Gi419-2 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Decalogi, & Ecclesiæ præcepta comprehendens, 2 ^ A« r5 ' ls. 1 À M d | 3 * k 11 ï ET z ^ : $ À d 385 2 " " a "r h ^ : $ La " & H * 1 2 ". 2" H E WoY E ] & * *h. * ) E ia w* " * : " 4 . s " * * * E* ^ E V. Mu Y 4 r d- El e r á E: Y T. £ * - Mi :. " ) » & * i É " $ E — u » * 3 " & . * * . ^ r " : * r " "W H wv d i i 9. "- : g ; — " i L i 4 * j* " * Y t i e L ; * a d ^ z Ab d " : d - * * E " » s MÉ x r T & x PT » - & M f Mi p * J 8 Pas iy P t & ^v ,.ä!y r "t at * w » p k * , ( at ; F " » ul : P * EX i )a. ï r L á g * L * " U^ - - L - : Y n d " : i yete E * 3 u E P x 9. N * ^ * : "- : E " w * s 3 * . & td . * - ? d. r * k s à u - J N * * $. " E ;i Y " ;* m E. at - E ï A w ï i* LA . ï ": £s ^. as E es «* : " ) li & . t xaP sx s ^ * X - " 1 p* - ^N J4 g; r j:i( W. PX ;'ä&: &. & -- M $ T4 E * L d F v 76..;4. ^ " ä»s F. r - A: *s "N * * E i r us E a * i ; ia - y g $. m W ^ 4l - ; * Ed d ;l d M. ! AE 1 d * " A r » g » . i Ts x L x " ES : * lx ] " * * t " "1 - ] * d » L: eg * * E * , * p *a. us m a ^ ^ k & - h " s * s E g x B. $ " M i hd 2, " d m * " UE L o U* ? m "1 & * E y p x » * E Ts b Ls L *s Á 1 4 » E 4 E * ^ a :* ^ d n ! d "» g " [j L 3. E 4 s Z i ., w * * r d E "À LE 9 us al d á * * VN D. " d EY L n L * 7 $ * du " 3 $ v L L * $ W j D ^ L ä , d " pl :1 b 2d | ". * h 6* »4 k * ï Ls us E v J* * d p * *; x ha d T iA * ä'ä » " i P b E $ O d » ^ " Ld " * & , *s w &iä a Lj * -* U fecs à P. o FA L E $ L 9 NT 4 x as il ijv A " 9. ;r : $ ^ m ä*& " ;z W E d * vl X f K z * ;z: n é P oss,' .TI K & 714 z ] « 3 w ^ $ 9 E. h "w d ïi x rä*-z * ;( " j r $a E "* "f ; j à* av A»: j - 5 s » x P E a " - * » k " * s E * » á - as ». " » 23 * $ *5 L: - » * a Pt : & xX Z ia ^ d L E ('. 5 " b T d — w E - i dl à x d r "A : d "w * 5 ^ ET T . - " s h 3 ", E m " y £ € * v I l.. P s 4 ïü "W - * $ i ^ r j ,5 s ;* ä'& L E E * * Z * d L *v N12«511954452 021 j NUALAANIALAI — d t DIRRECTOR CONFESSARIORUM IN FORMA CATRECHISMI PER HOLDUM M. BART BERTEAU Primum Gallice editus Poft Editionem veró decimam fextam Gallicam Latinitati donatus, rmultis in locis au&us & in tres Partes divifus OrzRA&S TUDIO R.P. ADALRICI. SCHWARZ Ordin. S, P, BENED1CTI, ln Exempto EiwsipieNsi B. V. M. Congregationis Helvetiz , Mornafterio Profeffi , Nunt EKditiome bac Poftrema denub revifus , & fummorma Pontificum Decretis conformatus in lucem prodit« PARS L, Decalogi , & Ecclefiz przcepta com ptchcndens. Cum Privilegio Sac. Cef. Majeft. & Facultate Suþerz'omm. evdiquteqaputetupiqepe p qeptepicipesie DILING XE€, ASPARUM BENCARD; Apud JoANNEM C a i n r m AwNo M.DCCIIL li i l lï lv 2u ! li Y h ll l1] ly INDEX Przceptorum & Pun&orum, H. Partis. . Preceptum I. Decalogi. Punéug I. De peccatiscontra tres Virtutes Theolog. Fideri, Spem, & Charitatem. Pae. 1. lI De duobus Principal lbus A&ibus Religionis , A- doratione fcil: & Orakione. X 31* iil De vitiis oppofitis Religioni, Tentationé Dei;Sa- 38* crilegio, & füuperftitione, DN De Simonia & Decimis. 55- Preceptum II. Decalogi. Punünm . DeMendaciis. Df*] 65! 1l De]uramentis, Perjuriis, Blasphemiis. 11I. De Promiffionibus fimplicibus , & Juramente confirmatis, 725* 1V. DeVortis. $7. Praeceptum III. Decalogi. Punüuml De Operibus íervilibus prohibitis die Fefto. 97- i 107. KO L munpEcsosos Deauditioge Miffz, III. DeJejunio, & Gula. Il65. IV. DcAcedia. 1216 Praceptum IV. Decalogi. Pundum 1, De Debito,& obligatione refpe&tiva Supe« riorum & Inferiorum., 1294 lI De Debito filiorum erga Parentes , & é con- tra. 146. III. De Debito fervorum erga fuos Dominos, & & contra, 156. Iv. 164 Dc Debito mutuo conjugum- Pra- P;'æccptum V. Decalogi. Puniüum L DcSuperbia. 127« 1I. De Odio & Invidia. 180, 1II. De Ira, Injuriis, Imprecationibus, uerelis. 189. 1V. DcHomuicidiis voluntariis, & Ca ) ualibus, 198, Preceptum VI. & IX. Decalogi. 2unilum 1. De cogitationibus turpibus , & dcfideriis 103* impudicis. lI De afpectibus , verbis, le&ionibus lafcivis, It em de vcfjimentis. 209 &TI. Dc ofculis, & tactibus: 2I$. 220« LV. De actibus impudicis. Przeceptum VII. & X. Decalogi. Pundum L DeFurto. 133. l LT. De Reftitutione. 244. 1II. De Avaritia, Ufura, & Mutuo ufurario: 268, 1 V. De Fraudibus circa Emptionem , & Venditio- l ncm, 28 'o Preceptum VIII. Decalögi. Pundwum I. De falfo teftimonio, & revelatione Se« creti. 298$. Il IT. De Detra&tionibus & diffamationibus. 397: III. De Sufpicionibus, & Judiciis temerariis, 32l I V. De Jadationibus, Cavillatiomibus, & Irrifioni« bus, IN 52.84 z L Gs Qi t PA.RS II ! A 6 )(æ«)(w I i J ä&E?M um o UE Ab AA & RAT J:,XAMEN :æ PR/ECEPTA DEI 130 CLESIä Supra L Praceptum. j L De Peccatis cogtra tresVirtutesTbeo- M du l;galesFidem,Spem,& Charitatem. 10 EL De duabm Principalibus Aifibus Re- SH ligionis Adoratone filices d Oxatxonc M. 7)] Il. De Fitijsoppofttis RErrcroNr,Ten- L T tatione DEI , Sacrilegio , & Su- i perftitione, 0nt IV. De Simonia ct» Decimis 5zt pasosommmd — PuxwcruM I De Peccatis contra tres Virtutes Tbeolo- £ic45 , Fidem, Spem €9 Charitatem, Id Cl N u N Cífne illa , qua þmt ad falutem 1(?(;* nece[faria , uti ef fymbolum l A » ) eApoflolorum , Oraito Domi- mm, Pars 4[, 2 De 1, Decalogi Præcepto,-üPun"&. f —— wica, pracepta DEl , quorum ignorantia eraffa eff. peccatum . emortale , repugnaus fracepto fídei, Quid eft Fides ? Efp. Eft virtus (upernaturalis inclinans ía- D ; R telle&um ad credendumrebus à DEO re- velatis propter ipfius authoritatem. Ü "Quid eff iud quod DEUS revelavit? i(P( Refp. lllud omne, quod Ecclefia proponit credendum pro marería fidei contentum in Sctiptura facra , Traditione , Decretis íummo- l rum Pontificum , ac conciliorum, & doctrina l, unanimi Patrum contra hzreticos, FiLizc, eap. 1. g. 2. 9. 6, tratl, 22. ng Quednam efl motivum , fPve ratio þ(ma- b lis affenfus fidei 2 );l Refp,. Effe authoritatem Divinam revelan- j tem , quaz cüm fit prima veritas, nequit fallere, | n aur falli, hj Erítne peccatum , credere articulos fídei uece[farios ad falutem , ob motivum aliquod ba- ImAARum , z'gnomndo €05 debere credi alio uzodo ? h Refp, Cum diflintlione : 1. Enim fi igno- lIa jge rantia foreccrafía, proveniens ex magná, & M, q. fupinà negligentià, quà quis negligeret fcire, thq quomodo myfteria fidei credenda effent, pec- dæ: lfj CQIQF EE De peccat, eontra5, P'irt. 77Jeol;'l ; ! tatet quís mortaliternam fidesilla non eft divina , cujus motivum humanum eft : uti con- j tingere folet in infantibus , qui tantüm ideo credunt articulis fidei , quia parentes ipforum dicunt , oportere illos credere, ine omnireve- li latione DEI, vel Eccle(iz authoritate illos f proponente: quare cjufmodi fimplex populus. debert bené inftrui. 2. Siignorantiaeffet invincibilis , excufaret d peccato mortali. Sanch, lib, 2., cap,x. n. g. nit $ Quenam þmi ad falutem neceffaria ? mo &efp, Quatuor fpecialiter : titi ( JP- 1 Symbolum Jipoffolortm , ut quis addiícat cognolcere DEUM. 4. Pracepta DEI5 nam illanon poffunt ob- (m,lv fervari aut adimpleri, finon fciantur. 3. Oratio Dominica , ad precandum Dzuu, du qu em adoramus. a 4« Septem Sacramenta ,ad gratiam divinam percipiendam, li li -Quatuor iffa sántne eodem mode 7 nece]krizz ? Refp, Negativé , nam n aliqua fant neceffa- ria zeceffitate medij , hoc eft , neceffirare. ab/o/n- g i 14 , quz non admittít ullam excufationem .. 2, [f (f Reliqua funt neceffaria zeceffitate pracepti , id- eít , in tantum funt neceffaria ;in quantum funt f Pec A à u PIZ- 4 De I, Decalogi Pracepto Pun&, x, l: przcepta , quorum igaorantia invincibilis po- teft excuíare à peccato, | "Quamam fuat ad falutem fczm necce[fsria nzece[litate Wjal'üm 2 Refp. E(fe quinque iftos articulos fequemes, lä hienicm funt fundamentum noftrz fa;uns. t Becan, 22, c, 12. 4. 1. €$ fe4. Bonac. difp. 3. q. 2. pz.:'ö. p EGs quou fit szus DEUS rerounetatos bonwu m , & vindex malorum, j ) M vn od fint tres Perfoue in DEO;,Pa- Ug lu b tCcr ï"'l(,". $, & oiritus Sanctus: 2 and Secunda Per[ona fuerit incarnata f pro Ledcmntwone noftra, li 72 Quod Chrifius 7ESUS ad liberandum lt gcnushumanusnm Cruce mortuus fuerir. (s 1 $. Quod 7ejürrexerzt à mortuis gloiiofus cor pore & anim3. o - Quanam ]äm': fczm neceffaria , ex eo ls lxlï qnaa | t pracepta? li Kefp, lta quatuor [eauentia: di 1. Omnes artizuli fidei contenti in fymbolo , I inter quos ahqax!uncnecclïzrx; uece[fitate me- li dij , ut Íuprà diximus,; :2 Precepta DEI i 31 Ormo Domiuia diclata ex ote Dom1n1 noftri JESU . Chrifti, 4. Oeptem. Sacramenta : fubmtclhge f;l- Q tem ;-»"!*k g De peccat, coutra 2, P'irt. T heol, ; a temea , quz quistenetur reciperez fic is, qui non vulteífe facerdos , aut nubere, non cen- fecarobligatus fcire,ín quo confiftat Ordo, t vel Matrimonium, Filiuc, zratf. 22. cap. 2. Utmn. $1. J unsb Quo tempore ienetur quis [-jre ia , que lh ad [alutem funt nece[[aria , €4 elicere a&bum fidei ? t Refp, Ubiptimüm annos difcretionis quis attigit , fufficienrérque inftru&us eft, tunc ) )?l' enim , cüm intelle&tus incipíat ratiocinari, cen- fendus eftteneri cognofcere DEUM , qui eft At Al finis nofter ultimus, ac credere a&ualiter my- fteria fidei, quia a&us fidei eft medium ad . (a- N lurem neceffarium, & copfequenter. quanto- Ti . Verum nihilominus cyus adhiberi debet, Quul eft , quod ignorantia invincibilis hujus obliga- tionis ín parvaifta etate , & minuta illa com- H prehenfio, five judicium , quod pro tunc infzntes habent de myftei?js fidei , ac credibi- litatefua , quá movendí effent ad affentien- dum rebus fidei,excufet plurimos à peccato b mortali. Bonac. d/fj, 3. 1.2 p. 2,7,9.Layman, i r lz.þ!)zu 608' g Cæly' y: n, z. Regulariter loquendo quamodo poffumm Doti !) deternainare sfeud tempus ? Refp. Poft completumfeptem annorum fpa- j [ tium , quo tempore infantes cenfentur capa-63 ( pee 2"5 € De I, Decalogi Pracepto, Puntl. 1. L peccati : quarein primá illorum , atque etiam ( plebeculz rufticang confeffione, oportet ipíis furnarim explicare ifta. myfteria , antequam abfolvantur, ferióbipüsinjungendo, ut dida ff myfteria quantocyus apprehendant« deinde | l confeffarius curabir, ut a&um fidei ftatim.|in i prafentia eliciant iftís rerminis $ Nonue credis T omnia :fla suy[levia Fidei, quia Deus illa revela- j Ut vit? Bonac. Joc.cit. uum.8. €$ 16, Wt ] Oporiéine fcire latinó, Cxedo, & Pater nofter? "i Refp, Noneffe neceffarium , utile tamen fu- q turum : fufficit igitur illa fcire infua. lingua materna, cum fen(u fimplici, &litterali, Fi- ]iuc.tract, 21. c, a. &, 37- (n "Tenemárne 1n particulari [cire fenfum z. Ài Petitiopum Pater nofter? Refp, INegative : fufficitenitn illumfcirein generali ; & quod ( Pater) fitoratioquzdam continens pecitiouem facdtam Deo pro necefli- 9j Sanchez ; QU tatibustüm animz , tum corporis, E loc, cit, c, $, . X6. Sufficerétne credere articulos fidei impli- citó, credendo in generali M«lnd quod cre- dit Ecclefia ? COg Refp, Negativé :fedneceffarium eft illos fcí- m rediflindle, &dexplicité, nam talis credulitas (n confufa, zquipolletignorantiz Bonac, /o, ci?, &. 4-& : . De peccat. coztra 3. Pirt, Theol, 7 9, 4. €8 . Licet graver aliquiauthores, ut Rj. at (is chardus, Sotus , Medina, Fega , Sà , Tur- Am vi4nHs , citante Laymanno lib. 2 tratb, x. e, 9. teneant probabiliter fufficere ad falutem , cre- d nà dere myfteria fidei, imó & Trinitatem , acIn- It carmationem zmplicité , €$ i generali : càm a- liàs íardi , & muti ànativitate, acomnesilli, d lts qui nimià incapacitate circa myf[teria fidei la- borant, neceffarió effent perituri,quód vide- tüur valdé durum, Nunquam negafli articulum aliquem fidei,uel voluntarié de aliquo dubtita[li cum pertinacia. » nf quod foret barefis ? i'gll& Quid eff Harefís ? 1 Kefp, Effe errorem intelle&tüs voluntariumy €um pertinaciacontraaliquem. articulum fi- ei, n, | Quid eff pertinacia Iteil u n Refp. Effe obflinatam períeverantiam ín fuà opinione, contracognitionem certam, quam cel dit quishabet, quzvé eít contraria definitioni Ecclefix, eQuanto tempore debet quis per[cverare ;ph- jn [uo evrore,ut dicatiur pertinax 7' Reff. lo ipfo tempore; quo intellectus cognoícit Ecclefiam hoc przcipere, X nihil- !s (cl'. ominus per(iftit in fuo errore , cenferur effe lit contumax. Tolet. Jib. 4.6, 3. 7, 6, i M Qua- À 4 ^ 4, [ " 4 m * Pun&. U $ De j/ Decalagi Pr Sualenam peccatum eff barefrg [ Refp. Effe gtave peccatum , & fubindé pee- nam peccati preteriti, nam feparat ab Éccle- fia, inducit damnationemzrernam , fubijcit ] denique hominem excomunicationi, . ! li Hartticus éflne excommunicatus () Refp. Affrmativé , non quidemjure divi. no, fed humano per facros canones, cap, ex- : conmunicamus , cap. ad abolendam de hartti- €is. cap. woverit , de (entent, excommunicat, C fit excommunicatus debétne de- W vitari ? ü Refp. MNegativé : finon fit denuneiatus,poft (l ! Conc. Contítandenfe , quod cap, 44 evitanda fecandala, decrevit. excommunicatum , ut . fit lj X evitabilis, debere effe zominatim excommuni- Y catum , & publicé deuunciatum : ita ut boná conícientià quis poffit loqui hzreticis , cüámque q illis contra&us , & comerciainire , dumodó q f z EE abfitfcandalum , vel periculum fubverfionis, Suarez, difP, 4. fe&l. 1, concluf, s. ] 77 quiin ]iuï cogitatione mentalitet con[eufrt alicui pronofrtioni baretica ,. éflne bareticus ? Refp. 1. Sinon manifeftavit fuum errorem exteriüs, per aliquod fignum demonftrativum ilius, ipfüm non debere cenferi hareticum, Ec- a 3. Fart. '777?01: | 2 JDe pec Ecclefia enim non punit a&usinternos cogita- Jf« tionis, quos nequit cognofcere, Refp. 2, Simanifeftavit exterizs (uum erro- de. rem mentalem per aliquod fignum demonftra- jcit tivum , ad illam approbandum, non veró pe- tendiconfilij gratiá (quod non foret erroneum) ipfeeít excommunicatus, Bonac, de cenfuris difb. 2 3. 3 P4 2- n /j)ecie. V« h il Qui dubitat de aliquo articulo fidei,quem J [ ere , eritne baretieus? Ml tenetur ('7'6' Refp. Effe controverfum ; 1, Enimfi volun- l. tatió dubitat cum cestà cognitione , quód Ec- clefia illad eneat pro indubitato , erit hzreti- ] poft cus, errabicenimin intellectujudicans dubi- lMJ um illud,quod Deus ut.. infallibile revelavit ; forétque pertinax, fi perfeveraret in fuo du- j H' T bio contraillam cognitionem, quam haberer. li Valen. difp.1. q. vx. p. x. Iit. D. Sunttamen. ali- vt i " qui graves authores, qui ejuímodi perplexum excufant ab hetefi. nam cüm babeat judicium j 00 faum quafi fufpenfum , nullum facit a&um con- trarium fidei. Nihilominus , moraliter lo- quendo, eít feró impoflibile , tefte Sazchez [ lib.2.c,9.2.11. utcumifta fufpenfione judicij, u re(pe&tu myfteriorum fidei non Gic aliquis error conjunctus , ratiorie cujus illejudicat , dicta myfteria none(fe certa, & infallibilia, quod ort um | jam eft hzreticum, 3« Si voluntarió dubitat cum ignorantía ag . 5 | eraís E— g Io Be J, Demlagi [2 [ Ü . Pusntt. x, craffa, negligensculpabiliter fcire, quód ejuf- modi myfteria non finc dubia , (ine tamen cog- nitione, Ecclefiam decreviffe , ne quis circa j illa dubitaret , peccabit mortaliter , ratione X fcilicet ignorantiz non veró hzce(is : nam licéc ii error aliquis voluntarius concutrerit , tamen 0 nulla ibireperieturpertinacia. Filiuc, Jec, iz- fracttando, A 3. Si involuatarié dubitat fine confen(u ullo u praftico ,dolensfe habere ejufmodi dubium l (quod hocipfo argumentum eft confenfum q defuiffz) & ftatim per a&um fideiillud repel- litmerebitur potiüs, quàm ut culpam aliquam 1 contrahat : Quodfi concurrat aliqualis negli- gentía, peecabit venialiter, Atqué ejuímodi i dubia plerümque, & ordinarié apud fimpli- fl cem populum contingunt. FZzzc, traid. 16, c.2, ! 80240 f 1 Qui frne ffrmo affenfa aut perfuafione di- ceret propofitzogem contrariam Ecclefía , l eritue bareticus ? Ref. Negative : nam nullus foret error in ipfius intelle&u ; peccaret tamen graviter , fi inde aliquod fcandalum fequeretur. ji - Efme peccatum mortale audire concsones -s bareticorum, vel fme omnifidei affenfu coc- nam ilorum [umere . &eofp, Cumdsffintliose : , Enim illuc, ire ob Caus- d 3t De peccat. contva 3, Virt. Theol, lf caufam aliquam rationalem , comitandi v. g. g- dominam fuam, &c.abfque omnifcandalo, (d vel periculo pervetfionis , que . femper ejut- lt e modi hominibus modicefdcei, efttimenda , Tl & confequenter pro poffe fui cuique evitanda, non eritullum peccatum. l Refp. 2. Siilluc alle&tus quádam curiofitate, autlevitate eundi , & abfitícandalum, veldi- &um periculum , non peccabit nifi venialiter: fi veró ejufmodi periculum , autfcandalum fe- :ü quatut , peccabit mortaliter. Ke[p. 3. Sumere coenam , etiam(i hocforet T adevitandum maximum detrimentum: ut fi l« fervus ad evirandam difgratiamDomini fui,vel ]i difpendium fortunarum (uarum , coenam illo- |» rum fumerer , foret pcccatummortale : nam n actie iltaeft (candalofía, & proteftativa hare- fcos. nihilorninustamen non forer hzreticus, riam , ut fuppono , non illam fampfit cum ali- , quo fidei affenfu. Layman i£. 2, c. 9. ?. 4. C $. tract. x, ?0[ ant zt Caibolici affflere concionibus , li €$ funeralibus bareticorum ? Refp. Quamvis Layman //j. 1. tratl. s. part, v 2,cap. 4.£n fine teneat affirmativam, allegando / praxim & confuecudinem Germaniz, dicátque quod non debeat magis effe prohibicum illos fepeliendos comitari , quàmft quis illis viven- tibusaffociaretur in aliquo itinere faciende, & quödi&a alfi(tentia non fit nifi a£tio aliqua pOc iti« m 12 De Z, Decalogt 7rd 5 D untt,. I; litica & pïoteüativa amicitiz : Nihilominus in Gallia, ubi Catholici Gngularizer fepuhu- —— rameotum averfantur, meojudicio, vixex- erceri poffent tales civilitates, fine mortalifcan« dalo fimplicispopuli, qui ralem a&ionem ju- dicaret approbativam caremoníarum hzreti- | catum. Catbolicus aliquis non audens [e declar a- ( ve, eà qttod damuum aliquod fibi obventu- ( run timeat , potefine ad fe celanduma l manducare carnes die pro- bibito ? :Reij. "Aprmative : dumodó non. cogatur l illam carnem manducare zz odinm fidei , - ad il- | lum probandum num fir catholicus , & inde el neque fequatur fcandaluia, neque id vergat in f contemptrum religionis. nam ut füppono,cüm talis non fit obligatus proteftari fuam fidem , quamdiu eft occultus, manducatio catnium 5 re(pe&u illius,non eft nifi res indifferens. Quod fi haretici per hoc. teftificentur fuam religio- MP MLA N nem, eítperaccidens , necEcclefia cenfenda l eft velle obligare cum tali incommodo. San- chez zz opere ioralt, lib 2,0,4. n ay, Credere aliquam'Propofftionem contrari- am fidei , ignorando quod fit talis , v. £. cre- dere boginem tum in religione catbo- Jicá , tum in aliapoffe [alüari , effze barefís ? Jïe,ä» Cum diffintliane ; 1. Si hoc fiatcum igllov 15 De peecat. au';ztla ?. Firt, Thool. H |e Jghotantiá cra[[2,erit peccatum mortale , non quidcm ratione hzerefis, fed rarione ipüus ig- C norantiz: nam licétrale peccatum ignorantiz I) reducatur ad hzref(im , hareticus tamen non uu et , quandoquidem non eft pertinax : Sanchez lr ljb. 3. c. 7. 2. 20. Refp, 2, Siquiscum aZgali praparatione fe r- corrigendi , & füum judicium fubmittendi Ec- cle(iz , fnum cognofcat errorem , noneft hz- refi inquinatus , nifi folüm zzarerialifer , nama nulla ibieft, utfuppono , pertizacta. Refp, 3, Cutmn a&aali aifpofitione e non cor- a rigendi, licét (ciatrefolutionem , five propo- i firionem faam eífe contrariam Ecclefiz , talis |de e(t hzreticusformalis , nam ibi invenitur & W error, & pertinacia. Bonac, de Excem. d, 2. n 4f p I« 7- 1. Eflu? peccatum mortale legere libros 1, bareticos ? jol 10 Refp. Affrmativé : (i quis non habeat licen- tiam L . Ecclefia enimillud expreffé prohibet/: T pofïentamen parvitas lectionis excufare, . U lls ut fir, ejufmodile&io nullam inducit excom- municationem , quia Concilium , quo excom- At municatióem in ejufmodi libros legentes ftrin- 2 git;non ubique eft receptum , przcipue in Gal- lia. P. DBauny zz fza [umma i pracept. 1, Effa à comce[[fum laicis legere Biblia im fua lz'ngm materna 2 aut l jii- )6^ ;nG' Refp, 'Conc.lilium Tridentinum illud pro: EU. T L. 14 ? be 5 4 Dem?agi M ,Pün& t [ bere, nifi quis habeat licentiam ab Epifcopo $ ] inferuit enim exprelfé , Biblia verfa in linguam vulgarem indici librorum prohibitorum, Ni- -hilominus Layman Z£, z. tra&. 1. cap. 15 5, 8. [ docet hoc non receptum effe inGermania,dum- i modo ifta yerfio fit fa&a per do&tores catholi- cos, nonyeróperhzreticos , utficenim nul- f IWW ; [ lum videturfubeffe poffe periculum : idémque « Íentio teneriin Galliá, cüm fine Ícrupulo le- ! d gantur Biblia à Doctoribus Catholicís tradu- éta. ( ii Effue Peccatum refpeciu laicorum difpu- u tare cum baretiets de fidei articulis ? Mm Refp. 1. Silaici intbenéinftru&i, nullum , Á forc peccarum , quamvis fit prohibitum per ] facros canones omnibus laicis , ut non con- tti grediantur cum hzreticis. cap, inbibemu. de M bareticis. in 7 . xatione fcilicet periculi , quod Y ejufmodi difputationes comitari folet : ifta ta- Áitj men prohibitio eft abrogata per confuetudi- Wi nem contrariam, ut habet Valent, 22. /fP, 1. al an- 4--. CII( Re[p. Quamvis ifti laici non fint do&i , ll Sanch. /o czt. c. 6. & 10.. dicit quód raró poffic effe tantum periculum inferendi difputando prajudicium Religioni, obligans ad peccatum mortale: Et Laymanlib, z, docet quód in illis f locis , ubicatholici & hzretici promiícué co- IHC habitant , confuetudinémque habent fübinde [ di/fputandi' , hullum fit peccatum, Pe- "m De D "A 3. Pirt. neaL i '0; Poteffnà ab[olviá bareticus m virtute a. 4 . Uilei concedentis. abfolutionem cafunm re- . fervaterum. Papa ? D Refp, 1. Quamvis Sorzs exiltimet , quód ís, Ine ii qui dat omnia, nihil (ibi refervet : nihilominus n procerto habendum effe dicit Sancli, iz oper. emoral, lib. 2. cap. 11. 2. 10.. quód hoc non fit 4 l. extendendum ad hzrefim ; quia Papa conce- l. dendo cafus refervatos , verfimiliter nunquam comprehendit hzrefim , preut habet regu!a juris: ze generali conce[[ione non veniunt ea. , lje quz in particulari non cffet quis verofimiliter conceffurus s Henriquez,/ Esimanuel, Mzor. n «4vila. Covarrmvias Sanchez. PC[ Kefv. 2. QuandoPapain fuo Tubilzo con- ll cedit illos cafus, qui inferti babentur Dullz lt Conz Domini, dat eriam poteftatem abíol- d vendi ab hzrefi : Ita reíponfum eft, Romz i 4nmo 1617, per Paulum V. ex occafione Jubilzi, ut ita fidelibus media faciliora fubminiftrentur ,Idi rI' adilladlucrandum , ita refert Filiuc.zra, $, €. 105 Z, 265, Habuiflinó aliquamdo cogitationes con- : irarias Spei uno ex dffzs fequentibus mo- o dzs obpofrtzs busc virtuti ? (1l lí 1. Quia forté prefumpfifti ingredi Calum fine omni przviá peenitentiá, quam ín vita tua ( liberrimánolebas exequi, quod eft peccatum ] mors H g —— (..uf JM&. !: 66 Del, Decalogi Uv hü mortale przfümptionis: nam e& fperare bea- [ titudinem abfque eo,quód vclis media ad il- ful lam obtinendam necellíaria adhibere , cujuf- modi funt bona opera ad iftum fipem à Deo in- t flituta? S, Tho.2, 2« 4. 21. 4. 4.€. lke 2. Quia de beatitudine , au: falute obtí- | odc nenda defperaíti, vel ratione alicujus impof- xfddf fibilitatis.quam tibi in mandatorum Dei obfer- d vatione eífe vané imaginabaris , vel ratione ii gravitatis aut enormitatis tuorum vitiorum ln tibi pcrfuaüfï:i Deum 1illis irritatum ea non u ! condonaturumeffe 5 quod eft peccatum mor- [ Wt tale defperationis, contrarium non folàm vir- tuti Spei, fed etiam fidelitati divinz , quà Deus promifit fe non amplius recordaturum iniquitatís, zz quactimque boraingemuerit peco h lii eator ? Bonac. difp.3.q.3.p. 2, , 5. L Quid eff $pes ? M Reffb. Eft virtus Theologica , id eft, ha- ( bens Deum pro obje&o , per quam beatitudi- tlj nem fperamus auxiliante nobis gratiä Dei & í h non noftris naturz viribus, Q Tenetérne quis elicere affum fpei , uli primum aunos difcretionis atti- erit 2 * Íve Refp. Negative ? nam nullum exftat prze Lf ceptum , ficutidatur Ze fide accedentes ad De- um credere oportet; Mleb, 11, Sanchez c. 35. , dif ) 2.l.2, Erit tamen vel maximé utile , admo- nere ï?. Depec é 3. Fita Tböü!. : I? e here infantes ac (implicem plebem, ut in primá [ confeffione ejufmodi actum fpei eliciant, quem IL] forafsé nunquam elicuerünr, lf Ill« euomodo e)ufmodi aifus. elici debes ? Refb. Oportet faccinété demonftrare, quo« YX fiodo Deus nos créavérit ad nos participes Y« reddendos fuz beatitudinis ; quomodóve no- lr. bis det fufficientia media illuc perveniendi , ne velüti funt Sacram enta: áctandem conclude- W ie in haC vorba : fperasae firmiter Deum tibi yort remi|[urum tua pectata , tquecum gratiadpfins 19?' Pä'mdä/üin mgreffarumvlfe, &e, hi Quonam tempore elicá debes iffe qU& atkzn ? füm 'P(I' - Refs. "Tunc, per fe loqüehdo , aliquemte- neri ad ejufmodia&um, quandogravi aliquá tentátióne agitatur contra talem virtutem i ham cüm fit medium neceffarium adillam vine lt cendam, neceffarium omninó ett, illàm in ul tali, & talioccafioneelicere, Valent, ioz, 5 at difp.a., q. 4; p. T. Quandonam tenetur. duis per accidens ii talem elicere aclun ? Refb. In quatuor precipu circumftantijs , fivecafibus ; ratione alicujus przcepti , quod m rnón potelt adiipleri fine a&u Spei, Suarez, Jv di[p, , moral. de [pe fect. x, n. 3. &2 fegae - B À! g, [^ Pars li, $ * uána m. ]ot E $ | De1. Decalogi uu, x. 1, Quando aliquis vull; producere actumi ! guntritionts. ccedit eanfeffiona- . 2. Quando quifpiam a : es 1 s Cám quis Quïz preces fundere ad Deuss, [ 9207 i4, 4« Quando aliquís vult elicere a& a- ( Omnes ením ifti a&us debent conjungi cum : virtute Spei , five explicité, fivezmplicite, cüm W impoffibilefit, habere remiffionem peccato- D rum , veleffedtum fuarum precum , aut amo- J llml rem Dei, fine $pe in Deum. Qui ramen o- i mittendo przceptum negligeret elicete actum lh Spei , fafficeret in confefhione fe acca(are de r ofniffione przcepti,; nori veró de a&ü fpei neg- le&o , qui non obligabant nifi per accidens, ! Bonac. difp. 3. 4. 4. p. 2. 7- 2. Amafline Deum ex tota animatia , ex omui ii li eogitatione , €3 ex omnibus viribus tuis, Luc.1ó, hoc ef? ( ut interpretatur. Z44aldozatss in E- m ? vang. ) fecuudum omnem po[[nbilitatem tuam. L] : Suid efl Charitas? tïux Qu Refp, Effe virtüter Supernaturalem, quá Deus diligitur fuper omnia, ij Quomodo amatur fuper omnia 9 Kefp. Duobus modis, i. Zstesfivé : hoe eft , cum vehementiá , & majori fervore , äfficl quàm quis amet aliquam creaturam , qui amor DT eft De p j t4 3. Firt, lee;l. 19 Ui eft valdé urilis non tamen neceffarius, qui4 eft nimium difficilis. dein fi foret neceffarius lii« ejusmodi amor, pareret innümerosin confcia entiafcrüpulos, & inquietudines, cüm (ema , per dubius herere poffet homo, nüm trs- nt Jeendentalem ilum amorem haberet, hoc aue tem non videtur conforme bonitati Divinz $ AIN enjus jugum fuave eft, Sua 2 tez de pæ:zz't, difb, QUi 4 £. A. n nj. PU . «ppretiativé , hoceft, attollendo Dez (f10* üm per rationem & xítimationem fuper om« ln 0- fnescreatüras, quod fufficit, Sanchez zz oper, Aunt müïül. llþ, 2.0. 35'0 n- 26 ed exuomodo cognofcimus mos affimare De- nep. im'o um fuper omues credturas ? Kefp. Duobus modis t 1. quandó quis it 0 eft difpofitus, ur citius telinqueret omnia boc lelot na, qu& intef creata reperiuntut, quàm ut Deum vellet offandete mortalitet. n i 2, Quandó aliquiseft difpofitus fufferre ci- tius omnia mala, qua fibi accidere poffent , quàm Deum offendere. Sarch, /o, czz. ; Qu Efinó peccatum mortale , Deum mon amare appretiative ? ! li Refp. Affirmativà : Creator enim magná ( afficitur injurià , dum illi aliqua. przfertur ercatura, Tolet. /ij. 4. 0. 9.2. 7. gm()f p2 N 29 Del,Decalogi 0. Pun (t. 1, eQuonaps tempore tenemur elicere AtÍlum amoris Déi» 2: Kefy. Ym duobus pracipué ca(übus, [, 1 Qnando gravi aliquá tentatione odij in Deum A agitatur , previdécque fe illam non poffe vín- L^ cete, nifiper eju(modi a&tum : nam qui ob« du ligatur ad aliquem finem , tenetur & ad media H illiusfinis, Bonac. 4. 3. 4. 4. . 2. s. 2. [7 2. Quandó aliquis ad annos difcretionís L perveuit, ut docet Angelicüs Do&er, nam hr | anima tunc temporisincipit cognofcereDeum (l er fidem , & confiderationes ftationabiles ; i das habet fe referendi ad Deüm, tanquam m ad fuum ultimum finem 5. quaré pro tunc ob« h ligatur ipfum amare a&ualiter, Filiuc. de cba- rit, €.9.5.290. Licétplures, ut Vafq. c.2. d 146, €4. [e4. c. 2 & 6. & Sanchez lo. cit, n. 7. i probabiliter teneant, nullam omninó effe ob- iT ligationem , illud faciendi di&o tempore ; mdxgl mam nullumi extat de hacreprzceptum , uti Ui fuprá, de Spe etiam diximus, prefertim cüm qui eju(modiztas ordinarié , ob ignorantiam iii- lum viücibilem , fit excufata. citat. Sanch, lo.uls m $. Suarez, Valen. Md xor., L Tenetérne quis elicere iflum aéfum , ubi - primum atatena illam. attigerit ? Refp,' NNegative , phyíicé loquendo; nám 1 iftud momentum eít imperceptibile, fed ssora- ln [ liter (olüm, circiter (cilicet illud tempus, LA ht De pect, atm 3. Pit, Theol, PA Qui nefciret quonam mudo acus. iffe feri deberet , e[sétne excu[atus ? i [5 Kefp, Quod fic : ufque dum (ufficienter fo- Jett evit retinftru&tus ; poft quam : inftru&tionem , fi differret nimis longo tempore , peccaret mor- u i mneii taliter. Layman. A. 2, $rad.5, Cap, 2,9, 6 Habnuifline odium Aliquod vel indignationene T contra DEU M , velquiatibi aliquas. immifrt ht affitliones,vel interdicit voluptates,aut quia prae Jutt hibet , G umpedit ne exequaris. tuas paffiones , bl quod eff peccatum | mortale omuium graviffi- VWTL , privat enim totaliter amore DEL, perfe- lqüälä CHone omnium maxima? o 777 Iflud Peccatum po1éfl ne fieri veniale ra- i Zudl t0ne parvitatis ? N Refp. Negativé : nam in minimá illius par- j te invenitur malitia notabilis, cüm vel minima of i indignatio, quam — quis poffet habere erga W y DEUM , repugnet ipfius fumma — bonitati , in ncüm quá nequit reperiri , vel minimum aliquod ma- mi lum , quod pplïeteffeobjc&um odij : Bonac. "m deodio DEI4. 1. il Cjun non nifi malum fit odibile , quomodo poeft DEUS odio baberi, chm fit fum- 756 bonus ? t £ef». Hocideó fieri: quia peccator ipfum LA fion confiderat ut &ozswe , feu ut é&onitatem Ap/ami mamifto modo eum non poffet odío ? pro- 2b De [,)Demlogi Pm;:—. un&; L profequis (ed fpe&acipfum ut ultorem, & [ l vindicem füorum criminum; ira ut deteftan- h doillam punitionem , quam DEUS illi immit- : tit, ipfe fibi reprafentet illius perfonam odio- fam , imó fubindé optaret. voluntate zwefficacé utpoffet vivereliberiàs, vel ut nullus effet l DEUS ,autisad minimum nullam haberet lute poteftatem, Filiuc. zrat?, 22. €,9,9. 225* [/ it h Amaflíne proximum tuum fécut v& ip[um It) ! ut habetur / in Evangelio AMatth, 22,. Bu -Suid intelligitur per proxvimum? 'QWI Ref?. Omnes homines capaces. beatirudi» j nis , fivefit Gentilis , Judzus, Turca , Hzre- ticus, vel Catholicus , Amicus , vel inie Rej micus, l il eQuid intelligitur per ifla utrba , amare tüm ftcut fe ipfum ? l Refp. Effe ipfi deiderare pro amore DEI f illud ipíum bonum , cum illà ipsá affeGione, d qüä quis fibi lpü defideraret ; lic in-tcrptc;azg: fr Maldonat, zz Evanz. lec. cit, r In quo confiflit amor proximi ? füm Refp. In duobus fpgcz'al,iær: I. Inexcitatio- ne affcctionis interioris: erga ipfum : nain eft lum m in fimilitudinem noftram fa&us , exprefsüm- ue mandatum nobis proponitur à . Chrifte dcn lm JESU : DWigesproximum tuum ficut teipfum. 2,1n m ] EF De pe:. Contra 3. Pzv2, T Leol, A 2, In procutatione bonií, & impeditioxie ll* mali , quod commodé . avertere Po[fumus, Tolet. &£, 4.. c.16. iil* l|g« Quodnam bonum obligor exbibere 77 proximo meo? fet Refp.1. Bonum [pirituale concernens ipfias ter falutem, Sylveft, verbo charitas, priacipali- ter per correttionem fraternam. m a. Bonum temporale concernens ipfius. vi- tam, honorem , bona fortunz , (l)cciaiitcr per Eleemo[)inam, JQQuandónam. fum obligatus benefacere udie proximo , etiam cum proprío zacem- zzodo ! v lii Refp, Cum diffintlione : x, In extremá se- et[fitate falutzs ipfiusteneor cum periculo vitz illi fuccurrere , nam anima pretiofior eft , quàm l corpus, 2. Quandà agitur ewitáproximitui , obli- Dd garis non quidem cum periculo vits propriz, ( fed cum notabili tuo incemmodo, illi auxilium t ferre , nam vita eft pretiofior, quàm omnia alia bona. 3. In weceffitate. communi : quandó nimi- rumproximo ingruit aliquod notabile dam- at num five detrímentum five inbonis honoris & 1 famz five in bonis fortunz, tenetur. quis illi jf* faccurrere, fed non nifi cum levifuo damno ; n[ïe nam lex Chatitatis di&at notabile proximi no- n B 4 " l AE EH 27 üli&, f $4 .üa J. Decalogi Pr. ftti damnum praferri. debere levi neüro Ín» V commodo, Tolet, Jec. cz£, Teuemárne etiam idem praflare inimi- | | du eis noftris? j Refp. Affirmative : nam lex divina przci» pit , ur diligamus inimicos noftros non quidem W I ormaliter , ut inimicos , (nam vitium non elft amabile ) fed ut Chriftianos , & ut homines J j capaces falutis , ut fcilicet Penefaciamns sjs qui ederuntz uos. To fiot 7 me(æ?me 4 tis potius benefacere. inimico, quam aueo fuo? f0j Refp. Negativé: nam inimicitia , cüm fit n vitium , non debetpraferri amicitie : Eft ta- lt men nihilominus actio veré heroica , & ma- DN gnz virtutis, dum inimicus ob amorem JESU II Chrifti anteponitur amico, NT Quandónam tenetur quis benefacere zuimice fuo? Refp. 'Tutic , quandó quis erit benefa&or Q generalis inaliqua. communitate , cujusille W nembrumefts utfifacis Eleemofynam , aut preces publicas , fi falutas aliquam focietatem, 1 fi benefacis integrz alicui parochiz, nunquam P4 debes excludere ctuum inimicum, nam exclu- fio ifta foret indicium tui latentis odij, Regi- Ó nald, &ie, 17. sum. 121. feél, 2,. ad 1, Desalogi li Pracept. l Ad df . , — Dep ; 3, P'art, Th?ol.* Aj 0 ihv vAd quid teneor refpetfu. inimici mti ,nt fm capax abfolutiouis? fs Refp. d duo [pecialiter ; 1. Ad deponen- dum odi&m interius: & fipoft iftud reítet ad- m nucaliquisremorfus naturalis , ob acceptam iden injuríam ab illo , non erit peccatum , velad mi- T. nimum folüm veniale , feduló tamen debet i quis curare, ne indé ferpat aliqua notabilis n averfio erga perfonam inimici ; ea enim foret j mortalis , utpoté procedens ab odio inte- riori. j 2. Loquatur inímico , illümque falutet in congre[fu: nam ifta funcfigrm extetna amicie m t tiz , & teftimonia reconciliationis 5 ut ita tol« ( t laturfcandalum populi, quifibi perfuadet ini- m micitiam tamdiu perdurare , quamdiu fibi invi sl cem denegant figua illa benevolentiz, Si nullum [it [candaluma metuendum tent- u therne quis logui [uo inimico? Refp. Negativé ,regulariter loquendo , nam d cümfíalutatio & converfatio fint a&us liberi ) j inter perfonas zqualis conditionis , illos vel 4 exhibere poffumus , velreftringere , pro libi- n tu noftre , cüm enim ejufmodi actus denegare poffim Chiiftiano extraneo & alienigenz qui quam ' ;xclu- ni, ímà potiori jure inimico mee, Bonac, M difp, 3. 4 4 p.2..3, Nihilominus , càm or i- if narié fcandalum continuetur , quamdiu popu- ntfæ lus videt contínuari negacionem benevole illi- Bj m ( 26 De Z Deczzlagi F£C 0 Puypfff, ;, 5111'113" ,quz exhiberi folet in ifti slocis , in qu;s bushomínes fe invicem cognoícunr , expe- i diens, & confultum erit , procurate , quantum | poffibile erit, reconciliationem externam . ve« [l luti a&tionem q s uandam boniexempli , & vir» ; m tutis, E ! tun Quis inimicorum tenetur p'ime tCu Joqui alteri? : m t Refp. Ylum quicaufa fuit offenfe , nam qud ipfi incumbit primó farisfacere. — Bonac. Zor, Álets 55?, H. 6, fnd $ per(everante feandalo inimicus nolit E . etffare ab odio , denegandáne eft zpfi h abfülutzo ? j Refy, Cum diffintlioze, 1. Enim fi nullam habeat juftam caufam , quz zquiparetur fcan- dalo,omninó ipfi eft. deneganda abtolutio, nam nen potef cenferi contritus , dum coope- l ratur continuationi ruinz fpiritualis. Sylveft. verbo Charitas, [? f 2. Siveró adfit caufa aliqua . rationabilis, quzvé przponderet ipfi (candalo , puta , quia alter e fuperior , & confequenter hoc praju- dicaret fuo officio , vel quia indé ínimico occa- fio , fivefübminicula aliqua mala fubminiftra- rentut , quz cederentin notabile detrimentum L ali« nolentis reconciliari , nullo modo ipfi eft dene- Cll) ganda abíolutio. Sylveft. /oc, czt, n, a. ff ) l Ms * "À — De peam, frm s. P5rt, Theol, 27 Qu (pé ; QQuomodo vitabis igitur fcandalum? utg - Refj. Proteftabitur coramillis ,^ quibuf- Ves cüm verfatur, fe non profequi odio talem & Vi talem , necfe defiderareipíi aliquod malum, imó quodipfum amet, ac velit preftare ea omnia , quz DEUS przcipit przftanda homi- ni Chriftianos quodfiipfi nonloquatur , vel eum non frequcnzet ,hoc non fieri propter ali- El quod odium , autaverfionem; fed fieri ex con- Jif, fideratione quàdam particularieó quod fibi familiatitas ; & converfatio illius non multüm jl arrideat, Expendiffíne Eleemofynam pauperibus, vrendoinillorum nece[fitate, mti Apfis fuccn lm eff praceptum ? Luc. 11,. at Tenemáürue elargiri eleemo[ynam ltiO J pauperibus ? J Vc.ü.- Refp, Affiemativé per omnia jura »maturale, divinum , & bumanum , quandó funt in mecef- fitate conftituti, iliS! : lgis i In quánam nece[ftate ad illud ? j feneminur 1 L) d Refp, Opottet diftinguere tres neceflitates: ] 1 Eftextrema , vel quafi extrema, per quam J aliquis redigitur in. probabile periculum ali- ia cujusgravismorbi , velipfius mortis 5 tune enim tenemur dare eleemofynam , fub peccaz to fortali,licét quis non habeat alia bona nifi '!4]-. m l * / ii 23 De 1, Decalogi Ma. fmc'f. ^ ad vitam utcunque fuftentandam, ;1/ ámque &6« D queat przftare nifi cum notabili incommodo * i',i nam vita aut fanitas eft praferendailli incom» li modo, $. Tho.5, 2 q. 31. &Yf.. j. ii n 2. Alia necef&tasef, gravisper quam in ma« | í gnam redigimur egeftatem , licét fit fíne mor- t te, yel morbo , in quafunt non folàm omnes | RI'BPUS pauperes mendicantes , fed etiam omnes illi : IT «ujuícünque deindéàftatus , (ive conditionis fint , qui dum nequeunt fübvenire fuz familiz, maximam coguntur patiinopiam, [n iftá ne- Refp Wt ceffitatetenemur impertire Eleemofynam , & ] fubvenire miferiz proximi cum parvo tamen h i »U, Íolim incommodo, Bonac, de Eleemo[. n, $, € fe24. l It ji 3. Álianeceffitas vocatur COWIWIUHnis, ratioe d i ne cujus aliquis parvà feu levi inopiá laborare A dicitur , & iftaeft neceffitas ordinaria paupe- li l f rum mendicantium, ad quam fublevandam is, qui non habet alia bona nifi quz fufficiunt. ad IT ftatum , familiàmque fuam fuftentandam , non tenetur, Qui veró computatis omnibus ha- l aïfec betaliquid fuperflui, quod erogare in pauperes Poüïr, aliqui , ut Covzr, Petrus Navar. AMedi- t | na ,cum V2[q, de Eleemof, c. 1,€33, dub, 4. , i u 14.C) Layman. lib. 2, tratf. 3,c.. 6, 9. 4. dicunt ij probabiliter ipfum non effe obligatu m fab pec- cato mortali , verbáque illa Evan geli Jnon prze ceptum fed confilium tantüm ínnuer e: Alij ta- h gen , p Bellarm, Becan, Kegiüald. cum Filiuc. p tract, De þä. a 3. P'irt. Theol. 49 BUn 1481 29 0. 5.9, 2« 9. 75, tenent. cum majori do, robabilitate , & charitate, eum qui füpera- i Oltl» undat divitiis, omníno effeobligatum elar- giríaliquam eleemofynamjuxta illud Luc, 1, I« wod(uperef? date eleesmo/ynam. xelinquentes 10Í« difcrerioni , & pietati cujüfque quantitatem, nes tempus,locum illius dationis, five elargirionis, ili Teneórne invefligare de pamperibus ad hi $lls benefaciendum lia Refp, i, Pralatus qul vocatur patet patiperü, D omninó ad illudtenetur: námque obligatur : ex officio illorum neceffitati fübvenite. Azor.2. R P. lo IZ; CI 8! q- 3- Malde[. q- 320 6'. 65d$ zfn ;no S' Refp. 2. Alij veró, qui nonex officiead hoe d tenentut , folumodó obligantur effe difpofitt illisfubveni:e , fi neceffitas, five occafio id po- Qnn ftulabit;nam przceptüCharitatis non ica ftrictà aupt- & ar& obligat, Laym. /, 2. tra&l. $. c,6, . g. 11 i, E Tencórne credere panperibus , qui fe in mon magná tece[fitate effe dicunt? s hr Refp. INegativé ,namízepe non eft nifi. res PC[CS affctata ; exiftimario igitur illorum paupetta- ul tis five neceffitatis dependere debetà cujufque 4^ prudentiá,& con(cientià:Bonac,d.3.2.4.p.6 ,.5 cttt EjEn$ peccatum . remittere. pauperes cum j PCC' afperitate quadam? w äefp. Elï'e peceatum veniale,eft enim affic- j'* ge-reajïi&gm, li. Cor- M&u A ls N n Y 46 De J, Decalogi Punt t l ! Correxiffinà proximum tuum quamda pecs i £AVIE Ed opus babuit aliquá corre&lione Jictts. Wt zi praceptum eff in evangelio Matth. j 19, f pecca'verit in te frater tu- Afj 4f ,'Vade , Corripe euna, | Y t Suenam. vequiruntur. conditiones , ut L qll quisobligeturad corrstlionem ü fratersam 9 - b Refp. Quinque ffecialiter. 1, Ut peccatum uïq fit mortale ratione periculi falutis , in quo pro« fu ximus verfatur, Azor, 4ls 12. 6 14. 2 7« 12, €. fel !40 "o 76 M 1. Peccatütü debeteffe certum , ne dum fala fisaliotumdictis, & relationibus aliquis intii« titur, proximur aliquo pudore afiiciat, Bone ac, decorreil. p, 7. 2.7, l 3. Sitimendusfit relapfusin idem peccatum? m námaliis, fecundumaliquos, nullus tenetur WK ad correctionem fratertnan, Layman. /ij, 2, It €4p. 7. 1. 2 Sylvefter V, correptio. citatur pro d hàc fententiá illud Eccletaftici 12, Corripe pro- xumum ue forte itevet. 4. Requiritur ut cotrectio ifta poffit fieri (« ne tiotabili damno; imóadillam quis obliga- tur etíam cum damno notabili, fi nimirum ii ftet periculum falutis proximi, Filiuc, zuz, (141. tratP, 28. cap. 6. Garvis autem nece[fitas , (i veanxietas, autrepugtantia, quz fentitur iri reprehendendis quibufdam certis perfonis,moa Íà« | p De pecc 9 porra s. Firt.Thedl, j talitet cenferur notabilis incornoditas , ut no- f jte lls tant aliqui Cafiftz, j« Si probabiliter emetidatio fperati poffit s tiani aliás correctio illa foret actus inutilis.Bo- fidc, d, 3. ; 4. p, 7. 9. 7, Spes autem ifta cenfe- turvaldéparva , & quaf: infüfliciens , quati- T dó quis ratione aliquornm malorum fucceffa- um; exiflimat fe nonhabere (ufficientia talen- £a , aut dona , ad iftam correctionem fraterhám, tttt vel quia proximtüs eft adhuc in exarcerbatione QEO' fuarüm paffionum, velquia ingenium autpro« | n. 0- penfionem naturalem iftius hominis non cog- noícit; n i fl Praceptum correliiongs alaligamä | Dona fï*equmter* 2 Refp, Negativ? : namratiffimó omnes cir- ttt €umftantiz ad. obligandam neceffariz fimul 1etu concurrunt, & difficulteromnes advertuntur, " , necconfuetudo aliqua , quz illudevincat : PW alferripoteft, cüm nemo fein confcffione hác IW' de reaccufet,nifiSuperiores, Parentes;pas ftores, mariti, qui ex fao officio ad 'flr j hoc aliquatenus aftringi llga' videntur. 14 iMl jb ao jril f(0a u Pu N LE ;D'e;-'l. Dem!agi F Pnn&. äö pew ;l I PuxeétuM IL lu Nqu De duobus principalibus Actibus Religis lu enís , «Adoratione fcilicet , €$ Oratione, D Adorafliné Deum;ipfitfque Majeflatifére — a vifht fideliter , ipfi reddendo bonorem b E pracipuum , qui illi debetur ? de quo B. in fequeritibus. Quid e]i Adoratio $ l EF Effe a&tum fübmiffionis erga aliam , R w inrecognitionem excellentiz ipfius 5. ita 4j utratío , ptopter quam aliquisfe fubmitrit; fit excellenti4, quam aliquis recognofcit in illo. S, ii & 'Tho, 2.2.4. 54. d. t, [ Quot funt [pecies ádorationis 2 .Refp. Effetres ; 1. vocátur Zatría, quáa éft veneratio foli Deo propria, & debità, quà pioteftamur , pet cultum precipuutn ; noftrani l i, fubimiffionem erga Deum , ut Dominum àb- folutum , & creatorem univerforüm , tacione hlll] t Ícilicet illius excellentiz increat refidenüs in ipío. Qu z. Dicitur Dulía , feuhonor propriüs farie tti &l &is,;per quemillós veneramür àt períonas vire tuofas ; & periftam fubmiffionem ; quam ip* LT fisexhibemus , honoramus excellenrías illas; M . quibus Deus goa decoravit. ái Nïä De e &2 Oratone, 22 3. Nominatur Zyperdulia, qua eft honor minor Latriá , (nam convenic alicui creatura;) eftcamen excellentior Duliá , propter fingula- res qua(dam eminentias,& ifte eft honor, quem lxgz- tribuimus B, V. María , propter intimam uni- onem cumIefu Chriflo, & ualitarem illam [ eminentem, quáàmater Deieíle, & nominari n meruit, quávetranfcendit omnes angclos , & homines, Donac. de aderar, difp. 3. 4, 1. ha qW Potéfine adorari una. perfona Tri- nitatis fine alia ? i i Refp, Affirmative : ficuti poffamus concí- pere unam non. conceptá alterá ; dummodó ^ j f explicité non excludantur relique. períonz , ab : U.S. iftoactu adorationis, nam licét tres fint perfo- nz, nonefttamen nifi una elfentia , in une foloDeo. Azor.r, part. lib, g. c. $.2. 7. eQuembd adorari debet Chriflus , quz lhsus:t T. fl Re]p. AAdoratione Latriz , nam eft verus Dea n us &licétíeparare poffimus per. intelle&um on vumanitatem à Verbo , ficque inifto ftatunon (s i fit adorabilis nifi adoratione Hyperdplie, eà quod non habeat excellentias increatas , 77 pra- sl «t tamen femper adorari debet Chriftus Iefus j Vif' cultu przcipuo Deo debiro , ipfius enim hu« m manitas femper eft unita Verbo Divino, Vaíq. jlis ï' )00 dü. 96. Cdp. ;. æ 4. Fllluc, trdæn 25- BHWL, TPm- 4I, € Qu m 34 De 1. Dec&logi Punil. 2, Quomodé adorare oportes Sacram , Encharifliam ? Rafþ; ÁAdoratione Latrie , ac cultu przci« ] *" puo ; quiàlefus Chriftus realiter, & (ubftan- tialiter eft contentusin hoc Sactamento, Va- ; lent. lüm. 3- dz;&- 6. 70 IIO PG 46 M j (jn S uomodo (rux eff adoranda ? Refb, 1. Vetactux , cui Iefus Chriftus fuit n TC affixus, adorari debetadoratione /atrie, rea- hm liter enim tetigit noftrum Redemptorem , & l Q reprefentat nobis Chriftum crucifixum. COgB( Reff, 2. Reliqua ccüces debent etiám ado- Aj ratiadoratione Latrie, non quatenusfunrima- gines vere Crucis , fed quareriusin illis Chri- HIUSIC(US, lltCIüCifinlSs e&rcpræfematus. Keg Quomodo adorare oportet. imagines , d* Mi veliquias Santlorum ? ! t Refp. Tllà ipsáadoratione, quz veneramut empl res exemplares, qdas repra'fentant, fic imagi- W fity nes Chrifti lefu adorari debent adoratione Za4- ti]) tri& 5 San&orum veró , ipforüimque reliquiz, Dnlis; & quamvisadoratioterminetur ad ima- E lo ginem (coram illa énim fle&imus genua noftra) eit tameninferefpectiva , cüm imago adore« [ri tur nontationealicojus excellentiz illi infiden« üj tis, eftenim de feresquadam inanimata , fed of propter excellentíam illius quem reprafentat, l; $. Tho, 3. par. q aj« 4 6. 2e- * d De Mddoratione E Orations; 35 Dijrecat[e es Dominum Deum þ';ygulis RCl - diebiis peteudo tlla qua ad [alutem fuut ue-. bftat ctfJaria? de quoiníequentibus. N : Qgid ejff oratio? u — &ef. Effe petitionem , uam facimus Deo; pro rebus nobis convenientibus , ipius Divi- ; .* ät nam Majeftatem , velfan&tos ejus, tanquam [ede interceffores noftros , interpellando, & pet iftum a&um religionis profitemur noftram jn- T digentiam , & ipfius fümam liberalitatem , rez cognoícendo illum utauthorem omnium bo. nado- norüm, yme | Ch!i- 7&»29;2'2:71: ürare ? It Rejp. Affirinativà :ve vecaliter , five mä»-. l,ä Paliter. ita przícribitjus divinum , Luc, 18, Opertet femper orare. Atque inhunc finem Re- demptor nofter nobis in oratione Dominica rammu formulam orandi przfcripfit : nam creatura ma tationalis non (olàm dependet ab omnipoten- tiàDei, ratione creationis , vel confervatios iqui dint Bis, fedetiam àliberalitate & bonitate i pfius adobtinendum finem , ad quem | creata eft , vt ydort fcilicetad eternam gloríam; & nétentationi- busab eádem divellamur , neceffario precibus afidff"' noftris divinum auxilium , & opitulatricem j (cnüb Dei manum nobis adeffe depofcimus. Filiuc, trath, aj, 04p. , d. j 40 e 41 h C 2 Quana gen. N " d 36 De 1. Decalogi Pracepto, Punt,1; l Quandónam teneiur quis orare ? p Refp, Perfeloquendo, nullum effe tempus M determinatum ; nihilominus opinio Ledeímz, uthabet FAiac. loc. cit, », 45. eft probabilis ; i AK quód nimirum is, qui longotemporis inter- vallo, puta per unumaut duos menfes orare mid uml il intermitterer, peccaret mortaliter , nam hoc RU foret indicium, fzmma, acíupina negligene AU tiz, refpe&u falutis propria, Rej um ve[perà , & mané o Ef/hzä peccat , 80n orare DnE hia Refp. Effe peccatum veniale , dum nimírura quisnegligit pro beneficijs interdiu, vel notu IN lm erceptis, Deogratías agere ; vel illud pra- ftat inle&to valdé tepidé finerefpe&tu aut attens CUUf U tione : ita R,P, Bauni in/za fumma cap, 2. (toi Qnas formulas ivepreces adhibere [ debemus ? Refp. Hocftare penes cujufque beneplaci tüm : namnullum extat przceptum , quod hocdeterminare videatur Filiuc, Zoc,czz, 2,81, pra Coníultum ramenerit, ijsuti precibus & for- lit mulis, quas Eccle(ianobis proponit , quafvé Ür FiliusDei nobís dictavit in oratione domini- p €a, Eflnà atteniio neceffaria in oratione ? Re[fp. Affirmativé: nam ut fiat. a&us iíte adorationis , tenemur adbibere teverentiam illí o » €$ Oratione. 57 illi debitam , & confequenter illud folum co- ! gitare,quod cunc fit, npif ? JQuale eff peccatum , non orare Attenté [nz, 'ilis j Refb, x, In precibus voluntarié & fine ob- ligatione fufceptis, effe ad minimum peccatum ntef« Orate veniale. Suarez tom. 2. [ib. 3,. cap.. 4, HHI2 3. nam (uppofito quód aliquis velit orare Deum , !hoc tenecur illud przftare cum debito refpe&tu erga Peh Divinam Majeftatem. Ref. 1, In precibus, ad quas ex obligati- one tenemut , aliqui dicunt probabiliter,quód in materiá notabili , fit peccatum mortale,nam hoc non eft orare , fed potiüs , nt Propheta initi od dicit, za/ís Deum labijs honovat , cor auteus ejus pfæ' longéeflabeo. — Alijveró volunt non effe pec- n catum mortale, dummodo cum precibus illis h ex obligatione períglvendis nulla concurrat a- &ioincompatibilis , nam attentio eft a&us iu- n ternus, quem Ecclefia non poteít przcipere. Quot funt fpecies attentionis? plad* x Refp. Effe tres : 1, eft , & daturad fola verba n,BI. pracis , & eft minus perfe&a. 2, Ad íen(um r litteralem verborum , & eft magis perfe&a. 5, uafvä Ordinatur ad D'eum ipfum , & rem fubje&am, lt pro quà quis precatur Deum devoté, & hec e(t omnium perfectiffima, quamcünque " ex iftis tribus quis adhibebit , . fut- ficiet, Suarez, /7e, cit. i P u- u C ; i X h 38 marc D*—."Df'ï"lfgip — d u P V N' c;- T VM HIII. n h De Vitijs oppofitis Religio'»i . Jentatione f Dei,Sacrilego , $ Superflitioue, :;'uan ne Teniaflinà Deum in tuis adlionibus ,ne- ii gligendo adbibere tuss — meceffrtatibus tgadraï sucdia 1lla,que Deus omnibus bomini- ilri bus providit , fptraus ipfum tibi via P uádam extraordinarid e& infueiá : auxilium laturum effe , de quoin íe- quentibus. [ mon:;ïn -Quid efl tentatio Dei ? ttih R E[p. Eft a&us contra Religionem, quo quís li ab(que iufta cau(a aliquid dicit, vel facir. Á 4 adcapiendum experimentum de divina per- lpl fe&ione , v. g. de potentia , de fapientia , de l&m; ] iuftitia, mifericordia , voluntate , alijfque Iweu) attributis Dei , ut fi imperitus velit abfque íu- Xl ftá cauía concionari, nullà przviá meditatione, hn fperans fibi 3Deo fuggerendos conceptus, Bo- nac, de tentat, Dei. pu. vn. n, r, Quomodo dividitur tentatio Dei Refh. x. Dividiin expreffam, quá quis a&io- nemaliquam aggreditur cum intentionecae i feu( piendi experimentum divinorum attributo- ái, rum;veluti f quis pallio infidens vellet fluviura ali- DeTentat, Dei Sacríil, $ Supevff., : » aliquem rapidiffimum traijcere , fperando Deum infallibiliter fibi auxilio futurum, 2. In 4nterpretativam,quá a&ionem aliquam fett fine intentione quidem ullà a&uali, quz tamen ex (ua natura non ordinatar, nifi ad faciendam iflam experientiam deDeo: ut fiquisex zelo d 7 aliquoindi(creto , vellet iejunare pertotam quadragcfimam ad jmitationem Redemptoris l- noftri , nam eft . interpretartive velle exigere T miracula fine neceffitate. ii eff peccatum teatart ,Qualmamr * M D»EVM? Refp, Regulariter loquendo effe päccamm mortale, nifi parvitas materiz, & indeliberatio excufet , nam femper concurrit cum tali tenta- ] quis tione aliquis contém prusDei,Suarez, Saucbez, | hii Sayrus. Leff. Quod fihocfiat per. inftintum fingularem & | ínfpirationem quandam divi- H PEI- Zide nam,ut innumerz fanctorum hiftoriz luculen- f;'(que ter probanr , nullum erit peccatum. 1e ll Nullumne commififlà. [acrilegium profa- 10n6 nando ,vel abutendo ve aliquá facra contrave- 3 verentiam illy debitam , dequo in fequent, ! Quid eft Sacrilegium? l&iö' Refp. Effe profanationem rei alicuius facre, ia feu dedicate cultui divino, cuifmodi eft Sacer- ytoe d?s » Calix , Ecclefia , &c. viuflü j Id C 4 Qu quEEmER. 40 be Z. Decalogi Pracepto. Pun&.ï 3. eQuet funt generarerumyex quarum pro- //!fþ; |fanatione committitur [acrilegiumi Refp. Tria: z. Perfona,ut jhcerdas', veligio- R:j fs , (ea ille qui vovit cafhtatem , cum quibus fi m committarur peccatum luxuriz , peccabitur B [ peccato facrilegi J Wt 2. Locus:ut Ecclefía , cometerium, Aff 3. Res dedicata eultus divino,ut funt calicet; tij vellimenta , imagines , veliquig , facramenta, Bonac, d;/5, 3. d- 6 p. VHic, ton, 2,, l Quale peccatum e/i]äcrilegium ? L W Refj. r.Ex(u ogenere, effe mortale, pre- pter iniuriam illatam rebus facris, m0u Rejp.2. &atione patvitatis materia fieri poffe ha veniales ut fi quisfuraretur folidum , in ali- (in quà Ecclefiá. Bonac. /oc, ciz, pem $2 0cculià committatur. fornicatio , vel H pollutio in aliqua Ecclefid aut cemeterio , eritune [acrilegium ? Ref. Affirmativà: nam eifmodi loca ma- ) nent pollutaex zazsrá: fatli , uthabet Sanch. l de matrim. lib. 9, difp, $. . 1t. Licetnullaindé fuboriatur obligatio abfinendi à miffarum celebratione,vel quo minus mortui hujufmodi cemeterio fepeliendi inferri poffint, quamdiu fa&tum iftad eftoccultum; íunttamen aliqui ï authores, quicontrarium hácdere fentiunt. Ferkba Q p De 72::!&. De; ; Acril. C Superff. — 41 Verla c afpeéius: impudici im. Ecclefia prt. * fnntne f[acritegzum ? L2 e!igia- . Reff, Nega'tivä: nam ejufmodi a.ïdt,ienesvnon bu/f repugnant fan&titati loci, ut indé maneat pol- bt lutus, vel quo minus officia divina ibi celebrari poffint, Sanch./oc, cit. s. 21. cumm Catet, €9 INa- VAT. li Taihus inbonefli ,qui fiutit in Ecclefiás Mi funtne facrilegium ? LÀ * f Refp. Authores dicunt quod non l mimirum ejufmodi ta&us fint exempti periculo pollutionis, quia tamen periculum iftud eft p moraliter annexum dictistactibus, oportet prafumere illos effe facrilegos, & pro ejufmo- i di confiteri , ut bene dicit Celeftinus in com» d. pendio Thc.ologiæ moralis, ? "i Efine facrilegium. excitare querelas , j - turbas ,ininrias in Ecclefia? Reff. Suarez de Religione lib.3. c, 6. dicit 41 uodfc ; namejufmodi actiones inferunt iniuriam]loco facro , & fpe.cialiter prehibentur Fanch: T per Can. Decet.de immunitate Ecclefiarum 1 c. Alijveró refpondent segativé. dicendo quod P bilis finon concnrrat con temptus, welnota n pcrturbatio offici j di vini, tranfgreffionesin nii jni fcanone Decet gomprehenfas noneffe mortae [ les, ZIngelus, Sylvefi, INavar, Leff, Efine j xe€ Ü r;gï'. A 4 ,D;.I. Deca!agz' P; &cepto. Punfi.s; Efine facrilegium vendere merces ia Cometerio C'iietanus refpondet quod fic:nam hoc eft hj grofanare ocum facrum, mortale tamen non rim eft ut habet Le(, duh. z. & Filiuc, zrad. 24.. : UT |ntg 260. qui ejufdem opinionis funt com Caietano, 90 Effne facrilegium ferari rem profanam 92 locofaero ? | ?(Wll Reft. Aliquos affirmare, prafertim prop- ter Canon, Qtijuis inven !A5 17.2, 4, qui lj dum divet(a facta diftinguit, divería facrile t gia W jj comprzhendit,nim. fzcram de facro; Sacrum de san facre: non [acrum de facro:d eft , furari rem facráin loco facro:vel facram rem in loco pro- [ fano:vel rem profanamin loco facto : ita Nan, þulm ii5 Valm,VajEyg Suar,Fil.Ld)'m. Bonzac, Ali jtamen Il volunt,non effe facrilegitm , füuppofito ,quód zes illa furto (ub ] Á ata non fuerit commiffa curz cPPc Eccleíiz , uti eft, ar gentum gazophylacij , ac M alia oblata jitem fün W es campanarum , breviaria, facerdotumeft, Leff; Goninch, Enr iquez. Vi- n Ó (EtþQria,Fagundezä eHalenam eff peccatum , quando quis Jacrá feriptura lndibunde €à ad jocos vtitur. Í Rejj'ïr. Effe facrilegium mortale , dum nimi- [ fum quis irreverenter abutitur re fa ctá profa- E nando indigaé verbum Dei, Leff, lib. 2. c, s. ET dub.3. EW Qu- x * DeTema:. DezilïiSdcril, CjSupa;y?.y : 44 eQuomodo confiteri oparyet facri- legium ? e Refp, Requiri , nt ponitens. declaret ma- 108 teriam , uirum ícilicerillud commiffüm fuezit i.l h perfurtum , luxuriam , profanationem facra- mentorum , aut. aliorum vaforum Íac At mrum & &c, Bonac. lac. eit. 2.26. n Wwnquam w[us fuifli [nperflitione ali- quá ,uno ex iflis (equentibus modis? od 1, Ad devinandas ves occultas , ponendo cere qi : 8aliquas herbas, fub cervicalileótitui , &c, :gia 7 vel aliquid aliud fimile faciendo. ?. Ad exercendum aliquem atbum magicum, em five dcín fiat per curiofiratem , utdum quis an- ( 4f . mulum quendam adhiber , ut in vitro diftin&té fonent emnes horz, Vel fub pretexta Cbharita- a " i5 , ut fanandi morbos aliquos incurabiles per n appenfas fchedulas , vel certasaliquas preces, Velexmerá malitia, ut eft v.g. mirabiles & , occultos facere nodosin ligulis, equi pedem rial, perincantariones , autalids clavo pravé infixo Vr fierifolet , exulcerare , &c, . 4. Dumquis alicui przfagit malum ,aut bo- I num , rerum futurarum eventum per certas Obfervationes impertinentes: ut fitale fomniü fomniaverit, velifte diesin individuo malé fuccefferit , vel taleanimal ipfi obviaverit, hoc; 1 &hoc, infallibiliter accider; ftem ut fidem d adhibeat, indéque aliquid colligat ; fi &nus j p culter alteri per modum C:ucis fit fuperim J« Itus 44 De 1. Decalogt Præxcepta. Pun&. s. ficus ; vel fifal effundatur , aut fi videat nume- IT zum tredecím perfonarum aflidere meníz, a uid e ]upwjïilia? Kefp, Effe falíam quandam religionem , per quam culcus divinus redditur creaturz , vel l t Deusipíe cultu impertinenti dehonoratur. &wamef ifla creatura , cui vedditur cultus divinus. Kej &fup Ref», Efe Dxmonem, qui honoratur inftar TC Dei, dum nimirum pro effe&ibus extraordi- lm narijs & fuperantibus nature vires , folique N Deo refervatis interpellatur, Ut quandó ali- b quis defiderat ipfius izffrattionem , ad vesoc- cultas & fecretiffimas addi(cendas , per diviza- ?Honem vel auxilium ipfius ad patrandos effe- | ! [ia &us mirabiles , per zagiam , velipfius direttio- Iy zem in adminiítrandis negotijs, per vanam T quandam ebfervationem : Et hz funttres prins noi cipales fpecies fuperftitionis, &c, O . Quid intelligis per cultum imper- Ín Huentem ? li Refj. Effe fervire Deo ceremonijs inutili- bus, & nonconformibus ufui Ecclefiz ; ut jeju- nare diebus dominicis potiàs , quàm reliquis diebus ; abftinere ex devotione die Sabbati à fi nendo, ac interim .alyia opera mechanica exer- €cere, 9I -Qualeuam eff peccatum cultus im- . perti;zem ? — ,nam 3:/]7. Non e(fc nifi peccatum veniale bona REU & — DeTestat. Déi, Sacril 4 Soperf. — a ts " bona intentio , unde illa procedit , dimínuit malitiam 3 Sancbez., lib, 1. cap. 37, num., 10. )uid eff Divinaio? p vi Refp. Eft fuperftitiofa przdi&io tei occul« te , quz fciri nequit víà erdizariá , £5 bumand, uid efl acdlus magicus j/d Refp, Effe aliquem effe&um admirabilem, & fuperftitiofum, qui excedit curfüm ordina- lt ii xium naturz ; ut e, g. folo verborecludere ofti- um,curare morbos certis precatiunculisz quí Qu ) di« effe&us mirabiles,fi vergantin damrum pre- ximi , appellantur maleficia. 500 uide[l vana ob[ervatio ? Jitie efe Kefp. Eile quoddam augurium five ptogno- fticon boni , vel mali , ex confidetatione cerra- ii Iaf rum rerum , caíu fortuíto accidentium , & natutaliter incapacium przfagire aliquid ejuf- pn'n- modi , V. G. incidere in leporem jejuno ftoma- cho, crederemortem fuiamici , ex eó quód fomniaverit dentem fibi excidiffe, tili ln quo confiflit malitia mortalis iflarum trium [peciermm fuperfHitionis ? . Kefp. In eo , quód quis przftet homagium qms emoni inimico Dei , & generis humani, ip- itd ( fum adhibendo; ut operatorem five adjutorera omnium iftorum effectuum, Quomodoa cognofcimus talem. effcélum À epone procedere ? Refp. Ex eo, quód talis cffe&tus nequeat fieri n 14 natrraliters namomtnia redia, quz adhiben- tut z d A€ — De l Decaloyi ? ; M apio m ml tur , ut talis effe&us fequatur, funt vana, in sf ] utilia , & impertinentia , có quód per nullam vím,aut caufam naturalemi ad eju(modi effe« étum producendum ordinentur,& confequens M ter neceffe eít, u: talis effectus procedat ab alj« li q quá causa plusquám naturali , quz nullaaliá elfe poteft quàm ipfe Deus , vel Dcemon :atquí Kinf) n Deo itte effectus attribui non poteft , nari nul- la ex(tat promiífio in facra fcriptura , neciri PWdUI do&triua Eccle(iz, aut exetnplis piorum homi- W num , quàd Deus velit applicando ejufmodi A inedia impertinentia, revelare extraordinarié ( ii res abítrufas , & fecretas : vel fit productürus effe&us admitabiles , contra ordinem natura, .?!Iit folimniodó ut fatisfaciat curiofirati, atit ina- litiz füperftitioferum: vcl quàd fit prediétu- l £üs per varas, & ridiculas obfervátrionies , felí« b cem aut adverfum rérum fucceffum , qui à fo- lp á ipfius infcrutabili ptóvidentià dependet; & ij confequenter concludere licet folum Dosma- j/ nem effe autliorém liorum effe&tuum , propter pacum explicitum ve/ implicitsm , quod fu« perítitiofus cam illo inivit; Zo/er. lib 4, c, 157 " ler i, 2, €8 3. vin uj Quid eff patium explicz'tum Cuftp (n Daomone? fin - Re/'þ. Effe conventionem verbaletti cüii u [/ Damone, vel expreffam intentionem fi uPer&i- tiofi , utapplicando talia media vana ; & iríuti- I*n lia ad producendum talem , & talem effe &ums Da , 39 a ] Y De Tejtat, Deiï » Sacril, €9 Superft b' 47 " Dermon infállibiliter concurrat , talísque effe- üllani étus fequatur, iefte S$uid eff patdum implicitum: Quene .. Kefp. Tunc aliquis paétum implicitum cum b ii Domone liabere dicitur, quando in omnibus ]aali fuis a&ionibus non habet quidem intentio- :atquf nem exprefIam adhibendi Doemonen, interim ) tamen ad ejuímodi a&ionem five effsctum iecit producendum , utitur medijs impertinentibus, Qs qu& provenire non poffunt nifi ab ipío Dosmo- (riod ne , ita ut velle talem effe&um per talia media Ünati fittacité velle Doemonem effe authorem calis biny effe&tus, Toler.Ib. 4. c.14, ituld eQuid i quis producendo talem effctfum jcie Yeunnciaret omni pacto Diabolico ? didi Refp. Quód renunciatio effet inutilís , foret N enim cohtraria actioni , oré tenus dicens u- j:l nhum,& actionefaciensaliud. — Bonac. zom, 2. ld dip. 5. 2 $ p-3. o Divinatio fatia per imvocationtm taci- *optef tam ,potéline e[[e venialis : d li Refp, 1. Ratione parvitatis sateria, venias / em effenon poffe,nam velin minimá parte di- vinationis ufurpatur cognitio rerum occulta- rum, qu& foli Deo eft refervàtá $ hoc autem ef- e materiam gravem ad peccatum mortalecone gt ftituendum, manifeftum e(L.Ita Saucbez in ape- YAWorali d, 3. c, 38. . 18. " Refp.. 2, Ratione ignorantia, que non fitcraf- g'uti- lem, lum fal' vel affectata , illam polfe effe venia quia» » 8 Dc 1, Decalogi F;æ&epto. Punt. 3; uia aülla adeó gravis malitia conegurrere vls i li detur. ut habet Sazcbez, loc, cit. , a9.. Valent, Sayris, Cajets ut fi populus fimplex, credat ejuf- AK modi divinationes fieri per virtutem aliquam ii divinam, vel caufam naturalem ; eó quód vi- dim deant nihil aliud adhiberi , quàm herbas ali- ln quas, vel verba fancta , &c, Efiné pccchum » fuccurrere proximo ia nece[fitate conflituto , per applicationem , verum h facrarum , puta orationuno , feriptura fa- q Q i T crá , aqua beneditla , Cdc. h f Refp, Si hocfiatex fuperftitione, effe pec» catum mortale. Superítitionis autem fignum 1 eít. 1. uando omnis generís perfonz , five 4i 1 I vitijs dediti, five virtuofi operantur indifferen- terper ejufmodi applicationes ; nam donum L miraculorum, ordinqriä eft privilegium fancti- tatis. 2, Quandó adhibentur ejufmodi res facree lt contrainftitutionem & ufum Ecclefiz : Dae« li Q mon enim non habet opus iftis. facrisad ope- h randum ,fed illa defiderat, utea profanet, B fubtili&(que homines fallat. & LT Excu[/Atne ignorantia à peccato mortali , in omnibus ifHis aClibus faper[fitiofis » dide pet Refp. -Affirmativé , exceptismalefictjs, cüm de in illisnulla ignorantia fuboriti poífit, có quàód CC iure nacurali fint 'rohibita, in alijs veró acti- G ; bus fuperítitiofis, lunplex populus no nfci t ut— ffuu rum l d De Teutah Dei , Sacral. &à Supgw*; - à d ïum ejufmodi divinationes, effe&tus admira- &il biles, atit vanz obíervationes fiant arte Dia- teju* Bolicä , velper vircutem naturalem ; & (&pe- quam iumerócredítíe obíequium praeftare Dco 2 düm fimile quid agit ad fuccurrendum proxi- ld Vi: 48 d i'hO, Lt;ä; lläg P O MP n dü!*g s H 26; eQui dubitaret ,num eju[madi 77 " effent mála ? t | Refi). Oporte tut dabium iftud implicitum [. evolvat , & perfecté dignofcat, num res illa fit mala ; nee né , antequam operetur : aliàs pecca- 2 tetmortaliter , exponendoíe peticulo com- Qurt mittendi fortilegium; , It «Qui per timorim aut pufillanimitatem , ere €$ ad evitándos 'mnes farupulos , faceret a&io- Qul hem aliquam vama ob[eruantia v.v. nollet. At - effedecimus tertiusad menfam , | péccarétne smortaliter ? fuet Refp, Negativé , nam non foret nifi fuper- De ftitio quazdam imperfecta. Sancb. Lib, 2, CAp. 4 | of Vtfi quis exequendo. a&ionem aliquam ha- fant beat refyectum ad fomnia, ad catntum avium, & adalias vanas obfervationes ; po tiüs per rtd/lli timorem & przcautionem alicuius finiftri ac- cidentis qiiod fortaffis aliqdändö evenire ex- pertus eft , quàm ut per firmum affenfum , five s,cl? fidem tali rei affentiatur; talis ; inquam; non p qllüd peccat nifi venialiter ; propter rationem alle- g gatam fuperius ,' &c, Poteftetiam fieri , ut ef- ; j fedus intentus non fequatur, falluntur enim n Pars 1 D Íxpif- — Ex $o De , Decalogí Pracepto. Punt,s. fzpiffimàex fingularí permiffione Dei ifti ob« « fervateresà Daemone , utbené notat De/rio /; W A. difquifit. magica, c. 2.4,7]. r ln Ejluà peccatum permittere calculari delineari fnum Horofcopum? f;mm El Refp. x, Sifiatex levitate , aut vanitate , ac fine credulitate, nonefífe nifi peccatüm ve- iU r niale. Atj Refp, 1. Si quis firmo affenfu ejufmodi pre« i | di&ionibus adhzreat , eft peccatum mortale, 'cüm fit attribuere cafui fortuitores futuras Mi ii contingentes, quz dependentà libero hominis d j atbitrio , quatümve cognitio eft refervata foli, C & infcrutabili confilio Dei. Etlicét aftrologi mfx Pc allegent innumerasrationes , ut fuas iuftifi- cent gredi&iones . Chriftiano tamen fufficere l^ debet , quàd (ciat Ecclefiam, per Bullam Sixti ] V. condempáffe aftrologiam iudiciariam , l Horofcopos, & ipforum authores, ut ita cettà affirmare id non audeant ex Bulla citáta. p j lin) Eflne peccatum uti. pbyffognomid , vl €0IP ANecromantiá , [en Chiromantiá , ad prafa- um giendum aliquid $ nibi Refp, 1. Pradicere ex confiderauione , feu £Qm infpe&tione lineolarum in oculis aut manibus, lg illud quod naturaliter poffunt . fignificarera- lut tione difpofitionis corporis , uti eft fanitas, D remperamenrum , paffiones animz , nullum eft l peccatum: certó tamen & infallibiliter illud Atj f velíe t "— — — | De Tentat. Dei , Sacril. 69 Superfe, $i T - velle predicere, foret peccatum veniales cer- m 1 tóenim nequit fciri -ut habet 24zor €4 De/rio, Aefp. 2, Pradicere ex afpe&u ejuímodi [ ineamentorum fucceffus malos , aut bonos , quinon dependent àtemperamento hominis , fed (unt/ meriffimé contingentes, ac reli&ti T yo providentiz divine, e(t peccatum mortale. Refp. 3. Vellefcire , aut indagare ab 4Egype " tijs (eu Cyngaris , ut vocant , bonam aut finiít- ram fuam fortem, vel fortunam cum eredz/i- xl Irara tate ,vel cumaliquo fcazdalo ( ut fifacerdos mini ipfis manum porrigeret ad fibi prefagiendum) agl eít peccatum mortale: fi veró hoc fiatex folá curiofitate(ine. omnifide & affeníu, non erit rj fs ni(i peccatum veniale. Sazcb z, tom. 1, lib 2. €, ffc«t 38. 9. 48. pracept, , 4, , 0. 4. m. x. : T Effnà peccatum obfervare fomnia? ia Aefp, 1. Obfervare fomnia,; fpe&tando ea d preciséquatenus naturaliter fignificare pof- funthumorem aliquem predominantem in iU corporé,quá ratione. aliquiscolligit fe bilio- " fum effe, quia fomniar derixis, & diffenfio- nibus ,item alius concludit fe melancolica eífe 1 ,(ä complexionis, eà quód intra dormiendum fz- mlbüïu pius fibi mortis five fepulchri fpecies obverfe- a tur ; aut phlegmatice , quia fzpé in fluminibus ii J luctatur no&u , nullum eft peccatum, u Refp. 3. Obfervareejufmodi fomnia , illis '[lllü adhibendo fidem üt indé deducat, res occul- ta$ , vanas , cüriofas , & inutiles , mediantibus vcm nse sertis ideis,quasipfi imaginatio intra dormie um $2 De I. Decalogi Pracepto, Punl. 5, dumreprafentat, nullàmque habent propote tionem aut vim virtutem naturalem ad dedus (r*) cendum hominem ín cognitionem talis effectus occulti, eft peccatum mortale, nam ejufmodi revelatio nequit provenireá naturá, vel potee ftate fomnij, necetiam probabiliterà Deoad fatisfaciendüm vanz cutiofitati fuperftitiofos rum, qui per media extraordinaria & vaná | Mq; I quarunt inveftigationem verur inutilium , ut eít (omniare feminam, qtix defponíari debeat; p & per confequens concludere licet, quód hoc f totum fiat operante Dasmone cui. adhibere qm fidem fcelus eft, ita Leff; 1ib. 2, 6. 43, dub, $; fii Commitiitirne fuperflitio , dum quis fe fcq permittit tangi ab aliquofilio , qui eft. feptimmi aumero , ad fanandam. flrumam , vel ab Aliquo certafamilia ad tollendum tumorem [penis ? H t Refp. Plurisios effe graves Authores ; qui 104j nonrecijciant , aut condermrient ejufmodi cus (ul Til rationes , credentes uftm illartim poffe per- (s mittiinrepublicá, dummodó poít fedulum It j examen Theologorum nihil', quod füperftitio- $ tef nem redoleat , inveniatur * nam cüni proba« hod bile fit curationes ejufmodieffe gratias . gratis L datas , quidni DEUS inbonum | comfnunita- -- tis , poffit ejufmodi donum alligare certis fa« miliis, cüm & illud peccatoribus fubindé con* ceffiffe legatur. dzor lib. 9.c, 25. q, 2, Sancb. i 32 oper.moral,lib. 2,, c 4p. 40.7. 4'7, P'illoria Lef. F Wsl €$ plures aljj, Pun ] De Simonia €9 Decimis, $5 '0poi bh didETHIHEHTHIHIHIH E HIHIMIMI o TO CLUI (rmod PuNcTUM IVWV |pot De Simonia €9. Decimnis. Deod hii : Ya Nunquam emifli , aut vendidifli beneft- cia , velconciliafli tibigratiam alicu- Ir, d o jus ad illa obtinenda , prece , aut. pre- o h 1/o , fpondems recompen[ationem a4li- dht j quam temporalem , vel 4lio iniquo i / euodo ie illisiptrudendo , de quo in j fequentibus ? äptimæ ï! d Sonid eff Simonia? n R L fli' Effe fagrilegium procedens ex delibe- ratà voluntateemendi , aut vendendi ; pre- $50 tio aliquo remporali rem aliquam fpzrzualem :odi (ut (nnt facramenta , confecrationes, benedi- f p ulu; &iones, bene,&cia, & omnis zfus alicujuf po- t teflatis [piritualis , uci eft excommunicatio) vel erfi rei fpirituali annexam , ut funt prefentatio ad. beneficia , veftimenta , vaía, Scalige res facra : Prob-i' , gmd Leff. cap, 35. dub. x. n. 1, 2 €8 feqq. s t / Qu efl origo nominis bujus j Simonia2 a Refh. À Simonemago ,qui primus in. no- " voteftamento, háclabe infectus fuir, ibi Dj Pe[- ) y/ UE $4 — Del.Decalogi Præc?pto. Pustha. perfuadens Spiritum San&um poffe vendi,| i á, 8. V I Quale peccatum eft. Simonia i f Keff. Ex generefuo effepeccatum mortale, ! /i eppofitum religioni , per quam obligamur res divinas, & (acras debitá cum reverentiá tracta- h re , cujusoppofitum facit fimonia , redditenim Mi illas vel maximé contemptibiles , eó quód eas (Qnit appretlare nítatur rebus abjectis, & vilibus,ex h quo dein maxima irreverentia in. DEUM ut " auctorem omnium (acrorum redundar. &tj Peccatum iflud potéfine fievi veniale ra- Hone parvitatis snateria 27 Refp. Negatiué , nam femper maxima com- EM i mittitur per hoc peccatum irreverentia erga DEUM, utauctorem rerumfacrarum, & con- trarem ipfam fpiritualem, illam reputando h ut vilem, & abje&tam, dumvenalis pro retem- porali exponitur. — Sepramis de Simon, trall, magr h IN Quomodo probibetur Simonia : Rl'll Reff. 1. Jure divino & naturali , cüm ip(a lg tatío doceat , fidefque di&et, dona fupernatu- A raliagratiz & Sacramentorum effe digne tfa« étanda , nec deducendain contra&um vel pa- lijg &am $ pecunia tua tecum fit in perditionem , qua« fen niam donum DEIexifhimaffi pecumia . po[fideri, tin digit Sanctus Petrus Simoni Magoa&t. 8. "u nb EEX : De Sifnania, £2 Decimmu.' $5 vel | Refp, 2. Jure divino pofitivo explicante juä maturale, graztsaccepi[His gratas date , Matth, ) 7, Àc denique jure ecclefiaftico , ut innumeri canones teftantur, orti Efluà Simonia , emtre calicem confecra- AUL IG tum , aut albambeneditlam , €$c. tid 'et Ref?, llla emere carius ex eó , quód fint be- s nedi&a , eftSimonia , quia hoc eft appretiare ; confecrationem, ibuS»Ei ( ] ( Refp. 2. lllaemerecariüs , eo, quódin il- lis benedicendis plus laboris , & fumptus fu- ' erit impeníum , non eft(imonia, Ferzazd. j.p. T €. 144 7. I5, Eflnà Simonia , celebrare miffam , con- n feffiones excipere ; fermones ad popu- t lum habere pracisé , & principaliter . LU -b lucrum inde proveniens 2 J | Refp. Effe peccatum mortale ratione illius ) [Ctä magnzirreverentim, quz coraittitur contra n minifterium fpirituale : non tamen peccabitur peccato fimoniz , 6i nullum paétum exprefurs, ;P aut Zacitum intervenit, in quo malitia fimo- nj niz conftituitur. Leff. /oc, cit. ?. YO, ) e[m(*; -Quale peccatum eft , emere beneficium t ;nä [ Refp. Effe grave. peccatum mortale fimo- u niz , annexam habens excormunicationem re- W],?M fervatam Papa: 5 nam eft inferre injuriam ma- Wæri ximám rebus facris,dum illas appretiat , ac in l pacum deducit, 4 L | ILitei- 5-'6 g p? ]? Demlagi Pr-.æc?pt.o, Pun.ä?. 4 Licitámne eff , dare Aliquid alicud pere. [ona , quamnultum apud Patronum , frye.V ) eollatorem poteff , ad à procararïäzæ 1 . þengffï ! J [ Refp, Negativ? , incutreret eniri vitium (j n moniz, Fernand.3, párt. c, 14. , 30. (in Iffe, proque emitur ben f Ciüw ? äflfic Simogiacus : i Refp. Nerative ; Durjodo illud ienoret^ velipfe nonconfentiat,tenebitur tamenejufinos di beneficium quantocyus relinquete , ubi prie mum in cognitionem illius devenerit.- ita 49 ä ü €rt CABOHCS, / A Qui pracurat alteri Bmgïcüm, potéftne aliquid accipere pra fualabore ? Refp. Afhirmative [ . :Dumodo illum non fi pluris faciat , quàm quantum valeret refpectu n alicujus reiprofanz , nam G laborem fuum plus PQ[ ris zitimet ratione illius magnz utilitatis ; quz l h ex obtentione talis beneficij Provenit, comit- tet fimoniam , hocením eft j 1/ , accipere fala- rium confideratione & intuitu benefici k LX lib. 2., c. 35 dub, g.p. ag, €$ 46, Poté/fne. quis dare certam fummam pecte- nia AlicHi , ne ab klloin beneftcio obtinendo vexetur vel retardetuy ? Refp, JAffivmativé : Dummodo ad tale be- ncficium obtinendum jus acquifierit, ut fice- L nim , Y N De Simonia &$ Decimis, $7 M pim, & exconfideratione talis juris acquifi- [ ti, & adredimendam vexationem , quam dif- ceptando incurreret , datcertam pecuniam , non yeró intuitu elifirbencficij. JVavar. c,25. n. 114, Rebuff, -f £it,n. 28. ,de[monim n,176. Fernand. lec, n Committitárne fimonia , dum dicitur Pa- srono , five collatori ;. da mibi tuum bene- * m : f""'»,";ö eear ibi tradam mesm v,g, equum ? | Refp. "A ffirmative. Taleenim pa&um eft ve- | Pfl' N ré fimoniacum , ac fimonia palliata, Quenap [unt ile peue , que imponun- tur Sumoniacis 3- h Refp, Effetresfpeciales, qua defa&oinus fufuat, 1, Excommunicatio refervara Papz, nol per Exrravag, cum. detefiabiles approbatam d erPium V, 2, Tenentur beneficium per fimo- | plll niam obtentum relinquere , nam collatio nul- qüæ laerat, ut decreyitPaul. II in e&demextra- fl vagante, 3, Obligantur reftituere omnes fru- fil: L &us perceptos Ecclefiz illius loci , vel illos di- ftribuere in pauperes ejam ante omnem fen- tentiam condemnationis , nam eos 7 poffederunt injufté , ut habet l Concil. Conftantienfe, lt ov s (e Sü« 1j D; P N 4 be 1. Decalogi Pracepto Pustt. 4. Seloifline fideliter Decimas , illas nec ce- W laudo , velpermittendo illas diminni , vel ä'äfC donaudo ficuti Caín illud quod evat pe- " dl jus,vilius? de quo in fequent. ilis vid quam virtutem fpectat folvere m decimas Refp. Ad vittutem religionis,ut habet com- smunís Theologorum fententia,(unt enim ordi- h natzin fuftentationem miniftrorum cultüi di- nii vino defervientium , eumin finem (cilicet, ne ib illi in quarendis vite neceffaríjs , à continuo eu Deifervitio divertantur, i "uomodo pracipiuntur decima: f lum Refp, 1. Per jus naturale ; & Divinum , quoad fubftantiam , oportet enim nutrire eos hd quiferviunt , 4wis militat. fuis flipendijs ?. x, A Cor, 9, v RefP, 2. Quodconcernit determinationem quantitatis , quzeft decima pars, hocprove- nit à jure Ecclefiaico, contento in facris Ca- W i nonibus? Cap, Ecclefia , Cap., de decimis 16.2, 1. & ex Trident, [eff. 13.cap. 12. ad imitationem H veterislegis, in quápars decima erat precep- ta. Exod. 22, Sedhoc preceptum cüm . fuerit Q morale, ceffavit poft Paffionem Chriftilefu , « ut habet Vafq, Potéfine quis boná confcientid decimare d ?, um uudecima , aut duodecimá parte? K Refp. Adfirmativé inillislocis , ubiconfue- tuda "P — De Simonia tà Decimir. f^ ( (f« tudo per fpatium quadraginta annorum abro- ] gare poreíft legem humanam & inferc morem tali nodo decimandi, dummodoó fatis adhuc reftet pro faftentando miniftro Ecclefiz, nara t alids confuetudo non poffet prevalere jurí na- turali, FZiac. trac, 27. e7.4- 8. 7,153. €$ 4 [ Dd De quibus tenetur quis decimare? Qd Refp. De fru&ibus omnium rerum : Deci- ii d mas do omnium qua po[fideo , dicebat Pharifzus inEvane o elio : fed hácin parte oportet. fequi NU confuetudinem loci, nam in. aliquibus locis decimanturherbz, inalijs faenum, in alijs alij -- fiu&us, dummodó neceffirati, & fuftentatios ni miniftrorum fufficienter confulatur , nec be- Q , n neficio fuo fruftrentur. « ii Qualenam peccatum cammiftit i, qui non folvit decimas ? n rove Refp. 1, In materiá notabili , effe peccatum morrale contra juítitiam; retinet enim id, quod s rl alterieft debítum pro falario fui minifterij fpiri» tualis. jont Refp. 2. Cum Suarez., Filiue, : qui dicunt a detentionem decimarum effe facrilegium ; ex futi eo, quàddecimz fint debitz Ecclefiz , pro iIefu ! minifterio facro , canonéíque fepius éjufmo- di detentionem |facrilegam vocent c4p. Deci- r 245 16,4,7. Nihilominus Bonac, & Layman um; tenent,non effe proprié lo qucndo«facrilcgi nam )nfüï' [uäü T. [ De 2, Decalogi Pracepto, Puntt. 1. nam decimzin fe ipfis confiderata , funt alí- quis u(us temporalis, - Datirne aliqua penapro dolosé de- wmzmtzäm' 2 Qu Refp. canonesíacros , ficut & Concxljum "Tridencinum intentare excommunicationem , us tamen non eft nifi comminatoria adeoque nuilam defa&to penam fubdolé — decimantes incurrunt 5 ni(i ftatuta parc:cularla cujuíque at diccefeos aliud evincant, qua proindé quifq; confalere poteft.. hr [ n —— K dan Supra II Præccptum Decaloy. 104 I De Mendacijs. H De lIuramentis , Perjurijs, €9 Blafphee mijs, li II De promiffronibus fimplicibus €juva- Q 2hento conjrmatzs. N De Votis. IV. l t um d PuwcruM I i De AMendacijs. D C f Nanüam dixifli aliquod mendacium,ex P uo zotabile damnum proximo effe- — & — eulum ? de quo in fequent. Quid p — — éf De Meäz&aaä:. Quidefl mendacium : f' Zlfæ um Efp, Effe vcrbum'prolatum» cüm intentios nefallendi, feu decipiendi proximum ; qui ejüfmodi di&tum verum esiftimabit. Iu "Suot müdi erbum aliquod dicituf lmz falfum ? yt ;.i, Quandó illud nor Refp. Duobustnodis Gd eft conforme rei , qu& aftrüitur, ü t fiquis di- non fit. ufqpe cat , rex eft Parifijs , cüm tamenibi 1ui((13 2, Quandóejuífmodi verbum non eft con- forme menti illius , quiid profert ücfi dicats tex eft Parifijs, &interea ipfe contrarium cte* daf; In quogam borüm modoyum coofrflit ind« litià mendacij ? " : Reij In ul imó, dum fcilicet quis. menti fux non confentancéloquitür, Quateconfe- d diceré falfum junt- quenter colligerelicet: 1, Quo verbum , exiftirnarido effe verum on fitinen- daciüm, nam hoc hon eft loquicontra. men- tem propriam, 2. Proferre verbüm verum cre- dendo illud effe falfum ; eft cotacnittere men- daciüm$ eft eniín loqui cofitra mentem. 3. Di- cere verbum falfüm in fuá fignificatione , pro- ferretamen illud in tali forma & modo. v.. g. ftentes facilé conij- 1 perludum, aut Jocuio,ut affi ro vero illud fua- J cere poffint loquentem nollep m n4as- dere, non eft meudacium ; nam nulla | uit, Q»d Es £2 ,i;e 2, Debdlogi Pracepto, Pupil.t, btxii, utfuppono , intentionem decipiendi autfallendi: fic nutrices excufantur, dum di- cunt fuo infanti , lupuseft foris ad januam;nifi lt l quantocyus filueris ego te illi. devorafidum lu proijciam , & alij huju(modi loquendi modi. ity Layman,tratl, 3, libe 4 c Yj citans $, Anguflin, de mendacio, K 1 Af il eQuod fí quis iflo modo loquendi deceptus feiffet , talifae diceretur mentuus ? l A Refp. Negative : 'Talis enit deceptio poti- o üs artribuenda foret illius judicij imbecillitati, qus t quàm falítati ipforum verborum. D Effnà omne mendacium peciaminofum q Refp, -Affirmative ; cít enim oppofitum alí- J eui attributo divino, fcilicet veritati, $,750z, Qd 2. 2, Q. 110, At, $. 40!"[ Nunquámne ergo permwm eft üemiri ? j Refp. Nunquam , nam mendacium forma« leeftintrinfecé malum, quod nulla circumftans l tía reddere poteft honeftum. Zozac, demenda- t 10 q. HHCA D,2,. P. , ii i Übligamfrne femper dictre veritattm . Ungy r Refp, dffirmativà: terminitamen ad illath Thod dicendam aliquendó funt clari , & intelligibi- [m les , aliquandó ambigui, feu zquivoci haberi- tes duplicem fenfürn pro neceffirate , (eu obligatione,quam quis habet loquendi, JMo- "s De Mendacijs. 6 d Modus equivece loquendi , éfue licitus : di 1l Refp. Mffirmative;: Scriptura enim facrail- lum approbat, Gen, 12. 16. & 27, Matth. 16. m Ioan. 7. exempla fan&orum illum confirmant, Yi ut patetex hiftoria S, Athana(ij, S. Francifci , iif &c, imó fiquisiftum zquivocé loquendi mo- dumípe, velzeloevitandi mendacij 6 medio hj tollere vellet, fanécitius omnià mendacijs re- l 4E u iivoca tamen nemo adhibere de- creto. j bet, nifiju i aneceífitas fuadeat : nam — aliás ?otï- Iu quispeccatet , perturbande duplicitate fua fo. cietáteim civilem, Tunc autem cenífetur eífe neceffitas jufta, quandóinterrogaris de re ali- W quà , quam nonobligaris dicere, quamve non hali- potes detegere ni(i cum tuo vel alterius praju- Ti dicio, Filiuc. tratl. 40.c, 2 4, 7. Layman lib, 4« tratl. $, 0. 13,2, 10, C9 11. ii ori .Eþmï mendacium loqui aquivoce lbt Rejp. Negativé: nam hocnon eftloqui con- qutd tra mentem propriam ; quandoquidem verba &quivoca habent duplicem fenfum , quorum unuseít conformis cogitationi illius,qui loquie m tur, &alterintentioniillius , qui auditejuf- ]il modi verba equivoca, nemó autem tenetur Jigh Íc conforniare intentioni alterius, fiipfa " fitirrationabilis. Lef. lib 2,€, 43. fei a ;di; Qui L J $4 x;De 2, Decalogi Pracepto. Puntd, t, Sui injuff cogeretar vefpondere , c vniü j ignoraret àquivóca , quid ipfi &i dum ? A [ Rejf). Dicet, proüt confcientia ipG fuadée: T bit: fic puer interrogatusálatrone nürn pater ! [l domifit adillumi occidendum, ignotans uti f zquivecatione , dictante nihilominüs cons reh'gi Ícientià , quod foret perniciofüm hic, &nuünc tl edicere veritatem $ poteft refpondere pairem Cm non adeffe ; nár tale meridacium nor etit pece dece; catum: nofenim erit nifi materiale , cüni vo« magt luntás conftitüta inter duó extrema , quorum q unum cogitür eligére ; poffitad minüs ; con- fcientiá illid minus judicante ; reli&o majori fe detettnináte: ut laté probant. Lajmaz €$ " Pafa, Püet autem exiftimat , ut facilé conjicere licet, tneridaciuin effe levius ; quám homici« dium'. -Suet funt [pecies inendacij & qua- lia [antpéccata? Kefþ. Trest í, focofum',/'m ludicrum , has bens pro motivo delectationem; quod plerüme t quefolüm eft veniale ratione. patvitatis fuz; nam falfloquium iftud paryi ponderis e'ffe cenfetur, Zozac. làc. cit.m. 3. ? 2. Aliud mendacium dicittirojïcioþ;w, re- t fpiciensaliqudm utilitatem parvam, ut acqui- :cnda.;n , velretinendam, quod etiam non efh l nifi De fumm. Perjnur, 9 Blafphena; 6j o*l nifiveniale, ratione fcilicet patvitatis fuz, Bonac. lec. cz£; 3. Aliud mendacium aþpellatur pt;;rnicia'; f( , cujus obje&um ,five motivum eft dam- uaäea num fpirituale , auttemporale , proximi : quod patef fifit notabile , acin mareriá gravi; conftituec [ DN peccatum morrále , ut eft v. g,mentiri, , contra P religioné,contra fidem, &c, fin veró fit in mate- : QUE rià levi,non erit nifi veniale,nam omne menda- iiiïtm cium quod non continet aliam malitiam, quàm I p* deceptionem proximi, defe eft veniale, nec ii magni ponderis eíIe , aut charitatem deftruere jOtlt cenfetur , dummodo rnullum inde aliud D malum fequatur, Leff./oc, cit. sum. mjori 49. C2 44* TR jjct THIHGHEE ZIHHINIMIMIMEEHUROE TM ER n PuwcruM I[MA De fTuramentis , Peryarys , Bl&'l-/lühemii.fl li l Yled Nunquam jurafti pro re falfa , vel v.qtmm tl exiftimafli falfam , quod. eff perju- eni yium wmoriale ? de quo in (cqtfen,;-. i, ^i tibus. ld E nol f l Pars dL, : E Quid D &6 be s. Deéalo ; Precepto Pz)n&, 23 -Quid eff jurare? Efy. Effe DEUM in teftem vocate illius; . R quodtunc afferitur, ; ( JQuare jnratur ? Ti lt Refj. Quia homínes nolunt adhibere fideta fimplicibus verbis, quamobrem ad DEUM re- Q curfere folemus, qui eft príma veritas, ad con- in| firmandam per ipfius teftimonium divinum , n veritatem humanam;quód fcilicet (it conformis menti eam proferentis, Eftaà licitum jurare I Refp, -Affirmativés Eftehim a&us relieto- ]i nis, quo DEUS honoratur, dum ícilicer in relzg; noftris neceffizatibus , ipfius divinam implo- 10f divin; ramus veritatem : juxta illud Lasdabustur emnes, qui jurant in eo. ita. $, h0. 2. a. q. L " $9. ati.2, lt «Quot modis DEI teflimonium in- dj V0CAYaMS ? Pop Refp. Duobus : 1. Explicie , & termíníg fide expreífis; urfiquisdicat , zeffor) DEUM; Vocq DEUS mibi fit teflis vvivit DEUS, €óc. latm 2, Implicite ,aciníuiscreaturis, inquibus mOdq divina ipfius veritas refplender ; ut fi quis juret IVin per diem , autper . charitatem DEI , vel per quem Wm folgm, vel per (uam animam , &c, ln Que L] * De furament. Perjur, Cä*BIa/þiyeä: 67 Quanam intentio requiritur ad lf —^ juramenttum ? Refp, Débete illam effe expreffam , velta- citam , utquisdici poffir vocare . inteftimo- nium veritatem DE! , pro confirmatione huma« bt n&, ita ut fineiftà intentione quomodocünque [tt quis dicat , aut quibufcünque terminis utatur , I non fit cenfendus juráffe, — F//zgc. de AW n"m. 41.. jumæmh qmi Propone sobis bác de ve aliqua exempla ? (l . Éccetibi quinque confideratione digna. r, j f Dicere: Permeam fidem ,in fide [acerdotis , aut icul religiofi , velChrifiiani,Gtc, noneft jurare; nonenim invocaturin teítimonium veritas implæ I) divina ,fed fidelitas humana; "Heut, 7. 2.. Bonac. de jfzra- * .M 2, Dicete (:zeafides, per. DEUM) cum intentione in teflem affümendi veritatem fidei Jf divinz, eft jurare, ordinarié tamen fimplex populus nihil minus cogitat , quàm ut ad fuam fidemaftruendam velitetiam DEUM ín teftem n EU vocare, adhibensverbum iftud (DEUS) ad fuam fidcm,po:ïüs per exaggerationem, five ]cw modumloquendi, quàm per relationem ad divinam veritatem ,átque ita. talis modus lo- i quendi conjun&us mendacio , non erit nifi pec- catum veniale , ratione alicujus itreverentiz , entum erit, nam ngllum juram B a ?. Di- ,Of & be 2, Decalogs Pracepto, Puntl,2; | 3, Dicere, boceff ita verum , quam vertm | | l eft , unume[]e DEU M, vel, quam verum eft ü;iis ipfum Evangelium ,foret blatphemia , fi nimi- D rum quis vellet comparare veritatem DEI, aut üïa ! Evangelijcum veritate humaná; Si veró quis & d ita loquens folüm fubintelligeret , quód resa inti: fe afferta , fit verain fuo modo, &genere, ac «if DEUS, & Evangelium in fuo modo, & genere, vlüs verum foret juramentum, Sed fimplex po- Riv ' pulusnon ita fabtiliter philofophatur, profe- IU rens ejufmodi verba fine omni comprehenfio- iey nefensüsillorum, acper modum loquendi bum ( potiüs quem informá cujufdam | invocationis lj divinz , talí(que modus loquendi etíam inclu* dens mendacium ,nonerit nif: venialis, nam nullum eft juramentum. Sazcb. lib. 3. cap. 2« 3. X9. d 27 termotnis lib, 2. c4p,32,9,21, r 4« Jurare per creaturas, v. o o per diem, fü- "r PI lem, íine omniintentione invocandi intefli- Dd monium veritatem divinam , que in ejufmodi IY creaturis relucet , licét quis addat verbum tl iftud , DEUS , v, g. per claritatem DEI, po- Tity tiüs tamen per exaggerationem & per moduni &nj plebejum loquendi , quàm per. relationem a Ihor teftimonium divinum , non eff verum juia- 115.4 menturn ,& confequeriter etíam cum menda- 2 cio nonerit nifi peecatum veniale , veluti eft Cm] verbum otiofum. Reginald. . x8. z4p,2.7- Vl$1n agj« ANAVAYT. €. 12 V, $. lua f t ( ) $. Pro* " E De furament, Pevjurv. €à Blafphem. 69 e'rth . Proferrejuramentum | execratorium , ut hj fiquisdicat; Prim biacefferar mortuns , quam Dl boc faciam. DEQUS me cosfeflim puniat , ima [, atl mihi debifcat tellus , cum intentione, & pofito, )qi quàód mentiatur experiendi vindidtam DEI per dutr juftitiam illius, que in creacuris relucet 5 c& $1 veriffimum juramentum ; rariffimétamen po- ;CHfffr pulus facit ejufmodi juramenta ; cüm intentio- i ne invocandi juftitiam divinam , & talem puni- PIOEC- tiohnem in caput proprium attrahendi , fine quà henl intentione nullum erit juramentum, . fed ver- uquenäi bum quoddam otiofum , & veniale, Sanch,,j r Iiä'.-;nCQ 2..'2. 4.2-. ii Quanam conditioues requiruniur ; ) Mm ad juram entum ? » ; 54;.2- Refp. Tfes: IL Eftverizas : nam juräfc ilfmujl" to refalsá, quantumvis parvá , eft perjurium i mortale , in quo nulla parvias materiz datur jíos propter irreverentiam magnam , quz commite« « titur i& DEUM ,dum in teftem rei falfz affu- 7M mitur: Quod fires, proquá juratur, fit dubia, m & nihilominus quisproilla jurer , peccabit nen mortaliter ratione periculi falsó jurándi. 70/e. lib. 4. c. 21.m. $. )j m 2, Neceffitas : namappellare DEUM in te- du ftem prore parvi , vel nuilius momenti , quam- vis in fe fit vera, eft illum afficere irreverentià; MP(M' illa tamen non eritnifi venialisratione parvi- eu - tatís fuz , & verfcatis-, ? jpro quá juratur , f f m y5o Dez,. Decalogi Præcepta.l)unäf. i. DE(IS inteftem vocatur, .Leff. de. jurament, l dub, 2,2.17. 3- ulitía, namjurareproreinjuftà , eft d. facere DEUM reftem iniquitatis 5 ita ut tale " jutamentum fit vel veniale, vel mortale , ra- tionereifübjed:z , pro quà juratur. ZVavarr, Wi £,12,7.3. u Juramentum prä ré indifferenti : juro ii v.g. me monm amplins lufurum char- [ci tis ,obligátne ? &y Refp. Cumdzflintlione :13, Sifit conjun&tum &0n motivo honefto, obligat ; namper illud res bl elevatur ex fuá indifferentía, & acquirit) ali- hi quem gradum bonitatis, ut nolle amplius lu- dere, ad evítandas querelas, nolle ampliüsfre- quentare locum talem, propter (candalum inde exut [o] gens. JVavar,c. 12, 4. 11, t Kefp, 2. Simotivum , quo cum conjun- wl &um eft , ficindifferens,id eft, nec bonum, hy nec malum , nonobligat , nam hoc juramen- tum caditin a&um inutilem; ut nolle ampli- q us ludere, quia locus eft. imutatus ; nonam- fí plíus adiretalem domum , quia iter illuc eundi eít aliquo modo difficile, Suwarez, de jurament, füt lib. 2,cap, 6,v. x, Yoi Poffuümne compellere . aliquem ad. jura- u meutuma praflandum [ciens ilum. falsi caf juraturum ? fin Refp, 1.Si ad(itcausa vationabilis ;poffe hoc li licitéfierí; nam quoad hoc nemo | intenditil- lum * De Turament. Perjur. €$ Blajþbem./ 7t l lum provocare ad perjurium ,fed íolüm ad dicendam veritatem , imó regulariter loquen- d do, charitas nosnonobligat:., utpeccatum tal alterius impediamus cum noftro notabili dam- ] T no, Sagcbez.inoper.smoral.lib. 2, €,8.2.7. if Re[p, 2, Sinullafubfit caufa racionabilis; fed habeat quis defiderium folum pudere , & confufione proximum afficiendi, fiillum per- LU e juriireum convincete poffet , hoc nullo modo licitum effe, fed peccaturum mortaliter , hoc enimeít proximum provocare ad peccatum u | n contra Charitatem. lezt, difp. 5. 4« 234 p. 4 Sancb. lib. 3. moral.cap. 8.n.22. Bonac. de ju- ( d vam. punii,3.n.5, u uj fi Quomode dividitur juramentum $ - nità 2 ffertorium , quo Refp. Trifatiam. 1, 7 rem przfentem, velpreteritam affirmamuss jj ut fiquis jurec hoce(le; hoc non effe; hoc fuif- u fe, vel non fuiffe. n 2. In Promifforium , quoconfirmamus. ali- T quam promiflionem fururam , de'quà pofteà nl [ fufius tra&abimus. "] * eut 3. In Execratorium , ad confirmationem um Íuorum dictorum , cüm imprecatione feu in- vocatione aliquamm creaturarum , in quibus ut ab illis in j jutitia divina fingulariter relucet, ful- cafu mendacii puniatur ,ut fi quis dicat , li mine tàngar , tertá abíorbear ; fuffocer pefte; felt nifx hoc fit verum, — Sfihtg E 4 1di[ ll' l æ:hæ 15 ;Je 2, Decalogi. Pracepto. 'le&. ^. Süntue permif[e imprecationes Refp, Cum diffintiione : 1. Cum terminis propris, & convenientibus ad invocandam li juftitiam divinamin fuis cteaturis , effe omni- nó permiffum; nam eft a&us reli gionis, pet l quem DEUS honoratur, [ Refp. i. Siterminifint impij, fcandalofi, inhonorantes DEUM : 3 ac ineptiad ip(ïus te- ftimonium interpellandum, eft peccatum mor- tale: utfi dicas , atevnum damner : BHHUTHATE Q DEUOM aficiam ,. Diabolus me . abripiat, Iu &c. Tolet. &, 2x, Layman. lb, 4. tradl. 3. i €ap. 4. [ ANunquam protuliflá aliquam. blafphemiam coutra D EU M , autipfrus Santlos dicendo,v. £ DEUS non imperabit ibi ubi ego ero , Peélit. nolit DE'US ,res it4 tranfigetur, 22vito DEO hoc perficiam , uego, C8pernego DEUM , Chryf- ah« w €$ Bapti[ma , per smortem . €4 fanguinem DEI; quedefh eravil[Emum peccatum mortale , N N oretenus commi[uum contra. bouorem DEI,€4 oppofitums virtutiveligtonis , quà jubemar zncef- fanter ipfms diuina majeflatis laudes , €3 excel- | lentias decantare?. de quo ín fequent, Potéfine peccatum iflud. fieri veniale rAttione porvitatis 972 Re[p, Negative i nam vel minima Blafphe- [ -1 4235 — —. qe—4 1nia continert injntíam notabilem factam DEO, Suare, (am, 2, de relig lib, « €, 2, 1. X2, uid D& 7ummmt. Pärjnr. €4 Blozfph;*w.' 73 Suid eff Bla[phbemza ? IUj Refp, Effe verbumaliquod falfum , & con- fl tumeliofum prolatum contra DEUM, Ilj p Quod f& ejefimodi verbam fft prolatum eontra | Santlos , per derifum. exprobrando " illis vitam. preteritam , eritue $o Blafphemia of Refp,. Affirmatiwe , fcilicet primó diretle W contra ipfos fanctos , Secundó ;sdire&fe . con- 7) tta DEUM , nam honor fanétorum redundar &l ;l So Tha. 2- inipfum , ut auctorem illorum. 2,. Q 12 ATE, X, 7 M Quot modis camkzz'ttitarlïlajï yuii phemia ? Refp, Duobus : z, Dum quis attribuit rem n t aliquam Deo, quam non haber, quzve vel maximé ipfius fumm« bonitati repugnat ,ut fi 7 voceturimiwfeus, crudelis , iz(cius ,&c. Nam i Deus nequit habere vllam injuftitiam , crude- Mil tl litatem , aut ignorantiam. 2.Dum removetur , five tollitur. aliquidà Deo , quod haber , ut fi quis dicat ,ipfum non il polfz refuícitare mortuos , ipfi curz noneffe affli&os , &c, nam hoc effipfum privare , tum omuaipotencià , cum providcntiä fuà. - hd j Ef Efhné . Q;y m 74 äe 2. Decalogi Pracepto, sz?.z: i Effn£ Blafbhemia ,ridere. Dei attributa, ! V. g. Omnipotentiaminflitiam , vel illudere, vebis [acris puta pani , 4HtAQUA / enedile ? Refp. ffirmative : nam licét per iftam de- K rifionem nihil attribuatur, vel tollaturà Deo , M. autà rebus facris : ifta enim attributa feu per- j fe&tiones, funt veré, & realiterin illo; non los funt ramen in illo, ut aliquid contemptibile , 9] LÀ feu ut obje&um derisüs , & fubfannationis » quaré maxima fit Deo injuría , dum ipfius at- tributa per ejufmodi di&eria profcinduntur, Santhez, lib, 2, c, 329 T. ! E/ln.e' Blafphemia jurare per ma'rtenl, "171 fanguinem Dei? Refp. Cum diflintHiene :1,Si hoc intelligatur ! de Deo wede Spiritu: quod tramen rariífimé / fubintelligitur , eife bla(phemiam. nam Deus nec caput, nec fanguinem habet. 2, Si veró hoc inrelligatur deI z s v Chrifto, iqui cum qui corpus& fanguinem habet, al Bonac, de blafp, 9.8. p 2, volunt ejufmodi di&e- 4 ria effe proprié jutamenta ; nam non funt pro- lata per modum contumeliz contra Deum,fed N potiuspermodum irz contra homínes. Alij tàmen cum JSazch./oc,cit, tenent ejufmodi di&ts effe blafphemias , nam funt prolata ex irà, & paffionein contemptum & dehonora- di; tionem Dei, non veró ad invocandum ipfius : Q £eftimonium divinum. Opor- ..De lurament, Persur, t$ Blafphm;: 7$ li Oportétue exprimere in confeftone . [oe- I[e ciem Blafphemiarum ,fi ia faerint contra Deum , vel ipfius [anttos. Refp, Negativé : nam omnes fantejufdem i fpecieiconvenientes, (cilicet in hoc effentiali- Ju, ter, quód omnis bla(phemiafit dehonoratio pe Dei ; ipfiattribuendo, vel auferendo contume- m liosà rem aliquam. Sazch. Joc. cit. n. 39. Catet. Mh "T $d« CU PvucrvM IIL ul De Promiffonibus fimplicibus &j Iura- spento confirmatis, igatur Nunquam promififli aliquid,quod deinde i ffat causá praflare neglexifli , ex quo [jet deindà magnum proximotuo fecutum eft dammum 1 dequo in fequentib. hïiflol jicut -Quid efl promiffo ? did R Ef». E(fe deliberatam , veram, ac volun- [ PW' tatiam . obli gaionem fidei fuz pro re im,ff& boná, & poffibili, & .Hl -Quid efl obligare fuam fidem ? o j Refp. E(fe infaper adijcere voluntati faciens at di aliquid, fpecialem intentionem fe obligandi j ex virtute fidelitatis, Que ( E - 76 þ».—De 2 Dewilogi Pracepto, Panil, s. i Qua deliberario requiritur ad pra- ] l mniffionem 2 l Refp. Eadem omninà, quz neceffaria eft ad peccarum mortale: itaut. promifliones infan- j NI ium , ebriorum , mente captorum, fintinvae lide, ob defe&um (ufficientis advertenriz , & plenarij usüsrationis. AVavar, C4p, 18, a. [ d Sancb, ad matrim, lib, 1. difp. 8. -EP Q4 eff effe veracem in fuà pro- At L I.P& antlfione ? Vi Refh. Eft babereintentionem iftorum duos à sum : 1. Promittendi, 2. Se obligandi exprefz2, n veliacité ; nam omnis promiffio fa& fine du- Qu pliciiftà intentione, nihil aliud eft ; quàm il llj fictio , & confequenrer nonobligat : namom- qui nis obligatio procedit ex voluntate fe obligan- di , fitamen per ejufmodi fi&tam promiffionem 2 p evenirer aliquod damnum proximo , qui indé deceptus fuiffer, ceneretur. deceptorad repa- Rq rationem damni faciendam. Z £ Jf lib. 2. cap, üty 18. 7.6. dubiz, . citans. Sot, €d Na vAY. p qui Qui promittendo, nunquàm obligationis COj recordatusfuilfet,nontamen zgnorarez promi[- 19f fronem e[fe de [e oblivatoriam, tenetárne ad Ws executionem ? h Refp. "dfirmativà : quamvisnon habuerit ullam expre[fam intentioner (e obligandi ; nam qui vultpromiffionem, zacz7 eziama vult. obli- oblig t;i gationem natutaliter indó procedentem.Quod. K fitamen De Promiff. Inran. 77 fitamen aliquis premittende . eliceretactum intentionis contrrariz , per quem ipíe non in-. tenderetfe obligare , promiffio foret invalida, T [if« utpoté fictioneplena exiftens ? Sancb. lib.1. de matrim, di[p. 9. WEU N Promi[fo debétne effe volumtaria?. 4 Refp. . Affirmative : , nam. vis obligacföäïs dependetàlibero confeníu voluntatis; ifta autcem [ibertas impediri dicitur duobus modis. 1, Per virz, €8 zuetum alicujus , que impediunt voluntatem ne liberé confentiat, duy 2. Pertgnorantiam natura promi[fionis , quae i nullamaliamhabet virtutem, five vim obli t d gandi, quàm prout intentio promittentis fuit, lua'm illiusautem intentio non eftfe obligandi ad id, j 0 quod ignorat, t lp ,Siui ignorat promi[fonem invehere obli- (net gationem , tenetiirne adillius executionem ? TT Refp, Negativé: nam hoceft ignorare na- o 4/H) turam promi(ïïonis,(ï tamen promittendo ha- beat intentionem . faciendi quod faciuncreli- quihemines, zaczté promiflionis obligationi iil conféntirejudicanduseft, quamvis ipíam ig- 7 notet,Bonac. di[p, 3. q. 32« p. X. de contratt. z,9. l Pt promiffo fft. obligatoria , debétue effe : dere bouá 2 lbllm Refp. wodfic: nam nemo poreft licitàfe l,naïl obligaread rem aliquam faciendam, quzfit peccatum , ne detur vinculum iniquitatis.- Qu Pre- um 78 ï.vliïe 2. Decalogi Pracepto, Puntl. 3. Promi[fo facta pro causá inboneflá , v. g. fo. j promififhi famiza impudice pecuniam ut illa | potiripaj]ä.t, vel ut talis , €9 talis occidere- W l tur , obligatne 3 Vg. Refp. Cum di/inthione $. x. Antequam mala hna i l a&io fuerit facta , eju(modi promiflio non ob- ligat, namforet provocativaad peccatum. Q Bozac. loc. cit. MM , 2. Poft a&ionem perpetratam ipía obligat , h nonquidem ratione rei inhone&æ,namipfa ld meretur poenam potitis, quàm recompenfatio- nem ,fed ratione laboris, & periculi pretio [upe &l aftimabilis, : quod fubeundum erat ad talem a&ionem efficiendam. Leff,de promzf, dub,3, tdi 2. 18, citAns Covar, Cajet, Medin., Tij pí f Promi[fo liberalis dere d Jf abliga'tm 2 ;fficili : At | Refb, Cum diffintlione.. v, Si eju(modi' dif- Velcu ficultas fit Jevis, illa cenfenda eft obligare,cüm üuöu omnisadim A difficultate. pletiorei conjunctafit cum aliqu? lo 2. Sidi&a difficultas eft gravis, promiffio lo factanonobligat ; nam quod eft valdé difficile; lmp moraliter cenfetur eíffe impoffibile ; ad impof- nií fibile autem zemo tezetur , ut habet regula ju« li zisin 6. 2 di ( n qulléfne daturcafus , in quo quis ntn zemeatur adimplere promifJum ? I &efp, Duos cfle [Peciales ? 1. Eft, fipromif- 19 | ïïalisj De Promiff, Invam, 739 ^ g« fio detegitur effe fa&a per errorem , qui caufa "n finalis fuerit illius facienda, & cum cuiuscoc- f nitione talispromiffio nunquam facta fuiffet , v. g. fi quis pauperi promififfet largam eleemo- ml fynam , qui re ipsà non erat pauper : nam nihil T efLita contrarium libero confenfui voluntatis II quàm etror, Bonac. de contratt. difp,s, 4. 12,f. 2,7, L, Filine. trati,33.9. 21.. [Namar, cap. 19. "nUmn."j, ligat: nipi a, Eít, fiftatus promiffionis, & perfonarum (ati ita eft mutatusratione alicuius cafus Ípecialis pretio fupervenientis , vel difficultatisinprevifz , ut ul Íecundum judicium do&i alicuius cafiftarum , dlfb. ,I talis promiffio nunquam faGta fuiffer , i ifta mutatio fuperventura przvideri potuiffet , vel pra(umiliceat intentionem promittentis nun- quamad talem. cafumíe extenfuram fuiffe, quin potius fi tale quid ip(i in mentem veniffet, »dl dïf' velcirca tale quid interrogatus fuiffet , omni ftudio reclamá(fet , contrá [e,cüm ue promiffarium 1iy fuum excepiffet, quare ejt imodi promiffio , ! noneftcenfenda obligares$ . nam cüm omnis gmiæü fponfio fit lex articularis , quam fibi quifque e iHiCüf; imponit, con equens eft illam nonobligare , nififecundum intentionem illam — ferentis, jf Filiuc. de promif, nmm. 31,.Layman lib, 3, loquens ;ulajü'. de contratl, Sa v. promi[[io. n. 1. "T Promiffo ebligátne antequam fit. accep- tata 2 Refb, Negativà, nam acceptatío efteffen- ;mrm'ï' tialis obligationi,Sazch. de matrime, lib difp-5 i do D? 2. Decalogi Pi.ecepfa; Pun, 3. -Quale eff peccatum , non flare promiffi 1uflis , €$ acceptatis? [ l ^ Re[fp. Cum diflintlione:1, Si indé proximo ; d aliquod notabile damnum eveniat , e(fe peccá- tum mortale, obligansad damni reparatio- nem : fi veró damnum indé exurgeus fitleve, " non eritnifi peccarum Veniale, ratione fcilicet é parvitatis materiz, j «l 2, Sinullum damnum fuit . fecutum proxi- ! mo , & promiffio fa&tafitob. Ziberalitatemnon milfw TC verópropter rezzuaerationem , in materiá levi, non erit nifi peccatum veniale: fi veró res füerit dto) magni momenti,ac de (egravis, aliqui , ut l h Cajetan. Sotus. Henriquez, citanteSanch, loc, cit, dicunt probabiliter etiam non effe nifi. pecca- CUR tum veniale, & quod ejufmodi defectus adim- qui Toty plendi promiffi zquipolleat mendacio fimpli- ci.. Alij tamen , ut Sazcbez,, Leff, Fdiuc.tenent j( cum majori probabilitate efe peccatum mor- Ug tale, namfervare fidem nonft folius verita- PW 1l tis, fedetiam fpe&tat ad virtutem iuftitiz, ita Cl ut promittere, non fit folüm dicere veri- Conf tatem, fed etíam obligare fuam l0nj fidem. vide Sa»uchbez lib.1. de plit HAtTVI. d. g. a, nm. x8, Tüéin ff/?flf aa'jïnfm. pl & lie q h ANunquam | ümEn l [ De Promi Inbátb. $x ) Nunquam ueglexifli fene legitima excu- fatione adimplere promi[ronem juramento fir« 1000 ematan , quod| foret peccatuta mortale: nama ( * dum talis promiffro on Adimpletur, veddi- — tll ter Densteflisfalfitatis? m eQuanamef) la legisima excufatio non lia gpreflandivem promifamo Refb. Poffe multas affignari , inter quas w fpecialiter (unt ifte fequentes: x, Quandó pros g miffio nequitadimplerifine peccato, nam jue il tamentum contra borios mores preftitum nod &y; eftobligatórium ,uthabetregw/ajprii in6, 1u&,u: $. Quandó execütio promiffionis eft red ,j itamoraliterimpoffibilis;utfi quis promirtat g, Cüm iuraméntoalicii equum fuum aditer ali- 4p quodperficiendum , & intéreà equusfiat zga ! [j | , Fotus,nam «d impojfibile wetnó teuetur, n 3, Quandó iís , in cujus favorem juramens j tümerat przftitum, rénunciavit fuoiuri, ac vtl preprio commodo : nam juramentum non cadebat in promiflionem fa&ar , nifiadillam fx,iä [ confirmandams quodíi promiffarius ipfam nonampliusdefidérat, jüramentum non am- pliusobligare cenfetur, ut fi promifi alicui meümequum,; &ipfíemihi dicatfenonam- plius illo opus habere. 4. Quandà aliquis obtinuit felàxationem ; five difpenfationem aliquam füi juramentf fa&titad confirmandarm promiffionem nüllam, , sutinvalidam $ vel quzfit quidem valida, j [ tamen illícita , na " Paári dl jg illi; äuibus talimodofa & $1 De». Decalogi Pracepto, Puntl. 5, &a eft promiffio , non habent jusin promiffios T ff nem,; quz eft invalida, aut illicita , vel in juramentum , quod ipfam confirmat; in hoe t Ptoinde juramenco non agitur caufa nifi folius u ! Dei , incujusauthoritate, ac ratione injuri factz perejufmodi promiffionem | Prelatus làt concedit difpenfationem, Bosac.dejuramento Qu nl dz;fpo 407' I&P' 17' 71.3, 4' ffjfqu- ( fe Juanam promifo juramentoftruiata s0n ij obligat amplins ? Y Refp. Cum diflinilione : 1, Siilla concetnit b proximum , Deusipíam non authoritar in vire l tute juramenti, nifiin ipfiusfavorem ; quane t dó igitur proximus eft contentus , ne promit- l, tens exequatur fuam promiffionem , promif- l fio non ampliusobligare cenfetur : v. g. ftant lii duo ad portam civitatis , vel domus, untsile tl !l lorum jurat fe non primó ingreffurum , alter L ipfum precibus inquietat , compellitque , ut contra juramentum prz(titum prímus ingredías tür $ 3 talisinquatn non peccat, nam is in cujus favorem juramentum fa&um etat, eo ipío., ii quódalrerum ad ejufmodi ingreffum compulee lr rit, cenfendus eftceffiffejuri fuo , quod ha- Id ebat vi juramenti , ne alter primó ingredere- tel tur, — Tolet. lib. 4, cap, 22 cafu 3. 2. Siillaconcernitfolum Deum , noti veró Ju D comodum proximi , nec eft obligans ad fui ad- impletionem , nifi in virtutefolius juramenti ad evitandum , ne dum non adimpleretur, De- üs — —— A De Prowiff. Invam, 85 ximö' üs in teftimonium falfitalis affumeretur, Et T ifta promiffio, ut(itobligatoria , deber habe- j ht reficati votum ( cum quo juxta Suarez. pari (olios paffuambulat) has duasconditiones, - njuné Prima eft, ut fit bona, femadctus virtutis , gtl nam Deusnoh authorizat illas promiffiones , At quz nullo modo vergunt in ejus honorem , vel in utilitatem proximi , ut füunt. promiffiones de rebus malis, vel indifferentibus Saach. lib, T 3, C 9, 4, 25. Secundaett ; ut non fit impeditiva majoris Oif boni; namcüm, ut fic , impediat majorem n Deihonorem, illanon poterit effe gtata & ace quan« Cépta, ut fiquis jurat fe matrimonium initue ;ronxit- rum. ham matrimonium eft impeditivum vo» ticaftitatis, & religionis, quodeftmajus bo- Ptomif- b i num, Zojenib, 4,0,22. 8, 4. unusil' Obligáne itramentum mercatorum , aui ! ï[m emptorum , quojurant (e nolle , aut non po[» li ; d fJe májori pretio emere,vel minori ven- yéted dere merces ? jc) Refp. Negativé : nam (ünt facta de materia ) le indifferenti, velillefolus, qui juramentum g^ przititit habet commodum , ac proinde illud d ! relaxare poteft,fuóque juricedere , & effe con- tentus,Sazckez $n fumma loc. Cil. n. 1. g[edm Tenetlrne quis adimplere juramentum ex ; irafallum,v. g.cum paterfamilias jurat ex il ( motuira (e [umpturum ponas à fuo fi- yun lo, velfervo? :WBD à Refp, $4 be' 2. Decalozi Pracepto Puntl, s. Refp. Cum diffintlione, 1, Si juramentum h habefpro fine fuo vindictam, vel executionem J pafhonisconceptz , quod frequenter in ejuf- modi motibus, & minis fuperiorum fieri folet, ] protunc ratione illius mali finis non. cenfetut ÀD6f obligare. Sanch.im oper., moral. lib. 3. c, 9,9.16, [ Bonac, dejuram, p. 14,,3, Ü If 2, Si juramentum habet pto fine corre&tio- L nem charítativam delinquentis, ipfüm obli- lu gat, cüm fitdere boná, quamvis ira, qux cauía talis juramenti ex(titit , fuerit mala, San- €hez,loc. €tt, l li Superior qui juravit fé puniturum fuum Jd,u febditam potéfine aliquandó mentesm [uam flong ;mutare? V Refp, Affirmativ?,quandó habet juftarn ali- u quam cauíam illud faciendi * nam hoc cenfe- Ithdy tut effe actus pradentialis, ut 1. Si probabili- V ii ter judícare poteft correctionéem nüllum fru- n é&um (ortituram. nám niemoobligaturad actü t inutilem. item quandó filius, vel fervus jam pa fcipfoserendárunt , vel veniatri petiverunt $ n fupervacanea enim tunc videtur oninis corre- étio, atque adeó ceffat obligatio otta ex jurá« mento, Sancb,loc, cif. Qu hr z. Sifuperior videat corre&ionem futürara qui impeditivam majoris boni, ut fi ex caftigatió- ne infantis fequantür turbz , páàxque demeftí^ x Orré^ ca turbetur, nam cg&iggtio'ordinæt—æ inc &io- De promiff, Iuvam, 8$ t x &ionem mali, non debet effe caufa majorís ma- i li. To/et. bb, 4. . 21, 9. 7, j j Etiamfi finecausá mutet. mentem, five ole confilium circa obfervationem juramenti, nom letut tamen peccabit , nifi venialiter, ut habet Lay- i mau lib. 4. ratione irreverentiz factz Deo , ut T tefti inftabiliratis confiljboniillius, quod ju- Faverat, l luramtntum promiffoni illicita eb- ; Q , M ltga'me 2 Refp. Effe diffinguendum. x, fi executio ff licita, quamvis promiffio fuerit »lla €3 sevalt- j d4 , utli quis promifit latroni certam redemp- Aiti e . üdonem , velufurariou(uram fub juramento veletiam promiffio fuerit Z/ici£2 faila cum pec- n cato , ut li filiofamilias promittantmr nuptiz T infalutatis parentibus. inhiscaüibus, & cir- li od cumfítantijs, ne Deusreddatur ceftis fal(itatis, m Á promiífio quo ad executionem, pro quá jura- lii tum fuit , obligarecenfetur. multa enim cum T0 peccato fiunt,qua facta tenent, ut habet Sazch, Vértl $noper moral. lib. 3, cap. 9.. 2324 " cor[l' 2. .Si executio (It z//tczta, ita ut promifï,ïo m aj queat adimpleti finepeccato , ipíanon praíu- mendaeftobligare, foret enim vinculum ini- fuiitd quitatis, ; (f j sQuale eff peccatum non. implere promi[- dgrt fiouem juratam ? n CUW ün Refp, 1, Inmateriá gravi, & notabili effz ? pec- $6 De à, Decalogi Pracepto,Puntl, s, peccatum mertäle , ratione itreverentiz factae Deo, iP(um reddendo teftem fal(itatis. 2. In mareriá levi $ 3 aliqui uc Pzez. Regis us sald, Lejf. dub, $. 1. 24. dicunt probabiliter etfe oeccatam mortale. nam ut ratiocinantur , vel " il promittens eft pauper , velnulla datur parvi- tasín hác materiá. Alijtamen utNavar. 4dzor, LT Henriquex, Suar. €à Sanch. lib, $. cap, 4925« qui iploscitat, tenent eriam probabilitet non ! effe , niüpeccacum veniale, nam juramento promiffionem confirmans , nonaccipit Deum jn teftem pro adimpletione rei pmmi[ïæ , cüm RE( ifta futura adimpletiofit contingens , nec de- o pendeat à poteftate hominis , fed ipfumin te» Wf ftimonium affamit voluntatis prefentis . quam promittens habet promiffionem adimplendi e« jufque executionem procurandi, quàd (i quis Rej deind? voluntatem fuam mutet, non proptes tl teaeft mendacium , & coníequenter nec pete gete | jurium, fed eft quzdam infidelitas , qua l in materià levi , non eft nifi ve- nialis, V quRe eliieetile ab tür, eibentie foly vol, fl Pun. 87 aimenrt. | De F^tis, ] P ww cruM- TV iegi, JDe Potís, elt d quunquam fecifli votum aliquod negligens gäwi- Á dlud deindà adimplere , ciem bonam ecca[tonem , [ive commoditatem nadtus ï.Mic at f*ifi? dequo in fequent. ( Quid eff Vorum Dat T. Efp, Effe deliberatam , & voluncariäm vt i pfomiüiun?xn factam Deo de A.mcliori bo- jinte qu' Defiderium facimäz' Aliquid:pro amore Dei éfue uotum ? enl fioi Refp. Nöifdtivä: non continet enim obliga- p tionem fidei fuz , utnarura promiffionis exi- « ere videtur, r .qj. A €- Votum faiium per timorem. vitandum periculum aliquod , éffne wolun- tarium , €$validum ? Refp. Cum diffinctione , 1, Simetus fuitiste juflé cuffua in eum finemprecisé , ut vorum ab ipfoextorqueri poffir, v.g, fiquis mine- turalicuimortem , nifi peregrinationem Iero- folymam voveat : taleinquam 'votum eft in« voluntarium, acinvalidum: nam metusiu- ftulit libertatem neceffariam, . Pa 2, Si- n $8 :De 2« Decalogi Pracopto, Puntd. 4, ?. Simetusnonprovenitab aliquá causd, | j que habuerit profize votum, fedfolum fuerit n quzdam eccafío vovendi repraíentans homini aliquod periculum, ut vitendum $ ficut con« tingit. v.g. in morboaliquo, qui hominem excitarefolet ad votum; dicevotum iftud effa voluntarium, & validum. nam voluntas non M Ms erat ad vovendumcompulía , fed liberé vos tumelegit , veluti medium proprium ad evi« kcer m tandum peticulum , quod imminere cognefce- bat. Filigc,traid, 26, cap. x.nuu. 10, Gämm ? eQuanam deliberatio vequiritur ad ! qVolu ? ti d Refp, Hlameandem, quaz neceffaria eff, ad Perpetrandum peccatum mortale: INavar, e. gainI 32.4. 24. D )ni dubitares, num, dam vbvit , babue- Wn, vit f[uffcientem deliberationem | Refo. uàd votum foret validum , adeó- l que oportteret hoc interpretarí in ipfius favos rem , nam ipfam manetconftfns & certum, in« la cuju deliberatio verà incerta, Bonac, tom. 2 4'?0 1. PQ I, "Q.i'q Dor jne i, Qui dulitaret num voverit? qu Keff. Ipfum non fore obligatum: nam, fe« eundum regulam jutis , zelior efd. conditio pf 6a dentit ; vovens a utem eft in poffeffione liberts« tis 2 à De Piis, $5 Al tis, ut habet Sot, 7Medis. Suarez. ijïm; fütti Sanch, de matrim, lib.x. d. 9. um 11 omi i CO tiaen ,,Qyi dyäimm nusm votum adim- Flweïz't? udi 500 Refp, Teneriad illiusimpletionem : nam R poffeílio ftat pro voro, quod manet conftans , g & certum ; adimpletio autem voti eft incerta , Y Bonac, de reffit, difp. V, q« &« P. - propofit, nai- Wi cánum. 6. Potéfl ne feri votum alicui Saniio * T Refh, Negativé , nam votum eft atus. la« triz ad DEUM folum pertinens : poffum qui- N[MI dem vovetrealiquid in honorem fancti, obli- TT gatio tamen eft ad DEUIM , non veró ad ipfum fan&um. —Swarexisb, H de voto cap, X6. T unum. $, Quid inteligitur per melius bonum? ali Refy, Effe bonum aliquod. opus cedens in s f bonorem DEI , quodnon fit impeditivum ali- ',llmylte( cujus meliorís, nam ejuímodi impedimentum 6' r non poterit effe acceptum DEO : ficvotum ineundi matrimonium , abfoluté loquendo eft invalidum, privat enim caftitate, & religione, ! quz funtimajorabona, Lajman lib. 4-tra£. 4 14 f!« €. 2, 7.A1, C9 124 u F u d u 29 Ds x Demlggi Pracepto, Punti,4, eQuo tempore tenetur quis adimp lere [ u il f votum ? d Refp, Quà prima poterit occafione,aliis qui moraliter nimis longo rempore illud differret, peccaret; ff quid vovifli DEO ,uemorerm red- « Re/f n 'dcre. Ecelef. $. 3. wfibi Quis feret judicium. de i/iä-(om, lm:um aoditate ; it,e Ref?. Confcientia uniufcujüfque, que qfola det cognof(cit fuas fun&iones & impedimenta, & Mp ' N Prinnd& qui credit in confcientia fe poffe (ine peccato morrali diffetre fuum votum, non (en- Adqt M tiens ullum remorfum, ratione hujus. dilatio« nisexcufaturà peccato mortali. Exiftimat R:(/ pretereà. Reginald, , 18. s. $6.. aliquem i d credat fe commodius votum fuum poffe adim- jl T lere ex(pe&ando, uno aut duobus annis , pof- fe id illucdifferre. Sanchez Ze vero cap, 14, f g Wt 8. emm Bonac. difp. 4. q, 2. p. .. venet poffe quempiam differre vorum fuum ufque adiillud Oäbg tempus, quo purat feillud poffsa majori cum f devotione adimplere, nam cüm votum fit fa- &um inhonorem DEI , dilatio ejus. cenfetur e(Te jufta, quandó eundem honorem habet pto ! ijfc'ä()o Qum fä(pi a (o) (s * Qua I Quan- | ! De Fatis, gx "^ Quando qui vovit aliquam peregvina- siouem pedes , poffeà videt , quad won pefit illama pefícere if eques ,. ad quid isqu tenetut s AEIet "71 Refp, Teneri illam adimpläre-modo ; quo oteft« nam quandó matería voti eft ex parte offibilis , & ex alterá moraliter impoffibilis , votum ad illud, quod poffibile cenfetur , obli- em illam per- gat , equo igitur peregrination luæ(ola fiet, Bonac. diff. A^j« Pa,mgmgäa 4 u d »fïc [Et, of 44d quid tenetur is , qui vavit fe cami- taturum aliquem inperegrinatione fua , & dilcit alter dein nolit ulue iro? Lt Kefp. Adhibeat requifitam diligentiam , ut &t (Ub! ? alterum excitet ad iftam peregrinationem HM eundam: namexecutionon eft:in poteftate i m illius, quifolüm vovit fe alterum. co'mic.atus; P Í rum effe, p ! lil Obligamárane adimplere vota perfonalia, n d qua defuntlus in. fuà morte nobis recotmmenda- j (u! vit, quortemque impletionem nos ul at fpopondimnus ? i Refp,. 1. 'Vzdc—'tnr quad 292 : nam votum, o illiusceffat, & cüm fuetit pezfonale, obligati ex(pirat per mortem períonz, itaà ut promifiio, qua morituro fit, qui putat fe poft mortem ad- huc obligatum effe , fundetur in quodam errar f€ ; QM - , 92 De 2. DecalogiPmcepta, Punt, 4; re , & confequenter non obligat, fic fi promifi ficf*-ni me foluturum proaliquo moriente alteri cen- MAm tum nummosaureos, quos moriens fe debere Ái j exiftimabat , & egoinvenio obligationem mo- Tl tientis jam fublatam effe per (olutionem b m nullo modo teneor promiffis meis ftare. 2. Nihilominus La yman exiftimat aliquem n teneriad ejufmodi votum adimplendum, ob mn; fidelitatem promiffionis morienti factatm ,nam il licét defun&usnon ampliüs fit obligatus, ipfi- Bfque vorum per mortem fapervenientem ex- fpirárit ,. Re[þ adimpletio tamen quz ipíi fuit t promiffa, lius, erit . fatisfa&oría pro peccatis il- fibil pois, It i Polfumáfne fimul, dum wotum implemua T GA vacare alijs negotijs temperalibus ? ttinl Refp. x. Siobjedum voti fuit vifitatio alí- m0fyna cujuslocifan&i,fine cogitatione przhabitá li fumptus , vellaborís impendendi in itinere; t I hoc poffe fieri ; quia quocünque tempore D vifitatio ifta fiat » voto fatisfa&um effe cen- ccur. Q 2. Quando objectum uti fuit peregrinatio R, & meritoria , ut ordinarié, voveri folet, Rej ial aliquem non poffe vacare negotiis illis tem« poralibus ante adimpletionem voti : namnon dO (u eeníecur dum inten quis obire peregrinationem piam, . moqi dit fuis negotiis j poífe tamen nego- tdlin tiisfuis liber£ vacare adim pleto voto ; nam ut E fic 1 De Potz, 93 tom tl cth fic principtleintentum fuit, exequi peregri« natonem piam , ae fecuzdarig» , rebas debe fuis profpicete , ad hec vorum fit eundi, 1 ( nonautem etiam redeundi. Sanch, /i£, 4. cap o Y Z4HPP, $9. iT Mieuet Qui non. adimplevit votum fuuts. illo , Q zempore , qito obligabatur , teuetfirue ,Ü i, Mf Mlnd tempus elapfum ,. àd ilind ad- ; $, 1 implenduig ? x ! Fh' (s EX,[ Refb. Ipfutn quidem peccáffe , non mangre j f tamen ampliüs obligatum , fi votum fuit prisi um eipáliter factum in honorem talis diei, vel teme ) " | oris , velüti orditiarié votá pérpetüa fieri. (o« ent, uthabet Suarez . de voro lib. 4.c. 3. m n V. G.aliquisvovit jejunium fii ;gulis feriis fex- l tisinhionorem SacratiíTfimz pafttonis, vel eleea Ü u mofynam fingulis vigiliis B. M, V, práters [æhabiil lapfis illis diebus quibas obligatio voti arinexà jrine erat, nonampliüs ad illius impletionem tea fietür. m d Quanaméau[e cenfeniur jufle,nt. ) | palfit differrivotum ? ] tim " Refp, Inter plutes aliaspoffe affignari iítaé Jl duasípeciale&, i, eít,quandó quis adimplene um dofuum votum nOtabjiem ihcurreret. ihcaüms tnoditatem i narn , cüm votum |fit promiffio volintaria , non habet vim obligandi , hifi fe- a W LA ;undüm,int.entiönem vYoventis ; atqui vovens i Ahüüe 94 De. Decalogi Pracepto. Puntd, a, nuï*.quamintenditfe obligare cüm taütà if i'iä,« commoditate , ergo, &c, ; u P 2. Quandó aliquis previdet, fe poffe ad. bl Tdto. implere vorum faum alie tempore magls de« voté , & cum minori diftractione j nam cüm duf D/ Áf votum fit inhonorem DEI fadum, ipíius bo- nitas facilé confentit,ur illad. differti poffit , Mi quatenus deindéiajor honor (ibi exinde re- fulïet. L 4 d li yman lib, 4'&4&' 4.c. 3. cltàns. Syl. zdrmil. Sauch, h Sui pravideret fe longo semporis iater- &il Allin Vallo son babituvuza iflam commodita- ütf laQ tem , quidipfifaciendum forert ? h, Zäll D /Refp. Cümnoltravitacontinuis mutatio» M LU numcafibus fit (ubjecta , humanáque negotía lt fint valdé diverfa, con(ultum videtut , ejuf- modi votum ín aliquid aliud mutare , & virtu- Q te indulgentiarum , per quas füammus pontifex T At dat poteftatem omnibus facerdotibus appro- ij, h batis in facramento poenitentiz vota commue tandí. : Aequiritárne ,ut confeffarius in bot. $a R:/ eramento , judicium ferat , €9. determi- pet materiam Commnta- pu Qmd tonts Uoti ? filits Rejp. Negativé : (ufficit enim feciffe corx;i- Inpls iuracionem , & fi confe(farius nolit arbitrium ! itoid ferre , vel determinare materiam cemmutatio- Di$; | P— : De Poutik j ld ]l àis, eó quód proprio fuo judicio diffidat , po- tellpoenitentem (uum remitrere. ad aliquem eftal do&um Cafiftam , ipfi dicendo : egotibi com.« agïs Ü mutoin prafentiarum , vorum quod mihi de- A QU claraftiinillud , quod Cafifta . determinabit Q Pl t'» Bonac. de cómmut, votin,14. iil Factá iflá commutatione voti , potéffne ( i TM panitens iterum vefumere (uum votum priffinum ? Refp, "Mffirmativé : dependet enim à libe- r tà illius voluntate , cüm commutatio non fue« " i rit facta,nifiin ipGus favorem, — Sancb, c. $5. h, 26. lib. 4. tim Aequiritárme. exaida Aliqua determina- jj lib pro maaterià Ccommutationir ? ge tit, t I?ejä. egamué: nam licéc illa fit ininot , :,&W quàm fuerit prior matetia voti , firamen illa fit gratior DEO , pluris etiam &ftimatur, Bonac, l POM y J Wib 44q.2, Do 74 3. 4 àqtt Quomodo. cogno[citur , ilam DEO gratiorem e[fe ? / li Re[p, Ex crcumflantgjs aditmpletionis votí, ;MHW puta quia commodius , promptius , ac majori cum devotione perficitur: nam fuppofità frae gilitate painitentis , votüm patvum bené ad- ü fet implerum plus valet , quàm magaüm aliquod j r tepidé adimpletum, mmUH J l Qua- $& — Des. Decalogi frææpiö. Pyaxil, A. Suale eff peccatum. tranfgredi fhum votum ? ( Refp, Cum diflintlione, v, insmateria notde fj bili e(t peccatum mortale ; fallit. enim , qui votum füum non implet infide, & promiffione n fa&á DEO. a. In satéria levi , aliqui. , ut 24ngelus, Cajet, dieunt , quód fi ipfa comprehendat tos tum votum: v, g. fi quis voveat folidum dare xauperibus , eft materia levis ; & nihilominus comprehendit totalem materiam vóti , eífe l ll peccatum mortale, — Alíjtamen ut Palenz, A lll &or, Sayrus cum Leff. lib. 2. cap. 40.dub, 9,5,58, tenent majori cum probabilitate , non effe nifi IU p 'eccatüm veníale , nam votüm non magis obe l igat nec ftrictíüs , quäm' précepta Ecclefiz, atqui in his excufat pátvitas d peccato mortas ll $ &ci ]u Qui baberet intentionem in. materid levi fe obligandi [nb peccata X : mortali? Ti Refb. lpfum non peccatürürmh proptéreà li tmortaliter : nam intentio noti poífer annedteré obligationern mottaletn in materiá leví , qüé eft iricapáx de fetalis obligationis. Suarez //P, 4 04 4« H ÀO, , Pm 2(;3. De Fotzs, 27 -"Quomodo dignofcitur materia effe f Jevis ? Reff, Duobusmodis; 1. fi honor, qui in- i il dé DEO refultat, reputetur levis. 2. Si pre- cepta (it per Ecclefiam , cenfebitur eífe levis m Ntho) Bonac. d:fp. 4.4. 2. p- 5 ?. j 4»ng t WT In III. Præceptum. |omit d, 9 De operibus fervilibus probibitis diefe[To, lin,d II, De Auditione Miffs. 1283 A De fejunto , € Galá. d IV, De Acediá, adi MU PuwcruM L a Deoperibus (erxvilibus prolilitis jl die feffo (Nunquam fecifli 4liqua opera fervilia , velmechanica , diebus feflis fine cau- mp[h 3á legitimá * de quoin fequent. j -Quid intelligis per opus fervile , iCVi ,qü aut mechanicum ? iuamü* Illud , quod exerceri. folet peropi- RT fices, & ordinarié fit per fervos; quam- G v1S Pars H, "R 98 De35. Decalogi Pmcepta Punti, 1. vis fubind? etiam fiat per Dominos, Tólet. lib, 4a | i CAp. 24, 7,10. [A D JSuanam funt nota , fve indicia ope- li vds fervilis? (EIII[ .Refp. E(fe duo[þecmliter, L andö illud exercetur per corpus veluti per aliquod inftru- mentum, 2, Quandóillud eft ordinatum in uuilitd- [ tem corporis. E//4c.c, 9, z. 141. Non tamen ii cenfebitur effe opus fervile , diefefto fcribere, la 'etiamfi hoc fiat ex intentione lucti , conventio- thor nes,fivéconferentías ,^ nt vocant, celebrare; 64l adíe divertendum pi(cari, veriari , digladiati. P nam ejufmodi actiones non fiunt in comumo- ,dlewä ditatem corporis , vel pet fervos potiüs quàm LA per dominos Bozac. difp, y.2, ttnic.n 3. n. a. prag ttd Polfimne ergo venari die fefo ? Refp, Affirmative $ ex motivo fcilicet. r&- H creatonis; namnoneft ut. fic. atio fervilis; P&cca dummodó hoc fiat extra officium divinum 46 Ts fine éumultu , & clamore : alids eiufmodi actió d;fficulter excufari potlet d fcandalo,, & dum- n modo nullum damnum inferatur. framento ^ L velfru&ibusilluc eundo, & redeundo ; tiam aliàsultra peccatum mortale , quod quis in- N curreret , teneretur ad reftictutionem ; Adz/hard mis | sn f'na|umma cap.&,citat, Pet, Navar, ita, u£ t venator non POmt vacare fux Iecreationi cum Ünin dam- i be oper:b fervtd. probib, die fäþa L j 29 bo h t damno populi. Necallegarelicet , ut nota Lel. confuetudínem à tempore. Immemoriali obfervatam hacinpatte , nam ipfa nunquam IPE fuitrecepta: quippécüm femper, ac omní ] yilu tempore Populus teclamaverit. nf uale ef. peccatum laborare die fq/ia ? tiltie Refp, 1. Laborare integrá horá effe pecca- r4rid tum mortale , ut habet Zozar. 44xor, Reginald. ber, lib, 19,2. $3. Licet probabiliter aliquigraves au- enu thores ut/Swarez tom, , de veliz, trat£, 2, lib a. brut €, 31.9. 2 Filific c, 11. 2. 205. teneant requiri du- adit ashoras ad faciendum peccatum mortale; nam m de viginti quatuor horis, intra quas dies decur« | qüäf?» tit, una hora repuratur pro materià levi: in Jj praxi tamen hoc pofteríus non videtur contu- lendum,citatur pro hac fententia 3 Suarezio , Syveff. Sot, ZAngel, Cajet, d [ W 2. Laborare minus uná horá , non erit nifi i peccatum veniale, ratione fcilicet. parvitatis materie, iil 15 j Laborare per motabile tempsa parvts , e dj* arverfis vicibus , feu moruti: , effae pecca- n'*n[üt tum mortale? D 3 TA Refp. Affirmative : nam licét in omnibus lt ]J,a j iílis parvislaboribus non peccetur nifi veniali- ter, ratione fcilicet parvitatis materiz , nihil- ]j; ! Ominus irreverentia commiffa per ;xinum folàm j a o contínuatur moraliter cum ( peccacuni.dic feft G2 re ;- 100 De 3. Decalogi Pracepto. Puntt, Q!, reliquis irreverentijs (ub(equentibus,&ita om^ 2* nes colle&ivé, acíimul fumptz perveniunt ad notabiletemporis fpatium, & confequenter conftituunt. notabilem , & . mortalem irre- | (Un verentiam commi(ífam contra diem fe- paí ftum. Sanch. in oper, moral.. lib, V. cap. 4« Zum,i . t M Qui laboraret parvo temporis fpatio fe- l 519' mel , frve unà vice , dwer[is tamen diebusfe- flivis impendens ia omnibus iflis laboribus Pargf,» colleivve [umptis notabile tempus s " il peccarétne snortaliter ? Refp. 1, Cum Tolet, c, z j.n. , qüi rigoto- h sé tenet. affirmativam , dicens irteverenriari commiffam per tale opus meclianicüm ii ali- lt fojf quo die fefto ; continuandam effé moralitet Nye cumreliquisirteverentijs dierum | feftivoruni o f-':&um fubíequentium. : 1 Refp. 2. Cum Sa utb. loc, cit, Bosiac, di'j?i. h h P. E pluribusalijs, qui cum majori pro- UR babilitate tenent contrarium , négantes ejuf- l modicontinuationem moralem iríeverentías FümJ rum, quzin diverfis diebus feflivis coritti Sju(n folent, effe peccatam mortale, obligatio enim fan&ificandi diem feftum , ficut & auditio mif- lus üttjl íÍz, eítannexadieifefto , & ceffatfive exfpi- h) rat cum fefto , & confequenter etiam tranf- Guf greffiones finem accipiunt , quz proceduntab ejuímodi obligatione, Q e Quan» K DEq N ] .-De operib. fervil. probib. die feffo, IOI LOI Quando incipit obligatia [ancfiftcandi di- al gt em fellum , €9 quandónam definit ii Refp, Ab uná media no&e ad aliam , nifi h confaerudo contraria aliquid aliud faciendum h praícribat, itautin vigilijs, quispoffit labo- rare ufÉque ad duodecimam, &diebus feftis poftquam mcdia?ars no&tis decurrerit. Szarez ii ii £. 317 L j i Poié//ng quis immediatà aute aliquem di- em feftum egredié fud parochid , eAintentione ut alta in locoubi tftud feflum non celebratur, laborare queat rigo'w teyit Refp. Mffrmative : nam przceptum Eccles jiid fiz folum prohibet laborem diebus feftivis , nOïaïïttf non veró egreffum e parochiä die antecedente, fior: neque ut aliquis extraillam parochiam ubi cale feftum non celebratur, nequeat laborare, Fer- naud, i 3. precepto a. 13 T Nónne hoc eff defraudare. diem feflum jur us C]B Refp, Negative : talisenim ucitur jure (uo, « cüm nullum preceptum exílet prohibens j cofï"? ejufmodi egreífum. quaré egrediens po- ;fioem; tius cenfendus eft fugere obligationcm ,quàm diiot ut calepreceptum tran fore ] di velit, — JVibsloms- T4 CX(F nus hocnemini debet fuaderi , niifabfic aliqua f miï: caufa rationabilis ; ur contingit in opifice ali- « quo egeno , quialio modo familiam fuam ale- re nequit: talisenim, finullum fcandalum in- dà QW G 5 Es al F 102 De 3. Decalogi Pracepto, Puntt, 1, déoriatur , etiam ipfo die fefto egredi poteft ( ad labores íuos, " ji Op:fex 1fte senebitáürne audire miffam , antequam parochia fuá egrediatur ? lt Refp. Affrmative : fi illud poteft fieri fine Tiat incommodo. namauditio miffz eft de przcep- Ti to affirmadvo , quodobligat pro primo tem- AUE Q pore fine corioditate, fi probabiliter quisprz- Qd videat elapío iftorempore, five comoditatefe ll nonamplius miffam audire poffe, a, verL. fe- ftüt flum. n. $, Fezmkd, läc, éit Licet Sancb, de "ná- £riman, rcneat contrarium. C!Sa' Ut Viatores , féve peregrini , qui morantur Tion Vettr aliquot diebus in aliquo loco,. lu felflum agitut. , zenentftrne ctiam ad auditionem mi[fa , 8 at - Alia qua 1bi obfervari folent ? Áing (b Refp. x, Quod concernitleges, & confue- IT tudines generales , quz fant dejurecornuni , Bill ac ubique vigent,ut àccedere (acram Synaxim tempore paíchatis,, illos effe obligaros, Fonfei [ 0Pr, Reff, 2. Quod fpedkat ad leges, quz funt ti?t l quidem de jure comuni,funt tamen abrogata in ne, l illislocis, per quz iter faciunt , fiveinquibus Iu f]l aliquot diebus morantur, non effe obligatos : nam eft privilegium /ocaJe , quo licité gaudere 0?3!04 poffunt, dum ín talibus locis verfantur , üt [/ manducare carnes Mediolaniquatuor prímis diebus quadragefimz, fecundum confuetudi- Rc/l nem loci receptam, licét fit prohibitum jure com- De operib, ferodl, probib. dre fefla, 103 tQKC& comuni, Sarcb. de smatriua, L 5, 6. X9. um 17. 18, €$ n fum, lib. 1, cap, Ya "um 26. Snarez, lib, 'Ws 3-6'32'- . 30 Refp, 3. Quod attinetconfuetudines,, five legesparticulares locorum, perqua tranfit ri t viator, quz tamenin;jpfius patría non obfer- 0 vantur , illumnonobligari, v,g. nontene- ) (Ul]e tur audire facrum , jejunare, &c. quia ejuf- lisyrz- modilegesnonobligant, nifi habiratores il- jutt liusloci, atqut peregrinus five viator noncen- uj fetur moralirer inhabitator illius loci, utha- d betSayrus,Sylveff, Azor, Reginald, nam ut repu- teturpro habitatore, requiritur ut in tali loco u moratusfit per majorem partem anni, velilluc veneritedintentione , utibimorari velit, li- cet dein ftatim poft duos, aurt tres dies rever- d furusfit : ita ut brevis mora, puta duo, vel uesmenfes , refpectu integri anni , non cen- conlt fenda (it poffe inducere jurifdi&ionem Epifco- ymun n piilliusloci , in talem peregrinum , exceptá J confeffione, & coisunione, ut habet Sanch, Ó 22 oper moral, lib.x c.12, 2.38.. LicetLel, fen- y l tiat vlatorem volentem proficifci fequenti ma- p né, nonefíe oblieatum ; fecusveró remanfus j qlll rus fit adhuc aliquo: diebus. ]l;aawl 1 «Quod fi celebretur feflus dies , vel jeju- gau " " ZA iH p:ztr:fl peregrinantis , tenetirae il- tf " laobfervare ?. [ [fmï j 1(!1"?*" *bligaæ Rffp. Negetiväï n,am'non cenfetur« E tus p V PL 104 Des. Decälagi Pracepto, Puntt, 1. tus ad confuetudines locales (uz patriz , finon n firprafens, Sic refpondiffe fertut S; Ambro- fius, B. Monicz interroganti , num confiftens l Mediolani, ibique domicilium habens, v«l u [ntn Romzcomorans, jejunia Mediolanenfia : vel écontra, Mediolani , Romana obfeivare te- tdli neretur : Szferis Roma | Romano vivito Tinaf '7.7*'07'5! Lef. lib. 4. c. 2, dub, 9. , $4 ARIS AC Quenam funt excufationes legitime,qua fatel minus aliquis dies feffos fæmfhfcægre Ltentas tury ? f À Refp. Plurimas poffe :i(ïïgtïari , qu& tamen f Ql omnes in praxi reducuntur in seceffitatem labos Wil randi, velpablicam , vel privatam , Íeu pate lr ticularem, ad evitandum fcilicet norabile dam- pum , quod aliquis in obfervatione fefti incur- 4! BU reret : five dein illud fit iu bonis corporis , aut tf fortunz , five in bonis proximi, quippé cüm jr fitrecepta apud omnes Theologos regulagquod lm nimirum przcepta Eccle(ie non obligent cum . ! aliquo nimis gravz incommodo 5 cüm illa nihil Ie l aliudfint, quàm leges humanz, & confequen- lll ter przfíumi nonlicet homines intendere obli- I garecumtali rigore, Jugam enim Chrifti [uaut h e-)o d Ex quo deducere licet , x. excufati ab ob» d fervatione dierum feftorum pharmacopoeos ; f piftores , fabrosferrarios , molitores, lanio- il nes , ratione fcilice; neceílitatis qulicg, quan- l P .qum l Ü - De operib. feruil probib, die fzffo. 1of finot tum videlicet illa requirere videtur laboris , & bt non ultra, (ilcn 2, lllos,qui neceffarijs ad vitam fuftentane s v J dam intendere debent , uteft adminiftrare cu- TT linam , haurire aquam , fcindere ligna: in- AC rellige quantum opus fuerit pro die fefto ,. fa- TEU rinam feró manibus fubigere , nt die fequenti anis, fidefit, coqui poffifeduló tamen cu- rare debent tales homines, ne ejufmodi ope« T ra fervilia, ftudio in diem feftum differant;hoc [ enim foret defraudare legem, Ts 2, Egenos opifices , qui ptopriamfamiliam futtentare nequeunt , ratione fcilicet neceífi- [j la l l tatis corporalis, dumodó fcandalum evitent , [ei edt & facrum audiant. Cajet, , feffum, ln L 4- lllos, qui ejufmodi fefta obfervando in- currerent difpendium fortunarum fuarum. fic yis,a M diefefto feenum, & fpicarumfaíces in horre- J ( um congeri videmus , fi fit probabile pericu- li W lumalicujus damni , fufpendi linteamina , ne am Cur lixivio corrumpantur : pauperes ancillas, fna m reíarcire veftimenta, fialidsob prohibitionem [ « illishoc non licet , ut habec Laymas 3. paupe- r rem rufticum po(ï'e arare diefeíto,, fialijs dia- (ij bus neceffaria ad arandum fine. notabili fuo damno habere nequeat : dummodó abfíitícan- Lïb [ dalum , uthabet /Vavar. Item ,fartores con- p uu n'*s fuere veftesnuptiales, vel lugubres , quandó l ille differri nequeuntinalium diem: Uxores, jl item infantes , fervos opifices Alaborar: ,qua i pj o E i06 De ;. Decalogi Pracepto. Pun&l. g, dó illis rigorosé hoc przcipirur à fuis marítís, parentibus, heris, & perfonis autoritatem habentibus, quorum difgratia ipfis innotabi- le detrímentum cederet.. JVavar. c. 12. 2.7, j, Excufari illos, qui proficifcuntur ad nun- dinas toleratas ab Ecclefia , dummodó prius W miffam audiant, dequa , con(uetudinem dif- n penfare ptzfumendum eft , ur notat Cajet. nifi quis fuo mané , ad iter fe accingere compel- E leretur , & inde grave aliquod damnum ipís Q impenderet. Fagundez, lib.1, de 1, precepto Ec- q clefia uum. . F Efiné peccatum. emere aut. vendere die feffo ? ; Refp. firmative , fi neceffitas, vel confue- l tudo illud non permittat , abrogans , velex naript toto , velfaltem ex parte przceptum obfervan- di diem feftum , urin multis locis acciderefo- Quf Aos let, in quibus matutino tempore , antemiffam fm parochialem venduntur illa, quz hornini ad chi vitam fuftentandam neceffaria effe videncur, ut M panes , carnes , gallinz , ova , buryrum, ftu- Cap &tus & alía hujufmodi , qua boni ruftici ex pa» gis , & villis fuis afportare folent diebus — feflivis , nediebus feriatis laborem uum perdere cogantur, | m WaR «09 o 90 [Puv- h i , De Audst ia;ze 107 sudbam». tti WVLU M AT PvNCITIYMIL Qub ^ - De Muditione Miffa. du Q PW Nunquam neglexifli diebus feivis audi- m re integyam on[fam, ut fert praceptum jl ompel Ecclefea , fu. legitimá excufatione, nj cap. miffas de confecrat. dift. 1. de aP[ 0£b quo in fcqucntibus. Q ub10 atatis anno. enetur quis audire 't i facrum ? Ef». Vbiquisannos difcretionis attigerit, (onU) R (ed quia tempusiftud difficulter determi- r nati poteft , regulariter loquendo omnium fe- ( (it curiffimum erít,infantes eó adigere ubi feprem jedi & annos compleverint , tunc enim temporis cen- nilit fentur capaces peccati ; nifi ignorantia invin- ini d cibilisillos excufec, IVavar. cap. 21 anund. I. il p. Ecclefia. l. 2 cap. 2, &t habetur inC /ap.mz'jïmp f Cap, omnes fideles cit. jert Tentiárne quis audire mif[am in- du tegram ? Refp, AMffirmativé : ita ut omniffio partis sotabilis, t peccatum — mortale , talis enim tran(greditur przceptum Ecclefiz, Quanam pars dicisur notabilis * Na4- p Refp. Effe certiam partem plus minus. var. "ER li 1o8 De 5, Decal. Pracepto. Pvn&. 2. li Var.c.2), ". 2,. Tolet. lib. 6, c. . m, &. ita ,ut fecundum judicium Authorum quü , venire pott evangelium , vel egredi ante commtunionem n D] facerdotis , fit peccatum mortale: venire, vel futi egredi , ante , vel poft dictas partes, fit pecca- tum veniale, ratione parvitatis fa. lime hs; "Qui veniret poft lecdum evangelium , ac &i deinde inrecompen[ationem illius , audiret €UAR- mmp gelmm . doannis quod in fine leg itur , fi QO F fatisfacerétne ? l db d Refp. Probabiliter ,(ecundum | aliquos, il- teten lum fatisfa&urum. J4zor. Suarez,. Laymanli t 4- trall.7,cap.5, nam. cüm non fuerit obliga- t tusadaudiendum evangelium .. Ioannis , trava lcgis!a re&té hoc pro altero fübftituere poteft, b Tenetürne quis audere mgæm p4- Átor rochialem ? m'nqu fiin Kefp, Omnes Cáfiftz dicunt quod non, To/e?, ANavar, Azor, Filiuc. Eman. Sa, Coninch,Graf- n fiws.. Suarez.&alijcum — Bozac, de . facram, h KEuchar,difp. 4.p. 12. 2. 4, dummodó hoc non Íie fiat/n contemptum paftoris; Canones enim, qui at faciunt aliquam mentionem de obligatione for audiendi miffam parochialem , intelligendi 0t funt cum iftà limitatione, quam congregatio ff)cl tib Concilij declaravit: Epzfcopum fcilrcet zon pofe ad illnd obhigare multlis , €4 pomis: quodcon- fear fuetudoaudiendifacrum | diebus fe(tivis extra Qui dif parochiam , fit univer.falis,öc confe quenter habeng "R, RT L] üe "Áuditione Miffa: 109 Iita,u liabent vim juris. communis; quod epifcopus ;ircpol". hequear reftringere. item , pro Ecclefijs privi- legiatis Clemens V I L. refpondit anno:$, 92. tIonet ite,Tt diez1. Decemb.per Bullam, quz incipit ; figni- Ya ficatum fiit zobis , yelatam à Puteanio ; permif- fum effe ómnibiis fidelibus cHgifHanis feculari- bus , liberé audire miffam diebus dominicis,& DN feftivis, in Ecclefijs Meridicantium, & alio- TU tum privilegiatorum: duminodó lioc non fiac Il in contemptum Écclefiz parochialis; Et iftaopinio mihi videtur probata;ac certa; ób niultos graviífinios authores ; qui ipfam quos,i' l tetient, & fequuntür, Etlicétaliquo fiiodó in Atl LU controveifiani vocetür abaliquibus;propterEx- t O li QD irav ag;i[larü Vices illius,an Epi(CO'pus,ut juftus legislator pofüt pro finealiquo bono,& conve- ! tiiénti regimini Ecclefizfuz , obligateariimas J fiorüfidelià , admiffa parochialé audiendam; hon quidem fub cenfürá ( foret enim pcena rii- a rbiüm gravispro tali deli&to ) (edfub peccato ![h)GN. mortali; ^ : ; 2 /;m'xü Vihileminus ego exiftimo, h Íc in re córí- Ícietitias Chrifti fidelium non elfe tutbandas., oc Y xmm.(r aüt fcrüpulum aliquem illis inijciendum $. fed j gatlüm potius conformiter Concilio Trident. illos ex-- hortandos effeut affiftere velint. miffz pa- li Qu rochiali , diebus doniiriicis , & alijsfolemnio- gr,, 1di /tüllf ï ribus feftivitatibus , ad evitandum fcilicet fcandalum , & tacituta parochi contemptuni , uodw a qui inde füboriri poffet,. & ut (imuletiam ad- Vi il hedrá que [j difcant res (citu necg(,farias , qua in cat dene hgbiü um IÓ De j. Dical, Pracépté, Puhtd. à; hi denurcíari folent ,'utfunt | fe/?a , zejumia , 692 NT commnicationes , publicationes matrimoniortum : quorum ignorantia magnas inconvenientias l]W ' cau(are folet. hn / Suinam excufantur ab auditione miffa ? [ Kefp. x. Viatores , quandó commodéillam audire nequeunt, Zolet, [b. 6, . 9. . 2, 2, Illi, qui nequeunt interrumpere aliquod RT opus, five negorium, fine magno füi incommo« do. AVavar. c, 21, 5, 3. Rf(l 3. Qui fine gravi incomriodofui cotporis; htj velfortunarum, puta, quia unt ipfirmi , vel dmy Áicr nimisremotí ab Ecclefia, illuc venire neque« unt, pre(ertim quandó nimiaefta&ris. intem- pecat peries, Zolet,loc, cit. lu 4« Quicuram gerunt domüs, infirmorum, r infantüm , pecorum , &c, eiufmodi tamen ex- .dara; hortandi funt, utvices fübindémutent pro miísà audiendá , ne dum Chriftiani cenfentur , Re(f. more beftiarum vivere incipiant, Z4zoer. Hen« r14,Coninch, Bonac.de uil[e facrific. p, vlt,nm.6s tl tf / $. Vxores , infantes, fervos , quibus mari- tus , parentes, Herus nolunt permittere , vel us dare lícentiam illuc adeundi,vel vifitandi calem Eccléfiam, excufari exittimat Suarez, dummo- 9&62': dó indé nulla contrahatur confuetudo, Eccle« fiaenim cenfetur vellepreferre pacem dome- fticam fuo pracepto, Tolet, loc. cit. vel etiam)t .Re[; dütetl foemina non fit decenter veftita : Ecclefiaenim "htiu nonintendit quenquam oþligare cumt aliru« bOfe) d —EEm Eez o À De Anditiose Miffe, 11 lid j flx' bóre ,uthabet Zfzor, Graffus, Bonác.lac, cit. TTE 54 v, miffz auditio. z,2, Dienr ANunsquam garrivifiiper motabile [pa- tium mi[[a , quodforet peccalum mortale , talis nifol enim idem omninó praflat » 4€ fi no5 Audi- | xl li ! retmilJam ? de quo in fequentibus; 2 Quanam efh illa pars notabilis fefficiens li ad peccatum mortale ? IOR Refp. Effetertiam partem , velcirciter , ut fuperius notavi, ita,ut garríreparvo tempore , corporis, frii dummodó quis attendat ad principales partes facrificij , fublato omni fcandalo, nonfit nifi du p n peccatum veníale, ratione fcilicet parvitatis fuz, j Eflnà peccatum profrre. Aliquaverba , tAt lj durante [acvt/icio , ex nece[fitate veletiam- putet m bonoris gmzz'ä ? «f Refp. Negativé , dummodó non plus dica- r o turquàm neceffitas requirit hoc enim mo- g üvum cerfetur effe honeftum, ibug nl Qualenam eff peccatum garrire inter alia t f | j ju officia divina , adqua tamem non ex obliga ] dunt Honetenemur , ut funt procefflones, ve[bera , &c. u a " f "T Refp. Cum diffinétione 11.Si garrulitas ifta i duret longo tempore cum pcrturbationc'aü" - Wgcj ftentium,nollem ego talem excufare à peccato nu/ yreve- mqrtali ,tatione Ícilicet. magna illius i hi i u EEm., 102 De . Decal. Pracepto, Pzn&' PA rentiz i Deum commiffz , malíque exempli ; ] five (candali, quod affiftentibus dedit. à. Sigarrulitas ifta parvo tempore duret, nul- l lümque fcandalümindé oriatur , non erit nifi Uif péccatum veniale, ratione (cilicet parvitatis fuæ. Ke/j f&mleiffi peécatum garrire extra o jïcium lter divinum in Ecclefia hd Refp, 1. Sidifcarfus illi fint fimpliciter inu- :dcöqc tiles, non effenifi peccatum veniale, cüm ir« ] reverenría iftà non fit ita notabilis. il h . Sidi&tidifcurfus habeant honeftu m alí- Mnf g quod motivum , hullum incurretur peccatum. 1, i tàmem Layman lib, 4. Torum| F1 quis fqtisfäciat circá düa'itimem mif- , Fe, Nguiritärne Attentio ? Oton 0tP. Refp. Affirimative : nam audire miffam cum SQURDt diftra&ione , eft habere corpus prafens , ani- Ti mum vero abfenterm, wr[u,p In quo con(ifHit zfla attentio ? ,P Qæm; Refp. In devotá quádam cogitatione animz, IT & piá confideratione rerum divinarum , fufft- cit etiam fi quis attendat ad ceremonias faeer- RefP; dotis , quas durante miffarum folemnitatead- mOAUm hibereífolert, velquis recitet fuas confüuetas WWPM preces adorando Venerabile facramentum, P uandó elevatur, vel occupet mentem fuam 1 fari aliqua boná cogitatione , dum facerdos facram in c[fc (umig Euchariftiam , utita Deus ali qualiæt falrem | f n ] 1 De Anuditione MW. n t falem ab eo honoretur, £ilise, frall. f, e,7, a. [] " 243, tbl Polfumne durante mifs4 , quam ex obli- r gatione andire temeor , accedere confeffiouale , C mtat gonfiteri ? ke/þ; Effe controverfum 1, Aliquiproba- ( j biliter dicunt, quód confeffiofitopus tendens incultum divinum, veluriin fuumfinem , r adeóque quód non pugnet cum auditione mif- , cit! Íz. ita Reginald, lib, 19. 2. 34. Bonac, difb. 4, q, &lt. p. 11, z. 26. citans Molfefium tract,d, mif. lum facrif. e.17, . 45 t L] à, Al eceti ij tenent eti am probabiliter; minus tamem favorabiliter , quód accuíatio peccae torumnon firopus , quodfiat per. modum m orationis, five precum , aut cujufdam alteríus devotz cogitationis rerum divinarum, & con- ifind fequenter , non effe licitum inter miffarum fo- (us,U lemnia confiteri, Z4zor, Suarez. difj fp- 88.[-9&. 6, werfA , feptimum caput. ! Poffemne legere/ aliquem bonum librum geuti dutra miffam , quam ex obligatione andire teneor ? uv m Refp. Cum diflintlione $.. X, Sihoc fiat per nnl'laïc'*; modumprecwm,aut alicujus alterius devora eccupationis , effe omninólicitum, u 2« Si hoc fiatea intentione, ut velit ftudere, nteml"*; ac fatisfacereappetitui , & de(ideriofuo , hoe non effe licitum, pl " ] ughï:; , ij / j Quale H Pars 11-4 9 114 De $, Decal, Pracepto. 1273 2, Quile eff peccatum ,dum quis eff diflra- B 1 us in futs precibus ia Refb. Cum diffin&lione : 1, Quoad diüra&id- igfam nem/zvoluntariam , quanobis accidere folet ! IC . * contra voluntatem , quámve ,ubi primum ad- Ral vertitur , folemusrepellere, nullum effe pec- Aage! catum , fed poriüs nos per illam mereri : quod tnel fi quis fefolummodóinillà repellenda negli- tju(m( gentem exhibeat, noneffenifi peccatum ve- tdec niale, D i, 2, Quod attinet ad diftra&ionem vo/uzta- i riam in precibusnon obligatorijs, quantocün- li, que tempore duret , non eft nifi peccatum ve- praci fotec níale, nam cüm circa ejufmodi preces volun- tarié fu(c;ptas nullum concurrat przceptum , fk Ire nullum etiam erit peccatum , nifi irreverenriz ilosy cujuí(dum ín. Deum, . qu ; z tamen nonhcx:&'nifi quai venialis. fui 3. Quod concernit diftra&ionem volunta- f inilhl riam in precibus, quas ex debito , & obligatio- ne perfolvimus , utieft Miffa , Breviarium , ptatin poenitentiz facramentales, (iilla parvo tempo- st re duret, nen erít nifi peccatum veniale ratione Ícilicet patvitatisfux. Siveró illa duretper notabile cemporis fpatium, utieft v, g. tertía pars miffe vel circiter ; una hora canoníca Breviarij , fecundum aliquos, 4* Cajer.Set. Faleut, Snar, Regin. Tolet.. Navar, Leff, pro- babilíter cenferi debet peccatum mortale, nam qltm irreverentiam in Deum commiffarb, ralis trgn » p — ) l bDe "Auditiene Miffa, f if ï;anfgrþditur ptæc&ptuxü Ecclefiz, qu& prace« pitejufmodi preces$ ; & coníequenter etíam d ipfamat:entionem, fine quà ejufmodi preces fil Ü licité fieri nequeunt, Nihilominus aliqui gra- uia yes au&tores, 4t $. dntonim, Tabiena , Rofel, f "Angel Sylv. Medi, Coninch. Lay man,fuftinent, non effsnifi peccatum veniale , dümmodó in | qüllü L ejü(modi precibus per(olv'änäis- fervetur dcbi- tà decentia, & exterior corporis compofitio , [ li id eft, ut nullum a&dum incompatibilem cum quii i intentione interioti eliciat ; ut eft v, g. fcriptio, t lufus, confabulatio. namEcclefia non poteft Atumm pracipere adus intetnos , uti eft attsntio, ut- potecüm eospunirenequeat, punirió autem T & przceptum. innüunt zqualem . poteftatem, CCPIHE vettt illos veró ab Ecclefià puniri non poffe patet; .. quia illos, ut fic nequit cogdofcere , nequecon- Jl e[l [ fequenter judicare. Ifta opinio eft fecura ,. & vali favorabilis, nihilominus prudenter fe gerat ubligäï in illa fequenda confeffarius , & raró illam in jacit praxin deducat , ne populi. indevotionem fo- vere videatur, vide Laymaz lib, 4. tral, J lerii L cap. $, 7.19. Diaa, de boris fe-ï du f'üluf.' Z'Pf Z6 n u Cutó - ilbeetiibo ( M 1 l'vfälf:'l'll sibediln 'dfimxu] Puu t RUR n6 De 5 Decal. Pracepto. Punfï; 3. ^ i 'PUNCT.uM IIL. ! De Iejunio & Gulá. ( Nunquam omififli legitima excujätiane' 2 jejunium aliqued indicfum ab Ecclefa quod foret. peccatum mortale. de que h j f in fequent. r M^ Quoto etatis anuo tenetur quis ; , jejunare ? M ,Qn Ejp. Poft vigefimum primum annum com4 pletum , Ecclefia enimante iftud tempus l noluit quenquam obligare , ne fcilicet fanitati TU infantum officere. videretur, quiíemper du« lu N plici alimento opus habentad creícendum (ci- licer, & ad fe nutriendum FZse, tralt. 27. , 6 lifrn z. IIOI k ANullimne.ergo eff peccatum mon jejuna- i llq ve antegnam quis ditlam átatem aitigerit 2 put Kefp. AAffirmativé. Nullum effe , cüm nulla Otet £x inobedienita , nihilomiousprudenter faciet, f.10 is, qui paulatim , & ad proportionem atatis fe affuefcit, OPOD HIPQ ER e9uale eff peccatum , mon 2ejunare Jeve umo folo die ? fémil ï»lnm habe[ Refp, Effe peccatum mortale , iza ut quót« quot erunt dies, quibus jejunare neglexit, tot A(Or At 196,(*;: De lejunio t$ Gula. 117 MuECRED fintfutura peccata morralia, nam obligatio jejunandi annexa eít (ingulis diebus, In quo confiffit effentia iejunii. Reff, Inuná (olà comeftione cum collatione, & abítinentiád carnibus, hi u pluries in. die comederet , commit- t zeretue plpra peccata mortalra ? J j Rejþ Negati'v&:;Si ccnet polt 'fumptum' prandium, peccabitin ccenà, Bowae. q. t.p. PA Lq)mq(a . - trAU, g, c. 1. INNavar. c. 248 / 1. yna -Qui pluries manudnucaret caruts , come mitteyétne toties peccatum martale ? f Refp. Affrmative : nam abftinentia à car- : (anit:; nïb"usle& de przcepto negativo ', quod ob- " ligatfemper , & pro femper, Bezac. loc. cit, jumi Infirmras potéftne manducare carnes die l: 17' fte vobibito ? Refp. Affirmative : & fi neceffitas (ic evidens, jnh talí(que judicata fuerit per perfonasprudentes, ïgm)! l , puta confeffarium , medicum, cafiftam , non ) ! üm nj foret opus ullá difpenfatione. Fi/iuc. tra&. 27, " q.10.24m.128. Quodíi neceffitas fit dubia , " oportet petere difpenfationem ab Epifcopo, f fitprefens ,in abíentiá veró illius à parocho , ! -- ] qui in cafu neceífitatis difpenfare poteft.fubin- l f E tellige de cosfuetudize tamttm , namnullam habet poteftatem fupra jus commune. Sy!rue'/z'*. T "daxor. Angelus , Reginald, Bonac, vide Filine, ?Xf'f!f:: Doc.cit, On»5o H 5 P N n$ De 3. Decal. Pracepto, Puntt, s. - '--,ng- ienpo re poffam [umere weam J refeiiionem ? Iu Re[p. Sub meridiem, prout fert confuetu- ]f Ml do Ecclefiz : vel ftatim pottundecimam 7947 60 C. Z-n0 8. Fuhl fsc liquis auticipare bora : Ta:y]ätne a p g*efe&iani; ? Wf C Refp. Cum di/-?iäzäiom:;. Sine causá ,rat:iiona,'g il bilihocforet peccatum veriale: perverteret : enim ordinem ab Ecclefi Prælfärig.;umäfalle;, l.c.2,9, z Si ad(it cau(a rationabilis , putaquia iter h incundum urger, vel quia horá praftitutá de- pa ber in cali , & cali confetfu comparere: vel quía Ltj alicuí focietati , que horá nonà v. g. prandet, fe renerur accommodares nullum " omninóeft I peccatum, Laymaa de jejun. c. V. , V, [itn ud .sz enatutino tempore yentáffet ,g?n& vetirue reltquo die jejunare ? dejfjs Refp, efrmativé : nam erit adhuc ín potetate ipius fervare jejunium , cüm effentia jejunij , utdixi , inuná folá. refectioneconft- den fta', quod ficommodé nequiret zeliquum diei p fpatinm fine nová comeft:one tranfigere , ipfe non foret obligatus , peccáffet tamen mortali- ter , fimalà fide jentáffet: fecus veró , fi boná &de matutinis. temporibus aliquem eibum i, fnm Püffer, Filiuc, de jejun. 63 9. 24, um, Ejgxc I9 » . De fejänia €$ Gulá, (t Eflne permiffum extra vefeitianem al- quem bauflum [umere ? x Refp. Affirmatives potus enim zez frangit nTi jejunium , nec Eccletia voluit ejufmodi hauítus prohibere , ob notabiles incommoditates , quas nin fitis corpori afferrefoler, neque abftinentiaà potu videtur tantàm conducere ad maceratio- nem corpotis. Le[f. lib, 4, t, 2, , YO. Fagund, ii P.4 ]. 1, CAb, 4, . 14. Jjst Qu i beret fine causa rationabili , .umST:ä frangerétne jejunium? 'aquïa?*ï: Refp. Negativé : peccaret tamen contra tem- f perantíam & fobrietatem, ita Leff. /oc, cit, Luitkmne ef accipere aliquid extra r« i ) ?HL fetlioném , quando quis bibit ? oru - Refp. Affirmative 1 v, g. parum panis, in tae [ litamen quantitate, five magnitudme, in quatre ta eftnux, ne potusnoceat, üt habet . Bozac. i ?/ ,l dejejun. puat£, 3. 1.4. 3 adi Eflnà yermiffem facere collationem ? jn e([ffï Refj. Ecclefiam eam permittere, & có qui- joret dem liberius , quo videt corpora noftra ex fuo iquumi priftino vigore deje&a efífe, i g In quo coufifiit ifla Collatio . p av AzAr, Sd, Reff. In quartá patte librz panis. à, 1'! u Filiac. q.*1,9.35. cum tantà portione ructu- um , five deinilli int ejufdem , fiv e diverfz , H 4 fpeciai. ! — a 120 De . Decalori Præcepta. Punitt. 5. fpeciei, dummodo dictam quantítatem & pond dus nonexcedant. Fzzazmd de4. pmaepta loce h €1, n 13. i . Non babentifrucius ,licétue dlzqüzd !,4 zl almd ncczpere 2 Qu Refp, Ajïrmam/e- v.g. parum butyrt in 1llis locís, ubi confuetudo illud permittit , ut I wl habctLa)rmm lib.. 4 Hs 9. S)lve/i V. Je]zmum Mitür vehm accidere io!ec in plurxbuslocxs Woxman- T diz , item poteft- quxs panem faum carboni- NT bus f ;upcumponcrc ac demdc. vmo five Sicera It zllum intingere : :co&to enim L&a parum dcmc- && videtur de fubftantiá p panis, biln 42?" tempore /ïmz petef illa Yutg collarza 2 li, Refp Sero ,.oco cænæ. N fl Wl Po]umne zllam fab. merzdzem f:"m'en' a tl()ngl demde j&ra cenare ? T Re/þ Afrmatwe. A.hquï tamen volunr, ten requiri caufam. ratlonabllcm, ut evitetur v. J g. alxqua dcbxlxcao, vel ut quis $ mehus fomnum E capere queat. Talet lzä 6. c 41) 2,Utm. 9. Lc]f Wen lib. d. cnp 2. dub.2. :mm IL Al tamen nul- £Of lam exiguntalían quam faci litatem - commc- ltà : dius ;e;unandl. Argz';: de jejwzza z 4. 9. Ien .;zrr 2, CttAtus 4 .V ä?arella m 4 VHOL, 7?2!6: ad mp Tàqy 34, lb. G. ln fne, h WPG Qüjd ) 12 ISI þe fejunio 68 Gul &pow "Quinam excufantur à jejumio 9 l €PW Refpx Iili.,'qui nondum attigére vigefi- mumprimumannum, 35.750.2. 2 4. 147. &rt, 4. . qlll 21. " Quijam fexaginta annos adimpleverunt, quäinyis'aäh!ucrhabeä*nt vires fufficientes ad Je- r junandum , ut probabiliter afferunt aliqui gra- ltht viffimi Authores , nam cüm tempore illo calor jpu, ggiuïaiis valde fit debilitatus , jejunium illos ad gïofmzz: '"maximam incommoditatem poffet adigere. as ;;S'anc/a. de mätrim, libhy.dzi/þ..?öï "7- Cffj"' F. NT :iejgni;im, ANavar,c, 21. n. 16. T. ) jejunando incurrerent nþþaf j. Infirmi , qui bilem incommoditatem círca fanitatem, & Á — vites corporís,ut funt defluxiones, hemicra-/ þiä j deliquia ,. impotentia Mdor:miþndi $ &'cq. Quod fialiquisdubitet , num dubium fuum fitlegitimum , vel fufficientem habeat excufa- "i tionem , nec Epifcopum fuum confulere poffit, tenetur recurrere ad parochum, qui poteíta- tem haberia dubio difpenfandi. Cajer. ver?, u uj jejun. Fagund, de A. pracept. €. ge .2 (omnyt l ^ 4- Quifunt in itinere laboriofo conftituti ; iter,qui non habent media fufficientia ad d :n nu. comparafidum unam bortam refe&ionem , ut Cm onm itajejuniorum moleftias. fuppertare poffint. l 41 Forminz gravide , nutrices , itemilli , qui cu- raminfirmorum gerunt, in / $» Omnisgenerísartifices. ratione laboris sordinariécum jejez corporalisincompatibili RR ) '.4.154 i L 132 De 3. Decalogi Pracepto, Punti. 5, 3 nio, etiamíi opificium illudfit leve; nam gra- f viffimiauthores de excufationibus artificum uj loquentes utuntur indifferenter, & (ine exce- D' ] puone iftis cerminis omnes artifices, Rofella , j Sylveft, Angelus. Azor. Tabiena. Sa. eum Fa- n S. (l 2 gundez,, qui ipfoscitat &«fequitur de jejunio lhib, 1. c.8. allegansprivilegium Eugenii 1V. W conceffum in favorem arificum , quod . ipfos obligationejejunandi eximit. concludit ran- I dem dicendo, effeexpedientiffimum , omnes artificesindifferenret habere excufatos. quiq Nihilomínusego exiítimo non abs re futu- UM Tum, rum , ficonfeffarius illos adhortetur, (quod À idem fieri poteftin illis', qui jam. fexage(imum attigére annum , & nihilominus adhuc viribus Clbun lii pollenr) ut zantum hác in parte praftent, quan- BN rum vires ferre poterunt ; in&in&üfque pieta:is M fuadebit. il h I 6. Illi, quibus fuperiores minaciter, & fe- veré nolunt ejufmodijejunia permittere, ut IQ w)a lg funt uxores , famuli, infantes, domeftica enim & paxpravalere videturprzcepto Ecclefiz, ut fuprá notavi, C 7. lili jqui inconícientiá fuà credunt , fe li, 31 legitimé & rationabiliter excufatos effe a jeju- &u nio, nam bona fides eos à peccato eximit, A4- tene var. Sylveft, Cajet, Layman, cum Leff. lib. 4. €. 2. dub $.. 3, Confültum nihilominus etit, Ut nequis fibiblandiri videatur, proponere excü- bet ni- gg:ioncn; fuara confeffario , qui non de mium p— ä ^ D 7ejunio €$ Gulá,. 12.5 hi gï! mium e[fe rigidus erga pæmtentem , ut habet tfb Cajet. ne fcilicet ll)fum à fua boná fide, & pio- u babili ratione , quà fe præcepto ;e)unandl ,non Ridi, teneri credit , abducat atqucm multa pecca- um d ta przcipitem àgat, confule La)mmn L. 4.trati, 8 c. 2. d. 6. j eui 1 Pa./ïämne appanere cibum illis, quos [cie i alias angere jejumium frne CAHSA ? - jait t Refp. x. Si nulla adít cawfa rationabilis , 0nti $ quà egooblxger illis dare cibum , me non pof- íc , hocenim foxetcoogcran peccato ulo- jui Ium,. ; [qlw 2, Siveró legitima fubfit caufa illis al:quem p hw h Vi j cibum dandi , uti sccidere poffet in magiftro famlhas, refpe&u fervorum fuotum , qui aliás LHQ ipfum deferturieffent , velaliquod damnum ( illaturi? item in Caupone , te(pe&u fuorum eh &n hoípitum, qui ipfum aliàs injurià aliquá affice- rent, aut notabile damnum afferrent,eífe omni- ttelts no'hcxtum Tuncenim non cooperatur fra- W &ioni jejunii , fed nutritioni naturali , ut Ícili- 16(13; cetdamnumíuum evitari pofht. Sazcbez Lb L,€. 7, 4. 34- dutt E^ Slfïtdubxum numfufiïcwntem habeant fíci l* excufationem , quo minüs jejunare velint, vel " teneantur, nullus tenetur illos exammale m[x T fuerit 1llorum fupenor Sanch.loc. cit. j yrc Aim« j r m .314. De s. Desalogi Pracepto. Pun&. s; l Nunquam bthzþz j -vel alíos ad bzl:ena'am Tiot gompælz]h ufaue dum vel egrotarent , vel ufum D yationis amttterent , q//tad eff peccatti mor- tale contra temperantiam? de quoin' qtií [ fequentibus. [n quo confifrit malitia Ebrictatis !i Rfjþ Dum quis volantarié fe privat ufu t2 tionis,qu& eft pretiofa quær!'vm marganca, Rrj quam homo adediftinctiónem omnium Cate- tforum fublünatium pofüdet. füm s AAR1 ui biberet pargla lærgzm iptaitu þ/ms i - datitía ,uon perderet tamen u[jm2 vationis, fetir Aut laderet fanitatem , pecmreme marmlzter E püne &tl Reþ Negatwe Nammahtxamormlxs cb- tigb rietauis confi(tit inamiffiogejudicii , vel deper- fibni dmone fanitatis, Layman de tempemn lib. ? Quf j&& 4. dummodó per talem lztitiam quis fe Á non exponat probabili- periculo ebrietatis; lii tuncenim forec occaíio proxima , quam qui- ln vistenetur devitare fab peccato mortali. L ,Qæale eff peccatum , provocare alterum - ad bzämdum 2 k Rejþ, Cumdz/r'm&mne. L Cum adverten- mgjrz tia &mtunnone ebrietatis iubfccuzuræ , eít * W:au peccatum mortale e talis enig veré dicitur B K eooptrari ebrietati. u W z, Sine P - 12$ '! De ?ejtmio £? GuJÀ. ii 2. Sine intentione , aut advertentid, fed ex motivolzeritiz , quamvis ebrietas fequatur, m IJJlf« non erít nifipeccatum veniale ; nam ebrietas 1 cenfetur per accidens advenire, Lajmaz; /ee. N 61t, 2. 6, i Potéfné quis dare ad libendum illis , WL t qios fcit intemperanter wino sufurosi . rgzïiu1 Refj. . Siue juffacausa hoénoefé liei: i CZT.Q tum 5nam hocforet ipfis fubininiftrare marcy riasi intempcrantiæg ? ) . &- Siadfit caufa vat iónabilis, qüalis effe cetie IWJ ! 1 fetür in fervo , reípe&tufui domini ; vel in Cau- ) j pone , refpe&a füorüm hofpitüm ad evitandas eorüm minas ; injürias , quetelas ; vel aliud "IT hótabile detrimentüm , hoc effe licitüm ; nain p fubminiftzatio vini eft tes de fe indifferens j al quo fi quis abutatur , eft ipfius malitia, & con- ? qul& l fequenter dator non cooperatur in'femgeraä-g tixilius ; ni(i folüm matexialiter. $4 ; && Yi "r Laymaii. ; hs le biberé ini aliquà Ef n peccatumi morta i Laberná , durante officio didino? Re'fþ'.' Cum dijiiääïio'he' , 1. fiurgeat qüaidám aecejfitas , omnino effe licitum, fine ifta neceffi- r [d 15 tate,ac dempto omni fcandalo non effeni d peccatum veniale; i. Siindé aliquod fcandalum oríatur, qüod : prä— valdé frequeüs , & P:obabiil'q—gïe Íols$ 5 eipu P 513' p 126 De 5. Dec"alagä Pracepto Pþz&l j cipué quandó di&a potationes fiunt publicé, | q Vi accum clamoribus , vel cantu , &c, effe pecca« dutm tum mortale. C,M Vitium ebrietatis commi[f if]uim it die feflo , : mutátue äwciem ? tili Refp, Negativé :nam tempus non eft nifi Ti circum(tantia ageravans: nififpeciale aliquod fidi preceprum exftet ,' ebrietatem prohibensiü tali , & talifefto, quod nufquam | adhuc com- pa*ravi/ri hi t SeAINIMEE EM EL OR H o Hedo &f Poaunoncoru.M.AV, t b . De Accdia, (uuquam piger , aut acediofas fuz/?z in i ]u Adimplendis praceptis DE1 ,. vel. Ec- cleffe ita , ut prigitia tua. te pericula Gi R Q expofuerit offendendi DEUM? de quo p in fequentib, atj -Ouid efl -dcedia ? Yol Efp. Cum diffintlione,1, Si velimus impro- R Vitt priéloqui , noneft nifi quedam negligen- Rori tia , & voluntaria omiffio diligenriz requifité Quo, ad aionem quandam praftandam; qua negli- li e retür gemiaïnon eft viiofa , utfic ; ni&i conde: qua-*-j De Acedia, 127 liïlice, quatenus hominem periculo peccandi exponits ita ut illa fit , vel mortalis , vel venialis , fecun- p dum naturam ipfius peticuli.- Fihnuc, tratd. 18. €, 8, q. 10, j 2, Proprió fumpta,eft languoranimz , feu ttiftitia , ac faftidium voluntatis refípe&u re- du rum fp iritualium, quod ipfam negligentem li reddit in operibus virtuofis exercendis, jbl MU Cuinam virtutum opponitur "A cedia 9 Refb, Charitati: per hanc enim aníma lz- a i tatur in exercitio bonorum operum cum fpe, & fiducia firma promifforum divinorum sficut écontta , per acediam contriftaturacin fe ipía emarcefcit, -Quale peccatum eff « Acedia ? Refp, Cum dflinthione. v, ex fogenere effe ;7]; j yl ! peccarum mortale , numeratum | inter (eptem '! capitalia, fic dicta, quód ex illis, veluti ex fon- i te quodam,feu princi d ginem fuam trahant, pio plura aiig peccata orí« Refp. 1. Ordimarie non effe. nifi veniale, ratione fcilicet parvíratis fuz ; quamvis enim voluntas fentiat aliquod faftidium, circa opera u , virtutis , hoc ramen non fit przcisé ratione bo- lv legb Rorum operum , nec ad fe contiiftandums :j quod DEUS ejufmodiopera in falutem ordi- u gl d nayerit , vel quöcxi dcüderatet nulla effe bona ü opera; u h& 138 De 3. Desalogi Prácepto, Punt.5. ogcra ,fed hoc provenit àconfideratione pos- ac laborum,; quos quis fubire co- "n narum ; citur in illis exerceridis : ut n quis exenipli grá- tia £aftidiat conciones, confeffionem , jejunía ; non ea fp é&tando quatenus ftint quidam bona fe opera j " d quiatali veítiuntur circurnftantiás utà loc i,témporis , laboris, &c; eó. quod v. b 9. nimis mané debeat fe é ftrato proripere ad audie ridam concioneni ; vel niniis longo tem- l fetfionalé ács Boreexípectare, ántéquam con cedere queat , Yel cali potiüs die jejunare li, ] igneatur , quàm alio ; &c. Zoler, dé LLST jeccat: capa 6 s N M ; afh w(. w ;f R n N & ( »p 9^ [ d K ) o VE , 4(1 N h A M^ "*th uN m 'K m i('(.— B " Aw p N ») a a. ETRT 2 N : i MO « go E ] r cadi l 4 1 R1 In Wbíe l De debitoerga Superieres, 1219 i po t ( pligm- jurit In Ii. Præceptum n boti frinti Decalogi. quod f L. De deäita £2 obligatione ve[petliva Supee put Ü vIDYM?M AC inf:riomm. g() ljl ii Jl. De debito Filrorum erga. Parentes , Cj à toutrá. IIl Dedebito Servorume u'ngrc é contrá, vga fnos Dominas ,ä IV...De debito mutuo Conjugum. ts GD FGGESSRESENSRIONÉSS PuwctTruM L | De debito, & obligatione refpe- . Éiva Superiorum, ac Inferiorum. Nunquam, chm (55 beneficiarius , omififls boras caponicas , ad quarum vecita- dionem quotidià ex . pracepto Ecclefree tenerá ? dequo in fequent. "Ad quid tenetiv. Beneficiavius , quintn recitavit [numBreviarium? Efp. 1. lum peccä(ï'e mortaliter toties , R quoties omilfio fuit notabilis , qualis effe ceníecur omiffiounius no&urni , vel alicujus l Pars 41, Ore 1$0 De 4. Decalogi Pracepto,Puntt, x, horz integrz, ut habet Szarez, cap. 2.5, h t ) Filinc. tratt. 25. cap. 7. 4. 10. Refp. 2, Perfacroscanones , cap, quia per n l ambitiofam, & per Concilium Latevasenfe fef.g. can,9. €8 per Bullam Pj V, ( qua decrera. re- cepta fuére in quatuor Concilijs Provinciali- bus Galliz ) talem beneficiarium effe. obliga- E. tum ad reftitutionem fructuum perceptorum , Ecclefiz , vel pauperibusillius loci, anteom- nem fententiam Tudicisfaciendam ; nam ca- i * . non faciet fruclus iden nones exprefsä habcntr H0f. Quf hus Reff, $. Mlumeffeobligatum ad reftitutio- nem, pro rataom:[[lonis : e. g. proofficio unius UT * diei omnes fructus siss dies , pro matutinis , jutl D mediam partem illarum , pro Ze«dibus , vel sná borá ,fextam partem , deducendo onera o l] beneficij, v, g. miffas , affiftentiam — officij, confervationem domus , conciones , admini- 'ülii[im [ ftrationem Sacramentorum, vifitationesagro- diy; torum , elargitiones Eleemofynz. Henri2, cit, & Leff. lib, 1. 0. 34.dub. 31, docetquod . fecun- terrrul düm confilium , & praximprudentum, (uffi- L ceret parocbo reftituere quintam partem pro Á rata omiffionis: Canonico veró quartam: Sine- | (MEU plici Beneficiario tertiam , quod pro iftis duobus hnj ultimis videtur Leffio nimislargum , quando- ChUm quidem feré nüllum aliud onug . habent quàm Vat, uf prccan'. n Ro t De debite erga Snperizores. 1j L [6- Nunquam ,cum [fs Parechbus, neglexifli refidere in propris benefcto , vel defuiffi cuis Vi* W ff bus ia in[firnilione ,. ant adviinifiratione Sacramentorum ? de quo infe- a Dv du quentibus. a o ! eQuale peccatum committit Parachus «on refidens ? f ol Reff. z. Illumpeccare mortalitcer, nam res r o fidentia eft de jure naturali , per quam | tacité fm&m quifpiam fe obligat füfcipiendo onus , quate- t nus officio fuofungi velít, Eft etiam de jure o Ut divino , juxta illa verba , pafreovesmeas. qua juffio dire&té refertur ad Parochos |in perfona Tl "E Petri : obligatur pretereà ad illam ex jure Ca- nonico. Cap. pervezit, Cap. feifeitaris , 7. . 1. om Oüdä« & ex Trsdent, fe[J. 13. €. Y. Bonac. de vbligat, Be- .lrio Béficiar, D. 3. Refp, 2. Siàfuo beneficio abfit plus quàm s fl f duos menfes,;inanno, vel contínuó, autcum in- terrruptione , perdit fru&usprorata(9na abfen- Á [ £í4 , & tenetur ad reftitutionem, ante omnem m fententiam condemnationis. quod diligenter obfervabit confeffarius, ( ut notat Passs , im n:Sll duj fira. fam. cap. 19. ) ne fcilicet eju(modi Paro- j chum refidere renuentem , cüma luan Vat, qpeffet i gbfcl- up la Qu » pi - De4. Pecalogi Pra?epla, Punnil, y. a Qaale peccatum committit Parochus, qui t z0n concionatur , vel catechizat fuos Parüs y thbianor, l, K Refp. t, Si (ubfit aliqua. nece]fitas coBCers tnTu nens res ad (alutem necelfarias , ( uti quotidia- M us na docet experientia , femper ejüfmodi defe- D étus in fimplici plebe vigere,) peccat morta: j MM litet. nam intalineceffitate tenetür velper fe , il el per alium , (aas palcereoves. Ec Cost, Tri- ült dez. fe|J. $.c, 2. ipfi prcipit, ut populum in« dj ftruat fingulis Dominicis , acfeftis (olemnibus, Wg Bona. defp, g. d. Y p. 3. . 28. V Refh. à. Quod finulla ad(it neceífitas , eà Qqui quod juvehtus fit fufficienter catechizata per Ím, parentes , & magiftros ícholarum , Suar. putat, &i illum tion pecécatürum graviter, fi aliquoties w tantum illud intermittat. . quod Jozac, Joc, €st; hl determinat ad duos menfes , plus minus, in -- nmbw anno, hjf eQualiter peccat Parochus,qui Sarramen- UP, ;'c La non adminiflrat egrotis ? illum ( Kefp. 1. Peccare mortaliter , concra finem, D f pro quo in Parochum affumptus erat , ne fcili- cet in tali neceffitate négligeret falutem ovium cg p fibicommiffarum, namut dicit Bannj loc. cit. Parochus debet informari, numfint aliqui z- tionj groti in fuá Patochiá, num facro muniti fuerint t viatico, ac deinde illos vifitare , cifque affiíte- lllonc: te, cüm fit res periculo pleniffima, totum hoc nqgo. M H E De delito erga Superiorer, 153 negotium V icarijs negligentibus comittere ; ac f 401 ID rem tàuti momenti per procuratores pcragere. Ref,. 1. Siipfius Parochiani fint infe&i pe- fie, cenetur (ub peccato mortali ad Sacramen- QG um Confeffionis, nonfolum ex ebaristate, uti Qtidld aliquis (implex Sacerdos teneretur , pro falure f animarum vitam fuam exponere , fed etiam ex n jMflitid , namiftud facramentum eft necellari- p um ad falutem hujuspopuli , qui non. poteít AU diu fe Præfcrvareäpeccato mortali , nec ita i 1 facilé pera&um aliquem contritionis iterum T renargerc, . Quad attínetad Sacramentum Euchariftiz , 10 quidam auctorescitati per AMabardum 2 7- "T [nmma c,43,ipfum ab hoc onete eximunt,dicc- Ü lm P l ;esyelüfcmmin;ali&,atunon teneri. adillud quon recipiendum , &coníequenter Parochum ad li, hoc illi míniftrandum , praximque quotidia- TM namhocevincere, Nihilominus Suarez, diff. 72. fell. 3. n.7. Fagund. de. 3, prac,. Eccl. lib 3. nl €ap. 3. citans Henri4. Navar $4 , Tolet, dicunt illum effe obligatum , atqueadhoc, ab epif- copo poffe compelli. nam licét hocSacramen- Y tum noo fit neceffarium ad falutem , eft tamen n nece(farium ,ut quis perfeveretin gratià recep- dul I tá per confeffionem , ac refiftere queat tenta- tionibus mentis. fi tamen Parochus nimium pe- Jiqui qll futit riclitaretur de vitá fuà in ejufmodi adminiftra- m na[mtl tioqe Ielinquens per mortem (uam Parochia ine jX ) n $34 : De 4. Decalogi Pracepto. Puntl.x, l fineomnifubíüdio, poffeteffe excufatus , tefte tonni Suarez, loc, cat, LU M Refed:flíne, cüm ffs Canonicus iu tuá pra- üt, bendá a[fifTendo officio Divino veluti facri praci- pient Canones ? de quo infequent. Qu i. EL Canonicus zenetárne refidere A Refp. Patrem Bagnij in füa fum. cap, 22.ci- aC tando. Ofhen[em. Aor. Le[f. Keginald. ac alíos, ja Ia dicere, omnes Do&ores , quotquot in (uas mae nus incidetint, fentire expreffe , illum effe ob- pud ! ligatum ; nififit privlegiatus, alioquin non ha- im| betnifi ttes menfes per annum à Concilio Tti- Ce; dent. quibus abeffe pofli. quod optimé ad- vettat confeffarius , utillis, qui ia liberé ab Ecclefijs fuisfine(crupulo decedunt, fcrupu- (l lumaliquem & confcientiam moveat, - t utficium enim datur propter officium. Canonicus tenetárne affflere choro , Rtf] €$ caztare ? NI at lN Refp. 1, Ilum obligariaffiftere, ni(i habe- p at aliquam excufationem approbatam ,à Sacrís On) Canonibus , fab peená perdendi diftributio- nes , quz inftirutz funt , ut ibi affiftarur , ex lt Conftitutione Bonifaci] , qua incipit cepfut- iedinem de Clericis nop vefulentib, in 6, eaique tim zeftituendi vel Prefentiario , aut Fabrica;an- um Qt; ;, | — l, De debsto erga Superiores, 13j 5, t té omnem fententiam condemnationis, JVa- var. concil. 33, SAP', refidentia. E l. Trident. ut Refp. 2. Obligari per Conci ufi p cantet, Jzbilonnzus ubi confuetudo eft recep- 1 PMGS* Ils 12, quz non eft alienaà tatione , cefte Leff. s&. 2, CAp. 54 dub. 53 71 185,. ut. vicarij , atque cantores faciantofficium , eà quod callentes artem mufices , decentiüs munus obeant , Ca- pb nonicus cenfetur liber exiftere, dumodo fit F rz(ens, acafliftat reverenter, vide plura a- (oust T pud Honac. de boris canon. p. 2. T um fis Capellanuscelebraflíne miffas tu& ilio1 Capellania conformiter menti $ interztiani inti Funudatorum ? bert ) fcpi Capellanus obligatus ratione fundationis " celebrare quatidie, peccatne opaittendo ali- quotics 2 Refp. 1. Sifundatiocontinet , ut celebret , i , vel procuret celebrarzi;tam refpe&tu unius quäm alterius, licérfitegrotus , peccare cum obli- ifhd gatione re(tituendi , contrariatur enim intenti- E onifundatorum. SaN. miffa,.. lrb Refp.. 2. Si fundatio non contineat , utcee AUL ] lebret,quandó Capellanusnequit illud prarfta- u re , poteft id honeft? intermittere feme! infep. al timana. nam non tenetur celebrare;ni(i quan- rj zum reverentia Sacrificij illud permittit : imó [ oritemporisfpatio in- potef*c illud adhuc lon?i 4 o termite 136 De 4. Decalogi Pracepta,?un&. i. termittere, fiurgentia ipfius negotía idrequi- 'ffh 1 runt , ut habet Bozac. difp, 4. p 8« q.ult, n. 7, E Quod fi fit egrotus , ac morbus longo teimpo- , re duret , puta per fpatíum duorum , vel trium Mf menfium, tenetur procurare,ut eju(modi miffz der celebrenturperalíum: Siverà ejufmodímor- /mil bus fit brevis ,v. g. quindecim dierum, aut UM etiam menfis , tenet Laymancitans Navar, il« tusfe | lum noa obligariad procurationem , ut ejus- lici modi miffe legantut Layoan lib, e. tradt. s. n, vgt 7. D. Navar.l. z. de veffit, cap. 2. num. z. N:mq precisáconfuetudine , aut decretis , nam non ftitg videtur credibile , fundatorem protam parvo cempote , ac protam rationabili causá. ipfum voluiffe ita ftri&é obligare Petras Navar, Ra« driquez,, Bonac, loc; cit. (j Capellanus potéflne dicere miffam de San- Eis locoilins ,quae[l de Requiem , vel in . l(:ü Ms 4/iqna alio altari contra Lertinos fndationis ? Othh L lo a Refp. v. Ilum non poffe celebrare in aliá ellà , aut altari , fine causá vatianabili , & ( Z.P or " inavié hoc faciat,i pfum peccare mortaliter, &i adverfa tur enim intentioni fundatoris , cui nec ipfi hzredes der ogate poffenr. quod f boc varà m facit » Don eft nifi peccatum veniale : & fi ha» Bo buit caufam rationabilem 4 ipfe nullo modo peccavit , nam cenfetur. fec Átni ifle juxta interpre- Cun tativam v'olgnrarem funda toris, 44zor , Graf- Ici * OJus, N !4 'A De debita erga Superiar'e:, u7 idrequi- fiut . Bonac, Dian. de celebrat. miffar, vefol. 19, lst Pdï'f . 4 n Refb. 1. Si celebravit miffam de San&o in ettiu dieferiali , aut. fenplici feflo , ipfe peccavit nom dimd obíervando fundationem , ut habept /4ngelut, xl rmilla : Siin aliquá die dominica, €$. feffo du- m, t plici , vel feemiduplici ; non peccavit. nam po- av tiusfe poreft conformare ufui Ecclefiz , ac ru- u bricis Miffalis, quàm particulari fundatoris d devotioni. ff Nunquam, cim fis facerdos , intermififli TU recitaretuum. Breviarium , velcelebrare m[.. It P&WO [am , ad quam obligabaris ? de quo j i iníequent., TA - Olligatárne Sacerdos recitare [uum Breviarium ? ran Refp. .Ajïrmatz'vä :ex jure Ecclefiaftico,per j t | i facros Canones cap, doleztes. cap. presbyter. de eclebrat.. Miffarum. ac pex veterem , & gene- ralem Ecclefiz confuetudinem, Bozac. d7f?. 1. 4. E älal As p 3« 2. de boris canon, ". Qualenam Breviarium recitare debea 9 ytdlit Rop. Secundum ufum , & confuetudinem , aiit EL fug Diecefeos , ut dicunt aliqui, quatenus tali &lb modo fuz (e conformet Ecclefiz. Angelu.f.lfoz- ) IUOdj Jentia , Navar. Va[2, Belar. Azor, Alij veró di- ntern cunt , quod, pracifo decreto particulari , poflic / GN' recitare Romanum , & quódin hoc fe confor- met : l 5 138 De 4, Decalogi Pracepto Pun, , metEccleüz Romanz, m quz eít mater omniumþ. 6 Caiet. Leff. Sa , Layman, " ln -uanam omi[Io Brcviarij erit f* j'z'ciem E L 4 J W ad päcmmnz mortale ? ii Refp, Omiífio unius. nocturni, velhorz Jit, integrz, Swuarez cap, 15 num, 16. [ib. a, de YLfCAHOHICLIS, -!)a—- NT e"Qui interrumpit recitationem Breviarij, pecm'me ?2 h Qu Refp. x, Si fubüt juffa caufa,v. g.ad audien- dam concionem , ad faciendum difcurfum ali- vl quem pium, adlegendum aliquem librum fpi- hoc ]u ritualem, adrecirandam orationem aliquam jaculacoriam , ad refpondendum breviter ali- tttl cuiusinterrogationi, &c. nullumeffe pecca- 4f f 1 | à tum, nam totum hoc redundat in gloríam Dei, & non cenfetur effe moralis interruptio. Z/zor, t D Lef. Navar, R egin, H(z'uc, Medin, de orat, quaf. 16. x i Refp, 2, Sine ullá causá, & cum longá,acno- t t tabili interruptione , aliqui dicunteffe. pecca- tummertale, ratione irreverentiz , qua in ( Deum committitur, & etíam quód non fatis Etd fiat przcepto Ecclefiz , cüm nulla fit continua- W tiointer officium,tam longo tempore interrup- Qu ED tun , ac dein iterum inceptum. zzor, AMedi. INavar.$2, Alij veró tenent,non effe nifi pecca- S]lz tum veniale,ratione fcilicet indecentiz , quan- vidi D7 tumvis duret. intertuptio, fivedein id fiat in medio ————————OMÓS NÓ M l, De J.eäitc.) erga Suþ;;;are:. 19 medio horz , five píalui , nam fempet licer di- Til cere, quód recicetur officium torum , | fecun- UCRAU dum przceprum Écclefiz, pro quo non requi- ritur phyfica continuatio, led moràlis. $warez., Leff. Layman. Bonac.Filine, tratt. 13. num, 102. id hott 4 D Dian. de boris ve(ol, 4 p 4 -Quale eff peccatum recitare Breviarium tVilr /:'h: Attentione ? Refp, Aliquos effe in eaopinione, ut dicant, | ! aude eum qui non attendit ad verba, velad feníum: vel alioquin mentem ad Deum non elevat, & Áund m hoc fiat per partem notabilem, peccare morra- liter, nam Ecclefia precipit, ut horz canonice iique iterdi recitentuz f/4diosé €$ devoté quódq; precesfine [apecca' attentione , vel formali , vel vírtualifint inu- tiles. Navar. Sotus. Azor, Leff. Sua, Sà , Kegi- 'iamDeï» EQ. AZW ] zald. Vafa. Filinc, Tolet. : diümg Alij:enent non effe nifi peccatum veuiale , dummodoó inrecitatione horaru:n , in aliquà actione fe non occupet , quz ex fe fit incompae u tibilis cum attentione, uc eft , v. g, ícribere, lu- | pev uj dere, &c. nam attentio eft a&usinternus,quem n Ecclefia non poreft precipere , quandoqui- dem illum non poteft cognoícere , nec coníe- onuli quenrerillum , ut pooiendum judicare , ita fitett) "Antonin. Oflienfts. Auchar.2»an. Andr. Duran. J Sylv, Med. 4Ang, Rofel, Coniach. ac plures alii : fipt? vide Dian, de borzs , refol. a, p, a, Baym. hd qu IrAU, V. CAp. $. 0-10, j ) Inra g 146 De 4. Decal. Pracepta, Puntt. x. jptra quod £empus tenetur quzjifiam 4d JM recitandum [uum. Breuiarium , ut à pec- iele catamoxtali eximatur ? (on . Refp, Intra fpatiüm unius mediz no&is af« u queadaliam fubíequentem i c. diei natue u,. talis, | : Wty. Potéfine re&itar:' totum C irztegr)m officium matutino tempore. 'le lia Refp. 1, Cum causarationabili, v. g. fi quis praevideacaliquam occupationem contínuan- bolo: Aott dam totá die, hoc effe licitum , fic permitcunt SS. Canones pauperiClerico in campum ad i Qu laborandum eunti , cap, 1. de celebrat. wiffar, Aefp. 2, Recitans vefperas, ante. meridia- inj, numrempus , ve] refezvans omnes fuas horas 7 ufque ad vefperam , non poterit excufarid pece "ii cato veniali, eó quód pervertatur nortabiliter D h l confuetudo Ecclefie. — Bozac, difp. 1. 2. 3. p. 3« W n 9. ln d Licéine recitare Matutinum , (v laudes aotle Antecedeute ? l &i Refp, Affrmativi,elapfis circiter quatuar ( horis poft meridiem , nam tünc temporis, dies Vi Écclefiafticus incipit, imó Ecclefia , tefte Lay- t1or man, jam facitofficium, ^ Quoad reliquasho- Éill ras , recitari illa omnes fimul poffünt matuti- Dam no tempore, finimirumfübfit aliqua honefta lttic cauía , v. g. iter perficiendum, negotia tractans P' Ig ! a5 " 141 De debito evgA Sxtþc"riore:, d da ; vifitatio amicorum , fi opotteat gudere, t vel fe occupareopere aliquo pio refervando (ecandum confuetudinem Ecclefiz vefperas uf joft meridiem. — FIiut. tract.. 23, K 8. 4. 10. | M num, 273, nerne vtcitare Breviarium Sactrdos iene ! nn dum efl egrotu? " Refp. x. Siincommoditas ,que indé ipfire- rültat " ficevidenter notabilis A Vug. violentus dU VEUDuge doler capiis,inquietudo quzdam molefta, Bon cenfetur obligatus , nam creditur morali- mutt ter impotens 5 nec Ecclefia intendit quempiam um i vj €um eju(modi incommoditate obligare, El;'uc. veridie ] 2"4&. 2;- q; y- 'n.! 2920 ss hort Refp. 3. Siincommoditas frt levis, v. g, par- vusaliquis dolor capitis , ftomachi, renum; gip vbl obligatur ad illiusrecitationem, nam obligatio recitationis Breviarij,eftrigida ; à qua caufa j levis eximere nequit, — P4/4, Suarez, Palent. ZAxor, Tolet, : j Refp, 3. Siincemmoditas t mediocrit, ac confequenter quifpiam dubitet , num ipfa fuf- quatuf ficiens fitad fe eximendumàrecitatione Bre- 6s d*ö viatii , debet ftare judicio medici , vel fui fupe- (l rioris , v. g, Parochi , Confelfarij , Cafiftz ; & uashö' fiilliipfi dubitent , non cenfetur obligatus , ma J nam non deberfe exponere perículo incidendi ho innotabileincommodumi, Bozac. difp. 1. q. 6. u fi autem nullus fuprà dictorum pra- Po 1,?, fo li . (eps 14à De 4. Decalogi Pracepto, Puntl. 1. fens fit , non peccabit egrotus, quando ex bo« Pm ná fideiftam excufationem | rationabilem judi- cabit, Fi/rzc, loc, ctt. n, 293. . N "Quoties in anno senetur Sacerdos lütdu: celebrare ? TA foti Refp, Navatr, & Suar. fundatos in. cap. do- (uom lentes de. celebrat.. Misffar. exiftimáffe , ipfum lE. obligatum effe , tribusaut quatuor vicibusin üis i anno, ÁAlijcum majori probabilitate judicá- dxiny runt,ipfum obligatum effe decies, vel duode- todit: cies , infeftis (cilicet folemnibus , quod vide- Rtü tur magisconforme Concilio Trident. dicenti, tidien faltem dominicis , C feflzs . folemnibus. . nam fe. ij longiori tempore à celebratione miffarum exi- Tehgg mere , rariffimé caret fcandalo , ac intereà ce- dit indetrimentum fpirituale facerdotis. Fz/isc. dl/p"fof sratl. $. €. 4« q. 2, cum , Tbo, Sy Qul aljs. l?e;þ. Sot, A& Sacerdos potéfine. celebrare antà recita- Rtfp h; | tionem Matutias ? M Refp. Cum casá rationabili illum hoc pof- Chi fe , ut habet Leff. 1.2.6,3,2. $1. nam miffanul- lam habet connexionem cum officio * fütini ? imó fi A: nulla fubeffet caufa, tamennon commitrere- One[ tur peccatum mortale , tefte Faggsdez de 1. AVer| pracs Ecclefia lib 3.c, 27. namrubrice miffa- "M 5 [7 lis, que dicunt ,/a/teme marutino diilo, (ant tan- h tüm datz pro inftruétione do&zinali, nonau« tem pro pracepre. Pu-ï De debito evga Sxperiar:;fä 143 erbo Peccásne , dum nondum illucefcente die 31 celebrat , veletiam poff meridiem ? Refp. 1. Celebrareanté auroram , five uná, li aut duabus horísanteortum folis, ( ut habet Suar, Filuc, Layman , effepeccatumz nifihoc foret in miffis de Nativitate Domini , quz no- .ap. JV' &uomnes confequenter dici poffünt , Szarez, ,nt difp. 8. fe&, 4. vel in miffis matutinalibus, fun- ais datis in Ecclefiis parochianis,nbi confuetudo juditï- obtinuit , ut dicantur valde mané , proó. com- dini moditate fcilicet populi Conizc^ , Laymam hi Refh, 2, Quandófacerdos celebrat poft me- dici ridiem , peccar, poteft quidem perficere .poft nani m meridiem miffam jam anteà inceptam , non t« meneandem, poftillud tempus ordiri, Zenac, vt h difp. 4,q,ult.p. 6,u. 6. 3 MWI- ónil eQuale eff peccatum celebrare cum . corpo ralibus immundss ? Refp. Effepeccatum mortale: 24»g, Ta£. T Sylv, Sà , Suar. Regin, Filiuc. ob irreverentiam, l qu& committitur refpe&u Corporis JES U y 904' Chrifti, dum illud imponitur linteo ita im- liffanülj mundo ,ut veró laventur , permiffum eft.illa darealiquibusfosminisdevotis , vel filiabus ; ii mittt honeftis, poftquàm (cilicet facerdos illa priüs dadlh laverit , ac ablutionem in pifcinam conjecerit. | milfä' sta Suar. Hen-rig, Graff. Sa , Regim, Coninch. j Lgmf Fag*. nqniü' AN M Ji 144. XDe 4. Decalogi Pracepto, Punä.'l, Nunquam contempfifli 105 $uperiores Ec- L clefiafficos ,"vel Laicos omittendo a&ionem m i p« debitam bonorativam , 'vel faciendo aliomer: inbonorativass ? hi W Quale peccatum eff contempim 1 SAEDEFIOYMNO ? Refp. 1. Cum diflinchiose : Si contemptus fit de ipfius perfona rationeofficij , & hujus in« hij D .' tuitu dedignetur ei obedite; eft peccatum mor- tale. nam ifte contemptus redundat in DEUM, lh ui dixit $ Qui vos[pernit me [pernis. "u fupe Refp. 2. Sicontemptusfit de fuperioris per- Dirtx féná , nonvatrone officij ei impofiti , fed proptet præcep; ptttnt aliquos defectus, qui ineo notantur , eó quód v. g. fit indo&tus, incivilis, bibulus , lufcus,&c. Srd tll non eít , nifipeccatüm veniale, Szarez, de /egi- bus lib.3.c.28.*, 22. Quod Íi contemptus UAU NU non fit de ipfiusperfoná , (edcircarem , quam pracipit , & quis dedignetur illam excqui , eà [ quod ipfi videatur nen magni momenti effe, ut eft v. g. claudereportam, everrere cubile, Refr, etn confpergere hortum 3 e& peccatum — veniale, conh rationeícilicetparvitatisfuz, ozac. de pet- 4j 'dt. tom. 2. d. 20 P- S. q. 3- num. Io. lr $i res pracepta , etfi de fe foret parva, f4- menforteé magnum quid. importaret, fierétne mortalis ? Kefp. Affirmativà , namres leves redduntut graves , quando à Superioribus prcepta funt, PIO | Pm ais El.lt. De debito ergá Sgpe;iare:, 145 irtt] prö fise notabili ,fic nolle claudere portam hor- 1777 ti, quod caufa foret,ucbeftiz illum deripereng h eft peccatum mortale. Affeciff íne fuperiorem 1uum aliquä C05« iumeliá , pudore , injuria , fFue dein ss Pater, n Parochus, Sacerdos,vel aliquis fit alius? de quo in fequent, nj hjv Refp, Effe peccatum mortale , zaterid so« um tabili, cujus circumftantiam in confeffione de- D clarare oportet. nam peccatum coiniffum corre tra fuperiorem , quí vel eft pater carnalis , vel tinr fpiritmalis , habet fpecialem malitiam contra d p praceptum DEI , quo obligamur honorare T parentes; acdeindépropter injuriam fa&am Sacerdoti. Bonac.depaenit. difp. $. 4.. $. p, &- hu « citat.Henriq, qui ipfi attribuit malitiam fpecia- onetu! lem , contra reverentiam partícularem , quam n, ( " debemus miniftris JESU Chrifti, (; Contemptus mutátne [peciem? ynti u l Refp.. Affirmativé : cüma contineat fpecia- t i lem malitiam inobedientie , exprímendam in veli confeffione. nonfufficeretergó dicere , Omifs XJ auditionem mif[z , fed infuper adjungere debet, per contemptum mes parochi, Pa[4, & — a« difp. 158.,37.5,4.. V'ide Cafpen, ij at trat, 12, d. 3, fet]. $. «t se09 o See y cplz Par: 1l Pux: P f $46 | De 4. Decal. Precepra.þ Panil.5, IY äüüüüüäüääääää À PLVNCTVMFH.' iüm mnt De debito filiorum erga Paren- inany te$ , & econtra, Tm e H ) ! Ofilj , zeunquam omifrflis debitum pa- fonia rentibus veftris bonorem , aliquo ex h - fabfequentibus modis? ftQti f li x. Jpffsoptando aliquod malum. uN dignabundis, à, Ip[oscontemnemdo geffibus quib:g.rdam de- (3. Contra illos preferendo verbà rudia , Arro« ; gantia , injnrio[a ,irriforia. 4 Fpfis nonobfequendo in vebus. bonos. smo- ves ,velaconomiam propria domus , " concernen- Rq& tbus, L M,&[ $. Jpfosex indignatione percutiendo. TDiln 6, Jpfis auxilium , €$ [ubfidium denegandoín Vl spforum nece[fitate corporali vel fhirttuali. l Gd Ml,s [ 1n quo confiflit bonor erga Patrem , l ( €3 Matresm ? tüt Efp. 1n quatuor potiffimum: in amore, rte fcabe "Verentiá , obedientiá , auxilio, eritpe 4 fitsf la z i D)e deþg'tofliar' erga— S;:P!Viüï&f. 147 n quo cenfiflin ifle amor ? Refp, Induobus: 1. ut quis habear affe. &um internum, ergaparentes. exemptum ab omniodio, nam íilumen naturale di&tat, A amandum effe proximum , potiori jure id ve- rum erit , refpe&u parentum. ?. Utipfisexterius exhibeat quedam teftí- moniahujus interioris amoris per figna de- m monftrativa benevolentiz , quando occafioid WW requirit. nam przceptum amandi , includit in fe aliquam amoris probationem, Bamz*c, dife, a N 6. p. 3. ?. 2. ?dm b Quale eff peccatum , effe averfum à. fais j m perentibus , ac fpfis optare aliquod — malum ? nuy v p Refp, Cum diffintlione :1, fiaverfio fit mage «4 ,& confequenter indicium odij /z/eras , vel malum de(ideratum (it zorabde , v g. &gritudo, :gMo!! vel morsipfa, utquisin illorum hzreditatem Gün fuccederepoffit5 eftpeccatum mortale, Zo/er, R lib.s- c. !l n. 40 2. Siaverfio fit/evzs, vel malum | defidera- TU tum fit parvum , v. g. ut offendant contra fcabellum, vel in. itinere luto maculenturs p eric peccatum veniale , ratione fcilicet parvi- : tatis fuz. J qi K a Quale E s — 14& — De4.Decalogi Precepte, Punt. z-," uale eff peccatum , afpicere parentes M torve ,€2 oblique , spfis duve loqui , ezs illudere , dj es difforquendo , vel ala srrifionis fig "A eis : d. exhbibendo? i Refp. Effe peccatum mortale , fpecíaliter fi 9 Etá enim eliciendo ndi hoc ordinarié fieret, huncactum exteriorem , non ftatim tollatur lt at tb a omnis amor internus erga illos, nihilominus per talem adum dehonorantur, nam quivis L: | n ve obligatur ipfis hunc amorem exhibere per re- verentiam exteriorem , tum quoad geítus,tum lm eju hd quo ad vertba. 5y/s. V. filius n. 15. patvitas ta- men materiz , in hoccafu , à peccato mortalí du excufare poffet, 4l frflit reverentia debita 1n quo con Parentibus ? Ke[p, Mi Refp.. Inexhibitione externá refpetüs , feu reverentiz erga illos , tam quo ad geftus,quàm V i quo ad vetba , ipfos fcilicet falutando humili- BETS ter, eis loquendo comiter, ferviendo officiosé, ac denique impediendo , pro poffe fuo, omne ! 91 malum , quodipfis.accidere poffet, eQuale eff. peccatum. proprios. parentti l Refp. [ii ditlerijs , cavillationibus , injurijs , aut Alijs fcomatibus. afficere? COD(et quari| Refp. Cum diffintiione : 1. fihzc omnia fint notabilia , & ex fuà naturá contriftativa , ac Qüente degt, pet accidens indé provocantia ad iram ;( licet * t pat ene Ü De debito filior.erga Parenter. 149 11 parentes non commoveantur ac contríftentur) [] violatur enim honor '"d" f eft peccatum mortale 3 Atl | ipfis dcbitusin re gravi, Bonac. tom. 2 difp, &, $. M^ICAD. 2, alitrí 2, Sicjufmodi di&teria , cavillatíones, con- jcid tumeliz fint /eves , provenientes potiüs ex ru- tolly fticiate ordirarià fimplicis plebis , quàm ex Joniit malo aliquo affe&u , quamvis parentes nota- biliter indé contriftentur ; nonerit nifi pecca- j quiw's t PC[ l tum veniale , ratione fcilicet parvitatis fuz, nam ejufmodi verba non (unt de fe (ufficienter frupit mvltste indu&ivaad indignationem , nec norabiliter y t deftruunt refpectum debitum parentibus. -Quale eff peccatum percutere pa- rentes? jdi Reþ Effegravi ffimum peccatum , contra naturam , ac pietatem , punibile per omoia ei 1& legum genera , etíam fipercutiantur folüm /e- [tus,quat viter , nam hocipfosa D cit injurià notabili, ac f m graviter contriftat. oficit Iu quo confiflit obedientia filiorum Io, oni erga pareutes ? . Refp, I1n. duobus . circa quz filíus ipfis fubijcibilis redditur , 1. reípe&u illius quod Ó concernit falutem zternam , ac bonos mores. quaré fi parens przcipiat filio , ne tabernas fre- yniP quentet , vel domos, aut perfonas diffamatas t adeat , vel miffam audiat , & filius obedire de- 'd'nf l] tte&et; peccat mortaliter , nifi parvitas ipfum ^ K 3 exe- d wo Dea.Decalog: Pracepto. Pzä&. a. excufet , vel parentesin hác preceprione , non , habuerint intentionem iplum obligandi (ub mortali, nam omne przceptum íÍuperioris non obligat , nifi pro ut eft ipfius intentio. t [ i Bonac. loc. cit, p. 4. 2um.'2. m 2, Refpec&tuillius, quod concernit oecono- miam , feu gubernationem domeéfticam. quare i « fi lius fine legitimá excufatione detrecter cu- 001 At ram habete rei familiaris , feu domeftícz , ne- l IN gotia illius infe fufcipere , invigilare confer- vationi bonorum , ac redituum familix ; pec- TA l cat mortaliter. parviras tamen nonnunquam lid, VL ipfum excufare poterit. Sancb. lib. 4. cap. 1j. s. 22. Bonac. difp. 6, p. unica p5« 9. 2, a, v. filij. ?w l[ Cajet, v. Jehij peccata., lj j P ne filius promittendo matrimo- fecca/t qui mum fine pra[citu parentum ? ! g Refp. Affirmatiue : & in Galliá , eft pecca" Q tum mortale , ubi etíam conftitutio de Bloys &l5 f arr. 14, permittit parenti. exhzredare flium o matrimonium contrahenrem (ine ipfius con- Iorg fenfu, nam obligatur in re tanti momenti pa- üï['JPJ rentibus hoc negotium communica:e filius, acab ijídem confilium petere , cüm fit fub illo- Üb rum poteftate conftitutus. Sazch. /ib, 4. de matrim,difh. 23. num,10. A Qim I - T dl " il De debite fifor, erga pa,reme:.' Ye, t du quo confiflit auxiltum, quod filius 1e- ndi l merar praflare parentibus ? ptioi ' Qrenn. Reff. 1n duobus1. fi ipfi neceffitate aliquá fpirithali premantur. quare filius peccabit d mortaliter ( nifi ratione parvitatis materiz ex- cufetur ) qui negligit culpabiliter ;ne parenres n,quii r in morbo conftituti facramenta neceffariareci- icz t piant , aut qui impedit teftameati conditio- nem,vel noníolvit debita legitimàab ipfis con- o £racta , cüm poffet facere, auc non exequitur mj i illud, quod ipü fideliter in morte injunxerunt, veletiam non debité pro illis orat , aut preces Mf.ïï:f-,- pro ipíis fandi permittit, Navar, €ap, 14« 7 x 15. €9 16. 2. Dumipfos urget. seceffit Af tempam[i: : TU quaré filius , qui non fubvenit fuis parentibus ' in gravi neceffitate conftitutis , cüm polfetfa- f cere , vel ipfos non vifitat motbo affl.&os, aut d eis non debito modo, feu remedijs fuccurrit t ft ad obtinendam fanitatem priftinam 3 peccat fius j mortaliter, nifi ratione parvitatis excufetur , ' yenti ut fupràámonui Navar, loc. cit, : li ubbb , Oporxäme exprimere in Confe[Fone cir- hþo 4' cum[lantiam Pacris , wl Matris? ; Ref. Affirmative :namipfa mutat-fpeciexh, cim rectà militet contra virtutem pietatis.- Habe- ] — tgz : De 4. Decalog? Pracepto, Pun&. 2. Habetí[ne ,0 , Parentes curam veftrorum COH; liberorum , proutlex Divina , bumandve vobis u |pracipit sspsaque etiam lex naiuralis ab l spfis befltjs ob[ervata vos edocet ? de quibus in fequentib. l Ad quidnam tenentur Parentes refpedlu w liberorum fuorum ? füm ilot Keff, Ad quatuor fpecialitet ; 1. ad ssffru- £Honem. 2, ad bonum exemplum. s. ad corretli- tert enem. 4, denique ad vite [uffentationem necefa f fariam. m iB quonam con[iffit dicla inflrudiio? ps Mf Refp, Utimbuantur do&triná, & fide Chri- üd ftianá, ac cordibus ipforum implantetur pi* a etas, inítigentur ad opera virtuofa, & feduló curetur , ut mandata Dei obíervent : Item ut Tuty Tijy ftudijs, vel alicui alteri difciplin fe addicant , ïang pro cujufcunque ftatu , ac conditione. G n quonam conftfiit bonum iffud. d exemplus ? D | Rejþ. In eo confiftere , ut fcilicet coram E fuis liberis parentes exerceant opera pietatis, &t ac virtutis Chriftianum decentia : eis fuggerant W bona confilia , ad vitam honeftam fe&tandam: 4 fos hortentur , ipforum vitía , (eu noxas non ffimulent: nullam , coram ipfis , a&tionem exerceant , ï*ä verbum proferant , qu od fit Oones t d E h E De debitofilior, erga Parentet. ii contrarium honeftati , ne ícilicet malutn ex- h " emplum indé queant fumere, lt d ) 1n quo confiflit dicla Corretlio ? Refp. Ut fcilicet parentes liberos fuos re- "ii prehendant , accaftigent , ubi hoc ad pecca- tum ab ipíis commiffum puniendum , vel ad 1d !W/ illorum animz bonum conducere animadver- ao terint ; v.g. fi wegligant mifJam , aut tabernas m frequentent , jurgnt , vel etiam . fcortentur, f tamen prudentia di&aret correétionem iftam plus nocumenti, quàm profe&us allaturam u eífe, poffetilla omitti , vel in aliud commodi- dC us differri tempus, intereà diligenter advertant reut] parentes,ne in caftigatione fuorum liberorum &l : i nimium cxcedant ; nam fiexceffus fuerit enot- mis , v. g. percutere , curn vulneratione , aut dl fanguinolentá contufione, item pedibus con- culcare ; erit peccatum mortale , nam ejuímo- ihi di correctio potius innuit effrenatum paffionis, ac vindi&z actum , quàm charirativum animi et ao affectum , ejufmodique violenta vindiéta, furi tantum fpectat ad magiítratum Sy/veff. V. percuífio, uj hb p Teueniárne Parentes. autrire fuos Y Liberos? fu. Refp. Affrmativé , xationefcilicetlegis na- 1 Ü turalis, uíque dum liberi eam atatem attige- K 3 gint , U 334 - D:cäfagi Pracepto. Punti, 2 ] tint , quà fibi fufficienter providere poffiat | m cum háctamen drfinétione, ht Í, M Ó ater cenetur per legem naturalem pro» (ij. li lac fubmini(trare , eriamfi is fuerit Spurius, ha quando commodé illum poteft la&are , quod il fi fubát aliqua caufa ratiónabilis illud omite tendi, non peccabit : veletiam fi nullam om- L i52 ditüe M ninó habeat.non peccabit n'fi venia modó defe&um i(tum (applea: JGA ii am lm /iä. l aliquam nutricem. nam faciendo ittud les W nullum notabile nocumentum patitur, a- tüir 254H lib, $. traGL. 10. CAp. $.72, &. DArt, 3. A . 2. Proreliquo vitzprolis,Pater ceneturipfi iij W alimenta (ubminiftrare , (i neceffitate aliquá h, prematur , & fi Pater fit pauper , mater veró ha« T beat bona fufficientia , tenetur ipfa vices illius dj i agere , acinopiam prolis (ublevare, luT ,;?gu!e'æam peccatum CUPIVALTUPE , qüi liberos fiosinvitos ad. veligionens asmple- ; endan compellunt fetu Refp. Eífe peccatum mortale ; & fiquidem. Qü?el frminas ita cogant , etiam annexam habet. f centuram Ezcommuniícationis ex Trident. feff. . Q 2f. €. 18. deregular. Ubinontantum eft intel- nid ligendus metus con jun&us cum aliquá vio- u lentiá , eonvizijs , manuum inje&ione , verum teli etiam metus reverentialis , quifandatur in im- C0b portunis precibus , increpation ibus, fignorum I exhibitione, fe u tei*timcpio,quc» figuificant pa- rentes p- — i x ] De de£i£a filior.erga Pareutes. 15f rentes fe ejufmodi prolem non amaturos ,nifi pl hac in parte fibi morem gerar. ita Bauny 12 fa. TO 6.24. Milbard, c. 40. YILIUS, Peccántne Parentes cogendo fuos liberos , ad 'z'nmndnm Matrimouius coutra ipfo- orti vuim voluntatem ? m o [3! Ti Refp. Afffrmativeé : per SacrosCanones, cap. demuptijs cap, f uerum, 31,9. 2. & Conc. Trid. feff. 24-€ap. 9. decrevit excommunicationem ) * DrOR ip[o fatlo , contra omnesillos, qui dire&é, vel [ ! indire&téaliquos ad matrimoniü compellunt. uod valde notaudum . pro Dcminis temporali- at ä bus filias [ubditorum ad matrimonium cogentie : diqi bus,. hzc tamen ceníura non obligar patrem ; ieri & matrem : velut declaravit Cozgregatio Coa- as ii cilij. Fernand. 4 part, eap, Vg 9. $, $. 4- Peccántne Parentes , tenerins eci artliós , 4!1 amando untim filium pra alio? j Refp. Sifubficaliqua ratío , puta quia eft in- gis , ac devotior reliquis , nullum genuus ma o eft peccatum. quod fi hoc fiat abíque ratione ; quidc: 11 häbf fivecausá per amorem inordinatum , qui fun- .Cn[urj' derur inaliquo malo affe&u , erit peccatum ve- niale. uthabet Bu5 loc.cit,& hoc plerümque [rints excitat odium aliquod , fiverzncorem refpectu ;uä L , vu reliquorum filiorum: ut patet in exemplo Ta- cobi. Gez. 37. videntes fratres ejus , quod à pá- jit tre plus cunilis filjs amaretur,oderanteum, ;nOIllm J p nec poterant ei quudquam pacifice loqui. PUN- o 1jé De 4« Decalogi Præf-epta. Puni, s. h | N PVNchM III. ii wd De debito fervorum erga fuos Domi- äf U 1035 , & ccontra, filnc l Nunquam , 0 Servi, omifeflis eddere de- bitum Dominis veffris 2 nam ipft [unt h vobis laco parentum , e& covfequenter hat eundem refpectum ipfis. debeiis ; ffe Wi Ceuturio Evangtlicus loqueaus de fer- " vo [uo vocat ipfum filium féve puerum Nont HWWu, Qütj AV;' | Quidnam debet fervus Domino f»tm? Mi Ilapra Efp, Tría fpecialiter : 1, Honorens ; 2, Obe- ln y R dientiam:3, Fidelitaten. Q ( qui In quonam confifit iffe bonor ? Tion Kefp, In refpectu externo erga dominum dlfp elucefcente ex verbis, geftibus, & actionibus, ft quaré fervus , qui contemneret fuum domi- lum num, ipfi illuderet , vel arroganter loquere- Zd C rur cum murmure & ftomacho, vel ipfum ca- Qua villaretur , aut nimis pertinaciter ei ob(ifteret $ llOP peccaret mortaliter , nifi ratione parvitatis ex- hefu: cufaretur, File., tratt. 25. . 3. ?t. 46, pATLL, i a , ^ De deb, ferv. ärg:z Dom. & cantr. 157 I5 quonam confiflit dicia Obedientia? Refp. In executione mandatorum domiíni : fubintellige in illis folüm rebus , in quibus fer« vusdomino eft f/ubzjcibilis vatione fütimuneris, Donu. & conditionis. nam non tenetur zzdfferezter eiin omnibus rebusobedire. "T In quibu[uam rebus tenetur. ei obedire ? J Rc/þ. Cum diflintlione : 1. Si dominus prae 7:mzm cipiat rem aliquam intrinfecé, & ex naturá fuá " malam , contra jus naturale , aut divinum ; v, g. T percutere aliquem,alicujus feminam feducere ; nontenetur ei obedire. nam ubi Deus offendi- ;umn tür ,oportet magizsobedire Deo , quam bomini- hus : tefte $, Petro. 2. Siprecipiat rem aliquam,que (it contra* l fuu'! ria precepro Ecclefre , puta laborare die fefto , non jejunare , non audire facrum , & hoc fa- " Oh' ciat dominus z» odium fidei , &$ religionis , eó quódíitv,g, Hareticus , aut Atheus ; fervus r non tenetur ei obedire etiam cum periculo, feu omiti difpendio vite propri, quod fi hoc folum jon fiat per fimplicem aliquam malitiam , aut ma- ) d lum affe&um , ipfi fübindé obedire oportet , [0 u ad confervandam fcilicet pacem domefticam, um quam Ecclefia veluti majus aliquod bonum fuo przcepto hác in parte przfert , dummodó J u herus hocin confuetudiné non deducat ; nam aliàs ejuímodi domino valedicere oporteret , W M' l quia * " 1j8 De 4. D:&æ!agi Pracepto Pustl. 3. quia non poffzt ei fervire (ine difpendio pro- D. fb prae (alutis. Hzc dod&rina ob eaídem rartio- Til nes defervire pexeric pro filijs , uxore, refpe&u mariti, &c. £/iac, loc. cit. w Ó g. gä."fl' | r 3. Si przcipiac cem aliquam concernentem E debitum, & officum fervi conformiter. legi divinz, & hzc contineatur intra poteftatem Qondi ie) fervi, & contractuminitum cum hero , tcne- pj turei obedire , & in cafu quo hoc renueret fere dj vus,(iforet materia gravis, peccaret more taliter. titus, tip In quoconfifiit dicta fidelitas? damp Refp, In duobus fpeczalier : x. Ut adhibeat pinis (üasy omnem diligeatiam moralem , quam ordinarié tend bonifervi pro confervatione bonorum domiíni «t adhibere folent ; nam tenetur ad hoc ex efficio, indéque falarium accipit,ira ut , fi per negli- d fojy £ ntiam cepahdem , damnum a!iquod accidat ; ; li onis ,qua ipíius cure comrhiffa funt , peccet Qu pro qualitate damni cum obligatione reftituen- di? Bonac,difp, 6, q. unic p.g.s.d4. cHam lt L ANavar. AAzor, Kegin, Filiuc, D - Piffcr 2. Ut impediat omnes nequitias , 'quäs | committi viderin bonis domini, licét fidei , & j 1'30 curz (iüz non finc commi(fa , nam dum illas | itvin Ofer. nonimpedit , cüim poffet facere , peccat contra | | chariratem , & fidelitatem , non tamen tenetur dämg ad reftitutionem ; nam non tenebatur , ut fup- An lib, p illa cuttodire ex qäïcia :dta Laym A fell, ä T RL "a , ) De ä'ez. f;r&w; erga Dos. Cj econtr., Ifo Q PW $. fect. f tracf. 2.6. $,0.7, . Quod £ef. Lb, 2. €,13» 7, 7. limitat refpectu demefamcorzm , at nam intuitu horum non videtur debere curam d gerere didtorum bonorum , fecuseft refpcctu extermorum: nam quoad hos cenfetur effe ob- hst ligatasad cuftodiam bonorum ratione fcilicee er hu conditionis fuz, & hunc dicit Leffius effe com- munem fenfum omnium nationum, ),t W ( Quod fi provi&ones domus , cibum & potum confume- « h readjuverit , nequefurto ralium fuerit ccope- pm ratus, nontenetur nifipro rata, quantum fcilí- cet ipfe confumpfit. Quod ü fuerinr resquze dam parvi valoris , v. g. vitrum vini, fruftrum b,. panis , parum tele , aut fili, ad refarciendas il fuas veítes fine omni licentiá, contra intentio- Yalb nem domini, ad illa inproprium ufum conver- ( Ql n li tenda, vel per modum recompenfationis , aut T. et Dd eleemofynz elargienda ; nullum erit peccatum mortale , ratione fcilicet parvitatis fuz ; nec j ulla reftidutio facienda , etiamíi, dominus, ; pCCC' l quandó hocrefciret , foret peffimé contentus; dfütu namcenfereturpotiüsad iram commorus ob ,l occultiim modum ,quo ille parve. res. ablatz fuiffent , quàm ob valorem illarum. Z4y»«, ,f lib. , Quod fiforetprobabileeum futurum üdfh*x invitumraeze valorisre: , reftitutio facienda um » foret , quz confurgit ex re accepta , non ex so- d accipiendi, | [Cu d u i Ob 7 n J'I'"' L r d 150 De 4. Decalogi Pr??epto. Pda&.?./ Qb quam negligentiam ienetur férvus — | ,?U re[hituere domtino ? ! Refp, Sibonum commiffum fuitipfius cue gz , at fcilicer illud cuftodiret , quandó aliquid M illius deperditur , ex Jevi fervi negligentia, te- netur ad reftitutionem , nam ficuti. dominus : m II obligatur ex juítitia ben folvere fervum , ita Íervuseitenetur. benéfervire ; ineünt enim Áttam Tte huncmutuó contractum, |.F//ise, trath, . 326,6 Átuami 6.4. 10. 5:172,114. Bonac. de contratl, difp. 3. toda 7MPM Wt m PNunquam,ö À Domini , intermififlis de- t bitum , quo obligamini vefiris Qume fervis ? ^ Tij c nentur Domini refpeä:i ]c"r- DT Ad quid te hinfe vorum [uorum ? Qial Refy.. Ad ttia fpecialiter : x, Sunt enim lo- UT co patrum : ficícripturafacra fervos pueros, Mi fivefilios compellare confuevit, * ? fXEquj 1. Adeorrettionem vitiorum ini pfis glifcen/- Qdj ^ tium , nam DEUS , ac homines, illis hanc po- Türt ceftacam huncce in finem concedunt. quemï 3. Ad jnffum [alarium , cujus. retentio eft & (lu; unum ex peccatis , quod tefte fcripturà coram 40 DEO vindictam efflagitat, Ttelio. E ,Qæd-* : ) .:. De deL. /&r*u erga Dom. &f ecostr..— 16z r Quodnam ef illud , circa quod. domini refpetin fervorum fuorum ordinaric u delinquuut ? tiqi Yia, t Kef. Hoc confiftere in. fex ffecialiter: x, r Si Dominus negligat culpabiliteripfis procura- m;i ieea,quzadíalutem ífuut neceffaria : v.g, t ent facramenta , cüm funt in morbo conftíturi , vel utcatechizentur , ac do&trinà Chriftianá in- , É firuantur, veleosnon permittat , cüm com- ij modé fieri poffet , ut precepta Ecclefig obfer- vent , v. g. jejunent , aut miffam audiant, &c, Filiuc.trat, 29. c, 4.92, 79. Ji " 2. Si Dominus non corrigat vitia fervi, dumea ipfiinnorefcunt , v. g. fi fint helluo- nes , Ícortatores, blafphematores , &c, eót- que cümfunt incorrigibiles , non dimittit, hj nam fervus, qui non debitéfervit DEO, nup- quàm herofuobené deferviet. Navar. c. 14. ein! 2uU. 2l, Puews 3. Sieispracipit aliqua, qua fine peccato exequi nequeurt,v, g. ut nocumentum — ali- At quod inferant proximoin bonis corporis, & a fortunatum, aut feminam feducant vel 5 quempiam ínebrient, &c, nam hoc nihilaliud nti i eft quàm proximum inducere ad peccatum. ä COM 4- Sieisínjuriam infert per verba contu- meliofa, acindigna hero Chriftiano, v, g. compellando canes , futciferos , excommu- L nica- ;M« : Pars 4I, "ORR E 162 De 4, Decalogi Pracepto Pas, 3s | ttd nicatos , vel ut Diabolus eos abripiat, &c. Filiac. loc, cit. F:Mf) $. Sieosdamnosé percutitex irá, vel motu Ms arita- paffionis , nam etfi jufta moderata , acch llj ti«a corre&tio fpecterad Dominum , violenta ul tamen, enormis ,ac vindicativa ipfi eít pro- a tf Jttm: hibita, & refervata magiílratui, Sy/ver/f, 1V'. i, percu(ïïo. &. Si eisretinet falarium debitum ,. quod li eft furtum , obligans ad reftitutionem , in om- I nibus iftis parvitas materieexcu(íabit d morta» li peccato. Rejþ Quodaam falarium debet Dominus fer- 4 tion qjo , qui ex necef J fitate fees offert , frne oumi. WR preiia coztratlo? bped Refp. Ipfum obligari ad minimum ad pre- UM tium infimum quod fic juftum , nam quamvis ltrün reliquis fervis plus detut, atque neceffiras nihil titun. diminuat de valore rerum , fpontanea .tamen 7'1205'4 illarum oblatio multum diminuit , fecundüm Domim iludcommune effatum : zzerces. ultro oblat& l eilefcuut: veluti habent. Sor, afa. Leff. potéfine Dominus fHudio , e exprefsà po- h zere in locoaliquo pecuniam ad tentau- ]. "lïbüem dam [(«i [ervi fidelitatem ? Refp. Aliquos effe, qui dicant Dominum W iftud non pofle facere: . nam hoc foret. pofiti- äaäiligi vé cooperazi ipíius furto:, dum eiad illud pa« trane -| Metur ia L] De deb. fä;w, erga Dom,€9 econtr, — 16 2 d trandum materiam fübminiftraret. Sa. F. peccazum uutmn. 7, Sauch, de matrim, lib 1o. re[P. | moti 12,. 3. jrt Alij veró tenent contrarium , dícentes ejuf- jolet modi Dominum. nullo modó cooperarí pecca- [tg to., fed (olüm illud permitrere , dum (ubmini- :' 4 ;; fttat materiam minoris mali, ad evitandum majus. .Petrus INavar.lib. 3. cap, 4, uum. 1044 . l. Layman Lb. 1. E Teneitárne Dominus dimittere fervum j fOorte vitijs debitum ? Ref». Affrmativé : poftquàm fcilicet cor- u) atth re&tionem neceffariam adhibuit , ne fcilicet confuetudine unius ovis morbide, cetere deperdantur , quod (i tamen Dominus fperare p poflit , fervum ad frugem rediturum effe , vel m futurum , ut fi dimitteretur , peior fieret , pote- "m rit eum retinere, "d or, 6.39, d. 1 3. FHl, cap. 4, 1 -ramjï 9. 12, Iratd. 24. 2, 97. wcundu: r dl Dominus dimittens. feum. feruum Ante, l terminnm , tenetürne ei folvere au- ZzHun z'ntegmm 2 il TA Refp. x, SiDominus habeat casfam vatio- nabilem illum dimittendi, nontenetur : quod. fifervus damnum aliquod índé patiatur, fibi omin ipfi imputct , fin veró nulla fübfit caufa rarie- [ Oïh mabiliilum dimittendi , dominus omninóà, i f venetur infolidum 5 cüm fervoculpa impu- u r .tar£ ia 164: De 4, Decalogi Pracepto. Puntt.5, tari non poflit , quód non continuet fuum fer- l uj | vitiutn. 2. Sifervus propriomotu , ac fine omni - " i0t causá difcedat , 44xor, Rebel, Bonac. tenent TOLUT eju(modi fervum perdcre fuüum falarium an- nuum: Diam. veró écontra dicit, quód nihi L ipfi poffir detrahi, nifi. pro rata, tratt, 6, mc. T vefol. $, €9 16. p. 3. Filiuc.loc, cit.e.3, . 67, zfïcxprc äsinjuz 3 z a d anrio imcon Puwxcr.uM, lV. i, f A ns&hü Dö d'ebi;o mutuo Conjugum. fili quuquam ,0 , viri , omififlis debitum, lurad [ quo obligamini veflris uxoribus , con- j Ut ira mandatum expre[fum DEIL? ' Ti Ipedn vAd quid obligatur maritus refpeäd nxorts fua? d D. R Efp. Ad tría ffecialiter $ 1. "Ad amoret t llty quiafuntuna quafi, & eadem perfona: ii erunt duo in carne ua, 2. «4d bonoremt nam uxor non eft ferva, It J * aut ancilla, fed focia ipfius mariti. & 3. Ad obedientiam, circa opera matrimonij, ateri ubi obligatio eft reciproca. ïiIiur 9/ ! p 3 d 14 De debito :hutua Cozjug. 165 gum t In quo confiflit amar mariti refpectu uxorizs [ua ? ine on: Ref. In quatuor fPeczaliter : 1, Ut in cot- , UX efuo erga eam conjugalem habeat affectum, dum d remotum abomni invidia, odio, ac aver- dl fione, 16 n 2. Uteiloquatur amicabiliter , abftinendo 3-614 abexprobrationibus , inve&tivis, acalijs ver- bis injuriofis;quamvis illa fuerint prolata fine n N Ü x | i i " intentione ,aut voluntate diffamandi , v. g. il- lam compellare canem , meretricem , Sagam , , &c. eftpeccatum mortale Zozac, difp, G. p. 7. 7, 2, nam ejufmodi verba contrariantur amo- ri ,& honoti , verum quidem eft licitum | effe u fubinde, permmodum corre&ionis ,uti aliqui- ii 1 busverbis(everioribus, nontamen diffama- L , toriis, 3 Ut ipfam non impediat in adimpletione mandatorum DEI , & Ecclefiz , nam ejuímodi impedimentum eft potiüs odij effe&tus , quàm jji amoris. To/et. ib $. £, 2. 2, 1. Quód G. illam. folummodo impediret , ne exequeretur con- j m filia Evangelica , v. g. nefingulís diebus Vene- ris jejunaret, aut milfam fingulis ferijsaudiret, Pclfaü &c. rarilfimé peccatum morrale inde exurge- ret, Bonac.loc. cut. Tolet. loc, cit. di 4. Ne ipfam injuft8 percutiat: quodin T materià notabili , eft peccatum mortale, con- ttarium amori reciproco , nam licet maritus , in L 3 E Nosssua 166 De 4, Decalogi Pracepto, Puntt. 4. Ín certiscafibus , lltlpOHlï aliquà cmrc&xone, "n hben hoctámen fieri debet pxudenar ac chatitative, l.S non vetó cum paífione ac rsgore, Zolet, loc. cit, 9. 2, Filinc. tratl, 28,p.2: 9. 140. Layman, L tbäle £raGt. Yo. p. 3. cap. 2,um. 6. ligUll eMaritus potéff ne ómpedire fuam uxorem Nrmq: neprecepta Ecclefia obfervet? 7.!06 Refp. 1, Ajïrm.ztwe, quando fube& caufa rationabilis , v. 9. Á o cüm timet , ne per ;e;uma reddaturmmium debilis, vel ne Ecclefiam pro miísá audiendá adeundo in morbum inci- M dat , ob coli mmxrummrcmpenem ac incons liirm Pcantlam ,fineratione veró xlam xmpedzre ne- (itiort qult. b 4l 2, Quodconcernit privatasac pamculares uxorís devotiones , puta audire facrum in fe- " rns,proceümmmtetcf €, cxaminare confcien- Rf[P tiam , &c. fimaritus habeat . caufam , poteft lil omnia reícindere, quod fi hoc faciat abfquc f causa,pevar venialiter. Fiue. tratd. 23.e4p. AYerlto g.9,139, p. i. ln Mü C 5i Maritus babeat Patrem , Uxarem , li- AUt t Leros im. magna con(titutos: nece[fitate ort eninatm primo fübvenire excul tenetur ? Aefp, Iítudficri debere boc ordine : y. Te- netur opitulari patri ; & matri , nam hi ei e(ïï: Re, dederunt. Wtba Uxo- o De deäz;ia "LHIMO »szjzgum, 167 04! (hons 2. Uxori , nat heceft quaü alterxip,fe j ub dotiv habent Gamach. Bonac, lt 3. Succurreretenetur prolí : ubi Valentia ; ii lf & Cajet. illam prafert uxori , ratione fcilicet fanguinis, Ht Nunquam ,0 ,Uxares , omififis debitum, quod DEQUS vobis pracipit reddere mia» ritzs veftris ? a vt ! ,C)üï'l "d quid obligatur uxor re[pecin cel mariti fui ? imio Refp. Ad;quatuor, inquibusilla eft. fj7ci- scItot bilis matito , rationefcilicet marrimonij : r. 44 edittü* amorem: 2. Adlonorem : 3. 4d. fidelitatem : 4. « dAd obedientiam. vicutt m mï(f [ quo cozg/i/lz't amor ille conjugalis ? lat Refp. Ineffe&u cordiali exémpto ab om- I pOFi' niodio , & averfione, quo uxor erga maritum j ferri deber, quaré uxor quz habet notabilem h T l averfionem à marito , feu difplicentiam perfo- nz illius ,item dolorem concipit,quamprimum eum videt, veletiam ipfius przfentiam fugit , reim/þ aucomnia ipfiuscum naufeá intuetur , peccat f mortaliter : paryitas tamen rei à culpà lethali excufat. I quo confeflit dithus boner - A!, T:' CI (it Refp. In figais exterioribus exhibitis per li wq;'tbarcverenriæac familiarem agcndi mo- dum. " L 4 G 168 '1 De 4. Decalogi P;æcepto.Punä,är, - dum,quareuxor,quz per altercationes , in- wqu rl 1 ve&ivas , exprobrationes , irrifiones , injutias, acalía verba contraría focierati, & paci dome- ?J) fj füceirtitarnorabiliter. füum | maritum , eum j ( provocandoad iram , juramenta , teedium; ATIQO. peccat mortaliter , nifi parvitate rei excufetur, ARSDR Titnota AJNavar, R egma!d.- Filiuc, ^ ftim, la quo confrflit iffa fidelitas 9 tthome Refp. 1n duobus fpecialiter: x, Ut fervet ft- WAt€ CO dem promiffam marito ,. prefervando torum fttiori conjugalem ab omini adulterio , & — impudi- od citià. ltüto 2, Ut confervet fideliter bona , & provifio- Angel. nes domus ,que ipíius curz funt commiffe Ll per maritum , nevé de illís contra mariti bene- Cl Terilm placirum difponat ; vel in fraudem ipfus eas alienet. tf Totéflne uxor fine mar iti confenfu aliquo Adqu:] modo debonis domfís difponere? ï! Refp. Negativé : nam licétbona zqualiter tum ad maritum , tum ad uxorem fpectent, Rep adminiftratio tamenillorum folum maritum refam« refpicit? exceptis tamen , inter alios, iltis indt duobus cafibus, le fpe- 1 Quandóuxor alienat aliquid. de. bonis fi duj domüs per venditionem, aut alio modo, ut (ub- quï ü veniat neceffitatibus familiz , eó quod v.g. uæ,. maritüs iraícatur, quandó fimile quid petitur» yec Qui dj v d De debito matuo 9. 169 h M;ngüm. t5l velquia maritus eft homo nullius. ftugi , ac njut omnia diffipat, Zeff. &£, . cap, 12, dub, 14, | dome 51.65. €287. m qu dó femina elargitur aliquid , aut 2, Quan »din) per modum rec-ompen(ationis ob beneficium at acceptum , ad. evitandam (cilicet ingratitudi- nis notam ,vel ex liberalitate ; aut ob eleemo- fynam ,non excedendo illud quod prudentes, j ac honeftz feminz íui ftatüs ac conditionis do- (v nare confueverunt. naim aliäs llXOt"fOi'Ct de« jo tont terioris conditionis ; quàm ancilla aliqua, impua'& aod fi ob eju(rnodi donarionem maritus ma- lé fit contentus, facicillud fine oini ratione, | P[o'aäïïa- "ngel. Sylv, AMolin. Petr. INavar, cit, 4Angel. m Lef. lib, a. cap. 12. dub. 14. Confeffarius tamen yii cauté , àc prudenter utatur hác doctrinà licét verifimà , ne pax domeftica indé perur- ip[ms ü betur, Adquid tenetur uxor, qua per Adulie. ( Wllqï* rium , falfum.| familie (ulbfhitmit Haredem ? æquähf' [pedt Refp. 1. Viradulter eft primó obligatus ad refarcienda omnia damna quz, veri azredes matti 105, " indé patientur , dummodó certus fit prolem ad fe fpe&are, namfifitdubium, non tencturs u àn dubijs enim melior eff conditio po[fidentis , ac- de o,ulP qui ut fic eft poffeffor bonorum , ac libertatis uo fuz , ergo , &c. uod fi veró fit certus, ali- if qH qui dicuntipfum non effe obligatumad banc u P sefti- 170 De 4.6. Decal, Præcepta; Pän&; 4. xeftitutionem faciendam, fi matrí. non. confu- luit, ut ejufmodi prolem pro vero hzrede fup- Dl poneret; quiafiliusex damnato coitu natus, ltc noncaufat damnum, nifi quatenus. creditur t eífe talis , atqui mater fola fatendo illum effe E legitimum ,fuit caufa hujus credulitatis. Sor, Qrtm lib, 4. 9. 9. art.2. Henviquez, lib. i. .. 21. 3. imf Dian, p. a. tratt s mifcel. vefol. $.. quod Lefï;. titi dicit effe probabile, quamvisíit in eontrarià teli fententià, dum tenet adulterum ,. obligari, eó tmir quod fit cau(a per fe , ut ejufmodi fpurius , cre- l ma datur proles legitima , ob a&um injuriofum ab n eo commiffum,quem ralis deceptio plerümque ] confequitur. Z. 2. c. 11, ». 45. €$ fegg. sid : 2. Indefe&u adulteri , mater tenetur ad re- t ftitutionem , nontamen id indicare fuo mari- p to; nam ipía fuum honorem toraliter deftrue- li lc 8 ret 5 nec etiam reliquis filijs hoc indicare obli- i Em gatur , namipfi anfam indé fibi defumerent , At eam odio profequendi ; fed folum monere te- netur filium fpufiux*n: quitamen non tenetur multis; eicredere. Lef, lib. 2, c, 30. dub. 7. 9, 47. dlitis Àn quonam confiflit didla Obedientia? . debiu tüm| Kefp, 1n tribusjþecialz'æ(: 1. In eo, quocf um concernit bonos mores, v,g. ne uxor ferat ejuf- 0!) d( modi veftimenta , ne frequentet loca fcandalo- Ut a fa , in quibus omnibusfi inobedientia mulietis concerneretrem norabilem ,. foret Uxori pcccacgm Oblis mvm'tale., JNavar.c. 14. , 20. 25 In iVing h De debite mm*äa Conjugum. 171 nf 2, Ineo , quod. fpe&at ad oconomiam dl WtU domüs , & gubernationem familiz, v. g. ha« bere curam tuppclle&tilis , negotia domus or- teditt dinare , ac illiusbona omni (tudio confervare , in d tis d &c. Quare uxoraliqua negligens notabiliter 2l M curam domüs, undé marítus ad iram provoca- ti poffit , vel f ufurpandoaurhoritatem ac. do- xl minium abfolutum infolenter marito domina- omta ri velit, emaiaque ad nutum fuum proprium gari,cö i, C admíniitrare , peccat mortaliter, niíi patvita- te materie excufetur, Bonac. difp. 6. p. 7 ofumd WHIR, 12, u » ineo. quöd concernit a&umrmatrimo-— qcadt -nialem; nam DECUS dedit maritatis potefta- ! teih muruam , ac reciprocam in illorum cor- jo 4f pora, Quaré uxorpeccat mortaliter , quz At fine legitimá excufatione deneget marito fuo qca mettits debitum conjugale , vel ob malum animum , aut expertinacia , vel ob ríimorem , ne nimium. .nere [ multis gravetur liberis, fuppofito , quód mari- renetl tus notabiliter inde contriftetur , vel iraícacur , 1 aut uxorem fuam (tricté fnrendat oblfgare ad debitum cenjugalefibi reddendum, in quan- 'fmdv tum fcilicet ipfa eftobligara per legem Divi- ,0" nam, Quodíi maritusnon multum irafcatur :rartj'üf; ob denegationem iftam fibi fa&am , velfaavi- ter acquiefcat precibus, ac. fublevamini fuz " uxoris , vel noa intendat per fuam petitionem v obligare fuam uxorem cumeotigore, quo lex h j divinacam obligat, nullum erit peccatum, vel ad , —— "u 172 be 4- D:mlögi Pracepte Punil, 4. ad (ammüveniale,nam maritus poteít, quando n valt cedere fuo juri , omniáque pracepta fu- m eriorisnon habent vim oblizandi nifi fecun- ud dum ipfius íntentíonem, Bozac, de matrim, h ] q. 4 p.1. 9. T. h conjug Suanam funt ille excu[ationes eximten- tes à debito reddendo? LLls d dufa Refp. Effe quamplurimas , inter quas funt keini itz rres fpecialiter : . Quandó uxor patitur fuam , ratione ines lyein fluxum -Hüve purgationem du conveniehtiarum , quz proli accidere poffent , Tatiarn Sylveft. €$. Henriq. dicunt , eam excu(ari : licet (one probabiliter teneant. Sauch, Conincb. Filinc. eam etiam in hoc ftatu à reddendo debito non taid excufari ,nam melius adhuc eft proli cum ejuf- Ut modi inconveníentijs mafcz, quam non na[ct. 2. Siuxorillud reddere nequeat , (inegravi : detrimenco fux fanitatis ; puta quía recenter à Wy morbo convaluit, quia affligitur febri, quia itif fampfit medicinam , vel quia ipfe maritus in- « fe&tuseft turpi aliquo morbo acquifito per ni» ln mios fuos exceffus , &c, quia obligatio redden- Veten di debitam | intelligitar fecandum ordinem diftra« naturz , & charitaris , dummodó hoc fit fine Catt ruina fubje&i, Banac. 4 4. p. 1. s. cit, C fed Àj Quod fiob juftam ejufmodi denegationem ca- 4d deret maritus in periculum incontinentiz ; fuz culpz id imputet, non veró denegationi, nam fuperfunt adhuc alia remedia , tum cor- POI a* ( d k J 173 De del:ito.muma Corjupgum. d- .uando poraliä ,tum Ípiritualia convenientia calib ptaf- tui ad (edandam concupifcentiam , qua i tali fecite neceffitate tenetur adhibere, Sa, ver£, debitum Mi unm.X5. 3, Si maritus vellet abuti mortaliter actu Yi conjugali,v.g.fi timeret ne nimium liberis gta- varetur , ac proptereà commítteret aliquem abufum in confummatione matrimonij, hive m Ut dein id fierer ad impediendam generationem ; : paziau; iote fivein quzrendis voluptatibus indiícretis, quo ad uíum facramenti contra honeftatem ordi- POHW l nariam , & pudicitiam conjagalem , nam uxer i t confentiendo cooperarerur ipfius peccano.vide . F)Ml'l Sauch,de matrim,l, 9. difp. G. oum, 16 piont untjl Uxor potéfine reddere. debitum marit;i naffi. j exigenti Jud ia die commusnionis ? ip Refp.. AMffirmativé , ive dein id fiat ante, vel 'eccnïüi poft peractam communionem , nam facit hac inrea&um juftitiz , dum reddir alteri quod ei rb[i ) qu'i yitu eft d .,^itum , nempé ufam fui corporis. poteft p tamen uxor maritum monere hac de re ob re- verentiamtanti Sacramenti , & ad evitandas T ordit diftra&iones fpiritus,quas ejufmodi voluptates x f : carnales quamvis licitz fecum afferunt.Si enim Ti Apoftolus confulit conjugatis, ut fe abflineant y f advacandum orationi,quantó magis ad reci- yit pienduni Corpus Chrifti 7 ,00i1 d um j Po[- 17 4 De 4. Decalogi Pracepto. Pug&, 4. l Pofihsine Conjugatà. abflinere matrimt- iaaemi nio, ue nimium liberis graventur | Wiefl imor ORefp. Affrmativ? : nam defiderium nullos 5 ( habendi lhberos , vel abftinentia matrimonij pro hoc fine , res non eft illicita , dummodo petic u VaL hoc fiat s N 100f 1 Exwmotivorationabili :eó quod v.g, non habeantíufücientiabona , ad illorum nutri- ittgli mentum & fuftentationem , prout ftatus, & ,Qm!ä'z conditio ipforum requireret. 2, Ut abf omne periculum inconti- nentiz. Kefp DW lt - $, Uthocfiat per confenfum mutuum con- m jugatorum. nam unus fine altero hác de causá d nequiret dencgare debitum (ine gravi. peccato, Sanchb. Reginald, Coninch, Navar.c,6.2.33. ummfl m Taiius inhonefli imter Conjugatos ff untne liciti? m ii Rejþ. Cune diflinilione ; 1. Si ejufmodi . ta- u [ &us fiant cum intentione confummandi matri- monium , omnino (unt liciti. 2. Sifiant abíque iflà intentione, & cum Rfj animo folius voluptatis , peccatur venialitet, Qued nam voluptas ifta non centetut effe finis hone- (W!?«l ftus humanarum actionum. Confe(farius ta- Tetur men non multum laboret in ejufmodi tadtuum $5 examinatione , quandoquidemilli non funtnifi Certi Wnc veniales,finon przvideat latete in ipfis aliquid mortale, Nec ego de hiíce tactibus aliquam lgt 1nene v Á- p — 'n-ä- - h De debito mutao C. anjugum., 17 üfilil mentionem feciflem nifi hoc pro fequenti cafu, "n lav ijiCA4 quie&o vatü digniffimus, ac valdé frequens* ? nl & mortalis,fuiffet neceífarium. 3. $i, ejufmodi tactus committantur. cum ttimti j periculo probabili , & previfo pollutionis, eric peccatum mortale, nam ejufmodi impuríras p M I non magís e(t permiffa in matrimqnio, quàm T fuutt in coelibatu,. fs.l Qualémnam invebit malitiam pollutia enter conjugAtos ? jnor: Refp, Pollutionem inter conjugatos , dicere malitiam adulterij expl !iCcan A& AA dam in confeffione, uufïï a nam eftfrangere fidem mutuó, ac reciprocé TT datam , quà fe uterque obftrinxit fervandi fu- um corpus alteri cafté Sazc/, difp. 18,2.4.1.9. 43 Uxor cognofcens invaliditatem fui ma- 'ugnw trimonij ob zz[i:jmod impedimentum. dirimens , ia quo Summus Pontifexc difpeu[are poffit , debetne fmod t Jieo marito eam male tra&taturo denega- li r£ debitum ? Refp, Affirmativé : Siipía fitcerta , quicuh- TT que deinde rigores , (candala, infortunia , indé æmm fequantur. nam fii»fa illud redderet , meecha- jnis h retur, Quod (i maritus fit ita tetricus , & bilo- faciu? fus , ut ipfa cimeat illum de hoc impedimento j certiorem reddere , vel ei debitum denegare , um tunc fi non poteft recurfum haberead Sumum [j if nimiz Poatiüccm » Ycl ratione paupertatis , aut j diftan- n F4 176 . De4. Decälogi Præc/'epto. Pun&t, 4. | 4 diftantiz civitatis Romanz, quo nequeat " mittere fine manifefto incontinentiz periculo , ob lengum temporis intervallum quodin hác difpenfatione obtinenda intercurreret , petat difpenfationem ( fero con[cientie tantum ) l fiimpedimentum eft occultum ab Epifcopo , Ir hácextremá neceffitate. difpenfandi fa» lj qui in cultatem haber , ut erudité probat Sancb. z24- l, trim. lib. 2. difp. 40. tota, Ex quia. tale matrí- monium nunquam fuit legitimum , ad íllud re- validandum , ipsámque copulam reddendam licitam, uxor primá vice quà copulam cum (uo marito habebir , ipfum cognofcet affe&w maritali , hoc eft , ipfum acceptet bic & uunc ro [uo marito, per novum confenfqm H s ipfi hác intentione reddat debitum , quod . fufficit in tali neceffitate, w* docent Nlim Sanch, Rodriquez., Coninch. l Filiuc, Bonac. li L d 7 . AT XK 0 -&w» V ls 3 A R g N " ;'ü' A. ?—ä l C rj ^ H G[ n a Q'J,..,n m p A d *h I LA — - efp. EC E URU d P In Sudpa i 'De Szp?;äzä.' j 777 mqucat ticilo, t tttetetaentetututdoe dini n Iu 3 Præ;:cptum. n I. De Superbia, Ícopt II De Odio €$ Invidia, adi IIf. De ia , injurüjs , tmprecatianibns , ( t querelis. lemtto IV, De bomicidijs: voluntarijs & ilodte libus, cafntas n l hm d T , gm-' x PuNcr.uM L E igl.! l i De Superbia." m - Nunquam fuiffi fuperbus. pmf;mmdn e ie :pfa , contemmntndo reliquos, am- biendo wanam gloriam , vel deftde- randa- bonorem mundanuum? Quid eff. Superbia ? Efp, Effe amorem i : nordínatum füz ptq-; R prie exccl'lentiæ. Quarà vocas inordinatum : Refp. Hoc ideó fieri , quia fuperbus zftimat pluris illud , quod in ipfoeft, quàm fit xftima- - bileà parterei, Pars I[, M Qu l i78 De $, Decal, Pracepto. Pukf?. ï. h .Quet modis eff fal[a ac. decepioria affi- matio , qnam [uperbus de [ua. habet | ;v'fCä excellentia? iet Refp.. Tribus fpecialiter : 1. Dum cogitat fe 10 ä niad bonum aliquod habere , quod nullo modo ha« bet; v. g. f fuPCIbiat de dO&tinä, cüm tamen ;! ln el fit ftolidus , ac infipiens. Wt 2, Quandó exiftimat ín bono; quod poffi- t fupe det, re(idere aliquam excellentiam, qua tamen ETg sninimé in illo reperitur , ut eft , v. g-fuperbire; Ailo Wu- eó quod benà ludat pilà , credendo ibidem exiltere magnam perfe&tionem. huti ( ;. Dum fibi imaginatur fe poffidere bonum aliquod ingradu ita eminenti , ut aliorum bo- ! na non mereantur illi comparari , undé confee quitur prafumptio & arrogantia: uti eft; v.g. credere merita , profapiam , nobilitatem , do- M &rinam , & perfectiones aliorum nihïil' effe in di:,l,j comparatione fuarum. fl taq'.Tol 4 d Quale peccatum of Superbia? 'vak'mw Refp. Cum diffmtlionez , Superbia complee W i4,per quam aliquis fe fubmittere detre&tat Deo , & ipius fan&is legibus; qualis eft fupere bia illa deteftabilis Demonum , achominumá Deo dereli&torum ; eft peccatum mortale ac 'mnum de feptem peccatís capitalibus; hoc ta« men peccatum rariffime invenitur in confefli- enibus ordinarijs. Le/f, ljb, 44 €,4.dnb. 9063 n p —— .De Szþefäidg 179 À. Supäräia incompleta , per quam quís plu- tis fe eftimat, quàm oporteat ; vel nimis benà de fe opinatur , aut cogitat reliquos nibil effe gt [ Ín comparatione fui , vel credit fe habere plures odl perfe&iones , aut merita , quàm reipsá habeat s m o non eft nifi peccatum veniale. nam maliítia, qua reperitur in ornnibusiftis parvis inordina- d pd tis faperbijs, non eft rotabilis IVavar. c, 25. z W 6:Toler, lib, 8, c. 4, . 2. 88 3. de ,Peccat, Mortal, 'uPerbiie; Nihilominus fuperbia ifta ; quamvis venialis ; oibilt veluti radix plurimorum inalorum omni co« hatü devitari debet, re bt o Superbia venialis þntæfüw freri 1d€conlä mortalis? (el m : Rej;. Aüïrmnii*vä: & þæcz'nfitær duobus mos hil His ,1. Si fuit caufa committendi peccatum mortale, nam u fic , et occafio proxima pec« &ati. Tolet; loc; cit, 7 $, Si indé fequeretur äii-qui's contetnptus , vel injuria notabilis proximo , ratione fcilicet i WW peffimi effe&us , quam producerer, T Leff, lot; city | T n rP AE j 3 vijfie n ^ 6.9."-:2 M.2 PUN- ": : 189 De5. Deca?agi Pracepto Puxdl. 1. &Ts o HITHIMIMEE WPLINCTU./.M II. i 3 Atitlh De Odio & Invidià. | g ii Nunquam odio vtl invidi4 ajää?u; f;,;f. r etd ff* conira proximum tuum une ex. (e- i !hfi uentibus modis? t. Defiderando eialiquod malum , h 2. Latando de malo, quod ei accidiz, $. driflaudo de ipfius pr | UOda q/þero n .reäm" iptat f'ccef] . Bectat & ütel Quid efl 0dium Opz ifen ia Efp. Etfe ali&:nationem , & averfionem vo- H R lx ( l luntatís circa rem aliquam , quam malam t.ru'lli'ha e(fe exiftimat, nam voluntas nihil poteft odilfc, U. nifi e reprafentetur fub fpecie mali. &nitig levis Jn quo confiflit malitia odij contra Q proximum P Qüente illa Refp. In hoc:quod voluntas depraväta ac- Titof, cipiat pro objecto mali fuz averfionis , proxi- 1 [ mum , quem tamen Deus precepit homini amarce íicut fe ipfum, lfid Wer(ïon S l p ia De Odio & Inwidia, 18r Bi proximnus [f malus, c vitiofas debetze amari? Refp. INegative: 7212490dio babut : Píal, vv; interim ramen oportet , u: obje&umhujus odij fit vitium proximi , non vero ipfrus pevíona , amando fcilicet ipfum ut hominem , & eum uf odiendo ut peccatorem, uf Quotnams [uns [pecies odij , & quale ilud eff peccatum i 1 Refp. Effednas : 1.et, odium abominationzs, j n quod confiftit in alienarione , & averíione vo« luntatis erga proximum, qua fi (it magna , erit peceatum mortale, F/izc. trait. 28 c. 9. 2, 167. uteft, v.g. dicere de fuo inimico ; fenullumipfi optare malum , interim tamen nec ipfi loqui , necaudire poffe, nam ejufnodi remorfus funt jonem i indicia notabilis alicujus averfionis , quz de- firuitcharitatem debitam :cüm im poffibile fit , x[c[t Oälk amorem ejufmodi fecum compati poffe dedi- gnationem ejufmodi, Qaód fi avet(io fuerit levis, at eít , v. g. fentire aliquam commotio- u nenm ,dum quis fuo inimicoloquicur , vel lo- quentem audit, ob injuriam ab ipfo acceptam 3 illa folummodo erit venialis, vel certé pecca- vt aminofa non erit, Bozac, dif. s. . 4 p.HItAn.6. 2. Eft , odium zzimicitie, quod coníittit ín ; 9 defiderio mali fuo proximo , proveniens ex averfione,& difplicentia perfong ipfius, quód- Ye , proprié loquendo, potiuseft efe&tus odij, quàm 182 Des, Decalogs Pracepto, leü.*ï.* q&:lim odium ipfum przcisé éonfiderzcum j éft- h l [ . que moitale , aut veniale, pro guali;a;e malí defiderati, Filiue, loc,cit. Effn B oprobibitem gaudere de malo at- M zevins , vel de bouo ipfius contriffari ? 1 -?4,621 ntlione : y. Sihocfiat ob mo- ial Refp, Cum difs tivum averfionis & di(pïiceäzciæ ipfiu s perfona, m effe prohibitum, nam ejuímodi gaudium, & quamv triftitia eft contraría chatitati , cüm non pofiit It prove nire nifi ab odio interiori. lat 2. Si hoc fiat ex motivo honefto exempto lu ab averfione , dico nullo modo cffe prohi bità, Qitu ut eft , v. g. defiderare mortem alicui latroni ; Qne,i libera : ægricudi- ut commércía indé reddantur ptty ( nem alicui vitiofo homini, ut indé convertatur, velcontriftari quiarabula quifpiam , eftefte- Ó é&us prator , quim ale fit cra&taturus populum. p dia , five triftitiz: accipiunt nam ejufmodï gau in m fuam malitiam , vel bonitatem ab obje&o , ícu meþm ? L quia non.in-.- motivo, quod pro cunc habetur Yis P[( tenditur malum prox imi , quatenus malum, üm,( fed quatenusbonum e ft , nam non defideratut Mm; homicidium gnors latronís , quatenus pracise €g0 l eft , fed quatenus ejufmodi mors eft , cau- Tif . fatür quiétem publicam. Borat, habea de odio proximin,7. p mogj fffult; eiiiseetife MFam lo Ef at f ü ' De Odio €$ Invidia, 185 1j d Ejlnä peccatum. procurare aliquod mz.i- e mil lum [uo proximo , ob juflam cau[am , ac per media jufla? li d | Refp, Cum diflintliane : , Ex motrvo viudi- 1 fla , exacerbationis , averfionis , indignationis, ob &c.elt peccatum, vel mortale , vel veniale ; L ;crfon; pro qualitate odij ,& mali procurati b nam dium; l uamvis caufa five res ipfa , ac medía finc juftas onp^ motivum tamen eftmalum , bonum antem , ut habet commune effatum , eff ex integrá causá, e malum autemex quocunque defetiu, Sic judex , quitulit fententiam juftam , tamen ex averfi- | huoni'lx one , indignatione , &c. (ive vindi&à quàdam, ægrimw peccavit mortaliter : non tamen tenetur ad re- yetti " h ftitationem. Bozac,d:fp. 10.2.24p.4.9. $- di ] 2. Si motivum fit rationabile, nullum erit uit peccatum, Bonac. loc. cit, V. g. accipere debita [ 1gm in aliquo alio ad meiptum folvendum , folici- iedo,' tarepunitionem alicujus malefici, nam quame jj 00 vis proximus meus patiatur indé aliquod ma- , maln lum , ego tamennon fum in causá , stor enms dide jure meo, Circa quem ca(um nota , quód licét ymidé ego hoc debitü non ita maturé ab eo exegiffc , .(Lcaü* nifi ab eoaliquatenus fuiffem offenfus, (itamen l, habeam motivum rationabile, v. g. fitincom- moditas, quz mihi ex pecuniz mez detentione refultat,nullo modo me vindico,dum pecuni& meam repeto , quin potius denego ipfi bonum aliqnod, quod non reneor ipfi przftare, j M 4 Ejln& "À 124 Des, Demlagi Pracepto. Puntt. t, um [ibi apfé de;/z'demr; di Eflne Zieccat Sortesm? . i J Refp, Cum diflintlione v1. $1 hoc fiat ex md- Am tivo defperationis ,effe peccatum mortale con- TOl | tra charitstem — fui ipfius,l Tolet. lib, a. | m €,9, €$ 10. 2. Si veró motivum fit bonum ; v.g. ad &t yit amandum Deum eó ardentius , ad ipfum non tQne offendendum amplius , ad miferias vitz hujus fttis declinanda,'sv(; velnullum erit peccatum , velfo- lum veniale, pofito quod hác inre aliquo mo- ha do excederet refignationem propriz volunta- tis involuntatem divinam, Bozac, de odio d, 3, g. 4« p nlt,num. r AEgrotus qui ia fuo delore clamat , tün- ,&'þq triflatur , vel Corpus fiuum agz'mt ; n peecatue $ qualig UA Refp. x. Si ifti. motus externi corporis fint leves & moderati , ia ut nullam caufent inde- [Ufs ; centiam , nec üllam animi exacerbationem in- e'6-1 finuent , quz fit contraría rationi , ac refigna- tioni in voluntatem divinam , egrotus non du ( peccabit. nam ejufmodi effe&us , funt effe&tus u dir nature fenfibilis, quos animus etiam patien- tiffimus , pro Jibitu fuo regere nequit. fic de ] plurimis fan&isle gimus eos in fuis doloribus inor exclamáffe, dor 2, Siejufmodi motus fint aliquo modo ni- etit mis violenti conjun&i cum aliquo angore , in- (ion digna- t n :De Odio €$ . Inleza!m 125 at dugnattone : vchmpaucntm cgrotus. pe»cabjr, contratiantur ením ejufmodi ; iuotus virtuti pa- tientiz, ad quam fpe&at confirmare animum &xmo leen ad moderandas ægntudxms moleftias, hoc ta- ; nam iftud hbq ! men peccatum non erit nif) veniale; omne, nihil aliud eft, , quàm excclïus dulorxs & mü:mæ expreffus. per figna externa corporis, « qui non poteít effe morralis , nifi fortaffe ra- Qu at tione fcandali, vel alicujus mali inde proveni- d entis. Leff. ib 3.0.2. dub.g.n 44 X UO D Eflnó permiffum defiderare , vel. procn- VOl rare malum alzquad ammalzbu: aliid prox;mz $ k Reþ Cum diflintione : 1, Cum motiyo odij» /f, & pet relationem iftius mah ad dominum illo- h rum , erít peccatum morrale, vel veniale, pro qualitate mali dehdcracx vel procurati, nam "T f hocnihil aliud eft quam odiffe proximum in jentti fuis ammanubus. Layman lih, 4, tratt, 10. el 6 u II. onem ! 2. Cum morivo rationabili :av g- ratione T otus damhi, quod ejufmodi animalia caufant, nul- l[C lum erit peccatum, nam ad arcendum notabxle fl Päfk damnum, etiam mterfmqueunt. j« Cum motivoirz & paffionis, contra ejuf- 'w[- h modi animalia finc ullá relatione ad illorum d dominum, vel odxo aut da.mmücanone , non m erit nifi peccatum veniale , ratione (cilicet pa(- fionis inordinatz , non verà refpe&tu animalifi, ; OIC namn; d M 4 s E :86 — De $, Decalogi Pmceþta, Pustl , nam cüm ipía fint fubijcibilia homini, ea odiffe» damnificare , interficere, prolibitu fuo poteft, Nï,üe dummodoó abfit damnum proximi. Bozac, loe, F/ ffl eit,num, 9. L Efhé ueceffarium exprimere im Confef- ffone fpeciem mali defidevati , vel de quo aliquis eff letatus , vel con- r triflatus ? a, b P It Refp, Negative : Seíafficit dicere , ego odí qatt meum proximum , illi de(iderando malam txcel ,ngtabile , vel gaudendo de ipíius infortu- mus; njo , vel me contriftando de ipfius profpe- UE ro fucceffü tot , & tot vicibus. nam ifta di- yerfitas malorum , & bonorum , non eft Íd ] fj hm nifi materiale odij , cujus malítia formalis confiftit folüm in volitione mali , fine detere j N minatione illius ., ut habent Caiet. M Valen, apud Bonac. tom, 2, d. 3. q. q. p. ult. parag, 1, 2. 10. Dian, de circumflantis. vefol. l 30, p. I eti doqu Quo ipfe Íedi bon n j Nun- o / E De Odio &$ Invi :'4& 197 ] tAodifïe' ye, Nunquam invidiofus exflitifli refpectu M peofperi fwcceffus tui. proximi concurrentis vel gorpus disus , uel spfies bona , vel denique gjm hanormf 2 n Quid eff Invidia? T. Refp. Effe inordiinamm triftiiam volunta- tis, per quam quis doler ob bona aliorum, non quatenus przcisé cale bonum proximi eft, fed i quatenus putarur effe dimínutivum propriz ) malum excellentiz ; v, g. fiquis doleat, eo quód proxi- infute. musperveneritad aliquod officium , vel divi- p tias acquifiverit, non quidem radioneillarum, jl ä'( fed quia cüm fiteffeétus dives, alter exiftimat m fe jam minus honorandum effe. o n d Efln peccatum , dolere , quod quis son ( tantis abuudet: divitijs , vel bonoribus fieuti cateri laamine.fä , ' Refp. Megativé: Nam ïeju[mödi triftitianon eft inordinata, nec confequenter vitiofa ; quan- doquidem talis , ut fuppono, non dolet eó quod proximus ejufmodi bona poffideat , vel ipfe defideret illa habere cum proximi damno , Íed folummodó dolet fe effe privatum fimili bono , quod habere cuperet. Lgman lib, 2, jr. 3,6, 10.9, 2« -Qale j 2 183 De s, Decalogi Pneceäpt,a. ,P,unü, b cQunale eff peccatum Invidia? Refp, x. Ex fizo geuere EHZ: peccatum mor- m tale 3 * & wunum de feptem capitalibus, nam ïïclr; eft contrarium charitati , quz de bono. pro- ximi lzrati confuevit, $, 7bom, 2, 2.q ; art. 2. dQ 25 Mqu Ordinarie loquendo , non 'eft nifi pec- catuim veniale , ratione (cilicet parvita- tie fue * * l»t u v. g. dolere qaód proximus fplen- :mp didiore ornatu incedat , vel melius n cantet quàm nos ipfi, &c, 72- !6?, &b. 8. £Ap, 67. 72!6"5? 5. H À Yil t » tthy, N 4*';' Mu &i (hn, « " i ) QXx( ^ At d &l i IH Hl ä. C RAEIS ) ( æ» Iwl » Nf m tss N A Z L 24'&& uDCTO. VE 5 uf P T. a N N W d H ('0 v J as 2777 Q h $ ';' $ v2 à N X/o CO 929 eft p€ H BAR "apit. 110 LA à JCca litioy PUN- ia pE 139 b - De frá, Pnjur. Imprecat, querel. | Q DI EM OMMIEMEHTHEMIN PuNCTUüUüM IiI. m mh;- , Ddf 00 9 DelIn jutijsImprecationibus, : Y q-ï quetelis, a Nunquam adiram cómmatis fuifli , qua- 4€ concitáril , 1. « Ad injurias , 2. Ad pam'ra: : imprecationes , 3. Ad querelas,e ad . * telü conv/iiiai & [ Quid efl ira i Eff. Cum diffintlione, 1. Materialiter eft R paffio appetitus fenfitivi , & commotio f2n- guinis circa cor, quzinflammat faciem , & oculosagitat corpus, ac denique immutat vo- cem. 2 Formaliter fampta , eft defiderium vin- dicandi aliquam injuriam acceptam. .. 77o. 2.2. 130. art. 3, ab ii — Qualesam p?ccattm ef z'ia ? Refp. Cum diffistlione : 1. Ex . fuo genere eft peccatum mortale , adnumeratuma feprem capitaiibus. 1. AMaterialiterconGderztaira nullum eft peccatum fuppofito qvà4 6 [ L - 'end regulata per d rationem , zzafcimini ,C3 nolite pe€5ärt, quo cm. ;! jj - 196 De 51. Decalogí 'fïmeep'tä. Pünd. $; fihita fipaffio excedat ipfam moderationem in moti: LE büs fenfitivis, non erít nifi peccatum venialei nam ipía non deftruit , nec notabiliter offendit xili charitateüi ,fiquidern ifta cominotio fanguinis 3 conjun&a cum clamore , & agitatione corpo- M tis; exempta ab omnialià circumftantia more i u tali,v. g. odij , injuriz ; blafphemiz , cone tIm, temptüs ; non contineat nifi levem malitiam & inordinationem , quz non inultum prz- À ATl 2s judicat proximo; — . Refp T/Jam, 252.4. 258; ^ €3 3. ittabi 3. Formaliter acceptá , eft peccatum morta- Ws , le , vel veniale, pro qualitate vindi&z , quami l pf quis defiderat injufté procurare : v, g. levitet tüt eni manu percütere , crines patum vellere ,. q'uod qispl MSP ordinarie accidere folet inter infantes, & do- " mefticos fine ullá intentione inferendi aliquam «( offenfam ulteriorem , erit peccatum veniale; tamcn; fi veró vindi&ta fit notabilisetit;peccatum mors U tale , nam de(truit charitatem ; ac offendit Tl in DO ju&itiam, Fiiuc. tratl, 19. 6« Y0, "m zof.ö feqq: pïxäx?ï 4. Motusfive iraviblenta j ,qUamviïs' non htq fit nifi zzaterialis ,fttamen corfüefcat per ex« Véni perientiam provocare ad peccatum mortale: füalt v.g. ad juramenta, verbera, injurias , eftmor- Qug talis, Ram cenfetur occafio proxima pro hic & cte hunc effe, quam quivistenetur devitare, fi dumi dàm irafci incipit , hoc periculum . animadv ertit; tijsm Filiuc, de charitatee/10, q,34 2, 20g, — Quod ( [ubif I at di Delra, Iizjzr,. Imgrkat. gueret, 19X n m fubitanea paffio offufcet quafi iftam adverten. vebidk tiam , poterit eximered peccato mertali ratio- : ofeni nefcilicet indeliberationis. figi Quideff injuria feve comtumelia ?. d TC Refp, Effe exprobrationem vitiorum a& ie,ü defe&uum in prafentiá , & in faciem objecto« tum, malit Quale ejï peccatum contumelia 2 um p 2j8- ff Refp. Cum dsflintlione : 1,. Si injurim fint hotabiles; v. g.canisrabidus , Deemon incar- jm i natus ,Ícortator, &c, ptolatz ex animo odi de, U & paffionis , erunt peccatum morrale , offendi« n j tur enim notabiliter honor proximi , quam It , quf quispluris zftimat quàm omnia reliqua fua 'CS:&G bona.. Regizald, lib, 244. ». 1o0, diaüqïïf 2. Quamvis injurig fuerint notabiles, (i u VCR[Z«? tamen proferantur per jocum , aut. recreatio- at nem , vel etiamlevemíram, fine przvifione p vel intentionelzdendi notabiliter honorem h, J f proximi(quod ordinarié accidere folet fim- TVX pliciplebi, qua ob leviffimam impatientiam gv fine omni advertentiá profert quzcunque ipi veniunt in buccam ) non erít nifi peccatum ve- niale,nam non folemus adhibere fidem illis j u :s,efï** quz per rifum , aut ludum dicuntur, nec cre- M ;pw dereea,quz fimplex populus ex levitate quá« amü'"" dam profert , dummodoó pofteáinhifce convi- "ni Is tijsnon pcrfcvcrer, Tolet, lib, $,6. 9,2, 4, !d 3. 51 ] iub b 19i De s. Demi,?mcapm Pz;ïäf; 5 * $, Siinjuri intJeves: v.g. morio , bar- A dus, nequam , non erítnifi peccatum — veniale ratione Ícilicet parvitatis fuz. E m 4« Siinjuriz fintprolatzex motivo boro , )Yeti v.g. per modum corredtionis , veluti loqui fo- lentífuperiores, parentes, domini fubditis (uis, .Jlia it dtütal contrá ipfos profererido aliquas ínjurias leves, It,non & moderatas ,ut inde confundantur, ac repre- (onet hendaatur , nullumerit peccatum, nam inten- hnota tio horum füperiorum eft, eos cortigendi non veró dehonorandi. Zole£. Joc, cit. £ al!oqui fäm yà Debínsne in confe[rone. exprimi. [pecis ti n diver[a injuriarum N.g.. Ícortatot, - volle latro, helluo, H't.epl.; kc/þ,. Nega tveé : Nam. probabi!itcr lo- i quendo , omnesinjuriz funt ejufdem — fpecief piton aïicüjus habentes pro malitiá (ua formali dehonoratio- nem proximi , totáque illarum diverfitas non ftore eft nifi materialis refpe&tu peccati, quaré fuffi- t loni cit dicere , protuli in;uriasnombilesin meum proximum tot & tor vicibus, — JBezac., loc, cit, lt ntum,6. Sàv,contumelia, Filiuc. tratcl. 40, €.3« duh.yj 9. : 71 60 (*:/ 70 — Quomodo epertet reparare injurias ? ij Refp. Deber reftitui honor ablatus proxinio noníolümilli, qui injurià affe&us fuit, fed etiamcoram ijs, quibushujus injurim -notitia k facta eít. Benac,loc. ci, p, 3. um 2. de vefhit, tetfa d. z.. 70 ;v P ?(I' P. "u Deíra, lnjür. !inp?ä;a;. querel, 195 ) j baïl Bäzfam:m modo freri debes. eju[mod: vtnid) i"fäpamtz'o ? i iäæfp, Duob us fmodis fþeciaäter: r. Peten& du do veniamáper(ona offenfa; Si tamen per- oqi diis l Íoria injurians; (it fuperior acin äignitare con- ftituta? écontra veró perfona injuriata, fit vi- aj lt is, nonténetetur ad iftam abje&am fatisfa- AC CPEE- &ionern ; tátionefcilicet contemptus ac de- g r lionorationis,qui indé tefültaret, fed fufficeret gcndm.-ï alloqui, & falutare humaiiterperfonam offen- faia , acilliexhiberealiqua figna extraordina- h tiabenevoliin illim animi , nam. hoc «qui- Itof pollet fuptà di&a fatisfa&ioni. — Bonac. lor. £it. P. $4 il ! à. Exhibendo honorem aliquem civilem j p peétíonz offen(z , v. g; ptimas ei concedendo ín yonor alicüjus portz introitu ; cedendo locum hono- ita t tatiorém , bibendo ín ipfius fanitatem: quí uili ibodus reparandi injurias eft proprius per(onis n m lionoratis, & in dignitate conftitutis , quibus 712 durum foretperere veniam. Leff. i. 2, c, w dub.35, , 140, Fdlinc,iratl. 32, cap. 9.q.. 11. Z Sum, , j 4? pl Suffierésme ad. reparandam. aliquam injuriam illátam converfari cutm sproxi;ï proxz'm0 2 Rej?; Negativi : Nam cümeiufmodi cofi- f ng(iïi é nom "T2 ver(atio varios po(Tit habereþünes , exind colli« /1» .lfar.f H, - De 5, Decal. Pmcäpto. Puntl, s. colligeretur , fa&am effe aliquam | reparatio- ifto, volfa nem , nifi ipfa ita amicabiliter , & cum talibus vltat fignis animi familiaris fieret , ut facilé exindé ejuímodi fatisfa&tio conje&urari poffet. Va dexo D7 VAT, C.19.2, 47. de j q Efluà zeceffarium ad reparandam . ine fetba j juriam. cenveríari cum proximo (uo ut Antea? fitftan lüihque Refp. Negativé : Si nullum exindé ptove- Qtitu niatícandalum, nam injuriá affe&us , non eft alorü inclioris conditionisin ratione injuriz , quàm t&rjaüs aliquis alienigena ; cui nemo tenetur ejufmodi i benevolianimifigna exhibere. Bosac. loc, cit, yOi fjata BHUI. A. aþfque . Quidefl imprecatio? — du ftltor , Refp. Effe deiderium mali alicujus expref- D fen fum per verba ,in formá voti feu. optationis : v. g.optarem, ut haberes cervicem fractam, & Ui ut te mille Diaboliabri peïen;, ut quartaná fe« at briaffligereris, &c. L Suale peccatuim eff imprecatio ? Mj Ref». Cum diffizthone: 1, Si. ejufmodi ma- Cümy ledictiones (int notàbiles, cum vero defiderío, Bu ut taliseffe&tus fequatur , eft peccatum morta- 'ef j le contra charitatem proximi,(unt tamen ejuf- tione ihort modi maledi&diones diverfarum fpecierum , veluti ipfa mala optata, nam peftis, quam ali- qug [ quis imprecatur , eft diverfz fpeciei à fulmine Atf | qptato, A ] ( . De jm', I;zjur;?»'zpretät, querel, 195 pub Optato, probabiliter tamen-non videtur eífe p ul neceffarium exprimere in confeífione iftam di- |e exd verfitatem fpecierüm , fed fufficit dicere , pro- (et. M tali ex odio uprecatiomes circa malmm notabde Wmeum proximum, nam imptecatio níl eft ln ) aliud , quàm defiderium mali. expreffum | per verba , & confequenter ficuti defiderium . acci- I pirfuam malitiam à motivo, cum quo fit , nul- lümque eftaliud , quám inimicitia proximi cui d e ov n optatur ejufmodi malum; ia ut diverfitas $ on malorum defideratorum |Ífeteneat loco. ma- i Id o terialis. yrjus À. Sieju(modimaleäi&iones fntleves, vel TAT prolate per ludum , áut ex levi impatientiá , abfque ullà intentione effe&us fecnturi, üt or-- dinarié accidére (olet refpe&u parentum , do- minorum , füperiorum in córrigendis füislibe- ju exprä: opuitt ris ; fervis ; illi(que increpandis ; imó &tiam fi ejufinodi imprécationesfint notabiles ,. i nul- p ho lum interveriiat (candalum , non erunt nifi pec- juarranif? catüm veniale, — Filmc. tra&l, 40. c. 6 q. 7. m. 146. €$ 142. ii 3. Siejufmodi maledi&iones fint prolare irmo [ » cüm indienatione , ac terminis fcandalofis , v. T g. utinam Diabolus te abriperét , utinam flagra- ym n res in inferno , €c. quamvis hoc fiatfineinten- tione effe&usíecuturi ; eft tamen peccarum anad inortale ratíone fcandali , honoris , impietaris, (Peciew?e ' p* qu& funt ore Chriftiano indigna, Laymaz. lib, H L] il A. E. j C, 8.2.8 . Eflné P T 196 De f. Decalegi Pracepto, Pupfl.à. ,W:A Efl o pecmium imprecari Anima- libus ? W. Refp. Cum diflintlione: 1. Cum terminis 1077 Ícandalofis, invocando Doemones , eft peccas iptrc tame tum moitale ; ob rationeim fuprä al)egaa dutitat lii 2. Cum relationeanimalium ad ipfum do: i qui minum ipfis defiderando aliqiiod malum intui« pl tufolius Domini , erit peccatum odij, quod pro qualitate mali defiderati erit vel mortale, vel LT tttdic veniale. 14 3. Si proferantureximpatientid, qua ors tb dinaria eftillarumcaufa , etiamfi hoc fiat cuni intentione effe&us fecuturi, non ramen inten- Monexo datur damnum proximi , non erit nifi peccaturii lum ti BKtCtt veniale , ob impatientíam fcilicet illam, non I veró rationeanimalium. nam quandoquidem U homolegitimé ea poteft occidere , à fortiori Yülnem certé ratione illismalum aliquod defiderare incq potetit, Bozac, de Blafphem.p. 3. n. $. que Quid eff querela fverixa ? Refp. Effe mutuam concertationem alíquae rum perfonarum patticularium , excitatam per reciprocam ipfatum iram , quz proxi- ma ipfius eccafio effe confue- vit. Qtfzk E ;.þ De Ira, Injur, Imprecat, 72&:!; 195 peccatum rixari , feu quere- gi,m. ,2?4!8 f/z las ,aut lites »sovere? Reff. Cum diflintlione : v.. Ex parte illius; | te'mii qui ;féud certamen incepit ,fem imva[or exfeitzt , ;,'C& n eft peccatum mortale, deflruit enim pacem , & j dlb * * item chatitatem cum proximo habendam damnificat ipfum , ac offendit juflitiam, plumi ad quam vindi&a fpecat , cum recome duminr enfatione damni & obligatione ad omne jaui; illud,quod ex tali concertatione provenit, jux- g, v ta judicium do&i cujufdam Cafiftz, F/iuc. tr, 29. €. 9. . $. ?t, 207, j qüïü." 2. Exparteillius, quife defenfivé gerit ,. pcfüti nonexcedat moderaimen inculpatz cutelz, nul- yen t jum eritpeccatum : Quod fi parum excedat, ïpecczwi percutiendo plus quàm oporteatad fui defen- 'nam» ) fionem , erit peccatum veniale, ratione fcilicet gt 1 parvitatis fuz : Si veró excedat notabiliter for vulnerando , damnificando fine | neceffitate , du tunc exceffus ille cenfebitur mortalis , cüm nee '2 ] queat provenire nifi ex vindi&tà , invehente 1 / L] obligationem reftituendi, Fiac, eii : lac'f cz'f. 2, 202 ii ; PI(IXI'4 p N 35 Pus- M :58. Dej. D:m!agi?ïmgepto', Punil. 4, P äthti W SHIHIHESGHRUNUEUHUEUEUE TE OPUE GE ütrit PuwcruM IV, :öqnö 1 Quam lum n cidijs voluntari 35 , ö( illid De Fomi : —Qa,(uaïiblls, euume h Qommiffflíne aliquod. bamicidium , i utibu — ganquas, camplex il commitiendo lvoln cida adfitifti t fuley Suo? funt bomicidierum [pecies? Zer, q Qu Efj 1. Homicidium vocatur , dire£lum , R témin ..quod committitur per expreffam intentio- toitit nem enecandi proximum , five dein id fiat me- n diante veneno , five per íncantationes , aut ve- tehti - neficia ,five per affaffinium , five per. pracura- Gf tionem abortus, in muliere gravidà, aut etiam impediendo generationem per potionem me- Iius ; [ Tl dicam , aut alia medía : quod quidem aliquo Wt modoeft fpecies homicidij imperfetti: Speciali- ACty zer tamen quandó fous eft./ animatus , quod teti reípectu maículorum accidere folet quadrage-. em fímmo die , & re(pe&u femellarum ocfuagefomo ,. [ ut dicunt medici , poft iftam inquam animatio- nem fi tale quid fequéretur,Gregorius XIV,de- crevit excommunicationem refervatam Egift- copo. Filine, trat?. 19.6. 6. ". 100 2 Cti—æi | i d De kuziez'al, volunt. € Cajnal, 125 hi, 2 Cafuale &6 indireilum , quod accidit (ind A intentione expreisáillud committendi , con- currittamen cum illo culpabilis negligentia , eó quód fcilicet in patranda aliqua . actione, quamvis animadverterittale fubeffe pericu- lum, non adhibuerit diligentiam neceffariam 113; adillud evitandum, nam qui vult caufam, vult etiam effectum inde provenientem : S;c pro- [ jicere lapidem per feneftram in locum tranfe- LT n untibus frequentem , cum przvifione pericu- qitilt li vulnerandi aliquem prztereuntium , fi indé occidaturaliquis infans , erit homicidium ca- fuale voluntárium in (nà causà. Séc etiam ma- ( ter, que contra prohibitionem Ecclefiz , ac d cum advertentiá periculi fecum reponit infan- tem in le&um , talíque modo fuffacat , com- (l mittit homicidium mortale: quod fiipfa 5ie J Bä j 4u €$ nimc, nullam habuerit hujus periculi adver- j u tentiam , quz tamen neceffaria et, uteffcctus [ Pm cafualis , qui indé fequitur , reddatur volunta- ao rius , vel crediderit probabiliter, fe per fuam onell vigilantiam huic periculo poffe mederi, dum lm ponit infantem in fuo le&o, ut ipfum lactet, * j 5'[((» acmox iterumin proprias cunas remittat , 1n- »ümsltï terim tamen fubitaneo fomno obrura. infan- r (j il tem fuffocat , ipfa excufatur à peccato mortali, duit taléque homicidium cenfendum foret in- 4 voluntarium ac fortuitum. sl m ^ N 4 ANu«a- y 200 De g. Decalogi Prazepto Puntk, 4Q Aunquámne bomicidium efl per- ani[uu * fgm Refp, 1. Homicidium jzvozeztis nnnquam effepermiffuu,hoc enim prohibet lexna- turalis, divina , & humana. JVoz eccides uf Exed. 20. j 1 2. Homicidium malefat£oris eft perm 'imim, Wt , i fic enim ratio dictat prö bono publico confer- iole f aitíol vando. ipséque DEUS illud authorizat, 4a- deficos nou patierit vivere, Exod, 22.. five dein 2 id fiat authoritate publicá, veluri magiftratus d m demt facit . five authoritate partigu!ari , & privata, ad repellendam violentiam injufti aggrefforís, titel qui nos, vel bonanoftra damnificare intendit, PO[C( nam jus naturale permittit iftam defenfionem grtf noníolàm ad vitam tuendam , verüm etiam hu ad bonatemporaliafarta tecta. conferyanda, F fine quibus vita commodé tranfigiv nequit, & &uamvisbona ifta non fint comparabilia cum h vità hominis, nemo tamen tenetur permittere ud,(( ea auferri, Quod fi ad illa confervanda , & f ad vim repellendam , quifpiam illius perfo- Sur»; nam cogatur offendere, (uzid attribuat ma- d kig : vnumenim -vi repelere dicet, Kegé- : Wld* [ib, A. mp. $.". 6o. E$ 6 pir Ua v.belum 24 n.3, en £ tüt &wäm | "— l. pe Hamicid : z/'ahmto&"j Qaþæä), 201 ! jt. Quenam: requiruntur cenditiones d eccidendum licité injuflusn ag- b grefforens ? Pt lr VT Refp, Tnter alidsrequiri iftas duas fpeciali- per : , Percuiere emaa smoderamtne inpu!ygt& P lt xti n tutela , hoccft non occidere fi aliquis alio ma- Qp co1: do fe (alvare , vel fugere. abfque dedecore; aut folim vulnerare poffit. i, J . fyelt 2. Ut occifio fiat in continenti : nam pon mpltus eft permiffum occidereinimicum , quijam pe- demretulitfeureceffit, foret enim tunc. ma- &pim nifefta vindi&ta , fpe&ans ad magiftratum, ut- 1ggrc(f0ig-'a 'e o oté cum talisnon amplius cenfeatur C;Hä : fenfor grdfor. Bonac. dijæ, 2,0, UIl 0. 2 ;üm d ! n : Potéflne quis (ine peccato caoperazi fea [cq*üiï) ' . propria anorti ? hl "Refp. ,. Diretié ,ac fine infpirati;on& dix;i- epit ná,(cum quà plurimi Sani ; tum veteris , ggüdä l tüm noviteftamenti fus proprig cooperati ius Pffl;' funt morti, E, G, Samfon , Apolonia , &c. id u ? elfe omninó illicitum , illüámque peccsturum ! ! Á graviffime contra charitatem fuiipfius , ac con- 1 Jlii ira juftitiam , quirali modo cooperatur. facit enim injuriam DEO , dum ita. (evitin ipfius creaturam ac reipublicz , cujus homo cenfe- tur effe membrum, & I* . N ; 202 De $, Decalogi Pracepto, Puntl,4, 1. Jgdireile , ac per accidens hoc poffe fierí, | i | L velícilicerexponendo fuam propriam vitam JJ d pro causá rationabili , v, g. in defen(ionem re- ligionis , patríz , fui principis, vel ad evitan- Al dum ctudelealiquod tormentum . v. g. fi quis fe przcipitet per fencftcám,dum fe vider inclu- fum in aliquocubili, quod paulatim à flammis M abíumitur , adexemplam animalium , quaex fs & inftin&u naturali idem omnino faciunt , nam ín , iftis omnibus non intendit quifquam dret? fe 41 interimere , fed femper aliquem alium ratíona- E. w bilem finemfibi 7 Præ&ituit. Lejf. lib. 2, c». , l €&L d4b, 6, tüm, dein Qui cafu , & fortuito aliquem occidit ,. ) zenetírne ad veflitutionem ? mH.& i. : Refp. Negativ? t finimirum adhibuit dili- A genciam requifiram ad przvidendum pericu- lum , ill&dqueimpediendum, quamvis occu- M 4 pecur a&ione illicità , v, g. committat fur- f tum, nemejuímodiocciíio non fuit volunta- taría, sec z (?, quando uidem nulla adfuit in- yel tentioillam committen 1 i; neque zz f44 c4t- W :4, càm nullum fuerit periculum pravifam, nec alíqua negligentía in illius pravifione qu C0 concurterit, Leff. Bozac. dereffst. d. 2^ d» 4 It feH, . p, 1. num, 3. E. g. Henriquex, lib. " a lu 203 De Homicid. QolzntL €$ Cafial. Jfe f lib 14. cap. 16 nutp- 1, Filimc. ?745-2«9- cap, 7- Y viut JOet | U 44 quid obligatur i , qui occidit , vel - T dec iv vulneravit injuffé a(äarfz ? Wi Re]þ 'E, ïlhlm obligari av,cäl omnes", expen- , qui fas, & fümptüs durante zgritudine infum- W 'LOS, d ientia ex vulne- 2. Ad omnia damna proven mtetoné :e , vel homicidio refpedtu vulnerati , vel re- NDI fpe&u hz: edum defun&i, v. g. uxoris , filio- t prudens Cafifta rüm , patris , ac matris , prou deindé judicavetit. ttill, j,P ro vità defün&i, vel cicatrice vulneris fenodi resnon infli&i ad nihil tenetur, quia eju (ant z&timabiles per juftitiam commutativam , ii ac in fefuncitreparabiles. ,.Vafq. Lej]'.La)rmm. p i l3. tratl. 3. p. 3. 0. 6. 9.2 jj 0U 4, Refpe&tu faneralium ad uihil obligatur. m nam quocunque tempore fuiffet mortuus , ea | VO!UW praftare oportutffet, ylfiii . Occifor nontene tur exjufhitiaprocutare, fM u uroretur pro mortuo , fed folümex squirate l[æViFGm! - quádam naturali , fequendo Ícilicet hàcin re r corfilium Confeffarij, 2MoBs, Sayrus. Rodrz- 4 M quez, Filiuc, tratb, 31, "m 30y. .S)lqu/i. 9. jf li reftit, 1 Z L V. za] M ( &064 Det;. Decälagi Pracepto, Puntt, 4* n Suenam circumflantie exprimi debems in confe[[one , concernentes bomici- j dium ? Refp, Tres,r, nglz't;uperjbnz occrfa s v.g, fi fuit pater; máter ; frater , fotor , (ace ! rdos , velreligiofus ; nam ejufmodi circum ftantiz mutant fpeciem. I 2, Si homicidium fuit commiffüm i;gz-loka I fAcro , contra reverentiam debitam Ec- clefiz. N, ..4. Indicare oportet complices , qui adhibit? fueruntad homicidium patrandum ,nam tot funt peccata deítin&a numero , quot füe- runt perfonz indu&tz , ut illi coo- perarentur. - DeC "i A A s N!M?m 2X ä) , DA B s AE EC M N MOA CN N i "v -'Li d a $ ti 4 LTA o A M E*f CO 3v 25 H E apd MA f i at h jj a z ,. 961 l N | f * — E z 6u I a 2. eu dcm dcf?s In 3. E - De Cogitat. 68 D mpud £oj dj at OH HHH | gltäenl j In VI. & IX. Decalogt Ptz- eeptuin. j L De Cagitätianibz&s turpibis E3 defideriis ii yfani impudici!. II, De 'ozjþeöïibw,'veräzä , leiiiomibus lafis- vis , item de veflimentis: r IIf. un & De ofculis €$ tattibus- IV. De atlibus impndz'c!ä?. axsmmnecicpmcsercnen GN IOIento qeice i. 209 Ddl d PuNxcruM*I. pf Jj De Coeitationibus turpibus , & defideriis impudicis. Nanquam babuifli cogitationes tàrpess quibus fueris delectatus ; vel voluz- tarià confenferis uno ex. feq m'm"&us smnodi ? " 1. Sine defiderio illas Cchuöndi , contentus folà de« le&atione, quz intra cogitandum habetur, & ejufmodi cogitationes vocantur moroíz. 3« Gum defiderio ipfas exequendi talíque modo ten- deido in opusexternum luxutie; quod yocatus defiderium impudicum, Ds l 2 Aoó | De6. Demiagi ijütefjjtö. Punstl. ; Delectatio morofa cogitationum iur piuta tií ^ er U fe ( éffne probibita? À * , R Efp. "Affirniatiud : Nam ip(a excitat in ap. peritu fenitivo motus carnales, qui deua [ natüura tendunt in al ?quazh impuritatis fpe— llipn ciems " quongäz cm/ï/iit ilaruna malitid : L jþecinli: ? (tnifi Refp. i, In eo;quód iftar principij defet viant itte q tonad &d excitandos quofdam motus inordinatos. 2 Quód accipiant pro fuo obje&to rurperi u ati suím cogitationem repugnantem legi Divinz & hos neítati, les del« enim; mbrefa poiéfine feri À. De(e:fi'atia ventalis ? Ierurg( Refp. 1. Ob indeliberationem , àc imperfe- ii &um confenfum , hoc poü"c fieri , quando fcie W n Thonuee licet intelle&tus fuit ia petturbatus 4 feufuali- rate , ut non habuerit fufficientem advertenti- Tlon Rn àm malitiz , quz erat iniftà dele&tatione, undé k I confequenter fecutus fuit imperfectus voluns tatis conferifus, hm i, Rationeparvitatis matéría , teneo ipfin'i Cpit non poffe reddi venialem , veluti magis proba- deb biliter, ac magis fecuréin praxi füftinent Sanh. lib. 9. difp. 46. ni 6. €8 ]. Filinc,ir. 30. 6194 166, quamvis AVavar. Sayrus ac aliqui alij di cant contrarium, Nam minima delectatio tio« tofa P s "st i De Cogitat, &2 Ddïd € ,. Imþüd, 20'7 , E irtin tofa femper eft complacentia in re turpi , quas de fíe eít provocativa ad im Buritatem morea talem, j i Q d Poiéfine vidua dele&ari cogitatione vo- tits lþex luptatis , quam olim durante matrimo- nio capiebat ? Áiti ( Iäe[p. 1. Si voluptas , five dele&atioiftaron fit nifiin animo , letando (cilicet de illà , veluti defeti de re quádam praterità, ac récordando illius , non d capiendam inde volüptatem ; fed folàm matos ad (atisfaciendum fpiritui, (ive animo,eó quód bt jnz d ejufmodi viduafine peccato experta fuerit ta- les dele&ationes; ipfam ;hoc poffe , confenfit Y enim rei licitz, ftti a. Sivoluptas five dele&tatio ifta progrede- retur adapperitum fenfitivum , reprefentando imaginationi a&ionem przteritam , veluti fi nj r ipfa foret prefens , undé conícquenter aliqui [umdo motuscarnales excitarentur ; dico viduam hoec T non poffe fine peccato mortali. Nam ut ipía de- jyrto le&etur ejufmodi voluptatibus prateritis , ne» onejut ceffe eft , ut fibi forrnet ín imaginarione imagi- u nem rnariti confumantis matrimonium , quatà cogitationem quz tunc eft illicita , confeguitut Q1 iPm* dele&atio fenfualis. Fermandez, 4, part. ii €. 19, 4d lit,F, n Q ( «f o 30 . ho P [ £Jïnä ,,, s. iää Dé &. Decal. Pracepto, Puntl. i : l J E,äizä aece[farium confiteri diver[as ]þe-— a Vne cies iurpium deleliátionum morofarum: F. , ; perfona , circá quam aliquis fuerat deletlatus , fuit foluta , marita- Reff Intati tá , propinqua? m;qu R&þ. 1. Zlli2ttos probabiliter dicete , quod wferun fíc: quia dele&atio interna cogitationis ; habet d candem malitíari ; quam habet turpisactio ex« EM terná ,qua inftar obje&ti fe tehet , refpedtd cogitationis , ad excitandam iftam delectati- onem. L*ej[, lh. 4. 6. 2 dub, Vr, $. 122 €8 ftd: INavar.c,15. 5.9. Sanch,lib.i, c. d. Y, Sà Vi luxurtia. 2,12. d De 2, Alij magiís probabiliter & f aVoraBiIvitef. tenent ; non eífe neceffarium : e3 quód fecuns düm ipforum do&trinam , omnes delectationes NWA moroíz fint ejufdem fpeciei ; ac fint aCtus vo» ÍIny luntatis incfica£es , qui accipiunt omnem fti- am malitíam, nonab o£jetfo , (ed à smótivo, curü A quo percipiunru£ , quod eít affe&tio carnalis procedensà vitió luxuria ; oppofita foli virtuti Efp. caítitatis , cogitario enim feparat injuriam par* W ticularem, qua fieret uni , aüt alteri per actios leba ! bem externam ; & eft contenta folà deledati* quocu one luxuriosa, .4zgel. Sayr, Laym. Pa[d.1.3.t&s Thorta I, d. 12, C, a. Suflicit ergo dicere íin lconfeüïönc: Adio | Habuicogitationes turpes,in quibus fui dele« P Gatus finetameri intentione illas exequendi, Íti ln Ca[pens tra&l. 12, d. 4. , 444 Bonae. de matrinn ! osfüc g- 4,?.* 89 ?3?134. 55190 Wi du Efinà IT x i De afpetl, vevb, lett, lafciv. Cdc. 209 (L]] AT EffIné neceffarium conffteri diverfas [pe- cies defideriorum impudicorum ? liv ':"uerm Refp. Affirmativé : Nam ipfa funtactus vo- luntatis efficaces, qui habent eandem maliti- t am ,quam habent actiones externz , ad quas " referuntur , ac confequenter , ipía veluti tur- DI5 , sadto: pes actiones confiteri oportet. IU j d kac*rvu II. u) ;n.ll.sm De Afpe&ibus , verbis , le&idnibus vorab'ili:a! laícivis ; item de Veftimentis, lt «t Nuaquam binc ind? impudicà conjecifli tu05 oculos ? o ï; m eccatum 4fpeäm n- ii a | Quale eff p puadicus ? p n (oj r* Ejþ. Cum diflintlione : x, Afpe&tus ex moti- R jriamf vo libidinis ad percipiendam aliquam de- le&ationem carnalem ab aliquo obje&o, p d quocunque deindé illud fuerit , eft peccatum mortale, ratione fcilicet mali finis, quem fibi [ g j?.'l.ïl'f A&io illa humana præ&ituit. 2, Afpe&usex motivo quodam ecsrzofitatis ; T feu levitatis , dumj ícilicethomo conijcit ocu- wxcqu*«' T los fuos in rem aliquam impudicam , nullum quidem eft peccatum mortaleexíe , fe din/xe j Pars d. O ä efe&n/: um jf 3. 210 De €.€$ 9.Decalori Pracepto Pontt, , l - effetlu , hoc eft ratione periculi , cui aliquis fe ii obl ineff exponit habendi ac íepntiendi delectationem motuuam fenfualium in parte inferiori , ac ita G i d in pollutionem incidendi, ita P. Bamy in Sum, tortaje - €. 1. citans Cajet. Cj Milbard, ac proptereà pa- nitenti fcrupulum inijcere oporter , velati de & lr Otm re, quz infallibiliter ipfiinftar occafionis proxi- ia ac infallibilis defervit ad inflanmandum V, N ignem concupiícentiz , cujus eventus non po- ^ KE teft eífle illo af nifi periculofus. tionem Efl ué neceffarium. confiteri. circumflan- Comple tiam per[one turpiter a[petta? quamy Refp. Affirmative:Namipía murat fpeciem, hasl quandoquidem delectatio talis a(pe&tus eandé äOqumw habec malitiam , quam habet a&io inhonefta, 9uä'mle adquam tendit : atqui intali a&ione ejufmodi Yetidis circumftantia foret exprimenda in Confeffio- (lliny ne : ergo, Sanchbez. lib, 9. difp . 46,m. gt Vgl t d Nusquam delectatus fuifli legendo , au; fRor diendo, vel loquendo verba tn- fs bonefla, offet À s9uale eff peccatum. legere , audire vel CC logui werha inbonefia ? gilit Refh. Cum diflintlione : 1. Cum motivo r4- quam tionabili ; veluti i quis foret obligatus recenfe- malä; re', velaudire cum faftidio , feu renifu animí D. delge'cl ejuímodi yerba laíciva, vel etiam ipía lege u;i E. Il))&. !j De Affeti. verb. Ief, Wav; ed. eIE dliitl uti obli'gantut Medici dationet lum effe peccatum. ; Confcffarij , &c, nul- 3ti,acit 2. Cum metivo libidimis ad percipiendam j 1631 indé dele&ationem carnalem , eft peccatum tepe mortale. Nam opera noílra (unt ralia , qualis , velud eft illorum finis ; atqui finis ejufmodi ver- oníspm borum eft curpitudo , qu& de fe eft moitalis: wmandi ergo , &c, g .3. Ex motivo leviratis , feu curiefitatis , fine ullo affe&u indé percipiendi aliquam delecta- janlie tionem carnalem,fed (olüm ex vaná quadam complacentíá jocando de rebus turpibus, " quamvis aliquiauthores veluti Sdmcb, Joc, cit at 9. 32. Leff, Filittc, Bunac. Layman (peculativé us t loquendo, nullam aliam attribuant malitiam inhovd quam levitatis, feu curiofitatis, quz non eftnifi d qu(ülo'»' venialis. Vibzlominz:s (entio cum P, Bauny loc. [ cit, in praxi contrarium effetenenduin, 1. Ra- j rione licentiz , & prefumptionis , quz propter hoc dartetur aliquibus perfonis nimium his 7/ L temporibus ad vitium iftud inclinatis,, (i crede- in-: rent fepoffe continuare ifta verba fine lethali offenfione, feu culpá. 2, Ratione fcandali, quod eju(imodi verba i ecum afferunt , tam refpectu perfonatum fra- gilium , quz exindé ad libidinem inducuntur, st quàm refpe&u piorum hominum , qui exíndé malé zdificantur. jf 3, Rationepericuli probabilis, n ejufmod? delectatio eurifitaris , vel levitatis mutetur in d u O a d(v GRUN af l àm Deé6.€$9. Demlagi Pracepto Pü?äa 2 delellationem carnalem : nam rariffimé accidít , cbnfper ut habet prafatus author , quàd is,qui profert pient patu eiuímodi verba , fi fiat fine irá , eximatur péri- &cont culo dele&ationis, & complacentiz, N Eflnà neceffarimm. confiteri circum[lans 10 C tiam per[one, , quà aliquis fu. deletatus xi[co,opc legendo , audiendo , vel loquendo eje[- &allo mmodi verba tuvpia? vlme torcal : Refp, Cum Sazcb. lib. 9.diff.46. , 46, quod wnnull fic:nam quo ad fpecialem malitiam ejufmodi titare circum(tantiz , eadem eft ratio, quam dicimus tjftno e(fe refpe&tu defideriorum , afpectuum , ta&u- WeXCeQ umac verborum turpium, tahtis, Nunuquam te veflivifli , & , orndfli ex FIDIEX[OJ malà intentione , €4 ad complacendum Wp, eri impudicé alijs; NU ldl -Quot modis peccat. quis per ve- Tttty fimenta ? gl Refp. Tribus modis [Decialiter : 1, Ratione Catün fivis , qui 1 fit honeftus , ut eft, v, g. fe veftire forezl pro fua conditione , & ftatu , nullum erít pec- I catum, quamvis veftimenta forent pretiofa. 57 I verà 15 fuerit vitiofus : uteft , veftire fead com- placendum lafcivé alijs , erit peccatum morta- le. Quódfiis fuerit vanusexemptus ab omni intentione impudica prouteft , v, g, fe veftire admorem five modü patriz, pulvere odorifero COIls E N As "ii 4 'nff; li De Alfpett. verb, lect. 1. fciv- €2c, 213 acdi con(pergere ? &cri(pare crines per folam com- l profert placentiam in vanitate habitüs , non erit nifi peccatum veniale: interíim tamen hoc mode- r ftiz contrariacur Chriftianz, i, Ratione qualitatis veffimentorum , (1 ni« jf mirum obformam fuam & modum exceffivé (l l difcooperiant partes certas,quarum afpe&us fit jf occafio proxima peccandi , v, g. finum , ubera; nollem ego eximeretalem perfonam à peccato mortali , quamvis bonaintentio hác in parteà r nonnullis allegetur : nam ex . charitate oportet | eju&n | mddu evitare ruinam fpiritualem proximi, Zterz (i eju£modi veftimenta fiat confe&ta tanto luxu , j utexcedantriotabiliter conditionem illa por- tantis ; & utrarione iftiusluxus debita neque- antexíolvi , nificum maximocreditorum dam- Ww l yin n0 , erit peccatum mortale, s. Ratione circum[lantiar um : veluti fi quis ad fe veftiendum & ornandum tantum infume- ] Wa ret temporis, ut fe exponeret periculo trans- grediendi aliquod preceptum obligans ad pec- uit catum mortale, v.g.audiendi miffam , quod . foret lethalepeccatum . atque punctum iftud fvedi fpe&at przcipué ad Confeffarios zzatro- i T narum , dominarum , quz dum . co- - muntur ,annus eff, 4d ub p m ab Omll AR CER)OSS fori q O ; Ho- m - ,;4 De 6.€29. Dem!.— Pracepto, Punil.2. 4 i Honefla femima potéfine fe vellirt cu- viose pro more. loct , quamuvis [ciat aliquos juvenes inde ad aliquam. libidi- Aaen cxcitari2 Refp. Affrmativé : Dammodo habeat ali- quod motivum nece[fitatis . utilitatis , vel civi- 03404 litatis adfe veftiendum tali modo , v, g. ad re- if parandum aliquem defc&um pulehritudinis , ad honeftiis nubendum , ve! denique ut ince- (f dat veftita ficuti feming reliquz faz condi- tionis , & ftatüs. * * ntitur enim jure fuo , nec j malitia alterius eam fuà libertate privare po- Ü teft , ipfum enim non fcandalizat , quan- QHE | . doquidem juftam haber rationem faci- pnum | endi actionem illam. Bezac, de ma- P'o PTA. IYIm. Q. 4.p.9,,17. m ii ) Av z li D '& qii j M . £* li A m t mfüys: N d tetdn ? if Y ^N U MELS ) impuv « XNRS -- N o » 3' ia ] Dd d *(.Q'! fiis, N A ; D cx'q g :fö)ii men THARE d- EO 144 (enfi | PUN. * '*u;i( De ojculi: & t.zäliäm:. 21j hia t i HC H OMIMCHIHIHIEEEOHIo0r n [ a!iqxos PuxcTuM III. lil- De Ofculis & tadtibus. fhabent: i, vela Nunqunm peccaffá taiiu impudico , ptr ofcula , aut alio modo ? 1. ul L l) :hrizudqïä, Quait hi — Ofculari aliquam. perfonam . éftne. peccatum ? Íne av nj Efp. Cum diflintlione :3. Ex motivo AU citie R printy €$ civilitatis pro confuetudine loci, nullum i, g effe peccatum, nam ejufmodi ofculum eft fi- v t gnum benevolentiz , ac pacis. Bogat, . 4 ht P' 9- n. Ic D ^2 Ob motivum lii dinis cum con(enfi; in dele&ationem , quz indé derivatut , velquam quis fibí imag inatur. , cft peccarum mortale. V idaHnt nam medía pcrvenieïzdi ad finem , rout [2 àfine ,inquem fuam bonitatem , vel malitiam 2 v n ofculorum , eft tendant; atqui finis iftorur impuritas , &c. itatis fine intenüone alte- 3. Ex motivo lev rius dele&ationis , quàm illius , que percipitur ex applicatione o risad faciem , obquam ta- men confueverit in parte in feriori refultare Authores fenfibilisaliqua voluptas , quamvis pes 4 W J s. - 6 De&6,.ts4 9. Decalog; Præa:pt; Punil, 3. fpeculativé multum difputent 5 nihilominus lt cenfeo cum P. Bauzy loc.cit, Leff. in Praxi ejuf- ii modiofculaordinarià effe peccata mortalia , ratione fcilicet periculi , cui aliquis fe exponit fentiendi motus aliquos víolentos carnis, quos M, slenic ) confequaturturpitudo quzdam , vel dele&a- qurdec tioaliqua fenfualis ; quàpropter ofcula juve- num , & puellarum reciprocé fibi invicem da- idepon V No tà , quz non fiunt ob amicitiam aliquam ho- im,tl neftam , veluti prefumere quis poteft de illis perfonis , que nunquam fe confpexerunt, vel atf lib. 1 d; aliquà amicitiá fibi invicem conjun&z , veldi- TIN fparis cultüs, & conditionis funt , communíi«- ter funt peccata mortalia, Ptl Ofcula ex delectatione inter [pon(as N fftntne permiffa ? CO tl f Refp. Mffirmative ,fi abfi þericulum impu- O titatis « nam ficutí matrimonium reddit iftam Vr dele&ationem licitam , (icetiam fponfalia , Bd quz funt difpofitiones ad matrimonium, Zofer. p Bb g. c. 14, 5 2. Quamvis Leff, non approbet tiofy ifta oícula reciproc&äde(ponfatis fibi invícem D data,ex delectatione , cüm ifta deleftatio fit tanql ordinata ad adtum matrimonij , qui pro tusc adhuc eft illicitus. T chor p Si - 1774 1 De ofculis 8 m&zäm 217 vlilonin: 8i alter fpon[orum committat. fornica- LDraiiu tionem , cfhne circum[lantia mutans gtl Jpectem ? IT catmis u Refp, 1. AMffrmative : fiffonfaillam com- miferit, Naminfertinjuriam fpecialem fponfo, veldt quare declarare oportet in Confeffione ,quàd Ycudt n dovicem fit defponfata, . Noneffe circumftantiam mutancem fpe« lum l otel dl ciem, refpe&u fponfi, Nam injuria,quam de- exerum fponfatz infert cenfetur effelevis. ita Sanch, njz, d lib. , difp. 2. uuz, 6. Filine.. tract. 106 7. q' lo nc. 233' ; Onnd Peccátne bonefla emulier. faltandao , vel cboreas frequentando ? , ]pM/ü Re[p, Ex honeftá recreatione , decentià, & civilitate , eo quod , v, g. invitetur ab alijs ho- neftis feminis , quz ibidem reperiuntur pro lum t con(uetudine receptáloci , fublatà omni aliá rl $ * circumftantià malà , nullum effe peccatam (þonfalïä nam chorez ex f2 , (unt indifferentes , nec funt nium.zf prohibitz , niíi ratione circumítantiarum vi- n u tiofarum , quz ipfas comitantur , ut habet ibi invkg Bonac, ob quas, Patres Eccleíiz eas abhorruére, kl tanquam occafiones facilé ad peccatum indu- Ctivas. ut verum fit dicere , quód meliores nJ n chorez affimulentur fuzpgzs , qui licét oprimé præparentur ; accoquantur ; tamen nufibs- us funt momenti, aut quam alicuj faporis. Peicfine O ; E z:18 Deé6.t3 ä, Decalogi Pracceptvv Pu;gt?,l 2 Poiéfine mulier con[entire ofculo: eb ci- qzeü a vilitatem ,quod cognofcat procedere ex itcala dorut inteutione la[fctva ? Rejp. Cum. diflintliane ; 1. Si mulier priva 1plex ! i, exi tim ,& fecretó hoc oícalum recipete debeat , ia fer illad non poffe : nam cooperaretur peccato alieno. nipati, QO , n 2, Siilludrecipiatis publieo , poteft illud qtm ho ad evitandum fcandalum permittere, nam ipfa cenfetur cooperari honeftaticivili , non veró. du impl orpoti la(civz alterius intentioni, Y, g. m ; In dubío , num ofculum exterius hone- [onas « ftum , procedat ex íntentione impudicá , vel qun non; poteft illud recipere, nam tunc ín meli- peticl orem parté omnia interpretari oportet. £/£ furdum Irati, 30,4.9. a &do i itm],a Quale ef päbmtumtuäm impnu- i Wi d dicus ? / L] Refp. Cum diflintlione : x, Ex neceffitate fer- | Re[p N vatá, quantum poffibile eft , honeftate , ac fublato omni periculo confenfus in deleda- d tionem , qux confurgere poreft , nullum eft Ccccatum, 2, Ob deleffatzonem carnalem, cft peccatum mortale, 3. Exmotive curiofitatis , vellevitatis , abs- fi illa wa co, quód quaratur;alia voluptas , ni . quæ ä P -- i De ofculis eà ?v;;ïäut. 219 lr ii qlfæ eft curiofiratis , aut levitatis , abftrahendo " à [pecalativisopinionibus , & diftin&tionibus authorum , concernentibus malitiam , quam fimplex curiofitas, aut leviras dat a&ioni ali- li t cui , exiftimo cum . Bauny c.8, Leff. lib. 4. €. g. e debu 5.62, lemper effe periculofiffimum tangere , t pea vel pati, ut quis tangatur voluntarie , fine ra- tione , neceffitate , aut. cívilitate, imó etiam pl i cum hoc motivo abíque ullo defiderio , & affe- 'c.n:mig.(z &u impudicitiz , quamvis hoc forer in partibus du corporis , quz nullo modo inhoneftz funt , v. g. manus , facies , collum , ubera , inter per- erinrit fonas diverfi fexus, nam hocnihileftaliud , !diCä j ïj quàm fe przcipitare , fineullà juftà causá ,. in yc fntt periculum manifeftum cadendi in aliquod ab- ts D furdum mortaliter peccaminofum , progredi- endo inperceptibihter à delectitione curiosáà animi ,ad voluptatem carnalem corporis, 9 Eflnó nece[[arium. exprimere conditia- nem pevíona turpiter tatia? myl Refp. Affrmatiue : Nam ipía mutat (pebiem, fl , quandoquidem ejufmodi ta&us continet ean- dem malitiam,quam cauíatactio inhone- n AC!CC' fta;ad quam referrur, Sancb, difp. ln é 46. 4.18. €$ 19, Pcccaw l ET 4j , !nH l .' qul PUN- hat Y a20 — De6. €3 9. Decalogi Pracept. Punét, 4, | lirt CTH GHIHGEEEQHIHSERRUEoQ Mf in co PuwNcTuM IV. dmir Qolis a(f ,iutper | De AGtübus impudicis. ü, V füinoní i Commififlíne atdum. carnalem , uno ex Ajused. féquentibus modis 8 li liber 1. Cum perfona folztä.ö "on conjHgatá, quod fitsad thipim faret peccatum Fornicationis ? latl z. Cum per[ana conjugatá , quod foret pecca- um Adulterij. ) V n ]j 3. Cum per[ona propinqua, feu confangnined, quod foret Ince[tus. Ui 4. Cum per[onà Ecclefraflica , frue religiofa, L vel qu& fecit votum cafHtatis , quod foret pecca- m Sacrilegij. f. Per molistiem. ] kefy, | quz funt peccata fatem i 6. Per fodomiam. Jutliga 7. Per beffialitatem,) contra naruram, Ol & in Qtt? Quid eff Fornicatio? i fl AZ.W. G R Efp. Effe peccatüm luxurie commiffum IT inter perfonas folueas , five liberas, Filiue. 1] grac. 30,€. 2 71. 377, "letenr Nodof For« $. um | De Athibus zmþudzcu'. 221 Fornicatio éflge peccatum mortale ? Refp, -Affirmativà , quod eft de fide, ipfa enim contrariatur legi divinz , reguïæ five - di&amini rationis , quz requiritin educatione prolisaffiftentiamparentum , qui conjun&i fint per legem mátrimonij, & illius curam ge- cisf rant. Verum quidemeft, quód etiamilli, quinonfíuntconjugaticuram gerere poliünt ULL bujus educationis ; conditio tamen; five ftatus ille liber , non eft fufficiensad omnia,nec pxo- priusad hanc educarionem praftandam, veluti p eft ipfüm matrimenium. ic videmus in bru- tis animantibus , naturam confociare patrem, t p & matrem ,ut curam agant fuorum parvulo- rum, Eiac.tra&l, 30. . . 2.39, €9 40, uþ;nglli)iig Efln£ peccatum fpeciale flupri , quando puella , qua commuittit fornicationem , p fntyi eft irgo? Refp. Etfe eontrover[um 1. Aliqui tenent Nam defloratio alicu- parrem affirmantem, ( [40y jusfilie adhuc virginís continetfpecialem | de- formitatem propter amiffionem virginitatis, & infert injuriam parentibus,in quorum cufto- dià filiaeft conftituta, Cajet, Navar. Mediaz. A or. Graffins con[ule Filinc, tratl, 30. num. 61. €9 66., Y ommilïl'»B 2.Alij magisprobabiliter dicunt quod non, ras. Fdfï; afferenteseffe meram fornicationem , dum- modo filia liberé confenferit , volesti ezim zox d ^ f ceEE N | zzz De 6.€ 9. Decal. Pracepto, Punti, 4. fíi injuria, Suarez,, Va(. Leff. Coninch, cum 3 lo Sancb, lib. ]. difp. I4. 4 . 'ywä Quod fi ipfa non confenferit liberà , fed vi, D fraude, tímore, deceptione confen(us fuerit abipsá extortus , tunc eft peccatum — fpeciale - M T 4 d féupri, quod infertinjuriam , acdamnum filiz, & ipfius parentibus , ad cujusreparationem te- 'stp / t00b D [ Z GE QT netuc deflorator eam ducerein matrímonium, vel dorare , autprocurare, ut zqué honeflé uj nubat,quàm anteá fi virgo permanfiífet. 7/2/7, Molín, Leff. cum Bonac, q. 4., p.17. 9. , Pilinc. j&JI trall . 32,2.220, 4 pQ ORE Quid eff adulterium 9. 1 Un Refp, Efe peccatum luxuriz, per quodper- Htæ, 80( fona conjugata violar fidem datam alteri parti, W,g' & contaminat -torum- conj-ugalem. Filiuc. iratl. 30. c. 4. j M t m Quot modis committitur adul- — )É tevium ? RBJP, * Refp. Duobuss 1, Si una perfona Peccan- tium eft conjugata. | ltss mnütm z. Quando ambz perífong peccantium &CUt N funt cqn jugata, E Tetus ; 190,0 ii eer d x CUA UA ) ^j m n E/fnä t - i Mi De Attilus z'mpudz'-ci:; 223 iitch, i Eflné adulterium , ff maritus , dum co- gnofcit fnam. uxorem , cogttando delella- t , hi fs n ter aliqua alia, quam impudicé W L amat ? hl W nnuni Kefp. frmativé: Nam delectatio ifta ha- " u LOT A bet pro objecto cogitationem impudicam, ac rmotit defiderium efficax adulterij. 1u& hoy Qui[nam adalterorum graviua pecæt (s VIAYIIA , a uxor ? f.^ Ti Refp. 1. Maritum ; eó quod ícilicet. cüm it caput uxoris ; €tiam plus rarionis habere debear. [ 2. Uxeremratione (dïicct incertitudinisli- r quod;'-' nez , ac Ícandali inde provenientis, — u dieri f €, 4 0. 82, tratl cit, 2 hi EfIné neceffavium - dicere. in Cmfäþoineg Jfidua. perfona , qua. invicem adulterata il f'nt ,erant ia matrimonio » Ref. Affinativé, Nam ratiene duplicis matrimonij diftin&i , infertgr duabus partibus innocentibus duplex injuria diftin&ta aC con. ;eccan:!z fecutivé reperitur duplex numero malitia: nu- merus autem peccatorum eft exprimendus, ergó,&c, zzor. 3. part. lib, 3. c. , Filitic loc. £££, 7. 88, — Quid eft Incefhu't Kefp. Effe peccatum lnxurie commiffum cum fuá propinquá feuconjun&á in gradi- p us æz'zxs d 214 De6, E 9. Dec. Pracept. Pundl, 4. bus prohibitis, vel confanguinitaris , vel affini- D tatis, / U]äue- ad quotum gradum commit- ( (tur Inceflus? Mj Reff. 1. Sipropinquitas , feuaffinitas pro- ia d n« veniat ex Jegitimo matrimonio , cum , vel (ine popte copula , hocfieri ufgue ad quartum gradum inclufivé. atf à, Siip fa provenit ex þrnicatz'one ,hoc fieri dscor ufque ad fecundum gradum folüm, Ex Zri- ldbiit tidem dent, fe[[. 24.. €. 4 niqui ,Qukmm perjone funt in primo, quæ*vä ipitti ip fecundo gradu ? hutho Refp. In primo gradalinez dire&z funt pa- Qubys rentes , & illorumliberi: in lineà veró colla- | lurad terali funt fratres , & forores. irfr Infeenado gradu fant patruus , & neptis, fanode; amita & nepos, confobrini, n li [ T0f o i quo confeflit malitia Inceftw H [] Refp, In irreverentiá fa&à (anguini , ac na- i| turz ,nam naturaliter homo debet. revereri Xl ten fuos propinquos,parentes,acillos , qui fibi Iium conjundti funt. quaré matrimonia inter illos rehqu funt prohibita , ad confervandam reverentiam Btimq iftam, FWrnc. c. . m, 59. tract. 30, at f Wt Efhne Hiqu lg d l4l De Atlibus impudicis. 425 vlf Eflnà neceffarium exprimere in. Coufe[- ffone gradum intra quem commi[fus "n fuit Jaceftni ? Refp, Effe coutroverfum. 1. -Aliqui. Recen- hits p Iiores cnm Cajer, 2. 2, q.164, art. 9. dicuncnon h vt effe neceffarium, nec poenitentem fedebere i grad. propter hoc inquietare , fed fufficere, ut (eac- cufet, fe commififfe Inceftum, nam omnes gra- g dus confanguinitatis , & affinitatis funt pro- b babiliter ejuídem ípeciei : opponuntur enim eidem virtuti , fcilicet reverentiz debitz pro- pinquis. Bonac,q.4. p. 16.. num. 6. Hanc W' qw opinionem , quamvis nulli graves fequantur Authores , efttamen fecura, ac favorabilis ali- u Qf quibus confcientiis , qua difficulter eó pof- c[[] Q funt adigi, ut confiteantur primum gradum inter fratrem , & fororem ; ne ícilicet confef- j ny fario detegant complices , quos ipfeforté no- vit , refervando illum confiteri alteri , qui ipfos non cognofcit, ut habet Cadeffinns traél,t, c.8, d q- 7- an qui dormivit,. M u 2. Reliquiprobabilius tenent ( quod in pra- xi tenendum exiftimo) effe omninó neceffa- ,v rium , primum exprimere gradum , non veró 9 j reliquos , qui funt ejufdem fpeciei * natmm eyetm primus differt fpeciedreliquis , ratione ícili- cet Ípecialis horroris ; & turpitudinis na- turz, quzreperiturinprimo , non veró in j ! rediquis, necíummus Pontifex unquam in 1 P QG« . Pars 4l, E 216 — De 6, €$ 9. Dec.Pracepto. Pautt, 4. hoccégradudifpeníavit, — Leff, lib. 4, cap, 3.2um,79. Filine, tratb, 30. cap, $. num.go. Wt ö 22, £ uid e[f þcrilegiam Z l. Refp. Effe peccatum luxuriz .commiffum i, J eum períoná confecratá DEO , vel per. Oidi- nem , vel religionem , vel per. votum caftíta- Tif tis vel quod eft commiffum ia loco facro, v,g. in templo , Ceemetetio, Bonac. q. 4.p, ultimo num, Y, Rtfp. | Wb or In quo confiflit malitía facrilegij? tüllom Refp. Initreverendià, quz fic DEO , dum itifo polluitur, & contaminatur indigné per a&um n laxuriz perfona , vellocus ipfi dedicatus. €Xprimi [ liil Efinà duplex facrilegium , quando du« Qf per[ona , qua inmvicem peccant , fumt confeerate DEO ? Refp. Effe duo peccata diftin&a , ac confe- Refp, quenter in confeffione exprimenda , funt enim duz irreverentiz diftincte numero. Filiue, litütor liec def ratt. 0. 6. 7, 9. 1AP. CY Ofcula ex deleczatione data. perfona con- deiy fecrata DEO, facifíntne [acrilegium ? ld (j - Refp, Affirmative : ficut & omnes reliqui CYeni actusimpudici ,quibus quifpism confehtit, Dertin tanquam facrilegí in confeffione exprimi de- Wt enn blent. Filitg. lot, 6t 0, 9 ,9.122, Pf* & L 227 De Athibus impudz;czï»f. E hg Peccatum mollitiei commil[um im loco facro éffne [acrilegium? ! Refp. Affirmative : Violat enim fan&itatem ww loci. Bezac, q. 4 p. It. z. 4. Xt ( m al Tacfus impndici in loco facro funtne X0 uf facrilegi ? MW d Refp. Negativé : fuppofito quód fint exem- ti ab omni pollution:s periculo. nam ut fic, il nullo modo violant fznc&itatem loci. Quod EQ,u fi ejuímodi ta&us proxim ? difponant ad iftam u ( impuritatem , funt facrilegi, ac in confeffione CAl exprimi debent, tunr enim cezfecutivé : ordi« natríad pollutionem loci facri, Notret hoc "D confeffarius pro Ecclefijs , & Coemeteriis. , L . Quid efl Millities? ,* coB'j Refp. Effe peccatum | graviffimum contra ) ( - Daturam , cujusutinam nec fÍciretur nomen, , 9 necdefinitio,necpraxis, — Videantur pro hac rc. Tolet. Sa, Fernandez, Binsfeld, qui aper- * té deipía loquuntur ; timeo enim , ne parvum ,l E - l ftud dire&orium confe&um pro Confeffariis, deveniat in manus quorundam laícorum ye coi libertinorum , qui citiuseo malé , quàm bené w ( J . Uterentur, ypnn " P2 - E[ioé N : - 2218 be &. € 9. Dec. Pracepto, Punil.4, | ffar Ejlnä peccatum fentire i/lm imparit,g- (s f tem inter dormiendum VttId 4 Refp. Negativà : Nam non cenfetur effe "woluntaría 3 cüm 2ffzs tamem duabus — limsitae la jur xpe tionibus , 1 C 1. Utvigilans quisnon habuerit. intentio- hg, nem eam procurandi. nam aliàs ipía foret voluntaria $5 f;4 caitsá ,ac coníequenter mor- talis, 1. Utnon confentiat dele&ationi , que in- lo &us, dé confurgit , quandó quis eft expergefa ond nam ejusmodi confenus , foret mortalis , fed ptcca ut illam repellat per a&um averfionis, ac di- vll & quamvis illam fuftinendo im- fplicentiz: puritatem , quis fentiret aliquam delectatio- barur',ï nem ,talisnon peccaret , nam ipfa impediri nequit , intereà tamen ftudeat quis non folüm utioge fibinon complacere in illa: nam hoc foret fe habere segative , fed oportet elicere adum MP, pofitivum averfionis , per quem ipfa difpliceat fittio a&iualiter, Filiuc,tratl, 30 0.8,4.5. fatdn f Canþjarias szenetrne denegare abfoluiit- quid nem juveni , quiex fragiltate carms undP cadit frequenter 1n bot pec- lt catum ? Refh. Negativó: Nam quamvis occafio ifta firproxima, tamen einon eít voluntaria , quandoquidem illam declinare nequit, Con- €112- De dtlibus im;ud:'cir. 129 L feffarius igitur i (i injungat falutares poeniten- npm'u tías ,feverisobjurgarionibus eum adhottetur , a [ acetiam fabindé abíolutionem ei deneger, ut Vent L Í ità juvenis incitetur ad extirpandum infelix 7207 hocpeccatum. Zezr:4. lib. 4« €. 244 9. 4. lit, m,'Coninch. de pamit, di[p. 8. dub 1].. .. 134 inthu Bonac,de matrim, q. 4. D. 14. 9. 14 Lgfa f t D ,Qtfonam modo exprimere oportes iflud peccatum ? j qu Refp. Prudenter , confitendo fcilicet duot 1. d T [ Conditionem perfonz , que commifit hoc uliy' peccatum , &illius quz tanquam complex ;iS! m ad illad committendum defervivit, a 2. Qualitatem perfona, qu animo objicie- d batur , dum illud quis commifit, nam confide- 1 1mp'l' ratio períonz mutat (peciem. n6l ( . eQuid efl Coucubinatus ? h fORl j d Refp. Effe frequentem , ac confuetam for- nicationem cum eádem períona, vel. commo- rando:cumillà fubeodem tecto , ac. vivendo fimul quafiforent conjuges ; vel , degendo 4&/0153'» quidem feparatim , interim ramenillam | ade- ini undo, acfrequentando publicé cum familia- ritate proprià , ac confueta conjugibus. Bonaác, q. 4.p.14.um, 8. )Ctimä etiioeeilhe J il j Mi P 3 Quo- v 9.1)35. Prkcepto, P,M&'"4. prdxim "Q uomodo intelligenda efl [acra. fcvipta- quod: va, duim a[Jerit , a&tiquos Patriarch yius n babuiffe concubinas ? &cillo moeti Refp, litas concubinas fuiffe illorum uxores 193 legitimss , qua exindé tales dicebantur, quía erant du&tz fine folemnitate, nec ullum habe- Ji, cot fiitio bant imperium inrem domefticam , ad diftin- QOntrt &ionem aliarum' fponfarum principalium, quz habebant omnem authoritatem circa do- wito. porelt mus negotia.ita a4zor, Hezriq,relari à Bonac. Joc, cit, num. 9. fione j LE l Teneiirne quis expellere mmnlierem, pecca quam populus credit effe conctbinam, tonl; quam"vis ve ipsa uon fitz trih, Ref. Affirmativé $ Si hoc poffit fieri abf- Gïd/jïw LUTUY, quegravi detrimento. nam quo ad fcandalum populi, idem eft , efc reverà concubinam, Wa Ícnl vel ob actiones quasdam impudentes , qui- busfuitfcandalizatus , //ud effe false, Lopez. Cb Jlozac. Qtoí Debétue abfolvi is, qui domi f[ua tenti concubinam Reff, 1. Siconcubinatus eft occu/tus, & con- i cubina non poffit egredi domo , fine dedecore, türai fcandalo , ac gravi incommodo, hoc poffe fie- illud ri: promittat intereà concubina confeffario , had quódvelit relinquere domum illam, datá, Mity PI OX1- i, De Z&i&w imþudic:ä*. 251 próximá occafione, ífeu commoditate , & jcit quöd velit intereà omnes adhibere vires am- i lius non cadendi in hoc peccacum, tunc enum occafioillanon cenfetur voluntaria, in quá manet invita. A du 2. Si concubinatus fit publicus, ac fcandala- Wt, t fivi , concubina debet egredi, vel privari ab- lml nàm aliás non cenferetur efíle folutione, iL contrita , quandoquidem fitmo caret pro- ncipalic pofito , iterum non peccandi , quod ipía non h r poteft habere , dum manet in ejufmodi occa- ii fione fcandali. 2. Simulier commorans in domo , in quá n peccat, exgratià DEI , ac facramentorum , ittál non labatur in peccarum nifi valdé raró , v, g. tribus, aut quatuor vicibusinanno , ut habet Graffius : vel femelin meníe , ut habet Ca/effi-. T us in compend, Theolog, moralis ,trac. 1. c. 2,0. (l poteftabíolvi; dummodó nullum concurrat xubmï p Ícandalum, namejufmodi cohabiratio indu- j, l censraró ad peccatum , non ampliüs ceníetur occafio proxima. a * W l Quid ef Sodomia ,U Kefp. Effe deteftabile peccatum contrz na- d turam ,quo DEUS in lege antiqua irritatus M CPOH illud perignem ,ac fulmina punivit. 4e:- madvertat folizm [frmplex confeffarius , boc. pec- ufelh" | r satum etiam committi inter mulieres , quando " Pfexl P 4 E- H a3 JDec.£$ o, Decal, Pracepto. Puptt, à, in formà copula exevcent. impudicitias , quat i p*dor , €8 prudentia vetant ditere. vide Sancb. de matrim, Bonac, de nefando Sodomia vitio q. A. p- Xl. -Quid eff Beflialitas ? l ]. li. Refp. Effeabominabile peccatüm contra naturam , quodratione borroris & turpirudi- nisfuz, per antonomafiam appellatum fuit l peccatum fiue nomine. De quo fciet. «antum fimplex confeffarius , diverfitatem animalium, nonmutare fpeciem: quiaejuídem eft ratio- nis, ac turpitadinís, —.Sz verbe /nxnria num. 6. a a tbl x.h I) s * ü &5 W ;,' tili] 9* hd a ; w rl 3. b-: - df N DL *h. ul N ær;æ 7) g D5 - N H c'lgä?/ : n ") C 2X O n d E r Y f " E N IN p eemsiide.. d et ] IN W h QUm iliag M if Pefurin, 235 d qkd' « P EEE IEAE TE MENEHO RUE DERIMILO0 de $a iL t In VII. &X Dccaïogl Pra- ceptum. De Furto I II DeR effitutione. Ill De Avaritia , u[ura , CÀ. mutuo ujic- t CO YAY10, titpf A& IV. De Frandibuscirca emptiouem , C ven- 4 U0 ditienem., — n li d Á PuwucruM l De Furto. Nibil babes de. bonis alienis. quod vel abfluleris , vel imjuflé apud te deti- zeas ? Quid intelligitur per furari ? R Efp. Effe , auferre bona proximi , ocewlté , invito xpfo , ac rationabiliter remtente, feu eontradicente, ua7à dicis 0cm/te ? Kefp. Additincionem furtià rapiná : per uam auferuntur bona proximi in ræfenni illias. Zozac. defurm,n.z. s DoVbon, 2. z. 4 66. art. g, Pj Quid Em lt Es 334 De 7. 68 10. Decalogi Pracepto,Pus&. v. Quod fí Daminus non foret invitus circa ui bona e[setue furtum? Refp. Negativeé : Quamvis ejufmodi bona accipierentur, vel occulté detinerentur. nam Mj con[entienti non fit injuria INAvar. e, Y7.n,1. Birimo Qui dubitaret am. Dominus malà. forei q.nam n du contentus , vel non? Ánm: Refp, Ypfum nec debere bona accipere, nec 1 U accepta apud fe retinere. nam ín dubio Domi- um 1 l nus femper przfumitur effeinvitus : quando- tj quidem nemo prafíumitur velle privari bonis TCut P Íuis. Sylveff, Saverb. fartum. i Iqui: 1n quibus caffbus poteff. quis licità acci- t pere bona fii. proximi ipo etiam Condir 2AZ'UItÓ ? f Refp. In duobu:fpecialiter : 1. In compen[ae tüim o f None occulta , per quam aliquis occulté tantum fumit debonis proximi , quantumis ipfizzjuffe Vetdur detinet , talique modo potiüs fumuntur bona ( propria, quàm aliena, 7o/et,/. . c, 14. 7 €. 2. In extremá nece[ftate, per quam aliquis jus habet accipiendi bona aliena ad fublevan- dam eju(modi neceffitatem, in quà opia Jnt/ communia, Toles.. loc. i qui. €it. a. $. Til divif £es &sX n o Q t De Farto. 25j TTR Quot , fFve quales requirantur conditi- enes ad oceultam vecompenfa- odb tHonen ? tUt Qj Refp. Dua:1, Ut debitum fit equalíter , ac 4 pati modo certum , ficuti eft acceptio boni. ali- il f eni. nam non foret zquum , compenfare debi- tum dubium , cum acceptione certá. y/vef?, if. férium n. 1. Cttd qbioDte 2, Utquis noupcffit habere fuum debitum, dum illud peteret. nam nemo debet fféiipfipra- Y quzn&f*» flare juflitiam , nii in neceffitate ; aliàs turba- rinriot rezur pax, & tranquillitas Reipublice,Sítamen aliquisdebitum habere non poffet , nifi cum difficultate , minis, fumptibus , tricis , &c, hác Zri!ä l A conditione illum nonteneri , dicit Layman de furto. t 3. f $. 0. 1. . 9. Sylveff. loc.cit. valis l cwl'!/f enim occulté debitum compeníando , evitat Ícandalum , ac um providet, ne debitum bis fol-. vendum fit. jj patür od Quot , five quales requiruniur conditio- [4. fh 6' nes ad di&lam nece[[itatem , ut aliquis nm a[lq3 dlicite aceipere poffit. bona ilübet Aliena ? n MW ! Refp. Dua : 1, Ut neceffitas. (it extrema , in If quà omnia redeunt ad commuuitatem , 54 Tolet. Lef. cum Filinc, tra&d, 32.0. $.2 41, nam divifio bonorum jure gentíum iniroduéta non poteft przjudicare juri naturali , quo quivis tecite B j 236 De'7.&10. bäml. Pracepto, Puutl.t, tacité fibi retinuit ufum bonorum in.tali ne- hliter * ceífitate. | fipfa ?. Ut aliquis in extrema i(tà neceffitate (ibi ! ferucn non poffit mederi alio medio , quàm per occul- decm. tam iftam acceptionem bonorum proximl,nam tdis fi hoc fieri poffet per donationem , mutuum, UM emprionem , velalio licito modo ;. ejuímodi fitto, bona accipi nequirencinvito illorum domino, tt, f& abíque peccato, Deiz non oporteret accipere mf plus, quàm neceffarium effet ad. fübvenien- Q Tm dum ejuímodi necefficati. l Hm'tä ejufmodi necefftate , temetárne M quis acceptum re[Hituere » 5 tenc Refp, Negative : Nam confumens illud, » ufurpavitfuum, quandoquidem per iftam ne- 177 ceífitatem ozzzia erant communia, Bonac. difp. 3. qc II-P.;. 2u -Quale peccatum eff : furtum ? Refp, Ex fuo genere , effe peccatum mor- h tale contra juítitiam. nam omne peccatum tniny contrajuftitiam commiffum de fno genere eft (tn folu mottale , ut habet S, Thom. ratione tamen par- vitatis fux , non erit nifi veniale, 2.2.4, Ccyt: Ieri 66, art 3. qui Quenam cy&iäa fumma ):ataäilz's fürür*,» lote tanjh'æen.r peecatum. mortale? illud Kefp, Authores non convenire in illius de- petu arionas .' tetminatione : meraliter tamen , & r DT biliter — T De Furto, 157 ial n biliter loquendo, aliqua fíumma confiderata in Íe ipfa , non veró cum alijs circumftanujs, cen- tl fetur notabilis , qua eft vigrnti folidorum , (| fem pcroccu'.- decem baceorum ) quapdoquidcm per furtum yrim p talis füummz , aliquis pati poffet norabile dam- Truttut num , vel privari notabili utilitate ac emolu- ,quii mento , Quiergo minus viginti folidis furare- 3 dori tur , (eclusá omni alià circumftantià, peccaret t d non nifi venialiter , ut afferunt multi Doctores (ibrn cum Zo/et. 1, $, € 1647.3. 1n quo confiflit ej?mz'a— ferii :;g:äm Refp, In duobus : 1. In acceptione , feu de« tentione izjz//4 boni alieni. "T 1. In acceptione , feu detentione , contra o t voluntatem domini , feu invito ejus domino, Quot modis furtum f[umma notabilis : v g.vigintifolsdorum.fit veniale u Ti Refp. Quatuor [pecialiter : , Quando do- ud minus non eft zzvitss circa fummam ablatam ecat eu t ( namillam libere dediffet , fi fuiffet petíta ) fed folum quo adzodum furtivum , quo fuit ac- amcn J cepta , ita, ut pro tunc non fit accipere , vel EL retinere bonum alienum zzvite ejus domino . . quandoquidem is eft male contentus circa va- ! fiflh lorem bóni , fed folüm ob modwm occultum illud accipiendi. Sic illi , qui occulté acce- perunt aliquid parentibus , cogna5, amicis , jl qart obtimorem veriti illa petere , prefumentes P rg- b« N tv 238 De'.C?1:0. Decalogi Pracepto Puntl, x. probabiliter , & quafi certó ipfos , non invitos ! Watifo fore , circa fubítantiam rei, quandó hoc refci | :upon's duti fie rent (nam bona illa aliàs liberaliter darent) dptione fed folüm circa modum hancce rem accipiendi, malé contentos futuros ,tales inquam , poffunt t pecca excufarià peccato mortali , & à reftitutione, t vig 4'09.8. [ Navar. cap. 1], n. 138. Lef. lib, 2, cap. aa num, 47. Hoctamen reprehenfione dignum eft , ob T llata co periculum Ícilicet furtí, À |lti hon 2, Quando íumma viginti folidorum eft ablata bomtnibus valde opulentis, nam ratione du h magnarum divitiarum , non facilé notabile pa- tcedete OPW 1nt tiuncur dampum , nec privantur alíquá utili- i adc tate notabili : undé Sazcb. ix opere qmoral, lib, g, €. 10. 7. $. CÀ Bon. defurto dü:. 2,q.8. p. 1 9.7. AH ; extenduntiftam (ummam fufficientem peccato mortali , ad coronatum, €9 4zamv:is hoc vi- Re[p, N deatur parum , refpe&u per(onz valdé divitiss tamen defe eít materia fufficiens ad peccatum mortale, (ive ad furtum mortale conftituen- Fm Á lr dum , coronato enim poffet dives folvere fer- vum, nuntium, artificem, &c. quod in no- Val D tabilem utilitatem redundat. - &í 3. Quandó (umra viginti folidorum fuit ablata faeceffiveé per parva furta venialia, acper Quis QUam longum temporis intervallum , v.g. per fpatiü QUovy aliquot annorum, nam confideratisomnibus , X mj fumma eft fufficiens ad fartum mortale , quod deífe caufat damnum notabile, privátque no- W. . L tabili commodo iHLerim tamen , fumma p vigin- P t De Färta. 139 on iv viginti folidorum fucceffivé , ac per longum ) hocrd temporis intervallum ablata non íta nocet, ter du vclutí ficíffec ablata unáà. vice, nullaque inter- Iüptione temporis. quaré ut hoc modo confti- Vaccpit tuat peccatum mortale , debet excedere fum- um g refhtuti mam .viginti folidorum, .Leff. lib. 2, c. 12. dub.8. 4. 46. Mp. m unel 4. Quandó fumma viginti folidorum fuít ablata communitari , in quáquivis in particu- olidorist lati non patitur ,nifileve damnum ; utergore- fpe&u hujus conftituat furtum mortale, debet nam n excedere íummam viginti folidorum, Sazcb. in tocdi :aliquiunï- epere morali lib,7. c. 21.2.17, illam extendit. et« iam ad coronatum. 1 mm!.fi uq,s,/.läv? Quor modis furtum. fumme -vm.ia.lz':', redditur mortalis? r penptc ais oc . Rcþ. Specialz'ier—qmtuor » 1 Ratione affe- g Uus atiualis farandi , etiam u(que ad notabi- ] ptccit conut lem fummam , fi occafio fe offerret. nam ma- litia merralis intentionis , influitin omnia par- [oieee và furta ex fua natura venialia, 7e/et. Jib, j. ;uad p c' 160 72.4. 2, Quandó per plura parva furta venialía jorr ' quis pervenit ad f&mmam notabilem , uam Yal quamvis non fuerit peccatum nifi venialiter ia p r quovis parvo furto, ratione fcilicet patvitatis , 'Omnlbw ac mille peccata venialia non poffint efficere 2101 qu'A unum mortale; tamen detentio fümmz ablate A? futoà perparvaejufmodifurta , co/eciive fumpta , ailcrt D [L- 240 Der.t8 to, Decal. Precepto. Puntt.t, IÀ affert damnum notabile; quod eftfufficiens ad 7 conftituendum peccatum mortale , adeóque detentio füumma: norabilis , non veró ablatio fummarum venialium caufat peccatum morta- le, Sanch, in fnmma lib.7. c. 21,n.3. Sic illi, qui Rc(p vendunt aliqua injufto pondere, vel menfurá , fg.n:gm poftquam defraudatio ad magnam pervenerit ldeto (ummarm , peccant morcaliter, ORU [ 3. Quandó quis patitur , ob furtum veni- alis fummz , notabile damnum , ratione ali- ?robabi cujus circum[fantie parvo furto annexa , ut eft, n v;g. furarifübulam alícui futori , qui propte- trum reà cogitur feriari , familià neceffitatem patien- te. Zolez, loc. cit. $i tamen feratut , feu decernatur excommu- nicaso contra €os , qui commiferunt furtum, M id debet intelligi , de damzo notabili confidera- lr to in fe ipfo , & in rationefurti , non veró in ra- t tíone alicujus circum(tantiz , quz noneftde füm d naturá feu ratione furti. Sa. v. furtum n2 RUCA C 4. Quandó quis aufert fimmam venialem RTE illi , cui jam detinet fnmmmar notabilem , nam telui malitia mortalis detentionis notabilis , (1 com- riouis cfï municat per voluntatem explicitam , five im- nf pliciram , quam quis furando fummam veni- N alem habet retinendi fammam notabilem , om- It pi nibus parvis fuitis fubíequentibus , quz fem: tionis peraggravanturin ejutmodi injuftà detentio- Wccay ne. Sancb, loe cit.,7 Benac. dp furte d. a, quafh- ?g, $. p. A. 9. 3. Ef- J De Furto, 241 Mi kfia peccatum. — mortale. furari. fum- Rn mnmam venialem alicti , a quodguas fcit at fuiffe jam ablatam. [ummam tà a zotábiler 2 1tf gt ic il ( Refþondcr Molina cum Lef, lib »., cap. 12, m, henti 33. negatrvé. nam parvum : iftad furtüm nullam habet connexionem cum damno notabili fur- P€IVCR!L torum pracedentiti, quamuvis ahquxcum Vafq. ttum v? probabiliter afT&:ruermt coüttrarium; Patione exz t Qando plures fura:z funt unam fum- qlll PWW mam uotalilem , quivis tamen per paruum [cmpallcf' furtum x peccavertntue onimes seortalter ? eycon. v fonut Refg, 1:]72* dzþmgumdum t. Si qüivis in par- Í COB( i ticulari confpiravu cum rehqms voluntaté ; veoit Plena & intentione commitrendi hocce fur- , nond tüm , peccavit mortaliter , nam cooperarus eft eH1cac1teï ad darhnum notabilej per fuam con- TULI 7 WM fplrauonem cüm réliquis, obligátürque ad IM ! reftitutionem infolidum ratione füz coopera- tionis efficacis, Sazchb. Joc.cit. , 19. vide Dian, is,l irati,3, mzfc. reþ/ 42.p.2, T man " 2, Siquivis fuum parvum commifit furtum bllfmio* in partlculan 1b(quc con(plratzone&mten- nx tionis unione cum reliquis , talis i inquam non peccavit nifi venialiter , eó quod non coope- ] dercn Pars , D« rTatus m f;ï' p N 242 De 7 €8 10. Decal, Pracepte, P;mfï. ie ratus fuerit efficaciter ad damnum totale, quas ii 1& adreítitutioné. nonobligatur nifi pro quan- j titate valoris fui furti, Lef. Hb.2.cap.1n, dub.9,n.52* j $i obtineretur excommunicátt0 prö rÉs (et; nüi paratione damni notabilis can[atu per pare vafarta,quinon re[Htueret , forctne hii excommÁmmunicatus ? Refpondent aliqui , veluti afg, Petrus Na« M arr.cttim Sanch. loc. cit.u, 29, negative s pofito fünt : quód parvum furtum commiffum fuetit , fine alem; cooperatiorie ad damnumi notabile. nam pec- m ; catum veniale non eft materia (ufficiens ad Àij excomihunicationem. Álij , utSuarez,Sa)ïr,. Mflmy Rebell. apud Bonac.loc, cit, p, 2. n.6, dicuntte- i e[f neri prorata , quantum fcilicet alteri damnifi- dbi cavit , iterum reftituere * $ & fi fuperior illud i W preciperetfüb cenfurà ad reparandum dam- num notabile proximi , caufatum per parvá furta, ac aliquis nollet reparare ejufmodi dam- num, talem incurrere cenfuram , non rationé furti venialis, fed ratione mandati fuperioris , qui pro f/ze zotabili , velutieft damnum proxi- mi , poteft in materiá levi obligare ad pecone mortale, a& o* Ejnä [ — bt De Furto. 245 lt ; |proqut Ejnä aéceffarium exprimere in 'C'anþ J Jiexe valorem , €8 qualitatem rei Vipi ablata 2 ' &ef). Affirmativé : Àd difcernendum fcili« il p Cet; num fit peccatum niortale , an veniale, ] prpm Sufficerétoe diceve , Abffuli faräfm ]kmmäm : Bobabilenm ?2 ; D f(äfþ.- aiïquicilm Fafz, probabiliter id affe- tünt: ia cüm cercum fit fummam effe mor- ii ( h ii ialeim ; illud ]Mazgif, €9 Minnus, nonmutat fpe- 11 t e,Dit h ciérm ; fed foliim ággtavat. ufü«lm ) Alijtamen probabiliüs tenent contrarium , T àffirmafités quantitatem furti , effe conditio- (, du üem e(fentialem ex parte obje&ti, hoc eft , reí s ablat , ad actum individualem furti , ac per confequens exprimendam in hp r 1' n d Confeffione, F/iuc. Bonac. Gamacb. pl f nott ïä(l'i i mpcric:; j x QU ligafc : GOANSS & sX h) asE R9 PUN- n as "- T t M :44 De 7,Cj10. D;cal. fræceþta. P?hïï. LP D ETO d EETHIHIEH UE HHH o (CUtIO 'PVuNCTuM,II. d De Reftitutione. Nulláne po[fdes bona aliena , qua inju- h, ffà detineas , ab[que omni cau[a ranit- eu]ucm | gabili ,babens commoditatem illa rt- ' ïinju&& , E; fituendi ? ] ltepata li Blj Quale eff peccatum . detinere bona u Aliena injufte ? R Efp. Effe peccatum furti, Nam injufta de- tentio non cauíat minus damnum Proxi- r mo , quàm injufta acceptio , dum fcilicet deti- pm Mi r netur bonum aliquod invito ejus domino, l Ran Quod furtum eft mortale , aut veniale , pro quüi quantitate fummza detentz, visid pe Qui detiuet. injufló bonum alterius xinil éffne in continuo. flatu peccats tedia mortali? |, effe;] 2 Refp., Affirmative : Pofito quód habeat com- moditatem illud reftituendi , nam contínuó, & accep üínts abíque ullà ceffatione damnificat proximo ; etiam dum dormit ; non quód runc formaliter quam iS, i pe;;et, cümnon habeat ufum ration efe jvé ", n ii De Reffitutioue, 24j effetliu? ,ideft , quód effe&us (uz injufta de- ub tentionis perfeveret durante fomno, veluti executio malz alicujus voluntatis, Zef, /b, 2. CAp, X2, dub. 5,2.11, l -Quid eff Reflitutio u Kefp, Effe actum juftitie commutativs , ili "ii perquem redditur alteri cwem egualitate , quod ttmili ipfiinjufté fuerar acceptum , vel detentum: vel ipfi reparatur damnum , quod paffus eft, Pez, JNav, Fdliuc, Bonac. S.Tbom, 1244 62.4T0,2. "1] (,2133 de causá tenetur quis 4:1 7t- Jf'itutionem ? ; in)üü'"ï' yn p | Refp, Caufam iftam ex zribus fpecialiter ca- ( pitibus oxiri. ilicet alí- p x Ratponerei accepta : eà quàd fc odl quid detineatur,quod fpe&at ad alterüi , quam- yisillud acceptumfit , vel detineatur abíque peccato : E, G,fiquisafportavir pallium pro- " ximi fui, putans effe fuum, vel poffideat h- mti reditatem bonáfide , quam deindé cognofcir. eífe alterius, ub 2 Ratine inju[la acceptionis: eó quód injuffe accepta fuerint bona proximi per furtum , gt ufuram , rapinam, eut fimilem modum , ; rox'iï quamvisaliquis non habeat amplius illa bona,, jrm in Q 3 ignfs ! i ,f:fn 246 De 3. € 10. Decal. Pracepto, fæk&,;;? in quibus damnificavit proximum , fed folumsg B l modoó cooperatus fuerit, ad injuftam accepti- ;:11170. Dio onem illorum , quivistalis verfatur in ftatu peccad mortalis. Fzle. de reffit, €.30.247. L null 3. Ratione damni illati :id eft, ob damtium afitot procuratum proximo , quamvis nullum indé qumyi emolumentum fivefru&um confecutus fit is wblis, qui damnum intulit , e. g. fuccidere arbores , fitT h interimere animalia , &c, Nam t'a'liSCf:nfetut Raavi effe detentor bonorum ptoximi , qui detredtat Qet , ipli reparare damnumà fe inju(t procurarum, tentia 1 mlpala füitco Quaenam culpa eff neceffaria , [eu come livio, muttí debet , ut. quis obligetur ad. vefhitue pnonem damnie ^ t o Cenfeyr E Ll Kefp, Oportere . fupponere dwar cwipt zcuegh'g, fpecies. Wi a 1. Dicitur 7 beologica ; que veleft peccarum u mortale , yel veniale. n()h:e'ne1 z. Vocatur /zridíca : & eftomitlio diligen- fünjj tixrequifitz ad impediendum damnum ali- lii quod qüæïrlï fit magna , omitrens diligentiam, fliti qua communiter, & vulgó adhiberi folet in ptoye eju(modi a&ionibus , appellatur ca/pa /ata: 5i lob fic. Mediecris , omittens diligentiam , quam Tétqu homines prudentes ac diligentiores confueve- (litue runt impendere , dicitur cuipa fevis : $i fit om- dame z120levis , omittens diligentiam illam , quam t&[Eda; pi adhi- Nonfe homines prudentiffimi ac diligentiffi — bent, M 38 m i De Rxefitutia;ze. 247 9 :d folume bent, fominatur cw/pa Jeviffma. Hoc fup- j acccpn- ofíto. ? ucitig - Dico 1. U.'Ei nullum eft peccatum , five cul- a ,cüm AU pa, nullaeft obligatio reftituendi. Qui e etiam culpam e. ydinit reftitutio fit poena, fupponit ilui quamvis enim intervenerit culpa juriZ;ca no- mus i tabilis , id eft , cspa /ata , fi tamen ipía non X fait T beologice mortalis , hoc eft, fi quis non li peccavit mortaliter , non tenetur ad reftitutio- u det * nem , utfiquis egrediens cubile , exinadver- i'[Qi;flfäiüE tentia relinquat januam apertam , quod eft culpalata,üne tamen peccato ;undé pofteà fuitconfecurum furrum, — Nam ejufmodi ob- T | rí F livio, cenfetur cafus fortuitus, diþ pecca- tum mortale íntervenerit , uti przíumirut, & cenfetur effe cale , quando damnum eft grave , Y acDegligentía notabilis; ejufmodi damnificans: tenetur ad reftitutionem, fi veniale, « j Dico ». Ubinoneft peccatum ni ( .ftF T* ;'M. k c€ titutionem ; veluti affe- nontenetur quís ad j dl runt Sy!v. Fi. Laym. cit. Petr. INavar.€9 Sotus eyYa^t ks.;O re- Lef. lib . c, 9. dub. 6. 2. 26. Nam obli ^ minul ftituendi damnum, in materià gmvi ,hon Pütä& ijge" ^ pec 3 a ro,quan R OOW u utu ; idem t provcnite,niü àgt: tdg [4 d tavi W t ate materiz ,fo- j M li ifta obligatio depenc: * C rétque valdé durum , ot ? E. i - are aliquem ad re- j4lf y íftituendum. decem millia coronatorum , pro ; con damno caufato per culpam venialem: adeö(äuc tale damnum cenfetur caíus fortuitus , qui ab gm,q Jj omnieximitur reftituzione , quia excedit dili- Álimi k Q 4 enam 248 Dej.€4 16, Decal, Pracepto. Puntt, 1. gentmm ardmarmm Sunttamen ahqux Authoe ,Qllll res,qui fuftinent contrarium. Dico 3. ls qui obligatur ex fuo mwzeuku efficio impedire damnum , ac illud non 1mped1r, M nonteneturreftituere mfi ex culpa latá nam diq nuilus obhgaturm fuáarte , & officio adhibe- tit dili o re majorem dili o entiam, quam foleantadhibe- tiüíde re alij ejuídem Profeüioms. Lef. loc, cit, Tünt dub. TIS$Is Dd , ahqua Is, qui faciendo actionem malam cauþ;- dilioe o u per.- accidens damnum notabile , tene- trne ad illius rqäzmtzonem? folia prud Refp. Negatz"aa : Poito quód damnum noa [ Pü. fueutpxævdum feu praco 2guicum , nam tunc 5 cedit cenfetur accidifTz forcuitó $ nec ahqms pro tali Excedit enim di- dnti damno re(pondele pore& f ligentiam ordinariam hominuin, Et quamvís levns aliqua negl igentia círca illius prævmo- nemintervenerit , ficamen illa non fit nifi veni- &l l alis, non obhgablt adreftitutionem damni füb f peccato mortali. S/c z , qui intrat domum ali- IN quam ad comm:trendum adulterium, & accen- culp dendocandelam, fortuitó fcintillam proijcit in proximum le&um , ubi forté fortuna pulvis p tormentatius pofitus erat; talique modo ledtus conflagrat , nón tenetur ad reftitutionem ledi pla - fub peccato mortali, Nam damnum eft cu/p, ga[uale'Banac.dl/þ IO 7. Io P 3'720 IX. Qu de reffit.in gencr & J,Sue- .T 249 d Be Reflitütine, * .quiAuthc Siuenam negligemz')' eff auece[fa ia d boc , ut quis obligetur ad. veffrtu- i, tonem ? Onim l ld i Refp. Neghigentiam martalem , uti diíctum ii eft : quzin hoc coníiftit, ut quis Ícienter omite cio j ' tat diligentiam ordinariam , quam homines ADCA | l "; ejufdem profeffionis communiter confueve- : lii rant adhibere adimpediendum eju(modi dam- num , & vocatur czipa lata. — Quocirca levts ln d aliqua ,ac venialis negligentia , quz eft omiffio diligentiz requifitz ad arcendum damnuin , ac hib folüm talis,quam adhiberent. diligentes , ac m prudentes , ejufdem profeffionis , vocatürque at culpa levis , eximit à reftitutione, nam ipfa ex- ,af cedit capacitatem ordinaríam plebis , taléque damnum attribuitur caíui fortuito, Fihuc. s direnn: iract, 32« CAp. 1 q- G. €27. lr qui Ij P[æVf,. Rem in exemplo declaro ? lfltniüvï "Aliquis cum advertentià relinquit interdia fenefttam domus apertam , dein in abfentià ip- T jort fius , fur perillamintrat ; acfuratur; dicitur n, &i eulpa levis. "Alius relinquit janam apertam , & eft cul- j pfOlïii l 4 lata. tunip gl Alter fert candelam: accenfam in horreum | plenüm ftramine , & frugibus : & vocatur ioncmf« TU eulpalevie. — Si ferat. torrem accenfum , erit *'71,"' g;ullm lata. Q5 Qu 'QH a . 24j0 De7. €8 10, Dec, Pracepto, Puntha, Quenam perfona obligantur ad?q/lj- D xdum tutiouen damni 2- ;qui p Refp, Authores recenfere novem complici, ttdzco um , ac cooperatorum fpecies , qui omnes cum executore damni obligantur , ad reftitutionem lab infolidum ,unusintotum pro vario illorum tdous i, otdine , ac pro:*edendi methodo ; nam con- "n &5iài " Mi cutrerunt ad dat umþer fuam cooperatio- Itür , d :em, fine qua damnum nonaccidiffet. . FZige, £7,22.€.3. . 46, , Hiz cooperatorum chcieg lendenc ü | fonticu his ver(ibus cpmgïehcnduntur, SUA f;z/]ïav,Cänäjilimn, Confen[us , Palpo , Recur[us , um, ; Participans , Mautus , non. Obflans , nm Inpedi AManife[tans. 1 , ] ' liquod pracipit, Nöc Md !l 1 fa[fo: Quifactuma inftigat alium ad illius. execationem. ttifii 3 L 3 Confilium. : Quiillud confalit. effica- | QO f citer, precatut, exhortatur , inftruit, ac docet; &lm r quonammodo rem quis aggredi debeat. 3. Confen[us : Quiconfentit, ut. commit- tatur , quivé per fuum cohfenfum caufafuit, ut Nj perpetraretur. eUam - 4- Palpo: Qui per fraudulenta ac adulato- ria verba induxit alium effelivé ad illias. per- 4 petmtiozzem. h $. Recur[us : Qai per adhefionem , & com- | tor ver(il munionem recepit delinquentes , velillorum predam , & talis vocatur receptor fivecee 90 lator, | hi 6. Par- " W.&:Zp | De Reffitutionr. 2fr 4, Participaus : Qui phyficé. adjuvit per :d*rgþ;'- modum complicis ad damnum inferendum , conpi & qui partem , five intereffe. habet. refpe&tu fmac Qd preda conquifitz , vel qui ftabat in excubiis ac Diratius fpeculabatur, dumalius furabatur,, velalio ; io il modo fuam contulít operam, ad damnumil- pam G latum, 7. Mutus, qui obligatusex offczo , ut loque- 'o0penu fet. D retur , autclamaret ad confulendum , repre- hendendum , precipiendum , diffimulavít, m fpccä. L conticuit , necullum verbum protulit. 9. ANon Obflaus: Qui non impedivit dam- / ] ! R(Wf l i num, adquod tenebatur ex cyjzfcz'a, & poterat impedire. ' þjïam L 9. Non Manifellans : Qui non detexit, ac indicavit malefactorem , cüm effet obligatus yejn en ex officio illum manifeftare , ac declarare Pre damno refarciendo. ij & j d Q «o ordine ii , qui cooperati funt ad jett R — damnum , obligantur refli- r n tuere ? uíahuti Reff. x,Is, quidamnum precepit, primo j idit ecam loco tenetur. 2, Quiillud perpetravit, & executus eft, ilius i (luigonfuluit,&üc de caterís cooperaa toribus efficacibus , fecundüm ordinem, in od verfibus fuprapofitis noratum, — FZiue, tract. d jl 324 [2 3' no 460 Quamvis probabiliter Leff. p ln nittat bib, a. 6 33 db 6, 9. 49 nullum adt ordi- n m-— "ia 252 Dez.€$10. Der, Prae-tepto. Punt. 2, otdinem reftitutionis poft aulorem damni , €3 W ditni executorem , (qui primóobligati funt ) inter rcliquos quinque fequentes, nempé inter con- fultorem , coníentientem , fautorem five ad- m ulatorem , celatorem , participanrem , &c. qui lt e: omnes, eó quód cooperati fint ad. damnum nüinjun pofitive , hoc eft , per a&ionem realem & effi; Mftms cacemtenenturin folidum. Zeram íi aliquis W illorum primóreftituat, reliqui nontenentur ] l ipfireddere nifiprorar2 , inquantum fcilicet quivis efficaciterconcurrit addamnum cum , Ài illo. Hoctamen judicium , & partitio moralis — rj fieri debet per prudentem zftimationem dod |umc alícujus Cafifte , qui examinatisillorum ratio- — | &epdl hibus, dividet inter illos valorem reftitutionis, RI yutr habi:tá proportione concursüs cujufcünque ad maltn,, damnum , procurans , ut quivis fuam partem ïiS,bonm lt dim excooperatoribusrefundatprimo , qui refti- tuit: Quodveró concernit illos, qui coopera- IT ti funt zegative : uti funtzeutus , non obflans , i w uon manifeflans , qui omnes efficaciter inluxee ruatin damnum non per. fuam actionem, fed NT per omiffionem actionis , quam debebant prz- Ut ftare, fcilicecloqui , impedire, revelare dame * | ii:qi num , veluti obligabantur , ex officie , non te- hw T0h « nentur adreftitutionem , ut habet Leffius, nifi deficientibus caufis pofrtivis , qu magis cen« L fcntur influxiffe in damnum , quàm cauíz iCjudi :zcgatiw.. fojtis ( ARt. [ Qui B 7 N lDe Re/?imtiane. 253 d A Qui pqumæ: , féve pracepit inferri n ) i damnuum , tenethrue ad. veparandum eittet Q illud , v2 quoju[[us excedit 'em fea Refp. Negativé : Nam exceffus provenita m, Ug malitiá executoris , non veró mandati ; d dani: qucd ipfiinjunctum fuerat. dem & Poffümne con[ulere il , qui paratus ef sf dit Rontenez furaricentum. coronatos , utfuretur YtULTI xdxfff í folam decem ? TOR wf Refp. 1. Hoc poffe fieri refpectu ?jufdem emninó per[ona ,cuiipfe paratus eft furari cen- rtijenti onen tum coronatos, Namtali modo redditur di- lonjm t &z perfonz obfequium , dum furi perfuade- tur ,ut reli&o majori damno , minus inferat reftituti * malum, five damnum in comparatione ma jo- um ris, bonum eft potiüs cenfendum , quàm ma- um p , quit lum , cüm non fit malum , nifi szaterialiter, Sic p^tef? quis confulere illi , qui eft paratus. occi- u o l l [ dere , vel mutilare alterum , ut folüm baculo L dl/ N jec illum percutiat. Monem,fï 2. Steff aliaper(ona ,cujus malefa&or pro tunc non recordabatur , dico non poffe hoc fie- bebon velate l ri: quia Gic inferretur. injuría: illi perfonz, dum manifeftaretur. j "Atque ob bancce caufam non excufatur Loth Gezef, 19, nifiratioue eliusy! Íus magna perturbationis , que ipfi mentem, mai^ un U ac judicium offüfcabat , quód obtulerit. Sodo- mitisfuas proprias filias , quiillas non expere- bagt , fed juvenesillos, quos in domum fuam l recepee ade 2134 De 9, Dec.&$ xö.ifmæpfä;iäazäi. réceperat. Urhabent LeffeSanch, quicitan | | hi du S.Thom, Lyran. Toflat, Sot.; j. Poffum contulerealicui ; qui mihi mas R, lum inferre intétitat ; vel mea boua diripére; xbile &c. aütalio modo meé dámnificáre vult; ut hlnr t potíüs fuum maltim propo(itum exequatur i nodo d alio , abfque co, quód ei fpecificem aliquani fit boti perfonam , dicendo: tam mulci ftint in hàc ci- 0.'10.72,4 vitate ; velloco ; quitibi loco mei effe poffurit; tum, adilloste confer ; ac me miffurn fac naim nule hri, fl lius damntim protunc confulo , fed (olüm mes Mterfds ümà me ipforémoveo, Sancb , de j 'jdf Yil lz'þg ptin B. difp. i, v. 25 &l i ,Qui potuit impedire damnum , nic ià MW men impedivit , tenetárue ad ré- Mij ee f'itutionein ? Tortl — Refp, i. Sinonfuitobligatüs adhoc nifue* Ws Rn eharitate ,nontenetur , nam peccáatum corm. Tiv tra cliaritatemi non öbligat ad te(tittitióe 2- Pï fiem, Teu 3. Siadhoctenebaturex ofícis , obligatüf Ual s ad illam , peccavit enim contra juftitiam,. PNP( 4, Siillud non poteratimpedire , nificttti tünaximo füi darino ,nontenetur ad reftitutio- nem ,nam notobligavitíe reipublicz, quód vellet exercere füum officium cum tali onete, Leff, lib, 2,, C 13 9. 70, i [ Itili 1 " - De 'Rcþäimiz'm.ä.. ifj ii hqnas Qli dubitat , num fuevit caufa ejï'þax*,ægc ne tenetiirne ad veffitutionem ? eniii t Rlefp.' Negativé i Sidubiüui pHus eft pro« a d babile, & bene fundatum. Jm dubijs enipi € vl; ! smelior eft cónditio pajfdmtif $ atquï i$ , qui talí xeq'uaïur mododubitat, poffidet fuam libertatem , ac em ag fua botia , ergo. Sancb, inopere inóral, lib,x. inin hu ci IO. Z. 44'5 Szc 1$,q/41 dedit confilium | dam- df poïï: nofum , poteft illud in füum favorem interpre- ( naumr tari, fi dubitat de effe&u fui confilij ? ffecias d(ci e liter i damnum longo temporis fpatio interlap- fo primuüm confecatum fuerit. '»mtri»:.-if $ub quo peccata. tenetur quis ad vé- /fimtiazrem 2 j, i Refp, Effe diflinguendum : , Pro fusutmá noa tabili, Gd mortali , tenetut quis fub peccato M i mortali , ratione fcilicet damni, quod Domi- adhdc ) nus patituf per injuftam detentionem | bono- cium v rum fuotrüm; j ii 2. Pro[ummá levi , tenetur quis fub venía- lipeccatoratione fcilicet parvitatis fuz, Filiac, , oblig?. IU ACL, 32. 0. 1. d. G. 1,21. Jtart Propone nobis aliquas. regulas ad redià ] mlc' faciendam veflitutionem ? Ld fe (it Éccetibi qnatuor fpec ialifimas : blicz; f ll d i I. Resula. Quifnuis detinet rem pertinentemad alium, nee ive illam poffideat boná , (ive malä fide,.te tur l m Vs z þ'e » ö 10; Dec; Præqekt; P;mfi, 2; cu£ primüs illam reddere ; nam verus Domínus non perdidit jus ; quod habebat in illam , ita u£ etiam eam accipere poílic quocunque loco eatti | Opört» occupaverit, finé omüi obligatione reddendi f if pretium ei, düiillam emerat, velboná, vel J malá fideeam poffederat , nam non. videtur a« inegad um quitati confentaneum , ut quisemat bonum; ] quod aliàs ad ipfum fpe&at. Sancb. in oper: Wi | gaoral. lib.2,.0.23. 9. 2. zód[fives non am- Ya titi pliusextet,eà quod v.g. fuerit vendita , cons dtgiue fumpta, vel dono data , runc fi poffetfor , qui atl do ipfam alienavis, fuitmalz fidei, tenetur rcdde:" re valorem æquivalehtem reialienatz * $;vero Itt rf 50 W feit polfeffor bonz fidei, tenerur reftituere il* lud , in quó fa&us eft ditior , eó quod v. g. ven- Ubexr diderit, donaverit, velconfumpferit , cum Ilj ptríon nonfit rationabile , ut quis diteícat bonis o Quar alerius. —Leff. Jib, 2 cap, 14, dub. 3. num. j QUE E. G, fiquis confamp(iffer, & bibiffer ca- qllifäl[oj dum vinipertinentemad. alterum, contrá entrin cadofíui vini domi affervato , peperciftet Áincii talis inquam , deberet. reftituere valorem dt(i(khæ vini, undé fa&us eít ditior. Quod fi 1ilam taDtqm zem pertinentem ad alium gratuito donáf- minueb fét,ad nihil ceneretur : nam non ttifnen fuiffec fa&us dixiot; Dem, -«0$ O $0s Obl jLRe- "Prop P T De Reffitutione. : 257 Donitt II. Reeula; n dl how - öpörtät fernper reftituereperfonz damnum reddtd paffze , i fit poffibile ; ipsá veró per mortem xj 1 füblatà ; heredibus; & non applicare reftitu- vitaut tionesad res feuoperapia ; quandó perfona it bon: damnum perpeffa commod? reperiri porelt, j Quod (i ipfa non inveniantur , vel hoc fieri de- Dond beat nimiis fumptibus , qui quafi rem ablatam i, d adzquüarenr, velnulla fubfitfpes verum repe- »Mdï j *1 riéendi dorninums tuncfieri poteftpia illa ape yetut rf i plicátio; ad quod Dominus tenetur rationabi- ! : " liter confentite, Bozac. dereffit, difp, 1. d. S.fh, re(h'tucüï* $ — Qued fi fit cómmunitas aliqua , cui fierí TT debeat reftitutio , & impoffibile fitin particula- jj ! : ri perfonis damnificatis fatisfacere , omni ftu- a dio curari debet , ut reftitutio convertatür in [,' Ü ylti bonum univerfale communitatis; Szc 1llis y bibll : qui falfo pondere ; & menfurá , multa vendi- j e qu derunt in detriihentum boni publici , néc pof- fünt retituere perfonis damnificatis , períua- cpetcilïä [e VB[O? deri debet ; ut pondusfivé menfuram fuam in uodf"d* tantum aügmenrenr, in quantum ab illis di- jl minuebant , utita bonum püblicum , quod de- trimentum paffum eft ; recipiat reparatio« if i / nem,. . IlI. XRe" "ulà; öbiigatlgr quis zoraliter laqigehda-, teftitue- ä] 7 ieproprimá commoditate, nifi fubit legiti- ma Pars 4/, R ma excufatio. Nam preceptum reftituendi tonem eft zegativim ,(cilicetson retinebis injuflé Lo- Mura, um alterius , ac confequenter obligat pro, &$ NT Venient femper ,ita utinjutus detentornon reftituen- do ,fi commodé illud praftare poflit , verfetur petveti in ftatu peccati , ac obligatusfit, reparare ome yealiq niadamna, quzex injuftà illa detentione pro- tit; ul venerunt, Vzfa, de reffit. c. y. $. 1. dub, fitudi zum,ag. Bonac. dereflit.d. . q. g. p 2. num, li, Qi 2.3.4.. Med. dereffit, q,6, D.Thom, 2,2, . 62. t inquil art,6. petinent uum;g'. IV. Regula.- jron Toties quotíes reperiri nequít verus Domis facüns nusad ipfi faciendam reftitutionem , femper Veterun illam applicare oportet ad opera pia. Lef. Moteri lib, 2 c,14,. 39 loquens de bonísincertis fa« » at citiftam diftinctionem, SNI 1. Si funt bona injufté acquifita ex delile , M puta per fraudem, furtum, ufuram; oportet PUEEU illa reftituere pauperibus , non quidemex jure fcili naturali, nam lumen natüirale nón docet , qua- lcdj re bona ifta potilis ad pauperes , quàm ad alios r | [/ pertineant , & quod adhuc plüs eft, (zpà ejuf- 7 j modibona adjudicantur Domino illius loci 4 & poft diligentem fcilicet perquifitionem , quo Titm foretcontra jus naturale , fi ejufmodi bona Itet p &d pauperes pertinerent ; igitur hzec obli- 00 illi gatio provenit à jure Canomico in puni- Afeti tionem limte M p lÁ De Reffitutione, 2j9 fioevd tíonem fcilicet . deli&i. Cap, CH tu, de t h furts, nj 2. Sifünt bona poffeffa fíze deliffe, pro- rellitus venientiaexcontractu: v,. g. fiquisea habeat ,vels per veriditionem, Mutuum , depofitum , vel ?81'2[6 0n per aliquam aliam fpeciem contractüs , & nef- tnonep? ciat ; cui illa debeat reddere; fec/usa omnicon- j dj füetuditie incontrárimm. , poffunt . retineriab ) n illis, quiea poffident; poftdiligentem fcili- n, ï. 2(1 q'& cet inquifitionem illius, vel heredum , ad quos pertinent, ita Petrus INavar, lib, 4, cAp, 2 4um;47j. Nam Canones qui przcipiunt re- ftitutionem bonorum incertorum pauperibus, ensDuo facitint folüm meritionem de bonis , quz pro- venerunt ex delLíio, D (CW )nanm epimionem Leff. t D non exiftimat improbabilem , quamvis dicat contraríümeíle magis pium ac conformius s/inwtisf'.' fen(ui Do&orum, "T 3. $: fint bona imventa: aliqui tenentea l; OFOæ pofferetineri ab inventore poft diligentem Ícilicet inquifitionem pro more&coníaetudine lmet f joctt ,qü loci, $o deveffit. lib. s. a, 3. art. 3. Pet. Na- nl vari lib, À. c. 2. num. 7$. eit. Ledef. AMed. Layman.lib.3. c. 9. quath fententiam Leff, z, lgt ilius ! 48. exiftimat probabilem, quamvis contra- E qui*ï rium fit magis pium , ut fuprà didtum; — Nama licét plüsptofitánima Domini incogniti ; lo- j jo; co illiusreftituerepauperibus, quàm illabo- Haretinete, tamenadid nemo obligatur s Mi PW g nam temporalía non reparantur fpiritualibus, E - qua .-'522& 140 De 7,€8 xo,Decal, Pracepto. Puntt. 1, quæfunt ordiixisfuperioris.' Si tamen inveus tip tv fit dives , confulerem ego , ut pauperibus H eadiftribueret, .Eft enim magnum charitatis opus. Videatur Diaz, trat. 3. mifc, refol. Püg, 2. a fi0Q, Quinam, inteliguntur nomine AMDeraum ? plicati &xet, Kefp, Noníolüm mendicantes , fed etiam (umpt pauperes verecundi , quibus defunt res necefe ff fariz ad convenientem fuftentationem , mona- DN fteria , hofpitalia , ecclefiz , uno verbo ; omnia loca pia, "zor. Navar. Fafg. Molin, Regi-f Tti zald. Nomine etíarnm pauperum intelligi offunt animz defun&z , que clamantin purgatorio , sweremuui mei, pro quibus Kf/p poffunt legi Miffz , ac alia opera pia fieri, Bo- d zac. dereftit, difp.3.q« 3. p- 4-9. $- li Bur, Poiéfine quis fibi ipfi applicare veffitue ditem tonem bonorum iucertorum? ii Refp. Leffium , €$ Navarrum velle, hoc de- bere fieri per confilium confeffarij , vel alicujus Q Cafiftz , netalisin propria caufa nimium - fuf veat fibi ipfi. Sunt tamenalij , qui dicunt, ale AMolin, illum hoc poffe propriá authoritate, qllc Sylveff. Vajg, Navar.cap. Y]. uum. 9. AMr- dfj , din. C, deveff, 4,3« Sanch, lib. G moral, cap, Y^ qu HHNB. $4« lien Si p — m s — De Reflirmtine, 26I TTR . en t 8i poft iflam applicationem factam domi- ^ auptribus pus compareret , tenereturne qm': r€ v charitd dereiflud bonum ? jr, rl Refp. Va[g. Henriq,€9 -Axor. dicere quod mitt non. Namtalis acquifivit dominium ab ap- plicatione, Alijtenent, quód (ibonum adhuc extet , debere ipreddi: fitamen illud con- d fumptum; alienatum , vel alio modo expen- t n fum fit, non deberereftitui, ILeff. Filiuc. traet. yem,mote 324 €, 4« 91.99, 7Molin. tomo, 3. d. 7 4'] HHH 4 ibo,0 j Mali, V qenetárne quis reffituere þ:ctwiam ; Pt* m ij lufum fraudulentum , acquifitam ? dana i i Refp, Cum diflintlione 1 x.. Si non ufus eft ïa fer, ) alijsfraudibus , quàm qua ordizarie in ejufmo- dilufu,loco,acíocietateaccidunt, non obli- Nam lufum fuit fecundüm confuetu- gatur. ' röflt'li' dinem loci , quamvis aliquis ludentium illam n ignoret, Leff. lib. 2. c. 26. d. 2.4, 14. €9 1. je 2. Si ufus fuit fraudibus extraordinarits , | VCl ZI!'CUF quz nondependent ex induftria lusüs, v.g. yimiu ^ fuffuratus eft chartas, vel notis diftinxit, aut Tunc, in- L]UI ( aleas adulterinas adhibuit , &c. Jl " quam , fi aliquis negotium habuit cum Zzfore Wl 911 de fraudibus: infamato , quialium — decepit, j) quoties potuit , non obligatur ad . reftitutio- nem. Nam per tacitum confenfum quivisfe G- R 5 EE £62. Dej.€2 10. Decal. Pracepto, Punti. 2, deceptioniexpofuit atque fubjecit; volenti t autemnon fit injutia, — Layman. trat£, 4. feff. 3.0,21, 24.3.. Siquislufit cum fidelibus , at« [ L queab omni deceptione exempris luforibus, vel qui padii fint fe fideliter lufüros effe ; ac talis fraudulenter ludat , ultra peccatum mor- tale, quod in materiá magni momenti com- Mj mittit, obligatur ad reítitutionem. — .Quod mode] idem intellig? debet de omnibus permntationie dveni bus . conventionibus : fitamen , uti fuprà dixi« lhnn mus;,nonignoreturtalem , &talem in hifze exllt QUhig.g rebus fraudulenter agere , & nihilominus ejuf- modi contra&uscum eo celebrentur, talis in« tàvlo qu ^ am , fecínfo pa Cfo , eximitur & à Pebggtg ,& lia Mu zi rc&imtionet. guiprä eQui multum ludendo. deperdidit abfque EU CX] 0s quodpecunia expofita uerit , teuetürnt. fitote in con[cientia ilnd. foluere ? t ü Ditit Reff. Negativé : nifi exlege aliquà pa.;i;'f ïgu!:ïri"ad hocobligetur , quamvisenim jure na- turali teneatur adimplerefuam promiffionem, nihilominus probono publico , Jus Civile. Dealeatoribus, permittitilli , quí tali modo R'ffo multum deperdit in ejufmodi lufibus fortuitis, itte utnihilfolvat. — Bozac, de ludop. 3. num. 2. ! [ci AMilbard, infum. cap. 64 Layman, fer, eit. Ht teft ! don Qui- [^ l D.e R ejzitütian e, - 263 ol uomode reflitui debez moneta.| falfa ^ Mi JUS , d (Cfeienter expen[a nullà tamen prorfis com- mupicatà operá , vel confilio cum di- Yoribu, Gamoneta fal[ario? TT :qm Wi Yb Refp. Si perfona damnum fndä paffa coms mode rcperiripoüït,'igü-[atisüeti debet : 6 . D ytat inveniri nequeat , vel jam iterum probabiliter iftam monetam expenderit, & confequenter [uprä di T. exiftat indemnis, talis quidem pro valore pe- cuniz ac ratione fug deceptionis peccavit, juxe ninit ta valorem monetz , verum probabiliter adnul- : t «t lam aftringitur reftitutionem, Nam talis mo- neta ad infnitos deveniet, dummodo is, qui primóiftam accepit monetam , illam ite« "T rum expenderit abíque ullo fai damno, fi ta- mencertó fciretur, inde confecutum fuif- i fe dainnum 1 3 reparatio ilius fieri dee berét, " gata'- mj Quas. ob caufas lices veflitutionem vifiond df)jz?,rre ? i ( lia Refp, Ab Authoribus plurímas enumerari, interquasin praxi hec eft magis erdizaria: ] g Ícilicet fi reftituens bzc € 555c magnum incur- m reretincommodum , v,g. fideberet vende- refuam hereditatem vili pretio ,. fi reftituen- am,; do non poiïet fuftentare fe , aur famili &c, Qyj. i 2.54, De 5. &6 10, Decal. Pracepto. Punti.2; &c:e uf Atque huic jufte dilationi , tenetut creditor ex charirate coníentire , ob grave i pa iau damnum, quod refticuens paterctur T quod fi creditor foret invitus, Íine ratione foret IN de fto. Bonac, de reft. a'g/jh L. quilt p. 1..1. imd (t00t: &i ereditor effet in pari, veladhuc in ma- fio jori: mcommado conjizmtm teueretár- ihot ae tatis dlls rc/izmere ? lu Reff. "Afirmative ; Nam coneimo innocens tis deber (emper effemeliorquàm delinquen- tis. a. derejh:., c, 16, dub, x. Filinc, trail. Re[p r 31.2um. 148 fidi obizgamme quis decidere de fuo. flatu , liti €$ conditione ad refitueudum ? lr Refp, Cmn diflinflione ; y.. Si ftatus iffe fmt tl acqm[itus per peccatum inju[litia ,v, g, rapi- nam, uífuram , &c, Dico illum oblgari, PW Qf iïc emm(olum recxdlt in fuum pn&mum fta- Interim ïcenrl tum, ad quem culpa ipfum elevabat, T ptobabxle eft , illüm retinere poffe id, quod eít neceffauum ad vivendum Gmphcntea ac nu- fin trxendam familiam fiam : alids calis (e redige- I yetad extremam neceffitatem , in quà licirum Tür eítaccipere bona aliena. Sor, Leff. Bomac. de veff, difp. 1. . wle. B« 14 14- Interea omnimo- La qu' do allaboret tenuitare victus , quantum ipft fne poffibile eft ,ut vel totum , aut faltem parrem feftituat. fav( 2 N X wn&.:; De Reflitutione 26j 2, i ftatus five conditioiftanon fuít acqui- , tentt übgar fia per peccatum. injuflitia , per alia tamen peccata, v.g. ludum , commeflationes, luxu- : qiií iiam , non obligatur talis ad hoc, ut. decidat n forc;. de fuo ftatus creditor enim debet ex charitate iftam dilarionem fufferre, ad evitandum fcili- cet notabile damnum proximí , ne deturbetur u àfaoftatu , quod eft valdó amarum perfonis li in honore pofitis. F7/isc. trat!.32.c $.. 147 nfas redditur quis liber à Quas ob cà (o tatote refHitutione 1 deli li ! Refp. Ob duas fpecialiter : x, Quandóreti- netur bonum alterius per compenfationem ju- ftialicujusdebiti , ac proraraillius fequendo u n J limitationes paluló fuperiüs declaratas, Ut a habet Sayr. Nam hoc non eft retinere bona tUf I/M aliena , fed fuum proprium bonum , etiamfi / go mf peccarum fuerit in acceptione furtivà illius, ac oblp cum intentione furandi, nihilominus cogno- "L s fcens pofteà, fubeffe debitam compenfation£ , |net non obligatur reftituere, Fi/iuc. loc.eit.n.150. il, V 2, Quandó creditor liberé, & voluntarié &[Cï,a(m fineomüiignorantià, vel coa&tione condonat TE rem debitam,Nam eft dominusbonorum fuo- y lod rum : ad excludendam tamen orunem igno- Biu.' rantiam , oportet ipfi ingenué declarare , in o quonam resconfiftat , & ut evitetur omnis um ?. metus , proteftari , quód ,etiamfi ejufmodi ii PJH?D' favorá creditore no n praftetur , debitornul- R ; 9 n* * m 266 De7.€910. D?ml'. "Pracept, Puntl.2. lo modo fit zgré laturus , cüm fit a&us juftitig, af ad quem aliás fine iftáà condonationeobligare- |y tur. Sancb. de matrim, lib Timipi yeflit, n, 28. . 4 dlfþ- 9-30f7' S",Q;U! dmim, Efinà ueceffarium. offerre creditori pe- *h?gfi?m euaiam , ad teflificandum, quod quis reali- n ter. cupiat ve[lituere ? Refp. Megative : Nam obj e&ium movet poten- | Refp. iam:lquidem ralis voluntarié: condonáffet L ! dming reftitutionem ad preces fibifa&as , quitenta- MEDEU tus peeunià , illam pofteaaccipit, Sufficit ergo fequi T adhibere preces ferventes pro líbitu ; nam illg tlquum non extorquent confeníum , fed folummodo ttdt fuaviter ac demulcendo eliciunt, Cazer, verb, us äïquo( rg[limtia, lt t | æi[wam Ienetur ïejlizueig bona UT Alterius ? | T Refp, Tllum qui deninet injuftó, vel ha- tehp redes, [ Quonammodo tenentur baredesQ Refp. Provata:Scilicet quod ex fucceífione perceperunt , fitamen bonum iftud adhuc ex« taret in fpecie , apud aliquem illorum , v,g, annulus; pallium , gladius , talis inquam obli- POPT BNSNERCIN N —— garetur primó reftituere falvá compenfatione per reliquos hzredesfibi facienda , nam ubi- gunque locorum fit bonum alterius , quod non pers — Il De K.e/h'twie;&- 267 jl permiftum fit cum reliquis bonis , ita ut poiï.ï/,r ooligae adhuc cognofci , verus dominus non perdidir dominium refpedtuillius. Rer enigs clanat pre ,ï7.Sa,izg gamino. Le[f. Sa, Molin. Filiuc, itri TPofsntne baredes comvertere ejufmodg T Vona , ad pias can[as , ff dominus illorugs non reperiatur ? awe:pom» Refp. Affirmativé : Pofito quód morieng ndon dominus non przceperit , ut intali cafy appli- quitcutal carentur certg rei. Nam tunc neceffe foret ffrte fequi ultimam voluntatem ipfius, veluti lägem ;nin li aliquam , cap. sltiga oluntas 13. q. 2. Quod ff lumb haredes ejufmodi bona cuperent mutere in (M& W;!' aliquod melíus opus , deberet hoccefieri cum licentia Epifcopi , qui per Concilium 'Tridenti- nl num appellatur pzargm rerum €d difpofitionum executor , quique poteft commutare cum causá rationabili voluntatem defunctorum , qui cer- t£fi prefentes effent , concederent iftam pote« U ftatem fuo Przlato , ejufmodi juftam j laciendi commutationem, Zosar, difp. q.17. P. 8- ul jducd S n Eints uno gum u quodlloä , m 268. Des.t$ xö. Decal. Præcept. Pun&l, 5, ] , d u eoc d t t t P o od "N '. à "TA ! PuwcrTruM Il At i, De Avatitia , Ufura , & mutuo|: ^ Ufurario, AUR imus , Tattlam ANunquam fuifli avarus babendo affe- ind um inordinatum ad bonum, cum 1.l difgofitione animi tran(grediendi pra- ij eeptum 4li ibent aortali? quod obligans [ub pmato ihdq Nunq. ,qu'zl eff Avaritiai 4/'1'57;; D) Ef. Effe inordinatum affc&um diy [ * *riarum, hf Qualénam efl peccatum. Avaritia & Refp. Cum diflintiione : y,Ex gencre fuo; eft. peccatum mortale numeratum inter feptem M capitalia , eó quód fitfons , & origo plurium Tiitu peccatorum indé provenientium , ratione ci* licet periculorum , quz confequuntur iltum affe&um inordínatum , qui mortalís elle folet h in dmobus iflis cafibus, Y, Quandó ipfe contti- Q2l tuit voluntatem in difpofitione actuali habendi VN aliquod bonum per fas , & sefas, II, Quando ( exponit periculo probabili tranfgrediendi puts Z Md ; De "Avar, 'Ufura €9 mm;tov'ülïäïl 269 . | ia grzceptum aliquod obligans fub peccato mor- tali, v. g. denegandi eleemofynam in exttemá , neceffitate , nam tunc occafio proxima peccáti foret, à4, Ratione payvitatis , ordinarié non eft ni( ] l' | peccatum veniale: v. g, fi quis fit bonus céco- nomus , parcé vivat, egré aliquid expendart , tesetiam minimascuret , fit negctiofns in re ul i domeftica, i omnibus emolumentum quz- n u rat, &c. Nihilominus tales qüiita proni,ac lini proclives funt. ad bona , diligenter attendere i debent , ratione fcilicet periculi, quod vitium M ?M iftud comitari folet, Leff. lib.2.dub $, cap,47- Nunquam dedifli mutuum — accipiendo aliquid ultra [ortem , vel in peccumijs , aut am Alijs rebus aquivalentibus , quod eff pecca- aum contra omne jus , naiurale , Divinum , [ €3 bumanum., ynl Quid eff üfura vt ntet kf' Refp, Effelucrum proveniens immediaté ex m p mutuo, T Suare dicis immediaté ? Ji Cikï; Refp. 1deb : quia fi illud proveniret ex ali- Cs D qua alia ratione , v. g. ex amicitia , gratitudin uall'hï'äïï &c. Non veróformaliter ex ratione mutui , id m i eftex, m*rmnmi ,non foret ufura,] bfgfcä Pï E um, r 270 De7. & 10. Décal, Precepto Punti.5. &ääm -Quot funt [pecies ufara? . |docif Réfp, Daas i. Mentalis , & intérua , pei "N 'quam aliquis fine ullà pa&ione verbali dat mu- | go;efï. tuumanimo, & intentione , indé recipiendi aliquid fupra fortem in érezre minitus, UT ( 2« Realis 9 eXlérua , per quam aliquis pa- €ifcitur , vel per terminos ex preífos , ut plus ibi Rejþ. detur quàm fit /2r5 prizcipalis 3 v, g. tu milii da- bistot ; & tot mütuó ,tibi dabo talem , & taleni lm "ejuf fümmam £ vel per terminos implicitos fuffici- ttng éniter tarien declarativcs intentionis ufurariz; DN V.g.tu cognofcis; & fcis modum ,quo ego L foleo date mutuum ? item corifido pecuniara r tnéam non folam in marfüpium meum revera 4l 1€d qu füram effe, F/iac, de Mfiura. 6, 2 q,341. ferl l 4Qui fine omni patto accipit ultrà fortem, ES)HHC( L comittitae ufnvam 3. j Q p Reff. 1. Si dedit mutuum cum zntentiont ré» Df cipiendi aliquid ultra. fortem principalem in CL t virtute mutui, quaámvis nullum pactum injerit, ! u/;;; commiüttit ufuram zzentalez? cum obligatione Pl Y £eftituendi , nifi ipfi certó , & evidenter confta- hdii zet , illud ultra fortem datum fuiffe loco gratis tudinis. Leff.//b.2,c.20 . dub G.. 41, €9 42, Si , deditmutuum abfque omni . pa&to ; aut h intentione ufurarià ; ac tecipiat pro ifto favoré Yobabi aliquid ultra fortem ; cenfetur effe donatum ex MUU gratitüdine , feu recognitione , ac veluti aliquis ht aj eies f T " De Avar, Ofurd, ejmuma Qfuwr, — aü 1 L effe&us proveniens ex virtute gratitudinis , & hoc ipfum defidefare , ac fperare poteft in tan- "ntá j PE tum , in quantüm fe virtus ifta extendere idum poteft. Eecipicni F 4 Eflnà probibitum fperare aliquid ab eo ; hqlllï ] euipraffatur gratiain dando mutus ? utplusfï: Refp. Cum diflintlione : x, Sperare immédias T vt £ vimutui , & ut aliquid debitum ex obligati- one juftitiz, eft omninó prohibitum, nam a&us nl stltrt internus habet eandem malitiam;quam habet externus : atqui a&tus externus eft ufurarius , &c TU per confequens fpesufurz eft etiam talis, &cunz a, Illud fperare nen quafi pretium mutui ; üm n fed quafigratitudinem naturalem , five dein T fpesilla fuerit caufa impulfiva ; vel caufafina- lis, fine quá non dediffet mutuüim , non eft l fortaz prohibitum , nam non intenditur iftud lucrurm, ut pretium íriutui , fed quafi res annexa virtuti eitittt gratitudinis , & amicitiz , illud autem quod ial tali tnodo datur , liberà & licité datur. Pozaec; jnitj de u[nva, p, à. n. g. Filiuc. tratl. 34, 1. pocap. d blgt! 2HTP, 1. CO 15. "u GOUFIw' In dubio an res data fét ex vi mutui , an locogmi& ex gratitudine , potéffne [ervari, b 2&0 ;5 Refp. Effe controver[um : 1. Aliqui dicunt probabiliter hoc non effe licitum , ufque dum jo li certo conftet , ac innoteícat , rem illam effe da« nair ii tam ex gratitudine, feu amicitià ; ne fcilicet ( qüiff P k d ÉI 272 De 7. €210. Decali Iäræcepta. Pustl. j. quifpiam fe periculo committendi ufüram exà Y llj 7 : pohat Bozac,loc.cit. , ASU - 2, Alijetiam probabiliter t enerit ; effe pere li miffum , dummiodó poffit prefumi rem illami lP. datà fuiffe liberé , nec conttarium evidenter in« hd) ], f, [ noteícat, 44« Caiet; Petr.Navar.cum Filiuc: iract. 34.6. $4.92. nanam modo diznofti poteff , an rei aligua frt liberà data vel. non? Re; l [] e. i. Ex tonfideratiné QUs cel : 'Rejþ. Dueóobus modis Rüishal dantir ,examinando an fit homo liberalis , ari «'. .aique , ^ alacri animo dederit , utrüm nulluim intercürs ^ iume rerit pa&tum , &c; hifce rebus ,'& indicijs cone E currentibus , moraliter prafümi poreft dona- N tionem fuiffe liberam , & volüntariam ; acé coritra , quandó perfona non eft ita. liberalis ; li quandóagrérem illam. dedit; vel cum mur* mure , feurenifü , &c; facilé prefumi poteft ; 4 L " Y rem rion fuiffé datam liberé. Fz/izc. loc;cit; lt i 2. Ex coónfidevationé doni , examinando ; Vetüry. : d num excedat zetabilzter illud , quod ejufmodi fet ' 41::' eríonz confueverunt dare ; quod fi donum 37/'"'4476 iftud eft parvi , aut mediocris valoris, item 1 non inferat incommodum donatori , eó quo fcilicet illud acceperit ex cominoditaribus do* mus fuz , &c. pro tunc , inquam , donatio cegs (ecur voluntaria, €$ € covtra, ij 74j llon | Xulli[- f Aht L De-Avar, Ofira; €à mutuoOfar. 273 und $NI z;/,;e datur. titulus acctpsendi ali- bt PA 7!!'63 ; »z fortem. principalem ! efteor Re[fp. dres « ]e [peciales : 3. Luerum ceffaus, m ] £F b( ?":Jr b Damzum.e gent. à , Labores expez[z , pes lette n E ncula[ubeunda r "alione mmtdi. Quideff lutrum cfg?'m ? u1 & ] ] Refp E(ffe emo ümentam five lücrum,quod -À w aqo ic-:L ione nurui : E. G, f quis ce fi ïp :rcipe fv et peæ nuiam 'zx emendas oves , il- quis hab etili , faciendas , taliíque pecuniaab láfque Dmgv jl co ïUïD&;üLU,ï IDutua , PHV !P*'u! 58(3 ratione jj rilürb fru&tu 2 guem exindé confecutus [gft d()h' fuitfet ram; fbeca Lucruam fy? fgt Ag€ permiffum cu - (f K ',J J j«f'ïyæ ALt1UE Nam non videtur &quü, FQ 31 ..Jlg i h $ pér mutuum , aiteri Urax cando pri- VU; nn 9) babili.fructo À5 qaue E. ,.: ginan iexindé pe uepr- fet Á hiue, tm& d e,uf * Violin, de 314 Regin, 123,5,18,F: Q ]l 54 /2476 577. - I Ondales Veguirantur conditz0hes ad n ao lIucrum ce[fans 9 p Refp, Trest$. Ut ceffatio lucri provemat ex ratione mutui ,u: lucrum iftud fit prebaile , & non tantüm W ABInAFIHII Y nam nu!lus Lepe- jii ricur Pars 1I, $ r 274 D e *, €9 10. Decal. Præceptav.& Pnnä.ä. ritur ufurarius , qui non dícat pecuniam fuant | u multüm valuiffe , ac futurum fuiffe , ut magnü indéfru&tum confecutusfuiffet : Lzcrum au- M. tem iftud cenfetur probabile , qquando quisco- gitat impendere pecuniam fuam alicui negotia a:eFi i il tioni luctativze medijs fufüicientibus negotian- di. Bonac, de contratt.di[p.3.d.3.p. 4.9 13 2;. Utlucrum ifttid nori exigatur ftatim , ac Qmä mutuum, & pa£tumfuerunt inita..— Nam lu- crum nondum ceffavit , & confequenternori E licet acciþere aliquid in virtute lucri ceífantis ttid : f quod primüm futurum eft, Kegizald. Iib. 23, iüllà Z,73. €9 90, tperé| |3, Utnonaccipiatür tarittini , quaritum lu« Tiitua crumiperatum valeret , fed habeatur refpectus di tqn( ad impenfías , difcrimina , labores , quos quis Ltl in negotiatíone fubire cogeretur $ sicque in- 4 UI tilitu horum rationabiliter 'aliquid ex lucto il« tss lo detrahaturc Fzzze. tratt.34.c.4,.80. iUl)y j ) Ü Quid eff damnum emergens ? .| li fiilig Refp, Effz ja&uram five detrímentum,quod tüolin quis patítur in bonis fuis pracisé ob rationem LU mutui: V, G,fiquiseó quod mutuam expen- derit fuam pecuniam , cogeretur , fufferre rui- nam íuz domus , vel tempus cenfus infolu- tum relinquere , aut defectum agriculture fuftinere, Dam- $; dj De Avar. Ufurá , €9 mutuo 'Ofnr. 275 am lt It 020 Damnum :flud éfine permiffum? TA Refp. Afrmaisve $ Nam non totet equum 9 Qu lteti fubvenire j ac intetea detrimentum Ut Dd T0 Patla j Quenain vequirumiur. conditiones | ad &ä It damnute emargens ? Ndmw jentet Tréé : i, Ut Quispallus fie damnum eeftusi JRud [ï qque ve!probabxlc ,vel certim. Nam ia finul la fuit fa&a mencio iftids darüni ; nihil ac- cipere licet virtuteillius ; quía ne(cxtut num at mutuanus voluiffet contractum :Hum éjufnio- r di conditione onerosá celebrate ; fii pfi decla- fatà fm(üt., qugs qlh icqu ? i; Ürnon eXcedaigr valov dammi', ex- vluco! éeffus énim talis nullum haberet fundamen- Q tunms $. Ut damnüimn iftüd non proveniat ex al- h qüll &ledö'ylü.ïd Plætöf ratioriem mutii. Nam üxl!ud acc deLeL eX aliquà negligentià , vel u 1 ialitiá ; tion Á 1ceretaqudquam in virtute illius panots accipere; Leff. lib. À C. 20.92,573. €9 feq, m d Filigc, lov, cit 2 70 uffcrrcfï- (usmO* d ( lgncuh» : ii oäæe ä d p $ i D N 276 De*7,€?10. Decal. Pracepto, P;m&,- 5 Qumy Si damnum aliquod accidit ex dej?ä?u folutiouis ad terminum prefixum , uibilue T& mut 22 14 licet accipere,quamivis PL Wa lus um an T II fatta fuerit mentio ? / lt g Refp, Negative : Nam retardatio illa fuit " caufa efficax damni fubfecuti , terminufque (Hll conftitutüs ad. folvendum fuit confen(usfive Mti [r pa&um tacitum , quo fe alter obligavit ad repa- randum damnum ex fuà negligentià proveni- éns: fuppofito quód habuerit media ad illud Mfy præüandum : nam ad impoffibile nemo obli- ttinolk gatur. Bozac. decontrati. difp, 3«q. 3. p« 4« 4 yentior ANavar. cap, V]. n, 211, Ttyo Eflnà permiffum accipere aliquid ultra Quiten [artem principalem vratione perim/omm $ tus fo laborum n mutuando fubenn- M dorutm : quid Qhtiy Rejþ.äj??æativä : Nam funt eftimabilíapre- Vetti tio , nec quifquam ea gratis fübire renetur , ad h hoc ut alteri gratificetur. 5y/veff. v. Ufura. ( tüm Quanam fe;;wz*mmær conditiones , us ttulas ifle reddatur licitus? Tünf; il Refp. Duas: 1. Utejuímodi lab*oresk,ac pe TPb [ ricula ratiemabiliter , & communi prudentum Vete » judicio talia exiftimentur. 8 D 2, Ufint probabilia, Nam fi ejufmodi pe- | ricula , ac labores probabiliter (int. tales ; !€& —quam- ii | De Awr; "Ufura , 69 mzm& ofa. 277 d qüamvis fortuito non acciderent , non propte- reà mutüator non debet alíquid accipere: pre- giht'læe L tium enim nonaccipitur pro expenfis, & atiu- ali am:[[ione capitalis , fed pro periculo, Bozae, loc. cit. 2,2. ol | ) i quind Pate'/l;fze nuliuator p;ä(f?:äm cum qmutlud- (exst tario ipire, ut fr fLatito tempore non [olue- ial Tit , folvat. intereffe Incri i. fa- | IOV turum m * Refp,. Affrmatiod - Taléque interäff& lu- T crinullo modo eft ufurarium , fed' peena con- p ventionalis , quam contrahentes imponunt mutuoconfenífuin punitionem morz illius , L) " j qui tempore prafixo non (olvit . quia mutuas- &f/üï [ rius folutionem differens peccat contra jufti- ii tiam , ideóque dignus eft aliquá peená , có quod fcilicet detineat bona aliqua invito ejus domino ergo poteft poena imponi ex con- yabil ventione partium, Leff. Iib, 2. €. 20, dub, 15. enetiti n I28. um (t tamen zetereffe iféud reddatur — lici- tum , Authores quatuor conditiones regui- ititt / ] Yunts j 1. Ut mutuarius termino elapfo fit zz po- tentia [olvendi , nam fi ob impotentiam fol- j M vere nequeat , ficuti eximitur a culpà, ita & P[udüm»- à pcená. T 2. Utfitproportio intet pezam ,8c moram, id eft , ut poena fit moderata, — INam poena "3 qm* $3 ie- MTM w ] 278 . Dej.€310, Decal. Pracepto, Punil. s. refpondere debet culpz $ porro intereffe iflud g(;;ä? 0 poffzcrationabiliter dererminari ad modum , quo juäex civilisfecundum taxam , & afti- mationem regis aliae E þ[modi Intereffe Ajþdicatg Mj ac decerminat. It pe 3. Ur terminus przfixus non fit nimium drim brevis , v.g. quindecim dierum , unius men(is; fiam fed medij anni , velad minimum trium men. Vlocant H fium ,utita mora intercurrens magis intel " ïf«lüflïiaa( ligatur. LTYI . 4. Ut intereffe iftud petatur,nam cüm non ]/ fitdebitum ante condemnationem , fit ut peti- tio illa fubeat locum condemnationis. Le, Ref; Boc, cit. petcox Commáttitórne ufura ab ea , qui cum &f 2cöom'(, son fit cambfor , acciptt aliquid pro mutaz Ym Hone unins moneta in aliam? NO.m Refp. Negativé : Nam habettitulum ratío- Áas ;tumþx, nabilem illud faciendi, 1. Ob /aberem & smoleffiam , quam fubítin | Q numerandà,&(íupputandá pecunià , quz , .ri.,ö quamvis videatur effe patva ; ac gratis plcrum-i- tloni que fubeatur , nihilominus eft pretio aftí- | p mabilis, PB.UP( ?. Ratione commoditatis 20net , quà fepri« |50q 2, Vat,v.g. i cqrtó tempore ma gna fic gcnurig piícu auri, Lef; lä&.g';c.zä,dub. 6, ejufmc | Ejü& ü Qu P E d ) : De.dvar, 'Ufura , €à äæz;?ta Ufur. — 279 UI "R Effmé permiffum locare. animantia , v.g. oves ,boves , Vaccas ad certa páfcua , Kai ffve pradia ? :ff; j Ref. -Affrmative : Nam focietas 1fta eft li- Gità , per quam aliquis locat fua animalia , & f n alter impendit fuam induftriam aclaborem, ad niusm fru&um exindé hauriendum , qui inter illum , rigm I & locantem dividi debet pro varia cujüfquein- nagis l duftria ac contributione * ? Bonac. de contrat£, dzH).g,q. 6, p. $. mam Quanam requiruntur conditioues ad ,f eju[modi locationem auimalium ? jn/ Refp, 1. Ut fervetur eqnalizas pretij , recepta perconfuetudinemloci, quz folahácin re ju- dex eft; fiquidem pro diverfitate pafcuorum , ( ] acbonitateanimalium , etíam prerium eft di- r t verfüm ,Ííic vacca viginti quinque franco- I rum,; majori locaretur pretio , quàm que folum valet fedecim, item vacca viginti franco- tjus rum plus valet in paícuis pinguibus , quàm ali- qua viginti quinque francorum in loco palu- m ftri , &c.prz omnibus veró fub paena reftitu- i, tonis attendi debet , ne excedatur norabili- Vr plffii ter pretium ordinarium , dum locantur pafcua n pauperibus, qui neceffitate preffi ea accipiunt €o; quo defideratur pretio. y llärm 2, Ut veré,effeiive , ac re ipsà animalia in f, j : / pafcuis exiftant , quorum virtute , & intuitu ejuímodi fru&tus percipiatur : prefertim atten- datquis , necommittat ufuras palliatas, dum j 4 at "l 28o De,. &4 10. Dec, Pracepio. Puuil.3, dat pecuniam alteri ad emenda animalia fn foro , cum probabili opinione illum non em- "t prurum , torümque quod facit , e£ , ut , (ub hocpratextu , qucrat pecunias ad mutuan- dum , fetvans fibi utrumque fub titulo prarg' jj: ifl'ius vi'm aginarijad committendam ufuram. 3. Utanimalia ftent perículo appozentis,ita ut fi pereant abfque culpá accipientis , pere- N/enq antapponenti. Nam apponens elft dominus,f 2 ves autem domino perit. , adeoque fi fortuito , [/I &cabíque negligentia accipiencis aliquid pe- reat , deber perire illi , ad quem pertinet, pll nam cafíus fortuitus eft. inevitabilis reípectu li prudentig humang , nec poteft in pactum h deduci , nifi melioretur conditio accipientis, ii recompenfando fcilicet periculum, quod ( - fubit refpectu. cafus fortuiti,Zta. Mil- bard.citans Graff. ac conflitutionem Sixti F. lj lus W ts QOAXNSS dlty &sx A9 Qu COANSS ( &s As CeNfpd Á tedir tequa PUN- /—1 - d EC fj' vendit. 29X ii | Defraud. circa empi ] ld : s. O. T pE MOR 142 Ox [ t t ^ IOR MU u Y h i PAT UES [ al VPUNCTUM IV. ] mtu ttalom ^ TA DeFraudibus circa Emptionem T ^ " & Venditionem, fvamz!"ï ' N Nunquam ufus esfraudibus , && dolis in ( donz ü füml.h venditione , aut emptione: 1. Dando digi guerces gmalasprobomis : 2. P'endendo ij Feït!n:; pluris quam alias vendereutur , ob di- latam fä!zztämem , vtl emendo mino- [s re!þf;: n Pzdu; ris obprafentem pecuniam ,. quod vi- accipicr;:: detter effe ufurarium; venditur enim fr, qui qnafdipfupm tempus ? " t Quid efl emptio, & venditio: | Ef». Effe contra&us , qui mutuo confenfa R v perficiuntur , & ultro citroque emptorem, & venditorem obligant , ita ut emptoroblige- turad tradendum pretíum pro merce , & ven« ditor ad tradendas merces pro pretio, Quid efl venditin per retrovenditionem ; Jau redemptionem ? Refp. Effe venditionem fa&tam cum pacto redimendi rem venditam, fi venditor petat, an- tequam fcilicet conditio expiraverit, n 2j Que- fr*" — Y De 7, € 910. Dec, Præc&pto, Puntl.4, ) requiruntur conditiones , Ad lat enditis cum patloretrovendens u feu redimendi reddatur Ictta $ es ; . Zutentio emendi, ine quà non T £ d uli mucaut pallitarum, & ufurarium, dum Ü defrau( äþaïice: ifta venditio adhibetur , ut pecunia affe- curetur , & aliquodlucrumimporter ; nam om- ! lima nisa&tus humanus, & civilis nequit fieri abíque ; iicio ]! intentione ,4 quà obligatio contractüs proce- Vffen tQmm dit, atqu? uti fuppono talis non habet inten- tionem emendi ,fed folummodo adhiber vene P'rin ditionem inftar pignorís , ad fru&um exinde fitio, nolue! capiendum. Rïgz';zald. Bb. 2g. uum. 29j. €ap. 17. o 2. Utfervetur egzalitas pretij, quod debet e(fslongé minus, quàm illud, quod refpicit venditionem finalem , ob conditionem fcili- MH g cet, feu onus illud quod emptor fubir ; ferva- ?ijli tà confuetudine , & ftatutís locorum. a. Utfrntlus vei vendita , v. g. domüs, fe- m üato prorum , &c. pertíneant ademptorem ; ac ven- Yed ditor non illos refervet fub certo pretio loca- Tütign tionis contra voluntatem emptoris , nam hoe fag forerufura palliata, Bozac, de contratt. dgü?;. à q. 2 p. 3 7. 13 tamen i * Tnun - Noneft llicitüm relocare rem ven- libertate did ditam venditori , cum omnimodá Que t emptoris. m Kfins P R. 58 as 2 4 Pcfrwl.- Cirta emp 1. eà ?mdzjtf. kagä TT Eflaó permiffam ad evitandum vetra- dm-. - &um alicujus contratlus, uum augere exe hibendo plus quam fuevat fo- lutum ? quu Reff. Id nonlicerefub peccato mortali, & .um,dlïz pænäre&itmionispropinquis faciendz, qui Uunjod defraudanturjure retra&us, quod eftpretio m zítimabile, raxatique debet prudentis Cafifi iib judicio, - Quodfi propinqui nollent , vel non ;üsproa-; poffenthereditatem venditam retrahere, niíi ye i committendo aliquam fraudem contra le o cem hr v? Principis , nullatunc ipfisfacienda foret refti- j aiié rutio , utpoté nullum damnum paffis , cüm i. 3j noluerint , yel non potuerint uti fuo*g;iviï !cgio, ;od dCfo" -Quot funt fpecies pretij | dj Refp, Duas: 1. Dicitur Jegitimum , ideft n l definitum à lege, ditüürque confiftere in zzd;- j lt vifibili, nonenim eft permiffum illud tran(gre- di; v.g. fipreiium triginta folidorum confti- )müs, : tuatur pro modiíotritici vendendo, nequit alio a " vendi pretio ab(quepeccato mortali , ac refti- :[iü !05' tutione excefsus , nifi Parvitatc matcriæ excu» ni fetur. ", [ l, [ l 2, Diciturzatzrale , quód dependet à com- muni,feu vulgarizftimatione hominum juxta rcm vh dicamen naturalis , feu humanz rationis , ne- jibcmïf, que ut alterum confiftit in indivifibili, fed ma- pluribus gnam habetlatitudinem , eó quàd à taxetur; j QR ) 284 Dey,€210, D calogi Præce*pto Punti, 4 taxetur, nec omnes omuinó idem judicentt / Mu H r que pretium zatsrale dividitur in tres f fpecies , Ícilicetén zufimum , mediocre, & riga- :/ Mv rof. bHPFPP . M. ltiedit Quid eff pretium infimum, mediocre , z adiem C 4 rigoro[um W& coní Refp, Mediocre e(fe pretium currens met- l flendi de cium. lifimum effeilud, quo res itavili 4?«4-?1-6. venditur pretio , ut fecandüm exiftimationem prudentrum *es illa minus valere non pollit, !l Qu Rigorofum,; quod eft fummum, quod res ven- stail s denda valere poffit. 1 Rem exemplo nobis declara. M Ulnapanni fecundüm pretium | ssedioere , Pt valet feptem francos : quare pretium zzfrmum tliten erit feptem folidis , velcirciter infrà , rzgoro- Q»ïþitimeuu fu. veró erit feptem folidis fupra 5 & fic erunt A um quinque vel circiter pro centum folidis , & fic "Icqnf de ceterisfummis. Pa W Tria ifla pretia sáutne jufla? lii E Refg. Sineillálefione confcientiz res hifce * D vendi poffe pretijs * quód fi notabiliter exce- &Rnol daüïur 1 , €rit peccatum mortale cum obligatio- Hac* L ne reítitutionis , eó quód zquum & jus - el[d q ftum violatum fuerit pretium, 1 D) .. &a, verb. emptio, däm n[g Lex ii 28; De fraund, eirca empt.lfä wnditf jadict t us Lex Civilis annullátue venditiones fa- ,U GLas coutra tres iflas (hecies pretij ? 'Rej]ä. Negativä: Si non fit daceptio rcfpcä Quriedie partzs pretij,ad evitandá fcilicet multi- diutt, mdinem proceffuum ,ínterim relinquit cujáf- en que conícientix obligation Sed ! Daturalem (up-'- fj mf:- plendi defe&tum jufti preti], — .Bozac. lec, cit. ts 1un pa 4- ?. 6. [ïimatiolï nonpo: Ip quibufnam cafibus potefl ves pluris " . venii , quam pretio vigoro| 0 €X4( 71 ;*01?2'2 ] uo&xeswjæ vel minoris emi ,quam fi F;f;m«:m nfimum à lth, | Re/þ. ngumzwrä&;æiafzæm E Q : Wan Oo€ T lucrum ce[]ans ,vel. daga; 72 147 7774 7 P at 7 mzwigm& : LL nullustenetur vendere, auremerecum íuo i ! .49!' , Í j detrimento, — Sicis, qui menfe Decembri ven« i dit fuum tritícum in gratiam emptoris , & ad Ohdls ) : lioc quafi inftigatus , poteft accipere idem pre« tium , quod valeretad feftum $, Joannis, ubi probabiliter cariori venderetur pretio , nam ii rnon videtur zquurm , ut quis , dum alteri gra- lie t^ tificari cupit ; prívetur proprio fru&u , ac b i? emoluinento : Hoctamen cüm — bifce duabus conditionibus fieri debet. um I, Ut venditor færvatürus effet triticum ad Tif illam ufque feftivitatem, l/ à. Ut — " T ài$é De9.€410. Decal. Pracepto. Pusü. 4. (ittd « 4. Ut detrabátur. aliquid ab ejufmodi ré vilate vendendá , ratione periculi , cuftodie ; detes tiorationis ufque adillud tempus, Bonac,dé Ü toritrati. difp. 3. q«2« p5 45 lt i, Cauía propter qua in aügéri poteft pres h L tium , funt labores ; fumptus,periculà ; qu& Átt: h quis citcà vehditionem , aut emptionem fubit; fünt enim ifta omnia prétio eftimabilia; Opers Citne ll t tet duiesi conttalientes tfnoftiete dé. causá; ob Wretium quàm augetur , vel diminuitur pretium , ut itá [7/ : liberipforum confenfus interveniat circa coris Dtetium traäuä*;; illum a»ceptandum cum tali 'co'rid,ifio"ä m ,ne he, Sa, verb; venditia. s. . 3. Eft. modus eméndi , ánt vendesdi . fatü ?ujf quandömagna mercium quantitas fiminl emis tut , vilefcitillaram pretium ; quàm fi mint- exceí [/7) tatimemarürí Iten , fi merx ultró offeratür ; [ vilius venditür,quàm finon offerretur : ul ttonez efiim mercespro tertià parte vilefcünt: Filiuce, cap.gg.n. 70..— W .0' 4, Eft , multitudo ven ditorutá , àc faucitas epptorume , natu hac pretium rei diminuunt; &l & écontra multitudo emptorum ; ac paucitas ag venditorüm eftcaüía ; üt pretium | augeature Wil Bonac. de contratl , difp, 3. 4 1. a 4« V. 14o-— L Requiritur autem , ut i ejufmodi emptios iiibus, & venditionibus obíervetur modera* tiopretij: forétque fummoperé defidetans düm pro perfonis DEUM timentibus, neali« duafi« as Y Dé Jä*azd; ci?cd enpt, 55 vendis, 487 "m xmodit qaandó in fuis emptionibus & vendítionibus iæ j düi' violatent pretium zzfizzsmz, vel rigorofum. Juwd CMaxima ifla éflae vera , Vtelt d Res tanti valet , quaAnti fvmdi j)s*!fjä ? i, n ' Refp, Cum Leff. lib, 2. c, 2x.dul. 3. AMffrmas ynemli Í/vé: hoctamen debet intelligi cum iftà reftri- jlia; 0v &ione , (cilicetzes zazti valet , quauni vendipo- - cutüi teyï'intralatitudinemju&ipretij juftum autem pretium eft iri maximá latirndine , fcilicet izfz- Bim, i t ipum ,uiediocre , eà figórofzm , extrá quz aliud l i . pretium nequite(fe amplins ju tum , & zqus ;liconä"ftw, um , nec quidquam vendi potett. Wi; j li l Potéfiné res aliqua vendipretioomnino exceffivo , eo 4uód emptori fit valdà com- m fioj [l 9O0dA , uti plurimi , tefle Leff. abfaue Qd itt ii omuz con[cientie fcrupula fa- éunt ) e il $ Kefp, MNegativé . Pofito quód venditor jc p hullum índéincommodum, quod pretio fit limituf &ftimabile,patiatur, nam non licet. vendere i pl alicui illud , quod aliás ad ipfam Ípectat , i augï'?.'.v:' uti ice&proprium commodum. ZLeff, fl lib.21,c. 2.d, 4."um.30. Layman. jdi t loc, cit. ef fingularis, p dl us, ncän J j j Pe- Qul E i8 De 755 ic. De?/zzl.Pmcæþto. ?Wä, 4 M d Potéflneres aliquaplaris ; quàm valeat fad vendi , eó quod venditorskam magno Mdf ajfetin profequatur : oäl:(' Refi. Affrmatioi: Nam privatio illíus af fc&us , & delectationis eft pretio. eftimabilis àvitam vendere domum; — Sitamennimis | Mp V.. - Jücens. caro illam venderet pretio ; i puta medià, vel tertià parte pluris, ratione ptc císà hujus affes B t eX &us , hocnon foret licirum, nam talis affectus cenferetur effe irrationabilis, Leff ib42«6. 2X fumptï dab. 4, Layman .nbi fupra: jdum ilide j ni minofis, q'uäm peséftne ves . 'iqgmz É; (imilib vAleat 4b al H quo , qui illam ez nece[fi- dümp; tate ajf&'rt ? hi. ltüt J a] Re[b. ./f'?ï vinAtiU : Nam oblatio ille , quïaä * l diminu i tricum - 1 k luc? Vtitos ht , it pretium , juxt smerx uitronuea to tertia parte vilefcit , pofltd fs quód exiftimari poffit, tunc paucos emprores CO mpe:rie;zciüs e(fe .,Dam res non vetideretur tam prai Tsv vili pretío ,fi efenr, qui plus darent. — aff : de.vefl.c.. $.. dab, 1o. nnuim. 6t Smwïfü N tlor e;;wf:z"z'o, n , d. dit, CF£e£ $i L ditor «uelit demare fuo däb.itarzf par- I6c zem [ui debiti , utis.folutsonem [nam Antt- Cire cipet , pateflne sllam acceptare $ Ye Refb. Affirmatiu? : Nam illa prefumitut ^ o ad allicien- eífe cdndgnaz* liberé acgratuit duim la //2'&* * d V, . De frand. circaämlv.;;'cä' veniit. | 289 dum debitorem, ut anticipationem iftam prz- tll ftet, ad quam non obligatur. :agm Potéflne ves aliqua emi minoris , v. g, o du obligatio , aut aliquod alind debitum , quàm reipsà valeat ? [tinid 4menul Refp. Affirmative : Quandó fcilicet ratio fuf- Á ! nedi " ficiens adeftilludfaciendi: v.g. fivenditor hU[US nonnifi difficulterpoffitfolutionem fibidebi- lSäE tam exrorquere , vel hoc fieri nequeat. fine l ä lh füumptibus , aut debitum fit dubium ac . fub- je&um jurgijs, vel decretum aliquod circa illud ex(pe&tari debeat: in hifceinquam » & f ,9 f fimilibuscafibus, poreft accidere , ut. fecun- T düm proportionem difficultatum , qux com- muniter circa ejufmodi debita occurrere fo- jl ! ii lent, aliquando obligatio valens centum co- ) um 9 ronatos, vendatur quinquaginta , quadra- ginta, imó etiam triginta, nam fecundüm u p o U communem exiftimationem hominum , ua pratij arbitra effe (olet , cjufmodi debita mis t nus valent , quàm numerata, & prefíens pecu- en. ^ E nia: Quod fs emptor fix dives , ac magnz au- thoritatis , ac nihil in ejufmodi emptione per- dat, non proptereà tenetur debitum i(tud eme- n IT re carius ,nam hoc non debet ipfi prajudi- l /U/ Á care , fed petiüs inipfius cedere favorem , nec j venditor exindéfru&tum aliquem perci- rgiu r perepoteft, . Leff. lib. 2. cap. l &Y. d. 44 j L i ui- Pars 44, T Hf 290 De7.€$ 10. Dec, Precepto. Panti, 4; Pofiétne debitor ipfe , emere [uum debi- tum à (uo creditore nsinore pretio ? hus Refp. x, Si per/Aam culpam fait caufa diffi- fel cultatum , quas creditor haber in folutione ex- torquendá , ideóque debitum fuum viliori co- h gitat vendere pretio; hoc non poffe fieri. 1j bont 2, Sidebitor »ow extitit canfa ejufmodi dif- felicit ficaltatum , fed à parte. rei ipfi impoflibile Jiminos fuit,debitum füum exfolvere , vel hoc nequi- Wpern verit przftare abíque nocabili incommodo , [ | N ivetep (quo ín cafu neminem teneri certum eft) vel At emert ilammo ultro pars debiti relaxanda ipfi fuerit oblata, pofito quód folveret alteram; exiftimo hoc I confe poffe fieri , nam talis debitor non deber effe pemï.. pejoris conditionis quàm reliqui. IVavar, v. 17. EY ?. 23t. adng. v reffitutio, t iil Potéflne vendi debitum alicujus. debito- HCMBD ris ,quifolvendo non eft illi , qui bec z;gnomt ? It Vil enin Réfp, Negativé : fub poená reftitutionis .: Ctej facit enim contra charitatem , eó quód caufet QU0 eta damnum proximi ; accontra juftitiam , dum usj fcilicet dolo malo inducit emptorem ad debi- lodo. tum hocemendum , celans intere ipfam im- Aüxug poffibilitatem folvendi debitoris, ad quam HP. 2'[0 manifeftandam tenebatur,. Leff. /ib, 2, C&p. 21. dub, 10. 91, 1. m gï Pl' L;!rm i Potcf- d T n De fraud. circa empt, €à vendit, 191 un ii tb Pet *i/'l"? quis im confcienti4 emere , «v:Z uf veunere bonum , quod furto ablatum Jutionen credit ? viliori» Iäg/þ. 1. Si fperaripomtfuturum,u;DomL- f " nus bonum iftud zerum fit recuperaturus , non u(mo — . E ( effe licitum ; fecusfi hoc fiereceo animo , ut f / ]mpüæöf!x Dominus comparerer , illud. reddere vellet; hocith compertus autem Domíinus, non teneretur Comm folvere pretium emptionis , nam nullus tene- i d) tur emere, quodaliàs ad ipfum fpectat, fed fY aidi/ folummodó obli o auur reftituere fumptus , qui ii in confervatione ejuímodi boni fuére im- dde i pená. 2. Si moraliter certum fit;xtem Domino non (tut, l reftitucum iri, & quafi pro deperdita cenfeatur, , dico il / & l lam emi poffe , cum hácramen conditio - J Á ne ,utfi Dominus rei compareret , illa ipfi re- "" fiumatur,eodem pretio quo fuit empta, — In , talienim cafu res Domini agitur , dum fcili- fiti*. cet ejufmodi bonum retrahitur ex periculo , ín i quo erat,ac emiturvili pretio , ut fi Domi- im,"nusillius compareat, fruatur hocce come- "Ts ! modo. jpn? Atque ínhunc modum teíte — Lef. L5b.2. il ( cap. 21. dub. $. emi poteft bonum furto abla- Jlà tum àpiratis , furibus, milite. lt habet Laym. citans Sylveft. Cajet, €9. Vaf4, & etiam à fetvo , ut afferit Bauny im [um. c. 26. cum hoc tameg onere;ut Dominus compertus fecgn- ij d 3 um M. . 292 . De7.€2 .m.. Dgcz;l. Pracept, Puntt. 4. t'msa"eä düm opinionem Do&orum , prafertim Juris- confulcorum , teneatur emptori reddere illud P omne , quod expeudit ad ejufimodi bonum, € Mhity manibus furis retrahendumi , inque priftinam [ecuritatem vindicandum : nam in hoc agit M. quaíi procuratorem ipfius Domini, Laymam & Na lib.2. feil, g. tra&l. 4v cap, 27 , parag, 3« ?. 26, Aunhyr, 1 En Potéflne vendi furi ad recipiendam [n- am pecumam illud , quod ab ipfo emptum. fuit, t 705 &item vero Dontiuo , quicomparet , , Y, Qs €$ agno[citur ? onrery Refp, 1. Siresilla emptafuit Zeza fide , hoc offe fieri , nam ut fic nullafitinjuría Domino, lidusjm ditiona dum fcilicet bonum ipfius in eundem reijcitut lnpedj ftatum, in quo fuit emptum cum obligatione ftivend reftitutionis faciendz per furem. JVavar. Sylv, i .2.0.2 "Ang. Leff. quod. Laym. qui . spfos citaz loc, ubi i Y fiprà n. 14, dicite[fe probabile. — 2, Sibonum ejufmodi emptum fuit malaf- V. g. dec T de cógnofcendo , vel probabih'ter dubitando illud fuiffe ablatum furto , dico hoc fieri non T tàcita poffe , fed reftituendum effe vero Domino, MIZ)'H nam dum quís emit bonum illud ,^ agnofcens illudfurtivum effe , voluit (ubire periculü per- n dendi fuam pecuniam. 5Sor, CQ'U- Cdjet. S-:Tho"fo 2,2. q. 62 AYL.7, &j Sunttamen aliquigraves Authores , quite- N nent ejufmodibonum reddi poffe furiad reci- upe- Pfam: piendam fuam chuni;m , Obrationem fi rius /cï-'—"h». íes ia )uf — De .]9'4!«!0/.» czrca empe.Cdvends, — 293 trim u riusallegatam de emptione fa&á bonà fide, dder l "Alenf. Gah, Ang. Sylv. bontto: Delétne emptor , an venditor ferre ja4- : priüim; nuram merca vendita ? n hoc ! Refp. 1, Emptorem ,pofe traditionem mmer- j, h cá. Namtraditionibus rerum dominiatrans- j ;C 7;,2&, feruntur, l li . Emptoremiterum , fi azte traditionem , taxa & folutio fa&a (it , merxque fit determi- um Wm, nata , v, g. hic equus in individuo , hic pan- nus , &c, ac venditor non moretur illam pre fixotermino tradere: nam contra&us eft va- ;WM'M!IE' ü us lidus jure naturali , jásque civile requirens tra- ditionem ad transferendum dominium , non j tj impedir, quo minus commoda & incommoda ag rei venditz penineant' ad emptorem, Le[f. Vr lib. 2.c, 21, dub. 21, 2. 96, , TT 3. Venditorem , fi merx fitzedeterminata , v.g. decem Ooves ex meo g!€g€ * centum imos- f dij tríticiex meo horreo, &c, Naminemptios , dUbifïf* nemercium indeterminatarum ifta conditio g lt tacira eft comprehenfa, S$y/v, Cov, Regin, u l lib. 25. ", 351. | ! 00:&-'- ii $i res commodata , locata, vel depofita ia cuftodiam pereat inter manus , tunc deti- y'et.S- nentis , cuju[nam erit jatiura ? uf Refh, 1. Siillapereat//ze culpa illius , qui u P ipfam detinet , damnu m attribui debere com, j T 3 mo j 7s Husce , 294 Deé£, €2:10. Dec. Precept. PunB. 4. modanii,locanti, &c. Nam damnum ejuf.| ,j modi poriüs icafüfortuito provenit , quàm ut wlocat prudentiá humaná potuerit evitari , quaré res gO illa Domino perire cenfetur ; nifi fortaffis con- tij, & trahentes padi fuiffent illam reftituere quo- qulf cünque modo ,five pa&to illa perirét, Bonar, à,dar de coztr. d. 3. q 16,2,5. — aonar 2. Siillapereat um culpà detinentis , tunc Mf utis fi culpa gravis fuerit , id cft cwipa /ata ,. dam- tyidf num ipfiimputarideber, tenetur enim adhi- üariam bere diligentiam illam , quam reliqui homines NT ordinarié adhibere folent in confervatione , WYen n feu cuftodia reifibicommoda:z, locata: feu tidodien depofitz. Ferzand. 4. part, c. g, m. 1. condudi, tamïïx?e peccata, Quod fi culpa /evis frt, réfque fittra- tonol) dítain cuftodiam,locata, vel commodatain terccfff:g favorem , & utilitatem ipfius commodantis, Uerta is , inter cujus manusres illa perit , ad nihil te- T nétur , nam nullusobligatut adhibere procon- Tif fervatione boni , & utilitate alterius majorem A diligentiam , quàm alij homines adhibere Ío- te, lw leanttabilusa&ionibus; Dammodo quis non terl. teneaturad rem ejufmodi confervandam ex V, officio,v.g. Caupo ad cuftodiam fareinarum , Nam T Sartor adcuftodiam panni fibi traditi, tunc obligaretur quis fubire damnum ex culpä leviproveuiens , eo quód neglexerit eam adhi« M i betediligentiam, quam homines prudentas; t ifum hic & nunc , adhibere confueverunt. Hta IQ &il 3.5l na.(4u De fi-äud. ecircá empi;;vendt't. 295 lnur e;s.« 3. Si res non fuerit depofita , commodata , N vellocata ni(i infavorem illius, inter cujus , Qu manus perijt, depofitarij fcilicer, commoda- ytalint tarij; &c. Tuncíiculpa Jevis fuerit , aliqui wurt t cum Leff./ib 2.c, 27. dub, 3. probabiliter. di- t&, Ju cunt , daronum refpicere depofitarium , come modatarium, &c, nam equitas videtur requi- yentiyt rere , uris; incujusgratiam, five commodum la, aliquid fit ; teneatur adhibere diligentiam or- rennd dinariam , ad farta te&ta cuftodienda illa, qua qu lot ipfi , fivecuftodiz illiuscommittuntur, — Alij jv tamen nor, minus probabiliter dicunt , remin cuftodiam traditam , locatam , aut commoda- la T. tam, fi peteat per negligentíiam commodatarij, [ä[quc!ïiü non obligare ipfum ad reftitutionem ,. nifi in- mmou tercefferit amortalis culpa , uam nimium difficile od eít evitare culpas veniales , néquerationi con- " fentaneum foret , ut quis pro noxá veniali ita jacpt rigorosópuniretur. Q»o4 fi particularia qua- j n dam juracivilia conrrarium videantur aftrue- qhibet re , hocpracisé fit ad evitandas fraudes. Sot, 7 qtt;.rï verb.commodatum, JHenrig. deirreg. l, Y4.€« ^ [vaüdäü , 9. 7. Citans plures authbores. far&imf'ïf Jenetürne quis indicare vitium notabile j ^ mercis vendenda emptori? mm ü Ü Refp. Cum diffistlione :1.Si vitium fit mani- rj , feffum , itaut à quovis facilé animadverti poí- Pm CUE!, fit , non teneri ;nam przfumi poteft , empto" )b udvidiffe, nec tamen curáffe, Sor. rgm il* j T 47 S)If:(æ/i, CM ial 236 De*. & 1o. Decal. Pracepto Puntl.4. Sylvefl. Navar.Sa. apud Layman. de comtr. fr,4.6, Y7,9, 14.. itaut bene confideratà mere | &Wh D7 ce , fiillam velittalem, qualis eft, ac deinde- cipiatur ,fibiipfi imputet. - a, Sivmium[it occultum reddens mercem omninóinutilem emptori , dico déclarari de- M. bere , nam aliàs emptor deceptus per errorem Q m non liberé ad ralem emptionem confentire pof- p r fet , ex defec&uaurem confen(us omnis contra- ümaim. &us eft nullus, &, fi pretium pro me:ce fuit [tet ac acceprum, tenetur quis illud ipfi refticuere 2' cum omni damno ex tali vend:tiore fubíecuto. denda S.Thom, 2,2. q. ]. art. 2.. €9 5, & defumitur ex ; A. 1. Cod. de edilit, atiioa. Krale ufb 3. Sivitium fit oceultum ,nec tamen. reddat bilisad mercem eraptori zzztilem , fed folüm | nonita " VH ztilem ad ufum , ad quem resillaemirur, non i obligatur quis illud declarare, nam hocforet N ( contrarium confuetudini omnium mercato- rum etiam timentium DEUM : cederet. enim [ inmaximum ipforum detrimentum, fi quod- libet vitium rnanifeftandum effet , hócqnefi obfervare oporteret, citó cuatla bomintm com- enercia tollerentuy. Sufficit icitur in tali cafa tantüm de prätiö detrahere , quantó minus valet rescum eo vi- tio; sícque nullum ipferetur damnum emptori, aliàs qui excederet juftum preti um,quod resil- la valet cum fuo vitio ,teneretur ad reftitutio« nemexceffus, Bozac, eifp, 3. 4 2.p, 6 . 4. ,Qu—amda - i.l De fraud. circaempt, TCST vesdit. 299 d a. erati n uando emptor interrogat , num ves vendenda bona fit , uel nulium babeat vi- c d Uum: , quiduam ipf vefponderi s IG ptej - tchrait Refp. Cum diflintliane :1, Si emptoï petat, ?Cï erur num merx vendenda fit bona , poteft venditor fenntt ipfi refpondere 444 fic , dummodó non fit mnis o omninó inutilis ,fabintelligendo proportiona- o m fs rl liter ad pretium , quo ipfi merx vendetur, 2. Interrogatus venditor , num merx vet- yeliti denda careat tali , & tali vitio , feu num cale ; jefurit & rale vitium non habeat , tenetur illud ma- nife(tare, cüm interrogatio ipfius fir rationa- t n bilisad evitandum errorem, Leff. m fl J. lib. 2, CApA1, daub, 1x. z. 86. m ! Quia ramen hoc valdé onerofum eft merca- 19 J100& toribus , meo judicio fufficeret dicere five re- j me[Ca fpondere fimpliciter , ecte tibi merces me- deret € Astales quales, confideva illas , f AT. tibznon arrident, relizque. : J/ m ] de P[w 4 S ? Ti J 2 n &P qo [ j rl h 54 h ül T 5 ÍIn j l EL 238 .Dg $, Decal, Præ&epto. Puutl.t, KhOl'llfi 000 EHEHIAIE GE DMH UOR L7] at In VIiI. Præceptum ICfng Decalogi. . i hat I nri De falfo teflimonio €9 vevelatione Secreti. i De Detratlionibus &4 d nibus. zj?'argatiaa- Re] II, Ditate De Sufpicionibus , €4 judicijs tt- ? merarijs. jure, IV, Dejatlationibus , cavillationibus , irrijiam'bm » €$c. bt Vmeeterzs .'P»u N CTUM T ! if pe6it efimonis: & revds ütxw tione Secreti. m lu Wuuquam dixifli falfum. teflimonium feienter , c icum advertentid. dicen- : deo rem falfam , vel celaudo verita- 1059 qenetárne quis refpondere ad fingula, que judex quarit? q Ep.. Afirmativà ,f juridic? interroget, nec ed R ullam excufationem legitimam quis habeat 6i veritatem denegapdi ; nam judex fua m aues thori- I&.h De falfo teffim. t2 rew! Secrets. 295 thoritate à Deo habet, juxta illud ossais pote- d flas à Deo , ita ut mentiri ipfi inre norabili, fit peccatum mortale , quodfi cum juramento in- ll terroget , eritperjurium mortale , in quo nul- la materiz parvitasreperitur. $[ vt 70- AT. I. ?"bom. 2.2.4. Quid efl interrogare jaiia'z'cäe . tll | Refb, Effe interrogare cum legitimá autho- jjr t titate, ac fe;ugïäüm formalitates requifitas à jure, ll Potéflne quis babere excufationem . ce- laudt veritatem , quamvis juridice "J enterrogetur 1 , Kefp, " femative , 'Teftis enim illi refþon- det fecundüm (uas j2/fas exeufationes , & ju- 'tyt dex quiillas ignorat , interrogat fecundüm faam formalitatens, Datnur ex utraque parte bel- lum juflum, m jj d [F Suenam modo quis re/þ»ondere poteft , EDL ul dnm legitz"mam babet | excufatio- A€ni | /fngüh; Refp. Offerente fe caíu, confület Cäüüam d qui judicabit fufficientiam excufatjonis , do- p cebitque modum ;efpondendi. 'l'[o 6[, pl jj ] Tej?ii d7 p N 300 be 8. Decal. Præckp;a. Puntl, 3'. Teffis potéflne fe occultare nà teflimo- num dicere cogatur ? Refp. Cum diflintlione : , Cum rationalili eautá iud poteft. Mj 2. Sine causá rationabili non poteft , nam a igm ex lege Charitatis tenetur quivis fuo faccurre- ligemiw reproximo in neceífirate. conftiruto, fi com- quoda modeé illud facere poffit. Bozac. de tefle difp. te(titu Io. VESB LA E iltaig nialis Qui f& occultaret ffne causd, teneretárnt ad reflitutionem tali,t 2 :Refp. Negativé : etiamfi hoc fieret ex mali- tiam tiíàs nam ejuímodi peccatum non eft contra ju- quer ftítiam obligantem ad . reftitutionem , fed . fo- tI0ne,! lummodó contra Charitatem proximi , ac obe- Dus, ! dientiam magiftratui debitam, Leff, lib. 2. €.30, num.g9.Filinctrail,4o.5.2 5 Tf UT Teffis, qui accipit pecuniam pro fal[o te- ^i Jlimonio díceudo , ad quid tenetur ? Reþ. Teneri illam pecuniam reddere , nam h etfi non fuerit obligatus ex juftitiaad dicendü hocei teftimonium , fi amen illud vult dicere , obli- fe Px gatur ex juítitià dicere veritatem, Leff. lib, z. lgt 014 dub. 9. 1. 65. Et idcircó quia illam non protulit, tenetur ad reftitütionem omnium quár Tolet damnorum;qua ex falfo provenére teftimonio, Bonac, loc, cit,n.19. fon g Yetit Qui ^ (d, De falfo teffim. €2 revel. Secreti, 301 ifn. uj ex inadvertentiá falfum dixit 9€- Jflimonium , peccavitne , ac tenetur ad atinhi ve[fitutionem ? Refp. Cum diftinttione : 1. Si illud protalic telb n ex igaoranti cra/;4 , id eft , non adhibuerit d- (accy ligentiam vequtfitam ad confiderandum illud , o, i quod dicere debebar, peccátfe, ac obligari ad ufcd reftitutionem. Sy/veff,v. teLis 2,1o0. Si tamen ifta ignorantia , & negligentia non fuit nifi ve- nialis , excufari à reftirutione fub peccato mor- T tali , ut habet Leffius, Azor. Navar.c.25.2.409. 2, Siillud protulít poft adhibitam diligen- L0 mllï D tiam moralem veritacem inveftigandi , illiüs- Lcontip ue recordandi eximi & à peccato & à reftitu.. TL tione,Pet,Nav. lib, 2.. c. 3. n. 25 3. Tolet, 1. .6,59, j Ac o Dian,part.A-tr.a-refol, 99, l) M l.. Teflis , qui per fuum falfum teflfimonium conjecit aliquemin vita pericnlum , vel bono- ( f;([j(? l ri», aut fama, tenetiirne llnd vetratlare "E eum fimili periculo ? KRefp. Siinferendo teftimonio peccavit , dcïf ) ülf j hoceft , i illud ex zsa/a fide protulit , & credit ( Ubgl fe profuturum per retractationem , omninó reneri ; conditio enim innocentis melior eft , j Jï d Jl ? quàm delinquentis. Leff, lib, 2. c, 30, s. $44 Tolet.loc, cít, Sinautem boná fide falfum dixit, "m ffimu non teneri cumtanto fuo incommodo , cognitá veritate , dictum retractare, Zolet, loc.czt. Aa45- jaf ) EM ! 302 . JDeg. .-Deo/', Pracepr, Puntl, v, Y i Nuuquam revelafii aliquod . fecretum ! L rdums tibi commi[[Jum , ex. cujus revelatione dlgnaL damnum , [fve infamia proximo fub- h fecuta ef. Eflnà probibitum revelare fecretum? M. Refp. Affymative , nam ejufmodi revelatío 1Hlttr cot perturbat pacem civilem , cumalat refpublicas Wt ic querelis, tollit affli&is libertatem manifeftan- tititàaf di [ua crímina ad petendum confilium , v ( auxilium. Hf TTE -Quale eff peccatum revelare feeretum ? N Refp. Cum diffintizone :x , In sateria levh exquá nullum grave fequitur damnum ,eft M peccarum veniale , ratione fcilicet parvitatis ; t i eam( quis promififfet fecretum illud ce- m&ïïïm lare. a | 2. In smsateriá gravi , ex quà fequitur dam- num notabile, five dein id accidat quo ad cot» GUj pus , five quo ad bona, aut etíam refpe&u ho- noris, fivefamz proximi, eft peccatum mor- h ? tale obligans ad reftitutionem damni injufto Ha ln modo illati , violatur enim f£delitas ,ad quam . ! tramimc jus tum naturale , tum Divinum aosobligat, ut | Oretn 4 $ fcilicet confervemus fecretum tanquam depo- firam, cuilegi nos ipfos fubjecimus , dum ali- ï'".: iU quid tanquain fecretum in nos fufcepimus. LP Faliuc. tra, 40.€. 2, 1. &j. $i 17 JDe fätljä teflim, &$ rew). Secreti, 2063 fentis Si ex iflá revelatione pnullum | fequere- tür damnum , [ed folium quadam triflitia 8 in- velatin dignatio tius , cujus fecretum vevelatum im f fuiffet , forétme peccatum. mor- tale? m « Refp. Mfirmative , i vationabiliter , äzmm- ]i r Lbiliter contriftaretur ,. nam talis/4ffe indigné refpubüx ferret , ac notabiliterfimul. , & rationabiliter triftitià afficeretur, cernens divulgati füum fe« mll cretum , ac confequenter in lium ji jufté aflligi, B"'"ff' de fecreto q-pam z. Si non egrà ferret, quamvis ves vevelata at o feiffet motabilis , forétme. peccatum g portale ? ymnm j Refp, Negativé , dummodó exiftà. revela- at tione nihil mali fequatur , ut ficenim revelatio 3 i nl]ud ü ifta ipfum folum , & unum refpicit. pfuc d Qui fecretum ejufmodi revelaret ex in- curiá , non pen[ando ,quod fit magniponde- | lO at ul ris , peccarétue. mortaliter ? ; um 1 Refp, Cum diffintione : Si fuiffet segligen- i p ?ia levis , quam omififfet (eduló ponderare rem tanti momenti , quam hic & nunc profert, non ,ad q Obh'giïvw foret nifi peccatum veniale. 2, Si illa nepgligentia fuiffet. motabilis , ac f undt p düm iü' pina , omittens fcilicet neceffariam difcuífio- nem . circà rem tanti ponderis faciendam , I[cepimü' cüm ! p ] 304 De8. Decalori Pracepto Punl. x. quni cüm polfet facere,ferer peccatum mortale. Tl FHlinc, loc, cit. milan Ts ( 2ui ejufmadz'.fäcremm 20n refue!arkt, Wdra nifi uni aut alteri ex. amicis prudentibus , ac fidelibus , peccarétne mor- e &Mfi taleterv ? ' fifp, Refp. Negative : Nam ejufmodi revelatie Altiniti exquá aullum coníequitur damnum , non cen- lii fctur tanti momenti effe , dummodó amici illi :mlatm nonfint de numero illorum , quibusis , quem :*ïdeaeg« fecretum concernit , nullo modo vellet ejuf- telaidi modirevelationem fieri ,in tali enim cafu , fi jithg, fccretum publicaretur , proximus notabiliter Bs poffet triftitiá affici. Bosac. de eff. ,a. 4. .. Msln. miicon,i.Filiuc.loc.ctt,n.63, 1 lj AG Quomoda digmofcitur, num res aliqua li dc Oi fecretó fit diclas fénullt Refp,. Duobus iflis modis: y, Quandó id ex- (nje D prefie pracipitur, v. g . ego hoc tibi dico tàn- V 1€an k quam fsb frgillo confe[[honis, l t 2. uandoó zaczté hoc mandatur , hoc eft , ls terminis de fe fuffi.jenter demonftrativisinten- ld tionis , quam quis habet , ut fecrezum eju(modi fut l rj fervetur , v, g. dicendo , ego hoc tibi dico tan- Ofniyo quam amico meo fingulari : vel fecrezum ipfum Wt fit restanti momenti , actali formá , aut modo N iofi d recenfeatur , ut facilé conijci poffit , proximum ; aretur, IIPO (f Parl ggré laturum, &i ejufmod/i [ecvetum xevel quam- p üe f'a)/?) tey?z'ih. &j ?e?el. Secr?ti. 30j ! ^ quamvisexprefsé nonpraceperitilliuscelatio- mot nem.; Nam gravitasrei , modüíque, five for- ina illam proterendi, fatis tcftificantur proxi- ht inüm ; vellefecrezam i(tud celari. L 7 i qm. l.' 5.] tb fell g ératl. 3. g n.i. ls Nunquámne litet revelare (ecretum ? f Kefe. Cum. diflintlione : 3. Ad. evitandum Itl Á ] daminiin phblicum , quod bonó particulari pra- X M ] ferri debet ; quámvis quis juráffec. fe illud non Ti l Il révelaturum ,eíTe petmiffum fecretum ejüfmo- jrif ü* didetegetée. — Nam nemo fe obligare poteft ad ii celaüdüm rem aliquam , in przjudicitim Zozs fnCï[Uu; pikslici , quándoquidem fecretam illud foret od meruüm vinculum iniquitatis. 7o/. ib. 8. dg 3- q'l'? €s 4.5 123 je 2, Ád evitàndami aliquod damei partica- lare , àc. impediendum deli&ctum, quod. quis T cominittére vulc ; dico L. S 4//ud leve fit , ác fe- ténulliusrmomenti , non effe peraiitfum, Nam mdö l'd , confervatio fécreti neceffarij ad confervandam l dlCO u tém publicàm , przferti debet levi , ac partie cülari alicüjts detrimento. r li. Sin weró damuum foret notabile , & de- g li&tum magni ponderis , tuncfi illud omninó futürum , ác committe"ndu'm é(t , fiee pomt wcjüfmï* )i diCo [? COmmddääniGpär tevelationem fecreti impe- um diti,dico effe permiffüm. ^ Nam fecretum üón debet deftruere cliaritatem.. Prizs tamen ,auth* g fi poffibile eft , certior reddi debet is , qvi fe- , erée Paré H. — u quam- RX 306 De 9. Dec. Pi'æceptb; Puntl, 4, cretum tale communicavit , & eju(modi dam: num, fivedeli&um impediat : quod , fi facere. ag detre&et , nullam dein querelam , five excufz- tionem prætendere potetit eb revelationem fa&tam , (ed a propriz malitie: imputare il- ljudtotum, T Quod fi damnum jam. fattum fit , & deli- &tura commiffum, nec poffitamplius averti per revelationem, non erit permifï'um. Nam ob- ä'imq'u (ervatio fecreti , commiffi fuo amico depofiti n inltar , majoriseft momenti refpe&u boni pu- qu blici , ac pro confervanda fecuritatecivili , tili quàm foret manifeftatio damni alicujus parti- cularis , vel delí&i inevitabilis & jam commiffi, 2.45 inprzj udicium fidelitatis. hi LImà [i effet permiffum. illud. evelare, coge- renturcontra ornnem æquitatem fecreto erran- ] tesaut delinquentes in fuis erroribus & peo B catis perfiftere, eo quod nonauderent cuíquam ! W : ea confidere, five ad petendum confilium,, h- fett vead confolatienem recipiendam, aut deni qUC d ad media congrua hifce peccatis reparan dis num, ! fitit inveftiganda. Bozac, loc, ctt, 2, 9. Layt 1 dedtj lib. 3. loc. cit,citans Molin, 4 hj Wtcar Ntde, i 'Pflus [ PUN- m u40 £e detratlion. PA Ej' ;ijümaf : 3odi d n -äsäæääsmwzmmmaämw ve n velatt PUNCTuM H. mputmi De äet—ïa&i*onibus & di-ffa.maa . iV tionibus. usv * , il Nungnam detraxifli de famá aliorum . yicodt quofnai , & coram 4uot perfonis, 4li- dubor riuret quos ex bis uiodis. L. LIis ixaponendo lii calumnióse aliqubä erimen f;ll];tüa 2. Revelando crimen verum , wcculs lamcomwi 192: titBien? *Veläfe,a; .. &t Duale peccátum . eft Beraztio xb d E[p. E fuó genere effe peccatum mórtale: repcalt R nifi párvitas; ac indeliberatioab illo excu- ;onmium«! fent , ob magnurmi fcilicer , & notabile dam- n,autkfï; nüti , quodinfertfamz proximi ;'quam pluris n i. Ficit, ac aitimár , 5 Z, 9' Xl'x de detrat, p,i, 9. 7, quàm ipfüm a'ut'urþ*. Bonats lih, -Quit tmodis reddituy Deirattio venialis ? : äefþ. 3/33&2422:&22:402»51, ;iïbuïtï & räiqqä peccata: t, Rationeparvizazis , e.g. revelare per detrattionem peccata venialia alicujus 5 vel ipfius defe&us naturales , concernemtes cor- Ó 2 Püs $ -- 308 De 8. Decälogi Pmcepto-,*Pun&. 2 alid a pus, five dotes ànimi , v.g. quod fit lufcus, claudus , incivilis, indo&tus, LLef. lib,2. C, I« dQ dub, 5.0,11. Nam ordinarié loquendo , hoc ub non multüm damnificat famam proximi : nifi qut fortafsé ex iftà. revelatione veniali , accideret damnum notabile proximo, vel eju(modi de- Kefp, fectus in prafenrià, & cum maximo rubore,ac 8 crt confufione illius revelarentur $ vel proximus ITR £ocet verfona venerabilis , in cujus diffamatio- L nem eciam eju(mo'di peccatum veniale verge- W facerdos , &c, tunc enim (rimen ret , v. g. religiofus , effet peccatum mortale. Bozac. (iminy i dereffit, dz]þ. 2 q. 4 p.2.5.7. €2 8. d f .1l*iquis' ex z. Ratione indeliberationts , quà t QP levitate recenfer , vel fubiraneà irá commotus , contt pub licat notabile aliquod vitium proximi, abs- vl que eó quod (e re fletat,vel animadvertat eju-- modi revelationem fur uram perniciofam famg d r: proximi. Tolet, lib. y.€ 64, 477« — M confj Qui revelaret. aliqua peccata p.ortalia , que tamen ordinarie quaft [olent effe vena- Gtevi lia , V. g. peccatum Avaritie , menda- d cij , C$c. peccareme mor- lo d taliter 2 : am, inaric"*** h Refp, Negativé : Audientesenim ord eju(inodi peccata , tanti pendere non folent , nec proximus notabiliter apud illos diffamatut: jo- obligantur enim ex charitateomnia in me etiam rem partem interpretari , ac plerumque aliuc p 1 ln De detratlioz, ö äææd&* 302 fl aliud fub ejufmodi vitijs revelatis non intelli- lh. gitur, quàm inclinatio ad illa, Sylveft, v, de- endo, l tratt, z. 2. ximi «t Quot modis committitur Detractio E , &il :']ufmod;: Refp, Specialiter duobus , 1. Im ponendo al- orübut. teti crimen fal[um , quod eft grave peccatum | Proxi: calumniz, äthïs s difn: 2. Revelando crimen occultum , qu aide verum ; licéc enimá parte rei , & in rei veritate ( u crimen commiffum fit , tamen fama proximi jj fj)": alffji' diminuitur : occultus enim peccator tamdiu eft poffz(for fuz fame , quamdiu retinet bo- iUä .llïlq"ïïf nam opinionem apud alios , fiquidem fama icomm confiftit in opinione hominum , fiye dein illa yroxin vera fit , five falfa. qdyettt Qui revelat vitium notabile , non diffa- ao BAU , peccátne maortaliter ? Hif. Refp. Negativé : Nam salitia detvatito n confiitit ín privatione bonz. famz :fic publi- i care vítia aliqua certa conditionis, qua mun- l m( Li' dusreputat pro honore , v. g. quód miles duel- lo decertaverit , aut adolcícens feduxerit fili- W*- am , &c,non eft derratiio , nam fæpenumerö homines de ejufmodi vitijs gloriantur. m o Bonac. loc, cit. j ^ $ ddfamä T ! P | H r m]' Eflue u 3 Ws iO De $, Dec. Rræckpga: lr'.wzä?,'cg.(w qui 4 E nà peccatum mortale reuelare. uniy Quadtic l dqu-lm.sf'amz'cis prudentibus , qui [äq;;;;cä PINT vetinebunt , vutium notabile admc proximi? vitlat lat Refp. Effe comtroverfum. 1. Enim aliqui 4 gam tobabiliter illild afferuht, Rario eft , quia ; * ujufmodi revelatio videtur ledere famam inpere malte proximi, b onámque opinionem tollere inuno dign,t autaltero amico : quandoque vero is , cujus deli&um manifeftatur , mallet füum crimen gf manifeflari duodecim externis . quàm uni ex pm'n illis duobus. Szar. Lef. Fultuc. Molin. z, Alij probabiliter fimul& favorabiliter tenent contrarium , quia hac revelatio facta viris pradentibus , ac taciturnis , videtur leve M num,v,g detrimentum inferre famz : infuper cüm fa- wüce ma fit quzdam opinio generalisin mente plu- nj Md rium períonarum , videturres parvi effemo- menti illam ín mente duorum. nonnihil obícu- c[ïe P( xare, Caiet, Pet, Navar, Regim. quqad.l de li pracept, Ecelef. P. g,.(iþ.f.q.;,fg. 9. Eflnà peccatum. Detraclionis. recen[tte Qu snjuriam, acceptam. ab aliquo? K Refp. Cum diffintlione : x. Si fiat ex motiva vem'al detratlionis ad fe vindicandum de illo , ipsum- bf que privandum boná exiftimatione , fcu fide quam um " n lA De detratlion, £9 diffamat, quam apud alioshabebar, dico effe peccatum 'm i detra&ionis, i[tmi 2. Siad(íit motivum ratiozalile , v, g. ad pe- lt tendum confilium , aut folatium de fuo amico ; velad fublevandam fuam triftitiam , recenfens non pluribus pezfonis quàm oportet, non pec- inirm d ! cat ; nam res effet valdé dura, fi quis cogeretur UC&;F dure f femper eífe affli&us , necauderet fuum dolo- rem alteri declarare . Leff. loc. cit. dub. 12. 2.*70, ohrcit Di&n.t?il&. 5075;:/&. Tefbl.gl.jf).j'. TTE Qum t Eflnà permiffum patribusfamilias , vel arentibus reuelare delila occulta famu- quäm il li lorum , vel filiorum fuorum * iv veluutit Reh.. Cum diflintlione : 1. Ob sv us videut num , v.g. adillos corrigendos, e(fe permitfums | c[Cül'üä ut ficenim bonum illorum procuratur, Bozac. o dereflit. difs 2.4.4.p.3.9.6. -arvicfffF 2. Sifiat ex morivo odij , iv e adulationis 3 pbl eífe peccatum mortale , aut veniale, pro qua- litace , & diffamatione vitij. g Quale eff peecatum veferre audita abfque ; T nllà ajjeveratione , aut exaggee 7;;02 ratione ? Refp. Probalilitez , non effe nifi peccatum "DI veniale, nam fimplex ifta narrario non eft de HO ,,iP 5/ (e efficaciter indu&iva ad ditfama tionem : (fe à T Wm' dummodoó referens non dicat , fe audivi , 4 tai E. Pe De8..Decal. Pracepto, Ptmü 2, tali per(ona fidedigná , ne fortaffis audtentes hpïOb mducat ad sz credendum ; nec narret crimina ltit S) , fortilegium , valde gravía , v.g Sodomiam , nec pexfonæ (iuu:a veneub:!es ut velfolafu. hnt ipicno probabilirer caufara per c;u(moch nat- w ; rationem fit dxïamatoua , ac contraria Cha- r . fitati. Bonaz. loc. czt p JHi| jwwm*, - 1877)0 Refp TTTUN -Quod fi aliquis ob fFmplicem éflam nar- ratiouem , iaclingtus ad vitium detratlia- E "i relatvf, crederet ; fore.ma refe- Tntento tenus in mmæ ? , Lj Dur, N * Refp MNegative e Hoc enim totum unpu- Yenide tandum forec:p(usmahuæ ac pxochvxtatl ad ACCIdCD $t B(MM, detra&ionem , non veró narrationi. Vi tAmen qui prævndeac , ac Judicet audlentes ex fuá levitate omnia credituros , quamvis A relata non lint fide dlgna , tenetur ex cha- 3( ritate e;ufmodl narratione abítinere. Bozac. g lar Ctt. .2 fiti tlon Committitürue vitium detratlionis ab qua Wun €o , qui refert vittum publicum? * L] Iiec | Refþ Negatwe Quia delinquens pet ctiminis notorietatem , amifit j jus ad famam, confequenter non fitei injuria , quamvis hoc deli&um referatur nefcienti , modó il- lud p — t " l De detratlion. €9 diffamat, n s audty lud probabiliter potuerit, ac brevi reícire de-- VTet Crint buerit, Sylvef, loc. czt yodoni, ! velíti Effinà peccatum mortale , crimen alicu- ilmodi : i dei uno loco publicum , manifeflare ia ntranat alio , ubi ne[citur , aut adbuc " h Mp [ecremm c;/i,? Refp, Cum diffintlione : x. Cum mat&/a Yd- tionabili , nullum eft peccatum; N if ditide 2. Ex motivo levitatis abíque omni malá efe intentione nocendi , (ive detrahendi proxi- mo, Layman lib, 3. citang tratl. 3. 0, 3. num, g. Petr. Navar. aíferit noW effe nifi peccatum ' veniale , contriftans proximum fine causá. tuniy odiyitd: Accidere tamen poffet , ut bené advertit Ation Bonac. difp. 2. 4. 4. p. 6. ut aliquis ratione damni indé provenientis peccaret mortaliter x audiïlï contra charitatem. tür d o 3. Cum ootivo detratlionisin re notabili. , eft peccatum mortale , ratione fcilicet mali m'e, 3951; finis , quod tamen non obligaret ad reftitu- tionem , nam non foret contra juítitiam , fini quandoquidem per notorietatem alicujus cri- minisperditur jus ad confervationem famz , ] n nec propter hoc homines fibi fcrupulum mo- | ueti vere folent. Filiuc, tratt, 32. e. 9.m. 234- j ff Jxor. Leff. Molin, Sa. Reginala, ug,lvl contra Rebelf. S]lvgfi, &c. UR d J m 314 De $. Decäl. Pracept. Puääï. 2. d quid tenetur i5, qui boná fide narra- * li conl ArQUfc vit crimen alterius , credenus illud effe ii Cl verum, &ópublicum , chmrevera aon effet publicum ? p Refp. Teneri ad veffitutionem fama . ftatim j Àl ule, inf ac cognofcit fe erráíTz : ratioeft , quia reverá ! nfamart femam abftulit , confequenrer tenetur ad reffi- £utiontne ,non quidem ratione inju(tz damni- cerede ia ficationis , fed rationerei ablatz , id eít , ratio- j ip ne fama diminuta , üicut qui boná . fide accepit 9. dettd pallium alterius , non quidem peccavit contra tuprali juftitíam, tenetur tamen ftatim illud reftituere, mbælg ubi cognofcit effe ali gaum. Leff, lib. 3. cap. 1. dub. 22,, n, 115. litin Eflné peccatum — mortale. Detracitonis , fj infamatumin uno. genere. peccati , nfamare in cere de fure , quod fit ho alio , v.g. di vinolentmus ? i libe l Refp. Cum diflinthione : x., Si vitium revela- R tüm habeat , smortalem connexionem cum priori iT peccato, de quofuit. diffamatus, v, g. dicere f de ebriofó homine , quódlites (eminet, vel de Tiere lufore ,quód fit blatphemator 5 non effe pecca- ipa tum morctale. Nam talia . vitia communitet aliq funtcounexa, nec notabiliter diffamationem Diian augent. Bonac.loc, cit. p. 7« 71, T. Pl' [04 2. Silit diffamatus de pluribus vitijs, non [n Tad fl erit lJb ccatum mortale detra&ienis, illum dif- famare de aliq deli&o diveríz fpeciei , in quod (,al. w ] P .2.' De detratiton. €3. diffamat. 7 dentn labi confueverunt committentes priora deli- &a:tunc enim non lzditurgraviter famapro- w Vera ximi , cüm jam pro deperdita habeatur. Zxor, AP : Cap. 7 lib.12, 3. Aliqui afferunt non effe pecca;um more u Catt tale, infamatum in gtaviori genere peccan qUIS T al t infamarein alio genere minoris peccati , v. g dicere de vezefico quód fit fur , nam ipfius fama Yl m ]am ita eft denigrata , ut additio minoris deli- döü,l ? &i , ipfi non notabiliter damnificet, Sylveff, fideati . detm&zo. A. 3. avit ( Q.lod tamen non videtur ita probabile in praxi , unmadmodum eff favo- drltint mbzle htl Licétne manifeflare delicium alterius oc- ii cultum . ad vitandum damnum in- mfm Zocentus ? WM Refp. A]jïrmntwe Quia dammücatornon habet]us retinendi famam cum damno . alte. fum r rius tahique revelatio neceffaria ad unpedlen- dum mnucenus damnum, ponus eft moralis de- iaum p fmf 0, quàm offenfío : fic amicum fuum mo- Y g,dlvlj nere quis poteft , calem perfonam , quz domum ipfius freque"nat , effe furem ; item revelate oftut alicujus vitium ad mfrmgendam xp(ïus calum— amatlo 14 niam ,& ad emendauonem Præcaunonemquc proximi , quiillam audit, — Navar, c.g,z L Filiuc.tratd, q0.7, 129, b$i4t vj[l!S:n illumé jl " Tane- li d 416 De8. Decal, Pracepto. Pun& LA iä : Tenetürne quis. veflituere famam per 5: du | detratliouem . ablatam 1 Refp.. Affrimativé: Nam eft furtum magis Re/p. lt f damnificum , quàm fit ablatio auri , vel argen- t1 Refarciri infuper debent omnia damna, ddefim qua exindé provenerunt , ut patet in exemplo metjit artificis , cui reparari debent omnía damnaa libllias eo , qui fidem illius tamamque apud alios in- ton effe famen c jufté diminuit ,acproptered eum damuifica- yit, ! Dotát;a ;5 Debétue. fieri reflitutio pro detratlioni- fietur d bus ,quarum quisoblitus eff li a Ref. Negatiwä : Pofito quód — damnum modo j etiamper oblivionem ceffaverit, hoc enim Vf foret illud procurare de novo , fi ad illud re- lttie parandum nova recordatio five reminiícentia Bonac, ^j d fierideberer, ut. loquitur Valentia de vefl, d,. z. qu. 4 p D Lejf, Molin, ET qun( ANavar, L Ona te W Pet Sjuantum temporis r?quin'mr , Ad ju- dicandum probaliliter , detrathionem u oblivioni traditam e[fe ? Ref». Hocnon poffe determinari , fed pz- A nitentis prudentiz relinqui, ./it)u "Azar cxigit vigintiannos ad præ(umendun'x' Quis ejuímodi detra&ionis flammam elffe fopitam ; ür, quod tamen valdé incertum videtur , quando- |en xäuidcm fubindé unius anni (patio extinguitur, homii 4 Ed TA De detraction, Cg*fa;ï]j?zmafä 37 T ,Qtz detraxis defunéto , cuinam tenetur facere reffitutionem $. ttum nj Refp, Ctm diflintlione : 1, Aliquos cumM—Oe veag. ina , afferere, non effe obligationem reftituen- nia um di defunc&to famaám, fi. conftet, ip(üm i fuá 4n m perverfitate mottuum fuiffe; — Alij tamen pro- à dmub babilius renent contratium , aliàs fequererur xd dl non effe famam reftituendam haretico , cüm - dub tamen contra voluntatem (uá famá privareture Bonac. de vefl. d. 3,q. 44 p.2. 2, . jrri t if 2, Sifuit mortuus ee opiatone falutis , ve« netur detrahensreftitutionem facere vel fami- d j ! At liz, & confanguineis defun&ti, fi in ipfosaliquo modo infamiareduüdaret , vel/ipfi perfonze h(]g [ defuncta per fiiffragia ,aut eleemofynas ad il- ;d illad * lius intentionem factas ,juxta Mo/m, d:fh, 44. ii cto ".3. dddquod tamen exittimo neminem tenerí, p M nam ejufmodi fuffragia funt alrerius ordinis , L(Ul Mf, quàm fitfama , non tenemur autem reftituere bonatemporalianifi per temporalia, hono- if M f* rem per honorem , qua funt ejufdem ordinis , &c. huntt QQuomodo debet reffitui fama ? "n Ref. Cum diflintlione 1. Si vitium veraur Ffit , occultum tamen , dici non oportet quàdali- Áint quisfuerit mentitus ,namalids quis mentire- fe (oplläl tur , ut habent Sayrus & 2dzor. tom. 3. 1. 12, c. r quafqu' 6. q. . fed poteft dicere , tuum proximum effe uingmf'*; homíné probs víte, fubintelligendo, in exifti- immatio- " —— N E r I ; DDe 9. Decal, Pracepto, Puntl. 3; & ij ftimatione quorundam , ipsumque honorarej teri del ac laüdare de virture vitio illi contraría , apud O. [/^ 14 eos , coram quibus ipfum diffamaverat, alio eniím modo fama non repararetur, E. G. fi 4,Q qando quis dixiffet ; foeminam aliquam méretricem effe ; nonfufficeret dicere ad reftituendam lvedeln f2 1am , illan eleemofynariam effe ; fed infu* yoinfr, ! hue i « - oporteret dicere; illam effe faeminar pro bam , fubintelligendo in. exiftimatióne homi- L tm int hüm , ne forté quis mentiatur. Tolet; lib, f. t. 69. 4Utm. 2. DN tullum à. 5 faiziumfdlfamfz;t; oportet illüd retra cllal nn4 are , ac dicere, fe mentitum fuiffe ,ut volunt Valest, Filimc. Tolet, loc. cít. ac. alij. Verini » Q quiaformalis ifta retractio eft duriilima , acin- tam, qu honorativa refpé&tu perfonarum in aliqua dig- Wtel a ln nitate conftiturarum , Bonac : exiftimat , quód lï)tüülm fufficiat dicerein generali de perfonis diffa- matis , illas effe probae , aclaudabilisvitz , il« Itl | anli]sn lófque qui hoc, & hoc dixére, deceptos fuil- Tu'n fe, futurüaique, ut fucceffu cemporis omnia in- T notefcant, Bogac, loc. cit, p. 15. 9. 4« ti D JQuenam — caufe excufant à r:/ïitu'-*- 41 iioné famai üem, Refp. Effe multas, inter quas þri'ncipaieä It lix (ant. l A | r. Conipen[atió: Quafidó (cilicet ddo [éré- idim ciptocé diffamárunt , cunc fi injaria fint equa- | lm : ? | les, vel quafi , compenfantur , quód fi aliqu &X as Deþdetmaia.n*. & k'arimï. ? h N a. ff 319 éxi njuri honout isfintleves, alie atroces, repatatio at fieri debet pro rata. exceísüs. Toler, lib $« cap. vetat, i 700 Ze. 140 "m 2, Quandó detra&io fuit isefreax , id eft tüéfettit quandó audientes non praftiterunt illi fidem , eltventi five deinid fiat ratione diffamantis , reputati i proinfignidetra&ore, fiverationemodi, & eminati? formz in qua profertur, sícque linprobabilis vidne h manet , (ive deniqueratione audientium , qui Ti 113. cüm finchomines probatze confcientiz , diéta ejuímodi non multum curárunt, namut fic x illd t nullum norabile infertur damnum. ANavar, €, 18« 7. 44., fe u 3. Condonatiofadta pérperfonam diffama. jjj. ii tam, quia cüm quilibet fit Dominus fuz fama, inaiquié poteft etiam refpe&tu illius cedere juri (uo , dummodo iíta diffamatio non . vergat ín derri- i&imusqä don d mentum publicum , veluti accidere folet. ze- nhs vit ! fpectu publica perfona, qua: in talibus. circunie ftantijs nequic de famá (uà difponere ad. libi- dgEEP[C'Hï mum, — Kegizald. lib. 19.5. 338. Sa. verb, infa- yijonti mia nun.3. Navar. loc. eit. z. 46. Tolet, loc, h £it.Z. 60, , njm 4. Quandó infamia jam abijt in oblivice nem, itaut potiüs renovaretur , quáàm reparas ] retur , utfuprà di&tuin eft, - p $. Siquisnon revelavit nifi vitia neceffaria cet du ad impediendum, & arcendum aliquod dam« hum , uti diximus, 4 fl U TE ! €. Quandó P ERN jio *D?e.g*,. Decalogi I;fäceptü szä?.zö 6.(&131 ndofama jaui recuperata ett aliunæg N fis actibus , vel bonoruai pura bonis ac virtuo tulione virorum te(ïimonio'.- Bonac, loc. cit, pag,ult, Jecutm HH T. nibit: 7* )uan do reftitutioaliena famz fierí nori urà proprie , ut ace M'ï«mþ. ïpot'e(ï,- abíque notabili ja&t lt üon refpe&u hominis cidere folet in viro iluffri , 1oad ylebeij i debet tamen cond onationem ejus , eft , modo obtinere, Lef. | irionem meliori quo pot ^ttiáde li;ä, 2- 04!7. IIS düþa 26.* !L?)'['Ulejii Q. detrd-' A0 w £f10. X 1. lj -3ienäo l Eflab exprimendain Confe[fone diver- ' N fitas detractionis ,v. g. -tmm fuerit yn thde Wectantm teriá farti , 'v'el- feraicas tionis ? t fl us fier Refp. Nägatiwä : Nar quamvïs uää detfää Íunt ejuf* tbl &io fitgravior alterá, omnestamen X'.g.qm& dem fpeciei , cüm eidem virtuti, feu perfedtig« tl ni opponantur.fcilicet confervationifamz pro- i, j ximi, 54. v, cantumelia. W xäum -lil)m-æ Nanquam desrabentem audiffi ac 3fïetem ter pa[[us es uno ex brs modist tenea 1. Directó fovendo , ac excitando detra&o- ?o;f'. f?'.ï oties s tempertuos geftus, rifum ; interogati e m« A quod eff peccatum mortale , nili parvitat itÁ« teriz quis excufetut , nam eft cooperari € citer ad detractionemi , ac damnum indä provee hj niGBSQ I LA 2. Nori huj — - ï 24 De detratlion, &2 diffamat, t alionc 221 3. Non movendo ad detractioutm , fed de- bonotut , t'a&ione füliam. delectándo , quod. etiam eft M peccatüm mortale contra Charitatem | proxi- P mo debitam , fifüfficiens ad(it materia, To/er. n u lib. j«cap. 67, ",1. — Qnuiverà detrallarem au- diret non habendo complacentiam |aut exci« u ho onem d tando ad detrahendum , fed folummodo dele- : y,'l Gationem capiendo intei fübrilirate, vel elo- net. ) quentiádetractoris, aut inalià fimili circum- l !t * . diantiá, ut plurímum peccaret venialiter. j ». Judirecté: non corrigendo, vel impe- j l diendo derrabentezz cüm | commodé poffes, ii fpecialiter(ad id obligaris ex officzo , quod eft l peccatüm mortale , non folüm contra charita- tem ,fed etiam conrrajuftitiam, càm obliga- j ari jj tus füetis ex officioillum corrigere , & impedire, ; nifi ob al f [unt ( | iamexcufatus fueris circumftantiam , atl v.g.quod commodé non potueris facere, vel N , CX1 4 ftimaveris ; nullum indé fru&um | fecatu- jmtf tum. Sunttamen aliqui 44zzbores um Rehel- [ | lo ,eum propterea ad reftitutionem non teneri, | 4 afferentes , eà quodnullusex debito fzi officij TH teneatur confervare famam alterius. Dizan, dgdcmïï p.3 n $ mifesvefol. 28. e'fogfl[iïï a Ie-,ngmad'o audiens detrabentem fe gererve debet , ne cooperetur ? eit! | íf üp Refb. x. Recedendo , & commodé poffic. à, Intermifcendo alium difcurfum. 3. Rogando detrahentem ; ut defitat, A D) J Pars 4[, 4« Ta- N 322 De98, Decal. Pracepto, Punöä. 3'.- , Tacendo cum debitá ac decenti. mode: lu ftiá , id eft, nullum figuum, five geftus exterius exhibendo, per quos detrahens exiftimare pof- ke/þ. | fet , (uam placere detractionem, P cog ii£, j ft; D PU.NCVTUM IlI.' Quit De fufpic"ionibus & temerarijs-' 3 Iudieijs. um ex levibu Nunquam judicáfl temerarió , vl f de füti fpicatus es circa intentionem , €? 4- li cemy 'Pate/ éliones proximi , a(a/que omni proba- bilitaze ? lá , Qu("e( MT eQuodzam eff dikrz'meä inter judicium temerarium , €$ fufbicionem? älq üt(ün [ l MP D R Efp.1, Sufpicio, eftopinio mali , orta ex levibus indicijs, & cum formidine op- pofiti. P . 7udicz'ym temerarium elt affenfus firmus de malitiá proximi , fundatus in frivolis conje- À &uris , fine hzfitatione , itaut fz/picio ac judi- "i Qu cittm differant veluti fides aliqua certa , & opinia ; Áj dubia. Uïe, t " mil] ,Qtftre fs nä;.;'.. De fufplcionib, (5 temer, 7&:!:'?:'/':. 315 "n m atur fides :ffa certa , lus emvt : Üuare voc jaduicium ? üimatepoï Kefp. Quia intelle&us przbet a(fenfam rei , Qüiam cognofcit in modum conclufionis & fen- tenti£ , jüdicanscertó rem tali modo fe ha. D be*reþs proüt fibi per rationem reprafentat. ll atur judicium . iflud te- ;ere T0c merArium ? Cmcf&(f; Rejä.-, Quia p;oædit m'agi's ex femeritate , 'Quàm ex ratione , quando quidem fundatur inlevibus indicijs , & conjecturisfrivolis, qua )u | defe furtinfufficientes ád fundandum judici- , üth certum , & rationabile. nem,('f Poréflne dubium flare um judicio ? nili Pf ( . Kefp. Negativé : Nam judícium eft conclu- fio , ive fententia firma , ac certa , excludens VET ) j 9mne dubium , irà, ut quamdiu. manet adhuc aliquistimor , ac hafitatio , nonjsaicium, Wl? fed fufpicio , dubium , vel opinio nominanda Läli ) Omj € .[t. qidir Per qua indicia dignofcitur judicium m : ( temerarium a. fnfpicione ? jroli L Refb, 1. Quandó aliquis auderet/arare pro 1] 415" re,quam hic & nunc crediteffe talem , erzz js- h* diciituz ,nam nullus vellet juramento confir- mate , tanquam aliquid certum id , de quo ad- huc manet dubius. : X 23 2, 91 p —— 224 De$. Dec, Pmbepto. Puntl.5, Dr 2. Sinonauderetjzrare ac illam pro verá Nircon afferete , timensne fortaffe deciperetur , erit ï-:mispr tlec [picio. Nam timor ejufmodi, eft fignum ICI,(IV» hafitationis, quam judicium omninó excludit, Filiuc. de judicio temerario q, . num. 20.. Àt- TC CEQ] fuaram que in hoc ordinarie fimplex vulgus etrat , ac cipiens /z/péciones pre judicijs, fa. dutmag Rem exemplo declaro ? "Adolefcens aliquis (alucat puellam. obambu Re lansinforo: fefpicariexindé , vel judicare lo (e h.ab ipfum habereintentionem illam feducendi , eft —— ttdi temterit4s 5 nam falus civiliter, & publicé im- ! tudente pertita , eft indicium leve ad jsdicazdum , vel AMicand fufpicandum adolefcentem talem aliquo illicito amore ejufmodi puellam profequi, U ) Adolefteusloquitur cum iftà puella. fepara- R:[P C tim , ac incubiliobferato : exindé fafprcari , vel judicare ipfüm proferre amatoria verba, Elï[umn " Obld l nulla eftzezzeritas ,quamvis . nihil ejufimodi Dtantem loquatur ,nam conje&turz non funt frivolz; wj quin potiüs rationabiles , utpoté prudenti, ac pudori alicujus puelle. omninó contrari- Wmium QOJM antes, Wdititg ludicare , vel fafpicari (um conjeciuris zo E: rationabilibus à parte rei falfrs ,fue deasddg peccatum 3 d Refp. Negativé : dummodó judicium , vel fu[picio, lt pro rata , ac non excedat , fuffcien- TA eren m o fh4 De fufpicionib, €4 temer. 7udiciis. 32 n p V tiam conje&turarum , nam ut fic , efta&us con- fetü , & formis prudentiz , & rationi, quandoquidem d lg intelle&us judicatfecundüm id , quod. ipfiap- ib exd paret , (ive objicitur, Sivero zonnibil exccde- n. 20 tet ac crapfgrederetur limites ejufmodi conje- Q C &urarum, peccaret venialiter. Bezac.de veffit, difi). 2.3. 7 p. 1. , 1. Quonammodo . dignofcuntur. conjectura " e[fe [uffcientes ? li o Refp. Quandó ejufmodi cezjecfure eo. mo- vd j (edicnd do (e habent, ut perpenfis omnibus perpen- dendis , fufficienter movere poffint hominem ( Pubïicäf prudentemadferendum tale jg4dicism, five hn fufpicandum : ut habet Sot, 'alen, Regin. Jl Unde colligitur indicia effe fafficieniia , yel inþ]jfcz'ezt;a ? yli v Refp. Cum Bonzac.loc.cit.u.3, Ex | quatuor if j v circum[Lantijs [pecialiter, 1, Ratione. temporis : Ob id,fi quis videat nc&tu aliquem fcalas ap- i v plicantem ad feneftras , & judicer ipfum velle Áonr ' D ij aliquod deli&um patrare , non videtur effe re- [ä fü ! ö COFIU merarium ,led potiüs rationi confentaneum, Quod fi boc , idem ab eo fiatclaro die, ac idem judicium. quis velletferre , temeré faceret. j CW& 2, Excircumflantià loci , proprereà, fivi- deas adelefcentem in gredi domum diffamatam, Jj;,z]lm & judices ipfum velle peccare , non videris ze- mere judicare, E contra zemere judicaretur, j fiidem domum honeftarum feminarum in- grederetur, j D F; 3, EX & P RESLN I 226 De8. Decál. Practpto. Punül. 3. 3. Ex circiumflantia per(ona v ut , fi quis jus| nim, T ln dicet aliquod peccatum de aliquo, quem con- ftat in ejus generis peccata labi coníueviffe; fia ficjudicarede ebriofo , & » bibulo ! egrediente taberná , quod illam intraverit ad fe inebrian- dum, videtureffe rationabile , quamvisnihil Kf[þ. : gdo, biberit; Econtrácernere re/igiofum, velaliam gumvis eríonam devotam hofpitio exeuntem, ac liter f exindéidem ferre judicium , eft remeritas, ttolli 4 Excirceumftantia fame, ut ,fifama volet, Titium commilitfe deli&um, & hoc fit confor- 3uam Qu mm, me famz, quam anteà habebar , non videot t devi peccare peccato judicij temerari , &i credam bnt, ( rem ita fe habere , quod fihoc idem judicinm I) ferretur refpectu perfona virtuof , ac ab omni. Ü l, lj fcandalo exemptz , precisé ob rumorem po: k fituia ?ula'rem » foret temeritas, "i qui -Quale peccatum eff. judicium tt- vinuv(a, merarium ? pimong il n Refp. Effe ex fuogenere peccatum mortale, Ws ( nifi parvita: excuíet. Nam omne jsdicium de: rerminatum , firmum , fine omni hafitatione, aut dubío , circa noxam diffamatoriam funda- tum zzzudictis impertinentibus ,. €d conjetluris frivolis defe iufüfficientibus ad excirandum tale judicizz in homine prudente , eít contra rium rectz rationi, prudentiz , ac charitati proximo debirz , illíque infert injuriam , dum opi- de ipfo (ine omni ratione malam concipit niq-, ES — n þefz/pz'cz'aniä. €2 temer. faa!;ki'ix. 317 lt üqu's nionem, quz ordinarié procedit ex conzemptu. Bonac. loc, cit. n. 4. ), Qu Conlüt J Quale eff peccatum [ufpicio :m);e.-, , u Yartia? d(e n : Refp, Cum difflintlione: 1. Regularitar lo« quamvisn quendo, noneftnifipeccatum veniale. Nam mv quamvis zeserarie facta fic , nontamen nota- :xcuntem, biliter famam proximi ledit : non enim om- t ;,üfamv ninótollitopinionem, five exiftimationem , quam quivis deillo haberetenetur , fed illam hucürcq: folummodoó nonnihil diminuit , ratione fcili- m W cet levium conjecturarum, Syl'zz. INavar. j if Sot. Medin,Valen, citaute Filiuc,loc. cit. z. YG, j J €$ 12, L] j ii 2, Si fefpicio foret de crimine enor mi, V.g, um de forzicatione , blafphemia, farto, peronaque, circa quam movetur /z[picio , fitchonefta, ac virtuoía , bonzquefame , committeretur cul- r pa mortalis, lederet enim notabiliter famam illius, uchabet Sayr. 44zor. Lef. $a, apud Bo- um rarium tenet Cajet. cum mc.' Cujus cont (j j hat Fi(iuc, riam. 6 WI" d ade 5,6& i i ä "D. juriup conc X 4 PUN- P. — d 318 De8, Decalogi Pracepta Pun&, 4, C EHTHURTRTETRTEDETEUSNNEUETEEHE Qs T PuNcruM IV. nif rati iterf lbt De lactationibus , Cavillatitoni- bus, Irrifionibus? dendlpr qumm derififli proximum tuum , il- & judendo ejus perfona , aut cavillaudi quddi famiug ejus acía ? ( -Quid eff deriffa , (Fue cavillatio? lator RA E[h. Etfe a&um, quo . inhonoratur proxi- liryg mus , five dein 1dHatper vetrba , autpet geftus, cum intentione illum confundendi,ac pudoxe achxendi. M WE ot ) Quomode differt derifina cantume!zz? lh Jféve injuria? Refp, Pet hocdifferre , quod derifío fit joco, & habet pro i fine comfuüomm , & erubefcen- Reü t.am PlOXïlTll $ conmmelm VC['O Ht (CUO: ac der r lj p: -ofertur ex irà , feu mdxgnauone Bonac, dt re/idzfpzqf.plnlo moj A hem SQuenam barum eff gravior? dl de 1709, Refp. Cateris paribuseffe Jderjfonem, quia invehit aliquem contemptum , five v1llpenüo— Biura nem illorum , qui deridentur, Bonac.loc. £it, p Ofæ ZHII. lL Que i, M . Be Gloriat, Jatlat. Cavillat, 322 i Quale eff peccatum derifto ? Refp. Effe ex fuo generepeccatum mortale, V, nifi ratione parvitatis materiz excufetur : [pe- gialiterfecundüm Bosat. a, 13.£0 bis tribaus eafibus. 7 "at 1. Quandó adeft intentio gravirer confun- dendiproximum, 37 2. Quandó objicitur per derifum erave a5- i nl quod delitlum , v. 9. con jugate rarpis amor, co- ram fuo marito, 3. Quandó derifus graviter. exindé frie rilil ftatur. yoraturp ! Parva deriffones neminem offzndentes , bzlsi ! E sÉntne peccata funde Reff. Affirmative , faltem venialia, (icuti veiba otíofa. u Levis aliqua derifra potéftue fieri mortalzs ii & Ref. Affirmative , ratione fcilicet per(onz: derifz , v. g. fiforet/acerdos boneflus , virgo de- ff vota , femina virtwo[a cui ratione pudoris eju(- . modiderifio cederet in notabilem confufio- nem. PFihuc.tratl. 40,9.144. Vel fi ejufmo- yitt di derifio refpiceret res facras , Ecclefie. core- /iMMï ] " yionias » fa&ta, fivc gefta SapBorum , aut Scri- [4 Vl)]iper; pturam (acram ,uam ut fic , foret facrilegium yi ?rofatotigm ,ac mortale, Ü * Deri- —— K $39 . .De8. Decal. Pracepto, Punti. 4, | mubl Deriffones leves facfa caufa. recreatio- vis bone[fa, ant corretlionis suntue nifere Amenn peccata? L] . iNam motivum non eft lamnif Refp. Negativé malum : v.g. deridere aliquem cum | motivo reddere corretlionis ,quod. zacivilirer. manducet , vel hi nimis collum contorqueat , &c. dummodoó non l ?1406 excedatur mode(tia in recreatione , & ejuf- l modi derifio non degeneret in di&eria, (eu yerbapungitiva. Filiac. loc, cit, Mf circum Nunquam gloriatus es de commi[fo pec .ti, qua cato , vel complaceniiam . babuifi , ünenc dum Alij te de illo lagflárunt ? pl ] illa(ols ,,zq-ale peccatum eft ejufmodi Glo- ïiOneprc YlALO ? n Refp, Effepeccatum mortale, vel veniale Yi E pro qualitate rei [ubjecte , de quà quis gloria- tur , nullam defe habensaliam malitiam,quàm lilre illam, que reperítur in peccato,de quo gloria- Y Lmqu t tur, — Sancb. in opere moral. 3. n. 4.. Sic glo- riari de pnellà fedutla , de inebriato. proximo , Ql &c,. eft peccatum mortale , nam omnes ejuí- Efni modi actus funt mortales 3 Gorzar: , de fuo in- genio ,temmare, pulchritudine, bonis, vel k dealiquáaliá re , quz non fit mortalis , eft pec- NI catum veniale Dummodó tatuen ex . ejuímo- lonwe iquod di gg,lori,arianeveniali, noníequatur al nota- 1 De Gloríat. 74&4: Cavillat , 9t d1411 pnorabile damnum proximo : ut elTex:, f v. g. Wi artifex gloriaretur de artificio in opere, quocl tamen non intelligeret, acita proximum fuum m non d dammficaxct , tunc enim e;u(moax glonatlo J ol redderetm mortalis. /Vavar.c. 23.7.13, Qct) Eþne peccatum "mortale , rezen[ere. ali- nmodo guod peccatum . mortale vita praterita , T mon ob gloriationem , [ed ex (teria, ! levitate ? fiabfit omnis alia mala Re[p Negnuw cncum&anua. Nam fmplex natratio pecc a- nj , quamvisfiat cum aliqua dele&atione (non hi tamen dc peccato vel cum UOVG. allqua comes placenna autapprobanoncob;e&n) fed cum illa fola dele&atione, que ex ejufmodi narra- li Gl tione provenit , nullam aliam habet malitiam, quamllam motivi, cum quo narratur , motl— yum autem nullum ef aliud quàm levitas quz- V v d dam vemalxs j alO' Sanch.loc, ctt. 2. Y1. €9 12, Con- qll rAf )j qui fuleretamen oportet. ejufmodi narratoribus ; ne unquam loquantur de fuis deli&is prateri- vop^ tis,Difl cumanimi contritione ,& compun- , À d &mne. nf H m Effnt peccatum gloriarà de bono. opere ob qelii vanam glarmm P 50* pnis, " Refp. Affrmative : peccatur enim veníali- ; d ter,nam finis boni Operis debet effe gloranEI Y eiil non veroó homm:s. Sancb, loc. cit, n. X, f ahquvll ! n "f ne . $32 De 8. Decalogi Pracepto, Puntl. 4. Efla ueceffarium confaeri: diver[as gla- tttf C Tatit TIALORUHL fpecze: v.g. forazcationis , ebrietatis ? 10 Cut R«fp. Navar. quod non , afferens fufficere, [wi ut quis dicat , fe nïonatum fuiffe de.re malà, Sauch. Íoc.cít. n. 13. contrarium , fiquidem ut Re[p fuprad'xunw: loriatio habet eandem mali- pivac n tiam , quam habet peccatum de quo quis glo- Áurtati riatur. AE Amico ANunquam detulifli proximum. tuum Ad feputatu liter feminandas difcordias , && querelas 2AteF ATHIEOS ? díabolia Drtq; ]i -Quid efl delatia , fve fufurratio? LUM Refp. Sufurratio eft peccatum ingus , quo þü! dm quis manifeftat alterius defe&tum , ad excitan- ( d das inimicitasinter amicos, in quo differt fufurratio à. deiractiont M €g contumtliá ? flmw Refp, x, Finis detra£fionis, eft. injufta denl- grario, five ablatio famz, jj 2. Finiscontzumelia ,cftlefio honoris, It ahql 3. Finisfafurrationis , eft feminatio difcor- àC t diarum, &turbauoamxcmæ. Bonac, de reftit. Qte gäpxn. [4 per -Quale peccatum . efh Jufurratio ? Rrfp. Ex fuo genete effe peccatum mortale; nifi parvitate materiz excufetur , noníolüm contra EE ii | De Glorat. fzzö?ät; Casillat, EE t contra charzatem , led etiam repugnans j»/fi- T t , ratione notabilisdamni, quod infertpros ximo cum obiägatione reftituendi. y fufíus Quodnam ex his tribus peccatiseff : [ gravius ? tquiden dem r Refp. Sm[urrationem , nàm . detractio , tofi privat nifi famá , coztsmelia , non vifi honore , Q qii i f'furratio veró dirimit pacem , amieitiam | in- ter amicos , quod communiter pretiofiffimum 3771 reputatur bonum , adhoc fs[prratio (zpe . in- cludit etiam derractiozem , €$ contumeliam — d » pl diabolicum munus fnum meliüs exequendum, Bonac.loc. cit, n. 2, $. Thom. 2.2. q.7440rt, Fi- 7) [Inc.tr. 40. 2, 137. jngklæ 1 Eþnä a'uplex peccatum a'eferre .aläqaeïæ " cum alio motivo , ffve fine ,quam babeat fefurratio ? T Refp, Mfirmativó : Namultramalitiam fet- f'rrationis , qui confifitin diffolurione pa- Cisinter amicos , adhu« reperitur malzria pere jl verfifimis , quem delator inrendit., v, g. defer- noris.' realiquem apudalium , ut exinde | rixentur , ac manus conferant. Nam malitia rixz dif- atiO Ü ferreab illá, quz reperiturin fzfurratione , & /f, d? n per confequens exprimi debet in con- feflione, Sayrus Jib. 12, CAp, . ii AHUZ, 1, mmoffz.t 49 o 90 pon^ Effné *&mæx s 514 D:8. bec. Pracept. Pundi, 4.f ! tpteci . rï:feapt Eflnà permiffum deferre aliquem vert , Ac pró boneffo fiüe ? Aulcitia todcor Re/þ. A]jïrmati*vä: Vg ad diffolvendatii PIGPICT , ác rumpendam rutpem familiaritarem juvee Fi!, n &um cum paellis, licitam enim eft manifeftare :'?0 7'Pl vitiaalterius ad evitandum datnnütp notabile ; atquï ,ffequematio,five fauiiliaritas ifta vete Wis f git in daimnum , aut ipforum delinquentium; aut aliorum qui exindé fcandalizantur, Filiuc, iratl, 40. c. . . 138. RefP, Mevilot Potéflne quifpiam amicitiam aliquorum fitafste dirimere , ut eamm fibi conciliet 1 titii Refp. Effe cogtroverfum : 1. "Aliqitá negani, m&lis, im | infc:xturenim nocumentum proximo contrá charitatem ipfi debitam, — z4&or. Sayrns. Claátis o de Kegin, Salon, «f 2. Alijaffztunt , dummodo duweló noti iti« tendatur damnüm proximi , nam ut fic , moti- vum foret malum , fed fimplieiter quis (e infi- nuet , acfibi animos aliorum. devinciat ; ità ; utfiinaucupaudáaliorum gratià , alius pro* prereà excluditur , lit per acct dexs, nec cauld ipfi iraputari debeat, 3. Necmedijs, feu modis illicitisfe infinuet in amicitiam manifeftando viria alicujus , ac malé deilloloqueudo ; fedfolummodó uta- tur ..... b P e ä/'orz'laf.v 74554!. Cavillat, 255 tüt precibus, gratificationibus , ac obfequijs tin de fe aptis conciliire ejufmodi amorem: nam amicitiaeft donum | gratuitum , ac. liberale; quod conferri poteft caíque adlibitum , qua- (olvétd propter , 4wi potef? capere Capiat. — Sot. de ju- aretm I flit, &8 jure l, g, q. V. Art, , — Bonat, de veff, d. atl A Q,T P 24 . 6, ib notd j t Levis þtjkrratia' ex qu notabile fequi— inquem':m tur damnum , fitue amortalis ? ntir, J Refw Cum diflintlione: 1. Si damnum fuit previfum , erit mortalis, nam ex lege cha- | aliqaam ritatistenetur quivis devitare damnum 171 Xximl. pryo'- j 2. Sinonfuitprevifum , non erit nifi ve- !;qm ?!fg hialis, ita ut duamnum , querele, contriftatio- m (P hes , quz exindé confequentur , imputari m " potius debeant malitiz audientium, quàm efficaciz fufurrationis, Bonac, TT loc. ctt, f(lcamä. TTE , nciati ^ N r o AURT ii i jcujI' 00 b L Stqllüll-. E $326 3& 9. Ee;*aþ 'þmcäpta', Panit, 4 à 4 wem , ites, Sequamtur nonnulli cafus rej?*r'vatä,quaf ; Pro quos bic AAutbar ad calcem bujus Di- imati. redlorii adiecit ,qui licét pracipu? fpes - lia cat dientád Diecefes Gallicanas , tamen dntmat ze aliquid defederari. pef[ft , àllos bt mlir inferere volui. 1, peni wicdi, Cafus Refervati. | t 0 llicertt ahfati D»5. GArchiepifcopa vParzfjiänä; y 6 Ereuf[ro Re!zgfoF , el Clerici in facris con» p mincpam; ftituti , que f1 atrociot fuerit , Swmmo Waö Á etiam Pozzrfic: refervatur, V x a, Exufho domorum procurata & voluntae W]fm, d tia , dummodó zzceadiariu non fit publicéde- , D nuntiatus : nam fi denuniiacus eft, refecvatit ïï&minm Summno Poutifici. 3. Idipfum deeffracore,aut fDoliatore &di u;f ? oïehhguh 4 l Y Jacrarum , aut piorum locorum intelligi etiant volumus. öPEïQQXe Cïconfuh 4. Homicidium voluutarium,unec non etiam n ca(uale , quod accidit ex aliquo. ctati j. Mouomachia , velduellumz , quo nomine Wiatis. ( continentur omnes pugnantes in daello , tum n, etiam , qui vulgó dicuntur illorum pacrini. 6. Quíad dwellum provocant, intellige cum ï*Ecc/e/; ??Urimus effe&u , feu fecutoZzells : aut qui voluntarié i!tfia. j interfunt , intellige tanquam comsres , aut/a- vo* h j ! 3 n&. 4' D. Ar'cäz'eþzï"/&äþa P;;z]z'm/i, 337 auxilium $ .Vel confiliam — pra- "u bentes. roctratio äääftäf, Gvö animati , five hi P . ,J Inanimati fostus , id eft, cüm quis pharmáco ; NF( ! velalià causà voluntarié fztum conceptiim , I/, I! (&à animatum , feu itianimáttim , extra zterzoy li expellit. — Namfize Arero illis artibus occide- tit, pertinebitad quartüm cáfüm , qui eft de bomicidio. $ ii 9. Oppre[fio parvulorum per incuriam : cüm Ícilicet fit sotabili n egligentia , q//mvmn aä'mz"ttiä rf -?xqufatz'onein'. . 9- Grav. 45 ) þerdzjz*o pátris ,vel imatris : No; in [ZCU;S * mine patis , $ znatris comprehendüntur etiam 17 avus ,€À avia. X I1o. Profiteri ; vel exercere »»aleficia, ves T. voluli, heficia , dvimationes , cater&(que artes. mapgi- (t Pllbhïï- c& — Hoc cafu comprehendi volumus , noii i ü, qlat Íolür incantatoret , fortilegos , magos ,divina- tores,ligula nodatores , && eos omnes; quia&us at b illorum ; quosab ipfis, vel alijs. didicerint j mclligi* opere exequuritur , fed etiàm qui$eos adeuat: ' €3 con[ultant. T ] Ü u, Profanmatió, & impius àbufus i:efüni facrarum , utSacrateenti Enchartflie. , Chrif- u L matis , Oleifantlá , & ipfius miffe facrificij.. . ib 12. Atrox, & violenta fawgmizis effufró " 3[[ifiï i& Ecclefra , veletiamralis percuilio, ex qua d intcïli ] plurimus fanguigfundarur , licéc non in Ec- Clefia. E. | y 4 i, ' j Pars JH Y 1j. Fore J Cafus Refevvati 339 13,. Fornuitatioin Ecclefia, Wi 14.. Concubitus cum Santlimonialt , id eft; 79 uv 1 4 Werter cum f DR3 r L a folemni voto, religionis DEO Q; [ dicata., - fivis I;. Etcum Pärfsm etiam, quam in Japtif- * i, 4 ao [ufceperis , vel cu ] us Confeífionem Sacra- üigier mencalem exceperis , vel cum eo, qui baptif- mrtum,r mi, aut Confeffionis Sacramentum admini- ftrárit. aL U iiaelt, 16. P'vente propria uxore , aliam ducetey velptoprio viro vivenre alteri nubere. tiatelag d. i 17. "Adulterium publicum ,quod vel judicio E&, Hq probatum eft , vel nulla tergiverfatione in tota Qiénto ( vicinia celari potef (u5; enr 18, Rapeus virginum , vel mulierum honefté imp viventium ; Nomine Aaptus intelligitur vío« ( lentia erga perfonam raptam inordine ad libi« : ts E dinem, vel ad matrimonium, Blicin A 19. Jaceflus intrafecundum | gradum, con« litiy ) Per Zffoitatem fanguínitatis , vel affinitacis. i Wt intelligitur ea , que oritur , tam ex copula ma. trimoníali,quám ex copulaillicitay extra ma- mk):u-w DN trimonium ,v. g. 77745 commixtus fuit car* fum, nalirer cum Zerzba ,fipolteà ejus cognofcat À6. fororem , aut cognatam n [ecundo gmdlz ,quam . vulgó nominantgïrmanam , ca[us eff veferua- ") .tus: & viciffim, G que commixta fuir cum Utitür ' foanne , & pofteà cognofcat carnaliter ejusfr4- du Irem , aubcogaatum in fecundo grada , quem vulgó nominant germanum , cafus eff refere vAUS; Is | Bgïzr;x;zapifc, Parifienfe, 339 | Vatiis , idipfum de parrass ,avunculis , amitis, TM 3 !] M J TWAtertéris igionis J 20. dSodomihicum: peccatum , & quod eà äi'avius eft jm m — — il Sacrüegium , quo intelligitur quod- jonem v: '€ünqüe reifacre furtum in quovis loco, vel , qii f.'j t a furtum rei profanz loco facro, A2. Ufurapublica ,que vel injudicio pro- bata eft , vel nullátergiverfatione intoza. vici- lia d nia celari poteff. bere, ii Éalfum teflimónium. coram judice , id odudjt eft, ( quis inteftem vocatur, & praítito jura« farioni imento de veritate dicenda juridicé interroga- tüus,;eam negat, vel maligna tergiver(äfcione erum o - diffimulat, eligir i4. Crimen falariorum , qui adulterant lit- dine 4 teras Ecclefiafticas, five fit occultum ,. five publicim, modo non (int lítterz , aut bullz ;radum ï fummi Pontificis, harum enim fal(ificatio re- : Agf;;;)!;ï fervatur Pape , quandó factum e&vnomrium : y o hobis veró fioccultum eft, 2j. -dulterare monetam , aut freillum ve« X[US fUH i Mma d à6. Simónia, & confidentia occulta, Mü?f 1'::' 27. drregularitas omnis,€3 [unfpenfio ex de- | j gjft:( licto occultoproveniens, eáexcepiá , que ((4 fü otiturex homicidio voluntario , vel quz jam licer f dedu&aelt ad forumn contentiofum. TLT ",W 28. Or- J T.z. E 340 Cafus Refervat 18, Ordinari ab alieno. Epifcopo , abfque exfmu Ordinarij (ui faculcate : quod de ma;orxbus & dunt, Qomt minoribusordinibus intelli igi volumus. 29. Promoveriper faltum ad ordines ; vel mnda ante legztzïv".zm cezatc"sz vel falfo , aut ffq)paf 710 gitulo y velfuppofrtà alia perfona ad. fabeundum e€xainen, Cafuüus R efervati & i Sorn Ds. Archiepifce. Rbotbomagenfs. omicid Ivinatio ,fortileegium , & omnis ars mae fOCutat Cc1C42, ppre( Blafphemia execrabilis, contra DEUM , & genr San&os, &tl Homicidium voluntarium. Ql Oppreffioliberorum, quz fit notabili neg N ïxvemxa. LA Inceftus in pnmo & fecundo oradu. Dttfn Violatio Sanctimohnialium, hu Sacrilegium , & rapina bonorum Ecclefix. NT Pex;vnum coram judice, Q Exconmununicationes quedam npx(copls ka N tefervatx , ut propter levein percuüïonem Pequ Clerici. Enf Quzdam graviora peccata, ut percuffio vío- Ihtarjs lenta patris, aut matris; ut adulterium noto- Witte rium , & ufürarij publici , aut quifemelitü an* Bxoo no nonconfeffifunt, aut communionem ía- "$ Iu crám non perceperuat , aut duas uxores duxe- runt ,/&&PQ*, Cajh.s; Aejervatt, 341 ; lt eunt fimul, & qui carnes in quadragefima com- jou medunt, velalijs diebusprohibitis ; deteftabi- l$, lefodomiz crimen, & alia etiam hujufmodi re- i,* fervanda cenfentur. ut f [beuni Caífus Refervati [] Dn.A'Epifcapa Bajoceufr, Í Atefis. ASortilegium , & omnis ars magica, mgenf. Homicidium voluntarium, i Procuratio abortus. Oppreffio parvulorum per notabilem | neglie i gentiam, Sacrilegium , & ufurpatio bonorum — Ec- clefiz. yabili Sodomitica ; aliáve graviorcontra naturam Rhoxa, [aöu. Inceftus tam cum con(anguineis , & affini- W bus, quàm cum perfonis DEO confecratis, i ECC! Raptus virginum , & mulierum, Concubinatus publicus, E^ Adulterium notorié (candalofum, ercufïïcr Perjurium coram judice, Exuftio domorum deinduftria fa&a & YQ- luntaria , fi -rcuffo publicé denu-nciacus ! incendiarius MUU y non fuerit. mdi " Excommunicationes,8z alie omnes cen- nioa " fürz jurís difpofitione Epifcopis refervata , & j r i Yoto- m 342 Cafus. Referuati. Ábuf votorum ccmmutanonas " exceptxs llhs ma;oa p faci r d rlbus caftitatis ; religionis, & peregrmauo D num Romanæ , erro(olvmxtanæ , Compo- hi ftellanz , votis , S'cdl Apoüohcæ rc(er- àu» ,( Vaus. Jlldf um Siveró preter hujufmodi cafus , alij occure Homt Lantoravmm & eztmmdu ariorum peccato. )ao.cul IUlïl ,V€ &vkL luti i percuffionis paremum , efus cat- ! Duell nium umho;masorombws & execrabxhum 0ppu conrra JLLïM , aut San&os bhfphemlarums itable, ptudennæ cunfefiaucmm in hac dicscefi re- l Proci li&um eft ; ut deijs an fit cox*fulendus, necne, tipof 1p(eD hpiprus eju(vercanus aut Peni« hi t:.ntxauus pro vzma cxrcamüannamm [as ?CLCKX tione, (iwt magls eis expedxre v1debuur de- hoj ümanr, frto, Ton Cafus Refervati Vl aj Dz. Epi[copo Confl autienfi Vi Evis percuüao Clerici, 1j Ya Effca&xo ,& fpohauo locorum facro* Ài lUln. k Volumana , & malitiofa domorum exi- ttitno fho dummodomcendlanus non fit . denun- Di ciatus , nam po& denuncxatlonem rcfcrvetur Dipg apæ Di endit maleläcos, Sornlegxum,quod compreh Áb Divinatores, omne(que, qui illos confulupt, & Witori omnéernm artem m aglcam. Abu- — Ca[us Räj?rvatz. 243 Abufus impius , & profanatio fortilega re- il rüm facrarum, [CUI'IM" Perj Con nin judicio. F atio Lup;ufamm , veluti contra- licz &uum swn'rogla*momln, litterarum. dimif- for:uz.u & figilli p*mhc:. dl ot Hrmmdzum volu: 3ta ij ríium : feu pubh..um, n PCCC feu occulcum fit. ) , eli Duellum. x Oppreffio parvulorum per neghgnntxam n notabilem, dieci? Procuratio abortus cum. excommun itiO- us i ne ipfo fa&o. x l In;unoia Pams yel matrís,avi, vwel aviz Rtiarun ^ ercuffio, Jebiti Ince(h.smtet confanguineos , & affines in umo, & (ecundo gradtl. Fornicatio cum pericm reliciofa, Vel confeffarij cum illa , cujus facmmenca- lem confeffionem excepit. Mþo Vcl patrini cum filia , quam de facro fonte levavit. um [ Adulterium. Raptus violentus honeftz mulieris ad ma- * jorun trimonium, vel&ugrum. [it & commutatio votorum szpþmauo ) r P.mæ nontreíervatorum, Difpcnfmo juramentorum. hrmäf Abíolutio omnium cafuum Pape non refer- yatoruin, Dn uhlhll Y 4 Ab- h PT. N 2944 Cafus Refervati. Abfoluuo omnium cafuum Papz referva- tornm quamvis occulti funt. us Hzrefis , &Apoüafia , ab Ordme, aut fide. Beftialitas & Sodomlag " - Procuratio abottus, 7 Sufceptio Ordinis furtiva perfaltum : velab alieno Epifcopo: velextra ftatuta tempora $ vei antelegitimam etatem , abfque hcentla öc dx(pkn(anone Celebratio fcienterfa&a , coram excomms U municato vitando , vel in Ecclefia interdida : velin altarinon Con(ecrato vel in excommus Mcm nicatione, (ufpenfione, aut interdi&o pcrfo- nali, &c. Peccatum quodvis habens Excommunica- tionem majorem , velaliam ccnfuram an- Qi nexam. Atun llxm Vide a&a Synodalia Anno 1609. ubi pro I di&is ca(ibus alxqua lnmtauo laxauva habetur ad]e'fh. N bb *'?Xk'—»'b QS&(W? für, C()g! UE &ïfää UE dul lbi INDEX p — m Mf «o9 JOX ( m 345 n E d dite, v INDEX Quaflionum €9 rerum practpua- tum rum, qua in hac [ecunda parte con- Hneniur. ; [CHW ; licenid Accedia. m Qu f^xllitfie, Fol, 126. Cuinam Virtuti. op- jnterdi excon M ponatur. 127, Et quale peccatum fit, ibidem, [ido pefi:- A: doratio. ymmun i Quidft. 22. Quotve illius fpecies, ibääo fien 2 An una perfona Trinitatis poffir. adorari fine altera , & qifomódoadorari. debeat. Chriftus j Ublp TESUS. 3;. Quomodo SS. Euchariftia , Al 1 h& st Crux , & Imagines San&orum, 34. vIAdulterium. Quidíit. »32, Etquot modis committa- tur, ibid, Anfiradulterium , fi Maritus, dum cogno(cit fuam Uxorem , cogitando dele&e- tur aliquä aliä,quam impudiCä amat, & quis adulterorum gravius peccet, Maritusan Uxor? at Circumftantia , fi Iþid(—. An exprimi dacbf: j duz i Qs Nése INDEX 346 Z«:'iuæ illz perfonz,quz invicem adulterata: fint, 'äïcfäïlï in Matrinonio, 223. vAfpecius Impudicus,. C Quale fit peccatum, 209. An debeat ex- tl G YY gn L0 fïineml.ï ii Circumítanda Pcrfonæ turpirer a(;»g, A'v;:ri,tik, Qu U Qpl Quid, & quale peccatum fït 26 8.269; N 9 &PCI Beffialitas. iil Quid fit, 222. . In qua, diver[izas anima- amd lium , non mutat flþccienff, ibidem. fcte Suil Blafphemia. : 41n fieripoffit Venialis, ratione parvitatís ( fue, & quid illafir, 75. «4n it bla(phemia exprobrare per derifum San&is vitam prate- ritam,ibid, Qaot modis committatur,' 74, p An fit blafphemia ridere DEIattribu:a , vel il- H ludere rebus facris , ibid. An fit blaf- Yi phemiajurare per mortemaut fanguinem DEI, 7j Anoporteat exprimere in Confeffione Qu Af Í 4 peciem blafphemiarum , num ille fuerint fpc gontra Deum velipfius San&os, 76, 40 di Cafus EE —— d QUvEST. ET R . ?R?M- | 247 tatefn | Cafus. Refervati. Cafus Re(ervati fpe&antes ad kdiverfas Diz- bet & cefes Gallicanasá ïpagina- A6. ;Ufguc ad nem. GE Charitas. lelïd fics & ggonjpdo DEUS amcmf fuper £a omnia. Quomodo DEUS in zftimatio- 269Q ne præferatur omnibus Creaturis 9. AB fit peccatum DEUM non amare appretiativé. jbid. Quotempore tenetur quis elicere a&um amorisDEL. 20, " Anubiprimüm Annos di« y du fcretionis attigit, ibid, — An fir excufatus is, qui nefcit , qaä'iïmam actus ifte elici debear, at« " um fægi;azipnes iurpes , C* defideria | smpudica, æ(phemiz n pra? An Dele&atio moroía Cogitaxionpm' tute tur, piumfitprohibita. in quo confiftat illarum j, "d l malitia, An poffint fieri veniales, | 206, Au fl Viduapoffit dele&tari Cogitatione voluptatis s " quam olim durante Matrimonio capiebat. 207, n f"emüü' : Anexprimi debeant in Confeffione diveríz 3 ht fpeciesturpium dele&atignum | morofarum. 208. Etanidemfitde defiderijs impudicis diverfarum fge;icrum. 209. Ül eon- « j 348 INDEX Concubinatus, Quid Gt,'& quomodo intellígenda fit S, Con Ícriptuta , dum afferit , antiquos Patriarchas ligemr. habuifftConcubinas, 230. — Anquis teneatur t Lion expellere mulierem , quam populus credit M effe Concubinam , quamvis reipía non fit ; & au debeat abfolvi,qui domi fuz tener. Con- cubinam. 231 8 232, A tatis D "Contemptus, Catum Quale Qualefitpeccatum. 144, An res przce- pta , etá defe (it ; parvatamen ,. fortó . mag- ( N ) num quid importet , fiatmortalis, ibid. Noe tabilis Superiorum Contemptus ,an fit peccas NOtOt Dicus tum mortale, mutans fpeciem. ibid. & z45; HIMCD Contumtlia , ffue imjuria, m p tuscel Quid , & quale peccatum fit, 191 & [eqf W. cies di- NT Anin Confeflione debeant exprimi Ípe veríz injuriarum, 192. h!uomodo oporteat itjj reparare injurias , & quonam modo fieri debeat tion) ifta teparatio, ibid. An fufficiat ad IE- tatio parandam injuriam converfari cum proxi« * IECi[, mo, & uttum debeam converfari cum i fuff tetr Proxfmq 3 .ut antea, 195. leüq tionc Corre- EUSIG ER .QJUVEST' 'E7-' RERUM .. $49 Correicfio fraterna, tda ( — Conditionesrequifitz, u quis ad illari ob- At ( ! ! iigetur,, jo. & feq, An praceptuim Cor- SteDea tectionis fratetnz frequenter obliget. 31. u Cied j hon lt Debitum Superiorum. gt ( "4d quid teneatur bencficiarius , non reci- tans Breviarium. 129, & feqq. Quale pec- . catum committat Parochusnon refidens, 13r. Quale peccatum committat , finon Concione- 4j Pl'æi'; tur , vel catechizet fuos Parochianos. ibidem itt n & 132, (&a!iter peccet . non adminifttrans bt V wgrotis Sacramenta. ibid, feqq. — An Cano- t pC(Cif nicus teneatur refidere. 1j4, An teneatuk Kup affiftere Choro, & cantare, ibid. An Capel- lanuspeccet , qui ratione fundationis obliga- tuscelebrare. quotidie, omittit aliquoties, Ü ix. 44n Capellanus poffit dicere Miffam de & f | vride San&isloco illius, quz eft de Requiem , vel inaliquoalio Alteri contra terminos funda- opora tionis. 126. "4n Sacerdos obligetur ad reci- i db D [ ad Iu * tationem Breviarij, 137. Et quale teneatur ,Iecitare. ibidj Quanam omiffio illius , fic j Proxia fufficiensad mortale. ibidem. Quid de in- j qum terruptionedicendum. ibidem,& 158. Qua- le fit peccatum recitare Breviarium fine atten- done. 19. Jidequadixi v, Miffa, Tem- fficre- pus rec;itandi Breviarium, 140, Anpo (ut! 1 cirlaa gRR 4jo iNDÉE i G EE Citarítotum , & integrum o La AÀee íiim Matuting D tempore. ibid, &uliceat Matutinum, & Lau- des recitare e«iudcc z nre cedente nocte. ibid. An Á Sacercïds*äüüïefïægrotus, ténéatUr recitare tlty, ) Breviárium, i4r, onties in &nno teneatur (io, ib Sacerdos celebtare, I£21, ÀÁn Sacerdós ce- illispræ lebrare pOfiït ante Matutini recitationem. lorum ibid; X Anpeccer, dui nondüm illacefceüe die;vel etiam póft meridiem celebrat, 143. 1 WE nutr ; m co Quale peccatum corimittatis; qui füpra Cor« dNX porale immundum celebzat. ibid; 2 | hendu Delitum filiorum erga Parentes. fatem, ünum| Ín qió confiftat honor ergaPátrem & Ma- trem, 146. Qualefit peccatum ,. illosaver« Dij; fari; 147. Eostorveafpicere , aüt illisil- ludere. i48. Ín quo confiftat reverentia de- | Qu bira Parefitibus.ibid. Quale (it peccatum pros DAU prios parentes di&terijs , fcomatibus ; &c, affi- €ere, ibid. uale peccatum fit eos percüte« ] quu ibii fe, I49. Ínquo confitat Obedientiá filio- 1. ( tum erga parentes,ibid. Eran filius peccet, teltn promittendo Matrimonium , fine prafcitu parentum. 1jo. In quo confiftat auxiliuim , ! quod filiustenetur preftare patentibus, rjt. De circumf(tantia Pattis & Matrisin Con- Ad fetlione exprimenda, 1j2, * füt, * füini t Deli- — g s ÓUVEST ET ? 'ER'Z)Jïf;; 3j* Mi m kl Delbitum parentum ärga liberos, ibil: i I feotd VT. Ad quidittïneanfur paretz-tfs refpectu libero« fum, 152 inquo con fiftat liberorum inftru- TUf &io, ibid. Ia quo bonum exemplum, quo ts d cItAtion illis prclucere tenentur parerites, & in quo fi- liorum correctio. ibid, An parentes tenean- ]u tur nutrire fuos liberos. 153, — Quale pecca- ebri ) fum committant parentes , qui fuos liberos ful')faüä« ád Religionem amplectendam compellunt. 1 $4- Et quale jficogantliberos ad contra- hendum Marrimonium contra ipforum volun- il tatem, 15f. Eranparentes peccent ardtiüs ünum filium praalio habendo; ibidem, gm& M ilost Delitum j?rqurum:erga Jfwos Dasinos. aj ii «tentit Quidnam debeat fezvus Domíno fuo, 15&. l ^ i] at Inquo coníítat honor Dominorum , & in s,&cuäm quibus tenearur fervus obedite fuo Domino, t Pem ' ibid. & feqq In quo confiftat fervi fidelitas, yiá D 377- Ob quam negligentiam teneatur fervus reftituere. 160, us p : P;xfc;:. Debitum Domizorum erza fues auiili ibus ! fervos, in o* Ad quid teneantur Domini refpectu fervo. rum. 160, Ín quo ordinari? delinquant Do- mini relpedu fervorum, ibid. & íeqq. Ad quod j fNDEX 3A l [ quod falarium teneatur Dominus re(þe&ü feiz. li i il vi, qui exneceffitate, fine omni pretio con- toconl tracto,feei offert, 161.. An Doiminus poffic Gueex rentare fidelitarem fuifervi. ibid; &r42. Àn li po Dominusténéatür dimittere fervüm vitijs de- h d dirum. 16; AnDornínus dimittens fervum Y | D n ite rermitinu ceneatureifolvere annurn in2 idusin tc'g tun, 163, "An tenearür. fervus obedire ddem, ( ominomandanti, ut fe comitetur ád $des$ . Conjaä 'mulieris, cujus con(uetudine familiaritet uti- t mlel tur, vel nuntia , vel littéras defera; ibidem; þgno Íos As l " [iqdi x Cf Dcbiium Mariii refpeciu Uxoris. ,T Ádquid obligerur Maritus te(þeö"iu' Uxoris fuz. 164. Etinquoconfiftat 44mor illius re- (pe&u Uxoris. 165. .4n poffit impedire Uxo- E rem ,ne przcepta Ecclefie obfervet, 166. Si il Máritüs habeacPatrém , Uxorein , liberos ir -J'tdq magaa neceffitate conftitutos; cuinam primó eOnu E t wis eaturfifbvenire, ibid. , Quak fu E E ttum DebitumUxoris fefpecta "Mariti. | i 3mamibu A4d quid obligetur Uxor refpectu Mariti , & in quo corififtat 4mor Conjugalis. 1&7. Ini l quo honor & fidelitas, ibid. 169. An Uxot Qui ( Óine Mariti confen(u poffitaliquo modo de bo- kde[fan Wodns nis domüsdifponere, ibid. & feq. Adquid UT teneatur Uxor , quz peradulterium falfum fa* milie ! Ia p QUV/EST, ET REROM. 353 pedtui In miliz fubftituit heredem. :69, & feq. tiO Dl« quo confiftat Obedientía Uxoris. 170. feqq. Qs polïxc Cauf excu(antesà reddendo debito, 172. 4n Ka reddi pofïïr debitum in. die Communionis. rtij d 173. . 440 Canjuges poffint abítinere Matri- ni fervut monio, ne nimium liberi$graventur. 174. 44n jnom d Tactus inhonefti inter Conjugatos fint liciti. ; o ibidem. Quam malitiam invehat pollutio in- r àl l ter Conjugatos. 175, l 74n Uxor debeat Ma- atitec u rito maléíe tractaturo denegare debitum ,. fi u cogaofcatinvaliditatem fui Mattimonij , ob aliquod impedimenrum dirimens , & quidin Vr hoc Cafuagendum. fbid,&(ecïq, Piura vide verb, la&tus, a Ut Decime, illios ? "4d quam virtutem fpe&et Decimarurn fs;- j U ER lutio, & quo Jure precipiantur, $8, — 4n li- boct ceat decimare in undecima , aut. duodecima n gïimü parte , & de quibus teneamur decimare, ibid, — Qaaleíitpeccatum non folvere decimas, & utrum aliqua pana (ic ftatuta pro 40!05& deci- (till mantibus. $9, j MZD j Delatio, feu Sufurratio. T. j Quid fit,& in quo differat à Contumelia, J U & detra&tione, 322, Quale fit. peccatam , & jo d quodnam horum trium (it graviusib,An fit du- A plex peccatum,deferre aliqué,cum alio motívo, al Pars 1. Z 1yeC Mi p — C INDIEXX 354 (nenti five fine , quàm habeat fufurratio. ibidem, a uenfe fit permiffum deferre aliquem , verà, ac pro honefto motivo, 323. Zin poffit quifpiam ami- hl p il € bi conci- citiam aliquorum dirimere , ut eam » quus f& 1 j AQrüm liet, refertur duplex fententia. ibidem. n fiat mortalis levis füfurratio , ex quo notabile 'tlttrea fequitut damnum, 3j. tüppera ftstore 'GatIOL Derifío, five Cavillatio, mederer, Quid fit, & quomododifferarà. Contume- I&ionis il lia,five injuria , quevé harum fit gravior, 328, Ili, d & 3219. Qualepeccatum ( derifio , & an par- mu t v derifiones nemitem offendentes (int pec- l ib cata,ibid, .4nlevis derifio poffit feri morta- A lis, 330. ibid, -4nderifiones leves , fadz, nf cauía recreationishonefle , aut. correctionis, fint peccata , ibidem. Ym hi ll[ Pe Detrai£íio. Wi i | Quale peccatüm (it, & quot modis redda. Qd tur venialis, 367. Zfnpeccet mortaliter , qui Hy d revelataliqua peccata mórtalia , qua tamen dett ordinarié folent effe venalia , V. g. Zdvatiti£, ACFil; Mendacij,&c. 308. Quot modis committa* Quant tür. 309. Znpeccet mortaliter , qui revelat üm vitium notabile , nondiffamativum, ibid, 4n ttadi; fit peccatum mortale , revelareuni, vel duobus | Ciinay amicis prudentibus , qui fecretó retinebunr, Rodo| vitium notabile proximi. Refertur duplex fen» p--— QUe£ST. ET RERUM. 255 i, A fcnten.ria ,ibid,. . dnít peccatum detractionis TET recenfere injuriam. accepram ab aliquo. -510, pim ii "4n fit permiffum Patribusfamilias, vel paren- dbl o tibus revelare deli&ta occultafamulorum , vel »idem. ! filioram fuorum, ;11, Quale fit. peccatum 0 od referre audita , absque ulla affeveratione , vel -An in tali caufa refe- exaggeratione , ibid. rens foret caufa , fi aliquis ob fimplicem iftam L narrationem inclinatusad virium detractionis credetet, 3/2. " facommittatur vitium detra- Chetir ( '. &ionisabeo,qui refert. vitium publicum, ;rav'am. )l ibid, 24 fit peccatum mortale, crimen alicu- at jus, inunoloco publicum, manifeftarein alio s [it l loco ,ubine(citur , aut adhuc fecretum eff , 275, ii « Ad quid teneatur is, qui boná fide narravit cri- J j men alteríus , credens illud effe publicum , & yredi verum , cüm revera non effet publicum, 314. Ziníit peccatum . mortale . detra&ionis , infa- matam in uno genere peccati,infamare inalio. ibid. 44n liceat manifeftare delidtum | alterius ol occulrum , ad vitandum damnum Innocentis. jlit s ^ uæ t j31j. Zinquisteneatur re(lituere famam , pet detra&ionem ablatam. ibidem, Z4in debeat At fieri reítitutio detractionum. oblitarum J E cono quantumtemporís requiratur, ad judican- qlll [ dum probabiliter , detra&ionem oblivioni 1 bi tadiram effe, 2:6.— Qui detraxit defun&to, « cuinam teneatur facere reftitutionem , & quo- cetin . modofieri debeat reftitutio, 317. — Cau(z ex- X a n cufan- Ed 256 INDET cufantes à reftitutionefamz, 2:8. n (it exe pïimenda in Confefflione diverfitas detractio- nis. 320 & feq. Quomodo audiens detra- Qul hente e2 &A tditio fefegerere debeat, ne cooperetur, 3Àt. it5ad i * holi p Ebrietas. licujus Ín quo confiftat ejas imalitía. 124. 4n bi- s T bens sliquo modo ia'rgius fine deperditione jnt i u(usrationis, peccer mortaliter. ibid, aale nedioc p* far peccatum provocare a lium. ad bibendum, decht: ibidem, 4in poflim dare ad. bibendum jllis, Al quosício intemperanter ufuros, :a5. dufit KOhtta peccatum mortale , bibere intaberna , durante äuqul, officio divino. ibid, 44a Ebrietas commilfa pretio um die fefto ,mutet Ípeciem 126. t l;"iæmsj'nd. "Jf'fxa]!'Pol Nito n obligemur dare Eleemofynam paupeti- Vdden bus, 27. Quznam requiratur. nece(litas , ut mag i tenearillamelaroiri, ibid.. Ubi tces neceffita- qua?c tum fpeciesdiftinguuntur , 28, 7£n ad bene- Quo j faciendum pauperibus , tenear illos inveftiga- f C re, 29. du tenear credere pauperibus , quife fuid. in maxíma verfari mifería dicunt ; an peccem; poff fi pauperescum afperitate quadam abigam. ibid. ptton An d4 iluo. Erkptib Vendi QUVEST. ET RERUM. 27 Anlttt dettidit Emptio & Venditio. ns d Quidfint, 28;. Etquid Venditio perrerro- O0R venditionem , fearedemptionem , Condiuo- 1es ad illam requifitz. jibidem , & 292.. 283. r 4Anfit permifíam ad evitandum Retractum, alicujus Contractus , illum augere exhibendo 2 M h plus, quàm fuerat folutum. ibidem, (luot ULUA m lcpcfä lint fpecies pretij , quídve fit prerium infieum, bi Qul mediocre, & rigorofüm, ibid. Res exemplo bibin, declaratur , & an ifta tría preria fint. jufta, 284. :ndumüirf, Anlex Civilis anpumeret venditiones factas Itj At contra tres iftzs fpecies prerij, ibidem. Cafus i, dum?f aliqui, in quibus res poteft vendi pluris, quàm $ cori pretio rigorofo ex.gipoffet,vel Minotis emí, quàmfit pretium infimum. 285. & feqq. 44n maximaiftafitvera: Resranti valet , quanti vendipotefl, 287.* e/fa res aliqua poffit vendi pretio omninóexceffivo , eo quod Emptori fit j paupä valdecommoda, & quid, fi Venditor illam selltus magno affedtu profequatur. ibid. 4n res ali- s neceih qua poffit emi Minoris, quàm valeat, ab ali- T quo, quiillam exneceffitateoffert, 288.. 24n, sine p fi Creditor velit donare fno debitori , [5 t ^Arreni blls j qU fui debiti , ut is folutionem (aam | anticipet , I Pcffä offit illam acceptare, & anidem fit. de Em- , J ptione alicujus obligationis,vel debiti, ibidem. 44n debitor ipfe , poffit emere faum debitam, àfuo Creditoreminorepretio, 290. 4npoffir i fj vendi debitum alicujus debitoris, qui folven- do Z 3 INDEX 358 tattt) dononeft,alicui, qui hoc ignorat, ibidem, r ] 41n poffit quisex confcientia emere, vel reti- l i l nere bonum , quod furto ablatum credit, 2.9I, 41n poífit vendifuri ad recipiendam (uam pe- cuniam , illud , quod ab ipfo emptum fuit , non Quid Tt,&qt autem vero Domino, qui comparet & agnof- citur. 292, z[ndebeat Emptor, an Venditor ffenfus| ferrejacuram mercis venditz, 292, Sires tcalos f commodata , veldepofitaperit, cuinam pe- ! m al reat, &íeqq. 4nquisteneatur indicare vi- Nf Cte tium notabile Mercis vendendæ«Emptori ibi- t Arti dem. &29;. Quando Emptor interrogat, raïiillu: num res vendenda bona fit , velnullim habeat vitium , quidnam ipfi refponderi opoiteat. 227. ui« f t 4 Falfum Teflimosium. puell. 7in quis teneatur refponderead fingula, quz p. M Judex quarit , & quid ót interrogare Turidicé, .299. Zin quispofhit celare veritatem , quamvis juridicé interrogetur, ibid. & quomodo pof- fittalisrefpondere. 199. . 2inteftisfe pollit N occultare,ne cogaturdicere teftimonium , & &t anteneaturad reftitutionem ,. fi (ine caufa fe nusi occultet, ibid, 44dquid teneatur teftis, . qui dum, accepit pecuniam profalíoteftimonio dicen- busli do,& quid dicendum de eo, quiex inadver- €tiam centía falfum dixit teftimonium. 3oo. feq, lET Zinteítis, quiper faum falfum teffimonium 4 NA]e! conjecitaliquem in vitz periculum , &c. &t tene- N "E « - 'Z»'e/äST ET RE RUM, 359 - tenetürne illud retractare cum fimili. periculo, t, ib ,vl at ibid, redit, Fides, 4 n g mfait. n a Quid fit, quidvéillud, quod DEUS cevel vit, & quodnam motivum, feu ratio formalis t g in Ventt affenfusfidei, 2, 4n fit peccatum credere zdtr- j t ticulos fidei neceffariosad falutetn , ob moti- ignorando eos de- Viin vum aliquod humanum, bere credi alio modo. 2, A (ufficiat crede- ia ! nptori j re Zrticülos &idei implicit& credendo in gene- dntertot raliillud, quod credit Ecclefia, 6. lm l: Fornicatio. Í opo:::: uidfit, & an fit peccatum mortale. 120, feq. Zin fitfpeciale peccatuim ftapri. , quando , puella , quz committit fornicationem , eft Vit» ngl t go. Refertur dnl)lex fententia, ibid. öc 222. ? Jutidlc; - yqiu Farari, frve Fartum. : ymodtr : sfc p Quidintelligatur per Farari , & quidpe occulte farari. 233. 44n fic factum , fi Domi- oniun nus circa bona non effet invitus, & quid dicen- ne cili elli, ! dum , fi dubium (it, 234. Cafus duo,in qui- jio df buslicitéaccipere poffum bona proximi; ipío etiaminvito ,ibid, Qaot,five quales requi- a V rantur conditiones ad occultam recompenia- . D i tijonem, ibid, Etquot, fivequales, utin ne- hn I , P ceílitate licità poffim bona aliena accipere. 25j* An g L 4 "F a 360 IDONMDOEUM An finità!ft à neceffitaté tenear acceptum re- fütuere, ibid.2;6. — Qualepeccatum fit.. fur- tum , & quz fir tumma notabilis furti confti- "OGH | Qu tuens peccatum mortale, ibid. In quo Tatetit ftat efleniis furti , & quor modisfurtum Y (ürme D7 mz notabilis,v. g, viginti folidorum fiet venia- lifichg le. 237, ltem, quot modis. furtum. fummg jcui ptop venialis reddatur mortalis. 259. feq. Anfit de At peccatum mortale furari. fummam venialem hg. N alicui , à quo quis (cit fuiffe jam ablatam fum- lareric: mam norabilem , & quid dicenáum , quando 10, Àn plures fuzati funt fümmam notabilem , quivis ifenfu tamenper parvüm furtum, 241. 242, 4fnis te [ foret Excommunicatus,qui non reftitueret, fi poffir. obtineretur Excommunicatio , pro reparatio- 4n Ci ne damni notabilis caufati per patva futta. ibid. Cffana'm 243: Refertur duplex fententia.. ibid. 24 fit äiepmb[ neceífarium exprimerein Confeffione valorem ahquam & qualitatem rei ablatz , an fufficiat./ dicere, abítuli f113202nam notabilem. ibid, d qy futy| duplex fententia. 244. Rcfer:uxi ege j s YX Gloriatio,féve laclatio. iil & li Qualefit. peccacum, 336.. 74a. fit peccatum ttdo Mortale, cecenfere aliquod peccatum Mortale abf vitz ptzteritz , nonob gloríationem , fed ex levitate, 321, An Ít peccátum gloriari de maloopere ob vanam gloríam. ibidem. .4n fit neceffe confiteri diverías gloriationum fpe- Cies, 332. Hart- 61 ,Qïjufj'?: ET RERUM., ptum t Harefes , Hareticus. mf d Irti COl Quid(it. 7. Qualéve peccatum ibidem. An Quo 01 Hareticus fir. Excommunicatus , & cüm fit [um W Excommunicatus , a debeacdevitari, 10.. 42 yiecreti ille f(ic hereticus , qui mentaliter confenfic ali- m um cui propofirioni hzreticz. 9. ÀAn dubitans [eq. hti de Ztticulo fidei, fit hzreticus. ibidem, £ n veniit feqg. Num profeïens propofitionem aliquam latam l hzreticam , fine ficmo affenfu, (ic. hzreticus. n quani; 10, An fitpeccatum Mortale, fine omni fidei lm,qi affenfu , audire Conciones hzreticorum, Qu u ! de [(umptione illorum. Cznz, An Catholici (bzueïet;f offintaffiftere funeralibus hareticorum. . 11. ) reptt ZAn Catholicasob mertum damni göfïïr ad fe füco celandum apud hareticos comedere carnes yd, hi dieprohibito, ibid, Anfit hzrefs credere gv aliquam propofirionem contrariam fidei,igno- j du rando.quód fitralis. 15. 2fn libros hzretico- Ms rumlegere, fitpeccatum Mottale. ibidem, Ubi , quidobfervetur in Gallia, oltenditur, ibid. Anlaicisconceffum fitlegere Biblia SS. in J. lingua Materna, 14,. Anlaici peccent , difpu- ATUL tando cum hzreticis. ibidem, An hzretieus ii [l: Mot — ( abfolvi poffit virtuteTubilzi concedeniis " í [ j P2 uv abfolutionemCafuum R efer- f»: ;lOIim vatorum, Ij. X E den. 7 * nurm [P:' JFomie jit Z ; IN DEÉX 362 tra of Homictdium. 9, h tofilat, Quot(nt bowicidierum. fpecies. 199. &j -|ttd. al feqq. -dn aliquando fic permi(fum. 200. Con- ditionesrequifitz ad occidendum licité. inju- ti poff. ftumaggrefforem. 20r. Anquis, üne pecca- Wim & mtcofentu topoflitcooperati fuüz propriz morti. ibid. - i appon ÁAn qui cafü, & fortuito aliquem occidit, te neaturis ad reftitutionem. 203, d quid te- f Jejun neatur is, qui occidit , vel vulneravir injulte alium, ibid, Circumftantie ^ concernentes homicidium, quznam exprimi oporteatin Qd Confeffione. 204. Ániny J;*juniüm. Quoto ztatis tempore teneatur quis jeju- Qudfí nate , &anquis ante illad , non jejunando pec- Mitiur. cet. 116.. Quale fit peccatum , femel , five uno Vvtn s folodienon jejunare; Írem . in quo effentía L Jejunijconfitar , &an qui pluries comedir, ín 009&[50. die , committat plura peccata mortalía. 17. Etan idem fit judicium , de fzpius repetità comeftione carnium una die, ibid. n in- 12,5. firmus die prohibito pofïit manducare carnes, ibid, Quo tempore refe&io fit fumenda. ibid. «dn liceatipfam anticipare. 718, "4n, qui jen- Qui tavit inatutino , teneatur reliquo die jejunare. quiSnon ibid, fnhauftusfrangat Jejunium , etfi fiat iCUtI Cy fine caufa rationabili , & an liceat aliquid cibi N ib extta E QUVEST. ET RERUM, 363 extra refe&tionem accipere, ne noceat hauftus, II9, n pernifa fit Collatio ferotina inquo fi & D V confi(tat , & a non habenti fructus , liceat ali- 3. C quid aliud accipere, ibid., Quo rempore (u- licté mi poffic , & an illam füb meridiem fumere (ne t poffim & deindeferó cenare. 120. Quinam aott, 1 excufentur à Jejunio, rz1, & feqq, n pof- yccidit/ fim apponere cibum illis , quos ício aliás fran- gere ]:junium. 125. Alqi* ravic i 'oncermi Imprecatio. QPOW i . Quid; 394. Et quale peccatum fir, i'wd. "n fit peccatum imprecari animalibus, 19£, lInceffus, l quS F'* Quid fit, & ufque ad quotum eradum com- ao gt mittatur. 224. Quaznam perfonz fint in r, füa ,(We HF quevéin2.gradu , & in quo conf(iftat ejus g a!:nzg malitia, ibid. An (itneceffarium exprimere in scontt Confeffione gradum,intra quem . commilffus wIIRUQ- I fuit Inceftus , Referrar duplex fententia. ibid, intt & 125, j J j ! yart Invidia. mcndä 1' /In;qmï' Quid fit, &anfit peccatum dolere , quód ji j quis non tantís abundet divitijs, vel honoribus, ]/ umle( ficuti ceteri homines, 197. Qualefit pecca- tum, ibid. a IJra. 364 IND EP,X penmif . [r4. (4€ V6I ( ci Quid fit, & quale peccatum. 182, & feqq.- Wce loq jJaramentium. ignomns t 644 uid fir, quare juretur, & an fit licitum, 87, Xcità Quot modis DEI teftimonium invoceuur , & qua Intentio requiratur ad illud, &6. Propo- nuntur de hac re aliqua exempla. 67, feqq, Quod Conditiones ad illud requifitz. 69.. An de re m ] Am indiffereni obliget, 7o. Anpejeraturo Jura- quemm mentum deferendum íit, ibid. Divifio ja- Cat, Qu ramenti..94, n permiffe fint Imprecario- nes, 72, It ts eelun, Puors Letfio , Locutio , & w/faditio turpá. ag ts Mi Qualiafintpeccata, 210. & a1r. An Cir- lt, Àof cum(tantia perfonz , quà quis intra legendum, wf loquendum , audiendümve fuit dele&tatus, üc Ohtri apericndg. 212. Tl Mezdacium. Dottey l Quid fit. £x. Etquot modisaliquod verbum dicarut falfum, ibid. quale,- inquonam horum mo- dorum confiftat ejus malitia. ibid. Quid , fi Mj CODHH& quis ifto modoloquendi deceptus |fuiffet, ta- QUame Hfne diceretur menritus , & an. omne menda- onfaf cium fir peccaminofum. 62, Àn nunquam fit per- "RC a 1 p— 365 Qz;wst ET. Räæwxf; permiffum mentiri. An fempérqueobliger di- cere veritatem. Án modus zquíivoce ïoqu?:n- d di fizlicitas, ibid, An mendacium fit equi- 1 TAE ! vocéloqui, 63 Quid fit facienc "! um illii, qui ignorans zquivoca cogeretur injufté refponde- t. (64. Species mendacij , & qualia (íuit : licimm peccata. ibid. JVOCQULJ * 4 P:.j CMiffe auditio. 4 08 Quo ztatis anno.teneatur quís eam audite, $, ht 107. Ánquisteneatur audire integram, Ec ruuro p quanam pars dicatur notabilis. An íarisfa- Disilo cíat, qui venitledto primo Evangelio , & dein du in ejuscompenfationem audit ultimum Evan- celium. ibid. An obligemur audite Miffam Parochialem, 198,feqq. Quinam excufentur ii n ab auditioneMiffz. 108. Qnznam fit pars no- i AH c tabilis MifTe , fufficiens ad peccatum mortale. Iif, An(it peccatum mortaledurante. factifi. ' lC"Aïn J L cio proferre aliqua verba ex neceffitate, aut pl tiá L € honoris gra « ibid. Qualefit peccatum gar- rulítas incer alia officia , ad qua ex obligatione nontenemur.ibidem, Utrum garrire in Eccle- fià extradivinum officium fit peccatum ,-& godit quale, tiz. Anut fatisfaciat przcepro audien- j x]O[Ux di Miffam , requiratur attentio , & in quo illa QM ! confiftat, ibid. An poffim durante' Miffa, li fi quam ex obligatione audireteneor, accedere npe m Confeffionale & confiteri, 113.. An poffim ung lcgerc aliquemlibellum pium durante Mifsá, j quam P L E E *^ tä 36 INDE 9^ d quam ex obligatione audire teneor. 114, Qua- itio r le fit peccatum , dum quis fit diftra&us in íuis 5 bencfa precibus, ibid. leq. donàm. if, Re aboluti Fidev, Sacrilegium Zz Materia Luxuri, (iaullun COfum Pl Aeceffaria ad [alutem. lutio ( uznamfintilla. 4. Anhzc fint eodem (andale modo neceffaria. ibid, Quznam (inrad fala- Quomb | temneceífaria. neceffitate abíoluta., ibid. Quz- Quid f OE vé neceffitate pracepti, 4. Tempus , quoquis cenetur fcire illa, qua ad falutem funt neceffa- vitiofs ria,G&celicere. a&um fidei. $, Quomodo re- quale i gularirer loquendo determinetur illud cempus, itüm l 6. An nece(farium fcirelatinó Credo, & Parer if nofter, ibid. An neceffarium fit in particula- Ctatea] rifcire fenfum. ibidem, Pericionum — Patet n ( nofter, 7, "um ii Odium DEI , c proximi. Q pecre i[H[ j v€ An Odium DEl ratione parvitatis fuz pof- tifim d fit fieri.veniale. 22. Quomode DEUS , cüm fit fammé bonus, poffit odio haberi. ibidem, ütm f Quid intelligatur per proximum , quidvé per ü verbailla 44zzare ficut feipfun; , & inquo con- fiftat ilte Amor. ibid. Quodnam firillud bo- num , quodobligor exhibere proximo , Item- que quando (imobligatus benefaceteei , etíam n it cum proprio incommodo. 23. An. eadet ratio Es QUEST. ET WR.ER'UM, 367 L14 (s rátio refpectu Inimicorum , & antenear potius us benefacere inimico, quáin amico. 24. uain- donam teneatur quis benefacere inimico fuo. 25, Requifirarefpectuinimici, ut fim. capax abíolutionis. ibid. An tenear loqui inimico, "2 finullum fcandalum adíi. ibid, Quis inimi- corum primó loqui teneatur alteri, An Abfo- en, lutio fit deneganda inímico, qui perfeverante fnr & ícandalo , non vult deiftere ab . odio. ibid, i intd Quomódo vitari poffit ilud fcandalum. 27. 0 itdi Ibnd* Quid fit, 1g0.. In quo con Akii at malitia illius. pus, g 181, An debeat amari proxiius, fi fit malus & n lonr r vitiofus, ibidem. Quot fint. fpecies odij, & uoma quale illud fit peccatum.. ibid, An fit prohi- rl bitum gaudere de malo alteríus , vel de bono f€d0) &P ipfiuscontriftari. 182. An fit peccatum pro- Lin p curate aliquod malum fuo proximo ob juítam qonm ^ cauíam ,& per media juta. 183. An fit pecca- tum fibi ipi defiderare mortem.184, An zgro- tus peccet , qui infuodolore clamat , contri- ii ftatut , vel corpus agitat. ibidem. An (it per- 2ts 1 i miffum defiderare vel procurare malum ali- DEUS»L quod. 18;. Anfit neceffarium exprimere fpe- Deth. li ciem mali ia Confeffione , de quo quis eft latatus , vel alicui defidera- qmdv vinqu vit, 186, dhici I Qi'mo ! Kf n "ete 5i9 V l Cdäfm l ii Opm QG ,,,,, 268 INDEXA efirt Opus fervile. Árecc Quid nomine illius intelligatur. 97. Et AltebtiO quz fint notz , fiveindicia illius. 98 An pot. fim venati die fefto. ibid, Qaalefit peccarum labotare die fefto. ibidem, An (it peccatum Ainfi mortale laborare per notabile cempus, parvis, lj. Àn & diverfis vicibus, feu morulis, 99. An idem lt pern fit refpe&uejus , qui diverfis. diebus feftivis ,fpeciem | hoc modolaborat; refertar duplex fententia, 'tioner 100. Quandonam incipiat obligatio fan&ifi- tndo, candi diem feftum , & quandonam deí(inat. Rülier 1OI. An aliquispofïitimmediat& ante aliquem un0dcol diem feftam egredi àfuáparochià , eainten- ]V 2 tione ,ut ín al ioloco, ubi ifttud feftum non hic Vi j celebratur ,laborarequeat , & an nulla fraus committatur, ibidem, Anopifex hujut- modi teneatur audirefacrum , antequam paro- : Qm"df: chiá (uà egrediatur. I02,An percgrini tenean«- ts ibidem, &íeqq. An pere- tur legibus loci. li j rinus teneatur legibus patrix. 104. Cauf£ excu(antes àfanckificatione , & obfervatione Q feftorum. ibid. & feqq. An fit peccatum eme- 7fo t re , aut vendere die fefto. 106. lt Ora4t10, It, ibi n- Rif Quidfit. 55. An teneamur orare, & qua donam. ibid. An fit peccatum vefperé , & : Ioni |Romif manénonorare. 36. Quas adhibere debea Mtomif mus formulas five preces, Ibid, Item an. ne- ceffaria ény QUVEST, ET RERUM. 369 ceffariafitattentíioin Oratione, ibíd. uäle fit peccatum nonorare attenté, 27. Quor fint r 9d attentionis fpecies. 38, A Ofcula, petct i pectt Anfit peccatum ofculari aliquam perfonam. Pus, P&Iï';; 21j. Anofcula interSponfos , ex dele&atione, 9 And fint permiffa, 216, An fit Circumftantia mutans bus i fpeciem , fi alter íponforum committat forni- s j cationem, 217. Án peceet honefta mulier fal- iti i tando, vel choreas frequentando, ibid. An mulier poffit confentite ofculo ob civilitatem, mlf quod cognofgit * &i Va, 218. procedere ex intentione la(ci- fin ! n nuni : Vide plura v, Sacrilegium. l Pertinacia. ) ifCX hul;ï' qua pi Quidfit, & quanto tempore. debeat quis rit [eneai perfeverare infuoerrore, ut dicatur perti. p nàx, . L x04' Cgl], Promi[fro. hn Quid &it,75, Quid fitfuam fidem obligare. cam? 7$. Quz requiratur deliberatio ad promiffio- nem, Et quid fit effe veracem in füa promiffio- ne. ibid. Anis teneaturad execution em pro- miffi [C: &th onis , qui promittendo nunquam obliga j tionis recordatus fuiffer, non tamen ignoraret et iedptio promiffionem effe de fe obligatoriam, 76. A« Àn promiflio debeat effe voluntaria » ibidem. 45 ÁAu em 4 £ ] Pars df, AÀa alll. ali qm. —— INDE.X jjo qui ignorat promiffionem effede fe. obligato- |ytr riam,teneatur illam exequi. 77. Án ut proe Miin miffio fit obligatoria, requiratur utfitdere tfari bona. ibd, Etan promi(ïïopro re inhonefta ln aliquandoobliger. 78. Anpromiffio liberalis Áitrio de re difficiliobliget. ibid. Cafus anus & al- tl ter,in quo quisnonteneatur adimplere pro« iabil miffum, ibid, An promiffio obliget , ante- tl (it: quam fit acceptata. Et quale fit peccatum tali 2 promiffioni acceptate non ftare. 79, Quz- Va nam fit legitima excufatio non przftandi rem Al promiffam. 8o. & feq. Quiznam promiffio iE Turamento firmata non obliget amplius, 8r. 'säonem. & feq. Quid fit Juramentum | Mercatorum, "g quo jurant fe non poffe, vel nolle majori pre- fni tío emere , vel minori venderemerces. 85. Àn m Turamentum ex irafadtum fit obligatorium, .Ffüium 91. Anfuperior juransfefuum fubditum pu- lm nitutum , poffit. mentem mutate. ibid. An k juramentum promiflionis illicite obliget, 8f IBPQ&P Quale fit peccatum non adimplere promiffio- ZU(& f nemjuratam,. 86. &íeqq. , BRT Querela , fve Rixa. - .'EOIR, " Quid, & qualepéccatum fit. 196,8c197, ^idem eflitutio. "p 3 Qlale (ie peccatum detinere bona alieria ii« .—l*äæarc jallé. 244. Et an ejufmodi detentor fit in con- hd *füfaä r.ig??&atu peccati mortalis. 247. Quid fit eltla " l p — ! QUvVEST, ET RERUM, 37t [pit Reftitutio, Et qua de caufa teneatur quis ad u proe Reftitutionem. ibid, Quznam cul fitder pa ficne- ceffaria , utquis obligetur ad reftitationem honels bedli damni, ibidem, & (eqq. An teneatur ad re- ftitutionem , qui faciendo a&tionem E st malam caufavit aliquam peraccidens damnum aliquod t p notabile, 248. Quenam neglieentia necef- , t um faria (itad hoc , ur quis obligetur ad reftitutio- nem, Ubi res exemplo declaratur, 249.. 1 QUZ' g Quznam perfonz obligentur ad reftitutionem ront damni. ibid. Item quo ordine . illi, qui coo- perati funt ad damnum , obligentur ad reftitu- jus d f0 uonem, 251. &íeq. An qui procuravit, (ive precepit inferri damnum, on p refieatur ad teparane dum illud in quojuffus e xcedit. 252, Etan "T potlim confulere il ii i, qui paratus eft. furarf centum Coronatos ütfureturfolàm decem, nj l ibidem, &íeqq. An reneatur ad reftitutio» d. ! nem, qui potuit ímpedire damnum, nectamen Q l impedivit, 354. — An qui dubitat , | num fuerit Ynii cauía efficax ,necne , teneatur ad rellitutio- .nem. 3$5. Sub quo peccatoteneatur quis ad reftitutionem, ibidem. Proponuntur qua- dAXuorRe gul ad re&? faciendam reftitutionem, n db idem, &feqq. Quinam íntelligantur no- mine pauperum, 24o, Àn quis fibi poffit ap- . Plicare reftitutionem b efdl & onorum incertorum , € quid faciendum fit , fi poft iftam applicatío- ncm D nemfacam Dominu l T S compareat. 26e, Án quis teneatur reftituer tll e pecuniam per lufum Àa2 frau- Ed 9t IN D9SE£X x fraud 1 - jlentum acquifiam. 26r. Anis, qui widi mulcim luden do deperdidit; abíque eo , quód ltSac " eatur in Cenícien- D ecunia expofita fuerit , tet ([0, ] cia illud folvere. ibid, ngmodo reítitui fcienter expenía , nullà Scn'pn debeat moneta falía , commüni catá operá , vel confi- hpea timen prorsüs frcri lio cum di&z monetz falfario. 262. Quas ob caufas licea t reftitutionem differre. ibidem, ftituere , fi Creditor fi in Anteneatur aliquis re n majori incom modo con[l:i. ari , vel adhaci ftitutus, 165. E tanaliquis obligetur deci- q ditione ut. reftituat. dere de ftatu fuo , & con lm W f liber redditurà ibid. Caufa ob quasaliquis An necelífarium næqu reftitutione, 264. & feq. W d veftificandum; fit ferre Creditori pecuniam a Íing realiter cupiat reftituere , & quis quod quis Quo- lii teneatur re (tituere bona alterius. 266, ibid. ii nam modo ten eantur hredes reftituere, . ffint convettere ejufmodi bona An hzredespo N Dominus illorum non repee ad pias caufas ; fi hr riatut, 267, neg Sacrilegitim. XBIF Quid fit, 59. Quot fint genera rerum , ex fanatione committitur illud ; Item; quarum pro uale peccacam fit, 40* An fit Sacrilegium; fornicatio , feu pollutio 4 ecculte committatur ibid. An idem fit judi in aliqua Ecclefia. cium de afpc&ibus ; & tactibus impudicis ir Eccle: — h: 575 QUe£ST, Ef&æï/M, Ecclefia perperratis, 41. An fit. Sacrilegium, excitare turbas & querelas in Ecclefia , quid de I qu ,qU venditione Mercium in Cemeterio. ibid, An fciet fit Sacrilegium furarirem profanam in loco ía- teltii cro, ibidem, Aníit Sacrilegiumabuti Sacrà l, nulii Scripturáludibundé &ad jocos, 42, Qua- J co lepeccatum fit Sacrilegium , & quomodo con- fiteriillud quis teneatur. 43. Qu ibidCW»a Sacrilegium, torlti In « Materia Luxurie, y t Quid fit. In quo confiftat ejus malítia , & vt At an fit duplexSacrilegium , quando duz perío- nz quz invicem peccant,funt confecratezDEO, elit 226, Anidemdicendum deofculis inter per- czndiläl VT fonas confecratas. ibid. . An peccatum,moi- j litiei commiffum in loco facro fit Sacrilegium , A & quid de ractibus impudicis in. loco Sacro, i^ lb' li 227. Quidfitmollities, ibidem. — An fit pec- catum fentire iftam impuritatem inter dor- p -;miendum. 228, An Confeffariusteneatur de- negare abfolutionem Juveni, qui ex fragili- tatecathis caditfrequenter inhoc. peccatum. et 1 ibid. Quomodo hoc peccatum'in Con- ud;![cm feffione expïmenfäum fit, 2.2;. d l Uumï' lr jbf yic! p ÁÀa 3 " f(:ï:f 574 INDEX [ Secretz vevelatio: dul An fitprohibitum illud revelare , & quale (olla fitpeccatum, 3oz. Anforet peccatum morta- lnis, le , Giexiftarevelatione nullum quidem dam- quda num fequeretar , fed folàm quedam indigna- ftdare tio feutriftitla , & quid fi quis ejufmodi revela- ilquo tionem non ferret zgré , restamen revelata fo- Vexetu retnotabilis. 30s. — Quidfizevelatio illa fierec Collak Wrtd, ex aliqua incuria, ibid, ^Anrevelans peccet mortalíter ; fi fecretum hocnonrevelet , nifi mpon uni aut alteri ex amicis prudentibus, 204. Quo- modo dignofcatur res aliqua fecreto effe dia ; üi & annunquamlicitum fit feeretum — revelare, tbüli 3of. &íeqq. Piura vide v. Detractio, $i00214, (o ESI f?] Quidár. j5, Cäæväorigo hujus nominis : [ & aualepeccatum fit, ibidem. An hocpecca- ts ram poflit fieri veniale ratione parvitatis Ma- As teriz, ibidem , Quomodo prohibeatur, $4. l idà Anfit Simonia emere Calicem confecratum; aut Albam benedictam. ibid. An excipiens Confeffioues, v.g. przcisé & principaliterob luctum indeproveniens,! fit Simoniacus ; & quid de ementebeneficium. 5;. An fit Simo* fnat a, nia promittere aliquid probeneficio, non qui- dem ex intentione illud emendi , fed uc Colla- tia] torem E QUeEST. ET ?EP'UM 373 torem corrumpat. ibidem, Á fitlicitum dare alicuitertio aliquid , qui multum poteft.! apud & qui Collatorem ad procurandum beneficium.ibid. 1 Imorte An is ,proquo emitur beneficium, poffit. ali- m n quidaccipere pro fuolabore, f6. Anquis pof- ii fit dare certam pecuniz Summam alicui , neab dirend aliquo beneficio obtinendo. retatdetur , vel lu vexetur, ibidem. An fit Simonia dicere il Collatori , da mihi tuumbeneficium , & egoti- l$ P'W[ bitradam meum v.g.equum. $7, Pznzque " imponuntur Simoniacis. ibidem, m W- $imonia. ff d Quid fit, 23 Committirur etiam . inter revclazc.: mulieres, ibid. $pes. Cogitationes fpei contraríz. 16. Quid fit fpes. 17, Anqui attigit annos. Difcretionis, mbl teneatur elicere a&tum fpei. ibid. Quomodo a&usfpei elici debeat. 39. Quonam tempore ; pece & r ibidem. a&us fpcielicidebear, & quando per accidens. WELI Tatui Saperlääa. ;cipffas Quüidíit ,& quare vocetur amor. inordína- f IS;& tus, 177. Quot modisfit deceptoría illazfti- matio, quam faperbus haber de fua Excellen- jSilnv' tia. 178. Qualefitpeccatum. ibid, Etan ve- ^il nialis fupetbia poffit fieri mortalis. 173, Àa 4 S$uper- a INDEX 376 Superjlitia. JuA Quibus modis comtittatur. 43. — Quidil- Qu la, & quznam fit iftaCreatura,cui redditur cul- mnerarlt tusdivinus, 44. Quid fit Cultus impertinens, tréde quilevéó peccatum, — Quid fit Divinatio. 45, meratit Quid A&usMagicus. Quidvana obfervatio, (icio. Etin quo confiftat illorum malitia, ibid. Quo- üiciam modo cognoícatur talis effectus à Damone procedcte. 46. Quid fit pa&um explicatum, ml ]udicar & implicatum cum dzmone. 47.. Quid fi nbl 1 quis producendo talem effectum, tenunciaret ld lgl omni pa&o diabolico. ibid. AnDivinatio fa- &'qum cta per invocationem tacitam poiïïr effe venia- p« lis, ibidem. Anapplicatio rerum facratum fido homini in neceffitate conftituto fit peccamino- fa, 48 An ignorantia excufet à peccato Mor- taliin A&ibus fuperftitiofis. 49, Quidfi quis N dubiret , num ejufmodires malz finz, ibidem. Anis.quiextimore ,facit rem aliquam vanz &[eq W obfervarionis (it indicandus fuperfitiofus. 49. Quid fit dicendum de Delineatione Horofco- pj. Phyfiognomia, Necromantía, Chiro- mantià, so. &feq, An fit peccatum .. ob- Q fervare fomnía, ibid. Quid dicendum decu- Kat ratione ftrumz , per filium , qui eft in partu feptimus, $, 960.90- NU Su/þi- EE — 42j QEZWS?: ET RE ROM. 377 $u[picio , & temerarium Judicium. NT Quodnam fit difcrimen inter Judicium te- |citutqy merarium & fufpicionem, 322. uare vocece pertinen.& tur fides ifta certa , Judicium iftud vocetur te- hatio. 'b (Cf Väæ; meraríum , & an dubium poffit ftare cum TJa- dicio. 322, Perquzindicia dignofcatur fu- bid.Qu dicium temeratium à fufpicione, ibid. Res Donu exemplodeclaratur, ibid. An fit peccatum ipliam judicate , velfufpicari cum Conje&urisratio-- Qii nabilibus à parte reifalíis, 323. Quonam mo- :nuncia:; do dignofcantur Conje&urz effe fufficientes, vinato & quomodo indicia. 324. & feq. Quale fit efee peccatum Judicium temerarium , & quale fu- facrt? fpicio temeraria, 32f. & feq.; vcCani "0 M Tacfus. dl qi Quale fit peccatum Ta&tusimpudicus, 218. didn &íeq, Anneceffe fitexprimere in Confetfio- um vat neconditionem perfonz turpiter tactz, 219. 1 iolts d Videplurav, Sacrilegium. Horolþv "oentatio DEI. L (hit l um o Quidfit, quevéàejus diviio, 53$. Quale pec. p d catum fit tentare Dsux, 39, di Veflimensum. Quot modis peccat quis per veftimenta, 212; E a feq. Anhonefta femina poflït fe veftire cu« riosé,pro moreloci, quamvis fíciat aliquos Mi Aa $ Juves / 378 fNDEX Juvenes indead aliquam libidinem excitarí. i Z14, Áit n& Fotum. voti d tens, Quidfit, &an defiderium' faciendi sliquid proamore DEi fitvotum, 97. Anvotum fa- poff | fl € &um pertimorem, fic voluntarium ,. & valí- dum. ibid, Quznam deliberatio ad votumre- gf quiratur. 92, In dubioan qui vovit , habuerit Quile 1 fufficientem deliberationem , & an idem fit de feccet eo,quidubitat ,num voverit, 89. Item quid dpnd dicendum de eo ,qui dubitat, num votum ad- | l'anso impleverit, ibid. An votum poffit fieri ali- |lerias cuiSandto, ibid, Quidintelligatur per me- lius bonutm. 89. Quo tempore quis oblige- turadimplerevotum: ibid, Quis debeatfer- Q re Judicium de ifta commoditate. 9o0. Ad (&pmx quid teneaturis , qui vovit aliquam peregrina- iftcle fmf ün tionem pedes ,pofteavidet, quód non poffit illam perficere ,nifieques. 9r. Adquid tenea- o turis,quivovitíe comitaturum - aliquem in lr peregrinatione (ua, & alter deinnolit illuc pl ire. ibid, Quid fit dicendum de votis perfo- Vi nalibus, quorum impletionem quisalicui pro- gf mific. ibidem, Tres An fimul dum votum impleo, vacare poífimalijs negotijs temporalibus. 92. Quii Ánqui preftituto tempore non perfolvit vo- i j tum , teneatur poft illud tempus elapfüm , illud Qui petíolvere, 95, Caui , ob quas differri poteft Pj ) votum, ibidem, Qauid fit faciendum illi, qui | Ánnj pravidet,íelongotempore non habiturum Oocca- E QUVEST. ET æäkw/t. 372 exc occcafionem perfolvendi votum, ibid. Utrum fit neceíle , ut Confeffarius in. commutatione votri déterminet Materiam, ibid. An pæni-— | vl tens, fa&tá (emel iftà commutatione, iterum ^ ) poffit priftíinum votum reíumere , & an requi- ] & HH' ratur exa&ta commutatio, 94. Quomodo co- VOCOITG: gnofcatur aliquid DEO gratius effe. ibid. hd Quale fit peccatum tranfgredi vorum, 95, An len t peccet mortaliter habens intentionem fe ob- n ligandi fub mortali inmaterialevi, fi vo:um uimd transgrediatur , & quomodo dignoíci poffit levitasMaterix. 96. r p pete Ufura, du lebcarftfj Quid fit , & quare dicatar lucrum immedia. té proveniensex mutuo, itemquor fint illius q. li Ípecies, 270. Anis committat ufuram, qui )eregn'm- n PO [ fine omni pa&to accipit ultra fortem. ibid, An jdtee fit prohibitum fperare aliquid ab eo, cui pra- flatur gratiain dando mutuo. 271. An res i l jj u poflit fervari, fi dubium fit , num data fuerit ex vimutui,anex gratitudine, & quomodo di- j gnofcaturresaliqua liberé data, 27:. & feq, Jicapo ] ium Trestituli accipiendialiquid ultra fortem. ibid, bus ? Quidfit luctumceffans.. 273. An. permiffam fit. ibid, Conditionesad illud requifitz.ibid, ]u * p IIIIU Quid damnum emergens , & an fit permiffum, " Om, 274. Conditiones ad illud requifite, 275, Annihilliceataccipere, fidamnum — aliquod ilijg acci- yrud? g us UE s$o. INDEX QUe£$T, ET RERUM, . accidit ex defe&u folutionísad terminum prze fixum, quamvis nulla illius fa&a fuerit mentio, 45 ibidem, Anliceat aliquid accipere ultra fot- tem principaliorem tatione peticulorum , la- boruminmutuando fubeundorum. 276, Et uid fiejufmodi pericula , & labores probabi- li ! ter non evenirent, ibid, Conditiones ad hunctitulumrequifite. 277, — An poffir mu- ruator pacifci cum mutuatario, utíi ftatuto tempore non folverit.folvat intereffe lucriin futurum, ibid. Conditionesrequi(itz ad hoc ]o intereffe, ut fit. licitum, 278. An committa- | Àng tur ufuraab eo, qui cüm non fit Cambfor , ac- $.A cipitaliquid pro mutuatione unius monetz ín $.À aliam, 279, An fitpermiffum locareaniman- Àto tiav.g, Oves, boves, vaccas ad certa paícua, Àvi five przdia, ibid, Conditiones requifitz A0 ad ejufmodi locationem animalium, Bitn ibid, & feq, D Mil Wi Pin $. 2 WE 4 Bo C R G s C t C C AUTHO UM, PSCcIC. 361 1um P[æl jt mentit ul lt octit t d d IH u um AT HOR. B Yi j s prob aif L— lIafecundaParte Directoris Con- riones offt ii feffar iorum addutii, Trident, ( dul Lenfis, fe hii Ancharius. Coninck. ütz i o; Andreas. Covarruvias, comite Delrio. Angelus. Diana. yblor S. Anconinus. muontt S. Augu&inus Durandus. JCQDW Armilla, Emmanuel. Avila, Fagundez. it pzïcy»' Fernandez. r Azorius, Filliucius, lii Bauny. Becanus, Gamachzus, Bellatminus, G:affius. Diblia SS, Henriquez, us Canon, Binsfeldius, Civile. Bonacina, Cajetanus, Laymann, Ledefma. Cafpcnfis. Celeftinus. Leffius. Clavis Regia, Lopez. Clemens VIIT, Lyranus, Concil, Conftant., Malderus. . Lateran. Maldonatus, mi/O;' Mödïq 382 Mcdina'. Sanchez Milhardus. Sayrus, Molina, Sixtus V. Molfefius, Sopranís, Navattrus. Sotus. Pet. Navarrusj Suarez. Oftienfis. Sylvefler; Paulus IIL. S.Thomas, Pius V. Tabiena, Rebellus, T'oletus, - Reginaldus. Toftatus, Richardus. Turríanus, Rodriquez. Valentia. R ofella, Vafquez. Sa. cha. Salon; Vi&oria, FPOIONOIS qurided NT CA Fb r Nu MW A Jf O *o6 Av s m ( .. WE BN /73 S SS r Éf ZA E n il Y f n "l ^ E NO i DA r " (( " ftE Ga] A] Ordi E Uiti i De| Cu "g h "" "Y - a a —— — — M^ - m m " i. .» j 11 X ä]; l - - d - E | " . L, [ j ïg » x 3 ! É " P | * * w * $ E 2 F. * & d m AR ;l * - m d Á J ä.' E 2 R. E ä d " * " ab af $ & al & 5 m i » * P " * * j p 53 " - :t *. M - &. " b r " ' * ; * » L^ ] * . $ b " i E S bd hs L: ? As d "wO E [ E X d L a M dl . d Y * Pa L5 " - *b E M " * i ; * a v ? ä "- : * L *" 'ï :ï'f * j -i ( Loch as 2 a L : Ed * L d : L "s * ? - j * , ; *eg d - " ^ « 3 * ; * P4 P F. * * s x ,P * L ha, A^ . d d A h à p Li * "a hu ^ þ. " . " D 1 | *s ä*ä x y " * 1. s M h,äg;: * a LA Wa æï * : ao t t W L K d 3 v E Yi ; " L i E - X ? y -- E ho E " H E D / » i " ! E hd $t .; $ 4 ^ ä?& z " d " L B . r * d "n * ** E RU * 5 A " " 1 x Ms & 1 » T - p E u». J 4 il * - : ï ä; E Y a * p É « i. A " * & * W h « " d g hs M » À x ? * Y j d * I , $« " e - h E fià E "— w 3?:, r o — d " *».:, r 3l d [ . * N ^ T E i " ": kö& dedli, * E 4 r * " - s i d. . A E* ïä d D * » X & 35 - w "d "N & - VTE ^i i M a j - " ": ? u h. 9s ^ V5 * a 4 E d ; j i .. a ww j j »X "; e 0 EM L ES "rv E * à $& £ n "d ** .Y 3 4 "" w L - od » p *X b ^ L P : ä;f " 3 Ls * v* * * £F * h » j X * M Te uBX x w;— F. ;5 E u E " ** ht d * E P * ] * s , h- w g P. Yi A^ y* I$R : " - P i:j d hi T -t "" * - - EU k L .^ » p i, X U. ] : F 4 » z 4 ? r B 4* . H y s » ^. » i & -- s * d " $ 0 & »* s - E. w * 3- 2d. 4l ; i [1 . * n *ra . x . V " * É " LA E M i P E^ w ^ É " I » * [ * &OW . d LR j 5 [ * « & E Y " E * x s A. E d :[] $i : * h. E i d * * 3 E. s l, n » y * " á T E ". - * X* J* ia LR g * f * E d E4 * L a P p * * * » E p U - h"i*w, P gsis. " " * 2" " - * " t - 2* p - df " Y o L E 1 h 1 ! 5- c i E « um 2 " E i ss r i d i » H X j 3 b * 4 al " - A * , Ü a " !;,-v * H s & B o - VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset " DOIRECTOR p ä E CONFESSARIORUM 16 IN FORMA CATECHISMI - FUROK ä M. BARTHOLD UMI ETA BERTEAU 13 Primum Gallice editus Poft Editionem vero decimam fextam 12 Gallicam Latinitati donatus, multis in 11 locis au&us & in tres Partes diviíus OrsRAG&S TUDIO 10 R. P. ADALRICI SCHWARZ[]: Ordin. S, P, BExEp1ICTI, In Exempto 1- EiwsipLENsi B. V. M. Congregauonus Helvetiz , Monafterio Protefi , Nunt j Editione bac Poftrema denuo revi[us , e fummormm Pontificum Decretis conformatus in lucem prodit. PARS U u * Decalog l & Ecclefiz przcepta comptcncndcm Cum Privilegio Sac. Cef. Majeft. & Facultate Supf'hæmm «siqiqutequpapetupqiqi pX H pH H um [ DILING £, Es Apud JOANN EM CASPARUM B&NCARD; t iil 2 4«o M.DCCIIL 4 " Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com 1