Gi419-2

^

A«

r5

'

ls.

1

À

M

d

|

3

*

k

11

ï

ET

z

^

:

$

À d

385

2

"

" a

"r

h

^

:

$

La

"

&

H

*

1

2

".

2"

H

E

WoY

E

]

&

*

*h.

*

)

E

ia

w*

"

*

:

"

4

.

s

"

*

*

*

E*

^

E

V.

Mu

Y

4

r

d-

El

e

r

á

E:

Y

T.

£

*

-

Mi

:.

"

)

»

&

*

i

É

"

$

E

—

u

»

*

3

"

&

.

*

*

.

^

r

"

:

*

r

"

"W

H

wv

d

i

i

9.

"-

:

g

;

—

"

i

L i

4

*

j*

"

*

Y

t

i

e

L

;

*

a d

^

z

Ab

d

"

: d

-

*

*

E

"

»

s

MÉ

x

r

T

&

x

PT

»

-

&

M

f

Mi

p

*

J

8

Pas

iy

P

t

&

^v

,.ä!y r

"t at

* w

»

p

k

*

,

( at

;

F

"

» ul

:

P

*

EX i

)a.

ï

r

L

á

g

*

L

*

"

U^

-

-

L

-

:

Y

n

d

"

:

i

yete

E

*

3

u

E

P

x

9.

N

*

^

* :

"-

:

E

"

w

*

s

3

*

.

&

td

.

* -

?

d.

r

*

k s

à

u

-

J

N

*

*

$.

"

E

;i

Y

"

;*

m

E.

at

-

E

ï

A w

ï

i*

LA

.

ï

":

£s

^.

as

E

es

«*

:

"

) li

&

.

t xaP

sx s

^

*

X

-

"

1

p*

-

^N

J4

g;

r

j:i(

W.

PX

;'ä&:

&.

&

--

M

$

T4

E

*

L d

F

v

76..;4.

^

"

ä»s

F.

r

-

A:

*s

"N

*

*

E

i

r

us

E a

*

i

;

ia

-

y

g

$.

m

W

^

4l

-

;

*

Ed

d

;l

d

M. !

AE

1

d

*

"

A

r

»

g

» .

i

Ts

x

L

x

"

ES

:

*

lx

]

"

*

*

t

"

"1

-

]

*

d

»

L:

eg

*

*

E

*

,

*

p

*a.

us

m

a

^

^

k

&

-

h

" s

*

s

E

g

x

B.

$

"

M i

hd

2,

"

d

m

*

"

UE

L

o

U*

?

m

"1

&

*

E y

p x

»

*

E

Ts

b

Ls

L

*s

Á

1

4

»

E

4

E

*

^

a

:*

^ d

n

!

d

"»

g

"

[j

L

3.

E

4 s

Z i

.,

w *

*

r d

E

"À

LE

9 us al d

á

*

* VN

D.

"

d

EY

L

n

L

*

7

$

* du

"

3

$

v

L

L

*

$

W

j

D

^

L ä , d

"

pl

:1

b

2d

|

".

*

h

6*

»4

k

*

ï

Ls

us

E

v

J*

*

d

p

*

*;

x

ha

d

T

iA

*

ä'ä »

"

i

P

b

E

$

O

d

»

^

"

Ld

"

*

&

,

*s

w &iä

a

Lj

*

-*

U

fecs

à

P.

o

FA

L

E

$

L

9

NT 4

x

as il

ijv

A

"

9.

;r

:

$

^

m

ä*&

"

;z

W

E

d

*

vl

X

f

K

z

*

;z:

n

é

P oss,'

.TI

K

&

714

z

]

«

3

w

^

$

9

E.

h

"w

d

ïi

x

rä*-z

*

;(

"

j

r

$a

E

"*

"f

;

j

à*

av

A»:

j

-

5 s

»

x

P

E

a

"

-

*

»

k

"

*

s

E

*

»

á

-

as

».

"

»

23

*

$ *5

L:

-

»

*

a

Pt

:

&

xX

Z

ia

^

d

L

E

('.

5

"

b

T

d

—

w

E

-

i dl

à

x

d

r

"A

:

d

"w *

5

^

ET

T

.

-

"

s

h

3

",

E

m

"

y

£

€

*

v

I

l..

P

s

4

ïü

"W

-

*

$

i

^

r

j

,5

s

;*

ä'&

L

E

E

*

*

Z

*

d

L

*v

N12«511954452 021

j

NUALAANIALAI —

d

t

DIRRECTOR

CONFESSARIORUM

IN FORMA

CATRECHISMI

PER

HOLDUM

M. BART

BERTEAU

Primum Gallice editus

Poft Editionem veró decimam fextam

Gallicam Latinitati donatus, rmultis in

locis au&us & in tres Partes divifus

OrzRA&S TUDIO

R.P. ADALRICI. SCHWARZ

Ordin. S, P, BENED1CTI, ln Exempto

EiwsipieNsi B. V. M. Congregationis

Helvetiz , Mornafterio Profeffi ,

Nunt

EKditiome bac Poftrema denub revifus , &

fummorma Pontificum Decretis conformatus

in lucem prodit«

PARS

L,

Decalogi , & Ecclefiz przcepta

com ptchcndens.

Cum Privilegio Sac. Cef. Majeft. & Facultate

Suþerz'omm.

evdiquteqaputetupiqepe p qeptepicipesie

DILING XE€,

ASPARUM BENCARD;

Apud JoANNEM C

a i n r m

AwNo M.DCCIIL

li

i

l

lï

lv

2u

!

li

Y

h

ll

l1]

ly

INDEX

Przceptorum & Pun&orum,

H. Partis.

. Preceptum I. Decalogi.

Punéug I. De peccatiscontra tres Virtutes Theolog.

Fideri, Spem, & Charitatem.

Pae. 1.

lI

De duobus Principal

lbus A&ibus Religionis , A-

doratione fcil: & Orakione.

X

31*

iil

De vitiis oppofitis Religioni, Tentationé Dei;Sa-

38*

crilegio, & füuperftitione,

DN

De Simonia & Decimis.

55-

Preceptum II. Decalogi.

Punünm . DeMendaciis.

Df*]

65!

1l De]uramentis, Perjuriis, Blasphemiis.

11I. De Promiffionibus fimplicibus , & Juramente

confirmatis,

725*

1V. DeVortis.

$7.

Praeceptum III. Decalogi.

Punüuml De Operibus íervilibus prohibitis die

Fefto.

97-

i

107.

KO L munpEcsosos

Deauditioge Miffz,

III. DeJejunio, & Gula.

Il65.

IV. DcAcedia.

1216

Praceptum IV. Decalogi.

Pundum 1, De Debito,& obligatione refpe&tiva Supe«

riorum & Inferiorum.,

1294

lI

De Debito filiorum erga Parentes , & é con-

tra.

146.

III. De Debito fervorum erga fuos Dominos, & &

contra,

156.

Iv.

164

Dc Debito mutuo conjugum-

Pra-

P;'æccptum V. Decalogi.

Puniüum L DcSuperbia.

127«

1I.

De Odio & Invidia.

180,

1II. De Ira, Injuriis, Imprecationibus,

uerelis.

189.

1V. DcHomuicidiis voluntariis, & Ca

)

ualibus,

198,

Preceptum VI. & IX. Decalogi.

2unilum 1. De cogitationibus turpibus , & dcfideriis

103*

impudicis.

lI

De afpectibus , verbis, le&ionibus lafcivis, It em

de vcfjimentis.

209

&TI.

Dc ofculis, & tactibus:

2I$.

220«

LV.

De actibus impudicis.

Przeceptum VII. & X. Decalogi.

Pundum L DeFurto.

133.

l

LT.

De Reftitutione.

244.

1II. De Avaritia, Ufura, & Mutuo ufurario:

268,

1 V. De Fraudibus circa Emptionem , & Venditio-

l

ncm,

28 'o

Preceptum VIII. Decalögi.

Pundwum I. De falfo teftimonio, & revelatione Se«

creti.

298$.

Il

IT.

De Detra&tionibus & diffamationibus.

397:

III. De Sufpicionibus, & Judiciis temerariis,

32l

I V. De Jadationibus, Cavillatiomibus, & Irrifioni«

bus,

IN

52.84

z

L

Gs

Qi

t

PA.RS II

!

A

6 )(æ«)(w

I

i

J

ä&E?M

um

o UE

Ab AA

&

RAT

J:,XAMEN

:æ

PR/ECEPTA DEI

130 CLESIä

Supra L Praceptum.

j

L

De Peccatis cogtra tresVirtutesTbeo-

M

du

l;galesFidem,Spem,& Charitatem.

10

EL De duabm Principalibus Aifibus Re-

SH

ligionis Adoratone filices d

Oxatxonc

M.

7)]

Il. De Fitijsoppofttis RErrcroNr,Ten-

L

T

tatione DEI , Sacrilegio , & Su-

i

perftitione,

0nt

IV. De Simonia ct» Decimis

5zt

pasosommmd

—

PuxwcruM I

De Peccatis contra tres Virtutes Tbeolo-

£ic45 , Fidem, Spem €9 Charitatem,

Id

Cl

N

u

N

Cífne illa , qua þmt ad falutem

1(?(;*

nece[faria , uti ef fymbolum

l

A

»

)

eApoflolorum , Oraito Domi-

mm,

Pars 4[,

2 De 1, Decalogi Præcepto,-üPun"&. f

——

wica, pracepta DEl , quorum ignorantia

eraffa eff. peccatum . emortale , repugnaus

fracepto fídei,

Quid eft Fides ?

Efp. Eft virtus (upernaturalis inclinans ía-

D

;

R

telle&um ad credendumrebus à DEO re-

velatis propter ipfius authoritatem.

Ü

"Quid eff iud quod DEUS revelavit?

i(P(

Refp. lllud omne, quod Ecclefia proponit

credendum pro marería fidei contentum in

Sctiptura facra , Traditione , Decretis íummo-

l

rum Pontificum , ac conciliorum, & doctrina

l,

unanimi Patrum contra hzreticos, FiLizc, eap.

1. g. 2. 9. 6, tratl, 22.

ng

Quednam efl motivum , fPve ratio

þ(ma-

b

lis affenfus fidei 2

);l

Refp,. Effe authoritatem Divinam revelan-

j

tem , quaz cüm fit prima veritas, nequit fallere,

| n

aur falli,

hj

Erítne peccatum , credere articulos fídei

uece[farios ad falutem , ob motivum aliquod ba-

ImAARum , z'gnomndo €05 debere credi

alio uzodo ?

h

Refp, Cum diflintlione : 1. Enim fi igno-

lIa jge

rantia foreccrafía, proveniens ex magná, &

M, q.

fupinà negligentià, quà quis negligeret fcire,

thq

quomodo myfteria fidei credenda effent, pec-

dæ: lfj

CQIQF

EE

De peccat, eontra5, P'irt. 77Jeol;'l

;

!

tatet quís mortaliternam fidesilla non eft

divina , cujus motivum humanum eft : uti con-

j

tingere folet in infantibus , qui tantüm ideo

credunt articulis fidei , quia parentes ipforum

dicunt , oportere illos credere, ine omnireve-

li

latione DEI, vel Eccle(iz authoritate illos

f

proponente: quare cjufmodi fimplex populus.

debert bené inftrui.

2. Siignorantiaeffet invincibilis , excufaret

d peccato mortali.

Sanch, lib, 2., cap,x. n. g.

nit

$

Quenam þmi ad falutem neceffaria ?

mo

&efp, Quatuor fpecialiter :

titi

( JP-

1 Symbolum Jipoffolortm , ut quis addiícat

cognolcere DEUM.

4. Pracepta DEI5 nam illanon poffunt ob-

(m,lv

fervari aut adimpleri, finon fciantur.

3. Oratio Dominica , ad precandum Dzuu,

du

qu em adoramus.

a

4« Septem Sacramenta ,ad gratiam divinam

percipiendam,

li

li

-Quatuor iffa sántne eodem mode

7

nece]krizz ?

Refp, Negativé , nam n aliqua fant neceffa-

ria zeceffitate medij , hoc eft , neceffirare. ab/o/n-

g

i

14 , quz non admittít ullam excufationem .. 2,

[f

(f

Reliqua funt neceffaria zeceffitate pracepti , id-

eít , in tantum funt neceffaria ;in quantum funt

f Pec

A à

u

PIZ-

4

De I, Decalogi Pracepto Pun&, x,

l:

przcepta , quorum igaorantia invincibilis po-

teft excuíare à peccato,

|

"Quamam fuat ad falutem fczm necce[fsria

nzece[litate Wjal'üm 2

Refp. E(fe quinque iftos articulos fequemes,

lä

hienicm funt fundamentum noftrz fa;uns.

t

Becan, 22, c, 12. 4. 1. €$ fe4. Bonac. difp. 3. q. 2.

pz.:'ö.

p EGs quou fit szus DEUS rerounetatos

bonwu m , & vindex malorum,

j

) M

vn

od fint tres Perfoue in DEO;,Pa-

Ug

lu

b

tCcr ï"'l(,". $, &

oiritus Sanctus:

2 and Secunda Per[ona fuerit incarnata

f

pro Ledcmntwone noftra,

li

72 Quod Chrifius 7ESUS ad liberandum

lt

gcnushumanusnm Cruce mortuus fuerir.

(s

1

$. Quod 7ejürrexerzt à mortuis gloiiofus

cor pore & anim3.

o

- Quanam ]äm': fczm neceffaria , ex eo

ls

lxlï

qnaa | t pracepta?

li

Kefp, lta quatuor [eauentia:

di

1. Omnes artizuli fidei contenti in fymbolo ,

I

inter quos ahqax!uncnecclïzrx; uece[fitate me-

li

dij , ut Íuprà diximus,;

:2 Precepta DEI

i

31 Ormo Domiuia diclata ex ote Dom1n1

noftri JESU . Chrifti,

4. Oeptem. Sacramenta :

fubmtclhge f;l-

Q

tem

;-»"!*k

g

De peccat, coutra 2, P'irt. T heol,

;

a

temea , quz quistenetur reciperez fic is, qui

non vulteífe facerdos , aut nubere, non cen-

fecarobligatus fcire,ín quo confiftat Ordo,

t

vel Matrimonium,

Filiuc, zratf. 22. cap. 2.

Utmn. $1.

J

unsb

Quo tempore ienetur quis [-jre ia , que

lh

ad [alutem funt nece[[aria , €4 elicere

a&bum fidei ?

t

Refp, Ubiptimüm annos difcretionis quis

attigit , fufficienrérque inftru&us eft, tunc

)

)?l'

enim , cüm intelle&tus incipíat ratiocinari, cen-

fendus eftteneri cognofcere DEUM , qui eft

At

Al

finis nofter ultimus, ac credere a&ualiter my-

fteria fidei, quia a&us fidei eft medium ad . (a-

N

lurem neceffarium, & copfequenter. quanto-

Ti .

Verum nihilominus

cyus adhiberi debet,

Quul

eft , quod ignorantia invincibilis hujus obliga-

tionis ín parvaifta etate , & minuta illa com-

H

prehenfio, five judicium , quod pro tunc

infzntes habent de myftei?js fidei , ac credibi-

litatefua , quá movendí effent ad affentien-

dum rebus fidei,excufet plurimos à peccato

b

mortali.

Bonac. d/fj, 3. 1.2 p. 2,7,9.Layman,

i r

lz.þ!)zu 608' g Cæly' y: n, z.

Regulariter loquendo quamodo poffumm

Doti

!)

deternainare sfeud tempus ?

Refp. Poft completumfeptem annorum fpa-

j [

tium , quo tempore infantes cenfentur capa-63

(

pee

2"5

€

De I, Decalogi Pracepto, Puntl. 1.

L

peccati : quarein primá illorum , atque etiam

(

plebeculz rufticang confeffione, oportet ipíis

furnarim explicare ifta. myfteria , antequam

abfolvantur, ferióbipüsinjungendo, ut dida

ff

myfteria quantocyus apprehendant« deinde

|

l

confeffarius curabir, ut a&um fidei ftatim.|in

i

prafentia eliciant iftís rerminis $ Nonue credis

T

omnia :fla suy[levia Fidei, quia Deus illa revela-

j Ut

vit? Bonac. Joc.cit. uum.8. €$ 16,

Wt

]

Oporiéine fcire latinó, Cxedo, &

Pater nofter?

"i

Refp, Noneffe neceffarium , utile tamen fu-

q

turum : fufficit igitur illa fcire infua. lingua

materna, cum fen(u fimplici, &litterali, Fi-

]iuc.tract, 21. c, a. &, 37-

(n

"Tenemárne 1n particulari [cire fenfum z.

Ài

Petitiopum Pater nofter?

Refp, INegative : fufficitenitn illumfcirein

generali ; & quod ( Pater) fitoratioquzdam

continens pecitiouem facdtam Deo pro necefli-

9j

Sanchez

; QU

tatibustüm animz , tum corporis,

E

loc, cit, c, $, . X6.

Sufficerétne credere articulos fidei impli-

citó, credendo in generali M«lnd quod cre-

dit Ecclefia ?

COg

Refp, Negativé :fedneceffarium eft illos fcí-

m

rediflindle, &dexplicité, nam talis credulitas

(n

confufa, zquipolletignorantiz Bonac, /o, ci?,

&. 4-&

:

. De peccat.

coztra 3. Pirt, Theol,

7

9, 4. €8 . Licet graver aliquiauthores, ut Rj.

at

(is

chardus, Sotus , Medina, Fega , Sà , Tur-

Am

vi4nHs , citante Laymanno lib. 2 tratb, x. e, 9.

teneant probabiliter fufficere ad falutem , cre-

d

nà

dere myfteria fidei, imó & Trinitatem , acIn-

It

carmationem zmplicité , €$ i generali : càm a-

liàs íardi , & muti ànativitate, acomnesilli,

d

lts

qui nimià incapacitate circa myf[teria fidei la-

borant, neceffarió effent perituri,quód vide-

tüur valdé durum,

Nunquam negafli articulum aliquem fidei,uel

voluntarié de aliquo dubtita[li cum pertinacia. »

nf

quod foret barefis ?

i'gll&

Quid eff Harefís ?

1

Kefp, Effe errorem intelle&tüs voluntariumy

€um pertinaciacontraaliquem. articulum fi-

ei,

n,

| Quid eff pertinacia

Iteil

u

n

Refp. Effe obflinatam períeverantiam ín fuà

opinione, contracognitionem certam, quam

cel

dit

quishabet, quzvé eít contraria definitioni

Ecclefix,

eQuanto tempore debet quis per[cverare

;ph-

jn [uo evrore,ut dicatiur pertinax

7'

Reff. lo ipfo tempore; quo intellectus

cognoícit Ecclefiam hoc przcipere, X nihil-

!s (cl'.

ominus per(iftit in fuo errore , cenferur effe

lit

contumax. Tolet. Jib. 4.6, 3. 7, 6,

i M

Qua-

À 4

^ 4,

[

" 4 m

*

Pun&. U

$ De j/ Decalagi Pr

Sualenam peccatum eff barefrg

[

Refp. Effe gtave peccatum , & fubindé pee-

nam peccati preteriti, nam feparat ab Éccle-

fia, inducit damnationemzrernam , fubijcit

]

denique hominem excomunicationi, .

!

li

Hartticus éflne excommunicatus

()

Refp. Affrmativé , non quidemjure divi.

no, fed humano per facros canones, cap, ex-

:

conmunicamus , cap. ad abolendam de hartti-

€is. cap. woverit , de (entent, excommunicat,

C fit excommunicatus debétne de-

W

vitari ?

ü

Refp. MNegativé : finon fit denuneiatus,poft

(l

!

Conc. Contítandenfe , quod cap, 44 evitanda

fecandala, decrevit. excommunicatum , ut . fit

lj

X

evitabilis, debere effe zominatim excommuni-

Y

catum , & publicé deuunciatum : ita ut boná

conícientià quis poffit loqui hzreticis , cüámque

q

illis contra&us , & comerciainire , dumodó

q

f

z EE

abfitfcandalum , vel periculum fubverfionis,

Suarez, difP, 4. fe&l. 1, concluf, s.

]

77 quiin ]iuï cogitatione mentalitet

con[eufrt alicui pronofrtioni baretica ,. éflne

bareticus ?

Refp. 1. Sinon manifeftavit fuum errorem

exteriüs, per aliquod fignum demonftrativum

ilius, ipfüm non debere cenferi hareticum,

Ec-

a

3. Fart. '777?01: |

2

JDe pec

Ecclefia enim non punit a&usinternos cogita-

Jf«

tionis, quos nequit cognofcere,

Refp. 2, Simanifeftavit exterizs (uum erro-

de.

rem mentalem per aliquod fignum demonftra-

jcit

tivum , ad illam approbandum, non veró pe-

tendiconfilij gratiá (quod non foret erroneum)

ipfeeít excommunicatus, Bonac, de cenfuris

difb. 2 3. 3 P4 2- n /j)ecie.

V«

h

il

Qui dubitat de aliquo articulo fidei,quem

J

[

ere , eritne baretieus?

Ml

tenetur ('7'6'

Refp. Effe controverfum ; 1, Enimfi volun-

l.

tatió dubitat cum cestà cognitione , quód Ec-

clefia illad eneat pro indubitato , erit hzreti-

]

poft

cus, errabicenimin intellectujudicans dubi-

lMJ

um illud,quod Deus ut.. infallibile revelavit ;

forétque pertinax, fi perfeveraret in fuo du-

j H'

T

bio contraillam cognitionem, quam haberer.

li

Valen. difp.1. q. vx. p. x. Iit. D. Sunttamen. ali-

vt i

"

qui graves authores, qui ejuímodi perplexum

excufant ab hetefi. nam cüm babeat judicium

j

00

faum quafi fufpenfum , nullum facit a&um con-

trarium fidei.

Nihilominus , moraliter lo-

quendo, eít feró impoflibile , tefte Sazchez

[

lib.2.c,9.2.11. utcumifta fufpenfione judicij,

u

re(pe&tu myfteriorum fidei non Gic aliquis error

conjunctus , ratiorie cujus illejudicat , dicta

myfteria none(fe certa, & infallibilia, quod

ort

um

| jam eft hzreticum,

3« Si voluntarió dubitat cum ignorantía

ag .

5

| eraís

E—

g

Io Be J, Demlagi

[2

[

Ü

. Pusntt. x,

craffa, negligensculpabiliter fcire, quód ejuf-

modi myfteria non finc dubia , (ine tamen cog-

nitione, Ecclefiam decreviffe , ne quis circa

j

illa dubitaret , peccabit mortaliter , ratione

X

fcilicet ignorantiz non veró hzce(is : nam licéc

ii

error aliquis voluntarius concutrerit , tamen

0

nulla ibireperieturpertinacia. Filiuc, Jec, iz-

fracttando,

A

3. Si involuatarié dubitat fine confen(u ullo

u

praftico ,dolensfe habere ejufmodi dubium

l

(quod hocipfo argumentum eft confenfum

q

defuiffz) & ftatim per a&um fideiillud repel-

litmerebitur potiüs, quàm ut culpam aliquam

1

contrahat : Quodfi concurrat aliqualis negli-

gentía, peecabit venialiter, Atqué ejuímodi

i

dubia plerümque, & ordinarié apud fimpli-

fl

cem populum contingunt. FZzzc, traid. 16, c.2,

!

80240

f

1

Qui frne ffrmo affenfa aut perfuafione di-

ceret propofitzogem contrariam Ecclefía ,

l

eritue bareticus ?

Ref. Negative : nam nullus foret error in

ipfius intelle&u ; peccaret tamen graviter , fi

inde aliquod fcandalum fequeretur.

ji

-

Efme peccatum mortale audire concsones

-s

bareticorum, vel fme omnifidei affenfu coc-

nam ilorum [umere

. &eofp, Cumdsffintliose : , Enim illuc, ire ob

Caus-

d

3t

De peccat. contva 3, Virt. Theol,

lf

caufam aliquam rationalem , comitandi v. g.

g-

dominam fuam, &c.abfque omnifcandalo,

(d

vel periculo pervetfionis , que . femper ejut-

lt

e

modi hominibus modicefdcei, efttimenda ,

Tl

& confequenter pro poffe fui cuique evitanda,

non eritullum peccatum.

l

Refp. 2. Siilluc alle&tus quádam curiofitate,

autlevitate eundi , & abfitícandalum, veldi-

&um periculum , non peccabit nifi venialiter:

fi veró ejufmodi periculum , autfcandalum fe-

:ü

quatut , peccabit mortaliter.

Ke[p. 3. Sumere coenam , etiam(i hocforet

T

adevitandum maximum detrimentum: ut fi

l«

fervus ad evirandam difgratiamDomini fui,vel

]i

difpendium fortunarum (uarum , coenam illo-

|»

rum fumerer , foret pcccatummortale : nam

n

actie iltaeft (candalofía, & proteftativa hare-

fcos. nihilorninustamen non forer hzreticus,

riam , ut fuppono , non illam fampfit cum ali-

,

quo fidei affenfu. Layman i£. 2, c. 9. ?. 4. C $.

tract. x,

?0[ ant

zt Caibolici affflere concionibus ,

li

€$ funeralibus bareticorum ?

Refp. Quamvis Layman //j. 1. tratl. s. part,

v

2,cap. 4.£n fine teneat affirmativam, allegando

/

praxim & confuecudinem Germaniz, dicátque

quod non debeat magis effe prohibicum illos

fepeliendos comitari , quàmft quis illis viven-

tibusaffociaretur in aliquo itinere faciende, &

quödi&a alfi(tentia non fit nifi a£tio aliqua

pOc

iti«

m

12

De Z, Decalogt

7rd

5

D untt,. I;

litica & pïoteüativa amicitiz : Nihilominus

in Gallia, ubi Catholici Gngularizer fepuhu-

——

rameotum averfantur, meojudicio, vixex-

erceri poffent tales civilitates, fine mortalifcan«

dalo fimplicispopuli, qui ralem a&ionem ju-

dicaret approbativam caremoníarum hzreti-

|

catum.

Catbolicus aliquis non audens [e declar a-

(

ve, eà qttod damuum aliquod fibi obventu-

(

run timeat , potefine ad fe celanduma

l

manducare carnes die pro-

bibito ?

:Reij. "Aprmative : dumodó non. cogatur

l

illam carnem manducare zz odinm fidei , - ad il-

|

lum probandum num fir catholicus , & inde

el

neque fequatur fcandaluia, neque id vergat in

f

contemptrum religionis. nam ut füppono,cüm

talis non fit obligatus proteftari fuam fidem ,

quamdiu eft occultus, manducatio catnium

5

re(pe&u illius,non eft nifi res indifferens. Quod

fi haretici per hoc. teftificentur fuam religio-

MP MLA N

nem, eítperaccidens , necEcclefia cenfenda

l

eft velle obligare cum tali incommodo. San-

chez zz opere ioralt, lib 2,0,4. n ay,

Credere aliquam'Propofftionem contrari-

am fidei , ignorando quod fit talis , v. £. cre-

dere boginem tum in religione catbo-

Jicá , tum in aliapoffe [alüari ,

effze barefís ?

Jïe,ä» Cum

diffintliane ; 1. Si hoc fiatcum

igllov

15

De peecat. au';ztla ?. Firt, Thool.

H

|e

Jghotantiá cra[[2,erit peccatum mortale , non

quidcm ratione hzerefis, fed rarione ipüus ig-

C

norantiz: nam licétrale peccatum ignorantiz

I)

reducatur ad hzref(im , hareticus tamen non

uu

et , quandoquidem non eft pertinax : Sanchez

lr

ljb. 3. c. 7. 2. 20.

Refp, 2, Siquiscum aZgali praparatione fe

r-

corrigendi , & füum judicium fubmittendi Ec-

cle(iz , fnum cognofcat errorem , noneft hz-

refi inquinatus , nifi folüm zzarerialifer , nama

nulla ibieft, utfuppono , pertizacta.

Refp, 3, Cutmn a&aali aifpofitione e non cor-

a

rigendi, licét (ciatrefolutionem , five propo-

i

firionem faam eífe contrariam Ecclefiz , talis

|de

e(t hzreticusformalis , nam ibi invenitur &

W

error, & pertinacia. Bonac, de Excem. d, 2.

n

4f p I« 7-

1.

Eflu? peccatum mortale legere libros

1,

bareticos ?

jol

10

Refp. Affrmativé : (i quis non habeat licen-

tiam

L

.

Ecclefia enimillud expreffé prohibet/:

T

pofïentamen parvitas lectionis excufare, . U

lls

ut fir, ejufmodile&io nullam inducit excom-

municationem , quia Concilium , quo excom-

At

municatióem in ejufmodi libros legentes ftrin-

2

git;non ubique eft receptum , przcipue in Gal-

lia. P. DBauny zz fza [umma i pracept. 1,

Effa à comce[[fum laicis legere Biblia im fua

lz'ngm materna 2

aut

l

jii-

)6^

;nG'

Refp, 'Conc.lilium Tridentinum illud pro:

EU.

T

L.

14

? be 5 4 Dem?agi

M ,Pün& t

[

bere, nifi quis habeat licentiam ab Epifcopo $

]

inferuit enim exprelfé , Biblia verfa in linguam

vulgarem indici librorum prohibitorum, Ni-

-hilominus Layman Z£, z. tra&. 1. cap. 15 5, 8.

[

docet hoc non receptum effe inGermania,dum-

i

modo ifta yerfio fit fa&a per do&tores catholi-

cos, nonyeróperhzreticos , utficenim nul-

f IWW

; [

lum videturfubeffe poffe periculum : idémque

«

Íentio teneriin Galliá, cüm fine Ícrupulo le-

! d

gantur Biblia à Doctoribus Catholicís tradu-

éta.

(

ii

Effue Peccatum refpeciu laicorum difpu-

u

tare cum baretiets de fidei articulis ?

Mm

Refp. 1. Silaici intbenéinftru&i, nullum

, Á

forc peccarum , quamvis fit prohibitum per

]

facros canones omnibus laicis , ut non con-

tti

grediantur cum hzreticis. cap, inbibemu. de

M

bareticis. in 7 . xatione fcilicet periculi , quod

Y

ejufmodi difputationes comitari folet : ifta ta-

Áitj

men prohibitio eft abrogata per confuetudi-

Wi

nem contrariam, ut habet Valent, 22. /fP, 1.

al

an- 4--.

CII(

Re[p. Quamvis ifti laici non fint do&i ,

ll

Sanch. /o czt. c. 6. & 10.. dicit quód raró poffic

effe tantum periculum inferendi difputando

prajudicium Religioni, obligans ad peccatum

mortale: Et Laymanlib, z, docet quód in illis

f

locis , ubicatholici & hzretici promiícué co-

IHC

habitant , confuetudinémque habent fübinde

[

di/fputandi' , hullum fit peccatum,

Pe-

"m

De D

"A 3. Pirt. neaL

i

'0;

Poteffnà ab[olviá bareticus m virtute a.

4

. Uilei concedentis. abfolutionem cafunm re-

.

fervaterum. Papa ?

D

Refp, 1. Quamvis Sorzs exiltimet , quód ís,

Ine

ii

qui dat omnia, nihil (ibi refervet : nihilominus

n

procerto habendum effe dicit Sancli, iz oper.

emoral, lib. 2. cap. 11. 2. 10.. quód hoc non fit

4

l.

extendendum ad hzrefim ; quia Papa conce-

l.

dendo cafus refervatos , verfimiliter nunquam

comprehendit hzrefim , preut habet regu!a

juris: ze generali conce[[ione non veniunt ea. ,

lje

quz in particulari non cffet quis verofimiliter

conceffurus s Henriquez,/ Esimanuel, Mzor.

n

«4vila. Covarrmvias Sanchez.

PC[

Kefv. 2. QuandoPapain fuo Tubilzo con-

ll

cedit illos cafus, qui inferti babentur Dullz

lt

Conz Domini, dat eriam poteftatem abíol-

d

vendi ab hzrefi : Ita reíponfum eft, Romz

i

4nmo 1617, per Paulum V. ex occafione Jubilzi,

ut ita fidelibus media faciliora fubminiftrentur

,Idi

rI'

adilladlucrandum , ita refert Filiuc.zra, $,

€. 105 Z, 265,

Habuiflinó aliquamdo cogitationes con-

:

irarias Spei uno ex dffzs fequentibus mo-

o

dzs obpofrtzs busc virtuti ?

(1l

lí

1. Quia forté prefumpfifti ingredi Calum

fine omni przviá peenitentiá, quam ín vita tua

(

liberrimánolebas exequi, quod eft peccatum

]

mors

H

g

——

(..uf

JM&. !:

66 Del, Decalogi Uv

hü

mortale przfümptionis: nam e& fperare bea-

[

titudinem abfque eo,quód vclis media ad il-

ful

lam obtinendam necellíaria adhibere , cujuf-

modi funt bona opera ad iftum fipem à Deo in-

t

flituta? S, Tho.2, 2« 4. 21. 4. 4.€.

lke

2. Quia de beatitudine , au: falute obtí-

| odc

nenda defperaíti, vel ratione alicujus impof-

xfddf

fibilitatis.quam tibi in mandatorum Dei obfer-

d

vatione eífe vané imaginabaris , vel ratione

ii

gravitatis aut enormitatis tuorum vitiorum

ln

tibi pcrfuaüfï:i Deum 1illis irritatum ea non

u

!

condonaturumeffe 5 quod eft peccatum mor-

[ Wt

tale defperationis, contrarium non folàm vir-

tuti Spei, fed etiam fidelitati divinz , quà

Deus promifit fe non amplius recordaturum

iniquitatís, zz quactimque boraingemuerit peco

h

lii

eator ? Bonac. difp.3.q.3.p. 2, , 5.

L

Quid eff $pes ?

M

Reffb. Eft virtus Theologica , id eft, ha-

(

bens Deum pro obje&o , per quam beatitudi-

tlj

nem fperamus auxiliante nobis gratiä Dei &

í

h

non noftris naturz viribus,

Q

Tenetérne quis elicere affum fpei , uli

primum aunos difcretionis atti-

erit 2

*

Íve

Refp. Negative

?

nam nullum exftat prze

Lf

ceptum , ficutidatur Ze fide accedentes ad De-

um credere oportet; Mleb, 11, Sanchez c. 35. ,

dif )

2.l.2, Erit tamen vel maximé utile , admo-

nere

ï?.

Depec

é

3. Fita Tböü!. : I?

e

here infantes ac (implicem plebem, ut in primá

[

confeffione ejufmodi actum fpei eliciant, quem

IL]

forafsé nunquam elicuerünr,

lf

Ill«

euomodo e)ufmodi aifus. elici debes ?

Refb. Oportet faccinété demonftrare, quo«

YX

fiodo Deus nos créavérit ad nos participes

Y«

reddendos fuz beatitudinis ; quomodóve no-

lr.

bis det fufficientia media illuc perveniendi ,

ne

velüti funt Sacram enta: áctandem conclude-

W

ie in haC vorba : fperasae firmiter Deum tibi

yort

remi|[urum tua pectata , tquecum gratiadpfins

19?'

Pä'mdä/üin mgreffarumvlfe, &e,

hi

Quonam tempore elicá debes iffe

qU&

atkzn ?

füm

'P(I'

- Refs. "Tunc, per fe loqüehdo , aliquemte-

neri ad ejufmodia&um, quandogravi aliquá

tentátióne agitatur contra talem virtutem i

ham cüm fit medium neceffarium adillam vine

lt

cendam, neceffarium omninó ett, illàm in

ul

tali, & talioccafioneelicere, Valent, ioz, 5

at

difp.a., q. 4; p. T.

Quandonam tenetur. duis per accidens

ii

talem elicere aclun ?

Refb. In quatuor precipu circumftantijs ,

fivecafibus ; ratione alicujus przcepti , quod

m

rnón potelt adiipleri fine a&u Spei, Suarez,

Jv

di[p, , moral. de [pe fect. x, n. 3. &2 fegae -

B

À!

g, [^

Pars li,

$

*

uána

m.

]ot

E

$ | De1. Decalogi

uu, x.

1, Quando aliquis vull; producere actumi

!

guntritionts.

ccedit eanfeffiona-

. 2. Quando quifpiam a

:

es

1

s Cám quis Quïz preces fundere ad Deuss,

[

9207 i4,

4« Quando aliquís vult elicere a& a-

(

Omnes ením ifti a&us debent conjungi cum

:

virtute Spei , five explicité, fivezmplicite, cüm

W

impoffibilefit, habere remiffionem peccato-

D

rum , veleffedtum fuarum precum , aut amo-

J llml

rem Dei, fine $pe in Deum.

Qui ramen o-

i

mittendo przceptum negligeret elicete actum

lh

Spei , fafficeret in confefhione fe acca(are de

r

ofniffione przcepti,; nori veró de a&ü fpei neg-

le&o , qui non obligabant nifi per accidens,

!

Bonac. difp. 3. 4. 4. p. 2. 7- 2.

Amafline Deum ex tota animatia , ex omui

ii

li

eogitatione , €3 ex omnibus viribus tuis, Luc.1ó,

hoc ef? ( ut interpretatur. Z44aldozatss in E-

m

?

vang. ) fecuudum omnem po[[nbilitatem tuam.

L]

:

Suid efl Charitas?

tïux

Qu

Refp, Effe virtüter Supernaturalem, quá

Deus diligitur fuper omnia,

ij

Quomodo amatur fuper omnia 9

Kefp. Duobus modis, i. Zstesfivé : hoe

eft , cum vehementiá , & majori fervore ,

äfficl

quàm quis amet aliquam creaturam , qui amor

DT

eft

De p

j t4 3. Firt, lee;l.

19

Ui

eft valdé urilis non tamen neceffarius,

qui4

eft nimium difficilis.

dein fi foret neceffarius

lii«

ejusmodi amor, pareret innümerosin confcia

entiafcrüpulos, & inquietudines, cüm (ema

,

per dubius herere poffet homo, nüm trs-

nt

Jeendentalem ilum amorem haberet, hoc aue

tem non videtur conforme bonitati Divinz $

AIN

enjus jugum fuave eft, Sua

2

tez de pæ:zz't, difb,

QUi

4 £. A. n nj.

PU

. «ppretiativé , hoceft, attollendo Dez

(f10*

üm per rationem & xítimationem fuper om«

ln 0-

fnescreatüras, quod fufficit,

Sanchez zz oper,

Aunt

müïül. llþ, 2.0. 35'0 n- 26

ed

exuomodo cognofcimus mos affimare De-

nep.

im'o

um fuper omues credturas ?

Kefp. Duobus modis t 1. quandó quis it

0

eft difpofitus, ur citius telinqueret omnia boc

lelot

na, qu& intef creata reperiuntut, quàm ut

Deum vellet offandete mortalitet.

n

i

2, Quandó aliquiseft difpofitus fufferre ci-

tius omnia mala, qua fibi accidere poffent ,

quàm Deum offendere. Sarch, /o, czz.

; Qu

Efinó peccatum mortale , Deum mon

amare appretiative ?

!

li

Refp. Affirmativà : Creator enim magná

(

afficitur injurià , dum illi aliqua. przfertur

ercatura, Tolet. /ij. 4. 0. 9.2. 7.

gm()f

p2

N

29 Del,Decalogi

0. Pun (t. 1,

eQuonaps tempore tenemur elicere

AtÍlum amoris Déi»

2:

Kefy. Ym duobus pracipué ca(übus, [,

1

Qnando gravi aliquá tentatione odij in Deum

A

agitatur , previdécque fe illam non poffe vín-

L^

cete, nifiper eju(modi a&tum : nam qui ob«

du

ligatur ad aliquem finem , tenetur & ad media

H

illiusfinis, Bonac. 4. 3. 4. 4. . 2. s. 2.

[7

2. Quandó aliquis ad annos difcretionís

L

perveuit, ut docet Angelicüs Do&er, nam

hr

|

anima tunc temporisincipit cognofcereDeum

(l

er fidem , & confiderationes ftationabiles ;

i

das habet fe referendi ad Deüm, tanquam

m

ad fuum ultimum finem 5. quaré pro tunc ob«

h

ligatur ipfum amare a&ualiter, Filiuc. de cba-

rit, €.9.5.290. Licétplures, ut Vafq. c.2. d

146, €4. [e4. c. 2 & 6. & Sanchez lo. cit, n. 7.

i

probabiliter teneant, nullam omninó effe ob-

iT

ligationem , illud faciendi di&o tempore ;

mdxgl

mam nullumi extat de hacreprzceptum , uti

Ui

fuprá, de Spe etiam diximus, prefertim cüm

qui

eju(modiztas ordinarié , ob ignorantiam iii-

lum

viücibilem , fit excufata. citat. Sanch, lo.uls

m

$. Suarez, Valen. Md xor.,

L

Tenetérne quis elicere iflum aéfum , ubi

-

primum atatena illam. attigerit ?

Refp,' NNegative , phyíicé loquendo; nám

1

iftud momentum eít imperceptibile, fed ssora-

ln [

liter (olüm, circiter (cilicet illud tempus,

LA

ht

De pect, atm 3. Pit, Theol,

PA

Qui nefciret quonam mudo acus. iffe feri

deberet , e[sétne excu[atus ?

i [5

Kefp, Quod fic : ufque dum (ufficienter fo-

Jett

evit

retinftru&tus ; poft quam : inftru&tionem , fi

differret nimis longo tempore , peccaret mor-

u

i

mneii

taliter. Layman. A. 2, $rad.5, Cap, 2,9, 6

Habnuifline odium Aliquod vel indignationene

T

contra DEU M , velquiatibi aliquas. immifrt

ht

affitliones,vel interdicit voluptates,aut quia prae

Jutt

hibet , G umpedit ne exequaris. tuas paffiones ,

bl

quod eff peccatum | mortale omuium graviffi-

VWTL , privat enim totaliter amore DEL, perfe-

lqüälä

CHone omnium maxima?

o

777

Iflud Peccatum po1éfl ne fieri veniale ra-

i Zudl

t0ne parvitatis ?

N

Refp. Negativé : nam in minimá illius par-

j

te invenitur malitia notabilis, cüm vel minima

of i

indignatio, quam — quis poffet habere erga

W

y

DEUM , repugnet ipfius fumma — bonitati , in

ncüm

quá nequit reperiri , vel minimum aliquod ma-

mi

lum , quod

pplïeteffeobjc&um odij : Bonac.

"m

deodio DEI4. 1.

il

Cjun non nifi malum fit odibile , quomodo

poeft DEUS odio baberi, chm fit fum-

756 bonus ?

t

£ef». Hocideó fieri: quia peccator ipfum

LA

fion confiderat ut &ozswe , feu ut é&onitatem

Ap/ami mamifto modo eum non poffet odío

?

pro-

2b De [,)Demlogi Pm;:—. un&; L

profequis (ed fpe&acipfum ut ultorem, &

[

l

vindicem füorum criminum; ira ut deteftan-

h

doillam punitionem , quam DEUS illi immit-

:

tit, ipfe fibi reprafentet illius perfonam odio-

fam , imó fubindé optaret. voluntate zwefficacé

utpoffet vivereliberiàs, vel ut nullus effet

l

DEUS ,autisad minimum nullam haberet

lute

poteftatem, Filiuc. zrat?, 22. €,9,9. 225*

[/

it

h

Amaflíne proximum tuum fécut v& ip[um

It)

!

ut habetur / in Evangelio

AMatth, 22,.

Bu

-Suid intelligitur per proxvimum?

'QWI

Ref?. Omnes homines capaces. beatirudi»

j

nis , fivefit Gentilis , Judzus, Turca , Hzre-

ticus, vel Catholicus , Amicus , vel inie

Rej

micus,

l

il

eQuid intelligitur per ifla utrba , amare

tüm

ftcut fe ipfum ?

l

Refp. Effe ipfi deiderare pro amore DEI

f

illud ipíum bonum , cum illà ipsá affeGione,

d

qüä quis fibi lpü defideraret ; lic in-tcrptc;azg:

fr

Maldonat, zz Evanz. lec. cit,

r

In quo confiflit amor proximi ?

füm

Refp. In duobus fpgcz'al,iær: I. Inexcitatio-

ne affcctionis interioris: erga ipfum : nain eft

lum

m

in fimilitudinem noftram fa&us , exprefsüm-

ue mandatum nobis proponitur à . Chrifte

dcn

lm

JESU : DWigesproximum tuum ficut teipfum.

2,1n

m

]

EF

De pe:. Contra 3. Pzv2, T Leol,

A

2, In procutatione bonií, & impeditioxie

ll*

mali , quod commodé . avertere Po[fumus,

Tolet. &£, 4.. c.16.

iil*

l|g«

Quodnam bonum obligor exbibere

77

proximo meo?

fet

Refp.1. Bonum [pirituale concernens ipfias

ter

falutem, Sylveft, verbo charitas, priacipali-

ter per correttionem fraternam.

m

a. Bonum temporale concernens ipfius. vi-

tam, honorem , bona fortunz , (l)cciaiitcr per

Eleemo[)inam,

JQQuandónam. fum obligatus benefacere

udie

proximo , etiam cum proprío zacem-

zzodo !

v

lii

Refp, Cum diffintlione : x, In extremá se-

et[fitate falutzs ipfiusteneor cum periculo vitz

illi fuccurrere , nam anima pretiofior eft , quàm

l

corpus,

2. Quandà agitur ewitáproximitui , obli-

Dd

garis non quidem cum periculo vits propriz,

(

fed cum notabili tuo incemmodo, illi auxilium

t

ferre , nam vita eft pretiofior, quàm omnia alia

bona.

3. In weceffitate. communi : quandó nimi-

rumproximo ingruit aliquod notabile dam-

at

num five detrímentum five inbonis honoris &

1

famz five in bonis fortunz, tenetur. quis illi

jf*

faccurrere, fed non nifi cum levifuo damno ;

n[ïe

nam lex Chatitatis di&at notabile proximi no-

n

B 4

" l

AE

EH

27 üli&, f

$4 .üa J. Decalogi Pr.

ftti damnum praferri. debere levi

neüro Ín»

V

commodo, Tolet, Jec. cz£,

Teuemárne etiam idem praflare inimi- | |

du

eis noftris?

j

Refp. Affirmative : nam lex divina przci»

pit , ur diligamus inimicos noftros non quidem

W

I

ormaliter , ut inimicos , (nam vitium non elft

amabile ) fed ut Chriftianos , & ut homines

J

j

capaces falutis , ut fcilicet Penefaciamns sjs qui

ederuntz uos.

To

fiot

7 me(æ?me 4

tis potius benefacere. inimico,

quam aueo fuo?

f0j

Refp. Negativé: nam inimicitia , cüm fit

n

vitium , non debetpraferri amicitie : Eft ta-

lt

men nihilominus actio veré heroica , & ma-

DN

gnz virtutis, dum inimicus ob amorem JESU

II

Chrifti anteponitur amico,

NT

Quandónam tenetur quis benefacere

zuimice fuo?

Refp. 'Tutic , quandó quis erit benefa&or

Q

generalis inaliqua. communitate , cujusille

W

nembrumefts utfifacis Eleemofynam , aut

preces publicas , fi falutas aliquam focietatem,

1

fi benefacis integrz alicui parochiz, nunquam

P4

debes excludere ctuum inimicum, nam exclu-

fio ifta foret indicium tui latentis odij, Regi-

Ó

nald, &ie, 17. sum. 121. feél, 2,. ad 1, Desalogi

li

Pracept.

l

Ad

df

.

,

—

Dep ; 3, P'art, Th?ol.*

Aj

0 ihv

vAd quid teneor refpetfu. inimici mti ,nt

fm capax abfolutiouis?

fs

Refp.

d duo [pecialiter ; 1. Ad deponen-

dum odi&m interius: &

fipoft iftud reítet ad-

m

nucaliquisremorfus naturalis , ob acceptam

iden

injuríam ab illo , non erit peccatum , velad mi-

T.

nimum folüm veniale , feduló tamen debet

i

quis curare, ne indé ferpat aliqua notabilis

n

averfio erga perfonam inimici ; ea enim foret

j

mortalis , utpoté procedens ab odio inte-

riori.

j

2. Loquatur inímico , illümque falutet in

congre[fu: nam ifta funcfigrm extetna amicie

m t

tiz , & teftimonia reconciliationis 5 ut ita tol«

( t

laturfcandalum populi, quifibi perfuadet ini-

m

micitiam tamdiu perdurare , quamdiu fibi invi

sl

cem denegant figua illa benevolentiz,

Si nullum [it [candaluma metuendum tent-

u

therne quis logui [uo inimico?

Refp. Negativé ,regulariter loquendo , nam

d

cümfíalutatio & converfatio fint a&us liberi

) j

inter perfonas zqualis conditionis , illos vel

4

exhibere poffumus , velreftringere , pro libi-

n

tu noftre , cüm enim ejufmodi actus denegare

poffim Chiiftiano extraneo & alienigenz qui

quam '

;xclu-

ni, ímà potiori jure inimico mee, Bonac,

M

difp, 3. 4 4 p.2..3, Nihilominus , càm or i-

if

narié fcandalum continuetur , quamdiu popu-

ntfæ

lus videt contínuari negacionem benevole

illi-

Bj

m

(

26

De Z Deczzlagi

F£C

0 Puypfff, ;,

5111'113" ,quz exhiberi folet in ifti

slocis , in qu;s

bushomínes fe invicem cognoícunr , expe-

i

diens, & confultum erit , procurate , quantum

|

poffibile erit, reconciliationem externam . ve«

[l

luti a&tionem q

s

uandam boniexempli , & vir»

;

m

tutis,

E

! tun

Quis inimicorum tenetur p'ime

tCu

Joqui alteri?

: m t

Refp. Ylum quicaufa fuit offenfe , nam

qud

ipfi incumbit primó farisfacere. — Bonac. Zor,

Álets

55?, H. 6,

fnd

$ per(everante feandalo inimicus nolit

E

. etffare ab odio , denegandáne eft zpfi

h

abfülutzo ?

j

Refy, Cum diffintlioze, 1. Enim fi nullam

habeat juftam caufam , quz zquiparetur fcan-

dalo,omninó ipfi eft. deneganda abtolutio,

nam nen potef cenferi contritus , dum coope-

l

ratur continuationi ruinz fpiritualis. Sylveft.

verbo Charitas,

[?

f

2. Siveró adfit caufa aliqua . rationabilis,

quzvé przponderet ipfi (candalo , puta , quia

alter e fuperior , & confequenter hoc praju-

dicaret fuo officio , vel quia indé ínimico occa-

fio , fivefübminicula aliqua mala fubminiftra-

rentut , quz cederentin notabile detrimentum

L

ali«

nolentis reconciliari , nullo modo ipfi eft dene-

Cll)

ganda abíolutio. Sylveft. /oc, czt, n, a.

ff

)

l

Ms

*

"À

—

De peam, frm s. P5rt, Theol,

27

Qu

(pé

; QQuomodo vitabis igitur fcandalum?

utg

- Refj. Proteftabitur coramillis ,^ quibuf-

Ves

cüm verfatur, fe non profequi odio talem &

Vi

talem , necfe defiderareipíi aliquod malum,

imó quodipfum amet, ac velit preftare ea

omnia , quz DEUS przcipit przftanda homi-

ni Chriftianos quodfiipfi nonloquatur , vel

eum non frequcnzet ,hoc non fieri propter ali-

El

quod odium , autaverfionem; fed fieri ex con-

Jif,

fideratione quàdam particularieó quod fibi

familiatitas ; & converfatio illius non multüm

jl

arrideat,

Expendiffíne Eleemofynam pauperibus,

vrendoinillorum nece[fitate, mti

Apfis fuccn

lm

eff praceptum ? Luc. 11,.

at

Tenemáürue elargiri eleemo[ynam

ltiO J

pauperibus ?

J

Vc.ü.-

Refp, Affiemativé per omnia jura »maturale,

divinum , & bumanum , quandó funt in mecef-

fitate conftituti,

iliS! :

lgis i

In quánam nece[ftate ad illud

?

j

feneminur

1

L)

d

Refp, Opottet diftinguere tres neceflitates:

]

1 Eftextrema , vel quafi extrema, per quam

J

aliquis redigitur in. probabile periculum ali-

ia

cujusgravismorbi , velipfius mortis 5 tune

enim tenemur dare eleemofynam , fub peccaz

to fortali,licét quis non habeat alia bona nifi

'!4]-.

m

l

*

/

ii

23 De 1, Decalogi Ma.

fmc'f. ^

ad vitam utcunque fuftentandam, ;1/ ámque &6«

D

queat przftare nifi cum notabili incommodo *

i',i

nam vita aut fanitas eft

praferendailli incom»

li

modo, $. Tho.5, 2 q. 31. &Yf.. j.

ii

n

2. Alia necef&tasef, gravisper quam in ma«

|

í

gnam redigimur egeftatem , licét fit fíne mor-

t

te, yel morbo , in quafunt non folàm omnes

| RI'BPUS

pauperes mendicantes , fed etiam omnes illi

: IT

«ujuícünque deindéàftatus , (ive conditionis

fint , qui dum nequeunt fübvenire fuz familiz,

maximam coguntur patiinopiam, [n iftá ne-

Refp

Wt

ceffitatetenemur impertire Eleemofynam , &

]

fubvenire miferiz proximi cum parvo tamen

h

i

»U,

Íolim incommodo, Bonac,

de Eleemo[. n, $,

€ fe24.

l

It

ji

3. Álianeceffitas vocatur COWIWIUHnis, ratioe

d

i

ne cujus aliquis parvà feu levi inopiá laborare

A

dicitur , & iftaeft neceffitas ordinaria paupe-

li l

f

rum mendicantium, ad quam fublevandam is,

qui non habet alia bona nifi quz fufficiunt. ad

IT

ftatum , familiàmque fuam fuftentandam , non

tenetur,

Qui veró computatis omnibus ha-

l

aïfec

betaliquid fuperflui, quod erogare in pauperes

Poüïr, aliqui , ut Covzr, Petrus Navar. AMedi-

t

|

na ,cum V2[q, de Eleemof, c. 1,€33, dub, 4. ,

i u

14.C) Layman. lib. 2, tratf. 3,c.. 6, 9. 4. dicunt

ij

probabiliter ipfum non effe obligatu

m fab pec-

cato mortali , verbáque illa Evan geli

Jnon prze

ceptum fed confilium tantüm ínnuer

e: Alij ta-

h

gen , p Bellarm, Becan,

Kegiüald. cum Filiuc.

p

tract,

De þä. a 3. P'irt. Theol.

49

BUn

1481 29 0. 5.9, 2« 9. 75, tenent. cum majori

do,

robabilitate , & charitate, eum qui füpera-

i

Oltl»

undat divitiis, omníno effeobligatum elar-

giríaliquam eleemofynamjuxta illud Luc, 1,

I«

wod(uperef? date eleesmo/ynam. xelinquentes

10Í«

difcrerioni , & pietati cujüfque quantitatem,

nes

tempus,locum illius dationis, five elargirionis,

ili

Teneórne invefligare de pamperibus ad

hi

$lls benefaciendum

lia

Refp, i, Pralatus qul vocatur patet patiperü,

D

omninó ad illudtenetur: námque obligatur

:

ex officio illorum neceffitati fübvenite. Azor.2.

R

P. lo IZ; CI 8! q- 3- Malde[. q- 320 6'. 65d$ zfn

;no S'

Refp. 2. Alij veró, qui nonex officiead hoe

d

tenentut , folumodó obligantur effe difpofitt

illisfubveni:e , fi neceffitas, five occafio id po-

Qnn

ftulabit;nam przceptüCharitatis non ica ftrictà

aupt-

& ar& obligat, Laym. /, 2. tra&l. $. c,6, . g.

11 i,

E

Tencórne credere panperibus , qui fe in

mon

magná tece[fitate effe dicunt?

s hr

Refp. INegativé ,namízepe non eft nifi. res

PC[CS

affctata ; exiftimario igitur illorum paupetta-

ul

tis five neceffitatis dependere debetà cujufque

4^

prudentiá,& con(cientià:Bonac,d.3.2.4.p.6 ,.5

cttt

EjEn$ peccatum . remittere. pauperes cum

j PCC'

afperitate quadam?

w

äefp. Elï'e peceatum veniale,eft enim affic-

j'*

ge-reajïi&gm,

li.

Cor-

M&u

A ls N

n

Y

46 De J, Decalogi

Punt t

l

!

Correxiffinà proximum tuum quamda pecs i

£AVIE Ed opus babuit aliquá corre&lione Jictts.

Wt

zi praceptum eff in evangelio Matth.

j

19, f pecca'verit in te frater tu-

Afj

4f ,'Vade , Corripe euna,

| Y

t

Suenam. vequiruntur. conditiones , ut

L qll

quisobligeturad corrstlionem

ü

fratersam 9 -

b

Refp. Quinque ffecialiter. 1, Ut peccatum

uïq

fit mortale ratione periculi falutis , in quo pro«

fu

ximus verfatur, Azor, 4ls 12. 6 14. 2 7« 12, €.

fel

!40 "o 76

M

1. Peccatütü debeteffe certum , ne dum fala

fisaliotumdictis, & relationibus aliquis intii«

titur, proximur aliquo

pudore afiiciat, Bone

ac, decorreil. p, 7. 2.7,

l

3. Sitimendusfit relapfusin idem peccatum?

m

námaliis, fecundumaliquos, nullus tenetur

WK

ad correctionem fratertnan, Layman. /ij, 2,

It

€4p. 7. 1. 2 Sylvefter V, correptio. citatur pro

d

hàc fententiá illud Eccletaftici 12, Corripe pro-

xumum ue forte itevet.

4. Requiritur ut cotrectio ifta poffit fieri («

ne tiotabili damno; imóadillam quis obliga-

tur etíam cum damno notabili, fi nimirum ii

ftet periculum falutis proximi, Filiuc, zuz,

(141. tratP, 28. cap. 6. Garvis autem nece[fitas , (i

veanxietas, autrepugtantia, quz fentitur iri

reprehendendis quibufdam certis perfonis,moa

Íà«

|

p

De pecc

9

porra s. Firt.Thedl,

j

talitet cenferur notabilis incornoditas , ut no-

f jte

lls

tant aliqui Cafiftz,

j« Si probabiliter emetidatio fperati poffit s

tiani aliás correctio illa foret actus inutilis.Bo-

fidc, d, 3. ; 4. p, 7. 9. 7, Spes autem ifta cenfe-

turvaldéparva , & quaf: infüfliciens , quati-

T

dó quis ratione aliquornm malorum fucceffa-

um; exiflimat fe nonhabere (ufficientia talen-

£a , aut dona , ad iftam correctionem fraterhám,

tttt

vel quia proximtüs eft adhuc in exarcerbatione

QEO'

fuarüm paffionum, velquia ingenium autpro«

| n. 0-

penfionem naturalem iftius hominis non cog-

noícit;

n

i

fl

Praceptum correliiongs alaligamä |

Dona

fï*equmter* 2

Refp, Negativ? : namratiffimó omnes cir-

ttt

€umftantiz ad. obligandam neceffariz fimul

1etu

concurrunt, & difficulteromnes advertuntur,

"

,

necconfuetudo aliqua , quz illudevincat :

PW

alferripoteft, cüm nemo fein confcffione hác

IW'

de reaccufet,nifiSuperiores, Parentes;pas

ftores, mariti, qui ex fao officio ad

'flr j

hoc aliquatenus aftringi

llga'

videntur.

14

iMl

jb

ao

jril

f(0a

u

Pu

N

LE

;D'e;-'l. Dem!agi F

Pnn&. äö

pew

;l

I

PuxeétuM IL

lu

Nqu

De duobus principalibus Actibus Religis

lu

enís , «Adoratione fcilicet , €$ Oratione,

D

Adorafliné Deum;ipfitfque Majeflatifére — a

vifht fideliter , ipfi reddendo bonorem

b

E

pracipuum , qui illi debetur ? de quo

B.

in fequeritibus.

Quid e]i Adoratio $

l

EF Effe a&tum fübmiffionis erga aliam ,

R

w

inrecognitionem excellentiz ipfius 5. ita

4j

utratío , ptopter quam aliquisfe fubmitrit; fit

excellenti4, quam aliquis recognofcit in illo. S,

ii

&

'Tho, 2.2.4. 54. d. t,

[

Quot funt [pecies ádorationis 2

.Refp. Effetres ; 1. vocátur Zatría, quáa

éft veneratio foli Deo propria, & debità, quà

pioteftamur , pet cultum precipuutn ; noftrani

l

i,

fubimiffionem erga Deum , ut Dominum àb-

folutum , & creatorem univerforüm , tacione

hlll]

t

Ícilicet illius excellentiz increat refidenüs in

ipío.

Qu

z. Dicitur Dulía , feuhonor propriüs farie

tti

&l

&is,;per quemillós veneramür àt períonas vire

tuofas ; & periftam fubmiffionem ; quam ip*

LT

fisexhibemus , honoramus excellenrías illas;

M

.

quibus Deus goa decoravit.

ái Nïä

De

e &2 Oratone,

22

3. Nominatur Zyperdulia, qua eft honor

minor Latriá , (nam convenic alicui creatura;)

eftcamen excellentior Duliá , propter fingula-

res qua(dam eminentias,& ifte eft honor, quem

lxgz-

tribuimus B, V. María , propter intimam uni-

onem cumIefu Chriflo, &

ualitarem illam

[

eminentem, quáàmater Deieíle, & nominari

n

meruit, quávetranfcendit omnes angclos , &

homines, Donac. de aderar, difp. 3. 4, 1. ha

qW

Potéfine adorari una. perfona Tri-

nitatis fine alia ?

i i

Refp, Affirmative : ficuti poffamus concí-

pere unam non. conceptá alterá ; dummodó

^ j

f

explicité non excludantur relique. períonz , ab

:

U.S.

iftoactu adorationis, nam licét tres fint perfo-

nz, nonefttamen nifi una elfentia , in une

foloDeo. Azor.r, part. lib, g. c. $.2. 7.

eQuembd adorari debet Chriflus

, quz

lhsus:t

T.

fl

Re]p. AAdoratione Latriz , nam eft verus Dea

n

us &licétíeparare poffimus per. intelle&um

on

vumanitatem à Verbo , ficque inifto ftatunon

(s i

fit adorabilis nifi adoratione Hyperdplie, eà

quod non habeat excellentias increatas , 77 pra-

sl

«t tamen femper adorari debet Chriftus Iefus

j Vif'

cultu przcipuo Deo debiro , ipfius enim hu«

m

manitas femper eft unita Verbo Divino, Vaíq.

jlis

ï' )00 dü. 96. Cdp. ;. æ 4. Fllluc, trdæn 25- BHWL,

TPm- 4I,

€

Qu

m

34

De 1. Dec&logi

Punil. 2,

Quomodé adorare oportes Sacram

,

Encharifliam ?

Rafþ; ÁAdoratione Latrie , ac cultu przci«

]

*"

puo ; quiàlefus Chriftus realiter, & (ubftan-

tialiter eft contentusin hoc Sactamento, Va-

;

lent. lüm. 3- dz;&- 6. 70 IIO PG 46

M

j

(jn

S uomodo (rux eff adoranda ?

Refb, 1. Vetactux , cui Iefus Chriftus fuit

n

TC

affixus, adorari debetadoratione /atrie, rea-

hm

liter enim tetigit noftrum Redemptorem , &

l

Q

reprefentat nobis Chriftum crucifixum.

COgB(

Reff, 2. Reliqua ccüces debent etiám ado-

Aj

ratiadoratione Latrie, non quatenusfunrima-

gines vere Crucis , fed quareriusin illis Chri-

HIUSIC(US, lltCIüCifinlSs e&rcpræfematus.

Keg

Quomodo adorare oportet. imagines , d*

Mi

veliquias Santlorum ?

!

t

Refp. Tllà ipsáadoratione, quz veneramut

empl

res exemplares, qdas repra'fentant, fic imagi-

W

fity

nes Chrifti lefu adorari debent adoratione Za4-

ti])

tri& 5 San&orum veró , ipforüimque reliquiz,

Dnlis; & quamvisadoratioterminetur ad ima-

E

lo

ginem (coram illa énim fle&imus genua noftra)

eit tameninferefpectiva , cüm imago adore«

[ri

tur nontationealicojus excellentiz illi infiden«

üj

tis, eftenim de feresquadam inanimata , fed

of

propter excellentíam illius quem reprafentat,

l;

$. Tho, 3. par. q aj« 4 6.

2e-

*

d

De Mddoratione E Orations;

35

Dijrecat[e es Dominum Deum þ';ygulis

RCl

- diebiis peteudo tlla qua ad [alutem fuut ue-.

bftat

ctfJaria? de quoiníequentibus.

N

: Qgid ejff oratio?

u

— &ef. Effe petitionem ,

uam facimus Deo;

pro rebus nobis convenientibus , ipius Divi-

;

.* ät

nam Majeftatem , velfan&tos ejus, tanquam

[ede

interceffores noftros , interpellando, & pet

iftum a&um religionis profitemur noftram jn-

T

digentiam , & ipfius fümam liberalitatem , rez

cognoícendo illum utauthorem omnium bo.

nado-

norüm,

yme

| Ch!i-

7&»29;2'2:71: ürare ?

It

Rejp. Affirinativà :ve vecaliter , five mä»-.

l,ä

Paliter. ita przícribitjus divinum , Luc, 18,

Opertet femper orare. Atque inhunc finem Re-

demptor nofter nobis in oratione Dominica

rammu

formulam orandi przfcripfit : nam creatura

ma

tationalis non (olàm dependet ab omnipoten-

tiàDei, ratione creationis , vel confervatios

iqui

dint

Bis, fedetiam àliberalitate & bonitate i pfius

adobtinendum finem , ad quem | creata eft ,

vt

ydort

fcilicetad eternam gloríam; & nétentationi-

busab eádem divellamur , neceffario precibus

afidff"'

noftris divinum auxilium , & opitulatricem

j

(cnüb

Dei manum nobis adeffe depofcimus. Filiuc,

trath, aj, 04p. , d. j 40 e 41

h

C 2

Quana

gen.

N

" d

36

De 1. Decalogi Pracepto, Punt,1;

l

Quandónam teneiur quis orare ?

p

Refp, Perfeloquendo, nullum effe tempus

M

determinatum ; nihilominus opinio Ledeímz,

uthabet FAiac. loc. cit, », 45. eft probabilis ;

i

AK

quód nimirum is, qui longotemporis inter-

vallo, puta per unumaut duos menfes orare

mid

uml

il

intermitterer, peccaret mortaliter , nam hoc

RU

foret indicium, fzmma, acíupina negligene

AU

tiz, refpe&u falutis propria,

Rej

um ve[perà , & mané

o

Ef/hzä peccat

, 80n orare

DnE

hia

Refp. Effe peccatum veniale , dum nimírura

quisnegligit pro beneficijs interdiu, vel notu

IN

lm

erceptis, Deogratías agere ; vel illud pra-

ftat inle&to valdé tepidé finerefpe&tu aut attens

CUUf

U

tione : ita R,P, Bauni in/za fumma cap, 2.

(toi

Qnas formulas ivepreces adhibere

[

debemus ?

Refp. Hocftare penes cujufque beneplaci

tüm : namnullum extat przceptum , quod

hocdeterminare videatur Filiuc, Zoc,czz, 2,81,

pra

Coníultum ramenerit, ijsuti precibus & for-

lit

mulis, quas Eccle(ianobis proponit , quafvé

Ür

FiliusDei nobís dictavit in oratione domini-

p

€a,

Eflnà atteniio neceffaria in oratione ?

Re[fp. Affirmativé: nam ut fiat. a&us iíte

adorationis , tenemur adbibere teverentiam

illí

o

»

€$ Oratione.

57

illi debitam , & confequenter illud folum co-

!

gitare,quod cunc fit,

npif

?

JQuale eff peccatum , non orare Attenté

[nz,

'ilis j

Refb, x, In precibus voluntarié & fine ob-

ligatione fufceptis, effe ad minimum peccatum

ntef«

Orate

veniale. Suarez tom. 2. [ib. 3,. cap.. 4, HHI2 3.

nam (uppofito quód aliquis velit orare Deum ,

!hoc

tenecur illud przftare cum debito refpe&tu erga

Peh

Divinam Majeftatem.

Ref. 1, In precibus, ad quas ex obligati-

one tenemut , aliqui dicunt probabiliter,quód

in materiá notabili , fit peccatum mortale,nam

hoc non eft orare , fed potiüs , nt Propheta

initi

od

dicit, za/ís Deum labijs honovat , cor auteus ejus

pfæ'

longéeflabeo. — Alijveró volunt non effe pec-

n

catum mortale, dummodo cum precibus illis

h

ex obligatione períglvendis nulla concurrat a-

&ioincompatibilis , nam attentio eft a&us iu-

n

ternus, quem Ecclefia non poteít przcipere.

Quot funt fpecies attentionis?

plad*

x

Refp. Effe tres : 1, eft , & daturad fola verba

n,BI.

pracis , & eft minus perfe&a. 2, Ad íen(um

r

litteralem verborum , & eft magis perfe&a. 5,

uafvä

Ordinatur ad D'eum ipfum , & rem fubje&am,

lt

pro quà quis precatur Deum devoté, & hec

e(t omnium perfectiffima, quamcünque

"

ex iftis tribus quis adhibebit , . fut-

ficiet, Suarez, /7e, cit.

i

P u-

u

C ;

i

X

h

38

marc

D*—."Df'ï"lfgip —

d

u

P V N' c;- T VM HIII.

n

h

De Vitijs oppofitis Religio'»i . Jentatione

f

Dei,Sacrilego , $ Superflitioue,

:;'uan

ne

Teniaflinà Deum in tuis adlionibus ,ne-

ii

gligendo adbibere tuss — meceffrtatibus

tgadraï

sucdia 1lla,que Deus omnibus bomini-

ilri

bus providit , fptraus ipfum tibi via

P

uádam extraordinarid e& infueiá

:

auxilium laturum effe , de quoin íe-

quentibus.

[

mon:;ïn

-Quid efl tentatio Dei ?

ttih

R

E[p. Eft a&us contra Religionem, quo quís

li

ab(que iufta cau(a aliquid dicit, vel facir.

Á

4

adcapiendum experimentum de divina per-

lpl

fe&ione , v. g. de potentia , de fapientia , de

l&m; ]

iuftitia, mifericordia , voluntate , alijfque

Iweu)

attributis Dei , ut fi imperitus velit abfque íu-

Xl

ftá cauía concionari, nullà przviá meditatione,

hn

fperans fibi 3Deo fuggerendos conceptus, Bo-

nac, de tentat, Dei. pu. vn. n, r,

Quomodo dividitur tentatio Dei

Refh. x. Dividiin expreffam, quá quis a&io-

nemaliquam aggreditur cum intentionecae

i feu(

piendi experimentum divinorum attributo-

ái,

rum;veluti f quis pallio infidens vellet fluviura

ali-

DeTentat, Dei Sacríil, $ Supevff., :

»

aliquem rapidiffimum traijcere , fperando

Deum infallibiliter fibi auxilio futurum,

2. In 4nterpretativam,quá a&ionem aliquam

fett

fine intentione quidem ullà a&uali, quz tamen

ex (ua natura non ordinatar, nifi ad faciendam

iflam experientiam deDeo: ut fiquisex zelo

d

7

aliquoindi(creto , vellet iejunare pertotam

quadragcfimam ad jmitationem Redemptoris

l-

noftri , nam eft . interpretartive velle exigere

T

miracula fine neceffitate.

ii

eff peccatum teatart

,Qualmamr

*

M

D»EVM?

Refp, Regulariter loquendo effe päccamm

mortale, nifi parvitas materiz, & indeliberatio

excufet , nam femper concurrit cum tali tenta-

] quis

tione aliquis contém prusDei,Suarez, Saucbez,

| hii

Sayrus. Leff. Quod fihocfiat per. inftintum

fingularem & | ínfpirationem quandam divi-

H PEI-

Zide

nam,ut innumerz fanctorum hiftoriz luculen-

f;'(que

ter probanr , nullum erit peccatum.

1e ll

Nullumne commififlà. [acrilegium profa-

10n6

nando ,vel abutendo ve aliquá facra contrave-

3

verentiam illy debitam , dequo

in fequent,

!

Quid eft Sacrilegium?

l&iö'

Refp. Effe profanationem rei alicuius facre,

ia

feu dedicate cultui divino, cuifmodi eft Sacer-

ytoe

d?s » Calix , Ecclefia , &c.

viuflü

j

Id

C 4

Qu

quEEmER.

40

be Z. Decalogi Pracepto. Pun&.ï 3.

eQuet funt generarerumyex quarum pro-

//!fþ;

|fanatione committitur [acrilegiumi

Refp. Tria: z. Perfona,ut jhcerdas', veligio-

R:j

fs , (ea ille qui vovit cafhtatem , cum quibus fi

m

committarur peccatum luxuriz , peccabitur

B

[

peccato facrilegi

J

Wt

2. Locus:ut Ecclefía , cometerium,

Aff

3. Res dedicata eultus divino,ut funt calicet;

tij

vellimenta , imagines , veliquig , facramenta,

Bonac, d;/5, 3. d- 6 p. VHic, ton, 2,,

l

Quale peccatum e/i]äcrilegium ?

L

W

Refj. r.Ex(u ogenere, effe mortale, pre-

pter iniuriam illatam rebus facris,

m0u

Rejp.2. &atione patvitatis materia fieri poffe

ha

veniales ut fi quisfuraretur folidum , in ali-

(in

quà Ecclefiá. Bonac. /oc, ciz,

pem

$2 0cculià committatur. fornicatio , vel

H

pollutio in aliqua Ecclefid aut cemeterio ,

eritune [acrilegium ?

Ref. Affirmativà: nam eifmodi loca ma-

)

nent pollutaex zazsrá: fatli , uthabet Sanch.

l

de matrim. lib. 9, difp, $. . 1t. Licetnullaindé

fuboriatur obligatio abfinendi à miffarum

celebratione,vel quo minus mortui hujufmodi

cemeterio fepeliendi inferri poffint, quamdiu

fa&tum iftad eftoccultum; íunttamen aliqui

ï

authores, quicontrarium hácdere fentiunt.

Ferkba

Q

p

De 72::!&. De; ; Acril. C Superff. — 41

Verla c afpeéius: impudici im. Ecclefia

prt.

*

fnntne f[acritegzum ?

L2

e!igia-

. Reff, Nega'tivä: nam ejufmodi a.ïdt,ienesvnon

bu/f

repugnant fan&titati loci, ut indé maneat pol-

bt

lutus, vel quo minus officia divina ibi celebrari

poffint, Sanch./oc, cit. s. 21. cumm Catet, €9 INa-

VAT.

li

Taihus inbonefli ,qui fiutit in Ecclefiás

Mi

funtne facrilegium ?

LÀ

*

f

Refp. Authores dicunt quod non

l

mimirum ejufmodi ta&us fint exempti periculo

pollutionis, quia tamen periculum iftud eft

p

moraliter annexum dictistactibus, oportet

prafumere illos effe facrilegos, & pro ejufmo-

i

di confiteri , ut bene dicit Celeftinus in com»

d.

pendio Thc.ologiæ moralis,

? "i

Efine facrilegium. excitare querelas ,

j

- turbas ,ininrias in Ecclefia?

Reff. Suarez de Religione lib.3. c, 6. dicit

41

uodfc ; namejufmodi actiones inferunt

iniuriam]loco facro , & fpe.cialiter prehibentur

Fanch:

T

per Can.

Decet.de immunitate Ecclefiarum 1

c. Alijveró refpondent segativé. dicendo

quod

P

bilis

finon concnrrat con

temptus, welnota

n

pcrturbatio offici j di

vini, tranfgreffionesin

nii

jni

fcanone Decet gomprehenfas noneffe mortae

[

les, ZIngelus, Sylvefi, INavar, Leff,

Efine

j

xe€

Ü

r;gï'.

A

4

,D;.I. Deca!agz' P;

&cepto. Punfi.s;

Efine facrilegium vendere merces

ia Cometerio

C'iietanus refpondet quod fic:nam hoc eft

hj

grofanare ocum facrum, mortale tamen non

rim

eft ut habet Le(, duh. z. & Filiuc, zrad. 24..

: UT

|ntg

260. qui ejufdem opinionis funt com Caietano,

90

Effne facrilegium ferari rem

profanam

92 locofaero ?

| ?(Wll

Reft. Aliquos affirmare,

prafertim prop-

ter Canon, Qtijuis inven

!A5 17.2, 4, qui

lj

dum divet(a facta diftinguit,

divería facrile

t

gia

W

jj

comprzhendit,nim. fzcram de facro;

Sacrum de

san facre: non [acrum de facro:d eft , furari rem

facráin loco facro:vel facram rem in loco pro-

[

fano:vel rem profanamin loco facto : ita Nan,

þulm

ii5

Valm,VajEyg Suar,Fil.Ld)'m. Bonzac, Ali jtamen

Il

volunt,non effe facrilegitm , füuppofito

,quód

zes illa furto (ub

]

Á

ata non fuerit commiffa curz

cPPc

Eccleíiz , uti eft, ar

gentum gazophylacij , ac

M

alia oblata jitem fün

W

es campanarum , breviaria,

facerdotumeft, Leff; Goninch, Enr

iquez. Vi-

n

Ó

(EtþQria,Fagundezä

eHalenam eff peccatum , quando

quis

Jacrá feriptura lndibunde €à ad

jocos vtitur.

Í

Rejj'ïr. Effe facrilegium mortale

, dum nimi-

[

fum quis irreverenter abutitur re fa

ctá profa-

E

nando indigaé verbum Dei,

Leff, lib. 2. c, s.

ET

dub.3.

EW

Qu-

x

*

DeTema:. DezilïiSdcril, CjSupa;y?.y : 44

eQuomodo confiteri oparyet facri-

legium ?

e

Refp, Requiri , nt ponitens. declaret ma-

108

teriam , uirum ícilicerillud commiffüm fuezit

i.l h

perfurtum , luxuriam , profanationem facra-

mentorum , aut. aliorum vaforum Íac

At

mrum &

&c, Bonac. lac. eit. 2.26.

n

Wwnquam w[us fuifli [nperflitione ali-

quá ,uno ex iflis (equentibus modis?

od

1, Ad devinandas ves occultas , ponendo cere

qi

: 8aliquas herbas, fub cervicalileótitui , &c,

:gia

7

vel aliquid aliud fimile faciendo.

?. Ad exercendum aliquem atbum magicum,

em

five dcín fiat per curiofiratem , utdum quis an-

(

4f

. mulum quendam adhiber , ut in vitro diftin&té

fonent emnes horz, Vel fub pretexta Cbharita-

a

"

i5 , ut fanandi morbos aliquos incurabiles per

n

appenfas fchedulas , vel certasaliquas preces,

Velexmerá malitia, ut eft v.g. mirabiles &

,

occultos facere nodosin ligulis, equi pedem

rial,

perincantariones , autalids clavo pravé infixo

Vr

fierifolet , exulcerare , &c,

. 4. Dumquis alicui przfagit malum ,aut bo-

I

num , rerum futurarum eventum per certas

Obfervationes impertinentes: ut fitale fomniü

fomniaverit, velifte diesin individuo malé

fuccefferit , vel taleanimal ipfi obviaverit, hoc;

1

&hoc, infallibiliter accider; ftem ut fidem

d

adhibeat, indéque aliquid colligat ; fi &nus

j

p

culter alteri per modum C:ucis fit fuperim

J«

Itus

44

De 1. Decalogt Præxcepta. Pun&. s.

ficus ; vel fifal effundatur , aut fi videat nume-

IT

zum tredecím perfonarum aflidere meníz,

a

uid e ]upwjïilia?

Kefp, Effe falíam quandam religionem , per

quam culcus divinus redditur creaturz , vel

l

t

Deusipíe cultu impertinenti dehonoratur.

&wamef ifla creatura , cui vedditur

cultus divinus.

Kej

&fup

Ref», Efe Dxmonem, qui honoratur inftar

TC

Dei, dum nimirum pro effe&ibus extraordi-

lm

narijs & fuperantibus nature vires , folique

N

Deo refervatis interpellatur, Ut quandó ali-

b

quis defiderat ipfius izffrattionem , ad vesoc-

cultas & fecretiffimas addi(cendas , per diviza-

?Honem vel auxilium ipfius ad patrandos effe-

| !

[ia

&us mirabiles , per zagiam , velipfius direttio-

Iy

zem in adminiítrandis negotijs, per vanam

T

quandam ebfervationem : Et hz funttres prins

noi

cipales fpecies fuperftitionis, &c,

O

. Quid intelligis per cultum imper-

Ín

Huentem ?

li

Refj. Effe fervire Deo ceremonijs inutili-

bus, & nonconformibus ufui Ecclefiz ; ut jeju-

nare diebus dominicis potiàs , quàm reliquis

diebus ; abftinere ex devotione die Sabbati à

fi

nendo, ac interim .alyia opera mechanica exer-

€cere,

9I

-Qualeuam eff peccatum cultus im-

.

perti;zem ?

—

,nam

3:/]7. Non e(fc nifi peccatum veniale

bona

REU

&

— DeTestat. Déi, Sacril 4 Soperf. — a

ts

"

bona intentio , unde illa procedit , dimínuit

malitiam 3 Sancbez., lib, 1. cap. 37, num., 10.

)uid eff Divinaio?

p

vi

Refp. Eft fuperftitiofa przdi&io tei occul«

te , quz fciri nequit víà erdizariá , £5 bumand,

uid efl acdlus magicus

j/d

Refp, Effe aliquem effe&um admirabilem,

& fuperftitiofum, qui excedit curfüm ordina-

lt

ii

xium naturz ; ut e, g. folo verborecludere ofti-

um,curare morbos certis precatiunculisz quí

Qu

) di«

effe&us mirabiles,fi vergantin damrum pre-

ximi , appellantur maleficia.

500

uide[l vana ob[ervatio ?

Jitie

efe

Kefp. Eile quoddam augurium five ptogno-

fticon boni , vel mali , ex confidetatione cerra-

ii

Iaf

rum rerum , caíu fortuíto accidentium , &

natutaliter incapacium przfagire aliquid ejuf-

pn'n-

modi , V. G. incidere in leporem jejuno ftoma-

cho, crederemortem fuiamici , ex eó quód

fomniaverit dentem fibi excidiffe,

tili

ln quo confiflit malitia mortalis iflarum

trium [peciermm fuperfHitionis ?

. Kefp. In eo , quód quis przftet homagium

qms

emoni inimico Dei , & generis humani, ip-

itd

(

fum adhibendo; ut operatorem five adjutorera

omnium iftorum effectuum,

Quomodoa cognofcimus talem. effcélum À

epone procedere ?

Refp. Ex eo, quód talis cffe&tus nequeat fieri

n

14

natrraliters namomtnia redia, quz adhiben-

tut

z

d

A€ — De l Decaloyi ? ; M apio m

ml

tur , ut talis effe&us fequatur, funt vana, in

sf

]

utilia , & impertinentia , có quód per nullam

vím,aut caufam naturalemi ad eju(modi effe«

étum producendum ordinentur,& confequens

M

ter neceffe eít, u: talis effectus procedat ab alj«

li q

quá causa plusquám naturali , quz nullaaliá

elfe poteft quàm ipfe Deus , vel Dcemon :atquí

Kinf)

n

Deo itte effectus attribui non poteft , nari nul-

la ex(tat promiífio in facra fcriptura , neciri

PWdUI

do&triua Eccle(iz, aut exetnplis piorum homi-

W

num , quàd Deus velit applicando ejufmodi

A

inedia impertinentia, revelare extraordinarié

(

ii

res abítrufas , & fecretas : vel fit productürus

effe&us admitabiles , contra ordinem natura,

.?!Iit

folimniodó ut fatisfaciat curiofirati, atit ina-

litiz füperftitioferum: vcl quàd fit prediétu-

l

£üs per varas, & ridiculas obfervátrionies , felí«

b

cem aut adverfum rérum fucceffum , qui à fo-

lp

á ipfius infcrutabili ptóvidentià dependet; &

ij

confequenter concludere licet folum Dosma-

j/

nem effe autliorém liorum effe&tuum , propter

pacum explicitum ve/ implicitsm , quod fu«

perítitiofus cam illo inivit; Zo/er. lib 4, c, 157

"

ler

i, 2, €8 3.

vin

uj

Quid eff patium explicz'tum Cuftp

(n

Daomone?

fin

- Re/'þ. Effe conventionem verbaletti cüii

u [/

Damone, vel expreffam intentionem fi uPer&i-

tiofi , utapplicando talia media vana ; & iríuti-

I*n

lia ad producendum talem , & talem effe

&ums

Da

,

39

a

]

Y

De Tejtat, Deiï

» Sacril, €9 Superft

b' 47

"

Dermon infállibiliter concurrat , talísque effe-

üllani

étus fequatur,

iefte

S$uid eff patdum implicitum:

Quene

.. Kefp. Tunc aliquis paétum implicitum cum

b ii

Domone liabere dicitur, quando in omnibus

]aali

fuis a&ionibus non habet quidem intentio-

:atquf

nem exprefIam adhibendi Doemonen, interim

)

tamen ad ejuímodi a&ionem five effsctum

iecit

producendum , utitur medijs impertinentibus,

Qs

qu& provenire non poffunt nifi ab ipío Dosmo-

(riod

ne , ita ut velle talem effe&um per talia media

Ünati

fittacité velle Doemonem effe authorem calis

biny

effe&tus, Toler.Ib. 4. c.14,

ituld

eQuid i quis producendo talem effctfum

jcie

Yeunnciaret omni pacto Diabolico ?

didi

Refp. Quód renunciatio effet inutilís , foret

N

enim cohtraria actioni , oré tenus dicens u-

j:l

nhum,& actionefaciensaliud. — Bonac. zom, 2.

ld

dip. 5. 2 $ p-3.

o

Divinatio fatia per imvocationtm taci-

*optef

tam ,potéline e[[e venialis :

d li

Refp, 1. Ratione parvitatis sateria, venias

/

em effenon poffe,nam velin minimá parte di-

vinationis ufurpatur cognitio rerum occulta-

rum, qu& foli Deo eft refervàtá $ hoc autem ef-

e materiam gravem ad peccatum mortalecone

gt

ftituendum, manifeftum e(L.Ita Saucbez in ape-

YAWorali d, 3. c, 38. . 18.

"

Refp.. 2, Ratione ignorantia, que non fitcraf-

g'uti-

lem,

lum

fal' vel affectata , illam polfe effe venia

quia»

»

8

Dc 1, Decalogi F;æ&epto. Punt. 3;

uia aülla adeó gravis malitia conegurrere vls

i

li

detur. ut habet Sazcbez, loc, cit. , a9.. Valent,

Sayris, Cajets ut fi populus fimplex, credat ejuf-

AK

modi divinationes fieri per virtutem aliquam

ii

divinam, vel caufam naturalem ; eó quód vi-

dim

deant nihil aliud adhiberi , quàm herbas ali-

ln

quas, vel verba fancta , &c,

Efiné pccchum » fuccurrere proximo ia

nece[fitate conflituto , per applicationem , verum

h

facrarum , puta orationuno , feriptura fa-

q

Q

i

T

crá , aqua beneditla , Cdc.

h

f

Refp, Si hocfiatex fuperftitione, effe pec»

catum mortale. Superítitionis autem fignum

1

eít. 1.

uando omnis generís perfonz , five

4i

1

I

vitijs dediti, five virtuofi operantur indifferen-

terper ejufmodi applicationes ; nam donum

L

miraculorum, ordinqriä eft privilegium fancti-

tatis.

2, Quandó adhibentur ejufmodi res facree

lt

contrainftitutionem & ufum Ecclefiz : Dae«

li

Q

mon enim non habet opus iftis. facrisad ope-

h

randum ,fed illa defiderat, utea profanet,

B

fubtili&(que homines fallat.

&

LT

Excu[/Atne ignorantia à peccato mortali ,

in omnibus ifHis aClibus faper[fitiofis »

dide

pet

Refp. -Affirmativé , exceptismalefictjs, cüm

de

in illisnulla ignorantia fuboriti poífit, có quàód

CC

iure nacurali fint

'rohibita, in alijs veró acti-

G

;

bus fuperítitiofis, lunplex populus no nfci

t ut—

ffuu

rum

l

d

De Teutah Dei , Sacral. &à Supgw*; - à

d ïum ejufmodi divinationes, effe&tus admira-

&il

biles, atit vanz obíervationes fiant arte Dia-

teju*

Bolicä , velper vircutem naturalem ; & (&pe-

quam

iumerócredítíe obíequium praeftare Dco

2

düm fimile quid agit ad fuccurrendum proxi-

ld Vi:

48 d

i'hO, Lt;ä; lläg P O MP n dü!*g s H 26;

eQui dubitaret ,num eju[madi 77

"

effent mála ?

t

| Refi). Oporte

tut dabium iftud implicitum

[.

evolvat , & perfecté dignofcat, num res illa fit

mala ; nee né , antequam operetur : aliàs pecca-

2

tetmortaliter , exponendoíe peticulo com-

Qurt

mittendi fortilegium;

, It

«Qui per timorim aut pufillanimitatem ,

ere

€$ ad evitándos 'mnes farupulos , faceret a&io-

Qul

hem aliquam vama ob[eruantia v.v. nollet.

At

- effedecimus tertiusad menfam ,

| péccarétne smortaliter ?

fuet

Refp, Negativé , nam non foret nifi fuper-

De

ftitio quazdam imperfecta. Sancb. Lib, 2, CAp. 4

| of

Vtfi quis exequendo. a&ionem aliquam ha-

fant

beat refyectum ad fomnia, ad catntum avium,

& adalias vanas obfervationes ; po tiüs per

rtd/lli

timorem & przcautionem alicuius finiftri ac-

cidentis qiiod fortaffis aliqdändö evenire ex-

pertus eft , quàm ut per firmum affenfum , five

s,cl?

fidem tali rei affentiatur; talis ; inquam; non

p qllüd

peccat nifi venialiter ; propter rationem alle-

g

gatam fuperius ,' &c, Poteftetiam fieri , ut ef-

; j

fedus intentus non fequatur, falluntur enim

n

Pars 1

D

Íxpif-

—

Ex

$o

De , Decalogí Pracepto. Punt,s.

fzpiffimàex fingularí permiffione Dei ifti ob«

«

fervateresà Daemone , utbené notat De/rio /;

W

A. difquifit. magica, c. 2.4,7].

r

ln

Ejluà peccatum permittere calculari

delineari fnum Horofcopum?

f;mm

El

Refp. x, Sifiatex levitate , aut vanitate , ac

fine credulitate, nonefífe nifi peccatüm ve-

iU

r

niale.

Atj

Refp, 1. Si quis firmo affenfu ejufmodi pre«

i |

di&ionibus adhzreat , eft peccatum mortale,

'cüm fit attribuere cafui fortuitores futuras

Mi

ii

contingentes, quz dependentà libero hominis

d j

atbitrio , quatümve cognitio eft refervata foli,

C

& infcrutabili confilio Dei. Etlicét aftrologi

mfx Pc

allegent innumerasrationes , ut fuas iuftifi-

cent gredi&iones . Chriftiano tamen fufficere

l^

debet , quàd (ciat Ecclefiam, per Bullam Sixti

]

V. condempáffe aftrologiam iudiciariam ,

l

Horofcopos, & ipforum authores, ut ita cettà

affirmare id non audeant ex Bulla citáta.

p

j

lin)

Eflne peccatum uti. pbyffognomid , vl

€0IP

ANecromantiá , [en Chiromantiá , ad prafa-

um

giendum aliquid $

nibi

Refp, 1. Pradicere ex confiderauione , feu

£Qm

infpe&tione lineolarum in oculis aut manibus,

lg

illud quod naturaliter poffunt . fignificarera-

lut

tione difpofitionis corporis , uti eft fanitas,

D

remperamenrum , paffiones animz , nullum eft

l

peccatum: certó tamen & infallibiliter illud

Atj

f

velíe

t

"—

—

—

| De Tentat. Dei , Sacril. 69 Superfe,

$i

T

- velle predicere, foret peccatum veniales cer-

m 1

tóenim nequit fciri -ut habet 24zor €4 De/rio,

Aefp. 2, Pradicere ex afpe&u ejuímodi

[

ineamentorum fucceffus malos , aut bonos ,

quinon dependent àtemperamento hominis ,

fed (unt/ meriffimé contingentes, ac reli&ti

T

yo

providentiz divine, e(t peccatum mortale.

Refp. 3. Vellefcire , aut indagare ab 4Egype

"

tijs (eu Cyngaris , ut vocant , bonam aut finiít-

ram fuam fortem, vel fortunam cum eredz/i-

xl

Irara

tate ,vel cumaliquo fcazdalo ( ut fifacerdos

mini

ipfis manum porrigeret ad fibi prefagiendum)

agl

eít peccatum mortale: fi veró hoc fiatex folá

curiofitate(ine. omnifide & affeníu, non erit

rj

fs

ni(i peccatum veniale. Sazcb z, tom. 1, lib 2. €,

ffc«t

38. 9. 48. pracept, , 4, , 0. 4. m. x.

:

T

Effnà peccatum obfervare fomnia?

ia

Aefp, 1. Obfervare fomnia,; fpe&tando ea

d

preciséquatenus naturaliter fignificare pof-

funthumorem aliquem predominantem in

iU

corporé,quá ratione. aliquiscolligit fe bilio-

"

fum effe, quia fomniar derixis, & diffenfio-

nibus ,item alius concludit fe melancolica eífe

1 ,(ä

complexionis, eà quód intra dormiendum fz-

mlbüïu

pius fibi mortis five fepulchri fpecies obverfe-

a

tur ; aut phlegmatice , quia fzpé in fluminibus

ii

J

luctatur no&u , nullum eft peccatum,

u

Refp. 3. Obfervareejufmodi fomnia , illis

'[lllü

adhibendo fidem üt indé deducat, res occul-

ta$ , vanas , cüriofas , & inutiles , mediantibus

vcm

nse

sertis ideis,quasipfi imaginatio intra dormie

um

$2

De I. Decalogi Pracepto, Punl. 5,

dumreprafentat, nullàmque habent propote

tionem aut vim virtutem naturalem ad dedus

(r*)

cendum hominem ín cognitionem talis effectus

occulti, eft peccatum mortale, nam ejufmodi

revelatio nequit provenireá naturá, vel potee

ftate fomnij, necetiam probabiliterà Deoad

fatisfaciendüm vanz cutiofitati fuperftitiofos

rum, qui per media extraordinaria & vaná

| Mq;

I

quarunt inveftigationem verur inutilium , ut

eít (omniare feminam, qtix defponíari debeat;

p

& per confequens concludere licet, quód hoc

f

totum fiat operante Dasmone cui. adhibere

qm

fidem fcelus eft, ita Leff; 1ib. 2, 6. 43, dub, $;

fii

Commitiitirne fuperflitio , dum quis fe

fcq

permittit tangi ab aliquofilio , qui eft. feptimmi

aumero , ad fanandam. flrumam , vel ab

Aliquo certafamilia ad tollendum

tumorem [penis ?

H

t

Refp. Plurisios effe graves Authores ; qui

104j

nonrecijciant , aut condermrient ejufmodi cus

(ul

Til

rationes , credentes uftm illartim poffe per-

(s

mittiinrepublicá, dummodó poít fedulum

It

j

examen Theologorum nihil', quod füperftitio-

$

tef

nem redoleat , inveniatur

*

nam cüni proba«

hod

bile fit curationes ejufmodieffe gratias . gratis

L

datas , quidni DEUS inbonum | comfnunita-

--

tis , poffit ejufmodi donum alligare certis fa«

miliis, cüm & illud peccatoribus fubindé con*

ceffiffe legatur. dzor lib. 9.c, 25. q, 2, Sancb.

i

32 oper.moral,lib. 2,, c

4p. 40.7. 4'7, P'illoria Lef.

F

Wsl

€$ plures aljj,

Pun

]

De Simonia €9 Decimis,

$5

'0poi

bh didETHIHEHTHIHIHIH E HIHIMIMI o

TO CLUI

(rmod

PuNcTUM IVWV

|pot

De Simonia €9. Decimnis.

Deod

hii

: Ya

Nunquam emifli , aut vendidifli beneft-

cia , velconciliafli tibigratiam alicu-

Ir, d

o

jus ad illa obtinenda , prece , aut. pre-

o h

1/o , fpondems recompen[ationem a4li-

dht

j

quam temporalem , vel 4lio iniquo

i

/

euodo ie illisiptrudendo , de quo in

j

fequentibus ?

äptimæ

ï! d

Sonid eff Simonia?

n

R

L

fli' Effe fagrilegium procedens ex delibe-

ratà voluntateemendi , aut vendendi ; pre-

$50

tio aliquo remporali rem aliquam fpzrzualem

:odi

(ut (nnt facramenta , confecrationes, benedi-

f p

ulu;

&iones, bene,&cia, & omnis zfus alicujuf po-

t

teflatis [piritualis , uci eft excommunicatio) vel

erfi

rei fpirituali annexam , ut funt prefentatio ad.

beneficia , veftimenta , vaía, Scalige res facra

:

Prob-i'

, gmd

Leff. cap, 35. dub. x. n. 1, 2 €8 feqq.

s

t /

Qu efl origo nominis bujus

j

Simonia2

a

Refh. À Simonemago ,qui primus in. no-

"

voteftamento, háclabe infectus fuir, ibi

Dj

Pe[-

) y/

UE

$4 — Del.Decalogi Præc?pto. Pustha.

perfuadens

Spiritum San&um poffe vendi,| i

á, 8.

V

I

Quale peccatum eft. Simonia

i

f

Keff. Ex generefuo effepeccatum mortale,

!

/i

eppofitum religioni , per quam obligamur res

divinas, & (acras debitá cum reverentiá tracta-

h

re , cujusoppofitum facit fimonia , redditenim

Mi

illas vel maximé contemptibiles , eó quód eas

(Qnit

appretlare nítatur rebus abjectis, & vilibus,ex

h

quo dein maxima irreverentia in. DEUM ut

"

auctorem omnium (acrorum redundar.

&tj

Peccatum iflud potéfine fievi veniale ra-

Hone parvitatis snateria

27

Refp. Negatiué , nam femper maxima com-

EM

i

mittitur per hoc peccatum irreverentia erga

DEUM, utauctorem rerumfacrarum, & con-

trarem ipfam fpiritualem, illam reputando

h

ut vilem, & abje&tam, dumvenalis pro retem-

porali exponitur. — Sepramis de Simon, trall,

magr

h

IN

Quomodo probibetur Simonia :

Rl'll

Reff. 1. Jure divino & naturali , cüm ip(a

lg

tatío doceat , fidefque di&et, dona fupernatu-

A

raliagratiz & Sacramentorum effe digne tfa«

étanda , nec deducendain contra&um vel pa-

lijg

&am $ pecunia tua tecum fit in perditionem , qua«

fen

niam donum DEIexifhimaffi pecumia . po[fideri,

tin

digit Sanctus Petrus Simoni Magoa&t. 8.

"u

nb

EEX

:

De Sifnania, £2 Decimmu.'

$5

vel |

Refp, 2. Jure divino pofitivo explicante juä

maturale, graztsaccepi[His gratas date , Matth,

)

7, Àc denique jure ecclefiaftico , ut innumeri

canones teftantur,

orti

Efluà Simonia , emtre calicem confecra-

AUL IG

tum , aut albambeneditlam , €$c.

tid

'et

Ref?, llla emere carius ex eó , quód fint be-

s

nedi&a , eftSimonia , quia hoc eft appretiare

;

confecrationem,

ibuS»Ei

(

]

(

Refp. 2. lllaemerecariüs , eo, quódin il-

lis benedicendis plus laboris , & fumptus fu-

'

erit impeníum , non eft(imonia, Ferzazd. j.p.

T

€. 144 7. I5,

Eflnà Simonia , celebrare miffam , con-

n

feffiones excipere ; fermones ad popu-

t

lum habere pracisé , & principaliter .

LU

-b lucrum inde proveniens 2

J

| Refp. Effe peccatum mortale ratione illius

) [Ctä

magnzirreverentim, quz coraittitur contra

n

minifterium fpirituale : non tamen peccabitur

peccato fimoniz , 6i nullum paétum exprefurs,

;P

aut Zacitum intervenit, in quo malitia fimo-

nj

niz conftituitur. Leff. /oc, cit. ?. YO,

) e[m(*;

-Quale peccatum eft , emere beneficium t

;nä [

Refp. Effe grave. peccatum mortale fimo-

u

niz , annexam habens excormunicationem re-

W],?M

fervatam Papa: 5 nam eft inferre injuriam ma-

Wæri

ximám rebus facris,dum illas appretiat , ac in

l

pacum deducit,

4

L

| ILitei-

5-'6 g p? ]? Demlagi Pr-.æc?pt.o, Pun.ä?. 4

Licitámne eff , dare Aliquid alicud pere.

[ona , quamnultum apud Patronum , frye.V

)

eollatorem poteff , ad

à

procararïäzæ

1

. þengffï

!

J

[

Refp, Negativ? , incutreret eniri vitium (j

n

moniz, Fernand.3, párt. c, 14. , 30.

(in

Iffe, proque emitur ben

f

Ciüw ? äflfic

Simogiacus :

i

Refp. Nerative ; Durjodo illud ienoret^

velipfe nonconfentiat,tenebitur tamenejufinos

di beneficium quantocyus relinquete , ubi prie

mum in cognitionem illius devenerit.- ita 49

ä

ü

€rt CABOHCS,

/

A

Qui pracurat alteri Bmgïcüm, potéftne

aliquid accipere pra fualabore ?

Refp. Afhirmative

[

.

:Dumodo illum non

fi

pluris faciat ,

quàm quantum valeret refpectu

n

alicujus reiprofanz , nam G laborem fuum plus

PQ[

ris zitimet ratione illius magnz utilitatis ; quz

l

h

ex obtentione talis beneficij Provenit, comit-

tet fimoniam , hocením eft

j

1/

, accipere fala-

rium confideratione & intuitu benefici

k LX

lib. 2., c. 35 dub, g.p. ag, €$ 46,

Poté/fne. quis dare certam fummam pecte-

nia AlicHi , ne ab klloin beneftcio obtinendo

vexetur vel retardetuy ?

Refp, JAffivmativé : Dummodo ad tale be-

ncficium obtinendum jus acquifierit, ut fice-

L

nim ,

Y

N

De Simonia &$ Decimis,

$7

M

pim, & exconfideratione talis juris acquifi-

[

ti, & adredimendam vexationem , quam dif-

ceptando incurreret , datcertam pecuniam ,

non yeró intuitu elifirbencficij. JVavar. c,25.

n. 114, Rebuff,

-f

£it,n. 28.

,de[monim n,176. Fernand. lec,

n

Committitárne fimonia , dum dicitur Pa-

srono , five collatori ;. da mibi tuum bene-

*

m

: f""'»,";ö eear

ibi tradam mesm v,g,

equum ?

| Refp. "A ffirmative. Taleenim pa&um eft ve-

| Pfl'

N

ré fimoniacum , ac fimonia palliata,

Quenap [unt ile peue , que imponun-

tur Sumoniacis 3-

h

Refp, Effetresfpeciales, qua defa&oinus

fufuat, 1, Excommunicatio refervara Papz,

nol

per Exrravag, cum. detefiabiles approbatam

d

erPium V, 2, Tenentur beneficium per fimo-

| plll

niam obtentum relinquere , nam collatio nul-

qüæ

laerat, ut decreyitPaul. II in e&demextra-

fl

vagante, 3, Obligantur reftituere omnes fru-

fil:

L

&us perceptos Ecclefiz illius loci , vel illos di-

ftribuere in pauperes ejam ante omnem fen-

tentiam condemnationis , nam eos

7

poffederunt injufté , ut habet

l

Concil. Conftantienfe,

lt

ov

s

(e

Sü«

1j

D;

P N

4 be 1. Decalogi Pracepto Pustt. 4.

Seloifline fideliter Decimas , illas nec ce-

W

laudo , velpermittendo illas diminni , vel

ä'äfC

donaudo ficuti Caín illud quod evat pe-

"

dl

jus,vilius? de quo in fequent.

ilis

vid quam virtutem fpectat folvere

m

decimas

Refp. Ad vittutem religionis,ut habet com-

smunís Theologorum fententia,(unt enim ordi-

h

natzin fuftentationem miniftrorum cultüi di-

nii

vino defervientium , eumin finem (cilicet, ne

ib

illi in quarendis vite neceffaríjs , à continuo

eu

Deifervitio divertantur,

i

"uomodo pracipiuntur decima:

f

lum

Refp, 1. Per jus naturale ; & Divinum ,

quoad fubftantiam , oportet enim nutrire eos

hd

quiferviunt , 4wis militat. fuis flipendijs ?. x,

A

Cor, 9,

v

RefP, 2. Quodconcernit determinationem

quantitatis , quzeft decima pars, hocprove-

nit à jure Ecclefiaico, contento in facris Ca-

W

i

nonibus? Cap, Ecclefia , Cap., de decimis 16.2,

1. & ex Trident, [eff. 13.cap. 12. ad imitationem

H

veterislegis, in quápars decima erat precep-

ta. Exod. 22, Sedhoc preceptum cüm . fuerit

Q

morale, ceffavit poft Paffionem Chriftilefu ,

«

ut habet Vafq,

Potéfine quis boná confcientid decimare

d

?,

um uudecima , aut duodecimá parte?

K

Refp. Adfirmativé inillislocis , ubiconfue-

tuda

"P —

De Simonia tà Decimir.

f^

( (f«

tudo per fpatium quadraginta annorum abro-

]

gare poreíft legem humanam & inferc morem

tali nodo decimandi, dummodoó fatis adhuc

reftet pro faftentando miniftro Ecclefiz, nara

t

alids confuetudo non poffet prevalere jurí na-

turali, FZiac. trac, 27. e7.4- 8. 7,153. €$ 4

[

Dd

De quibus tenetur quis decimare?

Qd

Refp. De fru&ibus omnium rerum : Deci-

ii d

mas do omnium qua po[fideo , dicebat Pharifzus

inEvane

o

elio : fed hácin parte oportet. fequi

NU

confuetudinem loci, nam in. aliquibus locis

decimanturherbz, inalijs faenum, in alijs alij

--

fiu&us, dummodó neceffirati, & fuftentatios

ni miniftrorum fufficienter confulatur , nec be-

Q ,

n

neficio fuo fruftrentur.

«

ii

Qualenam peccatum cammiftit i, qui

non folvit decimas ?

n

rove

Refp. 1, In materiá notabili , effe peccatum

morrale contra juítitiam; retinet enim id, quod

s

rl

alterieft debítum pro falario fui minifterij fpiri»

tualis.

jont

Refp. 2. Cum Suarez., Filiue, : qui dicunt

a

detentionem decimarum effe facrilegium ; ex

futi

eo, quàddecimz fint debitz Ecclefiz , pro

iIefu !

minifterio facro , canonéíque fepius éjufmo-

di detentionem |facrilegam vocent c4p. Deci-

r

245 16,4,7. Nihilominus Bonac, & Layman

um;

tenent,non effe proprié lo qucndo«facrilcgi

nam

)nfüï'

[uäü

T.

[

De 2, Decalogi Pracepto, Puntt. 1.

nam decimzin fe ipfis confiderata , funt alí-

quis u(us temporalis, -

Datirne aliqua penapro dolosé de-

wmzmtzäm' 2

Qu

Refp. canonesíacros , ficut & Concxljum

"Tridencinum intentare excommunicationem ,

us tamen non eft nifi comminatoria adeoque

nuilam defa&to penam fubdolé — decimantes

incurrunt 5 ni(i ftatuta parc:cularla cujuíque

at

diccefeos aliud evincant, qua proindé quifq;

confalere poteft..

hr

[ n

——

K

dan

Supra II Præccptum

Decaloy.

104

I

De Mendacijs.

H

De lIuramentis , Perjurijs, €9 Blafphee

mijs,

li

II

De promiffronibus fimplicibus €juva-

Q

2hento conjrmatzs.

N

De Votis.

IV.

l

t

um

d

PuwcruM I

i

De AMendacijs.

D

C

f

Nanüam dixifli aliquod mendacium,ex

P

uo zotabile damnum proximo effe- —

&

—

eulum ? de quo in fequent.

Quid

p —

—

éf

De Meäz&aaä:.

Quidefl mendacium :

f' Zlfæ

um

Efp, Effe vcrbum'prolatum» cüm intentios

nefallendi, feu decipiendi proximum ;

qui ejüfmodi di&tum verum esiftimabit.

Iu

"Suot müdi

erbum aliquod dicituf

lmz

falfum ?

yt

;.i, Quandó illud nor

Refp. Duobustnodis

Gd

eft conforme rei , qu& aftrüitur, ü

t fiquis di-

non fit.

ufqpe

cat , rex eft Parifijs , cüm tamenibi

1ui((13

2, Quandóejuífmodi verbum non eft con-

forme menti illius , quiid profert ücfi dicats

tex eft Parifijs, &interea ipfe contrarium cte*

daf;

In quogam borüm modoyum coofrflit ind«

litià mendacij ?

"

: Reij In ul

imó, dum fcilicet quis. menti

fux non confentancéloquitür,

Quateconfe-

d diceré falfum

junt-

quenter colligerelicet: 1, Quo

verbum , exiftirnarido effe verum

on fitinen-

daciüm, nam hoc hon eft loquicontra. men-

tem propriam, 2. Proferre verbüm verum cre-

dendo illud effe falfum ; eft cotacnittere men-

daciüm$ eft eniín loqui cofitra mentem. 3. Di-

cere verbum falfüm in fuá fignificatione , pro-

ferretamen illud in tali forma & modo. v.. g.

ftentes facilé conij-

1

perludum, aut Jocuio,ut affi

ro vero illud fua-

J

cere poffint loquentem nollep

m n4as-

dere, non eft meudacium ; nam nulla

| uit,

Q»d

Es

£2 ,i;e 2, Debdlogi Pracepto, Pupil.t,

btxii, utfuppono , intentionem decipiendi

autfallendi: fic nutrices excufantur, dum di-

cunt fuo infanti , lupuseft foris ad januam;nifi

lt

l

quantocyus filueris ego te illi. devorafidum

lu

proijciam , & alij huju(modi loquendi modi.

ity

Layman,tratl, 3, libe 4 c Yj citans $, Anguflin,

de mendacio,

K

1

Af

il

eQuod fí quis iflo modo loquendi deceptus

feiffet , talifae diceretur mentuus ?

l

A

Refp. Negative : 'Talis enit deceptio poti-

o

üs artribuenda foret illius judicij imbecillitati,

qus

t

quàm falítati ipforum verborum.

D

Effnà omne mendacium peciaminofum

q

Refp, -Affirmative ; cít enim oppofitum alí-

J

eui attributo divino, fcilicet veritati, $,750z,

Qd

2. 2, Q. 110, At, $.

40!"[

Nunquámne ergo permwm eft üemiri ?

j

Refp. Nunquam , nam mendacium forma«

leeftintrinfecé malum, quod nulla circumftans

l

tía reddere poteft honeftum. Zozac, demenda-

t

10 q. HHCA D,2,. P. ,

ii

i

Übligamfrne femper dictre veritattm .

Ungy

r

Refp, dffirmativà: terminitamen ad illath

Thod

dicendam aliquendó funt clari , & intelligibi-

[m

les , aliquandó ambigui, feu zquivoci haberi-

tes duplicem fenfürn pro neceffirate , (eu

obligatione,quam quis habet loquendi,

JMo-

"s

De Mendacijs.

6

d

Modus equivece loquendi , éfue licitus :

di

1l

Refp. Mffirmative;: Scriptura enim facrail-

lum approbat, Gen, 12. 16. & 27, Matth. 16.

m

Ioan. 7. exempla fan&orum illum confirmant,

Yi

ut patetex hiftoria S, Athana(ij, S. Francifci ,

iif

&c, imó fiquisiftum zquivocé loquendi mo-

dumípe, velzeloevitandi mendacij 6 medio

hj

tollere vellet, fanécitius omnià mendacijs re-

l

4E

u

iivoca tamen nemo adhibere de-

creto.

j

bet, nifiju

i

aneceífitas fuadeat : nam — aliás

?otï-

Iu

quispeccatet , perturbande duplicitate fua fo.

cietáteim civilem,

Tunc autem cenífetur eífe

neceffitas jufta, quandóinterrogaris de re ali-

W

quà , quam nonobligaris dicere, quamve non

hali-

potes detegere ni(i cum tuo vel alterius praju-

Ti

dicio, Filiuc. tratl. 40.c, 2 4, 7. Layman lib,

4« tratl. $, 0. 13,2, 10, C9 11.

ii

ori

.Eþmï mendacium loqui aquivoce

lbt

Rejp. Negativé: nam hocnon eftloqui con-

qutd

tra mentem propriam ; quandoquidem verba

&quivoca habent duplicem fenfum , quorum

unuseít conformis cogitationi illius,qui loquie

m

tur, &alterintentioniillius , qui auditejuf-

]il

modi verba equivoca, nemó autem tenetur

Jigh

Íc conforniare intentioni alterius, fiipfa

"

fitirrationabilis. Lef. lib 2,€, 43.

fei

a

;di;

Qui

L

J

$4

x;De 2, Decalogi Pracepto. Puntd, t,

Sui injuff cogeretar vefpondere , c

vniü

j

ignoraret àquivóca , quid ipfi

&i dum ?

A

[

Rejf). Dicet, proüt confcientia ipG fuadée:

T

bit: fic puer interrogatusálatrone nürn pater

! [l

domifit adillumi occidendum, ignotans uti

f

zquivecatione , dictante nihilominüs cons

reh'gi

Ícientià , quod foret perniciofüm hic, &nuünc

tl

edicere veritatem $ poteft refpondere pairem

Cm

non adeffe ; nár tale meridacium nor etit pece

dece;

catum: nofenim erit nifi materiale , cüni vo«

magt

luntás conftitüta inter duó extrema , quorum

q

unum cogitür eligére ; poffitad minüs ; con-

fcientiá illid minus judicante ; reli&o majori

fe detettnináte: ut laté probant. Lajmaz €$

"

Pafa, Püet autem exiftimat , ut facilé conjicere

licet, tneridaciuin effe levius ; quám homici«

dium'.

-Suet funt [pecies inendacij & qua-

lia [antpéccata?

Kefþ. Trest í, focofum',/'m ludicrum , has

bens pro motivo delectationem; quod plerüme

t

quefolüm eft veniale ratione. patvitatis fuz;

nam falfloquium iftud paryi

ponderis e'ffe

cenfetur, Zozac. làc. cit.m. 3.

?

2. Aliud mendacium dicittirojïcioþ;w, re-

t

fpiciensaliqudm utilitatem parvam, ut acqui-

:cnda.;n , velretinendam, quod etiam non

efh

l

nifi

De fumm. Perjnur, 9 Blafphena;

6j

o*l

nifiveniale, ratione fcilicet patvitatis fuz,

Bonac. lec. cz£;

3. Aliud mendacium aþpellatur pt;;rnicia';

f( , cujus obje&um ,five motivum eft dam-

uaäea

num fpirituale , auttemporale , proximi : quod

patef

fifit notabile , acin mareriá gravi; conftituec

[

DN

peccatum morrále , ut eft v. g,mentiri, , contra

P

religioné,contra fidem, &c, fin veró fit in mate-

:

QUE

rià levi,non erit nifi veniale,nam omne menda-

iiiïtm

cium quod non continet aliam malitiam, quàm

I p*

deceptionem proximi, defe eft veniale, nec

ii

magni ponderis eíIe , aut charitatem deftruere

jOtlt

cenfetur , dummodo rnullum inde aliud

D

malum fequatur, Leff./oc, cit. sum.

mjori

49. C2 44*

TR

jjct

THIHGHEE ZIHHINIMIMIMEEHUROE TM ER

n

PuwcruM

I[MA

De fTuramentis , Peryarys ,

Bl&'l-/lühemii.fl

li l

Yled

Nunquam jurafti pro re falfa , vel v.qtmm

tl

exiftimafli falfam , quod. eff perju-

eni

yium wmoriale

? de quo in (cqtfen,;-.

i,

^i

tibus.

ld

E

nol

f

l

Pars dL, :

E

Quid

D

&6

be s. Deéalo ; Precepto Pz)n&, 23

-Quid eff jurare?

Efy. Effe DEUM in teftem vocate illius; .

R

quodtunc afferitur,

;

(

JQuare jnratur ?

Ti

lt

Refj. Quia homínes nolunt adhibere fideta

fimplicibus verbis, quamobrem ad DEUM re-

Q

curfere folemus, qui eft príma veritas, ad con-

in|

firmandam per ipfius teftimonium divinum ,

n

veritatem humanam;quód fcilicet (it conformis

menti eam proferentis,

Eftaà licitum jurare

I

Refp, -Affirmativés Eftehim a&us relieto-

]i

nis, quo DEUS honoratur, dum ícilicer in

relzg;

noftris neceffizatibus , ipfius divinam implo-

10f

divin;

ramus veritatem : juxta illud Lasdabustur

emnes, qui jurant in eo. ita. $, h0. 2. a. q.

L

"

$9. ati.2,

lt

«Quot modis DEI teflimonium in-

dj

V0CAYaMS ?

Pop

Refp. Duobus : 1. Explicie , & termíníg

fide

expreífis; urfiquisdicat , zeffor) DEUM;

Vocq

DEUS mibi fit teflis vvivit DEUS, €óc.

latm

2, Implicite ,aciníuiscreaturis, inquibus

mOdq

divina ipfius veritas refplender ; ut fi quis juret

IVin

per diem , autper . charitatem DEI

, vel per

quem

Wm

folgm, vel per (uam animam , &c,

ln

Que

L]

*

De furament. Perjur, Cä*BIa/þiyeä: 67

Quanam intentio requiritur ad

lf

—^ juramenttum ?

Refp, Débete illam effe expreffam , velta-

citam , utquisdici poffir vocare . inteftimo-

nium veritatem DE! , pro confirmatione huma«

bt

n&, ita ut fineiftà intentione quomodocünque

[tt

quis dicat , aut quibufcünque terminis utatur ,

I

non fit cenfendus juráffe, — F//zgc. de

AW

n"m. 41..

jumæmh

qmi

Propone sobis bác de ve aliqua

exempla ?

(l

. Éccetibi quinque confideratione digna. r,

j

f

Dicere: Permeam fidem ,in fide [acerdotis , aut

icul

religiofi , velChrifiiani,Gtc, noneft jurare;

nonenim invocaturin teítimonium veritas

implæ

I)

divina ,fed fidelitas humana;

"Heut, 7. 2..

Bonac. de jfzra-

*

.M

2, Dicete (:zeafides, per. DEUM) cum

intentione in teflem affümendi veritatem fidei

Jf

divinz, eft jurare, ordinarié tamen fimplex

populus nihil minus cogitat , quàm ut ad fuam

fidemaftruendam velitetiam DEUM ín teftem

n

EU

vocare, adhibensverbum iftud (DEUS) ad

fuam fidcm,po:ïüs per exaggerationem, five

]cw

modumloquendi, quàm per relationem ad

divinam veritatem ,átque ita. talis modus lo-

i

quendi conjun&us mendacio , non erit nifi pec-

catum veniale , ratione alicujus itreverentiz ,

entum erit,

nam ngllum juram

B a

?. Di-

,Of

& be 2, Decalogs Pracepto, Puntl,2;

|

3, Dicere, boceff ita verum , quam vertm

|

|

l

eft , unume[]e DEU M, vel, quam verum eft

ü;iis

ipfum Evangelium ,foret blatphemia , fi nimi-

D

rum quis vellet comparare veritatem DEI, aut

üïa

!

Evangelijcum veritate humaná; Si veró quis

&

d

ita loquens folüm fubintelligeret , quód resa

inti:

fe afferta , fit verain fuo modo, &genere, ac

«if

DEUS, & Evangelium in fuo modo, & genere,

vlüs

verum foret juramentum,

Sed fimplex po-

Riv

'

pulusnon ita fabtiliter philofophatur, profe-

IU

rens ejufmodi verba fine omni comprehenfio-

iey

nefensüsillorum, acper modum loquendi

bum (

potiüs quem informá cujufdam | invocationis

lj

divinz , talí(que modus loquendi etíam inclu*

dens mendacium ,nonerit nif: venialis, nam

nullum eft juramentum. Sazcb. lib. 3. cap. 2«

3. X9. d 27 termotnis lib, 2. c4p,32,9,21,

r

4« Jurare per creaturas, v.

o

o

per diem, fü-

"r

PI

lem, íine omniintentione invocandi intefli-

Dd

monium veritatem divinam , que in ejufmodi

IY

creaturis relucet , licét quis addat verbum

tl

iftud , DEUS , v, g. per claritatem DEI, po-

Tity

tiüs tamen per exaggerationem & per moduni

&nj

plebejum loquendi , quàm per. relationem a

Ihor

teftimonium divinum , non eff verum juia-

115.4

menturn ,& confequeriter etíam cum menda-

2

cio nonerit nifi peecatum veniale , veluti eft

Cm]

verbum otiofum. Reginald. . x8. z4p,2.7-

Vl$1n

agj« ANAVAYT. €. 12 V, $.

lua f

t (

)

$. Pro*

"

E

De furament, Pevjurv. €à Blafphem.

69

e'rth

. Proferrejuramentum | execratorium , ut

hj

fiquisdicat; Prim biacefferar mortuns , quam

Dl

boc faciam.

DEQUS me cosfeflim puniat , ima

[, atl

mihi debifcat tellus , cum intentione, & pofito,

)qi

quàód mentiatur experiendi vindidtam DEI per

dutr

juftitiam illius, que in creacuris relucet 5 c&

$1

veriffimum juramentum ; rariffimétamen po-

;CHfffr

pulus facit ejufmodi juramenta ; cüm intentio-

i

ne invocandi juftitiam divinam , & talem puni-

PIOEC-

tiohnem in caput proprium attrahendi , fine quà

henl

intentione nullum erit juramentum, . fed ver-

uquenäi

bum quoddam otiofum , & veniale, Sanch,,j

r

Iiä'.-;nCQ 2..'2. 4.2-.

ii

Quanam conditioues requiruniur

; ) Mm

ad juram entum ?

»

; 54;.2-

Refp. Tfes: IL Eftverizas : nam juräfc

ilfmujl"

to refalsá, quantumvis parvá , eft perjurium

i

mortale , in quo nulla parvias materiz datur

jíos

propter irreverentiam magnam , quz commite«

«

titur i& DEUM ,dum in teftem rei falfz affu-

7M

mitur: Quod fires, proquá juratur, fit dubia,

m

& nihilominus quisproilla jurer , peccabit

nen

mortaliter ratione periculi falsó jurándi. 70/e.

lib. 4. c. 21.m. $.

)j

m

2, Neceffitas : namappellare DEUM in te-

du

ftem prore parvi , vel nuilius momenti , quam-

vis in fe fit vera, eft illum afficere irreverentià;

MP(M'

illa tamen non eritnifi venialisratione parvi-

eu

-

tatís fuz , & verfcatis-,

?

jpro quá juratur ,

f f

m

y5o Dez,. Decalogi Præcepta.l)unäf. i.

DE(IS inteftem vocatur, .Leff. de. jurament,

l

dub, 2,2.17.

3-

ulitía, namjurareproreinjuftà , eft

d.

facere DEUM reftem iniquitatis 5 ita ut tale

"

jutamentum fit vel veniale, vel mortale , ra-

tionereifübjed:z , pro quà juratur. ZVavarr,

Wi

£,12,7.3.

u

Juramentum prä ré indifferenti : juro

ii

v.g. me monm amplins lufurum char-

[ci

tis ,obligátne ?

&y

Refp. Cumdzflintlione :13, Sifit conjun&tum

&0n

motivo honefto, obligat ; namper illud res

bl

elevatur ex fuá indifferentía, & acquirit) ali-

hi

quem gradum bonitatis, ut nolle amplius lu-

dere, ad evítandas querelas, nolle ampliüsfre-

quentare locum talem, propter (candalum inde

exut

[o]

gens. JVavar,c. 12, 4. 11,

t

Kefp, 2. Simotivum , quo cum conjun-

wl

&um eft , ficindifferens,id eft, nec bonum,

hy

nec malum , nonobligat , nam hoc juramen-

tum caditin a&um inutilem; ut nolle ampli-

q

us ludere, quia locus eft. imutatus ; nonam-

fí

plíus adiretalem domum , quia iter illuc eundi

eít aliquo modo difficile, Suwarez, de jurament,

füt

lib. 2,cap, 6,v. x,

Yoi

Poffuümne compellere . aliquem ad. jura-

u

meutuma praflandum [ciens ilum. falsi

caf

juraturum ?

fin

Refp, 1.Si ad(itcausa vationabilis ;poffe hoc

li

licitéfierí; nam quoad hoc nemo | intenditil-

lum

*

De Turament. Perjur. €$ Blajþbem./ 7t

l

lum provocare ad perjurium ,fed íolüm ad

dicendam veritatem , imó regulariter loquen-

d

do, charitas nosnonobligat:., utpeccatum

tal

alterius impediamus cum noftro notabili dam-

] T

no, Sagcbez.inoper.smoral.lib. 2, €,8.2.7.

if

Re[p, 2, Sinullafubfit caufa racionabilis;

fed habeat quis defiderium folum pudere , &

confufione proximum afficiendi, fiillum per-

LU

e

juriireum convincete poffet , hoc nullo modo

licitum effe, fed peccaturum mortaliter , hoc

enimeít proximum provocare ad peccatum

u

| n

contra Charitatem. lezt, difp. 5. 4« 234 p. 4

Sancb. lib. 3. moral.cap. 8.n.22. Bonac. de ju-

( d

vam. punii,3.n.5,

u

uj

fi

Quomode dividitur juramentum $ -

nità

2 ffertorium , quo

Refp. Trifatiam. 1, 7

rem przfentem, velpreteritam affirmamuss

jj

ut fiquis jurec hoce(le; hoc non effe; hoc fuif-

u

fe, vel non fuiffe.

n

2. In Promifforium , quoconfirmamus. ali-

T

quam promiflionem fururam , de'quà pofteà

nl

[

fufius tra&abimus.

"]

* eut

3. In Execratorium , ad confirmationem

um

Íuorum dictorum , cüm imprecatione feu in-

vocatione aliquamm creaturarum

, in quibus

ut ab illis in

j

jutitia divina fingulariter relucet,

ful-

cafu mendacii puniatur

,ut fi quis dicat ,

li

mine tàngar , tertá abíorbear

; fuffocer pefte;

felt

nifx hoc fit verum,

—

Sfihtg

E 4

1di[ ll'

l

æ:hæ

15

;Je 2, Decalogi. Pracepto. 'le&. ^.

Süntue permif[e imprecationes

Refp, Cum diffintiione : 1. Cum terminis

propris, & convenientibus ad invocandam

li

juftitiam divinamin fuis cteaturis , effe omni-

nó permiffum; nam eft a&us reli

gionis, pet

l

quem DEUS honoratur,

[

Refp. i. Siterminifint impij, fcandalofi,

inhonorantes DEUM :

3

ac ineptiad ip(ïus te-

ftimonium interpellandum, eft peccatum mor-

tale: utfi dicas , atevnum damner : BHHUTHATE

Q

DEUOM aficiam ,. Diabolus me . abripiat,

Iu

&c. Tolet. &, 2x, Layman. lb, 4. tradl. 3.

i

€ap. 4.

[

ANunquam protuliflá aliquam. blafphemiam

coutra D EU M , autipfrus Santlos dicendo,v. £

DEUS non imperabit ibi ubi ego ero , Peélit. nolit

DE'US ,res it4 tranfigetur, 22vito DEO hoc

perficiam , uego, C8pernego DEUM , Chryf-

ah«

w €$ Bapti[ma , per smortem . €4 fanguinem

DEI; quedefh eravil[Emum peccatum mortale ,

N

N

oretenus commi[uum contra. bouorem DEI,€4

oppofitums virtutiveligtonis , quà jubemar zncef-

fanter ipfms diuina majeflatis laudes , €3 excel-

|

lentias decantare?. de quo ín fequent,

Potéfine peccatum iflud. fieri veniale

rAttione porvitatis 972

Re[p, Negative i nam vel minima Blafphe-

[ -1 4235 — —. qe—4

1nia continert injntíam notabilem factam DEO,

Suare, (am, 2, de relig lib, « €, 2, 1. X2,

uid

D& 7ummmt. Pärjnr. €4 Blozfph;*w.'

73

Suid eff Bla[phbemza ?

IUj

Refp, Effe verbumaliquod falfum , & con-

fl

tumeliofum prolatum contra DEUM,

Ilj

p

Quod f& ejefimodi verbam fft prolatum

eontra | Santlos , per derifum. exprobrando

"

illis vitam. preteritam , eritue

$o

Blafphemia

of

Refp,. Affirmatiwe , fcilicet primó diretle

W

contra ipfos fanctos , Secundó ;sdire&fe . con-

7)

tta DEUM , nam honor fanétorum redundar

&l ;l

So Tha. 2-

inipfum , ut auctorem illorum.

2,. Q 12 ATE, X,

7

M

Quot modis camkzz'ttitarlïlajï

yuii

phemia ?

Refp, Duobus : z, Dum quis attribuit rem

n

t

aliquam Deo, quam non haber, quzve vel

maximé ipfius fumm« bonitati repugnat ,ut fi

7

voceturimiwfeus, crudelis , iz(cius ,&c. Nam

i

Deus nequit habere vllam injuftitiam , crude-

Mil

tl

litatem , aut ignorantiam.

2.Dum removetur , five tollitur. aliquidà

Deo , quod haber , ut fi quis dicat ,ipfum non

il

polfz refuícitare mortuos , ipfi curz noneffe

affli&os , &c, nam hoc effipfum privare , tum

omuaipotencià , cum providcntiä fuà. -

hd

j

Ef

Efhné .

Q;y

m

74

äe 2. Decalogi Pracepto, sz?.z:

i

Effn£ Blafbhemia ,ridere. Dei attributa,

!

V. g. Omnipotentiaminflitiam , vel illudere,

vebis [acris puta pani , 4HtAQUA

/

enedile ?

Refp. ffirmative : nam licét per iftam de-

K

rifionem nihil attribuatur, vel tollaturà Deo ,

M.

autà rebus facris : ifta enim attributa feu per-

j

fe&tiones, funt veré, & realiterin illo; non

los

funt ramen in illo, ut aliquid contemptibile ,

9]

LÀ

feu ut obje&um derisüs , & fubfannationis

»

quaré maxima fit Deo injuría , dum ipfius at-

tributa per ejufmodi di&eria profcinduntur,

Santhez, lib, 2, c, 329 T.

!

E/ln.e' Blafphemia jurare per ma'rtenl, "171

fanguinem Dei?

Refp. Cum diflintHiene :1,Si hoc intelligatur

!

de Deo wede Spiritu: quod tramen rariífimé

/

fubintelligitur , eife bla(phemiam. nam Deus

nec caput, nec fanguinem habet.

2, Si veró hoc inrelligatur deI z s v Chrifto,

iqui cum

qui corpus& fanguinem habet, al

Bonac, de blafp, 9.8. p 2, volunt ejufmodi di&e-

4

ria effe proprié jutamenta ; nam non funt pro-

lata per modum contumeliz contra Deum,fed

N

potiuspermodum irz contra homínes. Alij

tàmen cum JSazch./oc,cit, tenent ejufmodi

di&ts effe blafphemias , nam funt prolata ex

irà, & paffionein contemptum & dehonora-

di;

tionem Dei, non veró ad invocandum ipfius

:

Q

£eftimonium divinum.

Opor-

..De lurament, Persur, t$ Blafphm;: 7$

li

Oportétue exprimere in confeftone . [oe-

I[e

ciem Blafphemiarum ,fi ia faerint contra

Deum , vel ipfius [anttos.

Refp, Negativé : nam omnes fantejufdem

i

fpecieiconvenientes, (cilicet in hoc effentiali-

Ju,

ter, quód omnis bla(phemiafit dehonoratio

pe

Dei ; ipfiattribuendo, vel auferendo contume-

m

liosà rem aliquam. Sazch. Joc. cit. n. 39. Catet.

Mh

"T

$d«

CU

PvucrvM IIL

ul

De Promiffonibus fimplicibus &j Iura-

spento confirmatis,

igatur

Nunquam promififli aliquid,quod deinde

i

ffat causá praflare neglexifli , ex quo

[jet

deindà magnum proximotuo fecutum

eft dammum 1 dequo in fequentib.

hïiflol

jicut

-Quid efl promiffo ?

did

R

Ef». E(fe deliberatam , veram, ac volun-

[ PW'

tatiam . obli

gaionem fidei fuz pro re

im,ff&

boná, & poffibili,

&

.Hl

-Quid efl obligare fuam fidem ?

o

j

Refp. E(fe infaper adijcere voluntati faciens

at

di aliquid, fpecialem intentionem fe obligandi

j

ex virtute fidelitatis,

Que

(

E

-

76 þ».—De 2 Dewilogi Pracepto, Panil, s.

i

Qua deliberario requiritur ad pra-

]

l

mniffionem 2

l

Refp. Eadem omninà, quz neceffaria eft ad

peccarum mortale: itaut. promifliones infan-

j

NI

ium , ebriorum , mente captorum, fintinvae

lide, ob defe&um (ufficientis advertenriz ,

& plenarij usüsrationis. AVavar, C4p, 18, a.

[

d

Sancb, ad matrim, lib, 1. difp. 8.

-EP

Q4 eff effe veracem in fuà pro-

At

L

I.P&

antlfione ?

Vi

Refh. Eft babereintentionem iftorum duos

à

sum : 1. Promittendi, 2. Se obligandi exprefz2,

n

veliacité ; nam omnis promiffio fa& fine du-

Qu

pliciiftà intentione, nihil aliud eft ; quàm

il

llj

fictio , & confequenrer nonobligat : namom-

qui

nis obligatio procedit ex voluntate fe obligan-

di , fitamen per ejufmodi fi&tam promiffionem

2

p

evenirer aliquod damnum proximo , qui indé

deceptus fuiffer, ceneretur. deceptorad repa-

Rq

rationem damni faciendam. Z

£

Jf lib. 2. cap,

üty

18. 7.6. dubiz, . citans. Sot, €d Na

vAY.

p

qui

Qui promittendo, nunquàm obligationis

COj

recordatusfuilfet,nontamen zgnorarez promi[-

19f

fronem e[fe de [e oblivatoriam, tenetárne ad

Ws executionem ?

h

Refp. "dfirmativà : quamvisnon habuerit

ullam expre[fam intentioner (e obligandi ; nam

qui vultpromiffionem, zacz7 eziama vult. obli-

oblig

t;i

gationem natutaliter indó procedentem.Quod.

K

fitamen

De Promiff. Inran.

77

fitamen aliquis premittende . eliceretactum

intentionis contrrariz , per quem ipíe non in-.

tenderetfe obligare , promiffio foret invalida,

T

[if«

utpoté fictioneplena exiftens ? Sancb. lib.1. de

matrim, di[p. 9.

WEU

N

Promi[fo debétne effe volumtaria?.

4

Refp. . Affirmative : , nam. vis obligacföäïs

dependetàlibero confeníu voluntatis; ifta

autcem [ibertas impediri dicitur duobus modis.

1, Per virz, €8 zuetum alicujus , que impediunt

voluntatem ne liberé confentiat,

duy

2. Pertgnorantiam natura promi[fionis , quae

i

nullamaliamhabet virtutem, five vim obli

t d

gandi, quàm prout intentio promittentis fuit,

lua'm

illiusautem intentio non eftfe obligandi ad id,

j

0

quod ignorat,

t

lp

,Siui ignorat promi[fonem invehere obli-

(net

gationem , tenetiirne adillius executionem ?

TT

Refp, Negativé: nam hoceft ignorare na-

o

4/H)

turam promi(ïïonis,(ï tamen promittendo ha-

beat intentionem . faciendi quod faciuncreli-

quihemines, zaczté promiflionis obligationi

iil

conféntirejudicanduseft, quamvis ipíam ig-

7

notet,Bonac. di[p, 3. q. 32« p. X. de contratt. z,9.

l

Pt promiffo fft. obligatoria , debétue effe

: dere bouá 2

lbllm

Refp. wodfic: nam nemo poreft licitàfe

l,naïl

obligaread rem aliquam faciendam, quzfit

peccatum , ne detur vinculum iniquitatis.-

Qu

Pre-

um

78

ï.vliïe 2. Decalogi Pracepto, Puntl. 3.

Promi[fo facta pro causá inboneflá , v. g.

fo.

j

promififhi famiza impudice pecuniam ut illa

| potiripaj]ä.t,

vel ut talis , €9 talis occidere-

W

l

tur , obligatne 3

Vg.

Refp. Cum di/inthione $. x. Antequam mala

hna

i

l

a&io fuerit facta , eju(modi promiflio non ob-

ligat, namforet provocativaad peccatum.

Q

Bozac. loc. cit.

MM

,

2. Poft a&ionem perpetratam ipía obligat ,

h

nonquidem ratione rei inhone&æ,namipfa

ld

meretur poenam potitis, quàm recompenfatio-

nem ,fed ratione laboris, & periculi pretio

[upe

&l

aftimabilis, : quod fubeundum erat ad talem

a&ionem efficiendam. Leff,de promzf, dub,3,

tdi

2. 18, citAns Covar, Cajet, Medin.,

Tij

pí

f

Promi[fo liberalis dere d

Jf

abliga'tm 2

;fficili :

At |

Refb, Cum diffintlione.. v, Si eju(modi' dif-

Velcu

ficultas fit Jevis, illa cenfenda eft obligare,cüm

üuöu

omnisadim

A

difficultate.

pletiorei conjunctafit cum aliqu?

lo

2. Sidi&a difficultas eft gravis, promiffio

lo

factanonobligat ; nam quod eft valdé difficile;

lmp

moraliter cenfetur eíffe impoffibile ; ad impof-

nií

fibile autem zemo tezetur , ut habet regula ju«

li

zisin 6.

2

di (

n

qulléfne daturcafus , in quo quis ntn

zemeatur adimplere promifJum ?

I

&efp, Duos cfle [Peciales ? 1. Eft, fipromif-

19

|

ïïalisj

De Promiff, Invam,

739

^ g«

fio detegitur effe fa&a per errorem , qui caufa

"n

finalis fuerit illius facienda, & cum cuiuscoc-

f

nitione talispromiffio nunquam facta fuiffet ,

v. g. fi quis pauperi promififfet largam eleemo-

ml

fynam , qui re ipsà non erat pauper : nam nihil

T

efLita contrarium libero confenfui voluntatis

II

quàm etror, Bonac. de contratt. difp,s, 4. 12,f.

2,7, L, Filine. trati,33.9. 21.. [Namar, cap. 19.

"nUmn."j,

ligat:

nipi

a, Eít, fiftatus promiffionis, & perfonarum

(ati

ita eft mutatusratione alicuius cafus Ípecialis

pretio

fupervenientis , vel difficultatisinprevifz , ut

ul

Íecundum judicium do&i alicuius cafiftarum ,

dlfb. ,I

talis promiffio nunquam faGta fuiffer , i ifta

mutatio fuperventura przvideri potuiffet , vel

pra(umiliceat intentionem promittentis nun-

quamad talem. cafumíe extenfuram fuiffe,

quin potius fi tale quid ip(i in mentem veniffet,

»dl dïf'

velcirca tale quid interrogatus fuiffet , omni

ftudio reclamá(fet , contrá

[e,cüm

ue promiffarium

1iy

fuum excepiffet, quare ejt

imodi promiffio ,

!

noneftcenfenda obligares$ . nam cüm omnis

gmiæü

fponfio fit lex

articularis , quam fibi quifque

e

iHiCüf;

imponit, con

equens eft illam nonobligare ,

nififecundum intentionem illam — ferentis,

jf

Filiuc. de promif, nmm. 31,.Layman lib, 3, loquens

;ulajü'.

de contratl, Sa v. promi[[io. n. 1.

"T

Promiffo ebligátne antequam fit. accep-

tata 2

Refb, Negativà, nam acceptatío efteffen-

;mrm'ï'

tialis obligationi,Sazch. de matrime, lib difp-5

i

do D? 2. Decalogi Pi.ecepfa; Pun, 3.

-Quale eff peccatum , non flare promiffi

1uflis , €$ acceptatis?

[

l

^

Re[fp. Cum diflintlione:1, Si indé proximo

; d

aliquod notabile damnum eveniat , e(fe peccá-

tum mortale, obligansad damni reparatio-

nem : fi veró damnum indé exurgeus fitleve,

"

non eritnifi peccarum Veniale, ratione fcilicet

é

parvitatis materiz,

j

«l

2, Sinullum damnum fuit . fecutum proxi-

!

mo , & promiffio fa&tafitob. Ziberalitatemnon

milfw

TC

verópropter rezzuaerationem , in materiá levi,

non erit nifi peccatum veniale: fi veró res füerit

dto)

magni momenti,ac de (egravis, aliqui , ut

l

h

Cajetan. Sotus. Henriquez, citanteSanch, loc, cit,

dicunt probabiliter etiam non effe nifi. pecca-

CUR

tum veniale, & quod ejufmodi defectus adim-

qui

Toty

plendi promiffi zquipolleat mendacio fimpli-

ci.. Alij tamen , ut Sazcbez,, Leff, Fdiuc.tenent

j(

cum majori probabilitate efe peccatum mor-

Ug

tale, namfervare fidem nonft folius verita-

PW 1l

tis, fedetiam fpe&tat ad virtutem iuftitiz, ita

Cl

ut promittere, non fit folüm dicere veri-

Conf

tatem, fed etíam obligare fuam

l0nj

fidem. vide Sa»uchbez lib.1. de

plit

HAtTVI. d. g. a, nm. x8,

Tüéin

ff/?flf aa'jïnfm.

pl

&

lie q

h

ANunquam

| ümEn l

[

De Promi

Inbátb.

$x

) Nunquam ueglexifli fene legitima excu-

fatione adimplere promi[ronem juramento fir«

1000

ematan , quod| foret peccatuta mortale: nama

( *

dum talis promiffro on Adimpletur, veddi- —

tll

ter Densteflisfalfitatis?

m eQuanamef) la legisima excufatio non

lia

gpreflandivem promifamo

Refb. Poffe multas affignari , inter quas

w fpecialiter (unt ifte fequentes: x, Quandó pros

g miffio nequitadimplerifine peccato, nam jue

il

tamentum contra borios mores preftitum nod

&y; eftobligatórium ,uthabetregw/ajprii in6,

1u&,u:

$. Quandó execütio promiffionis eft red

,j itamoraliterimpoffibilis;utfi quis promirtat

g, Cüm iuraméntoalicii equum fuum aditer ali-

4p quodperficiendum , & intéreà equusfiat zga

!

[j

|

, Fotus,nam «d impojfibile wetnó teuetur,

n

3, Quandó iís , in cujus favorem juramens

j tümerat przftitum, rénunciavit fuoiuri, ac

vtl

preprio commodo : nam juramentum non

cadebat in promiflionem fa&ar , nifiadillam

fx,iä

[

confirmandams quodíi promiffarius ipfam

nonampliusdefidérat, jüramentum non am-

pliusobligare cenfetur, ut fi promifi alicui

meümequum,; &ipfíemihi dicatfenonam-

plius illo opus habere.

4. Quandà aliquis obtinuit felàxationem ;

five difpenfationem aliquam füi juramentf

fa&titad confirmandarm promiffionem nüllam,

, sutinvalidam $ vel quzfit quidem valida,

j

[

tamen illícita , na

"

Paári dl

jg illi; äuibus talimodofa

&

$1

De». Decalogi Pracepto, Puntl. 5,

&a eft promiffio , non habent jusin promiffios

T

ff

nem,; quz eft invalida, aut illicita , vel in

juramentum , quod ipfam confirmat; in hoe

t

Ptoinde juramenco non agitur caufa nifi folius

u

!

Dei , incujusauthoritate, ac ratione injuri

factz perejufmodi promiffionem | Prelatus

làt

concedit difpenfationem, Bosac.dejuramento

Qu

nl

dz;fpo 407' I&P' 17' 71.3, 4' ffjfqu-

( fe

Juanam promifo juramentoftruiata s0n

ij

obligat amplins ?

Y

Refp. Cum diflinilione : 1, Siilla concetnit

b

proximum , Deusipíam non authoritar in vire

l

tute juramenti, nifiin ipfiusfavorem ; quane

t

dó igitur proximus eft contentus , ne promit-

l,

tens exequatur fuam promiffionem , promif-

l

fio non ampliusobligare cenfetur : v. g. ftant

lii

duo ad portam civitatis , vel domus, untsile

tl

!l

lorum jurat fe non primó ingreffurum , alter

L

ipfum precibus inquietat , compellitque , ut

contra juramentum prz(titum prímus ingredías

tür $

3

talisinquatn non peccat, nam is in cujus

favorem juramentum fa&um etat, eo ipío.,

ii

quódalrerum ad ejufmodi ingreffum compulee

lr

rit, cenfendus eftceffiffejuri fuo , quod ha-

Id

ebat vi juramenti , ne alter primó ingredere-

tel

tur, — Tolet. lib. 4, cap, 22 cafu 3.

2. Siillaconcernitfolum Deum , noti veró

Ju

D

comodum proximi , nec eft obligans ad fui ad-

impletionem , nifi in virtutefolius juramenti

ad evitandum , ne dum non adimpleretur, De-

üs

— ——

A

De Prowiff. Invam,

85

ximö'

üs in teftimonium falfitalis affumeretur,

Et

T

ifta promiffio, ut(itobligatoria , deber habe-

j ht

reficati votum ( cum quo juxta Suarez. pari

(olios

paffuambulat) has duasconditiones, -

njuné

Prima eft, ut fit bona, femadctus virtutis ,

gtl

nam Deusnoh authorizat illas promiffiones ,

At

quz nullo modo vergunt in ejus honorem , vel

in utilitatem proximi , ut füunt. promiffiones

de rebus malis, vel indifferentibus Saach. lib,

T

3, C 9, 4, 25.

Secundaett ; ut non fit impeditiva majoris

Oif

boni; namcüm, ut fic , impediat majorem

n

Deihonorem, illanon poterit effe gtata & ace

quan«

Cépta, ut fiquis jurat fe matrimonium initue

;ronxit-

rum. ham matrimonium eft impeditivum vo»

ticaftitatis, & religionis, quodeftmajus bo-

Ptomif-

b i

num, Zojenib, 4,0,22. 8, 4.

unusil'

Obligáne itramentum mercatorum , aui

! ï[m

emptorum , quojurant (e nolle , aut non po[»

li ; d

fJe májori pretio emere,vel minori ven-

yéted

dere merces ?

jc)

Refp. Negativé : nam (ünt facta de materia

) le

indifferenti, velillefolus, qui juramentum

g^

przititit habet commodum , ac proinde illud

d !

relaxare poteft,fuóque juricedere , & effe con-

tentus,Sazckez $n fumma loc. Cil. n. 1.

g[edm

Tenetlrne quis adimplere juramentum ex

;

irafallum,v. g.cum paterfamilias jurat ex

il

(

motuira (e [umpturum ponas à fuo fi-

yun

lo, velfervo?

:WBD

à

Refp,

$4

be' 2. Decalozi Pracepto Puntl, s.

Refp. Cum diffintlione, 1, Si juramentum

h

habefpro fine fuo vindictam, vel executionem

J

pafhonisconceptz , quod frequenter in ejuf-

modi motibus, & minis fuperiorum fieri folet,

]

protunc ratione illius mali finis non. cenfetut

ÀD6f

obligare. Sanch.im oper., moral. lib. 3. c, 9,9.16,

[

Bonac, dejuram, p. 14,,3,

Ü

If

2, Si juramentum habet pto fine corre&tio-

L

nem charítativam delinquentis, ipfüm obli-

lu

gat, cüm fitdere boná, quamvis ira, qux

cauía talis juramenti ex(titit , fuerit mala, San-

€hez,loc. €tt,

l

li

Superior qui juravit fé puniturum fuum

Jd,u

febditam potéfine aliquandó mentesm [uam

flong

;mutare?

V

Refp, Affirmativ?,quandó habet juftarn ali-

u

quam cauíam illud faciendi * nam hoc cenfe-

Ithdy

tut effe actus pradentialis, ut 1. Si probabili-

V

ii

ter judícare poteft correctionéem nüllum fru-

n

é&um (ortituram. nám niemoobligaturad actü

t

inutilem. item quandó filius, vel fervus jam

pa

fcipfoserendárunt , vel veniatri petiverunt $

n

fupervacanea enim tunc videtur oninis corre-

étio, atque adeó ceffat obligatio otta ex jurá«

mento, Sancb,loc, cif.

Qu

hr

z. Sifuperior videat corre&ionem futürara

qui

impeditivam majoris boni, ut fi ex caftigatió-

ne infantis fequantür turbz , páàxque demeftí^

x

Orré^

ca turbetur, nam cg&iggtio'ordinæt—æ inc

&io-

De promiff, Iuvam,

8$

t

x

&ionem mali, non debet effe caufa majorís ma-

i

li. To/et. bb, 4. . 21, 9. 7,

j

j Etiamfi finecausá mutet. mentem, five

ole

confilium circa obfervationem juramenti, nom

letut

tamen peccabit , nifi venialiter, ut habet Lay-

i

mau lib. 4. ratione irreverentiz factz Deo , ut

T

tefti inftabiliratis confiljboniillius, quod ju-

Faverat,

l

luramtntum promiffoni illicita eb-

; Q

, M

ltga'me 2

Refp. Effe diffinguendum. x, fi executio ff

licita, quamvis promiffio fuerit »lla €3 sevalt-

j

d4 , utli quis promifit latroni certam redemp-

Aiti

e

.

üdonem , velufurariou(uram fub juramento

veletiam promiffio fuerit Z/ici£2 faila cum pec-

n

cato , ut li filiofamilias promittantmr nuptiz

T

infalutatis parentibus. inhiscaüibus, & cir-

li

od

cumfítantijs, ne Deusreddatur ceftis fal(itatis,

m Á

promiífio quo ad executionem, pro quá jura-

lii

tum fuit , obligarecenfetur. multa enim cum

T0

peccato fiunt,qua facta tenent, ut habet Sazch,

Vértl

$noper moral. lib. 3, cap. 9.. 2324

" cor[l'

2. .Si executio (It z//tczta, ita ut promifï,ïo m

aj

queat adimpleti finepeccato , ipíanon praíu-

mendaeftobligare, foret enim vinculum ini-

fuiitd

quitatis,

;

(f

j

sQuale eff peccatum non. implere promi[-

dgrt

fiouem juratam ?

n CUW

ün

Refp, 1, Inmateriá gravi, & notabili effz

?

pec-

$6

De à, Decalogi Pracepto,Puntl, s,

peccatum mertäle , ratione itreverentiz factae

Deo, iP(um reddendo teftem fal(itatis.

2. In mareriá levi

$

3

aliqui uc Pzez. Regis

us

sald, Lejf. dub, $. 1. 24. dicunt probabiliter etfe

oeccatam mortale. nam ut ratiocinantur , vel

"

il

promittens eft pauper , velnulla datur parvi-

tasín hác materiá. Alijtamen utNavar. 4dzor,

LT

Henriquex, Suar. €à Sanch. lib, $. cap, 4925«

qui iploscitat, tenent eriam probabilitet non

!

effe , niüpeccacum veniale, nam juramento

promiffionem confirmans , nonaccipit Deum

jn teftem pro adimpletione rei pmmi[ïæ , cüm

RE(

ifta futura adimpletiofit contingens , nec de-

o

pendeat à poteftate hominis , fed ipfumin te»

Wf

ftimonium affamit voluntatis prefentis . quam

promittens habet promiffionem adimplendi e«

jufque executionem procurandi, quàd (i quis

Rej

deind? voluntatem fuam mutet, non proptes

tl

teaeft mendacium , & coníequenter nec pete

gete |

jurium, fed eft quzdam infidelitas , qua

l

in materià levi , non eft nifi ve-

nialis,

V

quRe

eliieetile

ab

tür,

eibentie

foly

vol,

fl

Pun.

87

aimenrt.

| De F^tis,

]

P ww cruM- TV

iegi,

JDe Potís,

elt

d

quunquam fecifli votum aliquod negligens

gäwi-

Á

dlud deindà adimplere , ciem bonam

ecca[tonem , [ive commoditatem nadtus

ï.Mic

at

f*ifi? dequo in fequent.

(

Quid eff Vorum

Dat

T.

Efp, Effe deliberatam , & voluncariäm

vt

i

pfomiüiun?xn factam Deo de A.mcliori bo-

jinte

qu'

Defiderium facimäz' Aliquid:pro amore

Dei éfue uotum ?

enl

fioi

Refp. Nöifdtivä: non continet enim obliga-

p

tionem fidei fuz , utnarura promiffionis exi-

«

ere videtur,

r

.qj.

A €-

Votum faiium per timorem.

vitandum periculum aliquod , éffne wolun-

tarium , €$validum ?

Refp. Cum diffinctione , 1, Simetus fuitiste

juflé cuffua in eum finemprecisé , ut vorum

ab ipfoextorqueri poffir, v.g, fiquis mine-

turalicuimortem , nifi peregrinationem Iero-

folymam voveat : taleinquam 'votum eft in«

voluntarium, acinvalidum: nam metusiu-

ftulit libertatem neceffariam, .

Pa

2, Si-

n

$8 :De 2« Decalogi Pracopto, Puntd. 4,

?. Simetusnonprovenitab aliquá causd, | j

que habuerit profize votum, fedfolum fuerit

n

quzdam eccafío vovendi repraíentans homini

aliquod periculum, ut vitendum $ ficut con«

tingit. v.g. in morboaliquo, qui hominem

excitarefolet ad votum; dicevotum iftud effa

voluntarium, & validum. nam voluntas non

M

Ms

erat ad vovendumcompulía , fed liberé vos

tumelegit , veluti medium proprium ad evi«

kcer

m

tandum peticulum , quod imminere cognefce-

bat. Filigc,traid, 26, cap. x.nuu. 10,

Gämm

?

eQuanam deliberatio vequiritur ad

!

qVolu ?

ti

d

Refp, Hlameandem, quaz neceffaria eff, ad

Perpetrandum peccatum mortale: INavar, e.

gainI

32.4. 24.

D

)ni dubitares, num, dam vbvit , babue-

Wn,

vit f[uffcientem deliberationem

|

Refo.

uàd votum foret validum , adeó-

l

que oportteret hoc interpretarí in ipfius favos

rem , nam ipfam manetconftfns & certum, in«

la

cuju

deliberatio verà incerta, Bonac, tom. 2

4'?0 1. PQ I, "Q.i'q

Dor

jne

i,

Qui dulitaret num voverit?

qu

Keff. Ipfum non fore obligatum: nam, fe«

eundum regulam

jutis , zelior efd. conditio pf

6a

dentit ; vovens a

utem eft in poffeffione liberts«

tis 2

à

De Piis,

$5

Al

tis, ut habet Sot, 7Medis. Suarez. ijïm;

fütti

Sanch, de matrim, lib.x. d. 9. um 11

omi

i CO

tiaen

,,Qyi dyäimm nusm votum adim-

Flweïz't?

udi

500

Refp, Teneriad illiusimpletionem : nam

R

poffeílio ftat pro voro, quod manet conftans ,

g

& certum ; adimpletio autem voti eft incerta ,

Y

Bonac, de reffit, difp. V, q« &« P. - propofit, nai-

Wi

cánum. 6.

Potéfl ne feri votum alicui Saniio *

T

Refh, Negativé , nam votum eft atus. la«

triz ad DEUM folum pertinens : poffum qui-

N[MI

dem vovetrealiquid in honorem fancti, obli-

TT

gatio tamen eft ad DEUIM , non veró ad

ipfum fan&um. —Swarexisb, H de voto cap, X6.

T

unum. $,

Quid inteligitur per melius bonum?

ali

Refy, Effe bonum aliquod. opus cedens in

s f

bonorem DEI , quodnon fit impeditivum ali-

',llmylte(

cujus meliorís, nam ejuímodi impedimentum

6'

r

non poterit effe acceptum DEO : ficvotum

ineundi matrimonium , abfoluté loquendo eft

invalidum, privat enim caftitate, & religione,

!

quz funtimajorabona, Lajman lib. 4-tra£. 4

14 f!«

€. 2, 7.A1, C9 124

u

F

u

d

u

29

Ds x Demlggi Pracepto, Punti,4,

eQuo tempore tenetur quis adimp

lere [

u

il

f votum ?

d

Refp, Quà prima poterit occafione,aliis qui

moraliter nimis longo rempore illud differret,

peccaret; ff quid vovifli DEO ,uemorerm red-

«

Re/f

n

'dcre. Ecelef. $. 3.

wfibi

Quis feret judicium. de i/iä-(om,

lm:um

aoditate ;

it,e

Ref?. Confcientia uniufcujüfque, que

qfola

det

cognof(cit fuas fun&iones & impedimenta, &

Mp '

N

Prinnd& qui credit in confcientia fe poffe (ine

peccato morrali diffetre fuum votum, non (en-

Adqt

M

tiens ullum remorfum, ratione hujus. dilatio«

nisexcufaturà peccato mortali.

Exiftimat

R:(/

pretereà. Reginald, , 18. s. $6.. aliquem i

d

credat fe commodius votum fuum poffe adim-

jl

T

lere ex(pe&ando, uno aut duobus annis , pof-

fe id illucdifferre. Sanchez Ze vero cap, 14, f

g

Wt

8. emm Bonac. difp. 4. q, 2. p. .. venet poffe

quempiam differre vorum fuum ufque adiillud

Oäbg

tempus, quo purat feillud poffsa majori cum

f

devotione adimplere, nam cüm votum fit fa-

&um inhonorem DEI , dilatio ejus. cenfetur

e(Te jufta, quandó eundem honorem habet pto

!

ijfc'ä()o

Qum

fä(pi

a (o) (s

*

Qua

I

Quan-

|

!

De Fatis,

gx

"^ Quando

qui vovit aliquam peregvina-

siouem pedes , poffeà videt , quad won pefit illama

pefícere if eques ,. ad quid

isqu

tenetut s

AEIet

"71

Refp, Teneri illam adimpläre-modo ; quo

oteft« nam quandó matería voti eft ex parte

offibilis , & ex alterá moraliter impoffibilis ,

votum ad illud, quod poffibile cenfetur , obli-

em illam per-

gat , equo igitur peregrination

luæ(ola

fiet, Bonac. diff. A^j« Pa,mgmgäa 4

u d

»fïc [Et,

of

44d quid tenetur is , qui vavit fe cami-

taturum aliquem inperegrinatione fua , &

dilcit

alter dein nolit ulue iro?

Lt

Kefp.

Adhibeat requifitam diligentiam , ut

&t

(Ub!

?

alterum excitet ad iftam peregrinationem

HM

eundam: namexecutionon eft:in poteftate

i m

illius, quifolüm vovit fe alterum. co'mic.atus;

P

Í

rum effe,

p

!

lil

Obligamárane adimplere vota perfonalia,

n d

qua defuntlus in. fuà morte nobis recotmmenda-

j (u!

vit, quortemque impletionem nos ul

at

fpopondimnus ?

i

Refp,. 1. 'Vzdc—'tnr quad 292 : nam votum,

o illiusceffat, &

cüm fuetit pezfonale, obligati

ex(pirat per mortem períonz,

itaà ut promifiio,

qua morituro fit, qui putat fe poft mortem

ad-

huc obligatum effe ,

fundetur in quodam errar

f€ ;

QM

-

,

92 De 2. DecalogiPmcepta, Punt, 4;

re , & confequenter non obligat, fic fi promifi

ficf*-ni

me foluturum proaliquo moriente alteri cen-

MAm

tum nummosaureos, quos moriens fe debere

Ái j

exiftimabat , & egoinvenio obligationem mo-

Tl

tientis jam fublatam effe per (olutionem

b

m

nullo modo teneor promiffis meis ftare.

2. Nihilominus La

yman exiftimat aliquem

n

teneriad ejufmodi votum adimplendum, ob

mn;

fidelitatem promiffionis morienti factatm ,nam

il

licét defun&usnon ampliüs fit obligatus, ipfi-

Bfque vorum per mortem fapervenientem ex-

fpirárit ,.

Re[þ

adimpletio tamen quz ipíi fuit

t

promiffa,

lius,

erit . fatisfa&oría pro peccatis il-

fibil

pois,

It i

Polfumáfne fimul, dum wotum implemua

T GA

vacare alijs negotijs temperalibus ?

ttinl

Refp. x. Siobjedum voti fuit vifitatio alí-

m0fyna

cujuslocifan&i,fine cogitatione przhabitá

li

fumptus , vellaborís impendendi in itinere;

t I

hoc poffe fieri ;

quia quocünque tempore

D

vifitatio ifta fiat

» voto fatisfa&um effe cen-

ccur.

Q

2. Quando objectum uti fuit peregrinatio

R, & meritoria , ut ordinarié, voveri folet,

Rej

ial

aliquem non poffe vacare negotiis illis tem«

poralibus ante adimpletionem voti : namnon

dO (u

eeníecur

dum inten

quis obire peregrinationem piam,

.

moqi

dit fuis negotiis

j

poífe tamen nego-

tdlin

tiisfuis liber£ vacare adim

pleto voto ; nam ut

E

fic

1

De Potz,

93

tom

tl cth

fic principtleintentum fuit, exequi peregri«

natonem piam , ae fecuzdarig» , rebas

debe

fuis profpicete , ad hec vorum fit eundi,

1 (

nonautem etiam redeundi. Sanch, /i£, 4. cap

o

Y Z4HPP, $9.

iT

Mieuet

Qui non. adimplevit votum fuuts. illo

, Q

zempore , qito obligabatur , teuetfirue

,Ü

i, Mf

Mlnd tempus elapfum ,. àd ilind ad-

;

$, 1

implenduig ?

x

! Fh'

(s EX,[

Refb. Ipfutn quidem peccáffe , non mangre

j f

tamen ampliüs obligatum , fi votum fuit prisi

um

eipáliter factum in honorem talis diei, vel teme

)

"

|

oris , velüti orditiarié votá pérpetüa fieri. (o«

ent, uthabet Suarez . de voro lib. 4.c. 3. m

n

V. G.aliquisvovit jejunium fii

;gulis feriis fex-

l

tisinhionorem SacratiíTfimz pafttonis, vel eleea

Ü

u

mofynam fingulis vigiliis B. M, V, práters

[æhabiil

lapfis illis diebus quibas obligatio voti arinexà

jrine

erat, nonampliüs ad illius impletionem tea

fietür.

m

d

Quanaméau[e cenfeniur jufle,nt. )

| palfit differrivotum ?

] tim

"

Refp, Inter plutes aliaspoffe affignari iítaé

Jl

duasípeciale&, i, eít,quandó quis adimplene

um

dofuum votum nOtabjiem ihcurreret. ihcaüms

tnoditatem i narn , cüm votum |fit promiffio

volintaria , non habet vim obligandi , hifi fe-

a W

LA

;undüm,int.entiönem vYoventis ; atqui vovens

i

Ahüüe

94

De. Decalogi Pracepto. Puntd, a,

nuï*.quamintenditfe obligare cüm taütà if i'iä,«

commoditate , ergo, &c,

; u P

2. Quandó aliquis previdet, fe poffe ad.

bl

Tdto.

implere vorum faum alie tempore magls de«

voté , & cum minori diftractione j nam cüm

duf

D/

Áf

votum fit inhonorem DEI fadum, ipíius bo-

nitas facilé confentit,ur illad. differti poffit ,

Mi

quatenus deindéiajor honor (ibi exinde re-

fulïet. L

4

d

li

yman lib, 4'&4&' 4.c. 3. cltàns. Syl.

zdrmil. Sauch,

h

Sui pravideret fe longo semporis iater-

&il

Allin

Vallo son babituvuza iflam commodita-

ütf

laQ

tem , quidipfifaciendum

forert ?

h, Zäll

D

/Refp. Cümnoltravitacontinuis mutatio»

M

LU

numcafibus fit (ubjecta , humanáque negotía

lt

fint valdé diverfa, con(ultum videtut , ejuf-

modi votum ín aliquid aliud mutare , & virtu-

Q

te indulgentiarum , per quas füammus pontifex

T

At

dat poteftatem omnibus facerdotibus appro-

ij,

h

batis in facramento poenitentiz vota commue

tandí.

:

Aequiritárne ,ut confeffarius in bot. $a

R:/

eramento , judicium ferat , €9. determi-

pet materiam Commnta-

pu

Qmd

tonts Uoti ?

filits

Rejp. Negativé : (ufficit enim feciffe corx;i-

Inpls

iuracionem , & fi confe(farius nolit arbitrium

!

itoid

ferre , vel determinare materiam cemmutatio-

Di$; |

P—

:

De Poutik

j

ld ]l

àis, eó quód proprio fuo judicio diffidat , po-

tellpoenitentem (uum remitrere. ad aliquem

eftal

do&um Cafiftam , ipfi dicendo : egotibi com.«

agïs Ü

mutoin prafentiarum , vorum quod mihi de-

A QU

claraftiinillud , quod Cafifta . determinabit

Q

Pl t'»

Bonac. de cómmut, votin,14.

iil

Factá iflá commutatione voti , potéffne

(

i

TM

panitens iterum vefumere (uum votum

priffinum ?

Refp, "Mffirmativé : dependet enim à libe-

r

tà illius voluntate , cüm commutatio non fue«

"

i

rit facta,nifiin ipGus favorem, — Sancb, c. $5.

h, 26. lib. 4.

tim

Aequiritárme. exaida Aliqua determina-

jj

lib pro maaterià Ccommutationir ?

ge

tit, t

I?ejä. egamué: nam licéc illa fit ininot ,

:,&W

quàm fuerit prior matetia voti , firamen illa fit

gratior DEO , pluris etiam &ftimatur, Bonac,

l POM

y J

Wib 44q.2, Do 74 3. 4

àqtt

Quomodo. cogno[citur , ilam DEO

gratiorem e[fe ?

/

li

Re[p, Ex crcumflantgjs aditmpletionis votí,

;MHW

puta quia commodius , promptius , ac majori

cum devotione perficitur: nam fuppofità frae

gilitate painitentis , votüm patvum bené ad-

ü

fet

implerum plus valet , quàm magaüm aliquod

j

r

tepidé adimpletum,

mmUH

J

l

Qua-

$& — Des. Decalogi frææpiö. Pyaxil, A.

Suale eff peccatum. tranfgredi

fhum votum ?

(

Refp, Cum diflintlione, v, insmateria notde

fj

bili e(t peccatum mortale ; fallit. enim , qui

votum füum non implet infide, & promiffione

n

fa&á DEO.

a. In satéria levi , aliqui. , ut 24ngelus,

Cajet, dieunt , quód fi ipfa comprehendat tos

tum votum: v, g. fi quis voveat folidum dare

xauperibus , eft materia levis ; & nihilominus

comprehendit totalem materiam vóti , eífe

l

ll

peccatum mortale, — Alíjtamen ut Palenz, A

lll

&or, Sayrus cum Leff. lib. 2. cap. 40.dub, 9,5,58,

tenent majori cum probabilitate , non effe nifi

IU

p

'eccatüm veníale , nam votüm non magis obe

l

igat nec ftrictíüs , quäm' précepta Ecclefiz,

atqui in his excufat pátvitas d peccato mortas

ll $ &ci

]u

Qui baberet intentionem in. materid

levi fe obligandi [nb peccata

X

: mortali?

Ti

Refb. lpfum non peccatürürmh proptéreà

li

tmortaliter : nam intentio noti poífer annedteré

obligationern mottaletn in materiá leví , qüé

eft iricapáx de fetalis obligationis. Suarez //P,

4 04 4« H ÀO,

,

Pm

2(;3.

De Fotzs,

27

-"Quomodo dignofcitur materia effe

f

Jevis ?

Reff, Duobusmodis; 1. fi honor, qui in-

i il

dé DEO refultat, reputetur levis. 2. Si pre-

cepta (it per Ecclefiam , cenfebitur eífe levis

m

Ntho)

Bonac. d:fp. 4.4. 2. p- 5 ?. j

4»ng

t

WT

In III. Præceptum.

|omit

d, 9

De operibus fervilibus probibitis diefe[To,

lin,d

II,

De Auditione Miffs.

1283

A

De fejunto , € Galá.

d

IV,

De Acediá,

adi

MU

PuwcruM L

a

Deoperibus (erxvilibus prolilitis

jl

die feffo

(Nunquam fecifli 4liqua opera fervilia ,

velmechanica , diebus feflis fine cau-

mp[h

3á legitimá * de quoin fequent.

j

-Quid intelligis per opus fervile ,

iCVi ,qü

aut mechanicum ?

iuamü*

Illud , quod exerceri. folet peropi-

RT

fices, & ordinarié fit per fervos; quam-

G

v1S

Pars H,

"R

98

De35. Decalogi Pmcepta Punti, 1.

vis fubind? etiam fiat per Dominos, Tólet. lib, 4a | i

CAp. 24, 7,10.

[A

D

JSuanam funt nota , fve indicia ope-

li

vds fervilis?

(EIII[

.Refp. E(fe duo[þecmliter, L andö illud

exercetur per corpus veluti per aliquod inftru-

mentum,

2, Quandóillud eft ordinatum in uuilitd-

[

tem corporis. E//4c.c, 9, z. 141. Non tamen

ii

cenfebitur effe opus fervile , diefefto fcribere,

la

'etiamfi hoc fiat ex intentione lucti , conventio-

thor

nes,fivéconferentías ,^ nt vocant, celebrare;

64l

adíe divertendum pi(cari, veriari , digladiati.

P

nam ejufmodi actiones non fiunt in comumo-

,dlewä

ditatem corporis , vel pet fervos potiüs quàm

LA

per dominos Bozac. difp, y.2, ttnic.n 3. n. a.

prag

ttd

Polfimne ergo venari die fefo ?

Refp, Affirmative $ ex motivo fcilicet. r&-

H

creatonis; namnoneft ut. fic. atio fervilis;

P&cca

dummodó hoc fiat extra officium divinum 46

Ts

fine éumultu , & clamore : alids eiufmodi actió

d;fficulter excufari potlet d fcandalo,, & dum-

n

modo nullum damnum inferatur. framento ^

L

velfru&ibusilluc eundo, & redeundo ; tiam

aliàsultra peccatum mortale , quod quis in-

N

curreret , teneretur ad reftictutionem ; Adz/hard

mis |

sn f'na|umma cap.&,citat, Pet, Navar, ita, u£

t

venator non POmt vacare fux Iecreationi cum

Ünin

dam-

i

be oper:b fervtd. probib, die fäþa

L

j

29

bo h

t

damno populi. Necallegarelicet , ut nota

Lel. confuetudínem à tempore. Immemoriali

obfervatam hacinpatte , nam ipfa nunquam

IPE

fuitrecepta: quippécüm femper, ac omní

]

yilu

tempore Populus teclamaverit.

nf

uale ef. peccatum laborare die

fq/ia ?

tiltie

Refp, 1. Laborare integrá horá effe pecca-

r4rid

tum mortale , ut habet Zozar. 44xor, Reginald.

ber,

lib, 19,2. $3. Licet probabiliter aliquigraves au-

enu

thores ut/Swarez tom, , de veliz, trat£, 2, lib a.

brut

€, 31.9. 2 Filific c, 11. 2. 205. teneant requiri du-

adit

ashoras ad faciendum peccatum mortale; nam

m

de viginti quatuor horis, intra quas dies decur«

| qüäf?»

tit, una hora repuratur pro materià levi: in

Jj

praxi tamen hoc pofteríus non videtur contu-

lendum,citatur pro hac fententia 3 Suarezio ,

Syveff. Sot, ZAngel, Cajet,

d

[

W

2. Laborare minus uná horá , non erit nifi

i

peccatum veniale, ratione fcilicet. parvitatis

materie,

iil 15

j

Laborare per motabile tempsa parvts , e

dj*

arverfis vicibus , feu moruti: , effae pecca-

n'*n[üt

tum mortale?

D

3

TA

Refp. Affirmative : nam licét in omnibus

lt ]J,a

j

iílis parvislaboribus non peccetur nifi veniali-

ter, ratione fcilicet parvitatis materiz , nihil-

]j; !

Ominus irreverentia commiffa per ;xinum folàm

j a

o contínuatur moraliter cum

(

peccacuni.dic feft

G2

re ;-

100

De 3. Decalogi Pracepto. Puntt, Q!,

reliquis irreverentijs (ub(equentibus,&ita om^

2*

nes colle&ivé, acíimul fumptz perveniunt ad

notabiletemporis fpatium, & confequenter

conftituunt. notabilem , & . mortalem irre-

| (Un

verentiam commi(ífam contra

diem fe-

paí

ftum.

Sanch. in oper, moral.. lib, V. cap. 4«

Zum,i .

t

M

Qui laboraret parvo temporis fpatio fe-

l 519'

mel , frve unà vice , dwer[is tamen diebusfe-

flivis impendens ia omnibus iflis laboribus

Pargf,»

colleivve [umptis notabile tempus s

"

il

peccarétne snortaliter ?

Refp. 1, Cum Tolet, c, z j.n. , qüi rigoto-

h

sé tenet. affirmativam , dicens irteverenriari

commiffam per tale opus meclianicüm ii ali-

lt fojf

quo die fefto ; continuandam effé moralitet

Nye

cumreliquisirteverentijs dierum | feftivoruni

o

f-':&um

fubíequentium.

:

1

Refp. 2. Cum Sa

utb. loc, cit, Bosiac, di'j?i. h

h

P. E pluribusalijs, qui cum majori pro-

UR

babilitate tenent contrarium , négantes ejuf-

l

modicontinuationem moralem iríeverentías

FümJ

rum, quzin diverfis diebus feflivis coritti

Sju(n

folent, effe peccatam mortale, obligatio enim

fan&ificandi diem feftum , ficut & auditio mif-

lus

üttjl

íÍz, eítannexadieifefto , & ceffatfive exfpi-

h)

rat cum fefto , & confequenter etiam tranf-

Guf

greffiones finem accipiunt , quz proceduntab

ejuímodi obligatione,

Q e

Quan»

K DEq

N

]

.-De operib. fervil. probib. die feffo,

IOI

LOI

Quando incipit obligatia [ancfiftcandi di-

al

gt

em fellum , €9 quandónam definit

ii

Refp, Ab uná media no&e ad aliam , nifi

h

confaerudo contraria aliquid aliud faciendum

h

praícribat, itautin vigilijs, quispoffit labo-

rare ufÉque ad duodecimam, &diebus feftis

poftquam mcdia?ars no&tis decurrerit. Szarez

ii

ii

£. 317 L

j

i

Poié//ng quis immediatà aute aliquem di-

em feftum egredié fud parochid , eAintentione ut

alta in locoubi tftud feflum non celebratur,

laborare queat

rigo'w

teyit

Refp. Mffrmative : nam przceptum Eccles

jiid

fiz folum prohibet laborem diebus feftivis ,

nOïaïïttf

non veró egreffum e parochiä die antecedente,

fior:

neque ut aliquis extraillam parochiam ubi cale

feftum non celebratur, nequeat laborare, Fer-

naud, i 3. precepto a. 13

T

Nónne hoc eff defraudare. diem feflum

jur

us C]B

Refp, Negative : talisenim ucitur jure (uo,

«

cüm nullum preceptum exílet prohibens

j cofï"?

ejufmodi egreífum. quaré egrediens po-

;fioem;

tius cenfendus eft fugere obligationcm ,quàm

diiot

ut calepreceptum tran

fore

]

di velit, — JVibsloms-

T4 CX(F

nus hocnemini debet fuaderi , niifabfic aliqua

f miï:

caufa rationabilis ; ur contingit in opifice ali-

«

quo egeno , quialio modo familiam fuam ale-

re nequit: talisenim, finullum fcandalum in-

dà

QW

G 5

Es

al

F

102

De 3. Decalogi Pracepto, Puntt, 1,

déoriatur , etiam ipfo die fefto egredi poteft

(

ad labores íuos,

"

ji

Op:fex 1fte senebitáürne audire miffam ,

antequam parochia fuá egrediatur ?

lt

Refp. Affrmative : fi illud poteft fieri fine

Tiat

incommodo. namauditio miffz eft de przcep-

Ti

to affirmadvo , quodobligat pro primo tem-

AUE Q

pore fine corioditate, fi probabiliter quisprz-

Qd

videat elapío iftorempore, five comoditatefe

ll

nonamplius miffam audire poffe, a, verL. fe-

ftüt

flum. n. $, Fezmkd, läc, éit Licet Sancb, de "ná-

£riman, rcneat contrarium.

C!Sa'

Ut

Viatores , féve peregrini , qui morantur

Tion

Vettr

aliquot diebus in aliquo loco,. lu felflum agitut. ,

zenentftrne ctiam ad auditionem mi[fa , 8

at

- Alia qua 1bi obfervari folent ?

Áing

(b

Refp. x, Quod concernitleges, & confue-

IT

tudines generales , quz fant dejurecornuni ,

Bill

ac ubique vigent,ut àccedere (acram Synaxim

tempore paíchatis,, illos effe obligaros,

Fonfei

[ 0Pr,

Reff, 2. Quod fpedkat ad leges, quz funt

ti?t l

quidem de jure comuni,funt tamen abrogata in

ne, l

illislocis, per quz iter faciunt , fiveinquibus

Iu f]l

aliquot diebus morantur, non effe obligatos :

nam eft privilegium /ocaJe , quo licité gaudere

0?3!04

poffunt, dum ín talibus locis verfantur , üt

[/

manducare carnes Mediolaniquatuor prímis

diebus quadragefimz, fecundum confuetudi-

Rc/l

nem loci receptam, licét fit prohibitum jure

com-

De operib, ferodl, probib. dre fefla,

103

tQKC&

comuni, Sarcb. de smatriua, L 5, 6. X9. um 17.

18, €$ n fum, lib. 1, cap, Ya "um 26. Snarez, lib,

'Ws

3-6'32'- . 30

Refp, 3. Quod attinetconfuetudines,, five

legesparticulares locorum, perqua tranfit

ri t

viator, quz tamenin;jpfius patría non obfer-

0

vantur , illumnonobligari, v,g. nontene-

) (Ul]e

tur audire facrum , jejunare, &c. quia ejuf-

lisyrz-

modilegesnonobligant, nifi habiratores il-

jutt

liusloci, atqut peregrinus five viator noncen-

uj

fetur moralirer inhabitator illius loci, utha-

d

betSayrus,Sylveff, Azor, Reginald, nam ut repu-

teturpro habitatore, requiritur ut in tali loco

u

moratusfit per majorem partem anni, velilluc

veneritedintentione , utibimorari velit, li-

cet dein ftatim poft duos, aurt tres dies rever-

d

furusfit : ita ut brevis mora, puta duo, vel

uesmenfes , refpectu integri anni , non cen-

conlt

fenda (it poffe inducere jurifdi&ionem Epifco-

ymun

n

piilliusloci , in talem peregrinum , exceptá

J

confeffione, & coisunione, ut habet Sanch,

Ó

22 oper moral, lib.x c.12, 2.38.. LicetLel, fen-

y l

tiat vlatorem volentem proficifci fequenti ma-

p

né, nonefíe oblieatum ; fecusveró remanfus

j

qlll

rus fit adhuc aliquo: diebus.

]l;aawl

1

«Quod fi celebretur feflus dies , vel jeju-

gau "

"

ZA iH p:ztr:fl peregrinantis , tenetirae il-

tf "

laobfervare ?.

[ [fmï

j

1(!1"?*"

*bligaæ

Rffp. Negetiväï n,am'non cenfetur«

E

tus

p

V

PL

104

Des. Decälagi Pracepto, Puntt, 1.

tus ad confuetudines locales (uz patriz , finon

n

firprafens, Sic refpondiffe fertut S; Ambro-

fius, B. Monicz interroganti , num confiftens

l

Mediolani, ibique domicilium habens, v«l

u

[ntn

Romzcomorans, jejunia Mediolanenfia : vel

écontra, Mediolani , Romana obfeivare te-

tdli

neretur : Szferis Roma | Romano vivito

Tinaf

'7.7*'07'5!

Lef. lib. 4. c. 2, dub, 9. , $4

ARIS

AC

Quenam funt excufationes legitime,qua

fatel

minus aliquis dies feffos fæmfhfcægre Ltentas

tury ?

f

À

Refp. Plurimas poffe :i(ïïgtïari , qu& tamen

f

Ql

omnes in praxi reducuntur in seceffitatem labos

Wil

randi, velpablicam , vel privatam , Íeu pate

lr

ticularem, ad evitandum fcilicet norabile dam-

pum , quod aliquis in obfervatione fefti incur-

4!

BU

reret : five dein illud fit iu bonis corporis , aut

tf

fortunz , five in bonis proximi, quippé cüm

jr

fitrecepta apud omnes Theologos regulagquod

lm

nimirum przcepta Eccle(ie non obligent cum

.

!

aliquo nimis gravz incommodo

5

cüm illa nihil

Ie

l

aliudfint, quàm leges humanz, & confequen-

lll

ter przfíumi nonlicet homines intendere obli-

I

garecumtali rigore, Jugam enim Chrifti [uaut

h

e-)o

d

Ex quo deducere licet , x. excufati ab ob»

d

fervatione dierum feftorum pharmacopoeos ;

f

piftores , fabrosferrarios , molitores, lanio-

il

nes , ratione fcilice; neceílitatis qulicg,

quan-

l

P

.qum

l

Ü

- De operib. feruil probib, die fzffo.

1of

finot

tum videlicet illa requirere videtur laboris , &

bt

non ultra,

(ilcn

2, lllos,qui neceffarijs ad vitam fuftentane

s v

J

dam intendere debent , uteft adminiftrare cu-

TT

linam , haurire aquam , fcindere ligna: in-

AC

rellige quantum opus fuerit pro die fefto ,. fa-

TEU

rinam feró manibus fubigere , nt die fequenti

anis, fidefit, coqui poffifeduló tamen cu-

rare debent tales homines, ne ejufmodi ope«

T

ra fervilia, ftudio in diem feftum differant;hoc

[

enim foret defraudare legem,

Ts

2, Egenos opifices , qui ptopriamfamiliam

futtentare nequeunt , ratione fcilicet neceífi-

[j la

l

l

tatis corporalis, dumodó fcandalum evitent ,

[ei

edt

& facrum audiant. Cajet, , feffum,

ln

L

4- lllos, qui ejufmodi fefta obfervando in-

currerent difpendium fortunarum fuarum. fic

yis,a

M

diefefto feenum, & fpicarumfaíces in horre-

J (

um congeri videmus , fi fit probabile pericu-

li

W

lumalicujus damni , fufpendi linteamina , ne

am Cur

lixivio corrumpantur : pauperes ancillas, fna

m

reíarcire veftimenta, fialidsob prohibitionem

[

«

illishoc non licet , ut habec Laymas 3. paupe-

r

rem rufticum po(ï'e arare diefeíto,, fialijs dia-

(ij

bus neceffaria ad arandum fine. notabili fuo

damno habere nequeat : dummodó abfíitícan-

Lïb

[

dalum , uthabet /Vavar. Item ,fartores con-

p

uu

n'*s

fuere veftesnuptiales, vel lugubres , quandó

l

ille differri nequeuntinalium diem: Uxores,

jl

item infantes , fervos opifices

Alaborar: ,qua

i

pj

o

E

i06

De ;. Decalogi Pracepto. Pun&l. g,

dó illis rigorosé hoc przcipirur à fuis marítís,

parentibus, heris, & perfonis autoritatem

habentibus, quorum difgratia ipfis innotabi-

le detrímentum cederet.. JVavar. c. 12. 2.7,

j, Excufari illos, qui proficifcuntur ad nun-

dinas toleratas ab Ecclefia , dummodó prius

W

miffam audiant, dequa , con(uetudinem dif-

n

penfare ptzfumendum eft , ur notat Cajet. nifi

quis fuo mané , ad iter fe accingere compel-

E

leretur , & inde grave aliquod damnum ipís

Q

impenderet. Fagundez, lib.1, de 1, precepto Ec-

q

clefia uum. .

F

Efiné peccatum. emere aut. vendere die

feffo ?

;

Refp. firmative , fi neceffitas, vel confue-

l

tudo illud non permittat , abrogans , velex

naript

toto , velfaltem ex parte przceptum obfervan-

di diem feftum , urin multis locis acciderefo-

Quf

Aos

let, in quibus matutino tempore , antemiffam

fm

parochialem venduntur illa, quz hornini ad

chi

vitam fuftentandam neceffaria effe videncur, ut

M

panes , carnes , gallinz , ova , buryrum, ftu-

Cap

&tus & alía hujufmodi , qua boni ruftici ex pa»

gis , & villis fuis afportare folent diebus

— feflivis , nediebus feriatis laborem

uum perdere cogantur,

| m

WaR

«09 o 90

[Puv-

h

i

,

De Audst ia;ze

107

sudbam».

tti

WVLU M

AT

PvNCITIYMIL

Qub

^

- De Muditione Miffa.

du

Q PW

Nunquam neglexifli diebus feivis audi-

m

re integyam on[fam, ut fert praceptum

jl

ompel

Ecclefea , fu. legitimá excufatione,

nj

cap. miffas de confecrat. dift. 1. de

aP[

0£b

quo in fcqucntibus.

Q ub10 atatis anno. enetur quis audire

't i

facrum ?

Ef». Vbiquisannos difcretionis attigerit,

(onU)

R

(ed quia tempusiftud difficulter determi-

r

nati poteft , regulariter loquendo omnium fe-

(

(it

curiffimum erít,infantes eó adigere ubi feprem

jedi

&

annos compleverint , tunc enim temporis cen-

nilit

fentur capaces peccati ; nifi ignorantia invin-

ini d

cibilisillos excufec, IVavar. cap. 21 anund. I.

il

p. Ecclefia. l. 2 cap. 2, &t habetur inC

/ap.mz'jïmp

f

Cap, omnes fideles cit.

jert

Tentiárne quis audire mif[am in-

du

tegram ?

Refp, AMffirmativé : ita ut omniffio partis

sotabilis, t peccatum — mortale , talis enim

tran(greditur przceptum Ecclefiz,

Quanam pars dicisur notabilis *

Na4-

p

Refp. Effe certiam partem plus minus.

var.

"ER

li

1o8

De 5, Decal. Pracepto. Pvn&. 2.

li

Var.c.2), ". 2,. Tolet. lib. 6, c. . m, &. ita ,ut

fecundum judicium Authorum

quü

, venire pott

evangelium

, vel egredi ante commtunionem

n

D]

facerdotis , fit peccatum mortale: venire, vel

futi

egredi , ante , vel poft dictas partes, fit pecca-

tum veniale, ratione parvitatis fa.

lime

hs;

"Qui veniret poft lecdum evangelium , ac

&i

deinde inrecompen[ationem illius , audiret €UAR-

mmp

gelmm . doannis quod in fine leg itur ,

fi QO

F

fatisfacerétne ?

l

db d

Refp. Probabiliter ,(ecundum | aliquos, il-

teten

lum fatisfa&urum. J4zor. Suarez,. Laymanli

t

4- trall.7,cap.5, nam. cüm non fuerit obliga-

t

tusadaudiendum evangelium .. Ioannis ,

trava

lcgis!a

re&té hoc pro altero fübftituere poteft,

b

Tenetürne quis audere mgæm p4-

Átor

rochialem ?

m'nqu

fiin

Kefp, Omnes Cáfiftz dicunt quod non, To/e?,

ANavar, Azor, Filiuc. Eman. Sa, Coninch,Graf-

n

fiws.. Suarez.&alijcum — Bozac, de . facram,

h

KEuchar,difp. 4.p. 12. 2. 4, dummodó hoc non

Íie

fiat/n contemptum paftoris; Canones enim, qui

at

faciunt aliquam mentionem de obligatione

for

audiendi miffam parochialem , intelligendi

0t

funt cum iftà limitatione, quam congregatio

ff)cl

tib

Concilij declaravit: Epzfcopum fcilrcet zon pofe

ad illnd obhigare multlis , €4 pomis: quodcon-

fear

fuetudoaudiendifacrum | diebus fe(tivis extra

Qui

dif

parochiam , fit univer.falis,öc confe

quenter

habeng

"R,

RT

L]

üe "Áuditione Miffa:

109

Iita,u

liabent vim juris. communis; quod epifcopus

;ircpol".

hequear reftringere. item , pro Ecclefijs privi-

legiatis Clemens V I L. refpondit anno:$, 92.

tIonet

ite,Tt

diez1. Decemb.per Bullam, quz incipit ; figni-

Ya

ficatum fiit zobis , yelatam à Puteanio ; permif-

fum effe ómnibiis fidelibus cHgifHanis feculari-

bus , liberé audire miffam diebus dominicis,&

DN

feftivis, in Ecclefijs Meridicantium, & alio-

TU

tum privilegiatorum: duminodó lioc non fiac

Il

in contemptum Écclefiz parochialis;

Et iftaopinio mihi videtur probata;ac certa;

ób niultos graviífinios authores ; qui ipfam

quos,i'

l

tetient, & fequuntür, Etlicétaliquo fiiodó in

Atl

LU

controveifiani vocetür abaliquibus;propterEx-

t O

li

QD

irav ag;i[larü Vices illius,an Epi(CO'pus,ut juftus

legislator pofüt pro finealiquo bono,& conve-

!

tiiénti regimini Ecclefizfuz , obligateariimas

J

fiorüfidelià , admiffa parochialé audiendam;

hon quidem fub cenfürá ( foret enim pcena rii-

a

rbiüm gravispro tali deli&to ) (edfub peccato

![h)GN.

mortali;

^

:

;

2

/;m'xü

Vihileminus ego exiftimo, h

Íc in re córí-

Ícietitias Chrifti fidelium non elfe tutbandas.,

oc Y

xmm.(r

aüt fcrüpulum aliquem illis inijciendum $. fed

j

gatlüm

potius conformiter Concilio Trident. illos ex--

hortandos effeut affiftere velint. miffz pa-

li

Qu

rochiali , diebus doniiriicis , & alijsfolemnio-

gr,, 1di

/tüllf

ï

ribus feftivitatibus , ad evitandum fcilicet

fcandalum , & tacituta parochi contemptuni ,

uodw

a

qui inde füboriri poffet,. & ut (imuletiam ad-

Vi il

hedrá

que

[j

difcant res (citu necg(,farias , qua in cat

dene

hgbiü

um

IÓ

De j. Dical, Pracépté, Puhtd. à;

hi

denurcíari folent ,'utfunt | fe/?a , zejumia , 692

NT

commnicationes , publicationes matrimoniortum :

quorum ignorantia magnas inconvenientias

l]W

'

cau(are folet.

hn /

Suinam excufantur ab auditione miffa ?

[

Kefp. x. Viatores , quandó commodéillam

audire nequeunt, Zolet, [b. 6, . 9. . 2,

2, Illi, qui nequeunt interrumpere aliquod

RT

opus, five negorium, fine magno füi incommo«

do. AVavar. c, 21, 5, 3.

Rf(l

3. Qui fine gravi incomriodofui cotporis;

htj

velfortunarum, puta, quia unt ipfirmi , vel

dmy

Áicr

nimisremotí ab Ecclefia, illuc venire neque«

unt, pre(ertim quandó nimiaefta&ris. intem-

pecat

peries, Zolet,loc, cit.

lu

4« Quicuram gerunt domüs, infirmorum,

r

infantüm , pecorum , &c, eiufmodi tamen ex-

.dara;

hortandi funt, utvices fübindémutent pro

miísà audiendá , ne dum Chriftiani cenfentur ,

Re(f.

more beftiarum vivere incipiant, Z4zoer. Hen«

r14,Coninch, Bonac.de uil[e facrific. p, vlt,nm.6s

tl

tf

/ $. Vxores , infantes, fervos , quibus mari-

tus , parentes, Herus nolunt permittere , vel

us

dare lícentiam illuc adeundi,vel vifitandi calem

Eccléfiam, excufari exittimat Suarez, dummo-

9&62':

dó indé nulla contrahatur confuetudo, Eccle«

fiaenim cenfetur vellepreferre pacem dome-

fticam fuo pracepto, Tolet, loc. cit. vel etiam)t

.Re[;

dütetl

foemina non fit decenter veftita : Ecclefiaenim

"htiu

nonintendit quenquam oþligare cumt

aliru«

bOfe)

d

—EEm

Eez o

À

De Anditiose Miffe,

11

lid j flx'

bóre ,uthabet Zfzor, Graffus, Bonác.lac, cit.

TTE

54 v, miffz auditio. z,2,

Dienr

ANunsquam garrivifiiper motabile [pa-

tium mi[[a , quodforet peccalum mortale , talis

nifol

enim idem omninó praflat » 4€ fi no5 Audi-

|

xl

li

!

retmilJam ? de quo in fequentibus;

2

Quanam efh illa pars notabilis fefficiens

li

ad peccatum mortale ?

IOR

Refp. Effetertiam partem , velcirciter , ut

fuperius notavi, ita,ut garríreparvo tempore ,

corporis,

frii

dummodó quis attendat ad principales partes

facrificij , fublato omni fcandalo, nonfit nifi

du

p n

peccatum veníale, ratione fcilicet parvitatis

fuz,

j

Eflnà peccatum profrre. Aliquaverba ,

tAt lj

durante [acvt/icio , ex nece[fitate veletiam-

putet m

bonoris gmzz'ä ?

«f

Refp. Negativé , dummodó non plus dica-

r o

turquàm neceffitas requirit hoc enim mo-

g

üvum cerfetur effe honeftum,

ibug nl

Qualenam eff peccatum garrire inter alia

t f

|

j

ju

officia divina , adqua tamem non ex obliga

]

dunt

Honetenemur , ut funt procefflones,

ve[bera , &c.

u

a

" f

"T

Refp. Cum diffinétione 11.Si garrulitas ifta

i

duret longo tempore cum pcrturbationc'aü" -

Wgcj

ftentium,nollem ego talem excufare à peccato

nu/

yreve-

mqrtali ,tatione Ícilicet. magna illius i

hi

i

u EEm.,

102

De . Decal. Pracepto, Pzn&' PA

rentiz i Deum commiffz , malíque exempli ;

]

five (candali, quod affiftentibus dedit.

à. Sigarrulitas ifta parvo tempore duret, nul-

l

lümque fcandalümindé oriatur , non erit nifi

Uif

péccatum veniale, ratione (cilicet parvitatis

fuæ.

Ke/j

f&mleiffi peécatum garrire extra o jïcium

lter

divinum in Ecclefia

hd

Refp, 1. Sidifcarfus illi fint fimpliciter inu-

:dcöqc

tiles, non effenifi peccatum veniale, cüm ir«

]

reverenría iftà non fit ita notabilis.

il h

. Sidi&tidifcurfus habeant honeftu m alí-

Mnf g

quod motivum , hullum incurretur peccatum.

1, i

tàmem

Layman lib, 4.

Torum|

F1 quis fqtisfäciat circá düa'itimem mif-

, Fe, Nguiritärne Attentio ?

Oton

0tP.

Refp. Affirimative : nam audire miffam cum

SQURDt

diftra&ione , eft habere corpus prafens , ani-

Ti

mum vero abfenterm,

wr[u,p

In quo con(ifHit zfla attentio ?

,P Qæm;

Refp. In devotá quádam cogitatione animz,

IT

& piá confideratione rerum divinarum , fufft-

cit etiam fi quis attendat ad ceremonias faeer-

RefP;

dotis , quas durante miffarum folemnitatead-

mOAUm

hibereífolert, velquis recitet fuas confüuetas

WWPM

preces adorando Venerabile facramentum,

P

uandó elevatur, vel occupet mentem fuam

1 fari

aliqua boná cogitatione , dum facerdos facram

in c[fc

(umig Euchariftiam , utita Deus ali

qualiæt

falrem

| f n

]

1

De Anuditione MW.

n

t

falem ab eo honoretur, £ilise, frall. f, e,7, a.

[]

"

243,

tbl

Polfumne durante mifs4 , quam ex obli-

r

gatione andire temeor , accedere confeffiouale , C

mtat

gonfiteri ?

ke/þ; Effe controverfum 1, Aliquiproba-

(

j

biliter dicunt, quód confeffiofitopus tendens

incultum divinum, veluriin fuumfinem ,

r

adeóque quód non pugnet cum auditione mif-

, cit!

Íz. ita Reginald, lib, 19. 2. 34. Bonac, difb. 4, q,

&lt. p. 11, z. 26. citans Molfefium tract,d, mif.

lum

facrif. e.17, . 45

t

L]

à, Al

eceti

ij tenent eti

am probabiliter; minus

tamem favorabiliter , quód accuíatio peccae

torumnon firopus , quodfiat per. modum

m

orationis, five precum , aut cujufdam alteríus

devotz cogitationis rerum divinarum, & con-

ifind

fequenter , non effe licitum inter miffarum fo-

(us,U

lemnia confiteri, Z4zor, Suarez. difj

fp- 88.[-9&. 6,

werfA , feptimum caput.

!

Poffemne legere/ aliquem bonum librum

geuti

dutra miffam , quam ex obligatione andire

teneor ?

uv

m

Refp. Cum diflintlione $.. X, Sihoc fiat per

nnl'laïc'*;

modumprecwm,aut alicujus alterius devora

eccupationis , effe omninólicitum,

u

2« Si hoc fiatea intentione, ut velit ftudere,

nteml"*;

ac fatisfacereappetitui , & de(ideriofuo , hoe

non effe licitum,

pl

"

]

ughï:;

,

ij

/

j

Quale

H

Pars 11-4

9

114

De $, Decal, Pracepto. 1273 2,

Quile eff peccatum ,dum quis eff diflra-

B

1

us in futs precibus

ia

Refb. Cum diffin&lione : 1, Quoad diüra&id-

igfam

nem/zvoluntariam , quanobis accidere folet

!

IC .

*

contra voluntatem , quámve ,ubi primum ad-

Ral

vertitur , folemusrepellere, nullum effe pec-

Aage!

catum , fed poriüs nos per illam mereri : quod

tnel

fi quis fefolummodóinillà repellenda negli-

tju(m(

gentem exhibeat, noneffenifi peccatum ve-

tdec

niale,

D

i,

2, Quod attinet ad diftra&ionem vo/uzta-

i

riam in precibusnon obligatorijs, quantocün-

li,

que tempore duret , non eft nifi peccatum ve-

praci

fotec

níale, nam cüm circa ejufmodi preces volun-

tarié fu(c;ptas nullum concurrat przceptum ,

fk Ire

nullum etiam erit peccatum , nifi irreverenriz

ilosy

cujuí(dum ín. Deum, . qu

;

z tamen nonhcx:&'nifi

quai

venialis.

fui

3. Quod concernit diftra&ionem volunta-

f

inilhl

riam in precibus, quas ex debito , & obligatio-

ne perfolvimus , utieft Miffa , Breviarium ,

ptatin

poenitentiz facramentales, (iilla parvo tempo-

st

re duret, nen erít nifi peccatum veniale ratione

Ícilicet patvitatisfux. Siveró illa duretper

notabile cemporis fpatium, utieft v, g. tertía

pars miffe vel circiter ; una hora canoníca

Breviarij , fecundum aliquos, 4* Cajer.Set.

Faleut, Snar, Regin. Tolet.. Navar, Leff, pro-

babilíter cenferi debet peccatum mortale, nam

qltm irreverentiam in Deum commiffarb, ralis

trgn »

p —

)

l

bDe "Auditiene Miffa,

f

if

ï;anfgrþditur ptæc&ptuxü Ecclefiz, qu& prace«

pitejufmodi preces$ ; & coníequenter etíam

d

ipfamat:entionem, fine quà ejufmodi preces

fil

Ü

licité fieri nequeunt, Nihilominus aliqui gra-

uia

yes au&tores, 4t $. dntonim, Tabiena , Rofel,

f

"Angel Sylv. Medi, Coninch. Lay man,fuftinent,

non effsnifi peccatum veniale , dümmodó in

| qüllü

L

ejü(modi precibus per(olv'änäis- fervetur dcbi-

tà decentia, & exterior corporis compofitio ,

[

li

id eft, ut nullum a&dum incompatibilem cum

quii

i

intentione interioti eliciat ; ut eft v, g. fcriptio,

t

lufus, confabulatio. namEcclefia non poteft

Atumm

pracipere adus intetnos , uti eft attsntio, ut-

potecüm eospunirenequeat, punirió autem

T

& przceptum. innüunt zqualem . poteftatem,

CCPIHE

vettt

illos veró ab Ecclefià puniri non poffe patet; ..

quia illos, ut fic nequit cogdofcere , nequecon-

Jl e[l [

fequenter judicare. Ifta opinio eft fecura ,. &

vali

favorabilis, nihilominus prudenter fe gerat

ubligäï

in illa fequenda confeffarius , & raró illam in

jacit

praxin deducat , ne populi. indevotionem fo-

vere videatur, vide Laymaz lib, 4. tral,

J

lerii

L cap. $, 7.19. Diaa, de boris fe-ï

du

f'üluf.' Z'Pf Z6

n u

Cutó

- ilbeetiibo

(

M 1

l'vfälf:'l'll

sibediln

'dfimxu]

Puu

t

RUR

n6 De 5 Decal. Pracepto. Punfï; 3.

^

i

'PUNCT.uM IIL.

!

De Iejunio & Gulá.

(

Nunquam omififli legitima excujätiane'

2

jejunium aliqued indicfum ab Ecclefa

quod foret. peccatum mortale. de que

h

j

f

in fequent.

r

M^

Quoto etatis anuo tenetur quis

; ,

jejunare ?

M

,Qn

Ejp. Poft vigefimum primum annum com4

pletum , Ecclefia enimante iftud tempus

l

noluit quenquam obligare , ne fcilicet fanitati

TU

infantum officere. videretur, quiíemper du«

lu

N

plici alimento opus habentad creícendum (ci-

licer, & ad fe nutriendum FZse, tralt. 27. , 6

lifrn

z. IIOI

k

ANullimne.ergo eff peccatum mon jejuna-

i

llq

ve antegnam quis ditlam átatem aitigerit 2

put

Kefp. AAffirmativé. Nullum effe , cüm nulla

Otet

£x inobedienita , nihilomiousprudenter faciet,

f.10

is, qui paulatim , & ad proportionem atatis fe

affuefcit,

OPOD

HIPQ

ER

e9uale eff peccatum , mon 2ejunare

Jeve umo folo die ?

fémil

ï»lnm

habe[

Refp, Effe peccatum mortale , iza ut quót«

quot erunt dies, quibus jejunare neglexit, tot

A(Or

At

196,(*;:

De lejunio t$ Gula.

117

MuECRED

fintfutura peccata morralia, nam obligatio

jejunandi annexa eít (ingulis diebus,

In quo confiffit effentia iejunii.

Reff, Inuná (olà comeftione cum collatione,

& abítinentiád carnibus,

hi

u pluries in. die comederet , commit-

t

zeretue plpra peccata mortalra ?

J

j

Rejþ Negati'v&:;Si ccnet polt 'fumptum'

prandium, peccabitin ccenà, Bowae. q. t.p.

PA Lq)mq(a . - trAU, g, c. 1. INNavar. c. 248

/

1.

yna

-Qui pluries manudnucaret caruts , come

mitteyétne toties peccatum martale ?

f

Refp. Affrmative : nam abftinentia à car-

: (anit:;

nïb"usle& de przcepto negativo ', quod ob-

"

ligatfemper , & pro femper, Bezac. loc. cit,

jumi

Infirmras potéftne

manducare carnes die

l: 17' fte

vobibito ?

Refp. Affirmative : & fi neceffitas (ic evidens,

jnh

talí(que judicata fuerit per perfonasprudentes,

ïgm)!

l

, puta confeffarium , medicum, cafiftam , non

)

!

üm nj

foret opus ullá difpenfatione. Fi/iuc. tra&. 27,

"

q.10.24m.128. Quodíi neceffitas fit dubia ,

"

oportet petere difpenfationem ab Epifcopo, f

fitprefens ,in abíentiá veró illius à parocho ,

!

--

]

qui in cafu neceífitatis difpenfare poteft.fubin-

l f

E

tellige de cosfuetudize tamttm , namnullam

habet poteftatem fupra jus commune. Sy!rue'/z'*.

T

"daxor. Angelus , Reginald, Bonac, vide Filine,

?Xf'f!f:: Doc.cit,

On»5o

H 5

P N

n$

De 3. Decal. Pracepto, Puntt, s. -

'--,ng- ienpo

re poffam [umere weam

J

refeiiionem ?

Iu

Re[p. Sub meridiem, prout fert confuetu-

]f Ml

do Ecclefiz : vel ftatim pottundecimam 7947

60 C. Z-n0 8.

Fuhl

fsc

liquis auticipare bora

: Ta:y]ätne a

p

g*efe&iani; ?

Wf C

Refp. Cum di/-?iäzäiom:;. Sine causá ,rat:iiona,'g

il

bilihocforet peccatum veriale: perverteret

:

enim ordinem ab Ecclefi Prælfärig.;umäfalle;,

l.c.2,9,

z Si ad(it cau(a rationabilis , putaquia iter

h

incundum urger, vel quia horá praftitutá de-

pa

ber in cali , & cali confetfu comparere: vel quía

Ltj

alicuí focietati , que horá nonà v. g. prandet,

fe renerur accommodares nullum " omninóeft

I

peccatum, Laymaa de jejun. c. V. , V,

[itn

ud

.sz enatutino tempore yentáffet ,g?n&

vetirue reltquo die jejunare ?

dejfjs

Refp, efrmativé : nam erit adhuc ín

potetate ipius fervare jejunium , cüm effentia

jejunij , utdixi , inuná folá. refectioneconft-

den

fta', quod ficommodé nequiret zeliquum diei

p

fpatinm fine nová comeft:one tranfigere , ipfe

non foret obligatus , peccáffet tamen mortali-

ter , fimalà fide jentáffet: fecus veró , fi boná

&de matutinis. temporibus aliquem eibum

i,

fnm Püffer, Filiuc, de jejun. 63 9. 24,

um,

Ejgxc

I9

»

. De fejänia €$ Gulá,

(t

Eflne permiffum extra vefeitianem al-

quem bauflum [umere ?

x

Refp. Affirmatives potus enim zez frangit

nTi

jejunium , nec Eccletia voluit ejufmodi hauítus

prohibere , ob notabiles incommoditates , quas

nin

fitis corpori afferrefoler, neque abftinentiaà

potu videtur tantàm conducere ad maceratio-

nem corpotis. Le[f. lib, 4, t, 2, , YO. Fagund,

ii

P.4 ]. 1, CAb, 4, . 14.

Jjst

Qu i

beret fine causa rationabili ,

.umST:ä

frangerétne jejunium?

'aquïa?*ï:

Refp. Negativé : peccaret tamen contra tem-

f

perantíam & fobrietatem, ita Leff. /oc, cit,

Luitkmne ef accipere aliquid extra r«

i

) ?HL

fetlioném , quando quis bibit ?

oru

- Refp. Affirmative 1 v, g. parum panis, in tae

[

litamen quantitate, five magnitudme, in quatre

ta eftnux, ne potusnoceat, üt habet . Bozac.

i

?/ ,l

dejejun. puat£, 3. 1.4.

3

adi

Eflnà yermiffem facere collationem ?

jn e([ffï

Refj. Ecclefiam eam permittere, & có qui-

joret

dem liberius , quo videt corpora noftra ex fuo

iquumi

priftino vigore deje&a efífe,

i g

In quo coufifiit ifla Collatio .

p av

AzAr, Sd,

Reff. In quartá patte librz panis.

à, 1'!

u

Filiac. q.*1,9.35.

cum tantà portione ructu-

um , five deinilli int ejufdem , fiv

e diverfz

,

H 4

fpeciai.

!

—

a

120

De . Decalori Præcepta. Punitt. 5.

fpeciei, dummodo dictam quantítatem & pond

dus nonexcedant. Fzzazmd de4. pmaepta loce

h

€1, n 13.

i

. Non babentifrucius ,licétue dlzqüzd

!,4

zl

almd ncczpere 2

Qu

Refp, Ajïrmam/e- v.g. parum butyrt in

1llis locís, ubi confuetudo illud permittit , ut

I

wl

habctLa)rmm lib.. 4 Hs 9. S)lve/i V. Je]zmum

Mitür

vehm accidere io!ec in plurxbuslocxs Woxman-

T

diz , item poteft- quxs panem faum carboni-

NT

bus f ;upcumponcrc ac demdc. vmo five Sicera

It

zllum intingere : :co&to enim L&a parum dcmc-

&& videtur de fubftantiá p panis,

biln

42?" tempore /ïmz petef illa

Yutg

collarza 2

li,

Refp Sero ,.oco cænæ.

N

fl Wl

Po]umne zllam fab. merzdzem f:"m'en' a

tl()ngl

demde j&ra cenare ?

T

Re/þ Afrmatwe. A.hquï tamen volunr,

ten

requiri caufam. ratlonabllcm, ut evitetur v.

J

g.

alxqua dcbxlxcao, vel ut quis

$ mehus fomnum

E

capere queat.

Talet lzä 6. c

41) 2,Utm. 9. Lc]f

Wen

lib. d. cnp 2. dub.2. :mm IL

Al tamen nul-

£Of

lam exiguntalían quam faci

litatem - commc-

ltà :

dius ;e;unandl.

Argz';: de

jejwzza z 4.

9.

Ien

.;zrr 2, CttAtus 4 .V ä?arella m 4

VHOL, 7?2!6: ad mp

Tàqy

34, lb. G. ln fne,

h

WPG

Qüjd

)

12

ISI

þe fejunio 68 Gul

&pow

"Quinam excufantur à jejumio 9

l

€PW

Refpx Iili.,'qui nondum attigére vigefi-

mumprimumannum, 35.750.2. 2 4. 147.

&rt, 4.

.

qlll

21.

" Quijam fexaginta annos adimpleverunt,

quäinyis'aäh!ucrhabeä*nt vires fufficientes ad Je-

r

junandum , ut probabiliter afferunt aliqui gra-

ltht

viffimi Authores , nam cüm tempore illo calor

jpu,

ggiuïaiis valde fit debilitatus , jejunium illos ad

gïofmzz:

'"maximam incommoditatem poffet adigere.

as

;;S'anc/a. de mätrim, libhy.dzi/þ..?öï "7- Cffj"' F.

NT

:iejgni;im, ANavar,c, 21. n. 16.

T.

)

jejunando incurrerent nþþaf

j. Infirmi , qui

bilem incommoditatem círca fanitatem, &

Á

—

vites corporís,ut funt defluxiones, hemicra-/

þiä j deliquia ,. impotentia Mdor:miþndi $ &'cq.

Quod fialiquisdubitet , num dubium fuum

fitlegitimum , vel fufficientem habeat excufa-

"i

tionem , nec Epifcopum fuum confulere poffit,

tenetur recurrere ad parochum, qui poteíta-

tem haberia dubio difpenfandi. Cajer. ver?,

u

uj

jejun. Fagund, de A. pracept. €. ge .2

(omnyt

l

^ 4- Quifunt in itinere laboriofo conftituti ;

iter,qui non habent media fufficientia ad

d

:n nu.

comparafidum unam bortam refe&ionem , ut

Cm

onm

itajejuniorum moleftias. fuppertare poffint.

l

41

Forminz gravide , nutrices , itemilli , qui cu-

raminfirmorum gerunt,

in

/ $» Omnisgenerísartifices. ratione laboris

sordinariécum jejez

corporalisincompatibili

RR

)

'.4.154

i

L

132

De 3. Decalogi Pracepto, Punti. 5,

3

nio, etiamíi opificium illudfit leve; nam gra-

f

viffimiauthores de excufationibus artificum

uj

loquentes utuntur indifferenter, & (ine exce-

D'

]

puone iftis cerminis omnes artifices,

Rofella ,

j

Sylveft, Angelus. Azor. Tabiena. Sa. eum Fa-

n

S. (l 2

gundez,, qui ipfoscitat &«fequitur de jejunio

lhib, 1. c.8. allegansprivilegium Eugenii 1V.

W

conceffum in favorem arificum , quod . ipfos

obligationejejunandi eximit. concludit ran-

I

dem dicendo, effeexpedientiffimum , omnes

artificesindifferenret habere excufatos.

quiq

Nihilomínusego exiítimo non abs re futu-

UM

Tum,

rum , ficonfeffarius illos adhortetur, (quod

À

idem fieri poteftin illis', qui jam. fexage(imum

attigére annum , & nihilominus adhuc viribus

Clbun

lii

pollenr) ut zantum hác in parte praftent, quan-

BN

rum vires ferre poterunt ; in&in&üfque pieta:is

M

fuadebit.

il

h I

6. Illi, quibus fuperiores minaciter, & fe-

veré nolunt ejufmodijejunia permittere, ut

IQ w)a

lg

funt uxores , famuli, infantes, domeftica enim

&

paxpravalere videturprzcepto Ecclefiz, ut

fuprá notavi,

C

7. lili jqui inconícientiá fuà credunt , fe

li,

31

legitimé & rationabiliter excufatos effe a jeju-

&u

nio, nam bona fides eos à peccato eximit, A4-

tene

var. Sylveft, Cajet, Layman, cum Leff. lib. 4.

€. 2. dub $.. 3, Confültum nihilominus etit,

Ut

nequis fibiblandiri videatur, proponere excü-

bet ni-

gg:ioncn; fuara confeffario , qui non de

mium

p—

ä

^

D 7ejunio €$ Gulá,.

12.5

hi gï!

mium e[fe rigidus erga pæmtentem , ut habet

tfb

Cajet. ne fcilicet ll)fum à fua boná fide, & pio-

u

babili ratione , quà fe præcepto ;e)unandl ,non

Ridi,

teneri credit , abducat atqucm multa pecca-

um d

ta przcipitem àgat, confule La)mmn L. 4.trati,

8 c. 2. d. 6.

j

eui 1

Pa./ïämne appanere cibum illis, quos [cie

i

alias angere jejumium frne CAHSA ? -

jait t

Refp. x. Si nulla adít cawfa rationabilis

, 0nti

$

quà egooblxger illis dare cibum , me non pof-

íc , hocenim foxetcoogcran peccato ulo-

jui

Ium,.

; [qlw

2, Siveró legitima fubfit caufa illis al:quem

p hw

h Vi j

cibum dandi , uti sccidere poffet in magiftro

famlhas, refpe&u fervorum fuotum , qui aliás

LHQ

ipfum deferturieffent , velaliquod damnum

(

illaturi? item in Caupone , te(pe&u fuorum

eh &n

hoípitum, qui ipfum aliàs injurià aliquá affice-

rent, aut notabile damnum afferrent,eífe omni-

ttelts

no'hcxtum

Tuncenim non cooperatur fra-

W

&ioni jejunii , fed nutritioni naturali , ut Ícili-

16(13;

cetdamnumíuum evitari pofht. Sazcbez Lb

L,€. 7, 4. 34-

dutt

E^ Slfïtdubxum numfufiïcwntem habeant

fíci l*

excufationem , quo minüs jejunare velint, vel

"

teneantur, nullus tenetur illos exammale m[x

T

fuerit 1llorum fupenor Sanch.loc. cit.

j

yrc

Aim«

j

r

m

.314. De s. Desalogi Pracepto. Pun&. s;

l

Nunquam bthzþz j -vel alíos ad bzl:ena'am

Tiot

gompælz]h ufaue dum vel egrotarent , vel ufum

D

yationis amttterent , q//tad eff peccatti mor-

tale contra temperantiam? de quoin'

qtií

[

fequentibus.

[n quo confifrit malitia Ebrictatis

!i

Rfjþ Dum quis volantarié fe privat ufu t2

tionis,qu& eft pretiofa quær!'vm marganca,

Rrj

quam homo adediftinctiónem omnium Cate-

tforum fublünatium pofüdet.

füm s

AAR1

ui biberet pargla lærgzm iptaitu þ/ms

i

- datitía ,uon perderet tamen u[jm2 vationis,

fetir

Aut laderet fanitatem , pecmreme

marmlzter E

püne

&tl

Reþ Negatwe Nammahtxamormlxs cb-

tigb

rietauis confi(tit inamiffiogejudicii , vel deper-

fibni

dmone fanitatis,

Layman de tempemn lib. ?

Quf

j&& 4. dummodó per talem lztitiam quis fe

Á

non exponat probabili- periculo ebrietatis;

lii

tuncenim forec occaíio proxima , quam qui-

ln

vistenetur devitare fab peccato mortali.

L

,Qæale eff peccatum , provocare alterum

- ad bzämdum 2

k

Rejþ, Cumdz/r'm&mne. L Cum adverten-

mgjrz

tia &mtunnone ebrietatis iubfccuzuræ , eít

*

W:au

peccatum mortale

e

talis enig veré dicitur

B

K

eooptrari ebrietati.

u

W

z, Sine

P -

12$

'!

De ?ejtmio £? GuJÀ.

ii

2. Sine intentione , aut advertentid, fed ex

motivolzeritiz , quamvis ebrietas fequatur,

m

IJJlf«

non erít nifipeccatum veniale ; nam ebrietas

1

cenfetur per accidens advenire, Lajmaz; /ee.

N

61t, 2. 6,

i

Potéfné quis dare ad libendum illis ,

WL t

qios fcit intemperanter wino

sufurosi .

rgzïiu1

Refj. . Siue juffacausa

hoénoefé liei:

i CZT.Q

tum 5nam hocforet ipfis fubininiftrare marcy

riasi intempcrantiæg

?

)

. &- Siadfit caufa vat

iónabilis, qüalis effe cetie

IWJ !

1

fetür in fervo , reípe&tufui domini ; vel in Cau-

)

j

pone , refpe&a füorüm hofpitüm ad evitandas

eorüm minas ; injürias , quetelas ; vel aliud

"IT

hótabile detrimentüm , hoc effe licitüm ; nain

p

fubminiftzatio vini eft tes de fe indifferens j

al

quo fi quis abutatur , eft ipfius malitia, & con-

? qul& l

fequenter dator non cooperatur in'femgeraä-g

tixilius ; ni(i folüm matexialiter. $4 ; &&

Yi

"r

Laymaii.

;

hs

le biberé ini aliquà

Ef n peccatumi morta

i

Laberná , durante officio didino?

Re'fþ'.' Cum dijiiääïio'he' , 1. fiurgeat qüaidám

aecejfitas , omnino effe licitum, fine ifta neceffi-

r

[d 15

tate,ac dempto omni fcandalo non effeni

d

peccatum veniale;

i. Siindé aliquod fcandalum oríatur, qüod

: prä—

valdé frequeüs , & P:obabiil'q—gïe Íols$ 5

eipu

P 513'

p

126

De 5. Dec"alagä Pracepto Pþz&l j

cipué quandó di&a potationes fiunt publicé,

| q

Vi

accum clamoribus , vel cantu , &c, effe pecca«

dutm

tum mortale.

C,M

Vitium ebrietatis commi[f

if]uim it die feflo ,

:

mutátue äwciem ?

tili

Refp, Negativé :nam tempus non eft nifi

Ti

circum(tantia ageravans: nififpeciale aliquod

fidi

preceprum exftet ,' ebrietatem prohibensiü

tali , & talifefto, quod nufquam

| adhuc com-

pa*ravi/ri

hi

t

SeAINIMEE EM EL OR H o Hedo

&f

Poaunoncoru.M.AV,

t

b

. De Accdia,

(uuquam piger , aut acediofas fuz/?z in

i

]u

Adimplendis praceptis DE1 ,. vel. Ec-

cleffe ita , ut prigitia tua. te pericula

Gi

R Q

expofuerit offendendi DEUM? de quo

p

in fequentib,

atj

-Ouid efl -dcedia ?

Yol

Efp. Cum diffintlione,1, Si velimus impro-

R

Vitt

priéloqui , noneft nifi quedam negligen-

Rori

tia , & voluntaria omiffio diligenriz requifité

Quo,

ad aionem quandam praftandam; qua negli-

li e

retür

gemiaïnon eft viiofa , utfic ; ni&i conde:

qua-*-j

De Acedia,

127

liïlice,

quatenus hominem periculo peccandi exponits

ita ut illa fit , vel mortalis , vel venialis , fecun-

p

dum naturam ipfius peticuli.- Fihnuc, tratd. 18.

€, 8, q. 10,

j

2, Proprió fumpta,eft languoranimz , feu

ttiftitia , ac faftidium voluntatis refípe&u re-

du

rum fp

iritualium, quod ipfam negligentem

li

reddit in operibus virtuofis exercendis,

jbl

MU

Cuinam virtutum opponitur

"A cedia 9

Refb, Charitati: per hanc enim aníma lz-

a

i

tatur in exercitio bonorum operum cum fpe,

& fiducia firma promifforum divinorum sficut

écontta , per acediam contriftaturacin fe ipía

emarcefcit,

-Quale peccatum eff « Acedia ?

Refp, Cum dflinthione. v, ex fogenere effe

;7]; j

yl !

peccarum mortale , numeratum | inter (eptem

'!

capitalia, fic dicta, quód ex illis, veluti ex fon-

i

te quodam,feu princi

d

ginem fuam trahant,

pio plura aiig peccata orí«

Refp. 1. Ordimarie non effe. nifi veniale,

ratione fcilicet parvíratis fuz ; quamvis enim

voluntas fentiat aliquod faftidium, circa opera

u

,

virtutis , hoc ramen non fit przcisé ratione bo-

lv

legb

Rorum operum , nec ad fe contiiftandums

:j

quod DEUS ejufmodiopera in falutem ordi-

u

gl

d

nayerit , vel quöcxi dcüderatet nulla effe bona

ü

opera;

u

h&

138

De 3. Desalogi Prácepto, Punt.5.

ogcra

,fed hoc provenit àconfideratione pos-

ac laborum,; quos quis fubire co-

"n

narum ;

citur in illis exerceridis : ut

n quis exenipli grá-

tia £aftidiat conciones, confeffionem , jejunía ;

non ea fp

é&tando quatenus ftint quidam bona

fe

opera j

"

d quiatali veítiuntur circurnftantiás

utà loc

i,témporis , laboris, &c; eó. quod v.

b

9. nimis mané debeat fe

é ftrato proripere ad

audie

ridam concioneni ; vel niniis longo tem-

l

fetfionalé ács

Boreexípectare, ántéquam con

cedere queat , Yel cali potiüs die jejunare

li, ]

igneatur , quàm alio ; &c. Zoler, dé

LLST

jeccat: capa 6 s

N

M

; afh

w(.

w

;f

R

n

N

&

(

»p

9^

[

d

K

)

o

VE

,

4(1

N

h

A M^

"*th

uN

m

'K m

i('(.—

B

"

Aw

p

N

»)

a

a.

ETRT

2

N

:

i

MO

«

go

E

]

r cadi l

4

1

R1

In

Wbíe

l

De debitoerga Superieres,

1219

i po

t (

pligm-

jurit

In Ii. Præceptum

n boti

frinti

Decalogi.

quod f

L. De deäita £2 obligatione ve[petliva Supee

put Ü

vIDYM?M AC inf:riomm.

g() ljl

ii

Jl. De debito Filrorum erga. Parentes , Cj à

toutrá.

IIl Dedebito Servorume

u'ngrc

é contrá,

vga fnos Dominas ,ä

IV...De debito mutuo Conjugum.

ts

GD FGGESSRESENSRIONÉSS

PuwctTruM L

|

De debito, & obligatione refpe-

. Éiva Superiorum, ac Inferiorum.

Nunquam, chm (55 beneficiarius , omififls

boras caponicas , ad quarum vecita-

dionem quotidià ex . pracepto Ecclefree

tenerá ? dequo in fequent.

"Ad quid tenetiv. Beneficiavius ,

quintn recitavit [numBreviarium?

Efp. 1. lum peccä(ï'e mortaliter toties ,

R

quoties omilfio fuit notabilis , qualis effe

ceníecur omiffiounius no&urni , vel alicujus

l

Pars 41,

Ore

1$0

De 4. Decalogi Pracepto,Puntt, x,

horz integrz, ut habet Szarez, cap. 2.5,

h t

)

Filinc. tratt. 25. cap. 7. 4. 10.

Refp. 2, Perfacroscanones , cap, quia per

n

l

ambitiofam, & per Concilium Latevasenfe fef.g.

can,9. €8 per Bullam Pj V, ( qua decrera. re-

cepta fuére in quatuor Concilijs Provinciali-

bus Galliz ) talem beneficiarium effe. obliga-

E.

tum ad reftitutionem fructuum perceptorum ,

Ecclefiz , vel pauperibusillius loci, anteom-

nem fententiam Tudicisfaciendam ; nam ca-

i

*

.

non faciet fruclus

iden

nones exprefsä habcntr

H0f.

Quf

hus

Reff, $. Mlumeffeobligatum ad reftitutio-

nem, pro rataom:[[lonis : e. g. proofficio unius

UT

*

diei omnes fructus siss dies

,

pro matutinis ,

jutl

D

mediam partem illarum , pro Ze«dibus , vel

sná borá ,fextam partem , deducendo onera

o

l]

beneficij, v, g. miffas , affiftentiam — officij,

confervationem domus , conciones , admini-

'ülii[im

[

ftrationem Sacramentorum, vifitationesagro-

diy;

torum , elargitiones Eleemofynz. Henri2, cit,

& Leff. lib, 1. 0. 34.dub. 31, docetquod . fecun-

terrrul

düm confilium , & praximprudentum, (uffi-

L

ceret parocbo reftituere quintam partem pro

Á

rata omiffionis: Canonico veró quartam: Sine-

| (MEU

plici Beneficiario tertiam , quod pro iftis duobus

hnj

ultimis videtur Leffio nimislargum , quando-

ChUm

quidem feré nüllum aliud onug . habent quàm

Vat,

uf prccan'.

n

Ro

t

De debite erga Snperizores.

1j

L [6-

Nunquam ,cum [fs Parechbus, neglexifli

refidere in propris benefcto , vel defuiffi cuis Vi*

W

ff

bus ia in[firnilione ,. ant adviinifiratione

Sacramentorum ? de quo infe-

a Dv

du

quentibus.

a

o !

eQuale peccatum committit Parachus

«on refidens ?

f ol

Reff. z. Illumpeccare mortalitcer, nam res

r o

fidentia eft de jure naturali , per quam | tacité

fm&m

quifpiam fe obligat füfcipiendo onus , quate-

t

nus officio fuofungi velít, Eft etiam de jure

o Ut

divino , juxta illa verba , pafreovesmeas. qua

juffio dire&té refertur ad Parochos |in perfona

Tl

"E

Petri : obligatur pretereà ad illam ex jure Ca-

nonico. Cap. pervezit, Cap. feifeitaris , 7. . 1.

om

Oüdä«

& ex Trsdent, fe[J. 13. €. Y. Bonac. de vbligat, Be-

.lrio

Béficiar, D. 3.

Refp, 2. Siàfuo beneficio abfit plus quàm

s

fl f

duos menfes,;inanno, vel contínuó, autcum in-

terrruptione , perdit fru&usprorata(9na abfen-

Á

[

£í4 , & tenetur ad reftitutionem, ante omnem

m

fententiam condemnationis. quod diligenter

obfervabit confeffarius, ( ut notat Passs , im

n:Sll

duj

fira. fam. cap. 19. ) ne fcilicet eju(modi Paro-

j

chum refidere renuentem , cüma

luan

Vat,

qpeffet i gbfcl-

up

la

Qu

»

pi - De4. Pecalogi Pra?epla, Punnil, y.

a

Qaale peccatum committit Parochus, qui

t

z0n concionatur , vel catechizat fuos Parüs

y

thbianor,

l,

K

Refp. t, Si (ubfit aliqua. nece]fitas coBCers

tnTu

nens res ad (alutem necelfarias , ( uti quotidia-

M

us

na docet experientia , femper ejüfmodi defe-

D

étus in fimplici plebe vigere,) peccat morta:

j

MM

litet. nam intalineceffitate tenetür velper fe ,

il

el per alium , (aas palcereoves. Ec Cost, Tri-

ült

dez. fe|J. $.c, 2. ipfi prcipit, ut populum in«

dj

ftruat fingulis Dominicis , acfeftis (olemnibus,

Wg

Bona. defp, g. d. Y p. 3. . 28.

V

Refh. à. Quod finulla ad(it neceífitas , eà

Qqui

quod juvehtus fit fufficienter catechizata per

Ím,

parentes , & magiftros ícholarum , Suar. putat,

&i

illum tion pecécatürum graviter, fi aliquoties

w

tantum illud intermittat. . quod Jozac, Joc, €st;

hl

determinat ad duos menfes , plus minus, in

--

nmbw

anno,

hjf

eQualiter peccat Parochus,qui Sarramen-

UP, ;'c

La non adminiflrat egrotis ?

illum (

Kefp. 1. Peccare mortaliter , concra finem,

D

f

pro quo in Parochum affumptus erat , ne fcili-

cet in tali neceffitate négligeret falutem ovium

cg

p

fibicommiffarum, namut dicit Bannj loc. cit.

Parochus debet informari, numfint aliqui z-

tionj

groti in fuá Patochiá, num facro muniti fuerint

t

viatico, ac deinde illos vifitare , cifque affiíte-

lllonc:

te, cüm fit res periculo pleniffima, totum hoc

nqgo.

M

H

E

De delito erga Superiorer,

153

negotium V icarijs negligentibus comittere ; ac

f 401

ID

rem tàuti momenti per procuratores pcragere.

Ref,. 1. Siipfius Parochiani fint infe&i pe-

fie, cenetur (ub peccato mortali ad Sacramen-

QG

um Confeffionis, nonfolum ex ebaristate, uti

Qtidld

aliquis (implex Sacerdos teneretur , pro falure

f

animarum vitam fuam exponere , fed etiam ex

n

jMflitid , namiftud facramentum eft necellari-

p

um ad falutem hujuspopuli , qui non. poteít

AU

diu fe Præfcrvareäpeccato mortali , nec ita

i 1

facilé pera&um aliquem contritionis iterum

T

renargerc,

. Quad attínetad Sacramentum Euchariftiz ,

10

quidam auctorescitati per AMabardum 2 7-

"T

[nmma c,43,ipfum ab hoc onete eximunt,dicc-

Ü lm

P l

;esyelüfcmmin;ali&,atunon teneri. adillud

quon

recipiendum , &coníequenter Parochum ad

li,

hoc illi míniftrandum , praximque quotidia-

TM

namhocevincere, Nihilominus Suarez, diff.

72. fell. 3. n.7. Fagund. de. 3, prac,. Eccl. lib 3.

nl

€ap. 3. citans Henri4. Navar $4 , Tolet, dicunt

illum effe obligatum , atqueadhoc, ab epif-

copo poffe compelli. nam licét hocSacramen-

Y

tum noo fit neceffarium ad falutem , eft tamen

n

nece(farium ,ut quis perfeveretin gratià recep-

dul

I

tá per confeffionem , ac refiftere queat tenta-

tionibus mentis. fi tamen Parochus nimium pe-

Jiqui

qll

futit

riclitaretur de vitá fuà in ejufmodi adminiftra-

m

na[mtl

tioqe Ielinquens per mortem (uam Parochia

ine

jX

)

n

$34 : De 4. Decalogi Pracepto. Puntl.x,

l

fineomnifubíüdio, poffeteffe excufatus , tefte

tonni

Suarez, loc, cat,

LU

M

Refed:flíne, cüm ffs Canonicus iu tuá pra-

üt,

bendá a[fifTendo officio Divino veluti facri praci-

pient Canones ? de quo infequent.

Qu

i.

EL

Canonicus zenetárne refidere

A

Refp. Patrem Bagnij in füa fum. cap, 22.ci-

aC

tando. Ofhen[em. Aor. Le[f. Keginald. ac alíos,

ja

Ia

dicere, omnes Do&ores , quotquot in (uas mae

nus incidetint, fentire expreffe , illum effe ob-

pud !

ligatum ; nififit privlegiatus, alioquin non ha-

im|

betnifi ttes menfes per annum à Concilio Tti-

Ce;

dent. quibus abeffe pofli. quod optimé ad-

vettat confeffarius , utillis, qui ia liberé ab

Ecclefijs fuisfine(crupulo decedunt, fcrupu-

(l

lumaliquem & confcientiam moveat, -

t

utficium enim datur propter officium.

Canonicus tenetárne affflere choro ,

Rtf]

€$ caztare ?

NI

at

lN

Refp. 1, Ilum obligariaffiftere, ni(i habe-

p

at aliquam excufationem approbatam ,à Sacrís

On)

Canonibus , fab peená perdendi diftributio-

nes , quz inftirutz funt , ut ibi affiftarur , ex

lt

Conftitutione Bonifaci] , qua incipit cepfut-

iedinem de Clericis nop vefulentib, in 6, eaique

tim

zeftituendi vel Prefentiario , aut Fabrica;an-

um

Qt;

;,

|

—

l,

De debsto erga Superiores,

13j

5, t

té omnem fententiam condemnationis, JVa-

var. concil. 33, SAP', refidentia.

E

l. Trident. ut

Refp. 2. Obligari per Conci

ufi p

cantet, Jzbilonnzus ubi confuetudo eft recep-

1 PMGS*

Ils

12, quz non eft alienaà tatione , cefte Leff. s&.

2, CAp. 54 dub. 53 71 185,. ut. vicarij , atque

cantores faciantofficium , eà quod callentes

artem mufices , decentiüs munus obeant , Ca-

pb

nonicus cenfetur liber exiftere, dumodo fit

F

rz(ens, acafliftat reverenter, vide plura a-

(oust

T

pud Honac. de boris canon. p. 2.

T

um fis Capellanuscelebraflíne miffas tu&

ilio1

Capellania conformiter menti $ interztiani

inti

Funudatorum ?

bert )

fcpi

Capellanus obligatus ratione fundationis

"

celebrare quatidie, peccatne opaittendo ali-

quotics 2

Refp. 1. Sifundatiocontinet , ut celebret ,

i ,

vel procuret celebrarzi;tam refpe&tu unius quäm

alterius, licérfitegrotus , peccare cum obli-

ifhd

gatione re(tituendi

, contrariatur enim intenti-

E

onifundatorum.

SaN. miffa,..

lrb

Refp.. 2. Si fundatio non contineat , utcee

AUL ]

lebret,quandó Capellanusnequit illud prarfta-

u

re , poteft id honeft? intermittere feme! infep.

al

timana. nam non tenetur celebrare;ni(i quan-

rj

zum reverentia Sacrificij illud permittit : imó

[

oritemporisfpatio in-

potef*c illud adhuc lon?i

4

o

termite

136

De 4. Decalogi Pracepta,?un&. i.

termittere, fiurgentia ipfius negotía idrequi-

'ffh 1

runt , ut habet Bozac. difp, 4. p 8« q.ult, n. 7,

E

Quod fi fit egrotus , ac morbus longo teimpo-

,

re duret , puta per fpatíum duorum , vel trium

Mf

menfium, tenetur procurare,ut eju(modi miffz

der

celebrenturperalíum: Siverà ejufmodímor-

/mil

bus fit brevis ,v. g. quindecim dierum, aut

UM

etiam menfis , tenet Laymancitans Navar, il«

tusfe |

lum noa obligariad procurationem , ut ejus-

lici

modi miffe legantut Layoan lib, e. tradt. s. n,

vgt

7. D. Navar.l. z. de veffit, cap. 2. num. z.

N:mq

precisáconfuetudine , aut decretis , nam non

ftitg

videtur credibile , fundatorem protam parvo

cempote , ac protam rationabili causá. ipfum

voluiffe ita ftri&é obligare Petras Navar, Ra«

driquez,, Bonac, loc; cit.

(j

Capellanus potéflne dicere miffam de San-

Eis locoilins ,quae[l de Requiem , vel in

. l(:ü

Ms

4/iqna alio altari contra Lertinos

fndationis ?

Othh

L

lo

a

Refp. v. Ilum non poffe celebrare in aliá

ellà , aut altari , fine causá vatianabili , & (

Z.P

or

"

inavié hoc faciat,i

pfum peccare mortaliter,

&i

adverfa

tur enim intentioni fundatoris , cui nec

ipfi

hzredes der

ogate poffenr. quod f boc varà

m

facit

» Don eft nifi peccatum veniale : & fi ha»

Bo

buit caufam rationabilem 4

ipfe nullo modo

peccavit , nam cenfetur. fec

Átni

ifle juxta interpre-

Cun

tativam v'olgnrarem funda

toris, 44zor , Graf-

Ici

*

OJus,

N

!4 'A

De debita erga Superiar'e:,

u7

idrequi-

fiut . Bonac, Dian. de celebrat. miffar, vefol. 19,

lst

Pdï'f . 4

n

Refb. 1.

Si celebravit miffam de San&o in

ettiu

dieferiali , aut. fenplici feflo , ipfe peccavit nom

dimd

obíervando fundationem , ut habept /4ngelut,

xl

rmilla : Siin aliquá die dominica, €$. feffo du-

m, t

plici , vel feemiduplici ; non peccavit. nam po-

av

tiusfe poreft conformare ufui Ecclefiz , ac ru-

u

bricis Miffalis, quàm particulari fundatoris

d

devotioni.

ff

Nunquam, cim fis facerdos , intermififli

TU

recitaretuum. Breviarium , velcelebrare m[..

It P&WO

[am , ad quam obligabaris ? de quo

j i

iníequent.,

TA

- Olligatárne Sacerdos recitare [uum

Breviarium ?

ran

Refp. .Ajïrmatz'vä :ex jure Ecclefiaftico,per

j t

|

i

facros Canones cap, doleztes. cap. presbyter. de

eclebrat.. Miffarum. ac pex veterem , & gene-

ralem Ecclefiz confuetudinem, Bozac. d7f?. 1. 4.

E älal

As p 3« 2. de boris canon,

".

Qualenam Breviarium recitare debea 9

ytdlit

Rop. Secundum ufum , & confuetudinem

, aiit

EL

fug Diecefeos , ut dicunt aliqui, quatenus tali

&lb

modo fuz (e conformet Ecclefiz. Angelu.f.lfoz-

) IUOdj

Jentia , Navar. Va[2, Belar. Azor, Alij veró di-

ntern

cunt , quod, pracifo decreto particulari , poflic

/ GN'

recitare Romanum , & quódin hoc fe confor-

met

:

l 5

138

De 4, Decalogi Pracepto Pun, ,

metEccleüz Romanz,

m

quz eít mater omniumþ.

6

Caiet. Leff. Sa , Layman,

"

ln

-uanam omi[Io Brcviarij erit f* j'z'ciem

E

L 4

J

W

ad päcmmnz mortale ?

ii

Refp, Omiífio unius. nocturni, velhorz

Jit,

integrz, Swuarez cap, 15 num, 16. [ib. a, de

YLfCAHOHICLIS,

-!)a—-

NT

e"Qui interrumpit recitationem Breviarij,

pecm'me ?2

h

Qu

Refp. x, Si fubüt juffa caufa,v. g.ad audien-

dam concionem , ad faciendum difcurfum ali-

vl

quem pium, adlegendum aliquem librum fpi-

hoc

]u

ritualem, adrecirandam orationem aliquam

jaculacoriam , ad refpondendum breviter ali-

tttl

cuiusinterrogationi, &c. nullumeffe pecca-

4f

f

1

|

à

tum, nam totum hoc redundat in gloríam Dei,

& non cenfetur effe moralis interruptio. Z/zor,

t

D

Lef. Navar, R

egin, H(z'uc, Medin, de orat,

quaf. 16.

x

i

Refp, 2, Sine ullá causá, & cum longá,acno-

t

t

tabili interruptione , aliqui dicunteffe. pecca-

tummertale, ratione irreverentiz , qua in

(

Deum committitur, & etíam quód non fatis

Etd

fiat przcepto Ecclefiz , cüm nulla fit continua-

W

tiointer officium,tam longo tempore interrup-

Qu

ED

tun , ac dein iterum inceptum. zzor, AMedi.

INavar.$2, Alij veró tenent,non effe nifi pecca-

S]lz

tum veniale,ratione fcilicet indecentiz , quan-

vidi

D7

tumvis duret. intertuptio, fivedein id fiat in

medio

————————OMÓS NÓ

M

l,

De J.eäitc.) erga Suþ;;;are:.

19

medio horz , five píalui , nam fempet licer di-

Til

cere, quód recicetur officium torum , | fecun-

UCRAU

dum przceprum Écclefiz, pro quo non requi-

ritur phyfica continuatio, led moràlis. $warez.,

Leff. Layman. Bonac.Filine, tratt. 13. num, 102.

id

hott

4

D

Dian. de boris ve(ol, 4 p 4

-Quale eff peccatum recitare Breviarium

tVilr

/:'h: Attentione ?

Refp, Aliquos effe in eaopinione, ut dicant,

|

!

aude

eum qui non attendit ad verba, velad feníum:

vel alioquin mentem ad Deum non elevat, &

Áund

m

hoc fiat per partem notabilem, peccare morra-

liter, nam Ecclefia precipit, ut horz canonice

iique

iterdi

recitentuz f/4diosé €$ devoté quódq; precesfine

[apecca'

attentione , vel formali , vel vírtualifint inu-

tiles. Navar. Sotus. Azor, Leff. Sua, Sà , Kegi-

'iamDeï»

EQ. AZW ]

zald. Vafa. Filinc, Tolet.

: diümg

Alij:enent non effe nifi peccatum veuiale ,

dummodoó inrecitatione horaru:n , in aliquà

actione fe non occupet , quz ex fe fit incompae

u

tibilis cum attentione, uc eft , v. g, ícribere, lu-

| pev

uj

dere, &c. nam attentio eft a&usinternus,quem

n

Ecclefia non poreft precipere , quandoqui-

dem illum non poteft cognoícere , nec coníe-

onuli

quenrerillum , ut pooiendum judicare , ita

fitett)

"Antonin. Oflienfts. Auchar.2»an. Andr. Duran.

J

Sylv, Med. 4Ang, Rofel, Coniach. ac plures alii :

fipt?

vide Dian, de borzs , refol. a, p, a, Baym. hd

qu

IrAU, V. CAp. $. 0-10,

j

)

Inra

g

146

De 4. Decal. Pracepta, Puntt. x.

jptra quod £empus tenetur quzjifiam 4d

JM

recitandum [uum. Breuiarium , ut à pec-

iele

catamoxtali eximatur ?

(on

. Refp, Intra fpatiüm unius mediz no&is af«

u

queadaliam fubíequentem i c. diei natue

u,.

talis,

|

: Wty.

Potéfine re&itar:' totum C irztegr)m

officium matutino tempore.

'le

lia

Refp. 1, Cum causarationabili, v. g. fi quis

praevideacaliquam occupationem contínuan-

bolo:

Aott

dam totá die, hoc effe licitum , fic permitcunt

SS. Canones pauperiClerico in campum ad

i

Qu

laborandum eunti , cap, 1. de celebrat. wiffar,

Aefp. 2, Recitans vefperas, ante. meridia-

inj,

numrempus , ve] refezvans omnes fuas horas

7

ufque ad vefperam , non poterit excufarid pece

"ii

cato veniali, eó quód pervertatur nortabiliter

D h

l

confuetudo Ecclefie. — Bozac, difp. 1. 2. 3. p. 3«

W

n 9.

ln

d

Licéine recitare Matutinum , (v laudes

aotle Antecedeute ?

l

&i

Refp, Affrmativi,elapfis circiter quatuar

(

horis poft meridiem , nam tünc temporis, dies

Vi

Écclefiafticus incipit, imó Ecclefia , tefte Lay-

t1or

man, jam facitofficium, ^ Quoad reliquasho-

Éill

ras , recitari illa omnes fimul poffünt matuti-

Dam

no tempore, finimirumfübfit aliqua honefta

lttic

cauía , v. g. iter perficiendum, negotia tractans

P' Ig !

a5

"

141

De debito evgA Sxtþc"riore:,

d

da ; vifitatio amicorum , fi opotteat gudere,

t

vel fe occupareopere aliquo pio refervando

(ecandum confuetudinem Ecclefiz vefperas

uf

joft meridiem. — FIiut. tract.. 23, K 8. 4. 10.

| M

num, 273,

nerne vtcitare Breviarium

Sactrdos iene

!

nn

dum efl egrotu?

" Refp. x. Siincommoditas ,que indé ipfire-

rültat " ficevidenter notabilis A Vug. violentus

dU

VEUDuge

doler capiis,inquietudo quzdam molefta,

Bon cenfetur obligatus , nam creditur morali-

mutt

ter impotens 5 nec Ecclefia intendit quempiam

um i

vj

€um eju(modi incommoditate obligare, El;'uc.

veridie

] 2"4&. 2;- q; y- 'n.! 2920

ss hort

Refp. 3. Siincommoditas frt levis, v. g, par-

vusaliquis dolor capitis , ftomachi, renum;

gip

vbl

obligatur ad illiusrecitationem, nam obligatio

recitationis Breviarij,eftrigida ; à qua caufa

j

levis eximere nequit, — P4/4, Suarez, Palent.

ZAxor, Tolet,

:

j

Refp, 3. Siincemmoditas t mediocrit, ac

confequenter quifpiam dubitet , num ipfa fuf-

quatuf

ficiens fitad fe eximendumàrecitatione Bre-

6s d*ö

viatii , debet ftare judicio medici , vel fui fupe-

(l

rioris , v. g, Parochi , Confelfarij , Cafiftz ; &

uashö'

fiilliipfi dubitent , non cenfetur obligatus ,

ma

J

nam non deberfe exponere perículo incidendi

ho

innotabileincommodumi, Bozac. difp. 1. q. 6.

u

fi autem nullus fuprà dictorum pra-

Po 1,?, fo

li

. (eps

14à

De 4. Decalogi Pracepto, Puntl. 1.

fens fit , non peccabit egrotus, quando ex bo«

Pm

ná fideiftam excufationem | rationabilem judi-

cabit, Fi/rzc, loc, ctt. n, 293. .

N

"Quoties in anno senetur Sacerdos

lütdu:

celebrare ?

TA

foti

Refp, Navatr, & Suar. fundatos in. cap. do-

(uom

lentes de. celebrat.. Misffar. exiftimáffe , ipfum

lE.

obligatum effe , tribusaut quatuor vicibusin

üis i

anno, ÁAlijcum majori probabilitate judicá-

dxiny

runt,ipfum obligatum effe decies, vel duode-

todit:

cies , infeftis (cilicet folemnibus , quod vide-

Rtü

tur magisconforme Concilio Trident. dicenti,

tidien

faltem dominicis , C feflzs . folemnibus. . nam fe.

ij

longiori tempore à celebratione miffarum exi-

Tehgg

mere , rariffimé caret fcandalo , ac intereà ce-

dit indetrimentum fpirituale facerdotis. Fz/isc.

dl/p"fof

sratl. $. €. 4« q. 2, cum , Tbo, Sy

Qul

aljs.

l?e;þ. Sot, A&

Sacerdos potéfine. celebrare antà recita-

Rtfp

h;

|

tionem Matutias ?

M

Refp. Cum casá rationabili illum hoc pof-

Chi

fe , ut habet Leff. 1.2.6,3,2. $1. nam miffanul-

lam habet connexionem cum officio

*

fütini

?

imó fi

A:

nulla fubeffet caufa, tamennon commitrere-

One[

tur peccatum mortale , tefte Faggsdez de 1.

AVer|

pracs Ecclefia lib 3.c, 27. namrubrice miffa-

"M 5 [7

lis, que dicunt ,/a/teme marutino diilo, (ant tan-

h

tüm datz pro inftruétione do&zinali, nonau«

tem pro pracepre.

Pu-ï

De debito evga Sxperiar:;fä

143

erbo

Peccásne , dum nondum illucefcente die

31

celebrat , veletiam poff meridiem ?

Refp. 1. Celebrareanté auroram , five uná,

li

aut duabus horísanteortum folis, ( ut habet

Suar, Filuc, Layman , effepeccatumz nifihoc

foret in miffis de Nativitate Domini , quz no-

.ap. JV'

&uomnes confequenter dici poffünt , Szarez,

,nt

difp. 8. fe&, 4. vel in miffis matutinalibus, fun-

ais

datis in Ecclefiis parochianis,nbi confuetudo

juditï-

obtinuit , ut dicantur valde mané , proó. com-

dini

moditate fcilicet populi Conizc^ , Laymam

hi

Refh, 2, Quandófacerdos celebrat poft me-

dici

ridiem , peccar, poteft quidem perficere .poft

nani

m

meridiem miffam jam anteà inceptam , non t«

meneandem, poftillud tempus ordiri, Zenac,

vt

h

difp. 4,q,ult.p. 6,u. 6.

3 MWI-

ónil

eQuale eff peccatum celebrare cum . corpo

ralibus immundss ?

Refp. Effepeccatum mortale: 24»g, Ta£.

T

Sylv, Sà , Suar. Regin, Filiuc. ob irreverentiam,

l

qu& committitur refpe&u Corporis JES U

y 904'

Chrifti, dum illud imponitur linteo ita im-

liffanülj

mundo ,ut veró laventur , permiffum eft.illa

darealiquibusfosminisdevotis , vel filiabus

; ii

mittt

honeftis, poftquàm (cilicet facerdos illa priüs

dadlh

laverit , ac ablutionem in pifcinam conjecerit.

| milfä'

sta Suar. Hen-rig, Graff. Sa , Regim, Coninch.

j

Lgmf Fag*.

nqniü'

AN M

Ji

144. XDe 4. Decalogi Pracepto, Punä.'l,

Nunquam contempfifli 105 $uperiores Ec-

L

clefiafficos ,"vel Laicos omittendo a&ionem

m

i p«

debitam bonorativam , 'vel faciendo

aliomer: inbonorativass ?

hi

W

Quale peccatum eff contempim

1

SAEDEFIOYMNO ?

Refp. 1. Cum diflinchiose : Si contemptus

fit de ipfius perfona rationeofficij , & hujus in«

hij

D

.'

tuitu dedignetur ei obedite; eft peccatum mor-

tale. nam ifte contemptus redundat in DEUM,

lh

ui dixit $ Qui vos[pernit me [pernis.

"u fupe

Refp. 2. Sicontemptusfit de fuperioris per-

Dirtx

féná , nonvatrone officij ei impofiti , fed proptet

præcep;

ptttnt

aliquos defectus, qui ineo notantur , eó quód

v. g. fit indo&tus, incivilis, bibulus , lufcus,&c.

Srd

tll

non eít , nifipeccatüm veniale, Szarez, de /egi-

bus lib.3.c.28.*, 22. Quod Íi contemptus

UAU

NU

non fit de ipfiusperfoná , (edcircarem , quam

pracipit , & quis dedignetur illam excqui , eà

[

quod ipfi videatur nen magni momenti effe,

ut eft v. g. claudereportam, everrere cubile,

Refr,

etn

confpergere hortum 3 e& peccatum — veniale,

conh

rationeícilicetparvitatisfuz, ozac. de pet-

4j

'dt. tom. 2. d. 20 P- S. q. 3- num. Io.

lr

$i res pracepta , etfi de fe foret parva, f4-

menforteé magnum quid. importaret,

fierétne mortalis ?

Kefp. Affirmativà , namres leves redduntut

graves , quando à Superioribus prcepta funt,

PIO

| Pm

ais

El.lt.

De debito ergá Sgpe;iare:,

145

irtt]

prö fise notabili ,fic nolle claudere portam hor-

1777

ti, quod caufa foret,ucbeftiz illum deripereng

h

eft peccatum mortale.

Affeciff íne fuperiorem 1uum aliquä C05«

iumeliá , pudore , injuria , fFue dein ss Pater,

n

Parochus, Sacerdos,vel aliquis fit alius?

de quo in fequent,

nj

hjv

Refp, Effe peccatum mortale , zaterid so«

um

tabili, cujus circumftantiam in confeffione de-

D

clarare oportet. nam peccatum coiniffum corre

tra fuperiorem , quí vel eft pater carnalis , vel

tinr

fpiritmalis , habet fpecialem malitiam contra

d p

praceptum DEI , quo obligamur honorare

T

parentes; acdeindépropter injuriam fa&am

Sacerdoti. Bonac.depaenit. difp. $. 4.. $. p, &-

hu

«

citat.Henriq, qui ipfi attribuit malitiam fpecia-

onetu!

lem , contra reverentiam partícularem , quam

n, (

"

debemus miniftris JESU Chrifti,

(;

Contemptus mutátne [peciem?

ynti u

l

Refp.. Affirmativé : cüma contineat fpecia-

t i

lem malitiam inobedientie , exprímendam in

veli

confeffione. nonfufficeretergó dicere , Omifs

XJ

auditionem mif[z , fed infuper adjungere debet,

per contemptum mes parochi, Pa[4, & — a«

difp. 158.,37.5,4.. V'ide Cafpen,

ij

at

trat, 12, d. 3, fet]. $.

«t

se09 o See

y

cplz

Par: 1l

Pux:

P

f

$46 | De 4. Decal. Precepra.þ Panil.5,

IY äüüüüüäüääääää

À

PLVNCTVMFH.'

iüm

mnt

De debito filiorum erga Paren-

inany

te$ , & econtra,

Tm e

H

)

!

Ofilj , zeunquam omifrflis debitum pa-

fonia

rentibus veftris bonorem , aliquo ex

h

- fabfequentibus modis?

ftQti

f li

x. Jpffsoptando aliquod malum.

uN

dignabundis,

à, Ip[oscontemnemdo geffibus quib:g.rdam de-

(3. Contra illos preferendo verbà rudia , Arro«

;

gantia , injnrio[a ,irriforia.

4 Fpfis nonobfequendo in vebus. bonos. smo-

ves ,velaconomiam propria domus , " concernen-

Rq&

tbus,

L

M,&[

$. Jpfosex indignatione percutiendo.

TDiln

6, Jpfis auxilium , €$ [ubfidium denegandoín

Vl

spforum nece[fitate corporali vel fhirttuali.

l Gd

Ml,s [

1n quo confiflit bonor erga Patrem ,

l (

€3 Matresm ?

tüt

Efp. 1n quatuor potiffimum: in amore, rte

fcabe

"Verentiá , obedientiá , auxilio,

eritpe

4

fitsf

la

z

i

D)e deþg'tofliar' erga— S;:P!Viüï&f. 147

n quo cenfiflin ifle amor ?

Refp, Induobus: 1. ut quis habear affe.

&um internum, ergaparentes. exemptum ab

omniodio, nam íilumen naturale di&tat,

A

amandum effe proximum , potiori jure id ve-

rum erit , refpe&u parentum.

?. Utipfisexterius exhibeat quedam teftí-

moniahujus interioris amoris per figna de-

m

monftrativa benevolentiz , quando occafioid

WW

requirit. nam przceptum amandi , includit in

fe aliquam amoris probationem, Bamz*c, dife,

a

N

6. p. 3. ?. 2.

?dm b

Quale eff peccatum , effe averfum à. fais

j m

perentibus , ac fpfis optare aliquod —

malum ?

nuy v

p

Refp, Cum diffintlione :1, fiaverfio fit mage

«4 ,& confequenter indicium odij /z/eras , vel

malum de(ideratum (it zorabde , v g. &gritudo,

:gMo!!

vel morsipfa, utquisin illorum hzreditatem

Gün

fuccederepoffit5 eftpeccatum mortale, Zo/er,

R

lib.s- c. !l n. 40

2. Siaverfio fit/evzs, vel malum | defidera-

TU

tum fit parvum , v. g. ut offendant contra

fcabellum, vel in. itinere luto maculenturs

p

eric peccatum veniale , ratione fcilicet parvi-

:

tatis fuz.

J

qi

K a

Quale

E

s

—

14& — De4.Decalogi Precepte, Punt. z-,"

uale eff peccatum , afpicere parentes

M

torve ,€2 oblique , spfis duve loqui , ezs illudere ,

dj

es difforquendo , vel ala srrifionis fig

"A eis :

d.

exhbibendo?

i

Refp. Effe peccatum mortale , fpecíaliter fi

9

Etá enim eliciendo

ndi

hoc ordinarié fieret,

huncactum exteriorem , non ftatim tollatur

lt

at

tb a

omnis amor internus erga illos, nihilominus

per talem adum dehonorantur, nam quivis

L:

| n ve

obligatur ipfis hunc amorem exhibere per re-

verentiam exteriorem , tum quoad geítus,tum

lm eju

hd

quo ad vertba. 5y/s. V. filius n. 15. patvitas ta-

men materiz , in hoccafu , à peccato mortalí

du

excufare poffet,

4l

frflit reverentia debita

1n quo con

Parentibus ?

Ke[p,

Mi

Refp.. Inexhibitione externá refpetüs , feu

reverentiz erga illos , tam quo ad geftus,quàm

V i

quo ad vetba , ipfos fcilicet falutando humili-

BETS

ter, eis loquendo comiter, ferviendo officiosé,

ac denique impediendo , pro poffe fuo, omne

! 91

malum , quodipfis.accidere poffet,

eQuale eff. peccatum. proprios. parentti

l Refp.

[ii

ditlerijs , cavillationibus , injurijs , aut

Alijs fcomatibus. afficere?

COD(et

quari|

Refp. Cum diffintiione : 1. fihzc omnia fint

notabilia , & ex fuà naturá contriftativa , ac

Qüente

degt,

pet accidens indé

provocantia ad iram ;( licet

*

t

pat ene

Ü

De debito filior.erga Parenter.

149

11

parentes non commoveantur ac contríftentur)

[]

violatur enim honor

'"d" f

eft peccatum mortale

3

Atl |

ipfis dcbitusin re gravi, Bonac. tom. 2 difp, &,

$. M^ICAD. 2,

alitrí

2, Sicjufmodi di&teria , cavillatíones, con-

jcid

tumeliz fint /eves , provenientes potiüs ex ru-

tolly

fticiate ordirarià fimplicis plebis , quàm ex

Joniit

malo aliquo affe&u , quamvis parentes nota-

biliter indé contriftentur ; nonerit nifi pecca-

j quiw's

t PC[ l

tum veniale , ratione fcilicet parvitatis fuz,

nam ejufmodi verba non (unt de fe (ufficienter

frupit

mvltste

indu&ivaad indignationem , nec norabiliter

y t

deftruunt refpectum debitum parentibus.

-Quale eff peccatum percutere pa-

rentes?

jdi

Reþ Effegravi

ffimum peccatum , contra

naturam , ac pietatem , punibile per omoia

ei 1&

legum genera , etíam

fipercutiantur folüm /e-

[tus,quat

viter , nam hocipfosa

D

cit injurià notabili, ac

f m

graviter contriftat.

oficit

Iu quo confiflit obedientia filiorum

Io, oni

erga pareutes ?

.

Refp, I1n. duobus

.

circa quz filíus ipfis

fubijcibilis redditur , 1. reípe&u illius quod

Ó

concernit falutem zternam , ac bonos mores.

quaré fi parens przcipiat filio , ne tabernas fre-

yniP

quentet , vel domos, aut perfonas diffamatas

t

adeat , vel miffam audiat , & filius obedire de-

'd'nf l]

tte&et; peccat mortaliter , nifi parvitas ipfum

^

K 3

exe-

d

wo Dea.Decalog: Pracepto. Pzä&. a.

excufet , vel parentesin hác preceprione , non

,

habuerint intentionem iplum obligandi (ub

mortali, nam omne przceptum íÍuperioris

non obligat , nifi pro ut eft ipfius intentio.

t

[

i

Bonac. loc. cit, p. 4. 2um.'2.

m

2, Refpec&tuillius, quod concernit oecono-

miam , feu gubernationem domeéfticam. quare

i

«

fi lius fine legitimá excufatione detrecter cu-

001

At

ram habete rei familiaris , feu domeftícz , ne-

l

IN

gotia illius infe fufcipere , invigilare confer-

vationi bonorum , ac redituum familix ; pec-

TA

l

cat mortaliter. parviras tamen nonnunquam

lid,

VL

ipfum excufare poterit. Sancb. lib. 4. cap. 1j. s.

22. Bonac. difp. 6, p. unica p5« 9. 2, a, v. filij.

?w l[

Cajet, v. Jehij peccata.,

lj

j

P

ne filius promittendo matrimo-

fecca/t

qui

mum fine pra[citu parentum ?

! g

Refp. Affirmatiue : & in Galliá , eft pecca"

Q

tum mortale , ubi etíam conftitutio de Bloys

&l5 f

arr. 14, permittit parenti. exhzredare flium

o

matrimonium contrahenrem (ine ipfius con-

Iorg

fenfu, nam obligatur in re tanti momenti pa-

üï['JPJ

rentibus hoc negotium communica:e filius,

acab ijídem confilium petere , cüm fit fub illo-

Üb

rum poteftate conftitutus. Sazch. /ib, 4.

de matrim,difh. 23. num,10.

A

Qim

I

-

T dl

"

il

De debite fifor, erga pa,reme:.'

Ye, t

du quo confiflit auxiltum, quod filius 1e-

ndi l

merar praflare parentibus ?

ptioi '

Qrenn.

Reff. 1n duobus1. fi ipfi neceffitate aliquá

fpirithali premantur. quare filius peccabit

d

mortaliter ( nifi ratione parvitatis materiz ex-

cufetur ) qui negligit culpabiliter ;ne parenres

n,quii

r

in morbo conftituti facramenta neceffariareci-

icz t

piant , aut qui impedit teftameati conditio-

nem,vel noníolvit debita legitimàab ipfis con-

o

£racta , cüm poffet facere, auc non exequitur

mj

i

illud, quod ipü fideliter in morte injunxerunt,

veletiam non debité pro illis orat , aut preces

Mf.ïï:f-,-

pro ipíis fandi permittit, Navar, €ap, 14« 7

x

15. €9 16.

2. Dumipfos urget. seceffit

Af tempam[i: :

TU

quaré filius , qui non fubvenit fuis parentibus

'

in gravi neceffitate conftitutis , cüm polfetfa-

f

cere , vel ipfos non vifitat motbo affl.&os, aut

d

eis non debito modo, feu remedijs fuccurrit

t ft

ad obtinendam fanitatem priftinam 3 peccat

fius j

mortaliter, nifi ratione parvitatis excufetur ,

'

yenti

ut fupràámonui Navar, loc. cit,

: li

ubbb ,

Oporxäme exprimere in Confe[Fone cir-

hþo 4'

cum[lantiam Pacris , wl Matris?

;

Ref. Affirmative :namipfa mutat-fpeciexh,

cim rectà militet contra virtutem pietatis.-

Habe-

]

—

tgz : De 4. Decalog? Pracepto, Pun&. 2.

Habetí[ne ,0 , Parentes curam veftrorum

COH;

liberorum , proutlex Divina , bumandve vobis

u

|pracipit sspsaque etiam lex naiuralis ab

l

spfis befltjs ob[ervata vos edocet ?

de quibus in fequentib.

l

Ad quidnam tenentur Parentes refpedlu

w

liberorum fuorum ?

füm

ilot

Keff, Ad quatuor fpecialitet ; 1. ad ssffru-

£Honem. 2, ad bonum exemplum. s. ad corretli-

tert

enem. 4, denique ad vite [uffentationem necefa

f

fariam.

m

iB quonam con[iffit dicla inflrudiio?

ps

Mf

Refp, Utimbuantur do&triná, & fide Chri-

üd

ftianá, ac cordibus ipforum implantetur pi*

a

etas, inítigentur ad opera virtuofa, & feduló

curetur , ut mandata Dei obíervent : Item ut

Tuty

Tijy

ftudijs, vel alicui alteri difciplin fe addicant ,

ïang

pro cujufcunque ftatu , ac conditione.

G

n quonam

conftfiit bonum iffud.

d

exemplus ?

D

| Rejþ. In eo

confiftere , ut fcilicet coram

E

fuis liberis parentes exerceant opera pietatis,

&t

ac virtutis Chriftianum decentia : eis fuggerant

W

bona confilia , ad vitam honeftam fe&tandam:

4

fos hortentur , ipforum vitía , (eu noxas non

ffimulent: nullam , coram ipfis , a&tionem

exerceant , ï*ä verbum proferant , qu

od fit

Oones

t

d

E

h

E

De debitofilior, erga Parentet.

ii

contrarium honeftati , ne ícilicet malutn ex-

h

"

emplum indé queant fumere,

lt d

)

1n quo confiflit dicla Corretlio ?

Refp. Ut fcilicet parentes liberos fuos re-

"ii

prehendant , accaftigent , ubi hoc ad pecca-

tum ab ipíis commiffum puniendum , vel ad

1d !W/

illorum animz bonum conducere animadver-

ao

terint ; v.g. fi wegligant mifJam , aut tabernas

m

frequentent , jurgnt , vel etiam . fcortentur, f

tamen prudentia di&aret correétionem iftam

plus nocumenti, quàm profe&us allaturam

u

eífe, poffetilla omitti , vel in aliud commodi-

dC

us differri tempus, intereà diligenter advertant

reut]

parentes,ne in caftigatione fuorum liberorum

&l

: i

nimium cxcedant ; nam fiexceffus fuerit enot-

mis , v. g. percutere , curn vulneratione , aut

dl

fanguinolentá contufione, item pedibus con-

culcare ; erit peccatum mortale , nam ejuímo-

ihi

di correctio potius innuit effrenatum paffionis,

ac vindi&z actum , quàm charirativum animi

et ao

affectum , ejufmodique violenta vindiéta,

furi

tantum fpectat ad magiítratum Sy/veff. V.

percuífio,

uj

hb

p

Teueniárne Parentes. autrire fuos

Y

Liberos?

fu.

Refp. Affrmativé , xationefcilicetlegis na-

1

Ü

turalis, uíque dum liberi eam atatem attige-

K 3

gint ,

U 334 - D:cäfagi Pracepto. Punti, 2

]

tint , quà fibi fufficienter providere poffiat | m

cum háctamen drfinétione,

ht

Í,

M

Ó

ater cenetur per legem naturalem pro»

(ij.

li lac fubmini(trare , eriamfi is fuerit Spurius,

ha

quando commodé illum poteft la&are , quod

il

fi fubát aliqua caufa ratiónabilis illud omite

tendi, non peccabit : veletiam fi nullam om-

L

i52

ditüe

M

ninó habeat.non peccabit n'fi venia

modó defe&um i(tum (applea:

JGA ii

am

lm

/iä. l

aliquam nutricem. nam faciendo ittud

les

W

nullum notabile nocumentum patitur, a-

tüir

254H lib, $. traGL. 10. CAp. $.72, &. DArt, 3.

A

. 2. Proreliquo vitzprolis,Pater ceneturipfi

iij

W

alimenta (ubminiftrare , (i neceffitate aliquá

h,

prematur , & fi Pater fit pauper , mater veró ha«

T

beat bona fufficientia , tenetur ipfa vices illius

dj i

agere , acinopiam prolis (ublevare,

luT

,;?gu!e'æam peccatum CUPIVALTUPE , qüi

liberos fiosinvitos ad. veligionens asmple-

;

endan compellunt

fetu

Refp. Eífe peccatum mortale ; & fiquidem.

Qü?el

frminas ita cogant , etiam annexam habet.

f

centuram Ezcommuniícationis ex Trident. feff.

.

Q

2f. €. 18. deregular. Ubinontantum eft intel-

nid

ligendus metus con

jun&us cum aliquá vio-

u

lentiá , eonvizijs , manuum inje&ione , verum

teli

etiam metus reverentialis , quifandatur in im-

C0b

portunis precibus , increpation

ibus, fignorum

I

exhibitione, fe

u tei*timcpio,quc» figuificant pa-

rentes

p- —

i

x

]

De de£i£a filior.erga Pareutes.

15f

rentes fe ejufmodi prolem non amaturos ,nifi

pl

hac in parte fibi morem gerar. ita Bauny 12 fa.

TO

6.24. Milbard, c. 40.

YILIUS,

Peccántne Parentes cogendo fuos liberos

,

ad 'z'nmndnm Matrimouius coutra ipfo-

orti

vuim voluntatem ?

m o

[3!

Ti

Refp. Afffrmativeé : per SacrosCanones, cap.

demuptijs cap, f uerum, 31,9. 2. & Conc. Trid.

feff. 24-€ap. 9. decrevit excommunicationem

) *

DrOR

ip[o fatlo , contra omnesillos, qui dire&é, vel

[

!

indire&téaliquos ad matrimoniü compellunt.

uod valde notaudum . pro Dcminis temporali-

at

ä

bus filias [ubditorum ad matrimonium cogentie

: diqi

bus,. hzc tamen ceníura non obligar patrem ;

ieri

& matrem : velut declaravit Cozgregatio Coa-

as ii

cilij. Fernand. 4 part, eap, Vg 9. $, $. 4-

Peccántne Parentes , tenerins eci artliós

, 4!1

amando untim filium pra alio?

j

Refp. Sifubficaliqua ratío , puta quia eft in-

gis , ac devotior reliquis , nullum

genuus ma

o

eft peccatum. quod fi hoc fiat abíque ratione ;

quidc:

11 häbf

fivecausá per amorem inordinatum , qui fun-

.Cn[urj'

derur inaliquo malo affe&u , erit peccatum ve-

niale. uthabet Bu5 loc.cit,& hoc plerümque

[rints

excitat odium aliquod , fiverzncorem refpectu

;uä L

, vu

reliquorum filiorum: ut patet in exemplo Ta-

cobi. Gez. 37. videntes fratres ejus , quod à pá-

jit

tre plus cunilis filjs amaretur,oderanteum,

;nOIllm

J p

nec poterant ei quudquam pacifice loqui.

PUN-

o

1jé De 4« Decalogi Præf-epta. Puni, s.

h

|

N

PVNchM III.

ii

wd

De debito fervorum erga fuos Domi-

äf U

1035 , & ccontra,

filnc

l

Nunquam , 0 Servi, omifeflis eddere de-

bitum Dominis veffris 2 nam ipft [unt

h

vobis laco parentum , e& covfequenter

hat

eundem refpectum ipfis. debeiis ; ffe

Wi

Ceuturio Evangtlicus loqueaus de fer-

"

vo [uo vocat ipfum filium féve puerum

Nont

HWWu,

Qütj

AV;' |

Quidnam debet fervus Domino f»tm?

Mi

Ilapra

Efp, Tría fpecialiter : 1, Honorens ; 2, Obe-

ln y

R

dientiam:3, Fidelitaten.

Q (

qui

In quonam confifit iffe bonor ?

Tion

Kefp, In refpectu externo erga dominum

dlfp

elucefcente ex verbis, geftibus, & actionibus,

ft

quaré fervus , qui contemneret fuum domi-

lum

num, ipfi illuderet , vel arroganter loquere-

Zd C

rur cum murmure & ftomacho, vel ipfum ca-

Qua

villaretur , aut nimis pertinaciter ei ob(ifteret $

llOP

peccaret mortaliter , nifi ratione parvitatis ex-

hefu:

cufaretur, File., tratt. 25. . 3. ?t. 46, pATLL,

i

a

,

^

De deb, ferv. ärg:z Dom. & cantr.

157

I5 quonam confiflit dicia Obedientia?

Refp. In executione mandatorum domiíni :

fubintellige in illis folüm rebus , in quibus fer«

vusdomino eft f/ubzjcibilis vatione fütimuneris,

Donu.

& conditionis. nam non tenetur zzdfferezter

eiin omnibus rebusobedire.

"T

In quibu[uam rebus tenetur. ei

obedire ?

J

Rc/þ. Cum diflintlione : 1. Si dominus prae

7:mzm

cipiat rem aliquam intrinfecé, & ex naturá fuá

"

malam , contra jus naturale , aut divinum ; v, g.

T

percutere aliquem,alicujus feminam feducere ;

nontenetur ei obedire. nam ubi Deus offendi-

;umn

tür ,oportet magizsobedire Deo , quam bomini-

hus : tefte $, Petro.

2. Siprecipiat rem aliquam,que (it contra*

l fuu'!

ria precepro Ecclefre , puta laborare die fefto ,

non jejunare , non audire facrum , & hoc fa-

" Oh'

ciat dominus z» odium fidei , &$ religionis , eó

quódíitv,g, Hareticus , aut Atheus ; fervus

r

non tenetur ei obedire etiam cum periculo, feu

omiti

difpendio vite propri, quod fi hoc folum

jon

fiat per fimplicem aliquam malitiam , aut ma-

) d

lum affe&um , ipfi fübindé obedire oportet ,

[0 u

ad confervandam fcilicet pacem domefticam,

um

quam Ecclefia veluti majus aliquod bonum

fuo przcepto hác in parte przfert , dummodó

J

u

herus hocin confuetudiné non deducat ; nam

aliàs ejuímodi domino valedicere oporteret ,

W M'

l

quia

*

"

1j8

De 4. D:&æ!agi Pracepto Pustl. 3.

quia non poffzt ei fervire (ine difpendio pro- D.

fb

prae (alutis.

Hzc dod&rina ob eaídem rartio-

Til

nes defervire pexeric pro filijs , uxore, refpe&u

mariti, &c. £/iac, loc. cit. w Ó g.

gä."fl' |

r

3. Si przcipiac cem aliquam concernentem

E

debitum, & officum fervi conformiter. legi

divinz, & hzc contineatur intra poteftatem

Qondi

ie)

fervi, & contractuminitum cum hero , tcne-

pj

turei obedire , & in cafu quo hoc renueret fere

dj

vus,(iforet materia gravis, peccaret more

taliter.

titus,

tip

In quoconfifiit dicta fidelitas?

damp

Refp, In duobus fpeczalier : x. Ut adhibeat

pinis

(üasy

omnem diligeatiam moralem , quam ordinarié

tend

bonifervi pro confervatione bonorum domiíni

«t

adhibere folent ; nam tenetur ad hoc ex efficio,

indéque falarium accipit,ira ut , fi per negli-

d

fojy

£

ntiam cepahdem , damnum a!iquod accidat

;

; li

onis ,qua ipíius cure comrhiffa funt , peccet

Qu

pro qualitate damni cum obligatione reftituen-

di? Bonac,difp, 6, q. unic p.g.s.d4. cHam

lt

L

ANavar. AAzor, Kegin, Filiuc,

D

- Piffcr

2. Ut impediat omnes nequitias , 'quäs

|

committi viderin bonis domini, licét fidei , &

j

1'30

curz (iüz non finc commi(fa , nam dum illas

|

itvin

Ofer.

nonimpedit , cüim poffet facere , peccat contra

|

|

chariratem , & fidelitatem , non tamen tenetur

dämg

ad reftitutionem ; nam non tenebatur , ut fup-

An lib,

p illa cuttodire ex qäïcia :dta Laym

A fell,

ä

T

RL

"a

,

)

De ä'ez. f;r&w; erga Dos. Cj econtr., Ifo

Q PW

$. fect. f tracf. 2.6. $,0.7, . Quod £ef. Lb, 2.

€,13» 7, 7. limitat refpectu demefamcorzm ,

at

nam intuitu horum non videtur debere curam

d

gerere didtorum bonorum , fecuseft refpcctu

extermorum: nam quoad hos cenfetur effe ob-

hst

ligatasad cuftodiam bonorum ratione fcilicee

er

hu

conditionis fuz, & hunc dicit Leffius effe com-

munem fenfum omnium nationum,

),t W

(

Quod fi

provi&ones domus , cibum & potum confume-

«

h

readjuverit , nequefurto ralium fuerit ccope-

pm

ratus, nontenetur nifipro rata, quantum fcilí-

cet ipfe confumpfit.

Quod ü fuerinr resquze

dam parvi valoris , v. g. vitrum vini, fruftrum

b,.

panis , parum tele , aut fili, ad refarciendas

il

fuas veítes fine omni licentiá, contra intentio-

Yalb

nem domini, ad illa inproprium ufum conver-

(

Ql

n

li

tenda, vel per modum recompenfationis , aut

T.

et Dd

eleemofynz elargienda ; nullum erit peccatum

mortale , ratione fcilicet parvitatis fuz ; nec

j

ulla reftidutio facienda , etiamíi, dominus,

; pCCC'

l

quandó hocrefciret , foret peffimé contentus;

dfütu

namcenfereturpotiüsad iram commorus ob

,l

occultiim modum ,quo ille parve. res. ablatz

fuiffent , quàm ob valorem illarum. Z4y»«,

,f

lib. , Quod fiforetprobabileeum futurum

üdfh*x

invitumraeze valorisre: , reftitutio facienda

um »

foret , quz confurgit ex re accepta , non ex so-

d accipiendi,

| [Cu d

u

i

Ob

7

n

J'I'"'

L

r d

150 De 4. Decalogi Pr??epto. Pda&.?./

Qb quam negligentiam ienetur férvus — |

,?U

re[hituere domtino ?

!

Refp, Sibonum commiffum fuitipfius cue

gz , at fcilicer illud cuftodiret , quandó aliquid

M

illius deperditur , ex Jevi fervi negligentia, te-

netur ad reftitutionem , nam ficuti. dominus

: m

II

obligatur ex juítitia ben folvere fervum , ita

Íervuseitenetur. benéfervire ; ineünt enim

Áttam

Tte

huncmutuó contractum, |.F//ise, trath, . 326,6

Átuami

6.4. 10. 5:172,114. Bonac. de contratl, difp. 3.

toda

7MPM

Wt

m

PNunquam,ö À Domini , intermififlis de-

t

bitum , quo obligamini vefiris

Qume

fervis ?

^

Tij c

nentur Domini refpeä:i ]c"r-

DT

Ad quid te

hinfe

vorum [uorum ?

Qial

Refy.. Ad ttia fpecialiter : x, Sunt enim lo-

UT

co patrum : ficícripturafacra fervos pueros,

Mi

fivefilios compellare confuevit,

*

?

fXEquj

1. Adeorrettionem vitiorum ini

pfis glifcen/-

Qdj

^

tium , nam DEUS , ac homines, illis hanc po-

Türt

ceftacam huncce in finem concedunt.

quemï

3. Ad jnffum [alarium , cujus. retentio eft

& (lu;

unum ex peccatis , quod tefte fcripturà coram

40

DEO vindictam efflagitat,

Ttelio.

E

,Qæd-*

:

)

.:.

De deL. /&r*u erga Dom. &f ecostr..— 16z

r

Quodnam ef illud , circa quod. domini

refpetin fervorum fuorum ordinaric

u

delinquuut ?

tiqi

Yia, t

Kef. Hoc confiftere in. fex ffecialiter: x,

r

Si Dominus negligat culpabiliteripfis procura-

m;i

ieea,quzadíalutem ífuut neceffaria : v.g,

t ent

facramenta , cüm funt in morbo conftíturi , vel

utcatechizentur , ac do&trinà Chriftianá in-

, É

firuantur, veleosnon permittat , cüm com-

ij

modé fieri poffet , ut precepta Ecclefig obfer-

vent , v. g. jejunent , aut miffam audiant, &c,

Filiuc.trat, 29. c, 4.92, 79.

Ji "

2. Si Dominus non corrigat vitia fervi,

dumea ipfiinnorefcunt , v. g. fi fint helluo-

nes , Ícortatores, blafphematores , &c, eót-

que cümfunt incorrigibiles , non dimittit,

hj

nam fervus, qui non debitéfervit DEO, nup-

quàm herofuobené deferviet. Navar. c. 14.

ein!

2uU. 2l,

Puews

3. Sieispracipit aliqua, qua fine peccato

exequi nequeurt,v, g. ut nocumentum — ali-

At

quod inferant proximoin bonis corporis, &

a

fortunatum, aut feminam feducant

vel

5

quempiam ínebrient, &c, nam hoc nihilaliud

nti i

eft quàm proximum inducere ad peccatum.

ä COM

4- Sieisínjuriam infert per verba contu-

meliofa, acindigna hero Chriftiano, v, g.

compellando canes , futciferos , excommu-

L

nica-

;M«

: Pars 4I,

"ORR

E

162

De 4, Decalogi Pracepto Pas, 3s

| ttd

nicatos , vel ut Diabolus eos abripiat, &c.

Filiac. loc, cit.

F:Mf)

$. Sieosdamnosé percutitex irá, vel motu

Ms

arita-

paffionis , nam etfi jufta moderata , acch

llj

ti«a corre&tio fpecterad Dominum , violenta

ul

tamen, enormis ,ac vindicativa ipfi eít pro-

a

tf

Jttm:

hibita, & refervata magiílratui, Sy/ver/f, 1V'.

i,

percu(ïïo.

&. Si eisretinet falarium debitum ,. quod

li

eft furtum , obligans ad reftitutionem , in om-

I

nibus iftis parvitas materieexcu(íabit d morta»

li peccato.

Rejþ

Quodaam falarium debet Dominus fer-

4

tion

qjo , qui ex necef

J

fitate fees offert , frne oumi.

WR

preiia coztratlo?

bped

Refp. Ipfum obligari ad minimum ad pre-

UM

tium infimum quod fic juftum , nam quamvis

ltrün

reliquis fervis plus detut, atque neceffiras nihil

titun.

diminuat de valore rerum , fpontanea .tamen

7'1205'4

illarum oblatio multum diminuit , fecundüm

Domim

iludcommune effatum : zzerces. ultro oblat&

l

eilefcuut: veluti habent. Sor, afa. Leff.

potéfine Dominus fHudio , e exprefsà po-

h

zere in locoaliquo pecuniam ad tentau-

].

"lïbüem

dam [(«i [ervi fidelitatem ?

Refp. Aliquos effe, qui dicant Dominum

W

iftud non pofle facere: . nam hoc foret. pofiti-

äaäiligi

vé cooperazi ipíius furto:, dum eiad illud pa«

trane

-| Metur

ia

L]

De deb. fä;w, erga Dom,€9 econtr, — 16 2

d

trandum materiam fübminiftraret.

Sa. F.

peccazum uutmn. 7, Sauch, de matrim, lib 1o. re[P.

| moti

12,. 3.

jrt

Alij veró tenent contrarium , dícentes ejuf-

jolet

modi Dominum. nullo modó cooperarí pecca-

[tg

to., fed (olüm illud permitrere , dum (ubmini-

:'

4

;;

fttat materiam minoris mali, ad evitandum

majus. .Petrus INavar.lib. 3. cap, 4, uum. 1044 .

l.

Layman Lb. 1.

E

Teneitárne Dominus dimittere fervum

j fOorte

vitijs debitum ?

Ref». Affrmativé : poftquàm fcilicet cor-

u)

atth

re&tionem neceffariam adhibuit , ne fcilicet

confuetudine unius ovis morbide, cetere

deperdantur , quod (i tamen Dominus fperare

p

poflit , fervum ad frugem rediturum effe , vel

m

futurum , ut fi dimitteretur , peior fieret , pote-

"m

rit eum retinere, "d or, 6.39, d. 1 3. FHl, cap. 4,

1 -ramjï

9. 12, Iratd. 24. 2, 97.

wcundu:

r dl

Dominus dimittens. feum. feruum Ante,

l

terminnm , tenetürne ei folvere au-

ZzHun z'ntegmm 2

il

TA

Refp. x, SiDominus habeat casfam vatio-

nabilem illum dimittendi, nontenetur : quod.

fifervus damnum aliquod índé patiatur, fibi

omin

ipfi imputct , fin veró nulla fübfit caufa rarie-

[ Oïh

mabiliilum dimittendi , dominus omninóà,

i f

venetur infolidum 5 cüm fervoculpa impu-

u

r

.tar£

ia

164:

De 4, Decalogi Pracepto. Puntt.5,

tari non poflit , quód non continuet fuum fer-

l

uj

|

vitiutn.

2. Sifervus propriomotu , ac fine omni - "

i0t

causá difcedat , 44xor, Rebel, Bonac. tenent

TOLUT

eju(modi fervum perdcre fuüum falarium an-

nuum: Diam. veró écontra dicit, quód nihi

L

ipfi poffir detrahi, nifi. pro rata, tratt, 6, mc.

T

vefol. $, €9 16. p. 3. Filiuc.loc, cit.e.3, . 67,

zfïcxprc

äsinjuz

3 z a d

anrio

imcon

Puwxcr.uM, lV.

i, f

A

ns&hü

Dö d'ebi;o mutuo Conjugum.

fili

quuquam ,0 , viri , omififlis debitum,

lurad

[

quo obligamini veflris uxoribus , con-

j Ut

ira mandatum expre[fum DEIL?

'

Ti

Ipedn

vAd quid obligatur maritus refpeäd

nxorts fua?

d

D.

R

Efp. Ad tría ffecialiter $ 1. "Ad amoret t

llty

quiafuntuna quafi, & eadem perfona:

ii

erunt duo in carne ua,

2. «4d bonoremt nam uxor non eft ferva,

It J

*

aut ancilla, fed focia ipfius mariti.

&

3. Ad obedientiam, circa opera matrimonij,

ateri

ubi obligatio eft reciproca.

ïiIiur

9/

!

p

3

d

14

De debito :hutua Cozjug.

165

gum t

In quo confiflit amar mariti refpectu

uxorizs [ua ?

ine on:

Ref. In quatuor fPeczaliter : 1, Ut in cot-

, UX

efuo erga eam conjugalem habeat affectum,

dum d

remotum abomni invidia, odio, ac aver-

dl

fione,

16 n

2. Uteiloquatur amicabiliter , abftinendo

3-614

abexprobrationibus , inve&tivis, acalijs ver-

bis injuriofis;quamvis illa fuerint prolata fine

n

N

Ü

x

|

i

i

"

intentione ,aut voluntate diffamandi , v. g. il-

lam compellare canem , meretricem , Sagam ,

,

&c. eftpeccatum mortale Zozac, difp, G. p. 7.

7, 2, nam ejufmodi verba contrariantur amo-

ri ,& honoti , verum quidem eft licitum | effe

u

fubinde, permmodum corre&ionis ,uti aliqui-

ii

1

busverbis(everioribus, nontamen diffama-

L

,

toriis,

3 Ut ipfam non impediat in adimpletione

mandatorum DEI , & Ecclefiz , nam ejuímodi

impedimentum eft potiüs odij effe&tus , quàm

jji

amoris. To/et. ib $. £, 2. 2, 1. Quód G. illam.

folummodo impediret , ne exequeretur con-

j m

filia Evangelica , v. g. nefingulís diebus Vene-

ris jejunaret, aut milfam fingulis ferijsaudiret,

Pclfaü

&c. rarilfimé peccatum morrale inde exurge-

ret, Bonac.loc. cut. Tolet. loc, cit.

di

4. Ne ipfam injuft8 percutiat: quodin

T

materià notabili , eft peccatum mortale, con-

ttarium amori reciproco , nam licet maritus ,

in

L 3

E

Nosssua

166

De 4, Decalogi Pracepto, Puntt. 4.

Ín certiscafibus , lltlpOHlï aliquà cmrc&xone,

"n

hben

hoctámen fieri debet pxudenar ac chatitative,

l.S

non vetó cum paífione ac rsgore, Zolet, loc. cit,

9. 2, Filinc. tratl, 28,p.2: 9. 140. Layman, L

tbäle

£raGt. Yo. p. 3. cap. 2,um. 6.

ligUll

eMaritus potéff ne ómpedire fuam uxorem

Nrmq:

neprecepta Ecclefia obfervet?

7.!06

Refp. 1, Ajïrm.ztwe, quando fube& caufa

rationabilis , v. 9.

Á

o

cüm timet , ne per ;e;uma

reddaturmmium debilis, vel ne Ecclefiam

pro miísá audiendá adeundo in morbum inci-

M

dat , ob coli mmxrummrcmpenem ac incons

liirm

Pcantlam ,fineratione veró xlam xmpedzre ne-

(itiort

qult.

b 4l

2, Quodconcernit privatasac pamculares

uxorís devotiones , puta audire facrum in fe-

"

rns,proceümmmtetcf €, cxaminare confcien-

Rf[P

tiam , &c. fimaritus habeat . caufam , poteft

lil

omnia reícindere, quod fi hoc faciat abfquc

f

causa,pevar venialiter. Fiue. tratd. 23.e4p.

AYerlto

g.9,139, p. i.

ln Mü

C

5i Maritus babeat Patrem , Uxarem , li-

AUt t

Leros im. magna con(titutos: nece[fitate

ort

eninatm primo fübvenire

excul

tenetur ?

Aefp, Iítudficri debere boc ordine : y. Te-

netur opitulari patri ; & matri , nam hi ei e(ïï:

Re,

dederunt.

Wtba

Uxo-

o

De deäz;ia "LHIMO »szjzgum,

167

04!

(hons

2. Uxori , nat heceft quaü alterxip,fe j ub

dotiv

habent Gamach. Bonac,

lt

3. Succurreretenetur prolí : ubi Valentia ;

ii lf

& Cajet. illam prafert uxori , ratione fcilicet

fanguinis,

Ht

Nunquam ,0 ,Uxares , omififis debitum,

quod DEQUS vobis pracipit reddere mia»

ritzs veftris ?

a

vt

! ,C)üï'l

"d quid obligatur uxor re[pecin

cel

mariti fui ?

imio

Refp. Ad;quatuor, inquibusilla eft. fj7ci-

scItot

bilis matito , rationefcilicet marrimonij : r. 44

edittü*

amorem: 2. Adlonorem : 3. 4d. fidelitatem :

4. « dAd obedientiam.

vicutt

m mï(f

[ quo cozg/i/lz't amor ille conjugalis ?

lat

Refp. Ineffe&u cordiali exémpto ab om-

I pOFi'

niodio , & averfione, quo uxor erga maritum

j

ferri deber, quaré uxor quz habet notabilem

h

T

l

averfionem à marito , feu difplicentiam perfo-

nz illius ,item dolorem concipit,quamprimum

eum videt, veletiam ipfius przfentiam fugit ,

reim/þ

aucomnia ipfiuscum naufeá intuetur , peccat

f

mortaliter : paryitas tamen rei à culpà lethali

excufat.

I quo confeflit dithus boner -

A!, T:'

CI (it

Refp. In figais exterioribus exhibitis per

li

wq;'tbarcverenriæac familiarem agcndi mo-

dum.

"

L 4

G

168

'1 De 4. Decalogi P;æcepto.Punä,är, -

dum,quareuxor,quz per altercationes , in-

wqu

rl

1

ve&ivas , exprobrationes , irrifiones , injutias,

acalía verba contraría focierati, & paci dome-

?J) fj

füceirtitarnorabiliter. füum | maritum , eum

j (

provocandoad iram , juramenta , teedium;

ATIQO.

peccat mortaliter , nifi parvitate rei excufetur,

ARSDR

Titnota

AJNavar, R egma!d.- Filiuc,

^

ftim,

la quo confrflit iffa fidelitas 9

tthome

Refp. 1n duobus fpecialiter: x, Ut fervet ft-

WAt€ CO

dem promiffam marito ,. prefervando torum

fttiori

conjugalem ab omini adulterio , & — impudi-

od

citià.

ltüto

2, Ut confervet fideliter bona , & provifio-

Angel.

nes domus ,que ipíius curz funt commiffe

Ll

per maritum , nevé de illís contra mariti bene-

Cl

Terilm

placirum difponat ; vel in fraudem ipfus eas

alienet.

tf

Totéflne uxor fine mar iti confenfu aliquo

Adqu:]

modo debonis domfís difponere?

ï!

Refp. Negativé : nam licétbona zqualiter

tum ad maritum , tum ad uxorem fpectent,

Rep

adminiftratio tamenillorum folum maritum

refam«

refpicit? exceptis tamen , inter alios, iltis

indt

duobus cafibus,

le fpe-

1 Quandóuxor alienat aliquid. de. bonis

fi duj

domüs per venditionem, aut alio modo, ut (ub-

quï ü

veniat neceffitatibus familiz , eó quod v.g.

uæ,.

maritüs iraícatur, quandó fimile quid petitur»

yec

Qui dj

v

d

De debito matuo

9.

169

h

M;ngüm.

t5l

velquia maritus eft homo nullius. ftugi , ac

njut

omnia diffipat, Zeff. &£, . cap, 12, dub, 14,

| dome

51.65. €287.

m qu

dó femina elargitur aliquid , aut

2, Quan

»din)

per modum rec-ompen(ationis ob beneficium

at

acceptum , ad. evitandam (cilicet ingratitudi-

nis notam ,vel ex liberalitate ; aut ob eleemo-

fynam ,non excedendo illud quod prudentes,

j

ac honeftz feminz íui ftatüs ac conditionis do-

(v

nare confueverunt. naim aliäs llXOt"fOi'Ct de«

jo tont

terioris conditionis ; quàm ancilla aliqua,

impua'&

aod fi ob eju(rnodi donarionem maritus ma-

lé fit contentus, facicillud fine oini ratione,

| P[o'aäïïa-

"ngel. Sylv, AMolin. Petr. INavar, cit, 4Angel.

m

Lef. lib, a. cap. 12. dub. 14. Confeffarius tamen

yii

cauté , àc prudenter utatur hác doctrinà licét

verifimà , ne pax domeftica indé perur-

ip[ms ü

betur,

Adquid tenetur uxor, qua per Adulie.

( Wllqï*

rium , falfum.| familie (ulbfhitmit

Haredem ?

æquähf'

[pedt

Refp. 1. Viradulter eft primó obligatus ad

refarcienda omnia damna quz, veri azredes

matti

105, "

indé patientur , dummodó certus fit prolem ad

fe fpe&are, namfifitdubium, non tencturs

u

àn dubijs enim melior eff conditio po[fidentis , ac-

de

o,ulP

qui ut fic eft poffeffor bonorum , ac libertatis

uo

fuz , ergo , &c.

uod fi veró fit certus, ali-

if

qH

qui dicuntipfum non effe obligatumad banc

u

P

sefti-

170

De 4.6. Decal, Præcepta; Pän&; 4.

xeftitutionem faciendam, fi matrí. non. confu-

luit, ut ejufmodi prolem pro vero hzrede fup-

Dl

poneret; quiafiliusex damnato coitu natus,

ltc

noncaufat damnum, nifi quatenus. creditur

t

eífe talis , atqui mater fola fatendo illum effe

E

legitimum ,fuit caufa hujus credulitatis. Sor,

Qrtm

lib, 4. 9. 9. art.2. Henviquez, lib. i. .. 21. 3.

imf

Dian, p. a. tratt s mifcel. vefol. $.. quod Lefï;.

titi

dicit effe probabile, quamvisíit in eontrarià

teli

fententià, dum tenet adulterum ,. obligari, eó

tmir

quod fit cau(a per fe , ut ejufmodi fpurius , cre-

l ma

datur proles legitima , ob a&um injuriofum ab

n

eo commiffum,quem ralis deceptio plerümque

]

confequitur. Z. 2. c. 11, ». 45. €$ fegg.

sid

:

2. Indefe&u adulteri , mater tenetur ad re-

t

ftitutionem , nontamen id indicare fuo mari-

p

to; nam ipía fuum honorem toraliter deftrue-

li lc

8

ret 5 nec etiam reliquis filijs hoc indicare obli-

i

Em

gatur , namipfi anfam indé fibi defumerent ,

At

eam odio profequendi ; fed folum monere te-

netur filium fpufiux*n: quitamen non tenetur

multis;

eicredere. Lef, lib. 2, c, 30. dub. 7. 9, 47.

dlitis

Àn quonam confiflit didla Obedientia? .

debiu

tüm|

Kefp, 1n tribusjþecialz'æ(: 1. In eo, quocf

um

concernit bonos mores, v,g. ne uxor ferat ejuf-

0!) d(

modi veftimenta , ne frequentet loca fcandalo-

Ut a

fa , in quibus omnibusfi inobedientia mulietis

concerneretrem norabilem ,. foret

Uxori

pcccacgm

Oblis

mvm'tale., JNavar.c. 14. , 20.

25 In

iVing

h

De debite mm*äa Conjugum.

171

nf

2, Ineo , quod. fpe&at ad oconomiam

dl

WtU

domüs , & gubernationem familiz, v. g. ha«

bere curam tuppclle&tilis , negotia domus or-

teditt

dinare , ac illiusbona omni (tudio confervare ,

in d

tis d

&c. Quare uxoraliqua negligens notabiliter

2l M

curam domüs, undé marítus ad iram provoca-

ti poffit , vel f ufurpandoaurhoritatem ac. do-

xl

minium abfolutum infolenter marito domina-

omta

ri velit, emaiaque ad nutum fuum proprium

gari,cö

i, C

admíniitrare , peccat mortaliter, niíi patvita-

te materie excufetur,

Bonac. difp. 6. p. 7

ofumd

WHIR, 12,

u

» ineo. quöd concernit a&umrmatrimo-—

qcadt

-nialem; nam DECUS dedit maritatis potefta-

!

teih muruam , ac reciprocam in illorum cor-

jo 4f

pora,

Quaré uxorpeccat mortaliter , quz

At

fine legitimá excufatione deneget marito fuo

qca

mettits

debitum conjugale , vel ob malum animum ,

aut expertinacia , vel ob ríimorem , ne nimium.

.nere [

multis gravetur liberis, fuppofito , quód mari-

renetl

tus notabiliter inde contriftetur , vel iraícacur ,

1

aut uxorem fuam (tricté fnrendat oblfgare ad

debitum cenjugalefibi reddendum, in quan-

'fmdv

tum fcilicet ipfa eftobligara per legem Divi-

,0"

nam, Quodíi maritusnon multum irafcatur

:rartj'üf;

ob denegationem iftam fibi fa&am , velfaavi-

ter acquiefcat precibus, ac. fublevamini fuz

"

uxoris , vel noa intendat per fuam petitionem

v

obligare fuam uxorem cumeotigore, quo lex

h j

divinacam obligat, nullum erit peccatum, vel

ad

, ——

"u

172 be 4- D:mlögi Pracepte Punil, 4.

ad (ammüveniale,nam maritus poteít, quando

n

valt cedere fuo juri , omniáque pracepta fu-

m

eriorisnon habent vim oblizandi nifi fecun-

ud

dum ipfius íntentíonem, Bozac, de matrim,

h ]

q. 4 p.1. 9. T.

h

conjug

Suanam funt ille excu[ationes eximten-

tes à debito reddendo?

LLls d

dufa

Refp. Effe quamplurimas , inter quas funt

keini

itz rres fpecialiter : . Quandó uxor patitur

fuam , ratione ines

lyein

fluxum -Hüve purgationem

du

conveniehtiarum , quz proli accidere poffent ,

Tatiarn

Sylveft. €$. Henriq. dicunt , eam excu(ari : licet

(one

probabiliter teneant. Sauch, Conincb. Filinc.

eam etiam in hoc ftatu à reddendo debito non

taid

excufari ,nam melius adhuc eft proli cum ejuf-

Ut

modi inconveníentijs mafcz, quam non na[ct.

2. Siuxorillud reddere nequeat , (inegravi

:

detrimenco fux fanitatis ; puta quía recenter à

Wy

morbo convaluit, quia affligitur febri, quia

itif

fampfit medicinam , vel quia ipfe maritus in-

«

fe&tuseft turpi aliquo morbo acquifito per ni»

ln

mios fuos exceffus , &c, quia obligatio redden-

Veten

di debitam | intelligitar fecandum ordinem

diftra«

naturz , & charitaris , dummodó hoc fit fine

Catt

ruina fubje&i, Banac. 4 4. p. 1. s. cit, C fed

Àj

Quod fiob juftam ejufmodi denegationem ca-

4d

deret maritus in periculum incontinentiz ; fuz

culpz id imputet, non veró denegationi, nam

fuperfunt adhuc alia remedia , tum cor-

POI a*

(

d

k

J

173

De del:ito.muma Corjupgum.

d-

.uando

poraliä ,tum Ípiritualia convenientia calib

ptaf-

tui ad (edandam concupifcentiam , qua i tali

fecite

neceffitate tenetur adhibere, Sa, ver£, debitum

Mi

unm.X5.

3, Si maritus vellet abuti mortaliter actu

Yi

conjugali,v.g.fi timeret ne nimium liberis gta-

varetur , ac proptereà commítteret aliquem

abufum in confummatione matrimonij, hive

m Ut

dein id fierer ad impediendam generationem ;

: paziau;

iote

fivein quzrendis voluptatibus indiícretis, quo

ad uíum facramenti contra honeftatem ordi-

POHW l

nariam , & pudicitiam conjagalem , nam uxer

i t

confentiendo cooperarerur ipfius peccano.vide

. F)Ml'l

Sauch,de matrim,l, 9. difp. G. oum, 16

piont

untjl

Uxor potéfine reddere. debitum marit;i

naffi. j

exigenti Jud ia die commusnionis ?

ip

Refp.. AMffirmativé , ive dein id fiat ante, vel

'eccnïüi

poft peractam communionem , nam facit hac

inrea&um juftitiz , dum reddir alteri quod ei

rb[i ) qu'i

yitu

eft d .,^itum , nempé ufam fui corporis. poteft

p

tamen uxor maritum monere hac de re ob re-

verentiamtanti Sacramenti , & ad evitandas

T

ordit

diftra&iones fpiritus,quas ejufmodi voluptates

x f :

carnales quamvis licitz fecum afferunt.Si enim

Ti

Apoftolus confulit conjugatis, ut fe abflineant

y f

advacandum orationi,quantó magis ad reci-

yit

pienduni Corpus Chrifti 7

,00i1 d

um

j

Po[-

17 4 De 4. Decalogi Pracepto. Pug&, 4.

l

Pofihsine Conjugatà. abflinere matrimt- iaaemi

nio, ue nimium liberis graventur

| Wiefl

imor

ORefp. Affrmativ? : nam defiderium nullos

5 (

habendi lhberos , vel abftinentia matrimonij

pro hoc fine , res non eft illicita , dummodo

petic

u

VaL

hoc fiat

s

N

100f

1 Exwmotivorationabili :eó quod v.g, non

habeantíufücientiabona , ad illorum nutri-

ittgli

mentum & fuftentationem , prout ftatus, &

,Qm!ä'z

conditio ipforum requireret.

2, Ut abf omne periculum inconti-

nentiz.

Kefp

DW

lt

- $, Uthocfiat per confenfum mutuum con-

m

jugatorum. nam unus fine altero hác de causá

d

nequiret dencgare debitum (ine gravi. peccato,

Sanchb. Reginald, Coninch, Navar.c,6.2.33.

ummfl

m

Taiius inhonefli imter Conjugatos

ff untne liciti?

m

ii

Rejþ. Cune

diflinilione ; 1. Si ejufmodi . ta-

u

[

&us fiant cum intentione confummandi matri-

monium , omnino (unt liciti.

2. Sifiant abíque iflà intentione, & cum

Rfj

animo folius voluptatis , peccatur venialitet,

Qued

nam voluptas ifta non centetut effe finis hone-

(W!?«l

ftus humanarum actionum. Confe(farius ta-

Tetur

men non multum laboret in ejufmodi tadtuum

$5

examinatione , quandoquidemilli non funtnifi

Certi

Wnc

veniales,finon przvideat latete in ipfis aliquid

mortale, Nec ego de hiíce tactibus aliquam

lgt

1nene

v Á-

p — 'n-ä-

-

h

De debito mutao C. anjugum.,

17

üfilil

mentionem feciflem nifi hoc pro fequenti cafu,

"n

lav

ijiCA4

quie&o

vatü digniffimus, ac valdé frequens*

? nl

& mortalis,fuiffet neceífarium.

3. $i, ejufmodi tactus committantur. cum

ttimti

j

periculo probabili , & previfo pollutionis, eric

peccatum mortale, nam ejufmodi impuríras

p M

I

non magís e(t permiffa in matrimqnio, quàm

T fuutt

in coelibatu,.

fs.l

Qualémnam invebit malitiam pollutia

enter conjugAtos ?

jnor:

Refp, Pollutionem inter conjugatos , dicere

malitiam adulterij expl

!iCcan

A& AA

dam in confeffione,

uufïï a

nam eftfrangere fidem mutuó, ac reciprocé

TT

datam , quà fe uterque obftrinxit fervandi fu-

um corpus alteri cafté Sazc/, difp. 18,2.4.1.9.

43

Uxor cognofcens invaliditatem fui ma-

'ugnw

trimonij ob zz[i:jmod impedimentum. dirimens , ia

quo Summus Pontifexc difpeu[are poffit , debetne

fmod t

Jieo marito eam male tra&taturo denega-

li

r£ debitum ?

Refp, Affirmativé : Siipía fitcerta , quicuh-

TT

que deinde rigores , (candala, infortunia , indé

æmm

fequantur. nam fii»fa illud redderet , meecha-

jnis h

retur, Quod (i maritus fit ita tetricus , & bilo-

faciu?

fus , ut ipfa cimeat illum de hoc impedimento

j

certiorem reddere , vel ei debitum denegare ,

um

tunc fi non poteft recurfum haberead Sumum

[j if

nimiz

Poatiüccm » Ycl ratione paupertatis , aut

j

diftan-

n

F4

176 . De4. Decälogi Præc/'epto. Pun&t, 4.

| 4

diftantiz civitatis Romanz, quo nequeat

"

mittere fine manifefto incontinentiz periculo ,

ob lengum temporis intervallum quodin hác

difpenfatione obtinenda intercurreret , petat

difpenfationem ( fero con[cientie tantum )

l

fiimpedimentum eft occultum ab Epifcopo ,

Ir

hácextremá neceffitate. difpenfandi fa»

lj

qui in

cultatem

haber , ut erudité probat Sancb. z24-

l,

trim. lib. 2. difp. 40. tota, Ex quia. tale matrí-

monium nunquam fuit legitimum , ad íllud re-

validandum , ipsámque copulam reddendam

licitam, uxor primá vice quà copulam cum

(uo marito habebir , ipfum cognofcet affe&w

maritali , hoc eft , ipfum acceptet bic & uunc

ro [uo marito, per novum confenfqm H s ipfi

hác intentione reddat debitum , quod .

fufficit in tali neceffitate, w* docent

Nlim

Sanch, Rodriquez., Coninch.

l

Filiuc, Bonac.

li

L d

7

.

AT

XK 0

-&w» V

ls 3

A

R g

N

"

;'ü' A.

?—ä

l

C

rj

^

H

G[

n a

Q'J,..,n

m

p

A d

*h

I

LA

—

-

efp.

EC

E

URU

d P

In

Sudpa

i

'De Szp?;äzä.' j

777

mqucat

ticilo,

t tttetetaentetututdoe

dini

n

Iu 3 Præ;:cptum.

n

I.

De Superbia,

Ícopt

II

De Odio €$ Invidia,

adi

IIf.

De ia , injurüjs , tmprecatianibns ,

( t

querelis.

lemtto

IV,

De bomicidijs: voluntarijs &

ilodte

libus,

cafntas

n

l

hm d

T

, gm-'

x PuNcr.uM L

E igl.!

l

i De Superbia."

m - Nunquam fuiffi fuperbus. pmf;mmdn

e ie :pfa , contemmntndo reliquos, am-

biendo wanam gloriam , vel deftde-

randa- bonorem mundanuum?

Quid eff. Superbia ?

Efp, Effe amorem i

:

nordínatum füz ptq-;

R

prie exccl'lentiæ.

Quarà vocas inordinatum :

Refp. Hoc ideó fieri , quia fuperbus zftimat

pluris illud , quod in ipfoeft, quàm fit xftima-

- bileà parterei,

Pars I[,

M

Qu

l

i78

De $, Decal, Pracepto. Pukf?. ï.

h

.Quet modis eff fal[a ac. decepioria affi-

matio , qnam [uperbus de [ua. habet

| ;v'fCä

excellentia?

iet

Refp.. Tribus fpecialiter : 1. Dum cogitat fe

10

ä

niad

bonum aliquod habere , quod nullo modo ha«

bet; v. g. f fuPCIbiat de dO&tinä, cüm tamen

;! ln el

fit ftolidus , ac infipiens.

Wt

2, Quandó exiftimat ín bono; quod poffi-

t fupe

det, re(idere aliquam excellentiam, qua tamen

ETg

sninimé in illo reperitur , ut eft , v. g-fuperbire;

Ailo

Wu-

eó quod benà ludat pilà , credendo ibidem

exiltere magnam perfe&tionem.

huti (

;. Dum fibi imaginatur fe poffidere bonum

aliquod ingradu ita eminenti , ut aliorum bo-

!

na non mereantur illi comparari , undé confee

quitur prafumptio & arrogantia: uti eft; v.g.

credere merita , profapiam , nobilitatem , do-

M

&rinam , & perfectiones aliorum nihïil' effe in

di:,l,j

comparatione fuarum.

fl

taq'.Tol

4 d

Quale peccatum of Superbia?

'vak'mw

Refp. Cum diffmtlionez , Superbia complee

W

i4,per quam aliquis fe fubmittere detre&tat

Deo , & ipius fan&is legibus; qualis eft fupere

bia illa deteftabilis Demonum , achominumá

Deo dereli&torum ; eft peccatum mortale ac

'mnum de feptem peccatís capitalibus; hoc ta«

men peccatum rariffime invenitur in confefli-

enibus ordinarijs. Le/f, ljb, 44 €,4.dnb. 9063

n

p

——

.De Szþefäidg

179

À. Supäräia incompleta , per quam quís plu-

tis fe eftimat, quàm oporteat ; vel nimis benà

de fe opinatur , aut cogitat reliquos nibil effe

gt [

Ín comparatione fui , vel credit fe habere plures

odl

perfe&iones , aut merita , quàm reipsá habeat s

m o

non eft nifi peccatum veniale. nam maliítia,

qua reperitur in ornnibusiftis parvis inordina-

d pd

tis faperbijs, non eft rotabilis IVavar. c, 25. z

W

6:Toler, lib, 8, c. 4, . 2. 88 3. de ,Peccat, Mortal,

'uPerbiie;

Nihilominus fuperbia ifta ; quamvis venialis ;

oibilt

veluti radix plurimorum inalorum omni co«

hatü devitari debet,

re bt

o

Superbia venialis þntæfüw freri

1d€conlä

mortalis?

(el

m

: Rej;. Aüïrmnii*vä: & þæcz'nfitær duobus mos

hil

His ,1. Si fuit caufa committendi peccatum

mortale, nam u fic , et occafio proxima pec«

&ati. Tolet; loc; cit,

7

$, Si indé fequeretur äii-qui's contetnptus ,

vel injuria notabilis proximo , ratione fcilicet

i WW

peffimi effe&us , quam producerer,

T

Leff, lot; city |

T

n

rP

AE

j

3

vijfie

n ^

6.9."-:2

M.2

PUN-

":

:

189

De5. Deca?agi Pracepto Puxdl. 1.

&Ts

o HITHIMIMEE

WPLINCTU./.M II.

i

3

Atitlh

De Odio & Invidià.

|

g

ii

Nunquam odio vtl invidi4 ajää?u; f;,;f.

r

etd

ff* conira proximum tuum une ex. (e-

i

!hfi

uentibus modis?

t. Defiderando eialiquod malum ,

h

2. Latando de malo, quod ei accidiz,

$. driflaudo de ipfius pr

|

UOda

q/þero n .reäm"

iptat

f'ccef] .

Bectat

&

ütel

Quid efl 0dium

Opz

ifen

ia

Efp. Etfe ali&:nationem , & averfionem vo-

H

R

lx ( l

luntatís circa rem aliquam , quam malam

t.ru'lli'ha

e(fe exiftimat, nam voluntas nihil poteft odilfc,

U.

nifi e reprafentetur fub fpecie mali.

&nitig

levis

Jn quo confiflit malitia odij contra

Q

proximum P

Qüente

illa

Refp. In hoc:quod voluntas depraväta ac-

Titof,

cipiat pro objecto mali fuz averfionis , proxi-

1 [

mum , quem tamen Deus precepit homini

amarce íicut fe ipfum,

lfid

Wer(ïon

S

l p

ia

De Odio & Inwidia,

18r

Bi proximnus [f malus, c vitiofas

debetze amari?

Refp. INegative: 7212490dio babut : Píal, vv;

interim ramen oportet , u:

obje&umhujus odij

fit vitium proximi , non vero ipfrus pevíona ,

amando fcilicet ipfum ut hominem , & eum

uf

odiendo ut peccatorem,

uf

Quotnams [uns [pecies odij , & quale ilud

eff peccatum i

1

Refp. Effednas : 1.et, odium abominationzs,

j n

quod confiftit in alienarione , & averíione vo«

luntatis erga proximum, qua fi (it magna , erit

peceatum mortale, F/izc. trait. 28 c. 9. 2, 167.

uteft, v.g. dicere de fuo inimico

; fenullumipfi

optare malum , interim tamen nec ipfi loqui ,

necaudire poffe, nam ejufnodi remorfus funt

jonem i

indicia notabilis alicujus averfionis , quz de-

firuitcharitatem debitam :cüm im poffibile fit ,

x[c[t Oälk

amorem ejufmodi fecum compati poffe dedi-

gnationem ejufmodi,

Qaód fi avet(io fuerit

levis, at eít , v. g. fentire aliquam commotio-

u

nenm ,dum quis fuo inimicoloquicur , vel lo-

quentem audit, ob injuriam ab ipfo acceptam 3

illa folummodo erit venialis,

vel certé pecca-

vt

aminofa non erit, Bozac, dif. s.

. 4 p.HItAn.6.

2. Eft , odium zzimicitie, quod coníittit ín

; 9

defiderio mali fuo proximo , proveniens ex

averfione,& difplicentia perfong ipfius, quód-

Ye , proprié loquendo, potiuseft efe&tus odij,

quàm

182 Des, Decalogs Pracepto, leü.*ï.*

q&:lim odium ipfum przcisé éonfiderzcum j éft-

h

l

[

.

que moitale , aut veniale, pro guali;a;e malí

defiderati, Filiue, loc,cit.

Effn

B oprobibitem gaudere de malo at-

M

zevins , vel de bouo ipfius contriffari ?

1 -?4,621

ntlione : y. Sihocfiat ob mo-

ial

Refp, Cum difs

tivum averfionis & di(pïiceäzciæ ipfiu

s perfona,

m

effe prohibitum, nam ejuímodi gaudium, &

quamv

triftitia eft contraría chatitati , cüm non pofiit

It

prove

nire nifi ab odio interiori.

lat

2.

Si hoc fiat ex motivo honefto exempto

lu

ab averfione , dico nullo modo cffe prohi

bità,

Qitu

ut eft , v. g. defiderare

mortem alicui latroni ;

Qne,i

libera : ægricudi-

ut commércía indé reddantur

ptty

(

nem alicui vitiofo homini, ut indé convertatur,

velcontriftari quiarabula quifpiam , eftefte-

Ó

é&us prator , quim

ale fit cra&taturus populum.

p

dia , five triftitiz: accipiunt

nam ejufmodï gau

in m

fuam malitiam , vel

bonitatem ab obje&o , ícu

meþm

?

L

quia non.in-.-

motivo, quod pro cunc habetur

Yis P[(

tenditur malum prox

imi , quatenus malum,

üm,(

fed quatenusbonum e

ft , nam non defideratut

Mm;

homicidium

gnors latronís , quatenus pracise

€g0 l

eft , fed quatenus ejufmodi mors eft , cau-

Tif

. fatür quiétem publicam. Borat,

habea

de odio proximin,7.

p

mogj

fffult;

eiiiseetife

MFam

lo

Ef

at

f

ü

'

De Odio €$ Invidia,

185

1j d

Ejlnä peccatum. procurare aliquod mz.i-

e mil

lum [uo proximo , ob juflam cau[am , ac

per media jufla?

li d

|

Refp, Cum diflintliane : , Ex motrvo viudi-

1

fla , exacerbationis , averfionis , indignationis,

ob

&c.elt peccatum, vel mortale , vel veniale ;

L

;crfon;

pro qualitate odij ,& mali procurati

b

nam

dium; l

uamvis caufa five res ipfa , ac medía finc juftas

onp^

motivum tamen eftmalum , bonum antem , ut

habet commune effatum , eff ex integrá causá,

e

malum autemex quocunque defetiu, Sic judex ,

quitulit fententiam juftam , tamen ex averfi-

| huoni'lx

one , indignatione , &c. (ive vindi&à quàdam,

ægrimw

peccavit mortaliter : non tamen tenetur ad re-

yetti

"

h

ftitationem. Bozac,d:fp. 10.2.24p.4.9. $-

di

]

2. Si motivum fit rationabile, nullum erit

uit

peccatum, Bonac. loc. cit, V. g. accipere debita

[

1gm

in aliquo alio ad meiptum folvendum , folici-

iedo,'

tarepunitionem alicujus malefici, nam quame

jj 00

vis proximus meus patiatur indé aliquod ma-

, maln

lum , ego tamennon fum in causá , stor enms

dide

jure meo, Circa quem ca(um nota , quód licét

ymidé

ego hoc debitü non ita maturé ab eo exegiffc ,

.(Lcaü*

nifi ab eoaliquatenus fuiffem offenfus, (itamen

l,

habeam motivum rationabile, v. g. fitincom-

moditas, quz mihi ex pecuniz mez detentione

refultat,nullo modo me vindico,dum pecuni&

meam repeto , quin potius denego ipfi bonum

aliqnod, quod non reneor ipfi przftare,

j

M 4

Ejln&

"À

124

Des, Demlagi Pracepto. Puntt. t,

um [ibi apfé de;/z'demr;

di

Eflne Zieccat

Sortesm? .

i

J

Refp, Cum diflintlione v1. $1 hoc fiat ex md-

Am

tivo defperationis ,effe peccatum mortale con-

TOl

|

tra charitstem — fui ipfius,l Tolet. lib, a.

|

m

€,9, €$ 10.

2. Si veró motivum fit bonum ; v.g. ad

&t

yit

amandum Deum eó ardentius , ad ipfum non

tQne

offendendum amplius , ad miferias vitz hujus

fttis

declinanda,'sv(; velnullum erit peccatum , velfo-

lum veniale, pofito quod hác inre aliquo mo-

ha

do excederet refignationem propriz volunta-

tis involuntatem divinam, Bozac, de odio d, 3,

g. 4« p nlt,num. r

AEgrotus qui ia fuo delore clamat ,

tün-

,&'þq

triflatur , vel Corpus fiuum agz'mt ;

n

peecatue $

qualig

UA

Refp. x. Si ifti. motus externi corporis fint

leves & moderati , ia ut nullam caufent inde-

[Ufs ;

centiam , nec üllam animi exacerbationem in-

e'6-1

finuent , quz fit contraría rationi , ac refigna-

tioni in voluntatem divinam ,

egrotus non

du

(

peccabit. nam ejufmodi effe&us , funt effe&tus

u

dir

nature fenfibilis, quos animus etiam patien-

tiffimus , pro Jibitu fuo regere nequit. fic de

]

plurimis fan&isle

gimus eos in fuis doloribus

inor

exclamáffe,

dor

2, Siejufmodi motus fint aliquo modo ni-

etit

mis violenti conjun&i cum aliquo angore , in-

(ion

digna-

t

n

:De Odio €$ . Inleza!m

125

at

dugnattone : vchmpaucntm cgrotus. pe»cabjr,

contratiantur ením ejufmodi ; iuotus virtuti pa-

tientiz, ad quam fpe&at confirmare animum

&xmo

leen

ad moderandas ægntudxms moleftias, hoc ta-

; nam iftud

hbq !

men peccatum non erit nif) veniale;

omne, nihil aliud eft, , quàm excclïus dulorxs

& mü:mæ expreffus. per figna externa corporis,

«

qui non poteít effe morralis , nifi fortaffe ra-

Qu at

tione fcandali, vel alicujus mali inde proveni-

d

entis. Leff. ib 3.0.2. dub.g.n 44

X

UO D

Eflnó permiffum defiderare , vel. procn-

VOl

rare malum alzquad ammalzbu:

aliid

prox;mz $

k

Reþ Cum diflintione : 1, Cum motiyo odij»

/f,

& pet relationem iftius mah ad dominum illo-

h

rum , erít peccatum morrale, vel veniale, pro

qualitate mali dehdcracx vel procurati, nam

"T

f

hocnihil aliud eft quam odiffe proximum in

jentti

fuis ammanubus. Layman lih, 4, tratt, 10.

el 6 u II.

onem !

2. Cum morivo rationabili

:av g- ratione

T

otus

damhi, quod ejufmodi animalia caufant, nul-

l[C

lum erit peccatum, nam ad arcendum notabxle

fl Päfk

damnum, etiam mterfmqueunt.

j« Cum motivoirz & paffionis, contra ejuf-

'w[- h

modi animalia finc ullá relatione ad illorum

d

dominum, vel odxo aut da.mmücanone , non

m

erit nifi peccatum veniale , ratione (cilicet pa(-

fionis inordinatz , non verà refpe&tu animalifi,

; OIC

namn;

d

M 4

s

E

:86 — De $, Decalogi Pmceþta, Pustl ,

nam cüm ipía fint fubijcibilia homini, ea odiffe»

damnificare , interficere, prolibitu fuo poteft,

Nï,üe

dummodoó abfit damnum proximi. Bozac, loe,

F/ ffl

eit,num, 9.

L

Efhé ueceffarium exprimere im Confef-

ffone fpeciem mali defidevati , vel de quo

aliquis eff letatus , vel con-

r

triflatus ?

a,

b P

It

Refp, Negative : Seíafficit dicere , ego odí

qatt

meum proximum , illi de(iderando malam

txcel

,ngtabile , vel gaudendo de ipíius infortu-

mus;

njo , vel me contriftando de ipfius profpe-

UE

ro fucceffü tot , & tot vicibus. nam ifta di-

yerfitas malorum , & bonorum , non eft

Íd ]

fj

hm

nifi materiale odij , cujus malítia formalis

confiftit folüm in volitione mali , fine detere

j

N

minatione illius .,

ut habent Caiet.

M

Valen, apud Bonac. tom, 2, d. 3. q.

q. p. ult. parag, 1, 2. 10. Dian,

de circumflantis. vefol.

l

30, p. I

eti

doqu

Quo

ipfe

Íedi

bon

n j

Nun-

o

/

E

De Odio &$ Invi

:'4&

197

]

tAodifïe'

ye,

Nunquam invidiofus exflitifli refpectu

M

peofperi fwcceffus tui. proximi concurrentis vel

gorpus disus , uel spfies bona , vel denique

gjm hanormf 2

n

Quid eff Invidia?

T.

Refp. Effe inordiinamm triftiiam volunta-

tis, per quam quis doler ob bona aliorum, non

quatenus przcisé cale bonum proximi eft, fed

i

quatenus putarur effe dimínutivum propriz

) malum

excellentiz ; v, g. fiquis doleat, eo quód proxi-

infute.

musperveneritad aliquod officium , vel divi-

p

tias acquifiverit, non quidem radioneillarum,

jl ä'(

fed quia cüm fiteffeétus dives, alter exiftimat

m

fe jam minus honorandum effe.

o

n d

Efln peccatum , dolere , quod quis son

(

tantis abuudet: divitijs , vel bonoribus

fieuti cateri laamine.fä

,

'

Refp. Megativé: Nam ïeju[mödi triftitianon

eft inordinata, nec confequenter vitiofa ; quan-

doquidem talis , ut fuppono, non dolet eó

quod proximus ejufmodi bona poffideat , vel

ipfe defideret illa habere cum proximi damno ,

Íed folummodó dolet fe effe privatum fimili

bono , quod habere cuperet. Lgman lib, 2,

jr. 3,6, 10.9, 2«

-Qale

j

2

183

De s, Decalogi Pneceäpt,a. ,P,unü, b

cQunale eff peccatum Invidia?

Refp, x. Ex fizo geuere EHZ: peccatum mor-

m

tale

3

*

& wunum de feptem capitalibus, nam

ïïclr;

eft contrarium charitati , quz de bono. pro-

ximi lzrati confuevit, $, 7bom, 2, 2.q

;

art. 2.

dQ

25

Mqu

Ordinarie loquendo , non 'eft nifi pec-

catuim veniale , ratione (cilicet

parvita-

tie fue

*

*

l»t u

v. g. dolere qaód proximus fplen-

:mp

didiore ornatu incedat , vel melius

n

cantet quàm nos ipfi, &c, 72-

!6?, &b. 8. £Ap, 67.

72!6"5? 5.

H

À

Yil

t

»

tthy,

N

4*';'

Mu

&i

(hn,

«

"

i

)

QXx( ^

At

d

&l

i

IH

Hl

ä.

C RAEIS

)

(

æ»

Iwl

»

Nf

m

tss

N A

Z

L

24'&&

uDCTO.

VE

5 uf P

T.

a

N

N

W

d

H

('0

v

J

as 2777

Q

h

$

';'

$

v2

à

N

X/o

CO

929

eft p€

H

BAR

"apit.

110

LA

à

JCca

litioy

PUN-

ia

pE

139

b

- De frá, Pnjur. Imprecat, querel.

|

Q DI EM OMMIEMEHTHEMIN

PuNCTUüUüM

IiI.

m mh;-

, Ddf

00 9

DelIn jutijsImprecationibus, :

Y q-ï

quetelis,

a

Nunquam adiram cómmatis fuifli , qua-

4€ concitáril , 1. « Ad injurias , 2. Ad

pam'ra:

:

imprecationes , 3. Ad querelas,e ad . *

telü

conv/iiiai

&

[

Quid efl ira i

Eff. Cum diffintlione, 1. Materialiter eft

R

paffio appetitus fenfitivi , & commotio f2n-

guinis circa cor, quzinflammat faciem , &

oculosagitat corpus, ac denique immutat vo-

cem.

2 Formaliter fampta , eft defiderium vin-

dicandi aliquam injuriam acceptam. .. 77o.

2.2. 130. art. 3,

ab ii —

Qualesam p?ccattm ef z'ia ?

Refp. Cum diffistlione : 1. Ex . fuo genere

eft peccatum mortale , adnumeratuma feprem

capitaiibus.

1. AMaterialiterconGderztaira nullum eft

peccatum fuppofito qvà4 6

[

L

-

'end regulata per

d

rationem , zzafcimini ,C3 nolite pe€5ärt, quo

cm.

;!

jj

-

196 De 51. Decalogí 'fïmeep'tä. Pünd. $;

fihita

fipaffio excedat ipfam moderationem in moti:

LE

büs fenfitivis, non erít nifi peccatum venialei

nam ipía non deftruit , nec notabiliter offendit

xili

charitateüi ,fiquidern ifta cominotio fanguinis

3

conjun&a cum clamore , & agitatione corpo-

M

tis; exempta ab omnialià circumftantia more

i

u

tali,v. g. odij , injuriz ; blafphemiz , cone

tIm,

temptüs ; non contineat nifi levem malitiam

& inordinationem , quz non inultum prz-

À

ATl 2s

judicat proximo; — .

Refp

T/Jam, 252.4. 258;

^

€3 3.

ittabi

3. Formaliter acceptá , eft peccatum morta-

Ws ,

le , vel veniale, pro qualitate vindi&z , quami

l pf

quis defiderat injufté procurare : v, g. levitet

tüt eni

manu percütere , crines patum vellere ,. q'uod

qispl

MSP

ordinarie accidere folet inter infantes, & do-

"

mefticos fine ullá intentione inferendi aliquam

«(

offenfam ulteriorem , erit peccatum veniale;

tamcn;

fi veró vindi&ta fit notabilisetit;peccatum mors

U

tale , nam de(truit charitatem ; ac offendit

Tl in

DO

ju&itiam, Fiiuc.

tratl, 19. 6« Y0, "m zof.ö

feqq:

pïxäx?ï

4.

Motusfive iraviblenta j ,qUamviïs' non

htq

fit nifi zzaterialis ,fttamen corfüefcat per ex«

Véni

perientiam provocare ad peccatum mortale:

füalt

v.g. ad juramenta, verbera, injurias , eftmor-

Qug

talis, Ram cenfetur occafio proxima pro hic &

cte

hunc effe, quam quivistenetur devitare, fi dumi

dàm

irafci incipit , hoc periculum . animadv

ertit;

tijsm

Filiuc, de charitatee/10, q,34 2, 20g, — Quod (

[ubif

I

at

di

Delra, Iizjzr,. Imgrkat. gueret,

19X

n m

fubitanea paffio offufcet quafi iftam adverten.

vebidk

tiam , poterit eximered peccato mertali ratio-

: ofeni

nefcilicet indeliberationis.

figi

Quideff injuria feve comtumelia ?.

d

TC

Refp, Effe exprobrationem vitiorum a&

ie,ü

defe&uum in prafentiá , & in faciem objecto«

tum,

malit

Quale ejï peccatum contumelia 2

um p

2j8- ff

Refp. Cum dsflintlione : 1,. Si injurim fint

hotabiles; v. g.canisrabidus , Deemon incar-

jm i

natus ,Ícortator, &c, ptolatz ex animo odi

de, U

& paffionis , erunt peccatum morrale , offendi«

n j

tur enim notabiliter honor proximi , quam

It , quf

quispluris zftimat quàm omnia reliqua fua

'CS:&G

bona.. Regizald, lib, 244. ». 1o0,

diaüqïïf

2. Quamvis injurig fuerint notabiles, (i

u VCR[Z«?

tamen proferantur per jocum , aut. recreatio-

at

nem , vel etiamlevemíram, fine przvifione

p

vel intentionelzdendi notabiliter honorem

h, J

f

proximi(quod ordinarié accidere folet fim-

TVX

pliciplebi, qua ob leviffimam impatientiam

gv

fine omni advertentiá profert quzcunque ipi

veniunt in buccam ) non erít nifi peccatum ve-

niale,nam non folemus adhibere fidem illis

j u

:s,efï**

quz per rifum , aut ludum dicuntur, nec cre-

M

;pw

dereea,quz fimplex populus ex levitate quá«

amü'""

dam profert , dummodoó pofteáinhifce convi-

"ni Is

tijsnon pcrfcvcrer, Tolet, lib, $,6. 9,2, 4,

!d

3. 51

] iub

b

19i

De s. Demi,?mcapm Pz;ïäf; 5

*

$, Siinjuri intJeves: v.g. morio , bar-

A

dus, nequam , non erítnifi peccatum — veniale

ratione Ícilicet parvitatis fuz.

E

m

4« Siinjuriz fintprolatzex motivo boro ,

)Yeti

v.g. per modum corredtionis , veluti loqui fo-

lentífuperiores, parentes, domini fubditis (uis,

.Jlia it

dtütal

contrá ipfos profererido aliquas ínjurias leves,

It,non

& moderatas ,ut inde confundantur, ac repre-

(onet

hendaatur , nullumerit peccatum, nam inten-

hnota

tio horum füperiorum eft, eos cortigendi non

veró dehonorandi. Zole£. Joc, cit.

£

al!oqui

fäm yà

Debínsne in confe[rone. exprimi. [pecis

ti n

diver[a injuriarum N.g.. Ícortatot,

-

volle

latro, helluo,

H't.epl.;

kc/þ,. Nega

tveé : Nam. probabi!itcr lo-

i

quendo , omnesinjuriz funt ejufdem — fpecief

piton

aïicüjus

habentes pro malitiá (ua formali dehonoratio-

nem proximi , totáque illarum diverfitas non

ftore

eft nifi materialis refpe&tu peccati, quaré fuffi-

t

loni

cit dicere , protuli in;uriasnombilesin meum

proximum tot & tor vicibus, — JBezac., loc, cit,

lt

ntum,6. Sàv,contumelia, Filiuc. tratcl. 40, €.3«

duh.yj

9. :

71 60 (*:/ 70

— Quomodo epertet reparare injurias ?

ij

Refp. Deber reftitui honor ablatus proxinio

noníolümilli, qui injurià affe&us fuit, fed

etiamcoram ijs, quibushujus injurim -notitia

k

facta eít. Benac,loc. ci, p, 3. um 2. de vefhit,

tetfa

d. z.. 70 ;v

P

?(I'

P.

"u

Deíra, lnjür. !inp?ä;a;. querel,

195

)

j baïl

Bäzfam:m modo freri debes. eju[mod:

vtnid)

i"fäpamtz'o ?

i iäæfp, Duob

us fmodis fþeciaäter: r. Peten&

du

do veniamáper(ona offenfa; Si tamen per-

oqi

diis l

Íoria injurians; (it fuperior acin äignitare con-

ftituta? écontra veró perfona injuriata, fit vi-

aj lt

is, nonténetetur ad iftam abje&am fatisfa-

AC CPEE-

&ionern ; tátionefcilicet contemptus ac de-

g r

lionorationis,qui indé tefültaret, fed fufficeret

gcndm.-ï

alloqui, & falutare humaiiterperfonam offen-

faia , acilliexhiberealiqua figna extraordina-

h

tiabenevoliin illim animi , nam. hoc «qui-

Itof

pollet fuptà di&a fatisfa&ioni. — Bonac. lor.

£it. P. $4

il !

à. Exhibendo honorem aliquem civilem

j p

peétíonz offen(z , v. g; ptimas ei concedendo ín

yonor

alicüjus portz introitu ; cedendo locum hono-

ita t

tatiorém , bibendo ín ipfius fanitatem: quí

uili

ibodus reparandi injurias eft proprius per(onis

n m

lionoratis, & in dignitate conftitutis , quibus

712

durum foretperere veniam. Leff. i. 2, c, w

dub.35, , 140, Fdlinc,iratl. 32, cap. 9.q.. 11.

Z

Sum, , j 4?

pl

Suffierésme ad. reparandam. aliquam

injuriam illátam converfari cutm

sproxi;ï

proxz'm0 2

Rej?; Negativi : Nam cümeiufmodi cofi-

f ng(iïi

é nom

"T2

ver(atio varios po(Tit habereþünes , exind

colli«

/1»

.lfar.f H,

-

De 5, Decal. Pmcäpto. Puntl, s.

colligeretur , fa&am effe aliquam | reparatio-

ifto,

volfa

nem , nifi ipfa ita amicabiliter , & cum talibus

vltat

fignis animi familiaris fieret , ut facilé exindé

ejuímodi fatisfa&tio conje&urari poffet. Va

dexo

D7

VAT, C.19.2, 47.

de j q

Efluà zeceffarium ad reparandam . ine

fetba j

juriam. cenveríari cum proximo (uo

ut Antea?

fitftan

lüihque

Refp. Negativé : Si nullum exindé ptove-

Qtitu

niatícandalum, nam injuriá affe&us , non eft

alorü

inclioris conditionisin ratione injuriz , quàm

t&rjaüs

aliquis alienigena ; cui nemo tenetur ejufmodi

i

benevolianimifigna exhibere. Bosac. loc, cit,

yOi

fjata

BHUI. A.

aþfque

. Quidefl imprecatio? —

du

ftltor

, Refp. Effe deiderium mali alicujus expref-

D fen

fum per verba ,in formá voti feu. optationis :

v. g.optarem, ut haberes cervicem fractam,

&

Ui

ut te mille Diaboliabri

peïen;, ut quartaná fe«

at

briaffligereris, &c.

L

Suale peccatuim eff imprecatio ?

Mj

Ref». Cum diffizthone: 1, Si. ejufmodi ma-

Cümy

ledictiones (int notàbiles, cum vero defiderío,

Bu

ut taliseffe&tus fequatur , eft peccatum morta-

'ef j

le contra charitatem proximi,(unt tamen ejuf-

tione

ihort

modi maledi&diones diverfarum fpecierum ,

veluti ipfa mala optata, nam peftis, quam ali-

qug [

quis imprecatur , eft diverfz fpeciei à fulmine

Atf |

qptato,

A

]

(

. De jm', I;zjur;?»'zpretät, querel, 195

pub Optato, probabiliter tamen-non videtur eífe

p ul neceffarium exprimere in confeífione iftam di-

|e exd

verfitatem fpecierüm , fed fufficit dicere , pro-

(et. M

tali ex odio uprecatiomes circa malmm notabde

Wmeum proximum, nam imptecatio níl eft

ln )

aliud , quàm defiderium mali. expreffum | per

verba , & confequenter ficuti defiderium . acci-

I

pirfuam malitiam à motivo, cum quo fit , nul-

lümque eftaliud , quám inimicitia proximi cui

d

e ov

n

optatur ejufmodi malum; ia ut diverfitas

$

on

malorum defideratorum |Ífeteneat loco. ma-

i

Id

o

terialis.

yrjus

À. Sieju(modimaleäi&iones fntleves, vel

TAT

prolate per ludum , áut ex levi impatientiá ,

abfque ullà intentione effe&us fecnturi, üt or--

dinarié accidére (olet refpe&u parentum , do-

minorum , füperiorum in córrigendis füislibe-

ju exprä:

opuitt

ris ; fervis ; illi(que increpandis ; imó &tiam fi

ejufinodi imprécationesfint notabiles ,. i nul-

p ho

lum interveriiat (candalum , non erunt nifi pec-

juarranif?

catüm veniale, — Filmc. tra&l, 40. c. 6 q. 7. m.

146. €$ 142.

ii

3. Siejufmodi maledi&iones fint prolare

irmo

[

»

cüm indienatione , ac terminis fcandalofis , v.

T

g. utinam Diabolus te abriperét , utinam flagra-

ym n

res in inferno , €c. quamvis hoc fiatfineinten-

tione effe&usíecuturi ; eft tamen peccarum

anad

inortale ratíone fcandali , honoris , impietaris,

(Peciew?e

' p*

qu& funt ore Chriftiano indigna, Laymaz. lib,

H

L]

il

A. E. j C, 8.2.8

. Eflné

P T

196

De f. Decalegi Pracepto, Pupfl.à.

,W:A

Efl o pecmium imprecari Anima-

libus ?

W.

Refp. Cum diflintlione: 1. Cum terminis

1077

Ícandalofis, invocando Doemones , eft peccas

iptrc

tame

tum moitale ; ob rationeim fuprä al)egaa

dutitat

lii

2. Cum relationeanimalium ad ipfum do:

i qui

minum ipfis defiderando aliqiiod malum intui«

pl

tufolius Domini , erit peccatum odij, quod pro

qualitate mali defiderati erit vel mortale, vel

LT

tttdic

veniale.

14

3. Si proferantureximpatientid, qua ors

tb

dinaria eftillarumcaufa , etiamfi hoc fiat cuni

intentione effe&us fecuturi, non ramen inten-

Monexo

datur damnum proximi , non erit nifi peccaturii

lum ti

BKtCtt

veniale , ob impatientíam fcilicet illam, non

I

veró rationeanimalium. nam quandoquidem

U

homolegitimé ea poteft occidere , à fortiori

Yülnem

certé ratione illismalum aliquod defiderare

incq

potetit, Bozac, de Blafphem.p. 3. n. $.

que

Quid eff querela fverixa ?

Refp. Effe mutuam concertationem alíquae

rum perfonarum patticularium , excitatam per

reciprocam ipfatum iram , quz proxi-

ma ipfius eccafio effe confue-

vit.

Qtfzk

E

;.þ

De Ira, Injur, Imprecat, 72&:!; 195

peccatum rixari , feu quere-

gi,m. ,2?4!8 f/z

las ,aut lites »sovere?

Reff. Cum diflintlione : v.. Ex parte illius;

| te'mii

qui ;féud certamen incepit ,fem imva[or exfeitzt ,

;,'C&

n

eft peccatum mortale, deflruit enim pacem , &

j dlb

*

*

item

chatitatem cum proximo habendam

damnificat ipfum , ac offendit juflitiam,

plumi

ad quam vindi&a fpecat , cum recome

duminr

enfatione damni & obligatione ad omne

jaui;

illud,quod ex tali concertatione provenit, jux-

g, v

ta judicium do&i cujufdam Cafiftz, F/iuc. tr,

29. €. 9. . $. ?t, 207,

j qüïü."

2. Exparteillius, quife defenfivé gerit ,.

pcfüti

nonexcedat moderaimen inculpatz cutelz, nul-

yen t

jum eritpeccatum : Quod fi parum excedat,

ïpecczwi

percutiendo plus quàm oporteatad fui defen-

'nam» )

fionem , erit peccatum veniale, ratione fcilicet

gt

1

parvitatis fuz : Si veró excedat notabiliter

for

vulnerando , damnificando fine | neceffitate ,

du

tunc exceffus ille cenfebitur mortalis , cüm nee

'2

]

queat provenire nifi ex vindi&tà , invehente

1

/

L]

obligationem reftituendi, Fiac,

eii

: lac'f cz'f. 2, 202

ii

; PI(IXI'4

p

N 35

Pus-

M

:58. Dej. D:m!agi?ïmgepto', Punil. 4,

P

äthti

W SHIHIHESGHRUNUEUHUEUEUE TE OPUE GE

ütrit

PuwcruM IV,

:öqnö

1

Quam

lum n

cidijs voluntari

35 , ö(

illid

De Fomi

: —Qa,(uaïiblls,

euume

h

Qommiffflíne aliquod. bamicidium , i

utibu

— ganquas, camplex il commitiendo

lvoln

cida

adfitifti t

fuley

Suo? funt bomicidierum [pecies?

Zer, q

Qu

Efj 1. Homicidium vocatur , dire£lum ,

R

témin

..quod committitur per expreffam intentio-

toitit

nem enecandi proximum , five dein id fiat me-

n

diante veneno , five per íncantationes , aut ve-

tehti

- neficia ,five per affaffinium , five per. pracura-

Gf

tionem abortus, in muliere gravidà, aut etiam

impediendo generationem per potionem me-

Iius ; [

Tl

dicam , aut alia medía : quod quidem aliquo

Wt

modoeft fpecies homicidij imperfetti: Speciali-

ACty

zer tamen quandó fous eft./ animatus , quod

teti

reípectu maículorum accidere folet quadrage-.

em

fímmo die , & re(pe&u femellarum ocfuagefomo ,.

[

ut dicunt medici , poft iftam inquam animatio-

nem fi tale quid fequéretur,Gregorius XIV,de-

crevit excommunicationem refervatam Egift-

copo. Filine, trat?. 19.6. 6. ". 100

2 Cti—æi |

i

d

De kuziez'al, volunt. € Cajnal,

125

hi,

2 Cafuale &6 indireilum , quod accidit (ind

A

intentione expreisáillud committendi , con-

currittamen cum illo culpabilis negligentia ,

eó quód fcilicet in patranda aliqua . actione,

quamvis animadverterittale fubeffe pericu-

lum, non adhibuerit diligentiam neceffariam

113;

adillud evitandum, nam qui vult caufam, vult

etiam effectum inde provenientem : S;c pro-

[

jicere lapidem per feneftram in locum tranfe-

LT

n

untibus frequentem , cum przvifione pericu-

qitilt

li vulnerandi aliquem prztereuntium , fi indé

occidaturaliquis infans , erit homicidium ca-

fuale voluntárium in (nà causà. Séc etiam ma-

(

ter, que contra prohibitionem Ecclefiz , ac

d

cum advertentiá periculi fecum reponit infan-

tem in le&um , talíque modo fuffacat , com-

(l

mittit homicidium mortale: quod fiipfa 5ie

J Bä

j

4u

€$ nimc, nullam habuerit hujus periculi adver-

j

u

tentiam , quz tamen neceffaria et, uteffcctus

[ Pm

cafualis , qui indé fequitur , reddatur volunta-

ao

rius , vel crediderit probabiliter, fe per fuam

onell

vigilantiam huic periculo poffe mederi, dum

lm

ponit infantem in fuo le&o, ut ipfum lactet,

*

j

5'[((»

acmox iterumin proprias cunas remittat ,

1n-

»ümsltï

terim tamen fubitaneo fomno obrura. infan-

r (j

il

tem fuffocat , ipfa excufatur à peccato mortali,

duit

taléque homicidium cenfendum foret in-

4

voluntarium ac fortuitum.

sl

m ^

N 4

ANu«a-

y

200

De g. Decalogi Prazepto Puntk, 4Q

Aunquámne bomicidium efl per-

ani[uu *

fgm

Refp, 1. Homicidium jzvozeztis nnnquam

effepermiffuu,hoc enim prohibet lexna-

turalis, divina , & humana. JVoz eccides

uf

Exed. 20.

j

1

2. Homicidium malefat£oris eft perm

'imim,

Wt ,

i

fic enim ratio dictat prö bono publico confer-

iole f

aitíol

vando. ipséque DEUS illud authorizat, 4a-

deficos nou patierit vivere, Exod, 22.. five dein

2

id fiat authoritate publicá, veluri magiftratus

d m

demt

facit . five authoritate partigu!ari , & privata,

ad repellendam violentiam injufti aggrefforís,

titel

qui nos, vel bonanoftra damnificare intendit,

PO[C(

nam jus naturale permittit iftam defenfionem

grtf

noníolàm ad vitam tuendam , verüm etiam

hu

ad bonatemporaliafarta tecta. conferyanda,

F

fine quibus vita commodé tranfigiv nequit, &

&uamvisbona ifta non fint comparabilia cum

h

vità hominis, nemo tamen tenetur permittere

ud,((

ea auferri, Quod fi ad illa confervanda , &

f

ad vim repellendam , quifpiam illius perfo-

Sur»;

nam cogatur offendere, (uzid attribuat ma-

d

kig : vnumenim -vi repelere dicet, Kegé-

: Wld* [ib, A. mp. $.". 6o. E$ 6

pir

Ua

v.belum 24 n.3,

en

£

tüt

&wäm |

"—

l.

pe Hamicid : z/'ahmto&"j Qaþæä), 201

! jt.

Quenam: requiruntur cenditiones d

eccidendum licité injuflusn ag-

b

grefforens ?

Pt lr

VT

Refp, Tnter alidsrequiri iftas duas fpeciali-

per : , Percuiere emaa smoderamtne inpu!ygt&

P

lt

xti

n

tutela , hoccft non occidere fi aliquis alio ma-

Qp co1:

do fe (alvare , vel fugere. abfque dedecore;

aut folim vulnerare poffit.

i, J

. fyelt

2. Ut occifio fiat in continenti : nam pon

mpltus

eft permiffum occidereinimicum , quijam pe-

demretulitfeureceffit, foret enim tunc. ma-

&pim

nifefta vindi&ta , fpe&ans ad magiftratum, ut-

1ggrc(f0ig-'a

'e o

oté cum talisnon amplius cenfeatur C;Hä :

fenfor

grdfor. Bonac. dijæ, 2,0, UIl 0. 2

;üm d

!

n

:

Potéflne quis (ine peccato caoperazi fea

[cq*üiï) '

. propria anorti ?

hl

"Refp. ,. Diretié ,ac fine infpirati;on& dix;i-

epit

ná,(cum quà plurimi Sani ; tum veteris ,

ggüdä l

tüm noviteftamenti fus proprig cooperati

ius Pffl;'

funt morti, E, G, Samfon , Apolonia , &c. id

u ?

elfe omninó illicitum , illüámque peccsturum

!

!

Á

graviffime contra charitatem fuiipfius , ac con-

1

Jlii

ira juftitiam , quirali modo cooperatur. facit

enim injuriam DEO , dum ita. (evitin ipfius

creaturam ac reipublicz , cujus homo cenfe-

tur effe membrum,

& I*

.

N ;

202

De $, Decalogi Pracepto, Puntl,4,

1. Jgdireile , ac per accidens hoc poffe fierí,

|

i

|

L

velícilicerexponendo fuam propriam vitam

JJ

d

pro causá rationabili , v, g. in defen(ionem re-

ligionis , patríz , fui principis, vel ad evitan-

Al

dum ctudelealiquod tormentum . v. g. fi quis

fe przcipitet per fencftcám,dum fe vider inclu-

fum in aliquocubili, quod paulatim à flammis

M

abíumitur , adexemplam animalium , quaex

fs &

inftin&u naturali idem omnino faciunt , nam ín

,

iftis omnibus non intendit quifquam dret? fe

41

interimere , fed femper aliquem alium ratíona-

E. w

bilem finemfibi

7

Præ&ituit. Lejf. lib. 2, c».

,

l

€&L

d4b, 6,

tüm,

dein

Qui cafu , & fortuito aliquem occidit ,.

)

zenetírne ad veflitutionem ?

mH.&

i.

: Refp. Negativ? t finimirum adhibuit dili-

A

genciam requifiram ad przvidendum pericu-

lum , ill&dqueimpediendum, quamvis occu-

M

4

pecur a&ione illicità , v, g. committat fur-

f

tum, nemejuímodiocciíio non fuit volunta-

taría, sec z (?, quando

uidem nulla adfuit in-

yel

tentioillam committen

1

i; neque zz f44 c4t-

W

:4, càm nullum fuerit periculum pravifam,

nec alíqua negligentía in illius pravifione

qu

C0

concurterit, Leff. Bozac. dereffst. d. 2^ d»

4

It feH, . p, 1. num, 3. E. g. Henriquex,

lib.

"

a

lu

203

De Homicid. QolzntL €$ Cafial.

Jfe f

lib 14. cap. 16 nutp- 1, Filimc. ?745-2«9- cap, 7-

Y viut

JOet

| U

44 quid obligatur i , qui occidit , vel -

T

dec iv

vulneravit injuffé a(äarfz ?

Wi

Re]þ 'E, ïlhlm obligari av,cäl omnes", expen-

, qui

fas, & fümptüs durante zgritudine infum-

W

'LOS,

d

ientia ex vulne-

2. Ad omnia damna proven

mtetoné

:e , vel homicidio refpedtu vulnerati , vel re-

NDI

fpe&u hz:

edum defun&i, v. g. uxoris , filio-

t prudens Cafifta

rüm , patris , ac matris , prou

deindé judicavetit.

ttill,

j,P

ro vità defün&i, vel cicatrice vulneris

fenodi resnon

infli&i ad nihil tenetur, quia eju

(ant z&timabiles per juftitiam commutativam ,

ii

ac in fefuncitreparabiles. ,.Vafq. Lej]'.La)rmm.

p i

l3. tratl. 3. p. 3. 0. 6. 9.2

jj 0U

4, Refpe&tu faneralium ad uihil obligatur.

m

nam quocunque tempore fuiffet mortuus , ea

| VO!UW

praftare oportutffet,

ylfiii

. Occifor nontene

tur exjufhitiaprocutare,

fM u

uroretur pro mortuo , fed folümex squirate

l[æViFGm!

- quádam naturali , fequendo Ícilicet hàcin re

r

corfilium Confeffarij, 2MoBs, Sayrus. Rodrz-

4 M

quez, Filiuc, tratb, 31, "m 30y. .S)lqu/i. 9.

jf

li

reftit, 1

Z

L

V.

za] M

(

&064

Det;. Decälagi Pracepto, Puntt, 4*

n

Suenam circumflantie exprimi debems

in confe[[one , concernentes bomici-

j

dium ?

Refp, Tres,r, nglz't;uperjbnz occrfa s

v.g,

fi fuit pater; máter ; frater , fotor , (ace

!

rdos ,

velreligiofus ; nam ejufmodi circum

ftantiz

mutant fpeciem.

I

2, Si homicidium fuit commiffüm i;gz-loka

I

fAcro , contra reverentiam debitam Ec-

clefiz.

N,

..4. Indicare oportet complices , qui adhibit?

fueruntad homicidium patrandum ,nam tot

funt peccata deítin&a numero , quot füe-

runt perfonz indu&tz , ut illi coo-

perarentur.

-

DeC

"i

A

A

s

N!M?m

2X ä)

,

DA

B

s

AE

EC

M

N

MOA CN

N

i

"v

-'Li

d

a

$

ti

4

LTA o

A

M

E*f

CO

3v

25

H

E apd

MA

f

i

at

h

jj

a

z

,.

961

l

N

| f

*

—

E

z

6u

I a

2. eu

dcm

dcf?s

In

3.

E

- De Cogitat. 68 D

mpud £oj

dj

at OH HHH

| gltäenl

j

In VI. & IX. Decalogt Ptz-

eeptuin.

j

L

De Cagitätianibz&s turpibis E3 defideriis

ii

yfani

impudici!.

II,

De 'ozjþeöïibw,'veräzä , leiiiomibus lafis-

vis , item de veflimentis:

r

IIf.

un &

De ofculis €$ tattibus-

IV.

De atlibus impndz'c!ä?.

axsmmnecicpmcsercnen GN IOIento

qeice i. 209

Ddl

d

PuNxcruM*I.

pf

Jj

De Coeitationibus turpibus , &

defideriis impudicis.

Nanquam babuifli cogitationes tàrpess

quibus fueris delectatus ; vel voluz-

tarià confenferis uno ex. feq

m'm"&us

smnodi ?

"

1. Sine defiderio illas Cchuöndi , contentus folà de«

le&atione, quz intra cogitandum habetur, &

ejufmodi cogitationes vocantur moroíz.

3« Gum defiderio ipfas exequendi talíque modo ten-

deido in opusexternum luxutie; quod yocatus

defiderium impudicum,

Ds

l

2

Aoó

| De6. Demiagi ijütefjjtö. Punstl. ;

Delectatio morofa cogitationum iur piuta

tií

^ er

U

fe (

éffne probibita?

À

*

,

R

Efp. "Affirniatiud : Nam ip(a excitat in ap.

peritu fenitivo motus carnales, qui deua

[

natüura tendunt in al

?quazh impuritatis fpe—

llipn

ciems

" quongäz cm/ï/iit ilaruna malitid :

L

jþecinli: ?

(tnifi

Refp. i, In eo;quód iftar principij defet viant

itte q

tonad

&d excitandos quofdam motus inordinatos.

2 Quód accipiant pro fuo obje&to rurperi

u ati

suím

cogitationem repugnantem legi Divinz & hos

neítati,

les del«

enim;

mbrefa poiéfine feri

À.

De(e:fi'atia

ventalis ?

Ierurg(

Refp. 1. Ob indeliberationem , àc imperfe-

ii

&um confenfum , hoc poü"c fieri , quando fcie

W n

Thonuee

licet intelle&tus fuit ia petturbatus 4 feufuali-

rate , ut non habuerit fufficientem advertenti-

Tlon Rn

àm malitiz , quz erat iniftà dele&tatione, undé

k

I

confequenter fecutus fuit imperfectus voluns

tatis conferifus,

hm

i, Rationeparvitatis matéría , teneo ipfin'i

Cpit

non poffe reddi venialem , veluti magis proba-

deb

biliter, ac magis fecuréin praxi füftinent Sanh.

lib. 9. difp. 46. ni 6. €8 ]. Filinc,ir. 30. 6194

166, quamvis AVavar. Sayrus ac aliqui alij di

cant contrarium, Nam minima delectatio tio«

tofa

P s

"st

i

De Cogitat, &2 Ddïd

€

,. Imþüd,

20'7

, E

irtin

tofa femper eft complacentia in re turpi , quas

de fíe eít provocativa ad im

Buritatem morea

talem,

j i

Q d

Poiéfine vidua dele&ari cogitatione vo-

tits lþex

luptatis , quam olim durante matrimo-

nio capiebat ?

Áiti

( Iäe[p. 1. Si voluptas , five dele&atioiftaron

fit nifiin animo , letando (cilicet de illà , veluti

defeti

de re quádam praterità, ac récordando illius ,

non d capiendam inde volüptatem ; fed folàm

matos

ad (atisfaciendum fpiritui, (ive animo,eó quód

bt

jnz d

ejufmodi viduafine peccato experta fuerit ta-

les dele&ationes; ipfam

;hoc poffe , confenfit

Y

enim rei licitz,

ftti

a. Sivoluptas five dele&tatio ifta progrede-

retur adapperitum fenfitivum , reprefentando

imaginationi a&ionem przteritam , veluti fi

nj

r

ipfa foret prefens , undé conícquenter aliqui

[umdo

motuscarnales excitarentur ; dico viduam hoec

T

non poffe fine peccato mortali. Nam ut ipía de-

jyrto

le&etur ejufmodi voluptatibus prateritis , ne»

onejut

ceffe eft , ut fibi forrnet ín imaginarione imagi-

u

nem rnariti confumantis matrimonium , quatà

cogitationem quz tunc eft illicita , confeguitut

Q1 iPm*

dele&atio fenfualis. Fermandez, 4, part.

ii

€. 19, 4d lit,F,

n

Q (

«f o 30 .

ho P

[

£Jïnä

,,,

s.

iää

Dé &. Decal. Pracepto, Puntl. i :

l

J

E,äizä aece[farium confiteri diver[as ]þe-—

a Vne

cies iurpium deleliátionum morofarum: F. ,

; perfona , circá quam aliquis fuerat

deletlatus , fuit foluta , marita-

Reff

Intati

tá , propinqua?

m;qu

R&þ. 1. Zlli2ttos probabiliter dicete , quod

wferun

fíc: quia dele&atio interna cogitationis ; habet

d

candem malitíari ; quam habet turpisactio ex«

EM

terná ,qua inftar obje&ti fe tehet , refpedtd

cogitationis , ad excitandam iftam delectati-

onem. L*ej[, lh. 4. 6. 2 dub, Vr, $. 122 €8 ftd:

INavar.c,15. 5.9. Sanch,lib.i, c. d. Y, Sà Vi

luxurtia. 2,12.

d

De

2, Alij magiís probabiliter & f

aVoraBiIvitef.

tenent ; non eífe neceffarium : e3 quód fecuns

düm ipforum do&trinam , omnes delectationes

NWA

moroíz fint ejufdem fpeciei ; ac fint aCtus vo»

ÍIny

luntatis incfica£es , qui accipiunt omnem fti-

am malitíam, nonab o£jetfo , (ed à smótivo, curü

A

quo percipiunru£ , quod eít affe&tio carnalis

procedensà vitió luxuria ; oppofita foli virtuti

Efp.

caítitatis , cogitario enim feparat injuriam par*

W

ticularem, qua fieret uni , aüt alteri per actios

leba

!

bem externam ; & eft contenta folà deledati*

quocu

one luxuriosa, .4zgel. Sayr, Laym. Pa[d.1.3.t&s

Thorta

I, d. 12, C, a. Suflicit ergo dicere íin lconfeüïönc:

Adio |

Habuicogitationes turpes,in quibus fui dele«

P

Gatus finetameri intentione illas exequendi,

Íti ln

Ca[pens tra&l. 12, d. 4. , 444 Bonae. de matrinn

! osfüc

g- 4,?.* 89 ?3?134. 55190

Wi

du

Efinà

IT

x

i

De afpetl, vevb, lett, lafciv. Cdc.

209

(L]]

AT

EffIné neceffarium conffteri diverfas [pe-

cies defideriorum impudicorum ?

liv

':"uerm

Refp. Affirmativé : Nam ipfa funtactus vo-

luntatis efficaces, qui habent eandem maliti-

t

am ,quam habent actiones externz , ad quas

"

referuntur , ac confequenter , ipía veluti tur-

DI5 ,

sadto:

pes actiones confiteri oportet.

IU

j

d

kac*rvu II.

u)

;n.ll.sm

De Afpe&ibus , verbis , le&idnibus

vorab'ili:a!

laícivis ; item de Veftimentis,

lt

«t

Nuaquam binc ind? impudicà conjecifli

tu05 oculos ?

o ï;

m

eccatum 4fpeäm n-

ii a

| Quale eff p

puadicus ?

p n

(oj r*

Ejþ. Cum diflintlione : x, Afpe&tus ex moti-

R

jriamf

vo libidinis ad percipiendam aliquam de-

le&ationem carnalem ab aliquo obje&o,

p

d

quocunque deindé illud fuerit , eft peccatum

mortale, ratione fcilicet mali finis, quem fibi

[

g

j?.'l.ïl'f

A&io illa humana præ&ituit.

2, Afpe&usex motivo quodam ecsrzofitatis ;

T

feu levitatis , dumj ícilicethomo conijcit ocu-

wxcqu*«'

T

los fuos in rem aliquam impudicam , nullum

quidem eft peccatum mortaleexíe , fe

din/xe

j

Pars d.

O

ä

efe&n/:

um

jf

3.

210 De €.€$ 9.Decalori Pracepto Pontt, ,

l

-

effetlu , hoc eft ratione periculi , cui aliquis fe

ii obl

ineff

exponit habendi ac íepntiendi delectationem

motuuam fenfualium in parte inferiori , ac ita

G

i d

in pollutionem incidendi, ita P. Bamy in Sum,

tortaje

- €. 1. citans Cajet. Cj Milbard, ac proptereà pa-

nitenti fcrupulum inijcere oporter , velati de

& lr

Otm

re, quz infallibiliter ipfiinftar occafionis proxi-

ia ac infallibilis defervit ad inflanmandum

V, N

ignem concupiícentiz , cujus eventus non po-

^

KE

teft eífle

illo af

nifi periculofus.

tionem

Efl ué neceffarium. confiteri. circumflan-

Comple

tiam per[one turpiter a[petta?

quamy

Refp. Affirmative:Namipía murat fpeciem,

hasl

quandoquidem delectatio talis a(pe&tus eandé

äOqumw

habec malitiam , quam habet a&io inhonefta,

9uä'mle

adquam tendit : atqui intali a&ione ejufmodi

Yetidis

circumftantia foret exprimenda in Confeffio-

(lliny

ne : ergo, Sanchbez. lib, 9. difp . 46,m. gt

Vgl

t d

Nusquam delectatus fuifli legendo , au;

fRor

diendo, vel loquendo verba tn-

fs

bonefla,

offet

À

s9uale eff peccatum. legere , audire vel

CC

logui werha inbonefia ?

gilit

Refh. Cum diflintlione : 1. Cum motivo r4-

quam

tionabili ; veluti i quis foret obligatus recenfe-

malä;

re', velaudire cum faftidio , feu renifu animí

D.

delge'cl

ejuímodi yerba laíciva, vel etiam ipía lege

u;i

E.

Il))&. !j

De Affeti. verb. Ief, Wav; ed.

eIE

dliitl

uti obli'gantut Medici

dationet

lum effe peccatum.

; Confcffarij , &c, nul-

3ti,acit

2. Cum metivo libidimis ad percipiendam

j 1631

indé dele&ationem carnalem , eft peccatum

tepe

mortale. Nam opera noílra (unt ralia , qualis

, velud

eft illorum finis ; atqui finis ejufmodi ver-

oníspm

borum eft curpitudo , qu& de fe eft moitalis:

wmandi

ergo , &c,

g

.3. Ex motivo leviratis , feu curiefitatis , fine

ullo affe&u indé percipiendi aliquam delecta-

janlie

tionem carnalem,fed (olüm ex vaná quadam

complacentíá jocando de rebus turpibus,

"

quamvis aliquiauthores veluti Sdmcb, Joc, cit

at

9. 32. Leff, Filittc, Bunac. Layman (peculativé

us t

loquendo, nullam aliam attribuant malitiam

inhovd

quam levitatis, feu curiofitatis, quz non eftnifi

d qu(ülo'»'

venialis. Vibzlominz:s (entio cum P, Bauny loc.

[

cit, in praxi contrarium effetenenduin, 1. Ra-

j

rione licentiz , & prefumptionis , quz propter

hoc dartetur aliquibus perfonis nimium his

7/ L

temporibus ad vitium iftud inclinatis,, (i crede-

in-:

rent fepoffe continuare ifta verba fine lethali

offenfione, feu culpá.

2, Ratione fcandali, quod eju(imodi verba

i

ecum afferunt , tam refpectu perfonatum fra-

gilium , quz exindé ad libidinem inducuntur,

st

quàm refpe&u piorum hominum , qui exíndé

malé zdificantur.

jf

3, Rationepericuli probabilis, n ejufmod?

delectatio eurifitaris , vel levitatis mutetur in

d

u

O a

d(v

GRUN

af

l

àm Deé6.€$9. Demlagi Pracepto Pü?äa 2

delellationem carnalem : nam rariffimé accidít ,

cbnfper

ut habet prafatus author , quàd is,qui profert

pient

patu

eiuímodi verba , fi fiat fine irá , eximatur péri-

&cont

culo dele&ationis, & complacentiz,

N

Eflnà neceffarimm. confiteri circum[lans

10 C

tiam per[one, , quà aliquis fu. deletatus

xi[co,opc

legendo , audiendo , vel loquendo eje[-

&allo

mmodi verba tuvpia?

vlme

torcal

:

Refp, Cum Sazcb. lib. 9.diff.46. , 46, quod

wnnull

fic:nam quo ad fpecialem malitiam ejufmodi

titare

circum(tantiz , eadem eft ratio, quam dicimus

tjftno

e(fe refpe&tu defideriorum , afpectuum , ta&u-

WeXCeQ

umac verborum turpium,

tahtis,

Nunuquam te veflivifli , & , orndfli ex

FIDIEX[OJ

malà intentione , €4 ad complacendum

Wp, eri

impudicé alijs;

NU

ldl

-Quot modis peccat. quis per ve-

Tttty

fimenta ?

gl

Refp. Tribus modis [Decialiter : 1, Ratione

Catün

fivis , qui 1 fit honeftus , ut eft, v, g. fe veftire

forezl

pro fua conditione , & ftatu , nullum erít pec-

I

catum, quamvis veftimenta forent pretiofa. 57

I

verà 15 fuerit vitiofus : uteft , veftire fead com-

placendum lafcivé alijs , erit peccatum morta-

le. Quódfiis fuerit vanusexemptus ab omni

intentione impudica prouteft , v, g, fe veftire

admorem five modü patriz, pulvere odorifero

COIls

E

N

As

"ii

4

'nff; li

De Alfpett. verb, lect. 1.

fciv- €2c,

213

acdi

con(pergere ? &cri(pare crines per folam com-

l profert

placentiam in vanitate habitüs , non erit nifi

peccatum veniale: interíim tamen hoc mode-

r

ftiz contrariacur Chriftianz,

i, Ratione qualitatis veffimentorum , (1 ni«

jf

mirum obformam fuam & modum exceffivé

(l

l

difcooperiant partes certas,quarum afpe&us fit

jf

occafio proxima peccandi , v, g. finum , ubera;

nollem ego eximeretalem perfonam à peccato

mortali , quamvis bonaintentio hác in parteà

r

nonnullis allegetur : nam ex . charitate oportet

| eju&n |

mddu

evitare ruinam fpiritualem proximi, Zterz (i

eju£modi veftimenta fiat confe&ta tanto luxu ,

j

utexcedantriotabiliter conditionem illa por-

tantis ; & utrarione iftiusluxus debita neque-

antexíolvi , nificum maximocreditorum dam-

Ww l

yin

n0 , erit peccatum mortale,

s. Ratione circum[lantiar um : veluti fi quis

ad fe veftiendum & ornandum tantum infume-

] Wa

ret temporis, ut fe exponeret periculo trans-

grediendi aliquod preceptum obligans ad pec-

uit

catum mortale, v.g.audiendi miffam , quod

.

foret lethalepeccatum

.

atque punctum iftud

fvedi

fpe&at przcipué ad Confeffarios zzatro-

i

T

narum , dominarum , quz dum . co-

-

muntur ,annus eff,

4d ub

p m

ab Omll

AR CER)OSS

fori

q

O ;

Ho-

m

-

,;4 De 6.€29. Dem!.— Pracepto, Punil.2.

4

i

Honefla femima potéfine fe vellirt cu-

viose pro more. loct , quamuvis [ciat aliquos

juvenes inde ad aliquam. libidi-

Aaen cxcitari2

Refp. Affrmativé : Dammodo habeat ali-

quod motivum nece[fitatis . utilitatis , vel civi-

03404

litatis adfe veftiendum tali modo , v, g. ad re-

if

parandum aliquem defc&um pulehritudinis ,

ad honeftiis nubendum , ve! denique ut ince-

(f

dat veftita ficuti feming reliquz faz condi-

tionis , & ftatüs.

*

*

ntitur enim jure fuo , nec

j

malitia alterius eam fuà libertate privare po-

Ü

teft , ipfum enim non fcandalizat , quan-

QHE |

. doquidem juftam haber rationem faci-

pnum |

endi actionem illam. Bezac, de ma-

P'o

PTA.

IYIm. Q. 4.p.9,,17.

m

ii

)

Av

z

li

D '&

qii

j

M

.

£*

li

A

m

t

mfüys:

N

d

tetdn

?

if

Y

^N

U

MELS

)

impuv

«

XNRS --

N

o

»

3'

ia

]

Dd

d

*(.Q'!

fiis,

N

A

;

D

cx'q

g

:fö)ii

men

THARE

d- EO

144

(enfi

| PUN.

* '*u;i(

De ojculi: &

t.zäliäm:.

21j

hia

t i HC H OMIMCHIHIHIEEEOHIo0r

n

[ a!iqxos

PuxcTuM

III.

lil-

De Ofculis & tadtibus.

fhabent:

i, vela

Nunqunm peccaffá taiiu impudico , ptr

ofcula , aut alio modo ?

1. ul

L l)

:hrizudqïä,

Quait hi

— Ofculari aliquam. perfonam . éftne.

peccatum ?

Íne av

nj

Efp. Cum diflintlione :3. Ex motivo AU

citie

R

printy

€$ civilitatis pro confuetudine loci, nullum

i, g

effe peccatum, nam ejufmodi ofculum eft fi-

v t

gnum benevolentiz , ac pacis. Bogat, . 4

ht

P' 9- n. Ic

D

^2 Ob motivum lii

dinis cum con(enfi; in

dele&ationem , quz indé derivatut , velquam

quis fibí imag

inatur. , cft peccarum mortale.

V

idaHnt

nam medía pcrvenieïzdi ad finem , rout

[2

àfine

,inquem

fuam bonitatem , vel malitiam

2

v

n ofculorum , eft

tendant; atqui finis iftorur

impuritas , &c.

itatis fine intenüone alte-

3. Ex motivo lev

rius dele&ationis , quàm illius , que percipitur

ex applicatione o

risad faciem , obquam ta-

men confueverit in parte in

feriori refultare

Authores

fenfibilisaliqua voluptas , quamvis

pes

4

W

J

s.

-

6 De&6,.ts4

9. Decalog; Præa:pt; Punil, 3.

fpeculativé multum difputent 5 nihilominus

lt

cenfeo cum P. Bauzy loc.cit, Leff. in Praxi ejuf-

ii

modiofculaordinarià effe peccata mortalia ,

ratione fcilicet periculi , cui aliquis fe exponit

fentiendi motus aliquos víolentos carnis, quos

M,

slenic )

confequaturturpitudo quzdam , vel dele&a-

qurdec

tioaliqua fenfualis ; quàpropter ofcula juve-

num , & puellarum reciprocé fibi invicem da-

idepon

V No

tà , quz non fiunt ob amicitiam aliquam ho-

im,tl

neftam , veluti prefumere quis poteft de illis

perfonis , que nunquam fe confpexerunt, vel

atf

lib. 1 d;

aliquà amicitiá fibi invicem conjun&z , veldi-

TIN

fparis cultüs, & conditionis funt , communíi«-

ter funt peccata mortalia,

Ptl

Ofcula ex delectatione inter [pon(as

N

fftntne permiffa ?

CO

tl f

Refp. Mffirmative ,fi abfi þericulum impu-

O

titatis « nam ficutí matrimonium reddit iftam

Vr

dele&ationem licitam , (icetiam fponfalia ,

Bd

quz funt difpofitiones ad matrimonium, Zofer.

p

Bb g. c. 14, 5 2. Quamvis Leff, non approbet

tiofy

ifta oícula reciproc&äde(ponfatis fibi invícem

D

data,ex delectatione , cüm ifta deleftatio fit

tanql

ordinata ad adtum matrimonij , qui

pro tusc adhuc eft illicitus.

T

chor

p

Si

-

1774 1

De ofculis 8 m&zäm

217

vlilonin:

8i alter fpon[orum committat. fornica-

LDraiiu

tionem , cfhne circum[lantia mutans

gtl

Jpectem ?

IT

catmis u

Refp, 1. AMffrmative : fiffonfaillam com-

miferit, Naminfertinjuriam fpecialem fponfo,

veldt

quare declarare oportet in Confeffione ,quàd

Ycudt n

dovicem

fit defponfata,

. Noneffe circumftantiam mutancem fpe«

lum l

otel dl

ciem, refpe&u fponfi, Nam injuria,quam de-

exerum

fponfatz infert cenfetur effelevis. ita Sanch,

njz, d

lib. , difp. 2. uuz, 6. Filine.. tract. 106 7.

q' lo nc. 233'

; Onnd

Peccátne bonefla emulier. faltandao , vel

cboreas frequentando ?

, ]pM/ü

Re[p, Ex honeftá recreatione , decentià, &

civilitate , eo quod , v, g. invitetur ab alijs ho-

neftis feminis , quz ibidem reperiuntur pro

lum t

con(uetudine receptáloci , fublatà omni aliá

rl

$

*

circumftantià malà , nullum effe peccatam

(þonfalïä

nam chorez ex f2 , (unt indifferentes , nec funt

nium.zf

prohibitz , niíi ratione circumítantiarum vi-

n u

tiofarum , quz ipfas comitantur , ut habet

ibi invkg

Bonac, ob quas, Patres Eccleíiz eas abhorruére,

kl

tanquam occafiones facilé ad peccatum indu-

Ctivas. ut verum fit dicere , quód meliores

nJ

n

chorez affimulentur fuzpgzs , qui licét oprimé

præparentur ; accoquantur ; tamen nufibs-

us funt momenti, aut

quam alicuj

faporis.

Peicfine

O ;

E

z:18 Deé6.t3 ä, Decalogi Pracceptvv Pu;gt?,l 2

Poiéfine mulier con[entire ofculo: eb ci-

qzeü a

vilitatem ,quod cognofcat procedere ex

itcala

dorut

inteutione la[fctva ?

Rejp. Cum. diflintliane ; 1. Si mulier priva

1plex !

i, exi

tim ,& fecretó hoc oícalum recipete debeat ,

ia fer

illad non poffe : nam cooperaretur peccato

alieno.

nipati,

QO , n

2, Siilludrecipiatis publieo , poteft illud

qtm ho

ad evitandum fcandalum permittere, nam ipfa

cenfetur cooperari honeftaticivili , non veró.

du impl

orpoti

la(civz alterius intentioni,

Y, g. m

; In dubío , num ofculum exterius hone-

[onas «

ftum , procedat ex íntentione impudicá , vel

qun

non; poteft illud recipere, nam tunc ín meli-

peticl

orem parté omnia interpretari oportet. £/£

furdum

Irati, 30,4.9.

a

&do i

itm],a

Quale ef päbmtumtuäm impnu-

i

Wi

d dicus ?

/

L]

Refp. Cum diflintlione : x, Ex neceffitate fer-

| Re[p

N

vatá, quantum poffibile eft , honeftate , ac

fublato omni periculo confenfus in deleda-

d

tionem , qux confurgere poreft , nullum eft

Ccccatum,

2, Ob deleffatzonem carnalem, cft peccatum

mortale,

3. Exmotive curiofitatis , vellevitatis , abs-

fi illa

wa co, quód quaratur;alia voluptas , ni

.

quæ

ä

P

--

i

De ofculis eà ?v;;ïäut.

219

lr ii

qlfæ eft curiofiratis , aut levitatis , abftrahendo

"

à [pecalativisopinionibus , & diftin&tionibus

authorum , concernentibus malitiam , quam

fimplex curiofitas, aut leviras dat a&ioni ali-

li t

cui , exiftimo cum . Bauny c.8, Leff. lib. 4. €. g.

e debu

5.62, lemper effe periculofiffimum tangere ,

t pea

vel pati, ut quis tangatur voluntarie , fine ra-

tione , neceffitate , aut. cívilitate, imó etiam

pl i

cum hoc motivo abíque ullo defiderio , & affe-

'c.n:mig.(z

&u impudicitiz , quamvis hoc forer in partibus

du

corporis , quz nullo modo inhoneftz funt ,

v. g. manus , facies , collum , ubera , inter per-

erinrit

fonas diverfi fexus, nam hocnihileftaliud ,

!diCä j ïj

quàm fe przcipitare , fineullà juftà causá ,. in

yc fntt

periculum manifeftum cadendi in aliquod ab-

ts D

furdum mortaliter peccaminofum , progredi-

endo inperceptibihter à delectitione curiosáà

animi ,ad voluptatem carnalem corporis,

9

Eflnó nece[[arium. exprimere conditia-

nem pevíona turpiter tatia?

myl

Refp. Affrmatiue : Nam ipía mutat (pebiem,

fl ,

quandoquidem ejufmodi ta&us continet ean-

dem malitiam,quam cauíatactio inhone-

n AC!CC'

fta;ad quam referrur, Sancb, difp.

ln é

46. 4.18. €$ 19,

Pcccaw

l

ET

4j ,

!nH

l

.'

qul

PUN-

hat

Y

a20 — De6. €3 9. Decalogi Pracept. Punét, 4, |

lirt

CTH GHIHGEEEQHIHSERRUEoQ

Mf

in co

PuwNcTuM IV.

dmir

Qolis a(f

,iutper |

De AGtübus impudicis.

ü, V

füinoní

i

Commififlíne atdum. carnalem , uno ex

Ajused.

féquentibus modis 8

li liber

1. Cum perfona folztä.ö "on conjHgatá, quod

fitsad

thipim

faret peccatum Fornicationis ?

latl

z. Cum per[ana conjugatá , quod foret pecca-

um Adulterij.

)

V

n ]j

3. Cum per[ona propinqua, feu confangnined,

quod foret Ince[tus.

Ui

4. Cum per[onà Ecclefraflica , frue religiofa,

L

vel qu& fecit votum cafHtatis , quod foret pecca-

m Sacrilegij.

f. Per molistiem.

]

kefy, |

quz funt peccata

fatem i

6. Per fodomiam.

Jutliga

7. Per beffialitatem,) contra naruram,

Ol

& in Qtt?

Quid eff Fornicatio?

i fl

AZ.W. G

R

Efp. Effe peccatüm luxurie commiffum

IT

inter perfonas folueas , five liberas, Filiue.

1]

grac. 30,€. 2 71. 377,

"letenr

Nodof

For«

$.

um

| De Athibus zmþudzcu'.

221

Fornicatio éflge peccatum mortale ?

Refp, -Affirmativà , quod eft de fide, ipfa

enim contrariatur legi divinz , reguïæ five

- di&amini rationis , quz requiritin educatione

prolisaffiftentiamparentum , qui conjun&i

fint per legem mátrimonij, & illius curam ge-

cisf

rant. Verum quidemeft, quód etiamilli,

quinonfíuntconjugaticuram gerere poliünt

ULL

bujus educationis ; conditio tamen; five ftatus

ille liber , non eft fufficiensad omnia,nec pxo-

priusad hanc educarionem praftandam, veluti

p

eft ipfüm matrimenium. ic videmus in bru-

tis animantibus , naturam confociare patrem,

t p

& matrem ,ut curam agant fuorum parvulo-

rum, Eiac.tra&l, 30. . . 2.39, €9 40,

uþ;nglli)iig

Efln£ peccatum fpeciale flupri , quando

puella , qua commuittit fornicationem ,

p

fntyi

eft irgo?

Refp. Etfe eontrover[um 1. Aliqui tenent

Nam defloratio alicu-

parrem affirmantem,

(

[40y

jusfilie adhuc virginís continetfpecialem | de-

formitatem propter amiffionem virginitatis,

& infert injuriam parentibus,in quorum cufto-

dià filiaeft conftituta, Cajet, Navar. Mediaz.

A or. Graffins con[ule Filinc, tratl, 30. num.

61. €9 66.,

Y

ommilïl'»B

2.Alij magisprobabiliter dicunt quod non,

ras. Fdfï;

afferenteseffe meram fornicationem , dum-

modo filia liberé confenferit , volesti ezim zox

d

^

f

ceEE

N

|

zzz De 6.€ 9. Decal. Pracepto, Punti, 4.

fíi injuria, Suarez,, Va(. Leff. Coninch, cum

3 lo

Sancb, lib. ]. difp. I4. 4 .

'ywä

Quod fi ipfa non confenferit liberà , fed vi,

D

fraude, tímore, deceptione confen(us fuerit

abipsá extortus , tunc eft peccatum — fpeciale

-

M

T

4 d

féupri, quod infertinjuriam , acdamnum filiz,

& ipfius parentibus , ad cujusreparationem te-

'stp

/

t00b

D

[

Z

GE QT

netuc deflorator eam ducerein matrímonium,

vel dorare , autprocurare, ut zqué honeflé

uj

nubat,quàm anteá fi virgo permanfiífet. 7/2/7,

Molín, Leff. cum Bonac, q. 4., p.17. 9. , Pilinc.

j&JI

trall . 32,2.220,

4

pQ

ORE

Quid eff adulterium 9.

1 Un

Refp, Efe peccatum luxuriz, per quodper-

Htæ, 80(

fona conjugata violar fidem datam alteri parti,

W,g'

& contaminat -torum- conj-ugalem. Filiuc.

iratl. 30. c. 4.

j

M t

m

Quot modis committitur adul- —

)É

tevium ?

RBJP, *

Refp. Duobuss 1, Si una

perfona Peccan-

tium eft conjugata.

| ltss

mnütm

z. Quando ambz perífong peccantium

&CUt

N

funt cqn jugata,

E

Tetus ;

190,0

ii

eer

d

x

CUA

UA )

^j

m n

E/fnä

t

-

i

Mi

De Attilus z'mpudz'-ci:;

223

iitch, i

Eflné adulterium , ff maritus , dum co-

gnofcit fnam. uxorem , cogttando delella-

t

, hi

fs n

ter aliqua alia, quam impudicé

W

L

amat ?

hl W

nnuni

Kefp. frmativé: Nam delectatio ifta ha-

" u

LOT

A

bet pro objecto cogitationem impudicam, ac

rmotit

defiderium efficax adulterij.

1u& hoy

Qui[nam adalterorum graviua

pecæt

(s

VIAYIIA , a uxor ?

f.^ Ti

Refp. 1. Maritum ; eó quod ícilicet. cüm

it caput uxoris

; €tiam plus rarionis habere

debear.

[

2. Uxeremratione (dïicct incertitudinisli-

r quod;'-'

nez , ac Ícandali inde provenientis, — u

dieri f

€, 4 0. 82, tratl cit,

2 hi

EfIné neceffavium - dicere. in Cmfäþoineg

Jfidua. perfona , qua. invicem adulterata

il

f'nt ,erant ia matrimonio »

Ref. Affinativé, Nam ratiene duplicis

matrimonij diftin&i , infertgr duabus partibus

innocentibus duplex injuria diftin&ta aC con.

;eccan:!z

fecutivé reperitur duplex numero malitia: nu-

merus autem peccatorum eft exprimendus,

ergó,&c, zzor. 3. part. lib, 3. c. , Filitic loc.

£££, 7. 88,

— Quid eft Incefhu't

Kefp. Effe peccatum lnxurie commiffum

cum fuá propinquá feuconjun&á in gradi-

p

us

æz'zxs

d

214 De6, E 9. Dec. Pracept. Pundl, 4.

bus prohibitis, vel confanguinitaris , vel affini-

D

tatis,

/

U]äue- ad quotum gradum commit-

(

(tur Inceflus?

Mj

Reff. 1. Sipropinquitas , feuaffinitas pro-

ia

d n«

veniat ex Jegitimo matrimonio , cum , vel (ine

popte

copula , hocfieri ufgue ad quartum gradum

inclufivé.

atf

à, Siip

fa provenit ex þrnicatz'one ,hoc fieri

dscor

ufque ad fecundum gradum folüm, Ex Zri-

ldbiit

tidem

dent, fe[[. 24.. €. 4

niqui

,Qukmm perjone funt in primo, quæ*vä

ipitti

ip fecundo gradu ?

hutho

Refp. In primo gradalinez dire&z funt pa-

Qubys

rentes , & illorumliberi: in lineà veró colla-

| lurad

terali funt fratres , & forores.

irfr

Infeenado gradu fant patruus , & neptis,

fanode;

amita & nepos, confobrini,

n

li

[

T0f o

i quo confeflit malitia Inceftw

H

[]

Refp, In irreverentiá fa&à (anguini , ac na-

i|

turz ,nam naturaliter homo debet. revereri

Xl ten

fuos propinquos,parentes,acillos , qui fibi

Iium

conjundti funt. quaré matrimonia inter illos

rehqu

funt prohibita , ad confervandam reverentiam

Btimq

iftam, FWrnc. c. . m, 59. tract. 30,

at f

Wt

Efhne

Hiqu

lg

d

l4l

De Atlibus impudicis.

425

vlf

Eflnà neceffarium exprimere in. Coufe[-

ffone gradum intra quem commi[fus

"n

fuit Jaceftni ?

Refp, Effe coutroverfum. 1. -Aliqui. Recen-

hits p

Iiores cnm Cajer, 2. 2, q.164, art. 9. dicuncnon

h vt

effe neceffarium, nec poenitentem fedebere

i grad.

propter hoc inquietare , fed fufficere, ut (eac-

cufet, fe commififfe Inceftum, nam omnes gra-

g

dus confanguinitatis , & affinitatis funt pro-

b

babiliter ejuídem ípeciei : opponuntur enim

eidem virtuti , fcilicet reverentiz debitz pro-

pinquis.

Bonac,q.4. p. 16.. num. 6.

Hanc

W' qw

opinionem , quamvis nulli graves fequantur

Authores , efttamen fecura, ac favorabilis ali-

u

Qf

quibus confcientiis , qua difficulter eó pof-

c[[] Q

funt adigi, ut confiteantur primum gradum

inter fratrem , & fororem ; ne ícilicet confef-

j ny

fario detegant complices , quos ipfeforté no-

vit , refervando illum confiteri alteri , qui ipfos

non cognofcit, ut habet Cadeffinns traél,t, c.8,

d

q- 7- an qui dormivit,.

M u

2. Reliquiprobabilius tenent ( quod in pra-

xi tenendum exiftimo) effe omninó neceffa-

,v

rium , primum exprimere gradum , non veró

9

j

reliquos , qui funt ejufdem fpeciei

*

natmm

eyetm

primus differt fpeciedreliquis , ratione ícili-

cet Ípecialis horroris ; & turpitudinis na-

turz, quzreperiturinprimo , non veró in

j

!

rediquis, necíummus Pontifex unquam in

1

P

QG«

. Pars 4l,

E

216 — De 6, €$ 9. Dec.Pracepto. Pautt, 4.

hoccégradudifpeníavit, — Leff, lib. 4, cap,

3.2um,79.

Filine, tratb, 30. cap, $. num.go.

Wt

ö 22,

£ uid e[f þcrilegiam Z

l.

Refp. Effe peccatum luxuriz .commiffum

i, J

eum períoná confecratá DEO , vel per. Oidi-

nem , vel religionem , vel per. votum caftíta-

Tif

tis

vel quod eft commiffum ia loco facro,

v,g. in templo , Ceemetetio,

Bonac. q. 4.p,

ultimo num, Y,

Rtfp. |

Wb or

In quo confiflit malitía facrilegij?

tüllom

Refp. Initreverendià, quz fic DEO , dum

itifo

polluitur, & contaminatur indigné per a&um

n

laxuriz perfona , vellocus ipfi dedicatus.

€Xprimi [

liil

Efinà duplex facrilegium , quando du«

Qf

per[ona , qua inmvicem peccant , fumt

confeerate DEO ?

Refp. Effe duo peccata diftin&a , ac confe-

Refp,

quenter in confeffione exprimenda , funt enim

duz irreverentiz diftincte numero.

Filiue,

litütor

liec def

ratt. 0. 6. 7, 9. 1AP.

CY

Ofcula ex deleczatione data. perfona con-

deiy

fecrata DEO, facifíntne [acrilegium ?

ld (j

- Refp, Affirmative : ficut & omnes reliqui

CYeni

actusimpudici ,quibus quifpism confehtit,

Dertin

tanquam facrilegí in confeffione exprimi de-

Wt enn

blent. Filitg. lot, 6t 0, 9 ,9.122,

Pf*

&

L

227

De Athibus impudz;czï»f.

E

hg

Peccatum mollitiei commil[um im loco

facro éffne [acrilegium?

!

Refp. Affirmative : Violat enim fan&itatem

ww loci. Bezac, q. 4 p. It. z. 4.

Xt (

m al

Tacfus impndici in loco facro funtne

X0 uf

facrilegi ?

MW d

Refp. Negativé : fuppofito quód fint exem-

ti ab omni pollution:s periculo. nam ut fic,

il

nullo modo violant fznc&itatem loci.

Quod

EQ,u

fi ejuímodi ta&us proxim

? difponant ad iftam

u (

impuritatem , funt facrilegi, ac in confeffione

CAl

exprimi debent, tunr enim cezfecutivé : ordi«

natríad pollutionem loci facri,

Notret hoc

"D

confeffarius pro Ecclefijs , & Coemeteriis.

, L

. Quid efl Millities?

,* coB'j

Refp. Effe peccatum | graviffimum contra

)

( -

Daturam , cujusutinam nec fÍciretur nomen,

, 9

necdefinitio,necpraxis, — Videantur pro hac

rc. Tolet. Sa, Fernandez, Binsfeld, qui aper-

*

té deipía loquuntur ; timeo enim , ne parvum

,l

E

- l

ftud dire&orium confe&um pro Confeffariis,

deveniat in manus quorundam laícorum

ye

coi

libertinorum , qui citiuseo malé , quàm bené

w (

J

. Uterentur,

ypnn "

P2

- E[ioé

N

:

-

2218 be &. € 9. Dec. Pracepto, Punil.4,

| ffar

Ejlnä peccatum fentire i/lm imparit,g-

(s f

tem inter dormiendum

VttId

4

Refp. Negativà : Nam non cenfetur effe

"woluntaría 3 cüm 2ffzs tamem duabus — limsitae

la jur

xpe

tionibus ,

1 C

1. Utvigilans quisnon habuerit. intentio-

hg,

nem eam procurandi. nam aliàs ipía foret

voluntaria $5 f;4 caitsá ,ac coníequenter mor-

talis,

1. Utnon confentiat dele&ationi , que in-

lo

&us,

dé confurgit , quandó quis eft expergefa

ond

nam ejusmodi confenus , foret mortalis , fed

ptcca

ut illam repellat per a&um averfionis, ac di-

vll

& quamvis illam fuftinendo im-

fplicentiz:

puritatem , quis fentiret aliquam delectatio-

barur',ï

nem ,talisnon peccaret , nam ipfa impediri

nequit , intereà tamen ftudeat quis non folüm

utioge

fibinon complacere in illa: nam hoc foret fe

habere segative , fed oportet elicere adum

MP,

pofitivum averfionis , per quem ipfa difpliceat

fittio

a&iualiter, Filiuc,tratl, 30 0.8,4.5.

fatdn

f

Canþjarias szenetrne denegare abfoluiit-

quid

nem juveni , quiex fragiltate carms

undP

cadit frequenter 1n bot pec-

lt

catum ?

Refh. Negativó: Nam quamvis occafio ifta

firproxima, tamen einon eít voluntaria ,

quandoquidem illam declinare nequit, Con-

€112-

De dtlibus im;ud:'cir.

129

L

feffarius igitur i

(i injungat falutares poeniten-

npm'u

tías ,feverisobjurgarionibus eum adhottetur ,

a

[

acetiam fabindé abíolutionem ei deneger, ut

Vent

L

Í

ità juvenis incitetur ad extirpandum infelix

7207

hocpeccatum. Zezr:4. lib. 4« €. 244 9. 4. lit,

m,'Coninch. de pamit, di[p. 8. dub 1].. .. 134

inthu

Bonac,de matrim, q. 4. D. 14. 9. 14

Lgfa f

t D

,Qtfonam modo exprimere oportes

iflud peccatum ?

j qu

Refp. Prudenter , confitendo fcilicet duot 1.

d

T

[

Conditionem perfonz , que commifit hoc

uliy'

peccatum , &illius quz tanquam complex

;iS! m

ad illad committendum defervivit,

a

2. Qualitatem perfona, qu animo objicie-

d

batur , dum illud quis commifit, nam confide-

1 1mp'l'

ratio períonz mutat (peciem.

n6l (

. eQuid efl Coucubinatus ?

h fORl

j d

Refp. Effe frequentem , ac confuetam for-

nicationem cum eádem períona, vel. commo-

rando:cumillà fubeodem tecto , ac. vivendo

fimul quafiforent conjuges ; vel , degendo

4&/0153'»

quidem feparatim , interim ramenillam | ade-

ini

undo, acfrequentando publicé cum familia-

ritate proprià , ac confueta conjugibus.

Bonaác, q. 4.p.14.um, 8.

)Ctimä

etiioeeilhe

J

il

j

Mi

P 3

Quo-

v 9.1)35. Prkcepto, P,M&'"4.

prdxim

"Q uomodo intelligenda efl [acra. fcvipta-

quod:

va, duim a[Jerit , a&tiquos Patriarch

yius n

babuiffe concubinas ?

&cillo

moeti

Refp, litas concubinas fuiffe illorum uxores

193

legitimss , qua exindé tales dicebantur, quía

erant du&tz fine folemnitate, nec ullum habe-

Ji, cot

fiitio

bant imperium inrem domefticam , ad diftin-

QOntrt

&ionem aliarum' fponfarum principalium,

quz habebant omnem authoritatem circa do-

wito.

porelt

mus negotia.ita a4zor, Hezriq,relari à Bonac.

Joc, cit, num. 9.

fione

j

LE

l

Teneiirne quis expellere mmnlierem,

pecca

quam populus credit effe conctbinam,

tonl;

quam"vis ve ipsa uon fitz

trih,

Ref. Affirmativé $ Si hoc poffit fieri abf-

Gïd/jïw

LUTUY,

quegravi detrimento. nam quo ad fcandalum

populi, idem eft , efc reverà concubinam,

Wa

Ícnl

vel ob actiones quasdam impudentes , qui-

busfuitfcandalizatus , //ud effe false, Lopez.

Cb

Jlozac.

Qtoí

Debétue abfolvi is, qui domi f[ua tenti

concubinam

Reff, 1. Siconcubinatus eft occu/tus, & con-

i

cubina non poffit egredi domo , fine dedecore,

türai

fcandalo , ac gravi incommodo, hoc poffe fie-

illud

ri: promittat intereà concubina confeffario ,

had

quódvelit relinquere domum illam, datá,

Mity

PI OX1-

i,

De Z&i&w imþudic:ä*.

251

próximá occafione, ífeu commoditate , &

jcit

quöd velit intereà omnes adhibere vires am-

i

lius non cadendi in hoc peccacum, tunc enum

occafioillanon cenfetur voluntaria, in quá

manet invita.

A du

2. Si concubinatus fit publicus, ac fcandala-

Wt, t

fivi , concubina debet egredi, vel privari ab-

lml

nàm aliás non cenferetur efíle

folutione,

iL

contrita , quandoquidem fitmo caret pro-

ncipalic

pofito , iterum non peccandi , quod ipía non

h r

poteft habere , dum manet in ejufmodi occa-

ii

fione fcandali.

2. Simulier commorans in domo , in quá

n

peccat, exgratià DEI , ac facramentorum ,

ittál

non labatur in peccarum nifi valdé raró , v, g.

tribus, aut quatuor vicibusinanno , ut habet

Graffius : vel femelin meníe , ut habet Ca/effi-.

T

us in compend, Theolog, moralis ,trac. 1. c. 2,0.

(l

poteftabíolvi; dummodó nullum concurrat

xubmï

p

Ícandalum, namejufmodi cohabiratio indu-

j, l

censraró ad peccatum , non ampliüs ceníetur

occafio proxima.

a

*

W l

Quid ef Sodomia

,U

Kefp. Effe deteftabile peccatum contrz na-

d

turam ,quo DEUS in lege antiqua irritatus

M

CPOH

illud perignem ,ac fulmina punivit. 4e:-

madvertat folizm [frmplex confeffarius , boc. pec-

ufelh" |

r

satum etiam committi inter mulieres , quando

"

Pfexl

P 4

E-

H

a3 JDec.£$ o, Decal, Pracepto. Puptt, à,

in formà copula exevcent. impudicitias , quat

i

p*dor , €8 prudentia vetant ditere. vide Sancb.

de matrim, Bonac, de nefando Sodomia vitio q.

A. p- Xl.

-Quid eff Beflialitas ?

l

].

li.

Refp. Effeabominabile peccatüm contra

naturam , quodratione borroris & turpirudi-

nisfuz, per antonomafiam appellatum fuit

l

peccatum fiue nomine.

De quo fciet. «antum

fimplex confeffarius , diverfitatem animalium,

nonmutare fpeciem: quiaejuídem eft ratio-

nis, ac turpitadinís, —.Sz verbe /nxnria

num. 6.

a

a

tbl

x.h

I)

s

*

ü &5

W

;,'

tili]

9*

hd

a

;

w rl

3.

b-:

-

df

N

DL

*h.

ul N

ær;æ

7)

g

D5

-

N

H c'lgä?/

:

n

")

C

2X O

n d

E r

Y

f

"

E N

IN

p eemsiide.. d et ]

IN

W

h

QUm

iliag

M

if

Pefurin,

235

d qkd'

« P EEE IEAE TE MENEHO RUE DERIMILO0

de $a

iL t

In VII. &X Dccaïogl Pra-

ceptum.

De Furto

I

II

DeR effitutione.

Ill

De Avaritia , u[ura , CÀ. mutuo ujic-

t CO

YAY10,

titpf

A&

IV.

De Frandibuscirca emptiouem , C ven-

4 U0

ditienem.,

—

n li

d

Á

PuwucruM l

De Furto.

Nibil babes de. bonis alienis. quod vel

abfluleris , vel imjuflé apud te deti-

zeas ?

Quid intelligitur per furari ?

R

Efp. Effe , auferre bona proximi , ocewlté ,

invito xpfo , ac rationabiliter remtente,

feu eontradicente,

ua7à dicis 0cm/te ?

Kefp. Additincionem furtià rapiná : per

uam auferuntur bona proximi in ræfenni

illias. Zozac. defurm,n.z. s DoVbon, 2. z.

4 66. art. g,

Pj

Quid

Em

lt

Es

334 De 7. 68 10. Decalogi Pracepto,Pus&. v.

Quod fí Daminus non foret invitus circa

ui

bona e[setue furtum?

Refp. Negativeé : Quamvis ejufmodi bona

accipierentur, vel occulté detinerentur. nam

Mj

con[entienti non fit injuria INAvar. e, Y7.n,1.

Birimo

Qui dubitaret am. Dominus malà. forei

q.nam

n du

contentus , vel non?

Ánm:

Refp, Ypfum nec debere bona accipere, nec

1 U

accepta apud fe retinere. nam ín dubio Domi-

um 1

l

nus femper przfumitur effeinvitus : quando-

tj

quidem nemo prafíumitur velle privari bonis

TCut P

Íuis. Sylveff, Saverb. fartum.

i

Iqui:

1n quibus caffbus poteff. quis licità acci-

t

pere bona fii. proximi ipo etiam

Condir

2AZ'UItÓ ?

f

Refp. In duobu:fpecialiter : 1. In compen[ae

tüim o

f

None occulta , per quam aliquis occulté tantum

fumit debonis proximi , quantumis ipfizzjuffe

Vetdur

detinet , talique modo potiüs fumuntur bona

(

propria, quàm aliena, 7o/et,/. . c, 14. 7 €.

2. In extremá nece[ftate, per quam aliquis

jus habet accipiendi bona aliena ad fublevan-

dam eju(modi neceffitatem, in quà opia

Jnt/ communia, Toles.. loc.

i

qui.

€it. a. $.

Til

divif

£es

&sX

n

o

Q

t

De Farto.

25j

TTR

Quot , fFve quales requirantur conditi-

enes ad oceultam vecompenfa-

odb

tHonen ?

tUt Qj

Refp. Dua:1, Ut debitum fit equalíter , ac

4

pati modo certum , ficuti eft acceptio boni. ali-

il f

eni. nam non foret zquum , compenfare debi-

tum dubium , cum acceptione certá. y/vef?,

if.

férium n. 1.

Cttd

qbioDte

2, Utquis noupcffit habere fuum debitum,

dum illud peteret. nam nemo debet fféiipfipra-

Y quzn&f*»

flare juflitiam , nii in neceffitate ; aliàs turba-

rinriot

rezur pax, & tranquillitas Reipublice,Sítamen

aliquisdebitum habere non poffet , nifi cum

difficultate , minis, fumptibus , tricis , &c, hác

Zri!ä l

A

conditione illum nonteneri , dicit Layman de

furto. t 3. f $. 0. 1. . 9. Sylveff. loc.cit. valis

l cwl'!/f

enim occulté debitum compeníando , evitat

Ícandalum , ac

um

providet, ne debitum bis fol-.

vendum fit.

jj

patür od

Quot , five quales requiruniur conditio-

[4. fh 6'

nes ad di&lam nece[[itatem , ut aliquis

nm a[lq3

dlicite aceipere poffit. bona

ilübet

Aliena ?

n MW

! Refp. Dua : 1, Ut neceffitas. (it extrema , in

If

quà omnia redeunt ad commuuitatem , 54

Tolet. Lef. cum Filinc, tra&d, 32.0. $.2 41, nam

divifio bonorum jure gentíum iniroduéta non

poteft przjudicare juri naturali , quo quivis

tecite

B

j

236 De'7.&10. bäml. Pracepto, Puutl.t,

tacité fibi retinuit ufum bonorum in.tali ne-

hliter

*

ceífitate.

| fipfa

?. Ut aliquis in extrema i(tà neceffitate (ibi

! ferucn

non poffit mederi alio medio , quàm per occul-

decm.

tam iftam acceptionem bonorum proximl,nam

tdis

fi hoc fieri poffet per donationem , mutuum,

UM

emprionem , velalio licito modo ;. ejuímodi

fitto,

bona accipi nequirencinvito illorum domino,

tt, f&

abíque peccato, Deiz non oporteret accipere

mf

plus, quàm neceffarium effet ad. fübvenien-

Q Tm

dum ejuímodi necefficati.

l

Hm'tä

ejufmodi necefftate , temetárne

M

quis acceptum re[Hituere »

5

tenc

Refp, Negative : Nam confumens illud,

»

ufurpavitfuum, quandoquidem per iftam ne-

177

ceífitatem ozzzia erant communia, Bonac. difp.

3. qc II-P.;.

2u

-Quale peccatum eff : furtum ?

Refp, Ex fuo genere , effe peccatum mor-

h

tale contra juítitiam. nam omne peccatum

tniny

contrajuftitiam commiffum de fno genere eft

(tn

folu

mottale , ut habet S, Thom. ratione tamen par-

vitatis fux , non erit nifi veniale, 2.2.4,

Ccyt:

Ieri

66, art 3.

qui

Quenam cy&iäa fumma ):ataäilz's fürür*,»

lote

tanjh'æen.r peecatum. mortale?

illud

Kefp, Authores non convenire in illius de-

petu

arionas

.' tetminatione : meraliter tamen , & r

DT

biliter

—

T

De Furto,

157

ial n

biliter loquendo, aliqua fíumma confiderata in

Íe ipfa , non veró cum alijs circumftanujs, cen-

tl

fetur notabilis , qua eft vigrnti folidorum , (| fem

pcroccu'.-

decem baceorum ) quapdoquidcm per furtum

yrim p

talis füummz , aliquis pati poffet norabile dam-

Truttut

num , vel privari notabili utilitate ac emolu-

,quii

mento , Quiergo minus viginti folidis furare-

3 dori

tur , (eclusá omni alià circumftantià, peccaret

t d

non nifi venialiter , ut afferunt multi Doctores

(ibrn

cum Zo/et. 1, $, € 1647.3.

1n quo confiflit ej?mz'a— ferii

:;g:äm

Refp, In duobus : 1. In acceptione , feu de«

tentione izjz//4 boni alieni.

"T

1. In acceptione , feu detentione , contra

o t

voluntatem domini , feu invito ejus domino,

Quot modis furtum f[umma notabilis :

v g.vigintifolsdorum.fit veniale

u Ti

Refp. Quatuor [pecialiter : , Quando do-

ud

minus non eft zzvitss circa fummam ablatam

ecat

eu

t

( namillam libere dediffet , fi fuiffet petíta ) fed

folum quo adzodum furtivum , quo fuit ac-

amcn J

cepta , ita, ut pro tunc non fit accipere , vel

EL

retinere bonum alienum zzvite ejus domino

.

.

quandoquidem is eft male contentus circa va-

! fiflh

lorem bóni , fed folüm ob modwm occultum

illud accipiendi.

Sic illi , qui occulté acce-

perunt aliquid parentibus , cogna5, amicis ,

jl

qart

obtimorem veriti illa petere , prefumentes

P rg-

b«

N

tv

238 De'.C?1:0. Decalogi Pracepto Puntl, x.

probabiliter , & quafi certó ipfos , non invitos

! Watifo

fore , circa fubítantiam rei, quandó hoc refci

| :upon's

duti fie

rent (nam bona illa aliàs liberaliter darent)

dptione

fed folüm circa modum hancce rem accipiendi,

malé contentos futuros ,tales inquam , poffunt

t pecca

excufarià peccato mortali , & à reftitutione,

t vig

4'09.8. [

Navar. cap. 1], n. 138. Lef. lib, 2, cap. aa num,

47. Hoctamen reprehenfione dignum eft , ob

T

llata co

periculum Ícilicet furtí,

À

|lti hon

2, Quando íumma viginti folidorum eft

ablata bomtnibus valde opulentis, nam ratione

du h

magnarum divitiarum , non facilé notabile pa-

tcedete

OPW 1nt

tiuncur dampum , nec privantur alíquá utili-

i adc

tate notabili : undé Sazcb. ix opere qmoral, lib,

g, €. 10. 7. $. CÀ Bon. defurto dü:. 2,q.8. p. 1 9.7.

AH ;

extenduntiftam (ummam fufficientem peccato

mortali , ad coronatum, €9 4zamv:is hoc vi-

Re[p, N

deatur parum , refpe&u per(onz valdé divitiss

tamen defe eít materia fufficiens ad peccatum

mortale, (ive ad furtum mortale conftituen-

Fm Á

lr

dum , coronato enim poffet dives folvere fer-

vum, nuntium, artificem, &c. quod in no-

Val

D

tabilem utilitatem redundat. -

&í

3. Quandó (umra viginti folidorum fuit

ablata faeceffiveé per parva furta venialia, acper

Quis

QUam

longum temporis intervallum , v.g. per fpatiü

QUovy

aliquot annorum, nam confideratisomnibus ,

X mj

fumma eft fufficiens ad fartum mortale , quod

deífe caufat damnum notabile, privátque no-

W.

.

L

tabili commodo

iHLerim tamen , fumma

p

vigin-

P t

De Färta.

139

on iv

viginti folidorum fucceffivé , ac per longum

) hocrd

temporis intervallum ablata non íta nocet,

ter du

vclutí ficíffec ablata unáà. vice, nullaque inter-

Iüptione temporis. quaré ut hoc modo confti-

Vaccpit

tuat peccatum mortale , debet excedere fum-

um g

refhtuti

mam .viginti folidorum, .Leff. lib. 2, c. 12.

dub.8. 4. 46.

Mp. m

unel

4. Quandó fumma viginti folidorum fuít

ablata communitari , in quáquivis in particu-

olidorist

lati non patitur ,nifileve damnum ; utergore-

fpe&u hujus conftituat furtum mortale, debet

nam n

excedere íummam viginti folidorum, Sazcb. in

tocdi

:aliquiunï-

epere morali lib,7. c. 21.2.17, illam extendit. et«

iam ad coronatum.

1 mm!.fi

uq,s,/.läv?

Quor modis furtum. fumme -vm.ia.lz':',

redditur mortalis?

r

penptc

ais oc

.

Rcþ. Specialz'ier—qmtuor

»

1 Ratione affe-

g

Uus atiualis farandi , etiam u(que ad notabi-

] ptccit

conut

lem fummam , fi occafio fe offerret. nam ma-

litia merralis intentionis , influitin omnia par-

[oieee

và furta ex fua natura venialia, 7e/et. Jib, j.

;uad p

c' 160 72.4.

2, Quandó per plura parva furta venialía

jorr

'

quis pervenit ad f&mmam notabilem , uam

Yal

quamvis non fuerit peccatum nifi venialiter ia

p r

quovis parvo furto, ratione fcilicet patvitatis ,

'Omnlbw

ac mille peccata venialia non poffint efficere

2101

qu'A

unum mortale; tamen detentio fümmz ablate

A?

futoà

perparvaejufmodifurta , co/eciive fumpta ,

ailcrt

D

[L-

240 Der.t8 to, Decal. Precepto. Puntt.t,

IÀ

affert damnum notabile; quod eftfufficiens ad

7

conftituendum peccatum mortale , adeóque

detentio füumma: norabilis , non veró ablatio

fummarum venialium caufat peccatum morta-

le, Sanch, in fnmma lib.7. c. 21,n.3. Sic illi, qui

Rc(p

vendunt aliqua injufto pondere, vel menfurá ,

fg.n:gm

poftquam defraudatio ad magnam pervenerit

ldeto

(ummarm , peccant morcaliter,

ORU [

3. Quandó quis patitur , ob furtum veni-

alis fummz , notabile damnum , ratione ali-

?robabi

cujus circum[fantie parvo furto annexa , ut eft,

n

v;g. furarifübulam alícui futori , qui propte-

trum

reà cogitur feriari , familià neceffitatem patien-

te. Zolez, loc. cit.

$i tamen feratut , feu decernatur excommu-

nicaso contra €os , qui commiferunt furtum,

M

id debet intelligi , de damzo notabili confidera-

lr

to in fe ipfo , & in rationefurti , non veró in ra-

t

tíone alicujus circum(tantiz , quz noneftde

füm d

naturá feu ratione furti. Sa. v. furtum n2

RUCA C

4. Quandó quis aufert fimmam venialem

RTE

illi , cui jam detinet fnmmmar notabilem , nam

telui

malitia mortalis detentionis notabilis , (1 com-

riouis cfï

municat per voluntatem explicitam , five im-

nf

pliciram , quam quis furando fummam veni-

N

alem habet retinendi fammam notabilem , om-

It pi

nibus parvis fuitis fubíequentibus , quz fem:

tionis

peraggravanturin ejutmodi injuftà detentio-

Wccay

ne. Sancb, loe cit.,7 Benac. dp furte d. a, quafh-

?g,

$. p. A. 9. 3.

Ef-

J

De Furto,

241

Mi

kfia peccatum. — mortale. furari. fum-

Rn

mnmam venialem alicti , a quodguas fcit

at

fuiffe jam ablatam. [ummam

tà a

zotábiler 2

1tf gt

ic il (

Refþondcr Molina cum Lef, lib »., cap. 12, m,

henti

33. negatrvé. nam parvum : iftad furtüm nullam

habet connexionem cum damno notabili fur-

P€IVCR!L

torum pracedentiti, quamuvis ahquxcum Vafq.

ttum v?

probabiliter afT&:ruermt coüttrarium;

Patione

exz t

Qando plures fura:z funt unam fum-

qlll PWW

mam uotalilem , quivis tamen per paruum

[cmpallcf'

furtum x peccavertntue onimes

seortalter ?

eycon.

v fonut

Refg, 1:]72* dzþmgumdum t. Si qüivis in par-

Í COB( i

ticulari confpiravu cum rehqms voluntaté

; veoit

Plena & intentione commitrendi hocce fur-

, nond

tüm , peccavit mortaliter , nam cooperarus eft

eH1cac1teï ad darhnum notabilej per fuam con-

TULI

7 WM

fplrauonem cüm réliquis, obligátürque ad

IM !

reftitutionem infolidum ratione füz coopera-

tionis efficacis, Sazchb. Joc.cit. , 19. vide Dian,

is,l

irati,3, mzfc. reþ/ 42.p.2,

T

man "

2, Siquivis fuum parvum commifit furtum

bllfmio*

in partlculan 1b(quc con(plratzone&mten-

nx

tionis unione cum reliquis , talis i inquam non

peccavit nifi venialiter , eó quod non coope-

] dercn

Pars ,

D«

rTatus

m

f;ï'

p

N

242 De 7 €8 10. Decal, Pracepte, P;mfï. ie

ratus fuerit efficaciter ad damnum totale, quas

ii

1& adreítitutioné. nonobligatur nifi pro quan-

j

titate valoris fui furti, Lef. Hb.2.cap.1n,

dub.9,n.52*

j

$i obtineretur excommunicátt0 prö rÉs

(et; nüi

paratione damni notabilis can[atu per pare

vafarta,quinon re[Htueret , forctne

hii

excommÁmmunicatus ?

Refpondent aliqui , veluti afg, Petrus Na«

M

arr.cttim Sanch. loc. cit.u, 29, negative s pofito

fünt :

quód parvum furtum commiffum fuetit , fine

alem;

cooperatiorie ad damnumi notabile. nam pec-

m ;

catum veniale non eft materia (ufficiens ad

Àij

excomihunicationem. Álij , utSuarez,Sa)ïr,.

Mflmy

Rebell. apud Bonac.loc, cit, p, 2. n.6, dicuntte-

i e[f

neri prorata , quantum fcilicet alteri damnifi-

dbi

cavit , iterum reftituere

*

$

& fi fuperior illud

i

W

preciperetfüb cenfurà ad reparandum dam-

num notabile proximi , caufatum per parvá

furta, ac aliquis nollet reparare ejufmodi dam-

num, talem incurrere cenfuram , non rationé

furti venialis, fed ratione mandati fuperioris ,

qui pro f/ze zotabili , velutieft damnum proxi-

mi , poteft in materiá levi obligare ad

pecone mortale,

a& o*

Ejnä

[

—

bt

De Furto.

245

lt

;

|proqut

Ejnä aéceffarium exprimere in 'C'anþ

J

Jiexe valorem , €8 qualitatem rei

Vipi

ablata 2 '

&ef). Affirmativé : Àd difcernendum fcili«

il p

Cet; num fit peccatum niortale , an veniale,

] prpm

Sufficerétoe diceve , Abffuli

faräfm

]kmmäm :

Bobabilenm ?2

; D

f(äfþ.- aiïquicilm Fafz, probabiliter id affe-

tünt: ia cüm cercum fit fummam effe mor-

ii

(

h

ii

ialeim ; illud ]Mazgif, €9 Minnus, nonmutat fpe-

11 t

e,Dit h

ciérm ; fed foliim ággtavat.

ufü«lm

)

Alijtamen probabiliüs tenent contrarium ,

T

àffirmafités quantitatem furti , effe conditio-

(, du

üem e(fentialem ex parte obje&ti, hoc eft , reí

s

ablat , ad actum individualem furti , ac

per confequens exprimendam in

hp r 1'

n d

Confeffione, F/iuc. Bonac.

Gamacb.

pl

f

nott ïä(l'i

i mpcric:;

j

x

QU

ligafc :

GOANSS

& sX

h)

asE R9

PUN-

n

as

"-

T

t

M

:44 De 7,Cj10. D;cal. fræceþta. P?hïï. LP

D

ETO

d EETHIHIEH UE HHH o

(CUtIO

'PVuNCTuM,II.

d

De Reftitutione.

Nulláne po[fdes bona aliena , qua inju-

h,

ffà detineas , ab[que omni cau[a ranit-

eu]ucm |

gabili ,babens commoditatem illa rt-

'

ïinju&&

,

E;

fituendi ?

] ltepata

li Blj

Quale eff peccatum . detinere bona

u

Aliena injufte ?

R

Efp. Effe peccatum furti, Nam injufta de-

tentio non cauíat minus damnum Proxi-

r

mo , quàm injufta acceptio , dum fcilicet deti-

pm Mi r

netur bonum aliquod invito ejus domino,

l Ran

Quod furtum eft mortale , aut veniale , pro

quüi

quantitate fummza detentz,

visid

pe

Qui detiuet. injufló bonum alterius

xinil

éffne in continuo. flatu peccats

tedia

mortali?

|, effe;]

2

Refp., Affirmative : Pofito quód habeat com-

moditatem illud reftituendi , nam contínuó, &

accep

üínts

abíque ullà ceffatione damnificat proximo ;

etiam dum dormit ; non quód runc formaliter

quam

iS, i

pe;;et, cümnon habeat ufum ration

efe jvé

",

n

ii

De Reffitutioue,

24j

effetliu? ,ideft , quód effe&us (uz injufta de-

ub

tentionis perfeveret durante fomno, veluti

executio malz alicujus voluntatis, Zef, /b, 2.

CAp, X2, dub. 5,2.11,

l

-Quid eff Reflitutio

u

Kefp, Effe actum juftitie commutativs ,

ili "ii

perquem redditur alteri cwem egualitate , quod

ttmili

ipfiinjufté fuerar acceptum , vel detentum: vel

ipfi reparatur damnum , quod paffus eft, Pez,

JNav, Fdliuc, Bonac. S.Tbom, 1244 62.4T0,2.

"1]

(,2133 de causá tenetur quis 4:1 7t-

Jf'itutionem ?

; in)üü'"ï'

yn p

| Refp, Caufam iftam ex zribus fpecialiter ca-

(

pitibus oxiri.

ilicet alí-

p

x Ratponerei accepta : eà quàd fc

odl

quid detineatur,quod fpe&at ad alterüi , quam-

yisillud acceptumfit , vel detineatur abíque

peccato : E, G,fiquisafportavir pallium pro-

"

ximi fui, putans effe fuum, vel poffideat h-

mti

reditatem bonáfide ,

quam deindé cognofcir.

eífe alterius,

ub

2 Ratine inju[la acceptionis: eó quód injuffe

accepta fuerint bona proximi per furtum ,

gt

ufuram , rapinam, eut fimilem modum ,

; rox'iï

quamvisaliquis non habeat amplius illa bona,,

jrm

in

Q 3

ignfs ! i

,f:fn

246 De 3. € 10. Decal. Pracepto, fæk&,;;?

in quibus damnificavit proximum , fed folumsg

B

l

modoó cooperatus fuerit, ad injuftam accepti-

;:11170.

Dio

onem illorum , quivistalis verfatur in ftatu

peccad mortalis. Fzle. de reffit, €.30.247.

L null

3. Ratione damni illati :id eft, ob damtium

afitot

procuratum proximo , quamvis nullum indé

qumyi

emolumentum fivefru&um confecutus fit is

wblis,

qui damnum intulit , e. g. fuccidere arbores ,

fitT h

interimere animalia , &c, Nam t'a'liSCf:nfetut

Raavi

effe detentor bonorum ptoximi , qui detredtat

Qet ,

ipli reparare damnumà fe inju(t procurarum,

tentia 1

mlpala

füitco

Quaenam culpa eff neceffaria , [eu come

livio,

muttí debet , ut. quis obligetur ad. vefhitue

pnonem damnie

^

t o

Cenfeyr

E

Ll

Kefp, Oportere

. fupponere dwar cwipt

zcuegh'g,

fpecies.

Wi a

1. Dicitur 7 beologica ; que veleft peccarum

u

mortale , yel veniale.

n()h:e'ne1

z. Vocatur /zridíca : & eftomitlio diligen-

fünjj

tixrequifitz ad impediendum damnum ali-

lii

quod qüæïrlï fit magna , omitrens diligentiam,

fliti

qua communiter, & vulgó adhiberi folet in

ptoye

eju(modi a&ionibus , appellatur ca/pa /ata: 5i

lob

fic. Mediecris , omittens diligentiam , quam

Tétqu

homines prudentes ac diligentiores confueve-

(litue

runt impendere , dicitur cuipa fevis : $i fit om-

dame

z120levis , omittens diligentiam illam , quam

t&[Eda;

pi adhi-

Nonfe

homines prudentiffimi ac diligentiffi

— bent,

M

38

m

i

De Rxefitutia;ze.

247

9

:d folume

bent, fominatur cw/pa Jeviffma. Hoc fup-

j acccpn-

ofíto.

?

ucitig

- Dico 1.

U.'Ei nullum eft peccatum , five cul-

a ,cüm

AU

pa, nullaeft obligatio reftituendi. Qui

e

etiam culpam

e.

ydinit

reftitutio fit poena, fupponit

ilui

quamvis enim intervenerit culpa juriZ;ca no-

mus i

tabilis , id eft , cspa /ata , fi tamen ipía non

X

fait T beologice mortalis , hoc eft, fi quis non

li

peccavit mortaliter , non tenetur ad reftitutio-

u det

*

nem , utfiquis egrediens cubile , exinadver-

i'[Qi;flfäiüE

tentia relinquat januam apertam , quod eft

culpalata,üne tamen peccato ;undé pofteà

fuitconfecurum furrum, — Nam ejufmodi ob-

T

| rí

F

livio, cenfetur cafus fortuitus, diþ pecca-

tum mortale íntervenerit , uti przíumirut, &

cenfetur effe cale , quando damnum eft grave ,

Y

acDegligentía notabilis; ejufmodi damnificans:

tenetur ad reftitutionem,

fi veniale,

«

j

Dico ». Ubinoneft peccatum ni

(

.ftF

T* ;'M.

k c€

titutionem ; veluti affe-

nontenetur quís ad

j dl

runt Sy!v. Fi. Laym. cit. Petr. INavar.€9 Sotus

eyYa^t

ks.;O re-

Lef. lib . c, 9. dub. 6. 2. 26. Nam obli

^

minul

ftituendi damnum, in materià

gmvi ,hon Pütä&

ijge"

^

pec

3

a

ro,quan

R OOW

u utu

;

idem

t

provcnite,niü àgt:

tdg

[4

d

tavi

W

t

ate materiz ,fo-

j

M li

ifta obligatio depenc:

*

C

rétque valdé durum , ot

?

E.

i

-

are aliquem ad re-

j4lf y

íftituendum. decem millia coronatorum , pro

; con

damno caufato per culpam venialem: adeö(äuc

tale damnum cenfetur caíus fortuitus , qui ab

gm,q

Jj

omnieximitur reftituzione , quia excedit dili-

Álimi

k

Q 4

enam

248 Dej.€4 16, Decal, Pracepto. Puntt, 1.

gentmm ardmarmm Sunttamen ahqux Authoe ,Qllll

res,qui fuftinent contrarium.

Dico 3. ls qui obligatur ex fuo mwzeuku

efficio impedire damnum , ac illud non 1mped1r,

M

nonteneturreftituere mfi ex culpa latá

nam

diq

nuilus obhgaturm fuáarte , & officio adhibe-

tit dili

o

re majorem dili

o

entiam, quam foleantadhibe-

tiüíde

re alij ejuídem Profeüioms. Lef. loc, cit,

Tünt

dub. TIS$Is

Dd ,

ahqua

Is, qui faciendo actionem malam cauþ;-

dilioe

o

u per.- accidens damnum notabile , tene-

trne ad illius rqäzmtzonem?

folia

prud

Refp. Negatz"aa : Poito quód damnum noa

[ Pü.

fueutpxævdum feu praco

2guicum , nam tunc

5

cedit

cenfetur accidifTz forcuitó $ nec ahqms pro tali

Excedit enim di-

dnti

damno re(pondele pore&

f

ligentiam ordinariam hominuin, Et quamvís

levns aliqua negl igentia círca illius prævmo-

nemintervenerit , ficamen illa non fit nifi veni-

&l

l

alis, non obhgablt adreftitutionem damni füb

f

peccato mortali. S/c z , qui intrat domum ali-

IN

quam ad comm:trendum adulterium, & accen-

culp

dendocandelam, fortuitó fcintillam proijcit in

proximum le&um , ubi forté fortuna pulvis

p

tormentatius pofitus erat; talique modo ledtus

conflagrat , nón tenetur ad reftitutionem ledi

pla

-

fub peccato mortali, Nam damnum eft

cu/p,

ga[uale'Banac.dl/þ IO 7. Io P 3'720 IX.

Qu

de reffit.in gencr &

J,Sue-

.T

249

d

Be Reflitütine,

*

.quiAuthc

Siuenam negligemz')' eff auece[fa

ia d

boc , ut quis obligetur ad. veffrtu-

i,

tonem ?

Onim l

ld i

Refp. Neghigentiam martalem , uti diíctum

ii

eft : quzin hoc coníiftit, ut quis Ícienter omite

cio

j

'

tat diligentiam ordinariam , quam homines

ADCA

|

l

";

ejufdem profeffionis communiter confueve-

: lii

rant adhibere adimpediendum eju(modi dam-

num , & vocatur czipa lata. — Quocirca levts

ln d

aliqua ,ac venialis negligentia , quz eft omiffio

diligentiz requifitz ad arcendum damnuin , ac

hib

folüm talis,quam adhiberent. diligentes , ac

m

prudentes , ejufdem profeffionis , vocatürque

at

culpa levis , eximit à reftitutione, nam ipfa ex-

,af

cedit capacitatem ordinaríam plebis , taléque

damnum attribuitur caíui fortuito,

Fihuc.

s

direnn:

iract, 32« CAp. 1 q- G. €27.

lr qui

Ij P[æVf,.

Rem in exemplo declaro ?

lfltniüvï

"Aliquis cum advertentià relinquit interdia

fenefttam domus apertam , dein in abfentià ip-

T

jort

fius , fur perillamintrat ; acfuratur; dicitur

n, &i

eulpa levis.

"Alius relinquit janam apertam , & eft cul-

j pfOlïii

l

4 lata.

tunip

gl

Alter fert candelam: accenfam in horreum

|

plenüm ftramine , & frugibus : & vocatur

ioncmf«

TU

eulpalevie. — Si ferat. torrem accenfum , erit

*'71,"'

g;ullm lata.

Q5

Qu

'QH

a

.

24j0 De7. €8 10, Dec, Pracepto, Puntha,

Quenam perfona obligantur ad?q/lj-

D

xdum

tutiouen damni 2-

;qui p

Refp, Authores recenfere novem complici,

ttdzco

um , ac cooperatorum fpecies , qui omnes cum

executore damni obligantur , ad reftitutionem

lab

infolidum ,unusintotum pro vario illorum

tdous

i,

otdine , ac pro:*edendi methodo ; nam con-

"n

&5iài

" Mi

cutrerunt ad dat

umþer fuam cooperatio-

Itür , d

:em, fine qua damnum nonaccidiffet. . FZige,

£7,22.€.3. . 46, , Hiz cooperatorum chcieg

lendenc

ü

| fonticu

his ver(ibus cpmgïehcnduntur,

SUA

f;z/]ïav,Cänäjilimn, Confen[us , Palpo , Recur[us ,

um, ;

Participans , Mautus , non. Obflans , nm

Inpedi

AManife[tans.

1

, ]

'

liquod pracipit, Nöc

Md

!l

1 fa[fo: Quifactuma

inftigat alium ad illius. execationem.

ttifii

3

L 3

Confilium. : Quiillud confalit. effica-

| QO f

citer, precatut, exhortatur , inftruit, ac docet;

&lm

r

quonammodo rem quis aggredi debeat.

3. Confen[us : Quiconfentit, ut. commit-

tatur , quivé per fuum cohfenfum caufafuit, ut

Nj

perpetraretur.

eUam

- 4- Palpo: Qui per fraudulenta ac adulato-

ria verba induxit alium effelivé ad illias. per-

4

petmtiozzem.

h

$. Recur[us : Qai per adhefionem , & com-

| tor

ver(il

munionem recepit delinquentes , velillorum

predam , & talis vocatur receptor fivecee

90

lator,

| hi

6. Par-

"

W.&:Zp |

De Reffitutionr.

2fr

4, Participaus : Qui phyficé. adjuvit

per

:d*rgþ;'-

modum complicis ad damnum inferendum ,

conpi

& qui partem , five intereffe. habet. refpe&tu

fmac Qd

preda conquifitz , vel qui ftabat in excubiis ac

Diratius

fpeculabatur, dumalius furabatur,, velalio

;

io il

modo fuam contulít operam, ad damnumil-

pam G

latum,

7. Mutus, qui obligatusex offczo , ut loque-

'o0penu

fet. D

retur , autclamaret ad confulendum , repre-

hendendum , precipiendum , diffimulavít,

m fpccä.

L

conticuit , necullum verbum protulit.

9. ANon Obflaus: Qui non impedivit dam-

/

]

! R(Wf

l

i

num, adquod tenebatur ex cyjzfcz'a, & poterat

impedire. '

þjïam L

9. Non Manifellans : Qui non detexit, ac

indicavit malefactorem , cüm effet obligatus

yejn

en

ex officio illum manifeftare , ac declarare Pre

damno refarciendo.

ij &

j d

Q «o ordine ii , qui cooperati funt ad

jett

R

— damnum , obligantur refli-

r n

tuere ?

uíahuti

Reff. x,Is, quidamnum precepit, primo

j idit

ecam loco tenetur.

2, Quiillud perpetravit, & executus eft,

ilius

i (luigonfuluit,&üc de caterís cooperaa

toribus efficacibus , fecundüm ordinem, in

od

verfibus fuprapofitis noratum, — FZiue, tract.

d jl

324 [2 3' no 460

Quamvis probabiliter Leff.

p ln

nittat

bib, a. 6 33 db 6, 9. 49 nullum adt

ordi-

n

m-—

"ia

252 Dez.€$10. Der, Prae-tepto. Punt. 2,

otdinem reftitutionis poft aulorem damni , €3

W

ditni

executorem , (qui primóobligati funt ) inter

rcliquos quinque fequentes, nempé inter con-

fultorem , coníentientem , fautorem five ad-

m

ulatorem , celatorem , participanrem , &c. qui

lt e:

omnes, eó quód cooperati fint ad. damnum

nüinjun

pofitive , hoc eft , per a&ionem realem & effi;

Mftms

cacemtenenturin folidum. Zeram íi aliquis

W

illorum primóreftituat, reliqui nontenentur

]

l

ipfireddere nifiprorar2 , inquantum fcilicet

quivis efficaciterconcurrit addamnum cum , Ài

illo.

Hoctamen judicium , & partitio moralis — rj

fieri debet per prudentem zftimationem dod |umc

alícujus Cafifte , qui examinatisillorum ratio- — | &epdl

hibus, dividet inter illos valorem reftitutionis,

RI yutr

habi:tá proportione concursüs cujufcünque ad

maltn,,

damnum , procurans , ut quivis fuam partem

ïiS,bonm

lt dim

excooperatoribusrefundatprimo , qui refti-

tuit: Quodveró concernit illos, qui coopera-

IT

ti funt zegative : uti funtzeutus , non obflans ,

i w

uon manifeflans , qui omnes efficaciter inluxee

ruatin damnum non per. fuam actionem, fed

NT

per omiffionem actionis , quam debebant prz-

Ut

ftare, fcilicecloqui , impedire, revelare dame * | ii:qi

num , veluti obligabantur , ex officie , non te-

hw

T0h «

nentur adreftitutionem , ut habet Leffius, nifi

deficientibus caufis pofrtivis , qu magis cen«

L

fcntur influxiffe in damnum , quàm cauíz

iCjudi

:zcgatiw..

fojtis (

ARt. [

Qui

B

7 N

lDe Re/?imtiane.

253

d A

Qui pqumæ: , féve pracepit inferri

n ) i

damnuum , tenethrue ad. veparandum

eittet Q

illud , v2 quoju[[us excedit

'em fea

Refp. Negativé : Nam exceffus provenita

m, Ug

malitiá executoris , non veró mandati ;

d dani:

qucd

ipfiinjunctum fuerat.

dem &

Poffümne con[ulere il , qui paratus ef

sf dit

Rontenez

furaricentum. coronatos , utfuretur

YtULTI xdxfff

í

folam decem ?

TOR wf

Refp. 1. Hoc poffe fieri refpectu ?jufdem

emninó per[ona ,cuiipfe paratus eft furari cen-

rtijenti

onen

tum coronatos,

Namtali modo redditur di-

lonjm t

&z perfonz obfequium , dum furi perfuade-

tur ,ut reli&o majori damno , minus inferat

reftituti

*

malum, five damnum in comparatione ma

jo-

um

ris, bonum eft potiüs cenfendum , quàm ma-

um p

, quit

lum , cüm non fit malum , nifi szaterialiter, Sic

p^tef? quis confulere illi , qui eft paratus. occi-

u o

l

l

[

dere , vel mutilare alterum , ut folüm baculo

L dl/

N

jec

illum percutiat.

Monem,fï

2. Steff aliaper(ona ,cujus malefa&or pro

tunc non recordabatur , dico non poffe hoc fie-

bebon

velate l

ri: quia Gic inferretur. injuría: illi perfonz,

dum manifeftaretur.

j

"Atque ob bancce caufam

non excufatur Loth Gezef, 19, nifiratioue

eliusy!

Íus magna perturbationis , que ipfi mentem,

mai^

un U

ac judicium offüfcabat , quód obtulerit. Sodo-

mitisfuas proprias filias , quiillas non expere-

bagt , fed juvenesillos, quos in domum fuam

l

recepee

ade

2134 De 9, Dec.&$ xö.ifmæpfä;iäazäi.

réceperat. Urhabent LeffeSanch, quicitan | |

hi du

S.Thom, Lyran. Toflat, Sot.;

j. Poffum contulerealicui ; qui mihi mas

R,

lum inferre intétitat ; vel mea boua diripére;

xbile

&c. aütalio modo meé dámnificáre vult; ut

hlnr t

potíüs fuum maltim propo(itum exequatur i

nodo d

alio , abfque co, quód ei fpecificem aliquani

fit boti

perfonam , dicendo: tam mulci ftint in hàc ci-

0.'10.72,4

vitate ; velloco ; quitibi loco mei effe poffurit;

tum,

adilloste confer ; ac me miffurn fac naim nule

hri, fl

lius damntim protunc confulo , fed (olüm mes

Mterfds

ümà me ipforémoveo, Sancb , de

j 'jdf Yil lz'þg

ptin

B. difp. i, v. 25

&l i

,Qui potuit impedire damnum , nic ià

MW

men impedivit , tenetárue ad ré-

Mij ee

f'itutionein ?

Tortl

— Refp, i. Sinonfuitobligatüs adhoc nifue*

Ws

Rn

eharitate ,nontenetur , nam peccáatum corm.

Tiv

tra cliaritatemi non öbligat ad te(tittitióe

2- Pï

fiem,

Teu

3. Siadhoctenebaturex ofícis , obligatüf

Ual s

ad illam , peccavit enim contra juftitiam,.

PNP(

4, Siillud non poteratimpedire , nificttti

tünaximo füi darino ,nontenetur ad reftitutio-

nem ,nam notobligavitíe reipublicz, quód

vellet exercere füum officium cum tali onete,

Leff, lib, 2,, C 13 9. 70,

i

[

Itili

1

"

- De 'Rcþäimiz'm.ä..

ifj

ii

hqnas

Qli dubitat , num fuevit caufa ejï'þax*,ægc

ne tenetiirne ad veffitutionem ?

eniii t

Rlefp.' Negativé i Sidubiüui

pHus eft pro«

a d

babile, & bene fundatum.

Jm dubijs enipi

€ vl; !

smelior eft cónditio pajfdmtif $ atquï i$ , qui talí

xeq'uaïur

mododubitat, poffidet fuam libertatem , ac

em ag

fua botia , ergo. Sancb, inopere inóral, lib,x.

inin hu

ci IO. Z. 44'5

Szc 1$,q/41 dedit confilium | dam-

df poïï:

nofum , poteft illud in füum favorem interpre-

( naumr

tari, fi dubitat de effe&u fui confilij ? ffecias

d(ci e

liter i damnum longo temporis fpatio interlap-

fo primuüm confecatum fuerit.

'»mtri»:.-if

$ub quo peccata. tenetur quis ad vé-

/fimtiazrem 2

j, i

Refp, Effe diflinguendum : , Pro fusutmá noa

tabili, Gd mortali , tenetut quis fub peccato

M

i

mortali , ratione fcilicet damni, quod Domi-

adhdc )

nus patituf per injuftam detentionem | bono-

cium v

rum fuotrüm;

j ii

2. Pro[ummá levi , tenetur quis fub venía-

lipeccatoratione fcilicet parvitatis fuz, Filiac,

,

oblig?.

IU ACL, 32. 0. 1. d. G. 1,21.

Jtart

Propone nobis aliquas. regulas ad redià

] mlc'

faciendam veflitutionem ?

Ld fe

(it

Éccetibi qnatuor fpec ialifimas :

blicz; f

ll d

i

I. Resula.

Quifnuis detinet rem pertinentemad alium,

nee

ive illam poffideat boná , (ive malä fide,.te

tur

l

m

Vs

z

þ'e » ö 10; Dec; Præqekt; P;mfi, 2;

cu£ primüs illam reddere ; nam verus Domínus

non perdidit jus ; quod habebat in illam , ita u£

etiam eam accipere poílic quocunque loco eatti

| Opört»

occupaverit, finé omüi obligatione reddendi

f if

pretium ei, düiillam emerat, velboná, vel

J

malá fideeam poffederat , nam non. videtur a«

inegad

um

quitati confentaneum , ut quisemat bonum;

]

quod aliàs ad ipfum fpe&at. Sancb. in oper:

Wi

|

gaoral. lib.2,.0.23. 9. 2.

zód[fives non am-

Ya titi

pliusextet,eà quod v.g. fuerit vendita , cons

dtgiue

fumpta, vel dono data , runc fi poffetfor , qui

atl do

ipfam alienavis, fuitmalz fidei, tenetur rcdde:"

re valorem æquivalehtem reialienatz * $;vero

Itt rf

50 W

feit polfeffor bonz fidei, tenerur reftituere il*

lud , in quó fa&us eft ditior , eó quod v. g. ven-

Ubexr

diderit, donaverit, velconfumpferit , cum

Ilj ptríon

nonfit rationabile , ut quis diteícat bonis

o Quar

alerius. —Leff. Jib, 2 cap, 14, dub. 3. num. j

QUE

E. G, fiquis confamp(iffer, & bibiffer ca-

qllifäl[oj

dum vinipertinentemad. alterum, contrá

entrin

cadofíui vini domi affervato , peperciftet

Áincii

talis inquam , deberet. reftituere valorem

dt(i(khæ

vini, undé fa&us eít ditior.

Quod fi 1ilam

taDtqm

zem pertinentem ad alium gratuito donáf-

minueb

fét,ad nihil ceneretur : nam non

ttifnen

fuiffec fa&us dixiot;

Dem,

-«0$ O $0s

Obl

jLRe-

"Prop

P

T

De Reffitutione. :

257

Donitt

II. Reeula;

n dl

how - öpörtät fernper reftituereperfonz damnum

reddtd

paffze , i fit poffibile ; ipsá veró per mortem

xj 1

füblatà ; heredibus; & non applicare reftitu-

vitaut

tionesad res feuoperapia ; quandó perfona

it bon:

damnum perpeffa commod? reperiri porelt,

j

Quod (i ipfa non inveniantur , vel hoc fieri de-

Dond

beat nimiis fumptibus , qui quafi rem ablatam

i, d

adzquüarenr, velnulla fubfitfpes verum repe-

»Mdï j *1

riéendi dorninums tuncfieri poteftpia illa ape

yetut rf i

plicátio; ad quod Dominus tenetur rationabi-

!

: "

liter confentite, Bozac. dereffit, difp, 1. d. S.fh,

re(h'tucüï*

$ — Qued fi fit cómmunitas aliqua , cui fierí

TT

debeat reftitutio , & impoffibile fitin particula-

jj ! :

ri perfonis damnificatis fatisfacere , omni ftu-

a

dio curari debet , ut reftitutio convertatür in

[,' Ü ylti

bonum univerfale communitatis;

Szc 1llis y

bibll :

qui falfo pondere ; & menfurá , multa vendi-

j e qu

derunt in detriihentum boni publici , néc pof-

fünt retituere perfonis damnificatis , períua-

cpetcilïä

[e VB[O?

deri debet ; ut pondusfivé menfuram fuam in

uodf"d*

tantum aügmenrenr, in quantum ab illis di-

jl

minuebant , utita bonum püblicum , quod de-

trimentum paffum eft ; recipiat reparatio«

if i

/

nem,. .

IlI. XRe" "ulà;

öbiigatlgr quis zoraliter laqigehda-, teftitue-

ä]

7

ieproprimá commoditate, nifi fubit legiti-

ma

Pars 4/,

R

ma excufatio. Nam preceptum reftituendi

tonem

eft zegativim ,(cilicetson retinebis injuflé Lo-

Mura,

um alterius , ac confequenter obligat pro, &$

NT

Venient

femper ,ita utinjutus detentornon reftituen-

do ,fi commodé illud praftare poflit , verfetur

petveti

in ftatu peccati , ac obligatusfit, reparare ome

yealiq

niadamna, quzex injuftà illa detentione pro-

tit; ul

venerunt, Vzfa, de reffit. c. y. $. 1. dub,

fitudi

zum,ag. Bonac. dereflit.d. . q. g. p 2. num,

li, Qi

2.3.4.. Med. dereffit, q,6, D.Thom, 2,2, . 62.

t inquil

art,6.

petinent

uum;g'.

IV. Regula.-

jron

Toties quotíes reperiri nequít verus Domis

facüns

nusad ipfi faciendam reftitutionem , femper

Veterun

illam applicare oportet ad opera pia. Lef.

Moteri

lib, 2 c,14,. 39 loquens de bonísincertis fa«

»

at

citiftam diftinctionem,

SNI

1. Si funt bona injufté acquifita ex delile ,

M

puta per fraudem, furtum, ufuram; oportet

PUEEU

illa reftituere pauperibus , non quidemex jure

fcili

naturali, nam lumen natüirale nón docet , qua-

lcdj

re bona ifta potilis ad pauperes , quàm ad alios

r |

[/

pertineant , & quod adhuc plüs eft, (zpà ejuf-

7

j

modibona adjudicantur Domino illius loci

4 &

poft diligentem fcilicet perquifitionem , quo

Titm

foretcontra jus naturale , fi ejufmodi bona

Itet p

&d pauperes pertinerent ; igitur hzec obli-

00 illi

gatio provenit à jure Canomico in puni-

Afeti

tionem

limte

M

p

lÁ

De Reffitutione,

2j9

fioevd

tíonem fcilicet . deli&i.

Cap, CH tu, de

t h

furts,

nj

2. Sifünt bona poffeffa fíze deliffe, pro-

rellitus

venientiaexcontractu: v,. g. fiquisea habeat

,vels

per veriditionem, Mutuum , depofitum , vel

?81'2[6 0n

per aliquam aliam fpeciem contractüs , & nef-

tnonep?

ciat ; cui illa debeat reddere; fec/usa omnicon-

j dj

füetuditie incontrárimm. , poffunt . retineriab

) n

illis, quiea poffident; poftdiligentem fcili-

n, ï. 2(1 q'&

cet inquifitionem illius, vel heredum , ad quos

pertinent, ita

Petrus INavar, lib, 4, cAp, 2

4um;47j. Nam Canones qui przcipiunt re-

ftitutionem bonorum incertorum pauperibus,

ensDuo

facitint folüm meritionem de bonis , quz pro-

venerunt ex delLíio,

D (CW

)nanm epimionem Leff.

t

D

non exiftimat improbabilem , quamvis dicat

contraríümeíle magis pium ac conformius

s/inwtisf'.'

fen(ui Do&orum,

"T

3. $: fint bona imventa: aliqui tenentea

l; OFOæ

pofferetineri ab inventore poft diligentem

Ícilicet inquifitionem pro more&coníaetudine

lmet f

joctt ,qü

loci, $o deveffit. lib. s. a, 3. art. 3. Pet. Na-

nl

vari lib, À. c. 2. num. 7$. eit. Ledef. AMed.

Layman.lib.3. c. 9. quath fententiam Leff, z,

lgt

ilius !

48. exiftimat probabilem, quamvis contra-

E qui*ï

rium fit magis pium , ut fuprà didtum; — Nama

licét plüsptofitánima Domini incogniti ; lo-

j

jo;

co illiusreftituerepauperibus, quàm illabo-

Haretinete, tamenadid nemo obligatur s

Mi PW

g

nam temporalía non reparantur fpiritualibus,

E

- qua

.-'522&

140 De 7,€8 xo,Decal, Pracepto. Puntt. 1,

quæfunt ordiixisfuperioris.' Si tamen inveus

tip

tv fit dives , confulerem ego , ut pauperibus

H

eadiftribueret, .Eft enim magnum charitatis

opus.

Videatur Diaz, trat. 3. mifc, refol.

Püg, 2.

a

fi0Q,

Quinam, inteliguntur nomine

AMDeraum ?

plicati

&xet,

Kefp, Noníolüm mendicantes , fed etiam

(umpt

pauperes verecundi , quibus defunt res necefe

ff

fariz ad convenientem fuftentationem , mona-

DN

fteria , hofpitalia , ecclefiz , uno verbo ; omnia

loca pia,

"zor. Navar. Fafg. Molin, Regi-f

Tti

zald.

Nomine etíarnm pauperum intelligi

offunt animz defun&z , que clamantin

purgatorio , sweremuui mei, pro quibus

Kf/p

poffunt legi Miffz , ac alia opera pia fieri, Bo-

d

zac. dereftit, difp.3.q« 3. p- 4-9. $-

li

Bur,

Poiéfine quis fibi ipfi applicare veffitue

ditem

tonem bonorum iucertorum?

ii

Refp. Leffium , €$ Navarrum velle, hoc de-

bere fieri per confilium confeffarij , vel alicujus

Q

Cafiftz , netalisin propria caufa nimium -

fuf

veat fibi ipfi.

Sunt tamenalij , qui dicunt,

ale

AMolin,

illum hoc poffe propriá authoritate,

qllc

Sylveff. Vajg, Navar.cap. Y]. uum. 9. AMr-

dfj

, din. C, deveff, 4,3« Sanch, lib. G moral, cap, Y^

qu

HHNB. $4«

lien

Si

p — m

s

—

De Reflirmtine,

26I

TTR .

en t

8i poft

iflam applicationem factam domi-

^

auptribus

pus compareret , tenereturne qm': r€

v

charitd

dereiflud bonum ?

jr, rl

Refp. Va[g. Henriq,€9 -Axor. dicere quod

mitt

non. Namtalis acquifivit dominium ab ap-

plicatione, Alijtenent, quód (ibonum adhuc

extet , debere ipreddi: fitamen illud con-

d

fumptum; alienatum , vel alio modo expen-

t n

fum fit, non deberereftitui, ILeff. Filiuc. traet.

yem,mote

324 €, 4« 91.99, 7Molin. tomo, 3. d. 7 4'] HHH 4

ibo,0

j

Mali, V

qenetárne quis reffituere þ:ctwiam ; Pt*

m ij

lufum fraudulentum , acquifitam ?

dana

i i

Refp, Cum diflintlione 1 x.. Si non ufus eft

ïa fer, )

alijsfraudibus , quàm qua ordizarie in ejufmo-

dilufu,loco,acíocietateaccidunt, non obli-

Nam lufum fuit fecundüm confuetu-

gatur.

' röflt'li'

dinem loci , quamvis aliquis ludentium illam

n

ignoret, Leff. lib. 2. c. 26. d. 2.4, 14. €9 1.

je

2. Si ufus fuit fraudibus extraordinarits ,

| VCl ZI!'CUF

quz nondependent ex induftria lusüs, v.g.

yimiu ^

fuffuratus eft chartas, vel notis diftinxit, aut

Tunc, in-

L]UI

(

aleas adulterinas adhibuit , &c.

Jl

"

quam , fi aliquis negotium habuit cum Zzfore

Wl 911

de fraudibus: infamato , quialium — decepit,

j)

quoties potuit , non obligatur ad . reftitutio-

nem. Nam per tacitum confenfum quivisfe

G-

R 5

EE

£62. Dej.€2 10. Decal. Pracepto, Punti. 2,

deceptioniexpofuit atque fubjecit; volenti

t

autemnon fit injutia, — Layman. trat£, 4. feff.

3.0,21, 24.3.. Siquislufit cum fidelibus , at«

[

L

queab omni deceptione exempris luforibus,

vel qui padii fint fe fideliter lufüros effe ; ac

talis fraudulenter ludat , ultra peccatum mor-

tale, quod in materiá magni momenti com-

Mj

mittit, obligatur ad reítitutionem. — .Quod

mode]

idem intellig? debet de omnibus permntationie

dveni

bus . conventionibus : fitamen , uti fuprà dixi«

lhnn

mus;,nonignoreturtalem , &talem in hifze

exllt

QUhig.g

rebus fraudulenter agere , & nihilominus ejuf-

modi contra&uscum eo celebrentur, talis in«

tàvlo

qu

^

am , fecínfo pa Cfo , eximitur & à Pebggtg ,&

lia

Mu

zi rc&imtionet.

guiprä

eQui multum ludendo. deperdidit abfque

EU CX]

0s quodpecunia expofita uerit , teuetürnt.

fitote

in con[cientia ilnd. foluere ?

t ü

Ditit

Reff. Negativé : nifi exlege aliquà pa.;i;'f

ïgu!:ïri"ad hocobligetur , quamvisenim jure na-

turali teneatur adimplerefuam promiffionem,

nihilominus probono publico , Jus Civile.

Dealeatoribus, permittitilli , quí tali modo

R'ffo

multum deperdit in ejufmodi lufibus fortuitis,

itte

utnihilfolvat. — Bozac, de ludop. 3. num. 2. !

[ci

AMilbard, infum. cap. 64

Layman,

fer, eit.

Ht

teft

!

don

Qui-

[^ l

D.e R ejzitütian e, -

263

ol

uomode reflitui debez moneta.| falfa

^ Mi

JUS , d

(Cfeienter expen[a nullà tamen prorfis com-

mupicatà operá , vel confilio cum di-

Yoribu,

Gamoneta fal[ario?

TT

:qm Wi

Yb

Refp. Si perfona damnum fndä paffa coms

mode rcperiripoüït,'igü-[atisüeti debet : 6

. D

ytat

inveniri nequeat , vel jam iterum probabiliter

iftam monetam expenderit, & confequenter

[uprä di

T.

exiftat indemnis, talis quidem pro valore pe-

cuniz ac ratione fug deceptionis peccavit, juxe

ninit

ta valorem monetz , verum probabiliter adnul-

: t

«t

lam aftringitur reftitutionem, Nam talis mo-

neta ad infnitos deveniet, dummodo is,

qui primóiftam accepit monetam , illam ite«

"T

rum expenderit abíque ullo fai damno, fi ta-

mencertó fciretur, inde confecutum fuif-

i

fe dainnum

1

3

reparatio ilius fieri dee

berét,

" gata'-

mj

Quas. ob caufas lices veflitutionem

vifiond

df)jz?,rre ?

i (

lia

Refp, Ab Authoribus plurímas enumerari,

interquasin praxi hec eft magis erdizaria:

] g

Ícilicet fi reftituens bzc € 555c magnum incur-

m

reretincommodum , v,g. fideberet vende-

refuam hereditatem vili pretio ,. fi reftituen-

am,;

do non poiïet fuftentare fe , aur famili

&c,

Qyj.

i

2.54, De 5. &6 10, Decal. Pracepto. Punti.2;

&c:e

uf

Atque huic jufte dilationi , tenetut

creditor ex charirate coníentire ,

ob grave

i pa

iau

damnum, quod refticuens paterctur T quod fi

creditor foret invitus, Íine ratione foret

IN

de fto.

Bonac, de reft. a'g/jh L. quilt p. 1..1.

imd

(t00t:

&i ereditor effet in pari, veladhuc in ma-

fio

jori: mcommado conjizmtm teueretár-

ihot

ae tatis dlls rc/izmere ?

lu

Reff. "Afirmative ; Nam coneimo innocens

tis deber (emper effemeliorquàm delinquen-

tis. a. derejh:., c, 16, dub, x. Filinc, trail.

Re[p

r

31.2um. 148

fidi

obizgamme quis decidere de fuo. flatu ,

liti

€$ conditione ad refitueudum ?

lr

Refp, Cmn diflinflione ; y.. Si ftatus iffe fmt

tl

acqm[itus per peccatum inju[litia ,v, g, rapi-

nam, uífuram , &c,

Dico illum oblgari,

PW

Qf

iïc emm(olum recxdlt in fuum pn&mum fta-

Interim

ïcenrl

tum, ad quem culpa ipfum elevabat,

T

ptobabxle eft , illüm retinere poffe id, quod

eít neceffauum ad vivendum Gmphcntea ac nu-

fin

trxendam familiam fiam : alids calis (e redige-

I

yetad extremam neceffitatem , in quà licirum

Tür

eítaccipere bona aliena. Sor, Leff. Bomac. de

veff, difp. 1. . wle. B« 14 14- Interea omnimo-

La

qu'

do allaboret tenuitare victus , quantum ipft

fne

poffibile eft ,ut vel totum , aut faltem parrem

feftituat.

fav(

2 N

X

wn&.:;

De Reflitutione

26j

2, i ftatus five conditioiftanon fuít acqui-

, tentt

übgar

fia per peccatum. injuflitia , per alia tamen

peccata, v.g. ludum , commeflationes, luxu-

: qiií

iiam , non obligatur talis ad hoc, ut. decidat

n forc;.

de fuo ftatus creditor enim debet ex charitate

iftam dilarionem fufferre, ad evitandum fcili-

cet notabile damnum proximí , ne deturbetur

u

àfaoftatu , quod eft valdó amarum perfonis

li

in honore pofitis. F7/isc. trat!.32.c $.. 147

nfas redditur quis liber à

Quas ob cà

(o tatote

refHitutione 1

deli

li !

Refp. Ob duas fpecialiter : x, Quandóreti-

netur bonum alterius per compenfationem ju-

ftialicujusdebiti , ac proraraillius fequendo

u n

J

limitationes paluló fuperiüs declaratas,

Ut

a

habet Sayr. Nam hoc non eft retinere bona

tUf I/M

aliena , fed fuum proprium bonum , etiamfi

/ go mf

peccarum fuerit in acceptione furtivà illius, ac

oblp

cum intentione furandi, nihilominus cogno-

"L

s

fcens pofteà, fubeffe debitam compenfation£ ,

|net

non obligatur reftituere, Fi/iuc. loc.eit.n.150.

il, V

2, Quandó creditor liberé, & voluntarié

&[Cï,a(m

fineomüiignorantià, vel coa&tione condonat

TE

rem debitam,Nam eft dominusbonorum fuo-

y lod

rum : ad excludendam tamen orunem igno-

Biu.'

rantiam , oportet ipfi ingenué declarare , in

o

quonam resconfiftat , & ut evitetur omnis

um ?.

metus , proteftari , quód ,etiamfi ejufmodi

ii PJH?D'

favorá creditore no

n praftetur , debitornul-

R ;

9

n*

*

m

266 De7.€910. D?ml'. "Pracept, Puntl.2.

lo modo fit zgré laturus , cüm fit a&us juftitig, af

ad quem aliás fine iftáà condonationeobligare- |y

tur. Sancb. de matrim, lib

Timipi

yeflit, n, 28.

. 4 dlfþ- 9-30f7' S",Q;U!

dmim,

Efinà ueceffarium. offerre creditori pe-

*h?gfi?m

euaiam , ad teflificandum, quod quis reali-

n

ter. cupiat ve[lituere ?

Refp. Megative : Nam obj e&ium movet poten-

| Refp.

iam:lquidem ralis voluntarié: condonáffet

L

!

dming

reftitutionem ad preces fibifa&as , quitenta-

MEDEU

tus peeunià , illam pofteaaccipit, Sufficit ergo

fequi T

adhibere preces ferventes pro líbitu ; nam illg

tlquum

non extorquent confeníum , fed folummodo

ttdt

fuaviter ac demulcendo eliciunt, Cazer, verb,

us

äïquo(

rg[limtia,

lt

t |

æi[wam Ienetur ïejlizueig bona

UT

Alterius ?

| T

Refp, Tllum qui deninet injuftó, vel ha-

tehp

redes,

[

Quonammodo tenentur baredesQ

Refp. Provata:Scilicet quod ex fucceífione

perceperunt , fitamen bonum iftud adhuc ex«

taret in fpecie , apud aliquem illorum , v,g,

annulus; pallium , gladius , talis inquam obli-

POPT BNSNERCIN N ——

garetur primó reftituere falvá compenfatione

per reliquos hzredesfibi facienda , nam ubi-

gunque locorum fit bonum alterius , quod non

pers

—

Il

De K.e/h'twie;&-

267

jl permiftum fit cum reliquis bonis , ita ut poiï.ï/,r

ooligae

adhuc cognofci , verus dominus non perdidir

dominium refpedtuillius. Rer enigs clanat pre

,ï7.Sa,izg

gamino. Le[f. Sa, Molin. Filiuc,

itri

TPofsntne baredes comvertere ejufmodg

T

Vona , ad pias can[as , ff dominus illorugs

non reperiatur ?

awe:pom»

Refp. Affirmativé : Pofito quód morieng

ndon

dominus non przceperit , ut intali cafy appli-

quitcutal

carentur certg rei.

Nam tunc neceffe foret

ffrte

fequi ultimam voluntatem ipfius, veluti lägem

;nin li

aliquam , cap. sltiga oluntas 13. q. 2. Quod ff

lumb

haredes ejufmodi bona cuperent mutere in

(M& W;!'

aliquod melíus opus , deberet hoccefieri cum

licentia Epifcopi , qui per Concilium 'Tridenti-

nl

num appellatur pzargm rerum €d difpofitionum

executor , quique poteft commutare cum causá

rationabili voluntatem defunctorum , qui cer-

t£fi prefentes effent , concederent iftam pote«

U

ftatem fuo Przlato , ejufmodi juftam

j

laciendi commutationem, Zosar,

difp. q.17. P. 8-

ul

jducd

S

n

Eints

uno

gum u

quodlloä

,

m

268. Des.t$ xö. Decal. Præcept. Pun&l, 5,

]

, d

u

eoc d t t t P o od

"N

'.

à

"TA

!

PuwcrTruM Il

At

i,

De Avatitia , Ufura , & mutuo|: ^

Ufurario,

AUR

imus ,

Tattlam

ANunquam fuifli avarus babendo affe-

ind

um inordinatum ad bonum, cum 1.l

difgofitione animi tran(grediendi pra- ij

eeptum 4li

ibent

aortali?

quod obligans [ub pmato

ihdq

Nunq.

,qu'zl eff Avaritiai

4/'1'57;;

D) Ef. Effe inordinatum affc&um diy

[

* *riarum,

hf

Qualénam efl peccatum. Avaritia

&

Refp. Cum diflintiione : y,Ex gencre fuo; eft.

peccatum mortale numeratum inter feptem

M

capitalia , eó quód fitfons , & origo plurium

Tiitu

peccatorum indé provenientium , ratione ci*

licet periculorum , quz confequuntur iltum

affe&um inordínatum , qui mortalís elle folet

h

in dmobus iflis cafibus, Y, Quandó ipfe contti-

Q2l

tuit voluntatem in difpofitione actuali habendi

VN

aliquod bonum per fas , & sefas, II, Quando

(

exponit periculo probabili tranfgrediendi

puts

Z

Md ;

De "Avar, 'Ufura €9 mm;tov'ülïäïl 269

.

|

ia

grzceptum aliquod obligans fub peccato mor-

tali, v. g. denegandi eleemofynam in exttemá

,

neceffitate , nam tunc occafio proxima peccáti

foret,

à4, Ratione payvitatis , ordinarié non eft ni(

] l' |

peccatum veniale: v. g, fi quis fit bonus céco-

nomus , parcé vivat, egré aliquid expendart ,

tesetiam minimascuret , fit negctiofns in re

ul i

domeftica, i omnibus emolumentum quz-

n u

rat, &c. Nihilominus tales qüiita proni,ac

lini

proclives funt. ad bona , diligenter attendere

i

debent , ratione fcilicet periculi, quod vitium

M ?M

iftud comitari folet, Leff. lib.2.dub $, cap,47-

Nunquam dedifli mutuum — accipiendo

aliquid ultra [ortem , vel in peccumijs , aut

am

Alijs rebus aquivalentibus , quod eff pecca-

aum contra omne jus , naiurale , Divinum ,

[

€3 bumanum.,

ynl

Quid eff üfura

vt

ntet kf'

Refp, Effelucrum proveniens immediaté ex

m p

mutuo,

T

Suare dicis immediaté ?

Ji Cikï;

Refp. 1deb : quia fi illud proveniret ex ali-

Cs

D

qua alia ratione , v. g. ex amicitia , gratitudin

uall'hï'äïï

&c. Non veróformaliter ex ratione mutui , id

m

i

eftex, m*rmnmi ,non foret ufura,]

bfgfcä

Pï

E

um,

r

270 De7. & 10. Décal, Precepto Punti.5.

&ääm

-Quot funt [pecies ufara?

. |docif

Réfp, Daas i. Mentalis , & intérua , pei

"N

'quam aliquis fine ullà pa&ione verbali dat mu-

| go;efï.

tuumanimo, & intentione , indé recipiendi

aliquid fupra fortem in érezre minitus,

UT

(

2« Realis 9 eXlérua , per quam aliquis pa-

€ifcitur , vel per terminos ex preífos , ut plus ibi

Rejþ.

detur quàm fit /2r5 prizcipalis 3 v, g. tu milii da-

bistot ; & tot mütuó ,tibi dabo talem , & taleni

lm

"ejuf

fümmam £ vel per terminos implicitos fuffici-

ttng

éniter tarien declarativcs intentionis ufurariz;

DN

V.g.tu cognofcis; & fcis modum ,quo ego

L

foleo date mutuum

?

item corifido pecuniara

r

tnéam non folam in marfüpium meum revera

4l

1€d qu

füram effe, F/iac, de Mfiura. 6, 2 q,341.

ferl

l

4Qui fine omni patto accipit ultrà fortem,

ES)HHC(

L

comittitae ufnvam 3.

j

Q p

Reff. 1. Si dedit mutuum cum zntentiont ré»

Df

cipiendi aliquid ultra. fortem principalem in

CL t

virtute mutui, quaámvis nullum pactum injerit,

! u/;;;

commiüttit ufuram zzentalez? cum obligatione

Pl Y

£eftituendi , nifi ipfi certó , & evidenter confta-

hdii

zet , illud ultra fortem datum fuiffe loco gratis

tudinis. Leff.//b.2,c.20 . dub G.. 41, €9 42,

Si , deditmutuum abfque omni . pa&to ; aut

h

intentione ufurarià ; ac tecipiat pro ifto favoré

Yobabi

aliquid ultra fortem ; cenfetur effe donatum ex

MUU

gratitüdine , feu recognitione , ac veluti aliquis

ht aj

eies

f

T "

De Avar, Ofurd, ejmuma Qfuwr, — aü

1

L

effe&us proveniens ex virtute gratitudinis , &

hoc ipfum defidefare , ac fperare poteft in tan-

"ntá j PE

tum , in quantüm fe virtus ifta extendere

idum

poteft.

Eecipicni

F

4

Eflnà probibitum fperare aliquid ab eo ;

hqlllï ]

euipraffatur gratiain dando mutus ?

utplusfï:

Refp. Cum diflintlione : x, Sperare immédias

T

vt

£ vimutui , & ut aliquid debitum ex obligati-

one juftitiz, eft omninó prohibitum, nam a&us

nl

stltrt

internus habet eandem malitiam;quam habet

externus : atqui a&tus externus eft ufurarius , &c

TU

per confequens fpesufurz eft etiam talis,

&cunz

a, Illud fperare nen quafi pretium mutui ;

üm n

fed quafigratitudinem naturalem , five dein

T

fpesilla fuerit caufa impulfiva ; vel caufafina-

lis, fine quá non dediffet mutuüim , non eft

l fortaz

prohibitum , nam non intenditur iftud lucrurm,

ut pretium íriutui , fed quafi res annexa virtuti

eitittt

gratitudinis , & amicitiz , illud autem quod

ial

tali tnodo datur , liberà & licité datur. Pozaec;

jnitj

de u[nva, p, à. n. g. Filiuc. tratl. 34, 1. pocap. d

blgt!

2HTP, 1. CO 15.

"u GOUFIw'

In dubio an res data fét ex vi mutui , an

locogmi&

ex gratitudine , potéffne [ervari,

b

2&0 ;5

Refp. Effe controver[um : 1. Aliqui dicunt

probabiliter hoc non effe licitum , ufque dum

jo li

certo conftet , ac innoteícat , rem illam effe da«

nair

ii

tam ex gratitudine, feu amicitià ; ne fcilicet

(

qüiff

P

k

d

ÉI

272

De 7. €210. Decali Iäræcepta. Pustl. j.

quifpiam fe periculo committendi ufüram exà

Y

llj

7

:

pohat Bozac,loc.cit. , ASU

-

2, Alijetiam probabiliter t

enerit ; effe pere

li

miffum , dummiodó poffit prefumi rem illami

lP.

datà fuiffe liberé , nec conttarium evidenter in«

hd)

], f,

[

noteícat, 44« Caiet; Petr.Navar.cum Filiuc:

iract. 34.6. $4.92.

nanam modo diznofti poteff , an rei

aligua frt liberà data vel. non?

Re;

l

[]

e.

i. Ex tonfideratiné

QUs cel

: 'Rejþ. Dueóobus modis

Rüishal

dantir ,examinando an fit homo liberalis , ari

«'.

.aique ,

^

alacri animo dederit , utrüm nulluim intercürs

^ iume

rerit pa&tum , &c; hifce rebus ,'& indicijs cone

E

currentibus , moraliter prafümi poreft dona-

N

tionem fuiffe liberam , & volüntariam ; acé

coritra , quandó perfona non eft ita. liberalis ;

li

quandóagrérem illam. dedit; vel cum mur*

mure , feurenifü , &c; facilé prefumi poteft ;

4

L

"

Y

rem rion fuiffé datam liberé. Fz/izc. loc;cit;

lt

i

2. Ex coónfidevationé doni , examinando ;

Vetüry.

: d

num excedat zetabilzter illud , quod ejufmodi

fet

' 41::'

eríonz confueverunt dare ; quod fi donum

37/'"'4476

iftud eft parvi , aut mediocris valoris, item 1

non inferat incommodum donatori , eó quo

fcilicet illud acceperit ex cominoditaribus do*

mus fuz , &c. pro tunc , inquam , donatio cegs

(ecur voluntaria, €$ € covtra,

ij

74j

llon

| Xulli[-

f

Aht

L

De-Avar, Ofira; €à mutuoOfar.

273

und $NI z;/,;e datur. titulus acctpsendi ali-

bt

PA

7!!'63

; »z fortem. principalem !

efteor

Re[fp. dres «

]e [peciales : 3. Luerum ceffaus,

m ]

£F b(

?":Jr

b Damzum.e

gent. à , Labores expez[z , pes

lette

n E

ncula[ubeunda r "alione mmtdi.

Quideff lutrum cfg?'m ?

u1

&

]

]

Refp E(ffe emo

ümentam five lücrum,quod

-À w

aqo

ic-:L ione

nurui : E. G, f

quis ce fi ïp :rcipe

fv

et peæ nuiam 'zx

emendas oves , il-

quis hab

etili ,

faciendas , taliíque pecuniaab

láfque Dmgv

jl

co ïUïD&;üLU,ï IDutua , PHV !P*'u! 58(3 ratione

jj

rilürb

fru&tu

2

guem exindé confecutus

[gft d()h'

fuitfet

ram;

fbeca

Lucruam fy?

fgt Ag€

permiffum

cu

-

(f

K

',J

J

j«f'ïyæ

ALt1UE

Nam

non videtur &quü,

FQ 31

..Jlg

i h

$ pér mutuum , aiteri Urax

cando pri-

VU;

nn

9)

babili.fructo

À5

qaue

E.

,.:

ginan

iexindé pe uepr-

fet

Á

hiue, tm&

d e,uf *

Violin, de 314 Regin, 123,5,18,F:

Q

]l

54 /2476 577.

-

I

Ondales Veguirantur conditz0hes ad

n

ao

lIucrum ce[fans 9

p

Refp, Trest$. Ut ceffatio lucri provemat

ex ratione mutui ,u: lucrum iftud fit prebaile ,

& non tantüm W ABInAFIHII Y nam nu!lus Lepe-

jii

ricur

Pars 1I,

$

r

274 D

e *, €9 10. Decal. Præceptav.& Pnnä.ä.

ritur ufurarius , qui non dícat pecuniam fuant

| u

multüm valuiffe , ac futurum fuiffe , ut magnü

indéfru&tum confecutusfuiffet : Lzcrum au-

M.

tem iftud cenfetur probabile , qquando quisco-

gitat impendere pecuniam fuam alicui negotia

a:eFi i

il

tioni luctativze medijs fufüicientibus negotian-

di. Bonac, de contratt.di[p.3.d.3.p. 4.9 13

2;. Utlucrum ifttid nori exigatur ftatim , ac

Qmä

mutuum, & pa£tumfuerunt inita..— Nam lu-

crum nondum ceffavit , & confequenternori

E

licet acciþere aliquid in virtute lucri ceífantis

ttid : f

quod primüm futurum eft, Kegizald. Iib. 23,

iüllà

Z,73. €9 90,

tperé|

|3, Utnonaccipiatür tarittini , quaritum lu«

Tiitua

crumiperatum valeret , fed habeatur refpectus

di tqn(

ad impenfías , difcrimina , labores , quos quis

Ltl

in negotiatíone fubire cogeretur $ sicque in-

4 UI

tilitu horum rationabiliter 'aliquid ex lucto il«

tss

lo detrahaturc Fzzze. tratt.34.c.4,.80.

iUl)y

j

)

Ü

Quid eff damnum emergens ?

.| li

fiilig

Refp, Effz ja&uram five detrímentum,quod

tüolin

quis patítur in bonis fuis pracisé ob rationem

LU

mutui: V, G,fiquiseó quod mutuam expen-

derit fuam pecuniam , cogeretur , fufferre rui-

nam íuz domus , vel tempus cenfus infolu-

tum relinquere , aut defectum agriculture

fuftinere,

Dam-

$;

dj

De Avar. Ufurá , €9 mutuo 'Ofnr.

275

am lt

It 020

Damnum :flud éfine permiffum?

TA

Refp. Afrmaisve $ Nam non totet equum

9 Qu

lteti fubvenire j ac intetea detrimentum

Ut Dd

T0

Patla

j

Quenain vequirumiur. conditiones | ad

&ä It

damnute emargens ?

Ndmw

jentet

Tréé : i, Ut Quispallus fie damnum

eeftusi

JRud [ï qque ve!probabxlc ,vel certim. Nam

ia

finul la fuit fa&a mencio iftids darüni ; nihil ac-

cipere licet virtuteillius ; quía ne(cxtut num

at

mutuanus voluiffet contractum :Hum éjufnio-

r

di conditione onerosá celebrate ;

fii pfi decla-

fatà fm(üt.,

qugs qlh

icqu ?

i; Ürnon eXcedaigr valov dammi', ex-

vluco!

éeffus énim talis nullum haberet fundamen-

Q

tunms

$. Ut damnüimn iftüd non proveniat ex al-

h

qüll &ledö'ylü.ïd Plætöf ratioriem mutii. Nam

üxl!ud acc deLeL eX aliquà negligentià , vel

u

1

ialitiá ; tion

Á

1ceretaqudquam in virtute illius

panots

accipere; Leff. lib. À

C. 20.92,573. €9 feq,

m d

Filigc, lov, cit 2 70

uffcrrcfï-

(usmO*

d

(

lgncuh»

:

ii

oäæe

ä

d

p

$ i

D

N

276 De*7,€?10. Decal. Pracepto, P;m&,- 5

Qumy

Si damnum aliquod accidit ex dej?ä?u

folutiouis ad terminum prefixum , uibilue

T& mut

22 14

licet accipere,quamivis

PL

Wa lus

um an

T II

fatta fuerit mentio ?

/

lt g

Refp, Negative : Nam retardatio illa fuit

"

caufa efficax damni fubfecuti , terminufque

(Hll

conftitutüs ad. folvendum fuit confen(usfive

Mti

[r

pa&um tacitum , quo fe alter obligavit ad repa-

randum damnum ex fuà negligentià proveni-

éns: fuppofito quód habuerit media ad illud

Mfy

præüandum : nam ad impoffibile nemo obli-

ttinolk

gatur. Bozac. decontrati. difp, 3«q. 3. p« 4« 4

yentior

ANavar. cap, V]. n, 211,

Ttyo

Eflnà permiffum accipere aliquid ultra

Quiten

[artem principalem vratione perim/omm $

tus fo

laborum n mutuando fubenn-

M

dorutm :

quid

Qhtiy

Rejþ.äj??æativä : Nam funt eftimabilíapre-

Vetti

tio , nec quifquam ea gratis fübire renetur , ad

h

hoc ut alteri gratificetur. 5y/veff. v. Ufura.

(

tüm

Quanam fe;;wz*mmær conditiones , us

ttulas ifle reddatur licitus?

Tünf;

il

Refp. Duas: 1. Utejuímodi lab*oresk,ac pe

TPb

[

ricula ratiemabiliter , & communi prudentum

Vete

» judicio talia exiftimentur.

8 D

2, Ufint probabilia, Nam fi ejufmodi pe-

|

ricula , ac labores probabiliter (int. tales ;

!€&

—quam-

ii |

De Awr; "Ufura , 69 mzm& ofa.

277

d

qüamvis fortuito non acciderent , non propte-

reà mutüator non debet alíquid accipere: pre-

giht'læe

L

tium enim nonaccipitur pro expenfis, & atiu-

ali am:[[ione capitalis , fed pro periculo, Bozae,

loc. cit. 2,2.

ol

|

)

i

quind

Pate'/l;fze nuliuator p;ä(f?:äm cum qmutlud-

(exst

tario ipire, ut fr fLatito tempore non [olue-

ial

Tit , folvat. intereffe Incri i. fa-

| IOV

turum

m

*

Refp,. Affrmatiod

-

Taléque interäff& lu-

T

crinullo modo eft ufurarium , fed' peena con-

p

ventionalis , quam contrahentes imponunt

mutuoconfenífuin punitionem morz illius ,

L)

" j

qui tempore prafixo non (olvit

.

quia mutuas-

&f/üï [

rius folutionem differens peccat contra jufti-

ii

tiam , ideóque dignus eft aliquá peená , có

quod fcilicet detineat bona aliqua invito ejus

domino

ergo poteft poena imponi ex con-

yabil

ventione partium, Leff. Iib, 2. €. 20, dub, 15.

enetiti

n I28.

um

(t tamen zetereffe iféud reddatur — lici-

tum , Authores quatuor conditiones regui-

ititt /

]

Yunts

j

1. Ut mutuarius termino elapfo fit zz po-

tentia [olvendi , nam fi ob impotentiam fol-

j M

vere nequeat , ficuti eximitur a culpà, ita &

P[udüm»-

à pcená.

T

2. Utfitproportio intet pezam ,8c moram,

id eft , ut poena fit moderata, — INam poena

"3

qm*

$3

ie-

MTM

w

]

278 . Dej.€310, Decal. Pracepto, Punil. s.

refpondere debet culpz $ porro intereffe iflud g(;;ä?

0

poffzcrationabiliter dererminari ad modum ,

quo juäex civilisfecundum taxam , & afti-

mationem regis aliae

E

þ[modi Intereffe Ajþdicatg Mj

ac decerminat.

It pe

3. Ur terminus przfixus non fit nimium

drim

brevis , v.g. quindecim dierum , unius men(is;

fiam

fed medij anni , velad minimum trium men.

Vlocant

H

fium ,utita mora intercurrens magis intel

" ïf«lüflïiaa(

ligatur.

LTYI

. 4. Ut intereffe iftud petatur,nam cüm non

]/

fitdebitum ante condemnationem , fit ut peti-

tio illa fubeat locum condemnationis. Le,

Ref;

Boc, cit.

petcox

Commáttitórne ufura ab ea , qui cum

&f

2cöom'(,

son fit cambfor , acciptt aliquid pro mutaz

Ym

Hone unins moneta in aliam?

NO.m

Refp. Negativé : Nam habettitulum ratío- Áas

;tumþx,

nabilem illud faciendi,

1. Ob /aberem & smoleffiam , quam fubítin | Q

numerandà,&(íupputandá pecunià , quz ,

.ri.,ö

quamvis videatur effe patva ; ac gratis plcrum-i- tloni

que fubeatur , nihilominus eft pretio aftí- | p

mabilis,

PB.UP(

?. Ratione commoditatis 20net , quà fepri« |50q

2,

Vat,v.g. i cqrtó tempore ma

gna fic gcnurig

piícu

auri, Lef; lä&.g';c.zä,dub. 6,

ejufmc

| Ejü& ü Qu

P

E

d ) :

De.dvar, 'Ufura , €à äæz;?ta Ufur. — 279

UI

"R Effmé permiffum locare. animantia , v.g.

oves ,boves , Vaccas ad certa páfcua

, Kai

ffve pradia ?

:ff; j

Ref. -Affrmative : Nam focietas 1fta eft li-

Gità , per quam aliquis locat fua animalia , &

f n

alter impendit fuam induftriam aclaborem, ad

niusm

fru&um exindé hauriendum , qui inter illum ,

rigm I

& locantem dividi debet pro varia cujüfquein-

nagis l

duftria ac contributione

*

?

Bonac. de contrat£,

dzH).g,q. 6, p. $.

mam

Quanam requiruntur conditioues ad

,f

eju[modi locationem auimalium ?

jn/

Refp, 1. Ut fervetur eqnalizas pretij , recepta

perconfuetudinemloci, quz folahácin re ju-

dex eft; fiquidem pro diverfitate pafcuorum ,

( ]

acbonitateanimalium , etíam prerium eft di-

r t

verfüm ,Ííic vacca viginti quinque franco-

I

rum,; majori locaretur pretio , quàm que

folum valet fedecim, item vacca viginti franco-

tjus

rum plus valet in paícuis pinguibus , quàm ali-

qua viginti quinque francorum in loco palu-

m

ftri , &c.prz omnibus veró fub paena reftitu-

i,

tonis attendi debet , ne excedatur norabili-

Vr plffii

ter pretium ordinarium , dum locantur pafcua

n

pauperibus, qui neceffitate preffi ea accipiunt

€o; quo defideratur pretio.

y llärm

2, Ut veré,effeiive , ac re ipsà animalia in

f, j

:

/

pafcuis exiftant , quorum virtute , & intuitu

ejuímodi fru&tus percipiatur : prefertim atten-

datquis , necommittat ufuras palliatas, dum

j

4

at

"l

28o De,. &4 10. Dec, Pracepio. Puuil.3,

dat pecuniam alteri ad emenda animalia fn

foro , cum probabili opinione illum non em-

"t

prurum , torümque quod facit , e£ , ut , (ub

hocpratextu , qucrat pecunias ad mutuan-

dum , fetvans fibi utrumque fub titulo prarg'

jj:

ifl'ius vi'm aginarijad committendam ufuram.

3. Utanimalia ftent perículo appozentis,ita

ut fi pereant abfque culpá accipientis , pere-

N/enq

antapponenti. Nam apponens elft dominus,f

2

ves autem domino perit. , adeoque fi fortuito ,

[/I

&cabíque negligentia accipiencis aliquid pe-

reat , deber perire illi , ad quem pertinet,

pll

nam cafíus fortuitus eft. inevitabilis reípectu

li

prudentig humang , nec poteft in pactum

h

deduci , nifi melioretur conditio accipientis,

ii

recompenfando fcilicet periculum, quod

(

- fubit refpectu. cafus fortuiti,Zta. Mil-

bard.citans Graff. ac conflitutionem

Sixti F.

lj

lus

W

ts

QOAXNSS

dlty

&sx A9 Qu

COANSS

(

&s As CeNfpd

Á

tedir

tequa

PUN-

/—1

-

d

EC

fj' vendit.

29X

ii

| Defraud. circa empi

]

ld :

s.

O.

T

pE

MOR

142

Ox

[ t t

^

IOR

MU

u

Y

h

i PAT UES

[ al

VPUNCTUM IV.

] mtu

ttalom

^

TA

DeFraudibus circa Emptionem

T

^

"

& Venditionem,

fvamz!"ï

'

N

Nunquam ufus esfraudibus , && dolis in

( donz

ü füml.h

venditione , aut emptione: 1. Dando

digi

guerces gmalasprobomis : 2. P'endendo

ij Feït!n:;

pluris quam alias vendereutur , ob di-

latam fä!zztämem , vtl emendo mino-

[s re!þf;:

n Pzdu;

ris obprafentem pecuniam ,. quod vi-

accipicr;::

detter effe ufurarium; venditur enim

fr, qui

qnafdipfupm tempus ?

"

t

Quid efl emptio, & venditio: |

Ef». Effe contra&us , qui mutuo confenfa

R

v

perficiuntur , & ultro citroque emptorem,

& venditorem obligant , ita ut emptoroblige-

turad tradendum pretíum pro merce , & ven«

ditor ad tradendas merces pro pretio,

Quid efl venditin per retrovenditionem

;

Jau redemptionem ?

Refp. Effe venditionem fa&tam cum pacto

redimendi rem venditam, fi venditor petat, an-

tequam fcilicet conditio expiraverit,

n

2j

Que-

fr*" —

Y

De 7, €

910. Dec, Præc&pto, Puntl.4,

) requiruntur conditiones , Ad

lat

enditis cum patloretrovendens

u

feu redimendi reddatur

Ictta $

es ; . Zutentio emendi, ine quà non

T

£

d

uli mucaut pallitarum, & ufurarium, dum

Ü

defrau(

äþaïice:

ifta venditio adhibetur , ut pecunia affe-

curetur , & aliquodlucrumimporter ; nam om-

! lima

nisa&tus humanus, & civilis nequit fieri abíque

; iicio

]!

intentione ,4 quà obligatio contractüs proce-

Vffen

tQmm

dit, atqu? uti fuppono talis non habet inten-

tionem emendi ,fed folummodo adhiber vene

P'rin

ditionem inftar pignorís , ad fru&um exinde

fitio,

nolue!

capiendum. Rïgz';zald. Bb. 2g. uum. 29j.

€ap. 17.

o

2. Utfervetur egzalitas pretij, quod debet

e(fslongé minus, quàm illud, quod refpicit

venditionem finalem , ob conditionem fcili-

MH

g

cet, feu onus illud quod emptor fubir ; ferva-

?ijli

tà confuetudine , & ftatutís locorum.

a. Utfrntlus vei vendita , v. g. domüs, fe-

m

üato

prorum , &c. pertíneant ademptorem ; ac ven-

Yed

ditor non illos refervet fub certo pretio loca-

Tütign

tionis contra voluntatem emptoris , nam hoe

fag

forerufura palliata, Bozac, de contratt. dgü?;.

à

q. 2 p. 3 7. 13

tamen i

*

Tnun

- Noneft

llicitüm relocare rem ven-

libertate

did

ditam venditori , cum omnimodá

Que t

emptoris.

m

Kfins

P R.

58

as

2

4

Pcfrwl.- Cirta emp

1. eà ?mdzjtf.

kagä

TT

Eflaó permiffam ad evitandum vetra-

dm-.

- &um alicujus contratlus, uum augere exe

hibendo plus quam fuevat fo-

lutum ?

quu

Reff. Id nonlicerefub peccato mortali, &

.um,dlïz

pænäre&itmionispropinquis faciendz, qui

Uunjod

defraudanturjure retra&us, quod eftpretio

m

zítimabile, raxatique debet prudentis Cafifi

iib

judicio, - Quodfi propinqui nollent , vel non

;üsproa-;

poffenthereditatem venditam retrahere, niíi

ye i

committendo aliquam fraudem contra le

o

cem

hr v?

Principis , nullatunc ipfisfacienda foret refti-

j aiié

rutio , utpoté nullum damnum paffis , cüm

i. 3j

noluerint , yel non potuerint uti fuo*g;iviï

!cgio,

;od dCfo"

-Quot funt fpecies pretij

| dj

Refp, Duas: 1. Dicitur Jegitimum , ideft

n l

definitum à lege, ditüürque confiftere in zzd;-

j lt

vifibili, nonenim eft permiffum illud tran(gre-

di; v.g. fipreiium triginta folidorum confti-

)müs, :

tuatur pro modiíotritici vendendo, nequit alio

a "

vendi pretio ab(quepeccato mortali , ac refti-

:[iü !05'

tutione excefsus , nifi

Parvitatc matcriæ excu»

ni

fetur.

",

[

l,

[

l

2, Diciturzatzrale , quód dependet à com-

muni,feu vulgarizftimatione hominum juxta

rcm vh

dicamen naturalis , feu humanz rationis , ne-

jibcmïf,

que ut alterum confiftit in indivifibili, fed ma-

pluribus

gnam habetlatitudinem , eó quàd à

taxetur;

j

QR

)

284 Dey,€210, D calogi Præce*pto Punti, 4

taxetur, nec omnes omuinó idem judicentt

/

Mu

H

r

que pretium zatsrale dividitur in tres

f

fpecies , Ícilicetén zufimum , mediocre, & riga-

:/ Mv

rof.

bHPFPP .

M.

ltiedit

Quid eff pretium infimum, mediocre ,

z

adiem

C

4 rigoro[um

W& coní

Refp, Mediocre e(fe pretium currens met-

l

flendi de

cium.

lifimum effeilud, quo res itavili

4?«4-?1-6.

venditur pretio , ut fecandüm exiftimationem

prudentrum *es illa minus valere non pollit,

!l Qu

Rigorofum,; quod eft fummum, quod res ven-

stail

s

denda valere poffit.

1

Rem exemplo nobis declara.

M

Ulnapanni fecundüm pretium | ssedioere ,

Pt

valet feptem francos : quare pretium zzfrmum

tliten

erit feptem folidis , velcirciter infrà , rzgoro-

Q»ïþitimeuu

fu. veró erit feptem folidis fupra 5 & fic erunt

A um

quinque vel circiter pro centum folidis , & fic

"Icqnf

de ceterisfummis.

Pa

W

Tria ifla pretia sáutne jufla?

lii

E

Refg. Sineillálefione confcientiz res hifce

*

D

vendi poffe pretijs

*

quód fi notabiliter exce-

&Rnol

daüïur

1

, €rit peccatum mortale cum obligatio-

Hac*

L

ne reítitutionis , eó quód zquum & jus -

el[d

q

ftum violatum fuerit pretium,

1 D)

.. &a, verb. emptio,

däm n[g

Lex

ii

28;

De fraund, eirca empt.lfä wnditf

jadict

t us

Lex Civilis annullátue venditiones fa-

,U

GLas coutra tres iflas (hecies pretij ?

'Rej]ä. Negativä: Si non fit daceptio rcfpcä

Quriedie partzs pretij,ad evitandá fcilicet multi-

diutt,

mdinem proceffuum ,ínterim relinquit cujáf-

en

que conícientix obligation

Sed

! Daturalem (up-'-

fj mf:-

plendi defe&tum jufti preti], — .Bozac. lec, cit.

ts 1un

pa 4- ?. 6.

[ïimatiolï

nonpo:

Ip quibufnam cafibus potefl ves pluris

"

.

venii , quam pretio vigoro|

0 €X4(

71 ;*01?2'2 ]

uo&xeswjæ

vel minoris emi ,quam fi F;f;m«:m

nfimum à

lth,

| Re/þ. ngumzwrä&;æiafzæm E

Q

:

Wan

Oo€

T

lucrum ce[]ans ,vel. daga;

72 147

7774

7

P

at

7 mzwigm& :

LL

nullustenetur vendere, auremerecum íuo

i

!

.49!'

,

Í

j

detrimento, — Sicis, qui menfe Decembri ven«

i

dit fuum tritícum in gratiam emptoris , & ad

Ohdls ) :

lioc quafi inftigatus , poteft accipere idem pre«

tium , quod valeretad feftum $, Joannis, ubi

probabiliter cariori venderetur pretio , nam

ii

rnon videtur zquurm , ut quis , dum alteri gra-

lie t^

tificari cupit ; prívetur proprio fru&u , ac

b

i?

emoluinento :

Hoctamen cüm — bifce duabus conditionibus

fieri debet.

um

I, Ut venditor færvatürus effet triticum ad

Tif

illam ufque feftivitatem,

l/

à. Ut

— "

T

ài$é De9.€410. Decal. Pracepto. Pusü. 4.

(ittd

« 4. Ut detrabátur. aliquid ab ejufmodi ré

vilate

vendendá , ratione periculi , cuftodie ; detes

tiorationis ufque adillud tempus, Bonac,dé

Ü

toritrati. difp. 3. q«2« p5 45

lt

i, Cauía propter qua

in aügéri poteft pres

h

L

tium , funt labores ; fumptus,periculà ; qu&

Átt: h

quis citcà vehditionem , aut emptionem fubit;

fünt enim ifta omnia prétio eftimabilia; Opers

Citne

ll t

tet duiesi conttalientes tfnoftiete dé. causá; ob

Wretium

quàm augetur , vel diminuitur pretium , ut itá

[7/ :

liberipforum confenfus interveniat circa coris

Dtetium

traäuä*;; illum a»ceptandum cum tali 'co'rid,ifio"ä

m ,ne

he,

Sa, verb; venditia. s. .

3. Eft. modus eméndi , ánt vendesdi . fatü

?ujf

quandömagna mercium quantitas fiminl emis

tut , vilefcitillaram pretium ; quàm fi mint-

exceí

[/7)

tatimemarürí Iten , fi merx ultró offeratür ;

[

vilius venditür,quàm finon offerretur : ul

ttonez efiim mercespro tertià parte vilefcünt:

Filiuce, cap.gg.n. 70..—

W

.0'

4, Eft , multitudo ven

ditorutá , àc faucitas

epptorume , natu hac pretium rei diminuunt;

&l

& écontra multitudo emptorum ; ac paucitas

ag

venditorüm eftcaüía ; üt pretium | augeature

Wil

Bonac. de contratl , difp, 3. 4 1. a 4« V. 14o-—

L

Requiritur autem , ut i ejufmodi emptios

iiibus, & venditionibus obíervetur modera*

tiopretij: forétque fummoperé defidetans

düm pro perfonis DEUM timentibus, neali«

duafi«

as

Y

Dé Jä*azd; ci?cd enpt, 55 vendis,

487

"m

xmodit

qaandó in fuis emptionibus & vendítionibus

iæ j düi'

violatent pretium zzfizzsmz, vel rigorofum.

Juwd

CMaxima ifla éflae vera ,

Vtelt

d

Res tanti valet , quaAnti fvmdi j)s*!fjä ?

i, n

'

Refp, Cum Leff. lib, 2. c, 2x.dul. 3. AMffrmas

ynemli

Í/vé: hoctamen debet intelligi cum iftà reftri-

jlia; 0v

&ione , (cilicetzes zazti valet , quauni vendipo-

- cutüi

teyï'intralatitudinemju&ipretij juftum autem

pretium eft iri maximá latirndine , fcilicet izfz-

Bim, i

t

ipum ,uiediocre , eà figórofzm , extrá quz aliud

l

i

.

pretium nequite(fe amplins ju

tum , & zqus

;liconä"ftw,

um , nec quidquam vendi potett.

Wi; j li

l

Potéfiné res aliqua vendipretioomnino

exceffivo , eo 4uód emptori fit valdà com-

m

fioj

[l

9O0dA , uti plurimi , tefle Leff. abfaue

Qd

itt

ii

omuz con[cientie fcrupula fa-

éunt )

e il

$

Kefp, MNegativé

.

Pofito quód venditor

jc p

hullum índéincommodum, quod pretio fit

limituf

&ftimabile,patiatur, nam non licet. vendere

i pl

alicui illud , quod aliás ad ipfam Ípectat ,

i augï'?.'.v:'

uti ice&proprium commodum. ZLeff,

fl

lib.21,c. 2.d, 4."um.30. Layman.

jdi t

loc, cit. ef fingularis,

p

dl

us, ncän

J

j

j

Pe-

Qul

E

i8 De 755 ic. De?/zzl.Pmcæþto. ?Wä, 4

M d

Potéflneres aliquaplaris ; quàm valeat

fad

vendi , eó quod venditorskam magno

Mdf

ajfetin profequatur :

oäl:('

Refi. Affrmatioi: Nam privatio illíus af

fc&us , & delectationis eft pretio. eftimabilis

àvitam vendere domum; — Sitamennimis

| Mp

V..

- Jücens.

caro illam venderet pretio ;

i

puta medià, vel

tertià parte pluris, ratione ptc

císà hujus affes

B

t eX

&us , hocnon foret licirum, nam talis affectus

cenferetur effe irrationabilis, Leff ib42«6. 2X

fumptï

dab. 4, Layman .nbi fupra:

jdum

ilide

j

ni minofis, q'uäm

peséftne ves

.

'iqgmz É;

(imilib

vAleat 4b al

H

quo , qui illam ez nece[fi-

dümp;

tate ajf&'rt ?

hi.

ltüt J a]

Re[b. ./f'?ï vinAtiU :

Nam oblatio ille , quïaä

*

l

diminu

i

tricum - 1

k

luc?

Vtitos

ht ,

it pretium , juxt

smerx uitronuea

to tertia parte vilefcit , pofltd

fs

quód exiftimari poffit, tunc paucos emprores

CO

mpe:rie;zciüs e(fe

.,Dam res non vetideretur tam

prai

Tsv

vili pretío ,fi efenr, qui plus darent. — aff

:

de.vefl.c.. $.. dab, 1o. nnuim. 6t Smwïfü

N

tlor

e;;wf:z"z'o, n , d.

dit,

CF£e£

$i

L

ditor «uelit demare fuo däb.itarzf par-

I6c

zem [ui debiti , utis.folutsonem [nam Antt-

Cire

cipet , pateflne sllam acceptare $

Ye

Refb. Affirmatiu? : Nam illa prefumitut

^

o

ad allicien-

eífe cdndgnaz* liberé acgratuit

duim

la

//2'&*

*

d

V,

. De frand. circaämlv.;;'cä' veniit. | 289

dum debitorem, ut anticipationem iftam prz-

tll

ftet, ad quam non obligatur.

:agm

Potéflne ves aliqua emi minoris , v. g,

o du

obligatio , aut aliquod alind debitum ,

quàm reipsà valeat ?

[tinid

4menul

Refp. Affirmative : Quandó fcilicet ratio fuf-

Á !

nedi

"

ficiens adeftilludfaciendi: v.g. fivenditor

hU[US

nonnifi difficulterpoffitfolutionem fibidebi-

lSäE

tam exrorquere , vel hoc fieri nequeat. fine

l

ä

lh

füumptibus , aut debitum fit dubium ac . fub-

je&um jurgijs, vel decretum aliquod circa

illud ex(pe&tari debeat: in hifceinquam

»

&

f ,9

f

fimilibuscafibus, poreft accidere , ut. fecun-

T

düm proportionem difficultatum , qux com-

muniter circa ejufmodi debita occurrere fo-

jl

!

ii

lent, aliquando obligatio valens centum co-

)

um 9

ronatos, vendatur quinquaginta , quadra-

ginta, imó etiam triginta, nam fecundüm

u p

o U

communem exiftimationem hominum ,

ua

pratij arbitra effe (olet , cjufmodi debita mis

t

nus valent , quàm numerata, & prefíens pecu-

en. ^

E

nia: Quod fs emptor fix dives , ac magnz au-

thoritatis , ac nihil in ejufmodi emptione per-

dat, non proptereà tenetur debitum i(tud eme-

n

IT

re carius ,nam hoc non debet ipfi prajudi-

l

/U/

Á

care , fed petiüs inipfius cedere favorem , nec

j

venditor exindéfru&tum aliquem perci-

rgiu

r

perepoteft, . Leff. lib. 2. cap.

l

&Y. d. 44

j

L

i

ui-

Pars 44,

T

Hf

290 De7.€$ 10. Dec, Precepto. Panti, 4;

Pofiétne debitor ipfe , emere [uum debi-

tum à (uo creditore nsinore pretio ?

hus

Refp. x, Si per/Aam culpam fait caufa diffi-

fel

cultatum , quas creditor haber in folutione ex-

torquendá , ideóque debitum fuum viliori co-

h

gitat vendere pretio; hoc non poffe fieri.

1j

bont

2, Sidebitor »ow extitit canfa ejufmodi dif-

felicit

ficaltatum , fed à parte. rei ipfi impoflibile

Jiminos

fuit,debitum füum exfolvere , vel hoc nequi-

Wpern

verit przftare abíque nocabili incommodo ,

[

|

N

ivetep

(quo ín cafu neminem teneri certum eft) vel

At emert

ilammo

ultro pars debiti relaxanda ipfi fuerit oblata,

pofito quód folveret alteram; exiftimo hoc

I confe

poffe fieri , nam talis debitor non deber effe

pemï..

pejoris conditionis quàm reliqui. IVavar, v. 17.

EY

?. 23t. adng. v reffitutio,

t

iil

Potéflne vendi debitum alicujus. debito-

HCMBD

ris ,quifolvendo non eft illi , qui bec

z;gnomt ?

It

Vil enin

Réfp, Negativé : fub poená reftitutionis

.:

Ctej

facit enim contra charitatem , eó quód caufet

QU0 eta

damnum proximi ; accontra juftitiam , dum

usj

fcilicet dolo malo inducit emptorem ad debi-

lodo.

tum hocemendum , celans intere ipfam im-

Aüxug

poffibilitatem folvendi debitoris, ad quam

HP. 2'[0

manifeftandam tenebatur,. Leff. /ib, 2,

C&p. 21. dub, 10. 91, 1.

m gï Pl'

L;!rm i

Potcf-

d

T

n

De fraud. circa empt, €à vendit, 191

un ii

tb

Pet *i/'l"? quis im confcienti4 emere , «v:Z

uf

veunere bonum , quod furto ablatum

Jutionen

credit ?

viliori»

Iäg/þ. 1. Si fperaripomtfuturum,u;DomL-

f

"

nus bonum iftud zerum fit recuperaturus , non

u(mo

— .

E

(

effe licitum ; fecusfi hoc fiereceo animo , ut f

/ ]mpüæöf!x

Dominus comparerer , illud. reddere vellet;

hocith

compertus autem Domíinus, non teneretur

Comm

folvere pretium emptionis , nam nullus tene-

i d) tur emere, quodaliàs ad ipfum fpectat, fed

fY

aidi/ folummodó obli

o

auur reftituere fumptus , qui

ii in confervatione ejuímodi boni fuére im-

dde i pená.

2. Si moraliter certum fit;xtem Domino non

(tut, l

reftitucum iri, & quafi pro deperdita cenfeatur,

, dico il

/

&

l

lam emi poffe , cum hácramen conditio -

J Á

ne ,utfi Dominus rei compareret , illa ipfi re-

"" fiumatur,eodem pretio quo fuit empta, — In

, talienim cafu res Domini agitur , dum fcili-

fiti*. cet ejufmodi bonum retrahitur ex periculo , ín

i quo erat,ac emiturvili pretio , ut fi Domi-

im,"nusillius compareat, fruatur hocce come-

"Ts ! modo.

jpn?

Atque ínhunc modum teíte — Lef. L5b.2.

il ( cap. 21. dub. $. emi poteft bonum furto abla-

Jlà tum àpiratis , furibus, milite.

lt habet

Laym. citans Sylveft. Cajet, €9. Vaf4, & etiam à

fetvo , ut afferit Bauny im [um. c. 26. cum hoc

tameg onere;ut Dominus compertus fecgn-

ij

d 3

um

M.

.

292 . De7.€2 .m.. Dgcz;l. Pracept, Puntt. 4.

t'msa"eä

düm opinionem Do&orum , prafertim Juris-

confulcorum , teneatur emptori reddere illud

P

omne , quod expeudit ad ejufimodi bonum, €

Mhity

manibus furis retrahendumi , inque priftinam

[ecuritatem vindicandum : nam in hoc agit

M.

quaíi procuratorem ipfius Domini, Laymam

& Na

lib.2. feil, g. tra&l. 4v cap, 27 , parag, 3« ?. 26,

Aunhyr,

1 En

Potéflne vendi furi ad recipiendam [n-

am pecumam illud , quod ab ipfo emptum. fuit,

t

705 &item vero Dontiuo , quicomparet ,

, Y,

Qs

€$ agno[citur ?

onrery

Refp, 1. Siresilla emptafuit Zeza fide , hoc

offe fieri , nam ut fic nullafitinjuría Domino,

lidusjm

ditiona

dum fcilicet bonum ipfius in eundem reijcitut

lnpedj

ftatum, in quo fuit emptum cum obligatione

ftivend

reftitutionis faciendz per furem. JVavar. Sylv,

i .2.0.2

"Ang. Leff. quod. Laym. qui . spfos citaz loc, ubi

i Y

fiprà n. 14, dicite[fe probabile. —

2, Sibonum ejufmodi emptum fuit malaf-

V. g. dec

T

de cógnofcendo , vel probabih'ter dubitando

illud fuiffe ablatum furto , dico hoc fieri non

T

tàcita

poffe , fed reftituendum effe vero Domino,

MIZ)'H

nam dum quís emit bonum illud ,^ agnofcens

illudfurtivum effe , voluit (ubire periculü per-

n

dendi fuam pecuniam. 5Sor,

CQ'U- Cdjet. S-:Tho"fo

2,2. q. 62 AYL.7,

&j

Sunttamen aliquigraves Authores , quite-

N

nent ejufmodibonum reddi poffe furiad reci-

upe-

Pfam:

piendam fuam chuni;m , Obrationem fi

rius

/cï-'—"h».

íes

ia

)uf —

De .]9'4!«!0/.» czrca empe.Cdvends, — 293

trim u

riusallegatam de emptione fa&á bonà fide,

dder l

"Alenf. Gah, Ang. Sylv.

bontto:

Delétne emptor , an venditor ferre ja4-

: priüim;

nuram merca vendita ?

n hoc !

Refp. 1, Emptorem ,pofe traditionem mmer-

j, h

cá. Namtraditionibus rerum dominiatrans-

j ;C 7;,2&,

feruntur,

l

li

. Emptoremiterum , fi azte traditionem ,

taxa & folutio fa&a (it , merxque fit determi-

um

Wm,

nata , v, g. hic equus in individuo , hic pan-

nus , &c, ac venditor non moretur illam pre

fixotermino tradere: nam contra&us eft va-

;WM'M!IE'

ü us

lidus jure naturali , jásque civile requirens tra-

ditionem ad transferendum dominium , non

j tj

impedir, quo minus commoda & incommoda

ag

rei venditz penineant' ad emptorem, Le[f.

Vr

lib. 2.c, 21, dub. 21, 2. 96, ,

TT

3. Venditorem , fi merx fitzedeterminata ,

v.g. decem Ooves ex meo g!€g€ * centum imos-

f

dij tríticiex meo horreo, &c, Naminemptios

, dUbifïf*

nemercium indeterminatarum ifta conditio

g lt

tacira eft comprehenfa, S$y/v, Cov, Regin,

u

l

lib. 25. ", 351.

| ! 00:&-'-

ii

$i res commodata , locata, vel depofita ia

cuftodiam pereat inter manus , tunc deti-

y'et.S-

nentis , cuju[nam erit jatiura ?

uf

Refh, 1. Siillapereat//ze culpa illius , qui

u P

ipfam detinet , damnu

m attribui debere com,

j

T 3

mo

j

7s

Husce

,

294 Deé£, €2:10. Dec. Precept. PunB. 4.

modanii,locanti, &c. Nam damnum ejuf.| ,j

modi poriüs icafüfortuito provenit , quàm ut

wlocat

prudentiá humaná potuerit evitari , quaré res

gO

illa Domino perire cenfetur ; nifi fortaffis con-

tij, &

trahentes padi fuiffent illam reftituere quo-

qulf

cünque modo ,five pa&to illa perirét, Bonar,

à,dar

de coztr. d. 3. q 16,2,5. —

aonar

2. Siillapereat um culpà detinentis , tunc

Mf utis

fi culpa gravis fuerit , id cft cwipa /ata ,. dam-

tyidf

num ipfiimputarideber, tenetur enim adhi-

üariam

bere diligentiam illam , quam reliqui homines

NT

ordinarié adhibere folent in confervatione ,

WYen n

feu cuftodia reifibicommoda:z, locata: feu

tidodien

depofitz. Ferzand. 4. part, c. g, m. 1. condudi,

tamïïx?e

peccata, Quod fi culpa /evis frt, réfque fittra-

tonol)

dítain cuftodiam,locata, vel commodatain

terccfff:g

favorem , & utilitatem ipfius commodantis,

Uerta

is , inter cujus manusres illa perit , ad nihil te-

T

nétur , nam nullusobligatut adhibere procon-

Tif

fervatione boni , & utilitate alterius majorem

A

diligentiam , quàm alij homines adhibere Ío-

te, lw

leanttabilusa&ionibus; Dammodo quis non

terl.

teneaturad rem ejufmodi confervandam ex

V,

officio,v.g. Caupo ad cuftodiam fareinarum ,

Nam

T

Sartor adcuftodiam panni fibi traditi,

tunc obligaretur quis fubire damnum ex culpä

leviproveuiens , eo quód neglexerit eam adhi«

M

i

betediligentiam, quam homines prudentas;

t

ifum

hic & nunc , adhibere confueverunt.

Hta IQ

&il

3.5l

na.(4u

De fi-äud. ecircá empi;;vendt't.

295

lnur e;s.«

3. Si res non fuerit depofita , commodata ,

N

vellocata ni(i infavorem illius, inter cujus

, Qu

manus perijt, depofitarij fcilicer, commoda-

ytalint

tarij; &c. Tuncíiculpa Jevis fuerit , aliqui

wurt t

cum Leff./ib 2.c, 27. dub, 3. probabiliter. di-

t&, Ju

cunt , daronum refpicere depofitarium , come

modatarium, &c, nam equitas videtur requi-

yentiyt

rere , uris; incujusgratiam, five commodum

la,

aliquid fit ; teneatur adhibere diligentiam or-

rennd

dinariam , ad farta te&ta cuftodienda illa, qua

qu lot

ipfi , fivecuftodiz illiuscommittuntur, — Alij

jv

tamen nor, minus probabiliter dicunt , remin

cuftodiam traditam , locatam , aut commoda-

la

T.

tam, fi peteat per negligentíiam commodatarij,

[ä[quc!ïiü

non obligare ipfum ad reftitutionem ,. nifi in-

mmou

tercefferit amortalis culpa , uam nimium difficile

od

eít evitare culpas veniales , néquerationi con-

"

fentaneum foret , ut quis pro noxá veniali ita

jacpt

rigorosópuniretur. Q»o4 fi particularia qua-

j n

dam juracivilia conrrarium videantur aftrue-

qhibet

re , hocpracisé fit ad evitandas fraudes. Sot,

7 qtt;.rï

verb.commodatum, JHenrig. deirreg. l, Y4.€«

^

[vaüdäü

, 9. 7. Citans plures authbores.

far&imf'ïf

Jenetürne quis indicare vitium notabile

j ^

mercis vendenda emptori?

mm ü Ü

Refp. Cum diffistlione :1.Si vitium fit mani-

rj ,

feffum , itaut à quovis facilé animadverti poí-

Pm CUE!,

fit , non teneri ;nam przfumi poteft , empto"

)b

udvidiffe, nec tamen curáffe, Sor.

rgm il*

j

T 47

S)If:(æ/i,

CM

ial

236 De*. & 1o. Decal. Pracepto Puntl.4.

Sylvefl. Navar.Sa. apud Layman. de comtr.

fr,4.6, Y7,9, 14.. itaut bene confideratà mere

| &Wh

D7

ce , fiillam velittalem, qualis eft, ac deinde-

cipiatur ,fibiipfi imputet. -

a, Sivmium[it occultum reddens mercem

omninóinutilem emptori , dico déclarari de-

M.

bere , nam aliàs emptor deceptus per errorem

Q m

non liberé ad ralem emptionem confentire pof-

p r

fet , ex defec&uaurem confen(us omnis contra-

ümaim.

&us eft nullus, &, fi pretium pro me:ce fuit

[tet ac

acceprum, tenetur quis illud ipfi refticuere

2'

cum omni damno ex tali vend:tiore fubíecuto.

denda

S.Thom, 2,2. q. ]. art. 2.. €9 5, & defumitur ex

;

A. 1. Cod. de edilit, atiioa.

Krale

ufb

3. Sivitium fit oceultum ,nec tamen. reddat

bilisad

mercem eraptori zzztilem , fed folüm | nonita

"

VH

ztilem ad ufum , ad quem resillaemirur, non

i

obligatur quis illud declarare, nam hocforet

N

(

contrarium confuetudini omnium mercato-

rum etiam timentium DEUM : cederet. enim

[

inmaximum ipforum detrimentum, fi quod-

libet vitium rnanifeftandum effet , hócqnefi

obfervare oporteret, citó cuatla bomintm com-

enercia tollerentuy.

Sufficit icitur in tali cafa tantüm de prätiö

detrahere , quantó minus valet rescum eo vi-

tio; sícque nullum ipferetur damnum emptori,

aliàs qui excederet juftum preti um,quod resil-

la valet cum fuo vitio ,teneretur ad reftitutio«

nemexceffus, Bozac, eifp, 3. 4 2.p, 6 . 4.

,Qu—amda

-

i.l

De fraud. circaempt, TCST vesdit. 299

d a.

erati n

uando emptor interrogat , num ves

vendenda bona fit , uel nulium babeat vi-

c d

Uum: , quiduam ipf vefponderi

s IG

ptej -

tchrait

Refp. Cum diflintliane :1, Si emptoï petat,

?Cï erur

num merx vendenda fit bona , poteft venditor

fenntt

ipfi refpondere 444 fic , dummodó non fit

mnis o

omninó inutilis ,fabintelligendo proportiona-

o m

fs rl

liter ad pretium , quo ipfi merx vendetur,

2. Interrogatus venditor , num merx vet-

yeliti

denda careat tali , & tali vitio , feu num cale ;

jefurit

& rale vitium non habeat , tenetur illud ma-

nife(tare, cüm interrogatio ipfius fir rationa-

t n

bilisad evitandum errorem, Leff.

m fl

J. lib. 2, CApA1,

daub, 1x. z. 86.

m !

Quia ramen hoc valdé onerofum eft merca-

19 J100&

toribus , meo judicio fufficeret dicere five re-

j me[Ca

fpondere fimpliciter , ecte tibi merces me-

deret €

Astales quales, confideva illas , f

AT.

tibznon arrident, relizque.

:

J/

m

] de P[w

4

S

?

Ti J

2

n

&P

qo [

j rl

h

54 h

ül

T 5

ÍIn

j

l

EL

238

.Dg $, Decal, Præ&epto. Puutl.t,

KhOl'llfi

000 EHEHIAIE GE DMH UOR

L7]

at

In VIiI. Præceptum

ICfng

Decalogi. .

i

hat

I

nri

De falfo teflimonio €9 vevelatione

Secreti.

i

De Detratlionibus &4 d

nibus.

zj?'argatiaa-

Re]

II,

Ditate

De Sufpicionibus , €4 judicijs tt-

?

merarijs.

jure,

IV,

Dejatlationibus , cavillationibus ,

irrijiam'bm » €$c.

bt

Vmeeterzs

.'P»u N CTUM T

!

if

pe6it efimonis: & revds

ütxw

tione Secreti.

m

lu

Wuuquam dixifli falfum. teflimonium

feienter , c icum advertentid. dicen-

:

deo rem falfam , vel celaudo verita-

1059

qenetárne quis refpondere ad fingula,

que judex quarit?

q

Ep.. Afirmativà ,f juridic? interroget, nec

ed

R

ullam excufationem legitimam quis habeat

6i veritatem denegapdi ; nam judex fua

m aues

thori-

I&.h

De falfo teffim. t2 rew! Secrets.

295

thoritate à Deo habet, juxta illud ossais pote-

d

flas à Deo , ita ut mentiri ipfi inre norabili, fit

peccatum mortale , quodfi cum juramento in-

ll

terroget , eritperjurium mortale , in quo nul-

la materiz parvitasreperitur. $[

vt

70- AT. I.

?"bom. 2.2.4.

Quid efl interrogare jaiia'z'cäe .

tll

| Refb, Effe interrogare cum legitimá autho-

jjr t

titate, ac fe;ugïäüm formalitates requifitas à

jure,

ll

Potéflne quis babere excufationem . ce-

laudt veritatem , quamvis juridice

"J

enterrogetur 1

,

Kefp, " femative , 'Teftis enim illi refþon-

det fecundüm (uas j2/fas exeufationes , & ju-

'tyt

dex quiillas ignorat , interrogat fecundüm

faam formalitatens, Datnur ex utraque parte bel-

lum juflum,

m

jj d

[F

Suenam modo quis re/þ»ondere poteft ,

EDL

ul

dnm legitz"mam babet | excufatio-

A€ni

| /fngüh;

Refp. Offerente fe caíu, confület Cäüüam d

qui judicabit fufficientiam excufatjonis , do-

p

cebitque modum ;efpondendi.

'l'[o 6[,

pl

jj

]

Tej?ii

d7

p

N

300

be 8. Decal. Præckp;a. Puntl, 3'.

Teffis potéflne fe occultare nà teflimo-

num dicere cogatur ?

Refp. Cum diflintlione : , Cum rationalili

eautá iud poteft.

Mj

2. Sine causá rationabili non poteft , nam

a igm

ex lege Charitatis tenetur quivis fuo faccurre-

ligemiw

reproximo in neceífirate. conftiruto, fi com-

quoda

modeé illud facere poffit. Bozac. de tefle difp.

te(titu

Io. VESB LA E

iltaig

nialis

Qui f& occultaret ffne causd, teneretárnt

ad reflitutionem

tali,t

2

:Refp. Negativé : etiamfi hoc fieret ex mali-

tiam

tiíàs nam ejuímodi peccatum non eft contra ju-

quer

ftítiam obligantem ad . reftitutionem , fed . fo-

tI0ne,!

lummodó contra Charitatem proximi , ac obe-

Dus, !

dientiam magiftratui debitam, Leff, lib. 2. €.30,

num.g9.Filinctrail,4o.5.2 5

Tf

UT

Teffis, qui accipit pecuniam pro fal[o te-

^i

Jlimonio díceudo , ad quid tenetur ?

Reþ. Teneri illam pecuniam reddere , nam

h

etfi non fuerit obligatus ex juftitiaad dicendü

hocei

teftimonium , fi amen illud vult dicere , obli-

fe Px

gatur ex juítitià dicere veritatem, Leff. lib, z.

lgt

014 dub. 9. 1. 65. Et idcircó quia illam non

protulit, tenetur ad reftitütionem omnium

quár

Tolet

damnorum;qua ex falfo provenére teftimonio,

Bonac, loc, cit,n.19.

fon g

Yetit

Qui

^

(d,

De falfo teffim. €2 revel. Secreti,

301

ifn.

uj ex inadvertentiá falfum dixit 9€-

Jflimonium , peccavitne , ac tenetur ad

atinhi

ve[fitutionem ?

Refp. Cum diftinttione : 1. Si illud protalic

telb n

ex igaoranti cra/;4 , id eft , non adhibuerit d-

(accy

ligentiam vequtfitam ad confiderandum illud ,

o, i

quod dicere debebar, peccátfe, ac obligari ad

ufcd

reftitutionem. Sy/veff,v. teLis 2,1o0. Si tamen

ifta ignorantia , & negligentia non fuit nifi ve-

nialis , excufari à reftirutione fub peccato mor-

T

tali , ut habet Leffius, Azor. Navar.c.25.2.409.

2, Siillud protulít poft adhibitam diligen-

L0 mllï

D

tiam moralem veritacem inveftigandi , illiüs-

Lcontip

ue recordandi eximi & à peccato & à reftitu..

TL

tione,Pet,Nav. lib, 2.. c. 3. n. 25 3. Tolet, 1. .6,59,

j Ac o

Dian,part.A-tr.a-refol, 99,

l)

M

l..

Teflis , qui per fuum falfum teflfimonium

conjecit aliquemin vita pericnlum , vel bono-

( f;([j(? l

ri», aut fama, tenetiirne llnd vetratlare

"E

eum fimili periculo ?

KRefp. Siinferendo teftimonio peccavit ,

dcïf ) ülf

j

hoceft , i illud ex zsa/a fide protulit , & credit

( Ubgl

fe profuturum per retractationem , omninó

reneri ; conditio enim innocentis melior eft ,

j Jï d

Jl ?

quàm delinquentis. Leff, lib, 2. c, 30, s. $44

Tolet.loc, cít, Sinautem boná fide falfum dixit,

"m

ffimu

non teneri cumtanto fuo incommodo , cognitá

veritate , dictum retractare, Zolet, loc.czt.

Aa45-

jaf

) EM

!

302

. JDeg. .-Deo/', Pracepr, Puntl, v,

Y i

Nuuquam revelafii aliquod . fecretum

!

L rdums

tibi commi[[Jum , ex. cujus revelatione

dlgnaL

damnum , [fve infamia proximo fub-

h

fecuta ef.

Eflnà probibitum revelare fecretum?

M.

Refp. Affymative , nam ejufmodi revelatío

1Hlttr cot

perturbat pacem civilem , cumalat refpublicas

Wt ic

querelis, tollit affli&is libertatem manifeftan-

tititàaf

di [ua crímina ad petendum confilium , v

(

auxilium.

Hf

TTE

-Quale eff peccatum revelare feeretum ?

N

Refp. Cum diffintizone :x , In sateria levh

exquá nullum grave fequitur damnum ,eft

M

peccarum veniale , ratione fcilicet parvitatis ;

t i

eam( quis promififfet fecretum illud ce-

m&ïïïm

lare.

a |

2. In smsateriá gravi , ex quà fequitur dam-

num notabile, five dein id accidat quo ad cot»

GUj

pus , five quo ad bona, aut etíam refpe&u ho-

noris, fivefamz proximi, eft peccatum mor-

h ?

tale obligans ad reftitutionem damni injufto

Ha ln

modo illati , violatur enim f£delitas ,ad quam .

! tramimc

jus tum naturale , tum Divinum aosobligat, ut

| Oretn

4 $

fcilicet confervemus fecretum tanquam depo-

firam, cuilegi nos ipfos fubjecimus , dum ali-

ï'".: iU

quid tanquain fecretum in nos fufcepimus.

LP

Faliuc. tra, 40.€. 2, 1. &j.

$i

17

JDe fätljä teflim, &$ rew). Secreti,

2063

fentis

Si ex iflá revelatione pnullum | fequere-

tür damnum , [ed folium quadam triflitia 8 in-

velatin

dignatio tius , cujus fecretum vevelatum

im f

fuiffet , forétme peccatum. mor-

tale?

m

« Refp. Mfirmative , i vationabiliter , äzmm-

]i r

Lbiliter contriftaretur ,. nam talis/4ffe indigné

refpubüx

ferret , ac notabiliterfimul. , & rationabiliter

triftitià afficeretur, cernens divulgati füum fe«

mll

cretum , ac confequenter in

lium ji

jufté aflligi, B"'"ff'

de fecreto q-pam z.

Si non egrà ferret, quamvis ves vevelata

at

o feiffet motabilis , forétme. peccatum

g

portale ?

ymnm j

Refp, Negativé , dummodó exiftà. revela-

at

tione nihil mali fequatur , ut ficenim revelatio

3

i nl]ud ü

ifta ipfum folum , & unum refpicit.

pfuc d

Qui fecretum ejufmodi revelaret ex in-

curiá , non pen[ando ,quod fit magniponde-

|

lO at

ul

ris , peccarétue. mortaliter ?

;

um 1

Refp, Cum diffintione : Si fuiffet segligen-

i p

?ia levis , quam omififfet (eduló ponderare rem

tanti momenti , quam hic & nunc profert, non

,ad q

Obh'giïvw

foret nifi peccatum veniale.

2, Si illa nepgligentia fuiffet. motabilis , ac f

undt

p düm iü'

pina , omittens fcilicet neceffariam difcuífio-

nem . circà rem tanti ponderis faciendam ,

I[cepimü'

cüm

!

p

]

304

De8. Decalori Pracepto Punl. x.

quni

cüm polfet facere,ferer peccatum mortale.

Tl

FHlinc, loc, cit.

milan

Ts (

2ui ejufmadz'.fäcremm 20n refue!arkt,

Wdra

nifi uni aut alteri ex. amicis prudentibus ,

ac fidelibus , peccarétne mor-

e

&Mfi

taleterv ?

'

fifp,

Refp. Negative : Nam ejufmodi revelatie

Altiniti

exquá aullum coníequitur damnum , non cen-

lii

fctur tanti momenti effe , dummodó amici illi

:mlatm

nonfint de numero illorum , quibusis , quem

:*ïdeaeg«

fecretum concernit , nullo modo vellet ejuf-

telaidi

modirevelationem fieri ,in tali enim cafu , fi

jithg,

fccretum publicaretur , proximus notabiliter

Bs

poffet triftitiá affici. Bosac. de eff. ,a. 4. ..

Msln.

miicon,i.Filiuc.loc.ctt,n.63,

1

lj AG

Quomoda digmofcitur, num res aliqua

li dc

Oi

fecretó fit diclas

fénullt

Refp,. Duobus iflis modis: y, Quandó id ex-

(nje

D

prefie pracipitur, v. g

. ego hoc tibi dico tàn-

V

1€an k

quam fsb frgillo confe[[honis,

l

t

2.

uandoó zaczté hoc mandatur , hoc eft ,

ls

terminis de fe fuffi.jenter demonftrativisinten-

ld

tionis , quam quis habet , ut fecrezum eju(modi

fut l

rj

fervetur , v, g. dicendo , ego hoc tibi dico tan-

Ofniyo

quam amico meo fingulari : vel fecrezum ipfum

Wt

fit restanti momenti , actali formá , aut modo

N

iofi d

recenfeatur , ut facilé conijci poffit , proximum

;

aretur,

IIPO

(f

Parl

ggré laturum, &i ejufmod/i [ecvetum xevel

quam-

p

üe f'a)/?) tey?z'ih. &j ?e?el. Secr?ti.

30j

!

^ quamvisexprefsé nonpraceperitilliuscelatio-

mot nem.;

Nam gravitasrei , modüíque, five for-

ina illam proterendi, fatis tcftificantur proxi-

ht

inüm ; vellefecrezam i(tud celari. L

7

i

qm. l.' 5.]

tb

fell g ératl. 3. g n.i.

ls

Nunquámne litet revelare (ecretum ?

f

Kefe. Cum. diflintlione : 3. Ad. evitandum

Itl

Á

]

daminiin phblicum , quod bonó particulari pra-

X

M

]

ferri debet ; quámvis quis juráffec. fe illud non

Ti

l

Il

révelaturum ,eíTe petmiffum fecretum ejüfmo-

jrif

ü*

didetegetée. — Nam nemo fe obligare poteft ad

ii

celaüdüm rem aliquam , in przjudicitim Zozs

fnCï[Uu;

pikslici , quándoquidem fecretam illud foret

od

meruüm vinculum iniquitatis. 7o/. ib. 8.

dg 3- q'l'?

€s 4.5 123 je

2, Ád evitàndami aliquod damei partica-

lare , àc. impediendum deli&ctum, quod. quis

T

cominittére vulc ; dico L. S 4//ud leve fit , ác fe-

ténulliusrmomenti , non effe peraiitfum, Nam

mdö l'd ,

confervatio fécreti neceffarij ad confervandam

l dlCO u

tém publicàm , przferti debet levi , ac partie

cülari alicüjts detrimento.

r

li. Sin weró damuum foret notabile , & de-

g

li&tum magni ponderis , tuncfi illud omninó

futürum , ác committe"ndu'm é(t , fiee pomt

wcjüfmï*

)i diCo [?

COmmddääniGpär tevelationem fecreti impe-

um

diti,dico effe permiffüm. ^ Nam fecretum

üón debet deftruere cliaritatem.. Prizs tamen

,auth*

g

fi poffibile eft , certior reddi debet is , qvi fe-

,

erée

Paré H.

—

u

quam-

RX

306

De 9. Dec. Pi'æceptb; Puntl, 4,

cretum tale communicavit , & eju(modi dam:

num, fivedeli&um impediat : quod , fi facere. ag

detre&et , nullam dein querelam , five excufz-

tionem prætendere potetit eb revelationem

fa&tam , (ed a propriz malitie: imputare il-

ljudtotum,

T

Quod fi damnum jam. fattum fit , & deli-

&tura commiffum, nec poffitamplius averti per

revelationem, non erit permifï'um. Nam ob-

ä'imq'u

(ervatio fecreti , commiffi fuo amico depofiti

n

inltar , majoriseft momenti refpe&u boni pu-

qu

blici , ac pro confervanda fecuritatecivili ,

tili

quàm foret manifeftatio damni alicujus parti-

cularis , vel delí&i inevitabilis & jam commiffi,

2.45

inprzj

udicium fidelitatis.

hi

LImà [i effet permiffum. illud. evelare, coge-

renturcontra ornnem æquitatem fecreto erran-

]

tesaut delinquentes in fuis erroribus & peo

B

catis perfiftere, eo quod nonauderent cuíquam

!

W

:

ea confidere, five ad petendum confilium,, h-

fett

vead confolatienem recipiendam, aut deni

qUC

d

ad media congrua hifce peccatis reparan

dis num,

! fitit

inveftiganda. Bozac, loc, ctt, 2, 9. Layt

1 dedtj

lib. 3. loc. cit,citans Molin,

4

hj

Wtcar

Ntde,

i

'Pflus [

PUN-

m

u40

£e detratlion.

PA

Ej' ;ijümaf :

3odi d

n

-äsäæääsmwzmmmaämw

ve n

velatt

PUNCTuM H.

mputmi

De äet—ïa&i*onibus & di-ffa.maa

.

iV

tionibus.

usv

*

, il

Nungnam detraxifli de famá aliorum

.

yicodt

quofnai , & coram 4uot perfonis, 4li-

dubor

riuret

quos ex bis uiodis. L. LIis ixaponendo

lii

calumnióse aliqubä erimen f;ll];tüa

2. Revelando crimen verum , wcculs

lamcomwi

192: titBien?

*Veläfe,a;

..

&t

Duale peccátum . eft Beraztio

xb d

E[p. E fuó genere effe peccatum mórtale:

repcalt

R

nifi párvitas; ac indeliberatioab illo excu-

;onmium«!

fent , ob magnurmi fcilicer , & notabile dam-

n,autkfï;

nüti , quodinfertfamz proximi ;'quam pluris

n

i. Ficit, ac aitimár ,

5

Z, 9' Xl'x

de detrat, p,i, 9. 7,

quàm ipfüm a'ut'urþ*. Bonats

lih,

-Quit tmodis reddituy Deirattio

venialis ?

: äefþ. 3/33&2422:&22:402»51, ;iïbuïtï & räiqqä

peccata: t, Rationeparvizazis , e.g. revelare

per detrattionem peccata venialia alicujus 5 vel

ipfius defe&us naturales , concernemtes cor-

Ó

2

Püs $

--

308

De 8. Decälogi Pmcepto-,*Pun&. 2

alid a

pus, five

dotes ànimi , v.g. quod fit lufcus,

claudus , incivilis, indo&tus, LLef. lib,2. C, I«

dQ

dub, 5.0,11. Nam ordinarié loquendo ,

hoc

ub

non multüm damnificat famam proximi : nifi

qut

fortafsé ex iftà. revelatione veniali , accideret

damnum notabile proximo, vel eju(modi de-

Kefp,

fectus in prafenrià, & cum maximo rubore,ac

8 crt

confufione illius revelarentur $ vel proximus

ITR

£ocet verfona venerabilis , in cujus diffamatio-

L

nem eciam eju(mo'di peccatum veniale verge-

W

facerdos , &c, tunc enim

(rimen

ret , v. g. religiofus ,

effet peccatum mortale. Bozac.

(iminy

i

dereffit, dz]þ. 2

q. 4 p.2.5.7. €2 8.

d f

.1l*iquis' ex

z. Ratione indeliberationts , quà

t QP

levitate recenfer , vel fubiraneà irá commotus ,

contt

pub

licat notabile aliquod vitium proximi, abs-

vl

que eó quod (e re

fletat,vel animadvertat eju--

modi revelationem fur

uram perniciofam famg

d r:

proximi. Tolet, lib. y.€ 64, 477« —

M

confj

Qui revelaret. aliqua peccata p.ortalia ,

que tamen ordinarie quaft [olent effe vena-

Gtevi

lia , V. g. peccatum Avaritie , menda-

d

cij , C$c. peccareme mor-

lo d

taliter 2

:

am,

inaric"***

h

Refp, Negativé : Audientesenim ord

eju(inodi peccata , tanti pendere non folent ,

nec proximus notabiliter apud illos diffamatut:

jo-

obligantur enim ex charitateomnia in me

etiam

rem partem interpretari , ac plerumque

aliuc

p

1

ln

De detratlioz, ö äææd&*

302

fl

aliud fub ejufmodi vitijs revelatis non intelli-

lh. gitur, quàm inclinatio ad illa, Sylveft, v, de-

endo, l

tratt, z. 2.

ximi «t

Quot modis committitur Detractio E

, &il

:']ufmod;:

Refp, Specialiter duobus , 1. Im ponendo al-

orübut.

teti crimen fal[um , quod eft grave peccatum

| Proxi:

calumniz,

äthïs

s difn:

2. Revelando crimen occultum , qu

aide

verum ; licéc enimá parte rei , & in rei veritate

( u

crimen commiffum fit , tamen fama proximi

jj fj)": alffji'

diminuitur : occultus enim peccator tamdiu

eft poffz(for fuz fame , quamdiu retinet bo-

iUä .llïlq"ïïf

nam opinionem apud alios , fiquidem fama

icomm

confiftit in opinione hominum , fiye dein illa

yroxin

vera fit , five falfa.

qdyettt

Qui revelat vitium notabile , non diffa-

ao

BAU , peccátne maortaliter ?

Hif.

Refp. Negativé : Nam salitia detvatito

n

confiitit ín privatione bonz. famz :fic publi-

i

care vítia aliqua certa conditionis, qua mun-

l

m( Li'

dusreputat pro honore , v. g. quód miles duel-

lo decertaverit , aut adolcícens feduxerit fili-

W*-

am , &c,non eft derratiio , nam fæpenumerö

homines de ejufmodi vitijs gloriantur.

m o

Bonac. loc, cit.

j ^

$

ddfamä

T

!

P |

H

r

m]'

Eflue

u 3

Ws

iO

De $, Dec. Rræckpga: lr'.wzä?,'cg.(w

qui 4

E nà peccatum mortale reuelare. uniy

Quadtic

l dqu-lm.sf'amz'cis prudentibus , qui [äq;;;;cä

PINT

vetinebunt , vutium notabile

admc

proximi?

vitlat

lat

Refp. Effe comtroverfum. 1. Enim aliqui

4 gam

tobabiliter illild afferuht, Rario eft , quia

;

*

ujufmodi revelatio videtur ledere famam

inpere

malte

proximi, b

onámque opinionem tollere inuno

dign,t

autaltero amico : quandoque vero is , cujus

deli&um manifeftatur , mallet füum crimen

gf

manifeflari duodecim externis . quàm uni ex

pm'n

illis duobus. Szar. Lef. Fultuc. Molin.

z, Alij probabiliter fimul& favorabiliter

tenent contrarium , quia hac revelatio facta

viris pradentibus , ac taciturnis , videtur leve

M

num,v,g

detrimentum inferre famz : infuper cüm fa-

wüce

ma fit quzdam opinio generalisin mente plu-

nj

Md

rium períonarum , videturres parvi effemo-

menti illam ín mente duorum. nonnihil obícu-

c[ïe P(

xare, Caiet, Pet, Navar, Regim. quqad.l de

li

pracept, Ecelef. P. g,.(iþ.f.q.;,fg. 9.

Eflnà peccatum. Detraclionis. recen[tte

Qu

snjuriam, acceptam. ab aliquo?

K

Refp. Cum diffintlione : x. Si fiat ex motiva

vem'al

detratlionis ad fe vindicandum de illo , ipsum-

bf

que privandum boná exiftimatione , fcu fide

quam

um

"

n

lA

De detratlion, £9 diffamat,

quam apud alioshabebar, dico effe peccatum

'm i

detra&ionis,

i[tmi

2. Siad(íit motivum ratiozalile , v, g. ad pe-

lt

tendum confilium , aut folatium de fuo amico ;

velad fublevandam fuam triftitiam , recenfens

non pluribus pezfonis quàm oportet, non pec-

inirm d

!

cat ; nam res effet valdé dura, fi quis cogeretur

UC&;F

dure f

femper eífe affli&us , necauderet fuum dolo-

rem alteri declarare . Leff. loc. cit. dub. 12. 2.*70,

ohrcit

Di&n.t?il&. 5075;:/&. Tefbl.gl.jf).j'.

TTE

Qum t

Eflnà permiffum patribusfamilias , vel

arentibus reuelare delila occulta famu-

quäm il

li

lorum , vel filiorum fuorum *

iv

veluutit

Reh.. Cum diflintlione : 1. Ob sv us

videut

num , v.g. adillos corrigendos, e(fe permitfums

| c[Cül'üä

ut ficenim bonum illorum procuratur, Bozac.

o

dereflit. difs 2.4.4.p.3.9.6.

-arvicfffF

2. Sifiat ex morivo odij , iv

e adulationis 3

pbl

eífe peccatum mortale , aut veniale, pro qua-

litace , & diffamatione vitij.

g

Quale eff peecatum veferre audita abfque

; T

nllà ajjeveratione , aut exaggee

7;;02

ratione ?

Refp. Probalilitez , non effe nifi peccatum

"DI

veniale, nam fimplex ifta narrario non eft de

HO ,,iP 5/

(e efficaciter indu&iva ad ditfama

tionem :

(fe à

T Wm'

dummodoó referens non dicat , fe audivi

,

4

tai

E.

Pe

De8..Decal. Pracepto, Ptmü 2,

tali per(ona fidedigná , ne fortaffis audtentes hpïOb

mducat ad sz credendum ; nec narret crimina

ltit S)

, fortilegium ,

valde gravía , v.g

Sodomiam ,

nec pexfonæ (iuu:a veneub:!es ut velfolafu.

hnt

ipicno probabilirer caufara per c;u(moch nat-

w ;

rationem fit dxïamatoua , ac contraria Cha-

r

. fitati. Bonaz. loc. czt p JHi| jwwm*, -

1877)0

Refp

TTTUN

-Quod fi aliquis ob fFmplicem éflam nar-

ratiouem , iaclingtus ad vitium detratlia-

E

"i relatvf, crederet ; fore.ma refe-

Tntento

tenus in mmæ ?

, Lj

Dur, N

*

Refp MNegative

e

Hoc enim totum unpu-

Yenide

tandum forec:p(usmahuæ ac pxochvxtatl ad

ACCIdCD

$t

B(MM,

detra&ionem , non veró narrationi.

Vi

tAmen qui prævndeac , ac Judicet audlentes

ex fuá levitate omnia credituros , quamvis

A

relata non lint fide dlgna , tenetur ex cha-

3(

ritate e;ufmodl narratione abítinere. Bozac.

g

lar Ctt. .2

fiti

tlon

Committitürue vitium detratlionis ab

qua

Wun

€o , qui refert vittum publicum?

*

L]

Iiec |

Refþ Negatwe

Quia delinquens pet

ctiminis notorietatem , amifit j jus ad famam,

confequenter non fitei injuria , quamvis

hoc deli&um referatur nefcienti , modó il-

lud

p —

t

" l

De detratlion. €9 diffamat,

n

s audty

lud probabiliter potuerit, ac brevi reícire de--

VTet Crint

buerit, Sylvef, loc. czt

yodoni,

! velíti

Effinà peccatum mortale , crimen alicu-

ilmodi :

i dei uno loco publicum , manifeflare ia

ntranat

alio , ubi ne[citur , aut adbuc

"

h Mp

[ecremm c;/i,?

Refp, Cum diffintlione : x. Cum mat&/a Yd-

tionabili , nullum eft peccatum;

N

if

ditide

2. Ex motivo levitatis abíque omni malá

efe

intentione nocendi , (ive detrahendi proxi-

mo, Layman lib, 3. citang tratl. 3. 0, 3. num, g.

Petr. Navar. aíferit noW effe nifi peccatum

'

veniale , contriftans proximum fine causá.

tuniy

odiyitd:

Accidere tamen poffet , ut bené advertit

Ation

Bonac. difp. 2. 4. 4. p. 6. ut aliquis ratione

damni indé provenientis peccaret mortaliter

x audiïlï

contra charitatem.

tür d o

3. Cum ootivo detratlionisin re notabili. ,

eft peccatum mortale , ratione fcilicet mali

m'e, 3951;

finis , quod tamen non obligaret ad reftitu-

tionem , nam non foret contra juítitiam ,

fini

quandoquidem per notorietatem alicujus cri-

minisperditur jus ad confervationem famz ,

]

n

nec propter hoc homines fibi fcrupulum mo-

| ueti

vere folent. Filiuc, tratt, 32. e. 9.m. 234-

j ff

Jxor. Leff. Molin, Sa. Reginala,

ug,lvl

contra Rebelf. S]lvgfi, &c.

UR

d

J

m

314

De $. Decäl. Pracept. Puääï. 2.

d quid tenetur i5, qui boná fide narra-

* li conl

ArQUfc

vit crimen alterius , credenus illud effe

ii Cl

verum, &ópublicum , chmrevera

aon effet publicum ?

p

Refp. Teneri ad veffitutionem fama . ftatim

j Àl

ule, inf

ac cognofcit fe erráíTz : ratioeft , quia reverá

! nfamart

femam abftulit , confequenrer tenetur ad reffi-

£utiontne ,non quidem ratione inju(tz damni-

cerede

ia

ficationis , fed rationerei ablatz , id eít , ratio-

j ip

ne fama diminuta , üicut qui boná . fide accepit

9. dettd

pallium alterius , non quidem peccavit contra

tuprali

juftitíam, tenetur tamen ftatim illud reftituere,

mbælg

ubi cognofcit effe ali

gaum. Leff, lib. 3. cap. 1.

dub. 22,, n, 115.

litin

Eflné peccatum — mortale. Detracitonis ,

fj

infamatumin uno. genere. peccati , nfamare in

cere de fure , quod fit ho

alio , v.g. di

vinolentmus ?

i

libe l

Refp. Cum diflinthione : x., Si vitium revela-

R

tüm habeat , smortalem connexionem cum priori

iT

peccato, de quofuit. diffamatus, v, g. dicere

f

de ebriofó homine , quódlites (eminet, vel de

Tiere

lufore ,quód fit blatphemator 5 non effe pecca-

ipa

tum morctale.

Nam talia . vitia communitet

aliq

funtcounexa, nec notabiliter diffamationem

Diian

augent. Bonac.loc, cit. p. 7« 71, T.

Pl' [04

2. Silit diffamatus de pluribus vitijs, non

[n Tad

fl

erit

lJb

ccatum mortale detra&ienis, illum dif-

famare de aliq deli&o diveríz fpeciei , in quod

(,al.

w

]

P

.2.'

De detratiton. €3. diffamat.

7

dentn

labi confueverunt committentes priora deli-

&a:tunc enim non lzditurgraviter famapro-

w

Vera

ximi , cüm jam pro deperdita habeatur. Zxor,

AP : Cap. 7 lib.12,

3. Aliqui afferunt non effe pecca;um more

u Catt

tale, infamatum in gtaviori genere peccan

qUIS T

al t

infamarein alio genere minoris peccati , v. g

dicere de vezefico quód fit fur , nam ipfius fama

Yl m

]am ita eft denigrata , ut additio minoris deli-

döü,l ?

&i , ipfi non notabiliter damnificet, Sylveff,

fideati

. detm&zo. A. 3.

avit (

Q.lod tamen non videtur

ita probabile in praxi , unmadmodum eff favo-

drltint

mbzle

htl

Licétne manifeflare delicium alterius oc-

ii

cultum . ad vitandum damnum in-

mfm

Zocentus ?

WM

Refp. A]jïrmntwe Quia dammücatornon

habet]us retinendi famam cum damno . alte.

fum r

rius tahique revelatio neceffaria ad unpedlen-

dum mnucenus damnum, ponus eft moralis de-

iaum p

fmf 0,

quàm offenfío : fic amicum fuum mo-

Y g,dlvlj

nere quis poteft , calem perfonam , quz domum

ipfius freque"nat , effe furem ;

item revelate

oftut

alicujus vitium ad mfrmgendam xp(ïus calum—

amatlo

14

niam ,& ad emendauonem Præcaunonemquc

proximi , quiillam audit, — Navar, c.g,z

L

Filiuc.tratd, q0.7, 129,

b$i4t

vj[l!S:n

illumé

jl

"

Tane-

li

d

416

De8. Decal, Pracepto. Pun& LA

iä

: Tenetürne quis. veflituere famam per

5: du

|

detratliouem . ablatam 1

Refp.. Affrimativé: Nam eft furtum magis

Re/p.

lt f

damnificum , quàm fit ablatio auri , vel argen-

t1

Refarciri infuper debent omnia damna,

ddefim

qua exindé provenerunt , ut patet in exemplo

metjit

artificis , cui reparari debent omnía damnaa

libllias

eo , qui fidem illius tamamque apud alios in-

ton effe

famen c

jufté diminuit ,acproptered eum damuifica-

yit,

! Dotát;a

;5

Debétue. fieri reflitutio pro detratlioni-

fietur d

bus ,quarum quisoblitus eff

li a

Ref. Negatiwä : Pofito quód — damnum

modo j

etiamper oblivionem ceffaverit, hoc enim

Vf

foret illud procurare de novo , fi ad illud re-

lttie

parandum nova recordatio five reminiícentia

Bonac,

^j d

fierideberer, ut. loquitur Valentia

de vefl, d,. z. qu. 4 p D

Lejf, Molin,

ET

qun(

ANavar,

L

Ona te

W Pet

Sjuantum temporis r?quin'mr , Ad ju-

dicandum probaliliter , detrathionem

u

oblivioni traditam e[fe ?

Ref». Hocnon poffe determinari , fed pz-

A

nitentis prudentiz relinqui,

./it)u

"Azar cxigit vigintiannos ad præ(umendun'x'

Quis

ejuímodi detra&ionis flammam elffe fopitam ;

ür,

quod tamen valdé incertum videtur , quando-

|en

xäuidcm fubindé unius anni (patio extinguitur,

homii

4

Ed

TA

De detraction, Cg*fa;ï]j?zmafä

37

T

,Qtz detraxis defunéto , cuinam tenetur

facere reffitutionem $.

ttum nj

Refp, Ctm diflintlione : 1, Aliquos cumM—Oe

veag.

ina , afferere, non effe obligationem reftituen-

nia um

di defunc&to famaám, fi. conftet, ip(üm i fuá

4n m

perverfitate mottuum fuiffe; — Alij tamen pro-

à dmub

babilius renent contratium , aliàs fequererur

xd dl

non effe famam reftituendam haretico , cüm

- dub

tamen contra voluntatem (uá famá privareture

Bonac. de vefl. d. 3,q. 44 p.2. 2, .

jrri

t

if

2, Sifuit mortuus ee opiatone falutis , ve«

netur detrahensreftitutionem facere vel fami-

d

j !

At

liz, & confanguineis defun&ti, fi in ipfosaliquo

modo infamiareduüdaret , vel/ipfi perfonze

h(]g [

defuncta per fiiffragia ,aut eleemofynas ad il-

;d illad *

lius intentionem factas ,juxta Mo/m, d:fh, 44.

ii cto

".3. dddquod tamen exittimo neminem tenerí,

p M

nam ejufmodi fuffragia funt alrerius ordinis ,

L(Ul Mf,

quàm fitfama , non tenemur autem reftituere

bonatemporalianifi per temporalia, hono-

if M f*

rem per honorem , qua funt ejufdem ordinis ,

&c.

huntt

QQuomodo debet reffitui fama ?

"n

Ref. Cum diflintlione 1. Si vitium veraur

Ffit , occultum tamen , dici non oportet quàdali-

Áint

quisfuerit mentitus ,namalids quis mentire-

fe (oplläl

tur , ut habent Sayrus & 2dzor. tom. 3. 1. 12, c.

r quafqu'

6. q. . fed poteft dicere , tuum proximum effe

uingmf'*;

homíné probs víte, fubintelligendo, in exifti-

immatio-

"

—— N

E

r

I

;

DDe 9. Decal, Pracepto, Puntl. 3;

& ij

ftimatione quorundam , ipsumque honorarej

teri del

ac laüdare de virture vitio illi contraría , apud

O. [/^ 14

eos , coram quibus ipfum diffamaverat, alio

eniím modo fama non repararetur,

E. G. fi

4,Q

qando

quis dixiffet ; foeminam aliquam méretricem

effe ; nonfufficeret dicere ad reftituendam

lvedeln

f2 1am , illan eleemofynariam effe ; fed infu*

yoinfr,

! hue i

« - oporteret dicere; illam effe faeminar pro

bam , fubintelligendo in. exiftimatióne homi-

L

tm int

hüm , ne forté quis mentiatur.

Tolet; lib, f.

t. 69. 4Utm. 2.

DN

tullum

à. 5 faiziumfdlfamfz;t; oportet illüd retra

cllal nn4

are , ac dicere, fe mentitum fuiffe ,ut volunt

Valest, Filimc. Tolet, loc. cít. ac. alij.

Verini

» Q

quiaformalis ifta retractio eft duriilima , acin-

tam, qu

honorativa refpé&tu perfonarum in aliqua dig-

Wtel a

ln

nitate conftiturarum , Bonac : exiftimat , quód

lï)tüülm

fufficiat dicerein generali de perfonis diffa-

matis , illas effe probae , aclaudabilisvitz , il«

Itl

| anli]sn

lófque qui hoc, & hoc dixére, deceptos fuil-

Tu'n

fe, futurüaique, ut fucceffu cemporis omnia in-

T

notefcant, Bogac, loc. cit, p. 15. 9. 4«

ti D

JQuenam — caufe excufant à r:/ïitu'-*-

41

iioné famai

üem,

Refp. Effe multas, inter quas þri'ncipaieä

It

lix (ant.

l

A

|

r. Conipen[atió: Quafidó (cilicet ddo [éré-

idim

ciptocé diffamárunt , cunc fi injaria fint equa-

| lm :

?

|

les, vel quafi , compenfantur , quód fi aliqu

&X

as

Deþdetmaia.n*.

&

k'arimï.

? h

N a.

ff

319

éxi

njuri

honout

isfintleves, alie atroces, repatatio

at

fieri debet pro rata. exceísüs. Toler, lib $« cap.

vetat, i

700 Ze. 140

"m

2, Quandó detra&io fuit isefreax , id eft

tüéfettit

quandó audientes non praftiterunt illi fidem ,

eltventi

five deinid fiat ratione diffamantis , reputati

i

proinfignidetra&ore, fiverationemodi, &

eminati?

formz in qua profertur, sícque linprobabilis

vidne h

manet , (ive deniqueratione audientium , qui

Ti 113.

cüm finchomines probatze confcientiz , diéta

ejuímodi non multum curárunt, namut fic

x illd t

nullum norabile infertur damnum.

ANavar,

€, 18« 7. 44.,

fe u

3. Condonatiofadta pérperfonam diffama.

jjj.

ii

tam, quia cüm quilibet fit Dominus fuz fama,

inaiquié

poteft etiam refpe&tu illius cedere juri (uo ,

dummodo iíta diffamatio non . vergat ín derri-

i&imusqä

don d

mentum publicum , veluti accidere folet. ze-

nhs vit !

fpectu publica perfona, qua: in talibus. circunie

ftantijs nequic de famá (uà difponere ad. libi-

dgEEP[C'Hï

mum, — Kegizald. lib. 19.5. 338. Sa. verb, infa-

yijonti

mia nun.3. Navar. loc. eit. z. 46. Tolet, loc,

h

£it.Z. 60,

, njm

4. Quandó infamia jam abijt in oblivice

nem, itaut potiüs renovaretur ,

quáàm reparas

]

retur , utfuprà di&tuin eft, -

p

$. Siquisnon revelavit nifi vitia neceffaria

cet du

ad impediendum, & arcendum aliquod dam«

hum , uti diximus,

4

fl

U

TE

!

€. Quandó

P ERN

jio

*D?e.g*,. Decalogi I;fäceptü szä?.zö

6.(&131

ndofama jaui recuperata ett aliunæg

N

fis actibus , vel bonoruai

pura bonis ac virtuo

tulione

virorum te(ïimonio'.- Bonac, loc. cit, pag,ult,

Jecutm

HH T.

nibit:

7*

)uan

do reftitutioaliena famz fierí nori

urà proprie , ut ace

M'ï«mþ.

ïpot'e(ï,- abíque notabili ja&t

lt üon

refpe&u hominis

cidere folet in viro iluffri ,

1oad

ylebeij i debet tamen cond

onationem ejus ,

eft , modo obtinere, Lef.

|

irionem

meliori quo pot

^ttiáde

li;ä, 2- 04!7. IIS

düþa 26.* !L?)'['Ulejii Q. detrd-'

A0 w

£f10.

X

1. lj

-3ienäo l

Eflab exprimendain Confe[fone diver-

'

N

fitas detractionis ,v. g. -tmm fuerit yn thde

Wectantm

teriá farti , 'v'el- feraicas

tionis ?

t fl

us fier

Refp. Nägatiwä :

Nar quamvïs uää detfää

Íunt ejuf*

tbl

&io fitgravior alterá, omnestamen

X'.g.qm&

dem fpeciei , cüm eidem virtuti, feu perfedtig«

tl

ni opponantur.fcilicet confervationifamz pro-

i, j

ximi, 54. v, cantumelia.

W xäum

-lil)m-æ

Nanquam desrabentem audiffi ac

3fïetem

ter pa[[us es uno ex brs modist

tenea

1. Directó fovendo , ac excitando detra&o-

?o;f'. f?'.ï

oties s

tempertuos geftus, rifum ; interogati

e m«

A

quod eff peccatum mortale , nili parvitat

itÁ«

teriz quis excufetut , nam eft cooperari €

citer ad detractionemi , ac damnum indä provee

hj

niGBSQ

I

LA

2. Nori

huj

—

-

ï 24

De detratlion, &2 diffamat,

t alionc

221

3. Non movendo ad detractioutm , fed de-

bonotut

, t'a&ione füliam. delectándo , quod. etiam eft

M

peccatüm mortale contra Charitatem | proxi-

P

mo debitam , fifüfficiens ad(it materia, To/er.

n u

lib. j«cap. 67, ",1. — Qnuiverà detrallarem au-

diret non habendo complacentiam |aut exci«

u ho

onem d

tando ad detrahendum , fed folummodo dele-

: y,'l

Gationem capiendo intei fübrilirate, vel elo-

net. )

quentiádetractoris, aut inalià fimili circum-

l !t

* . diantiá, ut plurímum peccaret venialiter.

j

». Judirecté: non corrigendo, vel impe-

j l diendo derrabentezz cüm | commodé poffes,

ii fpecialiter(ad id obligaris ex officzo , quod eft

l

peccatüm mortale , non folüm contra charita-

tem ,fed etiam conrrajuftitiam, càm obliga-

j ari

jj tus füetis ex officioillum corrigere , & impedire,

; nifi ob al

f [unt (

|

iamexcufatus fueris circumftantiam ,

atl

v.g.quod commodé non potueris facere, vel

N

, CX1

4

ftimaveris ; nullum indé fru&um | fecatu-

jmtf

tum. Sunttamen aliqui 44zzbores um Rehel-

[

|

lo ,eum propterea ad reftitutionem non teneri,

| 4 afferentes , eà quodnullusex debito fzi officij

TH

teneatur confervare famam alterius.

Dizan,

dgdcmïï p.3 n $ mifesvefol. 28.

e'fogfl[iïï

a

Ie-,ngmad'o audiens detrabentem fe gererve

debet , ne cooperetur ?

eit!

|

íf

üp

Refb. x. Recedendo , & commodé poffic.

à, Intermifcendo alium difcurfum.

3. Rogando detrahentem ; ut defitat,

A

D) J

Pars 4[,

4« Ta-

N

322

De98, Decal. Pracepto, Punöä. 3'.-

, Tacendo cum debitá ac decenti. mode:

lu

ftiá , id eft, nullum figuum, five geftus exterius

exhibendo, per quos detrahens exiftimare pof-

ke/þ. |

fet , (uam placere detractionem,

P cog

ii£, j

ft; D

PU.NCVTUM IlI.'

Quit

De fufpic"ionibus & temerarijs-'

3

Iudieijs.

um ex

levibu

Nunquam judicáfl temerarió , vl f

de füti

fpicatus es circa intentionem , €? 4-

li cemy

'Pate/

éliones proximi , a(a/que omni proba-

bilitaze ?

lá ,

Qu("e(

MT

eQuodzam eff dikrz'meä inter judicium

temerarium , €$ fufbicionem?

älq

üt(ün

[

l MP

D

R

Efp.1, Sufpicio, eftopinio mali , orta ex

levibus indicijs, & cum formidine op-

pofiti.

P

. 7udicz'ym temerarium elt affenfus firmus

de malitiá proximi , fundatus in frivolis conje-

À

&uris , fine hzfitatione , itaut fz/picio ac judi-

"i Qu

cittm differant veluti fides aliqua certa , & opinia

;

Áj

dubia.

Uïe, t

" mil]

,Qtftre

fs

nä;.;'..

De fufplcionib, (5 temer, 7&:!:'?:'/':. 315

"n m

atur fides :ffa certa ,

lus emvt

: Üuare voc

jaduicium ?

üimatepoï

Kefp. Quia intelle&us przbet a(fenfam rei ,

Qüiam cognofcit in modum conclufionis & fen-

tenti£ , jüdicanscertó rem tali modo fe ha.

D

be*reþs proüt fibi per rationem reprafentat.

ll

atur judicium . iflud te-

;ere T0c

merArium ?

Cmcf&(f; Rejä.-, Quia p;oædit m'agi's ex femeritate ,

'Quàm ex ratione , quando quidem fundatur

inlevibus indicijs , & conjecturisfrivolis, qua

)u

| defe furtinfufficientes ád fundandum judici-

, üth certum , & rationabile.

nem,('f

Poréflne dubium flare um judicio ?

nili Pf (

. Kefp. Negativé : Nam judícium eft conclu-

fio , ive fententia firma , ac certa , excludens

VET

)

j 9mne dubium , irà, ut quamdiu. manet adhuc

aliquistimor , ac hafitatio , nonjsaicium,

Wl?

fed fufpicio , dubium , vel opinio nominanda

Läli ) Omj € .[t.

qidir

Per qua indicia dignofcitur judicium

m :

(

temerarium a. fnfpicione ?

jroli

L

Refb, 1. Quandó aliquis auderet/arare pro

1] 415" re,quam hic & nunc crediteffe talem , erzz js-

h* diciituz ,nam nullus vellet juramento confir-

mate , tanquam aliquid certum id , de quo ad-

huc manet dubius.

:

X 23

2, 91

p ——

224

De$. Dec, Pmbepto. Puntl.5,

Dr

2. Sinonauderetjzrare ac illam pro verá

Nircon

afferete , timensne fortaffe deciperetur , erit

ï-:mispr

tlec

[picio. Nam timor ejufmodi, eft fignum

ICI,(IV»

hafitationis, quam judicium omninó excludit,

Filiuc. de judicio temerario q, . num. 20.. Àt-

TC CEQ]

fuaram

que in hoc ordinarie fimplex vulgus etrat , ac

cipiens /z/péciones pre judicijs,

fa.

dutmag

Rem exemplo declaro ?

"Adolefcens aliquis (alucat puellam. obambu

Re

lansinforo: fefpicariexindé , vel judicare

lo (e h.ab

ipfum habereintentionem illam feducendi , eft

——

ttdi

temterit4s 5 nam falus civiliter, & publicé im-

!

tudente

pertita , eft indicium leve ad jsdicazdum , vel

AMicand

fufpicandum adolefcentem talem aliquo illicito

amore ejufmodi puellam profequi,

U )

Adolefteusloquitur cum iftà puella. fepara-

R:[P C

tim , ac incubiliobferato : exindé fafprcari ,

vel judicare ipfüm proferre amatoria verba,

Elï[umn "

Obld l

nulla eftzezzeritas ,quamvis . nihil ejufimodi

Dtantem

loquatur ,nam conje&turz non funt frivolz;

wj

quin potiüs rationabiles , utpoté prudenti,

ac pudori alicujus puelle. omninó contrari-

Wmium

QOJM

antes,

Wdititg

ludicare , vel fafpicari (um conjeciuris

zo E:

rationabilibus à parte rei falfrs ,fue

deasddg

peccatum 3

d

Refp. Negativé : dummodó judicium , vel

fu[picio, lt pro rata , ac non excedat , fuffcien-

TA

eren

m

o

fh4

De fufpicionib, €4 temer. 7udiciis.

32

n p V

tiam conje&turarum , nam ut fic , efta&us con-

fetü , &

formis prudentiz , & rationi, quandoquidem

d lg

intelle&us judicatfecundüm id , quod. ipfiap-

ib exd

paret , (ive objicitur,

Sivero zonnibil exccde-

n. 20

tet ac crapfgrederetur limites ejufmodi conje-

Q C

&urarum, peccaret venialiter. Bezac.de veffit,

difi). 2.3. 7 p. 1. , 1.

Quonammodo . dignofcuntur. conjectura

"

e[fe [uffcientes ?

li o

Refp. Quandó ejufmodi cezjecfure eo. mo-

vd j

(edicnd

do (e habent, ut perpenfis omnibus perpen-

dendis , fufficienter movere poffint hominem

( Pubïicäf

prudentemadferendum tale jg4dicism, five

hn

fufpicandum : ut habet

Sot, 'alen, Regin.

Jl

Unde colligitur indicia effe fafficieniia ,

yel inþ]jfcz'ezt;a ?

yli v

Refp. Cum Bonzac.loc.cit.u.3, Ex | quatuor

if

j v

circum[Lantijs [pecialiter, 1, Ratione. temporis :

Ob id,fi quis videat nc&tu aliquem fcalas ap-

i v

plicantem ad feneftras , & judicer ipfum velle

Áonr

'

D

ij

aliquod deli&um patrare , non videtur effe re-

[ä fü

! ö COFIU

merarium ,led potiüs rationi confentaneum,

Quod fi boc , idem ab eo fiatclaro die, ac idem

judicium. quis velletferre , temeré faceret.

j CW&

2, Excircumflantià loci , proprereà, fivi-

deas adelefcentem in gredi domum diffamatam,

Jj;,z]lm

& judices ipfum velle peccare , non videris ze-

mere judicare,

E contra zemere judicaretur,

j

fiidem domum honeftarum feminarum in-

grederetur,

j D F;

3, EX

&

P RESLN

I

226

De8. Decál. Practpto. Punül. 3.

3. Ex circiumflantia per(ona v ut , fi quis jus| nim,

T ln

dicet aliquod peccatum de aliquo, quem con-

ftat in ejus generis peccata labi coníueviffe;

fia

ficjudicarede ebriofo ,

&

»

bibulo ! egrediente

taberná , quod illam intraverit ad fe inebrian-

dum, videtureffe rationabile , quamvisnihil

Kf[þ. :

gdo,

biberit; Econtrácernere re/igiofum, velaliam

gumvis

eríonam devotam hofpitio exeuntem, ac

liter f

exindéidem ferre judicium , eft remeritas,

ttolli

4 Excirceumftantia fame, ut ,fifama volet,

Titium commilitfe deli&um, & hoc fit confor-

3uam Qu

mm,

me famz, quam anteà habebar , non videot

t devi

peccare peccato judicij temerari , &i credam

bnt,

(

rem ita fe habere , quod fihoc idem judicinm

I)

ferretur refpectu perfona virtuof , ac ab omni.

Ü

l, lj

fcandalo exemptz , precisé ob rumorem po:

k fituia

?ula'rem » foret temeritas,

"i qui

-Quale peccatum eff. judicium tt-

vinuv(a,

merarium ?

pimong

il n

Refp. Effe ex fuogenere peccatum mortale,

Ws (

nifi parvita: excuíet. Nam omne jsdicium de:

rerminatum , firmum , fine omni hafitatione,

aut dubío , circa noxam diffamatoriam funda-

tum zzzudictis impertinentibus ,. €d conjetluris

frivolis defe iufüfficientibus ad excirandum

tale judicizz in homine prudente , eít contra

rium rectz rationi, prudentiz , ac charitati

proximo debirz , illíque infert injuriam , dum

opi-

de ipfo (ine omni ratione malam concipit

niq-,

ES

—

n

þefz/pz'cz'aniä. €2 temer. faa!;ki'ix. 317

lt üqu's

nionem, quz ordinarié procedit ex conzemptu.

Bonac. loc, cit. n. 4.

), Qu

Conlüt

J

Quale eff peccatum [ufpicio :m);e.-,

, u

Yartia?

d(e n

:

Refp, Cum difflintlione: 1. Regularitar lo«

quamvisn

quendo, noneftnifipeccatum veniale. Nam

mv

quamvis zeserarie facta fic , nontamen nota-

:xcuntem,

biliter famam proximi ledit : non enim om-

t

;,üfamv

ninótollitopinionem, five exiftimationem ,

quam quivis deillo haberetenetur , fed illam

hucürcq:

folummodoó nonnihil diminuit , ratione fcili-

m W

cet levium conjecturarum,

Syl'zz. INavar.

j if

Sot. Medin,Valen, citaute Filiuc,loc. cit. z. YG,

j J

€$ 12,

L]

j ii

2, Si fefpicio foret de crimine enor

mi, V.g,

um

de forzicatione , blafphemia, farto, peronaque,

circa quam movetur /z[picio , fitchonefta, ac

virtuoía , bonzquefame , committeretur cul-

r

pa mortalis, lederet enim notabiliter famam

illius, uchabet Sayr. 44zor. Lef. $a, apud Bo-

um

rarium tenet Cajet. cum

mc.' Cujus cont

(j

j hat

Fi(iuc,

riam.

6 WI"

d ade

5,6& i

i

ä

"D.

juriup

conc

X 4

PUN-

P.

— d

318

De8, Decalogi Pracepta Pun&, 4,

C EHTHURTRTETRTEDETEUSNNEUETEEHE Qs

T

PuNcruM

IV.

nif rati

iterf

lbt

De lactationibus , Cavillatitoni-

bus, Irrifionibus?

dendlpr

qumm derififli proximum tuum , il-

&

judendo ejus perfona , aut cavillaudi

quddi

famiug

ejus acía ?

(

-Quid eff deriffa , (Fue cavillatio?

lator

RA

E[h. Etfe a&um, quo . inhonoratur proxi-

liryg

mus , five dein 1dHatper vetrba , autpet

geftus, cum intentione illum confundendi,ac

pudoxe achxendi.

M

WE ot

)

Quomode differt derifina cantume!zz?

lh

Jféve injuria?

Refp, Pet hocdifferre , quod derifío fit joco,

& habet pro i fine comfuüomm , & erubefcen-

Reü

t.am PlOXïlTll $ conmmelm VC['O Ht (CUO: ac

der

r

lj

p: -ofertur ex irà , feu mdxgnauone

Bonac, dt

re/idzfpzqf.plnlo

moj

A

hem

SQuenam barum eff gravior?

dl de

1709,

Refp. Cateris paribuseffe Jderjfonem, quia

invehit aliquem contemptum , five v1llpenüo—

Biura

nem illorum , qui deridentur,

Bonac.loc. £it,

p

Ofæ

ZHII. lL

Que

i,

M

. Be Gloriat, Jatlat. Cavillat,

322

i

Quale eff peccatum derifto ?

Refp. Effe ex fuo generepeccatum mortale,

V,

nifi ratione parvitatis materiz excufetur : [pe-

gialiterfecundüm Bosat. a, 13.£0 bis tribaus

eafibus.

7

"at

1. Quandó adeft intentio gravirer confun-

dendiproximum,

37

2. Quandó objicitur per derifum erave a5-

i nl

quod delitlum , v. 9. con jugate rarpis amor, co-

ram fuo marito,

3. Quandó derifus graviter. exindé frie

rilil

ftatur.

yoraturp

!

Parva deriffones neminem offzndentes ,

bzlsi

! E

sÉntne peccata

funde

Reff. Affirmative , faltem venialia, (icuti

veiba otíofa.

u

Levis aliqua derifra potéftue fieri

mortalzs

ii

&

Ref. Affirmative , ratione fcilicet per(onz:

derifz , v. g. fiforet/acerdos boneflus , virgo de-

ff

vota , femina virtwo[a cui ratione pudoris eju(-

.

modiderifio cederet in notabilem confufio-

nem. PFihuc.tratl. 40,9.144. Vel fi ejufmo-

yitt

di derifio refpiceret res facras , Ecclefie. core-

/iMMï ] "

yionias » fa&ta, fivc gefta SapBorum , aut Scri-

[4 Vl)]iper;

pturam (acram ,uam ut fic , foret facrilegium

yi

?rofatotigm ,ac mortale,

Ü

*

Deri-

——

K

$39

. .De8. Decal. Pracepto, Punti. 4,

| mubl

Deriffones leves facfa caufa. recreatio-

vis bone[fa, ant corretlionis suntue

nifere

Amenn

peccata?

L]

.

iNam motivum non eft

lamnif

Refp. Negativé

malum : v.g. deridere aliquem cum | motivo

reddere

corretlionis ,quod. zacivilirer. manducet , vel

hi

nimis collum contorqueat , &c. dummodoó non

l

?1406

excedatur mode(tia in recreatione , & ejuf-

l

modi derifio non degeneret in di&eria, (eu

yerbapungitiva. Filiac. loc, cit,

Mf

circum

Nunquam gloriatus es de commi[fo pec

.ti, qua

cato , vel complaceniiam . babuifi ,

ünenc

dum Alij te de illo lagflárunt ?

pl

] illa(ols

,,zq-ale peccatum eft ejufmodi Glo-

ïiOneprc

YlALO ?

n

Refp, Effepeccatum mortale, vel veniale

Yi

E

pro qualitate rei [ubjecte , de quà quis gloria-

tur , nullam defe habensaliam malitiam,quàm

lilre

illam, que reperítur in peccato,de quo gloria-

Y Lmqu

t

tur, — Sancb. in opere moral. 3. n. 4.. Sic glo-

riari de pnellà fedutla , de inebriato. proximo ,

Ql

&c,. eft peccatum mortale , nam omnes ejuí-

Efni

modi actus funt mortales 3 Gorzar: , de fuo in-

genio ,temmare, pulchritudine, bonis, vel

k

dealiquáaliá re , quz non fit mortalis , eft pec-

NI

catum veniale

Dummodó tatuen ex . ejuímo-

lonwe

iquod

di gg,lori,arianeveniali, noníequatur al

nota-

1

De Gloríat. 74&4: Cavillat ,

9t

d1411

pnorabile damnum proximo : ut elTex:, f v. g.

Wi

artifex gloriaretur de artificio in opere, quocl

tamen non intelligeret, acita proximum fuum

m non d

dammficaxct , tunc enim e;u(moax glonatlo

J ol

redderetm mortalis. /Vavar.c. 23.7.13,

Qct)

Eþne peccatum "mortale , rezen[ere. ali-

nmodo

guod peccatum . mortale vita praterita ,

T

mon ob gloriationem , [ed ex

(teria, !

levitate ?

fiabfit omnis alia mala

Re[p Negnuw

cncum&anua.

Nam fmplex natratio pecc a-

nj

, quamvisfiat cum aliqua dele&atione (non

hi

tamen dc peccato vel cum UOVG. allqua comes

placenna autapprobanoncob;e&n) fed cum

illa fola dele&atione, que ex ejufmodi narra-

li Gl

tione provenit , nullam aliam habet malitiam,

quamllam motivi, cum quo narratur , motl—

yum autem nullum ef aliud quàm levitas quz-

V v

d

dam vemalxs

j alO'

Sanch.loc, ctt. 2. Y1. €9 12, Con-

qll

rAf

)j

qui

fuleretamen oportet. ejufmodi narratoribus ;

ne unquam loquantur de fuis deli&is prateri-

vop^

tis,Difl cumanimi contritione ,& compun-

, À

d

&mne.

nf

H

m

Effnt peccatum gloriarà de bono. opere ob

qelii

vanam glarmm P

50*

pnis, "

Refp. Affrmative : peccatur enim veníali-

; d

ter,nam finis boni Operis debet effe gloranEI

Y eiil

non veroó homm:s. Sancb, loc. cit, n. X,

f ahquvll

!

n

"f ne

.

$32

De 8. Decalogi Pracepto, Puntl. 4.

Efla ueceffarium confaeri: diver[as gla-

tttf C

Tatit

TIALORUHL fpecze: v.g. forazcationis ,

ebrietatis ?

10 Cut

R«fp. Navar. quod non , afferens fufficere,

[wi

ut quis dicat , fe nïonatum fuiffe de.re malà,

Sauch. Íoc.cít. n. 13. contrarium , fiquidem ut

Re[p

fuprad'xunw: loriatio habet eandem mali-

pivac n

tiam , quam habet peccatum de quo quis glo-

Áurtati

riatur.

AE Amico

ANunquam detulifli proximum. tuum Ad

feputatu

liter

feminandas difcordias , && querelas

2AteF ATHIEOS ?

díabolia

Drtq; ]i

-Quid efl delatia , fve fufurratio?

LUM

Refp. Sufurratio eft peccatum ingus , quo

þü! dm

quis manifeftat alterius defe&tum , ad excitan-

( d

das inimicitasinter amicos,

in quo differt fufurratio à. deiractiont

M

€g contumtliá ?

flmw

Refp, x, Finis detra£fionis, eft. injufta denl-

grario, five ablatio famz,

jj

2. Finiscontzumelia ,cftlefio honoris,

It ahql

3. Finisfafurrationis , eft feminatio difcor-

àC t

diarum, &turbauoamxcmæ. Bonac, de reftit.

Qte

gäpxn.

[4

per

-Quale peccatum . efh Jufurratio ?

Rrfp. Ex fuo genete effe peccatum mortale;

nifi parvitate materiz excufetur , noníolüm

contra

EE

ii

| De Glorat. fzzö?ät; Casillat,

EE

t

contra charzatem , led etiam repugnans j»/fi-

T

t , ratione notabilisdamni, quod infertpros

ximo cum obiägatione reftituendi.

y fufíus

Quodnam ex his tribus peccatiseff

: [

gravius ?

tquiden

dem r

Refp. Sm[urrationem , nàm . detractio , tofi

privat nifi famá , coztsmelia , non vifi honore ,

Q qii i

f'furratio veró dirimit pacem , amieitiam | in-

ter amicos , quod communiter pretiofiffimum

3771

reputatur bonum , adhoc fs[prratio (zpe . in-

cludit etiam derractiozem , €$ contumeliam — d

» pl

diabolicum munus fnum meliüs exequendum,

Bonac.loc. cit, n. 2, $. Thom. 2.2. q.7440rt, Fi-

7)

[Inc.tr. 40. 2, 137.

jngklæ 1

Eþnä a'uplex peccatum a'eferre .aläqaeïæ

"

cum alio motivo , ffve fine ,quam babeat

fefurratio ?

T

Refp, Mfirmativó : Namultramalitiam fet-

f'rrationis , qui confifitin diffolurione pa-

Cisinter amicos , adhu« reperitur malzria pere

jl

verfifimis , quem delator inrendit., v, g. defer-

noris.'

realiquem apudalium , ut exinde | rixentur ,

ac manus conferant.

Nam malitia rixz dif-

atiO Ü

ferreab illá, quz reperiturin fzfurratione , &

/f, d? n

per confequens exprimi debet in con-

feflione, Sayrus Jib. 12, CAp, .

ii

AHUZ, 1,

mmoffz.t

49 o 90

pon^

Effné

*&mæx

s

514

D:8. bec. Pracept. Pundi, 4.f

!

tpteci

. rï:feapt

Eflnà permiffum deferre aliquem vert ,

Ac pró boneffo fiüe ?

Aulcitia

todcor

Re/þ. A]jïrmati*vä: Vg ad diffolvendatii

PIGPICT ,

ác rumpendam rutpem familiaritarem juvee

Fi!, n

&um cum paellis, licitam enim eft manifeftare

:'?0 7'Pl

vitiaalterius ad evitandum datnnütp notabile ;

atquï ,ffequematio,five fauiiliaritas ifta vete

Wis f

git in daimnum , aut ipforum delinquentium;

aut aliorum qui exindé fcandalizantur, Filiuc,

iratl, 40. c. . . 138.

RefP,

Mevilot

Potéflne quifpiam amicitiam aliquorum

fitafste

dirimere , ut eamm fibi conciliet 1

titii

Refp. Effe cogtroverfum : 1. "Aliqitá negani,

m&lis, im |

infc:xturenim nocumentum proximo contrá

charitatem ipfi debitam, — z4&or. Sayrns. Claátis

o de

Kegin, Salon,

«f

2. Alijaffztunt , dummodo duweló noti iti«

tendatur damnüm proximi , nam ut fic , moti-

vum foret malum , fed fimplieiter quis (e infi-

nuet , acfibi animos aliorum. devinciat ; ità ;

utfiinaucupaudáaliorum gratià , alius pro*

prereà excluditur , lit per acct dexs, nec cauld

ipfi iraputari debeat,

3. Necmedijs, feu modis illicitisfe infinuet

in amicitiam manifeftando viria alicujus , ac

malé deilloloqueudo ; fedfolummodó uta-

tur

.....

b

P

e ä/'orz'laf.v 74554!. Cavillat,

255

tüt precibus, gratificationibus , ac obfequijs

tin

de fe aptis conciliire ejufmodi amorem: nam

amicitiaeft donum | gratuitum , ac. liberale;

quod conferri poteft caíque adlibitum , qua-

(olvétd

propter , 4wi potef? capere Capiat. — Sot. de ju-

aretm I

flit, &8 jure l, g, q. V. Art, , — Bonat, de veff, d.

atl

A Q,T P 24 . 6,

ib notd

j t

Levis þtjkrratia' ex qu notabile fequi—

inquem':m

tur damnum , fitue amortalis ?

ntir, J

Refw Cum diflintlione: 1. Si damnum fuit

previfum , erit mortalis, nam ex lege cha-

| aliqaam

ritatistenetur quivis devitare damnum

171

Xximl.

pryo'-

j

2. Sinonfuitprevifum , non erit nifi ve-

!;qm ?!fg

hialis, ita ut duamnum , querele, contriftatio-

m (P

hes , quz exindé confequentur , imputari

m "

potius debeant malitiz audientium, quàm

efficaciz fufurrationis,

Bonac,

TT

loc. ctt,

f(lcamä.

TTE ,

nciati ^

N

r

o

AURT

ii

i

jcujI'

00 b

L

Stqllüll-.

E

$326 3& 9. Ee;*aþ 'þmcäpta', Panit, 4 à

4

wem ,

ites,

Sequamtur nonnulli cafus rej?*r'vatä,quaf

; Pro

quos bic AAutbar ad calcem bujus Di-

imati.

redlorii adiecit ,qui licét pracipu? fpes

- lia cat

dientád Diecefes Gallicanas , tamen

dntmat

ze aliquid defederari. pef[ft , àllos bt

mlir

inferere volui.

1, peni

wicdi,

Cafus Refervati.

|

t 0

llicertt

ahfati

D»5. GArchiepifcopa vParzfjiänä;

y 6

Ereuf[ro Re!zgfoF , el Clerici in facris con»

p

mincpam;

ftituti , que f1 atrociot fuerit , Swmmo

Waö Á

etiam Pozzrfic: refervatur,

V x

a, Exufho domorum procurata & voluntae

W]fm, d

tia , dummodó zzceadiariu non fit publicéde-

, D

nuntiatus : nam fi denuniiacus eft, refecvatit

ïï&minm

Summno Poutifici.

3. Idipfum deeffracore,aut fDoliatore &di

u;f

? oïehhguh

4

l Y

Jacrarum , aut piorum locorum intelligi etiant

volumus.

öPEïQQXe

Cïconfuh

4. Homicidium voluutarium,unec non etiam

n

ca(uale , quod accidit ex aliquo.

ctati

j. Mouomachia , velduellumz , quo nomine

Wiatis. (

continentur omnes pugnantes in daello , tum

n,

etiam , qui vulgó dicuntur illorum pacrini.

6. Quíad dwellum provocant, intellige cum

ï*Ecc/e/;

??Urimus

effe&u , feu fecutoZzells : aut qui voluntarié

i!tfia.

j

interfunt , intellige tanquam comsres , aut/a-

vo*

h j

! 3

n&. 4'

D. Ar'cäz'eþzï"/&äþa P;;z]z'm/i,

337

auxilium $ .Vel confiliam — pra-

"u bentes.

roctratio äääftäf, Gvö animati , five

hi

P

.

,J Inanimati

fostus , id eft, cüm quis pharmáco ;

NF( ! velalià causà voluntarié fztum conceptiim ,

I/, I! (&à animatum , feu itianimáttim , extra zterzoy

li expellit. — Namfize Arero illis artibus occide-

tit, pertinebitad quartüm cáfüm , qui eft de

bomicidio.

$

ii

9. Oppre[fio parvulorum per incuriam : cüm

Ícilicet fit sotabili n

egligentia , q//mvmn aä'mz"ttiä

rf

-?xqufatz'onein'.

.

9-

Grav.

45

) þerdzjz*o pátris ,vel imatris : No;

in [ZCU;S *

mine patis , $ znatris comprehendüntur etiam

17

avus ,€À avia.

X

I1o. Profiteri ; vel exercere »»aleficia, ves

T. voluli,

heficia , dvimationes , cater&(que artes. mapgi-

(t Pllbhïï-

c& — Hoc cafu comprehendi volumus , noii

i

ü, qlat

Íolür incantatoret , fortilegos , magos ,divina-

tores,ligula nodatores , && eos omnes; quia&us

at b

illorum ; quosab ipfis, vel alijs. didicerint j

mclligi*

opere exequuritur , fed etiàm qui$eos adeuat:

'

€3 con[ultant.

T ] Ü

u, Profanmatió, & impius àbufus i:efüni

facrarum , utSacrateenti Enchartflie. , Chrif-

u

L

matis , Oleifantlá , & ipfius miffe facrificij.. .

ib

12. Atrox, & violenta fawgmizis effufró

" 3[[ifiï

i& Ecclefra , veletiamralis percuilio, ex qua

d

intcïli

]

plurimus fanguigfundarur , licéc non in Ec-

Clefia.

E.

|

y

4

i, '

j

Pars JH

Y

1j. Fore

J

Cafus Refevvati

339

13,. Fornuitatioin Ecclefia,

Wi

14.. Concubitus cum Santlimonialt , id eft;

79 uv

1

4

Werter

cum f

DR3

r

L

a folemni voto, religionis DEO

Q;

[

dicata.,

-

fivis

I;. Etcum Pärfsm etiam, quam in Japtif-

*

i, 4

ao [ufceperis , vel cu

]

us Confeífionem Sacra-

üigier

mencalem exceperis , vel cum eo, qui baptif-

mrtum,r

mi, aut Confeffionis Sacramentum admini-

ftrárit.

aL U

iiaelt,

16. P'vente propria uxore , aliam ducetey

velptoprio viro vivenre alteri nubere.

tiatelag

d. i

17. "Adulterium publicum ,quod vel judicio

E&, Hq

probatum eft , vel nulla tergiverfatione in tota

Qiénto (

vicinia celari potef

(u5; enr

18, Rapeus virginum , vel mulierum honefté

imp

viventium ; Nomine Aaptus intelligitur vío«

(

lentia erga perfonam raptam inordine ad libi«

:

ts E

dinem, vel ad matrimonium,

Blicin

A

19. Jaceflus intrafecundum | gradum, con«

litiy )

Per Zffoitatem

fanguínitatis , vel affinitacis.

i Wt

intelligitur ea , que oritur , tam ex copula ma.

trimoníali,quám ex copulaillicitay extra ma-

mk):u-w

DN

trimonium ,v. g. 77745 commixtus fuit car*

fum,

nalirer cum Zerzba ,fipolteà ejus cognofcat

À6.

fororem , aut cognatam n [ecundo gmdlz ,quam

. vulgó nominantgïrmanam , ca[us eff veferua-

")

.tus: & viciffim, G que commixta fuir cum

Utitür

' foanne , & pofteà cognofcat carnaliter ejusfr4-

du

Irem , aubcogaatum in fecundo grada , quem

vulgó nominant germanum , cafus eff refere

vAUS;

Is

| Bgïzr;x;zapifc, Parifienfe,

339

| Vatiis , idipfum de parrass ,avunculis , amitis,

TM

3

!]

M

J TWAtertéris

igionis J

20. dSodomihicum: peccatum , & quod eà

äi'avius eft

jm m

—

—

il Sacrüegium , quo intelligitur quod-

jonem

v:

'€ünqüe reifacre furtum in quovis loco, vel

, qii f.'j

t a

furtum rei profanz loco facro,

A2. Ufurapublica ,que vel injudicio pro-

bata eft , vel nullátergiverfatione intoza. vici-

lia d

nia celari poteff.

bere,

ii Éalfum teflimónium. coram judice , id

odudjt

eft, ( quis inteftem vocatur, & praítito jura«

farioni

imento de veritate dicenda juridicé interroga-

tüus,;eam negat, vel maligna tergiver(äfcione

erum o

- diffimulat,

eligir

i4. Crimen falariorum , qui adulterant lit-

dine 4

teras Ecclefiafticas, five fit occultum ,. five

publicim, modo non (int lítterz , aut bullz

;radum ï

fummi Pontificis, harum enim fal(ificatio re-

: Agf;;;)!;ï

fervatur Pape , quandó factum e&vnomrium :

y o

hobis veró fioccultum eft,

2j. -dulterare monetam , aut freillum ve«

X[US fUH i

Mma

d

à6. Simónia, & confidentia occulta,

Mü?f 1'::'

27.

drregularitas omnis,€3 [unfpenfio ex de-

|

j gjft:(

licto occultoproveniens, eáexcepiá , que

((4 fü

otiturex homicidio voluntario , vel quz jam

licer f

dedu&aelt ad forumn contentiofum.

TLT

",W

28. Or-

J

T.z.

E

340

Cafus Refervat

18, Ordinari ab alieno. Epifcopo , abfque

exfmu

Ordinarij (ui faculcate : quod de ma;orxbus &

dunt,

Qomt

minoribusordinibus intelli igi volumus.

29. Promoveriper faltum ad ordines ;

vel

mnda

ante legztzïv".zm cezatc"sz vel falfo , aut ffq)paf 710

gitulo y velfuppofrtà alia perfona ad. fabeundum

e€xainen,

Cafuüus R efervati

&

i

Sorn

Ds. Archiepifce. Rbotbomagenfs.

omicid

Ivinatio ,fortileegium , & omnis ars mae

fOCutat

Cc1C42,

ppre(

Blafphemia execrabilis, contra DEUM , &

genr

San&os,

&tl

Homicidium voluntarium.

Ql

Oppreffioliberorum, quz fit notabili neg

N

ïxvemxa.

LA

Inceftus in pnmo & fecundo oradu.

Dttfn

Violatio Sanctimohnialium,

hu

Sacrilegium , & rapina bonorum Ecclefix.

NT

Pex;vnum coram judice,

Q

Exconmununicationes quedam npx(copls

ka N

tefervatx , ut propter levein percuüïonem

Pequ

Clerici.

Enf

Quzdam graviora peccata, ut percuffio vío-

Ihtarjs

lenta patris, aut matris; ut adulterium noto-

Witte

rium , & ufürarij publici , aut quifemelitü an*

Bxoo

no nonconfeffifunt, aut communionem ía-

"$ Iu

crám non perceperuat , aut duas uxores duxe-

runt

,/&&PQ*,

Cajh.s; Aejervatt,

341

; lt eunt fimul, & qui carnes in quadragefima com-

jou medunt, velalijs diebusprohibitis ; deteftabi-

l$,

lefodomiz crimen, & alia etiam hujufmodi re-

i,* fervanda cenfentur.

ut f

[beuni

Caífus Refervati

[]

Dn.A'Epifcapa Bajoceufr,

Í

Atefis.

ASortilegium , & omnis ars magica,

mgenf.

Homicidium voluntarium,

i Procuratio abortus.

Oppreffio parvulorum per notabilem | neglie

i

gentiam,

Sacrilegium , & ufurpatio bonorum — Ec-

clefiz.

yabili

Sodomitica ; aliáve graviorcontra naturam

Rhoxa,

[aöu.

Inceftus tam cum con(anguineis , & affini-

W

bus, quàm cum perfonis DEO confecratis,

i ECC!

Raptus virginum , & mulierum,

Concubinatus publicus,

E^

Adulterium notorié (candalofum,

ercufïïcr

Perjurium coram judice,

Exuftio domorum deinduftria fa&a & YQ-

luntaria , fi

-rcuffo

publicé denu-nciacus ! incendiarius

MUU

y

non fuerit.

mdi "

Excommunicationes,8z alie omnes cen-

nioa "

fürz jurís difpofitione Epifcopis refervata , &

j

r i

Yoto-

m

342

Cafus. Referuati.

Ábuf

votorum ccmmutanonas " exceptxs llhs ma;oa

p faci

r d

rlbus caftitatis ; religionis, &

peregrmauo

D

num Romanæ , erro(olvmxtanæ , Compo-

hi

ftellanz , votis , S'cdl Apoüohcæ rc(er-

àu» ,(

Vaus.

Jlldf um

Siveró preter hujufmodi cafus , alij occure

Homt

Lantoravmm & eztmmdu ariorum peccato.

)ao.cul

IUlïl ,V€

&vkL

luti

i percuffionis paremum , efus cat-

! Duell

nium umho;masorombws & execrabxhum

0ppu

conrra JLLïM , aut San&os bhfphemlarums

itable,

ptudennæ cunfefiaucmm in hac dicscefi re-

l Proci

li&um eft ; ut deijs an fit cox*fulendus, necne,

tipof

1p(eD hpiprus eju(vercanus aut Peni«

hi

t:.ntxauus pro vzma cxrcamüannamm [as

?CLCKX

tione, (iwt magls eis expedxre v1debuur de-

hoj

ümanr,

frto,

Ton

Cafus Refervati

Vl

aj

Dz. Epi[copo Confl autienfi

Vi

Evis percuüao Clerici,

1j

Ya

Effca&xo ,& fpohauo locorum facro*

Ài

lUln.

k

Volumana , & malitiofa domorum exi-

ttitno

fho dummodomcendlanus non fit . denun-

Di

ciatus , nam po& denuncxatlonem rcfcrvetur

Dipg

apæ

Di

endit maleläcos,

Sornlegxum,quod compreh

Áb

Divinatores, omne(que, qui illos confulupt, &

Witori

omnéernm artem m aglcam.

Abu-

—

Ca[us Räj?rvatz.

243

Abufus impius , & profanatio fortilega re-

il

rüm facrarum,

[CUI'IM"

Perj

Con

nin judicio.

F

atio Lup;ufamm , veluti contra-

licz

&uum

swn'rogla*momln, litterarum. dimif-

for:uz.u & figilli p*mhc:.

dl ot

Hrmmdzum volu:

3ta

ij

ríium : feu pubh..um,

n PCCC

feu occulcum fit.

) , eli

Duellum.

x

Oppreffio parvulorum per neghgnntxam

n

notabilem,

dieci?

Procuratio abortus cum. excommun

itiO-

us i

ne ipfo fa&o.

x l

In;unoia Pams yel matrís,avi, vwel aviz

Rtiarun ^

ercuffio,

Jebiti

Ince(h.smtet confanguineos , & affines in

umo, & (ecundo gradtl.

Fornicatio cum pericm reliciofa,

Vel confeffarij cum illa , cujus facmmenca-

lem confeffionem excepit.

Mþo

Vcl patrini cum filia , quam de facro fonte

levavit.

um [

Adulterium.

Raptus violentus honeftz mulieris ad ma-

*

jorun

trimonium, vel&ugrum.

[it

& commutatio

votorum

szpþmauo

) r

P.mæ nontreíervatorum,

Difpcnfmo juramentorum.

hrmäf

Abíolutio omnium cafuum Pape non refer-

yatoruin,

Dn uhlhll

Y 4

Ab-

h

PT.

N

2944

Cafus Refervati.

Abfoluuo omnium cafuum Papz referva-

tornm quamvis occulti funt.

us

Hzrefis , &Apoüafia , ab Ordme, aut

fide.

Beftialitas & Sodomlag

"

- Procuratio abottus,

7

Sufceptio Ordinis furtiva perfaltum : velab

alieno Epifcopo:

velextra ftatuta tempora $

vei antelegitimam etatem , abfque hcentla öc

dx(pkn(anone

Celebratio fcienterfa&a , coram excomms

U

municato vitando ,

vel in Ecclefia interdida :

velin altarinon Con(ecrato vel in excommus

Mcm

nicatione, (ufpenfione, aut interdi&o pcrfo-

nali, &c.

Peccatum quodvis habens Excommunica-

tionem majorem , velaliam ccnfuram an-

Qi

nexam.

Atun

llxm

Vide a&a Synodalia Anno 1609. ubi pro

I

di&is ca(ibus alxqua lnmtauo laxauva habetur

ad]e'fh.

N

bb *'?Xk'—»'b

QS&(W?

für,

C()g!

UE &ïfää

UE

dul

lbi

INDEX

p —

m

Mf

«o9 JOX ( m

345

n

E d

dite, v

INDEX

Quaflionum €9 rerum practpua-

tum

rum, qua in hac [ecunda parte con-

Hneniur.

; [CHW

; licenid

Accedia.

m Qu

f^xllitfie, Fol, 126.

Cuinam Virtuti. op-

jnterdi

excon

M ponatur. 127, Et quale peccatum fit,

ibidem,

[ido pefi:-

A: doratio.

ymmun

i

Quidft. 22. Quotve illius fpecies, ibääo

fien 2

An una perfona Trinitatis poffir. adorari fine

altera , & qifomódoadorari. debeat. Chriftus

j Ublp

TESUS. 3;.

Quomodo SS. Euchariftia ,

Al

1 h& st

Crux , & Imagines San&orum, 34.

vIAdulterium.

Quidíit. »32, Etquot modis committa-

tur, ibid, Anfiradulterium , fi Maritus, dum

cogno(cit fuam Uxorem , cogitando dele&e-

tur aliquä aliä,quam impudiCä amat, & quis

adulterorum gravius peccet, Maritusan Uxor?

at Circumftantia , fi

Iþid(—. An exprimi dacbf:

j

duz

i

Qs

Nése

INDEX

346

Z«:'iuæ illz perfonz,quz invicem adulterata: fint,

'äïcfäïlï in Matrinonio, 223.

vAfpecius Impudicus,.

C

Quale fit peccatum, 209.

An debeat ex-

tl G

YY

gn

L0

fïineml.ï

ii Circumítanda Pcrfonæ turpirer a(;»g,

A'v;:ri,tik,

Qu

U

Qpl

Quid, & quale peccatum fït 26 8.269;

N 9

&PCI

Beffialitas.

iil

Quid fit, 222. . In qua, diver[izas anima-

amd

lium , non mutat flþccienff, ibidem.

fcte

Suil

Blafphemia. :

41n fieripoffit Venialis, ratione parvitatís

(

fue, & quid illafir, 75.

«4n it bla(phemia

exprobrare per derifum San&is vitam prate-

ritam,ibid, Qaot modis committatur,' 74,

p

An fit blafphemia ridere DEIattribu:a , vel il-

H

ludere rebus facris , ibid.

An fit blaf-

Yi

phemiajurare per mortemaut fanguinem DEI,

7j

Anoporteat exprimere in Confeffione

Qu

Af

Í

4

peciem blafphemiarum , num ille fuerint

fpc

gontra Deum velipfius San&os, 76,

40

di

Cafus

EE

——

d

QUvEST. ET R

. ?R?M- | 247

tatefn

| Cafus. Refervati.

Cafus Re(ervati fpe&antes ad kdiverfas Diz-

bet &

cefes Gallicanasá ïpagina- A6. ;Ufguc ad

nem.

GE

Charitas.

lelïd fics & ggonjpdo DEUS amcmf fuper

£a

omnia.

Quomodo DEUS in zftimatio-

269Q

ne præferatur omnibus Creaturis

9. AB

fit peccatum DEUM non amare appretiativé.

jbid. Quotempore tenetur quis elicere a&um

amorisDEL. 20, " Anubiprimüm Annos di«

y du

fcretionis attigit, ibid, — An fir excufatus is,

qui nefcit , qaä'iïmam actus ifte elici debear, at« "

um

fægi;azipnes

iurpes , C* defideria |

smpudica,

æ(phemiz

n pra?

An Dele&atio moroía Cogitaxionpm' tute

tur,

piumfitprohibita. in quo confiftat illarum

j, "d l

malitia, An poffint fieri veniales, | 206, Au

fl

Viduapoffit dele&tari Cogitatione voluptatis s

"

quam olim durante Matrimonio capiebat. 207,

n f"emüü' :

Anexprimi debeant in Confeffione diveríz

3

ht

fpeciesturpium dele&atignum | morofarum.

208. Etanidemfitde defiderijs impudicis

diverfarum fge;icrum. 209.

Ül

eon-

« j

348

INDEX

Concubinatus,

Quid Gt,'& quomodo intellígenda fit S,

Con

Ícriptuta , dum afferit , antiquos Patriarchas

ligemr.

habuifftConcubinas, 230. — Anquis teneatur

t Lion

expellere mulierem , quam populus credit

M

effe Concubinam , quamvis reipía non fit ;

& au debeat abfolvi,qui domi fuz tener. Con-

cubinam. 231 8 232,

A

tatis D

"Contemptus,

Catum

Quale

Qualefitpeccatum. 144, An res przce-

pta , etá defe (it ; parvatamen ,. fortó . mag-

( N

)

num quid importet , fiatmortalis, ibid. Noe

tabilis Superiorum Contemptus ,an fit peccas

NOtOt

Dicus

tum mortale, mutans fpeciem. ibid. & z45;

HIMCD

Contumtlia , ffue imjuria,

m p

tuscel

Quid , & quale peccatum fit, 191

& [eqf

W.

cies di-

NT

Anin Confeflione debeant exprimi Ípe

veríz injuriarum, 192.

h!uomodo oporteat

itjj

reparare injurias , & quonam modo fieri debeat

tion)

ifta teparatio, ibid. An fufficiat ad IE-

tatio

parandam injuriam converfari cum proxi«

* IECi[,

mo, & uttum debeam converfari cum

i fuff

tetr

Proxfmq 3 .ut antea, 195.

leüq

tionc

Corre-

EUSIG

ER

.QJUVEST' 'E7-' RERUM .. $49

Correicfio fraterna,

tda (

—

Conditionesrequifitz, u quis ad illari ob-

At

(

!

!

iigetur,, jo. & feq, An praceptuim Cor-

SteDea

tectionis fratetnz frequenter obliget. 31.

u Cied

j hon lt

Debitum Superiorum.

gt (

"4d quid teneatur bencficiarius , non reci-

tans Breviarium. 129, & feqq.

Quale pec-

. catum committat Parochusnon refidens, 13r.

Quale peccatum committat , finon Concione-

4j Pl'æi';

tur , vel catechizet fuos Parochianos. ibidem

itt n

& 132,

(&a!iter peccet . non adminifttrans

bt V

wgrotis Sacramenta. ibid, feqq. — An Cano-

t pC(Cif

nicus teneatur refidere. 1j4,

An teneatuk

Kup

affiftere Choro, & cantare, ibid. An Capel-

lanuspeccet , qui ratione fundationis obliga-

tuscelebrare. quotidie, omittit aliquoties,

Ü

ix. 44n Capellanus poffit dicere Miffam de

& f

|

vride

San&isloco illius, quz eft de Requiem , vel

inaliquoalio Alteri contra terminos funda-

opora

tionis. 126.

"4n Sacerdos obligetur ad reci-

i db

D

[ ad Iu

* tationem Breviarij, 137. Et quale teneatur

,Iecitare. ibidj Quanam omiffio illius , fic

j Proxia

fufficiensad mortale. ibidem.

Quid de in-

j qum

terruptionedicendum. ibidem,& 158. Qua-

le fit peccatum recitare Breviarium fine atten-

done. 19. Jidequadixi v, Miffa, Tem-

fficre-

pus rec;itandi Breviarium, 140, Anpo

(ut!

1

cirlaa

gRR

4jo

iNDÉE

i

G

EE

Citarítotum , & integrum o

La AÀee

íiim Matuting

D

tempore. ibid, &uliceat Matutinum, & Lau-

des recitare

e«iudcc

z

nre

cedente nocte.

ibid.

An

Á

Sacercïds*äüüïefïægrotus, ténéatUr recitare

tlty, )

Breviárium, i4r,

onties in &nno teneatur

(io, ib

Sacerdos celebtare, I£21, ÀÁn Sacerdós ce-

illispræ

lebrare pOfiït ante Matutini recitationem.

lorum

ibid; X Anpeccer, dui nondüm illacefceüe

die;vel etiam póft meridiem celebrat, 143.

1 WE nutr

; m co

Quale peccatum corimittatis; qui füpra Cor«

dNX

porale immundum celebzat. ibid;

2

|

hendu

Delitum filiorum erga Parentes.

fatem,

ünum|

Ín qió confiftat honor ergaPátrem & Ma-

trem, 146. Qualefit peccatum ,. illosaver«

Dij;

fari; 147. Eostorveafpicere , aüt illisil-

ludere. i48.

Ín quo confiftat reverentia de-

| Qu

bira Parefitibus.ibid. Quale (it peccatum pros

DAU

prios parentes di&terijs , fcomatibus ; &c, affi-

€ere, ibid.

uale peccatum fit eos percüte«

] quu

ibii

fe, I49.

Ínquo confitat Obedientiá filio-

1. (

tum erga parentes,ibid. Eran filius peccet,

teltn

promittendo Matrimonium , fine prafcitu

parentum. 1jo.

In quo confiftat auxiliuim ,

!

quod filiustenetur preftare patentibus, rjt.

De circumf(tantia Pattis & Matrisin Con-

Ad

fetlione exprimenda, 1j2,

*

füt,

*

füini t

Deli-

—

g

s

ÓUVEST ET

? 'ER'Z)Jïf;;

3j*

Mi

m kl

Delbitum parentum ärga liberos,

ibil: i

I feotd

VT. Ad quidittïneanfur paretz-tfs refpectu libero«

fum, 152

inquo con fiftat liberorum inftru-

TUf

&io, ibid. Ia quo bonum exemplum, quo

ts d

cItAtion

illis prclucere tenentur parerites, & in quo fi-

liorum correctio. ibid, An parentes tenean-

]u

tur nutrire fuos liberos. 153, — Quale pecca-

ebri )

fum committant parentes , qui fuos liberos

ful')faüä«

ád Religionem amplectendam compellunt.

1 $4-

Et quale jficogantliberos ad contra-

hendum Marrimonium contra ipforum volun-

il

tatem, 15f. Eranparentes peccent ardtiüs

ünum filium praalio habendo; ibidem,

gm& M

ilost

Delitum j?rqurum:erga Jfwos Dasinos.

aj ii

«tentit

Quidnam debeat fezvus Domíno fuo, 15&.

l

^

i]

at

Inquo coníítat honor Dominorum , & in

s,&cuäm

quibus tenearur fervus obedite fuo Domino,

t Pem '

ibid. & feqq

In quo confiftat fervi fidelitas,

yiá D

377- Ob quam negligentiam teneatur fervus

reftituere. 160,

us p

: P;xfc;:.

Debitum Domizorum erza fues

auiili

ibus !

fervos,

in o*

Ad quid teneantur Domini refpectu fervo.

rum. 160, Ín quo ordinari? delinquant Do-

mini relpedu fervorum, ibid. & íeqq. Ad

quod

j

fNDEX

3A

l

[

quod falarium teneatur Dominus re(þe&ü feiz.

li

i

il

vi, qui exneceffitate, fine omni pretio con-

toconl

tracto,feei offert, 161.. An Doiminus poffic

Gueex

rentare fidelitarem fuifervi. ibid; &r42. Àn

li po

Dominusténéatür dimittere fervüm vitijs de-

h d

dirum. 16; AnDornínus dimittens fervum

Y

| D n

ite rermitinu

ceneatureifolvere annurn in2

idusin

tc'g tun,

163,

"An tenearür. fervus obedire

ddem, (

ominomandanti, ut fe comitetur ád $des$

. Conjaä

'mulieris, cujus con(uetudine familiaritet uti-

t mlel

tur, vel nuntia , vel littéras defera; ibidem;

þgno

Íos

As

l

"

[iqdi

x Cf

Dcbiium Mariii refpeciu Uxoris.

,T

Ádquid obligerur Maritus te(þeö"iu' Uxoris

fuz. 164. Etinquoconfiftat 44mor illius re-

(pe&u Uxoris. 165. .4n poffit impedire Uxo-

E

rem ,ne przcepta Ecclefie obfervet, 166. Si

il

Máritüs habeacPatrém , Uxorein , liberos ir

-J'tdq

magaa neceffitate conftitutos; cuinam primó

eOnu

E

t

wis

eaturfifbvenire, ibid.

, Quak fu

E

E

ttum

DebitumUxoris fefpecta "Mariti.

|

i 3mamibu

A4d quid obligetur Uxor refpectu Mariti ,

& in quo corififtat 4mor Conjugalis. 1&7. Ini

l

quo honor & fidelitas, ibid. 169.

An Uxot

Qui

(

Óine Mariti confen(u poffitaliquo modo de bo-

kde[fan

Wodns

nis domüsdifponere, ibid. & feq. Adquid

UT

teneatur Uxor , quz peradulterium falfum fa*

milie

! Ia

p

QUV/EST, ET REROM.

353

pedtui

In

miliz fubftituit heredem. :69, & feq.

tiO Dl«

quo confiftat Obedientía Uxoris. 170. feqq.

Qs polïxc

Cauf excu(antesà reddendo debito, 172. 4n

Ka

reddi pofïïr debitum in. die Communionis.

rtij d

173. . 440 Canjuges poffint abítinere Matri-

ni fervut

monio, ne nimium liberi$graventur. 174. 44n

jnom d

Tactus inhonefti inter Conjugatos fint liciti.

; o

ibidem. Quam malitiam invehat pollutio in-

r àl

l

ter Conjugatos. 175,

l

74n Uxor debeat Ma-

atitec u

rito maléíe tractaturo denegare debitum ,. fi

u

cogaofcatinvaliditatem fui Mattimonij , ob

aliquod impedimenrum dirimens , & quidin

Vr

hoc Cafuagendum. fbid,&(ecïq, Piura vide

verb, la&tus,

a Ut

Decime,

illios ?

"4d quam virtutem fpe&et Decimarurn fs;-

j U

ER

lutio, & quo Jure precipiantur, $8, — 4n li-

boct

ceat decimare in undecima , aut. duodecima

n gïimü

parte , & de quibus teneamur decimare, ibid,

—

Qaaleíitpeccatum non folvere decimas, &

utrum aliqua

pana (ic ftatuta pro 40!05& deci-

(till

mantibus. $9,

j MZD j

Delatio, feu Sufurratio.

T.

j

Quid fit,& in quo differat à Contumelia,

J U

& detra&tione, 322, Quale fit. peccatam , &

jo d

quodnam horum trium (it graviusib,An fit du-

A

plex peccatum,deferre aliqué,cum alio motívo,

al

Pars 1.

Z

1yeC

Mi

p —

C

INDIEXX

354

(nenti

five fine , quàm habeat fufurratio. ibidem, a

uenfe

fit permiffum deferre aliquem , verà, ac pro

honefto motivo, 323. Zin poffit quifpiam ami-

hl p

il

€

bi conci-

citiam aliquorum dirimere , ut eam

» quus f&

1

j

AQrüm

liet, refertur duplex fententia. ibidem. n

fiat mortalis levis füfurratio , ex quo notabile

'tlttrea

fequitut damnum, 3j.

tüppera

ftstore

'GatIOL

Derifío, five Cavillatio,

mederer,

Quid fit, & quomododifferarà. Contume-

I&ionis il

lia,five injuria , quevé harum fit gravior, 328,

Ili, d

& 3219. Qualepeccatum ( derifio , & an par-

mu t

v derifiones nemitem offendentes (int pec-

l ib

cata,ibid, .4nlevis derifio poffit feri morta-

A

lis, 330. ibid, -4nderifiones leves , fadz,

nf

cauía recreationishonefle , aut. correctionis,

fint peccata , ibidem.

Ym

hi ll[ Pe

Detrai£íio.

Wi

i |

Quale peccatüm (it, & quot modis redda.

Qd

tur venialis, 367. Zfnpeccet mortaliter , qui

Hy d

revelataliqua peccata mórtalia , qua tamen

dett

ordinarié folent effe venalia , V. g. Zdvatiti£,

ACFil;

Mendacij,&c. 308. Quot modis committa*

Quant

tür. 309. Znpeccet mortaliter , qui revelat

üm

vitium notabile , nondiffamativum, ibid, 4n

ttadi;

fit peccatum mortale , revelareuni, vel duobus

| Ciinay

amicis prudentibus , qui fecretó retinebunr,

Rodo|

vitium notabile proximi.

Refertur duplex

fen»

p--—

QUe£ST. ET RERUM.

255

i, A

fcnten.ria ,ibid,. . dnít peccatum detractionis

TET

recenfere injuriam. accepram ab aliquo. -510,

pim ii

"4n fit permiffum Patribusfamilias, vel paren-

dbl o

tibus revelare deli&ta occultafamulorum , vel

»idem. !

filioram fuorum, ;11,

Quale fit. peccatum

0 od

referre audita , absque ulla affeveratione , vel

-An in tali caufa refe-

exaggeratione , ibid.

rens foret caufa , fi aliquis ob fimplicem iftam

L

narrationem inclinatusad virium detractionis

credetet, 3/2. " facommittatur vitium detra-

Chetir

(

'.

&ionisabeo,qui refert. vitium publicum,

;rav'am.

)l

ibid, 24 fit peccatum mortale, crimen alicu-

at

jus, inunoloco publicum, manifeftarein alio

s [it l

loco ,ubine(citur , aut adhuc fecretum eff , 275,

ii

« Ad quid teneatur is, qui boná fide narravit cri-

J j

men alteríus , credens illud effe publicum , &

yredi

verum , cüm revera non effet publicum,

314.

Ziníit peccatum . mortale . detra&ionis , infa-

matam in uno genere peccati,infamare inalio.

ibid. 44n liceat manifeftare delidtum | alterius

ol

occulrum , ad vitandum damnum Innocentis.

jlit s

^ uæ t

j31j. Zinquisteneatur re(lituere famam , pet

detra&ionem ablatam. ibidem,

Z4in debeat

At

fieri reítitutio detractionum. oblitarum J E

cono

quantumtemporís requiratur, ad judican-

qlll

[

dum probabiliter , detra&ionem oblivioni

1

bi

tadiram effe, 2:6.— Qui detraxit defun&to,

«

cuinam teneatur facere reftitutionem , & quo-

cetin

. modofieri debeat reftitutio, 317. — Cau(z ex-

X a

n

cufan-

Ed

256

INDET

cufantes à reftitutionefamz, 2:8.

n (it exe

pïimenda in Confefflione diverfitas detractio-

nis. 320 & feq. Quomodo audiens detra-

Qul

hente

e2

&A

tditio

fefegerere debeat, ne cooperetur,

3Àt.

it5ad i

*

holi p

Ebrietas.

licujus

Ín quo confiftat ejas imalitía. 124. 4n bi-

s T

bens sliquo modo ia'rgius fine deperditione

jnt i

u(usrationis, peccer mortaliter. ibid,

aale

nedioc

p*

far peccatum provocare a

lium. ad bibendum,

decht:

ibidem,

4in poflim dare ad. bibendum jllis,

Al

quosício intemperanter ufuros, :a5. dufit

KOhtta

peccatum mortale , bibere intaberna , durante

äuqul,

officio divino. ibid, 44a Ebrietas commilfa

pretio

um

die fefto ,mutet Ípeciem 126.

t

l;"iæmsj'nd.

"Jf'fxa]!'Pol

Nito

n obligemur dare Eleemofynam paupeti-

Vdden

bus, 27. Quznam requiratur. nece(litas , ut

mag

i

tenearillamelaroiri, ibid.. Ubi tces neceffita-

qua?c

tum fpeciesdiftinguuntur , 28, 7£n ad bene-

Quo

j

faciendum pauperibus , tenear illos inveftiga-

f C

re, 29. du tenear credere pauperibus , quife

fuid.

in maxíma verfari mifería dicunt ; an peccem;

poff

fi pauperescum afperitate quadam abigam.

ibid.

ptton

An d4

iluo.

Erkptib

Vendi

QUVEST. ET RERUM.

27

Anlttt

dettidit

Emptio & Venditio.

ns d

Quidfint, 28;. Etquid Venditio perrerro-

O0R

venditionem , fearedemptionem , Condiuo-

1es ad illam requifitz. jibidem , & 292.. 283.

r

4Anfit permifíam ad evitandum Retractum,

alicujus Contractus , illum augere exhibendo

2

M h

plus, quàm fuerat folutum. ibidem,

(luot

ULUA

m

lcpcfä

lint fpecies pretij , quídve fit prerium infieum,

bi Qul

mediocre, & rigorofüm, ibid. Res exemplo

bibin,

declaratur , & an ifta tría preria fint. jufta, 284.

:ndumüirf,

Anlex Civilis anpumeret venditiones factas

Itj At

contra tres iftzs fpecies prerij, ibidem. Cafus

i, dum?f

aliqui, in quibus res poteft vendi pluris, quàm

$ cori

pretio rigorofo ex.gipoffet,vel Minotis emí,

quàmfit pretium infimum. 285. & feqq. 44n

maximaiftafitvera: Resranti valet , quanti

vendipotefl, 287.* e/fa res aliqua poffit vendi

pretio omninóexceffivo , eo quod Emptori fit

j paupä

valdecommoda, & quid, fi Venditor illam

selltus

magno affedtu profequatur. ibid. 4n res ali-

s neceih

qua poffit emi Minoris, quàm valeat, ab ali-

T

quo, quiillam exneceffitateoffert, 288.. 24n,

sine

p

fi Creditor velit donare fno debitori ,

[5

t

^Arreni

blls j qU

fui debiti , ut is folutionem (aam | anticipet ,

I Pcffä

offit illam acceptare, & anidem fit. de Em-

, J

ptione alicujus obligationis,vel debiti, ibidem.

44n debitor ipfe , poffit emere faum debitam,

àfuo Creditoreminorepretio, 290. 4npoffir

i

fj

vendi debitum alicujus debitoris, qui folven-

do

Z 3

INDEX

358

tattt)

dononeft,alicui, qui hoc ignorat, ibidem,

r

]

41n poffit quisex confcientia emere, vel reti-

l

i

l

nere bonum , quod furto ablatum credit, 2.9I,

41n poífit vendifuri ad recipiendam (uam pe-

cuniam , illud , quod ab ipfo emptum fuit , non

Quid

Tt,&qt

autem vero Domino, qui comparet & agnof-

citur. 292, z[ndebeat Emptor, an Venditor

ffenfus|

ferrejacuram mercis venditz, 292, Sires

tcalos f

commodata , veldepofitaperit, cuinam pe-

!

m al

reat, &íeqq. 4nquisteneatur indicare vi-

Nf Cte

tium notabile Mercis vendendæ«Emptori ibi-

t Arti

dem. &29;. Quando Emptor interrogat,

raïiillu:

num res vendenda bona fit , velnullim habeat

vitium , quidnam ipfi refponderi opoiteat.

227.

ui«

f t 4

Falfum Teflimosium.

puell.

7in quis teneatur refponderead fingula, quz

p. M

Judex quarit , & quid ót interrogare Turidicé,

.299. Zin quispofhit celare veritatem , quamvis

juridicé interrogetur, ibid. & quomodo pof-

fittalisrefpondere. 199. . 2inteftisfe pollit

N

occultare,ne cogaturdicere teftimonium , &

&t

anteneaturad reftitutionem ,. fi (ine caufa fe

nusi

occultet, ibid, 44dquid teneatur teftis, . qui

dum,

accepit pecuniam profalíoteftimonio dicen-

busli

do,& quid dicendum de eo, quiex inadver-

€tiam

centía falfum dixit teftimonium. 3oo. feq,

lET

Zinteítis, quiper faum falfum teffimonium

4 NA]e!

conjecitaliquem in vitz periculum , &c.

&t

tene-

N

"E

«

-

'Z»'e/äST ET

RE RUM,

359 -

tenetürne illud retractare cum fimili. periculo,

t, ib

,vl at

ibid,

redit,

Fides,

4

n g

mfait. n

a

Quid fit, quidvéillud, quod DEUS cevel

vit, & quodnam motivum, feu ratio formalis

t g

in Ventt

affenfusfidei, 2, 4n fit peccatum credere zdtr-

j t

ticulos fidei neceffariosad falutetn , ob moti-

ignorando eos de-

Viin

vum aliquod humanum,

bere credi alio modo. 2,

A (ufficiat crede-

ia !

nptori j

re Zrticülos &idei implicit& credendo in gene-

dntertot

raliillud, quod credit Ecclefia, 6.

lm l:

Fornicatio.

Í opo::::

uidfit, & an fit peccatum mortale. 120,

feq. Zin fitfpeciale peccatuim ftapri. , quando

,

puella , quz committit fornicationem , eft Vit»

ngl t

go. Refertur dnl)lex fententia, ibid. öc 222.

? Jutidlc;

-

yqiu

Farari, frve Fartum.

:

ymodtr

:

sfc p

Quidintelligatur per Farari , & quidpe

occulte farari. 233. 44n fic factum , fi Domi-

oniun

nus circa bona non effet invitus, & quid dicen-

ne cili

elli, !

dum , fi dubium (it, 234. Cafus duo,in qui-

jio df

buslicitéaccipere poffum bona proximi; ipío

etiaminvito ,ibid, Qaot,five quales requi-

a V

rantur conditiones ad occultam recompenia-

.

D i

tijonem,

ibid,

Etquot, fivequales, utin ne-

hn

I , P

ceílitate licità poffim bona aliena accipere. 25j*

An

g

L 4

"F

a

360

IDONMDOEUM

An finità!ft à neceffitaté tenear acceptum re-

fütuere, ibid.2;6. — Qualepeccatum fit.. fur-

tum , & quz fir tumma notabilis furti confti-

"OGH

| Qu

tuens peccatum mortale, ibid. In quo

Tatetit

ftat efleniis furti , & quor modisfurtum

Y

(ürme

D7

mz notabilis,v. g, viginti folidorum fiet venia-

lifichg

le. 237, ltem, quot modis. furtum. fummg

jcui ptop

venialis reddatur mortalis. 259. feq. Anfit

de At

peccatum mortale furari. fummam venialem

hg. N

alicui , à quo quis (cit fuiffe jam ablatam fum-

lareric:

mam norabilem , & quid dicenáum , quando

10, Àn

plures fuzati funt fümmam notabilem , quivis

ifenfu

tamenper parvüm furtum, 241. 242, 4fnis

te [

foret Excommunicatus,qui non reftitueret, fi

poffir.

obtineretur Excommunicatio , pro reparatio-

4n Ci

ne damni notabilis caufati per patva futta. ibid.

Cffana'm

243: Refertur duplex fententia.. ibid. 24 fit

äiepmb[

neceífarium exprimerein Confeffione valorem

ahquam

& qualitatem rei ablatz , an fufficiat./ dicere,

abítuli f113202nam notabilem. ibid,

d qy

futy|

duplex fententia. 244.

Rcfer:uxi

ege

j s

YX

Gloriatio,féve laclatio.

iil &

li

Qualefit. peccacum, 336.. 74a. fit peccatum

ttdo

Mortale, cecenfere aliquod peccatum Mortale

abf

vitz ptzteritz , nonob gloríationem , fed ex

levitate, 321,

An Ít peccátum gloriari de

maloopere ob vanam gloríam. ibidem. .4n

fit neceffe confiteri diverías gloriationum fpe-

Cies, 332.

Hart-

61

,Qïjufj'?: ET RERUM.,

ptum t

Harefes , Hareticus.

mf d

Irti COl

Quid(it. 7. Qualéve peccatum ibidem. An

Quo 01

Hareticus fir. Excommunicatus , & cüm fit

[um W

Excommunicatus , a debeacdevitari, 10.. 42

yiecreti

ille f(ic hereticus , qui mentaliter confenfic ali-

m um

cui propofirioni hzreticz. 9.

ÀAn dubitans

[eq. hti

de Ztticulo fidei, fit hzreticus. ibidem, £

n veniit

feqg. Num profeïens propofitionem aliquam

latam l

hzreticam , fine ficmo affenfu, (ic. hzreticus.

n quani;

10, An fitpeccatum Mortale, fine omni fidei

lm,qi

affenfu , audire Conciones hzreticorum, Qu

u !

de [(umptione illorum. Cznz, An Catholici

(bzueïet;f

offintaffiftere funeralibus hareticorum. . 11.

) reptt

ZAn Catholicasob mertum damni göfïïr ad fe

füco

celandum apud hareticos comedere carnes

yd, hi

dieprohibito, ibid, Anfit hzrefs credere

gv

aliquam propofirionem contrariam fidei,igno-

j du

rando.quód fitralis. 15. 2fn libros hzretico-

Ms

rumlegere, fitpeccatum Mottale. ibidem,

Ubi , quidobfervetur in Gallia, oltenditur,

ibid. Anlaicisconceffum fitlegere Biblia SS. in

J.

lingua Materna, 14,. Anlaici peccent , difpu-

ATUL

tando cum hzreticis. ibidem,

An hzretieus

ii

[l:

Mot

—

(

abfolvi poffit virtuteTubilzi concedeniis

"

í

[

j

P2

uv

abfolutionemCafuum R efer-

f»:

;lOIim

vatorum, Ij.

X

E

den. 7

*

nurm [P:'

JFomie

jit

Z ;

IN DEÉX

362

tra of

Homictdium.

9, h

tofilat,

Quot(nt bowicidierum. fpecies. 199. &j

-|ttd. al

feqq. -dn aliquando fic permi(fum. 200. Con-

ditionesrequifitz ad occidendum licité. inju-

ti poff.

ftumaggrefforem. 20r. Anquis, üne pecca-

Wim &

mtcofentu

topoflitcooperati fuüz propriz morti. ibid.

-

i appon

ÁAn qui cafü, & fortuito aliquem occidit, te

neaturis ad reftitutionem. 203, d quid te-

f Jejun

neatur is, qui occidit , vel vulneravir injulte

alium, ibid, Circumftantie ^ concernentes

homicidium, quznam exprimi oporteatin

Qd

Confeffione. 204.

Ániny

J;*juniüm.

Quoto ztatis tempore teneatur quis jeju-

Qudfí

nate , &anquis ante illad , non jejunando pec-

Mitiur.

cet. 116.. Quale fit peccatum , femel , five uno

Vvtn s

folodienon jejunare; Írem . in quo effentía

L

Jejunijconfitar , &an qui pluries comedir, ín

009&[50.

die , committat plura peccata mortalía. 17.

Etan idem fit judicium , de fzpius repetità

comeftione carnium una die, ibid. n in-

12,5.

firmus die prohibito pofïit manducare carnes,

ibid, Quo tempore refe&io fit fumenda. ibid.

«dn liceatipfam anticipare. 718,

"4n, qui jen-

Qui

tavit inatutino , teneatur reliquo die jejunare.

quiSnon

ibid, fnhauftusfrangat Jejunium , etfi fiat

iCUtI Cy

fine caufa rationabili , & an liceat aliquid cibi

N ib

extta

E

QUVEST. ET RERUM,

363

extra refe&tionem accipere, ne noceat hauftus,

II9, n pernifa fit Collatio ferotina inquo

fi

& D

V

confi(tat , & a non habenti fructus , liceat ali-

3. C

quid aliud accipere, ibid., Quo rempore (u-

licté

mi poffic , & an illam füb meridiem fumere

(ne t

poffim & deindeferó cenare. 120. Quinam

aott, 1

excufentur à Jejunio, rz1, & feqq, n pof-

yccidit/

fim apponere cibum illis , quos ício aliás fran-

gere ]:junium. 125.

Alqi*

ravic i

'oncermi

Imprecatio.

QPOW i

. Quid; 394. Et quale peccatum fir, i'wd.

"n fit peccatum imprecari animalibus, 19£,

lInceffus,

l quS F'*

Quid fit, & ufque ad quotum eradum com-

ao gt

mittatur. 224. Quaznam perfonz fint in r,

füa ,(We HF

quevéin2.gradu , & in quo conf(iftat ejus

g a!:nzg

malitia, ibid. An (itneceffarium exprimere in

scontt

Confeffione gradum,intra quem . commilffus

wIIRUQ- I

fuit Inceftus , Referrar duplex fententia. ibid,

intt

& 125,

j

J

j !

yart

Invidia.

mcndä 1'

/In;qmï'

Quid fit, &anfit peccatum dolere , quód

ji j

quis non tantís abundet divitijs, vel honoribus,

]/

umle(

ficuti ceteri homines, 197. Qualefit pecca-

tum, ibid.

a

IJra.

364

IND EP,X

penmif

. [r4.

(4€ V6I

( ci

Quid fit, & quale peccatum. 182, & feqq.-

Wce loq

jJaramentium.

ignomns

t 644

uid fir, quare juretur, & an fit licitum, 87,

Xcità

Quot modis DEI teftimonium invoceuur , &

qua Intentio requiratur ad illud, &6. Propo-

nuntur de hac re aliqua exempla. 67, feqq,

Quod

Conditiones ad illud requifitz. 69.. An de re

m ] Am

indiffereni obliget, 7o. Anpejeraturo Jura-

quemm

mentum deferendum íit, ibid. Divifio ja-

Cat, Qu

ramenti..94, n permiffe fint Imprecario-

nes, 72,

It ts

eelun,

Puors

Letfio , Locutio , & w/faditio turpá.

ag

ts Mi

Qualiafintpeccata, 210. & a1r. An Cir-

lt, Àof

cum(tantia perfonz , quà quis intra legendum,

wf

loquendum , audiendümve fuit dele&tatus, üc

Ohtri

apericndg. 212.

Tl

Mezdacium.

Dottey

l

Quid fit. £x. Etquot modisaliquod verbum

dicarut falfum, ibid.

quale,-

inquonam horum mo-

dorum confiftat ejus malitia. ibid. Quid , fi

Mj

CODHH&

quis ifto modoloquendi deceptus |fuiffet, ta-

QUame

Hfne diceretur menritus , & an. omne menda-

onfaf

cium fir peccaminofum. 62, Àn nunquam fit

per-

"RC a

1

p—

365

Qz;wst ET. Räæwxf;

permiffum mentiri. An fempérqueobliger di-

cere veritatem. Án modus zquíivoce ïoqu?:n-

d

di fizlicitas, ibid, An mendacium fit equi-

1

TAE

!

vocéloqui, 63 Quid fit facienc

"!

um illii, qui

ignorans zquivoca cogeretur injufté refponde-

t. (64. Species mendacij , & qualia (íuit

: licimm

peccata. ibid.

JVOCQULJ

*

4 P:.j

CMiffe auditio.

4 08

Quo ztatis anno.teneatur quís eam audite,

$, ht

107. Ánquisteneatur audire integram, Ec

ruuro p

quanam pars dicatur notabilis. An íarisfa-

Disilo

cíat, qui venitledto primo Evangelio , & dein

du

in ejuscompenfationem audit ultimum Evan-

celium. ibid. An obligemur audite Miffam

Parochialem, 198,feqq. Quinam excufentur

ii n

ab auditioneMiffz. 108. Qnznam fit pars no-

i AH c

tabilis MifTe , fufficiens ad peccatum mortale.

Iif, An(it peccatum mortaledurante. factifi.

' lC"Aïn J

L

cio proferre aliqua verba ex neceffitate, aut

pl

tiá

L

€

honoris gra

« ibid. Qualefit peccatum gar-

rulítas incer alia officia , ad qua ex obligatione

nontenemur.ibidem, Utrum garrire in Eccle-

fià extradivinum officium fit peccatum ,-&

godit

quale, tiz. Anut fatisfaciat przcepro audien-

j x]O[Ux

di Miffam , requiratur attentio , & in quo illa

QM !

confiftat, ibid. An poffim durante' Miffa,

li

fi

quam ex obligatione audireteneor, accedere

npe m

Confeffionale & confiteri, 113.. An poffim

ung

lcgerc aliquemlibellum pium durante Mifsá,

j

quam

P L

E

E

*^

tä

36

INDE

9^ d

quam ex obligatione audire teneor. 114, Qua-

itio r

le fit peccatum , dum quis fit diftra&us in íuis

5

bencfa

precibus, ibid. leq.

donàm.

if, Re

aboluti

Fidev, Sacrilegium Zz Materia Luxuri,

(iaullun

COfum Pl

Aeceffaria ad [alutem.

lutio (

uznamfintilla. 4. Anhzc fint eodem

(andale

modo neceffaria. ibid, Quznam (inrad fala-

Quomb

|

temneceífaria. neceffitate abíoluta., ibid. Quz-

Quid f

OE

vé neceffitate pracepti, 4. Tempus , quoquis

cenetur fcire illa, qua ad falutem funt neceffa-

vitiofs

ria,G&celicere. a&um fidei. $, Quomodo re-

quale i

gularirer loquendo determinetur illud cempus,

itüm l

6. An nece(farium fcirelatinó Credo, & Parer

if

nofter, ibid. An neceffarium fit in particula-

Ctatea]

rifcire fenfum. ibidem,

Pericionum — Patet

n (

nofter, 7,

"um ii

Odium DEI , c proximi.

Q pecre

i[H[ j v€

An Odium DEl ratione parvitatis fuz pof-

tifim d

fit fieri.veniale. 22. Quomode DEUS , cüm

fit fammé bonus, poffit odio haberi. ibidem,

ütm f

Quid intelligatur per proximum , quidvé per

ü

verbailla 44zzare ficut feipfun; , & inquo con-

fiftat ilte Amor. ibid. Quodnam firillud bo-

num , quodobligor exhibere proximo , Item-

que quando (imobligatus benefaceteei , etíam

n

it

cum proprio incommodo. 23. An. eadet

ratio

Es

QUEST. ET WR.ER'UM,

367

L14 (s

rátio refpectu Inimicorum , & antenear potius

us

benefacere inimico, quáin amico. 24.

uain-

donam teneatur quis benefacere inimico fuo.

25, Requifirarefpectuinimici, ut fim. capax

abíolutionis. ibid. An tenear loqui inimico,

"2

finullum fcandalum adíi. ibid, Quis inimi-

corum primó loqui teneatur alteri, An Abfo-

en,

lutio fit deneganda inímico, qui perfeverante

fnr &

ícandalo , non vult deiftere ab . odio.

ibid,

i intd

Quomódo vitari poffit ilud fcandalum. 27.

0

itdi Ibnd*

Quid fit, 1g0.. In quo con

Akii

at malitia illius.

pus, g

181, An debeat amari proxiius, fi fit malus &

n lonr r

vitiofus, ibidem. Quot fint. fpecies odij, &

uoma

quale illud fit peccatum.. ibid, An fit prohi-

rl

bitum gaudere de malo alteríus , vel de bono

f€d0) &P

ipfiuscontriftari. 182. An fit peccatum pro-

Lin p

curate aliquod malum fuo proximo ob juítam

qonm ^

cauíam ,& per media juta. 183. An fit pecca-

tum fibi ipi defiderare mortem.184, An zgro-

tus peccet , qui infuodolore clamat , contri-

ii

ftatut , vel corpus agitat. ibidem. An (it per-

2ts 1

i

miffum defiderare vel procurare malum ali-

DEUS»L

quod. 18;. Anfit neceffarium exprimere fpe-

Deth. li

ciem mali ia Confeffione , de quo quis

eft latatus , vel alicui defidera-

qmdv

vinqu

vit, 186,

dhici

I

Qi'mo ! Kf

n

"ete 5i9 V

l Cdäfm l

ii

Opm

QG

,,,,,

268

INDEXA

efirt

Opus fervile.

Árecc

Quid nomine illius intelligatur. 97. Et

AltebtiO

quz fint notz , fiveindicia illius. 98 An pot.

fim venati die fefto. ibid, Qaalefit peccarum

labotare die fefto. ibidem, An (it peccatum

Ainfi

mortale laborare per notabile cempus, parvis,

lj. Àn

& diverfis vicibus, feu morulis, 99. An idem

lt pern

fit refpe&uejus , qui diverfis. diebus feftivis

,fpeciem |

hoc modolaborat; refertar duplex fententia,

'tioner

100. Quandonam incipiat obligatio fan&ifi-

tndo,

candi diem feftum , & quandonam deí(inat.

Rülier

1OI. An aliquispofïitimmediat& ante aliquem

un0dcol

diem feftam egredi àfuáparochià , eainten-

]V 2

tione ,ut ín al

ioloco, ubi ifttud feftum non

hic

Vi j

celebratur ,laborarequeat , & an nulla

fraus committatur, ibidem, Anopifex hujut-

modi teneatur audirefacrum , antequam paro-

: Qm"df:

chiá (uà egrediatur. I02,An percgrini tenean«-

ts

ibidem, &íeqq. An pere-

tur legibus loci.

li j

rinus teneatur legibus patrix.

104. Cauf£

excu(antes àfanckificatione , & obfervatione

Q

feftorum. ibid. & feqq. An fit peccatum eme-

7fo t

re , aut vendere die fefto. 106.

lt

Ora4t10,

It, ibi

n-

Rif

Quidfit. 55. An teneamur orare, & qua

donam. ibid.

An fit peccatum vefperé , &

: Ioni

|Romif

manénonorare. 36. Quas adhibere debea

Mtomif

mus formulas five preces, Ibid, Item an. ne-

ceffaria

ény

QUVEST, ET RERUM.

369

ceffariafitattentíioin Oratione, ibíd.

uäle

fit peccatum nonorare attenté, 27. Quor fint

r 9d

attentionis fpecies. 38,

A

Ofcula,

petct

i pectt

Anfit peccatum ofculari aliquam perfonam.

Pus, P&Iï';;

21j. Anofcula interSponfos , ex dele&atione,

9 And

fint permiffa, 216, An fit Circumftantia mutans

bus i

fpeciem , fi alter íponforum committat forni-

s j

cationem, 217. Án peceet honefta mulier fal-

iti i

tando, vel choreas frequentando, ibid. An

mulier poffit confentite ofculo ob civilitatem,

mlf

quod cognofgit

* &i

Va, 218.

procedere ex intentione la(ci-

fin !

n nuni

: Vide plura v, Sacrilegium.

l

Pertinacia.

) ifCX hul;ï'

qua pi

Quidfit, & quanto tempore. debeat quis

rit [eneai

perfeverare infuoerrore, ut dicatur perti.

p

nàx, .

L x04' Cgl],

Promi[fro.

hn

Quid &it,75, Quid fitfuam fidem obligare.

cam?

7$. Quz requiratur deliberatio ad promiffio-

nem, Et quid fit effe veracem in füa promiffio-

ne. ibid. Anis teneaturad execution

em pro-

miffi

[C: &th

onis , qui promittendo nunquam obliga

j

tionis recordatus fuiffer, non tamen ignoraret

et

iedptio

promiffionem effe de fe obligatoriam, 76. A«

Àn

promiflio debeat effe voluntaria

» ibidem. 45

ÁAu

em 4

£

]

Pars df,

AÀa

alll.

ali

qm.

——

INDE.X

jjo

qui ignorat promiffionem effede fe. obligato- |ytr

riam,teneatur illam exequi. 77. Án ut proe

Miin

miffio fit obligatoria, requiratur utfitdere

tfari

bona. ibd, Etan promi(ïïopro re inhonefta

ln

aliquandoobliger. 78. Anpromiffio liberalis

Áitrio

de re difficiliobliget. ibid. Cafus anus & al-

tl

ter,in quo quisnonteneatur adimplere pro«

iabil

miffum, ibid, An promiffio obliget , ante-

tl (it:

quam fit acceptata.

Et quale fit peccatum tali

2

promiffioni acceptate non ftare. 79, Quz-

Va

nam fit legitima excufatio non przftandi rem

Al

promiffam. 8o. & feq. Quiznam promiffio

iE

Turamento firmata non obliget amplius, 8r.

'säonem.

& feq. Quid fit Juramentum | Mercatorum,

"g

quo jurant fe non poffe, vel nolle majori pre-

fni

tío emere , vel minori venderemerces. 85. Àn

m

Turamentum ex irafadtum fit obligatorium,

.Ffüium

91. Anfuperior juransfefuum fubditum pu-

lm

nitutum , poffit. mentem mutate. ibid. An

k

juramentum promiflionis illicite obliget, 8f

IBPQ&P

Quale fit peccatum non adimplere promiffio-

ZU(& f

nemjuratam,. 86. &íeqq.

,

BRT

Querela , fve Rixa.

- .'EOIR,

" Quid, & qualepéccatum fit. 196,8c197,

^idem

eflitutio.

"p

3 Qlale (ie peccatum detinere bona alieria ii«

.—l*äæarc

jallé. 244. Et an ejufmodi detentor fit in con-

hd

*füfaä

r.ig??&atu peccati mortalis. 247. Quid fit

eltla

"

l

p —

!

QUvVEST, ET RERUM,

37t

[pit

Reftitutio,

Et qua de caufa teneatur

quis ad

u proe

Reftitutionem. ibid, Quznam cul

fitder

pa ficne-

ceffaria ,

utquis obligetur ad reftitationem

honels

bedli

damni, ibidem, & (eqq. An teneatur ad re-

ftitutionem , qui faciendo a&tionem

E

st

malam caufavit

aliquam

peraccidens damnum aliquod

t p

notabile, 248. Quenam neglieentia necef-

, t

um

faria (itad hoc , ur quis obligetur ad reftitutio-

nem,

Ubi res exemplo declaratur, 249..

1 QUZ'

g

Quznam perfonz obligentur ad reftitutionem

ront

damni. ibid. Item quo ordine . illi, qui coo-

perati funt ad damnum , obligentur ad reftitu-

jus d

f0

uonem, 251. &íeq. An qui procuravit, (ive

precepit inferri damnum,

on p

refieatur ad teparane

dum illud in quojuffus e

xcedit. 252,

Etan

"T

potlim confulere il

ii

i, qui paratus eft. furarf

centum Coronatos

ütfureturfolàm decem,

nj

l

ibidem,

&íeqq. An reneatur ad reftitutio»

d. !

nem, qui potuit ímpedire damnum, nectamen

Q l

impedivit, 354. — An qui dubitat , |

num fuerit

Ynii

cauía efficax ,necne

, teneatur ad rellitutio-

.nem. 3$5.

Sub

quo peccatoteneatur quis ad

reftitutionem,

ibidem. Proponuntur qua-

dAXuorRe

gul ad re&? faciendam reftitutionem,

n db

idem, &feqq. Quinam íntelligantur no-

mine pauperum, 24o,

Àn quis fibi poffit ap-

. Plicare reftitutionem b

efdl &

onorum incertorum ,

€

quid faciendum fit ,

fi poft iftam applicatío-

ncm

D

nemfacam Dominu

l

T

S compareat. 26e, Án

quis teneatur reftituer

tll

e pecuniam per lufum

Àa2

frau-

Ed

9t

IN D9SE£X

x

fraud

1

-

jlentum acquifiam. 26r. Anis, qui

widi

mulcim luden

do deperdidit; abíque eo , quód

ltSac

"

eatur in Cenícien-

D

ecunia expofita fuerit , tet

([0, ]

cia illud folvere. ibid,

ngmodo reítitui

fcienter expenía ,

nullà

Scn'pn

debeat moneta falía ,

commüni

catá operá , vel confi-

hpea

timen prorsüs

frcri

lio cum di&z

monetz falfario. 262.

Quas

ob caufas licea

t reftitutionem differre. ibidem,

ftituere , fi Creditor fi in

Anteneatur aliquis re

n majori incom

modo con[l:i.

ari , vel adhaci

ftitutus, 165.

E

tanaliquis obligetur deci-

q

ditione ut. reftituat.

dere de ftatu fuo , & con

lm W

f

liber redditurà

ibid. Caufa ob quasaliquis

An necelífarium

næqu

reftitutione, 264. & feq.

W

d veftificandum;

fit ferre Creditori pecuniam a

Íing

realiter cupiat reftituere ,

& quis

quod quis

Quo-

lii

teneatur re

(tituere bona alterius. 266,

ibid.

ii

nam modo ten

eantur hredes reftituere,

.

ffint convettere ejufmodi bona

An hzredespo

N

Dominus illorum non repee

ad pias caufas ; fi

hr

riatut, 267,

neg

Sacrilegitim.

XBIF

Quid fit, 59. Quot fint genera rerum , ex

fanatione committitur illud ; Item;

quarum pro

uale peccacam fit,

40*

An fit Sacrilegium;

fornicatio , feu pollutio

4

ecculte committatur

ibid.

An idem fit judi

in aliqua Ecclefia.

cium de afpc&ibus ;

& tactibus impudicis ir

Eccle:

—

h:

575

QUe£ST, Ef&æï/M,

Ecclefia perperratis, 41. An fit. Sacrilegium,

excitare turbas & querelas in Ecclefia , quid de

I qu

,qU

venditione Mercium in Cemeterio. ibid, An

fciet

fit Sacrilegium furarirem profanam in loco ía-

teltii

cro, ibidem, Aníit Sacrilegiumabuti Sacrà

l, nulii

Scripturáludibundé &ad jocos, 42, Qua-

J co

lepeccatum fit Sacrilegium , & quomodo con-

fiteriillud quis teneatur. 43.

Qu

ibidCW»a

Sacrilegium,

torlti

In « Materia Luxurie,

y t

Quid fit. In quo confiftat ejus malítia , &

vt

At

an fit duplexSacrilegium , quando duz perío-

nz quz invicem peccant,funt confecratezDEO,

elit

226, Anidemdicendum deofculis inter per-

czndiläl

VT

fonas confecratas. ibid. . An peccatum,moi-

j

litiei commiffum in loco facro fit Sacrilegium ,

A

& quid de ractibus impudicis in. loco Sacro,

i^ lb'

li

227. Quidfitmollities, ibidem. — An fit pec-

catum fentire iftam impuritatem inter dor-

p

-;miendum. 228, An Confeffariusteneatur de-

negare abfolutionem Juveni, qui ex fragili-

tatecathis caditfrequenter inhoc. peccatum.

et 1

ibid. Quomodo hoc peccatum'in Con-

ud;![cm

feffione expïmenfäum fit, 2.2;.

d

l Uumï'

lr

jbf

yic!

p

ÁÀa 3

" f(:ï:f

574

INDEX

[

Secretz vevelatio:

dul

An fitprohibitum illud revelare , & quale

(olla

fitpeccatum, 3oz. Anforet peccatum morta-

lnis,

le , Giexiftarevelatione nullum quidem dam-

quda

num fequeretar , fed folàm quedam indigna-

ftdare

tio feutriftitla , & quid fi quis ejufmodi revela-

ilquo

tionem non ferret zgré , restamen revelata fo-

Vexetu

retnotabilis. 30s. — Quidfizevelatio illa fierec

Collak

Wrtd,

ex aliqua incuria, ibid, ^Anrevelans peccet

mortalíter ; fi fecretum hocnonrevelet , nifi

mpon

uni aut alteri ex amicis prudentibus, 204. Quo-

modo dignofcatur res aliqua fecreto effe dia ;

üi

& annunquamlicitum fit feeretum — revelare,

tbüli

3of. &íeqq.

Piura vide v. Detractio,

$i00214,

(o

ESI

f?]

Quidár. j5, Cäæväorigo hujus nominis :

[

& aualepeccatum fit, ibidem. An hocpecca-

ts

ram poflit fieri veniale ratione parvitatis Ma-

As

teriz, ibidem , Quomodo prohibeatur, $4.

l

idà

Anfit Simonia emere Calicem confecratum;

aut Albam benedictam. ibid.

An excipiens

Confeffioues, v.g. przcisé & principaliterob

luctum indeproveniens,! fit Simoniacus ; &

quid de ementebeneficium. 5;.

An fit Simo*

fnat

a,

nia promittere aliquid probeneficio, non qui-

dem ex intentione illud emendi , fed uc Colla-

tia]

torem

E

QUeEST. ET ?EP'UM

373

torem corrumpat. ibidem, Á fitlicitum dare

alicuitertio aliquid , qui multum poteft.! apud

& qui

Collatorem ad procurandum beneficium.ibid.

1 Imorte

An is ,proquo emitur beneficium, poffit. ali-

m n

quidaccipere pro fuolabore, f6. Anquis pof-

ii

fit dare certam pecuniz Summam alicui , neab

dirend

aliquo beneficio obtinendo. retatdetur , vel

lu

vexetur, ibidem.

An fit Simonia dicere

il

Collatori , da mihi tuumbeneficium , & egoti-

l$ P'W[

bitradam meum v.g.equum. $7, Pznzque

"

imponuntur Simoniacis. ibidem,

m W-

$imonia.

ff d

Quid fit, 23 Committirur etiam . inter

revclazc.:

mulieres, ibid.

$pes.

Cogitationes fpei contraríz. 16. Quid fit

fpes. 17, Anqui attigit annos. Difcretionis,

mbl

teneatur elicere a&tum fpei. ibid. Quomodo

a&usfpei elici debeat. 39. Quonam tempore

; pece

& r

ibidem.

a&us fpcielicidebear, & quando per accidens.

WELI

Tatui

Saperlääa.

;cipffas

Quüidíit ,& quare vocetur amor. inordína-

f

IS;&

tus, 177. Quot modisfit deceptoría illazfti-

matio, quam faperbus haber de fua Excellen-

jSilnv'

tia. 178. Qualefitpeccatum. ibid, Etan ve-

^il

nialis fupetbia poffit fieri mortalis. 173,

Àa 4

S$uper-

a

INDEX

376

Superjlitia.

JuA

Quibus modis comtittatur. 43. — Quidil-

Qu

la, & quznam fit iftaCreatura,cui redditur cul-

mnerarlt

tusdivinus, 44. Quid fit Cultus impertinens,

tréde

quilevéó peccatum, — Quid fit Divinatio. 45,

meratit

Quid A&usMagicus. Quidvana obfervatio,

(icio.

Etin quo confiftat illorum malitia, ibid. Quo-

üiciam

modo cognoícatur talis effectus à Damone

procedcte. 46. Quid fit pa&um explicatum,

ml

]udicar

& implicatum cum dzmone. 47.. Quid fi

nbl

1

quis producendo talem effectum, tenunciaret

ld

lgl

omni pa&o diabolico. ibid. AnDivinatio fa-

&'qum

cta per invocationem tacitam poiïïr effe venia-

p«

lis, ibidem.

Anapplicatio rerum facratum

fido

homini in neceffitate conftituto fit peccamino-

fa, 48 An ignorantia excufet à peccato Mor-

taliin A&ibus fuperftitiofis. 49, Quidfi quis

N

dubiret , num ejufmodires malz finz, ibidem.

Anis.quiextimore ,facit rem aliquam vanz

&[eq

W

obfervarionis (it indicandus fuperfitiofus. 49.

Quid fit dicendum de Delineatione Horofco-

pj. Phyfiognomia, Necromantía, Chiro-

mantià, so. &feq,

An fit peccatum .. ob-

Q

fervare fomnía, ibid. Quid dicendum decu-

Kat

ratione ftrumz , per filium , qui eft in

partu feptimus, $,

960.90-

NU

Su/þi-

EE

—

42j

QEZWS?: ET RE

ROM.

377

$u[picio , & temerarium Judicium.

NT

Quodnam fit difcrimen inter Judicium te-

|citutqy

merarium & fufpicionem, 322.

uare vocece

pertinen.&

tur fides ifta certa , Judicium iftud vocetur te-

hatio.

'b (Cf Väæ;

meraríum , & an dubium poffit ftare cum TJa-

dicio. 322, Perquzindicia dignofcatur fu-

bid.Qu

dicium temeratium à fufpicione, ibid. Res

Donu

exemplodeclaratur, ibid. An fit peccatum

ipliam

judicate , velfufpicari cum Conje&urisratio--

Qii

nabilibus à parte reifalíis, 323. Quonam mo-

:nuncia:;

do dignofcantur Conje&urz effe fufficientes,

vinato

& quomodo indicia. 324. & feq. Quale fit

efee

peccatum Judicium temerarium , & quale fu-

facrt?

fpicio temeraria, 32f. & feq.;

vcCani

"0 M

Tacfus.

dl qi

Quale fit peccatum Ta&tusimpudicus, 218.

didn

&íeq, Anneceffe fitexprimere in Confetfio-

um vat

neconditionem perfonz turpiter tactz, 219.

1

iolts d

Videplurav, Sacrilegium.

Horolþv

"oentatio DEI.

L

(hit

l

um o

Quidfit, quevéàejus diviio, 53$. Quale pec.

p d

catum fit tentare Dsux, 39,

di

Veflimensum.

Quot modis peccat quis per veftimenta, 212;

E a feq. Anhonefta femina poflït fe veftire cu«

riosé,pro moreloci, quamvis fíciat aliquos

Mi

Aa $

Juves

/

378

fNDEX

Juvenes indead aliquam libidinem excitarí.

i

Z14,

Áit n&

Fotum.

voti d

tens,

Quidfit, &an defiderium' faciendi sliquid

proamore DEi fitvotum, 97. Anvotum fa-

poff |

fl €

&um pertimorem, fic voluntarium ,. & valí-

dum. ibid, Quznam deliberatio ad votumre-

gf

quiratur. 92, In dubioan qui vovit , habuerit

Quile

1

fufficientem deliberationem , & an idem fit de

feccet

eo,quidubitat ,num voverit, 89. Item quid

dpnd

dicendum de eo ,qui dubitat, num votum ad-

| l'anso

impleverit, ibid. An votum poffit fieri ali-

|lerias

cuiSandto, ibid, Quidintelligatur per me-

lius bonutm. 89.

Quo tempore quis oblige-

turadimplerevotum: ibid, Quis debeatfer-

Q

re Judicium de ifta commoditate. 9o0. Ad

(&pmx

quid teneaturis , qui vovit aliquam peregrina-

iftcle

fmf ün

tionem pedes ,pofteavidet, quód non poffit

illam perficere ,nifieques. 9r. Adquid tenea-

o

turis,quivovitíe comitaturum - aliquem in

lr

peregrinatione (ua, & alter deinnolit illuc

pl

ire. ibid,

Quid fit dicendum de votis perfo-

Vi

nalibus, quorum impletionem quisalicui pro-

gf

mific. ibidem,

Tres

An fimul dum votum impleo,

vacare poífimalijs negotijs temporalibus. 92.

Quii

Ánqui preftituto tempore non perfolvit vo-

i j

tum , teneatur poft illud tempus elapfüm , illud

Qui

petíolvere, 95, Caui , ob quas differri poteft

Pj

)

votum, ibidem, Qauid fit faciendum illi, qui

| Ánnj

pravidet,íelongotempore non habiturum

Oocca-

E

QUVEST. ET æäkw/t.

372

exc

occcafionem perfolvendi votum, ibid. Utrum

fit neceíle , ut Confeffarius in. commutatione

votri déterminet Materiam, ibid.

An pæni-—

| vl

tens, fa&tá (emel iftà commutatione, iterum

^

)

poffit priftíinum votum reíumere , & an requi-

] & HH'

ratur exa&ta commutatio, 94. Quomodo co-

VOCOITG:

gnofcatur aliquid DEO gratius effe. ibid.

hd

Quale fit peccatum tranfgredi vorum, 95, An

len t

peccet mortaliter habens intentionem fe ob-

n

ligandi fub mortali inmaterialevi, fi vo:um

uimd

transgrediatur , & quomodo dignoíci poffit

levitasMaterix. 96.

r

p pete

Ufura,

du

lebcarftfj

Quid fit , & quare dicatar lucrum immedia.

té proveniensex mutuo, itemquor fint illius

q. li

Ípecies, 270. Anis committat ufuram, qui

)eregn'm-

n PO [

fine omni pa&to accipit ultra fortem. ibid, An

jdtee

fit prohibitum fperare aliquid ab eo, cui pra-

flatur gratiain dando mutuo. 271. An res

i l

jj u

poflit fervari, fi dubium fit , num data fuerit ex

vimutui,anex gratitudine, & quomodo di-

j

gnofcaturresaliqua liberé data, 27:. & feq,

Jicapo

] ium

Trestituli accipiendialiquid ultra fortem. ibid,

bus ?

Quidfit luctumceffans.. 273. An. permiffam

fit. ibid, Conditionesad illud requifitz.ibid,

]u *

p IIIIU

Quid damnum emergens , & an fit permiffum,

" Om,

274. Conditiones ad illud requifite, 275,

Annihilliceataccipere, fidamnum — aliquod

ilijg

acci-

yrud?

g

us

UE

s$o. INDEX QUe£$T, ET RERUM, .

accidit ex defe&u folutionísad terminum prze

fixum, quamvis nulla illius fa&a fuerit mentio,

45

ibidem, Anliceat aliquid accipere ultra fot-

tem principaliorem tatione peticulorum , la-

boruminmutuando fubeundorum. 276, Et

uid fiejufmodi pericula , & labores probabi-

li

!

ter non evenirent, ibid, Conditiones ad

hunctitulumrequifite. 277, — An poffir mu-

ruator pacifci cum mutuatario, utíi ftatuto

tempore non folverit.folvat intereffe lucriin

futurum, ibid. Conditionesrequi(itz ad hoc

]o

intereffe, ut fit. licitum, 278. An committa-

| Àng

tur ufuraab eo, qui cüm non fit Cambfor , ac-

$.A

cipitaliquid pro mutuatione unius monetz ín

$.À

aliam, 279, An fitpermiffum locareaniman-

Àto

tiav.g, Oves, boves, vaccas ad certa paícua,

Àvi

five przdia, ibid,

Conditiones requifitz

A0

ad ejufmodi locationem animalium,

Bitn

ibid, & feq,

D

Mil

Wi

Pin

$.

2

WE

4

Bo

C

R

G

s

C

t

C

C

AUTHO

UM,

PSCcIC.

361

1um P[æl

jt mentit

ul lt

octit t d d IH u

um

AT HOR. B

Yi

j

s prob

aif

L—

lIafecundaParte Directoris Con-

riones

offt ii

feffar iorum addutii,

Trident,

( dul

Lenfis,

fe hii

Ancharius.

Coninck.

ütz i

o; Andreas.

Covarruvias,

comite

Delrio.

Angelus.

Diana.

yblor

S. Anconinus.

muontt

S. Augu&inus

Durandus.

JCQDW

Armilla,

Emmanuel.

Avila,

Fagundez.

it pzïcy»'

Fernandez.

r

Azorius,

Filliucius,

lii

Bauny.

Becanus,

Gamachzus,

Bellatminus,

G:affius.

Diblia SS,

Henriquez,

us Canon,

Binsfeldius,

Civile.

Bonacina,

Cajetanus,

Laymann,

Ledefma.

Cafpcnfis.

Celeftinus.

Leffius.

Clavis Regia,

Lopez.

Clemens VIIT,

Lyranus,

Concil, Conftant.,

Malderus. .

Lateran.

Maldonatus,

mi/O;'

Mödïq

382

Mcdina'.

Sanchez

Milhardus.

Sayrus,

Molina,

Sixtus V.

Molfefius,

Sopranís,

Navattrus.

Sotus.

Pet. Navarrusj

Suarez.

Oftienfis.

Sylvefler;

Paulus IIL.

S.Thomas,

Pius V.

Tabiena,

Rebellus,

T'oletus, -

Reginaldus.

Toftatus,

Richardus.

Turríanus,

Rodriquez.

Valentia.

R ofella,

Vafquez.

Sa.

cha.

Salon;

Vi&oria,

FPOIONOIS

qurided

NT

CA

Fb

r Nu

MW

A

Jf O

*o6

Av s

m

(

..

WE

BN

/73

S

SS

r

Éf

ZA E

n

il

Y

f n

"l

^

E

NO

i DA

r

"

((

"

ftE

Ga]

A]

Ordi

E

Uiti

i

De|

Cu

"g

h

""

"Y

-

a a —— — —

M^

-

m m

"

i.

.»

j

11

X

ä];

l

-

-

d

-

E

|

"

.

L,

[

j

ïg

»

x

3

!

É

"

P

|

*

*

w

*

$

E

2

F.

*

&

d

m

AR

;l

*

-

m d

Á

J

ä.'

E

2

R.

E

ä

d

"

*

"

ab af

$

&

al

&

5

m

i

»

*

P

"

*

*

j

p

53

"

-

:t

*.

M

-

&.

"

b

r

"

'

*

;

*

»

L^

]

*

.

$

b

"

i

E

S

bd

hs

L:

?

As d

"wO

E

[

E

X

d

L

a M

dl

.

d

Y

*

Pa

L5

"

-

*b

E

M

"

*

i

;

*

a

v

? ä

"-

:

*

L

*"

'ï

:ï'f

*

j

-i

(

Loch as

2

a

L

:

Ed

*

L

d

:

L

"s

*

?

-

j

*

,

;

*eg

d

-

"

^

«

3

*

;

*

P4

P

F.

*

*

s x

,P

*

L

ha, A^

. d

d

A

h

à

p

Li

*

"a

hu

^

þ.

"

.

"

D

1

|

*s

ä*ä

x

y

"

*

1.

s

M

h,äg;:

*

a

LA

Wa

æï

*

:

ao

t t

W L

K

d

3

v

E

Yi

;

"

L

i

E

-

X

?

y

--

E

ho

E

"

H

E

D

/

»

i

"

!

E

hd

$t

.;

$

4

^

ä?&

z

"

d

"

L

B .

r

*

d

"n

*

**

E

RU

*

5

A

"

"

1

x

Ms

&

1

»

T

-

p

E

u».

J

4

il

*

-

:

ï

ä;

E

Y

a *

p

É

«

i.

A

"

*

&

*

W

h

«

"

d g hs

M

»

À

x

?

* Y

j

d

*

I

,

$«

"

e

-

h

E

fià

E

"—

w

3?:,

r o

—

d

"

*».:,

r

3l

d

[

. *

N

^

T

E

i

"

":

kö&

dedli,

*

E

4

r *

"

-

s i

d.

.

A

E*

ïä

d

D

*

»

X

&

35

-

w

"d

"N

&

-

VTE

^i

i

M a

j

-

"

":

?

u

h.

9s

^

V5

*

a

4

E

d

;

j

i

..

a

ww

j

j

»X

";

e 0

EM

L

ES

"rv

E

*

à

$& £

n

"d

**

.Y

3 4

""

w

L

- od

»

p

*X

b

^

L

P

:

ä;f

"

3

Ls

*

v*

*

*

£F

*

h

»

j

X

*

M

Te

uBX

x

w;—

F.

;5

E

u

E

"

**

ht

d

*

E

P

*

]

*

s

,

h-

w

g

P.

Yi

A^

y*

I$R

:

"

-

P

i:j

d

hi

T

-t

""

*

-

- EU

k

L

.^

»

p

i,

X

U.

]

:

F 4

»

z

4

?

r

B

4*

.

H

y

s

»

^.

»

i

&

--

s

*

d

"

$

0

&

»*

s

-

E.

w

*

3-

2d. 4l ;

i

[1

.

*

n

*ra

.

x

.

V

"

*

É

"

LA

E

M i

P

E^

w

^

É

"

I

»

*

[

*

&OW

.

d

LR

j

5

[

*

«

&

E

Y

"

E

*

x

s

A.

E

d

:[]

$i

:

*

h.

E

i

d

*

*

3

E.

s

l,

n

»

y

*

"

á

T

E

".

-

*

X*

J*

ia

LR

g

*

f

*

E

d

E4

*

L

a

P

p

*

*

*

»

E

p

U

-

h"i*w,

P

gsis.

"

"

*

2"

"

-

*

"

t

-

2*

p

-

df

"

Y

o

L

E

1

h

1

!

5-

c

i

E

« um

2

"

E

i

ss

r

i

d

i

»

H

X

j

3

b

*

4

al

"

-

A

*

,

Ü

a

"

!;,-v

*

H

s

&

B

o

-

VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset

" DOIRECTOR

p

ä

E

CONFESSARIORUM

16

IN FORMA

CATECHISMI

-

FUROK

ä

M. BARTHOLD UMI

ETA

BERTEAU

13

Primum Gallice editus

Poft Editionem vero decimam fextam

12

Gallicam Latinitati donatus, multis in

11

locis au&us & in tres Partes diviíus

OrsRAG&S TUDIO

10

R. P. ADALRICI SCHWARZ[]:

Ordin. S, P, BExEp1ICTI, In Exempto 1-

EiwsipLENsi B. V. M. Congregauonus

Helvetiz , Monafterio Protefi ,

Nunt

j

Editione bac Poftrema denuo revi[us , e

fummormm Pontificum Decretis conformatus

in lucem prodit.

PARS

U

u

*

Decalog

l

& Ecclefiz przcepta

comptcncndcm

Cum Privilegio Sac. Cef. Majeft. & Facultate

Supf'hæmm

«siqiqutequpapetupqiqi pX H pH H um [

DILING £,

Es

Apud JOANN

EM CASPARUM B&NCARD;

t iil

2

4«o M.DCCIIL

4 " Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

1