o.4 CÁTECHISMVYS rl gemper fe uifibilen,er fidems quein codevefi drer inuifibilief. — j sj. — Kemiffio peccatorum fequitur , propter fi. dem in uerba Chrifti: Quod prouobis datur e- ejfunditur j uon propter externum cdere aut bi- " bere, 36. UErrané,qui facramentali mq,ndzithionipag. l j tem iuftificationis,partem fideiuendicant, 37. rrant,qui cx facramento altaris facrificie Q n um faciunt, 4p 4 : d ^plicandum pro uiuis ey mortuis;i C/ remifionem culpe c» poene. Q,zgu i 38. NMrrant, quice r z LW "um £enpus preferibuntad " fumendam comam Dominicam, i iil ! ! ] f- m STVDIO. at ïælh tfen It ï i iU ! Mb'bocat j H I) M Utl NI l Ti q G!*WM:C b( lil j TM en Ti ! j Jl Ü i b lj : Mi gïvmo)so CHRL -STIANAE RELIGIORNIS$ l h Idj lj puero,Hermannus Tuli- "4 l 171 l lii D lfce puer Cbriftii vudibus cognoll'ercaö annis, m Jd q; Dei ex uerbo,quo fine nulla falus. ii I) | Quo me quid refert omnes uolitaffe per artes? :' Quo fine quid fhudium,quamlibet acve,ualet? Quo fine quid Sopbie confert impendere uitamt ?rzZz//;t(J | Quo fine quid prodeft omnia fciretnisl. Sunt aliquid fateor.preftantia dona Minerue, Attamen ad uerbumfunt uelut umbra,Dei, R, Hoc lux atq; uia et,cocli que ducit ad arcem, Qu fine nil folidi ub Youe mundus babet, — Hoc ilta eterua est,nullo reparabilis auro, Sed fafo Chrifti fanguine parta tibi. Pendetab bocanimeq; falus,ey uita perennis, Qu ine lucrari quid iunat orbis opes? Cetera funt tenebre.funt deuia falfa,caduca, Et fubitó,quamuis [plendida;mortis erunt. Gloria,tuis,ez bonos;faftus,fapientia mundi, Dum florereputas languida facla cadunt. Hoc manet eternumsnullo uiolabile ferro; TCQ;:fi'enmt Démon uel fine ]ïn.e,beqt, Hoc fLudiofe puer tenerum fetareper euumz Et tïibi [uecedet eredito quicquid ages. O Difceve feu mens e aliquid, [en fcribere cordis, P Ad Chriftum toto pectore funde preces. Kcage, quod certi eft, Domino q; Dcoq; placere, Conä Quirigit, e» prefens crefcere queq; facit, E Qu QCunctarum Dontino debetur gloriarerum, ( &dlaudem cuius,coopta;p eracta,refer. EHune propone [copum cundtis i vebus agendiss THd j Et ftudijs fructum; diuitiasq; tuis. Et dabit bic quantum fatis eft traducere uites QU Et celiregnuft post tua fatatibi,. li Procedit fiquidem,quicquid conatur agitd; n Ex uerbo,Dominum qui timet atq; colit. [7 Quicquid agis, Dominilaudem.fratrisqg falutem o il T Querito,de fructu uiderit ipfe Deus, Rotitia cuius ceeleftiaregnaparantur, Q Que preftare tibinulla Tbalia potest. D Quareprima tibi Verbum fit cura Deu . Id Ó Ft ftudijs felix inuigilato bonis, 17 M E t Q I l dei J Ht fl fitt PRECATIO.- MATY* ]jj j a i i tinaloannisStigelij.- Conditar o.rerum,rerum feruator ab euo, n 1 Extra duem non est ullus ubiq; Deus. Quodredeunte fior postactas lucc tenebrat,, f Gaudeo;,agnofco munus id effe tuum. lgtl "Tu genus bumanum primm fine labe cveafti, Vt fancte uultus uiueretantetuos. TA Quàm mali defciuit,quam turpiter exciditilludà . Inmortem propria dum leuitateruit. / i At bonus es folus iufkLamq; ut concipis iram,, Sic illam patria propictatepremis. 1 W : Ergo admiranda Natum pietate dedifti, Innocuus nofIrum ferret ut ille fcelus. Quipercu[fa füit pro noftra,uictima,culpas : Etuetus àtobis abluit omne nefas. h lngentes tgstur toto depectore grates; Perpetuu doni debitor buius ago. Teq; precor fupplex dilecti nomine Natt, n Me regemetotum,numine flecte tuo. Aufpiceprincipium te [pectet, e aufpice finemy Quicquid agam vite dirige ceptamee, Ipfe Magiftratus etiam coctusq; plorum, Vt tua conferuent dogmata fancta,rege. Dapacem,uictumq; tuis,compefce tyrannos, Vt máneat uerbi gloria iu[Ta tui. Hac ego fpe fretusquoduite po[tulat ufus, oris onus, Sufceptiaggrediar dulcelab EIVSDEM m EIVSDEM PRECATIQ: Vefpertina. Jam mea declino uocturio lamina fomuo, Ornttia mox rieido membra /;)PIOTC premar. Rec fcio num pofiün redituram cernere lucem, An nibifit fomnimors obeundaforor, Sed tibi fimme Deus,Dew inuittifme grates, Quas Foto poffum pectore gratus 4g0. lncolumem qui me uoluifti bac luce tueri, Ne uitam premerent ulla pericla meam., Quid repreffti evajfancis demonis irdm, Qui rabidopopulos circuit ore tuos. Buncquog; dumiaceo ueluti wworientis ima Mi Deus,becnutu membra tuere tuo, Relafcisa meos perturbent fomnia fenfus, Organa tumentis dirige cra[fames. Fac tuus immanem procul angelus arceatboflem, Cui proprium est regni ledere membra tui, Cra[Lina fic cernens redeuntis tempora lucis, ï*ä u Grata tibi memori carmina mente cauam. Van ce[fent cure;placidi requiefcite fenfus, , Tunbiian Ckrz]ïo, Jomne,fauente ueni, EOION Io$ ggAUNjC. Agud Hære.Chr.Egeþq | T !N 1 f(j [j m ;f Tl | ) &s ( z ï xME d od — — i Ill iif 'IIIHHIHIIIIHIIIIHIIIIH Ju - Jl TET o ? — Cs N r or S r RI E E EM b 2* —LLLLLWA—AWA—A———Á—Á VL :'-.- x LT )Onfm; zEG 2d Vrf i U il ll li [ lj m;mzi j junt mnwullluumummmmm TT ) H ; — RT V gesaeeyneoemee. —— À CUA ude * m i —— /. as r n — — — "HEo— —— - — i B- nE Ms SUERISS RRE r SSEEDSON w "W $. : - " NH RE al p RO HU EM EPPT n ? ia M —— Á W & WW. HW — - — . ———————À P dÉ m z u- T - — €— at ————— -— Cs - - $ d -- 1 i £. aMoE * r Y m - * - 2 [O* P * : r P W xe " &A 4 s. I : s 6 : 3 A 13 " 5 D : x D. D z s E * 3 t AA P NG x E 4e B- TP $ st w E d i É G * z g « X2 E 2 -.s "EUA "m ij P od xv 2j E — 3 3 * od ss "u ^ ^ g s FS $: T E z5 NÀ v Pa ,w Y t " AT M as ] E Ed EOR x3 *s * " E $ E Zs Iä»ä d & s CBS s - 3 Es s - od ^ ae EN s X $w at ts E x CEAN 3. Axe s o a MW Ed as 5 & $ n as x * E L. w m m« n $ b X RE L AT [ a D —— ..nw $ x $ i ] LY - d AA 3 E d . 53v u " 3 T - -* sE Á u ". * o p 1 ) - Y $U ag j MM $ o ES Bu ^i s 3C s [ ES N- X Y As NT E 2 E d- - t E x s À AC "n d* ^ EY 2 bs E. j $ * E x 2 u.. as 3 . m p — x u o d s e B 2 ET N Ti : ;.M " ss $ M p " 2 $s RE E z & AE A iee. E Vs st Wn z " ia M We M x a T AW i^ - x.w * p i fs d. E 4 E* d od - *s )2 "n DEU 20 L NC W -- 28 W N d *« EE E EY A 3. WE É a as » w VO O. m W g« * v d QUP z R hi sE a 2 - MÉ [ SS E As -a« n CM I20 cm 19 20 ?2 18 I 1f I I R 9 16 | Q VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset 15 | 15 a Balance 14 | O e ä HVMAANISSIMC") A(; Ál SVMMO THEOLOGO, M. LEO- 13 | hardo V Vagener,Sigenfis Ecclefix pas Focus "ENII ftori dignifsimo, M. Era- 12 | N IIII] fmus Sarcerius -So D- 11 | M ONSCRIPSI IN HVNC, Á L 12 l quem uides, libellum,optime Leo | 1 0 narde , Catbecbefeos doctrine IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIlIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII IIIIIIII IIIIIIIII ll IIIIIIIIII IHl IIIIIII | IIII 10 expofitiones, ad quas ut fcriberé, K 9 ( I adegrt me fingularis amor , quem eroa æmd»— illa ac fimplicia noftre religyonis J 10 tamen fanctifüma capita, gero. Si enim tantarum 8 I rerum tbefaurum [bettes;quidillis articulis pre l iofíus ? quid fublimius ? Si breuitatem;quid fuc» 7 I cinctius ? quid rotundius ? Si ornatum; qui folet H feré ubiq; effe uenufle breuitatis comes;quid lima tius ? quid elegantius? tandem quidperfectius:De 6 N: ENSUN N t G uero Dei cultu ez charitatis operibus , quid fan- ( ctiu ? quidpurius exiftit decalogo ? n quo adcó 5 5 F vibilredundat, nbil deficit, quód meritó dicatur € ceelo à fumma atqsperfectifma fapientia defcé z 4 diffe.De articulis fidei quid dicam : in quibus pul cherrimo ordine fancke Trinitatis officia ponun tur ob oculos,quid queq; perfoua , nofve falutis 3 cau[a fecerit;ez adbuc facit. Orationem Domini "2 i eam quis bominumin talem ordinem.idq; fub tam lIIllIIIIIIIIIIIIIII.IIIIIIIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII Á A 2 fl Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com jl — | anmmum — £ IIIIIIIIIII LL«EL Il [ 4 /VIIII. 2 3 1 IIIIIIII1IIIIIIIII IIIIIIIIIILIJIIIII IIIEIIIIIIIIEI I'IIIIIILIIIIIII p || Ill sIIIIIIIII